Казбеги Александр. Циция | ВАЙНАХ\n12.07.2016\tПроза, Статьи Оставить комментарий\nТ1аьхье. Юьхь еша №№11-12 (2015), 1-2, 3-4.\nДерриге а х1окху сохьта дика д1адоьдуш дара. Кхунний, г1алг1азкхашний юккъера меттиг яхлуш яра. Луьйтана чуьра ког схьабаккха ца кхиавеллачу беречун ког шена к1ел а бохуьйтуш, ц1еххьана arlop охьаюьйжира говр. Муртаз к1елонна т1енисвелира. Ког к1елхьара схьабаккха г1оьртира иза, амма алссам беза мохь боьжнера цунна т1е – меженаш мосуьйтазза д1аса а озийна, саделира говран. Некъа т1ехула чукхозуш болчу т1улган бердах схьахаьдда охьабеанчу т1улго сихдира цуьнан садалар. Лазорний, халахетарний узар бира Муртаза. Г1алг1азкхий гергакхочуш лаьттара, к1елхьарвер ву бохучуьнга кхин даха дог дацара. Ша валаран хан т1екхачар хааделира цунна.\nВаларан кхерам т1ех1оьттинчу хенахь, иза даима а хуьлуш ма-хиллара, цунна хьалха шен сурт х1оттош, чекхделира цуьнан дерриге а дахар.\n– Мел сийдоцчу кенара леш ву-кх со! – злира Муртаза г1ийлла. – Къинт1ера бала сунна, сан хьомсар дин, хьуна т1ера ч1ир екха ницкъ ца кхечи сан! – аьлла, т1етуьйхира цо.\nОццу минотехь цунна гонаха шайн говраш совцийра г1алг1азкхаша. Говрашкара охьа а биссина, тоьпаш т1е а ерзийна, нохчочунна т1ебаьхкира уьш.\n– Меттах ца волуш сацалахь! – аьлла, мохь туьйхира цхьаммо.\n– Схьа т1е а дуьйлий, цастий д1аваккхийша со! – элира Муртаза, цергаш а хьекхош, ч1ог1а оьг1азвахарна буьйнахь шаьлтан мукъ къуьйлуш.\nГ1алг1азкхий т1екховда ца х1уьттура. Царех цхьаммо ч1ийш латийра.\n– Каравеан хьо, наь1алт хиларг! Каравеан хьо?.. Д1авехка иза! – олуш, мохь туьйхира коьрта волчо.\nГовра к1елхьара схьа а ваьккхина, герзаш схьа а эцна, куьйгаш д1адихкира цуьнан, гучуделира ц1ий – цкъа хьалха т1адамашца, т1аккха ц1узам чуьра санна оьхьаоьхура иза. Ч1ог1а ницкъ хуьлура Муртазана, узарш сецош, шен балдех цергаш йоьхкира цо.\n– Кхин а къовла! – бохуш т1ечехара коьртаверг.\n– Къовла, къовла аша, х1уъу хилла латтахь а, аса со кхоор доьхур дац шуьга! – элира Муртаза.\n– Оха доьхуьйтур-м ду! – бохуш, ц1ог1а деттара г1алг1азкхех цхьаммо, кхунна бетах цергашна т1ехула буй а тухуш.\n– Вихкинчунна еттар, иза ю шун майралла! – элира Муртаза. – Ма турпалхой а ду-кх шу!\n– Сацийта! – аьлла, юха а т1ечевхира коьртаверг, кхунна мосуьйттазза шед а тухуш.\n– Соцур вац со! – Муртаз къар ца лора, дийна волуш мостаг1ийн каравахарал оцу меттехь валар тоьлашха хетара цунна.\nЧуханца xlapa говрана т1аьхьа а тесна, новкъа бевлира г1алг1азкхий. Амма Муртаз лаьтта охьавуьйжира. Мел кхерамаш тийсарх хьала а г1аьттина, говрана т1аьхьа ца веара иза. Йийсархо дийна волуш д1акхачо лаарна, бере цхьанна т1ехьа говра т1е а хаийна, иза д1авига дийзира церан. Т1аккха Бурит1е бахара уьш.\nБежияна геннара гира чехка г1улчаш йохуш, ведда вог1уш санна сиха ша волчу вог1у Корг1акъа. Цхьа вон хила доллу-кх, аьлла, ойла икххина цуьнан дог чехка деттадала доладелира. Шен когаш лаьтта д1алетча санна, лацавелира иза.\n– Бежия, халакъхили-кх вай! – воккхачу стаге мохь белира, чехка варна сахаьддера цуьнан.\n– Х1ун, х1ун хилла?\n– Ядийна! – элира Корг1акъас, халла бен когаш т1ехь ца латталуш.\nХиллачух оцу сохьта кхийтира Бежия. Ц1еххьана, шена логах шад бича санна, къамкъаргах катуьйхира цо. Т1аккха коьртара куй а баьккхина, хьажт1ера шийла хьацар д1адаьккхира цо.\n– Ахьа х1ун элира? – аьлла тешамза хаттар дира Бежияс. – Бегаш барий ахьа бинарг? – аьлла, бехк боккхуш т1етуьйхира цо.\n– Ахьа х1ун дуьйцу? Иштта бо бегаш? Хьажахьа соьга!\n– Делахь х1ета иза бакъ ду-кх? Алал соьга, хьан, маца ядийна иза?\n– Гена д1айигна иза, кестта т1аьхьакхуьур воцуш! – элира г1айг1ане воккхачу стага, дерриге ма-дарра дийцира цо жа1уьнна.\nОцу ирчачу хаамо дукха бале, г1айг1ане вина, дукха холча х1отийна волчу Бежиян ницкъ ца кхочура Корг1акъас дуьйцачун хьокъехь к1орггера ойла ян. Бохалур боцуш цхьа лаам бара цуьнан дагчохь: шена еза йо1 гар, б1аьрган нег1ар тухучу ханна хилла а цуьнца хилар, т1аккха дахар ца лоьхуш, иза шегара д1аяьккхинчу стагах летта валар.\nЦкъа ц1ий хьодий ц1ийлора цуьнан ч1ишталгаш, т1аккха иза д1а а додий, бос бой, мажлора к1ант, шен дог г1еллуш санна хеталора цунна.\nКорг1акъин ц1ен т1ехь иккхинчу сингаттаман хьокъехь долу хабар чехка даьржира юьртахула, Бежиян доттаг1 волу, кхунна Циция шен са санна езар хууш волу коьрта жа1у оцу сохьта xlapa волчу ван сихвелира, шена иза халахетар схьахаийта а, дагавала а.\nМохевера гуьржий даима а хуьлура шайна ца гуш т1е стаг вог1ур воцуш сема а, ларлуш а. Амма х1инца шайгарчу балано дукха г1айг1ане бинчу кхарна ур-атталла ган а ца гира шайна юххе т1е а веана коьрта жа1у д1ах1уттуш.\n– Аша дийриг х1ун ду? Эхь ца хета шунна? – аьлла, мохь туххуш вистхилира коьрта жа1у. – Божарий бала т1ех1оьттича бухуш бакъахьа бац!\n– Сийсаза даьккхи-кх сан ц1а, къонахчун сий лоруш\nболу куй баьккхи-кх сан коьртара! – олуш, узарца доккха са даьккхира Корг1акъас.\n– Къонахчун даима а хуьлу мостаг1ий. Амма царна хьакъ доллу жоп дала деза, – элира коьртачу жа1уьно.\n– Деза-те, дуьйцийла йоцуш, деза-те! – мохь тоьхна вистхилира Бежия. – Вайн мостаг1чунна ша вина де къахьлур ду, къинхетам боцуш хир бу сан бекхам!\nБежияга д1а а хьаьжна, коьртачу жа1уьно ойла йира: «Хlaa, кхуьнца бегаш бар вон хир ду, кхуьнга бекхам балур бу».\n– Х1ан, жима къонаха, со реза ву хьуна, – элира цо. – Вало, бе бекхам, амма оцу хьайн бекхамехь нийсо лелаелахь, харцо къонахчуьнгахь товш яц. Ткъа хьо, Корг1акъа, х1ун дан дагахь ву? – аьлла, воккхачу стагана т1евирзира иза.\n– Сан шерашкахь соьга х1ун далур ду? Сайн бахам д1а а боьхкина, хьаькамашна хьалха гора а х1оьттина, цаьрга rlo доьхур ду-кх аса. Нагахь сан к1ант велхьара…\n– Ахьа х1ун дуьйцу, ва Корг1акъа? Ахьа х1ун до хьаькамех? Цара лаххьийна хьо да мел волчух воккхур ву хьо, ткъа rlo хиларе догдохийла а яц. Ткъа xlapa, Бежия вац хьан к1ант?\nТкъа воккхачу стеган дешнаша халахетийтина волчу Бежияна моттаделира, Циция лахарх ша д1акъаставо, цундела оцу сохьта юьстах а ваьлла, г1елвелла д1ах1оьттира иза.\n«Цициян дахаран хьокъехь суначул алсам бала кхаьчна бакъо йолуш мила ву? Дуьненчохь массарел а дукха еза суна иза, аса айса цхьаммо лохур ю иза», – боху ойла йира цо, халла доккха са а доккхуш, топ кера а эцна, сихха 1одика а йина аравелира иза.\n– Ахьа х1ун до, хьо стенга воьду? – хаьттира цецваьллачу коьртачу жа1уьно.\n– Со т1енисвеллачу новкъа д1аг1ур ву-кх. Суна сайна а ца хаьа со стенга воьду…\nВоккха стаг саметта ван кхиале, Бежия къайла велира.\n– Оцо а д1атеси-кх со! – элира ч1ог1а г1айг1ане воьжначу К.орг1акъас, т1ех беза мохь гехь болуш санна, верриге охьа а сетташ, – ткъа со-х цунах ч1ог1а дегайовхо йолуш вара!..\nМасех де даьлча воккха стаг Корг1акъа веара хьаькаман х1усаме, шен г1айг1а латкъо а, оьшуш долу rlo деха а. Оцу заман чохь, къаьсттина лаьмнашца йолчу меттигашкахь, шайн цхьа гергара нах хуьлура хьаькамийн, цаьргахула латтайора цара меттигерчу бахархошца йолу з1е а, ткъа иштта цаьргахула шайн г1уллакхаш а дора цара.\nКорг1акъа т1еваханчу хьаькаман а вара шен юххера кхеташхо, ша схьаваьллачу ц1ийнах куралла еш волу, амма цхьа шай а киснахь доцуш волу эла. Шех Апракуне олуш волу иза шена рицкъа лаха хьуьнаре вацара, х1унда аьлча, берахь дуьйна сакъоьруш эрна йорт етта иза 1емина хиларна. XIapa, болх бан карах ца долуш, нахана т1ехула ваьлла лелаш вара.\nСихха мацалла вала а кийча вара иза, болх ца бан, нагахь цхьаммо xlapa дан дезара аьлла хьехар дича, халахетарца, шен тайпа дага а доуьйтий, олура цо:\n– Х1ун дийр ду ткъа?! Со цхьа ахархо хиллахьара, имассо а х1ума а дийр дара аса, амма элан к1ант ву со, эхь хета суна!..\nИштта ойла яра, иштта хетара эла Апракуненна, ткъа цкъацкъа ша гинчийн шех дог лазийта а хаьара цунна. Делахь а, шен тайпанах куралла еш волчу оцу эло т1ех ца йолуьйтура цхьа а маьхаза кхача боийла, стаг велла carla доккху меттиг, цхьа а ловзар.\nОцу меттигашкахь хьесталуш муьлххачу а х1усамдена хьалха а х1уъа а бегаш бан а, жухаргалла лелон а, илли ала а кийча вара иза, дикачу юучу х1уманах д1а ца тилчахьана. Верриге чаг1аран хьожа йог1уш, т1едаьлла доккха гай а долуш, юьхь-сибат телхина, йиш а хаьлла волу иза даима а цхьа лулахо волчуьра важа лулахо волчу оьхуш лелара, ша дика вуьзчахьана, кхин г1айг1а йоцуш. Доьзал меца хиларо са ца гатдора цуьнан, цунна дерриге а бен а ца хетара, шен зудий, берашший меца хиларо, я цхьамма декъа бепиг дааро са ца гатдора цуьнан.\nИштта волу Апракуне цхьана шуьнехь хаавелира уездни хьаькамана, дуьххьал самукъаненна цуьнга ша волчу г1уллакхе кхайкхира хьаькамо. Апракунена к1еззиг оьрсийн мотт бийца хаьара, цунах талмаж ван а тарлора, иза, бакъ дара, вуно атта реза хир вара шена т1ебог1у пайда хьаькамца юкъахь бекъа.\nХьаькам оцу ойлана резахилира, цо там хиларца дагалоьцура, ша волчу хьеший балийна, жухарге Апракунега ша церан самукъа муха доккхуьйтур ду, бохург.\nДагна там беш йолчу ойланашка хьаькам ваьллачу хенахь цунна т1евеанчу х1усамдас, г1иллакхехь цуьнга хаьттира:\n– Хьан високороди, гиний шуна Апракуне маймалах лелаш?\n– И х1ун ду, маймалаххий? Мел дукха хьуьнарш долуш а ву и стаг! – аьлла, rloprrla, велавелира хьаькам.\n– Лаьий шуна, хьан високородин дуьхьа дийр ду цо иза?\n– Ч1ог1а дика хир ду, ч1ог1а самукъане хир ду! Xla-xla-xla! Делахь х1ета, маймалах лела xlapa?\nХ1усамда кхайкхира цхьана кхиъна вог1учу к1анте, лере а вахна, меллаша цхьа х1ума элира цо цуьнга, масех минот яьллачул т1аьхьа кхо стаг чувеара: цхьана т1ома к1ел аьчган чийлак дара, вотанан метта детташ, ткъа вукхо муш лаьцна валош вара Апракуне-«маймал», цо багахь йиш а лоькхуш, сара беттара шен «акхарочунна». «Чолаж, чолахи, паьлди, нари бабани. гаьлди», – бохуш, ловзадора цо «маймал».\nОцу «маймалах» ловзаро т1аьххьаре а къастийра Апракунен хиндерг: тешам боллуш бепиган цастарах уездан хьаькамана дукхавезаш а, цуьнан гергара стаг а хилла д1ах1оьттира иза.\nТ1аьхьо кхин а доккха хьуьнар гучудаьккхира Апракунес, иза бахьана долуш хьаькаман аьтту куьг хилла д1ах1оьттира иза.\nАпракуне хьаькаман тоьлашха волу синкъерам бийриг а хилла д1ах1оьттира, цхьа а той, цхьа а хьешана кечдина шун т1ехтила йиш яцара уездан хьаькаман ц1ен т1ехь Апракуне сакъера ца валошший, хелха ца вохкхушший.