Creu Coetir Glastir - Map Cyfleoedd\nHelp Ynghylch Print English\nDewiswch map sylfaen :\nMap Map (Lliw) Lloeren\nHaenau Canllawiau Arbennig\nCyfyngiadau ar Plannu\nCreu Coetir Glastir: Map Cyfleoedd\nBeth yw diben y ‘syllwr’ ar-lein?\nMae’r syllwr ar-lein yn rhoi syniad cyffredinol i reolwyr tir pa ardaloedd o Gymru sy’n fwyaf addas i blannu coetir newydd arnynt gan ddefnyddio Systemau Gwybodaeth Ddaearyddol (GIS).\nDangosir y sgôr ar gyfer creu coetir mewn lliw gwyrdd canolog, gan dynnu sylw at y cyfleoedd strategol gorau i greu coetir newydd. Mae’r sgôr hwn wedi’i seilio ar nodweddion sy’n bodloni gofynion Glastir orau – cynllun rheoli tir cynaliadwy Llywodraeth Cymru.\nMae’r haen sgorio werdd hon wedi cael ei chreu ar gyfer Cymru gyfan. Wedi dweud hynny, mae ardaloedd sensitif (fel ardaloedd mawn dwfn, neu hanebion rhestredig) wedi cael eu ‘heithrio’ o’r haen sgorio er mwyn nodi’r ardaloedd hynny sydd o bosibl angen ymgynghori pellach yn eu cylch (mae’n ddigon posibl y bydd yna safleoedd addas ar gyfer creu coetir yn yr ardaloedd eraill hyn).\nHefyd, mae gwybodaeth ychwanegol ar gael am rai rhannau o Gymru ar ffurf haenau canllawiau. Er enghraifft, pe byddai wiwer goch yn yr ardal neu fod yr ardal yn dir mynediad agored. Mae canllawiau eraill, mwy manwl yn cyd-fynd â’r haenau hyn.\nDylid defnyddio’r syllwr law yn llaw â Llyfryn Rheolau Creu Coetir Glastir.\nWater Bodies Welsh Description\nGwyddom fod coedwigaeth yn effeithio ar asideiddio dyfroedd, yn bennaf oherwydd gallu canopïau coedwigoedd i ddal mwy o lygryddion asid sylffwr a nitrogen o’r atmosffer na mathau byrrach o dyfiant. O ganlyniad i hyn, mae’n bwysig rheoli coedwigaeth o fewn ardaloedd agored i niwed i sicrhau nad yw’r broblem yn cael ei gwneud yn waeth ac y manteisir ar gyfleoedd i wella. Mae Safon Coedwigaeth y DU a’i chanllawiau cysylltiedig ar goedwigoedd a dŵr yn mynnu ‘lle y cynigir plannu o’r newydd neu ailstocio o fewn dalgylchoedd cyrff dŵr sydd mewn perygl o asideiddio, dylid cynnal asesiad o gyfraniad y goedwig at asideiddio a’r broses adfer; dylid dod i gytundeb â’r awdurdod rheoleiddio dŵr ar fanylion y weithdrefn asesu’ (fc, 2014).\nMae Canllawiau Arfer y Comisiwn Coedwigaeth ‘managing forests in acid sensitive water catchments’ yn gymwys i rannau o’r du sydd yn agored i’w hasideiddio, a diffinnir y rhain fel dalgylchoedd afonydd neu gyrff o ddŵr llyn y nodwyd eu bod yn methu, neu mewn perygl o fethu, cael statws ecolegol da gan yr awdurdodau rheoleiddio dŵr oherwydd asideiddio. cyrff dŵr sy’n methu yw’r rhai lle y mae asidedd dŵr sy’n llifo allan yn uwch na safonau cemegol y gyfarwyddeb fframwaith ddŵr ar gyfer ph neu gapasiti niwtraleiddio asid. dylai unrhyw gynlluniau i greu coetir o fewn yr ardaloedd hynny sy’n sensitif i asid ystyried y canllawiau arfer a dylid gweithredu’n briodol.\nMae’n bosibl y bydd creu coetir ar dir comin yn effeithio ar fynediad a hawliau eraill y cominwyr. Mae gofyn cael caniatâd yr awdurdod cenedlaethol perthnasol (Llywodraeth Cymru) i godi ffensys i amddiffyn coed rhag pori ac i adeiladu ffyrdd neu lwybrau ar dir comin o dan Ddeddf Cyfraith Eiddo 1925 neu Ddeddf Tiroedd Comin 2006. Bydd angen rhoi ystyriaeth ofalus i unrhyw waith a allai rwystro pobl rhag arfer hawliau comin a sicrhau cydsyniad deiliaid hawliau a’r perchennog tir (os yw’n berthnasol) o flaen llaw. Dylid ceisio cael cymeradwyaeth cyn gwneud cais am grant creu coetir.\nCynghorir perchenogion neu reolwyr tir sy’n dymuno gwneud cais am grantiau creu coetir i:\ngeisio cydsyniad pob deiliad hawliau comin a pherchennog y darn tir dan sylw.\ncael caniatâd gan Lywodraeth Cymru ar gyfer gwaith cyfyngedig o dan ran 3 o adran 38 o Ddeddf Tir Comin 2006 neu adran 194 o Ddeddf Cyfraith Eiddo 1925.\nDogfen canllawiau yma.\nMae’r ardaloedd hyn yn cynrychioli ardaloedd cyfunol Tirweddau Hanesyddol Cofrestredig o Ddiddordeb Eithriadol ac Arbennig yng Nghymru. Lluniwyd y 58 o Dirweddau Cofrestredig ar y cyd gan Cadw, Cyngor Cefn Gwlad Cymru (sydd bellach yn rhan o Gyfoeth Naturiol Cymru) a’r Cyngor Rhyngwladol ar Henebion a Safleoedd (ICOMOS), ac maent yn cwmpasu olion ffisegol pob agwedd ar weithgareddau a datblygiad dynol yn y gorffennol, uwch ben ac o dan y ddaear. Maent yn cynnwys amrywiaeth o nodweddion a phatrymau yn y dirwedd sy’n deillio o weithgarwch y bobl a fu’n defnyddio a ffurfio’r tir. Aeth Ymddiriedolaethau Archaeolegol Cymru ati wedyn i fireinio nodweddion y Tirweddau Hanesyddol Cofrestredig ymhellach, gan edrych yn fanwl ar bob tirwedd a’u rhannu yn ardaloedd â nodweddion penodol.\nYng nghyd-destun Glastir – Creu Coetir, mae’r ardaloedd hyn yn dangos lle y mae angen ymgynghori â’r Ymddiriedolaeth Archaeolegol berthnasol, a Cadw, wrth nodi mannau addas ar gyfer plannu coed.\nParthau eang o dir a warchodir gan y gyfraith ar gyfer cenedlaethau i ddod oherwydd eu harddwch naturiol a’r cyfleoedd y maent yn eu cynnig ar gyfer hamdden yn yr awyr iach yw Parciau Cenedlaethol.\nMae’r Parciau yn dirweddau lle y mae pobl yn byw a gweithio, ac maent yn canolbwyntio fwyfwy ar gefnogi’r cymunedau a’r gweithgaredd economaidd sy’n cynnal y priodweddau a achosodd i’r ardaloedd gael eu dynodi’n barciau cenedlaethol. Mae Awdurdodau y Parciau Cenedlaethol wedi gweithio’n agos â Llywodraeth Cymru i ganiatáu i ardal y Parciau Cenedlaethol gael eu cynnwys mewn dadansoddiad llawn, yn hytrach na chael eu heithrio o’r system haenau sgorio.\nMae’n rhaid i unrhyw waith i greu coetir ar dir a ddynodwyd yn dir Mynediad Agored o dan Ddeddf Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy 2000 sicrhau nad yw mynediad at y tir dan sylw yn cael ei rwystro. Ni ddylid plannu ar Hawliau Tramwy statudol presennol a dylid peidio â phlannu ar lwybrau anffurfiol na llwybrau a grëwyd gan gerddwyr (llwybrau tarw) er mwyn caniatáu mynediad parhaus. Dylid cynnal pob pwynt mynediad at y tir. Dylid cynnwys gatiau neu gamfeydd mewn ffensys i ganiatáu’r mynediad hwn.\nO’r adeg y mae tir yn cael ei aredig (gan gynnwys gweithgareddau coedwigaeth sy’n debyg i aredig) neu hau â dril (gan gynnwys gweithgareddau coedwigaeth sy’n debyg i aredig) mae unrhyw hawliau mynediad o dan Ddeddf Cefn Gwlad a Hawliau Tramwy yn cael eu hatal am 12 mis. Yn ystod y flwyddyn honno, gallai’r perchennog/deiliad ffensio’r safle, ond ar ôl blwyddyn mae’r tir yn mynd yn ôl i fod yn dir mynediad agored. Os yw’r tir hefyd yn Dir Comin, bydd y ddeddfwriaeth tir comin o ran ffensio yn gymwys.\nPe penderfynid yn yr adolygiad nesaf o dir Mynediad Agored (sydd yn digwydd pob 10 mlynedd) nad yw’r tir yn bennaf yn dir mynydd, yn rhostir, yn waun neu’n dwyndir, mae’n bosibl y caiff ei dynnu oddi ar y Map Terfynol Mynediad Agored.\nDogfen canllawiau yma\nMae poblogaethau gwiwerod coch wedi lleihau dros y blynyddoedd diwethaf ac yn y mwyafrif o leoedd maent wedi eu disodli’n llwyr gan wiwerod llwyd Gogledd America. Mae tiriogaeth y wiwer goch wedi ei chyfyngu erbyn hyn i nifer fach o boblogaethau ynysig, yn bennaf yng nghanolbarth a gogledd Cymru. Y wiwer goch yw unig wiwer frodorol y DU ac mae’n byw mewn coetiroedd. Mae’n bosibl bod darnio a dirywio cynyddol coetiroedd a cholli perthi wedi arwain at leihad ym mhoblogaethau wiwerod coch yn y gorffennol (Gurnell 1987). Fodd bynnag, y mae plannu ardaloedd eang â choed conwydd wedi darparu cynefin sy’n ffafrio’r wiwer goch, er bod y cynefinoedd hyn yn cynnal dwysedd is o wiwerod coch na chynefinoedd optimaidd.\nDylai cynlluniau creu coetiroedd mewn ardaloedd a nodwyd yn rhai pwysig i’r wiwer goch ystyried felly fesurau sy’n cynnal mantais y wiwer goch, ac mae dogfennaeth ychwanegol ar gael sy’n ymhelaethu ar y mesurau hyn trwy broses Glastir.\nMae arolygon cenedlaethol wedi dangos bod llygoden bengron y dŵr wedi diflannu o dros 90% o’i thiriogaeth flaenorol yn y DU, yn bennaf drwy golli, dirywio a darnio cynefinoedd addas a chael eu hela gan y minc Americanaidd, ond hefyd oherwydd llygredd, gwenwyno a hyd yn oed llifogydd. Ychydig o wybodaeth sydd ar gael o hyd ynglŷn â dosbarthiad llygoden bengron y dŵr yng Nghymru.\nMae llygoden bengron y dŵr yn Rhywogaeth a warchodir (Atodlen 5, Deddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981) ac felly dylai cynlluniau creu coetiroedd mewn ardaloedd a nodwyd yn rhai pwysig i lygod pengrwn y dŵr gynnwys mesurau i gynnal neu wella cynefinoedd addas a dylid ceisio canllawiau arbennig o lyfrgell Glastir.\nMae coetir yn yr achos hwn yn disgrifio unrhyw ddarn o dir mewn lleoliad gwledig neu ddinesig sy’n fwy na 0.5 hectar, yn lletach na 20 metr ar ei bwynt culaf, ac sydd â chanopi coed ar draws o leiaf 20% o’i arwynebedd. Mae ardaloedd lle mae’r coed wedi’u torri hefyd yn cael eu cynnwys yn y disgrifiad, os nad oes newid parhaol i’r defnydd o dir, neu nad yw’r ardal wedi’i cael ei defnyddio i dyfu coed ers dros 10 mlynedd. Cafodd y Rhestr Goedwigaeth Genedlaethol 2013 ei defnyddio i ddangos y coetir presennol ar y map hwn, ac mae’n bosib dod o hyd i fwy o wybodaeth am sut y cafodd y data hwn ei greu drwy glicio yma.\nMae’r haen hon yn rhoi trosolwg strategol o’r ardaloedd sydd â’r cyfleoedd gorau i greu coetir arnyn nhw. Wrth i’r safle fod yn fwyfwy addas ar gyfer creu coetir, h.y. os bydd rhagor o haenau GIS yn gorgyffwrdd, bydd hyn yn cadarnhau y byddai’n fanteisiol creu coetir ar y safle a bydd y lliw gwyrdd yn tywyllu. Unwaith eto, cofiwch ei bod hi’n bosibl y gall ardaloedd sydd wedi’u lliwio’n wyrdd goleuach ddal i fod yn ardal addas i greu coetir. Dyma’r setiau data sy’n cael eu defnyddio i sgorio’r haenau:\nArdaloedd llygredd aer\nClystyrau Cymunedau yn Gyntaf\nCoetir Gorlifdir Newydd\nCreu coetiroedd i gefnogi nwyddau ar gyfer y farchnad a rhai nad ydynt ar gyfer y farchnad (UEA)\nRhwydweithiau Cynefinoedd Coetir (WHN)\nDewiswch maint y papur :\nAnsawdd yr Aer\nCasglwyd yr haen data hon gan y Rhestr Allyriadau Atmosfferig Genedlaethol ac mae’n defnyddio sgwariau grid 1km o ddata ffynhonnell allyriadau, yn ogystal â data am drafnidiaeth ffordd. Caiff y mewnbynnau hyn eu casglu, nodir y cyfartaledd, a chânt eu mapio ledled y DU, ac yna cânt eu rhannu yn ôl categori ffynhonnell a’u rhannu eto fesul llygrydd. Yr haen benodol a ddefnyddir yn y prosiect hwn yw ‘Cyfanswm Allyriadau < PM10’, sy’n cynnwys allyriadau o 2012 gan ddefnyddio synwyryddion CORINAIR SNAP ac yn mesur llygryddion mewn deunydd gronynnol dan 10µm\nMae ffynonellau o PM10 yn y DU yn cynnwys traffig ar y ffyrdd, diwydiant a gweithfeydd cynhyrchu pŵer. Mae canlyniadau o amryfal ymchwiliadau ynglŷn â chlefydau anadlol a chlefydau dynol eraill yn dangos cysylltiadau ystadegol cyson rhwng y lefelau o PM10 y mae pobl yn agored iddynt yn yr awyr agored ac effeithiau andwyol ar iechyd. Mae planhigion yn tynnu deunydd gronynnol (PM10) o’r aer, gan leihau’r crynodiadau yn yr aer, a gwella ansawdd yr aer felly. Mae hyn yn lleihau faint o PM10 y mae pobl yn agored iddo, ac yn ei dro, gall leihau’r nifer o achosion o salwch anadlol.\nCymunedau yn Gyntaf yw rhaglen Llywodraeth Cymru sy’n canolbwyntio ar drechu tlodi yn y gymuned. Mae’r rhaglen yn rhoi arian i Gyrff Cyflawni Arweiniol o fewn ardaloedd yr awdurdod lleol a elwir yn Glystyrau Cymunedau yn Gyntaf, a hynny er mwyn culhau’r bwlch sydd rhwng economi, addysg/sgiliau ac iechyd yn ein cymunedau mwyaf difreintiedig a’n cymunedau mwyaf cefnog. Mae gan y rhaglen dri amcan strategol sy’n helpu i gyflawni’r canlyniadau hyn:\nMae clystyrau Cymunedau yn Gyntaf yn ategu data MALIC ac yn pwysleisio’n union lle mae ein cymunedau mwyaf difreintiedig - gan fod gwella cyfleoedd ac ansawdd bywyd yn yr ardaloedd hyn yn brif flaenoriaeth strategol i Lywodraeth Cymru.\nNododd Cyfoeth Naturiol Cymru ardaloedd nad ydynt yn sensitif i greu coetir. Maent yn cynnwys tir cynefinoedd nad yw’n Gynefin â Blaenoriaeth, fel rhedyn a glaswelltir asidig yn yr ucheldir, yn ogystal â thir nad yw’n gynefin fel glaswelltir sydd wedi ei wella’n amaethyddol a safleoedd gwastraff. Mae Cynefinoedd â Blaenoriaeth â’r cod '1' yn arbennig o addas ar gyfer plannu coed cynhenid dwyster isel i greu cynefin coetir cynaliadwy hirdymor.\nDarparwyd y gyfres ddata hon gan Gyfoeth Naturiol Cymru, trwy brosiect Comisiwn Coedwigaeth Cymru a ddatblygwyd gan Peter Van-Velzen yn 2009. Mae llawer o waith Peter yn seiliedig ar yr ymdrech a’r fethodoleg a ddarparwyd gan Ymchwil Coedwig Samantha Broadmeadow a Tom Nisbet, yn eu hadroddiad “Opportunity Mapping for Trees and Floods in Yorkshire & The Humber Conservancy” (Tachwedd 2008). Rhoddir cydnabyddiaeth lawn i’r awduron am eu gwaith gwreiddiol.\nMae’r gyfres ddata yn nodi ardaloedd o orlifdir afonol a pharthau glannau nentydd yng Nghymru lle mae potensial i greu neu ehangu gorlifdir a choetir glannau afonydd er mwyn lleihau’r risg o lifogydd mewn poblogaethau trefol. Nod y gyfres ddata am goetir gorlifdir newydd yw creu map addasrwydd yn nodi ardaloedd yng Nghymru lle nad oes cyfyngiadau ar blannu coed a allai fod o fudd i’r dulliau o reoli llifogydd trwy leihau’r llifogydd sy’n cael eu creu. Gallai gostwng dwr sy’n llifo sy’n cynnwys gwaddod a maethynnau fod o fudd i ansawdd dŵr hefyd.\nPennir Parth Perygl Nitradau lle mae tir yn draenio ac yn cyfrannu i’r nitradau a ganfyddir mewn dŵr “llygredig”. Mae dŵr llygredig yn cynnwys:\nDŵr wyneb neu ddŵr daear sy’n cynnwys o leiaf 50mg o nitradau fesul litr (mg/l)\nDŵr wyneb neu ddŵr daear sy’n debygol o gynnwys o leiaf 50mg/l o nitradau os na chymerir camau\nDŵr sy’n ewtroffig, neu sy’n debygol o fod yn ewtroffig os na chymerir camau\nMae lle i annog tirfeddianwyr i blannu coetiroedd a chymryd camau eraill o ran defnydd tir o fewn Parthau Perygl Nitradau er mwyn lleihau’r llwyth nitrogen, yn rhan o’r Rhaglen Weithredu ar Barthau Perygl Nitradau. Mae’r ffaith nad yw gwrtaith yn cael ei roi ar y tir mewn coetiroedd yn gyffredinol, a’r ffaith mai ychydig o nitradau sydd mewn dyfroedd draenio, yn arbennig o dan goetiroedd llydanddail, yn golygu y gellid ystyried creu coetiroedd fel ffordd effeithiol leol o wrthdroi’r cynnydd yn lefel y nitradau mewn rhai dyfroedd daear. Byddai troi tir yn goetir yn arbennig o effeithiol drwy dargedu’r camau at dir sy’n agos at dyllau turio, ar briddoedd sy’n agored i drwytholchiad nitradau, neu ar lwybrau lle mae dŵr wyneb yn symud nitradau i nentydd, megis o fewn lleiniau clustogi afonydd (Nisbet, 2011).\nCrëwyd y data hwn ar lygredd sŵn o dan gyfarwyddeb sŵn amgylcheddol 2012, wedi’i gyfrifo gan ddefnyddio gridiau 10m ar uchder o 4m gan fesur desibelau (dB). Cesglir data mewn safleoedd diwydiannol yn ogystal â ffyrdd a ddefnyddir gan >3 miliwn o gerbydau’r flwyddyn, a rhwydweithiau rheilffyrdd â >3000 o deithiau trên y flwyddyn. Mae gwerthoedd y data’n cynrychioli cyfartaledd y dydd, gyda’r nos a’r nos ac maent yn defnyddio graddfa rhwng 55dB, sy’n isel, a >75 dB, sy’n uchel.\nDaw coed â nifer o fuddiannau i’r amgylchedd adeiledig, gan gynnwys lleihau effaith yr ynys wres mewn ardaloedd trefol ac amsugno llygredd yn yr aer. Gallu cyfyngedig sydd ganddynt i amsugno neu wasgaru sŵn, ond mae eu gallu i leihau’r argraff o sŵn yn llawer mwy sylweddol, gan eu bod yn cuddio ffynhonnell y sŵn ac yn gwneud i le deimlo’n fwy heddychlon, yn weledol a thrwy gyflwyno synau naturiol i liniaru amgylchedd sŵn a fyddai, fel arall yn un mecanyddol yn unig. Mae’r effeithiau hyn yn llai pan fo’r coed yn colli eu dail yn y gaeaf, ond mae pobl yn llai tebygol o fod allan neu o fod â’u ffenestri ar agor ar yr adeg hon o’r flwyddyn. Mae’r Grŵp Gweithredu Coed a Dylunio, CIRIA a’r prosiect Ewropeaidd HOSANNA wedi paratoi canllawiau er mwyn helpu i fanteisio i’r eithaf ar y manteision a ddaw trwy gael coed a mathau eraill o lystyfiant mewn ardaloedd trefol.\nMae’r data hyn yn dangos y lleoliadau gorau i blannu coetiroedd newydd, a chafodd y gwaith ei ariannu gan y prosiect Ymchwil Economaidd Cymdeithasol ac Amgylcheddol (SEER), a grëwyd gan Brifysgol East Anglia.\nDefnyddiwyd rhaglen gyfrifiadurol, y Model Integredig (TIM), i gysylltu modelau prisio amgylcheddol yn ymdrin ag ardaloedd penodol er mwyn pennu’r effeithiau a geir ar wasanaethau ecosystem yn sgil newid defnydd y tir (yn amodol ar gyfyngiadau amrywiol e.e. newid rhagamcanol yn yr hinsawdd). Sefydlwyd cyd-destun polisi, gyda Llywodraeth Cymru yn bwriadu plannu 250,000 ha o goetiroedd newydd dros gyfnod o 50 mlynedd (h.y. plannu 5,000 hectar o goetir newydd y flwyddyn bob blwyddyn rhwng 2014 a 2063). Efelychwyd y gwaith plannu â chydraniad o 2 km (400 ha). Trwy roi TIM ar waith, cynhyrchwyd rhagfynegiadau o effaith y coetiroedd arfaethedig ar lefelau cynhyrchu amaethyddol, lefelau cynhyrchu pren, lefel y CO2 yn yr atmosffer a chyfleoedd hamdden. Nodwyd y lleoliadau plannu gorau, sef y rhai hynny a oedd yn cynhyrchu’r buddiannau net mwyaf i gymdeithas ar draws yr ystod hon o wasanaethau ecosystem a nwyddau sy’n deillio ohonynt.\nCoetiroedd sy’n ddigon cysylltiedig â’i gilydd i weithredu gyda’i gilydd yw rhwydweithiau cynefinoedd, gydag unigolion yn cael eu cyfnewid rhwng y gwahanol goetiroedd. Cânt eu diffinio trwy gyfuniad o’r pellter rhwng y coetiroedd, a ‘hydreiddedd’ y cynefinoedd yn y canol, h.y. pa mor debygol yw hi y bydd rhywogaethau sy’n byw mewn coetiroedd yn gallu symud trwy’r cynefinoedd rhwng y coetiroedd hynny.\nRydym yn awgrymu y dylid defnyddio’r haenau i sicrhau rhwydweithiau coetiroedd mwy cadarn trwy gategorïo/blaenoriaethu’r haenau. Trwy wneud hyn, gellir nodi’r lle gorau i wario arian neu lle y dylid ei wario gyntaf ond, yn bwysicach na dim, dylai ddylanwadu ar ffurf y grantiau cyfalaf sydd â’r nod o wella’r drefn coedamaeth ac o annog rhai mathau o ailblannu h.y. gweithgarwch wedi’i dargedu a’i gyllido trwy grant er mwyn gwella iechyd ecosystem coetiroedd a’u cadernid yn gyffredinol.\nYstyriwyd pob rhwydwaith yn unigol, gan ddefnyddio mapiau sylfaenol OS 1:25,000 a ffotograffau o’r awyr, a’u golygu i gael gwared ar unrhyw ardaloedd a oedd yn amhriodol at ddiben yr ymarfer hwn. Yna ymestynnwyd ardaloedd i lenwi bylchau amlwg rhwng rhwydweithiau er mwyn annog cysylltedd ar raddfa ehangach, ac o amgylch mathau cyfyngedig iawn o gynefinoedd e.e. coetir ar orlifdir, er mwyn eu hannog i ehangu.


