ФИЗКУЛЬТУРАН А, IАЛАМДОВЗАРАН А ТЕРМИНИЙН НОХЧИЙН-ОЬРСИЙН ДОШАМ\nБилгалдаккхар. Вайна ма-хаъара, вайн\nмахкахь къаьмнийн меттанаш Iаморна паргIато а, таронаш а елла. Меттан дошам меттан хазна ю. Ненан мотт — иза\nхалкъан дахаран хазна ю. Мотт адамийн дахаран а, юкъараллин а, ойлаяран а,\nкхетаман а, Iилманан а, оьздангаллин а, говзаллин а, халкъан хьекъалан а уггаре а\nсийлахь-йоккха хазна ю. «Нохчийн меттан нийсаяздаран дошам» цIе йолу хIара книга 7 декъах лаьтта. И дакъош ду: 1/ дешхьалхе, 2/\nдошам /словарь/, 3/ нох-чийн меттан нийсаяздаран коьрта бакъонаш, 4/ йозанехь\nсацаран хьаьркаш хIит-торан бакъонаш, 5/ нохчийн меттан дицлуш лаьттачу халачу дешнийн маьIнаш, 6/ нохчийн литературни меттан\nнорманаш, 7/ математикан, физкультуран, Iалам-довзаран терминийн нохчийн-оьрсийн дошам.\nЦу дакъойх лаьтташ болу нохчийн меттан\nдуьххьар арахоьцуш бу. Кхо гIо дан декхар ду нохчийн мотт бакъонца дика Iамош а, вайн маттахь белхаш беш а\nболчарна массарна а: дешархошна а, студенташна а, хьехархошна а,\nжурналиеташна а, артисташна а, яздархошна а, поэташна а, Iилманан белхахошна а. Цу гIуллакхан кхин цхьа маьIна а ду: нагахь хьехархошна Iилманан терминаш шайн къоман маттахь\nбакъонца нийса хууш ца хилахь, цаьрга ненан маттахь хьехалур яц математика а,\nфизкультура а, Iаламдовзар а. Ненан меттанаш мас-санхьа а Iамо долийнчу кху муьрехь къаьсттина чIогIа оьшура вайна кху кепара яздина нохчийн меттан жайна.\nЦундела чIогIа мехала хета меттан хазна ларалун вайн\nметтан дошам а, иштта Iаламдовзаран а, математикан а, физкуль-туран а терминаш а, нийсаяздаран\nбакъонаш а, литературни меттан норманаш а, царах кхетар а, нийса пайдаэцар а.\nКху балхо гIо дийр ду школашна а, дешаран заведенешна а, культуран белхахошна а.\nматематикан занятешна оьшу терминаш\nлакхара — верхний /-яя, -ее/ лахара — нижний /-яя, -ее/ кхосаберг /ю/ — треугольник нийсасаберг /ю/ — прямоугольник еакIовниг /ю/\n— квадрат биъсаберг /ю/ — четырехугольник шуьйра — шире, широкий /-ая, -ое/ готта — уже, узкий /-ая, -ое/ лакхахь — выше, вверху лахахь — ниже, внизу лекха — высокий /-ая, -ое/ лоха — низкий /-ая, -ое/ локхаллехь цхьабосса — одинаковые по высоте\nцхьаъ — один, одна, одно цхьацца — по одному цхьа а — ни одного, никто хIумма а — ничто\nдукха — много кIезиг —\nмало маса — сколько оццул — столько цхьанийсса — поровну йоькъу материал /ю/\n— раздаточный материал йоькъучу материалца бен болх /бу/ — работа с раздаточным материалом аьтту куьг /ду/ — правая рука аьрру куьг /ду/ — левая рука аьтту куьйга хIуманаш аьрру агIорхьара аьтту агIорхьа дIасаяхкар\n/ду/ — раскладывать предметы правой\nрукой слева направо аьтту агIорхьа — справа\nаьрру агIорхьа —\nслева хьалхахь — впереди тIехьахь —\nсзади герга — ближе, близко /герга ду/.\nкхидIа а –\nдальше йохалла /ю/ — длина\nкеп, фигура, куьце дегI —\nфигура /лат. вид, образ/ хьала — вверх охьа — вниз хьалхахьа — вперед юханехьа — назад аьтту агIор —\nнаправо аьрру агIор —\nналево алсам, сов — больше кIезиг —\nюткъа — тоньше, тонкий /-ая, -ое/ стомма — толше, толстый /-ая, -ое/ стомма хиларехь цхьабосса — равны по толщине\nстоммалла /ю/ — толщина нийса ю — ракно аса /ю/ — полоса, полоска гIутакх /ду/\n— коробка, коробочка жIаьлинускал /ду/ — гриб дошам /бу/ — словарь дош /ду/ — слово масалла /ю/ — количество хIуманийн цхьанийсса йолу масалла /ю/ — равное количество предметов дуьхьал /бIостанехьа/ дешнаш:\nеха - йоца, лекха - лоха, шуьйра - готта — противоположные слова:\nдлинный — короткий, высокий — низкий, широкий — узкий\nюкъ /ю/ — промежуток, середина, центр, интервал /лат./,\nпространство, расстояние агIо /ю/ —\nнаправление, сторона, страница\nцхьанийссаниг — эквивалент, равный уггаре еха - самый длинный /-ая, -ое/ уггаре йоца — самый короткий /-ая, -ое/ бIаьрахьесап /ду/ — глазомер\nбIаьрга юстар /ду/ — глазомер угтаре стомма — самый толстый /-ая, -ое/. уггаре юткъа — самый тонкий /-ая, -ое/\nуггаре лоха — самый низкий /-ая, -ое/ кхин а шуьйра — еще шире кхин а готта — еще уже кхин а лакха — еще выше кхин а лаха — еще ниже лахара хьала — снизу вверх лакхара охьа — сверху вниз аьрру агIорхьара аьтту агIорхьа — слева направо аьтту агIорхьара аьрру агIорхьа — с правой стороны в левую сторону гайтаман гIирсаш /бу/ — наглядные пособия\nдIагайтаран материал /ю/ — демонстрационный материал Iаморан\nговзаллин гIирсаш /бу/ —\nмуцIара го /бу/ — овал /фр. яйцо — хIоа/ къастийна меттиг /ю/ — ориентир /шен гIоьнца меттиг къасто хIума/ меттиг къастор /ду/ — ориентирование, ориентировка геометрически фигураш /ю/ —\nгеометрические фигуры шар /ю/ — шар цилиндр /ю/ — цилиндр юккъехь — посередине йистехь — на краю йистера — с края уггаре йоккха — самый большой /-ая, -ое/ уггаре жима — самый маленький /-ая, -ое/\nхIуманан кеп /ю/ — модель хIуманан кеп кечъяр /ду/ — моделирование\nлакхара йист /ю/ —\nэкологи, Iаламан цIа /ду/ — экология /греч. дом., жилище, родина + понятие,\nйолу тайп-тайпана хIуманаш ган а,\nуьш къамелехь билгалъяха а бераш Iамор /ду/ — учить детей видеть равное количество разных предмеов и отражать это в речи\nдийна хIума 2-на, 4-а нийсачу дакъош-ка екъа а,\nиза къамелехь билгал-даккха а Iамор /ду/\n— научить детей делить целое на 2 и 4 равные части и отражать это в речи\nах — половина эхан ах, доьалгIа дакъа, деаннах цхьа дакъа /ду/ — четвертая часть, одна из четырех\nчастей шиннах цхьа дакъа /ах/ — одна из двух частей /половина/ 2-ра 5-нга кхаччалц\nдолчу терахьийн масалла берашна йовзийтар /ду/ — познакомить детей с количеством чисел от 2 до 5 дийнна хIума цуьнан декъал йоккха ю /сов ю/ — целое больше его части дакъа хIуманал жима ду /кIезиг ду/ — часть меньше целого\n7-нга кхаччалц рогIаллин терахьдешан маьIна гучудаккхар /ду/ — раскрыть значение порядковых\nчисли-тельных до 7\nхьалхара, шолгIа, кхоалгIа /гIутакх/ —\nпервая, вторая, третья /коробка/\nкIиранан денойх болу берийн кхетам\nбилгалбар, нисбар /ду/ —\nуточнить представления детей о днях недели\n10-нна юккъехь цхьа\nтерахь кхечул масанна сов ду я кIезиг ду — какое из двух чисел на сколько больше или меньше другого в\nлокхаллехь хIуманаш вовшашца юста берашна шардар /ду/ — упражнять детей в сопоставлении\nпредметов по длине, ширине и высоте\nго, муцIара го, еакIовниг, нийсасаберг, кхосаберг — къасто а, церан нийса цIерш яха а берашна хаар чIагIдар /ду/ — закрепить умение детей различать\nи правильно называть геометриче-ские фигуры: круг, овал, квадрат,\nдагалацам /бу/, диццадалар /ду/ эс /ю/ — память тидам /бу/— внимание тидамалла /ю/, тидам хилар /ду/ — наблюдательность берийн тидам хилар, дагалацам кхиор /ду/ —\nразвивать у детей наблюдательность и память берийн бIаьрахьесап кхиор /ду/ — развивать у детей глазомер бIаьрахьесап — меттиган юкъ бIаьрга къасто аьтто бен хьуьнар /ду/ — глазомер — способность определять\nрасстояние на глаз герггара юкъара терахьаш /ду/ — смежные числа 10-нна юккъехь терахьийн\nдагардаран рогIалла берашна йовзийтар /ду/ —\nознакомление дстсй с последовательностью счета чисел в пределах 10 нийса а, духанехьа а\nдагардар шардар /ду/ —\nупражнять счет /счисление/ в прямом и обратном порядке арифметически задачаш хIитто бераш Iамор /ду/ — учить детей составлять арифметические задачи задачан дIахIоттамах бераш кхетор /ду/ — познакомить детей со структурой задачи\nтIетоха, тIерадаккха, хир ду бохучу дешнех пайдаэца бераш Iамор /ду/ — учить детей пользоваться словами прибавить, вычесть, получится фланелеграф /ю/ — кхосаберг, еакIовниг, биъсаберг, нийсасаберг тIелато оьшу хIума /ю/ — фланелеграф\nклассашна математически терминаш\nвовшахтохар таллар /ду/ — проверка сложения ловзаран упражненеш /ю/ — игровые\nупражнения дидактически ловзарш\n/ду/ — дидактические\nигры ловзаран упражненийн\nмасалш /ду/ — примеры\nигровых упражнений хIуманаш, хIуманийн тобанаш юстар /ду/ — сравнение предметов и групп предметов юкъаметтиган а, хенан а кхетамаш /бу/ — пространственные и временные\nпредставления вовшахтохар /ду/ — сложение тIерадаккхар /ду/ — вычитание тIерадаккхар таллар /ду/— проверка\nэцар /ду/ — умножение декъар /ду/ — деление диъ хьесап /ду/ —\nчетыре действия 1-ра вовшахтухург /ду/ — 1-е слагаемое 2-гIа вовшахтухург /ду/ — 2-е слагаемое\nжамI /ду/ — сумма жимлург /ду/ — уменьшаемое тIерадоккхург /ду/ — вычитаемое бухадуьсург /ду/ — разность 1-ра оьцург /ду/— 1-й множитель 2-гIа оьцург /ду/ — 2-й множитель вовшашца оьцурш /ду/ —\nсомножители оьцучеран меттиг хийцар /ду/ — перестановка множителей хилларг /ду/ — произведение декъалург /ду/ — делимое доькъург /ду/ — делитель кхочург, дакъа /ду/ — частное\nцхьаъ /ду/ — один цхьаанча /ю/ — единица итт /ду/ — десять\nиттанча /ю/ — десяток, десятка кхосаболчун агIонийн йохаллин жамI /ду/\n— сумма длин сторон треугольника терахьийн меттиг хийцар /я терахьаш дIасахIиттор /ду/ —\nтIетоха — прибавить тIерадаккха — вычесть дIадаккха — отнять эца — умножить эцаран таблица /ю/ — таблица умножения вовшахтохаран хьаьрк / + / — знак сложения / + / тIерадаккхаран хьаьрк /—/ — знак\nвычитания /—/ эцаран хьаьрк /./ — знак умножения /./\nдекъаран хьаьрк /:/ — знак деления /:/ Пифагоран таблица — таблица Пифагора\nдекъа — разделить вовшахтохаран таблица — таблица сложения\nбакъдолу терахь — натуральное число го /бу/ — круг кийсак /ю/ — отрезок Iамийнарг\nкарладаккхар /ду/ —\nповторение пройденного физминуткаш /ю/ — физминутки горге /ю/ — круг\nгонасиз /ду/ — гонахе — окружность кхосаберг /ю/ — треугольник нийсасаберг /ю/ — прямоугольник биъсаберг /ю/ — четырехугольник куб /ю/ — куб кубик /ю/ — кубик къовларш /ю/ — скобки кийсак /ю/ — отрезок кийсакан йохалла\n/ю/ — длина отрезка кIезиг я алсам /сов/ — меньше или больше\nнийсасаболу кхосаберг /ю/ —\nпрямоугольный треугольник нийсасаболу биъсаберг /ю/ —\nпрямоугольный четырехугольник цхьанахьаьркан,\nшинахьаьркан терахьийн вовшахтохар,\n/ду/ — сложение и\nвычитание однозначных и двузначных чисел еакIовниг /ю/ — квадрат арифметикан хьесапаш — арифметические действия нийсасаболчун майда /ю/ — площадь прямоугольника уравнени /ю/ — нисдар /ду/ —\nнийсалла /ю/ — равенство нийсаллаяцар /ду/ — неравенство процент /ю/— процент нийса са /бу/ — прямой угол дакъош /ду/, дакъалла /ю/ — дроби нисдаран орам /бу/, уравненин орам /бу/ — корень уравнения цхьалхе дакъош /ду/ — простые дроби нисдар кхочушдар /ду/ — решение уравнения иттаннийн дакъош /ду/ —\nлорург, дагардийраг /ду/\n— числитель билгалдийраг /ду/ — знаменатель дакъош дацдар /ду/ — сокращение дроби цхьанахьаьркан терахь /ду/ —\nоднозначное число шинахьаьркан терахь /ду/ двузначное число кхаахьаьркан терахь /ду/ —\nтрехзначное число дукхахьаьркийн терахь /ду/ - многозначное\nчисло дуьсург /ду/ — остаток эцаран меттиг хийцаран башхалла – переместительное свойство умножения терахьан дакъа карор /ду/ — нахождение доли числа шен декъан терахь карор /ду/ — нахождение числа по его доле цхьаанчаш — единицы бIеннаш — сотни эзарнаш — тысячи миллионаш — миллионы элпийн гайтамаш /бу/ — буквенные выражения цхьа а яц — ни одной нет, ни одного нет\nянне а яц — совсем нет дакъош /ду/ — доли\nдакъош /ду/ — дробь дакъош билгалдахар /ду/ — обозначение долей\nдакъош дустар /ду/ — сравнение долей нийса боцу са /бу/ — непрямой угол цхьаанчийн класс /ю/ — класс единиц эзарнийн класс /ю/ — класс тысяч миллионийн класс /ю/ — класс миллионов терахьийн дIасадекъар /ду/ — раэложение чисел арифметически юккъера терахь карор /ду/ — нахождение среднего арифметического терахьан масех дакьа карор /ду/ — нахождение нескольких долей\nчисла еакIов сантиметр /ю/ — квадратный сантиметр еакIов дециметр /ю/ — квадратный дециметр юкъара маьIна, жамI /ду/ — обобщенне. вывод, сумма\nеакIов метр /ю/ — квадратный метр йоккхалла юстаран\nцхьаанчийн таблица /ю/ —\nтаблица единиц измерения величин\nйохаллин цхьаанчаш — единицы длины майданан цхьаанчаш — единицы плошади\nчухоаман цхьаанчаш –\nхенан йоккхалла юстаран цхьаанчийн таблица /ю/\n— таблица единиц\nизмерения величины времени иссанчин башхаллаш - свойства девятки дуьсург долуш декъар\n/ду/ — деление с\nостатком дуьсург доцуш декъар\n/ду/ — деление без\nйохаллин барамаш — меры длины майданан барамаш — меры площади чухоаман барамаш — меры объема хьесапаш кхочушдаран рагI /ю/ — порядок выполнения действий чIагIдарна шарамаш /упражненеш/ — упражнения для закрепления мосазза сов ду — во сколько раз больше терахьан дакъа карор\n/ду/ — нахождение доли\nэппаза /ду/ — двадцать копеек жамI терахьна декъар /ду/ — деление суммы на число эцар, декъар тарлар /ду/ — проверка\nумножения и деления масал кхочушдар довзийта – объясни решение примера\nдукхасаберг /ю/ — многоутольник цхьалхе задача /ю/ — простая задача хIоттаман задача /ю/ — составная задача вовшашца оьцурш /ду/ — сомножители\nномерш /ю/ — номера нумераци /ю/ — нумерация йоккхалла /ю/ — величина терахьийн дIадешар а, яздар а /ду/ — чтение и.запись чисел нийсасаболчун /еакIовчун/ агIонийн йохаллин жамI а, майда а каро хаар /ду/ — уметь\nнаходить сумму длин сторон и площадь прямоугольника /квадрата/ нийсасаболчун дуьхь-дуьхьал йолу агIонаш /ю/ —\n«чолхе ойлайойтурш» — «лабиринты» таблицал арахьара эцар,\nдекъар /ду/ —\nвнетабличное умножение и деление жамI терахьца эцар /ду/ — умножение суммы на число Iамийнарг карладаккхар, цуьнан юкъара маьIна дар /жамI дар/ /ду/ — повторение и обобщение пройденного таблицехь эцар, декъар\n/ду/ — табличное\nумножение и деление четни терахь /ду/ — четное число четни доцу терахь /ду/ — нечетное число «Сиха кхетар» конкурсана\n/ду/ — задания на\nкIира /ду/ — неделя шо /ду/ — год бутт /бу/ — месяц, луна де-буьйса /ду/ — сутки сахьт /ду/ — час минот /ю/ — минута шен декъан терахь карор /ду/ — нахождение числа по его доле шай /ду/ — пять копеек барта лараран кепаш /ю/ — приемы устных вычислений йозанца лараран кепаш\n/ю/ — приемы письменных\nвычислений сиха кхетарна лерина\nзадачаш /ю/ — задачи на смекалку довзийтарца кхочушде масал — реши пример\nс объяснением вовшашца оьцурш /ду/ —\nсомножители эцаран меттиг хийцаран\nзакон /ду/ -\nпереместительный закон умножения терахьийн гайтамаш /бу/ — выражения\nчисел нийсасаболчун майда /ю/ — площадь\nеакIовчун майда /ю/ — площадь квадрата кхосаболчун майда /ю/ — площадь\nцхьалхе задачаш /ю/ —\nчолхе задачаш /ю/ — сложные задачи барта ларар /ду/ — устное вычисление\nнийса ларар /ду/ —\nдахарца уьйр йолуш Iамор /ду/ — связь\nобучения с жизнью\nцхьаанчийн таблица /ю/ — таблица\nединиц кхочушдар довзийта — объясни решение талларца кхочушде декъар\n— выполни деление с\nпроверкой кхочург а, бухадуьсург а караде — найди частное\nнийсалла а, нийсаллаяцар\nа нийса нисло, ца нисло – проверь верны ли равенство и неравенство\nкультуран термииийн дошам\nюьхьанцара хьал /ду/, юьхьанцара кеп /ю/ — исходное положение хIума лан хьуьнаре хилар /ду/ — выносливость\nкуьйгаш ластор /ду/ —\nвзмах рук хьалаэккхар /ду/ — вскок хьехархочуьнга хаам бар\n/хьехархочунна рапорт далар/ — рапорт учителю\nвовшахкъастор /ду/ — размыкание могIархойн\nупражненеш /ю/ — строевые упражнения физически культуран урокаш /ю/ — уроки\nфизической культуры хааркйн баххаш\n/ду/ — основы знаний юкъаракхиоран упражненеш /ю/ — общеразвивающие упражнения волавалар, йолаялар, дуьйладалар, болар /ду/ — ходьба вадар, ядар, довдар, бовдар /ду/ — бег кхоссавалар, кхоссаялар, кхиссадалар /ду/ — прыжок кхиссадаларш /ду/ — прыжки ритмически гимнастикан элементаш /ю/— элементы ритмнческой гимнастики\nбуьрка /ю/ — мяч кхоссар /ду/ — метание тIедийлар /ду/ — лазание\nхьехархочуьнга хаам бар /хьехархочунна рапорт\nдалар/ — рапорт учителю\nтIехуладийлар /ду/ — перелазание акробатически\n/пелхьонийн/ упражненеш /ю/ — акробатические упражнения дегIан йозаллин нийсалла ларъяран\nупражненеш /ю/ — упражнения в равновесии хелхарийн упражненеш /ю/ — танцевальные упражнения висаш /ю/ — висы — гимнастические упражнения турника тIехь я гимнастически хIазарца, я лентица еш йолу гимнастически упражненеш /ю/ — упражнения на турнике, или гимнаетических кольцах или лентой дIасахилар, дIасатаIар /ду/ — размыкание\nкаде ловзарш /ду/ - подвижные игры вадар, довдар /ду/ — разбег шуьйра ког баккха — шире шаг хахкар, чехка вадар — скок кхоссавелла чуэккхар /ду/ — спад с прыжком кроссови кечам /спортивни довдарш, чехка лелар,\nчехкаллин къийса-даларш /ду/ — кроссовая подготовка /спортивный бег. ловкость. быстрота\nдвижения, спортивные состязания/\nхьалхара-шолгIа дагарде! — на первый-второй рассчитайсь! леламе дикаллаш кхиор\n/ду/ — развитие двигательных качеств физически\nкультуран кружокаш /ю/ —\nкружки физической культуры нека, нека дар /ду/ — плавание самукъане старташ /ю/ — веселые\nстарты гIаш а, лыжаш тIехь а сакъера арадовлар /ду/ — прогулки пешком, на лыжах ваьштатаIар, тIеттIатаIар /ду/ — смыкание гIулч /ю/ — шаг гIулчаш /ю/ — шаги юх-юххехIитто гIулчаш /ю/ — приставные шаги дIасакъаста, дIасахила, новшех къаста — разомкнись гимнастически гIаж /ю/ - гимнастическая палка гимнастически хIоз /бу/ - гимнастическое кольцо гимнастически лента /ду/\n- гимнастическая лента\nвис /ю/ — турника тIехь гимнастически хIазарца еш йолу гнмнастически упражнени - гимнастическое упражнение на турнике или на\nюххетаIар /ду/, гIортор ю/ - упор хийцалуш хIиттар /ду/ - перестроение брасс /ю/ — нека даран\nшакьаьсттина кеп /ю/ — брасс — способ плавания ракетка /ю/ — теннисах ловзу гIаж\n/ю/ — ракетка — лопатка\nс натянутой сеткой для отбивания мяча\nпри игре в теннис охьавахар, шершина\nохьавахар, чушаршар, охьаэккхар /ду/ — соскок\nфизически культура /ю/ «Iаламан, дегIан оьздангалла» /ю/ — гимнастикан,\nфизически упражненийн некъаца адаман дегI чIагIдар, кхиор /ду/ —\n«природная, телесная воспитанность» /укрепление и\nразвитие человеческого тела путем физических упражнений, гимнастики/ къастор; билгало,\nбилгалдаккхаран билгало /ю/ — ориентир куц-кеп /ду/ — осанка нийса куц-кеп /ду/ — правильная осанка чехка гIулчаш /ю/ — быстрые шаги\nагIо хийцар /ду/ — изменение направления лахвалар, лахъялар,\nлахбалар, лахдалар /ду/ — сед охьалахвалар,\nохьалахъялар, охьалахдалар, охьалахбалар /ду/ — присед, приседание садаIа аравалар, волавалар /ду/ — прогулка юьхьанцара хьал /ду/, юьхьанцара кеп\n/ю/ — исходное положение юьхьанцарчу хьолехь — в исходном положении\nах охьалахвалар /ду/ — полуприсед шуьйра гIулч /ю/ — широкий шаг дуьхьалонаш эшор /ду/ — преодоление препятствий лекхачу стартера вадар,\nядар, бовдар /ду/ — бег\nдIадоло меттиг — старт — место начала спортивных состязаний жима хин кема /ду/ — челн, челнок хин кеманан дадар /ду/ — челночный бег гена кхоссавалар, кхоссаялар /ду/ — прыжок в\nдлину ведда гена а, лакха а\nкхоссавалар, кхоссаялар /ду/ — прыжок в длину и высоту с разбега\nтIехулакхоссалун муш /бу/ — скакалка хьала /ирх/ а, пурх а\nбуьрка кхоссар /ду/ —\nметание мяча по горизонтальной и вертикальной цели нилха ког баккха! — реже шаг юьзна кечйина буьрка /ю/\n— набивной мяч жима буьрка Iалашоне а, гена а кхоссар /ду/ — метание малого мяча в цель и на дальность охьадерзийна деха гIант /ду/ — наклонная скамейка тIетаьIна охьалахвелла охьадерзийнчу дехачу гIанта тIе валар я ялар /ду/ — лазанье по наклонной скамейке в упоре\nприсев гимнастически ога /ду/ —\nгимнастическая стенка куьйгашца схьалацарца — перехватом рук когаш дIасахIитторца — перестановкой ног\nдукъо /ду/, хен /бу/ — бревно, брус тайп-тайпанчу локхаллин\nдукъошна тIехь ен упражненеш /ю/ — упражнения на брусьях разной высоты латтар /ду/ — стойка бIаьргаш а хьаббина, цхьана а, шина а кога\nлаттар /ду/ — стойка на\nдвух и одной ноге с закрытыми глазами гимнастически дехачу гIантан рейки тIехь лаьтташ а, когабуьхьара волалуш а юхаверзар /ду/ — повороты кругом стоя и при ходьбе на носках на рейке\nгимнастической скамейки хьалхахьа карчар /ду/ — перекат вперед агIорхьа лIонгавалар /ду/ — кувырок в сторону спортивни къийсадаларш\n/ду/ — спортивные\nсостязания спортивни майда /ю/ — спортивная\nнорманийн барамаш /нормативаш/ — нормативы дIахIитта! — становись!\nфизкультурни зала чохь\nлеларан ба-къонаш /ю/ —\nправила поведения в физкультурном зале\nмуьша тIехь а, висехь а когаш баржийна лахвалар\n/ду/— сидя ноги врозь\nна канате и в висе\nюххетаьIна вижна а, юххетаьIна голаш тIе лахвелла лаьтташ а, юххе гергатаьIна а ен упражненеш /ю/ /динахь, дукъо тIехь, гимнастически дехачу гIанта тIехь/ — упражнения в упоре лежа и упоре стоя на коленях и упоре\n/на коне. бревне, гимнастической скамейке/\nведда гена а, лакха а\nкхоссавалар, кхоссаялар, кхиссабалар /ду/ — прыжок с разбега в длину и высоту\nшаьш долччохь — ког\nбоккхуш дуьй-лало! —\nкросс /ю/ — спортивни\nдовдар — шера йоцчу, гунаш, боьранаш долчу меттехула чехка лелар /ду/ — кросс — спортивный бег или гонки с\nпрепятствиями по пересеченной местности\n/ду/ — поворот с\nдикаллаш кхиор /ду/ —\nразвитне скоростно-силовых двигательных качеств\nдегI сетташ долчу хьуьнаран говзалла /ю/ — гибкость, способность упругости, легкой сгибаемости лаьтташ вис яран а, вижна вис яран а упражненеш /ю/ — упражнения в висе стоя и в висе\nлежа аьрру агIо /ю/ — левая сторона аьтту агIо /ю/ — правая сторона аьрру агIор дерза! — налево! аьтту агIор дерза! — направо! юхаверза, юхаерза, юхадерза — кругом!\nкогаш саттор /ду/ — сгибание ног когаш дIанисбар /ду/ — разгибание ног гимнастически оганна\nбукътоьхна ечу висехь когаш саттор, нисбар /ду/ — в висе спиной к гимнастической стенке\nсгибание и разгибание ног дукъо /ду/, васхал /ю/ — перекладина, турник\nтурник /ю/ — турник нисло! — равняйсь!\nметтах ца хьош латта! —\nсмирно /стой/! хьалхахьа лIонгавалар /ду/ — кувырок вперед когаш а саттийна, пханарш тIе хIоттар /ду/ — стойка на лопатках, согнув ноги\nагIорхьа лIонгавалар /ду/—кувырок в сторону гIулч йоккхуш дуьйлало! — шагом марш! гергаозар, тIеозар /ду/ —\nуллера агIорсаттийнчу дехачу гIанта тIе охьалахвеллачу кепара валар, голаш тIе лахвелла лаьтташ, юххера гIанта тIе валар /ду/ — лазанье по наклонной скамейке в\nупоре присев и упоре стоя на коленях\nгимнастически оган тIе а, муьша тIе а дийлар /ду/ :— лазанье по гимнастической стенке и\nпелхьонийн /акробатически/ упражненеш —\nбергал вижна я юххетаьIна голаш тIе лахвелла шаршар, хьалхатаIар /ду/ — перекаты в группировке, лежа на животе\nи из упора стоя на коленях\nмогушаллин а, спортан а\nбеттан денош /ду/ —\nкхерам цахилийтаран бакъонаш\n/ю/ — правила\nкхочушъярехь унахцIоналлин бакъонаш /ю/ — гигиенические правила при выполнении физических упражнений\nлеламе раж /ю/ — двигательный режим шина могIара дIахIиттар /ду/ — построение в две шеренги соцучу метте /финише/\nкхачаран говзалла /ю/ — техника финиширования\nкIелдIахула валар /ду/— ползание паргIат латта! — вольно!