\nАьрзнаш деш болчушний, хьаькаманий, суьдахошний юккъехь геланча хилира цунах, шайн г1уллакх оьшучу тайпана дийриг лучу совг1атийн хьокъехь дийцарш цуьнгахула дора цига бог1уш болчу наха, кхеташ ду, барски стоьла т1ера даима а мелла а х1ума кхочура цунна а.\nБилгало йоллуш оццу Апракунена циггахь гира Корг1акъа, иза цига чувеанчу хенахь.\n– Мила ву хьо, х1унда веана хьо? – аьлла, кура хаьттира цо, чувеанчун маршаллина жоп луш.\nКоьртара куй а баьккхина, гергга т1е а вахана, корта лохха охьа а та1ош, Корг1акъас хаьттира:\n– Хьомениг, дика хьажал соьга, со ца вевза хьуна? Хьаькамца цхьаьний Бурсач1ирехь со волчахь хьошалг1ахь ма хилла хьо, со ма варий шуна кхача х1оттийнарг!\n– Бурсач1ирехь? – аьлла, ша-шега хаттар а деш, ойла йира Апракунес, боккъал а Корг1акъа а дага ца вог1уш санна.\n– Бакъду, хьан уьнна лолда со.\n– Собардел, собардел!.. Яханчу б1аьста!.. Хla, цхьа х1ума-м дагадог1у суна, – элира талмажалла деш волчо.\n– Xla, хьан уьнна вала со, нийсса яханчу б1аьста, – олуш, жоп делира воккхачу стага. Цо тамаша бора, ша дина долу доккха хьошалла иштта сиха дицдина-кх цо, бохучух.\n– Хьанна хаьа, массамма воьху хьошалг1а, массо а хьанна дагавог1ур ву? – бохуш, бехказло хьийзайора цо, амма цунна дагахь дара «х1ума яар-м сел дага доуьйту х1ума а дац. Кхин х1ума гайта», – бохург.\n– Axla, бакъду, хьан уьнна вала со. Бакъ ду иза, шу паччахьан адамаш ду, хьанна хаьа, масамма доьху шу хьошалг1а, и муха дагадог1ур ду?!\n– Хьо г1уллакх долуш вуй? – аьлла, хаьттира Апракунес.\n– Со мичахь вorlyp вара г1уллакх доцуш?! Г1уллакх ца хилча жа т1ехь да а воцуш муха вог1ур вара со кхуза?\nАпракунена дезаделира Корг1акъан дешнаш, х1унда аьлча, цунна хаьара воккха стаг хьал долуш хилар, дикка х1ума яларе дог а дохура цо, хеттарш дан велира иза, амма дог ца дог1уш, латкъам беш волчуьнга х1умма а ла ца дуг1уш санна. Х1окхунна –ламанхочунна – шерра гойтура цо, ладуг1уш волчунна цхьана къамелах тоам ца хуьлий, цунна хаа лаьа шена цунах хинберг х1ун дика болх бу.\n— XIа, х1ун бахара ахьа? – аьлла, хаьттира Апракунес, ойла ечуьра самаваьлча санна.\n– Аса дера бахара, сайн йо1 ядийна! – тамаш барца юха а элира воккхачу стага.\nТалмажхо цуьнан цецвалар шена хааделлачуха, есауле кхайкхира.\n– Со кхузахь ву, эла!\n– Говраш дика ц1анъелахь, делкъанна х1ума йиинчул т1аьхьа дехьа-сехьа ваха дагахь ву со.\n– Со ладуг1уш ву-кх, эла! Иза дина хир ду.\n– XIaх1, т1аккха?.. Йо1 ядийна боху ахьа? – хаттар деш юха а т1евирзира иза воккхачу стагана.\n– Ядийна, хьан элан сийлалла, ядийна, вала г1оьнча воцуш ма ю иза.\n– Муха, вац? Хьо ма ву цуьнан хьокъехь веана, делахь вала да а, г1оьнча а ву-кха цуьнан, – элира бегаш бечуха Апракунес. Вон вела а велла, юха а есаулана т1евирзира иза:\n– Хьаькаман говрана ленаш тоьхний?\n– Ца тоьхна, хьан элан сийлалла.\n– И х1ун ду, ца тоьхна бохург? – оьг1азвахара эла. – И муха мегар ду?.. Аса ца аьллера хьоьга ленаш тохийталахь, аьлла? Х1инца ас хьаькамана х1ун жоп лур ду?\n– Х1ун дийр ду, сан диканиг, ленаш деттачу пхьерана т1ейигнера аса, амма говран бергаш яккхий а хила, цу говрана мега ленаш ца нисделира-кх.\n– Г1ол х1инццехь, ленаш деттарг волчу, лоханда шена, шена лаахь лаьтта бухара а, амма ленаш хила деза. Хезий хьуна? Ца карадой, сан десара, т1ера ц1ока-м\nйоккхург яра аса хьуна!\n– Лаам хьан бу-кх. Вахана эр ду аса, – олуш, чуьра аравелира есаул.\nКорг1акъа кхийтира Апракунес лелочух, ойла йира цо: «Х1ун дича бакъахьа ду-техьа, муха эр ду-техьа сел шен сагатдеш долчу оцу цхьана г1уллакхан хьокъехь?» – бохучун. Апракуне мелла а кхийтира Корг1акъан дагахь долчух, меллаша тидам бан велира иза цо кхид1а дечун хьокъехь.\n– Тхан хьоме везаниг! – аьлла, д1адолийра цо. – Хьо ву-кх тхан хьалха дуьйна волу г1оьнча, хилахьа тхох къинхетам беш, шун дай а бара-кх иштта… Ma тасахьа со д1а, хилахьа сан накъост, ма кхоавехыа со, деха мел деза а…\nАпракунен дагна т1е мохь йиллира Корг1акъин дешнаша, амма гучувала ца лаьара, иза кхин а холчах1отто сацийра «курачу эло». Цунна шера хаьара цуьнан кхин ваха меттиг йоцийла.\n– Тамашийна нах ду шу, Далла хаьа… Йо1а шена майра хаьржина… цуьнца д1а а яхана, ткъа ахьа хьаь кам а, со а эрна к1адбоцучунна хьийзаво-кх. Кхечарна-м\nйо1 маре яхар ирс хетара, хьо муха стаг ву-у?\n– Ткъа сан иза яда ма йина, шен лаамехь ма ца яхана иза маре… Г1о дехьа суна, хьан лай хила а реза\n– Тоьур ду, тоьур ду… Дийцал, хьан ядийна?\nВоккхачу стага дерриг а ма-дарра дийцира, ерриге шен г1айг1а д1аялхийра цо.\n– Делахь х1ета, Солтас ядийна-кх иза?\n– Цо ядор бакъду, сан диканиг.\n– Ткъа билггал хаьий хьуна, цо иза Нохчийчу йигнийла?\n– Дика хаьа, теш ву сан.\n– Axla, теш а ву-кх хьан, иштта хиллий иза, делахь х1ета…\nАпракуне ойланашка велира, хала нисда дезаш долу цхьа г1уллакх гучудаьлча санна.\n– Г1уллакх дуьйцуш стаг мукъане вуй хьан?\n– Муха хир ву, ерриге дегайовхо хьох ю-кх сан, сан хьоме эла.\n– Э-э, дера ду иза хала г1уллакх, чолхе г1уллакх, – элира талмажо, т1аьхьо т1етуьйхира: –– Нохчийн махка ядийна .а йоцуш, вайн уездехь ядийна хиллехьара, т1аккха оха дийр дара дан дезарг, амма х1инца х1ун дийр ду? Мича йигина?\n– Шуна х1ун башхалла ю, ткъа закон массанхьа а цхьаъ дац?\n– Цхьаъ ду, амма х1инца цига д1аяздешший, схьаяздешший лела дезар ду. «Мила ву, мичхьара ву, маса шо ду, маца ядийна?» – бохуш, хеттарш хир ду. Хан дукха еза, яккхий харжаш хир ю. Аса иза хье а ца деш дитар магадо хьуна, дикаха хир ду, – элира Апракунес, г1уллакх кхин а чолхе. дан г1ерташ.\n– Муха дуьтур ду, ахьа дуьйцург х1ун ду, сан диканиг? Х1аллак хила шена со да мел верг, бекхам бан сан аьтту хилчхьана…\n– Х1ун дийр ду делахь, вер вац со хьан г1уллакхе ла ца доьг1ча.\n– Нийса ду, нийса. Ма витахьа со д1атасий! – воккхачу стага дехар деш багахь до1а дира.\n– Хьуна ма хаьий, хьаькамана х1ума яла езар ю…\n– Дика хаьа, алахьа, мел?\n– Делахь даггара дийца деза вайшиммо.\n– Дера деза, дера дийца, – аьлла, резахилира KIopг1акъа, шайн х1инца барт хиларе са туьйсуш. – Хьаькам оьрси ма ву, хьан г1оьнций бен иза кера муха валор ву?\n– Дика ду, дика… делахь дуьххьал схьаалал, ахча дуй хьоьгахь?\n– Ду дера-кх… ахча доцуш муха вог1ур вара…\n– Мел ду хьоьгахь?\n– Ворх1-барх1 туьма…\n– Ворх1-барх1 туьма?.. – и дешнаш дагахь ша-шега юх-юха а бохуш ойла йира Апракунес, ахча к1езиг хиларна резавоцуш ц1оцкъамаш а сеттош.\n– Ахча’ к1езиг-х ца хетий хьуна, дуьххьал схьаала, хьан сийлалла… – олуш, хьесталора ламанхо.\n– Хьуна дика хаьа, аса цхьа шай а хьайгара оьцур доцийла,–– аьлла, д1адолийра Апракунес,– вайн аг1онгахьара стаг вуй хьо-м, амма хьаькамана иштта к1езиг ахча кховдо х1уттур вац со. Милла а волу стаг вац, лакхара хьаькам ву иза!\n– Муха вац, дера ву. Паччахье нийсса стаг ву иза-м, хьан сийлалла.\n– Х1ета, барх1 туьма муха хьур ду?\n– Карахь доцуш ву со, сан эла, бехк ма билла, кхин а дахьар яу аса. Мел хила деза?\n– Axla, иштта хир дац, нагахь г1уллакх дан дезашхилча, бегаш ма бац иза?… Нохчийн махка ма ядийна хьан йо1, цигара и схьаяло а тхан дезар ду…\n– Атта г1уллакх дац, сайна а хаьа суна, – аьлла, жоп делира воккхачу стага, цо шега дуьйцург дог ц1ена х1ума хиларх тешарца. – Ткъа мел хилча тоьур ду?\n– Ткъа хьуна х1ун моьттура? И санна долчу г1уллакхана ван а веана, х1инца хьайн шай-кайна вегош лаьттийца хьо. Д1авала гена! – олуш, оьг1азвахаран кеп\nАпракунена хаьара, Корг1акъа мел хьал долуш стаг ву, цундела цо дагалецира иза вораха ца вита.\n– Б1е туьма муххале а дезар ду.\n– Ох1-х1ай, – аьлла, доккха садаьккхира Koprlaкъас, хьаьж т1е шийла хьацар туьйхира цунна.– Сан мичара хир ду оццул ахча?\n– И хаац суна. Сан хьуна дан накъосталла дац, хилча дийр дара.\nДан х1ума ца диснера Корг1акъана, юха а хьеставала дийзира цуьнан, дехха дийцинчул т1аьхьа шовзткъе итт туьманна барт хилира церан.\nАмма Корг1акъа гатвелла хьаьвзира, цуьнан карахь ахча дацара, ткъа г1уллакх д1адоло Апракунес ахча кара д1адоьхура.\nГ1елвелира Корг1акъа, х1унда аьлча, иштта сихонца оццул ахча гулда таро яцара цуьнан, г1уллакх дахлур дара.\nТ1аккха, Корг1акъа ахча дала дохковаларна кхеравеллачу Апракунес цунна магийра меттигерчу совдегарера т1ера са а луш юхалург ахча даккхар, цу т1е оцу т1ехь цунна rlo дан реза а хилира иза, юкъара хилар т1е а лоцуш.\n– Делор къа ма хета суна хьох! Къа хета суна, лаьа суна хьуна rlo дан, стенцца дина а…\n– Делахь, хьан къина со валарг, аса, со дийна висахь, цхьа дика дийр ду хьуна.\n– Кхузахь цхьа совдегархо ву, цуьнгара духалург хьуна ахча даккха хьожур ву со.\n– Тешар вац и сох.\n– Со юкъара хир ву хьуна.\n– Нагахь и г1уллакх ахьа дича, мила хир ву хьо, Деле хьесталуш, хьо воьху воцург?\nТ1аккха Апракунес т1евийхира и совдегар, дикка цунна хьеставеллачул т1аьхьа, Апрекунес иза реза вира Корг1акъане юхалург шовзткъе итт туьма ахча дала. Ша духалург эцвачу ахчанна ч1аг1аман кехат даларал совнаха, цо т1елецира, нагахь хан т1ехъялахь итт туьма г1уда дала.\nОцу г1уллакхо дукха корта хьовзийна волчу ламанхочо ойла ца йора цара шена бинчу тешнабехкан, боьг1начу гуран хьокъехь, ткъа мелхо а, воккхавеш, шен г1уллакх хирг хиларх тешна волуш ч1аг1аман кехат т1е куьг яздира цо. Апракуне оьздачу ц1ийнах стаг ву, цунна луур дац иза х1аллак ван, цо rlo лоцур ду цуьнан.\nДерриге динчул, ахча карийначул т1аьхьа, Koprlaкъана гира хьаькам, цо к1еда-мерза т1е а ийцира. иза, r1o дан дош а делира. Бурит1е, цунна, воккхачу стагана, rlo дар доьхуш начальнике кехат а яздира.\nАхча, бакъду, дуьххьалд1а начальнике д1а ца делира, Апракунега делира. Цунна делира Корг1акъас шегахь буха дисина барх1 туьма а. Воккхавеш новкъа велира Корг1акъа.\nНийсса оцу буса, буьйсанна дикка хан яьллачу хенахь, х1ири Темаркъа вехачу г1опал арахьа говран тата деара. Мила ву а ца хуучу цхьана стага говр а сацийна, шогачу озаца х1усамдега кхайкхира.\nТемаркъа хьала а иккхина, ладог1а х1оьттира, веанарг мила ву иза вистхиларх хаа лаьара цунна, амма цуьнан лаам кхочуш ца хилира.\n– Мила хир ву-теша х1оккхул т1аьхьа буьйсанна юккъехь веанарг?\nХьаша шен кет1ахь лаьтташехь, чехкка т1е х1ума юха х1оьттира xlapa.\nАрарчу цавевзачу кхайкхаза веанчу хьешо цуьнан ц1е т1етт1а алсам йохура, цуьнан сихваларо иза чехка хилар хоуьйтура.