Ble gallaf ddod o hyd i ddata mynychu ar gyfer siaradwyr Cymraeg? : Helpdesk\nSolution home Mewnwelediad Cynulleidfaol Cymru Cynulleidfaoedd Mewn Cymru\nBle gallaf ddod o hyd i ddata mynychu ar gyfer siaradwyr Cymraeg?\nErs 2019, mae sefydliadau ledled Cymru wedi bod yn ein helpu i adeiladu darlun o gynulleidfaoedd ar draws y genedl drwy gyfrannu data i'r set ddata genedlaethol drwy Audience Finder. Mae'r set ddata hon yn cynnwys gwybodaeth am hyfedredd cynulleidfaoedd yn y Gymraeg a gafodd ei chasglu gan ymatebwyr i'n harolwg Audience Finder safonol i Gymru.\nGallwch archwilio data eich sefydliad ar y metrig hwn drwy wneud cais am adroddiad o brif bwyntiau eich data arolwg i'n tîm cymorth.\nSylwer: Mae'r mewnwelediadau hyn ond ar gael i sefydliadau sy'n cyflwyno data arolwg drwy Audience Finder. I ddechrau defnyddio arolygon Audience Finder, a darganfod sut mae'r lefel hyfedredd yn y Gymraeg ymhlith eich cynulleidfaoedd yn cymharu â sefydliadau eraill, cofrestrwch am ein harolwg Audience Finder rhad ac am ddim yma.


‘Little Miss Crown and Glory UK’ wedi codi £350 ar gyfer elusen sy'n achub bywydau | Wales Air Ambulance - Welsh\n‘Little Miss Crown and Glory UK’ wedi codi £350 ar gyfer elusen sy'n achub bywydau\nMae brenhines pasiant sy'n wyth mlwydd oed wedi codi £350 ar gyfer Ambiwlans Awyr Cymru.\nGabi McMillan, o Gaernarfon, ‘Little Miss Crown and Glory U.K 2019/21’.\nFel rhan o'i rôl, mae wedi codi arian i nifer o elusennau, ac mae'n gobeithio codi £1,000 i'r gwasanaeth sy'n achub bywydau.\nMae'r disgybl o Ysgol Maesincla wedi codi £350 ar gyfer Ambiwlans Awyr Cymru hyd yma drwy gynnal cystadlaethau ffotograffau a rafflau ar-lein.\nMae'r Elusen yn dathlu ei phen-blwydd yn 20 eleni, ac mae angen iddi godi £8 miliwn bob blwyddyn er mwyn parhau i ddarparu gwasanaeth sy'n achub bywydau 24/7 i bobl Cymru.\nCafodd Gabi ei choroni'n ‘Little Miss Crown and Glory U.K.’, sef cystadleuaeth a gynhelir gan ‘Crown and Glory Pageants’, yn 2019. Fodd bynnag, o ganlyniad i'r pandemig, mae wedi bod yn ddigon ffodus i gael estyn ei theitl.\nMae Gabi, sy'n chwaer fawr i Jai, chwech oed, a Pria, dwy oed, wedi bod yn cystadlu mewn pasiantau ers iddi fod yn bum mlwydd oed, ac mae wedi codi miloedd o bunnoedd yn ystod y ddwy flynedd ddiwethaf.\nYn ogystal â chodi arian i Ambiwlans Awyr Cymru, Abbie's Army oedd y brif elusen roedd Gabi am godi arian iddi, sef elusen i blant â thiwmorau ar yr ymennydd DIPG y mae ganddynt ddisgwyliad oes o ddim ond naw mis ar ôl cael diagnosis. Mae wedi codi dros £3,500 hyd yma.\nDywedodd ei mam, Debrah, yn llawn balchder, ‘Gabi ei hun sy'n gwneud yr holl benderfyniadau o ran y digwyddiadau codi arian a dewis yr elusennau. Mae wedi dangos ysbryd cadarnhaol gwirioneddol yn ystod 18 mis ansicr o ganlyniad i'r pandemig. Mae Gabi yn glod i ni i gyd.’\nMae Gabi hefyd wedi bod yn ddigon caredig i godi arian neu roi arian i uned newyddenedigol Glan Clwyd, ymwybyddiaeth o ddementia ac ymwybyddiaeth o awtistiaeth. Dros gyfnos y Nadolig, casglodd eitemau ar gyfer Cymorth i Fenywod er mwyn sicrhau bod plant a menywod yn cael anrhegion.\nRoedd Alwyn Jones, Cydgysylltydd Codi Arian Cymunedol ar gyfer Ambiwlans Awyr Cymru, wrth ei fodd o fod wedi cyfarfod â Gabi a diolchodd iddi am ei gwaith codi arian. Dywedodd: “Mae Gabi yn ferch ifanc hynod ysbrydoledig. Mewn cyfnod mor anodd, roedd yn canolbwyntio'n llwyr ar godi arian i bobl eraill mewn angen. Mae'n hyfryd bod Gabi, a hithau mor ifanc, yn deall gwaith pwysig Ambiwlans Awyr Cymru. Llongyfarchiadau mawr iddi am godi arian i'n Helusen, yn ogystal â'r elusennau eraill y mae wedi codi arian iddynt. Bydd pob ceiniog y mae Gabi yn ei chodi yn helpu'r bobl y mae angen ein cymorth arnynt.”\nGallwch ddilyn digwyddiadau a gwaith elusen Gabi drwy ei thudalen Facebook ‘Gabi Little Miss Crown and Glory UK’.


Ancon Hill, Ancon Hill, Cerro Ancon - Panama City\nGogledd America Panama Dinas Panama\nUchaf y bryn: 199 m\nMewn unrhyw wlad yn y byd mae lleoedd sy'n orfodol neu'n cael eu hargymell ar gyfer ymweld. Yn Panama, mae yna lawer o'r fath - gallwn ddweud bod y wlad gyfan yn cynnwys "cardiau busnes" o'r fath. Ac un ohonynt yw Hill of Ancon Hill, a fydd yn cael ei drafod yn yr adolygiad hwn.\nMae Ancon Hill wedi ei leoli ger cyfalaf y wladwriaeth, Panama . Mae uchder y bryn oddeutu 200 m. O'i uchafbwynt, nid yn unig y gwelir y ddinas gyfan yn dda, ond hefyd yn Gamlas Panama , yn ogystal â'r bont sy'n cysylltu dwy America.\nYn ôl un o'r fersiynau, aeth enw'r bryn ar ran y groesfan stêm gyntaf y Camlas Panama. Yn ôl fersiwn arall, Ancon yw talfyriad enw Cymdeithas Genedlaethol Cadwraeth Natur yn Panama (Asociación Nacional para la Conservación de la Naturaleza).\nAncon Hill - Ardal Amddiffynedig Panama\nYn 1981, datganwyd Hill Ancon Hill yn ardal warchodedig. Mae'n cael ei wahardd i aros ar ei diriogaeth, ond gall pawb gerdded i'w copa. Ar y ffordd i'r brig, nid yn unig y gallwch chi werthfawrogi golygfeydd godidog y brifddinas, ond mae hefyd yn cwrdd â thrigolion y warchodfa: maent yn gwlithod, iguanas, ceirw, tywian, mwncïod a llawer o rywogaethau o adar. Ac mae'r ffordd i frig Ancon Hill yn Panama wedi'i addurno â thegeirianau, sy'n niferus iawn yma. Fe'u gwarchodir gan CITES.\nMae llwythi lleol yn credu, wrth ymweld ag Ancon Hill, bod pobl yn cael eu trawsnewid yn fewnol ac yn edrych ar y byd o ongl wahanol, yn fwy cadarnhaol.\nSut i gyrraedd Ancon Hill yn Panama?\nMae Ancon Hill wedi ei leoli ym mherfachau cyfalaf gwlad Panama . Gallwch ei gyrraedd gan fysiau arbennig, tacsi neu gar wedi'i rentu . Bydd y ffordd i waelod bryn Ancon yn cymryd llai na awr. Mae'n cymryd tua 30 munud i gyrraedd y brig ar droed, ond mae cyfle i fynd ar y bryn a'r car.\nCadw El Vaie de Anton\nEglwys San Jose\nPont y Ganrif\nY Palas Arlywyddol\nUwchgynhadledd Gardd Fotaneg\nDaeth Julia Roberts i fod yn athro gyrfa goch - roedd ail ôl-gerbyd ar gyfer y ffilm "Inexact Lady"\nPam mae mango yn ddefnyddiol?\nPlygiau yn y baledren fach - a yw'n beryglus?\nMaethiad y plentyn mewn 10 mis\nGolchi gyda chlai\nLlwyth firaol yn hepatitis C\nSiswrn ar gyfer gwyrdd\nNewidiadau difrifol yn y parenchyma pancreatig\nJeans gyda gleiniau\nCiwcymbrau mewn sudd tomato\nBlaswyr ar gyfer shish kebab\nSut i weddïo yn y cartref fel y bydd Duw yn clywed?\nDymchweliad 3 L Dolce Gabbana\nPatrymau crochet 3D\nOes yna fywyd ar ôl?\nYr ynys fwyaf yn y byd\nImmortelle Glaswellt - eiddo meddyginiaethol a gwrthdrawiadau ar gyfer defnydd effeithiol a diogel\nKangaroo ar gyfer plant newydd-anedig\nMat llawr plant\nFeng Shui ar gyfer Cariad


