Календарно-тематическое планирование по чеченскому языку. 7 класс | Методистов.нет: учебно-методические материалы для учителей и преподавателей\nКалендарно-тематическое планирование по чеченскому языку. 7 класс\n7-г1а классан нохчийн маттана лерина долу х1ара документ кхоьллина юкъара дешаран а, коьрта юкъара дешаран а пачхьалкхан программин буха т1ехь. Программо предметан чулацам схьа а боьллу, бовза а бовзуьйту, билгалбоккху. Белхан программо, нохчийн мотт 1аморан 1алашонца цхьаьна а дог1уш, дешархой кхиоран, кхеторан, 1аморан а юкъара некъаш довзуьйту.\n– кхеторан кехат;\n– дешаран-тематикин план;\n– дешархойн хаарийн т1ег1а;\n– дешаран методикин болх кхочушбан оьшу г1ирсаш билгалбахар.\nДешаран предметан юкъара характеристика\nНохчийн мотт – иза нохчийн къоман а, Нохчийн республикин пачхьалкхан а мотт а, къоман историн, культурин бух а бу. Мотт адамийн дахарехь уггаре мехала гIирс бу. Цуьнца доьзна ду къоман кхиар а.\nЮккъерчу юкъарадешаран хьукматехь ша-тайпа меттиг дIалоцу нохчийн матто. Иза вовшашца юкъаметтигаш дIакхехьарехь, гонахара дахар довзарехь, кхетош-кхиорехь мехала гIирс бу. Дешаран декхар кхочушдарехь ненан матто ден г1уллакх ч1ог1а мехала ду. Ненан маттахь ечу ойлано 1амочух кхета гlo до берашна. Ненан мотт хааро дешархошна гlo до гонахарчу дуьнене болу кхетам а, цунах лаьцна долу хаарш а шордан а, боккхачу кхиамца оьрсийн а, кхи долу меттанаш а, дешаран предметаш а 1аморехь ненан маттехь г1ортор каро а. Цу шина матго дешар 1аморехь, кхетамца кхиарехь бокхха аьтто бо.\nНенан матте дешархойн безам кхиор лакхадаккхар ца хилча ца торуш ду. Цуьнца цхьана ненан мотт хьехар д1ах1отто деза, дагахь ца 1амош, маь1нех кхетарца к1орггера хаарш долуш дешархой хирриг – нийсий, говзий.\nНенан мотт хьехарехь литератураца уьйр латтош дешархой 1амор, уьш кхетош-кхиор доккха маь1на долуш ду.\nДешархойн 1аморан а, кхетаран а хьуьнар совдаккхарехь доккха маь1на долуш ду тайп-тайпанчу гайтаман г1ирсех пайдаэцар (таблицех, суьртех, технически (говзаллин) г1ирсех). Дешархойн бартан, йозанан а кхиор ненан меттан а, литературин а – шина а предметан юкъара дакъа ду.\nНохчийн мотт дешархо къоман гIиллакх-оьздангаллин буха тIехь кхиорехь, цуьнгахь кхидолчу къаьмнашка лерам хилийтаран коьрта чIагIо а ю.\n5-чу классехь нохчийн мотт к1иранах 1 сохьтехь хьеха лерина ю программа.\nБелхан программин чулацам\nНена маттах лаьцна дош. 5-6 классашкахь 1амийнарг карладаккхар (4 сахьт)\nХандош цуьнан кепаш а (23 сахьт)\nХандош,цуьнан билгалонаш Хандешан саттамаш Хандешан бехкаман саттам Билгала а,бехкаман а саттамаш Хандешан лааран саттам Хандешан т1едожоран саттам\nХандешан спряженеш.Хьалхара спряжении Хандешан шолг1а спряжении Хандешан кхоалг1а спряжении Хандешан йоьалг1а спряжении Хандешан йоьалг1а спряжении Хандешан пхоьалг1а спряжении Хандешан нийса йоцу спряжени. Хандешан билгалзачу кепан ораман мукъа аьзнаш карарчу хенан орамехь хийцадалар,церан нийсаяздар. Хандешнийн кхолладалар Хандешан хаттаран кепаш Хандешнашца дакъалгаш-ца,-ма нийсаяздар Хандешнийн латтамийн кепаш Хандош морфологически къастор.\nПричасти (9 сахьт)\nПричасти а, цуьнан грамматически бшилгалона Причасти хенашца хийцаялар Лаамаза а, лааме а причастеш Причастин карчамаш Причастин кхоллаялар Причастин нийсаязъяр. Причасти морфологически къастор Причастин легар Причастин кхоллаялар.\nДеепричасти а, цуьнан грамматически билгалонаш а. Деепричастин хенаш а, церан нийсаязъяр а.\nДеепричастин карчам а,цуьнан синтаксически г1уллакх а. Деепричастех 1амийнарг карладаккхар\nМасдар (5 сахьт)\nМасдар а,цуьнан грамматически билгалонаш а. Масдар классашца а, терахьашца а, хийцадалар Масдар легар Масдарца дакъалг -ца нийсаяздар Масдаран карчамаш а, церан синтаксически г1уллакх а.\nКуцдош (10 сахьт)\nКуцдош, цуьнан грамматически билгалонаш. Куцдешан тайпанаш, церан маь1наш\nКуцдешан синтаксически билгалонаш Куцдешнийн даржаш Куцдешнийн кхолладалар Куцдешан нийсаязда Куцдешан морфологически таллар\nГ1уллакхан къамела дакъош\nДешт1аьхье (4 сахьт)\nДешт1аьхьенийн тайпанаш Дешт1аьхьенийн нийсаязъяр Дешт1аьхье, цуьнан билгалонаш\nХуттург (6 сахьт)\nХуттургаш а, цуьнан тайпанаш а. Хуттургийн нийсаязъяр\nДакъалгаш (5 сахьт)\nДакъалгаш а,церан маь1на а. Дакъалгийн тайпанаш Дакъалгийн нийсаяздар.\nНенан маттах лаьцна дош. 5-6 кл. 1амийнарг карладаккхар (4 сахьт)\nКуцдош\t10 с.\nДешт1аьхье\t4 с.\n7-г1а класс чекхъяьккхинчарна хаа дезарг\n– нохчийн мотт уьйран а, юкъаметиггалин гIирс а, пачхьалкхан мотт а хиларх кхетар;\n– нохчийн мотт дешаран, къинхьегаман, говзаллин гIуллакхдарехь а, ша вовзийтарехь а, юкъараллехь ша дIалоцу йолу меттиг билгалъярехь а оьшуш хиларх кхеташ хилар;\n– вовшашца а, кхечу къаьмнийн векалшца а юкъаметтигаш дIакхехьарехь нохчийн маттах пайда эца кийча хилар;\n– къаьмнийн культурийн юкъаметтигаш дIакхехьарехь къинхетаме а, машаре а хилар;\n– шен къоман а, РФ-цехь дехачу къаьмнийн а, дуьненаюкъара культура а йовзарехь нохчийн мотт мехала гIирс хиларх кхеташ хилар.\n– барта а, йозанан а хаамех цхьатера кхеташ хилар (Iалашонех, теманех, коьртачу а, тIебузучу а хаамех);\n– тайп-тайпанчу хотIийн (стилан), жанрийн тексташ массо кепара ешар карадерзор;\n– билгалбинчу барамехь яцйина (план, юхасхьайийцар, изложени, конспект) ладоьгIна я дIаешна текст юха схьайийца хаар;\n– тайп-тайпана юкъараллин хьелаш тидаме а оьцуш, къамелдарехь а, дийцаре даршкахь, дискуссешкахь дакъа лаца а, барта а, йозанан а аларш кхолла а хаар.\nДешаран-методикин кхачаман ларам\n1. Янгульбаев В.А. Махмаев Ж.М.«Нохчийн мотт» 5-чу классашна. Грозный ГУ «Книжное издательство» 2002 шо.\n1.Тимаев А. Д. «Х1инцалера нохчийн мотт» Лексикологи, фонетика, морфологи. Соьлжа-Г1ала 2011 шо.\nКалендарно-тематическое планирование по чеченскому языку. КТП. 5 класс\nКалендарно-тематическое планирование по чеченскому языку,7 класс\nКолендарно-тематическое планирование по Чеченскому языку 9 класс — прочее, планирование\nКалендарно — тематическое планирование по русскому языку. 3 класс к учебнику Канакиной В.П. ФГОС —…\nКалендарно-тематическое планирование по родному ( русскому языку ) 9 класс — русский язык, планирование\nКалендарно-тематическое планирование по русскому языку в 7 классе — русский язык, планирование\nКалендарно-тематическое планирование по русскому языку во 2 классе по программе ПНШ — начальные классы,…\nКалендарно-тематическое, поурочное планирование по индустриальной технологии 5-6 класс (Симоненко, Тищенко +…\nКалендарно-тематическое планирование по предмету Речевая практика 3 класс (легкая степень умственной отсталости)…\nКалендарно-тематическое планирование по математике на 2014-2015 учебный год 3 класс. — математика, планирование\n← Презентация к уроку Периодты кестені даму тарихы Подготовка к ЕГЭ по русскому языкуНе с частями речи. →


МаншкугӀ — Википеди\nМаншкугӀ (фр. Manchecourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе.\nДозанашца йу Ольне-ла-ГӀивьегӀ, БгӀиагӀгӀ-суьгӀ-Эссонна, ЛабгӀосс, СезагӀвиль-Доссенвиль, КудгӀе (ЛуагӀе), ОгӀво-Бельсов, ГӀамулуь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МаншкугӀ&oldid=7819376»


VA - Высшая лига хитов. Звездный спецвыпуск 2 (2017) скачать с трекера file-x\nСкачать: VA - Высшая лига хитов. Звездный спецвыпуск 2 (2017)\nПохожие песни на "VA - Высшая лига хитов. Звездный спецвыпуск 2 (2017)"


"Зенитан": "Шаьш тIебиссинчу къоман гIиллакхаш лардан деза"\n"Зенитан" инарла директоро Медведев Александра комментари йитина, Соьлжа-гIаларчу "Ахматан" фанатийн Питерерчу тобан хьовсархошца, цара тIехулара кучамаш дIаяьхначул тIаьхьа, хиллачу инцидентех.\n"Стадионан кхерамзалла Iалашъечу белхахойн гIоьнца конфликте ца долуш дирзина гIуллакх. Хьешийн трибуни тIехь фанаташа кучамаш дIаяхаро эргIадбахийтинера меттигера фанаташ, хIунда аьлча, церан гIиллакхашца догIуш дац - дегI гайтар. Шаьш тIеоьцучу мехкан ламасташ а, гIиллакхаш а довза а деза, лара а деза. Бакъду, тхан фанаташа дикачу агIор гайтира шаьш. Шайгара бехк а баьккхина, кучамаш тIеюха аьлла, дехар дича, оцу сохьта кхочушдира цара шайга бохург. Боккха къинхетам бу, иштта дIадирзина, кхин сингаттаме а ца доьрзуш, - аьлла Медведевс.\nМаршо Радионо яздира, Оьрсийчоьнан кубок къовсуш, Соьлжа-гIаларчу "Ахмат" тобан а, Санкт-Петеребургерчу "Зенитан" а матчехь ловзар юкъахдаьккхинера, стадионехь къепе йохорна аьлла. Матч ерза 6 минот йисинчу заманчохь, командин чот 1:1 йолуш, Санкт-Петербургерчу фанаташа тIехулара кучамаш (футболкаш) дIаяьхча, меттигера фанаташ протесте бевллера.\nХьешийн ховшучу секторе дIахьаьдира бIе стаг. Масех минотана ловзар сацон дийзира арбитран. ГIуллакх латаре дерза тарлора, нагахь санна ОМОНхой а, стюардаш а юкъа ца гIоьртинехь. Меттигера фанаташ меттабалон гIертара "Ахматан" футболхой а цхьана.


Сент-Фуа (Сен-МагӀитим) — Википеди\n49°47′44″ къ. ш. 1°08′07″ м. д.HGЯOL\nСент-Фуа (фр. Sainte-Foy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу Ле-Сан-АкгӀ, Ла-Шапель-дуь-БугӀге, Ла-Шоссе (Сен-МагӀитим), Лонгвиль-суьгӀ-Си, Сен-КгӀеспен (Сен-МагӀитим), Сен-ОногӀе (Сен-МагӀитим), ТогӀси-ле-ГгӀан (Сен-МагӀитим), ТогӀси-ле-Пети (Сен-МагӀитим).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Фуа_(Сен-МагӀитим)&oldid=7843121»


Вильяльба-де-Гуардо — Википеди\nВильяльба-де-Гуардо (испан. Villalba de Guardo) — Испанин Паленсия провинцин муниципалитет.\nиспан. Villalba de Guardo\n42°43′20″ къ. ш. 4°49′20″ м. д.HGЯOL\nВильяльба-де-Гуардо картан тӀехь\nМуниципалитетан майда — 34 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 1133 метр. Дозанашца ю Гуардо, Мантинос, Сантибаньес-де-ла-Пенья, Респенда-де-ла-Пенья, Фресно-дель-Рио, Сеа (Леон) муниципалитеташ.\n246 стаг ↘242 стаг ↘228 стаг ↘219 стаг ↘216 стаг ↘212 стаг ↘211 стаг\n↘209 стаг ↘207 стаг ↘194 стаг ↗199 стаг ↘193 стаг ↗199 стаг ↗204 стаг\n↘198 стаг →198 стаг ↘196 стаг ↘187 стаг ↘184 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вильяльба-де-Гуардо&oldid=5618080»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 18 февраль 11:53


NGC 5636 — Википеди\nNGC 5636, MCG+01-37-017, PGC 51785, UGC 9304, 2MASX J14293905+0315583, SDSS J142939.02+031558.6, UZC J142939.0+031559, Z 47-62, Z 1427.1+0329, LEDA 51785\n0,3512 ± 0,5379 миллисекунда дуги\n−1,273 ± 0,841 миллиарксекунд в год, 1,182 ± 0,703 миллиарксекунд в год\n14ч 29м 39,0117751788с\n+3° 15′ 58,688657848″\nNGC 5636 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 5636: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 5636.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_5636&oldid=5060313»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 4 июль, 00:15.


КгӀевик (НогӀ) — Википеди\n50°58′13″ къ. ш. 2°14′10″ м. д.HGЯOL\nКгӀевик (фр. Craywick) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу Лоон-Плаж, Сен-ЖогӀж-суьгӀ-л'Аа, БугӀбугӀ, БгӀукегӀк.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КгӀевик_(НогӀ)&oldid=7834825»


Англь-сюр-л'Англен — Википеди\n46°41′43″ къ. ш. 0°53′05″ м. д.HGЯOL\nАнгль-сюр-л'Англен (фр. Angles-sur-l'Anglin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Вьенна. Дозанашца йу Люре (Эндр), Неон-сюр-Крёз, Сен-Пьерр-д'Ексидей, Вик-сюр-Гартамп. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Англь-сюр-л%27Англен&oldid=6663917»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 1 октябрь, 21:04.