\nТемаркъа, г1овталан ветанаш д1а а ца тосуш, катоьхна шаьлтий, тапчий схьа а эцна, чехка аравелира..\n– Мила ву хьо, х1ун деза хьуна?\n– Хьаша ву со.\n– Хьаша Делера стаг ву, – элира, жоп луш Темаркъас, амма цунна дагахь дара: «Ваьсса велахъ-м коьртах х1ума а тоьхна д1ахьажо веза x1apa, амма дала xlyма делахь, т1аккха…» Темаркъа волчу дукха хьеший оьхура, амма царалахь дукхахберш цхьа х1ума 1отталой, новкъа д1аса боьлхуш, кхуза х1уьттура. Ишттачаьргара дукха хьолехь х1ума а южура х1усамдена, т1е x1apa хьошалла динарг а хуьлура.\n– Чувола ткъа, х1ун деш лаьтта хьо арахь? – цадог1учу дагца хьеше чукхойкхуш, кевне веара иза.\n– Чува хан яц сан, хьо со волчу аравалахьа, – аьлла, дийхира цавевзачо.\nХ1иричун дикка самукъаделира, гуш дара x1apa стаг г1уллакх долуш веана хилар, ткъа каракхача тарлучу х1умане а дог дохура.\nТемаркъина, кевнна не1арах ког арабоккхушехь, дерзинчу некхан уьн т1ехь хааделира шийла эчиг, цавевза хьаша меллаша омра деш вистхилира. Ша ков диллина валале, шен некха т1е х1оттийна тоьпан юьхьиг хааелира цунна. Хьалха лаьтташ вара кхиина вог1у, безамехь жима стаг. Кхеравеллачу кхуьнан куьйгаш охьадахара, шийла хьацар туьйхира, бос байра.\n– Цхьа дош алий вист ма хилалахь, валол сунна т1аьххье! – аьлла, буьйр дира вевзаш воцчо.\nТемаркъа къарвелла, т1аьхьах1оьттира. Иштта x1apa эцна д1авоьдуш, т1едерзийна герз д1а ца хоьцура хьешо.\nX1apa шиъ генна, шаьшшиннан хабар цхьанне а цахезза долчу кхаьчча, вевзаш воцург сецира, х1ири а сецира.\n– Цхьа хаттар ду сан, хьан доьналла хьан жоьпах хир ду дозуш… Бакъдерг ала, – элира вевзаш воцчо…\n– Хаттал, эр ду аса, – аьлла, жоп делира х1иричо, кхин т1е а туьйхира: – Стенна эр дацара?\n– Сан ахча делахьара, ахчанца олуьйтур дара аса хьоьга бакъдерг, амма хаалахь, ахча дац соьгахь, харцо ахь суна яхь, тоыпаца нисвийр ву аса хьо, – элира ца вевзачо.\n– Ой, вай сан хьаша!.. – х1ири мелла а к1адвелира – Нагахь суна х1умма а хууш делахь, мичахь лачкъор дара аса? Хьошалг1а веава вац хьо?\nВевзаш воцург безам боцуш, вон хьоьжура.\n– Муьлхачу arlop вахара Солта?\n– Солта? Мила Солта?\n– Йитал суна хьайн мекарлонаш! Дийцал, мича вахана иза Корг1акъин йо1 ядийна?\n– Делора ца хаьа суна-м!\n– Аса и са доккхур ду хьан, схьадийца! – олуш, вон хичаш йира вевзаш воцчо.\nХ1усамда воьхна д1ахьаьжча, беттан серлонгахь цунна гира хьешо бегаш беш ца хилар, амма халла элира цо:\n– Хьо мила ву?\n– Цицияна т1ехьийза, цуьнан майра хила ч1аг1о йина Бежия ву со! – аьлла доцца жоп делира ламанхочо.\n– Цициян майра хинверг? – аьлла, цецвелира х1ири. – Ткъа суна х1умма а хууш ца хилча?\n– Ца хаьий хьуна, амма ца хаахь а хаа-м деза… Цициях х1ун дина?.. Бегашина ца веана со, собар а кхачалуш лаьтта сан… Тоьлу хьуна, чехка схьааьлча.\n– Эр ду аса… эр ду. Жайрахехула нохчийн махка бахара уьш… Амма суна моьтту, Жайрахара уып х1инца а д1абахана хир бац, цигахь хьошалг1ахь хир бу.\n– Дехьа волийла мичахь ю? – хаьттира Бежияс.\n— Хи жима ду, х1инца массанхьа а гечо ду, – жоп делира х1иричо.\n– Делахь х1ета, марша 1ойла хьо, Темаркъа, амма нагахь ахьа со 1ехавахь, лам ломаца цхьаьна кхетта бац, амма стаг…\n– lexop вац, малхора… х1унда lexop вара аса хьо? Корг1акъа суна вевзаш ву, цуьнан ц1ахь дуккхаза а кхача биина аса.\n– Хьайна дика хуур ду хьуна! – олуш, Бежия чехка шен говра т1е а хиъна, д1аиккхира. Цунна дагахь а дацара ша кхерийначу Темаркъас шена ямартло ян, тешнабехкаца бекхам бан тарлуш хилар.\nХ1ири Бежияна вехха т1аьхьахьоьжуш лаьттира. Т1аьххьаре а, куыг а ластийна, ша-шега элира цо:\n– Ванах, суна оцу ламарочо динарг х1ун ду? Сох к1илло а вина д1аваха-кх иза. Х1умма а дац, амма со а вац хьуна цунна декхарийлахь-м вуьсур.\nИза чехка юхавирзира, шен говр дуьхьал болчу новкъа Жайрахехьа хаьхкира цо, миччахьа а Солтийна кхерам герга кхаьчна хилар д1ахаийтархьама.\nХ1иричун ойланца х1окху г1уллакхана Солтас дика совг1ат доцуш вуьтур вацара xlapa, ткъа ламанхочунна а, иза дарца, бекхам бан аьтто нисбала а тарлора.\nТемаркъа хаьхкина юха вахара некъа т1е, кхузахь говр сацийра цо, х1ун дича бакъахьа хир ду-техьа боху ойла ян велира иза. К1еззиг хан яьллачул т1аьхьа, хих валаран меттана, Жайрахехьа дуьххьал д1а болчу новкъара говр охьанехьа ерзийра цо, юха Теркан йистонца охьаволавелира. «Генарчу новкъа ваханарг ц1а маьрша кхочу», – боху халкъан кица дегадеара цунна. Т1аккха а цунна\nдагадеара: нагахь оцу ламанхочунна дуьхьал кхетахь, де къахьдийр ду-кх цо суна, аса арабаьккхинчу некъах кхетар ма ву иза, бохург. И ойла хилар бахьана долуш цо хаьржира геннахула боьду готта некъ, Бежияна новкъахь дуьхьал кхетар воцуш, шена дагахь маьрша некъ.\nТкъа оццу хенахь Бежия хих дехьа а ваьлла, ламанан бердийн йистошца хьийзаш боьдучу готтачу новкъа д1аоьхуш вара. Ши некъ вовшахкхетачу меттехь, к1ел хьех даьлла оллабелла лаьттачу берда к1ел охьа а хиъна, д1о бухахь ч1уг етташ охьадоьдучу Терке а хьоьжуш, к1еззиг сада1а соцунг1а хилира Бежия.\nГенна некъ бина к1адвелла волчу Бежияна атта наб кхийтира, сема волуш ойланашца цуьнан б1аьргашна хьалха х1уьттуш хилла башха-башха суьрташ х1инца г1ан-набаршкахь дуьхьал туьйсура.\nЦ1еххьана, говран ког меттахбаьккхина охьахахкабеллачу т1улго яьккхинчу г1овг1анан татано набарха ваьккхира иза. Бежия хьалаиккхира, б1аьргаш а хьакхийна халла са даьккхира до.\n– OxI, oxl, oxl!.. И х1ун дара суна хезнарг? – аьлла, тоьпе куьг кховдийра цо. Говрая коган тата хезира цунна дукха шера къаьсташ. Хьанна хаьа, мила кхета дуьхьал, мостаг1 я доттаг1? Дагахь а йоцчу дуьхьалонна кечвелира иза.\n– Ма тамашийна х1ума ду хьо, x1apa х1ун хила деза? – бохуш, ойла ян велира Бежия, куьг хьаьжах а хьоькхуш, цецваьлла стигала ирх а хьоьжуш. Кхоччуш екхна яра стигал.\n– X1apa х1ун болх бу? – элира цо, тамаша беш. – Дог1а а ма ца деана, со верриг а вашийна а ма ву?!\nТ1аккха дагадеара цунна г1ан, дагабеара т1ом, дагадеара шен гатвелла хьийзар, мелхо а, набкхетта волчу хенахь, набарх гинчо холчах1оттийна, гатвалларехь шена хьацар даьлла хиларх, цо т1адийна хиларх кхийтира иза.\nЦуьнан хан яцара кху белхая ойла еш 1ан, х1унда аьлча, говран когийн тата дог1-дог1уш герга дог1ура, вог1уш волчунна – мостаг1 иза хилахь а, я доттаг1 хилахь а – дуьхьалвала веза. Д1аяхара к1езиг хан, беттан серлонгахь гучувелира бере, верта а кхоьллина волу, говр меллаша шед а тухуш, сихйира цо. «Мила хир ву-техьа иштта сихлуш верг?» – боху ойла хьаьдира Бежиян коьрта чу, лиира цунна x1apa гуш дерг х1ун ду хаа.\nЛаманхо кхоссавелла некъана дехьа йистехьа а ваьлла, цхьана боккхачу т1улгана т1ехьа д1алетча санна къайлавелира. Бере-м цунна гергга т1екхочуш лаьттара.\nЦ1еххьана говр юхаиккхира, х1унда аьлча, ламанхочо лаьтта бухара схьаваьлча санна, б1аьрган нег1ар тухучу сохьтана к1елонера т1екхетта, ондачу куьйгашца юххера схьалецира говран дуьрста. Говр къахкаро мелла а саметтавалийнчу беречо герзашна т1е куьг дехьира, амма т1аьхьа дара, х1унда аьлча, Бежиян тапчин юьхьиг яра кхуьнан даг т1е х1оттийна.\n– Меттах мa хьалахь, ас вуьйр ву хьо! – олуш, т1ечевхира ламанхо, бере 1адийча санна лаьттара. Х1ун дийр дара цо, ламанхочо чапханан лаг озар бен кхин х1ума ца оьшура, цо йист йоккхур яра т1аккха кхуьнан дерриге дахаран. Бере докъан баса вахара. Д1ахьаьжча хьалхалаьтташ верг Темаркъа вара, Бежияна ша дуьхьал кхетарх х1умма а самукъа даьлла вацара иза.\n– Х1унда воь ахьа со? – аьлла, жоп даларан метта хаттар дира цо. – Герз х1унда, доттаг1чунна тоха леладо ахьа?\n– Темаркъа ву хьо?! – ч1ог1а цецваларна тамаш бина а ца волура Бежия.\n– Со ву… Далла хастам бу, т1аьхьа кхии-кх со хьуна. Хьуна т1аьхьа кхиа г1ерташ вorlypa со, т1аьхьа кхиарх дог а диллинера… Хьажал сан говре, муха хьацар даьлла ю? Х1оттий аса x1apa. Хьо хьуо вахийта ца лаьа суна.\nДаг чохь мелла а шеко йолуш велахь а, делахь а шена вочу балхана x1apa шеца цхьа а гергарло доцуш волу х1ири араваьлла бохург т1еэца ца лаьара Бежияна. Ткъа стенга, мичахьа воьду иза, иштта лечкъина, оццул сихвелла, говр хьацарх юьзна? – бохура даго.\n– Дика ду, схьа т1аьхьах1отта делахь, д1а 1инах чувоьр вайшиъ, – цуьнга а олуш Темаркъина букъ тоьхна, Бежия д1аволавелира, т1аккха т1етуьйхира: – Далла хаьа-кх, хьо бакълуьш велахь а, харц луьйш велахь а… амма х1етте а теша со хьан дешнех… – и дешнаш аьлла ша ваьллачул т1аьхьа тапча юкъах доьхкарх д1а йоьллира цо.\n– Х1унда ца теша хьо?.. Корг1акъан айса диина туьхий-сискал дагадеара суна, хьо цхьа вахийта йиш яц сан… кхечу меттехь, кхечу махкахь х1ун дийр дара ахьа? Сан дуккха а бевзаш нах бу…\n– Вало, вало делахь, д1о къайла а ваьлла, цигахь дуьйцур ду вайшимма, – элира Бежияс. Оццу минотехь яьллачу тапчано ламанхочун пхьаьрсах чов йира. Темаркъин тапчин х1оъ к1едачу жижигах чекхбаьллера.\n– Ж1аьла, ж1аьла, тешам боцу ж1аьла!\nВагоран къаьхьаллиций, оьг1азвахарций Бежияс, цергаш вовшах а хьекхош, говр юха а ерзийна, хаьхкина воьдучу Темаркъина т1аьхьа топ кхоьссира, амма ца кхийтира. Масех сиконт хан елира, массо х1ума а тийна дара… Дайн хезаш дара гена долуш лаьттачу говран когийн тата.\nЦ1еххьана яьллачу тоьпо хьалхахьа д1а ласта а веш Темаркъин коьртара куй божийра, амма юха а нуьйр т1ехь нис а велла, говрана шед а тоьхна, некъана т1е беанчу бердана т1ехьа къайлавелира иза. Бежияс, шен топ т1ехтилар хиича, доккха са а даьккхина, элира:\n– Да велла йисарг, ма топ а хилла-кх хьо!.. Тешнабехк би-кх ахь суна!\nТоп ласттийна генна д1а а кхоьссина, ц1узмах оьху хи санна, ц1ийн 1овраш охьаоьхучу пхьаьрсе хьаьжира иза.\n– Далла бу хастам, даь1ахк ца лаьцначу! – элира цо чевне хьаьжначул т1аьхьа. Чехкка шена т1ера бедарш д1а а яьхна, доьхкана т1ехьара туьханан т1оьрмиг схьа а баьстина, чевнна т1е туьха а доьхкина, цул т1аьхьа жимчу бохчи чуьра къажбина к1омал схьа а баьккхина, бакъийна шира дума – муьлххачу а ламанхочо даима а шеца лелош болу – т1е а хьаькхна, иза чевна т1е а биллина, коч ят1ийна яьккхинчу к1адийнан бехчалгаца чов д1айихкира цо. Т1аккха, ломана к1ела юха а вирзина, собар доцуш, сатасаре ладег1а велира иза.\nГочйинарг Маргошвили Юсуп.\nЧаккхе хир ю.\nНазад: Шалавди Докаев. Человек чести\nВперед: Ахмадов Муса. Нохчийн г1иллакх-оьздангалла\nМагомадова Бана. Марнана.\nМолодой певец родного края.