\nвай а, Iалам а — мы и природа Iаламан\nтайп-тайпаналла /ю/, Iалам тайп-тайпана хилар /ду/ — многообразие природы\nсадоцу Iалам /ду/ — неживая природа хи кхаа хьолехь\nхилар /ду/ — три состояния воды адам /ду/ — человек дийнаташ /ю/ — животные ораматаш /ю/ — растения апари, харш /ду/ — сток, желоб, русло охьадоьдийла /ю/ — сток буц /ю/ — трава дитт /ду/ — дерево жIаьлинускалш /ду/ — грибы микробаш /ю/ — микробы сагалматаш /ю/ — насекомые Iаламехь\nхиэ гобахар /ду/ — круговорот воды в природе Iаламехь\nвовшашца йолу уьйр /ю/ —\nвзаимосвязи в природе хазалла /ю/ — красота Iалам довзаран хазахетар /ду/ — радость познания природы Iалам\nохрана природы бехдаларх хIаваъ а, хи а лардар /ду/ — защита воздуха и воды от загрязнения адамийн дахарехь\nгонахарчу Iаламан гIуллакх /ду/ — роль окружающей\nприроды в жизни людей могушалла тояран Iаламан гIуллакх /ду/ — оздоровительная роль природы Iаламан практически маьIна /ду/ — практическое значение природы Iаламехь\nхазалла, исбаьхьалла ган а, хааяла а, йовза а бераш Iамор /ду/ — научить детей видеть, чувствовать и понимать\nпрекрасное в природе Iаламан хазалла /ю/ — красота\nбахаман гIуллакхна хуьлу вон Iаткъам /бу/ — отрицательное влияние хозяйственной\nадамийн леларехь Iаламна хуьлу вон Iаткъам /бу/ — отрицательное влияние поведения людей\nнаггахь бен хуьлуш йоцу\nораматаш /ю/ — редкие\nораматаш, дийнаташ ларъяр /ду/ — охрана редких растений и животных\nхIора стеган Iаламехь шен леларна долу жоьпалла /ду/ — ответственность каждого человека за\nсвое поведение в природе\nхьаннаш дIаяхар /ду/ — сведение лесов ораматаш, дийнаташ хIаллакьяр /ду/ — уничтожение\nцIийнан адрес /ю/ — домашний адрес гIалин цIе /ю/ —\nназвание города юьртан цIе /ю/ —\nназвание села, деревни\nцIийнан номер /ю/ — номер дома урам /бу/ — улица\nсан гергарнаш /бу/ — мои родные доьзалхойн терго яр /ду/\n— заботливое отношение к\nчленам семьи баккхийчеран къинхьегам ларар /ду/ — уважение труда\nвзрослых доьзалехь ницкъ кхочу гIуллкхаш дар /ду/ - выполнение посильных поручений в\nкуьйгаш нийса дила хаар\nхьалха, волавеллачул тIаьхьа,\nхи эцна ваханчул тIаьхьа /араваханчул тIаьхьа/, куьйгаш дакъор/ — умение правильно мыть руки /мыть руки перед едой, после\nпрогулки, после посещения туалета, насухо вытирать их/\nдаима цIена мерах хьокху йовлакх хилар, цунах\nнийса пайдаэцар /ду/ —\nвсегда иметь чистый носовой платок и правильно пользоваться им\nадамний долу гонахарчу хьолан температуран маьIна /ду/ — значение температуры окружающей среды\nдля растений, животных, человека\nзанятеш йолчу хенахь\nнийса охьаховшар /ду/ —\nцIа чу мох кхетийтар /чу мох кхетийтар/\n/ду/ — проветривание\nстоьла хьалха нийса\nхиъка Iен а, столовин гIирсах пайдаэца а хаар /ду/ — умение правильно сидеть за столом и пользоваться столовым\nдешаран а, ловзаран а\nкъепе а ларъяр /ду/ —\nсоблюдение чистоты и порядка в учебном и игровом уголках\nвайна гонахара хIуманаш /бедар, учебникаш, книгаш, ловзо\nкхиерг/ ларъяр /ду/ —\nбережное отношение к вещам, которые нас окружают /к одежде, учебникам,\nкнигам, игрушкам, оборудованию квартиры и др./\nдийначу Iаламан маьIиган ораматаш, дийнаташ /ю/ — растения и животные уголка живой\nшина-кхаа ораматан цIерш а, церан вовшех къастаран билгалонаш а /ю/ —\nназвания и отличительные признаки\nшина-кхаа дийнатан цIерш а, церан вовшех къастаран билгалонаш\nа /ю/ — названия и отличительные признаки двух-трех\nживотных школан гIишло, цуьнан кечъяр /ду/ — здание школы и его оформление тхан класс а, школан\nкхийолу чоьнаш а /учительски, столови, актови зал, библиотека, кхиерг/ — наш класс и другие школьные помещения /учительская,\nстоловая, актовый зал, библиотека и др/ школан белхахойн корматаллаш: директор,\nхьехархо, кхетош-кхиорхо, лор, библиотекарь, уборшица /чоь-цIанйийраг/ — профессии работников школы:директор, учитель, воспитатель, врач, библиотекарь,\nкъинхьегам ларар /ду/ —\nуважение к труду работников школы\nшколан гIиллакхийн бакъонаш /хьехархочуьнца,\nвоспитательца, школан кхечу белхахошца, нийсархошца/ гIиллакхе хилар /ду/ — правила поведення в школе /вежливое обращение к учителю,\nвоспитателю, другим работникам школы, сверстникам/\nдош аларан коьрта кепаш:\nмаршалла хаттар, декьалвар, Iодикаяр, де-хар, бехкалавахар, баркалла - основные формы обращения: приветствие,\nпрощание, просьба, извинение, благодарность\nберашна юкъахь доттагIаллин а, гIиллакхе а юкъаметтигаш: кIеда-мерза а, доттагIалла дезарца а вовшашца къамел дар, гIийланаш, кегийнаш ларбар, ловзо хIуманаш вовшашца екъар, вовшашна\nновкъарло цаяр /ду/ —\nдружеские и приветливые взаимоотношения между детьми: вежливо и дружелюбно\nразговаривать друг с другом, защищать слабых и младших, делиться с товарищами\nигрушками, не мешать друг другу\nзанятеш йолчу хенахь гIиллакх лар-даран бакъонаш /баккхийчаьрга\nмаршалла хаттар, хьехархочуьнца гIиллакхе, кIеда-мерза хилар, хьоьхучуьнга а, жоьпашка а тида-ме 'ладогIар, накъосташна новкъар-ло цаяр,\nхаттаршна кхеташ жоьпаш далар /ду/ — правила поведения во время занятий /приветствовать\nвзрослых, вежливо обращаться к педагогу, внимательно слушать объяснения и\nответы, не мешать товарищам, ясно отвечать на вопросы/\n«Дехьаволийла», «Ларлуш хила, бераш!» — дорожные знаки: «Переход», «Осторожно, дети!» урамехь берийн\nлелар /ду/ — поведение детей на улице урамах дехьаваларан\nбакъонаш /ю/ — правила\nперехоаа улицы цIера школе болу некъ /бу/ — дорога от дома до школы\nгIалин Iалам /ду/ —\nприрода города хенан хIоттаман /хIо-мархин/ тидам бар /ду/ — наблюдение за погодой шеран тайп-тайпанчу\nзаманашкахь ораматаш /ю/ — растения в разные времена года Iай ораматийн кеп /ю/ — вид растений зимой олхазарийн тидам бар /ду/ —\nнаблюдение за птицами доьзалехь къинхьегам а, садаIар а /ду/ — труд и отдых в семье цIийнан гIуллакхаш тIехь баккхийчарна гIо дар /ду/ — помощь взрослым в домашних делах гIалахь керла гIишлош /ю/ — новые\nстройки в городе\nлардар /ду/ —\nохрана природы хIаваан башхаллаш /ю/ — свойства воздуха\nхин башхаллаш /ю/ — свойства воды таронаш /ю/ — возможности, предпосылки кеп /ю/ — форма, образец, вид, колодка, болванка, опьянение, манера,\nобраз, прием «Iаламан календарь» /ю/ — «Календарь природы»\nвай а, Iалам а — мы и природа Iалам\nдовзар /ду/ — познание\nприроды сагалматаш /ю/ — насекомые некъ, билгалбина некъ\n/бу/ — маршрут готта некъ, гIашлойн некъ /бу/ — тропа, тропинка\nнекъан тача /ду/ —\nтропа, тропинка хIуманан кеп кечъяр /модель кечъяр/ — моделирование адамна долу Iаламан маьIна /ду/ — значение\nприроды для человека\nадаман Iаткъам /бу/—\n/ду/ — природа\n/ду/ — природоведение,\nдийнан раж /ю/ — режим дня аннийн тIай /ду/ — деревянный мост къилбе /ю/—юг\nКъилбаседа /бу/ — Полярная звезда къилбаседе /ю/ — север малхбале /ю/ — восток малхбузе /ю/ — запад къилба /ду/ — компас къилба-малхбале /ю/ — юго-восток къилба-малхбузе /ю/ — юго-запад къилбаседа-малхбале /ю/ — северо-восток\nанайист /ю/ — горизонт къастийна меттиг /ю/, къасторан билгало /билгалдаккхаран\nбилгало/, шеца меттиг къасто хIума /ю/ — ориентир\nметтиг къастор /билгалъяр/ —\nориентирование, ориентировка анайистан агIонаш малхаца къастор /ду/ — определение сторон горизонта по солнцу\nанайистан агIонаш къилбанца къастор /ду/ — определение сторон горизонта по\nкомпасу анайистан агIонаш меттигерчу билгалонашца къастор /ду/ — определение сторон горизонта по местным признакам\nметтиган план /ю/ — план\nместности шера аренаш /ю/ — равнины баьрзнаш /ду/ — холмы легIина шера аре /ю/ — плоская равнина\nГеннара Малхбале /ю/ — Дальний Восток екхаш йолу дийнаташ /шурамолурш/ /ю/ — млекопитающие животные текхарш, текхаш йолу\nдийнаташ /ю/ —\nпресмыкающиеся ораматийн дургалъэдар /ду/ — опыление растений гIишло /ю/, яр, йогIар, дIахIоттор /ду/ — сооружение, здание боьранаш /ду/ — овраги гунаш долу шера аре /ю/ — холмистая равнина лаьмнаш /ду/ — горы раьгIнаш /ю/, лоха лаьмнаш /ду/ — горы низкие хIо-марха /ю/, хенан хIоттам /бу/ — погода муьжг /ду/ — спорыш, топтун-трава, куроед, горец птичий, гусиная\nлапка, гусятник, птичья гречиха лекха лаьмнаш /ду/ — горы\nвысокие пайде маьIданаш /ю/ — полезные ископаемые\nмокхаз /бу/ — гранит гIум /ю/ — песок сацкъар /бу/ — глина тIулган кIора /бу/ — каменный\nуголь нефть, Iаьржа мехкадаьтта /ду/ — нефть\nIаламан газ /ю/ —\nприродный газ торф /ю/ — торф\nаьчган маьIда /ду/ — железная руда тIулган туьха /ду/ — каменная соль кир-маьIда /ду/ — известняк кир /бу/ — 1/ известка, 2/ мел маьIда /ду/ — руда Iаламехь хи /ду/ — вода в природе Iаламехь\nхиэ гобахар /ду/ —\nкруговорот воды в природе шовданаш /ду/ — родники хиш /ду/ — реки аьмнаш /ду/ — озера хин корта /бу/ — исток хин га/ду/ — приток\nхикхоче /ю/ — устье аьрру берд /бу/ — левый берег аьтту берд /бу/ — правый берег ламанан хи /ду/ — горная река шерачу аренан хи /ду/ — равнинная река\nкъепе /ю/ — система, порядок хIаваан билгалонаш /ю/ — свойства воздуха\nхьена латта /ду/ — перегной Iаламан хилам /бу/ —\nхIорд /бу/ — море лаьттан чкъор /я лаьттан тIехулара\nчкъор/ — почва\nхьуьнан ораматаш /ю/ — растения леса хьуьнан дийнаташ /ю/ — животные леса\nдитташ /ду/ — деревья коьллаш /ю/ — кустарники кондар /ю/ — крона бецаш /ю/ — травы корсам /бу/ — мох жIаьлинускал /ду/ — гриб бага /ду/ — сосна база /ду/ — ёлка зез /ду/ — ель наж /бу/ — дуб хьун /ю/ — лес берзан юьхь /ю/ — волчье лыко /растение/\nмуьстарг /ю/ — кислица, щавель муьрг /ю/ — калина къийган бIаьрг /бу/ — вороний глаз /растение/\nатйокх /ю/ — кукушка атйокхан воьта /ду/ —\nхIуттут /ю/ — удод салор /ду/ — куница сай /бу/ — олень, лось\nлу /ду/ — косуля борз /ю/ — волк нал /ю/ — кабан хенакIур /зIокьеттарг/—дятел\nзезагийн курс /ю/ — букет цветов ораматашъюурш,\nораматашъюу дийнаташ /ю/ — растительноядные животные сагалматашъюурш, сагалматашъюу дийнаташ\n/ю/ — насекомоядные животные акхараллин /акхалла долу/ дийнаташ /ю/ —\nхищные животные ерригеюу /хIуъа а юу/ дийнаташ /ю/ — всеядные животные хьуьнан къорза олхазар\n/ду/ — рябчик хьуьнан жима олхазар /ду/ — клест куьйра /ду/ — ястреб, ястреб-тетеревятник\nзингат /ду/ — муравей, мурашка зингатийн туьйлаг /ю/ — муравейник\nнакхармоза /бу/ — пчела бумбари /ю/ — шмель чхьаьвраг /ю/ — жук лекъ /ду/ — перепел, перепелка дахка /бу/ — мышь моша /ду/ — куропатка бецамеъ /ду/ — коростель Iаждарбуц /ю/ — мята, душица обыкновенная сула /бу/ — овёс сулу /ду/ — 1/ говрана хи мало меттиг, 2/\nбераш хи чохь луьйчу меттиг, 3/ хи оьцу меттиг\n/ю/ — пырей\nкхаллар, бепиг /ду/ — хлеб ялта /ду/ — урожай гIодам /ду/ — стебель кукурузы гIодамийн цIов /бу/ — сноп кукурузных стеблей хьаьжкIийн кан /бу/ — початок кукурузы\nхьаса /бу/ — метелка /соцветие у кукурузы/ пхьаьркан /бу/ — цветочная метелка у\nкукурузы кан /бу/ — колос кIен кан /бу/ — колос пшеницы хеха /бу/ — уьшала тIе хIутту бос болу чкъор\n/ду/ — верхний слой\nкемсийн кан /бу/ — гроздь винограда Iеха /бу/ — полевой вьюнок /хьагIбуц/ мергIад /ю/ — кIе юкъахь хуьлу Iаьржа горга хIума/ — куколь бухIа /ю/ — сова\nгIад /ду/ —\nствол, стебель, туловище гIа /ду/ — лист зу /ю/ — ёж\nбен буц /ю/ — клевер луговой дехкийн кхоьш /ю/ — мышиные горошки /хьозийн кхоьш/ хIуттут /ю/ — удод атйокх /ю/ — кукушка алард /ю/ — донник /трава/ бецаш, ораматаш хьешна яйар /ду/ — вытаптывание трав и растений дIанисъялар, дIашаръялар /ду/ — приспособление дIанислуш /дIатарлуш/ хилар /ду/ — приспособленность ораматийн кхиар /ду/ — развитие растений ораматийн дебар, яржар /ду/ — размножение растений огар /ю/ — ковыль товбуц /ю/ — отава томари /ю/ — рогоз тобалкх /ю/ — фиалка чIегIардигкIа /ду/ — ландыш дакх /ду/ — береза маъ /ду/ — ольха селасат /ду/ — иволга човка /ю/ — грач зIуга /ю/ — оса цаьпцалг /ю/ — сверчок, кузнечик\nгIодаюкъ /ю/ — поясница,талия тум /ю/ — кукурузный початок беркат /ду/ — изобилие кенахь хьаьжкIаш /ю/ — кукурузы в\nпочатках буьртигахь хьаьжкIаш /ю/ — кукурузы в зернах хи Iаьнаре дерзар /ду/ — испарение воды олхазаршна говзаллица\nшаьш бенаш дар /ду/ — искусственные гнездовья для птиц олхазарш кхобийла /ю/ — кормушка для птиц\nцIоз /ду/ — саранча Iов /ю/ — крупа, икра полла /бу/— бабочка дуга /ду/ — рис кIа /ду/ — пшеница мукх /бу/ — ячмень асар /ду/ — сорняк борц /бу/ — просо\nкуьйранан тайпанара акха\nолхазар /ду/ — канюк нIаьвла /ю/ — жаворонок йилбазговр /ю/, йилбаздин /бу/ — стрекоза /шайтIанкема/ де-буьйса /ду/ — сутка кIайн бухIа /ю/ — белая сова къилбаседехьара сай /бу/ — северный олень гIала /бу/ — лань /стен сай/, шоьккаре /ю/\nтайпа /ду/ — порода, сорт амалийн къепе /ю/,\nамалийн зIе /ю/, нервни система /ю/ — нервная система цхьана кепе далор /ду/ — систематизация саццаза, хаддаза — систематически цхьана кепе далор /ду/ — систематизация\nдакъа /ду/ — компонент латтатодийраш /ю/ — удобрения кеп /ю/ — модель, образец, вид, форма,\nколодка, болванка наж /бу/ — дуб къахк, маьлказ, лега — клен Iаламехь\nма-дарра долу — естественный\nговзаллица йина йолу — искусственный легIина басе йолу тогIи /ю/ — лощина гомха, готта боьра /бу/ — ложбина басешкахь буц йолу беха боьра /бу/ — балка хьех /ду/ — липа\nкъахьашто /ду/ — ясень /горькоплодный дуушто /ду/ — ясень /со съедобными плодами/\nцхьогал /ду/ — лиса, лисица салор /ду/ — куница мах /ду/ — осина\nхьуьнан аса /ю/ — лесная полоса аре /ю/ — поле буц-аре /ю/ — степь сагалбуц /ю/ — полынь зIам, ал-цIен зIам /ду/ — тюльпан огар /ю/ — ковыль гIишло /ю/ — здание, стройка, сооружение\nгодакх, дарта /ю/ — дрофа алкханч /ю/ — скворец кемсаш /ю/ — виноград пхьагал /ю/ — заяц /лергаяхар/ Iаж /бу/ — яблоко, яблоня Iежийн\nдитт /ду/ — яблоня\nткъес /ду/ — молния стелахьаьштиг /ду/ — громовая стрела пха карчар /ду/ —\nрастяжение жил меже чуьраялар /ду/ — вывих меже лазор /ду/ — ушиб дегIан чкъор /ду/ — кожа тела хьач /бу/ — слива яьсса аре /ю/ — пустыня уьнтIепхьид /ю/ — черепаха гIамарпхьагал /ю/ — тушканчик эмкалабаI /бу/ — верблюжья колючка гIота, жаматта, жоьла /ю/ — кошара, кутан, овчарня, хлев для овец\nэмкал /ю/ — верблюд гIургIаз /ю/ — лебедь алард /ю/ — донник /буц/ куц-кеп /ду/ — осанка хье /бу/ — мозг\nкхача охьу хьер /ю/ — желудок переваривания пищи ялта охьу хьер /ю/ — мельница помола зерна\nхьер /ю/ — желудок, мельница зорх /ю/ — желудок животного потак /ду/— 1/ желудок птицы, 2/ пастушья\nсумка /трава/ кхача /бу/ — пища хаадаларан /синхааман/\nмеженаш /ю/ — органы\nчувств бIаьрса /ду/ — зрение бIаьрсин меже /сагаран меже/ — бIаьргаш /бу/ — орган зрения — глаза хазаран меже — лергаш\n/ду/ — орган слуха —\nпайдаэца — использовать, оперировать латта /ду/ — суша, земля шера аре /ю/ —\nравнина, плоскость /нийса тIехуле/\nдукхалла /ю/ — множество, численность чоман меже — мотт /бу/ — орган вкуса — язык хьожакхетаран меже — мара /бу/ — орган обоняния — нос хаадаларан меже — дегIан чкъор /ду/ — орган осязания — кожа цIокъ /ду/ — леопард цIокъберг /ю/ — барс цIоькъалом /ду/ — тигр лом /ду/ — лев пийл /ю/ — слон\nшар /ю/, Латта /планета/ — шар лаьттан шар\n/дуьненан шар /ю/ — земной шар\nхIаваан шар /ю/ — воздушный шар ахшарийн карта /ду/ —\nкарта полушарий малхбаленан ахшар /ю/ — восточное\nполушарие малхбузенан ахшар /ю/ — западное\nполушарие лаьттан шаран тIехуленаш /ю/ — поверхности земного шара чIерийлоьцург /ю/ — цапля /птица/ чIерийлецархо /ву/ — рыбак татолаш /ду/ — ручьи бецан къух /ду/ —\nзаросль травы нIаьвцициг /ду/—личинка лахьорч /ю/ — ракушка этмаьIиг /ю/ — катушка, улитка тидам /бу/ — внимание терго /ю/ — наблюдение тас /ду/ — таз, раковина хьал /ду/ — богатство, положение, условие\nбахам /бу/ — хозяйство дIадолор /ду/ — введение хьалхара дош — вступление /вступительное слово/\nтутмIаьжиг /ю/ — личина олхазарш /ду/ — пеликаны, птицы арелелор /ду/ — полеводство проблемаш /халонаш/ /ю/ — проблемы дIанисъяр, дIанисдар, тодар /ду/ — регулированис ехаш ерш, бахархой — обитатели\nлега /ду/ — клен бай /бу/, бен аре /ю/ — лужайка, луг\nмехан кепара дуткъа гIа /ду/ — хвоя тIуналла /тIуно/ /ю/ — влага,\nсырость тIадо /ю/ — сырость, влажность хьена латта /ду/ — перегной дIасадаржо — развеять дIадахьар /ду/ — смыв кIуьран дахкарш /ду/ — клубы дыма даххаш /ду/ — бухайисинарш /ю/ — отходы\nхьуьнан къорза олхазар\n/ду/ — рябчик акхакотам /ю/ — тетерев, фазан, глухарь\nхенакIур, зIокьеттарг /ю/ — дятел куьйра /ду/ — ястреб хьуьнан жима олхазар /ду/ — клест юкъарлонаш /ю/ — сообщества хьал /ду/ — положение, условие, ситуация,\nхиндерг хьалххе билгалдар /ду/ — прогноз гIуллакх девзаш, практически — практически ораматашлелор /ду/ — растениеводство\nнехашкхуьссийла /ю/ — свалка дакъа /ду/ — часть, раздел, отрасль, доля\nуьстагIийлелор /ду/ — овцеводство сула /бу/ — овес дуга /ду/ — рис Iаьржа кIа /ду/ — рожь кIа /ду/ — пшеница хьаьжкIа /ю/ — кукуруза мукх /бу/ — ячмень борц /бу/ — просо берцан Iов /ю/ — крупа, пшено чIеран Iов /ю/ — икра кема /ду/ — судно\nлаьттан тIехулара чкъор /ду/ — почва чIоьнацIа /ду/ — кладовая инзаре хаза чIоьнацIа /ду/ — чудесная кладовая\nнаьрс /ю/ — огурец хорсам /ду/ — редиска помидор, адамат /ю/ — помидор жIанк /ду/ — морковь тIам /бу/ — крыло, крылышко йолхьокхург /ю/ — косилка, сенокосилка\nсагалмат /ю/ — насекомое орамат /ю/ — растение дийнат /ю/ — животное цIирцIирхьоза /ду/ — синица боккха сай /бу/ — лось жIаьлинускал /ду/ — гриб буъртиг /бу/ — зерно жIаьличIара /бу/ — щука чайн-балл /ю/ — черемуха сурсаташ /ду/ — продукты аьргалла /ю/ — сырье садоIу меженаш /ю/ — органы дыхания\nцIийлела пхенаш /ду/ — кровеносные жилы, жилки /сосуды/ синпха /бу/ — пульс цIийлела меженаш /ю/ — органы кровообращенич\nчорпа /ю/ — раствор, суп, борщ хIума йоккхаен ангали /ду/ — лупа хIусам, чоь /ю/ — комната, помещение\nяьсса аре /ю/ — пустыня кепа тоьхнарг /ю/ — прессованный хьайба, бежан /ду/ — скот ортхалш, меженаш /ю/ — детали мисарболат /ду/ — магнит буто, чIогIа — плотный\nчIогIа, онда — прочная бора эчиг /ду/ — бурый железняк аьлха, гIайракх /ю/ — брусочек, точильный камень чекхсагун минералаш /ю/ — слюды,\nкварц аренан шпат /минерал/ — полевой шпат\nчкъор /ду/ — слой гIат, чкъор /ду/ — пласт унахцIоналла /ю/ — гигиека йогург /ю/ — горючее, горючесть хьена кочалла /ю/ —\nмаслянистая жидкость алу /ю/ — пламя хиш-Iаьмнаш /ду/ — водоемы даьккхина тай /ду/ —\nсийна, стигалан басахь — голубое докъар /ду/ — корм чуIано /ю/ — залив Iам /бу/ — озеро, водоем дистина хиш /ду/ — полые воды гIороза меттигаш /ю/ — полыньи коча, хатт баьлла — топкий дестар /ду/ — разлив агIо, ога, кеманан агIонан пен — борт берда йистера хиш /ду/ — прибрежные воды тарх /ю/ — скала\nкIорге /ю/ — углубление гаьннаш долу — ветвистые чIаж /ду/ — ущелье мокха стигал /ю/ — голубое небо аса, моха /ю/ — полоса, полоска вал,\nдамба — плотина гIергIа —\nревет дуьра Iаьмнаш /ду/ — соленые водоемы нуьцкъала гIаьтнаш /ду/ —\nэкъа /ю/ — пластинка кир /бу/ — известь, мел кир-маьIда /ду/ — известняк Iункар бердаш /ду/ — обрывистые берега\nчагIаркъонза /ду/ — уксус зебар, лейка /ю/ — воронка, лейка кIажа /бу/ — подошва барз /бу/ — холм\nсиламанекъ /бу/ — шоссе тIонекъ /бу/ — грейдер меттиган йохалла, юкъ /ю/ — расстояние\nмаьIна, жамI — вывод сиз, зил, некъ — линия гу /бу/ — курган, холм, бугор гу /бу/ — холм, возвышенность гомха, готта боьра /бу/ - ложбина, балка легIина басе йолу тогIи /ю/— лощина барз /бу/ — холм, курган, бугор, пригорок\nгалцаш, залкаш /ю/ — рытвины\nшерачу аренан хи /ду/ — равнинная\nламанан хи /ду/ — горная река лаьтта бухара хи /ду/ — подземная вода\nхоти /ду/ — поляна, опушка варш /ду/ — чаща, дебри боь /бу/ — горный чеснок саьрамсекх /бу/ — чеснок /съедобное растение/\nакха цициг /ду/ — рысь дедо /ю/ — божья коровка делакотам /ю/ — божья коровка потак /ду/ — пастушья сумка нIаьвла /ю/ — жаворонок тарсал /ю/ — белка огар /ю/ — ковыль чуьрк /ю/ — комар боьлак /ю/ — роща букъарш /ю/ — отстой, осадок, муть буркъаш /ю/ — бурливость реки\nирзу /ду/ — раскорчеванная земля, засеянная лесная поляна малхбасе /ю/ — солнечная сторона горы хьаьвхье /ю/ — теневая сторона горы\nтIедиллар /ду/ — задание гIургIаз /ю/ — лебедь чIегIардиг /ду/ — ластомка гIарагIули /ю/ — журавль\nлеча /ду/ — сокол, сапсан, балобан датта /ду/ — рябина\nметтанаш дуккха а ду. ХIора меттан а шен гIиллакхаш, цу гIиллакхийн шатайпанара башхаллаш хуьлу. Вешан меттан гIиллакхийн башхаллаш евзаш а, уьш нийса ларъеш\nа хилахь, вай гIалатдевр дац, нагахь уьш ца йовзахь а, ларъян ца хаахь а, атта гIалатдовла тарло.\nНенан мотт дика хууш а,\nлаккхара хьехаран говзалла йолуш а волчу ненан меттан, литературан хьехархочо\nАбдулхьаким Хантимирович Саралиевс хьехархойн республикански семинарехь\nеллачу нохчийн литературан урокан лаккхара мах хадийра педагогаша. Цуьнан\nурокан тема яра: «Вайнехан гIиллакх-оьздангаллин урок». Цуьнан зеделларг даржо лууш, аса а елира урок\nГрознин хьехархойн училищехь, II-чу «Л» курсехь /спецгруппехь/ урок. Сан урокан тема яра:\n«Литературан урокашкахь вайнехан гIиллакх-оьздангалла Iамор». Урокехь пайда ийцира говзаллин гIирсах /магнитофонах/, вуьшта аьлча,\nДагаев Валида олучу халкъан гIиллакх-оьздангалла йовзуьйтучу башхачу иллех /М. Мамакаевн\n«Даймехкан косташ», А. Сулеймановн «Дог дохден цIе», хьаша хIусаме эцар гойтуш/.\nСаралиевн а, лакхахь вай билгалбинчу кхечу\nхьехархойн а белхан зеделларг Iамо а, даржо а мегар дара. Ненан меттан, литературан\nхьехархошна и пайдехьа а хир дара. Хьехархой Iамор бу зеделларг вовшашлахь даржоро а, хьаналчу, беркатечу\nкъахьегаро а. Эрна дац халкъан хьекъале кица: «Хьанал, беркате къахьегар\nадаман шолгIа нана ю».\nБалха тIехь зеделларг Iаморций, кхиорций, хьехаран говзаллиций,\nхааршций школашкахь ненан маттахь бераш Iаморехь, уьш кхетош-кхиорехь дика белхаш беш, кхиамаш бохуш\nболу юьхьанцарчу классийн хьехархой бу, дуккхамма а шайгара масал эца мегар\nдолуш. Уьш бу ненан меттал сов, математика а, физкультура а, музыка а, суртхIотторан говзалла а, исбаьхьаллин къинхьегам\nа нохчийн маттахь хьоьхуш болу хьехархой: Джанар-Алиева К- А. (Хьалха-Марта,\n№ 7 йолу юккъера школа), Ахьматханов А. С. (Шелара № 1 йолу школа),\nСулейманова Б. Ш. (ЧIишкара юккъера школа), Юсупова Р. К. (Курчалоевски юккъера школа), Хьалха-МартантIерчу № 7 йолчу школан хьехархой: Ясаева\nК. Дж., Эдильсултанова Р. А. Цара августехь хьехархойн говзалла лакхаяккхаран\nинститутехь курсашкахь мало йоцуш шайн белхан говзалла лакхайоккхуш, шайна\nоьшуш дерг дерриге а дIаяздеш, къахьийгира, кхидIа а шайн хаарш лакхадохуш а, кIаргдеш а. Цу гIуллакхо а царна гIо до.\nХьекъалечу Iалашонах бакъонца къаьсташ хилар, и Iалашо кхочушъян лаам болуш, юха ца\nволуш, къахьоьгуш хилар, доьналла-хьуьнар лардар вайн хила езаш йолу дика\nамалш ю. Цу дикачу амалех олу «чIогIа лаам» хилар. И чIогIа лаам\nшегахь кхио ницкъ кхочур бу, нагахь стага шена хьалхахIоттийна муьлхха а хьекъале Iалашо, юха ца волуш, кхочушъяхь.\nВайн меттан гIиллакхаш, шатайпанара башхаллаш йовзар, хаар,\nнийса ларъяр уггаре а хьалха хьехархойн, яздархойн, Iилманан белхахойн, журналистийн декхар\nКхузахь вай билгалдохур ду\nвайн меттан цхьадолу гIиллакхаш а, церан ша-тайпанара башхаллаш а.\n1. ТIеэцна дешнаш яздар вайн маттахь коьртачу декъана шина кепара\nкъасто йиш ю /орфографин традиционно-исторически принципехь/:\n1) хьалххе вайн матте тIеэцна бахаман хьолан дешнаш нохчийн\nматтахь олуш ма-дарра алар, яздар, масала: иту, гIомат, ведар, яьшка, кепек, стака, машен,\nкуршка, минот, бáзар /оьрсийн маттахь базáр аларан метта/;\n2) Iилманан терминаш, юкъараллин-политически маьIна долу тIеэцна цIердешнаш, оьрсийн орфографехь санна, лард /основа/ ларъеш яздан\nдеза, амма родийн чаккхенаш вай ца язйо, вайн маттахь йоцу дела, масала:\nморфологи, орфографи, орфоэпи, семасиологи, конференци, сесси, съезд,\n2. Вайн меттан башхалле хьаьжжина, нохчийн\nматтахь цхьа шатайпа къамкъарган мукъаза аз ду, хIинццалц вай тергалдина а доцу. Иза ду гII /гь/. Цунах кхолха элп /гII/ ца хилийта, иза кху кепара яздан мегар\nду: гь, масала: жIаьло, «гьов!» элира /«гIIов!»/; ваггьай! /ваггIIай!/.\n3. Оьрсийн маттера вайн матте тIеэцначу билгалдешннйн суффиксаш\nларъяр-хийцар а, нохчийн меттан доланиг дожар хIоттор а церан маьIнийн башхаллашка хьаьжжина хила деза, церан маьIнаш а ца дохош, масала: 1) грамматически\nталлар я классаш, 2) грамматикан дакъош, 3) орфографически таллар, 4)\nорфографин дакъош а, принципаш а, 5) исторически кхиар, 6) историн кхиар (цхьаъ дац), 7) ЦК-н Генеральни секретарь, 8) физически карта, 9) физикан урок.\n4. МаьIна а ца дохош, ала тарлучохь ненан маттахь алар а, яздар а\nдика хир ду, масала: дошам /словарь/, хIо-марха я хенан хIоттам /погода/, берч /мозоль/, иштта вайн меттан суффикс\nйолуш а, масала: колхозхо /колхозник./, юьртахо, махкахо, мангалхо санна.\n5. Вайн маттахь мукъа аьзнаш хуьлу деха а, ах\nдеха а, доца а, масала: ваха, вац – ца вов, дац — ца дов, вац — воцуш ву, дац\n— доцуш ду, вац – ца во, дац — ца до. Уьш дешдакъош кхуллуш долу мукъа аьзнаш\nду. Цхьаболчара дешдакъа деш долу доца мукъа аз а /а/, дешдакъа деш доцу\nйишхадоран хьаьрк а /ъ/ цхьаъ лору; масала: Шаймаъ, Шаймаа. Иза толлур вай. И\nшиъ цхьаъ делахь, Шаймаъ, Асмаъ бохучу дешнийн чаккхенгара йишхадоран хьаьрк ъ\nдаьккхина, цуьнан метта вай доца мукъа а хIоттийча, церан алар а, декар а, хазар а, маьIна а цхьаъ хила деза, цул сов, цо дешан\nграмматически форма хийца а ца еза.\nЦкъа-делахь, Шаймаъ, Асмаъ,\nЗалпаъ бохучу дешнийн чаккхенгахь вай олуш а, хезаш а дерг цIеххьана йиш хадош олу, шозлагIа-делахь, иза мукъаза аз ду /шиъ, диъ, хIаваъ/, кхозлагIа-делахь, цуьнан метта вай доца мукъа аз\nцуьнан алар, хазар, декар йишхадоран хьаьрках (ъ-ах) тера а дац,\nъ-ан метта вай а хIоттийча, цо цу дешан грамматически форма хуьйцу, пхоьазлагIа-делахь, цо\nдожарх дийриг дожар до, йолхазлагIа-делахь, цо дешан маьIна а хуьйцу, масала: Асмаъ — Асмаа, Шаймаъ — Шаймаа, Залпаъ\n– Залпаа. Церан алар, хазар, декар а, я грамматически билгало а, я маьIна а цхьаъ дац. Вайн меттан дешнашкахь\nйишхадоран хьаьрк /ъ/, доцачу мукъачуьнца хийцадаларх йишхадоран хьаьркан дIадар олу, хIунда аьлча, иза хийцалуш дIадов. Iарбийн меттан грамматикехь цу кепара аз хийцалуш дIадовш хиларх васла олу. И шиъ цхьаъ лара\nвайн бакъо яц. Кху дешнийн яздар, церан шен-шен маьIне хьаьжжина, кху кепара хила деза: хаал\n— хаъал, даал — даъал, яал — яъал. Цунах хала хин йолчу кепара чалх ян ца\n6. Нохчийн меттан гIиллакх ду, цIерниг дожар лач дожаре дерзош, ораман мукъа\nаз дахдеш, озош олуш, ораман мукъаниг чIагIлуш, дахлуш билгалдолуш, масала: беш — бешан — бешана, пен — пенан — пенна, куьг — куьйган — куьйгана, шед — шедан —\nшедана /шедакхаж/. Цундела шед бохучу цIердешан орамехь, а ца яздеш, е яздо: шед.\n7. Шеконан шина а дешан морфологически форма\nхийцалахь, цу шина а дешан шен-шен маьIнаш ларделла хиларан билгало ю, цундела\nуьш къаьстина яздо, масала: уьнан коржам — аннийн коржамаш, коран рама —\nкорийн раманаш, сара туху — серий детта (гIаж туху — гIожмаш етта).\n8. Нагахь шеконан шина дашах шолгIачу цхьана дешан формий бен ца\nхийцалахь, иза, ши лард цхьаьнаийна, чолхе цхьа дош хиларан билгало ю,\nцундела иза цхьаьна яздо, масала: дегабаам — дегабаамаш /дегнийн баамаш ца олу/, жаIу — жаIуй /жаш Iуй ца олу/, сатуху — садетта /синош детта ца олу/. Дукхаваха хьехархо\nву. Воккхачу стага кIанте элира: «Дукха ваха хьо, кIант! Ахьа хьайгара хаза гIиллакх гайти». Церан яздар орфографин семантически /маьIнин/ принципца ду.\n9. Мукъазниг чаккхенгахь долу дешнаш дагардеш\nхилахь, и мукъазниг шалха а долуш, тIекхета хуттурган суффикс ий: Ахьмад, Салман —\n10. Деха мукъа аз чаккхенгахь долу\nдешнаш дагардеш хилахь, цуьнан ницкъ, гIора алсам хуьлу, цундела тIекхетачу хуттурган суфф. й-нан ницкъ ца кхочу и деха\nмукъаниг хийца, масала: Муса, Iийса — Мусай, Iийсай.\n11. Доца мукъа аз чаккхенгахь долу дешнаш\nдагардеш хилахь, тIекхетачу хуттурган суффиксан й-нан ницкъ кхочу доца мукъа а\nи-не хийца, масала: Муса, Iиса — Мусий, Iисий.\n12. Къайлах меран-нун чаккхенгахь долу\nдешнаш дагардеш хилахь, и н, хуттурган суффикс а хуьлий (дуьззина н а\nхуьлий), гучудолу, масала: Асетан йиша, Зайнапан йиша — Асетан, Зайнапан\n13. Нагахь къайлах меран-нун а доцуш, чаккхенгахь дуьззина, меттаюьххьера\nзевне мукъаза н долу дешнаш дагардеш хилахь, и н шалхадолу,\nхуттурган суффикс ий тIе а кхеташ, масала: Султан, Салман — Султанний, Салманний.\n14. Вайн мегтан гIиллакх ду, ораман мукъа а кIадлуш аь-не доьрзуш, о оь-не хийцалуш,\nу уь-не доьрзуш, масала: марс — маьрсаца, пхьарс — пхьаьрсаца, лом —\nлоьмаца, лор — лоьраца, сом — соьмаца, со — соьца — соьга, хьо — хьоьца —\nхьоьга, хьун — хьуьнца, шу — шуьца — шуьга /шоьца, шоьга яздича, гIалат хир ду/.\n15. «Кхийсина», «кхиссина» цхьаъ дац, церан лексически маьIнаш тайп-тайпана ду, хIунда аьлча, церан кхолладалар\nтайп-тайпанчу дешнех хуьлу. Иза кху кепара талла йиш ю. «Кхиссина» боху дош «кхосса, кхисса» бохучу\nхандешан кеп ю: кхисса, кхуьссу, кхисси, кхиссира, кхиссина — кхиссинера\n(цуьнан маьIна ша ду: схьа а оьцуш, дIакхиссина). «Кхийсина» боху дош кховса — кхийса /левси/ бохучу хандешан кеп ю:\nкховса — кховсу — кхевси — кхевсира — кхевсина — кхевсинера; кхийса — кхуьйсу\n— кхийси — кхийсира — кхийсина — кхийсинера /пхьалгIахь левси/. Иштта цу кепара талла а,\nвайн меттан гIиллакх а, цуьнан башхаллаш а йовза а, Iамо а, ларъян а йиш ю. Цу балхо вай гIалат-довларх лардийр ду.