Y FEL CELF O FEITHIO A CHYRRU EICH BWYDIAU Erbyn Prototeip 101 - Newyddion Technoleg - Newyddion - Hongkong 101 Prototeip Technology Co, Ltd\nY CELF FFINOD O FEITHIO A CHYRRU EICH BWYDIAU Erbyn 101 Prototeip\nMaen nhw'n dweud, os yw rhywbeth yn werth ei wneud, mae'n werth gwneud yn iawn. Mae'r rhain yn eiriau da i fyw ynddynt, ond yma ar 101 prototeip, rydym weithiau'n hoffi cadw at amrywiad bach o'r hyn sy'n dweud: "Os yw'n werth ei wneud, mae'n werth gorwneud". Felly, pan welsom y swm anhygoel o waith ac roedd ymchwil ofalus [Rob Linnaeus] yn gwneud dim ond i ffa coffi rhost, gwyddom ei fod ar rywbeth.\nMae calon ei rostiwr coffi yn siambr vwrc gyda agoriad ar yr ochr ar gyfer gwn gwres safonol, ac agorfa yn y brig lle mae wyth cwpan o blawd i'w osod. Modelodd [Rob] y siambr yn Fusion 360 a dilysodd ei nodweddion gan ddefnyddio efelychiad hylif RealFlow. Yna creodd negyddol o'r siambr a'i argraffu ar ei argraffydd Monoprice Maker Select 3D.\nLlenwodd y llwydni gyda chymysgedd 1: 1 o sment a perlite anhydrin, a defnyddiodd gefn y gwasg ailgyfanddaearol i ddirgrynnu'r mowld fel y'i gosodwyd felly byddai unrhyw swigod aer yn codi hyd at yr wyneb. Ar ôl cywiro am ddiwrnod, [Rob] yna tynnodd y mowld trwy ei wresogi a'i phlicio i ffwrdd. Dros y nifer o oriau nesaf, cafodd y darn bwrw ei danio yn y ffwrn ar dymheredd cynyddol uwch, o 200 ° F hyd at 500 ° F. Mae'r rhan hon yn hollbwysig, gan y gallai dwr glaw droi at stêm fel arall ac achosi ffrwydrad os oedd y rhan yn destun tymereddau uchel ar unwaith. Os yw hyn yn swnio'n llawer fel y broses ar gyfer gwneud forge bach, dyna oherwydd ei fod yn y bôn yw. Parhewch i ddarllen "Celfyddyd Gain Gwresogi Ac Oeri Eich Ffa" →\nWedi'i bostio yn hap Argraffydd 3d, haciau coginio\nTagiwyd 3D llwydni, castio, coffi, cemen trychinebus 3D\nPâr o: Pam mae Argraffu 3D yn Defnyddiol ym mhobman\nNesaf: Castio Die


Llangollen wildfire continues to tie up valuable resources - Newyddion - Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru\nTân gwyllt yn Llangollen yn dal i fynd ag adnoddau prin\nPostiwyd 26 Gorffennaf 2018 15:20\nMae Gwasanaeth Tân ac Achub Gogledd Cymru yn dal i erfyn ar gymunedau i fod yn hynod ofalus ac ystyried canlyniadau tanau glaswellt yn ystod y tywydd poeth eithafol presennol.\nMae criwiau’n dal i ddelio gyda’r tân eithin yn Llantysilio yn Llangollen ar ôl cael eu galw yno dros wythnos yn ôl – sydd yn dangos faint o draul ar ein hadnoddau ydi’r tanau hyn.\nMae diffoddwyr tân wedi bod ar y safle yn ddi-baid i sicrhau ei fod dan reolaeth ac yn aros dan reolaeth - ac unwaith eto’r prynhawn yma mae’r tân wedi ailgydio oherwydd y gwynt ac mae saith injan dan wrthi’n delio gyda thân helaeth iawn.\nGan mai diffoddwyr tân rhan amser neu wrth gefn sydd yn cael eu defnyddio i daclo’r tân mae’n cael effaith ar gyflogwyr lleol sydd yn rhyddhau staff i fynd at y tân.\n“Mae tanau fel yr un yn Llantysilio yn anodd mynd atynt ac mae cyflenwadau dwr yn brin, ac mae hyn yn rhoi pwysau mewn ar ein hadnoddau. Mae ein diffoddwyr tan wedi treulio amser maith yn ceisio dod â’r tân yma dan reolaeth.\n“Hoffwn ddiolch i’r cyhoedd am ymddwyn mewn modd diogel a chyfrifol drwy’n hysbysu am danau o’r fath - ond rydym hefyd yn gofyn i bobl gadw i ffwrdd o’r ardaloedd a effeithiwyd er mwyn caniatáu i’r diffoddwyr tân ddelio gyda’r tanau, ac er mwyn eu diogelwch eu hunain hefyd.\n“ A hoffem hefyd ddiolch i’n diffoddwyr tan sydd yn gweithio dan amodau heriol iawn, ac i’w cyflogwyr am eu rhyddhau o’r gwaith, ac i’n partneriaid megis Cyngor Sir Ddinbych am eu cymorth.\n“Cofiwch – mae cynnau tanau yn drosedd ac rydym yn gweithio gyda Heddlu Gogledd Cymru i drechu digwyddiadau bwriadol – bydd y sawl a geir yn gyfrifol yn cael eu herlyn.\n“Dylai unrhyw un gyda gwybodaeth am droseddau o’r fath alw Crimestoppers ar 0800 555 111 yn ddienw.”


Gall y rhesymau dros wrthod wyau mewn pobi fod yn fras, ond beth fydden nhw ddim, peidiwch â phoeni am y bydd eich hoff pasteiod yn colli unrhyw beth yn absenoldeb wyau. Penderfynwch ei fod yn cael ei gymryd gyda ryseitiau o botelin gydag afalau heb wyau, nad ydynt mewn blas, nac yn eu caeth neu eu gwead, yn wahanol i bobi sy'n cael eu coginio gydag wyau yn y gwaelod.\nCharlotte heb wyau gydag afalau yn y ffwrn\nAc eithrio'r wyau o'r rysáit, rhaid cymryd i ystyriaeth y dylai unrhyw elfen rhwymo fod yn bresennol yn y prawf. Yn ein hachos ni, bydd yn llysiau yn lle wyau - ffrwythau ffrwythau, sydd, ar ôl ychwanegu dŵr cynnes, yn tyfu ac yn debyg iawn mewn cysondeb i wyau gwyn.\nblawd gwenith - 110 g;\nblawd yr hydd - 160 g;\nhadau llin daear - 35 g;\nsinamon - 2 llwy fwrdd.\nnytmeg - 1 llwy de;\npuré afal - 370 g;\ncroen a sudd un lemwn;\nAfalau mawr - 4 pcs.;\nar lond llaw o resins a cnau Ffrengig;\narafu cnau coco - 2 llwy fwrdd. llwyau.\nArllwyswch hadau llin gyda dŵr cynnes, gan droi'r blawd yn gruel. Gadewch y llin i chwyddo am ychydig funudau, a chymysgu'r cynhwysion sych sy'n weddill (blawd, powdr pobi a sbeisys) gyda'i gilydd. Ar wahân, gwisgwch y pure afal ynghyd â'r iogwrt, ychwanegwch y mwydion o wenyn y ddaear. Arllwyswch y hylif i'r cynhwysion sych a'i gymysgu nes yn llyfn ac nid mwy. Dosbarthwch y toes mewn ffurf wedi'i gorchuddio â pharch, chwistrellu'r arwyneb gyda chnau, rhesins, sglodion, ac yna gosodwch y sleisen afal ar ben. Bake charlotte ar kefir heb wyau ac afalau ar 180 gradd am 30-35 munud.\nRysáit am charlotte syml gydag afalau heb wyau\nOs nad ydych chi am drafferthu gydag amnewidion wyau, yna rhowch flaenoriaeth i'r cacen syml hon, y toes y gwneir hynny ar sail llaeth. Ni fydd yn ymddangos mor wych fel charlotte clasurol, ond bydd y canlyniad yn dal i fod yn flasus.\nblawd - 155 g;\nolew llysiau - 55 ml;\nfinegr seidr afal - 10 ml;\nafalau - 430 g;\nCymysgwch y llaeth gyda'r finegr a'i neilltuo am ychydig funudau. Yn y cyfamser, cymerwch y cynhwysion sych, gan gymysgu'r blawd a'r powdr pobi gyda'i gilydd. Ar wahân, gwisgwch fenyn gyda siwgr. Gosodwch y popty i gynhesu hyd at 180 gradd, a chyn gynted ag y bydd y tymheredd yn cyrraedd y lefel ofynnol, cyfuno'r cynhwysion sych gyda menyn a llaeth yn gyflym. Dosbarthwch y toes i mewn i fowld a rhowch y sleisen o afalau ar ben. Chwistrellwch yr arwyneb gyda sinamon a gadewch y charlotte gydag afalau yn y llaeth heb wyau i'w pobi am 40 munud.\nSut i goginio picnic ysgafn gydag afalau heb wyau?\nllaeth - 245 ml;\nfinegr seidr afal - 5 ml;\nblawd grawn cyflawn - 155 g;\nblawd gwenith - 165 g;\nsinsir ddaear - ¼ cwyp;\ndarn o fanila - 15 ml.\nCymysgwch y pâr o gynhwysion cyntaf gyda'ch gilydd a'u neilltuo. Rhennir un afal yn sleisen, a'r ail doriad yn giwbiau. Cymysgwch y cynhwysion sych: blawd, sbeisys a pholdr pobi. Ar wahân, chwistrellwch y llaeth, y darn vanilla a'r siwgr a gafodd ei chwythu gyda'r finegr. Cymysgwch y hylifau ynghyd â chynhwysion sych a dis afalau, ei ddosbarthu mewn mowld ac ychwanegu afalau o'r brig. Pobwch ar 180 gradd am 40 munud. Tynnwch y cacen o'r mowld yn unig ar ôl iddo oeri.\nGellir gwneud Charlotte gydag afalau heb wyau yn y multivark, gan ailadrodd y triniaethau uchod, ac yna gosod y dull "Baku" am awr.\nCacen Crempog - y ryseitiau gorau ar gyfer pwdinau a byrbrydau gwyliau\nSut i goginio tiramisu?\nCacen gwningen - ryseitiau o fwdin blasus o gaws bwthyn am bob blas!\nPupur Bwlgareg wedi'u marineiddio\nYnysoedd Faroe - atyniadau\nBlancmange gyda ffrwythau


Yr atebion ar-lein ar gyfer rheoli diabetes sydd ar gael yn eich poced | Cymunedau Digidol\nYr atebion ar-lein ar gyfer rheoli diabetes sydd ar gael yn eich poced\nHafan > Diweddariadau > Yr atebion ar-lein ar gyfer rheoli diabetes sydd ar gael yn eich poced\nMae Cymunedau Digidol Cymru yn gweithio gyda nifer gynyddol o sefydliadau yn y sectorau iechyd a gofal cymdeithasol, wrth i’r cysylltiad rhwng cynhwysiant digidol a gwaith yn y meysydd hyn ddod yn fwyfwy perthnasol.\nGall hyn gynnwys pobl yn defnyddio technoleg er mwyn gwella eu hiechyd mewn ysbytai neu gartrefi gofal, mewn rhai achosion gallent gael cymorth gan wirfoddolwyr digidol; sefydliadau sy’n gwella mynediad i wybodaeth iechyd ar-lein; a phobl sy’n defnyddio technoleg ddigidol gartref er mwyn gwella eu hiechyd a’u lles eu hunain.\nYn y blog hwn, rydym yn canolbwyntio ar waith PocketMedic, adnodd ar-lein a ddatblygwyd yn Abertawe er mwyn helpu pobl i reoli diabetes. Ar hyn bryd, mae tua 177,000 o bobl yng Nghymru yn byw gyda diabetes, ac awgryma amcangyfrifon bod gan 70,000 yn fwy o bobl ddiabetes ond naill ai nad ydynt yn ymwybodol ohono neu eu bod heb gael diagnosis. Gallai 540,000 o bobl eraill yng Nghymru fod yn wynebu risg uchel o ddatblygu diabetes ac mae’r niferoedd yn cynyddu bob blwyddyn. Rydym wedi siarad â Kimberley Littlemore a gafodd y syniad o greu PocketMedic.\nC: Beth yw hanes PocketMedic?\nA: Flynyddoedd maith yn ôl roeddwn yn gweithio yn y BBC yn cynhyrchu Comic Relief – chi’n gwybod, y ffilmiau apêl hynny a oedd yn torri eich calon ac yn eich gwneud i estyn am eich cerdyn credyd ar Ddiwrnod y Trwynau Coch? Roeddwn yn rhannu stori mam yn Ethiopia neu dad yn Kenya, er enghraifft, a oedd yn wynebu’r heriau o fyw mewn tlodi eithafol. Pan rydych mewn sefyllfa anodd ac mae rhywbeth yn digwydd i chi, gall fod yn anodd iawn ymdopi ac yn anoddach fyth dod dros y peth. Roedd y rhan fwyaf o’r straeon yn ymwneud ag iechyd, boed hynny’n HIV ac AIDS mewn oedolion neu blant, clefydau trofannol heb eu trin, malaria neu ddiffyg maethiad. Roeddwn yn gwneud ffilmiau am iechyd yn ogystal â materion datblygu rhyngwladol – yn ceisio rhoi cyd-destun i’r hyn oedd yn digwydd a pham, yn y gobaith y gallai eich arian wneud gwahaniaeth sylweddol.\nGadewais y BBC bum mlynedd yn ôl ac es i ati i ystyried sut y gallwn wneud ffilmiau a oedd yn ymwneud yn benodol ag iechyd i’r rheini a oedd yn byw yn y gwledydd datblygol, er mwyn helpu pobl i ddeall cyflyrau cyffredin yn well a’u rheoli eu hunain, oherwydd sylweddolais fod y diffyg dealltwriaeth o iechyd yn aml yn gwneud sefyllfaoedd anodd yn anoddach fyth. Roeddwn yn ymwybodol hefyd fod ffilmiau ar gael am gyflyrau acíwt megis malaria, iechyd mamolaeth a rheoli HIV ac AIDS, ond ychydig iawn oedd ar gael am gyflyrau cronig eraill megis diabetes math 2 a chlefyd y galon. Roeddwn yn trafod hyn gyda chlinigydd yng Ngorllewin Cymru ac yn sôn wrtho am fy uchelgais, a rhannodd ei rwystredigaeth ynglŷn â cheisio cyrraedd ei gleifion yng Nghymru gyda gwybodaeth ategol am reoli eu diabetes.\nGofynnodd i mi, “cyn i chi fynd i Affrica ac India i wneud ffilmiau, fyddech chi’n fodlon gweithio gyda ni yng Nghymru i gyrraedd cannoedd o filoedd o bobl sy’n byw gyda diabetes math 2?” A dyna sut y dechreuodd PocketMedic mewn gwirionedd.\nC: Beth yw nod PocketMedic?\nA: Ei nod yw cysylltu pobl sy’n debyg i’w gilydd Rwyf newydd wrando ar ‘You and Yours’ ar y radio gyda Winifred Robinson a dywedodd menyw a oedd yn byw gyda gordewdra ei bod am ymuno â grŵp o bobl sy’n debyg iddi hi, fel y gallent gefnogi ei gilydd er mwyn mynd i’r afael â’u pwysau a’u perthynas emosiynol â bwyd. Os ydych yn byw mewn ardal anghysbell o’r wlad ac yn teimlo fel eich bod wedi eich ynysu’n ddaearyddol, os ydych yn byw mewn dinas brysur ac yn teimlo fel eich bod wedi eich ynysu’n emosiynol, os ydych yn byw gyda theulu prysur ond yn teimlo fel eich bod wedi eich ynysu oherwydd nad oes unrhyw un yn wynebu’r un frwydr â chi, rydym yn ceisio creu’r gymuned honno o bobl er mwyn i chi gyfarfod â nhw. Er y bydd hynny mewn ffilm, o leiaf y gallwch weld nad ydych ar eich pen eich hun a chael rhywfaint o amser i ddysgu mwy am eich cyflwr.\nOs oes gennych fethiant y galon, diabetes, iselder a gorbryder, poen cronig, clefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD), lymffoedema … mae gennym gyfres o ffilmiau yn cynnwys pobl sy’n estyn allan er mwyn rhannu eu profiadau gyda chi. Maent yn rhannu eu teimladau, eu dyheadau a’u hofnau, yn dweud y gwir ac yn cynnig eu straeon er mwyn dangos bod rhywun fel chi yn y byd ac, yn fwy na thebyg, ond ychydig filltiroedd i ffwrdd. Rydym wedi ffilmio yng Ngogledd, De, Gorllewin, Dwyrain a Chanolbarth Cymru yn casglu straeon ac yn rhannu arbenigedd meddygon a nyrsys er mwyn esbonio’r hyn sy’n digwydd i’ch corff pan fyddwch yn cael pwl hypo neu hyper, yn teimlo poen parhaus, pan fyddwch am fynd ar wyliau ac yn poeni am eich lymffoedema neu am wybod pa ymarferion sy’n briodol i’w gwneud yn eich cadair… mae cleifion arbenigol a chlinigwyr arbenigol yn mynd i’r afael â phob agwedd ar gyflwr cronig ac yn eu rhannu â chi, y claf, mewn modd hygyrch, gweledol a diddorol.\nC: Sut mae pobl yn defnyddio PocketMedic?\nA: Rydym yn rhannu cyfres o ddolenni i’r ffilmiau sy’n rhoi mynediad i chi at yr holl ffilmiau yn y casgliad penodol hwnnw. Rydym yn ceisio dod o hyd i’r ffordd fwyaf effeithiol o’u rhannu – rydym yn rhannu’r dolenni mewn llythyr, neu gallwn eu hanfon at y cleifion drwy neges destun. Ar hyn o bryd, gall Meddygon Teulu a Nyrsys Practis ddosbarthu’r dolenni. Mae’r cynnwys ar ddiabetes yn rhan o ddarpariaeth Gwasanaethau Ychwanegol yn GIG Cymru ac felly mae gan glinigwyr pob cymhelliant i’w rannu â’u cleifion. Mae’r cynnwys ar lymffoedema ar gael yn genedlaethol. Mae’r cynnwys ar glefyd rhwystrol cronig yr ysgyfaint (COPD) ar gael ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda ac mae’r cynnwys Lles ar gael ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg. Mae’r gost yn isel iawn – ceiniogau fesul y boblogaeth o gleifion – i gyfrannu tuag at y gost o ddosbarthu a diweddaru’r ffilmiau. Hoffem i fwy o Fyrddau Iechyd/grwpiau cyflyrau cronig danysgrifio i’r cyfresi eraill. Po fwyaf o bobl sy’n tanysgrifio, y mwyaf o gynnwys y gallwn ei greu.\nC: Yn eich barn chi, pam y mae’n bwysig bod pobl yn gallu defnyddio adnoddau ar-lein megis PocketMedic, chwilio ar y rhyngrwyd a defnyddio apiau, er mwyn eu helpu i reoli eu hiechyd?\nA: Os byddwch yn darllen am bethau megis y Theori Hunan-Benderfyniad neu’r Mesur Ysgogi Cleifion, mae’r dystiolaeth yn dangos bod pobl sydd wedi ymgysylltu â’u hiechyd yn iachach neu’n gallu rheoli eu hiechyd yn fwy effeithiol. Mae LLAWER o bethau ar-lein – os byddwch yn chwilio am ddiabetes yn Google, mae tua miliwn o ganlyniadau yn ymddangos. Felly, nid yw’n ymwneud â nifer neu hygyrchedd yn unig – mae’n ymwneud ag ansawdd. Roeddwn yn awyddus i greu cynnwys wedi’i GURADU – pethau y gallwch fod yn sicr eu bod wedi’u cymeradwyo gan y GIG. Nid oes angen i chi boeni a yw darn o gyngor yn gywir ai peidio.\nC: Yn eich barn chi, beth arall y gellir ei wneud er mwyn helpu pobl i ddefnyddio technoleg ddigidol at ddibenion iechyd? Er enghraifft, ydych chi’n credu bod angen mwy o gymorth ar bobl hŷn neu bobl sydd wedi’u hynysu’n gymdeithasol?\nA: Yr her gyda thechnoleg ddigidol yw sicrhau ei bod yn cyrraedd pobl. Rydym wedi gwneud ffilmiau hyfryd, diddorol a grymusol, ond weithiau rwy’n poeni a fyddwn yn gallu sicrhau eu bod yn cyrraedd pawb a ddylai eu gweld. Sut y gallwn sicrhau eu bod yn cael eu rhannu, eu rhagnodi a’u cynnig i’r rheini a fyddai’n cael budd ohonynt? Dyna ein her fawr. Os ydych yn glaf, GOFYNNWCH i’ch meddyg teulu neu nyrs practis am y ffilmiau PocketMedic – byddai hynny’n ddefnyddiol iawn. Mae llechi yn dechnoleg wych y gall pobl o bob oedran eu defnyddio. Yn amlwg, gall fod yn heriol mabwysiadu rhywbeth newydd, ond os ydych yn defnyddio rhywbeth yn aml neu mewn grŵp, neu’n fodlon ymuno â grŵp yn eich llyfrgell neu ganolfan gymunedol er mwyn dysgu sut i ddefnyddio eich llechen i wylio’r ffilmiau, yna, yn aml, mae cymorth ar gael. Ac wrth gwrs, gallech ofyn i unrhyw berson ifanc… mae’n debyg eu bod nhw’n gwybod yn reddfol sut i wneud pethau sy’n ymwneud â ffonau symudol neu gyfrifiaduron!