База собак Чихуахуа » Lemoli Zlaty javor » Чихуахуа. Все о породе, питании, воспитании, здоровье самых маленьких собачек.\nБаза собак Чихуахуа » Lemoli Zlaty javor\nКличка: Lemoli Zlaty javor\nМать: Heluska Zlaty javor\nТитулы: 2x Res. CACIB, 2x CACIB, 2x BOB, Kl.V, CACA


БгӀие (МоьгӀт а, Мозель а) — Википеди\nБгӀие (МоьгӀт а, Мозель а)\nБгӀие (фр. Briey) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.\nДозанашца йу МуаевгӀ-ГгӀанд, АвгӀиль, Ле-БагӀош, ОмекугӀ, Жеф, Лантефонтен, Манс, Мутье, ЛабгӀи.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БгӀие_(МоьгӀт_а,_Мозель_а)&oldid=7812668»


Андрайч — Википеди\n39°34′28″ къ. ш. 2°25′13″ м. д.HGЯOL\n81,46 квадратан километр\n▲11 571 стаг (2021)\nАндрайч (кат. Andratx) — Испанин Балеарийн гӀайренаш провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 81,46 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 101 метр. Дозанашца йу Кальвия, Estellencs[d] муниципалитеташ.\n9034 ↗9454 ↗9841 ↘9404 ↗9906 ↗10 410 ↗10 939\n↗11 348 ↗11 685 ↘11 682 ↗11 919 ↗12 149 ↘10 748 ↗10 806\n↗11 093 ↘10 873 ↗10 930 ↗11 004 ↗11 271 ↗11 433 ↗11 571\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Андрайч&oldid=6664186»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 1 октябрь, 21:20.


Коазой Аюпа Ӏийса — Википеди\nКоазой Аюпа Ӏийса\n12 Маьцхали 1938(1938-08-12) (83 шу)\nАнгушт, ГӀалме шахьар, Нохч-ГӀалгӀай АССР, СССР\nпрозаик, оазархо, драматург, таржамхо\n1960 шера денз\nроманаш, повесташ, дувцараш, байташ\n1960, альманах «Лоаман Iуйре», оалам-дувцар «Наьна дог»\n«БӀорахой юкъарлен турпал» (2013, ГӀалгӀайче);\n«Шера саг» (2015, ГӀалгӀайче);\n«Шамал имама орден» (2022, ГӀалгӀайче).\nКоа́зой Аю́па Ӏийса́ (эрс: Кодзоев Исса Аюпович) — совета а эрсечен а юкъареи политикайи къахьегамхо, гӀалгӀай къаман йоазонхо, оазархо, таржамхо, гӀалгӀай метта тохкамхо; ворхI дешаргах латта гӀалгӀай меттала «ГӀалгӀай» яха роман-эпопея эггара хьалхагӀа яздаьр.\nВаьв 1938 шера Маьцхали 12-гӀча дийнахьа Онгушта.\n2 Юкъарлен а политикай а къахьегам\n4 Толамаши премеши\n5 Йоазон балхаш\nВахар[тоаде | тоаде чура]\n1944-ча шера Саь-кур бетта ткъаь кхоалагӀча дийнахьа гӀалгӀай къам мехках доаккхача хана пхи шу даьнна волаш ший цӀагӀарчарца СибарегӀа вахийтав. Шийлача мехка даьх-наьнах, вежарех-йижарех ваьнна хиннав из, цудухьа детдоме хьалкхийнав. Хало лайна йолашше, зӀамига волча хана денз исбахьаленцара чам дӀабаьннабац кӀаьнка. Ӏаьдало на́ха́ даймехка цӀабахка пурам ма деллинге цӀа а вена, дукхагӀа цун тайпан нах бахача метте — ТӀой-Юрта Ӏохайнав. Нохч-ГӀалгӀай хьехархой институте деша вагӀача хана гӀалгӀайи нохчийи ГӀазакхстане Ӏобохьийташ хиннари Ӏобехьийтачул тӀехьагӀа нийсденнари дӀаязде волалу. Цо хьийга къа «ГӀазакхстана денорг» («Казахстанский дневник») яхача дувцарий гуллама чу дижад. 1960 шера студент волча Ӏийсай «Наьна дог» яха оалам-дувцар «Лоаман Ӏуйрен» тӀа кепатеха арадаьннад.\n1962-ча шера Нохч-ГӀалгӀай хьехархой института филологен факультетера дешар чакхдаьнначул тӀехьагӀа ТӀой-Юртарча юкъерча школе болх болабаьб, тӀаккха цхьа ха яьлча Экажакъонгий-Юрта дешара даькъе кулгалхо хул (завуч).\n1963 шера Баьцамеа 4 дийнахьа «ГӀазакхстана денорг» доаржадар бахьан долаш, КПСС-а Нохч-ГӀалгӀай обкома идеологен ралса соцамца Коазой Ӏийса лаьца хиннав. Ши бутт баьннача гӀолла, 1963-ча шера Михий 10-ча дийнахьа цуннеи Хьоашаланаькъан Ӏаьлаи Нохч-ГӀалгӀай АССР-а Лакхерча кхело 4 шу ха техай: политчубехкарий чӀоагӀача ража колоне (Мордови).\n1965 шера Саькур 23 дийнахьа Коазой Ӏийса хьалха а волаш № 7 йолча лагере политикай лелам хиннаб Саькур 23 ди кавказа таьзета ди аьнна кхайкадаьча оагӀув лоацаш. Кавказхой оагӀув (гӀалгӀай, нохчий, гуржий, гӀаьбартой, къаршой, хӀирий) балтика бахархоша лаьцар, иштта татраша а, молдевенеша а, украинхоша а, гӀазакхоша а.\n1967 шера набахтара хьахийцача, исбахьален а, хьехара а болх дӀахо дӀабихьаб. СелаӀад яхача гӀалгӀай меттала долча берий тептар арахецаш болх баьб, гӀалгӀай «Сердало» газете балхаш кепадийттад, Шекспира «Лир паччахьа» яхача пьесанна таржам даьд.\nЮкъарлен а политикай а къахьегам[тоаде | тоаде чура]\nКоазой Ӏийсас ший санна уйла йолча нахаца «Нийсхо» яха юкъарлен-политикай болам вӀашагӀбеллаб 1988-ча шера Тушол бетта. ГӀалгӀай къаман бокъои кортамукъалеи меттаоттаяра духьа а, Эрсечен лоаттаме йолча юкъа́ хьахинна ГӀалгӀайчен лаьтта гӀайнашцара хьал бокъо́нца тоадара духьа а къахьегаш хьайоагӀ организаци. «Нийсхон» дагалаттачарех да — Бурон аьттача берда тӀа нанагӀала а йолаш, Россе даькъе йола гӀалгӀай паччахьалкхе дӀачӀоагӀъяр.\n1989—1991 шерашка Ӏийсаси, «Нийсхо» яхача къаман болама кхыбола хьалххошеи, доакъашхошеи дукхача наха дакъа лаьца хинна маьрша леламаш вӀашагӀдийккад. Леламаш гӀалгӀай шоай автономе юхаоттаяра хетадаь хиннад.\n1989-ча шера Михий бетта, гӀалгӀай къама II-ча гулламе Коазой Ӏийса гӀалгӀай къама автономе меттаоттаяра организацен коммитета тхьамада хержав, тӀаккха 1990-ча шера Нохч-ГӀалгӀайчен Лакхерча Совета каь хургволаш хорж.\nКоазой Ӏийсаси, иштта цо санна кхыча дерхошеи лелабаь хьинаре болх «Ӏоткъам баьча къамий реабилитацех» дола Россе Федерацен паччахьалкхен низам арадалара бахьанех бахьан а хиннад, иштта «Россе Федераце лоаттаме йола ГӀалгӀай Республика хьакхолларах» дола низам бахьане а эттаб. Хьалхардар ший ма дарра кхоачашдар гӀоне Коазой Ӏийса хӀанз а тӀалатта, «Нийсхо» яхача демократен юкъарлен доакъашхои, хьалххои волаш.\nКоазой Ӏийса саг йолаяь ва. Сесагаца бархӀ бер кхедаьд цар.\nТоламаши премеши[тоаде | тоаде чура]\n2013-ча шера АгӀой 13-ча дийнахьа «Машар» яхача бокъо лораяра организаце оттаяьча «БӀорахой юкъарлен турпал» яхача конкурса лауреат хиннав Коазой Ӏийса. СовгӀат «Кхонахчали БӀорахочун хетар дӀаалари бахьан долаш» аьнна деннад. Иштта 2013-ча шера «Кавказа турпал-2013» яхача преме номинаце оттаваь а хиннав. 2022 шера апрель 2 дийнахьа ДаьгӀастера «Шамал имама фонд» (эрс: Фонд имама Шамиля) Ӏийсайна наӀартӀа бехка хиннаб совгӀаташ дахьаш, царех, масала, палчакхи, дарзал-кийи]]. Хьаьший тӀаийца́ хиннача йоазонхочунна кхыча совгӀател совгӀа Шамал имама орден а еннай.\nЙоазон балхаш[тоаде | тоаде чура]\nТӀехьарча шерашка исбахьален болх дукхагӀа беш ва Ӏийса: каст-кастта гӀалгӀай а эрсий а метташка йоазонаш ду. Коазой Ӏийсас даьча балхашта юкъера эггара чӀоагӀагӀа белггалеи боккхеи бар «ГӀалгӀай» яха тархьара роман-эпопея я, из цо гӀалгӀай меттала яздаьд. Дукхача томех латта дешарг XIII—XVII-ча бӀаьшерашка хиннача гӀалгӀай къама вахарах лаьца да, гӀалгӀай литературе ше мо кхы цунца диста Ӏодила йоазув а доацаш. Из доацаш вешта дешаргаш а, дувцараш а, повесташ а да йоазонхочун. Уж ГӀалгӀашка а арахьа а дика довзаш, цӀихеза да.\nГӀалгӀай меттала дараш:\n«Лир Паччахь» (Шекспира романа таржам)\n«ГӀалгӀай» (роман-эпопея, ворхӀ дешаргех латт):\n«Магате-Фаьрате» (эрсий метта таржам даь а да)\n«Хьув ястар» (роман)\n«Казахстанский дневник» (ГӀазакхстана денорг)\n«Над бездной» (Ахка тӀа)\n«Сердца отважных» (Майрачара дегаш)\n«Сулумбек Сагопшинский» (СоагӀапчера Сулумбек)\n«Джамбулат и другие» (Джамбулати кхыбараши)\n↑ 1,0 1,1 Делегация из Дагестана в гостях у Иссы Кодзоева // ПТРК «ГӀалгӀайче», 04.02.2022.\n↑ Кодзоев Исса Аюпович на ингушском языке биография, биографи г1алгӀай метта, вахара кхоллама никъ\nКоазой Аюпа Ӏийсай мазаоагӀув (эрс.)\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=Коазой_Аюпа_Ӏийса&oldid=52417»\nБаьб Маьцхали 12\nБаьб 1938 шера\nСССР йоазонхой алапатах\nXX бӀаьшера йоазонхой алапатах\nСССР оазархой алапатах\nXX бӀаьшера оазархой алапатах\nXX бӀаьшера драматургаш\nXXI бӀаьшера драматургаш\nXX бӀаьшера таржамхой\nXXI бӀаьшера таржамхой\nВикипеди:Йоазонхоех лаьца Викитеканна тӀатовжамаш доаца статьяш\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 25 Этинга 2022, 23:18.