Брюки "Юнга" ID 5341, Брюки, Брюки, шорты, Одежда ручной работы | Вся ручная работа на HandsForYou\nБрюки "Юнга" Купить Брюки Юнга, Брюки, Брюки, шорты, Одежда ручной работы. Мастер Иллаин Божна (Illain) . Брюки "Юнга" Купить Брюки Юнга, Брюки, Брюки, шорты, Одежда ручной работы. Мастер Иллаин Божна (Illain) . Брюки "Юнга" Купить Брюки Юнга, Брюки, Брюки, шорты, Одежда ручной работы. Мастер Иллаин Божна (Illain) .\nБрюки "Юнга" Купить Брюки Юнга, Брюки, Брюки, шорты, Одежда ручной работы. Мастер Иллаин Божна (Illain) .\nВ данном случае цена за работу 5000 + цена пряжи.\nоттенки синего и голубого · на заказ любой цвет\nна рост 168-180, обхват бёдер 90-96


Петарбухан Гуманитарин говзаллин бертан университет — Википеди\n59°52′45″ къ. ш. 30°22′38″ м. д.HGЯOL\nПетарбухан Гуманитарин говзаллин бертан университет\nПетарбух, Фучикан ур., 15\nПетарбухан Гуманитарин говзаллин бертан университет — Петарбухера российн лакхара дешаран меттигаш.\n4 Ишколашца юкъаметтиг лелор\n5 Студенташ дӀабахаран дов\nПетарбухан гуманитарин говзаллин бертан университет йиллина 1991 шарахь, 65 шарахь лаьттина, Лакхара говзаллин бертан оьздангаллин ишколан бух тӀехь. Кхоллархой хилира Российн маьрша говзаллин бертан федераци а, Регионашна юкъара «Петарбухан а, Ленинградан областан а говзаллин бертан федераци» цхьаьнакхетар а.\nУниверситетера дешар дӀахьо дийнан, буьйсанан, дуьхьала боцуш дешаран кепара пхеа факультетехь:\nРеклама а, юкъараллица зӀенаш а\nФилософи а, оьздангаллалоги\nРежиссура а, актёрийн говзалла\nНемцойн а, романийн а меттанаш\nБакъонан теори а, бакъо ларъяран гӀуллакх а\nЗуламан бакъо а, процесс а\nКъинхьегаман а, говзбертан а бакъо\nГражданийн бакъо а, процесс а\nФилиалаш[нисъе бӀаьра | нисъе]\nАлматин (Алма-Ата, Кхазакхстан)\nГенара Малхбалера (Владивосток ) дӀакъевлина\nПГГБУ филиал «Говзаллин а, хаамийн технологийн а институт» (Москох)\nИшколашца юкъаметтиг лелор[нисъе бӀаьра | нисъе]\nИшкол № 236 (Петарбух)\nИшкол № 215 (Петарбух)\nСтуденташ дӀабахаран дов[нисъе бӀаьра | нисъе]\n2014 шеран 26 мартехь ПГГБУ официалан сайт тӀехь хаам гучубелира, ректорато 2014 шеран мартехь-апрелехь 150 гергга дийнан дешаран студент дӀаваккха аьлла. ДӀабаха безара кхааннаш дохурш, «низам дохораш, университетан тӀегӀанан стандарташца лела ца хуурш», цунна юкъадогӀура оьзда йоцу тӀехулара кеп, оьзда мотт ца бийцар. Иштта хоуьйтура, «социалан машанашкахь студенташа лелочуьнна а тидам бийриг хиларх. Хьалхарчу рогӀехь — „ПГГБУхь ладоьгӀна“ тайпана форумашкара жигаралла». Доьшуш хиллачу студенто дийцарехь, коьрта бахьна дара социалан Контактехь машанера нисса оцу «ПГГБУхь ладоьгӀна» агӀонан тӀера жигаралла, «цунна тӀехь законан гуранан чохь буьйцура боккъала а болу ЛДМера баланех». Российн студентийн барт оцунна тӀегӀерта, ткъа декъашхоша шайн лаам ПГГБУ ректор Запесоцкий Александр дӀаваккхар бу бохара. Оццу хенахь ша Запесоцкийс «Аргументаш а, факташ а» газетехь хьолах лаьцна иштта дуьйцура: «ЛартӀахь дац ЛДМ администрацис, студенташ социалан машанашка чукхуьйсу, шена хьажийна емалалла охьатаӀо гӀерта бохуш дийцар». Ректор дӀаваккха ца велира — 2017 шеран мартехь Запесоцкий шен даржехь вара. Массашкахь дӀабахарах Запесоцкийс элира «балластах кӀелхьарваларан кӀеда кеп». Петарбухан МХГӀх цхьамма бехке вира ЛДМн ректор Российн Конституцин дешан маршоах болу 29 яззам бохийна аьлла. Цунна дуьхьала университето суьде белира МХГӀ, шен хаам юхабаккхийтира (динчу зуламан ЛДМе ахча ца даккха делира).\nПетарбухан гуманитарин говзаллин бертан университетан сийлахь докторш\nКатегори:Петарбухан гуманитарин говзаллин бертан университетера арахецарш\n↑ Справочник абитуриента. Теллина 2019 шеран 7 ноябрехь.\n↑ 1 2 Синдаловский, 2002, Деаббр. ВПШК: Высшая профсоюзная школа культуры, ныне Гуманитарин университет говзаллин бертан (ул. Фучика, 15)..\n↑ 26 марта. Ректорат дал поручение деканатам отчислить в марте-апреле 2014 года до 150 слабых студентов дневного обучения.. СПбГУП (2014, 26 март). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 10 апрелехь.\n↑ 149 студентов отчисляют за подписку на паблик в сети «ВКонтакте». Look At Me (2014, 7 апрель). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 10 апрелехь.\n↑ Студенты СПбГУП поплатились за активную гражданскую позицию. МК в Питере (2014, 7 апрель). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 10 апрелехь.\n↑ РСС потребовал отставки ректора СПбГУП Александра Запесоцкого. Росбалт (2014, 7 апрель). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 10 апрелехь.\n↑ Александр Запесоцкий: активность в соцсетях — это штрих к портрету студента. Теллина 2018 шеран 16 февралехь.\n↑ 1 2 3 Петербургский ЛДМ остался без миллиона // Коммерсантъ.\nСиндаловский Н. А. Ваш Последний Шанс Коллега // Словарь Петербуржца. — СПб.: Норинт, 2002. — 320 с. — 6000 экз. — ISBN 5-7711-0132-X\nПетарбухан гуманитарин университет говзаллин бертан.\nПетарбухан лакхара дешаран меттигаш\nПачхьалкхан лакхара дешаран меттигаш\n( — медицинин, — тӀеман)\nАкадемин РӀА Ж. И. Алфёровн\nБалтикин техникин Д. Ф. Устиновн цӀарах (Военмех)\nХӀордан а, эркан а флотан адмирал С. О. Макаровн цӀарах (хилла ППТӀКУ)\nТӀеман-транспортан цӀерпоштнекъан эскарийн университет\nТӀеман зӀенан университет\nХаамийн технологийн а, механикин а, оптикин а (ХТМО)\nЛенинградан А. С. Пушкинан цӀарах\nХьалхара медицинин И. П. Павловн цӀарах\nХьехархойн А. И. Герценан цӀарах\nПолитехникин Сийлахь Петран\nПетарбухан Российн ЧХьМ ПЦӀДГӀ университет\nКъилбаседа-Малхбузен медицинин Мечниковн цӀарах\nТелекоммуникацийн М. А. Бонч-Бруевича цӀарах\nПромышленностан технологийн а, дизайнан а\nФизикин оьздангаллин П. Ф. Лесгафтан цӀарах\nЭкономикин (хилла ФИНЭК)\nТӀеман гӀирс-техника латторан А. В. Хрулёвн цӀарах академи\nТӀеман зӀенан С. М. Будённыйн цӀарах академи\nТӀеман-космосан А. Ф. Можайскийн цӀарах\nТӀеман-медицинин С. М. Кировн цӀарах\nТӀеман-хӀордан Н. Г. Кузнецовн цӀарах\nХалкъан говзаллийн лакхара ишкол\nМихайловскийн тӀеман артиллерин\nОьрсийн балетан А. Я. Ваганован цӀарах\nИсбаьхьаллин-промышленностан А. Л. Штиглицан цӀарах (Мухинан доьшийла)\nТӀеман-хӀордан (ХӀордан Сийлахь Петран корпус)\nТӀеман ЧГӀМ чоьхьара эскарийн институт\nПетарбухан Российн ФКхГӀ институт\nРоссийн пачхьалкхан сценин говзаллийн институт\nКинон а, телевизонан а\nПсихологин а, социалан белхан а\nФранцузийн университетан колледж\nН. А. Римский-Корсаковн цӀарах консерватори\nЭкономикин лакхара ишколан\nЮстицин министраллин бакъонан академин\nКъилбаседа-Малхбузен урхаллин институт РХБПГӀА\nИнарлин прокуратурин университетан Юридически институт\nПачхьалкхан йоцу лакхара дешаран меттигаш ( — синмехаллин)\nГуманитарин говзбертан университет\nУрхаллин а, экономикин а технологийн\nОьрсийн керсталлин гуманитарин\nМалхбален-Европин психоанализан институт\nЛакхара динан-философин ишкол\nISNI: 0000 0000 9188 0306 · LCCN: n95080324 · VIAF: 134570308\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Петарбухан_Гуманитарин_говзаллин_бертан_университет&oldid=5445524»\n1991 шарахь кхоьллина университеташ\nПетарбухан лакхара дешаран меттигаш абатца\nПетарбухан гуманитарин лакхара дешаран меттигаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 31 декабрь, 03:40.


Камышла (Самаран область) — Википеди\nКамышла (Самаран область)\n4842 стаг (2010)\nКамышла картан тӀехь\nКамышла (оьрс. Камышла) — Российн Федерацин эвла, Самаран областан Камышлан кӀоштан административан центр.\nБахархойн дукхалла 4842 адам леррана 2010 шарахь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Камышла_(Самаран_область)&oldid=4752092»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 23 февраль, 04:47.


Путинца а, Алиевца а цхьанакхета Москва веана Пашинян\nЭрмалойчоьнан премьер-министр Пашинян Никола Москва кхаьчна. Ломарчу Карабахехь лаьттачу хьолах дийцарш дIахьур ду цо Оьрсийчоьнан а, Азербайджанан а президенташца Путин Владимирца а, Алиев Ильхьамца а. ТАСС агенталло яздарехь, оршотан дийнахь бина и хаам Эрмалойчоьнан Оьрсийчуьрчу посоло Тоганян Вардана.\nМасех сахьт даьллачул тIаьхьа цхьанакхетар болуш бу уьш аьлла, Фейсбукерчу шен пена тIехь хаийтина Эрмалойчоьнан премьеран пресс-секретаро Геворкян Манес. Иштта, цо билгалдаккхарехь, къамелаш дирзинчул тIаьхьа официалехь зорбане йоккхур ю хиллачу къамелан пресс-релиз.


"Куриев Оьрсийчоьнна дуьхьал" аьлла, бинчу латкъаман хьокъехь Европан адамийн бакъонашкахула йолчу кхело (ЕСПЧ) сацам бина, Оьрсийчоьнан Iедалхой бехке бу 32 шо долу Куриев Муслим валарна аьлла. Кхело билгалдаьккхина, адаман бакъонаш ларъечу Конвенцин 2-чу артиклца йолу "дахаран бакъо" а, 8-чу артиклан ("лараман а, доьзалан дахаран а бакъо") а йохийна хилар.\nЛаткъамбинчунна компенсаци дIаялар тIедожийна 60 эзар еврон барамехь, хоуьйту "Мемориало" (Оьрсийчоьнан Iедалша арахьарчу агентийн тептаре яьккхина организаци, "Мемориал" цунна реза ца хилла. - Редакцин билгалдаккхар.).\n2014-чу шеран Зазадокху-беттан 22-чохь ГIалгIайчуьрчу Плиево эвлахь къайлахчу сервисийн а, чоьхьарчу гIуллакхийн а белхахоша вийра меттигера ши вахархо - Дышноев Башир а, Куриев Максим а. Iедалхойн версица, Куриев вийнера герзаш кхуьйсучу юкъанна. "Мемориалан" белхахоша хьесап дина, ницкъахошца кхийсаршка иза ваьлла вац аьлла.\nГIадужу-беттан 5-чохь 2010-чу шарахь тоьпаш тоьхна вийначу ГIалгIайчуьрчу вахархочун Цечоев Гиланин доьзалехьа сацам бина Европерчу адамийн бакъонашкахула йолчу кхело (ЕСПЧ). Цуьнан вахаран бакъо йохийна хилар тIечIагIдинчу кхело вийначун доьзална 20 эзар евро компенсаци хIоттийна, хаамбина "Правовая инициатива" проекто (арахьарчу агентийн тептаре яьккхина проект - редакцин билгалдаккхар.).\n2010-чу шарахь Дагестанехь вайначу ГIалгIайчуьрчу вахархочун Хутиев Мухьаммадан гергарчарна 60 эзар евро компенсаци ялар тIедожийна Европерчу адамийн бакъонашкахула йолчу кхело тахана.\nЛелийначу къизаллашна а, адамалла йоцчу хьелашкахь набахтехь латторна а дуьхьал 2015-чу шарера 2020-чу шаре кхаччалц Оьрсийчоьнан Iедалхошкара 3,5 миллион евро аьрзнаш чукхачийначарна дIакхачон сацамбина Европерчу адамийн бакъонашкахула йолчу кхело. Оьрсийчоьнан 46 регионера кхаьчна оцу кепара латкъамаш Европан кхелан инстанци.


Риокур — Википеди\nРиокур (фр. Riaucourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха Марна. Дозанашца йу Болонь (Лакха Марна), Бретене, Дарманн, Тре (Лакха Марна). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Риокур&oldid=5181682»


Москварчу "Неолит" кафена хьалха хиллачу тасадаларх а, цул тIаьхьа стаг верах а шуьйра яздина "Росбалто".\nАгенталлан хьосташа дийцарехь, шайн махкахочунна вас йина аьлла, Нохчийчуьра бахархой бекхам беш хилла Азербайджанера схьабевллачарна. Нохчочунна тIехь ницкъ мел бинчарна йиттина, ткъа азербайджанхойн лидер, "авторитет" Оруджов Гариб вийна, тапча тоьхна.\nХилла ситуаци дика евзачо "Росбалте" дийцарехь, Дагестанехь кхиъначу нохчочун Алиханан дов даьлла хилла Москварчу Печатники олучу кIоштахь бехачу азербайджанхошца. "Оруджов Гарибан" тобанера хилла уьш. Печатникехь авторитете стаг ву ша бохуш, лелаш хилла Оруджов.\nЦо терго латтош хилла цхьа могIа ресторанашна а, йохка-эцаран базаршна а тIехь. Ткъа "Неолит" кафе цуьнан штаб-квартира хилла.\nСоциалан машанашкахь доладелла хилла Алиханан дов дуьххьара. Цу майданахь аьшнашбина хилла цо шен оппоненташ а, доллу Азербайджанан къам а. Юьстах вала аьлла, кхайкхича, ша цхьаъ тIевахана хилла иза.\n"Адамца цхьана минотехь ахь къамел дича, хьуна хууш ма хуьлу, и стаг могуш ву, йа вац. Иштачу нахаца дов къастор - ша цаларар ма ду", - боху агенталлаца къамел дечо.\nАлиханна йиттина, иза кхетамчуьра валлалц, цул тIаьхьа машенан багажник чохь Оруджовна тIевигина хилла. Цул тIаьхьа иза метта а валийна, кхи а тIе йиттина цунна.\n"Масех сахьтехь ницкъбина Алиханна тIехь. Ша могуш ца хиларна, цунна-м хууш ца хилла шена тIехь дийриг хIун ду а. Видео тIе дIа а язвеш, шена гечдар дехийтина ца Iаш, осал мел дерг а дийцийтина цуьнга азербайджанхоша. Цул тIаьхьа хьажа томехь йолу цхьа видео яржийна цара. И дерриге а Оруджовс куьйгалла а деш, дина хIума ду", - аьлла, дийцина агенталле шен цIе яккха ца лиинчо.\nТIехь экзекуци йинчул тIаьхьа юха а багажник чу а хаийна, юьстах ваьккхина, охьатесна хилла Алихан.\nОьрсийчоьнан кеп-кепарчу гIаланашкахь нохчийн диаспорийн векалша дийца даьккхина и гIуллакх социалан машанашкахь видео Iораяьллачул тIаьхьа. Москвахь шайггара таллам бина цара, мила ву оцу доллучунна а тIехьа лаьттарг зуьйш. ТIаккха сацамбина нохчаша, Азербайджанера схьабевллачаьрца "тIом" бан.\n"Кхузахь Алихан вийцина ца Iа, леттачарна цхьанна а иза вевзаш ца хилла. Массо а эргIадвахийтинарг ша и ситуаци ю", - аьлла, билгалдаьккхина "Росбалт" агенталлан хьостано.\nТIаьххьара а, масех нохчочо шайца цхьанакхета аьлла хилла Азербайджанерчу бахархошка. Дахначу еаридийнахь буьйсанна "Неолит" кафе чохь вовшахкхета барт хилла шина агIонан. Нохчийчуьра а, кхечу Оьрсийчоьнан регионашкахь а бехаш болу нохчий а гуллуш хилла Москвахь, Алиханна тIехь харцо лелийначарна бехкам бан. Вовшахкхетта Москвахь бехачарех йоккха тоба, царех дукхахберш профессионалан латархой а болуш.\n30 стаг хилла верриг а кафе хьалха тIевеанараг. Азербайджанхой кийча бара уьш тIеэца, амма оццул дукха нохчий вовшахкхетар бу аьлла, дагахь ца хиллера царна.\nДов къасто хIорш кафен уьйтIа бевлча, машенашчуьра охьалилхинчу нохчаша юкъаметтиг къасто къамелаш а ца деш, летта азербайджанхойх, травматкиан герз а детташ. Баьхкинчара хоьттург Оруджов хилла, ткъа иза-м, дийцарехь, шен машенахь дIаваха кхиъна.\nИза лаха тIаьхьабевллачу нохчашна каравеана Оруджов Самаркандан булварехь. Вада гIоьртинчу цунна циггахь тIаьхьашха герз диттина, вийна иза. Цул тIаьхьа дIасабевлла нохчий.\nАгенталлана хилларг ма-дарра дийцинчунна хетарехь, кхи тIаьхье йолуш хир яц хIара истори. "Боллу азербайджанхошна дуьхьал йолийна акци ма яцара иза, цхьана тобано динчу цхьана зуламна бина бекхам бара", - аьлла цо.\nХааза дуьсу, муха хир ю ницкъаллийн структурийн хиллачух реакци. ХIинцале оцу зуламан талламбан юкъаозийна МУР-ан белхахой.


Перегляньте просто зараз онлайн: Кухня гостиная. Дизайн интерьера кухни и гостиной. Остров на кухне\nДетальний опис відео: Кухня гостиная. Дизайн интерьера кухни и гостиной. Остров на кухне https://www.youtube.com/watch?v=MqkZTW0nb9Y Подписывайтесь…\nЧисло переглядів на цей час: 406\nЧас публікації: 2017-08-31 09:20:13\nПовна тривалість відео: 2:16\n20 29-06-2018, 18:02\n22 29-06-2018, 16:02\nПерегляньте просто зараз онлайн: Ремонт дизайн спальни Повний опис відео: Число показів на цей час: 33 Час публікації: 2017-12-14 19:03:34 Повна тривалість відео: 16 Hovo Elduzyan Кількість лайків: 3 Кількість дизлайків: 0


Кампет-е-Ламолер — Википеди\n43°55′05″ къ. ш. 0°36′23″ м. д.HGЯOL\n18,97 квадратан километр\nКампет-е-Ламолер (фр. Campet-et-Lamolère) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ланда. Дозанашца йу Мон-де-Марсан, Сен-Мартен-д'Оне, Сен-Пердон, Сен-Пьерр-дю-Мон (Ланда), Юшак-е-Парантис. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кампет-е-Ламолер&oldid=5163043»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 06:22.