Карантии — Википеди\nКарантии (фр. Carantilly) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Манш. Дозанашца йу Камтур, Серизи-ла-Саль, Данжи, Marigny-le-Lozon[d], Кибу. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Карантии&oldid=6822799»


Чеченская песня Аюб Вахарагов Сан дог ойла хьоьца ю New Рамзан Абумуслимов Безам Са Марзо KB — Die Rich feat. DMCA Связаться с нами. Eminem — Good Guy ft. Tove Lo — Cycles.\nВ Якутии мужик решил подраться с собакой Mp3.\nКакого цвета облака спросил Mp3. Витя не танцует а плывет Mp3.\nМедведь под кайфом Mp3. Dubble Sideflipp Av Adam Mp3. Damian Marley New Album Mp3.\nСлушайте и качайте музыку в хорошем качестве. Не забывайте поделиться ссылкой с друзьями! Чеченская песня Ойла Хьоьца Еха Са Чакра Ибрагимова Дахаро хьо гена вакхарх ойла хьоьца еха са. Чеченская песня Сан дагчу воьсси хьо.\nЧеченская песня Ойла йойтуш Ма гена вели хьо Очень красивая песня. Еригге са ойла хьоьца ю. Мадина Юсупова Ойла хьоьца Чеченская песня.\nДог ойла хьоьца ю Чеченская песня. Чеченская песня Сан ойла ехьа. Чеченская песня Аюб Вахарагов Сан дог ойла хьоьца ю New Рамзан Абумуслимов Безам Са Марзо Чеченская песня Алахьа Хьоменаг Песня ойла са д1а г1ерта д1а г1ерта. Перед загрузкой вы можете просмотреть любую песню, для этого наведите курсор и нажмите на кнопку — Слушать или Скачать — для загрузки mp3 песни высокого качества.


