Сценарий ко Дню матери в детском саду старшая группа 2017 - 20 Июля 2017 - Сценарий на праздник\nГлавная » 2017 » Июль » 20 » Сценарий ко Дню матери в детском саду старшая группа 2017\nВедущий 1. Многие поэты и писатели обрались в своем творчестве к этой теме. Одни – трогательно печалились об утраченном счастье общения с матерью, другие – с юмором вспоминая детские проделки. Но все же эти произведения отличает общее настроение: мама – это основа всей жизни, начало понимания любви, гармонии и красоты.\nВедущий2 Нана! Ма мерза ду-кх и дош. Нана, ма хаьа-кх хьуна сан дагара. Ма хьоьху хьуна даго сан ойла г1айг1ане, г1ийла хилча, г1елъелла, сарралац уьдуш лелла чуйирзича, лазаро б1арзйина, са малделла йисича, са хьийзаш, сагатделла хьаьвзича. Дерриге а хаьа хьуна. Ма-дарра даго хьоьху хьуна соьгара хьал-де. Долчунна т1аьхьа кхуьу, доллучух кхета. Тхоьга, хьайн берашка ладуг1уш, синтеме дац хьан экаме са. Массеран а г1айг1а хуьлу хьуна, массарех а дог лозу хьан, сан хьомсара Нана.\nНохчийн Нана, сийлахь ю хьо,\nКху дуьненахь марзо ю хьо,\nХьан безамо дохдо дуьне,\nХьан куьйгаша хаздо дуьне.\nХьан б1аьрсица – седан серло,\nХьан амалца – маьлхан серло,\nХьан къинхетам – деган йовхо,\nХьан хьекъало – махкахь барт бо.\nГ1иллакх, г1уллакх ахь 1амадо,\nОьздангалла хьан къилба ду.\nХьо леринарг декъал ма ву,\nХьо тхан нохчийн Нана ма ю.\nХийла бала ахьа лайна,\nХийла хало эша йина,\nАхь вайн халкъан ц1е ларйина,\nСийлахь ю хьо даиманна.\nХьуна иллеш дохур ма ду,\nХьуна эшарш лоькхур ма ю.\nДекъалйе хьо Везчу Дала,\nНохчийн Нана, сийлахь Нана.\nВедущий1 По статистике каждую секунду в России рождается три человека. С первого дня ребенок нуждается в заботе матери, а для матери ребенок становится смыслом жизни.\nДуьнент1ехь уггаре а исбаьхьа дош ду и, дуьххьара дуьненчу даьллачу беро олуш долу дош а и ду. Массо а маттахь цхьабосса к1еда-мерза дека и дош.\nНенан куьйгаш уггаре къинхетаме а, ховха а ду.Тешаме а, сема а ду ненан дог.Цуьнан цкъа а ца бов безам, иза цхьанна а х1умана бендоцуш ца хьоьжу. Хьан масса а шо делахь а пхиъ а шовзткъе пхиъ,хьуна гуттар а езар ю нана,цуьнан б1аьра хьажар.Хьан нене болу безам сов мел бу,хьан дахар синкъераме а сирла а ду.\nНабарна д1атовжар доцуш,\nАхь ойла стенна йо техь?\nСан нана, хьо дагалоций,\nАс хьосту мел дог1у де.\nГ1айг1ане ма 1ехьа г1ийла,\n1енадеш хьайн б1аьрхиш!\nАхь лайна баланаш хийла,\nЙина хьо-м хеназа тиш.\nСхьалаха хьайгара бала,\nБазбелла хьуна и сов\nХьо ирсе яхийта нана,\nХьан метта лийр яра со.\nНагахь ас вас йинехь хьайна,\nЯлалахь къинтера хьо.\nХьох хаьдда ма гойла зама,\nХьо йоцург ирс дайна го.\nНохчийн къоман философехь доьзал дийнна цхьа дуьне ду. Оцу дуьненан да стигал ю, латта-нана. Нохчийн къоман хьекъалахь доьзал г1ишлошца а бусту. Оцу г1ишлонан да-тхов,ткъа ц1енкъа-нана. Нана ц1енкъаца юстар,цо шен доьзалан массо а г1айг1а шен дагчохь худ бохург хилла.\nЗвучит песня « ».\nНана! Дог хьосту ахь, ойла ч1аг1йо, малхан з1аьнарш санна дуьне серладоккху. Нана, Нана! Сан деган йовхо, дуьненан марзо ю хьо.\n4 –я девушка. Мать все стерпит, все простит. Вот только б не было войны, об этом заклинает каждая мать, потому что война рождает ненависть и страх.\n5 –я девушка\nКху дуьненчохь мел долчу х1уманал а сийлахь — Доккхачу дарже лерина бу ненан мерза безам, къинхетаме дог, ховха куьйгаш, хастаме б1аьрхиш. Шен берийн аьрха амалш хьесапе ца оьцуш, уьш мелхо а хьоьстуш, цара д1а мел боккхучу когаца уьш юьхь1аьржонах, тешнабехках ларделахь бохуш, Везчу Деле доьхуш йоккху нанас ша дуьненчохь йоккху хан.\n4-я девушка. У мам наших мальчиков особая миссия и особое звание: они матери будущих защитников Родины. И мы хотим им пожелать, чтобы в их судьбы и судьбы их сыновей никогда не вошло страшное слово «война». ( Девушки уходят, музыка заканчивается).\nГремят раскаты орудий, выходит девушка в белом платке, бросает его в центр сцены.\nДевушка в белом платке выходит в середину сцены и говорит: « У чеченцев существует поверье: когда между воинами женщина бросает белый платок – битва прекращается (уходит, выходит 1-я девушка)\n4-я девушка. В США День матери отметили впервые в 1872 году по инициативе Джулии Уард Хоу, но по смыслу, это был скорее День Мира. Собственно День Матери отмечается в США с 1907 года., ежегодно во второе воскресенье мая, а в 1914 г. Президент Вудро Вильсон сделал праздник официальным.\n(Во время рассказа в презентации 1 кадр. «Колизей», 2 кадр флаг США, 3 кадр флаг Австрии, 4 кадр флаг Германии, 5 кадр флаг России.\nВедущий1. Счастье матери это счастье ее детей. Дети – цветы жизни, они как радуга, как лучи солнца, как нежное дуновение ветерка.\nВедущий.2 Беран багах дуьххьара дош даьлча, дуьххьарлера ког цо баьккхича, багахь церг гучуяьлча, доккхачу дикане ша кхачарх тешна хуьлу иза.Къа дац т1аккха ненан, бер доккха хилча , ненан ян ма-еззара цо терго еш ца хилча?\nВедущая 1. Дети для матери – самое дорогое на земле. Любовь матери к детям безгранична, бескорыстна, полна самоотверженности. Мама всегда помнит о своем ребенке, где бы он не находился.\nВедущий 2. Вот только мы – их дети – не всегда это понимаем и не всегда должным образом благодарим за сделанное ими для нас.\nВедущий 2 Нана дуьненчохь йолчу хенахь вайна ца хаьа цуьнан мах. И д1аяьлча, шен догъэца нана йоцуш ша висча, хаьа стагана цуьнан хьал, т1аккха самаволу ишттаниг, т1аьхьа делахь а.\nВидео Хабаев Исмаил «Нана»\nПрезентация «Сына мать качала»\nЗдесь насобирала, что , сынок, смогла"\nПлакал над деньгами, сам себя кляня:\nпишите письма матерям!.\nВайн таханлера цхьаьнакхетар чекхдала гергадахана. Суна т1аьххьара ала луур дара, тхан хьоме наной, оха шу ц1енчу даггара декъалдо кху дезчу денца.\nДуьненахь шайн доьзалан вон а ца гуш, ирсе, беркате дехийла шу!\nБераш, шуьга ала дара сан х1ума, шайн наноша аьлларг делаш, терго елаш шайн нанойн. Шайн наной х1ора дийнахь хьасталаш, хазчу хабарца церан догэцалаш.\nШколехь дика дешалаш.\nИ, в Бога веруя\nРасул Гамзатов “Берегите матерей”.\nКак бы ни манил вас бег событий, Как ни влек бы в свой водоворот, Пуще глаза маму берегите От обид, от тягот от забот.\nБоль за сыновей сильнее мела Выбелила косы добела Если даже сердце зачерствело Дайте маме капельку тепла!\nЕсли стали сердцем вы суровы, Будьте дети, ласковее с ней. Берегите мать от злого слова Знайте, дети ранят всех больней!\nЕсли ваши матери устали, Добрый отдых вы им дать должны… Берегите их от чёрных шалей! Берегите женщин от войны!\nМать уйдёт, в душе оставит рану. Мать уйдёт, и боли не унять… Заклинаю: берегите маму! Дети мира, берегите мать!\nНе обижайте матерей, На матерей не обижайтесь. Перед разлукой у дверей Нежнее с ними попрощайтесь. И уходить за поворот Вы не спешите, не спешите, И ей, стоящей у ворот, Как можно дольше помашите. Вздыхают матери в тиши, В тиши ночей, в тиши тревожной. Для них мы вечно малыши, И с этим спорить невозможно. Так будьте чуточку добрей, Опекой их не раздражайтесь, Не обижайте матерей. На матерей не обижайтесь. Они страдают от разлук, И нам в дороге беспредельной Без материнских добрых рук - Как малышам без колыбельной. Пишите письма им скорей И слов высоких не стесняйтесь, Не обижайте матерей, На матерей не обижайтесь.\nКатегория: День матери | Просмотров: 405 | Рейтинг: 0.0/0


Книга воина света читать онлайн бесплатно Пауло Коэльо. Скачать fb2 | teleserial.club\nЖанр:Современная зарубежная литература, Мистика\nISBN:978-5-17-052078-7, 978-5-17-052079-4, 978-5-271-20\nПодборки:магический реализм / мистический реализм, философские притчи, духовные поиски\nВ нашей библиотеке есть возможность читать онлайн бесплатно «Книга воина света» (целиком полную версию) весь текст книги представлен совершенно бесплатно. А также можно скачать книгу бесплатно в формате fb2


Ассе-ле-Беранже — Википеди\n48°09′20″ къ. ш. 0°19′14″ м. д.HGЯOL\n▲454 стаг (2018 шеран 1 январь)\nАссе-ле-Беранже (фр. Assé-le-Bérenger) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Луаран латтанаш регионехь. Коммунан департамент — Майенн. Дозанашца йу Évron[d], Сент-Жемм-ле-Робер, Сен-Жорж-сюр-Ерв, Вутре, Эврон. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ассе-ле-Беранже&oldid=6671452»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 2 октябрь, 04:18.


Ольк — Википеди\n50°51′15″ къ. ш. 2°12′11″ м. д.HGЯOL\nОльк (фр. Holque) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу Сен-ПьегӀгӀ-БгӀук, Ваттан, ГӀуьменгем, Каппель-БгӀук, ЕпегӀлек.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ольк&oldid=7828457»


