Валь — Википеди\n46°34′31″ къ. ш. 0°01′31″ м. д.HGЯOL\n89,16 квадратан километр\n▲1671 стаг (2019 шеран 1 январь)\nВаль (фр. Vasles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Де-СевгӀ.\nДозанашца йу ШантекогӀ, КутьегӀ, Ла-ФегӀгӀиегӀ-ан-ПагӀтене, Ле-ФогӀж (Де-СевгӀ), Менигут, Сен-МагӀтен-дуь-Фууь (Де-СевгӀ), ВоссегӀу, ЕгӀон, Бенассе, ШаландгӀе, Латилье, Санксе, Boivre-la-Vallée[d], Les Châteliers[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Валь&oldid=7818223»


КОНМЕБОЛ поддержит Платини на выборах президента ФИФА - Sport.ru\nSport.ru / §¶§е§д§Т§а§Э. §А§Ш§Я§а§С§Ю§Ц§в§Ъ§Ь§С§Я§г§Ь§С§с §Ь§а§Я§ж§Ц§Х§Ц§в§С§и§Ъ§с §ж§е§д§Т§а§Э§С (§¬§°§Ї§®§¦§ў§°§) §Х§а§Э§Ш§Я§С §Ц§Х§Ъ§Я§а§Ф§Э§С§г§Я§а §б§а§Х§Х§Ц§в§Ш§С§д§о §Ф§Э§С§У§е §і§а§р§Щ§С §Ц§У§в§а§б§Ц§Ы§г§Ь§Ъ§з §ж§е§д§Т§а§Э§о§Я§н§з §С§г§г§а§и§Ъ§С§и§Ъ§Ы (§µ§¦§¶§Ў) §®§Ъ§к§Ц§Э§с §±§Э§С§д§Ъ§Я§Ъ §Я§С §У§н§Т§а§в§С§з §б§в§Ц§Щ§Ъ§Х§Ц§Я§д§С §®§Ц§Ш§Х§е§Я§С§в§а§Х§Я§а§Ы §ж§Ц§Х§Ц§в§С§и§Ъ§Ъ §ж§е§д§Т§а§Э§С (§¶§Є§¶§Ў). §°§Т §п§д§а§Ю §Щ§С§с§У§Ъ§Э §Ф§Э§С§У§С §µ§в§е§Ф§У§С§Ы§г§Ь§а§Ы §ж§е§д§Т§а§Э§о§Я§а§Ы §С§г§г§а§и§Ъ§С§и§Ъ§Ъ §Ј§Ъ§Э§о§Ю§С§в §Ј§С§Э§о§Х§Ц§г, - §г§а§а§Т§л§С§Ц§д §е§в§е§Ф§У§С§Ы§г§Ь§а§Ц §Ъ§Щ§Х§С§Я§Ъ§Ц El PaЁЄs.\n§±§Э§С§д§Ъ§Я§Ъ 29 §Ъ§р§Э§с §а§Т§м§с§У§Ъ§Э §а §в§Ц§к§Ц§Я§Ъ§Ъ §е§й§С§г§д§У§а§У§С§д§о §У §У§н§Т§а§в§С§з §Ф§Э§С§У§н §¶§Є§¶§Ў. §І§С§Я§Ц§Ц §У §Ц§У§в§а§б§Ц§Ы§г§Ь§Ъ§з §і§®§Є §г§а§а§Т§л§С§Э§а§г§о, §й§д§а §ж§в§С§Я§и§е§Щ §Щ§С§в§е§й§Ъ§Э§г§с §б§а§Х§Х§Ц§в§Ш§Ь§а§Ы §й§Ц§д§н§в§Ц§з §Ъ§Щ §к§Ц§г§д§Ъ §Ю§Ъ§в§а§У§н§з §Ь§а§Я§ж§Ц§Х§Ц§в§С§и§Ъ§Ы §ж§е§д§Т§а§Э§С.\n"§і§е§л§Ц§г§д§У§е§Ц§д §а§б§в§Ц§Х§Ц§Э§Ч§Я§Я§С§с §г§У§с§Щ§о §Ю§Ц§Ш§Х§е §¬§°§Ї§®§¦§ў§°§ §Ъ §±§Э§С§д§Ъ§Я§Ъ, - §г§Ь§С§Щ§С§Э §Ј§С§Э§о§Х§Ц§г. - §ї§д§а§д §й§Ц§Э§а§У§Ц§Ь §Ъ§Ю§Ц§Ц§д §а§Ф§в§а§Ю§Я§н§Ы §а§б§н§д §в§С§Т§а§д§н §У §Ь§С§й§Ц§г§д§У§Ц §Ю§Ц§Я§Ц§Х§Ш§Ц§в§С. §¬§°§Ї§®§¦§ў§°§ §Т§е§Х§Ц§д §Ф§а§Э§а§г§а§У§С§д§о §Ц§Х§Ъ§Я§а§Ф§Э§С§г§Я§а §Щ§С §±§Э§С§д§Ъ§Я§Ъ, §п§д§а §а§й§Ц§У§Ъ§Х§Я§а".\n§±§в§Ъ §п§д§а§Ю §ў§в§С§Щ§Ъ§Э§о§г§Ь§С§с §Ь§а§Я§ж§Ц§Х§Ц§в§С§и§Ъ§с §ж§е§д§Т§а§Э§С, §У§з§а§Х§с§л§С§с §У §г§а§г§д§С§У §¬§°§Ї§®§¦§ў§°§, §Ф§а§д§а§У§С §б§а§Х§Х§Ц§в§Ш§С§д§о §Ь§С§Я§Х§Ъ§Х§С§д§е§в§е §Ъ§Щ§У§Ц§г§д§Я§а§Ф§а §У §б§в§а§к§Э§а§Ю §ж§е§д§Т§а§Э§Ъ§г§д§С §©§Ъ§Ь§а §Я§С §б§а§г§д §Ф§Э§С§У§н §¶§Є§¶§Ў, §Ц§г§Э§Ъ §а§Я §Щ§С§в§е§й§Ъ§д§г§с §б§а§Х§Х§Ц§в§Ш§Ь§а§Ы §Ц§л§Ч §Ь§С§Ь §Ю§Ъ§Я§Ъ§Ю§е§Ю §й§Ц§д§н§в§Ч§з §Я§С§и§Ъ§а§Я§С§Э§о§Я§н§з §ж§Ц§Х§Ц§в§С§и§Ъ§Ы §Х§в§е§Ф§Ъ§з §г§д§в§С§Я.


Шемина — Википеди\n45°07′28″ къ. ш. 4°45′05″ м. д.HGЯOL\nШемина (фр. Cheminas) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀдеш.\nДозанашца йу Эклассан, Этабль, Лан (АгӀдеш), Сен-ЖоьгӀ-д’Э, Сен-ВиктогӀ (АгӀдеш), СешгӀа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шемина&oldid=7847461»


Адвокат Мусаев Iалавди.\nСтавропол кIоштан муфтин гIовс волчу Байчоров Курман-Iелина тIехь кхел ю дIайоьдуш Кисловодскерчу суьдехь. Цунна бехке дуьллуш ду наркотикаш лелор. Байчоровн адвокатана Мусаев Iалавдина хетарехь цуьнца Iедалша лелочу харцоно гойту ерриг а Оьрсийчохь лаьтташ долу сурт.\nСтохка гурахь Кисловодск гIалана йистехь лаьцнера Байчоров Курман-Iела. Машенца вогIучу цунна дуьхьал лилхинчу герзхоша, ара а такхийна, дегIаца таллам бинера. Цуьнгахь наркотикаш хилла аьлла бехке вина иза хIинца. Иза харц бехк бу аьлла хета и стаг вевзаш волчу нахана.\nБайчоровн гIуллакх талламхошна а, прокурорашна а мел лиънехь а, тийна дIагIур доцийла гучуделира цхьа моггIа адвокаташ цунна гIо дан баьхкича. Оцу тобанна коьртехь ву воьвзуш волу юрист Мусаев Iалавди. Оршотан дийнахь йолийна кхел. Маршо радиога телефонехула дийцира цуо оцу гIуллакхах лаьцна.\nМусаев Iалавди: «ГIурбан кхолагIчу дийнахь, жижиг дIасадекъа араваьллачу хенахь кисана наркотикаш а кхиссина, чувоьллина ву и стаг. Цунна гIо дан арадевллаа ду тхо. Оьрсийчохь нийсонан кхелан система ян а юй теша бохуш лелаш ду тхо. Шайна луучу агIора цара чекхдоккхуш ду иза».\nБайчоровца Iедалан цIарах лелачу наха лелон харцо шена юьйцуш хезна а яц боху адвокато Мусаев Iалавдис.\nМусаев Iалавди: «Кхунна дуьхьал долийна гIуллакх кху дуьненна тIехь низам доцучу меттехь санна дIадоьдуш ду. Чоьхьарчу гIуллакхийн министралла а, федералан кхерамазаллийн сервис а, меттигера Iедалш а ду цунна бехке».\nИштта, харцонан бух тIехь адаманна дуьхьал гIуллакх долийча иза тIейогIучу заманахь бIостанехьа доьрзур ду шайна Iедалшна. МогIарерчу нехан оьгIазло кхоллало бохуш дуьйцу адвокато Мусаев Iалавдис.\nМусаев Iалавди: «Кхузарчу Iедалийн Iовдалалла ю. Я оцу федералан центрна хIуьттаре ю кхара лелош ерг. Иштта лелош дерг бахьана долуш лаьмнашка оьхуш бу нах. Тахана Байчорован кIант ву, Ариф цIе а йолуш. 11 класс чекхаяьккхина цуо. Хьекъал долуш кIант ву иза. Ткъа, тахана цунна хIара Iедал муха дезара ду?»\nМусаев Iалавдийн кIант Мурад ву Оьрсийчохь а, дозаналла арахьа а, гIарваьлла адвокат. Политковская Анна ерах а, Буданов Юрий верах а долу ши гIуллакх дара цуо тIаьххьара дIадаьхьначарах. Иштта уггаре а хала гIуллакхаш аш тIелоцуш хилча, шуна хуьлуш буй Iаткъам, аьлла деллачу хаттарна иштта жоп делира Мусаев Iалавдис.\nМусаев Iалавди: «Дала схьаделла са, цуо дIа а оьцур ду. Вайна тIехь, ларвалар а, бахьанаш лелор а ду. Вай цIера схьаоьхуш ву Абубакаров Адам цIе йолу адвокат. Цуьнга хаам баийтина телефон тIе оцу юкъара тхо дIа ца довлахь, дукха жигара лелахь, цу стеган меттан набахте чугIура ду шу аьлла. ХIорш боьха хIуманаш ю, кхерам цаьргара буйла хаьа. Амма, озаделла, совцур дац тхо».\nБайчоров санна наркотикаш лелийна аьлла, 4 шо хан а тоьхна, чувоьллина ву нохчийн юккъараллан жигархо Кутаев Руслан. Тахана-кхана цуьнан кхелан аппеляци хир ю республикан Лаккхарчу кхелехь луьстуш. Церан гIуллакхаш цхьаьна авторо хIоттийначу сценарийца хуьлуш ду аьлла хетало.\nОьрсийчура кхелан система йоьхна аьлла хета адвокатана Мусаев Iалавддина


Морвиль-сюр-Сей — Википеди\nМорвиль-сюр-Сей (фр. Morville-sur-Seille) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мёрт а, Мозель а. Дозанашца йу Шемино, Аттон, Епли, Лемений, Пор-сюр-Сей. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Морвиль-сюр-Сей&oldid=5174811»


"Рейтер": Либин мехкадаьттан NOC компанино шена зуламе лору Оьрсийчуьра «Вагнер»\nМехкадаьтта доккху Либера объекташ Оьрсийчуьрчу «Вагнер» компанино, тIе блок-посташ а хIиттош, тIеман хьашташка ерзорна ша резайоцийла хаийтина Либин пачхьалкхан мехкдаьттан NOC компанино пIераскана дийнахь, яздо Маршон Радион Оьрсийн сервисо.\n"Рейтер" агенталло бечу хаамца, NOC компанино бехкеечу арахьара Либе яьхкинчу тIеман тобанашлахь цхьа «Вагнер» хилла ца Iа, бу Шемара а, кхечу пачхьалкхашкара а баьхкина тIемалой. Либино мехкадаьтта доккху меттигаш кхайкхаза махка биссинчу арахьарчу ницкъаша тIеман хьашташка ерзийна, масала, Эс-Сидр портехь, боху агенталло.\nЛибин къоман мехкадаьттан NOC компанино шен белхан объекташ тергалъян векалш бахкийтар дехна Дуненаюкъарчу Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн организацига.\nВашингтоно дуккхаза а дIахьедарш дина Оьрсийчоь Либин чоьхьарчу гIуллакхашна юкъагIертар емалдеш. Ткъа Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министралло хIоразза а луш долу жоп цхьаъ хуьлу: йоцучу факташна тIехь кхоьллина Либин бахьанехь буьллу бехк, билгалдоккху "Коммерсантъ" газето.\nЛибехь чоьхьара ши ницкъ бу Iедал къуьйсуш. Цхьаъ – Саррадж Фаезан Триполера «Къоман бертан Iедал», шолгIаниг – Тобрук гIаларчу парламентехьа волчу инарлин Хафтар Халифан «Либин къоман эскар».


Динул-Ислам - Хаттаршна жоьпаш - Цхьа ши-кхо жайнин цIе алахьара ахь гIиллакхаш дуьйцуш долу.\nАссаламу Iалайкум! ХIокху сайт тIехь дерг долуш дара соьгахь, далахь кхиъ цхьа ши-кхо жайнин цIе алахьара ахь гIиллакхаш дуьйцуш долу, нахана юкъахь, йа къаьстан мутаIеламехь хила дезаш долу гIиллакхаш дуьйцуш. Аллах диканца бкхам бойла.\nХIокху сайта тIехь дерг бохург схьахетарехь «Бусалба динан гIиллакхех» бохург хир ду хьан, Шейх Iабдул-Фаттахь Абу-ГIуддас (Дала къинхетам бойла цунах) яздина долу.\nИза доцург а, хIокху сайта кхин цхьа жайна ду, шена юкъахь гIиллакхаш дуьйцуш долуш, къаьсттина мутаIеламана а, вуьшта муьлхха адамана а оьшуш долу. И жайна «Нисваларан юьхь» цIе йолу жайна ду, Имам ГIазалийс (Дала къинхетам бойла цунах) яздина долу. Iаьрбийн маттахь цуьнан цIе «Бида́йатул-хIидайахI» ю. И жайна вуно чIогIа пайдане жайна ду хьуна, суна сан дахарехь дукха пайда хилла жайна а ду хьуна. Цу юкъара фикъхIаца доьзна долу цхьадолу хIума жимма къовсаме долу хIума ду, ткъа ишттарниг цу юкъахь кIеззиг ду, важадерг дерриге вуно пайдане хIума ду, дикка ойла а еш Iамо а, деша а мегар долуш.\nКъаьсттина мутаIеламехь а, Iеламстагехь а хила дезаш долу а, хилча дика долу а гIиллакхаш дуьйцуш уггар дикчу жайнех лоруш ду Имам Ибн Джама́IахI цIе йолчу Iеламстага (Дала къинхетам бойла цунах) яздина долу жайна, «Тазкиратус-са́миIи вал-мутакаллим фи́ адабил-Iалими вал-мутаIаллим» цIе йолуш.\nИмам ал-Ма́вардийс (Дала къинхетам бойла цунах) яздина а ду цхьа дика жайна, гIиллакхех лаьцна, «Адаб ад-дунйа́ вад-ди́н» цIе йолуш.\nХIокху заманахьлера Iеламстага Шейх Мухьаммад ал-ГIазалийс (Дала къинхетам бойла цунах) яздина а цхьа жайна, «Хулукъул-муслим» (Бусалба адаман гIиллакх) цIе йолуш. Иза а дика жайна хила тарло. Хетарехь, оьрсийн матте даьккхина а ду иза.\nУьш доцурш кхин а дуккха жайнаш ду Iеламнаха цу гIуллакхах лаьцна яздина.\nАхь хоьттучунна хьуна пайда бийр болуш ду хьуна Iеламнехан дахарх лаьцна ешар а, Iеламнаха шайна шайн дахарехь зеделлачух лаьцна ешар а. Иштта долчу жайнех ду, масала, Имам Ибнул-Джавзийс (Дала къинхетам бойла цунах) яздина долу ши жайна, «Сифатус-софвахI» а, «Сойдул-хо́тIир» а цIе йолуш долу. Кхин а, Шейх Салманан «ТIуфу́лату къалб» цIе йолуш долу жайна дешарца а хьехар до ас хьуна, Iаьрбийн мотт хьайна дика керабирзинчул тIаьхьа.