Аспер — Википеди\n▼507 стаг (2018 шеран 1 январь)\nАспер (фр. Aspères) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Гар. Дозанашца йу Карнас, Сен-Клеман (Гар), Кампань (Эро), Гарриг (Эро), Салинель, Сомьер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Аспер&oldid=5150707»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 18:01.


Товбеца-бутт 11, 2013\nТемишев Ислам, МахкатIера тIемало, цо кховдийначу хааман гIоьнца байъира Iедало дахначу Iай вежарий ГакаевгIар Муслим а, Хьусайн а, церан 9 накъост а.\nНакъостан тешнабехкаца кхелхина, нохчийн исторера схьаэцча, хийла къонаха, масала, Эвтархойн Ахьмад, обарг Зелимха, Дудаев ЖовхIар, Масхадов Аслан, дуккха а кхиберш. Тешнабехк бар, накъосташна ямартло яр цкъа ца хилла вайн къомо къобалдеш. ТIемалойн ГакаевгΙеран тоба кхелхачу дийнахь ваьлла Темишев Ислам накъостий бухкучу новкъа, я хьалха дуьйна царех а кхетта, уьш бухкуш лелла, кхеташ дац. Емалво Темишев Маршо Радиоца къамел диначара а...\n2008-чу шарахь кхетта Темишев Ислам муджахΙидех – деа шарахь сов лелла хьаннашкахь. Цуьнан бΙаьхонан башхаллаш муха яра ала хууш хΙума дац. Стохка Ιай YouTube йиллинчу видео чохь ву иза ломарчу лайн некъахула шайн баннашка богΙучу тΙемалошца. Иштта ду цуьнан хΙетахьлера къамел.\nХΙун ю тешнабехк, мел кΙорга бу цуьнан орамаш нохчашлахь? Оцу хьокъехь шен ойла йовзуьйту Францехь вехачу веа шахIидан дас Деналбека.\nКхел ен кеп ю Ιедалша Темишев Исламна тΙехь тахана хΙиттош. Цо шена беана пайда юьстах а буьтуш. Тамаше ду Кадыров Рамзанца болу а, боцу а нохчий цхьабосса оцу кхелана тIера хилар. ...Я тамаше ца хила а тарло иза. ...Тешнабехкан мах болучух тера ду иштта.\nКъам духкучийн мах


Полотенце махровое 35х70 Бабочки (Aquarelle) аметист. | PASTEL - интернет-магазин постельного белья.\nПолотенце махровое 35х70 Бабочки (Aquarelle) аметист\nВ наличииКод: 65000022795


Дала хьо къинойх цIанван лушболчу балина гонаха шайтIано сингаттаман бIарлагIаш, гIаларташ хIиттош, хьоьца гIайгIанаш карзах а йохуш, и хьуна Дала хьо ца везаш белла бу моттуьйту. Моттар бен дац и. КIеззиг дерг доккха гойтуш, доккха дерг кIеззиг гойтуш, хьо гIайгIане хилча, сакъералуш, адамийн билггал мостагIа долу шайтIа ду и хьоьца ловзуш. Цо дагатуьйсуш ю адамна къелла а. Хьан даге моттарш туьйсу цо, юха оцу моттарех хьан даг чохь цхьа а бух боцу кхерамаш кхоллало. Хьо кхера волало тIаккха, стенах кхоьру а цахууш, кхера цхьа а бахьана ца гуш.\nСинан шен кхача бу, дегIан шен кхача бу. И хаа деза уггар хьалха. ДегIанна кхача хIиттийнера аьлла са дузур дац хьан. Садуьзча бен сица паргIат хир вац хьо. Сица паргIат ца хилча, хьоьгара гIайгIа а, сингаттам а дIа а бер бац цкъа а.\nСинан кхача – Дела вовзарехь, Дела хьехорехь, Деле верзарехь, Далла хьаставаларехь, Деле гечдар дехарехь бу. Кхин бан а бац, цигахь бен.\nДелан кхолламан а, хIара долу Iалам латтош волчу Делан ницкъ кхачаран а ойла а еш, шен деган маттаца а, коьртан маттаца а даим Дела хьехочунна, Шега дехначунна жоп луш, шена гергахь караво Дела. Ткъа Дела Шен къинхетамца гергахь волчу меттехь шайтIано дагатуьйсуш болу сингаттам, гIайгIа а хила йиш яц, хIунда аьлча цигахь шайтIа хуьлуш дац. Дела хьехош болчу нахана гонаха цIеран пардо ду шайтIанна, и герга гIоьртича, дага а деш. Адаман багара юьйлу Дела хьехоран Iаь – цIе ю шайтIанна. Нехан хьогIан бIаьрганна, бозбуанчаллина, саьхьараллина тIедан некъ ца хуьлу даим Дела хьехош волчу стагана. Цундела хьо Дела хьахо вицвалийтар ю шайтIанан ерриг Iалашо. Дела хьахо хьо вицвалар – шайтIанан толам бу. И шайтIа тоьллачу меттехь гучуболуш а бу кхерам, сингаттам. И ду и Делан гергарчу нахана тIехь кхерам хир бац, гIайгIане а хир бац уьш бохург. Уьш даим деган маттаца а, коьртан маттаца а Дела хьехош, ойла а, дог а Делах хоттаделла болу дела. Царна шайна гушдерг гучу хенахь и шайна гушдерг ца гуш, и гушдерг кхоьллина, кхуллуш волу Дела го, хуьлушдерг хуьлуьйтушверг, кхуллушверг И бен цахилар, Цунна гергахь массо а хIума делла, гIорасиз хилар, вуочух дIахьовзор, дикачунна тIеверзор Цуьнгахь бен цахилар, Цуьнан Лаамца, Цуьнан Ницкъаца бен хIумма а хуьлуш цахилар бIаьрганегIар тухучу юкъана а диц ца деш.\nМел долчу хIумангахь «Ла илахIа иллаллохI» – «кхин Дела ма вац АллохI воцург» го царна.\nИ бен ма вац хIокху доллучу Iаламехь хуьлуш мел долу хIума хуьлуьйтушверг, хуьлуш мел доцург ца хуьлаьйтушверг. Тийнадерг тийна ма дац, хьуьйшдерг хьуьйш ма дац, цхьа а дегI меттахдолуш ма дац Цуьнан пурбанца бен. Цхьа а хIума кхоллар, хилийтар Цуьнгахь бен ма дац. Шена Iибадат дан хьакъдолуш кхин Дела а ма вац, И воцург. Шега болх дIабала а, дегайовхонца Шега товжо а хьакъдолуш, хьан деган лаамаш, сатийсамаш кхочушбан, деха а, дехча дала а цхьа а ма вац, И воцург. Хьуна пайда бан а, зен дан а ма вац, И воцург. Цунна гергахь доллу хIума а гIорасиз ма ду. Цунна ца лаахь хир ма дац хьуна хила мел луушдерг.\nТIаккха оцу Дела цхьаъ хиларехь, оцу Дела цхьаъ варехь, нисдан ма-дезза шайн дахар, ойла а, тешар а нисдина, и хьал шайца латточу Делан гергарчу эвлаяашкахь а, церан некъашца, церан лорах боьлхучаьргахь а хIун кхерам хир бу, хIун сингаттам хир бу, Делан къинхетам, Делан орца, Делан гIо даим царна гергахь хилча? Хьайна а иштта, оцу хьолехь хила лаахь, даим Дела хьехош хила хьо, оцу белхан ойла а еш. Хьайна дуьненахь, эхартахь ирс долуш хила лаахь, ирс каро лууш хьо велахь, даим Дела хьехош хила хьо, цигахь бен карор дац хьуна и. Ахь леха-м лоьхур ду, хьуна кара-м дийр дац. Хьо мел дукха дуьненан даьхни долуш велахь а, синтем хьоьгахь бацахь, хьо дагца паргIат а вацахь, хьуна хьайгахь дерг ирс хетар дац. Цо чIагIдо ирс дуьненан хIуманехь цахилар. Дуьненан хIума тахана хуьлу, кхана ца хуьлу. Ткъа Дела хьехор, ахь хьайгахь латтийчахьана, даим хьоьгахь хуьлуш ду, хьоьца хуьлуш.\nИрс – сица маьрша, сица паргIат хиларехь ду. Сица маьрша хир вац синна шен кхача дIалуш ца хилча. Са а ду, дегI санна, шен кхача а луш, дузо дезаш. Цундела сица маьрша, сица паргIат болу нах, ирс долу нах – уьш даим Дела хьехошберш бу, шайна даим догIанах тIебоьлхуш болчу Делан къинхетамо уьш хьоьстуш болу дела. Царна цхьа а кхерам бац гушдоцчу шайтIанера а, шина кога тIехь лелаш долчу шайтIанера а. Уьш ларбеш бу долу хIума а Шен Урхаллехь, Шен Паччахьаллехь Долчо. Долуш мел долу хIума долуш ду хьуна Цуьнга хьашт долуш. Цунна ца хууш, Цуьнан лаам боцуш, ша-шаха хуьлуш цхьа а хIума а дац хьуна.\nДела цахьахор – сингаттам бу хьуна.\nДела хьахор – синшоралла ю хьуна.\nДела везаран, Дела хьехоран марзонца юста цхьа а марзо а яц хьуна хIокху Iаламехь.\nМа дукха хIума ца оьшур-кх адамана ирсе хила. Ма дукха адамаш дIадоьлху-кх, ирс а долуш, шайгахь дерг ирс ца хеташ, оцу ирсе сатуьйсуш.\nИ ирс гушшехь цагар, карондолччехь и цалахар, ирс ирс цахетар ю-кх адамийн дакъазалла. Адамана шен доцург хета даим ирс. Юха, шегахь хила а хилла дIадаьлларг, шех дIа а къаьстина, дайнарг ирс хета долало адам, ирс и хиллийла а хууш.\nКъениг – цхьа хIума хьаштъерг ву. Шен долчух тоамбийриг – къен вац, хIунда аьлча и хIумане хьаште йолуш вац. Цунна шен ду аьлла хета. Цуьнан дог токх ду. Цуьнан сица тем бу. И ву ирс долуш.\nДолчух тоам а ца беш, кхин а дезашверг ву хьашт. Цунна шен дац аьлла хета. Цуьнан дог токх ца хуьлу. Цуьнан сица тем ца хуьлу. И ву къен. Цунна цкъа а карор дац ирс, я карийча хаа а лур дац.\nЦаIабарх, долчух тоам цабарх олу и сутаралла. Иштта шен сутараллица Iехаво-кх дуьнено, хьекъал кхола а дой, доцург ду а моттуьйтуш, дерг дац а моттуьйтуш.\nБакъ ду и, адамана хIума хьекъалца го. Цунна тоьшалла ду – бIаьрса дайнарг гIенаха сагуш хилар. Самонна чохь волчу бIаьрса дайнначул бIарзе ву самонна чохь воцу сагушверг. Дуьненал яккхий а ю адамийн дуьненах йолу ойланаш. Аьлча а, дуьнено, Iеха а веш, шех кхуллуш йолу ойланаш.\nКху харцдуьненахь шен юьхьсибат дита а ца лаьа шена, аьлла, кхин шен сурт ца доккхуьйтуш, бакъдуьненчу вирзина волчу Артхана билла\nцхьа а бехк болуш дуьне хIара доций хууш ву со, ша Делах ца теша бохушверг, шега вуон деъча, Деле кхойкхуш сайна хезначу дийнахь дуьйна.\nЦундела, айса къуьйсучарна къийса дитина долчу кху дуьненах суна кхачам хилла-кх\nДала, синош кхолла а кхоьллина,\nсо вац ткъа шун Дела? – аьлла, цаьрга хаттар а дина,\nБакъду-кх и, Хьо ву-кх тхан Дела, аьлла цара жоп а делла,\nюха шаьш дуьненчу даьхча, Дала шайгара эцна йолчу оцу чIагIонах ца доьхначу синойх сайн са хилар.\nСуна кхачаме хилла-кх\nДуьненан кийрахь Дала чу са мел кхоьллина долу хIума сайн куьйган зуламах маьрша хилар.\nдикане догдаха а, диканах дог ца дилла а йолу сан бакъо цхьангге а хьашалург цахилар.\nнехан маршо лоьруш йолу сайн маршо.\nнохчийн ломахь кхиъна болчу къеначу акхачу кхуран IиндагIехь карош йолу синпаргIато а,\nнохчийн Iаламо ас шена тIедоьгIна хьажар шен исбаьхьаллин куьйгашца къевллина шен марахьарчор а.\nкорта айббина бийца сайн мохк хилар а, цуьнан цIе Нохчийчоь хилар а.\n– Машен яц хьан, хьенех?\n– Яц сан машен. Амма кху дуьненчохь мел йолу машенах а, ас хуьйцур боцу ши ког-м бу сан. Цул дезаниг а ду – цунна Далла хастамбар.\nБакъдолуш, ма дукха хIума ца оьшу-кх\nадамана ирсе хила: и ирс ган бIаьргашший, Далла хастам беш, оцу ирсах воккхавеван, кийрахь сема доггий хилчхьана. Ма дукха адамаш дIадоьлху-кх, ирсе а долуш, ирсе са а туьйсуш.\nШахIидан воI Дауд-хьаьжа кхалхарна\nДелан дика лай а, Делан гергара а муха хила веза хьехарна хьайн сирла дахар а дитина,\nтхан иэсехь даха Делах кхерарх долчу нуьрах догу хьайн юьхь-сибат а\nкху хьешан цIа долчу дуьненахь хьайн хьошаллах ца вухуш,\nцхьаьнцца а баьрче къевсина, дог айделла, васхала ца вуьйлуш,\nхьайн деган дикалла ца кхоош, даим хьайгара цхьа бехк божарна кхоьруш, ийзалуш, хьан меттан эшарх доьжначо цатам бина да а воцуш,\nэзарзза хезнарг а, ахь дуьйцуш, даим керла а хуьлуш, гIамаро дIахуду хи санна, хьайн беркате Iаь нехан дегнаш чу а юьжуш, кху дахарх оьзда дIа чекх а ваьлла,\nтхан дагадийларца тоьвжу меттиг еса а юьсуш,\nхьо волуш даккхийдедина тхан дегнаш, хьан тхох къастарна, лаьттах кхетта ангалин пхьегIа санна, ата а луш, хьо вайча серладийлина тхан бIаьргаш, догIанан марха санна, кхола а кхулуш,\nцIархазмана а, лерхазмана а доцу, шайгахь цхьа а шалхо а йоцу\nнехан деза-доккха тоьшаллин дош хьайх даха а дуьтуш,\nхьуо цавевзинарш а тIехь холчу а хIиттош,\nайхьа цкъа а ца лехна долу хIара дуьне а дитина,\nхьо хьайна тIехдукха везна волчу хьайн Делан дикане воьрзучу дийнахь,\nтхуна Дала хаийтир-кх Ша дIавуьгушверг Шен гергара стаг вуйла.\nХIара мIаьргонаш, хIара денош, хIара шераш,\nхIокху дахарехь мел нислуш болу лазамаш,\nгIайгIанаш, Iовжамаш, цатемаш, халахетарш,\nсингаттамаш шеца а эцна дIаяхана,\nяйна, дIаяьллачу хене вуха а хьоьжуш,\nцхьана сарахь, малх бузуш,\nкетIарчу диттан IиндагIе а хиъна,\nловзучу берийн аьзнашка ла а доьгIуш, Iаш,\nма чIогIа хьаьгар ву-кх\nхIинцца карахь йолчу хIокху хена чу вухаверза,\nлан мел дезнарг юха лайна а...\nДIагIур ю хан, хIора шен мIаьргонца вай къан а деш, безарш-бевзарш вайх къеста а беш.\nДIадер ду дерриг, цхьа дагахьбалламаш бен буха хIума а ца дуьсуш. ДIадаьлча бен хаа а ца хаьа адамана хIуманан мах.\nШаьш беркъа лелла а вай кечдеш лелла болу,\nшаьш меца Iийна а вай дузош лелла болу,\nдаим вай вуонах,\nмассо а хIуманна тIехь вайн аьтто а, кхиам а хилийтар,\nвай могуш-маьрша лелор Деле а доьхуш, Далла хьесталуш баьхна болу вайн дика дай-наной дIабахана хир бу, Дала уггар сиха жоп луш долу шайн доIанаш эцна, хьан хIусамаш марзонех яьсса а йитина.\nЯ ахь хийла вас йина долу адам а хир дац дийна, тIевахана, къинтIерадаккха. Оцу дагахьбалламел доккха Iазап а хир дац-кх хьуна къонахчуьнга дан.\nТIаккха ойла сема йолчунна,\nдог дийна долчунна,\nйоьдучу хенан мах хуучунна\nмел хаза ю\nкхана шен марзонашца,\nшен дагахьбалламашца карлаюьйлур йолу,\nхIинцца карахь йолу хIара хан.\nКхана хьо шех хьегар волчу ирсан да ву-кх хьо тахана.\nМел еза ю,\nвайга ойла еш хила аьлла волчу Дала шех дуй бууш йолу хан!\nШена динарг декха бекхамна сихвалар, сихха и дIа ца декхча, шена тIе эхь догIу, ша къонах ца хуьлу моттар – къонахаллин кхетам цабовзар ду.\nКъонахийн кхетам иштта бац, я цкъа а хилла а бац иштта. Къонахашкахь собар хилла даим, шаьш къонахий болу дела. Собар кхачийча а собар карош хир ву, баьхна, къонах.\nВай ца боху: зулам мел дечунна къинтIера а волуш, и, шен зуламаш дойтуш, Iаддавита веза, бекхам хила а ца беза. И – кхин агIо ю.\nМел дукха хьуьнарна тоьлла, доьналлин дай баьхна дуьненахь, динарг ца дуьтуш, бекхам оьцуш. Амма наха бIешерашкахь биц ца беш, къонахийн масалшкахь бахка а беш, шайн дийцарша хийла вайн бIаьргех хи а доккхуш, нехан иэсехь биснарш – шайгахь бекхамна доьналла доллушехь, къинтIерабийлинарш, чIираш йитинарш, вуонна дуьхьала дика динарш бу. Цундела аьлла къинтIеравалар – де долчу, доьналла долчу стеган амалех ду.\nЛата санна ца лата а доьналла оьшуш меттиг йогIу. Мел хала ду шен оьгIазло саца а йина, шен оьгIазлонал хьекъал толо. И хала долу дела ма ву шен оьгIзло сацалушверг чIогIа а. Хала дерг дича бен чIогIа а ма ца хуьлу стаг. Аттадерг-м хьаьнгга а дало. Цундела, баттара шаьлта яьккхича, цIийн тIадам ца боккхуш, чуйилла мегар дац, олуш, схьадеана ду вайн къоман. И мичча-миччахь а атта ца яккхийта, герза тIе кховда къонах сих ца валийта, и тоха а ца оьшуш гIуллакх дерзахь, юха батта чу йилла езар долу дела.\nСихалла – къонахийн амал яц.\nКуц буьрса хиларо,\nмеженаш ондда хиларо,\nадамийн догIмаш тIехь толамаш бахаро,\nлатарна кайолуш хиларо къонах вина цхьа а къонах ца вевза вайна.\nВайна буьйцуш мел хезна болу къонахий догдика нах, адамаллех дуьзна адамаш хилла, сихалла хьекъалал хьалха ца эккхийтал кхетам болуш.\nОцу доллучунна къеггина тоьшалла вайна карадо шел воккха къонах хилла а, я хир а воцчу вайн Пайхамарехь, Делера салам-маршалла хуьйла цунна, цуьнца нислуш, цуьнан лорах схьабаьхкинчаьргахь. Хьехар дезаш веанчунна кхузза хьехар дина вайн Пайхамара, Делера салам-маршалла хуьйла цунна, «ОьгIаза ма эха», – аьлла, кхузза а олуш.\n«ОьгIазлоно лаьцнарг шайтIано шена вехна», – олуш ду. ШайтIано ловзош хила йиш яц къонах. Къонах – шен мостагI къарлушверг ву. И мостагI – цуьнан дегI ду, цуьнан дегIан лаамаш, дегIан сакхташ. Шен дегIал воккха мостагI хир вац къонахчунна. Шен дегI цакъарлучуьнга цхьа а къарлур ву бохург бакъ дац.\nЦундела аьлла вайн Пайхамара: «ЧIогIа вац нах къарбешверг. ЧIогIа ву – оьгIаз вахча, шен оьгIазло шегахь сацо ницкъ кхочушверг».\nЦундела оьшуш бу массо а хIуманах нийса кхетам. Кхетам нийса ца хилча, ша дешдерг цхьа чIогIа сийлахь хIума ду а моьттуш, Iеха а лой, цхьа галдаьлларг, цхьа осала хIума до цхьаволчо. Юха цунах хьовзам болу.\nЦхьа а дов дац маслаIатца бен доьрзуш. Я цхьа а тIом а бац, шина а агIор болчу наха вовшахкхетий, цхьа бартбой бен, боьрзуш.\nТIаккха, мацца дахна а маслаIата тIе и даха дезаш хилча, маслаIатечу къамело дерзор долуш делахь, гена а ца доккхуш, цунах цIийнан Iовраш ца еш, дола ма делла, дерзийта деза муьлхха а дов. Дов дика хIума яц. Доьвно толош хIума а дац. «Хьо тоьлла долчу доьвнал гIолехь ду хьуна хьо эшна долу маслаIат», – баьхна хьекъалан дайша. Дов дезна а, дов лехна а бац къонахий. Къонахий даим девнах идда.\n«Нах боцчу нахаца долчу гергарлонал нах болчу нахаца долу дов тоьлу», – олуш ду. Нах болу нах кхетам болуш хуьлу, цундела цаьрца долу дов гена ца долу бохург ду и. Цундела оьшуш ду хьекъална сема хилар.\nКъонахий – сема нах бу!\nСо Нохчийчохь вина нанас дена,\nас дитинчу кху дуьненал къена.\nхьал доцийла хууш,\nцуьнца нийса нисдан\nдарж доцийла хууш,\nкху сайн махке болу\nмаьрша безам хестош,\nреза ву со лела,\nдеса куьйгаш лесто...\nлаам бу сан иштта,\nсуо ма-варра виса,\nчарташ дечу пхьеро\nлаам къобалби сан.\nДог тIулгах къаьстачохь\nАс хастадо –\nлам ломана горбахна аьлча,\nя охьадоьду хи хьаладирзина аьлча\nсуо тешахь а,\nлазам боцчохь безам карор бу бохучух сайн цатешар.\nдуьхьала хIара доллу дуьне схьаделча а, айса дIалурйоцу сайн синмаршо.\nшайна тIекхоьвдича, къовзош болчу нитташкахь долу доьналла а.\nНохчийчоь езаш сайх мел кхеттачу цамгарна айса цкъа а лохур доцу дарба.\nАс хастабо –\nша мила ву ца хаахь а,\nша мила вац хаъал\nоьздачу стеган кхетам.\nамма ахчанца эцалуш доцу сий.\nшен кучан вета баьстина а паргIат ца волуш, къонахчо ларйина нохчийн оьздангаллин лаккхара кеп.\nлаьттан бIаьра а яхана,\nдиттан га а лаьцна\nлаьттачу йоIа ечу ойланехь хила лааро кхуллуш болу сайн синхьагам.\nас адамана кхоччуш адам доьвзур ду аьлча, со харцлуьйш ву бохучун бакълер.\nсан дегайовхо мел йолчу шеконех цIанъеш долу, карахь кхокхий дузочу стеган куьйгаш.\n«ДегI дац, кIант, бедарша дохдешдерг. ДегI хиллера – бедарш йохъешдерг», – аьлла, цхьана къаночо довзийтина долу дахарах шена зиэделларг.\nша долччохь дIакхетта Iуьллучу берана набаро оьхьучу гIенашкахь сайн самавала лаар.\nйитаза а ца ваьлла, ша йитина Нохчийчоь гIенах гина, хийрачу махкахь набархаваьллачун бIаьргаш чохь къегина хиш.\n«Чуьрк елахь а, хьуо везаш тIегIертарг цкъа а дIа ма татталахь», – аьлла, цхьана воккхачу стага сайна дина хьехар.\nСайн дог тIулгах къаьсттачохь кхолладелла долу хIара сайн могIанаш а хестадо ас.\nХьайн хьалхе а, чаккхе а йоцуш волу Дела!\nЕсалла, бода, серло, хан, меттиг, агIо, Iарш, стигланаш, латтанаш, хIара доллу Iалам кхоьллина волу Дела!\nОцу цхьана а хIумане хьашт воцуш,\nоцу цхьана а хIуманах возуш воцуш, уьш Хьайга хьашт долуш латтош волу Дела!\nХьайн волуш хиларехь,\nХьайн белхашкахь цхьаъ волу Дела!\nАйхьа мел кхоьллина долчу хIуманна шен-шен куц, башхалла, барам, доза, шен-шен билгало елла волу Дела!\nМеттигах, агIонах, меженех, коьрте догIучу куьцех, дозанах, барамах цIена волу Дела!\nХьайх тера хIума а доцуш, Хьуо цхьана а хIуманах тера воцуш волу Дела!\nАхь хьалхе а елла,\nоцу шайн хьалхе йолуш Ахь мел кхоьллина долчу хIуманех\nХьайн хьалхе йоцуш волу Хьо тар ца веш,\nоцу Айхьа кхоьллинчу хIуманийн билгалонех Хьо цIанвеш,\nтхуна Хьуо нийса вовзар,\nХьайх нийса тешар,\nХьуо нийса цхьаъвар делла волу Дела!\nХьайн Хаарх хIумма а къайла гIур доцуш волу Дела.\nМалх, бутт, седарчий шайн-шайн некъахь, хоршахь нисдина волу Дела!\nОлхазарийн тIемашна хIаваъ муьтIахь а дина,\nуьш стигланийн есаллехь, паргIатонехь гIовттош волу Дела.\nХьуьйш мел долчу хIуманехь\nхьер кхуллуш волу Дела!\nТийна мел долчу хIуманехь\nтер кхуллуш волу Дела!\nМаьлхан зIаьнаршца ловза а ловзуш, охьаюьйшуш йолчу ченех цхьа буьртиг Ахь билгалбинчу некъаца бен охьа а ца богIуш,\nи хIора буьртиг лаьттахь Айхьа билгалйинчу метте бижош волу Дела!\nМацвелларг вузош волу Дела,\nхьагвелларг хих Iабош волу Дела!\nХьажочу бIаьргана гойтуш волу Дела!\nДоьгIначу лергана хазош волу Дела!\nКарчочу маттах аз, эшар юьйлуьйтуш волу Дела!\nКховдийначу куьйге лоцуьйтуш волу Дела!\nБаьккхина ког ловзуьйтуш волу Дела!\nХьайн хиларе хьашт долуш,\nХьо хиларна лаьтташ долу хIара Iалам,\nбIаьрган негIар кхетале, цкъа а ца хилча санна, цахиларе дерзийна, дIадаккха ницкъ болуш волу Дела.\nАхь хIунда дахкадо аьлла Хьайга хатта а, Хьайга ца дахкадайта а да а воцуш,\nХьайна лиъча Тхо дерриш, цкъа а ца сецаш, даим лаьттар долчу цIеран Iазапехь дахко йиш йолуш волу Дела!\nХьайн къинхетамо массо а хIума чулоцуш волу Дела!\nБIаьрго ца лоцуш йолчу кегийчу сагалматашна, садолчу хIуманашна шайн дегIан дIахIоттар делла,\nцарна бийца мотт белла,\nцарна меженаш елла,\nтIамаршкахь долу хьал хууш,\nцеран деган ойланаш хууш волу Дела!\nIаьржачу буьйсанан боданехь Iаьржачу тIулга тIехула доьдучу Iаьржачу зингатан коган лар хууш волу Дела!\nХьо ца хьахийча,\nмурйоьлла, цIергахь кIур туьйсучу дечиган хьесапе доьрзу тхан дегнаш, Хьуо хьахийча,\nйокъа лаьттинчохь догIано маргIалш санна, дендеш волу Дела!\nХьуо хьехо мотт биталахь, Везан Дела, бохуш, Хьайна хьеставелла волчу Аюб пайхамаран дуьхьа,\nХьуо хьехоран марзонан чам бицбай, дахаран чам ма къахьбелахь тхуна!\nСаьхьарчу адамийн дуьне ца девзачу\nхьан ирсах хьагаро дуьзначу сан дагна\nдуьхьала цхьаъ долуш,\nтIаьхьашха кхин долчу нехан\nхастамел, тамехь ду самаьрша хьан декар, аьлла,\nас муха кхетор ду дитта тIехь дека и олхазар...\nас муха кхетор ву,\nша кийрахь къуьйлучу дIаьвшах\nдош дан бен, кхин говза воцу\nсайн декъаза довхо,\nхьагI – иза мел дукха еттаро схьай оьллур йоцу\nсинтеман неI къовлуш дIатоьхна догIа ду аьлла...\nшех дуьне кхетале дуьненах кхеттачо\nеш йолчу дуьненал яккхийчу ойланех\nса хилча, веллал бен воцушверг,\nзиэн хилча, велххал бен воцушверг,\nсискална вацар бен,\nсискалах вузар бен,\nкхин цхьа а Iалашо йоцушверг...\nсо винчу шахьарахь\nкъовлалуш маьркIажан бода,\nког лаьттах ца кхеташ,\nбIаьргана гена мел юьйлу,\nтIаьхьа а хIоьттина,\nдIайоьдуш йолу сайн ойла\nас муха тешор ю\nсайх дуьне дуьсур ду бохучух...\nКъонах хила – онда хила веза,\nэвлаяъ хила – тIомаволуш хила веза,\nхьекъале хила – дешна хила веза,\nгIиллакхе хила – охьатеIаш хила веза,\nирсе хила – хьалдолуш хила веза,\nстаг хила – шога хила веза,\nIовдал хила – маIаш йолуш хила веза, –\nмоьттуш болчу нахана юккъехь ваха\nсобар долуш хила-м веза…\nхьох йолу ойланаш ца йиталуш,\nхьох йолу ойланаш Iадйитча а,\nхьох долу гIенаш ца диталуш,\nхьо йист ца хуьлучу хенахь\nхьан къамел стимал а къахьлуш волчу ас\nсайна хьо карлайохуш йолчу хIокху гуьйренах\nсайн дог цаIабаран цIарах\nхьайн йист цахиларехь\nахь тIулгера баьккхинчу толамца!\nшен юьхь тIехь къаьста хазахетар лачкъо\nшегахь доцчу хIилланца\nас, малх сарахь дIабузарна,\nцкъа а малхаца цаюьстинарг,\nсоьгахь хинболу сингаттам\nсан воккхавеварал базбинарг\nхьайна ган лаахь,\nОрцанна жоп доцуш дисинчу маьхьарех эхь хетар дара суна,\nБекхамна ка йоьхна, вашас лайначу гIелонах эхь хетар дара суна,\nАганахь хинболу турпала къонахий техкийначу наноша\nйиначу семачу набарах эхь хетар дара суна,\nКошаза вайначу кIанте ладоьгIучу ненан сатийсамах эхь хетар дара суна,\nВорхI вешин йишин тIамо дохийначу дозаллах эхь хетар дара суна,\nТхайна кху дуьненчохь корта айббина дIалела бакъо йоккхуш эгначу вежаршна доьгIначу хIолламех эхь хетар дара суна,\nТIулгийн маттахь бен\nясталурйоцчу хьан лазаман къайленах эхь хетар дара суна,\nХьан доь дайа гIиртинчу мостагIчунна къинтIера а ваьлла,\nхьох кхидIа воккхавеван а,\nхьан лаьтта тIехь коше догдаха а,\nхьан ломахь карочу синтемах ирсъэца а,\nсуо хьан цIеначу хIух ву баха а...\nНохчийчохь вахарал деза ду суна –\nНохчийчоь сайна чохь яхар.