Нохчийчоь - Дешаран шо долалуш ду Дишни-Веданахь, 01Sep2012\nКху беттан хьалхарчу дийнахь дуьйна цхьацца дешаран бакъонаш юкъаяьхна Нохчийчохь. Уггара хьалха иза хьакхалуш ду дешархойн духарх. Цул сов берашна дихкина ду школехь мобилан телефонех пайда эцар. Цу гIуллакхах пайда хир бу аьлла, хета меттигерчу дешаран министраллана.\nКерла низамаш аьлча а, цхьамоггIа дехкарш ду хIокху шарахь Нохчийчура школашкахь юкъадаьхна. Коьртачех ду дешархойн школехь мобилан телефон лело йиш ца хилар. Цуьнан бахьана ду и зIе латточу гIирсо берийн дешарна тIера ойла д1айоккхуш хилар.\nЦхьаболчу дешархоша урок дIайоьдучу хенахь вовшка смс-хаамаш кхоьхуьйту, я цул а доьхнарг - цу чухула интернете а бовлий, тамехь йоцучу сайташка хьоьжу. ХIара дешаран шо долалуш шайга хаам бира оцу керлачу юкъадаккхарх лаьцна бохуш дийцира Маршо Радиога Соьлж-гIаларчу цхьана школехь юьхьанцарчу классашкахь хьехархо йолчу Асета.\nХьехархо Асет: «Иза бакъ ду. Урок йоьдучу хенахь, хьехархочуьнга ла а ца дугIуш, телефонаш ловза йо цара. Юккъерчу а, юьхьанцарчу а классашкахь дихкина ду телефонаш лелор. Кегийрачу берашкахь юьхьанцарчу классашкахь дуьйна йолуш ю-кх и телефонаш. Суна ца хууш долу интернет тIера хIуманаш хаа-кх царна. И бахьана долуш дихкина ду телефонаш школашкахь лелор».\nШколашкахь юкъадаьхначу дехкаршца цхьаьна цхьацца керла хIуманаш а юкъадоху махбархоша а. Цара цхьайолчу школийн куьйгалхошца берте а боьлхий, дайш-наношна тIедожадо духар а, книжкаш а, кхиболу гIирс а шайгара эцийтар.\nХьалха, ша доьшуш волуш, наха и бала ца хьоьгура бохуш, дуьйцу меттигерчу жагара блоггер волчу Цицаев Заура.\nЦицаев Заур: «Сан жималла коммунистийн Iедал уггаре а чIагIделлачу хенахь яра. Атеизм боху цхьа хIума ду-кх. Суна хIинца а дагадогIу. Школехь даккхийн элпашца яздина дара: «Дин - къоманна наркотик» аьлла. Дин къаьхьа деш болх бара иза».\nШколехь мобилан телефонаш лелор дехкар, дешаран министралле а ца кхачош, дайш-наноша шаьш сацадайта дезара шай берашка аьлла, хета Цицаев Зауран. 5-чу классехь йолчу шен йоIе ша лелайойтуш яц телефон бохуш вара иза.\nЦицаев Заур: «Школехь телефон лелор, я ца лелор, Iедале а даьккхина, дуьцу хIума ду аьлла, ца хета суна, хIунда аьлча, дас-нанас шаьш билгалдаккха деза иза. Ас сайн йоIанна оьцур йолуш яц иза. Оцу телефонца доьзна, вай къомаца а, динца а догIуш доцу дукха хIуманаш ду. И гIуллакх Iедале даьлча, ден а, ненан а ледарло ю аьлла, хета суна».\nНохчийчоьнан школашкахь ,дешаран барам лакхабаккха гIерташ, дукха хIуманаш леладо меттигерчу Iедалша. Нохчийн маттахь хила еза юьхьанцарчу классашкахь йолу урокаш аьлла, дийца долийнера дукха хан йоцуш. Амма и гIуллакх дисира, аьттонан зама тIекхаччалц аьлла.