Германи -- Веллман Карл-Георг (Karl-Georg Wellmann) (аьрр), хIинца Украинин президент волчу Порошенко Петроца, Берлин, 2014\nОьрсийчоьнан дозанан хьукмато юхаверзийна Меркел Ангелин хьехамча волу немцойн депутат, шайн махка вар деа шарана цунна дехка а доьхкуш.\nОршот дийнахь рогIера хорам баьлла Германин, Оьрсийчоьнан юкъаметтигашкахь, Москохарчу Шереметьево кеманийн портера, чу а воуьйтуш, немцойн уггаре а вевзачех политик, Бундестаган депутат Веллман Карл-Георг юхахьажорца. Меркел Ангелас куьйгалла дечу Кериста-Демократийн партин арахьарчу гIуллакхий коьрта эксперт а, шен, немцойн кацнлеран, хьехамча а волу иза оьрсийн дозанийн хьукматхоша персона нон-грата ву хьо аьлла, чу ца витинера кIирандийнахь.\nЦул тIаьхьа оцу сохьта юхаван шена кема ца нисдаларна а, и шеца баьлла болу Iоттабаккхам хIинций-хIинций дIаберзаре ша сатессина хиларна а, кеманийн портерчу собардаран чоьнехь, гIента тIехь хиина буьйса а яьккхина, кхин гIуллакх ца хилла, оршот дийнахь Берлине юхавирзинера политик.\nШа иза шеца нисделлачух вуно цецваьлла ву. Хазнехсанна лакхарчу тIегIанерчу Оьрсийчоьнан политикаша а, бевзаш болчу юкъараллин жигархоша а кхайкхина вара ша Москоха, Украинин хьокъехь дагадовларш дIадахьа, бохуш дийцира Веллман Карл-Георга ша юхавирзинчул тIаьхьа немцойн Берлинер Курьер газете. „Со кхеташ вац церан и тайпа лелар стенца доьзна ду бохучух, со даима вара Оьрсийчоьнца барт баран агIонча“, - элира цуо.\nЦхьаццадолчу хьостанаша чIагIдарехь, немцойн депутат Москоха кхайкхинчу политикашна юккъехь ву Оьрсийчоьнан Федерацин Кхеташонехь дуьненаюкъарчу гIуллакхийн комитетан куьйгалхо волу Косачев Константин а, президент Путинан регионала интеграцин хеттамийн хьокъехь хьехамча волу Глазьев Сергей а.\nТамашийнарг ду, цу тIегIанерчу наха, Кремле а, Оьрсийчоьнан урхалле а массо а неIарш шайна схьайиллина болчу, Малхбузера лакхарчу даржера гIарваьлла волу политик шаьш хьошалгIа кхайкхича, цунна чуван некъ бехкийтар магор. Я царна хууш ца хиллачух тера ду, шена Веллманна санна, иза Оьрсийчу вар дихкинчу нехан Iаьржачу могIаршлахь вуйла.\nЯ цуьнга кхайкхинчул тIаьхьа чувиллина хила везаш ву иза цу персона нон-грата болчу негIан могIаршна, Кремлан Украинерчу леламашна ира критика еш волу немцойн политик цу кепара сийсазвархьама а, цунна хIуьттаре ярхьама.\nХила там бу иштта, Веллман Карл-Георг Оьсрийчу боьду некъ бихкинчарна юккъехь нисвалар – иза Кремлан векалша цуьнга шега хилла ца Iаш, массо а Малхбузерчу тергамхошка а, политикашка хьажийна цхьа сигнал хила, аьлла хеташ ву Малхбалерчу Европин институтан Iилман белхахо, политолог Чапханов Руслан.\nЧапханов Руслан: „Цу хIуман цхьаъ бахьана а, цхьаъ бен йоцу а агIо а ю аьлла хеташ вац со. Суна хетарехь, цу тIегIанерчу политикаша кхечу пачхьалкхенан векал шаьш дIа а кхайкхина, цул тIаьхьа чу а ца воуьйтуш, цуьнга дозанан хьукматхоша цхьацца маьттаза кхамелаш а деш, иза араваккхар – иза цхьа сигнал ю аьлла хета суна Европерчу аналисташна а, партнершна а.\n„Тхо барт бан лууш ду, амма тхан могIаршлахь кхинарш а бу, барт ца безаш, шога гIулчаш яха кийча берш а“ бохучу кепехь сигнал хета суна иза“.\n2019-гIа шо кхаччалца шена Оьрсийчу вахар-вар дихкина волу Веллман Карл-Георг тIаьхьарчу шарчохь Украинин хьокъехь ша динчу цхьа могIа зевнечу дIахьедаршца гIарвелира немцойн а, дуьненаюкъарчу а хаамийн гIирсашкахь. Иза немцойн-украинхойн парламентхойн тобан куьйгалхо ву. Даханчу шарахь Украинехь харжамаш дIабоьлхучу хенахь Веллман Европехь кхерамазаллин а, цхьаьнаболхбаран а юкъараллин миссица цхьана цу харжамийн тергамхо вара.\nХьастагIа, Украинерчу Оьрсийчоьнехьарасепаратисташа герз тохар сацорах болу барт рогIера бохийча, ткъа иштта Оьрсийчоьнан даккхий герзаш а, эскархой а Донбассехь хиларан рогIера тоьшаллаш гучудевлча, Веллмана ша немцойн dpa агенталлина еллачу интервьюхь Оьрсийчоь „тIамца махбархо“ ю элира, Украинин Малхбузехь тIом а, гамо а сийсош йолу. Цуо иштта шен къамелашкахь кест-кеста билгаладоккхуш дара, Оьрсийчоьнна дуьхьал кхин а шогоха йолу санкцеш яха езаш хилар. Хетарехь, цуьнан и позици йолчух тера ду хIинца Веллманах яхнарг а.\nВевзаш волу немцойн политик, канцлер Меркел Ангелин хьехамча Веллман Карл-Георг, цхьа а бахьана а ца далош, бер санна дозанера юха а верзийна, цIахьажоро вуно йоккха IалагIож яьккхина Германерчу политикийн могIаршлахь. Немцойн арахьарчу гIуллакхийн министраллин политикан декъан куьйгалхо волчу Лукас ХIанс-Дитриха иза шена ма-хиънехь, протестан нота хьажийна Германерчу Оьрсийчоьнан векале Гринин Владимире.\n„Немцойн урхаллина хетачуьнца, Оьрсийчоьно Веллман чу ца витар я кхета йиш йолуш а, я тIеэца йиш йолуш а хIума дац“, - иштта дахкадо цуьнан дешнаш Ройтерс агенталло. Иштта Москохарчу Германин векалто а официалан протест хьажийна Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министралле хиллачун хьокъехь.\nЦул совнаха, шинари дийнахь немцойн Бундестаган вице-спикер волчу Зингхаммер Йоханнеса дIахьедар дина, кху деношкахь Оьрсийчу ваха лерина вара ша, цигарчу лакхарчу политикашца а, дипломаташца а цхьаьнакхетарш дан, амма хIинца, Веллманца хIоттийна кеп бахьана долуш, ша цига гIур вац, аьлла. „Бундестаган куьйгалхочун гIовса со хиларх терра, къобал дан йиш яц сан, сайн коллега Москохарчу аэропортера, дуьйцуш бахьана а доцуш, юхаверзор“, - элира цуо.\nАла дашна, бахьанех дерг. Я Кремло а, я Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министралло а цкъачунна цхьанна а кепар хиллачун бух балийна бац. Цу хьокъехь шега хаттар динчу журналисташка Путин Владимиран пресс-секретар волчу Песков Дмитрийс дипломатийн хьукматехь хатта цунах дерг элира. Веккъа цхьаьна Пачхьалкхан Думин депутат волчу Слуцкий Леонида шен Твиттерехь шинари дийнахь боцца хаам битинера цунах лаьцна, Веллман чу ца витар – иза Оьрсийчоьнна дуьхьал яьхначу санкцешна делла жоп ду, аьлла.