Немцойн кхело луьстур ю Оьрсийн тележурналистан репортаж\nПропагандин Iалашонашца бакъдерг а, харцдерг а иэдеш, цхьа а тоьшаллаш а ца далош, эфирехь хьовсархой лебан Iеминчу оьрсийн телеканалана ца моьттинчух тера ду, шайн рогIера репортаж иштта йоккхачу дуьненаюкъарчу скандалан бахьана хилла а ца Iаш, и репортаж йинарг йозуш йоцучу кхело харцдерг дийцарна кхеле озон а йиш ю бохург.\nХIинца амма эххар а Оьрсийчоьнан официалечу пачхьалкхан Хьалхарчу телеканалан жоп дала дезар ду, миллионаш телехьовсархой Iехорна а, аьшпенечу материалашца къаьмнашна юккъехь питанаш даржорна а, журналистикан этика хьашарна а.\nТкъа хилларг иштта ду. Даханчу шота дийнахь, хьалхехьо Маршо радионо дийцина ма-хиллара, оьрсийн Хьалхарчу канало Керланаш схьадоьллуш даима а шайн Iадатехь пачхьалкхан куьйгалхочун леламаш шаьш гойтучу уггаре а мехалчу эфиран хенахь гайтира Германера репортаж.\nТелеканалан Берлинерчу корреспондента Благой Ивана цу гIалин урамера схьа дийца долийра, цу меттехь, ша лаьттачу автобусан социйлехь цхьа 13 шо долу оьрсийн йоI тIехьаьжна Iарбойн къомахчу мигрантех терачу стаго яда а йина, ша вехачу петаре дIа а йигина, цигахь кхин а шен шина накъостаца сийсазйинера, бохуш.\nТоьшаллина цо гайтира цу йоIан деца ю ша боху цхьа зуда а, цуьнан деваша я ненаваша ву ша боху цхьа стаг а. Цу шиммо вуно эмоцианале, зуда юкъакара елха а ийзалуш, дийцира, 13 шо долу бер 24 сохьтехь талорхойн долахь хилла, цунна хаддаза масийта мигранто, немцойн мотт ца хууш волчу, ницкъ бина, ткъа цул тIаьхьа иза цара цхьанхьа гIалин йистехь охьакхоьссинера, бохуш.\nЖурналисто иштта гайтира хиллачун хьокъехь Берлинехь дуьхьалонан акце ян арабевлла бу бохуш болу цхьа оьрсийн тоба а – цара, цу наха дийцира, мигранташа денна Германехь зударий хьийзабо, ткъа полици и хIума къайлакхоьхьуш ю, цундела шаьш хIинца бекхамна мигранташна ницкъ бийр бу, бохуш.\nКотваьллачу журналисто шегара тIетуьйхира, оьрсийн йоI хьийзоран хьокъехь Берлинерчу полицино шеца къамел дан ца тикира, аьлла, и полици хилларг къайладахьа гIерташ хиларна нун дохуш.\nЦул тIаьхьа вуно йоккха IалагIож яьржира интернет машанахь а, немцойн журналисташлахь а. Цхьаьна агIор Германехь бехачу оьрсаша а, царна гергарчу Анонимус тобано а йаржайора и аьшпийн репортаж, мигранташца гамоне комментареш а еш.\nВукху агIор немцойн журналисташ а, юкъараллин жигархой а бара Хьалхарчу каналан корреспонденто шен репортаж харцдолчунна тIехь йина хилар а, цу репортажехь массо а хIума фальсификацина тIехь лаьтташ хилар а гучудохуш.\nБерлинерчу Iедалхоша а чIагIдора, оьрсийн доьзалера йоI хьийзина бохург бакъ дац, иза ша цIера еддера, цул тIаьхьа шозлагIчу дийнахь могуш-маьрша ша цIа а еана, бохуш.\nЦу тIехь и IалагIож, масех дийнахь сийса а сийсина йижа там бара, Хьалхарчу каналана цхьа а тIаьхьло а йоцуш, хIинцалца схьа цу кепарчу материалашна царна цхьа а тIаьхьло ма ца хиллара. Нагахь санна немцойн Кобленц гIалара адвокат Люитле Мартин юккъе ца гIоьртинехь.\nИ хьал тергоне лаьцначу юристо шинари дийнахь Берлинерчу прокураторе дIахьедар яздира, оьрсийн Хьалхарчу каналан Германера корреспондент Благой Иван шен репортажехь харцдерг дийцарна а, цуо къаьмнашна юккъехь гамо кхолларна а бехке веш.\nАдвоката чIагIдарехь, немцойн низамашца пхеа шаре кхаччалца набахти чохь яккха хан тоха йиш ю Благой Иванна, нагахь санна и гIуллакх кхеле далахь.\nМаршо радиога адвоката Люитле Мартина дийцира, ша Хьалхарчу каналан корреспондентана дуьхьал бинчу латкъамах лаьцна.\nЛюитле Мартин: „Бехкталларан гIуллакх схьаделларе кхойкху латкъам бу Берлинерчу Лакхарчу прокуратуре ас бинарг. И латкъам къаьмнашна юккъехь гамо кхолларан хьокъехь бина бу. ХIунда бина аьлча, Оьрсийчуьрчу Хьалхарчу канало Берлинера йинчу репортажан гоч ас дешначул тIаьхьа суна гира, и репортаж шен чулацамца дегIе зуз доуьйтуш хилар а, цхьанна кепара тоьшаллаш дахкош йина ца хилар а. Иза цу канало цу кепара цхьанна а тайпана журналистийн таллам а, решершаш яр а доцуш гайтар вуно -вуно кхераме хIума ду.\nЦу журналисто динарг суна хазнесанна санна жоьпалле доцуш хIума хета. Цуо нундохуш дуьйцу, немцойн пачхьалкхе шен бахархой ларбан гуьнахь йоцуш санна, полици а гуьнахь йоцуш санна. ТIехула тIе НПД-ан агIончийн демонстраци а юккъетакхина цо цига.\nЦо хьовсархойн ойла кхуллу, пачхьалкхан кхерамазаллин институцеш нехан кхерамазалла Iалашйалуш яц, цундела нах шаьш арабовла беза шайн кхерамазалла ларйан бохуш.\nТкъа и дерриге мухIажаршна дуьхьал хьажийна цхьа а бехк-гуьнахь а боцуш цуо юхьаралаьцна болчу. И дерриге а вай тидаме эцча – и хаам социалан машанашкахула баржар а, ткъа иштта Германехь бехачу 6 миллион герга оьрсийн мотт буьйцу нах Оьрсийчоьнан телеканалашка хьовсуш хилар а тидаме эцча, вай кхета деза, цу нахехь мухIажаршна дуьхьал цабезам а, гамо а кхоллалур юйла. Ткъа иза вуно вуно кхераме хIума хета. Суна хетарехь, цигахь низамца „къаьмнашна юккъехь гамо кхоллар“ олуш йолу артикал йогIуш ю“.\nЦу юкъана Берлинехь шайн йоI мигранташа хьийзина бохуш Хьалхарчу канале латкъамаш бина болу оьрсийн доьзал шаьш дийцинарг харц хилар гIардаьллачул тIаьхьа хаамийн гIирсашца зIене бовла туькуш бац. Хетарехь, уьш кхеттачух тера ду, Оьрсийчоьнан пачхьалкхан телевизионо шаьш пропагандин Iалашонашца юхьIаьржа хIоттийнийла а, шаьш харцдерг дийцарехь ира-кара хIиттийначу журналисто шайх пайда эцнийла а.\nХила там бу иштта, цу 13 шо долчу йоIана гуонахьара талламаш чекхбевллачул тIаьхьа полисхоша цуьнан да-нанна дуьхьал бехкаталламан гIуллакх схьаделла – цкъа делахь, цара берана кхоччуш Iуналла ца дарна а, шозлагIа делахь, пачхьалкхан Iедалхошна харц цIе кхолларна а.