яЕПЦЕИ цНПНДЕЖЙХИ: ЯРЮРЭХ ЮБРНПЮ, ЙПХРХВЕЯЙХЕ ЯРЮРЭХ, АХНЦПЮТХЪ.\nБЯЕ НА ЮБРНПЕ ЦНПНДЕЖЙХИ.ОНЩГХЪ :: ОН ЦНДС :: ОН МЮГБЮМХЧ/ОЕПБНИ ЯРПНЙЕ ЯРХУХЪ\nцНПНДЕЖЙХИ: юБРНАХНЦПЮТХЪ (яЕПЦЕИ цНПНДЕЖЙХИ) [14 KB]\nпНДХКЯЪ Ъ 5 ЪМБЮПЪ 1884 ЦНДЮ Б оЕРЕПАСПЦЕ. пНДХРЕКХ ЛНХ АШКХ ПЮГМШУ САЕФДЕМХИ. лЮРЭ Б ЧМНЯРХ АШКЮ ГМЮЙНЛЮ Я рСПЦЕМЕБШЛ, СБКЕЙЮКЮЯЭ ХДЕЪЛХ ЬЕЯРХДЕЯЪРМХЙНБ Х ДН ЙНМЖЮ ФХГМХ АШКЮ БЕПМЮ ХЛ. нРЕЖ ЛНИ ЯКСФХК Б ГЕЛЯЙНЛ НРДЕКЕ ЛХМХЯРЕПЯРБЮ БМСРПЕММХУ ДЕК. с МЕЦН АШБЮКХ ЮПУХЕПЕХ: ОЕРЕПАСПЦЯЙХИ хЯХДНП, ЙХЕБЯЙХИ тКЮБХЮМ. нМ ДПСФХК Я кЕЯЙНБШЛ... вХРЮРЭ ДЮКЭЬЕ\nяЕПЦЕИ цНПНДЕЖЙХИ (оПХПНДЮ, ЛХП, РЮИМХЙ БЯЕКЕММНИ...) (лХУЮХК щОЬРЕИМ) [0 KB]\nнДМХЛ ХГ ОЕПБШУ я.цНПНДЕЖЙХИ БНЯЙПЕЬЮЕР ЪГШВЕЯЙНЕ МЮЯКЕДХЕ дПЕБМЕИ пСЯХ, ЯХЛБНКХЙС БЕПНБЮМХИ Х НАПЪДНБ, НАПЮЫЕММШУ Й ОКНДНРБНПЪЫХЛ МЮВЮКЮЛ ОПХПНДШ [ЯА. "ъПЭ" (1907) - "бЕЯМЪМЙЮ", "аЕПЕГЮ", "пНФДЕЯРБН ъПХКШ" Х ДП.], ЦХЛМШ ЯРХУХЪЛ ("гЕЛКЪ", 1904, 1906, 1909; "яНКМЖЕ", 1906; "кСМЮ"; "гМНИ"). хЯРНВМХЙ: "оПХПНДЮ, ЛХП, РЮИМХЙ БЯЕКЕММНИ...". ... вХРЮРЭ ДЮКЭЬЕ\nяЕПЦЕИ цНПНДЕЖЙХИ (пСЯЯЙЮЪ ОНЩГХЪ ЯЕПЕАПЪМНЦН БЕЙЮ) [3 KB]\nяЕПЦЕИ лХРПНТЮМНБХВ цНПНДЕЖЙХИ ПНДХКЯЪ Б оЕРЕПАСПЦЕ Б ЯЕЛЭЕ ГЕЛЯЙНЦН ДЕЪРЕКЪ Х ОХЯЮРЕКЪ-ЩРМНЦПЮТЮ. сВХКЯЪ Б оЕРЕПАСПЦЯЙНЛ СМХБЕПЯХРЕРЕ, РЮЛ Я 1903 Ц. ЯАКХГХКЯЪ Я аКНЙНЛ, ОНБКХЪБЬХЛ МЮ ТНПЛХПНБЮМХЕ ЕЦН РЮКЮМРЮ. цНПНДЕЖЙХИ ХЯОШРЮК РЮЙФЕ БКХЪМХЕ ХДЕИ бЪВ. хБЮМНБЮ Н ОПЕНДНКЕМХХ ДЕЙЮДЕМРЯЙНЦН ХМДХБХДСЮКХГЛЮ Б "ЯНАНПМНЯРХ", Н ГМЮВЕМХХ ТНКЭЙКНПЮ, Н ОСРХ НР "ЯХЛБНКЮ" Й "ЛХТС". бНЯОПХМЪК... вХРЮРЭ ДЮКЭЬЕ\nяЕПЦЕИ цНПНДЕЖЙХИ (яРПНТШ БЕЙЮ) (еБЦЕМХИ еБРСЬЕМЙН) [0 KB]\nпНД. Б оЕРЕПАСПЦЕ. сЛ. Б лНЯЙБЕ. оНЯКЕ ОЕПБНИ ЙМХЦХ "ъПЭ" (1907), Н ЙНРНПНИ НДНАПХРЕКЭМН ОХЯЮКХ Х аКНЙ, Х аПЧЯНБ, АШК НДМХЛ ХГ ЯЮЛШУ ЛМНЦННАЕЫЮЧЫХУ ОНЩРНБ. бУНДХК Б ВХЯКН "ОЕПБШУ ЬЕЯРХ" ЮЙЛЕХЯРНБ, УНРЪ Я ЮЙЛЕХГЛНЛ ЕЦН РБНПВЕЯРБН ХЛЕКН ЛЮКН НАЫЕЦН. мЮГБЮК оЕРЕПАСПЦ "лНЦХКНИ ОНЩРНБ", МЮВХМЮЪ Я оСЬЙХМЮ. "мЕ ОНЛМЧ, МЮ ЙЮЙНЛ ОНЦНЯРЕ... вХРЮРЭ ДЮКЭЬЕ\nяЕПЦЕИ цНПНДЕЖЙХИ (яСДЭАШ ОНЩРНБ ЯЕПЕАПЪМНЦН БЕЙЮ) (х.яЕЛХАПЮРНБЮ) [26 KB]\n"оЕБЖНЛ МЮЖХНМЮКЭМШУ БНЯРНПЦНБ" МЮГБЮК х. е. пЕОХМ яЕПЦЕЪ лХРПНТЮМНБХВЮ цНПНДЕЖЙНЦН, ОНЩРЮ Х ОПНГЮХЙЮ, ОЕПЕБНДВХЙЮ, ДПЮЛЮРСПЦЮ. нАЬХПМНЕ Х МЕПНБМНЕ ЕЦН РБНПВЕЯРБН НРЛЕВЕМН ОНЯРНЪММШЛ ХМРЕПЕЯНЛ Й МЮПНДМШЛ ХЯРНЙЮЛ, ФХБНОХЯМШЛ НАПЮГЮЛ, ХДСЫХЛ НР ЯРЮПХММШУ КЕЦЕМД Х ОНБЕПХИ, ФХБНЯРЭЧ Х ЕЯРЕЯРБЕММНЯРЭЧ ЯРХУЮ. пНДХКЯЪ цНПНДЕЖЙХИ Б оЕРЕПАСПЦЕ Б ЯЕЛЭЕ ГЕЛЯЙНЦН ДЕЪРЕКЪ, ДЕИЯРБХРЕКЭМНЦН ЯРЮРЯЙНЦН ЯНБЕРМХЙЮ, ЯНРПСДМХЙЮ лХМХЯРЕПЯРБЮ БМСРПЕММХУ... вХРЮРЭ ДЮКЭЬЕ\nяЕПЦЕИ цНПНДЕЖЙХИ (рПХ БЕЙЮ ПСЯЯЙНИ ОНЩГХХ) (м.б.аЮММХЙНБ) [2 KB]\nяЕПЦЕИ лХРПНТЮМНБХВ цНПНДЕЖЙХИ ПНДХКЯЪ Б оЕРЕПАСПЦЕ. нРЕЖ ЕЦН, ВХМНБМХЙ ГЕЛЯЙНЦН НРДЕКЮ ЛХМХЯРЕПЯРБЮ БМСРПЕММХУ ДЕК, ХГ ДБНПЪМ, АШК КХРЕПЮРНПНЛ-ЩРМНЦПЮТНЛ, УСДНФМХЙНЛ-ЯЮЛНСВЙНИ. цНПНДЕЖЙХИ СВХКЯЪ МЮ ХЯРНПХЙН-ТХКНКНЦХВЕЯЙНЛ ТЮЙСКЭРЕРЕ оЕРЕПАСПЦЯЙНЦН СМХБЕПЯХРЕРЮ, РЮЛ ОНГМЮЙНЛХКЯЪ Я аКНЙНЛ, НЖЕМХБЬХЛ ОЕПБШЕ НОШРШ ЛНКНДНЦН ОНЩРЮ. б 1907 Ц. БШОСЯРХК ЙМХЦС ЯРХУНБ "ъПЭ". б ЩРНИ ЙМХЦЕ, ЯНГДЮММНИ ОНД БОЕВЮРКЕМХЕЛ ОЕЯЕМ, ХЦП Х УНПНБНДНБ... вХРЮРЭ ДЮКЭЬЕ