Нохчийчоь --Тевзана, 2016\nБексултанов Муса. Iаки. (3 дакъа)\nЦо мел дуьйцучух тешара со, иза цIенна бакъдолуш санна, соьца нийсса – баккхийнаш а.\nКхано, воккхахила воьлча, берхIитта а, ткъа а шераш дузуш, кхийтира со, иза цара, баккхийчара, иштта схьавоьхуш хилла-хиларх, цо олучу цхьана дашна шекдовлар а ца гойтуш, денна-денна цуьнга ла а дугIуш, хIора дийнахь я дедда юкъа цунна цхьацца хIума а оьцуш, шен нанна сарахь чуяхьа. Нанас олу бохура тIаккха: Iакин сагIанах Iаш ю-кх со, Iакис кхобуш, – олий. Цу гIилкхах Iадат хилира, баккхийчара тхоьга схьа а делла, оха юха, цара санна, Iакига иштта ла а дугIуш, нанна хIума а йохьуьйтуш, кегийчаьрга лерам а бойтуш, эвхьаза дош алийтина а, Iакина вас ца хилийта. Iаки ша воккха вара, сан дел а, девежерийл а воккхох, цIера Казахстане дIавигна а волуш. Уьш массо а – баккхийнаш – Iакин хабаршна тIехь кхиъна а бара, хIинца тхоьга а кхаьчнера, тхан метта кхин хир а болуш, нагахь уьш адамаш хилахь.\nIакис дуьйцучух теша везара, ца тешча цо дегабаам бора, цу дийнахь кхин вист а ца хуьлуш. Уггар а цуьнан догдетIарг – велавалар дара, ша дуьйцучух велавалар.\n– Все! Никогда больше, отморозки, пацанва… что вы видели… сопли да куриный помет! – хьалаоьккхура Iаки. – Дорогу мне, отойдите! – олуш, ша сацо гIертачаьрга.\nТIаккха дIавовра, цу дийнахь кхин гучу а ца волуш.\nШоллагIчу дийнахь сарахьуо гучуволара Iаки, юьстахуо сеца а соьцуш, шена тхо ца го сурт а хIиттош, шега дIакхайкхалц, бохуш, раз а, пурх а воьрзуш.\n– Вай, Iаки, хьо вац хIара! Хьо хIун деш лаьтта, нехорошо, тIе а ца вогIуш, – «дегабаам» бора цхьаццамма, резавоцуш, корта а ластабой.\n– Ладно, ладно… не заметил я, салаIалейкум! – Iаки схьа тIе хIуттура, хIораннан а куьг лоцуш, – есть что? – хоттуш, бета тIе ши пIелг а тухий.\n– ДIахьада цхьаъ, хIун деш лаьтта шу, цигаьркаш ян Iакина… муьлха еза хьуна, Iаки?\n– Да любые… лишь бы дымок шел… папиросы, – тIетухура Iакис, бен а йоцуш санна, папиросан цIе а йоккхуш.\nЦу хенахь, суна вевзийначу хенахь, шовзткъа шо сов хиллера цуьнан, тIехьаьжча жима хетахь а. Месаш кIайн-хьаьрса яра, стомма ворта а, горга белшаш а къаьсташ, даим лелош йоца куртка а хуьлура. И куртка Iай а, аьхкий а лелош яра цуьнан, цкъа а тIера дIа а ца йоккхуш, кач ира а хIоттабой. Гуттарлера папироса а хуьлура багахь, маттаца дIасахоьхкуш, шен ира бохь болу Iаьржа мачаш а, уьш къаго киснахь бекъалг а лелош.\nIаки наггахь – районе я гIала вахча – милицис чувуллий, сацавора, де-буьйса а доккхуьйтуш: хатI тера дара вон лелачу стегачух, багара схьаоьху жаргон а. Хьиэ ца веш, дIа а хоьцура, хIара мила ву а хуий. Сержантан а, старшинан а чинаш долчу кегийчу наха шайца сецавора дежурствехь, сахиллалц цуьнца буьйса яйа, Iакин «леламашка» ла а дугIуш.\nИштта цхьана дийнахь, Iаки гучу а ца волу-те, бохуш, районе кино ян ваханчу киномеханике хьоьжуш лаьттачу тхуна, можа такси ги-кх, генна йоццуш соцуш. Чохь ши стаг а ву, вовшашна тIе а вирзина, куьйгаш дIаса а лестош, цхьа гIовгIа еш. Таксин неI чIоггIа тIе а тухуш, Iаки охьавели-кх чуьра, чкъургашка жагIаш дIаса кхуьссуьйтуш, таксист а ваха, чуьра схьа гIовгIа а еш: Iакис ахча дIа ца деллачух тера дара. Тхо гушшехь мохь бели-кх Iакига тIаккха: «Чемодан, деньги! – аьлла, шена тIе охьа куьйгаш а тухуш, юха, оцу сохьтта, – ай, пропади оно все пропадом , сколько ж их пропало», – аьлла коьртера охьа куьг ластош, тхоьга салам а делла.\nIаки тхуна тIекхачале, дIогарчу таксиста, юха а вирзина, ша Iаки охьаваьккхинче схьа а веъна, неI а йоьллуш: «возьми свое барахло, пустозвон!» – олуш, цхьа сийна сетка ластий-кх чуьра ара, сетки чохь тиша, ченех юьзна сандалеш а йолуш.\n– Что это? – цецвели Iаки, – что это такое, сан да-нана хьакхийца далла, – сеткина охьа тIе а лахвелла, къен елла хIума лоцуш санна, аьтту куьйган шина пIелгаца сетка схьа а лаьцна, тIаккха, лаьттина-а, тхоьга схьа а хьаьжна: – сан да-нана хьакхийца далла, дац, чистая подделка! – аьлла, сетка кхоьссина дIа а йохуьйтуш.\nМуьлххачу а хIумнах, бен дIа а доцуш, оцу сохьтта импровизаци йора цо, къемата хьуна дагадогIур а доцчух тIехь. Цкъа, жана тIера рагI схьа а хьейина, тхайн юьртана кочча жа дажош лелачу суна, Iаки ги-кх, белшех цхьалга топ оьллина лакхара охьавогIуш.\n– Хьо талла ваханчуьра вогIу, Iаки, хIума-м ца йий ахь? – хаьтти ас, де дацдар а хир-кх аьлла, цо хIинца кхуллу долу ши къаьхьа къемат дагахь а долуш.\n– Да-нана хьакхийца далла, дац, сан да-нана хьакхийца далла! – цецвели Iаки чIогIа, – сарралц леларх, кхин экха ца карийна, кIадвелла охьавогIучу суна, эцца Iинчохь, хоттала керчаш цхьа свиноматка ги-кх, IаIанан патарш санна долу и шен лергаш дIаса а лестош, йоллуш. Вот удача-то, аьлла, ас топ дIа тIе лоццушехь, цу хоттала юккъера тIехьарчу когаш тIе хьала а хиъна, хьалхара ши ког ирх а ойуш: «Хьайн нана лойла, Iаки, туха елахь, цIахь кегий хуьрцеш ю хьуна вайн якхо езаш!» – боху-кх, и догIа санна охьа а йилхина.\n– Иди, – эли ас, – иди, сегодня твой день, ты – мать, а кто не уважает мать, тот – свинья! – аьлла. Дегабаам беш йоллу-кх хIара, шена свинья аьлла, бохуш.\n– И свинья – мать, – эли ас тIаккха, – а мать – священна! – аьлла.\nСан да-нана хьакхийца далла, дац, это свинья, животное, так меня удивило, ну прям цIенчу нохчийн маттахь йист а хилла, разрази меня гром, со харцлехь!\n– Нохчийн мотт откуда… как, где это ты? – цецвели со, прям мозги потекли..Цо хIун боху хаьий хьуна тIаккха соьга, цу хьакхано… послушай, вот это знаешь, прям мороз по коже…\n– Тхо шух ма ю, – боху-кх, – от самой паршивой породы вашей, и мы, – говорит, – знаем все языки мира! Нохчийчьра хьакхарчашна нохчийн мотт хаьа бохура, гIазкхийн хьакхарчашна гIазкхийн мотт а хууш.\n– Да хватит тебе дурковать! – ас аьлча, и чIарра, аьлла, гуьржийн а, хIирийн а, суьйлин мотт охьабуьйцуш йоллу-кх: мы же по лесам к соседям ходим, – аьлла.\nИ я решил: баста, все, кхин цхьанна а копытни животнина топ ца кхосса, и патроны я выкинул до последнего…


ДАВАЙТЕ ПОМОЖЕМ ДЕТЯМ ДОНБАССА! -\nДАВАЙТЕ ПОМОЖЕМ ДЕТЯМ ДОНБАССА!\nBy rsaadmin | Новости | 0 comment | 20 июля, 2017 | 0\nДля просмотра страниц используйте стрелки.


Эгьзакь Мусса Баслахв кыт абзазагIвчва джьгарква дрынйатI\nАшIыцраква 27.03.2021 00:25\nАрат амшква нхара уысла Апсны йаъу АААК ЙхIаракIу асовет аунашвачпагIв Эгьзакь Мусса Баслахв кыт дцан ауаъа йгIаныршу ашIыпIа хъвшара ауысхагIвчва дрынйатI.\nАдуней апсуа-абаза конгресс ЙхIаракIу асовет аунашвачпагIв Эгьзакь Мусса Апсны нхара уысла даъата ахваша, мартI а 26 атшын, Баслахв кыт дцан ауаъа йгIаныршу ашIыпIа хъвшара ауысхагIвчва дрынйатI.\nАнйара Хьыба ЧIичIикIо йыхьыз зхъу Баслахв аквтанай апхьарта апны йакIвшатI. Асасчва – Эгьзакь Мусси ауи йыцыз а-Конгресс анхагIвчви – ауаъа акыт абзазагIвчва джьгаркви апхьарта анхагIвчви апсуа фаша зшвыз апхьагIвчви джькIахбастала йгIарпылтI. Асабиква асасчва ргIайра йаквдыршвауата НартргIа рэпос йгIалху ахабарквала ргылчIвкI дрыхIазыртI.\nЭгьзакь Мусси Баслахв кыт абзазагIвчви ранйара.\nА-Конгресс ашIыпIа хъвшара ауысхагIвчва драчважвауата Эгьзакь Мусса апсуа кыт атшауацIыхра йыла йшгIацIайжьуа райхIвтI.\n«Анчва йанакIвызлакIгьи мамырта хIйырбзазатI, ауаса хIпсадгьыл хIхчара анатахъхара хIара ауи хIазгылитIта йхIчпушгьи йшхIчпушгьи гIдыритI. Ауаса ансимшбзазара апынгьи къарута йатахъхауа рыцIа йайхIамызтын йгьмачIым. Зынзамыза баргвхитI ауагIа йгIаргвынуыргIвырныс тшадкIылра, азаджв азаджв йаргван угылра, уйачважвара, угвы йзыхътIзара, кытипхьадза, тгIачвипхьадза, гIвычIвгIвысипхьадза баргвырата йзынйауа гIаугвынгIвра шатахъу. УахьчIва хIара йаргвану а 10-15 сквша руацIа йчпачIву лыхIхта йхIырхъйауа хIалагара атахъыпI. ХIгIатгарипхьадза хIара хIаднакIылуаштI, хIацыта хIпхыцIа шхIчпуш хIазнархъвыцуаштI. Лшарата йаъу гIахIауаштI. УахьчIвала ауи хачIв хъадапI», – йгIаликIгIатI АААК ЙхIаракIу асовет аунашвачпагIв.\nАпхьарта адиректор Пачулиа Асида асасчва гвщтIыхра ду лылата дырпылтI.\n«УахьчIва хIара хIыхъазла гвыргъьара мшыпI, хIара Адуней апсуа-абаза конгресс аунашвачпагIв Эгьзакь Мусса дхIызгIайтI. Ауи йгIайра хIапхьарти Мыкв кыт апхьарти НартргIа рэпос адыррала ареспублика ауацIа йакIвшаз анкъвакъвра апны хIъайгIайызгьи йапщылапI. Швабыж йхIтахъыпI хIсабиква акъраль апны магIныкI змата йакIвшалауа ауысква йрылазларныс. А-Конгресс хIапхьарта йызнымкIва спорт ъамапсымалагьи арыпхьара апны йатахъхалауа апкъыгIваквалагьи йгIацхърагIатI. Ауи зкъару алазцIаз зымгIвагьи сшырзыразу расхIвра стахъыпI», – лхIватI адиректор.\nАнйара амщтахь апхьарта аунашвачпагIвчва араъа йщаквгылыз ацIас асасчва йрархIвтI: Апсны агIвгIвчва йырчвахъабагу апарк апны апхьарта йгIайуа асасчва дуква цIла ларцIалитI. Ауи ацIас апхьарта йадиректорыз, сквшышвбжакI ауаъа йынхаз Хьыба ЧIичIикIо йгIаджвыквицIатI. Асквш 2016 агIан апарк апсуа гIвгIвы Тарба Иван йыхьыз ахьырцIахтI, ауи йыхъазла мрамор йгIалхта чвахъабага гъвы кIыдырцIатI. АцIас уахьчIва йъагIадзазгьи йынкъвыргитI. Эгьзакь Муссагьи цIла лазцIаз агIвычIвгIвыс дуква дгьрылрымхтI, йаргьи анйара аналга апхьарта аунашвачпагIвчва рахIварала Тарба Иван йыхьыз зхъу апарк апны цIла лайцIатI.\nЭгьзакь Мусса Баслахв кыт апхьарта апахь агIвгIвчва рыхьызла йырчпаз аллея апны цIла лайцIатI.\nАпхьарта амщтахь Эгьзакь Мусса сквшыкI цIуата акыт абзазагIвчва ркъарула, а-Конгресси згвы цхIауа ауагIи рцхърагIарала тдзы ззыдыргылуа щарда мцIуата унагIвара йалалыз ЧрыгбаргIа ртгIачва дрызцатI.\nАААК ЙхIаракIу асовет ахъада йхъагвы аквыта йхIватI абараса хIацацхърагIалузтын уыста йхIпыру зымгIва шхIзырхъйуш.\nЭгьзакь Мусса Баслахв кыт апны тдзы ззыдыргылуа ЧIрыгбаргIа ртгIачва дрынйатI.\n«Азаджв азаджв йыцхIкIуазтын зымгIва гIахIыдахIвуаштI. Ауи магIын ду амапI – ауагIа айгвыгIвра рызбжьазларныс, ахъазгIваца хIшагвлачвам, ахъазгIваца хIшакытлагIвчвам – хIштгIачвакIу гIаргвынгIвырныс. АтгIачва йанакIвызлакIгьи бзибара рызбжьапI. Ари йапшу ауыс бзиква йрыцта ауи абзибарагьи рыцIа-рыцIа йазхIалауа Анчва йхIйырбарагIатI», – йхIватI ауи.\nАкыт аунашвахъцIарта ахъада Пагава Дауыр ужвыгьи зны а-Конгресс агвыпгьи йара Эгьзакь Муссагьи цхърагIарата йгIаддрадзауа ахъазла дшырзыразу райхIвтI.\n«Баслахв кыт абзазагIвчва зымгIва рыхъазла уахьчIва мыш тлапIапI. ХIара хIыхъазла гIаншара дупI Эгьзакь Мусса ХIабальа йпа йапш гIвычIвгIвыс дхIрайгварныс. ХIизыразпI ауи гIамта хIзалихта уахьчIва дъахIызгIайыз. МачIкI йгвасру – амшква ъалапIатIаз йгIалцIла атдзы ауыхвара заманкIла йашIахIрыстI, ауаса апхъала апшта акыт шабгу атгIачва йырцхърагIаркIвитI. Баслахв аунашвахъцIарта ахьызла ауи ауыс йацIагылуа зымгIва – “Анчва дшвзыразхатI” – расхIвитI», – йажва далгатI Пагава.\nЭгьзакь Мусса Апсны нхара уысла мартI а 24 йгIашIарышвта а 27-дза даъан. Ауи Апсны а-Президент Бжаниа Аслан дйынйатI, уацIыхъван йара а-Президент АААК ауысхарта дцан а-Конгресс агвып дрынйатI. Анахьанат амшква руацIа АААК ЙхIаракIу асовет аунашвачпагIв ЙхIаракIу асовет, апхIвыс советква, Баслахв кыти СогIвым арайон шIыци рпны йгIаныршу ашIыпIа хъвшараква йрылу ауысхагIвчва дрынйатI.