Хьайбах, 1944 Шо. Божална Чохь Вагийна 700 Нохчо (ВИДЕО) - Chechenews\nГлавная » Все Новости » Главная новость » Хьайбах, 1944 Шо. Божална Чохь Вагийна 700 Нохчо (ВИДЕО)\nХIумма а атта ца хилла Советан Iедалш ма хуьллу къайладахийтина а, хьахор дихкина а долчу зуламах лаьцна дийца. Ур-атталла и коммунистийн режим йоьхча а. Цуьнан метта хIоьттинчу керлачу оьрсийн Iедало йина а, еш а ю, адамаллина дуьхьала дина зулам гучудаккхарна новкъарлонаш. Хьайбахах лаьцна жайна арадаккха кечдечу хенахь Хьалха-Мартан кIоштарчу прокуратурехь болх бина волу Хадисов Муса тахана адвокатан болх беш ву. Москохара схьа шен Маршо радиоца телефонехула хиллачу къамелехь цо дийцира шена Хьайбахехь дина зулам довзар муха нисделира.\nХадисов: 90-чу шерашкахь цхьа жимма паргIато яла йолаелира дош ала. Газеташна тIехь, журналашна тIехь, радио чохь а хахо дуьйладелира Хьайбахехь нохчий багийна хиларх лаьцна. И артиклш совцуш яцара, алсамъйовлуш яра. Со хIетахь Хьалх-Мартан тIерчу прокуратурехь болх беш вара. Прокурор вара тхан Цакаев Руслан бохуш. Дуьйцучунна тидам а бина, дуьйцург бакъ ду-дац Хьайбахе дахана а хьовса комисси кхоьллира. Комисси Хьайбахе дIакхаьчча цунна дагийначу божалх йиснарг, цуьнан бух, цхьа жимма пенаш а гира. ТIаккха Соьлж-гIалара эксперт вахийтира. Ишта гучуделир-кх иза. Цигахь ягийна даьIахкаш карийна, тIехь хиллачу бедарийн нодарчий, яхк, кхин йолу хIума а карийра. Акт хIоттийна схьабаьхкира уьш, йийцина хилла факташ тIечIагIйелла аьлла.\nБехк-такхаман гIуллакх айина, ишта дIадоладеллера иза. Дов лелочу хенахь тоьшаллаш а, тешаш а лаха дуьйладелира тхо Хьалха Мартан-тIехь, Рошни чохь, ГихтIехь, ГIуш-кIотарахь. Зулам деш гина, дийна бисина нах карийра тхуна. Оцу юьртахь ца хилла уьш. ДIо гена бахана хилла, хьунан юккъерчу ирзошкахь даьхни кхаба. Iаьно цигахь дуьтуш хилла хьалха даьхни. Цига бахана цIа богIуш, юьртахь кIур а баьлла, хьийзаш салтий гина царна. Адам божална чу дуьгуш гина царна. ТIебаха ца баьхьна, хIун ду ца хууш.\nОцу кепара тоьшалла деш дуккха а нах карийра тхуна. Ткъа и ша-дерриг а уллехь гина а, цигахь лаьттина а ву Мальсагов Зиявди. Вай цIерадахале юстицин министр хилла ву иза. Вай цIерадохучу хенахь оцу цIерадахаран кампанина юкъавахийтина хилла иза, партин декъашхо хилла хиларе тера. Нах цIерабохуш гIо дан хаьржина хилла лакхарчу даржашкахь хилларш. Зиявдина гина иза. Нийсса цу тIе кхаьчна иза, нах божална чу а боьхкина, гонах ча-хIума а тесна, маьхкадаьтта дуттучу хенахь. Кхетта иза уьш нах багон гIерташ буйла. ТIаккха Гвешианина тIевахна иза, хьо хIун да воллу, аьлла. Ша цхьаъ бен ца хилла иза, цуьнца Громов бохуш кхин цхьа капитан хилла, Маьлхичура схьабогIуш хилла уьш.\nТIаккха Гвешианис жоп делла цунна, кхин хьо вистхилахь, тIепаза войур ву хьо, аьлла. Иштта, тIаккха, цIетесна-кх цара (салташа) цу божалх. ЦIе яьлча, божалахь болу нах кхиъна хуьлчух. Маьхьарий хьаькхна, кевнех арататтабала хьаьвсина нах. Ара хьаьдча, царна тIе пулемет йиттина. Адамийн декъех оцу кевнан гура дIабуькъна цара.\nМарша радио: Божалахь лаьттош болу нах, шаьш дечух ца кхиийта, цунах цIе тассалц, аьшпаш буттуш хилла НКВДено.\nХадисов: Цул хьалха божална гонаха ча диллина хилла цара, «шуна йовха хир ю, шу дIадига тIаьхьадахка дезаш кеманаш ду» бохуш. Оцу чохь берш муьлаш хилла? ДIа ца бахалуш болу баккхий наххий, могуш боцуш болу наххий, къанбелларшший, уьш хилла биснарш. Шайн план кхочушъян сихбелла, цIе а тесна, багийна цара уьш.\nЦкъа а жоп доьхур доцу зулам\nШаьш дерг башха зулам хеташ а, багийначу нохчех цкъа а, цхьаммо а жоп доьхур ду аьлла, шеко а ца хилла Iедалан векалийн.\nХадисов: Оцу хенахь цига (Хьайбаха) ворда яхалуш некъ ца хилла, машен яхалуш муххале а ца хилла. Говраца а, гIашший бен хьалавахалуш ца хилла оцу юьрта, Хьайбахе. ТIаккха, цIе а тесна, уьш байгича а хIума дац аьлла, багийна-кх цара уьш.\nУьш, шайгара жоп доьхург хиларх ца кхийрина те, боху хаттар кхоллало. «Аьлча а, цхьа а тешар вац, шаьш баьгна эр ду» аьлла, шайн план сихха кхочушъян сихбелла, кхин хIуманах а озалуш ца хилла уьш. Шаьш шайна тIедиллинарг кхочушдина аьлла, Iедалшна хьалха дика хилчхьана, дисинчунна сагатдеш ца хилла.\nОцу хенахь ваьгнарг 700 стаг ву. Оццул нах баьгна хиларан тоьшаллаш ду.\nЦеран массеран а цIераш ца хаьа. Билггал стенгара бу а ца хаьа. Луларчу эвланашкара хьалабигина хилла нах, Хьайбахана гонахарчу кIотаршкара. Я оцу хенахь паспорташ ца хилла нехан. Цхьаболчара олу соьга, муьлаш бу ца хууш, байиний муха хаьа шуна? Оцу луларчу ярташкара наха дийцина тхоьга. Царна хаьа уьш хьенан-муьлаш бу.\nГаевгIеран фамили яьгна ша-ерриг. Церан 19 стаг ваьгна цхьана доьзалера. Гаев Тута цIе йолуш, церан хьалхара стаг хилла, бIе шарал тIехваьлла. Шайн юртарниш боьвза царна. Кхин вуьйш тIебалийнарш ца бевза. Нахе дину къамелашкахула билгал а даьлла, оцу кепара дIадахана и терахь, оццул багийна бохуш долу.\nХьайбахера операцехь дакъа лоцуш 700 салти а, эпсар а хилла. Дукха хьолахь, эпсарш хилла уьш. Оцу Iедало (Советан Iедало) мидалш а, совгIаташ а делла царна. ХIора вийнау цхьана стагах, цхьана эпсарна я салтичунна цхьа мидал кхочу-кх. Стаг вийначу эпсарна оьллина мидал ю.\nФашистийн эскар эшийначу ЦIечу Эскаран цIе ца йожон, Хьайбахехь дина зулам ца таллийтина Москохо Нохчийчура талламан тобано къастийначунна тоьшалла дан, Москохара комисси яхийтинера Хьайбахе.\nХадисов: И дов лелочу хенахь. Известехь артикл араяьллера, Перловский бохучу журналисто тIетоьхнера ЦК КПСС (Советан Бертан Коммунистийн Партин Коьрта Комитет) архивера къайлаха документ. Цу тIехь а, оха бохург тIечIагIдора. Хрущевн омарца тхол а хьалха комисси яхийтина хиллера Хьайбахе. 1956-чу шарахь царна карийна дагийначу адамийн даьIахкаш, кхин тоьшаллаш а.\nКхузахь ала деза, и хIума дуьххьара гIарадаккха гIиртинарг Мальсагов Зиявди а ву, Абдуллаев ву, Сулейманов Ахьмад а ву. Цул сов, оцу юртахь дукха гергарнаш баьгна волу Гаев Саламат а ву. Гаев ма ву и гIуллакх дижа ца дуьтуш, уггар жигара лелларг.\nМальсагов Зиявдин дара моьтту суна и зулам гучудаккхаран доккха долу дакъа. Хрущев (Никита) Алмата вахча, цигахь цунна тIекхаьчна иза. Талды-Курган кIоштан кхелан гIантден когаметта хилла Зиявди. Цул хьалха а цо яздеш хилла Хрущевга. Меттигера гIаролхой-казахаш бевзаш хилла Мальсаговна, тIаккха цара тIевитина иза Хрущевна.\nДIадийцин-кх цо цуьнга, ишта ду, вуьшта ду, хIара ду, важа ду, аьлла. ТIаккха Никита Сергеевичс аьлла, «ахьа дуьйцург тIе ца чIагIлахь, хьайна хIун хир ду хаьий хьуна?» Хаьа шена, аьлла Мальсаговс. Оцу юьртара бахархой стенга бахана? Маьлхистера а, оцу гонахарчу ярташкара? Цигара адам дагардел аша-м. Цигара адамаш ма ду дагийнарш, аьлла. ТIаккха гуттар а цецваьлла Хрущев.\nШа дIавахча инарла прокуратурин комисси а кхоьллина и гIуллакх таллийтина Хрущевс. Партин административан органера Пикунов цунна куьйгалле а хIоттийна. Бахна уьш цига (Хьайбаха) 1956-чу шарахь. ДIа а бахана аьхкина цара и меттиг. Мальсагов Зиявдис бохург бакъ карийна цара. Комисси юхаеъча, Хрущевс омар кечдина, Хьайбахехь нах арабохуш дакъа лаьцначу эпсаршкара а, салташкара а мидалш дIайохуш долу. Таллам бар тIедуьллуш резолюци а язъйина цо. Амма цул тIаьхьа хилларг цхьанххьа карош дац – архивехь дац, цхьанхьа дац.\nСхьагарехь, озабелла хир бу-кх уьш и зулам гIарадаларна. Дуьненахь иза гIарадалахь, фашистийн Германин эскар эшийна йолчу Советан пачхьалкхехь цул а йоккха фашизм цуьнан шен чохь ма хилла, аларна кхерабелла хиллачух тера ду. Цунах оза а белла, къайладахийтина цара (Iедалша) иза.\nХьайбах йиц ца елла\nМаршо радио: Советан Iедало къоьвлинчу буйнахь латтош, гуттар а кхерамехь Iе Iеминехь а, Хьайбахана гонахарчу юьрташкара нохчашна диц ца деллера Хьайбахехь дина зулам. Ягийначу юртахь талламаш беш нохчийн талламхой буй ма–хиъина, царна гIо дан бахана уьш.\nХадисов: Тхан талламан тобано аьхкира и меттиг. Рошни чура а, Гихчу кIотарара а, Шалажера а, гонахарчу ярташкара нах а баьхкина, цара гIо дира тхуна. Цигахь дукха адамийн даьIахкаш карийра тхуна. Уьш оха экспертизе (талламаш байта) дIаелира. Цара бинчу сацамца, даьIахкаш цIаргахь ягийна яра.\nМаршо радио: Оццул ехачу хенахь 50 шарахь даьIахкаш лаьттах Iохкуш муха йитина Советан Iедалша? Ма тамаши1на хIума ду шаьш динчу зуламан лараш дIаяха уьш ца хьовсар?\nХадисов: Гонаха хилла нах буй, салтий дIа ма баххана, цу меттигана тIе а бахана, бусулба Iедалехь дIабоьхкина цара багийнарш. Доккха ор даьккхина хилла цара. Дечках барамах тера гIирс а бина, даьIахкаш массо а цхьана кошахь гулъйина цара. Дукха багаза берш моггIара охьабехкина цара. Доккха цхьа каш дина цара баьгначарна. Дукхах берш, чим хиллалц баьгна. Баккхийчара дийцарехь, берийн туьтанаш карайора цигахь яьгна. Буьйсанна дIабухкуш, дийнахь, салтий тIе богIу ца богIу хьажа, хIоттош ха хилла цара шайна. Шайга далург дина цара.\nВай цIа даьхкича наггахь бен хьахош дацара иза. Гаев Саламата а, яздархочо Сулейманов Ахьмада а жим-жима дийцара. Оцу хенахь иза дийца йиш яцара, система луьра яра. Делахь а, шайн таро мел ю, гIарадаьккхира ца иза.\nМальсагов Зиявди волче ваханера со. Цуьнан цIахь кхаа-деа сохьтехь дийцира цо, протокол тIе дIаяздина а ду сан иза. Зиявди шен къомах дог лозуш а, и зулам талла лелош дов дуй хиъча, чIогIа цунах самукъадаьлла а вара. Накъосталла дина а, дийр долуш а вара иза.\nОьрсийн Iедалша нохчашна тIехь динчу а, дечу зуламийн уьйриг денна боккха хуьлуш бу\nЛуьра режим а йоьхна, цуьнан метта Кремле охьахиинчу керла оьрсийн Iедало къинтIера довлар муххале а ца дийхира нохчашка.\nХадисов: Лакхара прокуратурехь болчарна ца лаара оха и гIуллакх дIакхоьхьийла. Цигахь берш нохчий ма бацарий. Система а яра нохчий «предательш» (ямартхой) барий, бандиташ (талорхой) барий бохуш, вайна тIе цIераш кхуллуш. И хIума дийца царна атта дара. И дов дIалелон ца лаара царна. Цара и дов соьгара схьадехара, сихха схьада, бохуш.\nСуна хаара, цкъа дIадаьхьча, иза хIинца санна довр дарий. И хууш, аса цунна тIера копеш ехира. ХIетахь, хIинцца юкъаевлла яра ксерокс-машенаш. Еза а яра. Сайгахь ахча мел хили а, аса цу тIера копеш яхара. Дера, Гаев Саламата а чIогIа доккха дакъа ма лецира цу тIехь. Ши-кхо копи хиллалц, оха дIа ца делира и дов цхьана баттахь сов. Цара соьга иза схьада бохуш, аса цхьа бахьна а карадой, тIаьхьатоьттуш.\nИ оха дIасакхехьийтина йозанаш а оцу жайнин тIе туьйхира аса. Иза йоьшуш болчарна хаийта. Юха и дов тхоьгара схьа а даьккхина, Къилбседа Кавказан ТIеман Прокуратуре дIадаьхьира. Цигахь архивехь ду иза хIинца а. Кхин дIа, кхеташ ма-хиллара, иза ца теллира.\nМаршо радио: Ур-атталла, Нохчийчоьнан керла президентехула Дудаев Джовхарехула а шайна тIеIаткъам бан хьаьжира Москох, бохуш дийцира адвокато. Уьш кхеттера, шаьш и жайна мелла а сиха арахеца дезаш хиларх.\nХадисов: ДIаделча а, цара иза толлур дацара, цкъа делахь. ШолгIа делахь, и факт ца езара куьйгалхошна. ХIунда аьлчи, кхоьрура адам меттах даларна. Къомана тIехь дина таIзар тохара а къайладаьккхинера. ХIинца хIара а, къайладаьккхинера. Адам меттах дала а и гIуллакх гIарадала а лууш бацара. Массо хIума къайладохуьйтуш ма ярий Советан Iедалан система.\nТхан прокуратурехь йолчу парторганизацин секретар вара Портников Вячеслав Сергеевич бохуш, цо дехар дира соьга и дов гIара ма даккхахьара ахьа, бохуш. «Старое ворошить» (шираниг кегор) хIунда до аьхьа? Хьан болх бухур бу. Хьо балхахь вуьтур вац, хьуна оьший иза? – бохуш, хеттара цо соьга. Делахь а и гIуллакх дита сан йиш яцара цо суна дарж делча а, ахча делча а. И зулам гучу ца даьккхича, суна наб кхетар яцара. Цуьнга, со хьожур ву, дийр ду ахьа бохург бохуш, яздира аса цунах лаьцна. Цунна зорба тоха типографе дIадала кечдира аса иза.\nКхаа-веа стагана бен оха и болх беш буйла хууш а дацара – тIаьххьара жайна гIалатах цIандеш, тодеш а болчарна. Юха иза йолучу хенахь дайра тхан и кехаташ. Тхуна дагадеанарг, оцу КГБено (Пачхьалкхан Кхерамазаллин Комитет) диний те бохург дара. Билггал ца хаьа, бакъдерг дийцича. Дан декхар дацар-кх цу жайнин.\nЮха шолгIа копи схьа а эцна, иза чекхяьккхира оха. Кхоъ яра тхан копи. Цара цхьаъ лачкъа ма йиннехь, оха вуьйш дIалачкъийра. Царна (Iедалшна) хууш хир дара оха копеш яьхна хир юйла а, уьш тхоьгахь хир юйла а. Ишта арахийцира.\nИшта, Дудаевс (Джовхар, Ичкерин хьалхара президент — А.У.) цхьа накъост ваийтира суна тIе. И дов схьада шена, цунах лаьцна яздан баьхкина журналисташ бу, цаьрга дIалур ду иза, аьлла. Сайна тIевеанчу стаге аса эли «Дудаевс бохург-м аса дийр ду, амма и дов вайна юха гур долуш дац шуна», аьлла. Дукха хан ялале и стаг юха суна схьавеара. Джовхар и дов гена даккха, дIалачкъаде бохуш вара, аьлла.\nХIетахь шийла яра, гIорийнера, Ноябр (Лахьанан) бутт бара. Зорба туху машенаш болх беш яцара. Я царна техь болх бан нах а бацара, царна луш ахча а дацара. ЦIера яахIуманаш кхехьара оха царна. Аса сайн шелиг чура яахIума хьора царна. Гаев Саламата а кхехьара. И белхахой схьа а гулбина, нахера а цхьана ахча а доккхуш юхалург, типографи дIайолаялийтира оха. Ишта сихха араялийтира. Эццехь иза ара ца ялийтинехь иза цкъа а ара ер\nйолуш а яцара. Къомана тIехь йина къизалла цхьаъ мукъа а гучуяккхийта.\nМаршо радио: Хьайбахехь Советан Iедало динчу зуламех лаьцна и жайна хIинца карла а даьккхина, кхин цкъа а арахеца кечлуш ву Хадисов Муса. Цунах а, Хьайбахах лаьцна а кхин а шортта дуьйцур ду маршо радионо.\nДехар ду хIара йоьшучарга, Хьайбахех а, вайнах цIерабахарх а лаьцна тоьшалла дан документ, сурт, кхин хIума а елахь, тхоьца зIене довлар. Хьайбахан леринчу тхайн агIонна тIехь вовшахтухуш ду документаш, видеош, тоьшаллаш.\nАфганистан: жертвы среди гражданского населения\nЛилия Шевцова: Революция, которая потрясла мир


ШИРА ДЕШНАШ ХАИЙ ХЬУНА?\nНохчийн турпалаллин иллешна тIехь нислуш долчу ширачу дешнех кхетор.\nНохчийн турпалаллин иллеш тIехь, уьш даьхна дуккха зама хилар бахьана долуш, таханлерчу дешархочунна кхета хала дустарш, ца евза хIумнаш, ца хуу дешнаш нисдала тарло. Масала, терсмайма ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Статьяш | Хьоьвсина: 6717 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 08.06.2015 | Т1еаларш (8) ду\nВоккхачу стеган дийцар...\n1 Хьалха йолург дирша газа елахь а мага, нагахь цо т1аьхьара жа берза бага ца дигахь.\n2 Шен хьерадаьлла ж1аьла х1устдеш верг цу ж1алел а оьшу.\n3 Толам хиллачохь лардина собар, эшамехь сатоха а карор ду шуна.\n4 Нах боцучу нахана кхоаца ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Статьяш | Хьоьвсина: 1525 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 10.03.2015 | Т1еаларш (0) ду\nУже - х1инцале\nКаждый день - х1ора дийнахь\nНа связе ву хьуна - з1енехь ву хьуна\nВообще дац - данне а дац (янне а яц)\nАса-м вообще бохура - Аса-м ала дашна бохура\nПамять яц - иэс дац (иэс телхина)\nКаждый раз - х1орраза а\nСуна точно ца хаьа - суна билггал ц ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Статьяш | Хьоьвсина: 1117 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 12.12.2014 | Т1еаларш (0) ду\nХьайна безахь бохуш,\nХьехорах пайда буй -\nХьо хууш цалча?\nХьо бийца хуур дуй -\nХьо бийца 1емар вац,\nДагна хьо ц ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Статьяш | Хьоьвсина: 787 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 10.04.2013 | Т1еаларш (0) ду\nТ1аьххьарчу 20 шарахь къелла яц нохчийн меттан алфавит тояран проектийн. Хетало, нохчийн маттахь язъян хууш мел верг х1ора а шена керла алфав ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Статьяш | Хьоьвсина: 2640 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 19.02.2012 | Т1еаларш (0) ду\nГ1азкхи< ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Статьяш | Хьоьвсина: 932 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 19.02.2012 | Т1еаларш (0) ду\n1арби Вагапов. Нохчийн фольклор – меттан дашо хIонц.\nКху тIаьхьарчу шерашкахь зорбанера араяьлла Нохчийн фольклоран йоьалгIий, пхоьалгIий том. Жоьпаллин редакторо Мунаев ИсмаIала ма-аллара IV том кечйина хилла 1970 шерашкахь Iилманхоша С. Эльмурзаевс, Я.С. Вагаповссий. Амма политикин бахьнашца зорбане ца йоккхуш й ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Статьяш | Хьоьвсина: 2037 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 22.04.2011 | Т1еаларш (0) ду\nНаггахь лела дешнаш. Ибрагимов Лёмин дошам.\nАвгол /овгал/ (ю) — глиняный шарик.\nАйсина — голубой (неол. — Вагапов 1).\nАл-1ин (ду) — ущелье с проточной водой.\nАла дашна — к слову, кстати.\nАлам (бу) — выражение, фраза; высказывание (неол -Вагапов 1).\nАнпал (ю) /неол./ — ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Кхиндолу дошамаш | Хьоьвсина: 4864 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 19.04.2011 | Т1еаларш (0) ду\nКадиев Русланан дошам А-К\n1а1 – лопух\n1ааби – Близнецы\n1аажаркх – осока\n1ааждат – созвездие Дракона\n1аар – дуга\n1абб – горло, проход\n1авдал – отшельник, монах, душевно больной, прокаженный\n1авл – лопух (т1ерл.)\n1авлах – с ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Кхиндолу дошамаш | Хьоьвсина: 7750 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 19.04.2011 | Т1еаларш (6) ду\nЛула Куни (Жумалаева). О языке.\nЯзык — субстанция, вбирающая в себя слагаемые человеческого бытия. В нем, как в матрице, отпечатываются периоды величия и униженности этноса, фиксируются знаковые процессы, происходящие в глубинных пластах нации, на уровне ментальности индивидов, ее составляющих.\nЯзык нохчи — в силу множества ... Д1адеша кхин д1а а... »\nКъастарш: Статьяш | Хьоьвсина: 1304 - за | Т1едаьккхина: Иса_Балаев | Терахь: 18.04.2011 | Т1еаларш (2) ду\nШИРА ДЕШНАШ ХАИЙ ХЬУНА?1ошкур аре - шийла лаьтташ йолу аренаш ю. Схьа хет\nШИРА ДЕШНАШ ХАИЙ ХЬУНА?Ассаламу Алайкум, даӀам барсук ма яра, ондатра хин\nШИРА ДЕШНАШ ХАИЙ ХЬУНА?Ассаламу 1алайкум варахьматуллах1и ва баракатух1у!\nБаркалла ду хьуна, кху сайт\nwww.doshtidar.do.am © 2021