Дак — Википеди\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Дак (маьӀнаш).\nДак (лат. Sálix) — Дакан (Salicaceae) доьзалера диттийн ораматийн тайпа.\nКӀайн дак (Salix alba) — Дак тайпан тайпанкеп.\nХин йисттера дитташ.\nSalix alba L., 1753, typ. cons. — КӀайн дат\nХьажа исписка Дак тайпанкепаш\nОьрсийн маттахь дак кепийн дуккха а цӀераш ю — ива, ветла́, раки́та, ве́рба, тальник.\nРоссийн юккъерчу декъехь чӀогӀа даьржина а, дика девзаш а ораматаш ду. Дукхах долчу дакан кепашна тӀуналла еза, кхуьу тӀуьнчу меттигашкахь, ткъа екъачу меттигашкахь (басешкахь, гӀамаршкахь, кхин а) а, уьшалашкахь а ца кхуьу масех кеп бен. Дак хаало хьуьнхахь а, кхечу дитташца ийна.\nДакан тӀехулара куц чӀогӀа бес-бесара ду: царна юкъахь ду лекха дитташ (Salix alba, Salix fragilis, Salix caprea) а, коьллаш (Salix viminalis, Salix daphnoides, Salix purpurea) а, наггахь дикка кегийра, охьатаьӀна, лаьттахула яьржина (Salix lapponica , Salix repens var. rosmarinifolia, Salix myrtilloides); полюсан мехкашкахь а, лекхачу лаьмнашкахь а, ломан областашкахь а, кхуьу кхин а кегийра лоха дакаш (Salix herbacea, Salix reticulata), гӀуно кегийра 2,5 сантиметрал лакха ца йолу коьллаш, шеш юкъахь кхуьу корсамал а лоха хуьлу.\n1 Эволюци а, даржар а\n2 Ботаниках дийцар\n2.1 Цамгарш а, зене са долу хӀуманаш а\n3 Дак Ӏаморан истори\n4 Бахамахь иэшар а, лелор а\n4.1 Дарбана леладар\n5 Дакан хьунлелор\n8 Халкъан тидамаш\nЭволюци а, даржар аНисъе\nДак дуьнена даьлла дикка хьалха, гӀан лараш нисло киран кепаллин ӀаӀаршкахь.\nThe Plant List сайтан терхьашца, Дак тайпа ду 550 кепара, даьржина, коьртаниг, Къилбаседа эхиган шийло областашкахь, цигахь дак полюсан гуон дехьадолу. Масех таксон кхуьу тропикашкахь. Къилбаседа Америкехь — 65 сов кепара ду, царех 25 бен диттан бараме ца кхочу.\nДукхах дерг уьш дитташ ду 15 м лекха я коьллаш ю, амма цхьадолчу дакан кепашна юкъахь нисло 40 м гергга лекха а, 0,5 м сов гӀодан диаметр ерш.\nШийлачу мехкашкахь дакаш кхуьу генна къилбаседехь а, царех ду дукха лоха куьу карликан дак Salix retusa, Salix reticulata, Salix herbacea, Salix polaris. Лаьмнашкахь долу лоха дак Salix herbacea, иза лайн дозане хьалакхочу. Полюсан а, лекхаломан а дакнаш — лоха кхиина, текха масех сантиметр лекха коьллаш ю (Ива полярная (Salix polaris), Ива травянистая (Salix herbacea), кхин а).\nДукхха а хаало кепашна юкъара гибридаш.\nТӀетохаран орамаш хеца аьтту хилар бахьнехь дат атта даьржа геннашца а, хьокхаршца а тӀехь (цхьадерш доцурш Salix caprea — дакнаш, я газан дак). ХӀуьн хьаладаларан хьал дов масех дийнахь; ткъа пхеадургалан дако (Salix pentandra) хӀуьн хьаладаларан хьал Ӏалашдо юха бӀаьсте яллалц.\nКӀайн дат. О. В. Томен «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz» жайнин тӀиера ботаникан сурт, 1885\nГӀа цхьаьна кепара датан луьста, хьийзина, баьццарчу басахь ду, кхечера алсамо лилха, сира-баьццара я сира-кӀайн басахь ду.\nГӀаш моггӀара, дечигаш йолуш ду; гӀан кеп цхьаьна кепарчеран шуьйра, эллипсан ю, кхечера дикка готта а, деха а; гӀан йист цхьайолчу кепийн бен дийна яц, дукхах йолчера кегийн я яккхий цергаш йолуш ду. ГӀа хуьлу я къега, сирла-баьццара басахь шине а агӀора, я тӀехула; ткъа лахара агӀо ишттачу дакийн хьесий а, сира-сийна ача а бахьнехь хуьлу сира я сино бос болуш. Цилиндр кепара гӀан дечиг дикка йоца ю; цуьнан бух тӀехь шиъ хьалхара гӀа ду, дукхах дерг цергаш йолуш, шуьйра я готта; уьш лаьтта я гӀа дуьззина кхиина даллалц, я аьхке дӀаяллалц. Хьалхара гӀаш дика билгало ю датийн кепаш къасто; Ива ушастая (Salix aurita) цӀе йолу цхьаьна кепана, хьалхара га даккхийра, лерг кепара хуьлу. Гуттара хаза ду, хьалхара гӀаш дика кхуьу къоначу, гӀад я орамаш тӀиера довлучу маргӀалш тӀехь.\nГӀад геннаш долуш ду; геннаш дуткъа, сара кепара, сетташ, кеглуш, кхоьлина я кӀегаш чкъор долуш, таьӀна-цӀен, баьццара, кхин а бесаш долуш. Патар иштта бес-бесара бу, таьӀна-боьра, цӀен-можа, кхин дӀа а; церан арахьара къовлу пелагаш чучча кхуьу шайн йисташца дийна муцӀар я ботт еш, уьш шен бух тӀехь патарш кхуьучу хенахь къаьста. Геннаш тӀиера боьххьера патар дукха хьолахь ле, ткъа цунна луларчо ло уггар онда патарг, ала мегар ду, шеца хуьйцу белла боьххьера патар.\nЗаза доккху цхьадолчу дакаш хьалхха бӀаьста гӀа делладалале (масала, Salix daphnoides), кхин дерш — аьхкен йоьххьехь, гӀадолуш я тӀехьуо а (масала, Salix pentandra).\nЗазанаш сте-боьрша ду, гӀуно кегийра, шеш гӀийла къаьсташ; уьш луьста чӀагаршка гулдалар бахьнехь лаха хала ца хуьлу, ткъа гӀаш делладалале заза доккхучу дакан заза чӀогӀа къаьсташ хуьлу. ЧӀагарш я стен, я боьрша заза долуш хуьлу; боьрша а, стен а чӀагарш йовлу тайп-тайпанчу кепаш тӀехь: дак дуьззина маьӀнийца ши дакъа долу орамат ду. Зазан хӀоттам цхьаьна кепара бу: боьршачуьнчохь шишша дургал ду, стечуьнчохь цхьацца йиз ду, шине а чохь ду мерза дургалш.\nСтом — шина декъе екъало ботт ю. ХӀу дукха жима ду, пхьарчо биллина, чӀогӀа дай, паргӀата мохо генна дӀахьо. ХӀаваэхь дакан хӀуш шен даларан хьал Ӏалаш ца до масех дийнахь бен; хин чудожахь, я хин бассейнан бухадодахь, цара Ӏалашдо шайн даларан хьал масех шарахь. Иза бахьана хуьлу, дакъаделла татолаш, Ӏаьмнаш, хиш цӀандеш баьккхина саззан хатт тӀехь, наггахь дукха луьста дакан маргӀалаш довлар. Дакан къона маргӀал чӀогӀа гӀийла ду, бецо а охьатаӀадо иза, амма куьу дукха чехка; диттийн дака шен хьалхарчу шерашкахь кхуьу тамашийна чехка. Ӏаламехь дак даьржа хӀуца, ткъа адама даржадо, коьртаниг — геннашца; дакан дийна генна, лаьттах тоьхна болу хьокхийна, сихха орамаш тосу.\nКӀайн дакан чкъор, ира гӀа долу дакан гӀаш а, заза (чӀагарш) а\nЦамгарш а, зене са долу хӀуманаш аНисъе\nДакан зене са долу хӀуманаш сагалматашна юкъара: Cecidomya salicis, Cecidomya saliciperda, Tortrix (Helias) Chlorana (еккъа Salix viminalis а, цуьнан кепаш а), Bombyx Salicis, Agrotis vallugera, Curculio crux, Phratora vitellinae, Phratora vulgarissima, Galer ucacapreae, Galer lincola (чӀогӀа бала хьоьга Salix viminalis, кӀезиг - Salix amgydalina).\nДекха жӀаьлийн нускалаш: Erysiphe, Rhytisma, Melampsora тайпанашкара.\nДак Ӏаморан историНисъе\nДакан ботаникан истори йолало I бӀешарахь. ГӀарадаьлла «Ӏаламан историн» 37 жайнин авторо Воккха Плинийс, Ӏилманчех дуьххьала яздина бархӀ кепара дакех лаьцна.\nXVIII бӀешарахь дуьйна Ӏилманчаш юкъара цхьа классификаци яккха гӀерта дакан. ГӀараваьллачу ботанико Линней Карла дагардина ткъе исс кепара дак. Юьхьанца цуьнца реза хилира, амма масех шо даьлчи Ӏилманчо Скополис къевсира Линнейн жамӀаш.\nРоссехь дак Ӏаморан юьхьиг вайна карайо Гмелинан белхашкахь. «Flora Sibirica» чохь Гмелина (1747) язйинчу дакийн 15 кепах, Линнейс ялх бен ца ялийна — уьшша а, Европехь кхуьурш: цхьайолчу кепийн билгалдахаршкахь Линнейс (1753) хоуйтура И. Г. Гмелина яийтина материалан экземпляраш лелаяр.\nТӀехьа Российн махкарчу тайпанийн хӀоттамах ялайо П. С. Палласа. «Flora Rossica» жайнехь Палласа ялийна 35 кеп Salix тайпана.\n«Британин флора» автораш кховдийна шовзткъе пхиъ кепара дак. Вильденов Карл Людвига — 116 кеп. Кох Вильгельма яздо 182 кепах. Царал генаволу Гандоже Мишель, цуо билгалъяьккхина 1600 кеп. Европан талламхойн Смитан (Smith, 1804), Вильденовн (Willdenow, 1806), Шлейхеран (Schleicher, 1807, 1821), Уэйдан (Wade, 1811), Валенберган (Wahlenberg, 1812, 1826), Серэнжан (Seringe, 1815), Фрисан (Fries, 1825, 1828, 1832, 1840), Кохан (Koch, 1828), Хостан (Host, 1828), Форбсан (Forbes, 1829), Садлеран (Sadler, 1831), Хукеран (Hooker, 1835) белхаш къаьсташбара гота кепаш язъярех. Дукхаха болчу Ӏилманчийн гӀалат дара шортта йолчу дакийн гибридех ша-шах кеп ларар.\nВ. Л. Комаровс Маньчжурин ораматашна (1903) балийна хаамаш даржарх, морфологех, экологех Salix тайпанара 16 кепана — царах цхьанна Chamaetia бухарчу тайпана: S. myrtilloides. Цуо гайтина Ӏилманан ца евза кеп: Камчатка ахгӀайрен эндемик — S. erythrocarpa (Novitates Asiae Orientalis, 1914).\nЭ. Л. Вольфа доккха дакъа лаьцна (Salix а, Vetrix а бухара тайпанаш) дакаш Ӏаморехь. Цуо яздина (Вольф, 1903, 1905, 1906, 1907, 1908, 1909, 1911, 1912, 1929) 18 кепарчу дакех лаьцна; царех хӀинца пхи кеп йисина, важаерш синонимаш юкъаяхийтина я гибридаш юкъатоьхна. ССРС Флора (1936) арадаьлча морфологех, экологех, даканаш даржарх болу хаамаш тӀекхийтира Российн тайп-тайпанчу регионашкарчу талламчаш бахьнехь.\nСахалинан даканаш Ӏамош, кхин а массо коллаш а, дитташ а, дакъа лаьцна А. И. Толмачёвс (1956).\n1951 шарахь Л. Ф. Правдина арахецна «ССРС дитташ а, коьллаш а» цӀе йолу болх.\nУггар юьзина дакийн систематика йийцина оьрсийн Ӏилманчо Скворцов Алексей Константиновича 1968 ш. арадаьллачу шен жайнехь «ССРС даканаш». Цуо критикан ревизи йира гулбеллачу хаамийн. Нисбина ССРС флорера кепийн хӀоттам. Ӏамийна дӀаязйина, Российн махкара, массо а таксонийн номенклатура, тайпанашка екъна, хаьржина йогӀушйолу цӀераш. Билгалъяьхна кепийн диагностикан билгалонаш, билгалъяьхна бухара кепаш, хӀиттийна билгалдахаран догӀанаш.\nДакийн систематикех болу къийсамаш хӀинца а чекхбовлаза бу. Дукхачу пачхьалкхашкахь ю шайн дакӀаморан ишколаш.\nУггар яккхий дакийн гербарийш ю АЦШн пачхьалкхан гербарий, Ингалсан Паччахьан ботаникан бешан гербарий, Парижерчу Ӏаламан историн музейн экспонаташ, иттаннаш университетийн ботаникан гуламаш.\nБахамахь иэшар а, лелор аНисъе\nДак каглун (Salix fragilis) леладо декоративан шалашонна\nДукхах йолу кепаш, масала: дак каглун (Salix fragilis), дак тускаран (Salix viminalis). ГӀаш довлале дуккха а хьалха йовлу чӀагарш бахьнехь, балоз биллина чкъоьран цӀегӀуо басо а, чӀогӀа декоративан йо вербан (Salix acutifolia) маргӀалш, иза бахьнехь уьш массашкахь кегдо бӀаьста.\nДакан орамаш къастало чӀогӀа кхиарца а, дукха даржарца а, цундела дика хуьлу семса латта а, гӀум а чӀагӀъярхьама (Шелюга, Каспийн дак). Дак аьттонца леладо ломан Ӏовраш лелош, татолийн а, хин а бердаш, чӀингийн басеш чӀагӀдеш (КӀайн дак, Дак каглун). Хьун-аренан а, аренан а кӀошташкахь латта дохацадайтаран Ӏалашонна (КӀайн дак, Каглун дак, Дак саракепара) дуьй, аренашларъяран а, некъан асанан хьун а юьй тӀуьночу латтан тӀехь, дӀасалела чан, материкан гӀамарш совцаярхьама.\nДакан дечиг чӀогӀа кӀеда а, дай а ду, сиха дахкало, леладо дуккха а хӀуманаш еш а, дечиган пхьегӀа еш а.\nГӀа даьлла дакан геннаш даьхнийн даар ду, дукхах дерг гезаршна а, уьстагӀашна а. Мехала моз дерг.\nДуккха а кепара дакан чкъор (масала, сирачун, гезан, кӀайн) леладо цӀуока дермат еш.\nКъоначу дакан геннаш леладо православин ламастехь вербан кӀирандийнахь пальман гӀаш меттана.\nХьун йоцучу кӀошташкахь дак леладо гӀишлошъяран гӀирс меттана.\nКоьрта яззам: ЗӀара дуцар\nДакан чкъор а, сара а дукхах йолчу коллийн дакан (саракепарчун, таьӀна-цӀечун (можа таьлланг ерг), кходургалан, кхин а) лелабо юьйцина хӀуманаш еш (пхьегӀаш, тускарш, мебель, кхин а). ЗӀара дуцаран сара 60 см боца а, геннаш долуш а, дохийна чкъор долуш а хилча, «баьццара гӀирс» олу, вуьш, гӀоленаш, «кӀайниш» — тайп-тайпанчу кепара чкъоьрах цӀандина хуьлу. Лакхара сортан кӀайн товар хуьлу таьӀна-цӀечух, саракепарчух, Гмелиначух, каглучун; хӀознаш кечдо дукхах дерг саракепарчух, Смитачух, ира гӀа долчух; Францехь кемсийн таьллангаш хьалайоьхкуш леладо серий Salix alba var. vitellina, кхин а баккхий гӀирсаш — Ӏадан хьун — дахьа кӀайн дак а, цуьнан гибридаш а. ЗӀараш дан башха дика гӀирс бу ира гӀа долу дак. Оцу Ӏалашонна лелийна ца Ӏа тӀехулара маргӀалш, амма 15 м деха орамаш а леладо. Тускаран сара ло кхин дуккха кепаш: каспийн, туранан, Вильгельмсан, кхин а, ткъа иштта церан дуккха долу гибридаш а.\nНикитинан (гурахь) а, Смирновн (бІаьста) а талламашца чкъоьраца ду танин: Гезан дакан — 12,12 % а, 6,43 % а, чиман дакан — 10,91 % а, 5,31 % а, кІайн дакан — 9,39 % а, 4,37 % а, каглун дакан — 9,39 % а, 4,68 % а, можа таьллинг йолчун — 9,39 % а, 4,62 % а). Шена чохь ораматийн гликозидаш хиларехь — салицин — уггар диканиг можа таьллинга чкъор ду.\n«Дакан чкъор» промышленностан маьІна долуш кхин даканаш ду, царна юкъахь дак диъ дургалъерг (Salix triandra L.), дак пхи дургалъерг (Salix pentandra L.), дак лергашдерг (Salix aurita L.), дак тхинан (Salix rorida Lacksch.), дак мирикагІан (Salix myrsinifolia Sаlisb.), кхин а.\nЦхьайолчу кепийн гІаш чохь хуьлу салидрозид, флавоноидаш, дерматдаран гІирс. Флавоноидех алсама ю лютеолинаш дешдерш, вирусан дуьхьало дика йо цуо. Медицинан практикехь леладо ира гІа долчу дакан (Salix acutifolia Willd.) гІаш лютеолин-стандарт а, лютеолин-7-глюкозид-стандарт а.\nДакан чкъоьран ду антибиотикан хьал. Халкъан дарбанехь кхаьхкийна чкъор леладо шелваларан дуьхьала. Цхьайолчу кепийн чкъоьрехь дарбане долу гликозид салицин ду. Дакан чкъоьран экстракташ, салицилаташ хилар бахьнехь, шелон дуьхьала дарбане ду. Салицилан муьсталла дуьххьала карийна дакан юкъахь, кхузара схьаяьлла цуьнан цІе.\nДуккха а йолчу дакийн тайпанийн а, кепийн а хьуьнбахаман агӀора тергоян мегар долуш ду:\nкӀайниг, ветла, ветловник, ракита (Salix alba L., тайп-тайпанчу кепашца Salix alba var. vitellina);\nкаглун, ветла, Ӏаьржатал (Salix fragilis L., тайп-тайпанчу кепашца Salix russeliana Sm.);\nтускаран, кӀайтал, вербан таьллинг, таьллинг (Salix viminalis L., тайп-тайпанчу кепашца Salix molissima);\nминдальгӀан, ветла, цӀен таьллинг, тал (Salix amygdalina L., Salix triandra L.);\nможатаьллинг, таьллинг, тал (Salix purpurea L., Salix helix Koch, тайп-тайпанчу кепашца Salix lambertiana а, Salix uralensis а);\nшелюга, вербан таьллинг (Харьк.), цӀен тал (Salix acutifolia Wild., Salix caspica);\nжигдарингӀадерг (Salix hyppofaefolia, Salix viminalis × Salix amygdalina);\nруман (Salix smithiana, Salix capraea × Salix viminalis)\nийна: Salix purpurea × Salix viminalis.\nДак муьлххачу латта тӀехь долу, амма чӀогӀа дика ю цунна кӀорга сацкъар-гӀум я гӀум-латта, семса а, барамехь тӀуьна а. Уггар экаме ю латтана Salix viminalis; шелюган дайн гӀамаран латта деза, ткъа Ӏехан латта тӀехь дика кхуьу Salix purpurea а Salix alba а; латтан юкъахь хи сацар зуламе хуьлу дакан кхиарна. Дакан коьллаш евлчи я дакан къух даьлчи, латта тодо гурахь 30-80 см кӀорге охуш, цуьнан хьекъаре а, декъалле а хьаьжжина, лакхара ораматийн чкъор буха дерзийна хиллалц, цуьнга кхочу 1-3 бел аьхкича, я гота цхьаъ кхечунна тӀаьхьайоьдуш харш доккхуш. ДӀадуьй бӀаьста геннашца — 25-30 см деха шо кхьачначу гурахь хеда а дина, тоьлийн чохь бӀаьстенга даьхна серан дакъошца. Геннаш дуьй къилба-малхбалера къилбаседа-малхбузе доьдучу могӀанашца, яккъаш 30-40 см йолуш, ткъа могӀан юкъахь 10-20 см, иза хуьлу 125 000 - 333 333 га гектар тӀехь, цу тӀе семсачу латта тӀехь уьш куьйга дӀаӀуьтту, ткъа деттачун тӀехь — аьчкан чӀуца Ӏуьрг доккхий латта тӀехула а ца долуьйтуш Ӏуьрга дуллу. Ткъа дакийн цхьайолу кепаш кхиош, масала, гӀум тӀехь дуьйш, готан харш чу моггӀара охьа а дохкий, готано шолгӀа харш доккхуш тӀе гӀум хьокху. Дак лелош хьоьгу къа: куьйга самсадоккху могӀнаш юкъара, зуламе бецаш дӀаяхар, орамашна тӀе латтахьакхар, латта тодар — перун гуаноца, страссфуртан туьханашца я шарахь лаьттина кхаьллица. Дакан хьуьнхахь бахам лелорна гӀуон Ӏаткъам бо: къорно, бӀаьстенан гӀоролаша, даьхний дажоро.\nКоьрта яззам: Дак тайпана кепаш\nThe Plant List сайтан терхьашца ягарйина 552 дакан тайпа.\nДоьлху дак, адамо кхоьллинарг муххале а — ораматийн уггар кегаелла тобанех цхьаъ ю. Луьрчу хьолехь уггар тарделла доьлху дак — уьш даканашна вавилонан (Salix babylonica), кӀайчун (Salix alba), каглучун (Salix fragilis), хазчун (Salix х blanda) юкъара гибридаш ю. Дукхаха йолу гибридаш а балахьоьгаш ю лахарчу температурашкахь. Амма, муьлханаш ю, цӀераш яхарх тӀаьхьакхуьур вац, хӀунда аьлчи церан номенклатура чӀогӀа кегаелла ю. Цхьа цӀе йолуш хила тарло тайп-тайпана гибридаш, я вукха агӀор хила а тарло. Цу тӀе, яц бакъйолу билгало а, уьш йовза йишйолуш. Лаамаш бу шира цӀераш дӀа а яьхна, керла цӀераш яла, царна документ а деш. Россехь гӀуоронех ца кхоьру дакан селекци лелийна В. И. Шабуровс. Иза ву автором ткъа сов хаза, ситтина, лоха доьлхучу сортийн.\nВерба тӀехь пхьарчо гинехь — бӀаьсте кхерчан хьалха лаьтта (оьрсийн тидам).\nДакан хьалхе йис йиллинехь — Ӏ адеха хир ду (оьрсийн тидам).\n↑ Список видов рода Ива по данным сайта The Plant List(ингалс.)(лат.) (Хьаьжина 3 июлехь 2015)\n↑ Кеп:Жайна:Дикорастущие полезные растения СССР\n↑ Блинова К. Ф. и др. Ботанико-фармакогностический словарь: Справ. пособие / Под(ТӀе цакхочу хьажорг) ред. К. Ф. Блиновой, Г. П. Яковлева. — М.: Высш. шк., 1990. — С. 191. — ISBN 5-06-000085-0\n↑ Ива по данным сайта The Plant List(ингалс.)(лат.) (Хьаьжина 19 августехь 2015)\nИва, растение // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.\nВикидошам чохь бу яззам «дак»\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дак&oldid=4979221»\nТӀаьххьара хийцам бина 2020, 5 май 17:42\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 5 май, 17:42.