Тептар:Оьрсийн Нохчийн Дошам/ЭЛП/Г — Тептар\nТептар:Оьрсийн Нохчийн Дошам/ЭЛП/Г\nгабарит м барам\nгабаритный, -ая, -ое габаритам ; ~ые ворота - габаритам барам\nгавань ж гавань ; незамерзающая ~ - гlopa ца ен гавань\nгавкать несов., прост. - лета, г1ал дан\nгавкнуть однокр.. прост. - лата, г1алх ала\nгад м 1) чаще мн. ~ы текхаргаш 2) бран. боьха х1ума\nгадалка ж палтуьйсург\nгадание с (предсказывание) пал тасар\nгадать несов. 1) кому (на картах и т. п.) пал тийса 2) о нём (предполагать) пал тийса, хаа г1ерта, хиндерг дийца\nгадина ж прост. бран. боьха х1ума; лаьхьа\nгадить несов. прост. 1) (о животных) бехдан 2) кому вон [х1ума] дан\nгадкий, -ая, -ое вон, боьха; ~ человек - боьха стаг; ~ поступок -боьха г1уллакх\nгадость ж вон (или боьха) х1ума; выбрось эту ~ь – д1акхосса и боьха х1ума; делать ~и - боьха х1уманаш лело; говорить ~и - боьха х1уманаш дийца\nгадюка ж зоол. тж. перен. бран. лаьхьа\nгаечный, -ая, -ое гайкин; ~ ключ - гайкин дог1а\nгаз м 1) газ (x1o); ядовитый ~ - д1аьвше газ; готовить обед на ~e -юург газа т1ехь кечъян 2) мн. ~ы (в кишечнике) мох ; дать ~ - газ яла; сбавить ~ - газ лаг1ъян; на полном ~у - газ т1ета11ийна\nгазават м мус. г1азот (священная война против неверных); объявить ~ - г1азот кхайкхо\nгазель ж акха газа\nгазета ж газет[а]; стенная ~ -пенан газет; вечерняя ~ -суьйренан газет\nгазетный, -ая, -ое газетан; ~ая бумага - газетан кехат; ~ый киоск -газетийн киоск\nгазетчик м 1) (продавец) газеташдухкург 2) разг. (сотрудник) газетхо\nгазирование с газ тохар\nгазированный, -ая, -ое газ тоьхна; ~ая вода - газ тоьхна хи\nгазировать несов., что газ тоха\nгазификация ж 1) (напр. помещения) газ ялор 2) (напр. топлива) газ яккхар\nгазифицировать сов. и несов., что 1) (снабдить газом) газ яло; ~ квартиры - квартнрашка газ яло 2) (превратить в газ) газ ян (или яккха); ~ уголь – к1оранах газ яккха\nгазо= газ= мас.: газопровод - газъюьгург, газтоттург\nгазовать несов. прост. газ яла; газ т1ета1о\nгазовщик м газъялорхо\nгазовый, -ая, -ое газ йоккху, газан; ~ завод - газан завод\nгазомер м газъюстург\nгазометр м газметр (газ юсту прибор)\nгазон м газон, бешмайда\nгазонепроницаемый, -ая, -ое газ чекх ца йолу\nгазоносный, -ая, -ое газ иолу; ~ пласт - газ 1олу г1ат\nгазообмен м биохим. газхийцам\nгазообразный, -ая, -ое газтайпа; ~ое вещество - газтайпа х1ума\nгазопровод м газъюьгург, газтоттург\nгазоубежище с газахларлойла\nгазохранилище с газлаттийла\nгайка ж гайка ; ~а слаба у кого-л. - гайка малъелла; подкрутить ~и -гайканаш т1ехьовзо\nгалактика ж — голакхтигалш (седарчийн стигалш)\nгалантерейный, -ая, -ое галантерейн\nгалантерея ж галантерей\nгалантность ж к1еда-мерзалла\nгалантный, -ая, -ое к1еда-мерза\nгалдёж м разг. гloeгla, маьхьарий\nгалдеть несов. разг. гloвгla эккхийта\nгалерея ж 1) уче; стеклянная ~ - ангалин уче 2) воен. галерей (лаьтта бухахь лела даьккхина 1уьрг) 3) чего, перен. (вереница) мог1а, галерей ; картинная ~ - суьртийн галерей\nгалёрка ж разг. тleгla (театрера лакхара тleгla)\nгалиматья ж прост. г1уч1а\nгалифе с, мн. нескл. галпе; в синих ~ - сийна галпе юьйхина\nгалка ж хьарг1а, реже жаг1жаг1а\nгаллюцинация ж галлюцинаци, моттарг1а\nгаллюцинировать несов. галлюцинаци хила, моттарг1а х1отта\nгалоп м юм, кхийсалуш ядар\nгалопировать несов. кхийсалуш ядийта, юм яйта\nгалопом нареч. 1) кхийсалуш, юм эцна; лошадь несётся ~ - говр юм эцна йоьду; пустить лошадь ~ - говре юм эцийта 2) перен. (очень быстро) йортахь, юм эцна\nгалочка ж разг. (пометка) билгало; поставить ~у - билгало ян\nгалоши мн. (ед. ~а ж кало) калош\nгалстук м галстук; завязать ~ - галстук д1аехка\nгалушки мн. (ед. ~а ж гала) галнаш\nгалчонок м (мн. галчата) хьарг1алг\nгалька ж собир. жаг1а; сицкъар (плоская, круглая); заьнгала (блестящая); речная ~ -хин жаг1а\nгам м разг. гlap; шум и ~ - г1ар-г1овг1а\nгамак м гаьнгали\nгамма ж 1) муз. гамма 2) перен. мог1а; ~ красок - басарийн мог1а\nгангрена ж мед. гангрена\nгангстер м гангстер; американские ~ы - америкера гангстераш\nгандбол м спорт. гандбол\nгантели мн. спорт. (ед. ~ль ж) гантелаш\nгараж м гараж\nгарантийный, -ая, -ое юкъара хуьлу; ~ое письмо - юкъара хуьлу кехат; ~ый ремонт - юкъара хуьлу ремонт\nгарантировать сов. и несов., что кому и кого-что от чего, в разн. знач. юкъарахила; ~ прочность товара - товар ч1ог1а хиларна юкъарахила; ~ от всяких неожиданностей - дагахь доцчунна юкъарахила\nгарантия ж юкъарахилар, гарантии; давать ~ю - юкъарахила; с ~ей на шесть месяцев - ялх баттана юкъарахилла\nгардероб м 1) (шкаф) гардероб 2) (помещение) гардероб 3) (одежда) бедарш; ~ артистки - артистан бедарш\nгардеробщиц к м, ~ца ж гардеробхо\nгардина ж гардина, бой\nгаревый, -ая, -ое: ~ая дорожка спорт. - сос тесна некъ\nгарем м 1) (помещение) зударийн ц1а 2) (жёны) зударий\nгаркать несов., гаркнуть однокр. разг. ц1ог1а етта (или тоха) т1ечийха\nгармоника ж кехат-пондар ; губная ~ - багахь локху пондар\nгармонировать несов., с чем товш хила, дог1уш хила; обстановка дома вполне ~ла с его обитателями - чуьра х1уманаш дика товш яра чохь бехачаьрца\nгармонист м, ~ка ж пондарча\nгармонический, -ая, -ое товш долу, дог1уш долу\nгармоничный, -ая, -ое цхьаьнатовн, цхьаьнадог1у; ~ые звуки -цхьаьнатовн аьзнаш; ~ые краски –цхьаьнадог1у басарш\nгармония ж 1) муз. гармони 2) перен. цхьаьнатар, цхьаьнадар\nгармонь ж разг. кехат-пондар\nгармошка ж 1) разг. кехат-пондар 2) сложить что-л. ~ой (или в ~у) кехат-пондар санна вовшахтоха\nгарнизон м воен. гарнизон\nгарнизонный, -ая, -ое гарнизонан; ~ая артиллерия - гарнизонан яккхий тоьпаш\nгарнир м гарнир; котлеты с ~ом- гарнираца котлеташ\nгарнитур м гарнитур (комплект); ~ белья - чухулаюхучу бедарийн гарнитур\nгарпун м чаьнчакх, гоьмукъ\nгарпунить несов., кого-что гоьмукъ етта (или кхийса)\nгарпунщик м гоьмукъхо\nгарцевать несов.: ~ на коне - дин хьовзо\nгарь ж 1) (горелое) кхагар; пахнет ~ю - кхагаран хьожа йог1у 2) (остатки от сгорания каменного угля) сос; посыпать дорожки ~ю - некъаш т1е сос таса 3) (выгоревшее место) яьгна меттиг\nгасить несов., что 1) (тушить) [д1а]-дайа; ~ свет - лампанаш д1аяйа 2) (ослаблять) дайа, г1елдан; ~ звук аз г1елдан 3) (делать недействительным) мах байа; ~ марку- маркин мах байа ; ~ известь - кир башо\nгаснуть несов. дан; костёр ~ет – ц1е йов; звёзды ~ут - седарчий дов; его силы ~ут - цуьнан ницкъ бов\nГасподин — Элл\nгастролёр м гастролёр (артист; перен.— болх хуьйцуш леларг)\nгастроли мн. (ед. ~ль ж) гастролаш ; пригласить на ~ли –\nгастролировать несов. гастролаш яла\nгастрольный, -ая, -ое гастролийн; ~ая поездка-гастроле бахар\nгастроном м 1) (знаток и любитель вкусной еды) гастроном (дааран чам боккху говзанча) 2) (магазин) гастроном, кхачанийн туька\nгастрономический, -ая, -ое гастрономин; ~ отдел магазина -туьканан гастрономин дакъа\nгастрономия ж гастрономи ; рыбная ~ - ч1ерийн гастрономи\nгауптвахта ж воен. гауптвахта (эскархочун набахте); посадить на ~у - гауптвахти чу волла\nгашение с (извести) башор; (марок) мах байар\nгашёный: ~ая известь башийна кир\nгвалт м разг. г1ара-г1овг1а; поднять ~ -г1ара-г1овг1а яккха гвардеец м гвардихо\nгвардейский, -ая, -ое гвардин; ~ое знамя - гвардин байракх; ~ая дивизия - гвардин дивизи\nгвардия ж гварди (хаьржина, тоьлла эскар) ; старая ~ - къена (или шира) гварди\nгвоздика 1 ж бот. гвоздика (зезаг)\nгвоздика 2 ж (пряность) гвоздика\nгвоздильный, -ая, -ое хьостамаш ден; ~ая машина - хьостамаш ден машина\nгвоздичный, -ая, -ое гвоздикийн; ~ое масло - гвоздикийн даьтта\nгвоздь м 1) хьостам; вколотить ~ -хьостам чутоха 2) чего, перен. разг. уггар коьртаниг, уггар мехалниг; ~ сезона - сезонехь уггар коьртаниг ; и никаких гвоздей – д1ай-схьай (или из-важж) доцуш\nгде нареч. 1) вопр. мичхьа; ~ мой товарищ? - мичхьа ву сан накъост?2) относ. передаётся абсолютивом с окончаниями местных падежей; там, ~ мы живём, тепло - тхо дехачохь йовха ю ; ~ бы (в вопр. предложении) мичара; ~ бы то ни было - миччахьа делахь а; ~ [уж] ему... - и-м мичара... цуьнга; ~ бы я ни бывал – со хиллачу цхьана а меттехь\nгде -либо, ~-нибудь нареч. миччахьа а цхьанхьа; ~-нибудь поблизости - миччахьа а цхьанхьа герггахь\nгде-то нареч. цхьанхьа-м; ~ раздался выстрел - цхьанхьа-м герз делира\nгеморрой — гоьта-лазар\nген — гиерг\nгенеалогия — гиергал\nгенезис — гиергалах\nгенерал — инарла; ~ армии - сур инарла\nгенералитет — инарлаш\nгенеральный, -ая, -ое 1) коьрттера; 2) юкъара, бухенгара, орамера; ~ая ревизия - орамера ревизи ;~ый штаб – инарлийн штаб; ~ая репетиция - коьрта репетиции; ~ое сражение - коьрта т1ом\nгенеральский, -ая, -ое инарлин; ~ие погоны - инарлин погонаш\nгенетик — гиергхо\nгенетика — гиерга\nгениальность — похIмалла\nгениальный — похIме\nгений — похIма\nгeo= гeo= мас.: геофизика —\nгеографический, -ая, -ое латгаредарна; ~ карда - латгаредарна карда\nгеография ж латгаредар\nоьрс. геральдика — англ. Harold — нох. Герблд\nоьрс. герб м — нох. Герб, герба - Гербн, гербы - Гербнаш\nгербарий м — екъабуц, гербарии - екъабецаш\nгербициды мн. хим. (ед. гербицид м) гербицидаш\nгербовый, -ая, -ое герб йолу; ~ая марка - герб йолу марка; ~ая печать- герб йолу мух1ар\nгеркулес м 1) турпал 2) (крупа) канан жарж\nгерманский, -ая, -ое 1) германхойн; ~ие языки- германхойн меттанаш 2) (немецкий) немцойн\nгермафродит м калац1ола\nгермафродитизм — калацIолалла\nгерметический, -ая, -ое герметически; ~ сосуд - герметически пхьег1а\nгермес — иблис\nгероизм м турпалалла; ~ трудящихся - къинхьегамхойн турпалалла\nгероика ж турпалалла; ~ труда - къинхьегаман турпалалла\nгероиня — турпалхо\nгероический — турпал\nгерой м турпалхо; ~и Великой Отечественной войны - Сийлахь-Боккхачу Даймехкан т1еман турпалхой; ~й романа - романан турпалхо ; Герой Советского Союза - Советски Союзан Турпалхо\nгеройство с турпалалла; проявить ~ - турпалалла гучуяккха\nгетры — пезагаш\nгиббон м гиббон (маймал)\nгибель ж 1) х1аллакьхилар; ~ корабля- кема х1аллакьхилар; быть на краю гибели – х1аллакьхуьлучу т1ехь хила 2) разг. (множество) 1аламат; там ~ комаров чуьркийн 1аламат ду цигахь\nгибельный, -ая, -ое х1аллакьхуьлу; ~ая политика –х1аллакьхуьлу политика; ~ый шаг-х1аллакьхуьлу г1улч\nгибкий, -ая, -ое 1) сетта; ~ое тело- сетта дег1; ~ий прут - сетта сара 2) перен. говза лело; ~ая политика - говза лело политика\nгибкость ж 1) саттар, сетташ хилар 2) перен. лело говза хилар; в этом деле он проявил большую ~ - и г1уллакх лело ша ч1ог1а говза хилар гайтира цо\nгиблый, -ая, -ое прост. х1аллакьхилла; ~ое дело- х1аллакьхилла г1уллакх\nгибнуть несов. х1аллакьхила; ~ от мороза= шелонна х1аллакьхила; ~ от болезней - цамгарех х1аллакьхила\nгибрид м биол. гибрид; ~ яблони и груши - 1ожанний, кхоранний гибрид\nгибридизация ж биол. гибридизаци\nгибридный, -ая, -ое гибридан; ~ые семена - гибридам xly\nгигант м в разн. знач. гигант, 1аламат; заводы-~ы - гигант-заводаш\nгигантский, -ая, -ое 1аламат доккха; ~ий станок - 1аламат йоккха станок; ~ие успехи - 1аламат баккхий кхиамаш\nгигиена ж гигиена, уьнахц1ано; ~ жилищ - xlycaмийн уьнахц1ано\nгигиенический, -ая, -ое гигиенин, уьнахц1оналлин; ~ие правила-гигиенин бакъонаш\nгигиеничность ж уьнахц1оналла\nгигиеничный, -ая, -ое уьнахц1ена; ~-ая одежда – уьнахц1ена бедар\nгигроскопический, -ая, -ое гигроскопически; ~ая вата –\nгид м гид\nгидростанция ж гидростанци\nгидротехник м гидротехник\nгидротехника ж гидротехника\nгидротехнический, -ая, -ое гидротехникан; ~ие сооружения -гидротехникан г1ишлош\nгидротурбина ж гидротурбина\nгидроузел м гидрокорта\nгидроэлектростанция ж гидроэлектростанци\nгиена ж чаг1алкх\nгиканье с цloгla [тохар]\nгикать несов., гикнуть однокр. цloгla тоха\nгильза ж чкуьйриг, баьсса патарма\nгимн м — кхойкха илли, в разн. знач. гимн; государственный ~- пачхьалкхан кхойкха илли; ~ы победителям - толамхошна локху кхайкхаман иллеш\nгимназист м, ~ка ж гимназист, гимназхо\nгимназический, -ая, -ое гимназин\nгимназия ж гимнази\nгимнаст м гимнаст[хо]\nгимнастика ж гимнастика\nгимнастический, -ая,-ое гимнастикан; ~ зал -гимнастикан зал\nгимнастка женск. к гимнаст\nгинеколог м гинеколог\nгинекологический, -ая, -ое гинекологин\nгинекология ж гинекологи\nгипербола 1 ж лит. гипербола\nгипербола 2 ж мат. гипербола\nгипертоник м гипертоник\nгипертонический, -ая, -ое гипертонин\nгипертония ж мед. гипертони\nгипноз м гипноз; лечить ~ом - гипнозаца дарба лело; под ~ом -гипноз к1ел\nгипнотизировать несов., кого-что гипноз ян\nгипотеза ж гипотеза\nгипс м 1) мин. гипс 2) мед. белхьам; наложить ~ на руку -пхьаьрсана белхьам билла\nгипсовать несов., что 1) мед. белхьам билла; ~ ногу- когана белхьам билла 2) с.-х. гипс таса; ~ почву-лаьттана гипс таса 3) (добавлять гипс) гипс тоха; ~ вино – чаг1арх гипс тоха\nгипсовый, -ая, -ое гипсан, белхьаман; ~ая повязка - гипсан дехкар\nгирлянда ж гирлянда; ~ цветов - зезагийн гирлянда\nгиря ж герка\nгитара ж гитара\nгитарист м, ~ка ж гитарча\nглава 1 1) ж уст. (голова) корта 2) м и ж (руководитель) тхьамда, куьйгалхо; ~а правительства - правительствон куьйгалхо ; во ~е с кем-л. - цхьаъ коьртехь а волуш; во ~е чего-л.- цхьанна хьалха\nглава 2 ж (раздел в книге) корта, дакъа\nглаварь м баьчча; ~ шайки- г1еранан баьчча\nглавенство с коьрталла\nглавенствовать несов., в чём, над кем-чем - коьрта хила\nглавнокомандующий м главнокомандующи\nглавный, -ая, -ое 1. коьрта; ~ый врач - коьрта лор; ~ые силы -коьрта ницкъаш; ~ая улица - коьрта урам; ~ое предложение грам. -коьрта предложена 2. в знач. сущ. ~ое с коьртаниг; самое ~ое - уггар коьртаниг ; ~oe, не делайте этого- коьртг долчунна, иза ма делаш; ~ым образом - коьрта долчу дёкъана\nглагол м грам. хандош; вспомогательный ~ - г1оьналлин хандош; переходный ~ - кхечуьнга долу хандош\nглагольный, -ая, -ое хандешан; ~oе окончание- хандешан чаккхе\nгладить несов. 1) что и без доп. шардан; чем - тоха; ~ волосы -месаш шарьян; ~утюгом -иту тоха 2) что, кого по чем - хьекха\nгладкий, -ая, -ое в разн. знач. шера; ~ая дорога - шера некъ; ~ая речь пepeн. - шера къамел; ~о (нареч.) говорить- шер дийца ; с него взятки ~и - цуьнгара даккха (или дала) х1ума дац\nгладкоствольный, -ая, -ое хир доцу;~ое ружьё - хир доцу топ\nгладь ж шере; морская ~ - х1ордан шере; тишь да ~ - синтеме дахар\nглаз м 1) б1аьрг; у неё голубые ~а - цуьнан сийна б1аьргаш ду 2) (зрение) б1аьрса; у него хорошие ~а - цуьнан б1аьрса дика ду ; тут нужен ~ да ~ - кхузахь б1аьран 1уналла оьшу; дурной ~ -вон б1аьрг; острый ~ - ира б1аьрг; видно невооружённым ~ом –б1аьргана а го; простым ~ом – б1аьргаца а; за ~а – т1аьхьашха; б1аьрахьалха доцуш; говорить за ~а – т1аьхьашха баха; сказать в ~а – б1аьрадуьхьал ала; смеяться в ~а – б1аьрадуьхьал вела; кого-л. в ~а не видать - цхьаъ ганне а гуш а вац; как бельмо на ~у –б1аьргахь дитт санна; лезть кому-л. на ~а - цхьанна б1аьрахьалха гlepra; на ~ах у кого-л. - цхьаьннан б1аьрахьалхха; на ~ах у матери -нанна хьалхха; открыть кому-л. ~а на что-л.- цхьаьннан б1аьргаш белла; закрывать ~а на что-л. - цхьа х1ума цагучухула 1ан; вытаращить ~а – б1аьргаш хье т1e довлу; с ~у на глаз- б1аьрга т1е б1аьрг а х1оттийна; ~ом не моргнуть- б1аьрган нег1ар ца тоха; делать большие ~а – б1аьргаш къарзо; смотреть в оба ~а -ший а б1аьрг т1ебог1а; куда ~а глядят- дуьне мел ду; выплакать все ~а – б1аьргаш даллалц делха\nглазастый, -ая, -ое разг. 1) (большеглазый) даккхий б1аьргаш долу 2) перен. (зоркий) [дика] б1аьрса долу\nглазеть несов., на кого-что, разг. б1аьргаш къерзо; ~ по сторонам – д1асакъерза\nглазировать сов. и несов., что (в кулинарии) шекармоз дилла\nглазник м разг. б1аьргийн лор\nглазница ж анат. б1аьргак1аг\nглазной, -ая, -ое б1аьргийн; ~ые болезни – б1аьргийн цамгарш; ~ое яблоко анат.- б1аьрг\nглазок м 1) (мн. глазки) уменьш. от глаз – б1аьрган цуьрг 2) (мн. ~ки) бот. мо, гуьзалг 3) (мн. ~ки; смотровое окошечко) б1аьрг ; глянуть одним ~ком - цхьа б1аьрг тоха; на ~ок делать что-л. –б1аьрган барамца цхьа х1ума дан\nглазомер м б1аьрахьесап\nглазунья ж (яичница) эдаза кхерзина х1оаш\nглазуровать сов. и несов., что (посуду) сир дилла\nглазурь ж 1) (покрытие на посуде) сир 2) (в кулинарии) шекармоз\nгланды мн. (ед. ~а ж екхоъ, екхах1оъ) анат. екхах1оаш\nглас м уст. аз; ~ народа - халкъан аз\nгласить несов., что и без доп. баха; пословица ~т... - кицано боху...; устав ~т следующее...- уставо xlapa боху...\nгласно нареч. гуш, хууш\nгласность ж гуш хилар, хууш хилар; предать ~ти - нахана хууш хилийта, нахала даккха\nгласный 1, -ая, -ое тж. в знач. сущ. м лингв. мукъаниг [аз]; ~ые звуки - мукъа аьзнащ\nгласный 2, -ая, -ое гуш (или хууш) долу; ~ суд - гуш ен кхел\nглашатай м 1) ист. туркх 2) чего, перен. кхайкхорхо; ~ мира -машар кхайкхорхо\nглина ж латта (почва); сацкъар-латта (строительная, керамическая и т. п.); поппар (для обмазки); красная ~а – ц1ен\nлатта; белая ~а – к1айн латта, к1ир; месить ~у - поппар хьен\nглинистый, -ая, -ое сацкъар-латта долу; ~ая почва - сацкъар-латта\nглинобитный, -ая, -ое поппаран; ~ая стена - поппаран пен\nглиняный, -ая, -ое кхийра; ~ая чашка - кхийра кад ; ~ый раствор -лаьтто чорпа; ~ый пол – ц1енкъа\nглист м н1аьна\nглистогонный, -ая, -ое н1аьний д1адоху\nглицерин м глицlерин\nглобальные — масхьара, глобальные боты ~ масхьара шаболххой\nглобус м глобус\nглодать несов., что дажа; ~ кость - даь1ахк яжа; собака гложет кость – ж1аьло даь1ахк йожу ; тоска гложет – г1айг1ано дог доу\nглотательный, -ая, -ое къурд бен; ~ое движение - къурд бен болам\nглотать несов., кого-что къурдаш дан ; ~ слёзы - велхаран къурдаш дан\nглотка ж 1) анат. т1еда къамкъарг 2) прост. (горло) легаш ; схватить кого-л. за ~у - цхьаьннан легаш лаца; заткнуть кому-л. ~у - цхьаьннан бат д1аюкъа\nглотнуть однокр., что и чего къурд бан; ср. глотать\nглоток м къурд; сделать ~ воды - хин къурд бан\nглохнуть несов. 1) (терять слух) къордала, къарлуш хила 2) (переставать работать) [д1а]дан; мотор ~ет - мотор д1айов 3) (затихать—о звуках) [д1а]дан, д1атен; шум постепенно ~ет -гloвгla т1аьхь-т1аьхьа д1айовш ю 4) (зарастать сорняком) д1адукъа, дайа; сад ~ет - беш къухо д1аюкъу\nглубже сравн. от глубокий и глубоко к1оргаха\nглубина ж 1) (углубление) кlopгe, к1оргалла; измерение ~ы –к1оргалла юстар; морские глубины – х1ордан к1оргалла; дом стоял в ~е двора – ц1енош кертан к1оргехь лаьттара 2) (середина) юкъ; в ~е района - района юккъехь 3) перен. к1орге; ~а мысли -ойланан к1орге ; в ~е души - деган к1оргехь; в ~е веков - б1ешерийн к1оргаллехь\nглубинный, -ая, -ое к1оргенан; ~ая бомба – к1оргенан бомба; ~ый лов рыбы- к1оргенехь ч1ерий лецар ; ~ый горный район - гена ламанашкара район\nглубиномер м к1оргеюстург\nглубокий, -ая, -ое 1) к1орга; ~ий колодец – к1орга г1у; ~ая тарелка – к1орга бошхап; ~ая река – к1орга хи 2) (отдалённый) к1орггера; ~ий тыл – к1орггера чоьхье 3) (серьёзный, значительный) к1орггера; ~ий ум - кlopггepa хьекъал 4) (сильный, полный) ч1ог1а; ~ое заблуждение- ч1огг1а тилар 5) (недоступный) ч1ог1а; ~ая тайна – ч1ог1а къайле; ~й голос - стомма аз; ~ий старик - къена воккха стаг; ~ая осень- гуьйренан юккъ\nглубоко нареч. 1) тж. в знач. сказ. к1орга ю, к1орга; опуститься ~ -к1оргга чудаха; здесь очень ~ - кхузахь ч1ог1а к1орга ю 2) перен. (сильно) ч1ог1а; ~переживать – ч1ог1а дог лаза\nглубоководный, -ая, -ое 1) (глубокий) к1орга; ~ая река – к1орга хи 2) (обитающий в глубине) хин к1оргенан; ~ые рыбы - хин к1оргенан ч1ерий\nглубокомысленный, -ая, -ое ойла к1орга [йолу]; ~ человек - ойла к1орга стаг\nглубокомыслие с ойланан к1оргалла\nглубокоуважаемый, -ая, -ое хьомсара; ~ товарищ - хьомсара накъост\nглубь ж к1орге; в ~ земли - лаьттан к1орге; морская ~ - х1ордан к1орге\nглумиться несов. кхарда; ~ над кем-л. - цхьаннах кхарда\nглумление с кхардар\nглухарь м зоол. акха котам\nглухой, -ая, -ое 1. 1) (лишённый слуха) къора; (плохо слышащий) лергана ч1ог1а; он глух на одно ухо- и цхьана лергана къора ву 2) (не звонкий) къора; ~ой согласный звук - къора мукъаза аз; ~ой выстрел - тоьпан къора тата 3) перен. тийна; ~ая улица - тийна урам 4) (сплошной) буто; ~ая стена - буто пен 2. в знач. сущ. ~ой м, ~ая ж къораниг ; ~ой сад- къух даьлла беш; ~ая крапива бот. –ж1аьлин нитт\nглухонемой, -ая, -ое 1. мотт ца хуу; ~ой ребёнок - мотт ца хуу бер 2. в знач. сущ. ~ой м, ~ая ж мотт цахуург\nглухота ж къоралла\nглушитель м 1) тех. лаг1йийриг 2) муз. аз дойург 3) перен. дуьхьало\nглушить несов., что 1) (заглушать) д1адайа; ~ мотор - мотор д1абайа 2) (не давать расти) дукъа, дайа; сорняки глушат посевы - асаро дойу ялташ ; ~ рыбу – ч1ерий лелхийта\nглушь ж паналла, пана [меттиг]; лесная ~ - пана хьун\nглыба ж тарх, окъам; ~ льда - шен тарх; ~ соли - туьхан окъам; каменная ~ - чхар\nглюкоза ж глюкоза\nглядеть несов. 