Луазон-сюр-Крекуаз — Википеди\nЛуазон-сюр-Крекуаз (фр. Loison-sur-Créquoise) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Сен-Дене, Боренвиль, Конт (Па-де-Кале), Емон, Маранла, Оффен (Па-де-Кале). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Луазон-сюр-Крекуаз&oldid=5169841»


Буьззина пайдаэца беза маьІданех а, тІаьхьалонех а\n1 марта в 14:39 (2010 г.)\nКху тIахьарчу шерашкахь Россин экономикин кхиар уггар хьалха, говзанчаша хаам барехь, махлелоран декъах доьзна ду. Иштта, махлелор а, хьаштахойн рынок а цхьана эшшара дика кхуьуш ю Нохчийн Республикехь. Цундела ларамаза дацара Нохчийн Республикан экономика кхиоран а, махлелоран а министраца Магомадов Iабдуллица кху деношкахь тхан хилла долу къамел цу тIера дIадоладелла хилар. Муха хьал ду республикан махлелор кхиорехь? Нохчийн Республикан экономика кхиоран а, махлелоран а министерствона юкъайогIучу предприятех махлелоран болх беш муьлхарнаш ю? Тахана билггал ала йиш ю, вайн республикехь алсамйовлуш ю кху заманан предприятеш, толуш ду бахархойн хьашташ кхочушдар. Иштта тоелла йогIу махлелоран предприятийн белхахоша бахархойн хьашташ кхочушдарехь лелочу юкъаметтигийн культура а. Дийца даьккхинчуьра аьлча, 2000-чу шарахь республикан экономика меттахIотто йолийча, уггар хьалха шена тIе тидам бахийтинчех ду махлелоран дакъа. Йоццачу хенахь меттахIиттийра йохийна хилла дуккха а йолу махлелоран предприятеш, иттаннаш керланаш а йира. Тахана экономика кхиоран министерствона чуйогIуш махлелоран а, юкъараллин кхачанан а 176 предприяти ю. «Ипподромный» цIе йолу кху заманан супермаркет вайн республикехь дуьххьара схьайиллина ю.\nКарарчу хенахь Россин Федерацин регионашна юкъахь а Нохчийн Республика билгалйоккхуш ю хІума узуш махлелоран барам лаккхарчу тIегIанехь хиларна. 2009-чу шарахь вайн республикехь хІума узуш махлелорехь хилла йолу оборот 2979,32 миллион соьмана ю. 2008-чу шарца дуьстича, 147 процент хуьлу иза. Иштта, тIаьхьарчу шерашкахь цхьана эшшара кхуьуш ду туьпахь долу махлелор, 2,1 миллиард соьмана яра 2009-чу шарахь цу тIехь хилла йолу оборот.\nТаханлерачу дийнахь эвсара болх беш хиларна, уггар хьалха билгалъяккха хьакъ ю туьпахь сурсаташ духкуш йолу «Чеченский Хладокомбинат» цIе йолу пачхьалкхан предприяти. 200 тайпа сурсаташ ду цигахь духкуш. Производительшкара схьаоьцучу сурсаташна тIе йоккхуш ерг 5-10 процент бен яц, цундела вайн таро ю луларчу регионийн предприятешца а, рынкашца а конкуренци лело. Вовшахтоьхна хьаштахошна продукци тIеяхьаран гIуллакх а.\nРеспубликехь туьпахь махлелор кхиорхьама, кху шарахь болх бан йолалур ю экономикан министерствона чуйогIуш йолу «Плодоовощ» цIе йолу предприяти. 6250 тонна сурсаташ луш хир ю иза. Юьртан бахаман меттигерчу производительшкара продукци схьа а оьцуш, таро ма-хуьллу кIеззиг бен тIе мах а ца боккхуш, дIадухкур ду тайп-тайпана сурсаташ. Иштта республикан программехула меттахIоттош ю пачхьалкхан «Чеченрыба» цIе йолу предприяти. I эзар тонна продукци цкъа Iалашъян нуьцкъалла йолуш хир ю цигара чIерах гIуллакхдаран цех.\nМахлелоран инфраструктура тIейогIучу хенахь кхидIа а кхиорхьама, Нохчийн Республикан экономика кхиоран а, махлелоран а министерствон Iалашо ю кху шарахь махлелоран а, хьаштахойн рынкан а дакъа кхиоран 2010-2012-чуй шерийн региональни программа вовшахтоха. Россин Федерацин кхуьуш йолчу регионашкахь а, кхечу пачхьалкхашкахь а туьпахь махлелорах а, юьртан бахаман сурсаташ схьаэцарх а зеделлачух пайда а оьцуш, вайн республикан гIаланашкахь а, районашкахь а махлелоран кху заманан центраш кхоллар ю программин Iалашо. Массеран а пайдаэца йиш йолуш махлелоран электронни система хир ю цу центрийн. Сурсатех а, цуьнан мехах а дерг хаа таро хир ю производителийн а, йохк-эцар лелош болчеран а, хьаштахойн а. Сурсаташ схьаэцаран а, туьпахь долу махлелоран эвсаралла йолу система кхолларо тIейогIучу хенахь Нохчийн Республикан хьаштахойн рынок ларйийр ю цIеххьана мехаш хьала-охьа лелхарх а, сурсаташ духкуш болчара шайн лаамехь уьш хьаладахарх а, ткъа иштта дIайоккхур ю юхкуш болчарна а, оьцуш болчарна а юкъахь йолу башхалла.\nТидаме эца деза, экономикан хьал кхиийна ца Iаш, социальни хьал тодарехь а доккхачу маьIне хир ю махлелоран кху заманан центраш схьаелларан программа, хIунда аьлча бIеннаш белхан меттигаш кхоллалур ю цаьрца цхьаьна.\n– Белхан меттигаш хьахийнначуьра аьлча, дIадаханчу шарахь а, цул хьалха а маса белхан меттиг кхоьллина вайн республикехь?\n– Халахеташ делахь а, дуьненахь экономикин кризис хиллачу хенахь алсамделира балхахь цахиларна хьесапе эцначеран терахь. 2008-чу шеран декабрехь балха дIанисбаран службан органаша хьесапе эцна вара 298,9 эзар вахархо. Амма 2009-чу шеран чаккхенехь 0,6 процентана лахделира и терахь. Балхахь воцуш дIаязвинарг 297,1 стаг ву. ДIогара воккхавевеш бац хилла хийцамаш. Ма-дарра аьлча, кризис хиллачу хьалхарчу шарахь хIоттийна хилла Iалашо балхахь боцурш дагахь доццучу агIор алсам цабовлийтар яра. Гуш ма-хиллара, цу декхарца дика лара а дина.\nНохчийн Республикан Правительствос дерриг а дира кризис бахьанехь бахархой балха дIанисбаран хьал тIех чолхе ца дерзийтарехьа. Къинхьегаман рынкехь гIоьртина долу хьал малдархьама, хIоттийра 2009-чу шеран программа. Масала, балхахь боцчу бахархошна лерина предприятешкахь вовшахтуьйхира юкъараллин а, ханна а болу белхаш. ГIо лоцура жимачу предпринимательствон а.\nКъинхьегаман рынкехь йолуш йолу коьрта халонаш хьесапе а эцна, бахархой балха дIанисбарна лерина Нохчийн Республикан Правительствос хIоттийна 20I0-чу шарна а, цул тIаьхьа догIучу шерашна а лерина программа.\n– ХIун белхаш бина республикан промышленность а, юьртан бахам а кхиорна лерина?\n– «2008-2012-чу шерашкахь Нохчийн Республика социальни-экономически кхиор» республикан Iалашонан программехула вайн промышленностана хьажийра 409 миллион сом. ДIадаханчу шарахь меттахIотторан белхаш дIабаьхьира Аргунерчу «Пищемаш» заводехь а, пачхьалкхан «Алхан-Калинский ДОК» а, пачхьалкхан «СпецАТП» а, пачхьалкхан «Автоматстром» а, пачхьалкхан «Оргтехника» а предприятешкахь. Болх бан йолаелира дечгах гIуллакхдаран «Алхан-Калинский ДОК» предприяти а, «Автоматстром» предприяти а.\nНохчийн Республикан промышленностан а, энергетически кхиоран а министерствон предприятеша 2009-чу шарахь арахецна сурсаташ а, бина белхаш а, кхочушдина хьашташ а 229,2 миллион соьмана ду. 2008-чу шарца дуьстича, тIекхеттарг 77,2 миллион сом ду. Аргунан «Пищемаш» цIе йолчу заводан буха тIехь машенаш вовшахтасаран «Чеченавто» ОАО-н завод болх бан йолаяларна а, пачхьалкхан «Чеченпромстройсервис» предприятехь заказаш хиларна а хилла кхиам бара иза. Масала, 2008-чу шарахь «Чеченавто» ОАО-с арахецначу 80 машенах хилларг 10,8 миллион сом дара. Дуккха а лакхара дара и терахь 2009-чу шарахь, цигахь арахецначу 706 машенах хилларг 96,3 миллион сом дара.\nАрахоьцуш йолу продукци алсамъяккхарна новкъарло йо федеральни Iалашонан «2008-2012-чуй шерашкахь Нохчийн Республикан социально-экономически кхиор» программехула промышленностан объекташ меттахIитто шен хеннахь финансировани еш цахиларо. Ткъа иштта оборот лело ахча а, заказаш а цахиларна хуьлу новкъарлонаш. Банкашкара кредиташ эцаран гIуллакхе хьаьвсина тхо, амма, цкъа делахь, процентан ставкаш лакхара хиларна а, шолгIа делахь, предприятешна цара делла долу ахча кIезиг хиларна а, санехь ца карийна тхуна иза. Нагахь санна лело ахча а, заказаш а елахьара, промышленностан министерствон таро хир яра продукци арахецар 5–10-зза алсамдаккха а, белхан керла 1500 меттиг кхолла а. Предприятешна ахчанца кхачоярхьама, Россин Федерацин региональни кхиоран министерстве республикан 40 предприятина пачхьалкхан гIо оьшуш хилар дIахьедина оха. Царах уггар яккхий предприятеш ю Iалхан-ГIалин дечгах гIуллакхдаран комбинат а, Гуьмсера лоьрийн гIирсаш арахецаран завод а, шекаран завод а, «Спецавтоматика», «Автоматстром» предприятеш а, «Чеченавто» юкъаралла а, Аргунера гIишлошъяран а, индустрин а коьчалш арахецаран комбинат а.\nНохчийн Республикан Правительствон Сацамца, нийса а догIуш, хьалхарчу рогIехь инвестици ян билгалъяьхначу проекташна юкъахь ду 50 Мвт нуьцкъалла йолу Аргунера ТЭЦ меттахIоттор а, шеран нуьцкъалла 500 кубан метр йолу газах гIуллакхдаран завод яр а. Россин Федерацин Правительствон пачхьалкхан гаранти йолуш, банкийн кредиташкахула кхочушъян Iалашо ю и проекташ.\nАгропромышленни комплексах дерг аьлча, дIадаханчу шерашца дуьстича, 2009-чу шарахь кхиамаш хилла. Кхузахь дIахьош ду федеральни а, республикан а Iалашонан «2008-2012-чуй шерашкахь Нохчийн Республикан социально-экономически кхиор» программаш а, 2008-2012-чуй шерашкахь юьртан бахам кхиорна лерина республикан программа а кхочушъяр, ткъа иштта юьртан бахаман сурсаташ арахецархойн финансийн хьал тодан а, инвестици яран проекташ чекхъяха а лерина цхьамогIа гIуллакхаш а ду кхочушдеш.\nЮьртан бахаман хьал кхиорехь лизингех пайдаэцаран декъехь а, дIадийначу ялташна страховани ярехь а юьртан бахаман сурсаташ арахецархойн таронаш толуш йогIуш ю. Алсамбовлуш бу керлачу технологех пайдаоьцуш болу бахамаш.\nХалахеташ делахь а, дагалаьцна ма-хиллара ницкъ ца кхечира даьхни алсамдаккха. Юьртан бахаман сурсаташ арахецархойн шайн таронаш цахиларна а, цу тIе «Россельхоз» банкера кредит эца хала хиларна а, федеральни-Iалашонан программехула даьхнилелоран объекташ схьаеллар тIаьхьатеттарна а нисделира кхачамбацарш. ХIетте а, 2008-чу шарахь хиллачуьнца дуьстича, 2009-чу шарахь пачхьалкхан бахамашкахь 67,5 процентана тIекхийтира бежнаш: федералан-Iалашонан программехула – 254 корта, лизингехула – 510 корта, шайн таронашкахула – 969 корта, инвесторийн чоьтах – 1551 корта.\n–Республикан мехкадаьттан а, газан а промышленностан кхиар муха ду?\n– «Грознефтегаз» ОАО-с дIадаханчу шарахь даьккхинчу мехкадаьттан барам 1559,8 эзар тонне кхочуш бара. Цхьайолчу скважинашкахь мехкадаьтта лахделла хиларна 2008-чу шарахь хиллачул а 18 процентана лахара дара и терахь. Цуьнца цхьаьна кхидолчу гIуллакхийн гайтамаш а телхира.\nМехкадаьтта даккхар лахдаларца доьзна кхочуш ца хилла цуьнца цхьаьна кхочушъеш хилла йолу газан план а.\nЦхьаьнакхетаралла кхиорна лерина 2009-2013 шерийн планаца билгалдаьккхина дац лаьтта бухара схьадоккхучу мехкадаьттан барам алсамбоккхург хилар, хIунда аьлча вайн маьIданаш гIеллуш ду. «НК«Роснефть» ОАО-на белхан меттигаш алсамъяха таро ца ло цу бакъдолчо.\nМехкадаьтта а, газ а яккхарехь «Грознефтегаз» ОАО-с инвестицин программехь билгалдаьхначу гIуллакхаша гойту, «НК«Роснефть» ОАО 2020-чу шарралц йолчу ханна ша тIелаьцнарг кхочушдан Iалашо йолуш цахилар. Масала, мехкадаьтта даккхар айарехь билгалдаьхна дац инноваци яран гIуллакхаш. Нохчийн Республикан Правительствоца барт ца бо мехкадаьттан а, мехкадаьттан сурсатийн а шаьш хадочу механ хьокъехь. Керла маьIданаш карадерзорехь «НК«Роснефть» ОАО-с еш йолу харжаш вуно кIезиг ю. Аьр вай, советан заманахь социальни инфраструктура кхиорна 30 процент харж йора. 22-25 процент харж тIехьажайора, керла маьIданаш лохуш, талламбаран белхашна.\nНохчийн Республикан Правительствос масийттазза дийцаре дина мехкадаьттан, газан комплексан бахам Нохчийн Республикан долабаккха безаш хиларх лаьцна, цул тIаьхьа «Грознефтегаз» юкъараллига иза дIалур болуш. ТIаккха алсам хир яра республикан бюджете цунах дІалуш йолу налогаш. «НК «Роснефть» ОАО-н балха тIехь дукха талхораш карадо лицензин бакъонаш ларъярехь. Экологи ларъярехь а, минеральни-аьргаллин бух кхиорехь а дан деза гIуллакхаш кхочуш ца до.\n– Муха ду Нохчийн Республикехь жимачу а, юккъерчу а предпринимательствон кхиар?\n– ДIадаханчу шарахь вайн республикехь хьесапе эцна яра 350 гергга предприяти а, 900 гергга индивидуальни предприниматель а. 2009-чу шарахь кегийчу предприятеша вайн бюджете елла налог 146,4 миллион сом гергга ю.\nНохчийн Республикан жима предпринимательство кхиоран 2006-20I0-чу шерийн «Хене довларна тIера – кхиарна тIе» программин гурашкахь республикан бюджетехь 2009-чу шарахь билгалдинера 140 миллион сом. Цунах кхоччуш пайда а эцна. Билгалъяьккхинчу программехула 2008-чуй шарахь 75 миллион соьмана бен дацара кхочушдина гIуллакх.\nЦул сов, жимачу предпринимательствона пачхьалкхан гIо дарехь Россин Федерацин экономика кхиоран министерствос дIахьош йолчу конкурсашкахь дакъалацар бахьана долуш, 2009-чу шарахь федеральни бюджетера юкъаозийра 79,6 миллион сом. Кхоччуш пайдаэцна цу ахчанах а.\nСтохка болх бан йолаелла Хьалха-Мартан бизнес-инкубатор, ЧIуьлга-Юьртахь ян йолийна реабилитаци яран дешаран-производственни центр. Iалашо ю цигахь 130 гергга белхан меттиг кхолла.\nБилгалдаккха деза, дIадаханчу шеран I5-чу декабрехь №70-РЗ йолу «Нохчийн Республикехь жима а, юккъера а предпринимательство кхиоран хьокъехь» долу Нохчийн Республикан Закон тIеэцна хилар.\nКху шарахь жимачу бизнесан а, предпринимательствон а гIо лацаран 2006-2010-чуй шерашна леринчу программин гурашкахь билгалдаьккхина 165 миллион сом. Иштта тIейогIучу хенахь а Россин Федерацин экономика кхиоран министерствос регионашна юкъахь жимачу бизнесана гIо дан леринчу конкурсашкахь а кхиамца дакъалаца Iалашо ю.\nЖимачу бизнесан субъекташна микрофинансировани яран гIуллакхашкахула, аьр вай, микродекхарш, гранташ, лаххара а 320 белхан меттиг кхолла Iалашо ю.\nСоьлжа-ГIалахь йийр ю республикан производственни бизнес-инкубатор, лаххара а I00 белхан меттиг хир йолуш.\n– Дийна схьаэцча, хIун Iаткъам бира вайн республикан социальни-экономикан дахарна дуьненан экономикан кризисо?\n– Дуьненан экономикан кризисо вуочу агIор Iаткъам бира уггар хьалха Нохчийн Республикан социальни а, экономикан а дакъош меттахIотторна. «2008-2012-чуй шерашкахь Нохчийн Республикан социальни-экономически кхиор» Федеральни Iалашонан программехула йолу финансировани 30 процентана лахъелира 2009-чу шарахь. 2010-чу шарахь 43 процентана лахдан Iалашо ю билгалдина хилла долу ахча. Делахь а оха дог ца дуьллу кху шарахь кхачамболлуш финансировани йийриг хиларх. Карарчу хенахь тхайн ницкъ ма-кхоччу цу декъехь долу хьал федеральни министерствошца дийцаре деш ду оха. ДIахоуьйту бохам хиллачу вайн республикехь финансировани лахъяр санехь цахилар. ХIунда аьлча билгалъяьккхина йолу программа вайн республикан антикризисан документ ду, цундела я федеральни а, я республикан а бюджеташкахула еш йолу харжаш лахъян мегар дац.\nИштта, дуьненан экономикан кризис хилар бахьана долуш хьаладевлира бахархойн дахарехь ца хилча ца йовлучу хIуманийн мехаш. Белхазалла уггар лакхара йолчу вайн республикехь къаьсттина хала дара иза. ХIора сом лоьруш Iаш болчу нахана тохар дара молханаш а, кхачанан сурсаташ а даздалар.\nДолуш долу хьал хьесапе а эцна, федеральни а, республикан а тIегIанехь социальни уггар халчу хьелашкахь бохкучу бахархошна адресни гIо дар бахьана долуш, гIеххьачул яйъелира хIоьттина йолу кризисан тIаьхьалонаш.\nЙолуш йолу кризис бахьанехь 2009-чу шарахьчул а лахйийр ю 2010-чу шарахь ен йолу харжаш, масала: яккхий харжаш – 70 процентана, бюджетан учрежденешна еш йолу харжаш – 30 процентана, цкъа кхочушдеш долчу гIуллакхашна еш йолу харжаш – 100 процентана.\nАла деза, кхолладеллачу хьелашкахь Iалашо яц пачхьалкхан белхахойн алапаш лакхадахар.\n– ТIаьхьарчу хенахь шуьйрачу хаамийн гIирсашкахь хеза Нохчийн Республикан социальни-экономикан дакъа 2020-гІа шо кхаччалц кхиорна лерина йолчу Стратегин хьокъехь къамелаш. Уггар коьрта хIун Iалашонаш ю цу Стратегина хьалха лаьтташ?\n– Нохчийн Республика кхидIа кхиоран гIуллакхаш билгалдохучу хенахь Президента Кадыров Рамзана билгалдаьккхира, экономика кхиорехь вешан таронех а, маьIданех а вай пайдаэца безаш хилар. Цуьнца доьзна билгалъяьккхинчу цу Стратегин коьрта Iалашо ю, ницкъ ма-кхоччу вайн вешан Iаламан тIаьхьалонех а, адамийн таронех а пайда а оьцуш, белхаш дIабахьар.\nИнтервью дІаяьхьнарг – Э.ДАВЛЕТБАЕВ.\n23 декабря в 20:33\nДуа, дуа и еще раз дуа!