BlogMenai.com: Pol piniwn Gwyl Dewi y Bib\nUn peth y byddwn yn ei ychwanegu ydi hyn - petai'r pol yn gofyn - 'Ydych chi o blaid annibyniaeth i Gymru rhywbryd yn y dyfodol?' - 'dwi'n meddwl y byddai'r ganran 'Ydw' yn uwch.\n@menaiblog 7:37 - Rwy'n cytuno. Mae pobl hefyd yn debygol o ddewis ffordd ganol rhwng dwy begwn pan y'i cynnigir iddyn nhw - yn y pol roedd gan bobl 5 opsiwn gwahanol; pe bai hi wedi cynnig dim ond "Annibyniaeth rywbryd" neu "unodod am byth" mi fyddwn i'n disgwyl i mwy o bobl bleidleisio dros annibyniaeth; ond roedd 3 opsiwn arall yn y pol yma, ac mi bleidleisiodd bron hanner dros mwy o bwerau i'r cynulliad.\nDa hefyd yw gweld bod y canran o blaid annibyniaeth yn cynyddu'n sylweddol iawn pan fo'r Alban yn cael annibyniaeth. Os fydd yr Alban yn ennill annibyniaeth ac bod consensws bod y annibyniaeth hwnnw'n llwyddianus, mi fyddai'n anoddach i uniolaethwyr ddadlau y byddai annibyniaeth "jyst ddim yn gweithio".\n'dydi'r ddadl tros annibyniaeth ddim yn cael ei chynnig ar lefel wleidyddol yng Nghymru'\nOs na wnawn ni roi'r dewis i bobl ac esbonio'r peth yn iawn, all pobl ddim bod o'i blaid e.\nPan ddechreuwn ni esbonio sut beth yw annibyniath i Gymru, sut bydd Cymru annibynnol yn edrych, bydd y gefnogaeth yn codi.\nmenaiblog 7:37 a Welshguy 9:56\n- Dau bwynt da iawn.\nYdych chi wedi gweld y post ar flog Syniadau sy'n awgrymu mai ar y chwith y mae'r rhan fwyaf o bleidleisiau pro-annibyniaeth i'w cael? Dwi ddim wedi edrych ar yr ystadegau sydd ganddo'n fanwl, ond o'r hyn ddeallaf i, mae'n dangos bod rhyw 7% o'r rhai sydd fel arfer yn pleidleisio Llafur yn dweud eu bod nhw o blaid annibyniaeth. Mae hyn yn nifer nid bychan o bleidleisiau! Dyma rai y dylai Plaid Cymru fod yn eu targedu, yn bendant, yn ogystal â phleidleiswyr eraill Llafur sydd eisiau gweld mwy o rym i'r Cynulliad.\nMae'n eitha rhyfedd meddwl am yr holl bobl pro-annibyniaeth yma yn pleidleisio i Lafur. Byddai'n dda gwneud ymchwil i weld pwy ydyn nhw, ble maen nhw, pam nad ydyn nhw'n pleidleisio i Blaid Cymru, ac ati.


1916: geni Roald Dahl yng Nghaerdydd - Gweiddi\nMatilda. Llun gan Anastasia Alén (Flickr)\nLlyfrau Roald Dahl. Llun gan Wee Sen Goh (Flickr)\nPlac ar Plass Roald Dahl, ym Mae Caerdydd. Yma mae’r Senedd a Chanolfan Mileniwm Cymru. Roedd yn arfer bod yn un o’r dociau. Gair Norwyeg yw ‘Plass’, a ‘lle’ yw ei ystyr.\nRoald Dahl a'i chwiorydd\nRoald Dahl fel babi\nMae eleni’n flwyddyn fawr yng Nghaerdydd gan fod can mlynedd ers i Roald Dahl gael ei eni yn y ddinas. Bydd dathlu mawr o 16 i 17 Medi, gyda sioe liwgar ‘City of the Unexpected’ yng Nghanolfan y Mileniwm. Hefyd, bydd arddangosfa o waith Quentin Blake, sydd wedi darlunio llyfrau Roald Dahl.\nOnd beth yn union yw cysylltiad Roald Dahl â Chaerdydd?\nCafodd Roald Dahl ei fedyddio yn yr Eglwys Norwyaidd yn nociau Caerdydd. Hefyd, roedd y teulu’n mynd yno i addoli. Roedd yr eglwys yn rhoi croeso i forwyr o Norwy a oedd yn cludo pren i wneud propiau yn y pyllau glo yn ne Cymru. Yn y 1970au, roedd yr eglwys mewn cyflwr gwael, ac arweiniodd Roald Dahl ymgyrch i godi arian i’w hachub.\nMae rhieni Roald Dahl wedi eu claddu ym mynwent Eglwys Ioan Fedyddiwr, Radyr, Caerdydd.\nBuodd Roald yn byw yn Radyr a Llandaf.\nRoedd yn hoffi mynd i wylio Caerdydd yn chwarae pêl-droed gyda Joss (neu Jones) y garddwr.\nAeth Roald i Ysgol y Gadeirlan, Llandaf pan oedd yn saith oed, am ddwy flynedd.\nSymudodd Roald Dahl o Landaf i ysgol breswyl ger Weston-super-Mare pan oedd yn naw oed, ond roedd y teulu’n dal i fyw yn Llandaf tan oedd Dahl yn 11 oed.\nRoedd teulu Roald Dahl yn mynd i Ddinbych-y-pysgod yn gyson ar eu gwyliau Pasg, ond i Norwy y bydden nhw’n mynd ar eu gwyliau haf.\nPlac glas sydd ar wal bwyty Tsieineaidd yn Llandaf. Mae’n cyfeirio at stori’r llygoden yn y jar losin.\nYn ei hunangofiant, Boy, mae Roald Dahl yn sôn amdano ef a’i ffrindiau’n mynd i siop losin Mrs Pratchett yn Llandaf. Dynes gas iawn oedd hi. Ar ôl i un bachgen ddod o hyd i lygoden farw yn yr ysgol, penderfynodd Roald a’i ffrindiau chwarae tric arni. Dyma Roald yn gollwng y llygoden farw mewn jar o losin heb i Mrs Pratchett weld. Wedyn, wrth iddi hi godi’r jar a sylwi ar y llygoden, cafodd hi gymaint o sioc hyd nes iddi ollwng y jar i’r llawr. Torrodd y jar yn deilchion. Roedd Mrs Pratchett yn gynddeiriog, a gwnaeth yn siŵr fod y bechgyn yn cael eu cosbi’n gas. Oherwydd hyn, penderfynodd mam Roald ei symud i’r ysgol ger Weston-super-Mare.\n1946: dynodi Penrhyn Gŵyr yn ardal o harddwch naturiol arbennig\nMae arfordir Cymru’n beryglus!\n1976: haf sych iawn\nCerdd ‘Y Sychder Mawr’


Hygyrchedd | WordPress.org Cymraeg\nNod WordPress yw sicrhau bod y WordPress Admin a'r themâu wedi'u bwndelu yn cydymffurfio'n llawn â WCAG 2.0 AA lle bo hynny'n bosibl.\nRhaid i'r holl god newydd a diweddarwyd ac a ryddhawyd yn WordPress gydymffurfio â'r canllawiau hyn yn unol â WordPress Accessibility Coding Standards . Efallai na fydd rhai nodweddion cyfredol ac ymarferoldeb wrth ddatblygu yn cydymffurfio'n llawn eto, a rhestrir materion hysbys yng ffocws “hygyrchedd” WordPress Trac .\nEr na all prosiect WordPress warantu bod yr holl Themâu yn cydymffurfio, mae'r Tîm Adolygu Thema wedi gwirio'r themâu sy'n barod ar gyfer hygyrchedd er mwyn sicrhau bod y themâu hyn yn cyd-fynd a'n gofynion hygyrchedd sylfaenol .\nY Tîm Hygyrchedd\nMae Tîm Hygyrchedd WordPress yn darparu arbenigedd hygyrchedd ar draws y project i wella hygyrchedd craidd ac adnoddau WordPress.\nMae'r Accessibility Handbook yn rhannu'r arferion gorau ar gyfer hygyrchedd gwe, rhestr o offer hygyrchedd, y profion a wnawn i wella WordPress, themâu, ac ategion, a sut i gymryd rhan yn hygyrchedd WordPress.\nI adrodd am fater Hygyrchedd rydych wedi ei ganfod yn WordPress neu ar WordPress.org, gweler tudalen y Llawlyfr Hygyrchedd ar Reporting Accessibility Issues .\nMae'r Canllawiau Hygyrchedd Offer Awdurdodi fersiwn 2.0, neu ATAG, yn set o ganllawiau sy'n llywodraethu sut i greu teclyn ar gyfer creu tudalennau gwe sy'n hygyrch ac yn annog creu cynnwys hygyrch.\nMae safonau codio hygyrchedd WordPress yn gofyn am god newydd neu wedi'i ddiweddaru i fodloni safonau fersiwn 2.0 Canllawiau Hygyrchedd Cynnwys Gwe (WCAG) ar lefel AA. Mae cydymffurfiad ATAG yn nod ychwanegol y tu hwnt i gydymffurfiad WCAG.\nRhaid i gais sy'n cydymffurfio'n llawn ag ATAG 2.0 nid yn unig gael ei ddefnyddio gan bobl ag anableddau, ond dylai alluogi ac annog pob defnyddiwr i greu cynnwys hygyrch a'u cynorthwyo i atgyweirio camgymeriadau hygyrchedd, heb fod angen unrhyw offer neu ychwanegion ychwanegol.\nAr hyn o bryd nid yw WordPress yn cydymffurfio ag ATAG 2.0, ond mae'n addo dilyn nodweddion sy'n hygyrch ac sy'n helpu defnyddwyr i greu cynnwys hygyrch wrth geisio cyflawni'r nod tymor hir o gydymffurfio ag ATAG.