Цивилиза́ци (я) (→ лат: civilis — бIорахой, паччахьалкхен):\nфилософе маӀан — социальная форма движения материи, обеспечивающая её стабильность и способность к саморазвитию путём саморегуляции обмена с окружающей средой (человеческая цивилизация в масштабе космического устройства);\nЭггара хьалхагIа термин «цивилизаци» Iилмá юкъеяьккхачарех ва философ Адам Фергюсон.\n↑ Пономарев, 2000, с. 28.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=Цивилизаци&oldid=45468»\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 10 Лайчилла 2021, 18:44.


Тамара адамова жималла текст песни. Tomiclauson\nТамара адамова жималла текст песни, матчи балтимор равендж 10 11 класс\nТамара Адамова (текст песни) 04:23 Тамара Адамова - Жималла. Похожие песни Тамара Адамова текст и перевод песни песня Тамара Адамова - Жималла.mp3. Может кто знает минус Жималла Адамовой Тамары Вообще существует? У кого есть текст песни Али Димаев - Нохчийчйе помогите. Слова песни Тамара Адамова Текст песни Тамара Тамара Адамова - Жималла.\nТамара Адамова Прослушать скачать текст песни добавить в Тамара Адамова Жималла. Слушать онлайн Тамара Адамова Все песни Тамара Адамова, песни Тамара Адамова, Жималла. Скачать и слушать онлайн «Тамара Адамова» Подробнее · Чеченские песни Тамара Адамова – Ловзар 04:23 Тамара Адамова – Жималла 04:08. Скачать песню Тамара Адамова Жималла №12317729 и слушать Текст песни Тамара Адамова. Текст песни Тамара Адамова Текст песни Тамара вай мел хьижарх жималла юха йорзур. Тамара Адамова Хаа Суна минус Текст песни «Хаа Суна» 1ехош х1ора хазчу хабаро Ма хаза йоьду жималла Са б1аьргаш доьлуш хазала Са ойла. Тамара Адамова - Жималла и не только!Текст песни, Текст песни Тамара Адамова. DON'T GO Lyrics: Твой силуэт помергнет в темноте / Я не пойму, когда настанет день / Сбросив сладкий запах в пустоте / Ты исчезнешь не отбросив. 21 ноя 2011 Владислав, Ильяс Аюбов - Д1аяхна жималла Вот 2 текста песни Тамары Дадашевой - Ловзар. 1 Песня. Кто знает песни: Тамара Адамова - Бехке бу нохчи, Амина Ахмадова - Вай нохчи к1ант, Макка Сагаипова.\nТамара Адамова Адамова – Генара кехат текст песни 4:08; Тамара Адамова – Жималла 4:08. Название песни: Тамара Адамова + - Жималла Текст добавил: Перевод песни - Тамара Адамова. FM — Тамара Гвердцители — Арго — слушать бесплатно, смотреть клип. Текст песни: Арго! Разве путь твой ближе, Чем дорога млечная? Арго! О каких. 24 дек 2012 Тамара Адамова – Ха а суна. Ма хаза йоьду зама хьо. Са дог а хьоьстуш жимало. И 1ехош х1ора хазчу хабаро. Ма хаза йоьду жималла.