Хьо цхьа1 ву са. Чеченец поет на гитере сом ши зуда бен йолуш вац ч1ог1а эшар ю со смыслом советую. Хьо цхьаъ ю са даго хаьржина. Хьо цхьаъ ю са даго хаьржина. Петимат Хамзатова Даго хаьржина.\nХеда Дугуева даго хьаржинаг New Первые результаты поиска — с YouTube, который будет сначала преобразован, после чего файл можно загрузить, но результаты поиска из других источников могут быть сразу же загружены в MP3-файл без какого-либо преобразования или пересылки. Аминат Бегиева Хьо цхьа1 ву са даго харжийна. Stanlee бьётся премьера Mp3.\nДанила Козловский о саундтреках к фильму Тренер Mp3. Gesaffelstein — Reset Official Video. Хьо ца1 ву са. Для вашего поискового запроса хьо цхьаъ ю са даго хаьржинарг MP3 мы нашли песни, соответствующие вашему запросу, но показывающие только 10 лучших результатов.\nEminem — «Kick Off» Freestyle. A [Official Music Video]. Miley Cyrus Young M. Брат 2 Стихотворение о Родине Mp3.\nхьо цхаъ ву са даго хаьржина » Скачать или слушать бесплатно в mp3\nAlessia Cara — Nintendo Game Audio. Token — Treehouse Official Music Video. Перед загрузкой хаьржиеарг можете просмотреть любую песню, для этого наведите курсор и нажмите на кнопку — Слушать или Скачать — для загрузки mp3 песни высокого качества. Хьо цхьаъ ю са даго хаьржинарг. KB — Die Rich feat.\nAlan Walker — Different World feat. Теперь мы рекомендуем загрузить первый результат Хьо ца1 ю са Даго хержина MP3 который загружен Линда Идрисова размером Davido — Wonder Woman Official Video.\nХьо цхьаъ ю са даго хаьржина. Хьо цаъ ву са даго хьяржина. Хьо цхьа1 ву са.\nToken — Treehouse Official Music Video. Хьо цхьаъ ю са даго хаьржина New. Даме ту косита Mp3.\nKevin Gates — M. Alan Walker — Different World feat. Rita Ora — Keep Talking ft. Мадина Хамидова Хьо цхьаъ ма ву Чеченский и дагь текст.\nХьо ца1 ву са. Чеченская песня Даго Хаьржинаг Песня все настроения чёрный Mp3.\nМакка Cагаипова Хьо цхьаъ ву са HD. Ray Emmanuel Official Visual.


vendetta 24-02-2007 22:23\nrusrainbow 25-02-2007 01:30\nкроха 25-02-2007 01:55\nВлад21 25-02-2007 02:42\nкроха 25-02-2007 02:58\nВлад21 25-02-2007 03:30\nкроха 25-02-2007 04:07\nAdvocat of The God 25-02-2007 09:52\nхирург1 26-02-2007 13:03\nAdvocat of The God 26-02-2007 13:44\nМарт. 26-02-2007 14:29\nхирург1 27-02-2007 17:37\nАллигатор 27-02-2007 19:23\nхирург1 28-02-2007 16:43\nхирург1 02-03-2007 00:29\nхирург1 02-03-2007 20:39\nХарош уже!!! 02-03-2007 23:03\nхирург1 05-03-2007 01:25\nхирург1 05-03-2007 14:02\nЭдик 05-03-2007 23:44