Lansio adnodd newydd i helpu pobl i gael y bywyd gorau posibl gyda dementia | WISERD\nPublished: 7 Rhagfyr 2021\nMae profiadau miloedd o bobl y mae dementia yn effeithio arnynt wedi cael eu defnyddio i greu adnodd newydd sydd â’r nod o fod yn ganllaw cynhwysfawr i gefnogi pobl i gael y bywyd gorau posibl gyda'r cyflwr.\nMae ystod eang o gyngor, adnoddau a phrofiadau pobl wedi'u cynnwys ym Mhecyn Cymorth Byw gyda Dementia, a fydd yn cael ei lansio heddiw (27 Tachwedd) fel rhan o Ŵyl Gwyddorau Cymdeithasol ESRC.\nMae rhaglen Gwella’r Profiad o Ddementia a Hybu Bywyd Mwy Egnïol (IDEAL), a arweinir gan Brifysgol Caerwysg, wedi cael cyllid gan Gymdeithas Alzheimer, y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol (ESRC), a'r Sefydliad Cenedlaethol ar gyfer Ymchwil Iechyd. Mae'r prosiect, sy'n cael ei gydnabod fel Canolfan Ragoriaeth Cymdeithas Alzheimer, yn ceisio deall a dod o hyd i ffyrdd o wella'r profiad o fyw gyda dementia. Recriwtiodd yr astudiaeth 1,547 o bobl a gafodd ddiagnosis o ddementia ysgafn i gymedrol a 1,283 o ofalwyr, ac mae'n dilyn cynifer ohonynt â phosibl dros saith mlynedd.\nMae’r Pecyn Cymorth Byw gyda Dementia yn cyfuno canfyddiadau prosiect IDEAL, gan ddefnyddio profiad miloedd o bobl y mae’r cyflwr wedi effeithio arnynt. Mae'r pecyn cymorth yn gysylltiedig â phrosiect INCLUDE, rhan o IDEAL, sydd hefyd yn cael ei ariannu gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol, fel rhan o ymateb cyflym Ymchwil ac Arloesedd y DU i COVID-19. Nod INCLUDE yw deall a chefnogi pobl y mae dementia wedi effeithio arnynt yn ystod pandemig COVID-19. Mae'r pecyn cymorth newydd yn defnyddio'r dysgu hwnnw i gynnwys ystod eang o gyngor, adnoddau a straeon am brofiadau pobl.\nDywedodd yr Athro Linda Clare, o Brifysgol Caerwysg, sy'n arwain rhaglen IDEAL: "Y prosiect hwn yw penllanw'r archwiliad mwyaf manwl erioed o'r hyn sy'n gallu gwneud gwahaniaeth go iawn a helpu pobl i gael y bywyd gorau posibl gyda dementia. Drwy ein rhaglen ymchwil helaeth a thrwy sicrhau bod pobl â dementia a’u gofalwyr wrth wraidd ein holl weithgareddau, rydym wedi datblygu pecyn cymorth cynhwysfawr i gyfoethogi pob agwedd ar fywyd. Roedd pandemig COVID-19 yn gyfnod arbennig o anodd i bobl â dementia, ond fe wnaethon ni ddysgu cymaint, nid yn unig am y ffordd orau o gefnogi pobl yn ystod argyfwng o'r fath, ond am sut y gallwn ni helpu i reoli heriau bywyd pob dydd."\nMae'r pecyn cymorth newydd wedi'i drefnu’n bum thema: Cadw'n ddiogel ac yn iach; Cadw mewn cysylltiad; Cadw ymdeimlad o bwrpas; Cadw'n heini; a Chadw’n bositif. Mae'n cynnwys gwybodaeth a gynigiwyd gan grŵp o bedwar person â dementia a phedwar gofalwr, gan gynnwys yr heriau o ymdrin â risg. Mae gofalwyr yn ymdrechu i gadw pobl â dementia yn ddiogel rhag niwed, ond efallai y bydd yr unigolyn y maent yn ceisio'i amddiffyn yn poeni mwy am golli rheolaeth o’i fywyd a’i annibyniaeth. Mae'r adnodd newydd yn cynnwys deunyddiau i helpu i hwyluso trafodaethau a gwella cyfathrebu.\nCyfarfu'r grŵp cynnwys bob pythefnos gyda'r hwylusydd Rachael Litherland, o Innovations in Dementia. Fel y mae David, gofalwr, yn nodi, "Mae'r grŵp hwn o unigolion craff ac agored, rwy'n credu, wedi ychwanegu cymeriad arbennig iawn at y canlyniad terfynol." Mae'r wybodaeth yn amrywiol ac yn cynnwys cyngor a gweithgareddau ymarferol a ddatblygwyd i ysbrydoli pobl i gadw mewn cysylltiad â phobl eraill a bod yn egnïol, ynghyd â fideos, awgrymiadau defnyddiol, animeiddiadau, a barddoniaeth. Mae'n cynnwys lleisiau pobl â dementia a gofalwyr, ynghyd ag ymchwilwyr a gweithwyr proffesiynol blaenllaw ym maes dementia.\nDywedodd rheolwr y rhaglen, Dr Claire Pentecost, o Brifysgol Caerwysg: "Rydyn ni'n gwybod bod pawb sydd â dementia yn wahanol. Mae gan bob un ohonyn nhw wahanol flaenoriaethau a heriau, a gweithgareddau maen nhw am barhau i’w gwneud. Mae ein hadnodd ni’n rhoi ystod enfawr o amrywiaeth a dewis – rydyn ni’n credu y bydd yr adnodd yn gwella bywydau pobl, yn rhoi atebion, sicrwydd, gwybodaeth, ac amrywiaeth o safbwyntiau gwahanol i helpu pobl i gael y bywyd gorau posibl."\nRoedd Keith, sy'n byw gyda dementia, yn rhan o'r grŵp cynnwys. Dywedodd: "Mae'r heriau'n wych, ac rydyn ni wedi bod yn realistig wrth eu trafod, ond yr hyn rydyn ni wedi’i greu yw amrywiaeth o atebion posibl yn seiliedig ar bragmatiaeth a rhannu profiadau bywyd."\nMae’r egwyddor o fod yn realistig wrth gynnig gobaith wedi arwain y grŵp, ynghyd â chofio bod pawb yn wahanol. Mae Julia, aelod o'r grŵp cynnwys a chyn-ofalwr i’w theulu, yn gobeithio y bydd pobl yn "dewis ac yn defnyddio'r hyn maen nhw'n ei ystyried yn addas ar gyfer eu hanghenion unigol" o'r pecyn cymorth.\nRoedd llawer yn myfyrio ar eu profiadau eu hunain o gael diagnosis. I Allison, sy'n byw gyda dementia, "Ydy, mae'r sefyllfa'n anodd, a'r teimlad ar y dechrau yw 'Dyma'r diwedd', ond os gall rhywun gael gafael ar y pecyn cymorth yma a chael ychydig o obaith ar gyfer eu bywyd... mae bod yn rhan o hynny wedi bod yn wych."\nDywedodd yr Athro Alistair Burns, Cyfarwyddwr Clinigol Cenedlaethol ar gyfer Dementia ac Iechyd Meddwl Pobl Hŷn yn GIG Lloegr: "Mae'r pecyn cymorth Byw gyda Dementia yn adnodd pwysig a ddatblygwyd drwy'r prosiect ymchwil helaeth sy’n canolbwyntio ar unigolion ac sy’n dysgu sut i wella ansawdd bywyd pobl â dementia drwy edrych ar brofiadau pobl sy'n byw gyda'r cyflwr. Bydd yn adnodd gwerthfawr iawn i unrhyw un sy'n rhan o’r gwaith o roi diagnosis a gofal dementia, ac yn fuddiol i bobl sy'n byw gyda'r cyflwr, eu teuluoedd, a'u gofalwyr."\nDywedodd Katherine Gray, Rheolwr Cyfathrebu Ymchwil Cymdeithas Alzheimer: "Mae gwella ansawdd bywyd pobl sy'n cael diagnosis o ddementia yn y presennol yr un mor bwysig ag ymchwil i chwilio am driniaethau ar gyfer y dyfodol. Ar ôl cael diagnosis o ddementia, efallai y bydd pobl yn teimlo bod yn rhaid iddyn nhw roi'r gorau i'r gweithgareddau maen nhw’n hoff o’u gwneud, fel canu mewn côr, mynd i glwb llyfrau, neu wirfoddoli yn eu cymuned.\n"Rydyn ni’n gyffrous i fod yn ariannu astudiaeth IDEAL – bydd y pecyn cymorth hwn, a ddatblygwyd mewn cydweithrediad â phobl a effeithiwyd gan ddementia, yn rhoi gobaith ac yn cynnig syniadau ar sut i fyw bywyd da gyda'r cyflwr, gan rymuso pobl i barhau i wneud y pethau sydd bwysicaf iddyn nhw."\nGallwch ddarllen y pecyn gwybodaeth yn www.livingwithdementiatoolkit.org.uk\nCyhoeddwyd yr eitem newyddion yn ar wefan Prifysgol Caerwysg yn wreiddiol.


Mae rhaglen Llywodraeth Cymru i foderneiddio ysgolion yn cael ei rheoli’n dda ar y cyfan\ndydd Mercher, Mai 24, 2017 - 2:16yp\nOnd bydd angen iddi egluro’i disgwyliadau ar gyfer y cam nesaf a chanolbwyntio ar rai o’r prif risgiau sydd ynghlwm wrth y rhaglen os bydd newidiadau o ran cyllid a ffocws\nCyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei rhaglen Addysg ac Ysgolion yr Unfed Ganrif ar Hugain yn 2009 a’i nod oedd adeiladu ac ailwampio ysgolion ar hyd a lled Cymru. Dechreuodd Band A yn 2014. Mae adroddiad a ryddhawyd gan Archwilydd Cyffredinol Cymru yn dod i’r casgliad fod Llywodraeth Cymru yn rheoli’r rhaglen yn dda ar y cyfan, ond bydd angen iddi egluro rhai o’i disgwyliadau manwl a gwneud rhai newidiadau i ymateb i’r newidiadau arfaethedig yn y modd y caiff y rhaglen ei gweithredu a’i hariannu i sicrhau bod buddsoddiad y sector cyhoeddus yn creu mwy o werth am arian yn y dyfodol.\nMae Llywodraeth Cymru, cynghorau lleol a sefydliadau addysg bellach, at ei gilydd, yn gwario tua £1.5 biliwn ar Fand A, sef y cam cyntaf mewn cynllun hirdymor i wella cyflwr ysgolion Cymru a chreu cyfleusterau mwy addas. Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn ceisio sicrhau amrywiaeth o fuddion addysgol a chymunedol. Ymddengys bod y rhaglen, yn gyffredinol, ar y trywydd iawn o ran nifer y prosiectau y bwriadwyd eu rhoi ar waith. O’r 169 o brosiectau a gynlluniwyd ar gyfer ysgolion ac addysg bellach, hyd yma mae Llywodraeth Cymru wedi cymeradwyo132 o brosiectau ysgolion a 6 o brosiectau addysg bellach. O’r rhain, mae 59 wedi’u cwblhau.\nMae adroddiad yr Archwilydd Cyffredinol yn dod i’r casgliad fod y rhaglen yn gam pwysig ymlaen ers y dull blaenorol o weithredu, sef atgyweirio adeiladau ysgolion er mwyn medru parhau i’w defnyddio wedi i’w hoes ddisgwyliedig ddod i ben. Drwy sicrhau bod cyllid ar gael dros nifer o flynyddoedd, gall cynghorau fabwysiadu strategaethau hirdymor. O’r dechrau, gweithiodd Llywodraeth Cymru a llywodraeth leol gyda’i gilydd yn dda ac, o ganlyniad i hyn, maent yn rhannu’r un ymdeimlad cryf o berchnogaeth tuag at y rhaglen. Rhoddodd Llywodraeth Cymru drefniadau cadarn ar waith i adolygu prosiectau ac mae wedi parhau i gryfhau’r trefniadau hynny. Mae hefyd wedi mabwysiadu dull hyblyg iawn yn y modd y mae’n rheoli cyllid y rhaglen. Hyd yma, prin yw’r prosiectau sydd wedi gwario mwy na’u cyllideb.\nMae’r adroddiad yn nodi rhai meysydd y mae angen eu cryfhau. Ar adegau, nid oedd Llywodraeth Cymru wedi nodi ei disgwyliadau’n ddigon clir ar ddechrau prosiect er enghraifft. Yn benodol, ni lwyddodd Llywodraeth Cymru i esbonio’r buddion ehangach roedd yn gobeithio y byddent yn deillio o’u buddsoddiad sylweddol. Mae pryderon hefyd nad yw rhai o’r adeiladau newydd yn cyrraedd y safonau amgylcheddol uchel disgwyliedig.\nEr bod nifer yr ysgolion mewn cyflwr da wedi cynyddu, bydd angen ailwampio adeiladau neu godi adeiladau newydd i wella nifer sylweddol o ysgolion eraill, wedi i waith Band A ddod i ben yn 2019. Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu newid rhywfaint ar y modd y buddsoddir yn y band nesaf (Band B) . Mae’n bwriadu cyflwyno rhyw fath o gyllid preifat - y Model Buddsoddi Cydfuddiannol - i ariannu’r rhaglen yn rhannol. Mae hefyd yn bwriadu sicrhau mwy o werth am arian drwy ddefnyddio elfennau mwy safonedig wrth godi adeiladau newydd a safoni costau. Er bod dadleuon cryf o blaid safoni rhagor i sicrhau gwerth am arian, bydd angen i Lywodraeth Cymru reoli’r risg y gall canoli trefniadau danseilio’r ethos cydweithredol sydd wedi bod yn nodweddiadol o’r rhaglen hyd yma.\nMae’r adroddiad yn gwneud nifer o argymhellion i sicrhau y bydd y rhaglen yn parhau ar y trywydd iawn gan gynnwys;\ndatblygu darlun dibynadwy o gyflwr ystâd addysg Cymru ar hyn o bryd gan ddangos pa mor addas yw’r cyfleusterau, i helpu i ddatblygu’r camau nesaf yn y rhaglen;\nrhoi trefniadau caffael mwy cost effeithiol ar waith gan gynnwys trefniadau caffael rhanbarthol ac ymgynghori â phartneriaid ac arbenigwyr yn y sector diwydiannol i ddefnyddio rhagor o elfennau safonedig mewn prosiectau; a\nsicrhau bod trefniadau llywodraethu’r rhaglen yn parhau i ateb y diben wrth gyflwyno newidiadau i’r modd y caiff y rhaglen ei rheoli a’i hariannu\nDywedodd Huw Vaughan-Thomas, yr Archwilydd Cyffredinol:\n“Mae rhaglen Addysg ac Ysgolion yr Unfed Ganrif ar Hugain yn well o lawer na’r dull blaenorol o ddefnyddio buddsoddiad cyfalaf i wella’n hysgolion, a hynny’n bennaf gan ei bod yn mabwysiadu agwedd fwy hirdymor tuag at y buddsoddiad sydd ei angen. Wrth i Lywodraeth Cymru gwblhau ei chynlluniau ar gyfer y cyfnod buddsoddi nesaf, o 2019 ymlaen, mae angen canolbwyntio’n awr ar rai agweddau allweddol fel yr angen i reoli’r risgiau sydd ynghlwm wrth gyflwyno trefniadau ariannu newydd a sicrhau bod y Llywodraeth Cymru a llywodraeth leol yn parhau i gydweithio’n dda. Gobeithio y bydd Llywodraeth Cymru yn ystyried yn ofalus yr argymhellion rwy’n eu gwneud yn fy adroddiad er mwyn sicrhau ei bod yn adeiladu ar y cynnydd a wnaed hyd yma i gyflawni’r amcanion uchelgeisiol y mae wedi’u gosod ar gyfer y rhaglen.”\nRead more about Y Rhaglen Addysg ac Ysgolion ar gyfer yr 21ain Ganrif


Casgliad yr Ardd Goed -\nMae Gardd Goed Parc Bute o bwys cenedlaethol ac, fel parc cyhoeddus, mae heb ei ail yn y DU oherwydd nifer y coed prin a phwysig sydd yno.\nMae dros 3,000 o rywogaethau unigol wedi’u rhestru, gan gynnwys cymysgedd diddorol o goed prin ac addurniadol.Plannwyd y rhan fwyaf o gasgliad yr ardd coed ar ôl 1947, ond maent yn ategu’r rhywogaethau trawiadol a ffurfiodd ran o dirlun y 19eg ganrif pan oedd y tir yn rhan o ystad breifat y teulu Bute.\nMae Parc Bute yn falch iawn o’r ffaith bod mwy o ‘Goed Gorau’ nag unrhyw barc cyhoeddus arall yn y DU!\nY Coed Gorau yw’r mwyaf o’u math yn Ynysoedd Prydain a, phan gofnodwyd y wybodaeth ddiwethaf ar ddiwedd 2013, roedd 41 o’r Coed Gorau ym Mharc Bute, a 23 o gystadleuwyr (a arferai fod y coed mwyaf o’u math neu sydd ymysg y rhai mwyaf).\nCeir rhagor o wybodaeth am goed y casgliad, gan gynnwys yr adeg orau o’r flwyddyn i’w gweld, ar ein map rhyngweithiol.\nGallwch hefyd brynu Taith Goed Deuluol Parc Bute yn un o’n caffis.Bydd hon yn eich tywys ar daith gylchol o amgylch y parc ac yn dangos 14 o’n coed gorau i chi.Mae’r daith wedi’i thargedu at deuluoedd â phlant. Bydd yn rhoi cyflwyniad hwyl a chyfeillgar i chi i’n casgliad.\nMae taflen ar y coed mwyaf o’u bath ar gael yn y Ganolfan Addysg neu gallwch eu lawrlwytho yn fan hyn:\nLlwybr Pencampwyr Coed Parc Bute – Y Casgliad Deheuol\nLlwybr Pencampwyr Coed Parc Bute – Y Casgliad Gogleddol


4Ymgyrch y DU WardEver | Ricky Esgob\nTeulu ofynion atebion yn y ddalfa farwolaeth dreisgar\ngan Ymgyrch Powell Mikey\nA gyhoeddwyd yn wreiddiol 2 Tachwedd 2004\nAr 22 Tachwedd 2003 dozens of people chanted ‘What do we want? Cyfiawnder! Pan ydym ni eisiau ei? Nawr!’ wrth iddynt orymdeithio drwy strydoedd Brixton, Lundain i brotestio farwolaeth Ricky Esgob. Mae'r arddangosfa a gynhaliwyd ar ail ben-blwydd y lladd 25 mlwydd oed Ricky Esgob, while in police custody and after a subsequent inquiry was labelled a whitewash by campaigners. Gwylio Fideo >\nEr bod yr amgylchiadau llawn ei farwolaeth yn hysbys nad dal, yr hyn sy'n amlwg yw bod ar y prynhawn dydd Iau 22 Tachwedd 2001, Ricky oedd mewn car gyda ffrind pan fydd yr heddlu ddechreuodd eu dilyn. Mae'r heddlu yn stopio nhw ar Dalyell Road, a residential area of Brixton, and were taken to Brixton police station.\nYn ddiweddarach yn y noson yr heddlu wybod Ricky mam ei fod yn Ngholeg y Brenin Ysbyty, ac yn fuan ar ôl iddi gyrraedd dywedwyd wrthi Ricky wedi marw. Mae yna nifer o gwestiynau heb eu hateb. Ricky wedi torri o amgylch ei geg a'r arddyrnau, ac anafiadau i ei goesau.\nSut wnaeth ef gael y rhain anafiadau? Pam nad oes sylw meddygol a ddarperir yng ngorsaf yr heddlu am ei anafiadau? Beth oedd y rheswm dros Ricky yn eu derbyn i'r ysbyty?\nHonnir mai yn ystod ei gadw, cyffuriau eu gwthio i mewn i Ricky yn geg a straeon cymhleth sy'n cynnwys gan y swyddogion i gyfiawnhau arestio ac ymosodiad treisgar ohono. Dywedodd Ricky chwaer Rhondda, “Mae dau swyddogion yr heddlu a gynhaliwyd Ricky i'r ddaear tra ei fod yn cael trawiad ar y galon, Dim ond wedyn wnaethon nhw yn mynd ac yn galw am parafeddyg.” Nid oedd y teulu wedi cael eglurhad ynghylch pam roedd yn cymryd sawl awr ar gyfer yr heddlu i roi gwybod iddynt am Ricky’ arestio a derbyn i'r ysbyty, ac roedd ganddynt bryderon difrifol bod yr heddlu wedi cyhoeddi datganiad i'r wasg yn gamarweiniol cyn rhoi gwybod i'r teulu ei gynnwys.\nMewn cwest i farwolaeth Ricky, the Coroner concluded that he had died from ‘misadventure,’ rheithfarn sy'n esgusodi yr heddlu a gwylltio a'i deulu a chefnogwyr. Yn ôl cyfrifon gan dystion a'i deulu, Fodd bynnag,, Roedd Ricky Esgob stopio, arestio, ac yn cymryd i orsaf heddlu Brixton, lle'r oedd yn ymosod ac yn brutalized gan swyddogion yr heddlu. Maent yn credu bod y cwest yn ddiffygiol fel tystiolaeth hanfodol ei dal yn ôl gan yr Heddlu Metropolitan.\nRoedd y rheithgor yn unig rhoddwyd dewis o dri rheithfarnau; marwolaeth trwy anffawd, naratif, a dyfarniad agored. Mae'r ddau olaf yn cael eu dulliau o ddod i benderfyniad heb neilltuo bai i unrhyw un. Nid yw'r un o'r swyddogion heddlu eight cymryd rhan yn y farwolaeth wedi cael eu hatal neu eu herlyn. Maent yn parhau i fod ar ddyletswydd yn weithgar.