БОЛЬШАЯ ДЕРЕВЯННАЯ КУХНЯ XXXL ВИКТОРИЯ ЦЕНА | kaup24.ee\nБольшая деревянная кухня XXXL Виктория цена\nБольшая деревянная кухня XXXL Виктория интернет-магазин\nБольшая деревянная кухня XXXL Виктория отзыв\nБольшая деревянная кухня XXXL Виктория дешевле\nДоставим на дом в среду, 18 декабря (€ 1399)\nОписание товара: Большая деревянная кухня XXXL Виктория\nИгривая кухня для каждой девочки или мальчика любящих хозяйничать. Как настоящая!\nРекомендуем приобрести вместе с Большая деревянная кухня XXXL Виктория\nРекомендуем вместе с: Большая деревянная кухня XXXL Виктория\nОбщая информация o: Большая деревянная кухня XXXL Виктория\nID товара: 3158260\nОтзывы о: Большая деревянная кухня XXXL Виктория\nВопросы и ответы о товаре: Большая деревянная кухня XXXL Виктория


Сен-МогӀис-суьгӀ-Уьин — Википеди\nСен-МогӀис-суьгӀ-уьин (фр. Saint-Maurice-sur-Huisne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу Беллу-суьгӀ-Уьин, КолонагӀ-КогӀуьбегӀ, КугӀсгӀо, Мезон-Можи.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-МогӀис-суьгӀ-Уьин&oldid=7839669»


Opel Astra 1.7 CDTI в Автомобили и джипове в гр. Враца - ID27045267 — Bazar.bg\nПубликувана/обновена на 29 ноември в 16:37 ч.\nOpel Astra 2.0CDTI гр. Враца днес 8 700 лв\nOpel Astra гр. Враца вчера 8 300 лв\nOpel Astra 1.3EcoFlex гр. Враца 03 декември 8 900 лв\nOpel Astra 1.4I GAZ гр. Враца 11 ноември 7 999 лв\nОпел Астра гр. Враца 05 декември 8 300 лв\nOpel Astra 1.6 ecotec гр. Враца вчера 11 лв\nOpel Astra 1.6i гр. Враца вчера 11 лв\nOpel Astra гр. Враца вчера 3 800 лв\nOpel Astra 2.0 dti гр. Враца вчера 11 лв\nOpel Astra 2.0 гр. Враца вчера 1 800 лв\nOpel Astra 1.9 cdti гр. Враца 05 декември 3 999 лв\nПопулярни търсения: opel astra 1.7 cdti opel astra-1,7 opel astra 1.8 астра 1.7 1.7 cdti поздрави аз оставам тук екип opel\nOpel Astra 1.7 CDTI 8 500 лв


Минкаилов Эльбрус. "Сел сийлахь «юккъера стаг»"\nОбновлено 20.05.2017 18:51 Автор: Administrator 25.05.2012 09:14\n(Мамакаев Iаьрбин дахарх а, кхоллараллах а ойланаш)\nХIара могIанаш Мамакаев Iаьрбин дахаран а, кхоллараллин а некъ леррина таллархьама яздина дац ас. Сан Iалашо – цуьнан кхоллараллах, дахарх сайна герга дерг а, мехала хетарг а къастор ю.\nМинкаилов Эльбрус. "Сий делахь, Латта!"\nОбновлено 20.05.2017 18:51 Автор: Administrator 25.05.2012 09:10\n(Нохчийн литературехь Сийлахь-Боккхачу тIеман теманах)\nСийлахь-Боккха Даймехкан тIом. ТIеман исторехь иза къаьсташ бу кхузткъа миллион сов адамийн дахар дIадаьхьна, шех тераниг хилла боцуш, дийнна хIорд хиллал цIий Iанийна тIом санна. Хийла ярташ, гIаланаш ягийна, хIаллакйина оцу тIеман шерашкахь, хьесап дина ца валлал дукха адамийн кхолламаш бохийна. Оцу тIеман бохамех лаьцна дуьненан массо а яздархочо яздинарг шен чот ялур доцуш ду. Тахана а яздо цунах лаьцна, хIокхул тIаьхьа а яздийр ду, хIунда аьлча и тайпа хилларг шен иэрчаллица, къизаллица ша ма-дарра гайта деза, юха ишттаниг ца хилийта тIаьхьарчу тIаьхьенашна тIе а дуьллуш. ГIиргIазойн яздархочо Айтматов Чингиза аьлла: «ДIадаханчух иэс дицдина стаг, нагахь санна иза кху дуьненахь шен меттиг къасторна тIе юха а хIоттавахь, шен халкъан исторера зеделларг хууш ца хиларна, кхечаьрга терра кхиар доцуш, таханлерчу денца бен ваха йиш йоцуш вуьсу».\nМинкаилов Эльбрус. "Иза бакъволу нохчийн Халкъан поэт вара..."\nОбновлено 20.05.2017 18:52 Автор: Administrator 25.05.2012 09:06\nСулейманов Ахьмадан 85 шо кхачарна\nКарарчу шеран I-чу майхь 85 шо кхаьчна Сулейманов Ахьмад вина. Нохчийн поэзехь бIаьрла лар йитина, бакъволу Халкъан поэт ву иза, и сийлахь цIе шен дахаран тIаьххарчу шерашкахь бен ца еллехь а (I99I).\nДуьххьара шен поэзин говзарш цо язйина дIадаханчу бIешеран 30-чу шерашкахь. Цул тIаьхьа шовзткъе итт шарахь сов эвсаре болх бина цо литературехь. Нохчийн поэзин лакхенех цхьаъ хилла дIахIоьттина цуьнан кхоллараллин тIаьхье.\nСулейманов Ахьмада масех поэзин книга арахецна – «Безаммий, шаьлтий» (I967), «Дог дохден цIе» (I968), «Ламанан хьостанаш» (I97I), «Даймехкан некъаш» (I982), «Цхьа-ши дош» (I988), «Симфония гор» (I978; оьрсийн маттахь).\nМинкаилов Эльбрус. Шерипов Асланбек – гочдархо\nОбновлено 20.05.2017 18:52 Автор: Administrator 25.05.2012 08:59\nМасех шо хьалха нохчийн гIараваьллачу яздархочо Айдамиров Абузара шен цхьаьна интервьюхь 20–чу бIешеран вайн къоман уггаре а бIаьрла векалш къастабе аьлча, Шерипов Асланбекан цIе а яьккхира. ХIун бахьана дара-техьа яздархочо цуьнан иштта лакхара мах хадоран?\nМинкаилов Эльбрус. Нохчийн иллийн поэтикехь дустарш: тайпанаш а, пайдаэцаран башхаллаш а\nОбновлено 25.05.2012 08:29 Автор: Administrator 25.05.2012 08:26\nИллеш – шайн сюжет а йолуш, турпалаллин гIуллакхех дуьйцуш йолу барта кхоллараллин жанр ю. Цуьнан ехха истори ю, масех бIешо юкъалоцуш . Хьалха-тIаьхьа кхолладаларе хьаьжжина , церан чулацам а, турпалхойн амалш а тайп-тайпана ю, халкъо лору мехаллаш замане хьаьжжина хуьлу дела. Масала, «Теркаца хьала-охьа вехаш хиллачу эла Мусостан, Адин Сурхон илли» вайн халкъо кхечу къаьмнех болчу элашца латтийначу къийсамах ду, цуьнан турпалхо халкъана гIуллакх деш ву - тIехь йоцу ясакх, элан латта массарна а нийсонца декъар. Дуккха а иллешкахь I9-чу бIешарахь хиллачу Кавказан тIеман хиламаш а, царна юкъахь дакъалаьцна турпалхой а гойту, масала, Таймин Бийболат. I9 –гIа бIешо чекхдолуш – 20 –гIа бIешо долалуш кхоллало обаргех лаьцна долчу иллийн цикл.\nМинкаилов Эльбрус. Нохчийн сонет а, сонетан кочар а\nМинкаилов Эльбрус. Нохчийн стихъхIотторан цхьадолчу башхаллех\nМинкаилов Эльбрус. «Иштта, цу новкъа вогIуш, ца туьлуш...»\nМинкаилов Эльбрус. Драматург, яздархо, поэт


Нохчийн Республикин Iедал балхара дохийна\nТIаьххьара карладаккхар Стигалкъекъа-бутт 18, 2012\nНохчийчоь -- Нохчийн Республикин Iедал балхара дохийна, Соьлж-гIала, 2012\nНохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана шен даржах дохийна еарин дийнахь республикин Iедал. Кадыровс динчу дIахьедарца, цо куьг таIийна цу хьокъехь долчу документана кIел.\nЕарин дийнахь премьер-министран дарж кхочуш дечу Даудов Мохьмадца шен хиллачу цхьанакхетарехь бина и хаам Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана. Министарш бинчу балхана ша реза ву, амма и сацам тIеэцаран бахьана, и болх кхечу, лаккхарчу тIегIан тIе баккха дина ду аьлла цо.\n«Зама цхьанаметтехь лаьтташ яц, вайна хьалхахь дIахуьтту керла Iалашонаш. Цундела уьш кхочуш ян керла некъаш а, тактика а, стратеги а еза»,-аьлла тидам бира Нохчийчоьнан куьйгалхочо.\nМинстрийн кабинетан декъашхошна, керла Iедал вовшахтоххалц, белхан декхарш кххочуш дар тIедожийна республикан куьйгалхочо. Кадыровс ца аьлла, мила вуьсур ву, мила вухур ву шен даржера. Амма цо бахарехь, цхьацберш дIа а бохура бу, керла нах юкъа а бахкора бу.\nМинистрийн кабинет балхара дIаяккха мега аьлла, дуьйцуш а, хьахош а дацара. Жимма хьалхо юкъараллехь дийцаре даьккхина дара, премьер-министр волу Байсултанов Одес кхин а лаккхарчу балха воьдуш ву аьлла.\nIедалан юккъерачу хьостано бинчу хаамца, хIинца садоIуш волу Байсултанов Къилбаседа Кавказан федералан гонан куьйгалхочуьнан Хлопонин Александран хьалхара гIовс хIоттош ву.\nИ къамелаш дукха шуьйра даржар бахьана долуш, Нохчийчоьнан куьйгалхочо меттигерачу телевизионехь хаам бира, Байсултанов балхара дIаваьккхина вац, иза шен болх кхин дIа а бийр болуш ву, аьлла.


ИГРА ДЛЯ ДЕТЕЙ "STANLEY JR. СДЕЛАЙ САМ. МАШИНА - КАТАПУЛЬТА", JK005-SY ЦЕНА | kaup24.ee\nИгра для детей "Stanley Jr. Сделай сам. Машина - катапульта", JK005-SY\nИгра для детей "Stanley Jr. Сделай сам. Машина - катапульта", JK005-SY цена\nОписание товара: Игра для детей "Stanley Jr. Сделай сам. Машина - катапульта", JK005-SY\nРекомендуем приобрести вместе с Игра для детей "Stanley Jr. Сделай сам. Машина - катапульта", JK005-SY\nРекомендуем вместе с: Игра для детей "Stanley Jr. Сделай сам. Машина - катапульта", JK005-SY\nОбщая информация o: Игра для детей "Stanley Jr. Сделай сам. Машина - катапульта", JK005-SY\nID товара: 978069\nВес товара с упаковкой: 0.228 кг\nОтзывы о: Игра для детей "Stanley Jr. Сделай сам. Машина - катапульта", JK005-SY\nВопросы и ответы о товаре: Игра для детей "Stanley Jr. Сделай сам. Машина - катапульта", JK005-SY


Клерфе — Википеди\n▼366 стаг (2018 шеран 1 январь)\nКлерфе (фр. Clairfayts) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Нор. Дозанашца йу Борье (Нор), Сольр-ле-Шато, Вилли, Еппе-Соваж, Феллери, Сиври-Ранс[d]. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Клерфе&oldid=5163770»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 07:21.


Юрино (Удмурти) — Википеди\n56°22′16″ къ. ш. 53°22′31″ м. д.HGЯOL\n482 стаг (2010)\nЮрино картан тӀехь\nЮрино (оьрс. Юрино) — Российн Федерацин Удмуртин Сарапулан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Юрино_(Удмурти)&oldid=4408240»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 9 январь, 06:31.


ЕгӀньи — Википеди\nЕгӀньи (фр. Ergny) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу Кампань-ле-Булонне, Викенгем, Екс-ан-ЕгӀньи, Авен (Па-де-Кале), БугӀт (Па-де-Кале), ЕгӀли (Па-де-Кале).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЕгӀньи&oldid=7830216»


Арденва — Википеди\nАрденва (фр. Hardinvast) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Манш. Дозанашца йу Мартенва, Кувиль, Сен-Мартен-ле-Греар, Сидевиль, Толлева. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Арденва&oldid=5150335»


АгӀбукав — Википеди\n43°36′45″ къ. ш. 0°26′08″ м. д.HGЯOL\n9,89 квадратан километр\nАгӀбукав (фр. Arboucave) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.\nДозанашца йу Лакажент, Ман, ПегӀос-Казотетс, Пуьиоль-Казале, Самаде, УьгӀгон, Малосан.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=АгӀбукав&oldid=7807614»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 14:31.