Хаамийн гIирсашна гатто хIоттийнарш\nОьрсийчохь я Беларусехь бозуш боцу хIара я важа хаамийн гIирс репрессешна буханисбаларх лаьцна керланиг даржар могIара бакъдерг хилла лаьтта кхушара. И болам, тIаьххьарчу беттанийн хиламаш тергалбича, шуьйрра баьржаш бу дуккха а кхечу пачхьалкхашкахь а, яздо Свобода Радионо. Цу тIе, авторитаран режимаш, гарехь, кхетта, журналисташна гIелояр, уьш байъар, кхерамаш царна тийсар, дуьхьал бехктакхаман гIуллакхаш гIиттор а санна эвсара, церан багош дIакъовла таро луш кхин некъаш а буйла.\nДешан маршо хьошуш пачхьалкхашкарчу Iедалша дукха хьолехь ца йоху юкъа гуш а, эхье а лоруш йолу гIелонаш – цара протесташ гIовттайо, сов тидаме юьжуш а йоцу кепаш лелайо. Масала, цхьацца тептарш кхуллу, "экстремистийн" а, "арахьарчу агентийн" а рееестраш, доьхку банках пайдаэцар, дIайоху хаамийн гIирс латто елла лицензеш, ткъа къечу мехкашкахь доьхку белхан техника эца, ца оьцуьйту ур-атталла шекъа а. Оцу хьокъехь дуьйцу зорбан маршонийн мониторинг ечу "Доза доцу репортераш" цхьаьнакхетаралло шен рогIерчу хаамехь.\nЦхьаьнакхетаралло 2016-чу шарахь арахеца йолийра шатайпа интерактиван галерей - "Прессин маршо хьоьшурш" ю цуьнан цIе. Журналисташца гамо кхобучу, царна тIехь гIело латточу "37 пачхьалкхан буьрсачу куьйгалхойн" суьрташ ду уьш. Оцу нахах 20 стаг Iедалехь Iен ю ткъа шо сов хан, ткъа 17 цхьаьнакхетаралло шен Iаьржачу тептара язвина кху муьрехь. Цара массара а я дуьххьал дIа, я къайлах арабоху шайн карара ницкъаш журналисташ байъа, хьийзо, иза шайн карах а деш, шайн "куьйгаш цIийла ца дузахь а", боху документо.\n"Доза доцу репортераш" цхьаьнакхетаралло кхушара карлаяьккхинчу прессин маршонан Дуьненаюкъарчу индексехь цIечу басахь билгалъяхначу пачхьалкхийн коьртехь ву 19 "гаттолатторхо". Журналисташна болх бан кхераме лору цIен басахь гайтина мехкаш. "Гатто латторхойн-пачхьалкхашлахь " 16 ю Iаьржа басахь гойтуш – цигахь журналистийн хьал "гуттар а доьхна ду" бохург ду иза. "Гаттолатторхойн-куьйгалхойн" юккъера легийна хан ю 66 шо. Оцу тиранех кхоалгIа дакъа (13) ду Азин-Тийна хIордан реигонера (оцу юкъайогIу Оьрсийчоь а).\nДокументо бахарехь, Советан Iедал доьхначул тIаьхьа цкъа а ца хилла Оьрсийчохь дешан маршо тахана санна къевлина. Къаьсттина хьешна журналистийн бакъонаш пачхьалкхерчу полицино а, къайлахчу сервисаша а Навальный Алексейгахьа лаьттинчу протесташца доьзна. Интернетехь цензура ю чIагIъеш 20I2-чу шарахь дуьйна схьа – арахецна дуккха а репресеш ен низамаш, йихкина дукха контенташ, чIагIдина информацина тIехь тергояр, бихкина онлайн-юкъарло лоттуьйту гIирсаш, кхоьллина нах зуьйш йолу системаш.\nТалламан авторш а, дуьненаюкъарчу бакъоларъярхойн хьукматаш а, демократин новкъахь йолчу пачхьалкхашкара политикаш саготта бу Оьрсийчохь Кремлна критика ен, оппозицехь болчу хаамийн гIирсаш кара журналисташ хьийхош хиларна. Къаьсттина шагъелла режим Пачхьалкхан Думин харжамаш гергабахка боьлча, боху документо. "Доза доцу репортераш" цхьаьнакхетаралло шарахь цкъа хIотточу прессин маршонан Дуьненаюкъарчу индексехь Оьрсийчоь ю 158-чу меттехь – берриг бу 180 меттиг.\nМангал-беттан 15-чохь Оьрсийчоьнан Инарла прокуратурин сацамца "хила хьашт йоцчу хьукматийн" могIара яьккхина информацин "Проект" хьаст –цо "конституцин хIоттамна а, пачхьалкхан кхерамзаллина а" зен дохьу боху. "Проектера" журналисташ Баданин Роман, Маняхин Петр, Чуракову Ольга, Железнова Мария, Лукьянова Юлия, иштта "Открытые медиа" газетера Ярош Юлия а, Гликина Максим а, Свобода Радиора Маетную Елизавета а язйина "арахьарчу агентийн" тептара.\n2017-чу шарахь юкъаяьккхина "лааме боцу хаамийн гIирсаш" олу статус. Дуьххьара цуьнан тIегIане хIоттийра "Открытая Россия" сайт. Британехь тIечIагIйинчу Open Russia и Otkrytaya Rossia компаница зIенехь хиларна дира цунна и таIзар. Иштта нисделча, керла проект юкъаяьккхира журналисташа - "МБХ медиа".\nКхушеран Охан-баттахь Оьрсийчоьнан юстицин министралло "арахьарчу агентийн" реестре язйира "Медуза" – цунна арздинарг вара Юкъараллин тергаман комиссин декъашхо, "Антимайдан" боламан координатор Ионов Александр. Хьоло эшийна информацин хьастан позици. VTimes сайт кхайкхийра "арахьара агент", ткъа цул тIаьхьа масех кIира даьлча дIакъовла дийзира журналистийн шайн хаамийн гIирс.\nМангал-бутт боьрзуш Ионовс дIахьедира, "Новая газета" мел нисдан таро ю "арахьарчу агентийн" могIара даккха, ткъа Товбецан-беттан 23-чохь цо арз хьажийна Инарла прокуратуре, "Важные истории" газета а оццу бехканна талла, аьлла. Деношкахь Оьрсийчохь магийна йоцчу сайтийн реестре баьккхина кхин а ши хаамийн гIирс: талламийн центр "Досье" а, бакъоларъярхойн Gulagu.net проект а.\nКъаьсттина шуьйра болар эцна хьийза прессина дуьхьал репрессеш Беларусехь. Мангал-беттан 30-чохь президента Лукашенко Александра дIахьедира, махкахь тIех сов яьржина дешан маршо, иза , "экстремизмалле йирзина", аьлла. Кхушара иттаннаш журналисташ лецна Беларусерчу ницкъаллин урхаллаша, дIакъевлина махкахь гоьдалла хилла "Тут.by" интернет-газета, экстремистийн могIара даьккхина дозуш доцу "Белсат" телеканал.\nЧиллан-беттан 18-чохь Минскехь ши хан тоьхна набахтехь яккха "Белсат" телеканалан журналисташна Андреева (Бахвалова) Катеринина а, Чульцова Дарьина а, Минскехь дIадахначу шеран Лахьан-баттахь Минскехь лаьттина гулам гайтарна.\nТовбецан-беттан 25-чохь Беларусан юстицин министралло мехкан лакхарчу кхеле дехна Беларусан журналистийн ассоциаци (БАЖ) дIакъовлар. Оцу цхьаьнакхетаралло хаам баржийра, стохка Iедало 480 журналист полице вигина хилла, 97 лаьцна, лаххара а 62-нна тIехь гIело латтийна, аьлла.\n"Доза доцу репортераш" цхьаьнакхетаралло бахарехь, 2017-чу шарера схьа Оьрсийчоьнан, Беларусан, Китайн, Мисаран, Шемин, ГIадаройчоьнан, Мьянмин, кхин а дуккха а мехкийн Iедалша политикаца, ницкъаца, экономикаца гIелонаш а латтош, лаххара а дIакъевлина 22 газета.\n2012-чу шарахь Китайн Компартин Инарла секретарь, Китайн Халкъан Республикан куьйгалхо Си Цзиньпин хIотттичхьана схьа Китай уггаре луьра гаттолатторхо хилла лаьтта журналисташна: деккъа цхьана 2021-чу шарахь лаьцна 115 хаамийн гIирсийн белхахо, кхерамна кIел ду церан дахар. Пекинна шайн болх товш боцу журналисташ кхобу "шаьша бехачохь цхьана меттехь" – дуьненца зIе йоцчу изоляцехь, "Iаьржачу набахтешкахь" гIелонаш ловш бу уьш.\nЦхьа миллиард интернетах пайдаоьцу нах тергонехь кхобу "Китайн кибер-аренан урхалло", куьйга кIел ю иза Си Цзиньпинан. Китайхь хаамийн гIирсаш декхаре бу хьаькамаша аьлларг дан а, "Китайн Коммунистийн партин лаам баржо а, пачхьалкхан сий, цхьааалла язъян а".\nЦигахь 2019-чу шарахь журналисташ декхаребира шайн смартфонаш чу Study Xi, Power Country программаш хIитто – Iедало иштта тергонехь латтадо дерриг а, къевлина кхобу дешан маршо.\n2017-чу шарахь Китайно ша оккупаци йинчу Гонконган администрацин коьрте хIоттийра Керри Лам. Цу ша дарже йоьддушехь гайтира шен луьра амал, ша Си Цзиньпинан лаам кхочушбан еанийла. "Патриотизм" яржош, массо тайпа цензура латайо цигахь. 2019-чу шарахь меттигерчу низамашна юкъадалийра Пекин резайоцу Гонконгера журналисташ лецар а, "йоккхачу" Китай набахтешка дIахьийсор а. Оцу низамна резабоцуш гIевттира гонкогхой, амма къиза хьаьшира церан протест полицино.\nКерри Лам яра 2019-чу шарахь Китайн политикана резабоцуш гIевттинчу журналистийн акцеш ницкъаша хьаьшинарг, лецна журналисташ Китий дIахьийсор къобалдинарг. Оцу гулIчанна дуьхьалоеш гIевттира протесташ, хьаьшира уьш къизаллица, ницкъ бира иттаннашкахь журналисташна.\nПекино 2020-чу шарахь арахецна "Къоман кхерамзаллех долу низам" а къобалдира Керри Лама – цо Китайна бакъо ло шен политиканна резавоцу гонконгхо, иза «экстермист» а, «террорхо» а веш лаца а, Китайрчу набахтешкахь кхаба а. Ткъа деш долу таIзар ду стаг валлалц набахтехь латтор, вер.\nГонконгехь, масала, Мангал-беттан 23-чохь дIакъевлира уггаре доккха газета Apple Daily – Китайрчу Iедало йихкина цунна банкаш, бац некъ белхахошна алапа дала а, кхийолу харжаш ян а. Оццу деношкахь лецира газетера коьрта редактор а, кхин а кхо куьйгалхо а.\nТуркойчоьнан президентна ца беза хаамийн гIирсаш – аьлча а, беза уьш шена муьтахь хилча, цара шена зурманаш лоькхуш хилча. "оскорбление Президент сийсазварна" я " терроризм къобалъярна" лаца тарло цигахь журналист. Цхьанна экономикан, политикан гIирсашца шен куьйга кIел кхобу ЭрдогIана медиатобанаш (къаьсттина телекомпанеш).\n2016-чу шарахь оппозицин ницкъаш махкахь карчам бан гIоьртича лецна вуно дукха журналисташ, дIакъевлина 100 сов газет, журнал, телеканал, радиостанци. ТIаьххьарчу пхеа ашарахь таIзар дина Туркойчохь I00 сов хаамийн гIирсийн белхахошна, цхь ажурналист вийна Бурса гIалахь цо "президентна дуьхьал ден къамел цатайначо".\nДеккъа цхьана 2020-чу шарахь лаьцна Туркойчохь 50 гергга журналист – Желтойчоьнан дозанехь мигранташ гулбаларх а, падемин хьолах а лаьцна маьрша яздарна.\nВенесуэлин президент а "боливархочо- социалиста" иза легитимехь ца лору дуккха а йолчу Малхбузерчу пачхьалкхаша – шен куьйга кIелъэцна Венесуэлера массо а медиахьасташ. Лецна латтабо цо пачхьалкхехь экономика эшийна, юьртбахам лахбина, зуламаш даржийтина, коррупцина тIекарло йо аьлла яздеш мел хилла жирналисташ, цхьаберш бевдда дIабахана махкара. Пресссин маршонан Дуьненаюкъарчу рейтингехь 2014-чу шарахь 148-чу меттехь яра Венесуэла.\nШен болх 2018-чу шарахь журналистийн шаьш арадоккхучуьра сацо дезна 1943-чу шарахь кхолладеллачу, махкахь гIарадаьлла хиллачу El Nacional газета. Амма онлайн версеш арахьоьцу цо, цундела ду Iедалан луьрачу тергонна кIел. 2021-чу шеран Стигалкъекаъ-беттан 14-чохь полицино дIалецира газетин коьрта редакци, ткъа цуьнан коьрта редакторна тIедожийра Мадурон уллерчу хьаькамна, Венесуэлин Социализман партин вице-президентна, иза газето «сийсаз варна» 13 миллион Американ доллар охьадиллар. Оцу гIуллакхо шен редакцех даиманенна даккха мега хIинца El Nacional газета. Иза доцуш, масех хаамийн гIирс бехкебо Iедало, боху уьш низамехь хаьржина Iедал дохо гIерта "мостагIийн цIуьхьар" ю. ГIелонна кIел ю оппозицин хаамийн сайташ Efecto Cocuyo, Caraota Digital, El Pitazo, Radio Fe y Alegría. Цара "Iедал карчорхьама арахьара ахчанаш оьцу", чIагIдо Мадурон администрацино.\nБин Салман Мухьаммед\nСаIудин Iаьрбийчохь къавеллачу паччахьа Бин Iабдул-Iазиз Ал СаIуди Салмана шен воI Мухьаммед шен метте хаийчхьана дуьйна лакъош ю махкахь дешан маршо. Уггаре йоккха "журналистийн набахте" ю СаIудийн Iаьрбийчоь. Цигахь шерашкахь чубоьхкина кхобучу журналистех лаьцна олуш а дац уьш стенна лецна. Эриг а хуьлу "даймохк юхьаIаьржа хIоттор" и "пачхьалкх сийсазъяр" и "арахьарчу хьукматашца болхбар".\nЖурналисташна дуьхьал Эр-Риядо кхоьллина цхьацца ладугIу, тергоен гIирсаш. Стамбулехь, СаIудийн Iаьрбийчоьнан векалтехь, кескашка ваьккхина, къиза вийра Iедална критика еш лелла журналист, эмигрант, Washington Post газетан редактор Хашшоги Жемал.\n30 гергга журналист воллу тахана цигарчу набахтешкахь. Юкъараллехь дебаташ ян еза я зударийн бакъонаш эшош ю аларна лецна бу царех дукхахберш. 2009-чу шарахь дуьйна доьналлин васт хилла веха юкъараллехь блогер Бадави Раиф, набахтехь ву иза, 15 шо хан а тоьхна, 1000 гIаж тоха а кхачийна цунна "ислам сийсаздарна"\nТIеман карчамца 2021-чу шеран Чиллан-баттахь Iедале веъначу Мьянмин куьйгалхочо диллина гIелонехь кхобу шен махкара хаамийн гIирсаш. Мин Аун Хлайн ша вара фейк-хаам а баржийна, 2017-чу шарахь рохинжа-къома тIехь геноцид йолийнарг. Оцу хьокъехь критика ен хаамийн гIирсаш хьашна цо, дIакъевлина махкахь йозуш йоцу медиа.\nАла дашна, Москвано лоруш тIеоьцу иза – хилла цигахь ялхазза. Оцу пачхьалкханна духку Оьрсийчоьно герзаш, Мьянмин эскарша дакъалоцу Оьрсийчохь хIитточу тIеман Iаморашкахь.\n"Доза доцу репортераш" цхьаьнакхетаралло яьхначу 37 "маршохьашархочун" тептарахь ву Къилбаседа Кореян диктатор Ким Чен Ын, Шемин президент Асад Башар, Туркменистанан куьйгалхо Бердымухаммедов Гурбангулы, Экваторан Гвинеян хьалханча Теодоро Обианга Нгема, кхиберш.\nОццу могIаршкахь ву Азербайджанан лидер Алиев ИльхIам а, Мисарара куьйгалхо Iабдел Фаттахь ас-Сиси а, Кубин лидер Мигель Диас Канель а, Никарагуан куьйгалхо Даниэль Ортега а, Таджикистанан да Рахмон Эмомали а, Филлипиний коьрта хьаькам Дутерте Родриго а, хIиндойн премьер-министр Моди Нарендра а.


Емевиль — Википеди\n49°17′03″ къ. ш. 3°01′40″ м. д.HGЯOL\nЕмевиль (фр. Éméville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.\nДозанашца йу АгӀамон, Бонней-ан-Валуа, Вез (Уаза).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Емевиль&oldid=7830666»


Ухапшен Ужичанин са 1кг марихуане! - Užička nedelja najozbiljniji medij Zapadne Srbije\npočetak GRADSKAHRONIKACRNA HRONIKA Ухапшен Ужичанин са 1кг марихуане!\nУхапшен Ужичанин са 1кг марихуане!\nod Užička Nedelja 9. јуна 2019.\nNapisao/la Užička Nedelja 9. јуна 2019. 574 pregleda\nОсумњиченом је одређено задржавање до 48 сати, након чега ће, уз кривичну пријаву, бити приведen Вишем јавном тужилаштву у Ужицу.\n1kg marihuane užicemarihuana uzice\n„Лот Лоријен“ одржао концерт


ЦIахь - хьошалгIахь санна\nАьккхийн проблема зийзаш лаьтта хIинца а\nДагестанан керла куьйгалхой Аьккхийн (Аухан) кIошт меттахIотто сиха бацаро сагатдойту Хасу-Юьртарчу а, гонахарчу ярташкарчу а нохчашка.\nОцу бахьаница деношкахь рогIера 10-гIа Гулам дIабаьхьна цара. Регионехь бехачу нохчийн цIарах бараме веанера 200 сов делегат. ХьошалгIа кхайкхинера Нохчийчуьрчу администрацин а, Хасу-Юьртанна гергарчу Гуьмсан кIоштан урхаллин а векалш.\n94 эзар нохчо веха Дагестанехь. Республикан 3,2% процент хиллал нах бу уьш - ерриг а Оьрсийчохь бехачу нохчех 65,5%.\nНоволакский кIоштара гIазгIумкий керлачу метте а баьхна, дайн латтанаш аьккхашка дIадала хIоттийна программа кхочушъеш яцар дийцаредар а, нохчийн Юкъарчу кхеташоне керла нах харжар а яра Гуламан Iалашо.\nАлссам тIе тидам бохуьйташ дара Пачхьалкхан Думин депутато Сайтиев Бувайсара дина къамел. Нохчий – цхьа къам бен дац Дагестанехь, титулан а лоруш, долахь шайн кIошт а йоцуш – уьш нохчий бу, билгалдаьккхира цо.\nСайтиевн хьехамца Гуламан Юкъараллин кхеташо кхоьллира барамо. Цуьнан Iалашо ю Дагестанехь нохчий бехачу меттигашкахь лелха проблемаш тергонехь кхаба.\nГуламан декъашхоша даредора, ХIинжа-ГIала а, Москох а дуьхьал яц Аьккхийн кIошт меттахIотто. Амма цара сихо яре кхайкхира Iедал, ша дуккха а хьалха тIеэцна а, къобалъеш а йолу программа кхочушъярехь – ХIинжа-ГIалина гергахь гIазгIумкашна дина лаьтта цIенош, берийн бошмаш, дарбан хIусамаш, кхидолчу хьаштийн объекташ.\nДагестанерчу нохчаша доьху Аухан кIошт хьалха, вайнах махкахбохучу 1944-чу шарахь ма-хиллара меттахIоттор. Оцу тIехь гарабовлу Iедалан а, аьккхийн а лаамаш, мехкан администраци кийча ю кIошт юхаденъян, амма ца хIутту иза нохчашка царна коьрта йолу Пхьарчхошка а (Ленинаул) а, Ширча Аьккха а (Калининаул) хинйолчу Аьккхийн кIоштан дозанашка ерзо.\nЮьйцучу шина юьрто дIалоцу Аьккхийн кIоштан кхоалгIа дакъа – уьш ю карарчу хенахь Дагестанан Новолакский а, Казбековский а кIошташкахь. Ткъа и ши юьрт декъахь а йоцуш шайна бечу томанна реза бац аьккхий, депортаци хIинца а шайна тIера ялаза юьсу, бохура гуламхоша.\nАьккхийн проблема гIаьттина 1944-чу шеран Чиллан-беттан 23-чу дийнахь. Депортацера 1957 шарахь цIабаьхкичхьана схьа доьху аьккхаша Оьрсийчоьне а, Дагестане а шайн мохк меттахIоттор. Паччахьан заманашкахь дуьйцу латтанаш дара цкъа Теркан областан Нагорный округехь, тIаккха – Теркан областан Хасавюртовский округехь. 1921-чу шарахь Аьккхийн мохк Дагестанан областна юкъауьйзира. Аьккхаша шайна еза лору Пхьарчхошка а (Ленинаул) а, Ширча Аьккха а (Калининаул) а дайшка юхаялар ца къастош яхйина Iедало проблема.\nГуламан делегатех волчу Батырсултанов Iаьрбис "Кавказ.Реалиина" дийцира аьккхийн коьртачу Iалашонах лаьцна. Дагестанан къаьмнашлахь, мехкан Iедал реза а долуш, шайна боггIу меттиг баккха гIерта шаьш, элира цо.\nАмма лач кхетийна аьккхийн гуламан Iалашо социалан машанашкарчу дагестанхоша. Юхьанца Аьккхийн кIошт метта а хIоттаяйтина, цул тIаьхьа иза Нохчийчоьнах дIатохийта гIерта гуламхой, боху эладита лела интернетехула.\n"Кавказ.Реалиица" къамелдинчу кхечу юкъархочо, Батаев Iимрана, оцу кепехь гулам тидар нийса дац, я гуламхоша а, я нохчийн юкъаралло а дац хьехош гIуллакх оцу ракурсехь, элира.\nГуламан декъашхочо Караев Руслана, "хIуьттаренна даржош ду Дагестанера нохчий дIакъаста гIерта, шайн кIошт Нохчийчоьнах дIатоха гIерта бохург ", элира. "Эладита даржочийн цхьа Iалашо ю – Дагестанерчу нохчашна шайн республикан синбахамах, экономиках, Iилманех, спортах, къинхьегамах дIа ца эйтар", аьлла хета Караевна.\n"Кавказа.Реалица" зIене ваьллачу форуман кхечу декъашхочунна хетарехь, Гуламна гонах эладитанаш лела цо бечу балхах лаьцна прессо шуьйрра довзуьйтуш дацарна. Цунна хетарехь, интернетехула онлайн хьолехь гойтуш хила беза аьккхийн юкъархойн болх, тIаккха хир бац дагестанхошлахь цакхетамаш, царна гур ду нохчаша арабаьккхина некъ республикан низамашца а, лехамашца а богIийла.


Ингалсан пачхьалкхера Нохчийчу кхаьчначу туристо-блогеро Бенжамина шена гечдар дехна Нохчийчуьрчу зударшка. Дукха хан йоццуш Нохчийчоьнан хазаллех дуьйцучу хенахь, цIерпоштан купечуьра дийца волавеллера иза. "Со тешна ву, цкъа мацца а цхьана сарахь, цхьахйолчу социйлехь, кху цIерпошта хиъначу нохчийн йоIа хIара чоь соьца йоькъур ю аьлла. Романтикаллин чиркхаш латор ду ас. Салам Iалайкум, йиша, луур дарий хьуна соьца цхьана "Балтика 7" дIамала?", - олу цо шен социалан аккаунтехь Iораяьккхинчу ролик тIехь.\nШегара яьллачу ледарлонех керла видео дIаязйина Бенжамина. Цо нохчийн зударшка а, махкарчу бахархошка а шена къинтIера довлар доьху. "Цхьа товш доцург аьллера ас нохчийн зударех лаьцна. Ас сайна гечдар доьху нохчашка. Шу кхета аьлла хета суна, ас цхьа вочу Iалашонца и дина цахиларх, ларамза соьгара даьлла иза", - бехказавуьйлу ингалсан блогер камерана хьалха.\nМеттигерчу бахархошка даггара ларам а бу, шен блогехь Нохчийчоь дикачу агIор гайта Iалашо а яра шен бохуш, кхетош ву ингалсхо.\n"Шуна хаьа-кх ингалсан пачхьалкхехь а, Нохчийчохь а долу гIиллакхаш тайп-тайпана хиларх. Юха а доьху ас, сайна къинтIера довлар. Ас тешалла до шуна, Нохчийчоьнах ас яьккхина рогIера сан ролик шуна товр ю аьлла", - дерзийна шен къамел Бенжамина.