1) на кого-что (смотреть) хьежа 2) на что (быть обращённым в какую-л. сторону) дерза; дом наш окнами глядел на юг- тхан ц1енойн кораш къилбехьа дирзина ду 3) за кем-чем, разг. (присматривать) хьожуш хила ; ~ в оба - тидаме хила; [лерг] сема хила; не глядя (делать что-л.) хьажа а ца хьожуш (цхьа х1ума дан); на ночь глядя - хан йоцчу хенахь; идти куда глаза глядят - дуьне мел ду д1адаха; см. тж. смотреть\nглядеться несов. хьежа; ~ в зеркало - куьзгана хьежа\nглянец м къагор; навести ~ - къаго\nглянуть однокр., на кого-что хьажа\nглянцевать несов., что къаго\nглянцевый, -ая, -ое къагийна; ~ая поверхность - къагийна т1е[хуле]\nгнать несов. 1) кого-что (заставлять двигаться) лалла; лахка (многих); пастух гонит стадо – беж1у бежнаш лаьхкина воьду 2) кого-что (заставить бежать) эккхо, дадийта; (машину) лалла 3) кого (выгонять) араэккхийта, арадаккха; (принуждать удалиться) эккхо, д1адаккха 4) кого, перен. (торопить) сихдан 5) что (добывать перегонкой) даккха; ~ спирт- спирт даккха; ~ в шею - чабол яхьийта\nгнаться несов., за кем-чем т1аьхьадала; ~ за отступающим противником -юхаволучу мостаг1чунна т1аьхьадала\nгнев м дералла, оьг1азло; сменить ~ на милость – оьг1азло къинхетаме ерзо\nгневаться несов., на кого-что, уст. дардала, оьг1азваха\nгневить несов., кого-что, уст. оьг1аздахийта\nгневный, -ая, -ое дера, оьг1азе\nгнедой, -ая, -ое расха\nгнездиться несов. (о птицах) бен бан; (напр. о насекомых) бенаш дан; ласточки ~ятся под крышей - ч1ег1ардигаша бенаш до тхов к1ел; в щелях ~ятся тараканы - чхьаьвригаша бенаш дина Гербнашкахь\nгнездо с 1) бен; воровское ~ перен.- къуйн бен 2) тех. ботт; гнёзда для патронов- патармаш чудохку баттарчий 3) воен. бен; пулемётное ~ - пулемётан бен 4) лингв. бен; расположить слова по гнёздам - дешнаш бенашца д1анисдан\nгнездование с бен бар; период ~я птиц - олхазарша бенаш ден хан\nгнездовой, -ая, -ое бенийн; ~ая система расположения слов в словаре - словарехь бенашкахь дешнаш д1анисдаран система\nгнездовье с бенбойла\nгнёздышко с уменьш.-ласк. от гнездо - бенан цуьрг\nгнести несов., кого сахьийзо; меня гнетёт тоска - сингаттамо сахьийзадо сан\nгнёт м 1) (пресс, тяжесть) йозалла 2) перен. 1азап; колониальный ~ - колонешкара 1азап\nгнетущий, -ая, -ее 1азапе, сингаттаме; ~ие мысли - сингаттаме ойланаш\nгнида ж хинжа\nгниение с дахкадалар\nгнилой, -ая, -ое дахкаделла\nгниль ж яхкаелла х1ума; (о древесине) мурйоьлла х1ума\nгнильё с яхкаелла х1уманаш; (о древесине) мурйоьлла дечигаш\nгнить несов. дахкадала; (о древесине) мурдола; сено ~ёт - йол яхкало\nгноить несов., что дахко, дахкадан\nгноиться несов. ноткъа ян; рана ~ся - чевнна ноткъа йо\nгной м ноткъа; рана в гною (или в гное) чевнна ноткъа йина\nгнойник м ноткъа йина меттиг; вскрыть ~ перен.- ноткъа йина меттиг схьаяста\nгнойный, -ая, -ое наткъаран, ноткъа ен\nгнусавить несов. манкха лен, мерах лен; он ~т - иза мерах лоь\nгнусавый, -ая, -ое манкха, мерах луьйн\nгнусность ж снйдоцург, реже сийдацаралла; совершать ~и -сийдоцург дан\nгнусный, -ая, -ое сий доцу; ~ая клевета - сий доцу эладита\nгнуть несов. 1) что сетто; ~ проволоку- сэра сетто; буря гнёт деревья - дарцо сеттадо дитташ 2) что к чему и без доп., перен. разг. т1ег1ерта; упрямо ~ свою линию- юхахьара шен 1алашонна т1ег1ерта ; ~ шею (или спину) перед кем-л. - цхьанна валах1оьттина къахьега\nгнутьё с сеттор; ~ труб- турбанаш сеттор\nгнуться несов. сетта, сеттадала; спина не гнётся -букъ ца саттало\nгнушаться несов., кого-чего, кем-чем и с неопр. дегаза хета; ~ есть из одной чашки- цхьана кеда чуьра яа дегаза хета; он не гнушается никакими средствами - цхьа а х1ума а дегаза ца хета цунна\nгобелен м куз, гобелен\nговаривать многокр. разг. дийца\nговеть несов., рел. марха кхаба (керстанийн)\nговор м 1) (разговор) лер; за стеной слышался ~- пенал дехьара хезара лер 2) лингв. лер; гудермесский ~ -гуьмсхойн лер\nговорить несов. 1) мотт бийца; ~ить по-русски - оьрсийн мотт бийца; ребёнок начал ~ить на втором году жизни - бер мотт бийца доладелла шолг1ачу шарахь 2) что о ком-чём и без. доп. (выражать мысли, сообщать) дийца; (беседовать) тж. къамел дан; ~ть правду - бакъдерг дийца; мы ~или об этом между собой -цу хьокъехь тхаьшлахь дийцира оха; я долго ~ил с ним - аса дехха къамел дира цуьнца 3) (свидетельствовать) хила; это ~ит о многом - доккха маь1на ду цуьнан ; не ~я ни слова - цхьа а дош ца олуш; откровенно ~я - бакъдерг аьлча; как ~ят - дуьйцуш ма-хиллира; короче ~я - доцца аьлча; собственно ~я - ма-дарра аьлча; ~ить на разных языках - бес-бесарчу меттанашкахь лен\nговориться несов. дийца; в книгах ~тся...- книгаш т1ехь дуьйцу...; как ~тся вводн сл. - ма-дуьйццура\nговорливый, -ая, -ое къамеле, дукха луьйн, дукха луьйш долу; ~ ребёнок - къамеле бер\nговорун м, ~нья ж разг. къамелча, дукха луьйриг\nговорящий — линг\nговорящий пустые длинные речи – сандаркъ\nговядина ж бежанан жижиг\nговяжий, -ья, -ье бежанан; ~ье сало - бежанан мохь\nгоголь м зоол. акха бад\nгогот м (гусей) lexap\nгоготать несов. 1) lexa; гуси гогочут на реке – г1езаш 1оьху хи т1ехь 2) перен. прост. (хохотать) кхахь-кхахь баха; кхахь-кхахь дан\nгод м 1) (род. п. мн. ч. лет) шо; четыре времени ~а - шеран йиъ зама; раз в ~у - шарахь цкъа; ему сорок лет - цуьнан шовзткъа шо ду; за ~ - шарахь; за ~ до чего-л. - цхьа х1ума хилале шо хьалха; на ~ старше - шо воккха; с году на ~... - шо шере мел дели... 2) мн. ~а и ~ы (период времени) шераш; его молодые ~ы - цуьнан къона шераш ; учебный ~ - дешаран шо; високосный ~ -дуьзна (356 де долу) шо; в будущем ~у- т1едог1учу шарахь; в прошлом ~у -стохка; в позапрошлом ~у- лурчах; в нынешнем (или в этом) ~у- кхушара; из ~а в ~, ~ от году - шо шере мел дели; Новый ~ -Керла шо; он уже в ~ах - хан д1атилла ву иза; это ему не по ~ам - цуьнан хенахь лело х1ума дац и\nгодами нареч. масех шарахь; они ~ не встречались - царна вовшийн ца гуш масех шо делира\nгодиться несов. мага; эти сапоги мне не ~ятся - и эткаш суна ца мега ; это никуда не ~ится - иза цхьана а х!уманна мегар дац; он тебе в подмётки не ~ится - хьан мачин айранан мах бац цуьнан; так поступать не ~ится - иштта дан мегар дац\nгодичный, -ая, -ое шеран; ~ план шеран план\nгодность ж магар\nгодный, -ая, -ое мега[ш долу]; ~ая для питья вода - мала мегаш долу хи; годен к военной службе- эскаран г1уллакхе мегаш ву; ни на что не ~ый человек - цхьана а х1уманна пайденна воцу стаг; ~ый для посева - ден мегаш долу\nгодовалый, -ая, -ое шо кхаьчна, шарера; ~ ребёнок- шо кхаьчна бер\nгодовой, -ая,- ое шеран; ~ план - шеран план\nгодовщина ж шо кхачар\nгол м спорт. гол; забить ~ - гол чутоха\nголенище с бертиг; ~ сапога - эткан бертиг\nголень ж анат. ност\nголландский, -ая, -ое голландхойн ; ~ая печь - голландхойн пеш\nголландцы мн.. (ед. ~ец м, ~ка ж голландхо) голландхой\nголова 1) ж корта; у меня болит ~а - сан корта лозу; сто голов скота – б1е корта даьхний; человек с ~ й перен.- хьекъал долу стаг 2) м ист. корта; городской ~а – г1алин корта ; сахарная ~а -шекаран корта; у меня ~а идёт кругом - сан корта хьийза; в первую голову - хьалхарчу рог1ехь; в ~ах (в изголовье) г1овлангахь; выкинуть из ~ы - дицдан; с ~ы до ног - коьртера когашка кхаччалц; с ног до ~ы - когашкара коьрте кхаччалц; ~ы не жалеть - са ца кхоо; как снег на голову- дагахь а доцуш; в ~е колонны - колоннин коьртехь; без ~ы - корта боцу; вскружить голову кому-л. - цхьаьннан корта хьовзо; поднять голову - корта хьала-айба; есть ~а на плечах у кого-л.- корта болуш ву цхьаъ; на свою голову- шена балина; с ~ой погрузиться во что-л.- коьрттелц цхьана х1уманна чудаха; ходить на ~е - 1ункар-бертал лела; хоть кол на ~е теши - коьрта т1ехь дечиг даккхахь а; он сам себе ~а - шен коьртан да ву иза\nголовастик м зоол. сеса\nголовешка ж хаьштиг\nголовка ж 1) уменьш. от голова коьртан цуьрг 2) (отдельный предмет) корта; ~ лука - хохан корта; ~ сыра – к1олдан межирг; 3) (шляпка) корта; булавочная ~ -механ корта ; за такое по ~е не погладят- иштта долчунна баркалла аьр дац\nголовной, -ая, -ое 1) коьртан; ~ой мозг - коьртан хье 2) (стоящий во главе) коьртера; ~ой отряд- коьртера отряд 3) (первый) хьал-хара; ~ые вагоны - хьалхара вагонаш\nголовня ж 1) (обгорелое полено) хаьштиг 2) (болезнь хлебов) к1ора; пшеничная ~ -к1ен к1ора\nголовокружение с корта хьовзар, б1агор бар\nголовокружительный, -ая, -ое корта хьийза, б1агор бог1у; ~ая высота - корта хьийза лакхе; с ~ой быстротой - корта хьийзачу сихаллица; ~ый успех - корта хьовзо кхиам\nголоволомка — хьовлуо\nголоволомный — хьовлуон; корта хьовзо, корта хьере [бан]; ~ая задача - корта хьере хьесап\nголовомойка ж разг. юьхь ягор\nголоворез — озацалург\nголовотяп — тентак\nголовотяпство — тентагалла\nголод — мацалла\nголодание — маца\nголодать — мацалла лан\nголодающий — мацалла хьоьгург\nголодный — мецаниг\nголодовка ж 1) разг. мацалла хьегар 2) мацалла лар (или хьегар); объявить ~у- мацалла хьеян\nгололёд — ша\nголос — аз\nголосистый — аьзе\nголосить — узум\nголословный, -ая, -ое тешалла доцу; ~ое обвинение - тешалла доцуш бехкевар\nголосование с кхаж тасар; тайное ~ -къайлаха кхаж тасар; открытое ~е - гуш кхаж тасар; поставить на ~е -кхоже дилла; воздержаться от ~я - куьг ца ойуш саца\nголосовать несов., за кого-что кхаж таса; что - кхоже дилла; ~ за кандидата - кaндидатехьа кхаж таса\nголосовой, -ая, -ое озан, эшаран ; ~ы связки - эшаран пхенаш\nголубеть несов. 1) (становиться голубым) сендала; весною небо ~ет – б1аьста стигал сенло 2) (виднеться— о голубом) сийна ган\nголубизна ж сийналла; ~ неба – стигланан сийналла\nголубить несов., кого (ласкать) хьеста; я ли тебя не любил, не ~л фольк. - со вацара хьо езнарг, хьо хьистинарг\nголубка ж стен кхокха; поэт. (о женщине) кхокха\nголубоглазый, -ая, -ое сийна б1аьргаш долу\nголубой, -ая, -ое сийна, стигалан басахь; ~ые глаза - сийна б1аьргаш\nголубушка ж обращ. к1орни\nголубцы мн. (ед. ~ец м долма) долманаш\nголубчик м обращ. к1орни\nголубь м кхокха; ~ сизый - кечал-кхокха; гонять голубей - кхокхий ловзо ; ~ мира - машаран кхокха\nголубятня ж кхокхийн бун\nголый, -ая, -ое 1) (обнажённый) дерзина; ~ое тело- дерзина дег1 2) (пустынный) даьсса; ~ая степь - яьсса аре ; ~а стена беккъа пен; спать на ~ом полу - еккъачу ц1енкъа вижа; ~ые факты - еккъа факташ; ~ые цифры - деккъа терахьаш; ~ыми руками (без оружия) герз доцуш; (легко) иштта атта; гол как сокол - къоьлла валла воллуш\nголыш м (ребёнок) дерзина бер; (кукла) ерзина тайниг\nголышом нареч. разг. дерзина; он бегал ~ - верзина уьдура и\nголь ж собир. уст. къехой, миска нах; ~ перекатная - кхерч боцу къехой\nгольё с спец. 1) (внутренности) чо-ко 2. (кожа) мустдина не1\nгомеопат м гомеопат (гомеопатии лор)\nгомеопатический, -ая, -ое гомеопатин; ~ие средства - гомеопатин г1ирсаш\nгомеопатия ж гомеопати\nгомерический, -ая, -ое: ~ смех – ват1а санна велар\nгомон м гlap; птичий ~ -олхазарийн г1ар\nгомонить несов. прост. гlap ян\nгомосексуализм м гомосексуализм\nгомосексуалист м гомосексуализмхо\nгонг м жирг1а; ударить в ~ -жирг1а тоха\nгонение с эккхийна лелор; подвергнуть ~ям - эккхийна лело\nгонец м хьадалча\nгонка ж разг. 1. (по гл. гнать) сихалла 2. (по гл. гнаться) т1аьхьадалар 3. разг. (спешка) сихалла, сихдалар 4. мн. ~и спорт. хахкар; велосипедные ~и - вилиспеташ хахкар ; ~а вооружений - герз алсамдаккхар\nгонор м разг. куралла; человек с ~ом - куралла йолу стаг\nгонорар м гонорар; авторский ~ - авторан гонорар\nгоночный, -ая, -ое хохку; ~ велосипед - хохку вилиспет\nгончар м куьпчи\nгончарный, -ая, -ое куьпчийн, кхийра пхьег1ийн; ~ые изделия -кхийра пхьег1аш; ~ый горн - кхийрачу пхьег1ийн пеш\nгончая ж эр\nгонщик м, ~ца ж спорт. хахкархо\nгонять несов. 1) см. гнать 1; 2) разг. (посылать) лелла, лехка; ~ взад и вперёд – д1асалехка ; ~ голубей - кхокхий ловзо; собак ~ -ж1аьлеш летош лела\nгоняться несов., за кем-чем т1аьхьаида\nгоп межд. xloпп1!; не говори ~, пока не перепрыгнешь погов. –т1ехкхоссаваллалц xloпl ма ала\nгора ж 1) лам; взбираться на гору- лам т1е вала; Кавказские горы - Кавказан лаьмнаш; идти под гору - лам т1ера чуван; подниматься в гору - лам т1е хьаладала; дела покатились под гору перен. – г1уллакхаш телхина дог1у; дела пошли в гору перен. – г1уллакхаш таделла дог1у 2) (множество) оьла; ~ книг - книгийн оьла ; будто ~ с плеч [свалилась] гира мохь охьабоьжча санна; гору сдвинуть - лам меттахбаккха; не за ~ми - генахь дац; надеяться как на каменную гору – т1улган бердах санна теша; с гору (величиной) лам санна доккха\nгоразд в знач. сказ. разг. хила; на выдумки ~- х1уъа дагадрг1уш ву\nгораздо нареч. дикка, дуккха а; ~ лучше- дуккха а тоьлу; там ~ теплее - цигахь дикка йовхаха ю\nгорб м 1) (на спине) т1ебаьлла букъ; (на груди) т1ебаьлла накха 2) (у животных) дума (эмкалан) ; носить на ~у - гихь лело; гнуть ~ -букъ саттийна валла; на своём ~у испытать - ша лайна хьал хаа; чужим ~ом - нехан къинхьегамца\nгорбатый, -ая, -ое 1. букъ т1ебаьлла; 2. в знач. сущ. ~ый м, ~ая ж букът1ебаьлларг; ~ого могила исправит посл. - Хьаьжин ц1а а баьхьна юха беача а, ша ма-барра хилла саьрамсакх ; ~ый нос - дукъ долу мара\nгорбить несов.: ~ спину - букардаха, букъ т1ебаккха\nгорбиться несов. букардаха, букардола\nгорбоносый, -ая, -ое меран дукъ т1едаьлла\nгорбун м, горбунья ж букът1ебаьлларг\nгорбушка ж [баьпкан] чкъуьйриг\nгорбыль м йисташ\nгорделивый, -ая, -ое куро\nгордец м куро стаг\nгордиться несов., кем-чем куралла ян, дозалла дан; он ~ся своим сыном -цо дозалла до шен к1антах\nгордость ж куралла, дозалла; [моя] ~ мне этого не позволяет - сан кураллица дог1уш х1ума дац иза\nгордый, -ая, -ое кура; ~ый человек - кура стаг; ~ый взгляд - кура хьажар; ~ые мечты - кура ойланаш\nгордячка женск. к гордец\nгоре с 1) (печаль) гlaйгla; с ~я -г1айг1анна 2) (несчастье) бала; у нас большое ~е - тхоьгахь боккха бала бу ; на моё ~е -сан докъазалла; ему и ~я мало – к1езиг гlaйгla ю цунна; с ~ем пополам -халла делан балица\nгоре- чкуц-хьарам, мас.: горе-руководитель - куц-хьарам куьйгалхо\nгоревать несов., о ком-чём и без доп. г1айг1а ян; не горюй о прошлом! – д1адаханчун гlaйгla ма е!\nгорелка ж 1) чиркх; ~ газовой плиты - газан пилтин чиркх 2) (у лампы) ба1\nгорелый, -ая, -ое 1. даьгна; ~ый хлеб- даьгна бепиг 2. в знач. сущ. ~ое с ягар;. пахнет ~ым -ягаран хьожа йог1у\nгоремыка м и ж разг. декъазниг\nгоремычный, -ая, -ое разг. декъаза; ~ая доля - декъаза дакъа\nгорение с 1) (сгорание) дагар; ~ газа - газан ягар 2) перен. дог (или дегнаш) дагар\nгорестный, -ая, -ое бале, г1айг1ане; ~ое известие – г1айг1ане хаам; ~а была его жизнь г1айг1ане дара цуьнан дахар\nгоресть ж гlaйгla, бала; пережить много ~ей - дукха баланаш лан (или хьега)\nгореть несов. 1) (сгорать) дата, догуш хила; дрова ~ят - дечиг догуш ду 2) (быть в исправности) леташ хила, реже лата; лампа не ~ит - лампа леташ яц 3) (быть в жару) дага; он весь ~ит - верг а вогуш ву иза 4) перен. (краснеть) ц1ийдала, дага; щёки ~ят от мороза - шелъелла йогу (или шелонна ц1ийелла) беснеш; ~еть от стыда - эхь хетта юьхьах ц1е лата 5) перен. (блестеть) къега, лепа 6) чем, перен. дог (или дегнаш — о многих) дага 7) (преть) дага; хлеб ~ит - ялташ догуш ду ; работа ~ит - болх кхехка; душа (или сердце) ~ит - дог кхехка; земля ~ит под ногами у кого-л.- цхьаьннан когашкара латта догу; на воре шапка ~ит посл. - газа йиинчу коьртах ц1е яьлла\nгорец м ламаро, ламанхо\nгоречь ж прям. и перен. къахьо, къаьхьалла; ~ во рту - багара къаьхьалла; ~ разочарования - безам баран къахьо\nгоризонт м 1) ана; солнце скрылось за ~ом - ана т1ехьа къайлабаьлла малх 2) мн. ~ы (возможности) таронаш; перед молодёжью открыты широкие ~ы - яккхий таронаш ю кегийрхойн\nгоризонталь ж анасиз; по ~и - анахула\nгоризонтальный, -ая, -ое ана; ~ая линия - ана сиз\nгорилла ж зоол. горилла (маймал)\nгористый, -ая, -ое лаьмнаш долу; ~ая местность- лаьмнаш долу меттиг\nгорка ж 1) уменыш. от гора - гу 2) (для посуды) шкаф\nгоркнуть несов. къахьдала, к1овдала; масло ~ет в тепле -йовхонгахь даьтта к1овло\nгорлан м прост. мохьбеттарг\nгорланить несов. прост. мохь бетта\nгорластый, -ая, -ое прост. мохь бетта; ~ петух - чloгla кхойкху н1аьна\nгорлинка, горлица ж къора кхокха\nгорло с 1) (гортань) къамкъарг; дыхательное ~ - екъа къамкъарг; (часть шеи) лаг; в горле сохнет - къамкъарг якъало 2) (сосуда) бертиг; ~ бутылки - шишанан бертиг ; взять кого-л. за ~ - цхьаьннан лач лаца; по ~ в воде - логгец хи чохь; сыт по ~ - логгец вуьзна ву\nгорловина ж бертиг ; ~ парового котла - 1аьнаран ен бертиг\nгорловой, -ая, -ое къамкъарган, логан; ~ые болезни - логан цамгарш\nгорлышко с 1) уменьш. от горло къамкъарган цуьрг, логан цуьрг 2) (сосуда) бертиг; ~ бутылки - шишанан бертиг\nгормон м физиол. гормон\nгорн 1 м тех. 1) кхерч; кузнечный ~ - пхьалг1ин кхерч 2) (дно доменной печи) бух\nгорнист м зурманча\nгорница ж уст. (комната) оти; (часть .избы) сов ц1а\nгорничная ж х1усамча, г1арбаш\nгорновой м пешлаторхо\nгорнодобывающий, -ая, -ее маь1данаш доху\nгорнорабочий м ламбелхало\nгорнорудный, -ая, -ое маь1да доккху\nгорностай м горностай (экха)\nгорный, -ая, -ое 1) ламанан; ~ый перевал - ламанан дукъ; ~ая вершина - ламанан бохь; ~ая артиллерия - ламанан артиллери 2) (гористый) лаьмнаш долу; ~ая страна - лаьмнаш долу мохк 3) (живущий, растущий в горах) ломара, ламанан, лам чуьра; ~ая растительность- ламанан ораматаш; ~ый житель - ламанхо ; ~ая куропатка - моша; ~ый лопух – б1аьста; ~ый молочай- мазунк; ~ая промышленность- маь1данийн промышленность; ~ая болезнь -лам хьахар\nгорняк м ламхо\nгород м г1ала; главный ~- коьрта г1ала; ~а-герои - турпалхой-г1аланаш; выехать за город- г1алал ара даха (или дала)\nгородить несов., что, разг. керт ян ; ~ вздор- г1урт ботта\nгородище с археол. г1ала\nгородки мн. (ед. городок) галаш; (игра) гала-г1ожмех ловзар\nгородской, -ая, -ое г1алин; ~ой сад – г1алин беш; ~ая улица –г1алин урам;\nгорожанин м, ~ка ж г1алахо; мн. ~е г1алахой\nгорох м кхоьш ; как об стену ~ -мерах а ца хьакха\nгороховый, -ая, -ое кхоьн; ~ое поле - кхоьк аре; ~ый суп - кхоьн чорпа\nгорошек м 1) уменьш. от горох буьртиг, кхоьш 2) (рисунок) б1аърг; ситец горошком (или в ~) б1аьрг болу басма ; ~ лесной- бот. кхелан молха; мышиный ~ бот. - хьозийн кхоьш\nгорошина ж кхоьн буьртиг\nгорский, -ая, -ое ламанхойн; лаьмнашкара; ~ие народы -лаьмнашкара къаьмнаш\nгорсточка ж уменьш. от горсть канин цуьрг ; ~ храбрецов – к1еззиг майранаш\nгорсть ж кана (взятое рукой); ~ семечек - кана х1уш; две горсти муки - ши кана дама; насыпать в ~ - кана дохка\nгортанный, -ая, -ое къамкъарган, легашкара; ~ые звуки лингв.- легашкара аьзнаш\nгортань ж анат. къамкъарг\nгорцы мн. (ед. горец м, горянка ж ламанхо, ламаро) ламарой, ламанхой\nгорчить несов. къахьдала, к1овдала\nгорчица ж горчица, к1олла\nгорчичник м мед. горчичник; поставить ~и - горчичникаш яхка\nгорчичница ж горчицаюьллург\nгорчичный, -ая, -ое горчицин; ~ое масло - горчицин даьтта; ~ый цвет - горчицин бос, тонкин бос\nгоршечник м кхийра пхьар\nгоршечный, -ая, -ое кхийра; ~ая глина - кхийранан сацкъар\nгоршок м кхаба ; ночной ~ - тоьк\nгорький, -ая, -ое 1. къаьхьа; ~ое лекарство къаьхьа молха 2. в знач. сущ. ~ая ж (водка) къаьркъа ; ~ая участь - къаьхьа бала; ~ие слёзы - къаьхьа белхар; ~ий пьяница - къаьркъанан кад; ~ая соль -чуьйнатуьха\nгорько 1. нареч. къаьхьа; ~ плакать- къаьхьа белхар дан 2. в знач. сказ. къахь дала, къаьхьа ду; во рту было ~- баг; къахьъеллера 3. в знач. сказ. безл. перен къахьдала; мне было ~... суна къахьделла...\nгорько-солёный, -ая, -ое къаьхьа-дуьра; ~ое озеро- къаьхьа-дуьра 1ам\nгорючий, -ая, -ее 1. догу; ~ий газ- йогу газ 2. в знач. сущ. ~ее с ягорг ; плакать ~ слезами - къаьхьа белхар дан\nгорянка ж ламанхо\nгорячечный, -ая, -ое дагаран ;~ бред - дагар долуш харц лер\nгорячий, -ая, -ее довха; ~ая вода - довха хи; ~ий утюг- йовха иту ; ~ий человек - сиха стаг; ~ий привет- мерза маршалла; ~ая пора -сиха хан; по ~им следам - керлачу лорах; ~ие напитки -вахо маларш; под ~ую руку – оьг1озвахханчохь\nгорячить несов., кого сихдан; ~ коня - говр сихъян\nгорячиться несов. сихдала; успокойся, не ~сь - собаре хила, сих ма ло\nгорячка ж 1) уст. (болезнь) хорша; он лежит в ~е- хорша еана 1уьллу и 2) перен. разг. сихвалар; экзаменационная ~а - экзаменашна сихвалар; пороть ~у разг. - сихвала\nгорячность ж сихалла; ~ характера - амалан сихалла\nгорячо 1. нареч. (пылко) ч1ог1а; я ~ тебе сочувствую - сан ч1ог1а дог лозу хьох 2. в знач. сказ. безл. довха ду, дагадо; рукам ~ -куьйгаш дагадо\nгос= «пачхьалкхан» мас.: госбанк - пачбанк\nгосбанк м (государственный банк) пачбанк (пачхьалкхан банк)\nгосбюджет м (государственный бюджет) пачбюджет (пачхьалкхан бюджет)\nгоспитализация ж госпитализаци\nгоспиталь м госпиталь, лазартни\nгосподи межд. разг. я аллах1!, вай дела!\nгосподин м 1) обращ. офиц. господин 2) уст. (барин, хозяин) эла\nгосподский, -ая, -ое уст. элийн; ~ие земли - элийн мехкаш\nгосподство солалла; ~ в воздухе – х1аваэхь олалла дар; политическое ~ - политикера олалла\nгосподствовать несов. 