Мазаев, Маташ Хамзатханович — Википеди\nМазаев, Маташ Хамзатханович\nХӀокху версица йолу хийцам бина кепаш я файлаш хьажаза ю. ЧӀагӀъелла верси хьаьжна яра 2019, 26 июль.\nМаташ Хамзатханович Мазаев\nЛакха-Невре, Теркан область,\nМали Чапурники, Сталинградан область, РСФСР, ССРС\nБАЦӀЭ Польше яхар;\nӀьанан тӀом (1939—1940);\nСийлахь-Боккха Даймехкан тӀом.\nМаташ Мазаеван Соьлжа-ГӀалахь хӀоттина хӀоллам\nМаташ Хамзатханович Мазаев (1908, Лакха-Невре — 1942, Мали Чапурники) — советийн танкист, капитан, БАЦӀЭ Польше яхаран а, Ӏьанан тӀеман (1939—1940) а, Сийлахь-Боккха Даймехкан тӀеман а декъашхо. «Прометей в танковом шлеме» цӀе йолу Р. А. Белевинтевс яздина жайнин турпал.\n1.1 Жималлин шераш\n1.2 Партин гӀуллакх\n1.3 ТӀеман гӀуллакх\n2 ТӀеман гӀуллакхехь лаьцна дакъа\nБиографи[нисъе бӀаьра | нисъе]\nЖималлин шераш[нисъе бӀаьра | нисъе]\nМазаев Маташ вина 1908 шарахь Теркан областан Лакха Неврехь МазаевгӀеран Хьамзатханан а, Балин а доьзалехь. 1918 шарахь теркан гӀазакхийн латташ Ӏедало схьадохучу хенахь доьзалан латта делира Эна-хишкахь (Михайлскехь, Серноводскехь), цига дӀакхелхира. Цигахь Маташа ворхӀ шеран ишкол чекхъяьккхира, шен доттагӀашца Ибрагимов Ӏелица а, Казалиев ИбрахӀимца а юртахь дуьххьарлера комсомолхо хилира.\nПартин гӀуллакх[нисъе бӀаьра | нисъе]\nОцу хенахь Къилбаседа Кавказехь лакхарчу тӀегӀанера обаргалла хилла, рожехь нислора комсомолхой байар, обаргаш къола дора маьхкдаьттан промыслашна, тӀелиетара цӀерпоштана. Мазаевс кхоьллира комсомолхойн ша куьйгаллехь волуш тоба, обаргашна аьттонца тӀом бора цара.\nЦуьнан политикан кечаман мах хадийна, комсомолан райкомо Мазаев хьажийра советийн партин ишколе, 1926 шарахь иза чекхъяьккхина, шен дахар партин белхаца дихкира цуо. Амма Москвохара Соьлжа-ГӀалан обкоман меттиг белира Н. Э. Бауманан цӀарахчу Москвохан Лакхарчу Техникан училище. ССРС коьртачу шахьарехь Нохчийчоьнан комсомолан векал хаьржира Мазаев Маташ. Иза Москвоха дӀа а вахана дешарна чувуьйлира.\n1929 шарахь Мазаев ШРКП(б) юкъа вахара.\nТӀеман гӀуллакх[нисъе бӀаьра | нисъе]\n1930 шарахь, училище чекхъяьккхича, эскаре кхайкхира, цигара Киевн бронетанкин училище вахара. 1935 шарахь училище чекхъяьккхича, Мазаев Маташ Киевхь лаьттачу механизаци йинчу яккхий тоьпийн разведкийн бригадан взводан баьчча хӀоттийра. Иза бахьна долуш, иза цхьана баттана мукъавалийтира, и бут цуо цӀахь баьккхира, иза цӀа варна лерина той хӀоттийра.\nЦӀера схьавеача Мазаев билгалвелира киевн яккхийчу манёврашкахь, иза бахьнехь совгӀатна цӀарца долу сахьт делира Киевн тIеман гуон баьччо шен куьйгара. Оццу шарахь иза хӀоттийра Староконстантиновера 26-гӀа танкин бригадан бронеразведкин баьчча. Бригадан юкъахь дакъа лецира БАЦӀЭ Польше йоьдуш, тӀехьа хьажийра Ленинграде курсашка баьччийн состав туоярхьама, уьш чекхъяьхча кхоссархойн дивизица хьажийра Ӏаьнан тӀаме батальонан баьччан гӀовс даржехь.Тупури-сари кӀоштехь Маннергейман могIанах бовлуш Мазаев къаьстира, Турпал цӀе яла дахьийтира кехаташ, амма совгӀат ца дира. 1941 шеран мартехь Мазаев дехьаваьккхира 8-гӀа механизаци йинчу корпусан юкъахь 34-гӀа танкан дивизин танкан батальонан баьчча дарже.\nСийлахь Даймехкан тIом Мазаев Маташан болабелира Карпаташкахь. ТӀеман хьалхарчу сахьташкара дуьйна дакъа лецира тӀемашкахь Перемышлан уллохь, оцу тӀамехь цуьнан батальона делла доза лардина ца Ӏаш, аьттонца тӀе а лиетара Берестечко а, Лешнев а агӀора. Кхин а, тӀеман хьалхарчу деношкахь, цуьнан корпусан аьтту белира йоццучу хенан Польшан латан тӀехь плацдарм дӀалаца, 1939 шарахь дуьйна немцойн оккупацехь яра иза. Иза бахьнехь Мазаев шолгӀа а Турпал цӀе яла дахьийтира кехаташ, амма елира ЦIиен Байракхан орден. ТӀемашкахь човйира когах а, гайх а кхетна.\n1941 шарахь аьхка йохийна Советийн танк Т-26. Оцу кепарчу танкаш яра капитан М. Х. Мазаевн батальонехь.\nДубно йоккху тӀамехь капитан Мазаев чӀогӀа вагийра йогуш йолчу танки чохь, амма госпитале ваха реза ца хилира, танке «Ӏадикаян воллу» аьлла чу а хиина батальон тӀелеташ куьйгалла дира замполит юкъалелаш, лакхарчу хьаькмех лечкъаш. ТӀом чекхбаьлча гучувелира корпусан замполитан Попелан, Турпал цӀе яла дахьийтира кехаташ кхуззалгӀа а, госпитале дӀа а хьажийра. Амма тӀаккха а лакхара совгӀат ца делира.\n1941 шеран декабрехь Мазаев юха а кхечира госпитале — хӀинца когана човйина. Вермахт чуярна госпиталь Мариуполера дӀаяьхьира Соьлжа-ГIала, араваьккхинчул тӀехьа 1942 шеран аьхка иза хӀоттийра Соьлжа-ГӀаларчу лахарчу баьччийн хӀоттаман курсийн дешаран декъан хьаькам. Амма сихха фронтера хьал хийцаделира, училищан курсантех кхоьллира курсантийн полк, цуьнан цхьана батальонан баьчча вара Мазаев. 1942 шеран 13 июлехь полк дозаллийца дӀаяхара Сталинградан фронте, хӀоттийра иза Васильевкан уллохь мостагӀан вермахтан 4-гӀа танкан эскар дехьа ца далийтархьама. 1942 шеран августан тӀемашкахь полкан даккхий зенаш хилира кхелхинчаьрца а, чевнашйинчаьрца а, кхелхинчарна юкъахь вара Мазаев Маташ а. «Танкан шлем тиллина Пхьаьрмат» жайнахь Белевитневс дуьйцу Мазаев кхалхарх лаьцна, цуьнца Соьлжа-ГӀалин курсантийн полкехь хиллачу накъосто дийцарх:\nМазаевн броневик, тарх санна дуьхьалъелира мрстагӀийн танкийн Ӏоврашна, дӀасабийкъира уьш, гуонаш бохуш цу чохь. Гитлерхой дӀасахьевдира цунан уллора, меттиг яссош, амма оцу хенахь машенан агӀон тӀе хӀоа кхийтира, чӀогӀа кхийтира цунна, сацийра. ТӀеххье шолгӀа хӀоано бӀов дӀаяьккхира цуьнан. Тарасенко кхин а цхьана хенахь хьийжира, догдохура, хӀинц-хӀинца Мазаев я танк лелориг араоьккху машен чуьра… Амма цхьан а цу чуьра ара ца иккхира, эккха а лур вацара…\nОфициалан Мазаев, кхин дуккха а болу Соьлжа-ГӀалин курсантийн полкера кхелхина тӀемлой санна, тӀепаз вайна лерира.\nТӀеман гӀуллакхехь лаьцна дакъа[нисъе бӀаьра | нисъе]\nӀаьнан тӀамехь Тупури гӀайре йоккхуш танки Мазаевн куьйгаллехь йолу танкаш къаьстира тӀелатаран сихоллийца — лакхара сихалло таро йира лахарчу харжашца финнийн позицешка чулелха. ТӀехьуо, иштта манёврах «Мазаевн» маневр ала буьйлабелира.\nСийлахь Даймехкан тӀеман хьалхарчу деношкахь Мазаевс вермахтан танкан зайланашна дуьхьала флангашкахула тӀелета тактика кхоьллира. Кхин а Мазаевс батальонехь ишкол кхоьллира танкийн эскаршна сихха тӀемлой кечбеш йолу.\nСовгӀаташ[нисъе бӀаьра | нисъе]\nЦIиен Байракхан орден (1941).\nЦӀарца сахьт (1935).\nЦхьаболчу талламхоша дийцарехь, Мазаев Маташан кхузза Турпал цӀе яла дахьийтина кехаташ, амма Дешийн седица цунна совгӀат ца дира.\nИэс[нисъе бӀаьра | нисъе]\nМазаев Маташан хӀоллам Соьлжа-ГӀалахь\nМазаев Маташ гӀаравелира дийна а волуш. Цунах лаьцна яззамаш бевлира газеташкахь «Правда» а, «Ленинан некъ» а 1941 шарахь цуьнан ден цӀахь даиман а хьеший бара, баркалла олура доьзална, иштта кӀант кхиаварна. Меттигера бахархой рожехь богӀура колхозан партин кхолламан секретарь волчу, шайн турпалчу махкахочух болу яззам бешар дехар деш.\nУчилищан баьччалла деш, цуо сих-сиха тӀеозабора курсанташ шен цӀарца.\nКхелхинчул тӀехьа Мазаевх хилира литературан кхолламийн турпал. Цунах лаьцна жайна яздира «Танкан шлем тиллина Пхьаьрмат» цӀе йолуш, цунна лерина дара байташ Д. Кагермановн «Мазаев Маташан билгалонаш» а, Мамакаев Ӏарбин «Чевнаш хиллачу капитане». Кхин а, Мазаев Маташ шен танкан уллохь волуш даьхна кадраш, «Сийлахь Даймехкан» фильм юкъадахана.\nМазаев Маташан цӀарах урамаш ду Соьлжа-ГIалахь, Устар-ГӀордойхь, ЧӀуьлга-Юртахь. Иштта Соьлжа-ГӀалахь Сийлаллин Аллейхь 2012 шарахь хӀоттийна хӀоллам — Т-34-85 экъана тӀехь яздина: «Танкан шлем тиллина Пхьаьрмат», капитанан Мазаев Маташан а, тӀемлошна-танкисташна а, Сийлахь Даймехкан тӀамехь эгна болчу".\n↑ Тотоев, 1972, с. 247.\n↑ Le Huérou, Merlin, Regamey, Sieca-Kozlowski, 2014, p. 40, 52.\n↑ Туркаев, 2008, с. 405.\n↑ Боромангнаев, 2010, с. 290, 313, 338, 351 — 353.\n↑ Чекалин, 1999, с. 502.\n↑ Смирнов, 1967, с. 247.\n↑ 1 2 Белевитнев, 1975.\n↑ 1 2 Туркаев, 1983, с. 90.\n↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Р. А. Джакаева Военные Чечни и Ингушетии. Грозный без формата (1 июня 2012). Архив йина хьалхара хьостан чура 25 декабря 2015. Теллина 25 декабря 2015.\n↑ Боромангнаев, 2010, с. 351.\n↑ Ковалёв, Ковалевский, 2006.\n↑ 1 2 Бутасов. Героические подвиги танкистов // Правда. — 1941. — 1 июлехь.\n↑ 1 2 Турпалхо-танкист (чеч.) // Ленинан некъ. — 1941. — 26 июлехь.\n↑ М. Ибаева «Я честно выполнил свой долг перед Родиной!». Грозный-информ (8 мая 2013). Архив йина хьалхара хьостан чура 28 декабря 2015. Теллина 28 декабря 2015.\n↑ Пенежко, 1947, с. 23 — 39.\n↑ Попель, 2001, с. 149.\n↑ 1 2 А. С. Устарханов Маташ ждал до рассвета. Народ и Власть (14 мая 2013). Архив йина хьалхара хьостан чура 25 декабря 2015. Теллина 25 декабря 2015.\n↑ Н. В. Гафурова Грозненский курсантский пехотный полк «Курсанты стояли насмерть». БВОКУ. Архив йина хьалхара хьостан чура 29 декабря 2015. Теллина 29 декабря 2015.\n↑ Кеп:ОБД Мемориал\n↑ Н. Г. Щербаков О чем говорят названия улиц. Groznycity.ru. Архив йина хьалхара хьостан чура 25 декабря 2015. Теллина 25 декабря 2015.\n↑ Памятник Маташу Мазаеву. Rutraveller.\n↑ Танк-памятник Т-34 в честь легендарного чеченского танкиста Маташа Мазаева и воинов-танкистов открыт в городе Грозном, Грозный-информ (9 мая 2012). Архивировано коч дечара 25 декабря 2015. Хьаьжна 25 декабря 2012.\nПенежко Г. И. Записки советского офицера. — М.: Воениздат, 1947. — Т. 1: Десять дней.\nСмирнов Н. А. Очерки истории Чечено-Ингушской АССР: с древнейших времен до наших дней. — Гр.: Чечено-ингушское книжное, 1967. — Т. 2.\nТотоев М. С. Очерки истории Чечено-Ингушской АССР: 1917 — 1970 годины. — Гр.: Чечено-ингушское книжное, 1972. — Т. 2.\nБелевитнев Р. А. Прометей в танковом шлеме. — Гр.: Чечено-ингушское книжное, 1975. — 244 с.\nТуркаев Х. В. В семье братских литератур. — Гр.: Чечено-ингушское книжное, 1983. — 223 с.\nЧекалин А. Н. Темнее всего перед рассветом: Россия (СССР) — Запад: идейные и экономические битвы цивилизаций накануне 2000 года. — М.: Экономическая газета, 1999. — 816 с.\nПопель Н. К. Бои у Дубно // В тяжкую пору. — СПб.: Terra Fantastica, 2001. — С. 121, 147, 169. — 480 с. — ISBN 5-17-005626-5\nКовалёв В. Е., Ковалевский Н. Ф. Россия и Северный Кавказ: история и современность. — М.: Академический Проект, 2006. — 463 с. — ISBN 9785829106614\nГешаев М. Б. Знаменитые чеченцы. — М.: Мусаиздат, 2006. — Т. 4. — С. 228—261. — 708 с. — 2000 экз.\nТуркаев Х. В. Чеченцы в истории, политике, науке и культуре России: исследования и документы. — М.: Наука, 2008. — 630 с. — ISBN 9785020339958\nБоромангнаев Б. Б. Вклад репрессированных народов СССР в Победу в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг. — Элиста: Джангар, 2010. — 575 с.\nLe Huérou A., Merlin A., Regamey A., Sieca-Kozlowski E. Chechnya at War and Beyond. — N. Y.: Routledge, 2014. — 292 p. — ISBN 978-0-415-74489-8 (ингалс.)\nХӀара яззам Нохчийн Википедин дикачарех бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мазаев,_Маташ_Хамзатханович&oldid=2959770»\nБинарш 1908 шарахь\nБинарш Лакха Неврехь\nБелларш 1942 шарахь\nЦIиен эскарца Польше дахаран декъашхой (1939)\nСталинградан тIеман декъашхой\nСийлахь Даймехкан тIамера танкисташ\nСоветийн-финийн тIеман декъашхой (1939—1940)\nСийлахь Даймехкан тIамехь кхелхинарш\nСийлахь Даймехкан тIамера батальонийн баьччаш\nН. Э. Бауманан цIарах йолу Москвохан пачхьалкхан техникан университет\nВикипеди:Дика яззамаш абатца\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 26 июль, 06:08.