БугӀ (Лакха МагӀна) — Википеди\n47°47′40″ къ. ш. 5°18′41″ м. д.HGЯOL\nБугӀ (Лакха МагӀна)\nфр. Bourg (Haute-Marne)\n▲160 стаг (2019 шеран 1 январь)\nБугӀ (фр. Bourg (Haute-Marne)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу Лонжо-ПегӀсе, Сен-Жом, БгӀенн, Коон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БугӀ_(Лакха_МагӀна)&oldid=7816497»


ХК Металлург | Жлобин - Новости: КУБОК БЕЛАРУСИ 2010. 3-й ТУР\n24/08/2010. КУБОК БЕЛАРУСИ 2010. 3-й ТУР\nГомель - Химик-СКА - 5:1\nВитебск - Брест - 2:4\nНеман - Шахтер - 0:2\nХимволокно - Минские Зубры - 4:2\nМЕТАЛЛУРГ - ШИННИК - 4:3 от


Блуа-суьгӀ-Сей — Википеди\n46°44′57″ къ. ш. 5°40′13″ м. д.HGЯOL\nБлуа-суьгӀ-Сей (фр. Blois-sur-Seille) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Ладуа-суьгӀ-Сей, Шато-Шалон, Ла-МагӀгӀ, Неви-суьгӀ-Сей.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Блуа-суьгӀ-Сей&oldid=7815107»


Коллин-Бомон — Википеди\n50°20′23″ къ. ш. 1°40′54″ м. д.HGЯOL\nКоллин-Бомон (фр. Colline-Beaumont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу Конший-ле-Тампль, Тиньи-Нуаель, Кан (Сомма), ВиллегӀ-суьгӀ-Оти.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Коллин-Бомон&oldid=7836379»


Фежер — Википеди\nФежер (фр. Feugères) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Манш. Дозанашца йу Отвиль-ла-Гишар, Лозон, Маршезье, Ле-Менибю, Ле-Мени-Виго, Монкюи, Сен-Мартен-д'Обиньи, Сен-Совёр-Виллаж[d]. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фежер&oldid=5192447»


Фолькемон — Википеди\n49°02′28″ къ. ш. 6°35′57″ м. д.HGЯOL\n18,79 квадратан километр\n▼5154 стаг (2019 шеран 1 январь)\nФолькемон (фр. Faulquemont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.\nДозанашца йу Аделанж, КгӀеанж, Еншвиль, Менвилле, ПонпьегӀгӀ (Мозель), ТикугӀ, ТгӀиттелен-ГӀедлак, Валь-ле-Фолькемон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фолькемон&oldid=7844475»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 07:44.


МогӀвиль-суьгӀ-Андель — Википеди\nМогӀвиль-суьгӀ-Андель (фр. Morville-sur-Andelle) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу КгӀуази-суьгӀ-Андель, Ла-Феи (Сен-МагӀитим), Ла-Е (Сен-МагӀитим), Ле-ЕгӀон, Ноллеваль, Сижи-ан-БгӀе.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МогӀвиль-суьгӀ-Андель&oldid=7821219»


ВеллегӀо-ле-ВегӀсель — Википеди\nВеллегӀо-ле-ВегӀсель (фр. Vellerot-lès-Vercel) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.\nДозанашца йу КугӀттен-е-Салан, БгӀемондан, ЛандгӀесс, ОгӀсан (Ду), Вилле-Шьеф, Вилле-ла-Комб.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ВеллегӀо-ле-ВегӀсель&oldid=7819481»


Бюрдинь — Википеди\n45°16′13″ къ. ш. 4°34′00″ м. д.HGЯOL\n30,81 квадратан километр\nБюрдинь (фр. Burdignes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Луара. Дозанашца йу Анноне, Бульё-лез-Анноне, Сен-Марсель-лез-Анноне, Ваноск, Рйотор, Бур-Аржанталь, Сен-Совер-ан-Рю. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бюрдинь&oldid=6723501»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 15 октябрь, 04:19.


Кхарачойн депортаци: эзар шо даьлча а дицлур доцург\nНохчийн а, гIалгIай а махкахбоху де, 1944 шо, Маршо Радион архивера.\n75 шо кхаьчна пачхьалкхо Кхарачойн къам махкахдаьккхина\n…Вайнах, сингаттамаша, мацалло, шелоно гIелбина, казахийн, гIиргIазойн лайша лаьцначу гIамаршка цIерпоштанаш чуьра охьабаьхча, царна массарел а хьалха дуьхьалбаьхкинарш, къинхетамца, шайгахь а тоъал доцчу, амма мелла а шаьш гулдинчу рицкъанах дакъадинарш бу нохчел, гIалгIайл шо сов хьалха махбаьхна хилла Кхарачой.\nКхарачошна тIера дIадолийра Сталина а, цуьнан Iедало а Кавказан къаьмнаш бале а лоьцуш, церан автономеш йохор.\n1939 шеран статистико бахарехь, Кхарачойн Автонимин Гонехь ваьхна 70 эзар сов стаг. 1942 шеран гурахь баьхкина фашисташ 1943 шеран хьалхара бутт берззалц Iийна оцу махкахь. Ткъа мохк оккупацех мукъаболлушехь бохийна Советан Iедало.\nБахьана иштта довзийтина Кремло:\n"Оккупацин муьрехь кхарачоша шаьш тешнабехке гайтарна, немцоша Советан Iедалца къийса кхоьллинчу тобанашка хIиттарна, немцойн кара шайлара тоьлла бахархой баларна, Кавказан лаьмнел дехьара мехкаш леца немцошна оьшу некъаш гайтарна, ткъа шайн мохк мукъабаьккхича, Советан Iедало бечу балханна новкъарло ярна, бандиташ а, немцоша юкъабаржийна агенташ а Iедалх къайлабахарна, царна гIодарна".\nКхарачойн къам дохочу барамехь дакъалаьцна церан махкахь дехачу адаман эха барамехь чудахкийтинчу эскарша. Казахстане а, ГIиргIазойчу а нах шийлачу цIерпошташца дIакхачочу юкъанна велла, Сталинан Iедалх йисинчу статистико бахарехь, эзар гергга стаг. Амма дагалецамашкахь кхарачоша довзуьйтучу терахьашца нисло массийттаза сов.\nТIаьхьо вайнахана а санна, дихкина хилла кхарачой бIаьхошна Советан эскаршкахь кхидIа мостагIчуьнца тIом бан – эскаршкара дIа а лахьийна, царна а йина депортаци.\nЮккъерчу Азех набахти а йина, цигахь лецначу нехан хьелашкахь кхаьбначу къаьмнийн могIарахь кавказхойх бара, кхарачой боцурш, гIалгIай, нохчий, балкхарой. Юьртара юьрта ваха йиш йоцуш, дехьа-сехьа бехачу гергарчарна тIевахча, тутмакх вой, набахтехь даккха 20 шо тухуш хилла депортантна.\nВайнах а санна, 1957 шарахь даймахка юхабахкийтина Iедало кхарачой. Амма генарчу г1амаршкахь дисина ах-къоман кешнаш. Цкъа а ца баша шийла ша, Советан 1едале цабезам кийрахь бохьуш юхабаьхкина дийна бисинарш, Iедалх кхин ца тешаш бахана эхарта.