Маланж — Википеди\n47°10′34″ къ. ш. 5°36′52″ м. д.HGЯOL\nфр. Malange (Jura)\nМаланж (фр. Malange (Jura)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Оксанж, БгӀан (ЖуьгӀа), Лаван-ле-Доль, Оффланж, ГӀоманж, СегӀманж, СегӀгӀ-ле-МульегӀ, ВгӀианж.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Маланж&oldid=7818982»


Хабаровчанка утонула на Шаморе - AmurMedia\n7 дней 7 часов 35 минут - 7 дней\nЖительница Хабаровска утонула в бухте Лазурная (Шамора) в среду днем, 7 августа. На место оперативно прибыли медики, но спасти женщину не смогли, сообщает ИА AmurMedia со ссылкой на ИА PrimaMedia.\nТэги: спасатели море


ЕдикугӀ (ЭгӀ) — Википеди\n49°20′14″ къ. ш. 1°39′36″ м. д.HGЯOL\n▲718 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЕдикугӀ (фр. Heudicourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.\nДозанашца йу Безуь-Сент-Елуа, ЕтгӀепаньи, Лоншам (ЭгӀ).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЕдикугӀ_(ЭгӀ)&oldid=7830285»


Марвиль-Мутье-Брюле — Википеди\nМарвиль-Мутье-Брюле (фр. Marville-Moutiers-Brûlé) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Треон, Вернуе (Эр а, Луар а). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Марвиль-Мутье-Брюле&oldid=5171152»


Адама Султана Олхазаран сайт "Динул-Ислам" - Хаттаршна жоьпаш - Суннат ламазаш ца дар хьарам дуй? Коьрта агIо\nАссаламу Iалайкум! Суннат ламазаш ца дар хьарам дуй?\nИмам Муслима – Дала къинхетам бойла цунах – дийцина Жабирера схьа – Дела реза хуьлда цунна – цхьана стага Делан Элчане – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хаьттина хиллера аьлла: «Ас парз дина долу ламазаш дича, рамадан баттахь марха а кхаьбча, хьанал дерг хьанал дича, хьарам дерг (ларваларца) хьарам дича, кхин цул сов ас хIумма а ца даьккхича, ялсамане гIур вуй со?». Цо жоп делла хилла иштта: «ХIаъ».\nОцу хьадисан маьIна деш Имам Нававийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «Цо ша кхин хIумма а совдоккхур дац алар хила йиш ю парз долу хIума дан ма-дезза лар а деш, суннат долу хIума дийр дац ша бохург. Ткъа иштта верг шеко йоцуш декъал хир верг ву, цо суннаташ Iаддитар сийсаз лоруш хIума делахь а, и бахьана долуш тешалла духатухуш делахь а, хIетте а Iеса лоруш вац иза, муххале а декъале хир верг ву иза, (Iазапах) кIелхьара вера верг ву иза. Ткъа дика хуург АллахI ву».\nОцу хьадисан маьIна деш, Имам Ибн Хьаджар Ал-ХIайтамийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «Цу хьадисо гойтуш ду ме́лан ламазаш дерриге Iаддита мегаш хилар. Уьш дийра дац аьлла цхьана меттерачу наха барт бича цаьрца тIом бан безаш бац, ткъа и тIом бан беза аьллачунна далил оьшу. …\nБакъду, парз долчу Iибадатийн кхачамбацарш кхочушхилийтархьама хIиттийна долу ме́лан Iибадаташ дитарехь, сийлахь-цIена а, лекха а волчу АллахIана герга вуьгуш долу и Iибадаташ, АллахIана шаьш лелош верг воьзуьйтуш долу и Iибадаташ дитарехь… церах хуьлуш йолу йоккха са́ Iадйитар а ду, церан боккха ме́л Iадбитар а ду,\nоьздангалла йожор а ду, тешалла духатохуьйту бахьана а ду, хIунда аьлча даим уьш ца дар – дин цхьа мелла а атта хетаран билгало ю.\nБакъду, нагахь санна уьш дитаран лаам уьш атта (сийсаз) хетар делахь, уьш ца дезар делахь, керстаналла дар хуьлу иза.\nТкъа оцу хьадисехь Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – оцу стаге само ца йина уьш де аларца, цунна атталла лохуш, иза бусалба дине веана хан кIеззиг хиларна а, цо цунна дукха Iибадаташ дийцича иза вухава́ларна кхерам хиларна а. Цунна хууш хилла, бусалба дин цу стеган даг чохь чIагIделча лекха хинволчу АллахIа цуьнан кийра бостур хилар, кхиболчу асхьабашна ма-деззара ме́лан Iибадаташ цунна а дезар хилар, ткъа цара уьш парз Iибадаташ санна лардеш хилла, церан ял дукха йоккха йийцина йолу дела».\nТIаккха, Имам Ал-КъуртIубийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла цу хьокъехь: «Бусалба нехан хилпало йолуш хIума дац ламаз а, кхидолу парзаш а дитар хьанал а хеташ ца деш волчо керстаналла дина хилар, суннаташ атта хеташ ца деш волчо къа латош хилар а, ме́лан Iибадаташ ца дечунна дов деш ца хилар а, нагахь санна цо церан дозаллийна инкарло еш яцахь, ткъа нагахь цо и инкарло йахь – керстаналла дина хуьлу цо, хIунда аьлча церах лаьцна Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – дийцинарг духатухуш хуьлу иза».\nХьафиз Ибн Хьаджар Ал-Iаскъола́нийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «КъуртIубийс аьлла: «Оцу хьадисехь а, цхьа Iаьрбо вуьйцуш долчу ТIалхьатан хьадисехь а тешалла ду ме́лан Iибадаташ Iаддита мегаш хиларна. Делахь а, суннаташ ца деш даим Iаддуьтуш верг – иза цуьнан динехь кхачамбацар хилар ду. Ткъа нагахь санна цо уьш дитаран бахьана уьш атта хетар делахь, уьш ца дезар делахь, иза къилахь долу хIума хуьлу, хIунда аьлча ишттачух лаьцна кхерам тоссуш деана хьадис долу дела, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «Сан суннат ца дезнарг соьх вац». Ткъа хьалха хилла болчу асхьабаша а, царна тIаьхьабаьзначара а суннаташ лардеш хилла парзаш лардаре терра, царна юкъахь къастам беш а ца хилла цара, парзийн а, суннатийн а ял шайна цхьаьне хилийтархьама. Ткъа Iелам-наха и къастам бан безна оцу ламазех муьлхург юха дан дезаш ду а, муьлхарг дита мега а, муьлхург дитинчунна таIзар дан догIу а, йа дан ца догIу а билгалдаккхархьама».\nИмам Ибн Таймиййас – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «Хаттар ду парз ламазашца долу суннат ламазаш ца деш волчунах лаьцна. Цуьнан жоп иштта ду: Уьш ца деш доьхьал ваьлларг – цуьнан тешалла духатухуш ду Ахьмадан а, ШафиIийн а, и шиъ воцучеран а мазхIабехь. Цуьнан дин кIеззиг хиларан билгало а ю иза».\nИштта и ду цу хаттарехь нийса дерг: суннат ламазаш ца дар хьарам дац, делахь а дин кIезгалла а ю иза, динехь кхачамбацар а ду иза, оьздангалла йойъу бахьана а ду иза, тешалла къобал ца дойту бахьана а ду иза.\nЦхьаболчу Iелам-наха, даим суннат ламазаш ца дечунна къа хир ду а аьлла, делахь а иза уьш ца дезаш, йа уьш атта хеташ ца дар бохучу маьIнехь хила деза, хIунда аьлча нийсачу хьадисашкахь дерг иза къилахь ца хилар ду.\n25.08.2009  Имам Ан-Нававий, «Шархь сахьихь Муслим», 1\_167.\n Имам Ибн Хьаджар Ал-ХIайтамий, «Ал-фатхьул-муби́н бишархьил-арбаIи́н», 391 агIо.\n Имам Ал-КъуртIубий, «Тафси́рул-къуртIубий», 8\_74.\n Хьафиз Ибн Хьаджар Ал-Iаскъоланий, «Фатхьул-ба́ри́ шархь сахьи́хьил-буха́рий», 3\_265.\n Имам Ибн Таймиййа, «Ал-фата́ва́ ал-кубро́», 2\_259.\n Хьажа: Имам Ибн Раджаб Ал-Хьанбалий, «Фатхьул-ба́ри́ шархь сахьи́хьил-буха́рий», 6\_212; Хьафиз Ибн Хьаджар Ал-Iаскъоланий, «Фатхьул-ба́ри́ шархь сахьи́хьил-буха́рий», 12\_419.


Яндарера гIулакхаш — Сердало\nХIараненна ше ваь, кхийна, ваьха моттиг хоза хетт. ХIаьта со хIанз шоана дувц воал се цига ца вахе а сайна хьамсара йолча юртах лаьца. Из я Яндаре. Шоай тайпара оамал йолаш, цхьа тамашийна нах ба цу юрта бахараш. Аз царех ер малагIа тамаш я дIахо дувцаргда вай.\nМассехка кIира хьалха даь-веший-виIий саг яр а наьна-веший йоI яхар а, вIашкка ши хьоалчагIа нийсденна, цига ваха везаш хилар со. Тайпан наьха, саг йоагIачара гIулакх дIа ма ласттанге ноанахошка вахар со. Дукха адам дар коа. ХIаьта дукха адам массаза а лаьттад вай къаман юкъе хьоалчагIа мел долча метте. Иштта дукха нах бар даь-веший йоI йодача а. ХIаьта цигара нах дукха ца говш дIа-хьа къаьстар. ДукхагIа йолча хана массанахьа а иштта хул из. Саг йодачара гIулакх сихагIа йистедоал, саг йоагIачардар дукхагIа гов. ХIаьта Яндарера дар кхыча тайпара дар хьоалчагIа. Укхазара нах шоллагIча а кхоалагIча а дийнахьа дIа-хьа къастанзар.\nСона меттар, кхоаччара нах хургба-кх ераш, — аьнна. ХIаьта ши даг вар со сайна уж дукхагIбараш ца бовзаш. Со хана кхы воккха а вац уж берригаш бовза. Дикка вовзача наьна-веший воIага хеттар аз «дIара вар малав», — яхаш. Цо уж хIаравар сога хьаоалача хана тайп-тайпара цIераш яхача а ца Iеш, тайпан цIераш а башха йоахар цар.\n— Ай, малаш хул уж вай? — аьле юха духьала хаттар лора аз цунга. Наьна-веший воIас деннача жопах цецвоалар со.\n— ХIама хилац, укх юртара ба уж, — оалар цо, боккъала раьза а волаш.\nСо цецваьлар, сона укхаза мара дайнадацар юртара нах иштта шоайла тIера болаш. Вай къаман массаза а хиннад юртара нах кхоаччара гаргара нах санна шоайла хьерчаш дола гIулакх. ХIаьта, хIанз тIехьагIа из дIадоалаш латт вайна юкъера. Нах дукха хьабаьржаб. Гаргалонаш совъяннай. Лоалахой а хьабаьхке сагIах а кхийтте, фу эш-мала эш аьле чуболх. Ишта эттад хIанз вай мехкара хьал. Цудухьа сона тамашийна хийттар Яндарерча наха цу юрта миччахьа хIама нийсделча, шоай коа-цIагIа морг дIа а этте шедола гIулакх хьалдизар. Цу цIен нах шоаш болаш санна хул уж цхьаккха гаргало йоацача коа нийсбелча а. Духхьала цу цхьан тайпан наьхацига дац аз дувцар.\nЦу юрт са даь-йиша а я маьре, хийла царцига хIама нийсделча а иштта цу юртара нах латташ нийслуш зийнад аз. Саг йодаш гIулакх хуле, из дIаяха ялча дIа а ца болхаш, цIен нахаца дIа айтте цар хIаманга хьож уж. Саг йоагIаш хIама хилча а иштта. Саг хи тIа йоаккхаш а юха боагIа. ЦIен наьха кхайкарал де ца дезаш, ховш хул юрта массанахьа а, хьанехкар нускал хи тIа доаккхаш да, яхаш. Шоаш бовзалга а безалга а ховш цига болх зIамагIбараш. Иштта йоI даь-цIа ена нийъелча, цо кагий нах: мехкари, кIантий боалабай цига болх кагирхой.\nДуххьала сакъердам болча леладаь Iац уж из гIулакх. ХIама эшача метте геттара чIоагIа латт уж. Таьзет дале, бийсаш дIаялцца цига хул. Юрта никъ тоабеш, хий чудуллаш саг воалле, белхи баь моттиг хуле, геттара чехка новкъостала боагIа. Хьалха дIаяхача хана вай даьша леладаь эзди гIулакхаш да уж. Юрто ший хIаманна доал делга а да из.\nВай дай массаза а ишшта шоай юртарча наьха гIулакха латташ хиннаб. ХIаьта, вай лакхе ма аллара, хIанз тIехьагIа из гIулакх кIеззига юхадаьннад. ДукхагIбараш Iаьдала балха тIа ба. Кагирхой деша ба. Дукха нийслу цхьан цIен беррига дезал арахьа болаш. Даи, нанеи балха тIеи, бераш дешаши. Лоцца аьлча хIанз нах мукъа бац. Ширача заман чу хинна дуккхагIдола хоза гIулакхаш дIадоалаш латт вай къаман юкъера. Вай шеварг оарцагIа а ваьнна уж лора ца дой. ХIанз гаргарча наьхацига а водац лаьрхIа кхайка дIа ца вйихача, е саг венна-ваьнна моттиг ца нийсъелча. Цудухьа тамашийна хийттар сона Яндарера нах иштта шоайла тIера а болаш, цхьан цIен тIара нах мо хIараненна гIо деш шоай юртарча нахага хьожаш хилар. Царна ховргдац из мел тоам болаш хIама да. ХIана аьлча шийга доацар мара зуц сага хийла. ХIаьта, из гIулакх шоашта юкъера дIадоале, тIаккха дагаухаргда царна, ма хоза ханаш яр-кха уж, — яхаж.\n— Дика-м да, иштта шо шоайла гIулакхаца хилар, — аьнна аз хьоадича, са наьна-веший воIа аьлар сога цецваьнна:\n— Ай, массанахьа а деций из иштта? — са дешах ца кхийттача мо, дар цо сона денна жоп.\nФуннагIа даь а вай къаман хоза гIулакхаш воашта юкъера дIадаргдоаца оагIув е еза вай массане а. Вай Iадаташца дувзаденна да уж гIулакхаш. Уж дIадоале, Iадаташ а дIадаргда. Iадаташ дIадоале къаман мотт а тIехьашкахьа баргба. ТIакхха мотт дIабоале къам а дIадаргда.\nЯндаре чIоагIа хозача метте улл, гувнашта, хьунашта юкъе, Шолжа чу дIачу а отташ. Цу юрта гIолла IодоагIаш цIена шиъ хий да Яндархий оалаш. ХIаьта Яндарех дехьеи сехьеи шин тайпара оал. Вай Iилманхошта болх беча хана дукха моттигаш корайоагIа укхаза, хьалха нах баьха хилар белгалонаш хьагойташ. Iилманхоша яхачох юкъерча бIаьшерашка Магас шахьара юкъе йоагIаш хиннай хIанз Яндаре улла моттиг. Курорт мо хоза моттиг я Яндаре, фо цIена да, хий чам болаш да, гобаьккха хьунаш я, тайп-тайпара гаьнаш йолаш. Укхаза хьунагIа геттара хоза саьрч, лийгаш, берти, чарч, соалораш, иштта кхыдола аькхаш дах.\nГIалгIай лоамара аренашка IокIалбувлача хана укхаза эггара хьалха ваха хайнар Малсаганаькъан ГIойтмара (ГIойте) ГIайрбик ва. Цу хана цо дегIа цIа хIанз а дагIаш да Яндаре, цунга хьажа нах а ухаш. Дукха хIама ца эшаш ши бIаь шу доал цу цIен.\nЯндаре бах: Барханой, Галай, ГIоандалой, Йовлой, Коазой, Малсаганаькъан, Местой, ТIоаршхой, Хьоашаланаькъан, Цхьорой, ЦIечой, иштта кхыбараш а.\nЯндаре кхоъ школа я, культура цIа да, кхы административни гIишлош а я. Яндаре юрта юкъара рузбан маьждиг дегIад 1900 шераш долалуш. Тахан а цига керда хьалдаь доккха маьждиг дагIа ерригача юрто рузба а деш.\nВай мохк, вай юрташ, вай къаман Iадаташ лора а деш, вIаший тIера а долаш, кIалвисачун оагIув хьал а лоацаш вай дахаш хилча вай къам гаьна даргда. Теш со, нагахьа санна Яндарера бахархой санна оамал йолаш, хозача гIулакх тIехьа вай мехкахой хуле вай гаьна дарг хиларах. Вобараш боацаш-м моттиг яц цхьаннахьа а, амма Яндархоша хозача гIулакх тIехьа бовзийтаб шоаш хьа. БоккхагIчар хьехам а беш, зIамагIчарна доал делга да из. Саи, хьаи аьнна гIулакхаш къеста ца деш хилар да из. Нах кура, сонта боацаш маьрша хилар а да.\nЯндаре дукха боккхий нах бах, унах ц1ена а болаш, моллагIа хаьттача хIаманна дала жоп а долаш. Цудухьа хила дезаш да цар гIулакх иштта оамалца.\n← Иштта хул юрта вахача\nДень флага России в ингушской столице отметили масштабным флешмобом и концертом →