Grantiau i Gyhoeddwyr (Cymraeg) - Cyngor Llyfrau Cymru\nGrantiauGrantiau i Gyhoeddwyr (Cymraeg)\nGrantiau i Gyhoeddwyr (Cymraeg)\nCrynodeb o'r Grantiau sydd ar gael\nCyfieithiadau, Cydargraffiadau a Llyfrau Dwyieithog\nCanllawiau ac Amodau\nGrantiau i Gyhoeddwyr (Saesneg)\nGwybodaeth i Awduron\nGwybodaeth i Lyfrwerthwyr\nMae Cyngor Llyfrau Cymru yn gweinyddu grantiau cyhoeddi ar gyfer ystod eang o gyhoeddiadau Cymraeg. Y ffynhonnell draddodiadol ar gyfer ariannu cyhoeddiadau hamdden Cymraeg oedd y Grant Cyhoeddi, a weinyddid gan y Cyngor o 1981 ymlaen. Cafwyd ychwanegiad sylweddol at y gronfa honno yn y cyfnod 2002–05, yn bennaf ar gyfer taliadau i awduron, penodiadau yn y tai cyhoeddi, ac er mwyn cynorthwyo llyfrwerthwyr a datblygu marchnata. Oddi ar Ebrill 2003, bu'r Cyngor hefyd yn gyfrifol am yr holl gynlluniau cyhoeddi llenyddol a weinyddid cyn hynny gan Gyngor Celfyddydau Cymru trwy'r Grant Llenyddiaeth. Yn Ebrill 2006 unwyd y ddwy ffynhonnell gyllid hyn, i greu un Grant Cyhoeddi Cymraeg.\nDaw'r arian ar gyfer y cynlluniau hyn i gyd oddi wrth Lywodraeth Cynulliad Cymru.\nBeth a gefnogir?\nMae Cyngor Llyfrau Cymru yn cynnig grantiau tuag at gyhoeddi ystod eang o lyfrau a chylchgronau Cymraeg eu hiaith, i oedolion a phlant, yn cynnwys deunydd hamdden a theitlau llenyddol. Nid ariennir gwerslyfrau a deunydd addysgol cyffelyb. (Gweler y nodyn ar ADaS isod.) Cynigir grantiau hefyd tuag at gomisiynu awduron, darlunwyr a ffotograffwyr a dylunwyr; cyflogi golygyddion creadigol; cynhyrchu deunydd electronig a gêmau; a thuag at rai cynlluniau marchnata. Gweler y Crynodeb o'r Grantiau sydd ar gael i gefnogi cyhoeddiadau Cymraeg.\nPwy sy'n cael gwneud cais am grant?\nYn gyffredinol, cyhoeddwyr yng Nghymru yn unig sy'n gymwys i dderbyn grantiau. Rhaid bod ganddynt raglenni cyhoeddi rheolaidd, neu gynlluniau cadarn i sefydlu rhaglen, a'r gallu i werthu eu cynnyrch trwy Gymru gyfan a thu hwnt. Nid yw awduron yn cael ymgeisio'n uniongyrchol ar gyfer grantiau gan y Cyngor Llyfrau. Gweler Gwybodaeth i Awduron.\nMae Cyngor Llyfrau Cymru hefyd yn gweinyddu cynlluniau grantiau i lyfrwerthwyr. Gweler Gwybodaeth i Lyfrwerthwyr.\nSut mae'r drefn ymgeisio yn gweithio?\nDyfernir grantiau hyd at dair gwaith bob blwyddyn, ym Mawrth, Mehefin a Thachwedd, gan y Panel Grantiau Cyhoeddi Cymraeg. Cyhoeddir dyddiadau cau ar gyfer ceisiadau ymlaen llaw. Fel arfer, ni chynigir grantiau fwy na dwy flynedd cyn y dyddiad cyhoeddi a fwriedir. Am ragor o wybodaeth, gweler y canllawiau ar gyfer pob cynllun.\nA yw Cyngor Llyfrau Cymru yn cynnig grantiau neu fenthyciadau ar gyfer prosiectau sy'n debyg o wneud elw?\nYn gyffredinol, cyfraniadau tuag at golledion disgwyliedig yw grantiau cyhoeddi Cyngor Llyfrau Cymru. Nid yw'r Cyngor yn cynnig benthyciadau.\nAi Cyngor Llyfrau Cymru yw'r unig gorff sy'n rhoi grantiau i gyhoeddwyr?\nCyngor Llyfrau Cymru, bellach, yw’r brif ffynhonnell gymhorthdal ar gyfer cyhoeddiadau cyffredinol a chyhoeddiadau llenyddol yn Gymraeg. Y ffynonellau eraill y gall cyhoeddwyr wneud ceisiadau iddynt yw:\nYr Adran Addysg a Sgiliau (ADaS)\nDyma’r corff sy’n gyfrifol am gomisiynu deunydd addysgol Cymraeg a dwyieithog ar gyfer y Cwricwlwm Cenedlaethol.\nCydbwyllgor Addysg Cymru (CBAC)\nMae gan y corff hwn raglen o gyhoeddiadau ar gyfer ysgolion a cholegau.\nMae'r corff hwn yn cynnig grantiau ym meysydd hyfforddi, cyfnewid rhyngwladol (trwy ei asiantaeth, Celfyddydau Cymru Rhyngwladol), gweithgarwch sy'n cyfuno nifer o'r celfyddydau, gweithgarwch cymryd rhan, amrywiaeth diwylliannol a rhai meysydd eraill. Nid yw'n ariannu cynhyrchu yn ymwneud â chyhoeddi.\nMae grantiau a chefnogaeth arall ar gael ar gyfer busnesau bychan yn gyffredinol. Gweler Sut mae cychwyn fel cyhoeddwr? isod.\nA yw'r Cyngor Llyfrau yn cynnig cefnogaeth i gyhoeddwyr ar wahân i'w gynlluniau grantiau?\nMae pob cyhoeddwr yng Nghymru yn rhydd i ddefnyddio'r gwasanaethau golygu, dylunio, cyfanwerthu a dosbarthu a ddarperir gan y Cyngor. Cliciwch yma am y manylion llawn.\nSut mae cychwyn fel cyhoeddwr?\nGellir gweld manylion ynglŷn â sut i ddechrau fel cyhoeddwr rhaglen yng nghanllawiau ac amodau Grant Rhaglen y Cyngor. Yn ogystal â hynny, mae'r Publishers' Association a'r Independent Publishers Guild yn cynnig gwybodaeth (llawer ohoni'n ddi-dâl) a gwasanaethau i'r sawl sy'n dymuno sefydlu a datblygu busnes cyhoeddi neu ddilyn gyrfa yn y maes. Mae Menter Ddiwylliannol www.cultural-enterprise.com yn cynnig cyngor busnes i gwmnïau a grwpiau diwylliannol a chelfyddydol yng Nghymru. Ceir gwybodaeth am grantiau, hyfforddiant a phob cymorth arall sydd ar gael i fusnesau bychain yn gyffredinol trwy gysylltu â www.businessconnect.org.uk.\nMae Cwlwm Cyhoeddwyr Cymru yn gymdeithas ar gyfer cyhoeddwyr Cymraeg.


Cyflogadwyedd :\tAdran Ieithoedd Modern ,\tPrifysgol Aberystwyth\nGall ennill gradd mewn un neu fwy o ieithoedd modern roi mantais fawr ichi dros raddedigion eraill wrth edrych am waith, a gall eich tywys i lawer o feysydd, yn cynnwys cyfieithu, dysgu a newyddiaduraeth.\nMae cyflogwyr yn dweud wrthom eu bod yn gwerthfawrogi'r sgiliau a'r cymwyseddau y mae graddedigion ieithoedd modern yn gallu eu cynnig. Yn ogystal â hynny, mae'r gallu i siarad dwy iaith neu fwy yn cynnig yr hyblygrwydd i astudio neu weithio dramor yn y dyfodol.\nMae’r ystadegau’n dangos bod graddedigion ieithoedd modern ymysg y rhai mwyaf cyflogadwy, ac mae’n graddau yn mynd â’n myfyrwyr ar draws y byd. Bydd cyfleoedd ichi mewn llawer o feysydd a gwahanol wledydd. Er enghraifft, daeth Rima Dapous yn bennaeth Addysg a Gwyddoniaeth yn y Cyngor Prydeinig yn Berlin, yr Almaen, ac mae Joe Goldstone yn gweithio ym maes marchnata yn Efrog Newydd. Ymunwch â’n hadran heddiw ac fe gewch ganfod y toreth o gyfleoedd sydd ar gael.\nMae llawer o’n graddedigion yn dechrau yn y byd gwaith ar lefel broffesiynol ac yn dal i ddatblygu ar ôl y brifysgol. Mae’r gallu i siarad dwy iaith neu fwy yn siŵr o roi mantais fawr iti dros raddedigion eraill a gall dy dywys i lawer o feysydd, yn cynnwys cyfieithu, dysgu a newyddiaduraeth.\nBydd gennych chi gyfleoedd gyrfaol gwych, fel mae'r ffigur o 95% o'n graddedigion mewn gwaith neu astudiaethau pellach chwe mis ar ôl graddio; 1% yn uwch nag ar gyfer graddedigion ieithoedd yn genedlaethol (HESA* 2018).\n*Caiff ein ffigurau cyflogadwyedd eu cymryd o'r arolwg cenedlaethol o ymadawyr addysg uwch 2016-17 a gyhoeddwyd gan yr Asiantaeth Ystadegau Addysg Uwch (HESA) ym mis Mehefin 2018.\nEin Gwasanaeth Gyrfaoedd\nMae’r Brifysgol yn cynnig gwasanaeth gyrfaoedd a chyflogaeth i’r holl fyfyrwyr a graddedigion. Gallwch gael gwybodaeth am yrfaoedd, ystyried eich opsiynau a siarad ag ymgynghorydd fydd yn gallu eich cynghori am gyfleoedd ym maes eich gradd neu faes arall o’ch dewis. Mae’r gwasanaeth yn cynnig cyngor ar baratoi CV, ymgeisio am swyddi, ac mae hefyd yn gyfle gwych i greu rhwydweithiau gyda recriwtwyr graddedigion mewn Ffeiriau Gyrfaoedd a digwyddiadau.\nYn ogystal â hynny, os ydych yn edrych am brofiad gwaith, gall y gwasanaeth gyrfaoedd roi cymorth ichi gyda pharatoi a threfnu’ch lleoliad gwaith.


Mae cyfrifoldebau cymhleth yn tanseilio gwaith cyrff cyhoeddus ar ddiogelwch cymunedol | Swyddfa Archwilio Cymru\n» Mae cyfrifoldebau cymhleth yn tanseilio gwaith cyrff cyhoeddus ar ddiogelwch cymunedol\nMae cyfrifoldebau cymhleth yn tanseilio gwaith cyrff cyhoeddus ar ddiogelwch cymunedol\n18 Hyd 2016 - 12:05yb\nMae cyfrifoldebau sy'n newid ynghyd â threfniadau gwaith cymhleth yn creu rhwystrau ar ffordd gweithio ar y cyd yn effeithiol i wella diogelwch cymunedol.\nMae'r Archwilydd Cyffredinol wedi cyhoeddi ei adroddiad cenedlaethol diweddaraf, Diogelwch Cymunedol yng Nghymru, sy'n edrych yn fanwl ar y ffordd y mae Llywodraeth Cymru, Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd ac awdurdodau lleol yn gweithio gyda'i gilydd i wella diogelwch cymunedol.\nMae i'r adroddiad, a gyhoeddir heddiw, bedwar prif gasgliad;\nMae cyfrifoldeb sy'n gorgyffwrdd ynghyd ag arweinyddiaeth anghyson yn creu rhwystrau sy'n atal partneriaid rhag cydweithio'n effeithiol;\nMae cynllunio ar lefel genedlaethol, ranbarthol a lleol yn ddigyswllt a heb ei gyd-drefnu er mwyn sicrhau bod cyrff cyhoeddus yn canolbwyntio ar y materion pwysicaf;\nMae cyllid Llywodraeth Cymru ar gyfer gwaith diogelwch cymunedol yn tyfu ond mae'r gwelliannau hyn yn cael eu gwrthbwyso gan doriadau yng ngrantiau'r Swyddfa Gartref a gostyngiadau gwirioneddol yng nghyllidebau heddluoedd ac awdurdodau lleol; ac\nMae'n anodd mesur effaith cyrff cyhoeddus gwahanol o ran ymdrin â diogelwch cymunedol.\nMae'r adroddiad hwn hefyd yn cynnwys canfyddiadau arolwg cyhoeddus Swyddfa Archwilio Cymru, sy'n tynnu sylw at brinder ymgysylltiad effeithiol rhwng cyrff cyhoeddus a dinasyddion a chymunedau lleol wrth bennu eu blaenoriaethau. Mae’r arolwg yn dangos hefyd mai cymysg yw barn dinasyddion Cymru ynghylch pa mor ddiogel y maent yn teimlo.\nEr bod yr adroddiad yn amlygu pedair ar ddeg o astudiaethau achos arfer da o bob rhan o Gymru, mae llawer o waith eto i'w wneud gan gyrff cyhoeddus i wella diogelwch cymunedol. Mae'r adroddiad yn gorffen drwy wneud saith argymhelliad, sy'n canolbwyntio o gwmpas gwella cynllunio strategol, gweithio mewn partneriaeth a chyllido diogelwch cymunedol yn ogystal ag ymgysylltu a chyfathrebu’n well â dinasyddion.\nMeddai Huw Vaughan Thomas, Archwilydd Cyffredinol Cymru, heddiw: "Mae ein hadroddiad diweddaraf yn ystyried gwaith a pherfformiad y cyrff cyhoeddus sy'n gyfrifol am ddiogelwch cymunedol yng Nghymru - Llywodraeth Cymru, y Swyddfa Gartref, Comisiynwyr yr Heddlu a Throsedd ac awdurdodau lleol. Mae ein hadolygiad yn rhoi dadansoddiad manwl o arferion presennol ac mae'n tynnu sylw at amryw o wendidau yn y trefniadau ar hyn o bryd. O ystyried mor bwysig yw diogelwch cymunedol i ddinasyddion a chymunedau, mae'n bwysig i gyrff cyhoeddus wella'r ffordd y maent yn cydweithio er mwyn ein cadw ni i gyd yn ddiogel ac mae'r argymhellion yr wyf wedi eu gwneud yn canolbwyntio ar fynd i'r afael â'r heriau allweddol yr ydym yn eu hwynebu ar hyn o bryd."