1) эла хила; ~о-вать в воздухе – х1аваэхь эла хила 2) (возвышаться) эла хила; Эльбрус ~ует над Кавказским хребтом - Кавказан лаьмнийн эла бу Эльбрус 3) (преобладать в количестве) дукхаха хила\nгосподствующий, -ая, -ее 1) олалла ден; ~ класс - олалла ден класс 2) (возвышающийся) эла-лекха, уггар лекха 3) перен. (преобладающий) коьрта\nгосподь м аллах1, дела ; ~ его знает!- дела воцчунна хуур дац\nгоспожа ж 1) обращ. офиц. госпожа 2) уст. (барыня, хозяйка) сту\nгосстрах м (государственное страхование) госстрах (пачхьалкхан страхована)\nгостеприимный, -ая, -ое хьаша веза, хьешана т1ера; ~ые люди -хьаша веза нах\nгостеприимство с хьаша везар, хьешана т1ера хилар ; оказать кому-л. ~ -цхьанна хьошалла дан\nгостиная ж (комната) хьешан ц1а\nгостинец м заг1а\nгостиница ж хьешийн ц1а\nгостить несов. хьошалла дан\nгость м, гостья ж хьаша; он у нас редкий гость- тхоьга наггахь бен ца кхочуш хьаша ву иза ; пойти в гости-хьошалг1а ваха\nгосударственность ж пачхьалкхалла\nгосударственный, -ая, -ое пачхьалкхан; ~ строй - пачхьалкхан д1ах1оттам; ~ герб - пачхьалкхан герб; ~ переворот- пачхьалкхан карчам\nгосударство с пачхьалкх\nгосударыня ж ист., уст. элан зуда, сту\nгосударь м ист., уст. эла\nготовальня ж готовальни\nготовить несов. 1) кого-что дан, кечдан; ~ урок- урок ян; ~ машину к пуску - машина йолялийта кечъян; ~ рукопись к набору - куьйгайоза зорба тоха кечдан; ~ кадры - кадраш кечъян 2) что и без доп. (стряпать) дан, кечдан; ~ обед - юург кечъян; она хорошо готовит - юург дика йо цо\nготовиться несов., к чему 1) кечдала; ~ться к докладу - доклад ян кечвала 2) (предстоять): книга ~тся к изданию- книга арахеца кечъеш ю\nготовность ж кечо, кийча хилар, кечам; боевая ~ -т1еман кечам\nготовый, -ая, -ое 1) кийча; всё ~о - дерриг а кийча ду; я ещё не ~ -со х1инца а кийча вац (или ца ваьлла); будь готов! — Всегда готов!- кийчча хила! — Даим кийчаву!; быть ~ым ко всему- массо a xlyманна кийча хила 2) (годный к употреблению) кийча, даьлла; передаётся тж. причастием + даьлла; ~ое платье - тегна яьлла коч; ~ые детали - йина евлла деталаш; обед готов - юург яьлла (или кийча ю) ; на всём ~ом - доллу х1ума кийча долуш\nгофрированный, -ая, -ое гофре йина\nграб - бот. пха\nграбёж - талор, вохор\nграбительский - талоран; ~ие войны - талоран т1емаш\nграбить несов., кого-что талор дан, вохо, д1адаккха; ~ на большой дороге- боккхачу некъа т1ехь вохо\nграбли - кагтуха\nгравёр - агархо\nгравий - жаг1а\nгравировать несов., что и без доп. ага, огуш яздан, огуш дилла; ~ на кости - даь1ахк огуш язъян; ~ портрет - огуш сурт дилла\nгравировка - агар\nгравировщик - ~ца ж агархо\nгравюра - огана\nград м 1. къора; выпал сильный ~ и побил посевы –ч1ог1а къора а тоьхна, ялташ дайира 2. в знач. нареч. ~ом: слёзы лились ~ом –б1аьргара хиш ойхура, кхораш санна; дог1а санна, б1аьргех хиш оьхура; пот льётся ~ом -хьацар, дог1а санна, охьаоьху\nградина - къора, къоранан буьртиг\nградобитие с къора тохар; страхование посевов от ~я - ялташна къора тохарх страховка яр\nградостроительство - г1аланаш яр\nградус - кад тоьхна хила\nградусник - юстург\nгражданин - къо\nгражданка - къо йу\nгражданский - аадамат\nгражданство - къомал\nграмматический, -ая, -ое грамматикин; ~ая ошибка - грамматикин г1алат =граммовый, -ая, -ое «грамм», мас.: пятиграммовый -пхи грамм йолу\nграмота — IилмансовгIат\nграмотность — говзалла\nграмотный — говза\nгранатовый 1, -ая, -ое наран; ~ сок - наран мутта\nгранатовый 2, -ая, -ое гранатан; ~ браслет - гранатан браслет гранатомёт м воен. гранатомёт\nграндиозность ж 1аламаталла, доккхалла; ~ замыслов- ойланийн 1аламаталла\nграндиозный, -ая, -ое 1аламат доккха; ~ое строительство- 1аламат дукха г1ишлош яр\nгранение с сенаш дар (или дахар)\nгранёный, -ая, -ое сенаш долу; ~ стакан - сенаш долу стака гранит м гранит, мокхаз\nгранитный, -ая, -ое гранитан, мокхазан; ~ памятник - мокхазан х1оллам\nгранить несов., что сенаш даха; ~ алмазы- алмазашна сенаш даха\nграница ж 1) доза; государственная ~а - пачхьалкхан доза 2) перен. (грань, рамки) доза, барам; выйти из границ - барамал т1ехвала ;за ~ей - дозанал дехьа; за ~у - дозанал арахьа; из-за ~ы- дозанал дехьара\nграничить несов., с чем 1) доза хила 2) перен. гергга хила; трусость в бою ~т с предательством – т1амехь тешнабехкана гергга ю стешхалла\nгранка ж полигр. гранка (екъаза оттиск); править корректуру в ~х - гранкашкахь корректура нисъян\nгранулировать сов. и несов., что буьртигаш дан; ~нные удобрения - буьртиган удобрени\nгрануляция ж буьртигаш дар\nгрань — сатарх\nграфик — рагI\nграфика ж 1) иск. — гарнахьекха (басаршца, сизашца суьрташ дахкаран говзалла) 2) лингв. хьаьркаш, элпаш дахкар; русская ~ - оьрсийн графика\nграфин — сурийла\nграциозность — испайлла\nграциозный — испай\nграция — испайлле\nграч — човка\nграчонок — човкан кIорни\nгребёнка ж яхк ; стричь всех под одну ~у - массо а цхьана бустаме нисван\nгребень м 1) ехк; частый ~- юькъа ехк; прядильный ~ - тха олху ехк 2) (у птиц) т1илдиг; петушиный ~ - н1аьнин т1илдиг 3)(вершина) дукъ; ~ горы - ламанан дукъ 4) (крыши) чорг1е\nгребец м 1) (лодочник) кеманхо 2) обл. (уборщик сена) йоллехьархо\nгребля ж 1) (вёслами) пийсиг хьакхар 2) (сгребание) йол лехьар\nгребной, -ая, -ое 1) (вёсельный) пийсиг хьокху; ~ое судно - пийсиг хьокху кема 2) (двигающий судно) кема лело; ~ое колесо- кема лело бера 3) (относящийся к гребле) пийсиган; ~ой спорт -пийсиган спорт\nгребок м 1) (взмах вёсел) пийсиг хьакхар 2) (лопасть) пийсиг\nгрёза ж (мечта) ойла; девичьи ~ы - мехкарийн ойланаш\nгрезить — дуьхьалтийса\nгрезиться несов., кому дуьхьалтийса\nгрейдерный — тIулга некъ\nгреки — гIайрхой\nгрелка ж вохвийриг; положить ~у к ногам - когаш т1е вохвийриг йилла\nгреметь несов. 1) (о громе) къекъа; гром ~ит - стигал къекъа 2) лелха; пушки ~ят- яккхий тоьпаш лелха 3) чем т1ах-т1их дайта; ~еть посудой – пхьег1ашка т1ах-т1их дайта 4) перен. дека, г1арадала; его имя ~ело на весь мир - цуьнан ц1е екара дерриг а дуьнен чохь\nгремучий, -ая, -ее: ~ая змея - шов ден лаьхьа; ~ая ртуть- лелха гинсу; ~ий газ- лелха газ\nгрести несов. 1) чем и без доп. кема лело (или дига) 2) что чем, обл. (сгребать) гулдан, лехьа, лахьо; ~ сено- йол гулъян\nгреть несов., кого-что и без доп. дохдан; солнце греет - маьлхо вохво; шуба не греет- кетаро вox ца во; ~ воду- хи дохдан ; ~ руки на чём-л. – цхьана х1уманна т1ехь куьг хьарам хила\nгреться несов. дохдала; вода греется- хи дохло; ~ на солнце -маьлхехь вохвала\nгрех м 1. къа; ~и молодости- къоналлин къинош 2. в знач. сказ. къа ду; над старостью смеяться ~ - къеналлих велар къа ду ; с ~ом пополам - халла делан балица; нечего ~а таить - лечкъо оьшуш дац; взять ~ на душу - шена т1елаца\nгреховный, -ая, -ое уст. къехьа; ~ые мысли- къехьа ойланаш\nгрецкий, -ая, -ое: ~ орех - боча б1ар\nгречанка женск. к грек\nгреческий, -ая, -ое грекийн; ~ язык - грекийн мотт\nгречиха ж ц1ен дуга, гречиха\nгречневый, -ая, -ое ц1ечу дуганан, гречихин; ~ая каша- ц1ечу дуганан худар; ~ая крупа – ц1ечу дуганан 1ов\nгрешить несов. 1) рел. (совершать грехи) къинош лето (или хьерчо) 2) против чего (противоречить) хьарам лен, хьарам хила; ~ против истины- бакъдолчунна хьарам хила\nгрешник — къинхо, ~ ца; къинош дерг\nгрешно нареч. в знач. сказ. с неопр. разг. къа ду\nгрешный, -ая, -ое рел. къинош долу; ~ человек- къинош долу стаг\nгриб — жIаьлин нускал; ядовитые ~ы – д1овше ж1аьлин нускалш; древесный ~, ~-трутовик бот. к1ожам ; растут как ~ы [после дождя] нитташ санна т1екхуьуш ду\nгрибник — жIаьлин нускалча\nгрибной, -ая, -ое ж1аьлин нускалийн; ~ой суп - ж1аьлин нускалийн чорпа; ~ое место- ж1аьлин нускалш долу меттиг ; ~ой дождь -маьлхан дог1а\nгрибок м 1) уменьш. от гриб ж1аьлин нускалан цуьрг 2) биол. грибок (ораматийн микроорганизм) 3) (для штопанья) куй\nгрива — кхес\nгривенник м разг. — ши шай\nгримаса — йишмаIаш; делать (или строить) ~ы -хичаш ян\nгримасничать несов. хичаш ян\nгрипп — мера ун\nгриппозный — мера унца\nгриф 1 м 1) миф. ломъаьрзу (антична мифологера) 2) зоол.: ~ чёрный - тилла г1ирг1а\nгриф 2 м муз. г1ад\nгриф 3 м 1) (печать с подписью) мух1ар 2) (надпись) мух1ар, гриф; бумага с ~ом «секретно» - «къайлаха» аьлла мух1ар долу кехат\nгрифель м грифель\nгроб м гроб ; лежать в ~у- велла 1илла; идти за ~ом - гробна т1аьхьаваха (кешнашка) ; до ~а - велла д1аваллалц; вогнать в ~ -коша волла\nгробница — къуб\nгробовой, -ая, -ое гробан ; до ~ой доски -велла д1аваллалц; ~ое молчание, ~ая тишина - белча санна д1атер\nгробовщик м къубхо\nгроза — йочана\nгроздь — хорха\nгрозить несов., кому-чему I) (делать жест) лесто; ~ить кулаком -буй ласто 2) (предупреждать с угрозой) кхерам тийса, кГерб [гlepтa] 3) (внушать опасения; предстоять) кхерам хила; скала ~ит обвалом- тарх чухарцарна кхерам бу; ~ит смерть- валарна кхерам бу\nгрозиться несов. разг. кГерб, кхерам таса\nгрозный, -ая, -ое 1) (суровый) буьрса; ~ый правитель- буьрса урхалча 2) (страшный) инзаре, буьрса; ~ое оружие -буьрса герз 3) (угрожающий) буьрса; ~ое письмо -буьрса кехат\nгрозовой, -ая, -ое дог1анан; ~ая туча -дог1анам марха\nгром м стигал къовкъар; раскаты ~а - стигал къовкъар ; ~ аплодисментов -деттачу т1арийн гlyгl; [как] гром среди ясного неба- лечул башха дагахь а доцуш\nгромада ж 1аламат; ~ гор - лаьмнийн 1аламат\nгромадина ж разг. 1аламат\nгромадный, -ая, -ое 1аламат доккха\nгромила м разг. 1) (вор) чувулу къу 2) (участник погрома) талорхо\nгромить несов., кого-что (разрушать) дохо; (уничтожать) х1аллакдан; ~ вражеские войска- мостаг1ийн эскарш х1аллакдан\nгромкий, -ая, -ое 1) (сильный) ч1ог1а; ~ий голос – ч1ог1а аз; ~о (нареч.) кричать- ч1ог1а мохь хьекха 2) перен. (прославленный) г1арадаьлла; ~ое имя – г1араяьлла ц1е 3) (высокопарный) даккхийра; без ~их слов - даккхийра а ца дуьйцуш\nгромкоговоритель м радиокад\nгромкоголосый, -ая, -ое аз ч1ог1а\nгромовой, -ая, -ое къекъа; ~ голос - къекъа аз\nгромогласный, -ая, -ое хозуьйтуш [ч1ог1а]; заявить ~о (нареч.) хозуьйтуш д1акхайкхо\nгромоздить несов., что чалх ян; ~ ящики- яьшканех чалх ян\nгромоздиться несов. чалх хила; вдали ~лись прибрежные скалы -геннахь чалх йинера хийистерчу тархаша\nгромоздкий, -ая, -ое т1ехйоккха (большой); т1ехдеза (тяжёлый); йоккха меттиг д1алоцу, деза; ~ие вещи – т1ехъяккхий xlyманаш\nгромоотвод м стеласацорг\nгромыхать несов. разг. гloeгla ян; (о громе) къекъа; гроза прошла, но вдали ещё ~ло- дог1а сецнера, амма геннахь х1инца а стигал къекъара\nгроссмейстер м шахм. гроссмейстер\nгрохнуть сов. разг.1) г1ов-аьлла + глагол действия; в темноте ~ли винтовочные выстрелы - г1ов-аьлла боданехь елира тоьпаш 2) что (уронить) дапп-аьлла охьадожо\nгрохнуться сов. дапп-аьлла охьадожа (или охьакхета); ~ с лестницы - дапп-аьлла ламп т1ера охьакхета\nгрохот м г1ов, тата; ~ пушек - яккхийчу тоьпийн г1ов\nгрохотанье с г1ов дар\nгрохотать несов. г1ов дан, гloaгla ян; (о громе) къекъа; грохочет гром - стигал къекъа\nгрош м 1) уст. ахкепек 2) обычно мн. разг. ~и (небольшая сумма денег) нахарташ; денег ни ~а- цхьа нахарт ахча дац; я купил эту вещь за ~и - и х1ума нахартех ийцира ас ; ни в ~ не ставить- кепекан механ ца лара; я ему не верю ни на ~ - цхьа нахарт тешаш вац со цунах; ему ~ цена - кепекан мах бац цуьнан\nгрошовый, -ая, -ое (плохого качества) ледара; (незначительный) пайда боцу\nгрубеть несов. 1) шагдала 2) (напр. о голосе) стамдала 3) (становиться неучтивым) к1оршаме хила, к1оршамдала\nгрубить несов., кому к1оршаме лен; не ~и старшим - баккхийчаьрца к1оршаме ма хила\nгрубиян м к1оршамениг\nгрубиянить несов. разг. къоршаме лела\nгрубиянка женск. к грубиян\nгрубость ж к1оршамалла\nгрубошёрстный, -ая, -ое тха морса; ~ые овцы - тха морса жа\nгрубый, -ая, -ое 1) (жёсткий) морса, шога; ~ое сукно - морса маша 2) (резкий) стомма; ~ый голос- стомма аз 3) (неискусный) вон дина; ~ая работа- вон бина болх 4) (непростительный) доккха; ~ая ошибка- доккха г1алат 5) (неучтивый) к1оршаме; ~ый человек-к1оршаме стаг; ~о (нареч.) обращаться с кем-л.- цхьаьнца к1оршаме хила ; ~ый подсчёт - герггарчу хьесапера ларам\nгруда ж оьла; ~ы фруктов - стоьмийн оьла\nгрудина ж анат. некхау\nгрудинка ж (часть мясной туши) накха\nгрудница ж мед. некхан дестар\nгрудной, -ая, -ое 1) некхан; ~ая клетка анат.- некхан ваз 2) (о младенцах) дакхо\nгрудь ж накха; у него орден на груди - цуьнан некха хьалха орден ю; дать ~ ребёнку - берана накха бала; отнять ребёнка от груди - бер декхачуьра [д1а]даккха ; стоять ~ю за что-л. а) (защищать) шен са санна лардан; б) (отстаивать) мокхаза хилла дуьхьалдала; сердце бьётся в груди - дог деттало кийрахь\nгружёный, -ая, -ое доьттина; ~ вагон - йоьттина вагон\nгруз м 1) (тяжесть) мохь 2) (для перевозки) кира; вагон с ~ом -кира т1ехь вагон\nгрузило с даш\nгрузинский, -ая, -ое гуьржийн; ~ язык - гуьржийн мотт\nгрузины мн. (ед. ~н м, ~нка ж гуьржи) гуьржий\nгрузить несов., что кем-чем т1едотта; ~ вагон зерном, ~ зерно в вагон - вагонна т1е ялта дотта\nгрузиться несов. т1едала, тlexaa; ~ на пароход - кеманна т1еховша\nгрузный, -ая, -ое деза; ~ая фигура - деза дег1; ~о (нареч.) сесть -веза охьахаа\nгрузовик м грузовик, киранийн машина\nгрузовладелец м киранхо, кира дерг\nгрузовой, -ая, -ое киранан; ~ транспорт киранан транспорт; ~ автомобиль - киранийн машина\nгрузооборот м киралелор\nгрузоотправитель м кираделларг\nгрузоподъёмный, -ая, -ое кира ойу; ~ кран - кира ойу кран\nгрузополучатель - кирад1аоьцург\nгрузопоток - киралелар\nгрузчик - киранча\nгрунт м 1) (почва) латта; песчаный ~ - г1амаран латта 2) (твёрдое дно) бух 3) иск. (краска) басар, грунт\nгрунтовать несов., что грунт йилла, басар хьакха\nгрунтовой, -ая, -ое: ~ые воды- лаьттан бухара хиш; ~ая дорога -варданан некъ; ~ые краски - грунтан басарш\nгруппа ж в разн. знач. группа, тайпа; (о людях) тж. тоба; ~ островов - гlaйpeнийн группа; ~ учащихся - дешархойн тоба; партийная ~ - партийни группа\nгруппировать несов., кого-что группаш ян; (людей) тобанаш ян; ~ документы - документех группаш ян\nгруппироваться несов. группаш хила; (о людях) тобанаш хила\nгруппировка ж 1. (по гл. группировать) группанаш яр; тобанаш яр 2. (по гл. группироваться) группанаш хилар; тобанаш хилар 3. (объединение, группа) группировка, тоба; южная ~ войск - эскарийн къилбехьара тоба\nгрупповой, -ая, -ое 1) (осуществляемый группами) тобанийн; ~ые игры - тобанийн ловзарш 2) (относящийся к группе) группин; ~ое собрание- группин гулам ; ~ой брак этн. - юкъара брак\nгрупповщина ж неодобр. групповщина ; борьба с ~ой - групповщиница къийсам латтор\nгруппорг м (групповой организатор) группорг (группин куьйгалхо)\nгрустить несов. сагатдан, сахьийзо\nгрустно 1. нареч. г1айг1ане, сингаттаме, синхьийзаме 2. в знач. сказ. сагатло, сахьийза; мне ~ - сан са гатло\nгрустный, -ая, -ое г1айг1ане, синхьийзаме, сингаттаме; он грустен -и сингаттаме (или г1айг1ане) ву; ~ые мысли – г1айг1ане ойланаш\nгрусть ж гlaйгla; предаваться ~и- г1айг1ане вожа\nгруша ж хормат;~ дикая (или лесная) кхор\nгрушевидный, -ая, -ое хьорматах тера, кхорах тера\nгрушевый, -ая, -ое хьорматан, кхоран; ~ое дерево- хьорматан дитт\nгрыжа ж мед. къуркъал\nгрызня ж 1) (собак) вовшахлетар 2) перен. (ссора) дов, къийсам\nгрызть несов. 1) что (кость и т. п.) 1ийша; (орехи и т. п.) даа; ~ семечки – х1уш даа 2) что (кусать, сдавливая зубами) 1ийша; конь грызёт удила - говро гаьллаш 1уьйшу 3) кого-что, перен. (придираться) 1иттарш ян\nгрызться несов. 1) (о животных) вовшахлета; собаки ~утся –ж1аьлеш вовшахлета 2) перен. разг. (ссориться) [вовшашна] лен\nгрызун м зоол. экха\nгряда ж 1) (на огороде) хас; засеять три ~ы огурцами - кхо хас наьрсаш ен 2) (цепь, полоса) paгt; горная ~а - лаьмнийн paгl; ~а облаков - мархийн paгl; песчаная ~а – г1амаран paг1\nгрядка ж уменьш. от гряда 1 хесалг\nгрядущий, -ая, -ее 1. т1едог1у, хин долу, т1екхуьу; ~ие поколения –т1екхуьу т1аьхьенаш 2. в знач. сущ. ~ее с хиндерг ; на сон ~ий -наб кхетале\nгрязевой, -ая, -ое хоттан; ~ые ванны - хоттан ваннаш; ~ой курорт - хоттан курорт\nгрязелечебница ж хоттан дарбанан лазартни\nгрязелечение с хоттан дарба [лелор]\nгрязнить несов. бехдан\nгрязно I. нареч. боьха; ~ написать - боьха яздан 2. в знач. сказ. боьха хила; на улице ~ - урамехь боьха ю\nгрязнуля м и ж разг. боьха х1ума\nгрязный, -ая, -ое боьха; ~ый двор- боьха керт; ~ое ведро - боьха ведар; ~ое дело перен.- боьха г1уллакх\nгрязь ж 1) мода; руки в грязи - модаша дуьзна куьйгаш 2) (слякоть) хатт, шаткъ; на дворе ~- арахь хатт бу 3) мн. грязи -хатташ; лечиться грязями -хатташца дарба лело 4) перен. деган боьхалла ; месить ~- хатташ кего; вытащить кого-л. из грязи -цхьаъ юьхь1аьржонах хьалхаваккха; не ударить лицом в ~ -юьхь1аьржа ца х1отта; втоптать кого-л. в ~- цхьаъ бехвина д1аваккха\nгрянуть однокр. 1) (о звуке) г1овг1а яла; ~-ла музыка - зурманийн г1овг1а елира 2) перен. (неожиданно начаться) эккха; ~ла война – т1ом иккхина ; ~л гром - стигал къевкъира\nгуашь ж гуаш, басар\nгуба 1 ж 1) балда; кусать губы - церга балда леца; надуть губы - балдаш охко 2) мн. губы (концы клещей) балдаш ; у него губа не дура - и 1овдал вац; у него молоко на ~х не обсохло – з1ок х1инца а можа ю цуьнан\nгуба 2 ж геогр. гола; Онежская ~ - Онегин гола\nгубастый, -ая, -ое даккхий балдаш долу, балдаш даккхий\nгубернаторский, -ая, -ое губернаторан; ~ая должность -губернаторан г1уллакх ; положение хуже ~ого - хьал чан кхетта ду\nгуберния ж ист. губерни\nгубитель м, ~ница ж х1аллакдархо\nгубительный, -ая, -ое х1аллакден, х1аллакдеш долу; ~ для здоровья -могушалла х1аллакьеш долу\nгубить несов., кого-что (уничтожать, портить) х1аллакдан; (убивать) х1аллакдан; град губит посевы - къорано ялташ х1аллакдо\nгубка 1 ж уменьш. от губа 1 балдалг\nгубка 2 ж (для мытья) худург\nгубка 3 ж древесная ~ - к1ожам\nгубной, -ая, -ое балдийн; ~ая помада - балдийн басар ; ~ые звуки лингв.- балдийн аьзнаш\nгудеть несов. 1) (о гудке) дека; (о ветре) шок етта; ~ит в ушах -лергашка зови деана 2) (ломить, ныть) хьег1а; ноги ~ят - настарш хьег1а\nгудок м мохь; гудки паровоза - паровозан маьхьарий\nгудрон - хьакхар\nгудронировать - силам дилла\nгудронный, -ая, -ое силаман; (покрытый гудроном) тж. силам биллина\nгуж м лол (г1оматан) ; взялся за ~ — не говори, что не дюж посл. - лаца ма лаца ден маж, лаьцча д1а а ма хеца ден маж\nгужевой, -ая, -ое ворданан; ~ транспорт - ворданан транспорт\nгужом нареч. (на телегах) ворданахь\nгул м гlyгl\nгулкий, -ая, -ое г1овг1ане; ~ие шаги- г1овг1ане болар\nгуляка м и ж разг. кхерстача\nгулянье с 1) (прогулка) лелар 2) (праздник) сакъерар\nгулять несов. 1) (совершать прогулку) доладала; дет. оппа даха; ~ть с детьми - берашца доладала 2) разг. (быть свободным от работы) мукъа хила, садо1уш кила, сада1а; (бездельничать) деш-дуьтуш х1ума ца хила; ~ли два дня - шина дийнахь мукъа лийлира 3) (веселиться, кутить) сакъера; ~ть на свадьбе- ловзаргахь сакъера 4) с кем, прост. (быть в близких отношениях) лела\nгуляш м г1урма\nгулящая прост. лела, лелаш йолу; в знач. сущ. ж лелаш йолу зуда\nгуманность - адамалла\nгуманный, -ая, -ое адамалле; ~ое отношение к людям - нахаца адамаллица хилар\nгумно с хьаьтт\nгундосить несов. прост. манкха хила, манкха лен, мерах лен\nгундосый, -ая, -ое прост. манкха\nгурда ж (сталь для клинка) терсмаймал тур\nгурийский, -ая, -ое гуьрийн\nгурийцы мн. (ед. ~ец м, ~йка ж гуьри) гуьрий\nгурия ж миф. х1урла1[ан йо1]\nгурт м бажа, paгl; ~ молодняка - эсийн paгl\nгуртовщик м paгlxo, бежхо\nгуртом нареч. разг. дерриг цхьаьна; продал всё ~ - дерриг цхьаьна д1адоьхкира; навалились все ~ - берриш а т1етаь1на\nгурьба ж арданг, ж1уга, тоба; ~а ребят- берийн тоба; идти ~ой -тобанехь даха\nгусак м боьрша г1аз\nгусеница ж 1) зоол. эзар ког берг, н1аьвцициг 2) тех. з1е\nгусеничный, -ая, -ое тех. з1е йолу; ~ый трактор – з1е йолу трактор; на ~ом ходу – з1е йолу.\nгусёнок м (мн. гусята) г1езан к1орни\nгусиный, -ая, -ое г1езан; ~ый пух – г1езан мас; подушка из ~ого пуха - назбар ; ~ая кожа – з1уьгалгаш\nгустеть несов. I) (о жидком) дукъдала 2) (о растительности) лустдала\nгустой, -ая, -ое 1) (не жидкий) дуькъа; ~ая каша - дуькъа худар; ~о (нареч.) замесить тесто - бод буькъа кечбан 2) (плотный) луьста; ~ой лес - луьста хьун; ~ые волосы - юькъа месаш 3) (о звуках) стомма; ~ой голос - стомма аз ; не ~о - башха дукха а дац\nгустота ж 1) дуькъалла 2) (плотность) луьсталла; ~ населения -адамийн луьсталла\nгусыня - нана-г1аз\nгусь - г1аз ; как с ~я вода – т1улгочул башха т1е ца лаца\nгуськом нареч. т1аьхьа-хьалха, могг1ара; идти ~ - т1аьхьа-хьалха эха\nгусятина ж г1езан жижиг\nгусятник м г1езийн бун\nгуща - букъарш; кофейная ~а - къахьон букъарш 2) (чаща) варш; в ~е леса - хьуьнан варшахь ; в ~е толпы - тобанна юккъехь\nгуще - дуькъа, луьстаха\nИсточник — https://massarn.com/w/index.php?title=Тептар:Оьрсийн_Нохчийн_Дошам/ЭЛП/Г&oldid=2034\nЭта страница в последний раз была отредактирована 29 января 2022 в 10:41.