Скачать альбом Саша Скул - Nigredo (2019) бесплатно » In-Rap.ru | Русский рэп, бесплатные рэп минуса\n► In-Rap.ru - Территория Русского Рэпа » Альбомы » Скачать альбом Саша Скул - Nigredo (2019) бесплатно\nПросмотров: 232 Автор: Bazar4ik\n02. Беда (feat. Happy Kebab)\n03. Н***й тебе эти\n05. Коматоз (Памяти Рома Чудо)\n06. О любви к ближнему (feat. КОЛДКЛАУД & МЦ Андрей)\nСкачать / Download " Саша Скул - Nigredo (2019) (Альбом, 320 kbps / CDRip / Оригинальное качество) : "\nИсполнитель: Грязь (Рома Англичанин RIP) Альбом: ДК Дэнс (Вечер #2) Год выхода: 2019 Страна: Беларусь / Россия Жанр: Rap / Инди-Рок Время: 00:29:16 Качество: mp3, 320 kbps Размер: 67.1 Мб Описание: Новый\nKRESTALL / Courier - Горе-творец (2019)\nИсполнитель: KRESTALL / Courier Альбом: Горе-творец Год выхода: 2019 Страна: Россия (Москва) Жанр: Русский Рэп Лейбл: А+ Время: 0:41:07 Качество: mp3, 320 kbps (CDRip) Размер: 94.1 Мб При участии:


Бакрес — Википеди\n44°51′27″ къ. ш. 45°34′45″ м. д.HGЯOL\n↗190 стаг (2010)\nБакрес картан тӀехь\nБакрес (оьрс. Бакрес) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Нефтекумскан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\n387 ↘189 ↗190\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бакрес&oldid=4871688»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 апрель, 18:27.