Canlyniadau Cyfrifiad Gweithlu Ysgolion: ym mis Tachwedd 2019 | LLYW.CYMRU\nCanlyniadau Cyfrifiad Gweithlu Ysgolion: ym mis Tachwedd 2019\nCanlyniadau Cyfrifiad Gweithlu Ysgolion: ym mis Tachwedd 2019 [HTML]\nYstadegau ar maint a nodweddion y gweithlu ysgol ym mis Tachwedd 2019.\n2. Y Gymraeg: athrawon\n3. Cyflog athrawon\n4. Staff cymorth\n5. Y Gymraeg: staff cymorth\n6. Athrawon a chynorthwywyr addysgu sy’n gwarchod eu hunain yn ystod pandemig y coronafeirws (COVID-19)\n7. Gwybodaeth am ansawdd a methodoleg\n8. Manylion cyswllt\nYstadegau arbrofol yw'r rhain am fod y data yn yr adroddiad hwn yn ymwneud â gwybodaeth a gasglwyd yn y Cyfrifiad Blynyddol o'r Gweithlu Ysgolion (CBGY) cyntaf yng Nghymru ym mis Tachwedd 2019. Nid yw'r adroddiad yn ymwneud â chyfnod pandemig y coronafeirws (COVID-19).\nMae'r datganiad hwn a’r tablau StatsCymru a dangosfwrdd ategol yn cynnwys gwybodaeth fanylach am y gweithlu ysgolion yng Nghymru, gan gynnwys data wedi'u dadansoddi fesul awdurdod lleol, sector a nodweddion eraill.\nMae gwybodaeth am athrawon mewn ysgolion (e.e. cyfrif pen, wedi'i rhannu yn ôl rhyw/oedran) wedi'i seilio ar wybodaeth a gyflwynwyd gan ysgolion yn natganiad Ysgol y CBGY.\nRoedd 26,882 o athrawon mewn lleoliadau a gynhelir gan awdurdodau lleol yng Nghymru ym mis Tachwedd 2019. Nifer yr athrawon ysgol gynradd oedd 13,328, gyda 11,171 mewn ysgolion uwchradd. O gyfanswm nifer yr athrawon, roedd 25,492 yn athrawon cymwysedig, gan gynnwys 12,667 mewn ysgolion cynradd a 10,562 mewn ysgolion uwchradd.\nAthrawon (cyfrif pennau) yn ôl categori staff ac ystod oedran ar StatsCymru\nO'r holl athrawon mewn lleoliadau a gynhelir gan awdurdodau lleol, roedd 75.2% yn fenywod.\nRoedd rhaniad yr athrawon fesul rhyw yn amrywio ar draws sectorau, gyda 83.3% o'r holl athrawon mewn ysgolion cynradd yn fenywod, o gymharu â 66.4% mewn ysgolion uwchradd.\nI'r gwrthwyneb, roedd menywod yn cyfrif am 66.0% o benaethiaid (gan gynnwys penaethiaid gweithredol a phenaethiaid dros dro) mewn ysgolion cynradd a 37.2% mewn ysgolion uwchradd.\nYn gyffredinol, roedd y gyfran fwyaf o athrawon rhwng 30 oed a 39 oed (32.7%). Mae hyn yn gyson ar gyfer pob sector ysgol ar wahân i Unedau Cyfeirio Disgyblion lle roedd y gyfran fwyaf o athrawon rhwng 40 oed a 49 oed (38.7%).\nRoedd athrawon o dan 25 oed y cyfrif am 3.7% o'r holl athrawon, ac yn amrywio o 2.0% mewn ysgolion arbennig i 4.9% mewn ysgolion canol.\nRoedd athrawon sy'n nodi eu bod yn Wyn-Prydeinig yn cyfrif am 95.2% o'r holl athrawon mewn lleoliadau a gynhelir gan awdurdodau lleol yng Nghymru.\nO gyfanswm nifer yr athrawon, gwnaeth 0.6% ddatgan fod ganddynt gyflwr iechyd corfforol neu iechyd meddwl neu salwch yn para neu y disgwylir iddo bara am 12 mis neu fwy.\nO'r holl athrawon mewn lleoliadau a gynhelir gan awdurdodau lleol, dywedodd 30.5% fod eu gallu Cymraeg ar lefel ‘Uwch’ neu lefel ‘Hyfedredd’.\nRoedd cyfran yr athrawon a ddywedodd fod eu gallu Cymraeg ar lefel ‘Uwch’ neu lefel ‘Hyfedredd’ yn amrywio fesul sector, o 11.1% mewn Unedau Cyfeirio Disgyblion i 50.4% mewn ysgolion canol. Mae hyn yn adlewyrchu’r gyfran uwch o ysgolion canol wedi’u categoreiddio fel cyfrwng Gymraeg neu dwyieithog. Y gyfran mewn ysgolion cynradd ac uwchradd oedd 32.3% a 28.0%, yn y drefn honno.\nCyfran yr athrawon a ddywedodd fod eu gallu Cymraeg ar lefel ‘Uwch’ neu lefel ‘Hyfedredd’ ond nad oeddent yn gweithio drwy gyfrwng y Gymraeg oedd 15.4% (12.6% mewn ysgolion cynradd a 19.2% mewn ysgolion uwchradd).\nMae gwybodaeth am gyflog (gan gynnwys cyflog cyfartalog a dosbarthiad ar draws yr ystodau cyflog) yn seiliedig ar wybodaeth a gyflwynwyd yn natganiad Cyflog, Adnoddau Dynol ac Absenoldeb y CBGY. Cafodd cofnodion o'r datganiad hwn eu cysylltu â datganiad Ysgol y CBGY gan ddefnyddio'r set ddata ofynnol i ddarparu dadansoddiad fesul sector ysgol (h.y. cynradd, uwchradd, ac ati). Lle nad oedd cofnod cyfatebol yn natganiad Ysgol y CBGY, mae'r sector wedi'i gofnodi fel ‘Arall’. Felly, ni fydd cyfansymiau data ar gyflog athrawon yn hafal i gyfansymiau data ar nodweddion athrawon uchod (gweler adroddiad ‘Cyfrifiad Blynyddol o'r Gweithlu Ysgolion: gwybodaeth Ggfndir’ am wybodaeth bellach).\nCyflog cyfwerth ag amser llawn cyfartalog (cymedr) athrawon yn ôl awdurdod lleol a swydd ar StatsCymru\nO'r holl athrawon mewn lleoliadau a gynhelir gan awdurdodau lleol, roedd 24.9% ar y prif ystod cyflog ac roedd 59.6% ar yr ystod cyflog uwch. Roedd 13.9% ar yr ystod cyflog i arweinwyr.\nCyflog cyfwerth ag amser llawn cyfartalog (cymedr) yr holl athrawon mewn lleoliadau a gynhelir gan awdurdodau lleol oedd £40,114.\nRoedd athrawon ystafell ddosbarth ar draws pob sector yn cael cyflog cyfwerth ag amser llawn cyfartalog o £37,135. Roedd y cyflog cyfwerth ag amser llawn cymedrig yn amrywio o fewn sectorau, gydag athrawon ysgol gynradd yn cael cyflog cyfartalog o £36,813 o gymharu â £37,446 ar gyfer athrawon ystafell ddosbarth ysgol uwchradd.\nRoedd penaethiaid (gan gynnwys penaethiaid gweithredol) yn cael cyflog cyfartalog o £65,876 o gymharu â £58,400 ar gyfer yr holl athrawon mewn swyddi arwain.\nY cyflog cyfwerth ag amser llawn cyfartalog ar gyfer penaethiaid mewn ysgolion cynradd oedd £61,528 o gymharu â £89,331 ar gyfer penaethiaid mewn ysgolion uwchradd.\nMae gwybodaeth am staff cymorth mewn ysgolion (e.e. cyfrif pen, wedi'i rhannu yn ôl rhyw/oedran) wedi'i seilio ar wybodaeth a gyflwynwyd gan ysgolion yn natganiad Ysgol y CBGY.\nRoedd 29,756 o staff cymorth mewn ysgolion a gynhelir gan awdurdodau lleol yng Nghymru ym mis Tachwedd 2019, yr oedd 16,157 ohonynt yn Gynorthwywyr Addysgu.\nRoedd y nifer mwyaf o staff cymorth yn gweithio mewn ysgolion cynradd, sef 18,725 gan gynnwys 12,119 o gynorthwywyr addysgu. Roedd 7,036 o staff cymorth mewn ysgolion uwchradd, gan gynnwys 2,178 o gynorthwywyr addysgu.\nStaff cymorth (cyfrif pennau) yn ôl categori staff a ystod oedran ar StatsCymru\nO'r holl staff cymorth mewn lleoliadau a gynhelir gan awdurdodau lleol yng Nghymru, roedd 90.7% yn fenywod. Roedd cyfran y staff cymorth a oedd yn fenywod yn amrywio o 78.3% mewn Unedau Cyfeirio Disgyblion i 98.7% mewn ysgolion meithrin. Roedd menywod yn cyfrif am 95.8% o staff cymorth mewn ysgolion cynradd a 79.9% mewn ysgolion uwchradd.\nRoedd y gyfran fwyaf o staff cymorth ym mhob lleoliad a gynhelir gan awdurdodau lleol yng Nghymru rhwng 50 oed a 59 oed (28.4%).\nMae hyn yn amrywio ar draws cyfnodau ysgol. Roedd y gyfran fwyaf o staff cymorth rhwng 30 a 39 oed mewn Unedau Cyfeirio Disgyblion (28.3%), rhwng 40 a 49 oed mewn ysgolion cynradd (29.6%) ac ysgolion canol (27.1%) a rhwng 50 a 59 oed mewn ysgolion meithrin (29.3%), ysgolion uwchradd (31.2%) ac ysgolion arbennig (24.9%).\nRoedd staff cymorth sy'n nodi eu bod yn Wyn-Prydeinig yn cyfrif am 93.7% o'r holl staff cymorth mewn lleoliadau a gynhelir gan awdurdodau lleol yng Nghymru.\nO gyfanswm nifer y staff cymorth, gwnaeth 1.1% ddatgan fod ganddynt gyflwr iechyd corfforol neu iechyd meddwl neu salwch yn para neu y disgwylir iddo bara am 12 mis neu fwy.\nO'r holl staff cymorth mewn lleoliadau a gynhelir gan awdurdodau lleol, dywedodd 17.2% fod eu gallu Cymraeg ar lefel ‘Uwch’ neu lefel ‘Hyfedredd’.\nRoedd cyfran y staff cymorth a ddywedodd fod eu gallu Cymraeg ar lefel ‘Uwch’ neu lefel ‘Hyfedredd’ yn amrywio fesul sector, o 8.7% mewn ysgolion arbennig i 31.2% mewn ysgolion canol. Y gyfran mewn ysgolion cynradd ac uwchradd oedd 18.3% a 15.8%, yn y drefn honno.\nMae gwybodaeth o’r CBGY hefyd wedi’i defnyddio i gynnal dadansoddiad cychwynnol er mwyn amcangyfrif nifer yr athrawon a chynorthwywyr addysgu sy’n gweithio mewn ysgolion sydd wedi’u cynnwys ar y rhestr o gleifion a warchodir. Ar gyfer y dadansoddiad hwn, cafodd gwybodaeth am y gweithlu o ddatganiadau awdurdodau lleol ac ysgol y CBGY ei chysylltu â’r rhestr o’r cleifion a warchodir gan ddefnyddio enw cyntaf, cyfenw a dyddiad geni fel y meysydd cysylltu. Cynhaliwyd y gwaith hwn er mwyn mynd i’r afael ag anghenion gweithredol uniongyrchol mewn ymateb i bandemig COVID-19.\nMae 459 o athrawon sy’n gweithio mewn ysgolion yng Nghymru wedi’u cynnwys ar y rhestr o’r cleifion a warchodir. Mae hyn yn cynrychioli 1.6% o’r athrawon yng Nghymru.\nMae 574 o gynorthwywyr addysgu sy’n gweithio mewn ysgolion yng Nghymru wedi’u cynnwys ar y rhestr o’r cleifion a warchodir. Mae hyn yn cynrychioli 2.3% o’r cynorthwywyr addysgu yng Nghymru.\nMae’r ffigurau ar gyfer y dadansoddiad uchod yn cynnwys athrawon a chynorthwywyr addysgu oedd wedi’u cyflogi mewn ysgol ar y dyddiad cyfrifiad, ynghyd â rhai hynny oedd yn cael eu cyflogi yn ganolog gan awdurdodau lleol. Felly, dylir cymryd gofal wrth gymharu’r ffigurau yn erbyn y nifer o staff ym mhrif data yr adroddiad yma oherwydd gwahaniaethau yn y methodoleg a ddefnyddiwyd.\nMae’r prif ystadegau hyn yn seiliedig ar wybodaeth a gasglwyd yng nghasgliad cyntaf y CBGY ac, fel y cyfryw, cânt eu cyhoeddi fel ‘ystadegau arbrofol’. Nid yw’r wybodaeth a gasglwyd ar gyfer 2019 wedi’i dilysu’n ffurfiol nac yn derfynol. Fodd bynnag, mae’r broses yn cynnwys camau dilysu a gwirio awtomatig amrywiol er mwyn sicrhau data o ansawdd uchel i lywio’r broses o lunio polisïau.\nMae ein hadroddiad ‘Cyfrifiad Blynyddol o'r Gweithlu Ysgolion: gwybodaeth gefndir’ yn rhoi rhagor o fanylion am wybodaeth allweddol am ansawdd a methodoleg.


Gwireddwch Eich Brand Diodydd Eich Hun\nWrth ddatblygu, distyllu, potelu a labelu jin, wisgi, rỳm a gwirodydd eraill wedi'u brandio'n bersonol naill ai fel cynnyrch 'y tu ôl i'r bar' neu gynnyrch 'i’w fwynhau gartref', rydym yn gweithio gyda'ch busnes i greu eich brandiau diodydd, a’ch diodydd premiwm, eich hun.\nDim distyllwyr jin ‘label gwyn’ mohonom yn unig. Rydym yn gweithio gyda chi i ddatblygu proffil botanegol sy'n gweddu i ethos eich brand, busnes, sefydliad neu ddigwyddiad, ac i greu gwirod unigryw. Gydag ystod amrywiol o gleientiaid, rydym yn deall y sbectrwm eang o gynhyrchion sydd ar gael yn y farchnad ddistyllu grefft. Mae llawer o'r gwirodydd a ddatblygwyd gennym wedi ennill gwobrau cenedlaethol a rhyngwladol. Darllenwch fwy am ein cynhyrchion arobryn yma.\nYn ogystal â datblygu ryseitiau, a gwasanaethau distyllu contract, cynigiwn wasanaethau ymgynghori brandio a labelu i'ch helpu i ddiffinio eich cynnyrch diod newydd yn y farchnad a sbarduno eich cynnyrch i lwyddo. Am ein bod yn distyllu fesul swp bychan, rydym yn dod i'ch adnabod chi a'ch cynnyrch yn bersonol. Datblygwn felly'r ddirnadaeth orau posibl er mwyn ymgynghori, dylunio a datblygu brand unigryw ar gyfer eich cynnyrch.\nBarod i gychwyn arni? Ffoniwch ni ar +44 (0)1239 872300 i drafod eich gofynion gwirod personol\nMae’r gwaith i ddatblygu proffil botanegol Declaration Gin, gyda sylfaenwyr y brand yn Declaration Drinks, yn enghraifft wych o'r hyn sydd wrth wraidd ein gwasanaeth gwirodydd brand personol.\nDarllenwch fwy am ein gwaith gyda Declaration Drinks\nThema gyffredin sy’n perthyn i lawer o'n gwirodydd brand personol yw eu bod yno i adrodd stori. Mae brand Welsh Sisters yn frwd dros adrodd straeon merched Cymru sy'n aml yn cael eu diystyru.\nDarllenwch fwy am ein gwaith gyda Welsh Sisters\nSut rydyn ni'n gwneud Gwirodydd Brand Personol\nDewch i ymweld â ni yn y ddistyllfa, cwrdd â'n distyllbeiriau copr Meredith ac Afanc, a darganfod sut awn ati i greu gwirodydd pwrpasol.\nGweithiwch gyda ni i adnabod cynhwysion botanegol, creu proffil botanegol’, blasu a datblygu cynnyrch prawf. Pan fyddwch wedi darganfod eich jin, ymlaen â ni at ddistyllu’r cynnyrch.\nRydym yn trafod eich anghenion, yn canfod safle marchnad, ac yn cynnal darganfyddiad gweledol i ddechrau datblygu eich brand.\nMae ein dylunydd proffesiynol yn creu delweddau a chysyniadau brandio. Ar ôl cael eich cymeradwyaeth, byddwn yn trefnu argraffu labeli masnachol.\nRydym yn distyllu eich gwirod pwrpasol yn grefftus mewn sypiau bach yn ein distyllbeiriau copr, sy'n sicrhau gorffeniad o'r ansawdd uchaf.\nRydym yn cyflenwi eich cynnyrch newydd o frand personol i'ch bar, canolfan werthu neu gyfanwerthwr.\nMae gennym brofiad ym mhob agwedd ar y system gyfreithiol a thollau a byddwn yn darparu labeli sy'n cydymffurfio â'r rheoliadau presennol.\nI drafod eich gofynion gwirod personol, ffoniwch +44 (0)1239 872300


Salmau 24 BWM - Salm Dafydd. Eiddo yr ARGLWYDD y - Bible Gateway\nSalmau 23Salmau 25\nSalmau 24 Beibl William Morgan (BWM)\n24 Eiddo yr Arglwydd y ddaear, a’i chyflawnder; y byd, ac a breswylia ynddo. 2 Canys efe a’i seiliodd ar y moroedd, ac a’i sicrhaodd ar yr afonydd. 3 Pwy a esgyn i fynydd yr Arglwydd? a phwy a saif yn ei le sanctaidd ef? 4 Y glân ei ddwylo, a’r pur ei galon; yr hwn ni ddyrchafodd ei feddwl at wagedd, ac ni thyngodd i dwyllo. 5 Efe a dderbyn fendith gan yr Arglwydd, a chyfiawnder gan Dduw ei iachawdwriaeth. 6 Dyma genhedlaeth y rhai a’i ceisiant ef, y rhai a geisiant dy wyneb di, O Jacob. Sela. 7 O byrth, dyrchefwch eich pennau; ac ymddyrchefwch, ddrysau tragwyddol; a Brenin y gogoniant a ddaw i mewn. 8 Pwy yw y Brenin gogoniant hwn? yr Arglwydd nerthol a chadarn, yr Arglwydd cadarn mewn rhyfel. 9 O byrth, dyrchefwch eich pennau; ac ymddyrchefwch, ddrysau tragwyddol; a Brenin y gogoniant a ddaw i mewn. 10 Pwy yw y Brenin gogoniant hwn? Arglwydd y lluoedd, efe yw Brenin y gogoniant. Sela.