Фонтене (Эр) — Википеди\nФонтене (фр. Fontenay-en-Vexin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Каень, Кантье, Гитри (Эр). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 décret n° 2015-1487 du 16 novembre 2015 portant changement du nom de communes // Journal officiel de la République française — 2015. — ISSN 0242-6773\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фонтене_(Эр)&oldid=5193138»


ЛесшегӀоль — Википеди\n48°45′43″ къ. ш. 3°20′44″ м. д.HGЯOL\n▼447 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЛесшегӀоль (фр. Lescherolles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу Сен-МагӀс-Вье-Мезон, Сен-МагӀтен-де-Шам (Сена а, МагӀна а), Санси-ле-ПгӀовен, СегӀне (Сена а, МагӀна а), Ла-Шапель-Мутий.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЛесшегӀоль&oldid=7815864»


"Iедал хийцалур ду, бIаьвнаш юьсур ю..."\nЛахьан-бутт 24, 2017\nЦкъа 500 миллиард мах кхайкхийна, хIинца 1 миллиард долларе хьалабаьлла «Ахмат-Тауэр» бIов яран мах. Ткъа оьший-те иза бахархошна?\nГовзанчаша дийцарехь, Соьлж-ГIалахь бух ботта болийна «Ахмат Тауэр» бIов локхаллица а, йоккхаллица а, цу чохь кхуллучу таро-хьелашца а шех терниг кхин йоцуш, Оьрсийчохь хьовх, ерриге Европехь а тоьллачех тоьлла.\n435 метар лекха, куьце, хазна-гIишло, стигал Iаьрше хир ю. Цуьнца цхьана йозаелла хир ю боху «Грозный Молл» цIе йолу йохка-эцаран, самукъадаккхаран цIентар шена чохь 150 сов туька а, исс ресторан, кафеш, исс зал йолу кино гойту хIусамаш, берашний, баккхийчарний лерина самукъадоккху майданаш а ишта кх. дIа а.\nХIун аьлла хета бахархошна, Соьлжа гIалахь лаххаре а 1 миллиард доллар механ гIишло йогIа йолаярх? Мел цхьаьнадогIу я мел морзахъдуьйлу махкахошна цу декъехь хетарг а, моьттург а?\nЦу хеттаршна жоьпаш лоьхуш гучудолу могIарера махкахой шайна хетачуьнца, моьттачуьнца кхаа тобане бекъалуш хилар: цхьаболчара, гIишлош гуттаренна махкахь юьсур ю, цундела дела дика еш лору, шолгIачара, ахча дахьа меттиг йоцу дела дозаллина еш лору, ткъа кхоалгIачарна, уьш йича а ца йича бен дIа а дац. Соьлжа гIалахь куьце гIишлош яр юьхькIаме хетачех ву Умаров Къурайш.\n"Хьешашна гергахь а юьхькIаме хир ду"\n"ГIалахь и бIов еш а, кхин гIишлош яр а сунна чIогIа товш ду,- элира Къурайша. - Цхьаммо а дIаса а йоккхур яц, халкъана юьсур ю. Баьхкинчу хьешашна хьалха а вуно дика юхькIаме ду-кх мохк а, гIала а цIиньялар, хаза хилар а. Нехан са а ца дууш уьш еш елахь, гуттар а башха хир ду".\nАхча дахьа меттиг йоцу дела еш ю сел инзаре яккхий, лекха стигал-бохь гIишлош. И тайпа хьажам бу таксахо болх бечу Асхабов Бисланан.\n"Ахчано йойтуш ю. Спонсорш бу бохург ас шеконца тIеоьцу, - боху Асхабовс. - ТIетаьIIина доккхуш а, духкуш а маьхкадаьтта ду. Нах –м дIа Iийр бара".\n"Шайн шортта ахча долу дела еш ю"\nШена вон ца хета оццул тоьлла бIов-гIишлош Нохчийчохь югIуш, боху шлахочо Исаев ХIарона. Цунна гергахь, лаьтта тIехь мел кхоьллина хIума, берриге бахам-гIишлош гуттар а деха долчу къомана юьсур ю.\n"Шортта ахча долу дела йо. Массо хIума а, даима а деха долчу къомана юьсур ю, цундела суна дика хета сайн махкахь бIаьрла гIишлош еш. Iедал а хийцалур ду. Исторехь масалш дукха ду.\nШаьш доладаьхначу латтанаш-колонешкахь дукхе дукха гIишлош, шахьарш йоьгIа колонизаторша. Царех хIун хилла? Бухарчу халкъашна йисна-кх. Уьш цхьаммо дIахьур ма яц. Изза хир ду кхузахь а". И къамел динарг ву Шелан кIоштера Исаев ХIарон.\n"Адам а, дуьне а цецдаккха гIерта"\nТуьйранашкахь санна еш ю гIишлош, и туьйранаш чекхдевлча хIун хир ду-м хаац бохуш шеконехь ву Новр кIоштера воккха стаг Висар-Паша.\n"Дозаллина лелош хIуманаш ду. Шаьш-шайна кхоьллинчу туьйранашкахь бехаш бу цхьаберш, - дуьйцура Новр гIаларчу воккхачу стага Висар-Пашас. - 400 метар сов лекха бохург забар яц. Адам, дуьне цецдаккха гIерта. ГIан-набарш дIа а евлла самабевлча хIун хир ду-м ца хаьа".\nНахана зен-зулам а доцуш, адам а ца хьийзош еш елахь, мел йича а новкъа дац муьлхха а гIишло аьлла ойланца чIагIвеллачех ву Новр гIалара вахархо Халилов Зураб а.\n"Кхин бала а, гIайгIа а ма елира кху дуьненахь и цара йо гIишлош бен,-бохура Халиловс.- Мегаш ду-кх цара уьш нах а ца хьийзаш еш елахь".\nСоьлжа гIалахь Оьрсийчохь а, Европехь а тоьллачех тоьлла «Ахмат Тауэр» бIов йогIаро юкъаралле цхьа бехке боцу бекъамаш беънехь а, бес-бесар тIедахкарш деш, декхарш хIиттош, шайна тIеIаткъам ца бичахьана мегаш ду стигал Iаьршашка хьалаоьхуьйтуш гIишлош йогIар.