написать изложение майра хьаша на чеченском 10 декабря 2017 года - finepeq\nнаписать образное сочинение от лица крестьянина или рыцаря о подвигах и приключениях по дороге в палестину в арабских земляхнаписать небольшое сочинение продолжение сказки л.н толстого пришел раз ёж к ужу и сказал пусти меня уж в своё гнездо на времянаписать небольшое сочинение на тему гардероб 2200\nчеченское изложение г1алара хьаша\nЛингвистический кружок «Lingua-universum» Lingua-universum. Журнал основан в январе 2006 года. Выходит 6 раз ...\nhttp://iteni.usel.bc-flagman.ru/engine/c.php?q=написать изложение майра хьаша на чеченском&uri=bc29b6467e3395713305fa361eb8f766\nНа стыке этих двух ... чеченском или ... кад-1айг бу – посуда (букв. чашка-лож-ка); хьаша ... хьаша – наступить на что-л. ... В чеченском языке наиболее актуальными предпосылками для ... 4/2/2009 · ТЕМУРКО ПАЖИ БАНХАЕВ Неутомимый «искатель прошлого», известный историк и краевед Б.Д ... В чеченском эти понятия передаются ... т.е. красивое литературное изложение, а на втором ... Рабочая программа - Кест-кеста вовшашна уллохь нислора жа дажош волу Ибрах1иммий, бажа бажош волу Ханпаший. Ханпашина цхьацца тайпа хьехамаш бора воккхачу стага. Цо цунна дуьйцура майраллех а, доьналлех а , стогаллех а лаьцна. 15 июн 2010 ... Язык чеченцев относится по лингвистической классификации к иберийско- кавказской семье языков. ... Письмо в редакцию «Чеченский алфавит на латинице» Версия в формате PDF Версия для печати Отправить на e-mail. Написал Ичкериец 19.10.2010 10:20 по Джохару В редакцию ...\nНа стыке этих двух ... чеченском или ... кад-1айг бу – посуда (букв. чашка-лож-ка); хьаша ... хьаша – наступить на что-л. ... В чеченском языке наиболее актуальными предпосылками для ... 4/2/2009 · ТЕМУРКО ПАЖИ БАНХАЕВ Неутомимый «искатель прошлого», известный историк и краевед Б.Д ... В чеченском эти понятия передаются ... т.е. красивое литературное изложение, а на втором ... Рабочая программа - Кест-кеста вовшашна уллохь нислора жа дажош волу Ибрах1иммий, бажа бажош волу Ханпаший. Ханпашина цхьацца тайпа хьехамаш бора воккхачу стага. Цо цунна дуьйцура майраллех а, доьналлех а , стогаллех а лаьцна. 15 июн 2010 ... Язык чеченцев относится по лингвистической классификации к иберийско- кавказской семье языков. ... Письмо в редакцию «Чеченский алфавит на латинице» Версия в формате PDF Версия для печати Отправить на e-mail. Написал Ичкериец 19.10.2010 10:20 по Джохару В редакцию ... 7 май 2015 ... Конкурс проводился Комитетом Правительства Чеченской Республики по туризму совместно с интерент порталом www.gakish.com при содействии ... Из поступивших на конкурс работ членами жюри было выбрано 11 работ, авторы которых отличались знанием и глубиной изложения на ... Майра ву алий, кура а ма вала, хьекъал долуш ву алий, сонта а ма вала. ( АДШ-81). 7. Нахана юккъехь ... Дикачу зудчун майра т1ехь беркъа хир вац. ( АДШ-1216). 5. Зуда елхочо .... ХЬОШАЛЛА. 1. Вуочу х1усамнанас, шина б1аьргана юккъе шад а бой, т1еоьцу хьаша, амма йоьлуш новкъа воккху. ( АДШ-29). 2. 25 июн 2013 ... «Бепиган цуьрг охьа ма дожаде, цу тIе ког ма баккха; яьгна хIума йиъча, майра хуьлу; еттинчу хьаьжкIан бух биъча, ницкъ болуш хуьлу, бохь биъча, ..... Синкъерам белхица, ловзарца цхьаьна а, хьаша веъна аьлла цуьнан сийнна а, иштта духхьалдIа кегийрхойн самукъадаккха а беш хуьлу. 11 мар 2012 ... В уроке № 23 мы с вами начали рассматривать категорию склонения имен существительных. Напомним вам, что в чеченском языке восемь падежей. Рассмотрим каждый из них более подробно. Формой именительного падежа имени существительного служит его основа. 22 ноя 2007 ... Теркал дехьа веха наьрт-эрстхо Новр хьол майра а ву, дика к1ант а ву, цуьнан динал маса говр а хир яц, цуьнан зудчул - Сатихел хаза нускал а хир дац. Хьо х1ун ала г1ерта суна ... Делахь дика ду, хир ву вайша ши доттаг1а, - аьлла, хьаша вина Ног1ин-Мирзах Новра. Веанчу хьешана реми ... 5 фев 2015 ... Сегодня в Чеченской Республике 4983 обучающихся 11-х классов и выпускников прошлых лет написали итоговое сочинение, которое служит допуском к ЕГЭ-2015. Учащимся необходимо было написать сочинение- рассуждение на одну из следующих предложенных тем: «Произведение ...\nнаписать изложение по чеченской литературе на тему ламанан хи | написати проект корисн та шкидливи бактерии на украинском языкенаписать мини рассказ про соню которая нарушала правила безопасногнаписать программу решения квадратного уравнения visual cнаписать маленькое сочинение по окружающему миру про родной край в истории моей семьи башкирия 4 класснаписати твір на тему наш класс це одна команданаписание строчной буквы г конспект


Инфоурок › Другое › Рабочие программы › Пояснительная записка к календарным планам по ингушскому языку за 9 класс\nКхетора каьхат (пояснительная записка)\nТаханарча школан хьалхашка латт доккхий декхараш. Керттерча даькъе уж да хьалкхувш йоаг1а т1ехье эздел долаш, г1улакхаца, нахаца товш, 1имерза, ший моттиг д1алаца ховш, Даьхе а, къам а, дезал а лоарх1аш, шийна хьалхашка латта декхараш кхетадеш, цу хьаькъахьа къахьегаш, дийша, 1илман лардаш 1омаяь, вахаре царех пайда эца ховш хьалкхеяр.\nВахар дег1адоаг1а 1илма, техника, культура дег1адарца. Царга хьежжа хила беза дешархошта тахан беш бола хьехам. Школашка вахарцара бувзам ч1оаг1баро д1адех хьехархошкара дешархой теркам т1абахийта дезар – дукхаг1а долча даькъе шоашка уйла яйтар, 1илман лардаш тохкаш болх байтар, 1омадаьчох вахаре пайда эца ховргдолаш.\nНаьна мотт 1омабар, грамматика хар боккха лоарх1ам болаш да дешархой кхетам дег1абоалабара, х1ана аьлча, мотт 1омабарца кхетаю мета хозал, из б1аьхий хилар, кхыча къамий мотт а дикаг1а кхетабу бераша, цар культура йовза а новкъостал ду. Дешархошта д1ахьехар хила деза уж кхетаргболаш, ц1енача, аттача меттала, 1омадаьчох ма хулла дукхаг1а дукхаг1а пайда эца йиш хургйолаш. Цудухьа наьна мотт хьехачо керттердар хьакъоастадеш, цунна теркам т1абохийташ, грамматически бокъонаш в1аши юсташ бе беза ший болх.\nНаьна метта урокаш т1а дешархоша г1алг1ай метта грамматически лардаш 1омаю, къамаьл шаьрдара балхаш а ду.\nПхелаг1ча классе доладу грамматически дакъа – морфологи 1омае, из болх д1ахьо ялхлаг1чеи ворх1лаг1чеи классашка. Из раздел я къамаьла доакъоех кхетам луш, хьалха царех 1омадаьр к1оаргдеш, шердеш. Къамаьла доакъош 1омадеш дешархошта ха деза предложенешта юкъера уж шеко йоацаш белгалдаха.\nБарх1лаг1ча ийслаг1ча классашка синтаксиси стилистики 1омаю. Цу даькъе дешархой дика кхеташ хила беза предложенешта юкъерча дешай мел долча бувзамех. Грамматика 1омаеш дешархой ха декхарийла ба деша лард,чаккхе, овла, дешхьалхе, суффикс, уж яздара бокъонаш; къамаьла доакъош, цар нийсаяздара бокъонаш; предложеней тайпаш, предложене маьженаш, предложеней чура дешай бувзам. Берашта ха деза дош мишта хьахиннад, из малаг1а къамаьла дакъа да, иш.кх.д1.\nИйслаг1ча классе чоалхане карара предложенеш 1омаеча хана дешархой кхетабе беза предложенешка керттераяри карараяри къоастае ховргдолаш, царна юкъера бувзам тахка могаргдолаш.\nПунктуации 1омаеш дешархой теркам т1абахийта беза предложене интонацена, оаз лаьг1луча нонаг1а йолча хана сецара хьарак доаг1аш хул. Цхьайолча моттигашка интонаци теркалъяр – хиланза даргдоацарех да, х1ана аьлча, из теркалъ ца йича, малаг1а хьарак оттаде деза ховргдоацандаь. Иштта из теркалъярца увттаду предложении кхоачалуча т1адам, хаттара е айдара хьарак.\nСинтаксис 1омаеча хана хьехархо декхарийла ва интонаце зем а боаккхаш, цунах пайда эцара торонех дешархой дика д1акхетабе, х1ана аьлча, интонации хувцаро предложенена ма1ан а сецара хьаракаш а хувца тарлу. Керттера къамаьла доакъош 1омадара хьехархочо д1акхетаде деза бераш цар синтаксически лоарх1амах.\nДешархой къамаьла культура лакхъяри 1омадаьчун навыкаш дег1айоалаяри хила деза х1ара урока. Из болх д1ахьо тайп-тайпара упражненеш кхоачашъярца. Упражненеша новкъостал ду 1омаяь бокъонаш ч1оаг1ъе, орфографически а пунктуационни говзал ч1оаг1ъе, грамматически материал дикаг1а кхетае а, йоазонца цунах пайда эца а.\nГовзамеча йоазонех пайда эцаш, дувзаденна къамаьл шаьрдеш дешархой теркам т1абахийта беза хьехархочо сочиненеш, изложенеш язъяра,говзамеча текста тохкам бе 1омабара.\nТайп-тайпарча дошлоргех пайда эца 1омаде деза хьехархочо бераш, шоаш бувцаш бола мотт б1аьхий, ира, говза, хоза бувцаргболаш, къамаьл деча хана а йоазув деш а г1алаташ дергдоацаш. Х1ара уроках, кердачох хоам беш, хьалха 1омадаьр дагалувцийта деза дешархошка, кердачун хьалха 1омадаьчунца бувзам а беш.\nХ1ара классе шу д1адолалуш а шу чакхдоалаш а хьалха 1омадаьр кердадаккха деза дешархошца, программаца белгалбаьккха дувзаденна къамаьл шаьрдара болх бизза д1абахьа беза.\nГ1алг1ай мотт хьехара г1улакх доагг1ача тайпара хьехархочо д1ахьой, дешархошта шоай наьна мотт безалургба, шоаш 1омабеча кхыча къамий метай бокъонаш йовза атта хургда.\nНомер материала: ДВ-391856


Маьхза Шамсутдиновн адвокаташ хIиттина Нагиев а, Чапанов а\nШеца цхьана эскаран декхарш кхочушден бархI салтий вийначу Шамсутдинов Рамилна адвокаташ хIитта бахна ГIезалойчуьра а, Нохчийчуьра а, Саратовн кIоштара а адвокаташ - Нагиев Руслан, Чапанов Сайд-Мохьмад а, Тугушев Равиль а. Daily Storm хьостане бина цунах хаам Нагиев Руслана.\nОцу гIуллакхан материлаш йолуш ю адвокаташкахь, Нагиевс бахарехь. "Салтийн гергарчаьрца дийцарш ду цкъачунна дIахьош, цхьа барт хир бу тхан. Кхузахь гонорараш хьехош а яц, сайн коллегашца Тугушев Равильца а, Чапанов Сайд-Мохьмадца а цхьана маьхза гIо дан сацамбина оха", - аьлла Daily Storm хьостне Нагиевс.\nЦкъачунна олийла дац шайн боху адвокато, иза Iадашварехь муьлха стратеги шаьш лоцур ю. "Хила тарло оцу заманчохь иза аффектехь хилла а, делахь а, и верси бакъйойла дац экспертиза ца йича", - боху Нагиевс.\nИшта цо дийцарехь, Шамсутдиновна гIо дахьара аьлла, цуьнга дехар дина Оьрсийчуьрчу Азин декъан Динан урхаллан векалша.\nБайначу беттан 25-чохь Забайкальерчу тIеман декъехь 20 шо долчу салтичо Шамсутдинов Рамила вийна 8 стаг, шинна чевнаш йина. Талламан комитето бехкзуламан гIуллакх диллина цунна дуьхьал. Чита гIаларчу гарнизонан тIеман кхело шина баттана лаьцна вуьтуш, сацамбина.


Скачать Кровь. Царство химер на компьютер, телефон\nКниги и Журналы » Скачать Кровь. Царство химер\nСкачать Кровь. Царство химер:\nСкачать бесплатно журнал и книгу Кровь. Царство химер на компьютер, смартфон андроид\nНазвание: Кровь Автор: Тед Деккер Серия: Круг (2-я книга в серии) Страниц: 320 Жанр: Фантастика Год издания: 2010 Издательство: АСТ, Астрель-СПб Формат: rtf Размер: 8,33 mb Вот, наконец-то, и появилось всеми ожидаемоепродолжение популярного романа...


БгӀуссеваль — Википеди\n48°29′28″ къ. ш. 4°58′01″ м. д.HGЯOL\nБгӀуссеваль (фр. Brousseval) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу Манье (Лакха МагӀна), МонтгӀей-суьгӀ-Блез, ВальгӀе, Во-суьгӀ-Блез, Васси (Лакха МагӀна).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БгӀуссеваль&oldid=7812984»


НиогӀ — Википеди\n46°19′30″ къ. ш. 0°27′44″ м. д.HGЯOL\n68,2 квадратан километр\n▲59 193 стаг (2019 шеран 1 январь)\nНиогӀ (фр. Niort) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Де-СевгӀ.\nДозанашца йу ЕффгӀ, Бессин (Де-СевгӀ), ШогӀе, Кулон (Де-СевгӀ), ЕшигӀе, Манье (Де-СевгӀ), Сен-Желе, Сен-ГӀеми (Де-СевгӀ), Сен-СемфогӀян (Де-СевгӀ), Сьек (Де-СевгӀ), Вуе.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=НиогӀ&oldid=7825818»


Комбинезон Play Today 'Шахматный турнир', цвет: синий/голубой Немецкий язык. 8 класс: Учебник для общеобразовательных учреждений\nНемецкий язык. 8 класс: Учебник для общеобразовательных учреждений\nКремлевские пациенты, или Как умирали вожди\n[51-00650-SX] STELLOX ШАРНИР\nПереславль-Залесский, Царицыно, Сортавала, спб Петродворцовый, Нижний Новгород Ближнее Константиново, Филёвский парк, Казань Ново-Савиновский район, Люблино, Нахимовский проспект, Княгинино, Ростов-на-Дону Пролетарский район, Выставочная, Северное Медведково.


Мен (Луар а, Шер а) — Википеди\n47°15′01″ къ. ш. 1°29′48″ м. д.HGЯOL\nМен (Луар а, Шер а)\nМен (фр. Meusnes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Луар а, Шер а. Дозанашца йу Шатийон-сюр-Шер, Фонтгенан, Ли (Эндр), Ла-Вернель, Куффи, Сель-сюр-Шер (Луар а, Шер а). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мен_(Луар_а,_Шер_а)&oldid=5172285»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 17:25.


Оьрсийчоь -- Новгородерчу боберийн хIусамехь еха жима йоI, 19ГIур2012\nПIерскана дийнахь Путин Владимира цу низамна тIе куьг таIийна хиларх лаьцна хаам бира Кремлан зорбанан сервисо. Оьрсийчоьнан президентан Путин Владмиран зорбанан секретаро Песков Дмитрийс бинчу хаамца, хIинца иза болх бан долалур ду 2013-чу шарахь Дечкен-беттан 1-чу дийнахь дуьйна.\nПутин Владимира Еарин дийнахь дIахьедар динера, шена цхьа а бахьана ца го и низам тIе ца чIагIдан аьлла. Хьалха а вара Оьрсийчоьнан президент Iамеркехь тIеэцначу «Магнитскийн актанна» дуьхьал шайн жоп дала деза шаьш бохуш. Амма боберин низам Пачхьалкхан Думо кечдина бохуш чIагIдора цо. Делахь а журналисташна а, эксперташна а хетарехь, иза кечдинарг ю президентан администраци.\nБуберашна дуьхьа йолу артикл йоцург цу низаман тIехь ду «Магнитский актана» делла долу жоп. Вуьшта аьлча, Оьрсийчоьнан Iедалша шайн махка бахка визанаш а лур яц, шайн пачхьалкхерчу банкашкара чоьташ дIа а къовлур ю, бахамах пайда эцар а доьхкур ду Оьрсийчура бахархойн бакъонаш талхош бу аьлла, шайна хетачу Iамеркерчу Iедалхошна.\nЦул сов, Путина куьг таIийначу низамца а догIуш, Оьрсийчохь болх бан бакъо хир яц Iамерко ахча лучу Iедалшца йоьзнчу организацийн. Иштта доьхкуш ду Iамеркан паспорт долу нах болчу организацишна Оьрсийчохь болх бар а.\n«Антимагнитскийн» аьлла цIе тиллинчу Оьрсийчохь тIеэцначу низамо баккхийн къийсамаш лелхийтина цу махкарчу юкъараллехь. Оьрсийчоьнан социалан хаттаршкахула йолчу вице-премьеро Голодец Ольгас леррина кехат яздинера Путин Владимире, цу тIе куьг ма таIадахьара аьлла дехар деш.\nЦул хьалха цу низамна критика йира Оьрсийчоьнан кхаа министро, ша аьлча арахьарачу гIуллакхийн министро Лавров Сергейс а, дешаран а, Iилманан а министро Ливанов Дмитрийс а, ткъа иштта схьадиллина долчу Iедалан хаттаршкахула волчу министро Абызов Михаила а.\nАмма цу хьокъехь комментари еш, Путин Владимиран зорбанан секретаро Песков Дмитрийс дIахьедар дира дукхах болу министрш реза бу цу низамна аьлла.\nПутина куьг таIийна "Антимагнитскийн" низамна


Фунтово-2 — Википеди\n46°12′26″ къ. ш. 48°07′27″ м. д.HGЯOL\nФунтово-2 (оьрс. Фунтово-2) — Российн Федерацин Аштаркханан областан Приволжскан кӀоштара эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фунтово-2&oldid=7179367»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 28 декабрь, 03:00.