УМХАЕВ Хьамзат. Дай боцуш дисинчу лаьмнашкахь - ГАУ «Издательский дом»\nХууш ма хиллара, нохчийн къоман истори даима а лаьмнашца йозаелла хилла. Вайн ширачу дайн меттамотт а, йаккхалун йоцу чӀагӀо а хилла лаьттина уьш массо а хенахь. И чӀагӀо йаккха ца йелира цӀарматашка а, хазарашка а, монголашка а, АстагӀчу Тимаре а. Амма, шаьш къобал а дина тӀеэцначу большевикийн Ӏедало йамартло йира шех тешначарна. Хьеший санна массо а йуьрта а, керта а баьхкина, харцонца, йоцу цӀе а кхоьллина, шайна дан гӀертачух кхетта бовлале, лаххьийна махках бехира нохчий. ПаргӀат даха а, Ӏан а рицкъ луш йолу аре а, бохам хилча шаьш дӀахьулдеш хилла лам а дӀа а баьккхина, Йуккъерачу Азин гӀамаршкахула дӀасакхиссира уьш.\nДелан къинхетам а хилла, 13 шо даьлча, хийла мацалла, шелонна, гӀелонна деллачу шайн дайн-нанойн, йижарийн-вежарийн даьӀахкаш цигахь а йуьтуш, шаьш оццул сатийсинчу ДегӀаста йухабирзира нохчий. Амма, ламанийн районашкахь Ӏийначу нахана, Даймахка бирзича а шайн цӀа берза бакъо ца йелира Ӏедало. Хаара цу Делан мостагӀашна вайн чӀагӀо ламанца йуьйла. Дуьне ма-дду, аьтто баьл-баьллачохь, аренца дӀатарбала дийзира ламанхойн.\nШайн цӀаберза йиш йоцуш бисинчарех бара ГаланчӀожан районера бахархой а. Шаьш дина а, даьхна а йолчу йарташка йухадерзаре сатуьйсуш белла дӀабевлла царех дукхахберш, ткъа аренца кхиъначу церан тӀаьхьенашна, наггахь воцчунна, шайн ирс-аьтто ламанца ца го, дайн шира кхерчаш меттахӀиттор тӀаьхьало йолуш ца хета.\nТкъа токхе, никх санна беркатах буьзна болу, ламанийн мохк, вала да воцуш, дӀатесна лаьтта. И шадериг гуш, къаьхьачу узаршца екаш хета къоьжа Кавказ:\n«ХӀей! Шу турпалчу дайн кӀентий! Шу хӀунда девлла иштта сутар-саьхьар дуьне гулдан – деший, сискал – ткъа цхьа а хӀотто мах боцу сан сийлахь-йоккха хазна аш хӀунда ца тергалйо? ХӀунда ца оьцу аш соьгара сирлачу, майрачу дахаран масал, паргӀатонехьа болчу къийсаман лекха лаам, турпала хьуьнарш?» Амма ламанийн лекха кхайкхам, дуьхьал вист хуьлуш стаг воцуш, къарлой, бужий дӀабов.\nДоккха х1ума ду-кх, дерриге а дуьне девзачу вайна, вешан ворхӀе дайх бисна, куй биллал бен боцу, мохк ца бовзар! Ткъа, девзаш доцу хӀума сих-дагах ца кхета, хийра хуьла. Цундела, Ӏаламат маьӀне ду – нохчийн орамера тайпанаш схьадевлла ламанийн мохк нахана бовзийтар, уггаре хьалха вайн вешачарна.\nВуно мехала болх болийна цу декъехь «Евзаш йоцу Нохчийчоь» цӀе йолчу тобано. Цара нохчийн лаьмнашка Ӏилманан-талламан а, мохкбовзаран а экспедициш вовшахйетта. Хьалхарчу экспедициша Нашхахь талламаш бинехь, хӀинца талла леринарг – ГаланчӀож яра.\nНашха а, ГаланчӀож а Ӏаламан хазаллица а, тайп-тайпана нохчийн къоман материальни культурин хӀолламаш – бӀаьвнаш, гӀаланаш, маьлхан кешнаш – хиларца а уггаре токхечех йу республикехь. Дукха къахьега а ца дезаш, масех гӀаш а, говрашца а йолу маршрут тахана а схьайелла аьтто бу кхузахь.\nЭкспедицехь дакъалоцуш бара Нохчийн пачхьалкхан университетан географически факультетан а, Аргунски историко-архитектурни а, Ӏаламан а музей-заповедникан а, «Грозный» телеканалан а, альпинизман федерацин а белхахой а, ламанца йолу меттигаш дика йевзаш болу вайн махкахой а. Верриге а – 14 стаг. Экспедицина информационни кхачо йар «Грозный» цӀе йолчу Нохчийн пачхьалкхан телерадиокомпанис шена тӀелаьцнера.\nБилгалдаккха деза, хӀара болх Нохчийн Республикан куьйгалхочун лаамца болийна хилар. Хууш ма хиллара, Кадыров Рамзан вайн лакхахь йийцинчу йукъараллин республикански отделенин Iуналлин советан куьйгалхо ву.\nГихтан эвлайистехь, ГаланжӀожа боьду некъ болалучу меттехь вовшах а кхетта, ламчу боьду некъ йуьхьарлецира экспедицин тобано. Кхузара дӀа 63 километр некъ бу Галайн-Ӏомана тӀекхача бан безарг. Цунах ах гергга – гӀаш.\nАла деза, 1970-гӀа шераш кхаччалца ГаланчӀожа боьдуш, машенан некъ-м хӀунда буьйцур, говр-вордан некъ а хилла ца хилар. Нохчий 1944 шарахь цIера баххалц районехь Ӏашболчу нехан цхьадолчу сурсаташца кхачо йар, Шалажера дуьйна говрашца а, бӀарзашца а хилла. Цунах лаьцна шен книги тӀехь йаздо Нохчийчохь дика вевзаш а, лоруш а волчу Русин Василийс.\nКхуза богӀу некъ, Советан 1едал доххалц кӀезга-дукха доладеш хиллехь (Хьалха а, ТӀехьа а Мартан районашкара совхозийн даьхни аьхка ламчохь дажадора), хӀокху тӀаьхьарчу 20-х шарахь «Терхе» олучу меттера хьала куьг тоьхна бац.\nГоттар чӀогIа бохийна иза тӀаьххьарлера тӀеман шерашкахь. Ракеташ а, бомбанаш а йиттина тӀулган ломах баьккхина некъ, массийтта меттехь хадийна Ӏинах чубахна. Кадыров Рамзанан омрица 2010 шарахь тобан болийра иза. Гихтара дӀа Роьшничуьра лакха эвлайисте кхаччалца – асфальтан керла некъ биллира. Цигара хьала, «Терхе» олучу метте кхаччалца, жагӀа а бухкуш, тобира. Кхин дӀа беш болу болх, керла проект а йаьккхина, тӀулган лам а лоьлхуьйташ бан безаш хиларна, цхьана ханна сацон бийзира.\nМашенашкахь экспедицино бан лерина некъ, дагахь а доцуш, жимма бацбелира. Муьшичуьра хьаладевлча, цхьанхьа-шинхьа меттигаш текхна а хилла, гӀаш даха дезаш хилира тхан.\nАмма экспедицин декъашхой и болх кхин халахеташ а бацара. Тхо хӀинца хьаладоьлху меттигаш инзаре хаза йара: дехьа а, сехьа а баган хьун йаьлла тӀулган тархаш, чу хьаьжча бӀагор а богӀуш, цхьа бӀе метр гергга кӀорга Ӏин, цу чохь, даккхий тӀулгаш а керчош, сахаьдда догӀу Гих, хӀаваэхь хӀинцца зазадаккха тохаделлачу хьехнийн тамехь йолу хьожа, тайп-тайпанчу олхазарийн зевне эшарш.\nШи Гих (Нашхара а, Аьккхара а догӀу) вовшахкхетачу Терхе олучу меттигера аьчкан тӀайн тӀера дӀа цхьа километр гергга некъ хаьдда охьабахна бара.\nИ йукъ хичухула йаккха езаш хилира. Уггаре халчех некъан кийсиг йара иза тхан маршрутехь. ТӀулгийн тархашна йуккъехула, хьерадаьлча санна, йоккхачу гӀовгӀанца догӀу Гих, хин тогӀе мел йу Ӏоьхку даккхий тӀулгаш, паргӀат цхьа ког баккха а йоцу меттиг. Амма оцу меттигах, некъан хьовзам ца хуьлуш, дика чекхдевлира тхо.\nТерхе йолчуьра генадовлале, лам эккхийтина охьатекхначу бердо ГаланчӀожара охьадогӀу Гих (Осу-хи а олу цунах) дӀа а къевлина кхоллабелла хиллачу Ӏома тӀе кхочу. И Ӏам ГаланчӀожа боьду некъ боккхуш коьртехь хиллачу Хьасан цӀе йолчу стеган цӀе тиллина бара. Тахана, хи сацийна йолу дуьхьало бомбанаш йиттина йоха а йина, охьабахна дӀабаьлла иза.\nӀам лаьттанчуьра дуьйна некъ, лаьхьа санна хьийзаш, Верга-ломах хьалаболало. Кхузара вуно хаза го гуонахьара меттигаш.\nЛоман буьххье кхаччалц хаддаза ирах болу некъ хӀокху сел чолхечу маршрутаца хьалабигар, схьахетарехь, Нашха оцу некъана йуьстах ца йитаран Ӏалашонца хилла ду. Нашхарчу ТӀийста а, Хьайбаха а хӀокху некъатӀера охьавоьду.\nТкъа шарахь сов куьг Ӏоттанза болу некъ йерриг хьун а йаьлла лаьтта. Цхьана хенахь некъ тобеш хилла трактор, да воцуш а йисна, йохийна къухла йахна лаьтта некъан йистехь. ТӀамна йуьстах ца бисна хӀара мохк а. МаьӀ-маьӀӀехь Ӏоьхкуш карайо тайп-тайпанчу тӀеман гӀирсийн коьчалш.\nНартолна (аркина) тӀекхачале ирахбогӀабелла лаьттачу боккхачу тӀулгах «Кура тӀулг» олу. Схьахетарехь, лекха хиларна а, ша цхьалха хиларна а аьллачух тера ду иза цунах.\nНашхара ТӀийста боьду некъ дӀакъаьстачохь дуьххьара гучуйолу арка. Уггаре хазачех меттиг йу иза кху новкъахь. Кху меттигех хьалхе «ШолгӀа Ӏуьрг» олуш хилла. Йохо кхоам хеташ, некъ боккхучу хенахь леррина, машенаш кӀелхула йовллал, шор а йина йитина хӀара.\nАркел жимма хьалаваьлча, некь Верга-ломан къилбехьа, Нашха йолчу агӀор, болу. Ломан когашкахь Ӏохкуш йолу ТӀийста а, Хьайбах а, жима дехьа Гих йистехь йиллина йолу Моцкъара а вуно дика схьаго кхузара.\nХӀинццалца дукха тӀех ирах хилла некъ, гӀехьчул аттача болу. Кхин дӀа, 2015 метр лекха болчу Верга-ломан буьххье кхаччалц, йаккхий ирхенаш йац.\nНашхий, ГаланчӀожжий йоькъучу Верга-ломан буьххьера Ӏоман тӀе боьду некъ хаддаза охьанехьа бу. Некъо гола моссаз туху, хӀинций-хӀинций Ӏам гучуболу-кх, бохуш, сахьийзаш, дикка охьадоьлху тхо.\nЭххар а, некъо рогӀера голатухучохь, оха шега оццул сатийсина Ӏам, керайуккъехь санна, схьагучуболу тхуна. Ӏоман а, гонахьарчу ламанийн а хазаллех ца Ӏебаш, тхешан кӀаддалар а дицлой, дехха лаьтта тхо, оцу Ӏаламатан массо а агӀор суьрташ а дохуш.\nЦул тӀаьхьа, цхьана сохьтехь, бода болале, Ӏомана гена доцчу цхьана дохийначу цӀенна уллехь цӀе а латайой, буьйса йаккха совцу тхо.\nТахана дийнахь мел гинарг карладуьйлуш, бехха Ӏа экспедицин декъашхой цхьацца дуьйцуш. Делахь а, тхешан кхоччуш кӀадделлачу догӀмашка са ца даӀийтача ца даларна, тхешан дуьжу галеш чу довлу.\nГаланчӀожа дӀакхаьчна, цхьа Дела хьаьжна, хаза деъначу шолгӀачу дийнахь, дуьххьара Ӏоман йисте кхечира тхо. Горга, 450 метр беха а, 400 метр гергга шуьйра а болу Ӏам гуобаьккхина эрз а баьлла лаьтта. Цу йуккъехь, Ӏуьйренан тийналла йохош, сацар доцуш, пхьидарчийн йекар хеза. Ша Ӏам хӀордан хӀоттамал 1500 метр гергга лакхахь Ӏуьллуш бу. Кхуьнан кӀоргалла, Ӏилманчаша дийцарехь, 30 метр сов йу.\nӀоман экъан тӀехь, куьзган чохь санна, вуно хаза схьаго стиглара мархаш а, гуонахьара лаьмнаш а, хьаннаш а. Йукъ-кара, чӀеро цӀога тоьхча, хи тӀехь гонаш хӀуьттуш хаало.\nВуно хаза ду Галайн-Ӏам кхоллабаларах долу шира дийцар. Цхьана хенахь ГаланчӀожана малхбузехьа Ӏуьллу Ялхарарчу Ӏамка олучу меттехь хилла бохуш дуьйцу и Ӏам. Беза-боккха, сийлахь лоруш, цӀена доцчу массо а хӀуманах ларбеш хила иза наха. Цкъа цхьана оьзда йоцчу жимачу зудчо шен берийн хӀумнаш йиттина Ӏоман чохь. ТӀаккха, шурула кӀайн, цӀе ши бIаьрг а болуш, Ӏаламат боккха сту хилла цу Ӏомах. И сту болабелла, ГаланчӀожний, Ялхарний йуккъера тӀулган лам а хадош (и лам цуо хадийна меттиг, церг-ков санна, тахана а билгала йу), хӀинца Ӏам лаьттаче сехьабаьлла. Цу хенахь цигахь наха лелош кха хилла. Цу кха тӀехь охуна деш волчу шина кӀанта шайн дега и сту дӀабожийта шайга аьлла. Дас ца магийна царна иза дан. Амма шина кӀанта, шайн да дӀа а вахийтина, дӀабоьжна иза. Охуна деш кхозлагӀа го болалуш, хьацарах санна, жим-жимма Ӏийда болабелла сту. И гуо чекхболуш, берриг баша а бешна, Ӏам а хилла, дӀахӀоьттина иза, и ши кӀант буха а хьош. Иштта кхоллабелла бохуш дуьйцу Галайн-Ӏам вайн баккхийчара.\nӀома йистехь лаьтташ цхьа шира тӀулган экъа йу. Иза, кхузахь баьхначу наха дийцарехь, шен говр лийчо чуваьлла, хиэ бухаваьхьна веллачу стагна боьгӀна бу. Цу тӀера Ӏарбийн терахьашца йаздина йозанца лерича – 122 шо хьалха хилла иза.\nТамашийна хӀун ду аьлча, тӀера дӀадоьдуш а доцуш, хаддаза тӀеоьхуш масех шовда долушшехь, буьзна шен кедара араболуш бац хӀара Ӏам. Мацах и болх зен дагахь, аьхкина цунна тӀера харш а даьккхина, хи охьадахийта хьаьвсина кхузара нах. Амма цунах гӀуллакх ца хилла церан. Харш кӀарг мел до а, лахлуш охьабоьдуш хилла Ӏам.\nНашхаца а, ТӀерлаца а, Аьккхаца а, Ялхараца а бозуш болчу Галайн-махкана чуйогӀуш масех йурт а, кӀотар а хила: Акха-Баса, Эсалашка, КербетӀа, КербечӀа, Ӏамие, Кхоьрга, Мочча, ЧӀуша, Очакхе. Оцу йарташкара схьабевлла лоруш бу тахана Нохчийн а, ГӀалгӀайн Республикашкахь бехаш болу орстхойн тукхамах болу цхьаболу нах. Царех цхьаъ йу ГаланчӀожара «Бурги гӀаланаш» олу меттиг. Кхузахь бехачу наха шайн цхьана бӀаьвнан пенах «боьлху кхера» олу адаман йуьхь-сибатехь болу тӀулг боьллина боху. И тӀулг йуккъехь болчу бӀаьвнах «Биелх-кхера бӀов» олуш хилла цара. Нохчийн къоман орстхойн тукхуман белхаройн тайпа схьадаьлла меттиг лоруш йу иза. Кхоьрга цӀе йолчу йуьртара схьабевлла бохуш дуьйцу, масала, КориговгӀар.\nГалайн тайпанах болу нах схьабовлар Акха-Баса олучу йуьртара ду. Вевзаш волчу йаздархочо а, этнографа а Сулейманов Ахьмада дийцарехь, «галай» боху цӀе кхоллайалар гӀажарийн «гал» – «сту» бохучу дашах ду. Схьахетарехь, эрна дац Галайн-Ӏам кхоллабаларан шира дийцар старца доьзна хилар. Турпал Чонин, Турпал Садин, Турпал БӀехойн, Устархан, цхьамогӀа кхин а гӀаланаш а, бӀаьвнаш а хилла кху йуьртахь. ХӀинца царех херцарш бен ца йисна.\nАкха-Басана къилбехьа йолчу йуьртах Эсалашка олу. Хьалха заманчохь кхузахь хиллачу шозза-кхузза тӀекӀел йиначу Дошлакъийн, Хасболатан гӀаланех лардаш бен ца йисна.\nӀомана гена йоццуш Ӏуьллуш йолчу Ӏамие олучу йуьртара «ГӀала йегӀача» олучу меттехь хӀинца а йохонза лаьтташ йу кхузза тӀекӀел йина тӀулгийн гӀала. Жимма дехьа, кхаасонарчу жайнех терачу Мизар-коьртан когашкахь, Мочча цӀе йолчу йуьртахь хиллачу гӀаланийн херцарш Ӏохку.\nГаланчӀожарчу лаьмнех къаьсттина шена тӀе тидам бохуьйтуш бу Мизир-корта. Цуьнан буьххьехь нохчий Ӏеса динехь болчу хенахь хиллачу цӀуйн гӀишлойн баххаш ду дисна хӀинца а. ТӀаьхьо Мехкан Кхел а гуллуш хилла бах кхузахь. «Мизир» бохург, Сулейманов Ахьмада йаздарехь, вайн ширачу дайн «Дикачу белхийн Делан» цӀе хилла. Бан хьакъ болу талламаш кхузахь бича, нохчийн ширачу исторех дийца дукха хӀума хир дара Мизир-коьртан.\nСарахьо, дагахь а доцуш, къилба-малхбузера, Кей-махкара, марханаш а хьаьвдда, дог1а доладелира. ЦӀе а латийна, сихха тхаьш кечйинчу кхалор кӀела ловчкъа дийзира тхан. Кегийчара чайна а, жижиг даттарна а кечам бешшехь, полиэтиленан пленкех биначу тхевна тӀедетталучу догӀан тӀадамийн синтемечу гӀовгӀанехь нохчийн исторех лаьцна къамелаш дуьйладелира.\nБуса сахиллалц хаддаза тӀеихна догӀа, сахилча а ца тийра. Кхин цхьа де а кхузахь даккха лерина хиллачу экспедицин декъашхойн бухаберза барт хилира. Тхаьш Ӏийна меттиг дӀа а цӀанйина, тоьрмигаш ги а тоьхна, тхов тӀерачу пленкех тхаьшна кхалораш а йина, тхо цӀа дахка новкъа девлира.\nЦхьа сахьт даьлча догӀа, жим-жимма лахлуш, сецира. Мархаш хьерчачу лаьмнийн шатайпа хазалла хуьлу. Цу хазаллех даккхийдеш, кест-кеста сеца а соьцуш, суьрташ а дохуш, ши де хьалха оха охьабиначу новкъа хьалаоьхура тхо.\nДагахь а доцуш, некъо голатухучохь, цхьа-ши бӀе метр генахь, цхьаъ санна шиъ ча гира тхуна. Шайна туса а ца луш, дикка герга кхаьчна адамаш а хааделла, шен ког ма боллу дӀаэккха цу шиннех жимахйерг. Ткъа йоккханиг, сила йолчу шена кхерайелла йадар дола хеташ, сих ца луш, паргӀат цунна тӀаьхьа дӀагӀертара, наггахь тхоьга йуха а хьожуш.\nАла деза, кху махкахь, адам тӀе кхочуш а доцуш, массо а тайпана акхарой йаьржина хиларх. Иштта, экспедицин декъашхошна черчий гина ца Ӏаш, мосуьйттаза масарш а, лунаш а, акха котамаш а, нохчаша байтӀакусказ олуш йолу тетереваш а хааелира. Цул совнаха, кхузарчу ламанийн басешкахь тайп-тайпана зезагаш а, вуно дукха дарбане бецаш а яра: хьалнаш, цхоцмаш, бӀарзолгаш, кӀалхьанаш, шишингаш.\nДогӀа а деъна, кхоччуш цӀанделчу хӀаваэхь хьалхачул а хаза го Галайн-Ӏам а, гонахара лаьмнаш а. Ӏоман Ӏодика ца йалуш, дехха лаьттира тхо цуьнга йух-йуха а хьоьжуш.\nХавас АКБИЕВ. Неоконченная повесть\nМАКАЛОВ Шамсудди. Аганан илли


Ереванехь юха а марсаевлла протестхойн акцеш\nГIалин юккъе озийна полицин ницкъаш а, техника а. Эрмалойчуьрчу оппозицин йоккхачу "Кхиаме Эрмалойчоь" партино а, кхечу политикан ницкъаша а кхайкхамбо шайн агIончашка протестхойх дIакхетар доьхуш. Ереванерчу лакхарчу доьшийлийн цхьа могIа векалш арабевлла Эрмалойчоьнан Iедалшна дуьхьал. Маршо Радион эрмалойн Азатутюн сервисо бина и хаам.\nХьалхо премьер-министран декхарш кхочушдеш хиллачу Карапетян Карена шайн бахархошка а, Эрмалойчоьнан президенте а кхайкхамбина, парламентийн а, парламентехь боцчу политикан ницкъашца а цхьанакхетар дахьара аьлла, хIоьттинчу ситуацех дийцаредан а, хьал дерзо некъаш лаха а, эшахь хене а ца хьоьжуш парламентан харжамаш дIа а хьош. Премьер-министран декхарш кхочушдечо кхетийна, протестийн хьалханчаца Пашинянца цхьанакхетар хуьлийла дац, хIунда аьлча, цо керла тIебилламаш хьалхататтарца, къаьсттина, цхьанакхетаран форматах, цигахь дуьйцу долчух, дуьйцург даржочух а.\nПарламентан харжамийн кампани дIахьочу юкъахь Iедалан коьртехь хIинца йолу парти йисахь, протестхошна и товр дац аьлла Пашиняна. Республиканхойн парти ерриг а Iедалан коьртера дIаяккха гIерта протестхой.\nОршотдийнахь 11 дийнахь дуьхьалонан акцеш дIаяхьар бахьана долуш премьер-министран дарж охьадиллира Саргсян Сержа.


Baan Bon Khao Вилла 6 сп. – Siam Trip\nBaan Bon Khao Вилла 6 сп.\nCовременная вилла с бассейном, частной территорией и огромным жилым пространством, раскинувшимся в несколько уровней на вершине холма в окружении тропической природы.\nЦена от: $ 1025 / ночь


Мадина Юсупова и Асет Джацаева йиси те New Узбек Купкари самарканд челак 3 Mp3. Minecraft Survival Ep 5 Mp3. Мадина Юсупова дог 1ижа Neu DMCA Связаться с нами.\nМадина Юсупова New Мадина Юсупова Хьо ца1 бе вацара New Мадина Юсупова сан хьоменаг New Мадина Юсупова Нана New Мадина Юсупова ойла хьоца ю Neu Мадина Юсупова Хьоме Ризван.\nМадина Юсупова Новая Песня New Мадина Юсупова Хьоме Нана Наша поисковая система найдет любую песню. Волна надежды 10 05 19 00 Mp3.\nМадина Юсупова сан хьоменаг New Мадина Юсупова хир юй те хьоца со NEW DMCA Связаться с нами. Nena No Molestes Mp3. Мадина Юсупова нена к1ант New Мадина Юсупова Хьоме нана New Мадина Юсупова Новая Песня New Minecraft Survival Ep 5 Mp3. Мадина Юсупова Хьоме Ризван Neu Мадина Юсупова дог 1ижа Neu Самые горячие новинки музыки, популярные альбомы, быстрый поиск музыки онлайн, скачивание бесплатно и без регистрации.\nМадина Юсупова Хьоме Ризван Neu Мадина Юсупова ойла хьоца ю Neu Мадина Юсупова нена к1ант New Мадина Юсупова Нана New M Sabaton Panzerkampf на русском Mp3. Слушайте и скачивайте музыку на XoMusic. Мадина Юсупова ваa нена к1ант New Первые результаты поиска — с YouTube, который будет сначала преобразован, после чего файл можно загрузить, но результаты поиска из других источников могут быть сразу же загружены юсыпова MP3-файл без какого-либо преобразования или пересылки.\nСкачать Мадина Юсупова Сан Нана New mp3 бесплатно\nМадина Юсупова Нана New M Мадина Юсупова Юьртахь вехаш везар ву сан. Мадина Юсупова ваa нена к1ант New На нашем юсурова вы можете прослушать и скачать музыкальные композиции в mp3 бесплатно. Мадина Юсупова Хьо ца1 бе вацара New Мадина Юсупова Сан Нана New Мадина Юсупова Хьоме нана New\nNext story Н ДРУЗЬЯК КАК ПРОДЛИТЬ БЫСТРОТЕЧНУЮ ЖИЗНЬ СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО\nPrevious story КНИГИ ЗАЛМАНОВА СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО


NGC 7617 — Википеди\nNGC 7617, PGC 71113, NPM1G +07.0516, 2MASX J23200893+0809566, AGC 330246, IRAS F23175+0753, MCG+01-59-051a, SDSS J232008.96+080956.5, UZC J232009.0+080956, Z 2317.6+0753, Z 406-72, LEDA 71113, Gaia DR2 2664994840294460288\n1864 шеран 23 сентябрь\n0,013593 ± 0,000417, 0,013433 ± 0,00016\n4172 километр в секунду\n23ч 20м 8,9643278913с\n+8° 09′ 56,683971348″\nNGC 7617 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 7617: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 7617.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_7617&oldid=5062337»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 4 июль, 12:20.


ГӀуь-деван-Сен-Миель — Википеди\nГӀуь-деван-Сен-Миель (фр. Rupt-devant-Saint-Mihiel) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.\nДозанашца йу ФгӀен-о-Мон, КегӀ-ла-ГгӀанд, КегӀ-ла-Петит, Нисе-суьгӀ-ЕгӀ, Виль-деван-БельгӀен, Виллотт-суьгӀ-ЕгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГӀуь-деван-Сен-Миель&oldid=7827939»