Мариуполян цхьахйолчу кIоштахь бу кадыровхой\nСоциалан машанашкахь «Оьрсийчоьнан коьрта военкор» аьлла, цIе яхначу Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана денна шен телеграм-каналехь дуьйцу Украинерчу тIамах. Украинхошкахьа тIемаш бечарех «шайтIанаш» а, «бандеровцаш» а олу цо, ткъа Оьрсийчоьнан эскаран могIарехь долу нохчийн дакъош, цо бахарехь, тIемаш беш бу «вайн даймехкан, халкъан, доллу адамаллин а мостагIашца».\nКадыровн хьехамчана Шахидов Адамна хетарехь, Украинера нохчийн эскархой – "Делан некъа тIехь къахьоьгу муджахIидаш" бу (исламан терминологехь "тIемалой"- Редакцин билгалдаккхар), ткъа цигахь белларш – "шахIидаш" ("динан тIамехь"- джихIадехь эгнарш.- Редакцин билгалдаккхар.).\nУкраинехь кадыровхой тIемаш беш бу "йилбазан тIаьхьенца", шайн къам а, дин а Iалашдеш бохуш, дуьйцуш волу Нохчийчоьнан цIарах Пачхьалкхан думехь депутат волу Делимханов Адам а цо бохучунна реза ву.\nУкраинера тIом "джихIадан" бу боху Нохчийчоьнан муфтийс Межиев Салахьа дIахьедо, нагахь санна лаамхой ца хилахь, "НАТО-ца цхьаьна Оьрсийчу йоллу боьхалла а, дино ца магош дерг а кхочур ду".\n"Европан гIиллакхашна а, кхинйолчу боьхаллина а дуьхьал» лаьтташ бу Украинехь нохчийн бIахой\nЦунна тIаьххье къоман политикан, арахьарчу зIенийн, информацин, зорбанан министро Дудаев Ахьмада дIакхайкхийра, нохчийн эскархой "Европан гIиллакхашна а, зударий, божарий вовшашка маре эхарна а дуьхьал" лаьтташ бу аьлла.\nУкраинехь Оьрсийчоьно тIом болийна кхо бутт баьлча, "Левада-центро" бинчу хаттаман жамIашца, 81 процент пачхьалкхан бахархой тIетов цо йинчу агрессина. Оцу юкъанна, тIаьххьарчу хенахь Украинера тIом бакъбеш йолийна кампани кхин тIе а жигара яьллачу Нохчийчуьрчу бахархоша дийцира Кавказ.Реалиина, хуьлучух ма-дарра шайна хетарг.\n"БархI шарахь барт бан а мегар дара»\nМуслим, 40 шо, хадархо, Шела кIоштара Сиржа-Эвла:\n– Пхи шо а ду со оцу зомбояьшке хьоьжуш воцу. Цигара схьа ду эхь доцу харцдерг а, факташ хьийзор а. Бераш муьльфильмашка хьоьжу телехьожийлехь, вуьшта даим а дIаяйина ю тхан и. Амма сан доттагIашлахь бу Киселевн а Соловьевн а, «Грозный» телеканалан информацех а тешарш, сайн ма-хуьллу цаьрца политика ца йийца хьийза со. Цу тIе кху заманахь башха тешаме а дац. Амма бакъду, со дуьхьал ву Украинехь бечу тIамна! Муха бакъдийр ду шайн суверенитет йолчу пачхьалкхана тIелатар, муха бохур ду маьрша нах бойурш – АллахIан некъа тIехь бу?\nАслан Ш., 38 шо, балхахь вац, Шуьйтан кIоштара Борзой эвла:\n– Сан кIоштахь интернет цхьацца меттигашкахь ледара ю, цундела телехьожийла юьсу коьрта информацин хьаст. Интернет чохь эзара документалан тоьшаллаш ма ду Оьрсийчоьно Украинана дуьхьал йинчу агрессин, дуккхаболу тхан кIоштан бахархой а баккъал а тешаш хуьлу, Путинна кхин биссина некъ бацара, Украинехь тIеман гIишлошна тIе бен йетташ яц бомбанаш, маьрша нах тоххара пачхьалкхера арабаьхна бохучух. Амма уьш аьшпаш бу! Агитаци яр даьржаш ду хIора денна. Пропаганда дукха хиларна, сан мелхо а цабезам гIаьттина Оьрсийчоьне а, тIамехь болчаьрга а. Тхан кIоштара бахана а бу дуккха а Украинехь, лазийнарш а бу. Дукхахболчийн декъий гергарчарна дIадохка схьаделла а дац. Шайн 300 эзар дIатекхна – каш дац, йа джихIад а дац!\nЗелимха, 30 шо, бакъоларъяран органийн белхахо, Соьлжа-ГIала:\nКхана Украине гIо алахь, оцу дийннехь балхара дIавер ву со\n– Сан йиша Украинехь марехь ю. Цуьнан марнана украинхо ю, сан йишин берийн пхенашчохь украинхойн цIий а ду. ХIара джихIад делахь а, со цкъа а гIур вац цига герз эцна. Масех шо хьалха сайн хьекъал ца тоьъна тIеман структурашка балха хIоьттина со, амма кхана Украине гIо аьлла, сайна омра дахь, оцу дийннехь балхара дIавер ву со. Набахтехь хан яккхар гIоле хета суна сайн йишин берийн бIаьргаш чу хьажа эхь хеташ лелачул а. БархI шарахь мегар дара бартбан, дипломатехь доллу хетттарш листа, амма Путинна хIара тIом оьшуш бара.\nАнзор М., 25 шо, таксхо, Хьалха-МартантIе:\n– Тхан цхьаболчу кегийрхошна муфтий – авторитет хета. Со таксхо болх беш ву, ца ваьллачу денна къамел тасаделча кхета со, мел доьхна хьал ду… Кхиъна даланза кегийрхойн коьртеш Iехон атта ду, амма дуккха а тоьшаллаш ма ду, уьш харц хиларх. Оьрсийчоьнан салташа, церан могIарехь кадыровхой а, Бучехь, йа Ирпенехь лелон къизаллаш ган аьтто бу, Мариуполь гIалех хилларг ган а йиш ю… Нохчийчохь тIемаш боьлхучу хенахь Кадыров Ахьмада кхайкхира нохчий гIазоте, и бахьана долуш мел дукха кIентий хIаллакхилира. Тахана цуьнан кIентан цIарах Нохчийчоьнан муфтий ву кегийрхошна керлачу тIаме баха провокаци еш. Украина оцу тIамехь хIуъа хилахь а тоьлар ю, ткъа вайна бале дер ду.\nЗаурбек, 45 шо, физкультурин хьехархо, Веданан кIошт:\n– Украинехь боьдург тIом бац, «спецопераци» ю бохуш, тхо тешон гIерта, ткъа оцу юкъанна джихIад- динан тIом болуш санна, кхайкхамаш бо. Наггахь дан хIума цахиларна хьожу со нохчийн телехьожийле. Цхьана сарахь хезира суна Шахидовс "нохчийн эскархой вай дин бехдан гIертачарна дуьхьал тIемаш беш бу" олуш. Ма гена бевлла уьш!\nИбрахIим, 23 шо, программист, Веданан кIошт:\nТIеман хенахь а, теллинчул тIаьхьа а, харжамаш хиллачул тIаьхьа а бен ца буьтту иштта дукха аьшпаш\n– Вевзаш волчу Бисмарка ма-аллара, тIеман хенахь а, теллинчул тIаьхьа а, харжамаш хиллачул тIаьхьа а бен ца буьтту иштта дукха аьшпаш. Со хIунда теша везаш ву украинхоша шаьш шайна тIе бомбанаш етта, цIерш туьйсу, хIара тIом бац, "спецопераци" ю, Украинехь берш бохург санна "бандеровцаш" бу бохучу къамелех? ХIаъ, Оьрсийчохь дIакъевлина йоллу йозуш йоцу ресурсаш, цо а ма до тоьшалла, информаци цхьана агIор бен схьалуш цахиларан. Ас хIинццалц схьа а йоьшу кхин йолу зорбанан гIирсаш, факташ юста, мах хадо, сайн цхьа ойла хилийта. Украинехь шайн белла тIемалой дIабухкуш гича а кхета хьо, мила ву бакъ. Суна гира, шайн белларш тIаьххьара новкъа бохуш голаш тIе охьалахбелла бара уьш, ткъа вайн беллачийн декъий а дац ур-атталла схьалуш. Церан цIераш къайлайоху, церан дахаран мах хадабо итт эзар соьмаца.\nДжихIад ду йа джихад дац?\nКъобалъязчу Ичкерин хьалханчас Закаев Ахьмада "цхьа а доцург" а, "цIена Оьрсийчоьнан пропаганда а ю элира Межиев кхайкхам.\n"Муфтиятан дIахьедар бакъдерг санна тIеэцар – Оьрсийчоьно цхьана Iалашонца дIахьош йолчу пропагандаца тайна хилар ду, джихIадан а, Пайхамаран а дуьхьа Украине бахна нохчий бохуш, цхьа агрессиве нах санна уьш гойтуш. Цхьа а доцург ду иза исламехь а, исламан бакъоне а диллича», -элира Закаевс.\nIаламат дукха информаци яьржинчу заманчохь хала ду агитацих а, пропагандех а Iеха ца вала, аьлла хета исламан дин толлучу Ярлыкапов Ахьмада.\n"Дукха хьолахь бусулбачу наха шайна цхьа авторитет хоржу, цул тIаьхьа цуьнга бен ла а ца дугIу. Цхьаболчара ладоьгIу СаIуда Iаьрбийчуьра авторитеташка, вукхара – Афганистанера, кхозлагIчара – Оьрсийчоьнан муфтийшка", - кхетадо эксперто.\nЦунна хетарехь, Украинехь тIемаш бен эскархой тайп-тайпанчу бахьанашца нисбелла цигахь, амма "АллахIан некъа тIехь берш" царлахь Iаламат кIезиг бу.\n"Дуккха а бу цигахь ахчана дуьхьа бахнарш, уьш экономика ледара йолчу Оьрсийчоьнан регионашкара бу, цара ойла янне а ца йо динан дайн хеттарийн, джихIад ду йа джихIад дац бохучу. Суна хетарехь, хIара джихIад ду аьлла, ойлаерш уьш башха дукха бац", - билгалдоккху Ярлыкаповс.\n"Европерчу нохчийн Ассамблейн" куьйгалхо Албаков Шемал аьттехьа а реза вац, Украинера тIом джихIад ду бохучу бусулбачу динан дайшна. Цунна хетарехь, абсурд ю иза.\nЦхьа а "денацификаци", "демилитаризаци" а, ламастан мехаллаш ларъяр цигахь хуьлийла а дац\n"Со тешна ву, кIезиг процент ю цигахь динан ойланца арабевлларш, дукхахберш – ахчанца боьзна йа цхьа политикан интерес йолуш. ХIинца муьлххачу информацина тIекхочийла ю, массо а кхеташ ву хьаштдоцург дуйла хIара, Цхьа а "денацификаци", "демилитаризаци" а, ламастан мехаллаш ларъяр цигахь хуьлийла а дац, хIара ерриг а пропаганда ю, делахь а, цхьацца бахьанашца баха ма дезий церан", - боху Албаковс.\nОцу юкъанна аннекси йинчу ГIирмин Киево тIеэцначу муфтийс Рустемов Айдера кхайкхамбира Кавказан а, ГIезалойн а, Башкортостанан а къаьмнийн имамашка а, Оьрсийчохь бехачу бусулбанашка а. Цо дийхира, "акха, вежарий бойу спецопераци" емалъеш, дистхила аьлла, ткъа Делах тешаш болчаьрга дийхира – военкоматера шаьш тIекхойкхуш оьху кехаташ тергамза дита, хIуъа а де, тIамтIе ца даха аьлла. Ткъа хIинцале тIемаш боьлхучу меттигашкахь нисбеллачаьрга кхайкхамбина Рустемовс, карагIо аьлла.\nТIамтIе боьлхучу "лаамхойх" денна бохург санна видеош зорбане йоху Кадыров Рамзана - цуьнан критикаша хьалхо чIагIонаш йора, меттигера бахархой бертаза хьийсош бу тIаме, ницкъаллин струткурийн белхахой боцурш, шаьш тIаьхьадевлла, хьийзош болу нах а цхьаьна бохуш.\nБакъоларъяран организацеша дIахьедира Нохчийчохь божарий лоьцуш хиларх, нагахь санна, "лаамхо"» санна уьш Украине тIаме ца болхахь, царна дуьхьал бехктакхаман гIуллакхаш дохур ду шаьш бохуш. Доккхачу декъанна 1АДАТ оппозицин боламо хааме даьккхира, Нохчийчоьнан "кеп-кепарчу кIошташкара бIе [лечкъийначу] нахах".\nУкраинана дуьхьал тIамехь дакъалаца Нохчийчуьра хьийсийначу кадыровхойн а, "лаамхойн" а цIераш тIехь тептар зорбане даьккхина Украинан тIеман министраллан талламан коьртачу урхалло. Ши эзар ах эзар гергга бу уьш.