Фесслер Игнац-Аврелий. Словарь. Жизнь и творчество Арсения Мещерского


ВегӀгеа — Википеди\nВегӀгеа (фр. Vergheas) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пуьи-де-Дом.\nДозанашца йу ШагӀгӀон (КгӀоьз), ШагӀанса, ГӀош-д'Агу, Сен-МогӀис-пгӀе-Пйонса.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ВегӀгеа&oldid=7818909»


НОХЧАЛЛА - СУННАТАХ ЛАЬТТАШ Ю!\nКатегория: ЧРИ Дата публикации Автор: Admin Просмотров: 1734\nНохчалла национализм а ю, национализм динехь мегаш а яц, бохуш, нохчийн хIуманаш сийсаздеш, уьш дайдеш, цхьа адамаш даьржина вайна юккъехь, буьйцуш нохчийн мотт болуш. ХIинцалц арахьара мостагIа гIиртинера вайн къам синоьздангаллах дохо. ХIинца чуьра мостагIий бийла буьйлабелла вайна. Уггар кхераме мостагIий уьш бу! Дукхахберш тилийна лелош а бу царех, царна шайна а шаьш буйла а ца хууш. Йоккха кIело ю цигахь. Къаьсттина хIинца тIекхуьуш болчу вайн кегийрхойн кхетам галбаккха, церан хьекъалшна тIехьажийна ондда болх вайн мостагIийн, кхане цаьргахь, оцу кегийрхошкахь юйла а хууш. ХIинца вайн къоман мостагIашна кхин некъ карийна вайна дуьхьала. Динца дин дIадаккхар, суннатца суннат дIадаккхар. Цара дуьйцург баккъал нийса дин ду моьттуш, дин дезаш волу жиманиг Iехало. Иза шен дена а дуьхьала волу, нанна а дуьхьала волу. Царна дуьхьала ваьлларг махкана а, халкъана а дуьхьалаваьлча бан тамаш а бац!\nЦара мегар яц, национализм ю бохуш йолу нохчалла хIун ю, цо хIун чулоцу билгалдаккха деза цкъа уггар хьалха.\nНохчалло шен мохк базар чулоцу.\nВайн Пайхамарна ша вина, ша кхиина шен мохк безаш хилла хилар - вайна хууш долу бакъдерг ду. Делера салам-маршалла хуьйла цунна!\nНохчалло гIиллакх чулоцу.\nКъематдийнахь шена шух уггар гергахь хинверг - шух гIиллакх хазадерг ву, аьлла Элчано.\nДелера салам-маршалла хуьйла цунна!\nНохчалло эхь чулоцу.\n«Эхь - иманах цхьа дакъа ду» - аьлла Элчано. Делера салам-маршалла хуьйла цунна!\nНохчалло воккханиг ларар а, жимачуьнга къинхетам хилар а чулоцу.\nВайх вац шуна, аьлла Элчано, жимачуьнца къинхетаме воцург а, баккхийчеран сийлалла ца хуушверг а. Делера салам-маршалла хуьйла цунна!\nНохчалло хьаша-да ларар чулоцу.\nЦIенна дуьххьала хьешана шенна деш «оти» олуш цIа хилла нохчийн, и хьаша паргIат хилийта. Хьаша вагIахь а, бохуш, хьешана дIабиллина латтош кхача а хилла.\n«Делах а, къематдийнах а тешаш волчо хьаша-да лоьрийла», - аьлла Элчано. Делера салам-маршалла хуьйла цунна!\nНохчалло тешаме хилар чулоцу.\nВайн Пайхамарал тешаме а волуш къонах ца ваьхна лаьттан букъа тIехь! Цуьнан шен мостагIаша а тоьшалла деш хилла цунна, тешамеверг ву хьо, бохуш. Делера салам-маршалла хуьйла цунна!\nСтагехь уггар кIезга хIума ду аьлла вайн Пайхамара: кхераррий, писаллий. Делера салам-маршалла хуьйла цунна!\nЦхьаммо а къовсур доцуш, дуьненна а хууш, дуьненахь майраллица девзина къам ду нохчийн къам. И амал а оцу вай далийначу Элчанан къамелца йогIуш карйо вайна. Делера салам-маршалла хуьйла цунна!\nНохчий комаьрша нах хилла. Ша ваьлла, керла хIусам а, доьзал а кхолла, охьахиина волчу гIийла воллучу стаге, цхьа хан билгал а йоккхий, хIоккхул йолчу хенан юкъана, олий, воттана даьхни луш ламаст хилла нохчийн, цуьнга шен даьхни доладайта. Вукхо, и хан дIаяьлча, шега схьаделла долу даьхни юхалуш хилла, оцу юкъана дебна, совдоьвлла долу даьхни цунна шенна а дуьсуш, даьхни долчо тIера ял а ца оьцуш. «Воттана даьхни далар» - олуш хилла цунах нохчаша. Цундела даим беркат лаьттина Нохчийчохь. Комаьршо йолччохь беркат а хуьлу. Нохчий даим хилла камаьрша а, вовшка хьовсуш а, де доьхна веанчунна дан гIо долуш а.\nПайхамара, Делера салам-маршалла хуьйла цунна, стагехь уггар кIезга хIума ду, аьлла, билгалдаьккхина долу кхераррий, писаллий нохчаллица йоцуш карий вайна.\nИштта охьадагардан кхин а дуккха а ду уьш. Вай масаллина дахкийнарш коьртанаш бен дацара. Вайна билгалдолу-кх - нохчалла суннатах лаьтташ хилар, нохчалла – хаза гIиллакх хилар.\nЦунах олу и кIело. КIело иштта хуьлуш ю. Суннат а хьехош, суннатах долчу хIуманех, хазачу гIиллакхех нах бухабахар. ТIаккха Делан а, динан а, къоман а мостагIий ца аьлла, кхин хIун ала деза оцу декъазчу догIмех! ХIун бен ду и, нохчийн гIиллакх хилча а, гуьржийн гIиллакх хилча а, муьлххачу а къоман гIиллакх хилча а, хьаъа лелийча а, цуьнан цIе мухха яьккхича а. Хаза гIиллакх хаза ду-кх. Хьеннан делахь а. Дуьххьара куьг лоцуш салам дала буьйлабелла болу яманхой богIу шуна, аьлла-кх Пайхамара, церан къоман гIиллакх билгал а доккхуш, и гIиллакх цаьрга а дуьллуш. Делера салам-маршалла хуьйла цунна!\nНохчийн хIух доцу нохчийн мотт буьйцу адамаш кхетар дац вай дуьйцух. Цхьа а наци йоцуш болчу царна и хетча бан тамаша а бац! Вай бусалба а ду, къам а ду!


Сеневьер — Википеди\nСеневьер (фр. Cénevières) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло. Дозанашца йу Кальвиньяк, Креголь, Лимонь-ан-Керси, Люганьяк, Сен-Мартен-де-Вер, Тур-де-Фор. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сеневьер&oldid=5187154»


Мотт тоха дика гIирс бу смартфон\nЛаккхара жамIаш гойтуш ду некъан низамаш дохочарна дуьхьал Нохчийчуьрчу Iедало болийначу балхо. Дуккха а машенаш схьа а яьхна долахошкара, миллионашкахь гIуданаш даьхна цаьргара. ХIетте а кеп-кепара чолхенаш ю хаалуш оцу балхаца.\nНохчийчохь бархI дийнахь 4 миллион 700 эзар соьме кхоччуш гIуданаш дIатекхна некъан низамаш дохийначара. И терахьаш цкъа а ца хиллачу агIор лекха ду. Иштта дIадодахь Нохчийчоь уггаре а хьалхарчу метте яла мега, Оьрсийчуьрчу кхечу регионашна юккъахь, некъан низамашца къийсам латторехь.\nМеттигерачу некъан полицийн куьйгалло баржийначу хаамца, кху бетта 10-чу дуьйна, 18 терахь тIекхаччалц, 5535 машен ю церан урхалла дечара некъан низамаш дохийна аьлла, дIалаьцна.\nИ болх кхин а дика дIабахийтархьама, юккъаралле а гIодехнера полицино, некъан низамаш дохочеран суьрташ шайга схьатаса аьлла. Оцу кхайкхаме хьоьгуш санна, дукха нах айкх бийла буьйлабелла.\nЛеррина кхоьллинчу Инстаграмман агIон тIе дуккха а суьрташ кхоьхуьйту цара, шайна новкъахь, цхьамо дохийначу низамех лаьцна.\nИ нах, муьлша-мичара бу а къастадой, полицино царна таIзар до, телехьожийлехь гойту, гIуда туху.\nАмма юккъараллехь дукха нах реза бац иштта айкхбуьйлучарна. Цара а кхоьллина оццу Инстаграмм чохь, оцу мотт беттачаьрна дуьхьала шайн агIо.\nЦу тIехь цара емал до, нахана юккъахь мотт беттар дебош хилар. Айкхбовла кIела ховшийнечеран суьрташ а ду даьхна цу чу кхиссина.\nМасала, некъан йистехь, садайначу хенахь, карахь телефон а йолуш хиина Iаш ву жима стаг. Хьо хIун деш ву кхузахь, аьлла хаьттича, ша некъан низамаш дохош берш ларбеш ву, церан сурт даккха, аьлла жоп ло цо, ша деш дерг, цхьа доккха гIуллакх а хеташ.\nОцу нахах ларлуш хIиница дукхачу машеншелархоша тIе йоза дуьллу: «Машенан сурт даьккхинарг, стаг вац» аьлла.\nКхечара, куьзганна хьалха хуьлуш йолу видеорегистратор тIехьа хIоттайо, шен сурт доккхий цхьаммо а хьожуш. ЧIогIа ирча даьлла и хIума, аьлла хета Шеларчу вахархочунна Далаев Райбекана.\nМаршо Радиога вистхуьлуш, цо иштта элира.\nДалаев: «Цхьа питан ду иза цхьана агIора, соьга хаьттича. Цхьаъ нийса а дой, важа-галдоккхуш Iедал ду вайн. Тахана хьан сурт доккхуш гучувалахь, вовшех дIай-схьай Iуттур, я летар?\nЯ вер-ваккхар хилахь? Тахана дукха ду-кх и видеорегистраторш, хьалхахь хIотточу меттана, тIехьа хIоттош. Вай некъаш тIера хьал тадарх пайда буй, вовшашна меттанаш детташ хилча?».\nНахана булуш болу гура, шайна дуьхьала доьрзуш хуьлу хIума даиманна. Цхьаммо, язъйо «Мотт беттачарна дуьхьала» аьлла цIе йолчу агIонна тIехь, ша сизал тех волий хьожуш, телефон хьала а яьккхина, тIехьа хIоьттина вогIуш цхьа жима стаг вара, аьлла.\nДукха улле веанчу цунна дог даьттIа, машен цIеххьана некъа юккъехь сацийна цо. Важа, дукха воьхна, дуьхьал богIучу новкъа а эккхаш, кхулла хьалха ваьлла, и сиз а хадош.\nСурт кхо даьккхина цуьнан. ТIаккха дукха генна тIаьхьа ихира иза шена, чиркхаш летош, машен сацае бохуш, аьлла яздо оцу агIонтIехь цхьана машенлелорхочо.\nНекъашца бина болу чIагIам даиманна хир бу, бохуш дIакхайкхадо Iедалша. Иштта тидам бо, машенаца воьдуш-вогIуш а, низам дохийнарг, бен-башхалла вац, аьлла.\nХIинцале полицехь болх беш волу масех стаг дIаваьккхина балхара, иштта гучу а боьвла. Кху деношкахь гIеххьа лахъелла махкахь машенаш. Нах ца хIутту, чIагIам бинчу некъашца дIасалела.\nДалаев: «Цхьа питан ду иза, цхьана агIора, соьга хаьттича"\nХIунда хуьлу-те некъашца авареш тIех дукха?