Barn 122 (Mawrth 2019): Bacteriwm Alzheimer, Newid Hinsawdd ac Amaeth – Deri Tomos\nBarn 122 (Mawrth 2019): Bacteriwm Alzheimer, Newid Hinsawdd ac Amaeth\nFe gofiaf heddiw’r wefr, ryw 45 o flynyddoedd yn ôl, o glywed cyfaill yn adrodd hanes darganfod sail clefyd o’r enw Kuru. Roedd yn stori ryfeddol. Yn stori dditectif. Brodorion y Ffore o Gini Newydd yn credu bod ysbrydion yn eu melltithio ac yn eu lladd. Yr awdurdodau yn meddwl mai adwaith seicosomatig i’r sioc o ddyfodiad pobl wyn oedd yn gyfrifol. Darganfod, ar ddiwedd y 60au mai canibaliaeth oedd yn ei ledaenu. Ac fel disgynnydd i ddirwestwyr mawr – yr enw “cwrw” yn rhagluniaeth ychwanegol i mi! Ond i fiocemegydd, rhyfeddach fyth oedd y ddealltwriaeth mai endid hollol newydd oedd wrth wraidd yr haint. Ers dros ganrif bu dealltwriaeth mai trwy ledaeniad microbau (bacteria, ffwng a phrotosoa) a firwsiau y rhennid clefydau o’r fath. Ond roedd Kuru yn wahanol. Erbyn 1982 rhoddwyd yr enw “prion” (o proteinaceous infectious particle – ddim i’w gamgymryd am bentref yn Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch) ar fath o brotein heintus oedd yn ymddwyn fel switch i ladd celloedd yr ymennydd. Wrth roi mymryn bach o ymennydd yr ymadawedig i’w plant ei fwyta, yn ddiarwybod ‘roedd y Ffore yn eu heintio. Wrth gwrs, ar y pryd, cyndyn iawn oeddynt i sôn am hyn wrth y gwyddonwyr oedd yn ceisio datrys y broblem. Anodd oedd deall yr epidemioleg. I gymhlethu pethau ymhellach, weithiau byddai chwarter canrif yn mynd heibio cyn i’r symptomau ymddangos. Gyda’r darganfyddiad daeth, hefyd, esboniad i glefyd ymhlith defaid yng Nghymru – y clefyd crafu (scrapie). Ac, yn fwy dramatig yn y blynyddoedd i ddilyn, clefyd y gwartheg gwirion (BSE) a fersiwn dynol y clefyd sef y Creutzfeldt-Jakob.\nBu arswyd cenedlaethol am flynyddoedd yn sgil BSE. Paratoad, efallai, at yr arswyd o sylweddoli bod cyflwr nid annhebyg yn wynebu nifer helaeth ohonom wrth fynd yn hŷn – sef clefyd Alzheimer. Dyma’r ffurf fwyaf cyffredin (60-70%) ar ddementia. Ar hyn o bryd, nid oes gwellhad o glefydau prion, nac o Alzheimer. Ond nid dyna’r unig gyswllt rhyngddynt. Ffurf anghyffredin a pheryglus ar brotein cyffredin yn yr ymennydd yw prion. Ffurf ddi-drefn o broteinau, a alwyd yn amyloid a tau, yn yr ymennydd yw prif darged ymchwil Alzheimer ers 1984. Roedd y cyswllt posib â Kuru yn amlwg. Onid oedd y proteinau hyn yn cyfateb, rhywsut, i brionau ? Gwariwyd biliynau o ddoleri a phunnoedd ar y gwaith. Yn 2018 yn unig, gwariwyd $1.9 biliwn gan NIH yr Unol Daleithiau. Hyn oll heb lwyddiant. Un ddadl yn erbyn y syniad oedd bod ambell unigolyn yn ei 90au yn marw a’i gof yn holliach er bod iddynt amyloid sylweddol yn eu hymennydd. Yn 2016 cyhoeddodd tri thîm o’r Unol Daleithiau a’r Almaen ganlyniadau a ddangosai bod amyloid yn lladd bacteria mewn ymennydd llygod. Ers diwedd y dimdegau sylwodd grwpiau ledled y byd bod cyswllt rhwng dementia â dannedd drwg (clefyd cig y dannedd). Y broblem oedd ei bod yn amlwg bod dannedd y rhan fwyaf ohonom yn dirywio wrth fynd yn hŷn – ac yn arbennig ar ôl i ddementia ymddangos. Beth ddaeth gyntaf – y dannedd drwg neu’r dementia ? Mewn papur yn Science Advances ar ddiwedd Ionawr, mae Stephen Dominy, Casey Lynch a Jan Potempa, ynghyd â llu o gydweithwyr o bob cwr o’r byd, wedi ceisio ateb y cwestiwn hwn. Eu targed oedd y bacteriwm Porphyromonas gingivalis – prif achos clefyd cig y dannedd. Yn fwy manwl, mesurasant ddau brotein gwenwynig ohono, a enwir yn gingipenau. Roedd y ddau brotein yma i’w canfod yn bron bob un (99% a 96%) o’r 54 ymennydd Alzheimer a astudiwyd – ac yn ymddangos yn yr un rhannau a’r tau a’r difrod. Roedd y bacteria a’r proteinau i’w gweld ar lefelau isel mewn rhai o’r samplau o unigolion iach. Felly gellir eu gweld pan na fo Alzheimer yn bresennol. Nid yw’n foesol ac ni chaniateir cyflwyno bacteria i gleifion iach. Felly cyflwynodd Dominy a’r tîm P. gingivalis i ddannedd lygod. Llwyddodd y microbau i gyrraedd yr ymennydd a gwelwyd ymddygiad, amyloid, tau a’r difrod a gysylltir ag Alzheimer mewn pobl. Hefyd, pan roddwyd cyffuriau a oedd yn atal y gingipenau, neu a oedd yn lladd y bacteria, bu gwellhad yn y symptomau dirywiad. Yr awgrym yw mai amddiffyniad (aflwyddiannus) yn erbyn bacteria yw’r amyloid a tau, yn hytrach nag achos y salwch. Mae clefyd Alzheimer yn gymhleth ac mae’n ddyddiau cynnar o hyd. Ond mae’r ymchwil diweddaraf yn agor trywydd newydd cynhyrfus, fel y bu i Kuru a chlefydau ymennydd yn yr 1970au. Yr hyn sy’n holl bwysig, yn awr, yw bod gennym gryn brofiad o sut i drin clefydau bacteria. Yn y cyfamser, byddaf i yn llawer mwy gofalus o iechyd fy nannedd nag y bûm, er ei bod yn bwysig peidio â niweidio cig y geg trwy frwsio yn rhy ffyrnig. Byddai gwneud hyn yn rhyddhau unrhyw facteria i’r gwaed. Y cam gyntaf at yr ymennydd.\nGyda gordewdra, bellach, yn cystadlu ag ysmygu fel achos marwolaeth gynnar, y mae gofalu am yr hyn sy’n mynd rhwng y dannedd, hefyd o bwys i’r iechyd. Efallai y daw cymorth yma o gyfeiriad annisgwyl – newid hinsawdd. Byddai dyn yn disgwyl i hinsawdd gynhesach a mwy o ddeuocsid carbon yn yr awyr gynyddu cynhaeaf cnydau. Ond yn adroddiad Recipe for Disaster y garfan pwyso Climate Coalition a gyhoeddwyd ddechrau Chwefror, ceir gwybodaeth am gynnyrch ffrwythau a llysiau gwledydd Prydain dros y blynyddoedd diwethaf. Oherwydd oerfel hwyr ddechrau’r 2017 a gwres a sychdwr haf 2018, gwelwyd cwymp sylweddol yn y cnwd. Afalau 25% i lawr yn 2017, a nionod a moron i lawr 30-40% yn 2018. Bu cwymp o 20% yn nhatws 2018 – y 4ydd cnwd gwaethaf ers 1960. Yn ychwanegol at hyn ‘roedd y tatws yn llai ac, yn ôl un adroddiad, roedd sglodion yn fwy na modfedd yn fyrrach ar gyfartaledd trwy’r wlad ! Wrth edrych i’r dyfodol, honna’r adroddiad, na fydd tri chwarter y tir tyfu tatws presennol yn addas ar eu cyfer erbyn 2050.\nYn eu diniweidrwydd, roedd y Ffore yn ceisio gwella’r dyfodol drwy fwydo anian y gorffennol i’w plant. Tybed pa fyd yr ydym ni yn ewyllysio iddynt ? Ond rhaid derbyn bod hefyd lwyddiant. I’r cwestiwn sut oedd ein cyndadau yn osgoi clefyd Alzheimer cyn dyfodiad y brws dannedd, fflos a’r hygenist ? Cafwyd yr ateb – nad oeddent yn byw yn ddigon hir iddo daro.\nPynciau: Bacteriwm Alzheimer, Newid Hinsawdd ac Amaeth\nStephen S. Dominy, Casey Lynch, Florian Ermini, Malgorzata Benedyk, Agata Marczyk, Andrei Konradi, Mai Nguyen, Ursula Haditsch, Debasish Raha, Christina Griffin, Leslie J. Holsinger, Shirin Arastu-Kapur, Samer Kaba, Alexander Lee, Mark I. Ryder, Barbara Potempa, Piotr Mydel, Annelie Hellvard, Karina Adamowicz, Hatice Hasturk, Glenn D. Walker, Eric C. Reynolds, Richard L. M. Faull, Maurice A. Curtis, Mike Dragunow & Jan Potempa. Porphyromonas gingivalis in Alzheimer’s disease brains: Evidence for disease causation and treatment with small-molecule inhibitors. Science Advances 5, (1) 2019\nNewid Hinsawdd ac Amaeth\nThe Climate Coalition. Recipe for Disaster: How climate change is impacting British fruit and vegetables. (2019)


Dod yn diwtor cadw gwenyn – Our Bright Future\nHome/Cymraeg blog/Dod yn diwtor cadw gwenyn\nO fod yn wirfoddolwr i fod yn Llysgennad Ifanc Our Bright Future ac wedyn yn diwtor cadw gwenyn cymwys, mae Rachel yn rhannu ei phrofiadau fel rhan o Brosiect BEE You yn Blackburne House.\nRoedd fy wyneb yn goch a ’mochau ar dân. Roedd pob owns o fy egni’n brwydro i ddal y dagrau oedd yn cronni yn ôl. Roedd deg pâr o lygaid yn syllu’n ddisgwylgar arnaf i tra oeddwn i’n cydio’n dynn yn eu ffurflenni cais yn fy nwylo chwyslyd.\nFy enw i ydi Rachel a hwn oedd fy niwrnod cyntaf i’n cyflwyno’r prosiect BEE You fel tiwtor cadw gwenyn.\nWrth i’r myfyrwyr eistedd tu ôl i’w desgiau, roeddwn i’n hynod nerfus ac yn dechrau amau fy ngallu. Edrychais draw ar Lynne, Swyddog Recriwtio ac Ymgysylltu BEE You yn Blackburne House; roedd hi wedi dod i ’nghefnogi i ar fy niwrnod cyntaf. Roedd gweld ei gwên galonogol yn fy atgoffa i ei bod hi nid yn unig yno i ’nghefnogi i ond hefyd yn symbol o’r rhwydwaith llawn o gefnogaeth oedd gen i yn ôl yn Blackburne House. Llyncais y lwmp mawr yn fy ngwddw a dechrau ar fy ngwers gyntaf.\nWrth i’r wythnosau fynd heibio, fe ddaeth pethau’n haws. Fe ddatblygais i berthynas dda gyda’r myfyrwyr ac roedd yn bleser eu haddysgu; roedden nhw’n ymgolli ac yn ymateb yn dda i dasgau penodol. Diffiniodd un myfyriwr y foment pryd sylweddolais i fy mod i’n gwneud gwahaniaeth o ran fy ngallu fel athrawes: Olivia. Nid oedd Olivia wedi gallu bod yn bresennol yn y ddau sesiwn diwethaf ar y cwrs ac felly byddai’n colli gwaith hanfodol i gwblhau ei chymhwyster cadw gwenyn Lefel 1. Gwnaeth ymdrech i ddal i fyny drwy ofyn am fwy o amser a chefnogaeth gennyf i i gwblhau ei thasgau ar gyfer ei ffeil o dystiolaeth.\nCwblhaodd Olivia y gwaith, mewn pryd ac i safon uchel iawn, ac roedd posib i mi ei chyflwyno ar gyfer y cymhwyster.\nPan ddaeth Olivia ataf i i ddechrau a mynegi ei siom na fyddai’n gallu dod i ddau sesiwn olaf y cwrs, fe sylweddolais i rywbeth. Roeddwn i’n cyflwyno gwybodaeth a mwynhad i fy nosbarth. Roeddwn i’n gallu uniaethu gyda pharodrwydd Olivia i sicrhau ei bod yn cwblhau’r holl waith cwrs, gan roi hwb i fy hyder i a chadarnhau’r gred oedd gen i fy mod i’n tyfu ar fy siwrnai i fod y tiwtor cadw gwenyn gorau y gallwn i fod.\nDechreuodd fy siwrnai i fod yn diwtor cadw gwenyn gyda fi’n cofrestru gyda phrosiect BEE You fel myfyrwraig. Ac ni ddaeth fy mrwdfrydedd i addysgu fy hun ymhellach i ben bryd hynny, oherwydd roeddwn i eisiau ymwneud mwy â phrosiect BEE You. Drwy drafod â’r tîm yn Blackburne House, cefais gyfle i gynrychioli’r prosiect fel Llysgennad Ifanc yn Fforwm Ieuenctid Our Bright Future. Ysgogodd fy nghyfarfod cyntaf o’r Fforwm Ieuenctid yng Nghaerefrog fi i sefydlu’r llwybr gorau at ddatblygu fy hoffter o gadw gwenwyn ac es ati i gofrestru yn Blackburne House ar gymhwyster addysgu a dysgu Lefel 3. Llwyddais i gwblhau’r cwrs hwn yn gynharach eleni. Wedi ennill cymwysterau cadw gwenyn ac addysgu, roedd posib i mi fod yn diwtor gyda phrosiect BEE You. Roeddwn i’n teimlo ’mod i’n camu ymlaen i ddyfodol fy mreuddwydion.\nFy ymgais addysgu nesaf gyda phrosiect BEE You yw cynnig darpariaeth i ddysgwyr ag anghenion ychwanegol. Rydw i eisiau dal ati i wthio fy hun fel person ac athrawes ac, o gymharu â’r holl bryder oedd gen i wythnosau yn ôl yn unig, rydw i wedi datblygu hyder mewnol mawr – a nawr yn #OwningIt.\nMwy o wybodaeth am brosiect BEE You yn Lerpwl.


Ar gyfer dibenion cyffredinol yn unig y mae’r wybodaeth sydd ar y wefan hon. Er ein bod yn ceisio cadw’r wybodaeth yn gyfredol a chywir, nid ydym yn gwneud honiadau nac yn rhoi sicrwydd o unrhyw fath, yn glir na thrwy awgrym, am gyflawnder, cywirdeb, dibynadwyedd, addasrwydd nac argaeledd o ran y wefan na’r wybodaeth, cynhyrchion, gwasanaethau, neu raffeg cysylltiedig sydd ar y wefan i unrhyw ddiben. Mae unrhyw ddibyniaeth a roddwch ar wybodaeth o’r fath, felly, yn bendant ar eich risg eich hunan.\nNi fyddwn ni yn atebol, mewn unrhyw amgylchiadau, am unrhyw golled neu ddifrod gan gynnwys heb gyfyngiad, colled neu ddifrod anuniongyrchol neu ganlyniadol, nac unrhyw golled neu ddifrod o unrhyw fath yn deillio o golli data neu elw yn deillio o, neu yng nghyswllt, defnyddio’r wefan.\nTrwy’r wefan hon gallwch gysylltu â gwefannau eraill nad ydynt dan ein rheolaeth. Nid oes gennym unrhyw reolaeth dros natur, cynnwys ac argaeledd y safleoedd hynny. Nid yw cynnwys unrhyw ddolenni o angenrheidrwydd yn awgrymu argymhelliad neu gefnogaeth i’r farn a fynegir ynddynt.\nGwneir pob ymdrech i gadw’r wefan i redeg yn llyfn. Ond, nid ydym yn cymryd unrhyw gyfrifoldeb, ac ni fyddwn yn atebol am, y wefan os na fydd ar gael dros dro oherwydd problemau technegol tu hwnt i’n rheolaeth.