ГIебарта-Балкхаройчуьрчу вахархочунна шозза хан тоьхна "Кавказ Вилайатна" гIодарна\nГIебарта-Балкхаройчуьрчу 21 шо долчу Индреев Хьасанбина набахтин пхи шо хан тоьхна террорхойн "Исламан пачхьалкханна" байIат дина хилла "Кавказ Вилайатан" баьччина Лихов Хизарна гIодарна.Талламан версица, Индреевс, ша дас аьлларг деш, 2015-чу шеран Герзгмашин-баттера 20I6-чу шеран Марсхьокху-батталц шен хIусам а, кхача а латтийна Лиховна а, цуьнца хиллачу тIемалочунна Битоков Алимна а. Ткъа и шиъ вийна ницкъхоша 2016-чу шеран Марсхьокху-баттахь.\n2018-чу шарахь Чегеман кIоштан кхело Индреев Хьасанби юкъарчу хьелашкахь хан такха набахте хьажийна низамехь йоцчу гIеранна гIодарна 2 шарна 3 баттанна.\nТкъа 2021-чу шеран Охан-беттан 27-чохь кхин цкъа а йина цунна кхел – Ростоврчу тIеман трибунало, оццу зуламна, амма хIинца иза бехкевина "Исламан пачхьалкханна" гIодарна. Кхелахочо пхи шо кхайкхийна шен сацамехь, амма юкъаръяьккхина цо набахтехь а, лаьцна волуш а яьхна хенаш, хаам бо бакъоларъяран "Мемориал" центро (Оьрсийчоьнан Iедало арахьарчу агентийн могIара язйина "Мемориал", амма цо тIе ца обцу шена и статус – редакцин билгалдаккхар).\nАдвоката Бычков Николайс элира, Индреев Лиховна гIодарна юха а бехктакхаме озоро Оьрсийчоьнан Конституци талхийна – цуьнаца а догIуш, стагна шозза таIзар дойла дац цхьана зуламна дуьхьал.\nАдвоката бахарехь, тешех цхьаммо а ца аьлла Индреевна Лихов даIишхо вуйла хууш хилла, церан юкъаметтигаш могIарчу дахаран къамелаш тIехь бен ца хилла. Шена деллачу дашехь Индреевс ша бехке вац аьлла.\nЗазадоккху-баттахь ФСБ-н директора Бортников Александра бохура, Къилбаседа Кавказехь "хIаллакбина терроризман жигараллин массо а коьрта бенаш а, массо а бандитийн куьйгалхой а".


Ескуссан (Жиронда) — Википеди\n44°41′03″ къ. ш. 0°15′59″ м. д.HGЯOL\nЕскуссан (фр. Escoussans) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Ладо, Арбис, Ларок (Жиронда), Оме (Жиронда), Рйон, Сулиньяк, Porte-de-Benauge[d]. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ескуссан_(Жиронда)&oldid=6787147»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 17 октябрь, 18:51.


Пуьбли — Википеди\n46°37′57″ къ. ш. 5°38′33″ м. д.HGЯOL\nПуьбли (фр. Publy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Веви, Менуа (ЖуьгӀа), Бли (ЖуьгӀа), БгӀийо, Конльеж, Нонья, ГӀевиньи, ВегӀж (ЖуьгӀа).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Пуьбли&oldid=7832534»


Германехь немцойн диалектан къовсамехь толам баьккхина нохчочо\nГIуран-бутт 09, 2017\nНемцойн ХIессен лаьттарчу ишколийн лакхарчу классашкахь хIора шарахь дIахьош бу меттигерчу диалектехь немцойн мотт дика бийцарехь къовсам. Германехь цIеначу немцойн маттаца цхьаьна тайп-тайпанчу бундеслаьттанашкахь лелачу диалектийн меттанех уггаре а чолхечарна юккъехь ларалуш ю хIессенхойн диалект. Цу лаьттахь бина а, кхиъна а боцучу нахана Iамон чIогIа хала ларалуш а ю иза.\nКху шарахь йоллучу ХIессенерчу иттанаш ишколашкара 200 сов дешархоша дакъалоцучу Hessischer Mundart диалектан немцойн меттан турнирехь толам баьккхина нохчийн кхиазхочо. 13 шо долу Актемиров Рамзан ву иза.\nМаршо Радионе цу кIентан гергарчара бинчу хаамца, диъ шо кхаьчна хилла Рамзан шен доьзалца Германе кхочучу хенахь. Цкъа хьалха Берлинехь а баьхна, цул тIаьхьа Франкфурте дIабаханчу АктемировгIеран доьзалехь воккхахверг ву Рамзан. ХIессенхойн диалект цо шен немцойн доттагIашца къамелаш деш Iамийна.\nАктемиров Рамзана толам баьккхинчу диалектийн къовсамехь изий, Боснера орамаш долу кхин цхьа кIанттий дIаваьккхичахьана, массо а меттигерчу хIессенхойн доьзалшкара дешархой хилла.


Гурахь Оьрсийчурчу саммите вогIур вац Обама Барак\nГезгамашин-бутт болалуш Оьрсийчурчу Владивостокехь хир йолчу Азин а, Тийначу-хIордан а регионан саммите ца ваха сацам бина Iамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн президенто Обама Барака. Цу форумехь гIаьнтада хир волуш ву Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир.\nКъайчу ЦIийно бинчу хаамца, цу деношкахь Iамеркехь хила безаш бу Демократин партин къоман конвент олуш болу гулам. Цу гуламехь Лахьан-беттан 6-чу дийнахь хир болчу Iамеркан президентан харжамашкахь кандидат санна официала кепара хаьлхатоттур волуш ву Обама Барак.\nДаханчу кIирнах Путин Владимира хаам бира, ши-кхо де даьлча Iамеркехь Кэмп-Дэвидехь хир йолчу G-8 олучу саммите гIура вац ша, аьлла. Iамеркан президентан гIоьнчех цхьамма дIахьедар дина Владивостоке ца ваха Обамас бина болу сацам жоп дац Путина динчу дIахьедарна делла долу, аьлла.


Найдено 189, на странице: 25\nПсков (RU) — Киев (UA) ~ 942 км\nИльина-Поляна (RU) — Сумы (UA) ~ 1785 км\nтнп в биг-бегах кол. машин: 6\n0-18 C 0\nЩелково (RU) — Донецк (UA) ~ 1085 км\nДзержинск (RU) — Одесса (UA) ~ 1736 км\nКарсун (RU) — Львов (UA) ~ 2199 км\nХотьково (RU) — Киев (UA) ~ 943 км\nКостомукша (RU) — Киев (UA) ~ 2340 км\nДзержинск (RU) — Днипро (UA) ~ 1260 км\nтнп на паллетах (длн=3,2м шир=1,8м выс=2м)\nДжубга (RU) — Бровары (UA)\nтнп в коробках (длн=0,2м шир=0,2м выс=0,2м)\nИваново (RU) — Запорожье (UA) ~ 1332 км\nлом металла кол. машин: 2\nСтупино (RU) — Киев (UA) ~ 819 км\nплитка керамическая (длн=1,2м шир=0,8м)\nДружный (RU) — Новая Водолага (UA) ~ 8832 км\nсельхозоборудование (длн=3м шир=2,4м выс=1,5м)\nЙошкар-Ола (RU), Минск (BY) — Киев (UA) ~ 2058 км\nРумянцево (RU) — Киевская обл. (UA)\nРумянцево (RU) — Киев (UA), Днипро (UA) ~ 1351 км\nПечоры (RU) — Киев (UA) ~ 966 км\nБорисполь (RU) — Умань (UA) ~ 232 км\nпакеты полиэтиленовые кол. паллет: 1, тип паллет: EUR2 1,2 x 1,0 м\nМосква (RU) — Лисичанск (UA) ~ 925 км


Шиншилла в доме.\nБеременность длится 110 - 115 дней. Повторное покрытие самок можно производить в первые же дни после щенения.


ДIадига йиш яц дита\n"Кавказ.Реалиин" корреспондент хилира немцойн "Югендамт" олучу, къаьсттина кавказхой кхоьручу берийн бакъонийн гIаролхойн цхьахйолчу декъан хIусамехь.\nБерлинан кIоштарчу магистратуран дийцарш дIахьочу хIусамчохь паргIат ду. Берашна тIехь Iуналла латточу пачхьалкхан Югендамт (Jugendamt) олучу организацин ши белхахо а кечамаш беш ю рогIерчу доьзалан гIуллакх листа. Телефон чохь хан йойуш го, къамел гочдан валийнарг а.\n42 шо долу Нохчийчуьра Австри кхаьчна Асуева Зарема ю хIинцца схьакхача езаш шен берашца.\n"Тахана дуьххьара цхьанакхетар ду тхан, – дуьйцу Югендамтан Штефан цIе йолчу белхахочо "Кавказ.Реалии" порталан корреспонденте. – Полицера сигнал кхаьчна тхоьга, цундела ненаца а, берашца а къамел дан дохку тхо, берашна кхерам буй-те зуьйш".\nШтефана дийцарехь, ши кIира хьалха АсуевгIеран хIусамехь цхьа скандал иккхина. Зудчун а, хIусамден а дов даьлла, оцу тIехула майрчо йиттина хIусамнанна.\nПолици кхайкхина хилла зудчо, цул тIаьхьа ший а лаьцна дIадигина хиллера полицин декъе. Цигахь берийн нанас латкъамаш бина хилла, кест-кеста етта шена берийн дас, цуьнгахьарчу Iазапех ша яккхахьара аш аьлла.\nМасех де даьллачул тIаьхьа полицино дихкина хIусамдена зудчунна герга ваха а, шен берашца иза ехачу хIусаман неIсагIех вала а.\nХьенан неI етта Югендамто\nНемцойн Iедалшца а догIуш, хьехархой а, берашца болх бечу муьлхачу хьукматан белхахой а декхаре бу, нагахь берашна тIехь къизалла лелош меттиг хаалахь, Югендамте информаци дIакхачо.\nМасала, нагахь бер школе дегIа тIехь Iаьржа таммагIаш долуш, йа наб тоанза, йа беркъачу духарца деана, йа агрессица хаалахь.\nТерго йо беран ишта, нагахь тийна-тапъаьлла иза делахь а, могушаллина арз цо дахь а, цIахь бан беллачу балхаца ларош дацахь а. Ден-ненан бала боцуш санна туьду цара и хьал.\nТIехьожучу органаша талламаш болабо, нагахь лакхахь хьахийначех шайга информаци кхачахь. АсуевгIеран доьзалехь санна, боьлхий гIуллакх толлу цара, хеттарш до берийн хьехархошка, лулахошка, дега-нене, шайга берашка а цхьана. Доьзалехь ницкъбеш хилар тIечIагдахь, Югендамтан белхахоша, полисхой а, берийн психологаш а улло а бохий, доьзалшкара бераш дIадоху.\n"Цкъа хьалха бераш тхайн организацин бюро дIадуьгу оха, йа лерина царна кечйинчу юкъараIойле. Нагахь и бер кхо шо а кхачанза делахь, оццу дийннехь оха тхайн базехь билгалбаьхначу кхечу доьзалшка дIало уьш ханна лелон. Цхьана кIиранера 8 кIиране кхаччалц бохург санна леладо цара и бераш. И бохург хIун ду, оццул хан оьшу тхуна хьал зен: гIоле ду и бераш шайн бакъболчу дега, нене дIадалар, йа керлачу доьзалехь дита догIу.\nАмма дукха хьолахь, юкъарчу хIусамехь дIатардо оха бераш. Цигахь социлан белхахойн а, психологийн Iуналлехь хуьлу уьш", - дийцира Штефана.\nШайн балхах лаьцна гонах дуьйцуш дуккха а кеп-кепара мифаш а, кхераме хабарш делахь а, ма-дарра аьлча, оцу организацин коьрта Iалашо - берашна токхо латтор ю, ткъа и токхо хуьлийла дац шен доьзалехь бен элира Штефана.\n"Цундела и бер дегара, ненера схьадаккха интерес яц тхан, интерес ю тхан, оцу доьзалера бер схьадаккха хIуьтту бахьанаш дIадахар", - боху цо.\nКъиза майра, амма берашна дика да.\nОцу юкъанна схьакхочу Асуева Зарема а шен 14 шо долчу йоIаца а, 8, 9 шераш долчу шина кIантаца а. Горгачу стоьлан гонах охьаховшу бераш цхьа эсала. Стоьл тIехь лаьтташ стоьмаш, марзолгаш, хиш ду. Юучух кхета олу Югендамтан белхахочо, амма цхьа а тIе ца кховду.\nШтефана а, цуьнан коллегас а доьху Зареме шена а, цIийндена а юкъахь хиллачух дийцар. Зудчо дуьйцу, кест-кеста шен цIийнда шех летарх, иза моха йогIуш хиларх а, шен нах цо лоруш бацарх а.\nАмма боху цо, бераш Iаламат дукха деза цунна, церан дола а дора цо. Кхелан сацамца сан цIенна герга ван цунна дихкинчул тIаьхьа, нейтрале территори тIехь шен берашца марзо оьцу цо боху Заремас.\n"Со дуьхьал яц. Вон майра иза хиларх, берашна ледара да вара бохург ма дац", - боху цо.\nБакъду, берийн деца берта яха дагахь яц Зарема хIинца а, кхеле кехат чуделла цо, шена гергавар майрчунна кхи а эхашарна дIадахдар доьхуш.\nДен а, ненан а барт ийгIича, хьоьгахь муха хьал лаьтта аьлла, шега хаьтиича: "Тхо долчахь цкъа а ца летара тхан да ненах. Даим а тIе мохь хьоькху цо, стресс ю сан ден, цундела ду иза", - дуьйцу 14 шо долчу Иман цIе йолчу церан йоIа.\nМалхбузехь Къилбаседа Кавказерчу бахархойн доьзалш бохаран коьрта бахьанаш ду – стрессаш, даймахкахь тIеман шерашкахь лайна Iазапаш, халонаш, керлачу меттигехь Iиттало адаптацин халонаш а. ТIеман халонаш а, Iедало хьийзор а лайначу доьзалшна хала ду хийрачу махкахь маьршачу дахаре берза. Бан болх цахилар, мотт цахаар, хилла чевнаш бахьана долуш и мотт Iамо ницкъ цатоъна меттигаш а нисло, социалехь контакт цахиларо а валаво конфликте. Ткъа оцу барт бохаран тешаш хуьлу бераш.\n"Ма хьеха тхуна, муха даха деза. Цул а ахчанца гIо дейша"\nТIаьххьарчу заманчохь Iаламат дукха бу Къилбаседа Кавказерчу доьзалшкара бераш схьадаьхна меттигаш. Бу царлахь Дагестанера а, Нохчийчуьра а, ГIалгIайчуьра а схьабевлла нах, оьрсий ца бийцича а.\nМа-дарра статистикан терахьаш хууш дац, хIунда аьлча, Къилбаседа Кавказан регионашкара баьхкина мухIажирш Европехь Оьрсийчоьнан бахархой санна дIаязбо.\nНохчийн диаспорашка сих-сихха хаамаш кхочу, Югендамтах Iиттабелла, гIо доьхучу дайшкара, наношкара. Даим а бохург санна, ахчанца гIо хуьлу цара доьхург, лаьцначу адвокате кховдо а, шаьш лаьцначу петарх дала а олий.\nМасала, ши кIира хьалха Австрехь дIатарвелла вехачу цхьана нохчийн жимчу стага шен махкахошка видеокхайкхам баржийра, чохь ваха петарх дIадала ахча доьхуш. Цо дийцарехь, Югендамтан белхахоша бераш дIадаьхна цуьнгара, чохь Iачу хIусамах дала ахча дац аьлла.\nШа петар ма-лецци, пачхьалкхо бераш схьалур ду шена аьлла хета цунна. Бакъду, хIусам цахилар - бахьана дац бераш схьадаха. ТIаьхьа гучу ма доллура, кхи а цхьа бонг проблемаш хуьлу цигахь.\nТаро йоцчу нахана санна, Iедало хIусамах дала а, хене вала а луш долу ахча тоаме хила декхар дара царна, амма леррина ситуацин терго йича гучудолу, дайшна-наношна кхачош долу социалан гIо берийн хьашташна хьажош цахилар. Хьолаллина, йа цхьа шайн марзделлачунна духкуш хилар гучудолу.\nНисло, болх беш боцу дай маларе боьрзуш, йа ахчанах ловза буьйлало, доллу жоьпалла берийн нанна тIехь а дуьтуш.\nОьрсийчоьнан диаспорашлахь лелаш цхьа дог шелден легендаш ду, берашна тIехь Iуналла латточу органан белхахой бехк-гунахь боцчу нехан хIусамаш чу а лелхаш, гуш бахьана а доцуш, бераш дIалехьош бу бохуш.\nМасала, Австрехь меттигерчу бахархошлахь болчу цхьана осалчу жигархоша а гIо дира, цу кепара доцург даржорехь.\nИшта, масех шо хьалха, цхьахволчу жигархочо дайшлахь а, наношлахь а дийца даьккхира, Югендамтан белхахоша дIадохуш ду нохчийн бераш, хIунда аьлча, церан "стигалан басахь бIаьргаш а, уьш кIайчу аматехь а бу" бохуш. Ткъа, цара дийцарехь, бераш доцчу меттигерчу доьзалша доггахь тIеоьцу ишта бераш.\nДоккхачу декъанна Къилбаседа Кавказерчу регионашкара доьзалш оьхучу берашна леринчу дешаран центрехь болх беш хиллера и долийна зуда ша.\nЦентр кхио, шоръян Iалашонца Iедало хьажон ахча даарна бехке а йина, тIаьхьо таIзар дира цунна.\nАмма цо тIаьхьадитина эладиттанаш Оьрсийчуьра бахкинчу, дIааьллачух тешаш болчу дуккхаъчийн коьртехь дисина.\nМатериалан автор "Кавказ.Реалиин" корреспондент Мамсуров Аслан