Оьрсийчоьнан газан йийсарера ца ялало Европа\nТовбеца-бутт 23, 2014\nФранци-- Европан Парламентан хIусамна гергахь, Страсбург\nШинарийдийнахь Брюсселехь рогIерчу саммите гулбеллера Евробертан арахьарчу гIуллакхийн министрш. Дуккхаъ къийсамаш бинчул тIаьхьа Оьрсийчоьнна дуьхьал керла санкцеш юкъаяха барт ца хилла церан. Цу хьокъехь болу сацам тIеэцар еарийденна дIатеттина Европан Бертан дипломаташа.\nУкраинин сепаратисташа дIалаьцначу малхбалехь маьрша некъахой чохь болу кема чудаийтар бахьана долуш Оьрсийчоьнна дуьхьал яха там болуш лору дуккхаъчу тергамхоша герз дохкарна эмбарго еш йолу санкцеш. Малхбузерчу цхьа могIа куьйгалхоша а, цIеяхханчу аналисташа а оьрсашкара эцна я оьрсаша делла герз тоьхна чудаийтина лоруш ду даханчу еари дийнахь дожийна долу Ниделардандашкара Малайзе доьду кема, шена чохь 300 герга некъахо а волуш хилла долу. ХIетахь дуьйна Оьрсийчоьне герз дохкар сацадайта деза боху аьзнаш дека долалеллера Европехь, цигарчу пачхьалкхийн лакхарчу даржашкарчу нахера а, Оьрсийчоьнах болчу эксперташкара а.\nБрюсселера саммит дIайолаялле Британин арахьарчу гIуллакхийн министро Хаммонд Филипа дIахьедар динера, шен пачхьалкхенан лаам бу, Оьрсийчоьнан президентан Путинан гергарчу гуонера нахана санкцеша тIеIаткъам беш ган, аьлла. Оьрсийчоьнна дуьхьал шога санкцеш яхаран агIонча ву иштта Британин премьер-министр Кэмерон Дэвид а.\nТIаьхьарчу деношкахь цу пачхьалкхана герзаца мах лелор дехка деза бохург юхьаралаьцначех ву иза. „Вай бан беззачу кепара цу бохаман талламан дIабахьар Iалашдан деза. Амма иза дина Iен йиш яц вайн – вай Оьрсийчоьно Украинехь лелош йолу дестабилизаци сацон еза. Ткъа и бохург цунна дуьхьал кхин дIа а санкцеш яха еза бохург“, - элира цуо журналисташка.\nИштта Кремлан кхин дIа а шогачу санкцешца садукъдан деза аьлла хетачу Европерчу пачхьалкхашна юккъехь ю Швеци а, Латви а, Литва а. Ю царна юккъехь Малхбалерчу Европера пачхьалкхаш а, Польша, масала, я Чехи, шаьшна а Оьрсийчоьнан агресси бале ялар кхоьруш йолу. И пачхьалкхенаш яра шинари дийнахь Брюсселехь дIаяхьанчу Евробертан арахьарчу гIуллакхийн министрийн саммитехь Кремлана дуьхьал рогIера, хаъалла буьрсох йолу, санкцеш яхийтарехь къуьйсуш хилларш.\nАмма кест-кеста Оьрсийчоьнца доьзначу хеттаршкахь хуьлуш ма-хиллара, церан аьтто ца белира, шайн луург тIедаккха. Уггаре а чIогIа царна дуьхьал яьлларг Франци яра. Иза кхеташ а ду. Цхьа миллиард I20 миллион еврона меха контракт ю францхойн урхалло кхо шо хьалха, 20II-чу шарахь, Кремлаца йина, оьрсашна „Мистрал“ цIе йолу биркеманаш дIасалелон хIурдакеманаш дохка а аьлла. Царех хьалхарниг кху деношкахь дина а аьлла, кесталгIа Оьрсийчу дIакхачор долуш ду.\nИ ши хIума – багахь Оьрсийчоь цуо Украинерчу сепаратисташна герз латторна критика а еш, ткъа бакъдолчехь ша Оьрсийчоьнна цу тайпана деза а, мехала а хIурдакеманаш Францино дохкарий, Украинехь, хетарехь, оьрсийн ракетица некъахойн кема чудаийтарий цхьаьна муьрехь нисделла хиларо а вуно маьттазчу агIор гойту цхьаццаболчу Европерчу куьйгалхойн леламаш – шайна са хилчхьана, кхин хIуммаъ бен а ца хеташ я мехала а ца лоруш болчу, ткъа адамийн бакъонаш ларйарий, нийсо юхаметтахIотторий мерах а ца хьакхалуш болчу, нагахь санна и демократех а, адамийн бакъонехь долу деса хабарш шаьшна пайдехьа дацахь.\nХIинца Оьрсийчоьнна а, Украинина а гуонахьа хIоьттинчу хьелашкахь а ю Европерчу цхьаболчу политикийн и шалхаллаш лелоран говзалла ша ма-ярра гучуйолуш. Кхин а сов – вовшашна тIе кхойкхуш, беламечу а, кхардамечу кепе, я вуьшта аьлча, вовшашна мотт беттачу берийн амале боьрзуш бу Оьрсийчоьнца шаьш лелош долчу йохк-эцаршна зе хиларна кхерабелла болу цхьайолчу пачхьалкхийн векалш. Иштта, масала, Украинехь сепаратисташа оьрсийн герзашца беш тIом лаьтташехь, Францино оьрсашна сел кхераме а, царна сел чIогIа дезаш долу „Мистралш“ дохкарна Британино емал дича, цунна дуьхьал хIинца Iедалехь йолчу францхойн социалистийн партин куьйгалхочуо Камбаделис Жан-Кристофа аьллера, Францина критика ечул, цкъа хьалха оьрсаша шайца лелочу бизнесца дерг къасто деза британхоша, аьлла.\nЕвропахоша цу кепара вовшаш аьшнаш бар а, церан барт ийгIар а, кхеташ ма-хиллара, Кремлана вуно санехь ду. Кицанехь олуш ма-хиллара, шиннан дов даьлча, кхозлагIчунна схьадолу. Амма йоццачу ханна Оьрсийчоь керлачу санкцех кIелхьараяьллехь а, шеко а йоцуш, кесталгIа Малхбузено цунна дуьхьал дохучу гIуданийн шогалла лакхаер ю аьлла тешна ву Евробертан, Оьрсийчоьнан юкъаметтигаш шен тергонехь латтош волу политолог Чапханов Руслан. Цунна хетарехь, шинари дийнахь Евроберто сихонца Оьрсийчоьнна дуьхьал гIулчаш ца яхаран коьрта бахьана – иза европахойн цIарна цIеяххана йолу бюрократи ю.\nЧапханов: „И санкцеш хIинца ца йича ца йолучу даьлла ду гIуллакх. Оьрсийчоьнца экономикан маза мел чIогIа белахь а, уьш йийр йолуш а ю. Европахойн политикийн Iедал ду, шаьш йоккхучу хIора а гIулч, цуьнан тIаьхьалонаш муха хир ю-те, аьлла дустар. ХIинцалца а иштта вовшах а бетталуш, цхьа де, ши де, кхо деза тхуна кхин а сацамаш бан, бохуш, лела а лелла, санкцеш ян ма йирий цара Оьрсийчоьнна дуьхьал. ХIинца а йийр ю, шеко а йоцуш. Бюрократи ю уьш иштта сиха ца яран бахьана“.\nБилгал цхьа барт шинари дийнахь Брюсселехь гулбелла хилчу Евробертан коьртачу дипломатийн ца хиллехь а, амма еари дийнахь рогIерчу шайн гуламехь и гIуллакх кхин дIа а дийцаре дан дагахь бу уьш. Ткъа цкъачунна Евробертан 28 пачхьалкхенан арахьарчу гIуллакхийн министраша Еврокомиссин декъашхошна тIедиллина, Оьрсийчоьнна дуьхьал яха йиш йолчу керлачу санкцийн хьокъехь талламаш бар.\nЕвропа стенна кхоьру Оьрсийчоьнах?


Комон (Па-де-Кале) — Википеди\n50°17′19″ къ. ш. 2°01′48″ м. д.HGЯOL\nКомон (фр. Caumont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу ШегӀенн, ЛабгӀуа, ГӀеньовиль, Толлан, Фонтен-л'Еталон, Женн-ИвегӀньи.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Комон_(Па-де-Кале)&oldid=7836660»


Трен (Орн) — Википеди\n48°50′36″ къ. ш. 0°01′59″ м. д.HGЯOL\n▼1240 стаг (2018 шеран 1 январь)\nТрен (фр. Trun) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Монтрей-ла-Камб, Кулонс (Орн), Екорш, Фонтен-ле-Бассе, Лувьер-ан-Ож, Ноф-сюр-Див, Турне-сюр-Див. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Трен_(Орн)&oldid=5191272»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 13:40.