Навата — Википеди\n42°13′26″ къ. ш. 2°51′41″ м. д.HGЯOL\nХауме Омс Кампамар[d]\n18,5 квадратан километр (2016)\n145 ± 1 метр\n▲1427 стаг (2020)\nНавата картан тӀехь\nНавата (кат. Navata) — Испанин Жирона провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 18,5 квадратан километр (2016). ХӀордан сизал локхалла 145 ± 1 метр. Дозанашца ю Систелья, Виланан, Ордис, Понтос, Виладемульс, Кабанельес[d], Креспия, Льядо муниципалитеташ.\n465 стаг ↗752 стаг ↗1137 стаг ↘1081 стаг ↗1109 стаг ↘1022 стаг ↘969 стаг\n↗1047 стаг ↗1054 стаг ↘922 стаг ↘919 стаг ↘862 стаг ↗898 стаг ↘881 стаг\n↘795 стаг ↘701 стаг ↗724 стаг ↘645 стаг ↘612 стаг ↘610 стаг ↗622 стаг\n↗661 стаг ↗720 стаг ↗753 стаг ↗793 стаг ↗826 стаг ↗882 стаг ↗980 стаг\n↗1023 стаг ↗1080 стаг ↗1128 стаг ↗1158 стаг ↗1227 стаг ↗1254 стаг ↗1258 стаг\n↗1262 стаг ↗1323 стаг ↗1329 стаг ↘1307 стаг ↗1313 стаг ↗1381 стаг ↗1427 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Навата&oldid=5703408»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 22 февраль, 15:13.


ДРУЖИНА ТРАМПА ВЛАШТУВАЛА СКАНДАЛ ЧЕРЕЗ “ДІАГНОЗ” СИНА (ВІДЕО) – Zvistka\nЛистопад 29, 2016 admin 0 Comment\n← СРОЧНО! КЛЮЕВ НАЗВАЛ ФАМИЛИЮ СНАЙПЕРА, СТРЕЛЯВШЕГО С КРЫШИ!\nСУМНА НОВИНА: РАПТОВО ПОМЕР ШЕВЧЕНКО – ЗУПИНИЛОСЯ СЕРЦЕ →


Кропю — Википеди\nКропю (фр. Cropus) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-Маритим. Дозанашца йу Оффе, Ле-Кателье, Кресси (Сен-Маритим), Еглевиль-сюр-Си, Нотр-Дам-дю-Парк, Сен-Елье. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кропю&oldid=5164641»


Отмон (коммуна) — Википеди\n50°14′53″ къ. ш. 3°55′28″ м. д.HGЯOL\n12,27 квадратан километр\n▼14 517 стаг (2019 шеран 1 январь)\nОтмон (фр. Hautmont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу Неф-Мений, Сен-ГӀеми-дуь-НогӀ, Вье-Мений, БофогӀ (НогӀ), БусьегӀ-суьгӀ-СамбгӀ, Лимон-Фонтен, ЛувгӀуаль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Отмон_(коммуна)&oldid=7829106»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 00:19.


Кате — Википеди\n49°39′10″ къ. ш. 2°07′14″ м. д.HGЯOL\nКате (фр. Catheux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.\nДозанашца йу Шокез-ле-БенагӀд, КгӀевкегӀ-ле-ГгӀан, Фонтен-Боннло, Ле-Галле, Етомений, ЛавакегӀи, Ле-Мений-Контвиль, Ле-Сольшуа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кате&oldid=7834639»


1алин васт сочинение на чеченском языке\nНохчийн матттах лаьцна сочинени\nУрок чеченской литературы 10 класс 1. Гайсултанов «Александр Чеченский»\nУрокан ц1е: «1812-чу шеран т1еман турпалхочун инарла-майоран Александр Чеченскийн васт.» 10 класс\nСочинение на чеченском языке,о чеченском языке.\n«Наурская средняя общеобразовательная школа №3»\nЯзйинарг: Тунжаханова Сати\n10 –чу классан дешархо\nНохчийн маттах, нохчийн маттахь…\n«Мерзачу озаца сан амал lехош,\nнанас со хьистийнарг нохчийн мотт бу. »\nХаьий теша вайна и Дала делла ни1мат 1алашдан а, лардан а?\nВай дуьненчу девлча, дуьне довза доладелча, вайна гонаха дуьххьара хезаш берг ненан мотт бу. Цу маттахь берана хеза ненан к1еда, аьхна дешнаш, дуьхьала дош дало берана ца хаахь а, деладаларца гойту цо шена цунах кхетар. «Алал, хьоменаг»- бохуш нанас 1амадо дуьххьарлера дешнаш. Ма хазахетарца олу беро и дуьххьарлера, ненан дагна тамехь дешнаш. Нанас 1амадо бера нохчийн маттахь шен ойла даше ерзаян.\nКху доккхачу дуьненахь бац аьлла хета суна адамийн маттах ненан мотт олуш. Амма олу иза нохчийн маттах.\nСан доьзалехь даима бара бекаш нохчийн мотт. Нанас башха ч1ог1а доцучу озаца буьйцура и мотт, делахь а цо меллаша аьлларг дагах а кхеташ дешнаш хуьлура.\nСо школе яхча евзира суна меттан к1оргалла. Нохчийн маттахь дийцарш, туьйранаш, иллеш, х1етал-металш, чехкааларш. Хиира нохчийн мотт иза бух боцу х1орд буйла. Доггах безаш т1еийцира аса нохчийн мотт 1амор.\nНохчийн маттахь дуьххьара туьйра сайна хезча, со инзаръяьлла, буьйсанна наб ца кхеташ 1ийра. Наб кхетча, сан г1енаш чохь дара Алхаст а, Маьлха-Аьзни а. Х1етахь дуьйна сан шолг1а ц1а а хилла д1ах1оьттира библиотека. Цу хенахь со кхоалг1ачу классехь яра.\nЛакхарчу классашкахь суна вевзира Бадуев С., цуьнан Бешто а, Бусана а. Цара шовданна йистехь балхийна безам. Ма хаза, аьхначу дешнашца дуьйцура Бештос Бусанига шен дагара. Муха хир бара сан эсала нохчийн мотт и дагардийцар доцуш.\nВевзира Абузар Айдамиров, шен «Ехачу буьйсашца», воккхачу стеган до1анашца, шайн Даймохках бевллачу мух1ажаршца. Муха хира бара сан нохчийн мотт Абузаран ира, буьрса, дог ойбуш долу дешнаш доцуш.\nСан даг чохь дуккха хан яьлча а декара Яшуркаев Султанан «Маьрк1ажа- бодан т1ехь к1айн хьоькх» повесть т1ерачу турпалхочун Мадин аз: «Х1ан-х1а, тхо цкъа а лийр дац. » Массо баланех чекхдевлла, сеттина букъ нисбеш, майра, онда лаьттара ду сан нохчийн халкъ, цу халкъан ондда г1ортор, орам хилла лаьтташ болу сан нохчийн мотт а.\nАс х1ара мог1анаш яздочу хенахь дерриге дуьнен т1ера къаьмнаш баланехь долу хан ю, ун даьржина хан ю. Амма со теша вайн нохчийн халкъ цу баланех чекхдер ду, нохчийн маттахь иллеш декар ду, маьждигаш чохь бусулба нах гуллур бу (Дала мукъалахь!).\nЮха а ас боху, ду-кх и нохчийн мотт дог1а, дуьненан моссо не1 йоьллу дог1а. И дог1а луш ду-кх х1ора стагана и дуьнен чу волучу дийнахь. Йоьллу-кх цу дог1ана массо не1, адамийн деган не1 а.\n— Вайга весет санна дека бевзаш болчу нохчийн поэтийн дешнаш.\n-Варийлаш, меттан сий делаш, варийлаш, шайн мотт биц ма белаш, варийлаш, шайн кхерчийн дай хилалаш боху цара вайга х1оранга а.\n— Даймохк безаш воцург къонах вац\n— Ша вина, кхиъна Даймохк мел хьоме, мел мерза, мел сийлахь бу яхь йолчу к1антана\n— х1инца аша шайн тобанан ц1е тилла еза ( къонах, яхь, дахар,маршо) Х1ора тобанна луш т1едиллар ду ( бека мукъам) 1.* Дешнашца А.Чеченскин куц-кеп х1оттадар\nЧитайте также: Английский язык в каменске уральском для детей\nХьехархо : Х1инца вай къастош ерг муьлха произведени ю-м хиира вайна. Вайн урокан ц1е муха хир ю аьлла хета шуна? Ткъа 1алашо?\nХьехархо : Х1ун дог-ойла кхоллайолуьйту шун х1окху повесто?\nЦул т1аьхьа П. Н. Ермоловс ша волчу д1авуьгу жима стаг. Хьалхе дуьйна гучуелира к1ентан сурт дилларан корматалла. Ша отставке а вахана Москва шеен доьзалца Москвахь ваха д1анисвелча шен т1елаьцна к1ант адаман суртдиллархо Лев Волков волчу 1амо д1авелира Ермоловс.\nЧитайте также: Глоссарий по истории русского литературного языка\nЧитайте также: Дао дэ цзин на китайском языке


Сен-Мартен-де-Лерм — Википеди\n44°38′53″ къ. ш. 0°02′29″ м. д.HGЯOL\n▲149 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСен-Мартен-де-Лерм (фр. Saint-Martin-de-Lerm, фр. Montagne-sur-le-Dropt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Сен-Мартен-дю-Пюи (Жиронда), Багас, Камиран, Ландерруе-сюр-Сегюр, Лубан (Жиронда), Сен-Илер-дю-Буа (Жиронда). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=33335\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Мартен-де-Лерм&oldid=5185694»


Календарь стрижек 9'21 PRO\n5. Мригаширша: до 10:04 по МСК\n6. Ардра: до 12:26 по МСК\n7. Пунарвасу: до 14:11 по МСК\n8. Пушья: до 15:15 по МСК\n9. Ашлеша: до 15:36 по МСК\n29-й лунный день: до 05:58 по МСК\n10. Магха: до 15:21 по МСК\n11. Пурва-Пхалгуни: до 14:35 по МСК\n12. Уттара-Пхалгуни: 13:25 по МСК\n13. Хаста: до 12:00 по МСК\n14. Читра: до 10:27 по МСК\n15. Свати: до 08:52 по МСК\n16. Вишакха: до 07:20 по МСК\n17. Анурадха: до 12:41 по МСК\n18. Джйештха: до 04:34 по МСК\n19. Мула: до 03:24 по МСК\n20. Пурва-Ашадха: до 02:25 по МСК\n21. Уттара-Ашадха: до 01:38 по МСК\n22. Шравана: до 01:05 по МСК\n23. Дхаништха: до 00:50 по МСК\n24. Шатабхиша: до 00:58 по МСК\n25. Пурва-Бхадра: до 01:31 по МСК\n26. Уттара-Бхадра: до 02:36 по МСК\n27. Ревати: до 04:13 по МСК\n1. Ашвини: до 06:23 по МСК\n2. Бхарани: до 09:02 по МСК\n3. Криттика: до 12:02 по МСК\n4. Рохини: до 15:11 по МСК\n5. Мригаширша: до 18:13 по МСК\n6. Ардра: до 20:55 по МСК\n7. Пунарвасу: до 23:02 по МСК