9 — Сýрат Аттавбах1 « islamanserlo.net\nАхьмад Хьамза | Iаьрбийн мотт: 2-гIа том, 3-гIа дарс, 2-гIа дакъа\nАбу IабдуллахI: Къематдийнах тешар, 1-ра дакъа (10.03.2017).\n9 — Сýрат Аттавбах1\n9 — Сýрат Аттавбах1 [Тóбадар] [Мадийнатахь доьссина, 129 аят ду]\n1.[х1ара] Аллах1ерá а, Цуьнан элчанéрá а ц1анвалар ду [Дáлла] дéкъахой бечáрех аша [шайца] барт бинчаьрга.\n2.[х1ай Дáлла дéкъахой бинарш] Шу лéла лаьттахула беа баттахь [маьрша], шуна хаийла баккъалла а, аш Аллах1 г1óрасиз вийра вóций, баккъалла а, Аллах1а керстанаш [дуьнéнахь , эхартахь] сийсаз бийр буй.\n3.[х1ара] Аллах1ерá а, Цуьнан элчанерá а д1ахаийтар [д1адовзийтар] ду адамашка доккха хьадж дехкаран [г1урбан] дийнахь, баккъалла а, Аллах1 ц1ена ву [Шéца] дéкъаховечáрех, [иштта] Цуьнан элча ву. Ткъа аша [дохко а девлла] тóбадахь , иза тоьлуш ду шуна, [амма] шу д1адерзахь, шуна хаийла баккъалла а, аш Аллах1 г1óрасиз вийра воций. Ахьа кхаъбаккха шаьш [Дéлах] цатешначаьрга лазóчу 1áзапца\n4.[Дáлла] Дéкъахойбинчáрех аша шайца барт бинарш бóцурш, цул т1аьхьа [бехкамех] шуна х1уммá эшийна бóцурш, я шуна дуьхьал цхьаннé г1одина бóцурш, цéран барт кхóчуш бé аша, цéран хàн чекх йáллалц, баккъалла а, Аллах1ана дукха бéза [барт ларбарехь Шех] кхоьрурш.\n5.Ткъа [ц1ий 1áнорах] дихкина беттанаш д1адевлача, ашa байъа [Дéлаца] дéкъаховийраш шайна уьш карийначохь, ашa схьалéца [йийсар бе] уьш, гó лáца цéран , [к1ела] ховша цáрна массó к1éлонгахь. Ткъа уьш дохкóбовлахь, цáра лáмаз х1оттадахь, закат лахь, ашa [маьрша] бита цéран некъ. Баккъалла а Аллах1 гечдийриг, къинхетамениг ву.\n6.[Дáлла] Дéкъаховечáрех цхьаммó хьоьгара [шéна] г1о [к1елхьарваккхар] лехнехь, г1оьна к1ел лáца и, цуна Аллах1ан къамел хазийтархьама, цул т1аьхьа д1акхáчавé иза шéна кхéрам бóцучу меттигé. И [хьукма], баккъаллá а уьш ца хууш къам хиларна ду.\n7.Мýха хир бу [Дáлла] декъахóвечéран барт Аллах1ана гергахь а, Цуьнан элчана гергахь а, Хьарам-маьждигна гергахь ашa шайца барт бинарш бóцучéран?! Уьш шуна нийса [тéшаме] хилахь, шу а хила цáрна нийса [тéшаме] ! Баккъаллá а Аллах1ана бéза [Шех] кхоьрурш.\n8.[цаьрца барт] Мýха [хир бу]? Шаьш шуна т1ехь тóлахь , цáра тергал дийра [лардийра ма] дац шуна юккъехь [долу] гергарло а , тéшам [барт] а [мелхо а хьийзор дукх шу]. Шу рéза до цáра шайн батошца [хазчу къамéлашца, амма] дуьхьал ду цéран дегнаш [барт т1ехь чекхдовларна], цáрех дукхах берш [тéшамбóцу] пéсакънах бу.\n9.Цáра йоьхкина Аллах1ан билгалóнаш к1еззигчу мéхах, [нàх] бухатоьхна цáра Цуьнан новкъах. Баккъаллá а уьш — [ма] вóн хилла [царна] цáра [шá] деш хилларг.\n10.Цáра тергал ца до муъмастагехь гергарло а, тéшам [барт] а. Уьш бу уьш [зуламдарехь] т1ехбевлларш.\n11.Ткъа уьш дохкóбовлахь, цáра лáмаз х1оттадахь, закат лахь — т1аккха шун вежарий бу [уьш] динехь. Óха билгалйо [Тхан] билгалóнаш [ойла ян] хуучу нáхана .\n12.Цáра шайн дуйнаш къарбинехь , шайн барт [хиллачул] т1аьхьа , шун динна 1иттарш йинехь , шу лата керсталлин баьччанех , баккъалла а уьш – дуйнаш [бакъ] бац цéран . Т1аккха совца тарло уьш .\n13.Шу ца лета ткъа [шуна биъна] шайн дуйнаш къарбинчу , элча [Маккара] áраваккха г1оьртинчу [дагахь хиллачу] къóмах , цáра [ма] дóлийна шоьца [латар] дуьххьар ?! Шу кхоьру цáрех ?! Аллах1 [ма] ву шу Шех кхéра т1ех хьакъ верг, шу муъманах делахь .\n14.Лата цáрех , Аллах1а шун куьйгашца 1áзап лур [ма] ду царна , уьш сийсаз бийр [ма] бу , цáрна т1ехь шуна г1о дийр [ма] ду , муъманéхан кийранаш [дегнаш цáрех] 1áбор [ма] ду ,\n15.церан дегнийн дéралла [оьг1азло] д1атилор [ма] ю . Аллах1а Шéна луучунна дохкóвалар къóбал до . Аллах1 хууш верг, кхéтам берг ву .\n16.Шуна хетнера [моьттинера] тов шаьш [зéн ца зуьйш д1атесна] 1адда дуьтур ду , Аллах1ана хиънá [бевзинá] бóцуш шух шаьш [дóггах г1áзóтехь] къахьегнарш а , Аллах1 вóцуш , Цуьнан элча вóцуш , муъманах бóцуш [кхин] доттаг1ий ца лецнарш а ?! Аллах1 хууш ву аша дийриг .\n17.[Дáлла] Дéкъаховечарна [бакъó] ца хилла [я цаьрца дóг1уш дац] Аллах1ан маьждигашкахь 1ар , шаьш керста хиларца шайн дог1машна т1ехь [шаьш] теш болуш . Уьш – цéран 1амалаш эрна йайна , гуттар ц1ергахь лаьттар бу уьш .\n18.Баккъалла а Аллах1ан маьждигашкахь 1ийр ву , шá Аллах1ах , т1аьхьарчу дийнах тешнарг а , лáмаз х1оттийнарг а , закат делларг а , Аллах1ах бен ца кхийранарг а . Уьш герга бу [бакъонна т1ехь] нисбеллачáрех хила .\n19.Ашa хилийтина [тов] хьажóна хидалар а , Хьарам-маьждигехь 1ар а , Аллах1ах а , т1аьхьарчу дийнах а тешнарг , Аллах1ан новкъахь [джих1адца] къахьегнарг санна ? Цхьатерра бац уьш Аллах1ана гергахь . Аллах1а ца нисдо зуламе къам .\n20.Шаьш [Дéлах] тешнарш , [Дéлан дуьхьа] махкахбевлларш , шайн даьхнешцá а , шайн дог1машцá а Аллах1ан новкъахь [джих1адца] къахьегнарш – Аллах1ан гергахь т1ех беза бу даржехь . Уьш бу уьш [ялсаманийца] тоьлларш\n21.Царна кхаъбоккху цéран Дáла Шéгарчу къинхетамца а , [Шá цáрна] рéзахиларцá а , [ялсаманин] бошмашцá а , шайна чохь цáрна [дáимна] лаьтташ [долу] зовкх долуш [йолчу] ,\n22.[шаьш] цу чохь лаьттар [1ийр] болуш дáимнá а . Баккъалла а Аллах1 – Цунна гергахь йоккха ял ю [царна].\n23.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Ма лéца шайн дай , шайн вежарий [шайна цáрех] доттаг1ий [бай , нагахь] царна иймáнал керстаналла дукхадезнехь . Шух цáрех [шайна] доттаг1ий бинарг [милла велахь] , уьш бу [шуна] уьш зуламхой .\n24.Ахь ала :»Нагахь санна шун дай , шун к1ентий , шун вежарий , шун зударий [майранаш] , шун гергарнаш , ашa гулдина даьхнеш , шá [д1ацадоьдуш] сацарх шу кхоьруш долу совдéгар , шу шайна рéза долу [шун] х1усамаш шуна т1ех дукхаéзаш елахь Аллáх1ал а , Цуьнан элчанал а , Цуьнан новкъахь [джих1адца] къахьéгарал а , т1аккха шу хьéжа Аллах1 вáллалц Шен омaрца . Аллах1а ца нисдо пéсакъ къам».\n25.[Дéлóра] Бакъдолуш , Аллах1а тóлийна шу дуккха [т1еман] меттигашкахь , [иштта] «Хьунайн» дийнахь а , [оцу дийнахь] шун дукхаллó тáмашбайтира шоьга , [амма] цо хьалха ца даьккхира шух х1уммá а , [кхéрадаларна] гатделира шуна латта шен шóраллийца , т1аккха [эшна] юхадирзира шу букътоьхна .\n26.Цул т1аьхьа Аллах1а синтем боссийра Шен элчаннá а , муъманáханá а т1е , [малийкин] эскарш диссийра Цó , шуна шаьш гина дóцу , Цó 1áзапдира шаьш [Дéлах] цатешначарна . Иза цатешначéран бéкхам бу .\n27.Т1аккха Аллáх1а гечдийр [тóба къóбалдийр] ду цул т1аьхьа Шéна луучунна . Аллах1 гечдийриг , къиннхéтамéниг ву .\n28.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Баккъаллá а [Дéлаца] дéкъаховийраш боьха бу [шуна] . Уьш [хьадж доьхку аьлла] герга [улле] ма бóг1ийла хьарам-маьждигна х1окху шайн [хьадж дехкаран] шерал т1аьхьа . [нагахь санна] Шу [уьш совдéгарна ца баьхкина аьлла] къоьллах кхéраделлехь , Аллах1а шу хьалдолуш дийр [ма] ду Шен комаьршаллах , Шена лаахь . Баккъалла а Аллах1 хууш , кхéтам болуш ву .\n29.Т1ом бé шаьш Аллах1ах , т1аьхьарчу [къéмата] дийнах цатéшачарцá а , шá Аллах1á , Цуьнан элчанó хьáрам динарг хьáрам ца дечарцá а , бакъ дин ца лелóчарцá а , шайна жайна деллачáрех болчу , цáра [имaн ца диллахь , эшначу] куьйга ясакх яллалц , шаьш сийсаз болуш .\n30.Жуьгташа элира :»1узайр — Аллах1ан к1ант ву». Насáрáш [керстанаша] элира :»Масийхь [1ийса] — Аллах1ан к1ант ву». Иза [цáра] шайн батошца [аьлла] цéран [бухбóцу] áлар ду . Уьш тарло [оцу шайн къамéлехь] шаьш [шайл] хьалха [Дéлах] цатешначéран áларх . Аллах1а х1аллaкбойла уьш ! [оццул] Тила муха лур бу ?!\n31.Цáра [жуьгташа] лéцира шайн молланаш а , [керстанаша] шайн мозг1арш а делий бина , Аллах1 [1адда] витина , Марьяман к1ант Масийхь [1ийса] а [лéцира цáра дéла вина]. Цаьрга омaр ца динéра , цхьана Дáлла 1ибáдат дарца бен , кхин дéла [ма] вац Иза вóцург , ц1ена ву Иза цáра [Шéца] дéкъаховечух .\n32.Царна лаьа , шайн батошца Аллах1ан нур [дин] д1адайъа . [амма] Аллах1 рéза вац , Шен нур кхóчуш дан бен , [Шех] цатéшачарна иза цадезнехь а .\n33.Иза ву , Шá Шен элча ваийтинарг нийсонцá а , бакъонан динцá а , и тóлорхьама массо динна т1ехь , [Шéца] дéкъаховечарна иза цадезнехь а .\n34.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Баккъалла а жуьгтийн молланех а , [керстана] мозг1арех а дукхахберш — [Дéлора] хaрцонца нéха даьхнеш [ма] дуу цáра , Аллах1ан нéкъах [нах] буха [ма] бетта цáра . Шаьш деши , дети гулдеш берш , Аллах1ан некъахь цуьнах харж ца еш , ахьa цаьрга кхаъбаккха лазóчу 1áзапца .\n35.Оцу дийнахь ц1ийдийр [кхохкор] ду уьш жоьжахатин ц1ергахь , цаьрца дáгор ду цéран хьаьжнаш , цéран áг1óнаш [хéнаш] , цéран баккъаш . [цаьрга эра ду] «Х1ара ду , шá ашa шайн дог1машна гулдинарг , 1овша шá ашa [дуьнéнахь] гулдеш хилларг».\n36.Баккъаллá а Аллах1ана гергахь беттанийн дагардалар [масалла , дукхалла] — шийтта бутт бу , Аллах1ан жайнахь [билгалбина] , Цо стигланаш а , латтá а кхоьллинчу дийнахь , цáрех биъ бихкина [вóниг дан ца магийна , беза] бу . Иза деза [нийса] дин ду . Ашa зулам ма дé царна чохь шайн дог1машна . Ашa т1ом бé [Дéлаца] дéкъахoвечарца массáра , цáра шоьца т1ом ма-барра массáра , шуна хаийла баккъалла а Аллах1 [Шех] кхоьручарца вуйла .\n37.Баккъалла а [бутт шен хéнал] т1аьхьататтар , керстаналлехь сов вáлар ду , шéца шаьш [Дéлах] цатешнарш тилош [долу] , цхьана шарахь мага бо цáра и [шайна] , вукха шарахь мага ца бо цáра и , Аллах1а шá цамагийна дагардаларца [масаллийца] нисбалархьама , т1аккха Аллах1а цамагийнарг магорхьама . Царна хаздина шайн 1амалийн вóлла . Аллах1а нис ца до [Шех] цатéша [керста] къам .\n38.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Шуна х1ун хилла , шайга Аллах1ан новкъахь [г1азóтана] áрадовла аьлча [кхайкхича , мало , к1áдо йина] лаьттéхьа ма даздели [ма таь1и] шу ?! Шу рéза хилла ткъа , дуьнéнан дáхарна эхартал а [и дукхадезна] ?! Дуьнéнан дáхаран зовкх [ма] дац эхартахь [долчуьнца дуьстича] к1еззиг [х1ума] бен .\n39.Шу [г1áзóтана] áра ца довлахь , Цо шуна 1áзап дийр ду лазóчу 1áзапца , кхéчу къóмаца шу хуьйцур ду , ашa Цунна зен дийр дац цхьанá х1уманца . Аллах1 массó х1уманна т1ехь ницкъ кхóчуш ву .\n40.Ашa цунна [элчанна] г1о ца дахь , бакъдолуш Аллах1а г1одина цунна , шаьш [Дéлах] цатешначáра иза áраваьккхинчу хéна , шиннах шолг1аниг волуш , и шиъ хьех чохь волчу хéна , цо [элчано] шен нáкъосте [Абу бакре] óлучу хéна :»Хьо г1айг1ане ма хила , баккъалла а Аллах1 вайца ву» , т1аккха Аллах1а боссийра цунна т1е Шен синтем , Цо ч1аг1вира и [элча] шуна гина дóцучу эскаршца , Цо дира шаьш [Дéлах] цатешначéран дош лахара , Аллах1ан дош – и ду лакхара . Аллах1 сийлахь верг , кхетам берг ву .\n41.Áрадовла [дéг1ана] дайнаш [къóна дерш] , [дéг1ана] дезанаш [къéна дерш] , къахьéга [г1áзот-дé] шайн даьхнешцá а , шайн дог1машцá а Аллах1ан новкъахь . Иза [дуьнéнахь , эхартахь] тоьлуш ду шуна шу [пайден дерг] хууш делахь .\n42.И [г1áзотан áравáлар] хиллехьáра гергара пайдá а , юххера некъ а хьуна т1аьхьах1уьттур ма бара уьш , делахь а гéнахийтира царна [и Шéма боьду] некъ . Аллах1аца дуйнаш буур бу цáра хьуна , тхан ницкъ кхаьчнéхьáра шоьца áрадевлла хир ма дара тхо [бóхуш] . Шайн дог1маш х1аллак до цáра . Аллах1ана хаьа , баккъалла а уьш харцлуьйш буй .\n43.Аллах1 хьайна къинт1éра вáларг , царна [ц1ахь совца] пурба х1унда делла ахьa , хьайна [цáрех] шаьш [бехказлóнашкахь] бакълийнарш билгала бовллалц , харцлуьйраш бовззалц ?!\n44.Хьоьга пурба ца доьху шаьш Аллах1ах а , т1аьхьарчу [къéмата] дийнах а тéшачара , шайн даьхнешцá а , шайн дог1машцá а г1áзот дарх [ц1ахь совца] . Аллах1 хууш ву [Шех] кхоьрурш [муьлш бу].\n45.Баккъалла а хьоьга [ц1ахь совца] пурба доьху Аллах1ах , т1аьхьарчу [къéмата] дийнах цатéшачáрá а , [ахьa деанчух] шайн дегнаш шекдевллачáрá а , уьш шайн шекóнехь боьхна [лéлаш] бу .\n46.Царна [хьоьца] áрабовла лиънéхьáра , цунна [т1еман] г1ирс кечбина хир ма бара цáра , делахь а Аллáх1ана цадийзира [г1áзóтана] цéран [хьоьца] бахкар , [цундела] Цó хьéбира [совцийра] уьш , [цаьрга] элира :»Ц1ахь 1аьчарца ц1ахь 1é !»\n47.Шоьца áрабевллехьáра , цáра шу совдóхур ма дáцара [сóбарх , низамах] доьхна хьовзарехь бен , цáра сихó йийр ма яра шуна [юкъахь] питан [эладитá даржа] лууш . Шуна юкъахь бу цаьрга ладоьг1урш . Аллах1 хууш ву [шоьх] зуламхой [муьлш бу].\n48.[Дéлóра] Бакъдолуш [цул] хьалхá [ма] лиънéра цáрна питан , хьýна [дерриге] г1уллакхаш [белхаш] кéгийра [т1екелдéхира] цáра , бакъдерг дáллалц , Аллах1ан болх гучубáллалц , уьш [и] цадéзаш болуш .\n49.Цáрех ву шá óлург :»[ц1ахь 1ан] Пурба лóхьа сýна , ма зéхьа со [хьайца áраваккхе] !» Вá , [оцу дашца] питне эгна уьш ! Баккъалла а жоьжахати , керстанна гó бина ма ю .\n50.Хьуна т1е [цхьа] дика деача , царна цатам бо цо . Ткъа хьуна т1е [цхьа] бáла беача , цáра óлу :»Бакъдолуш , óха [х1окхул] хьалха [т1едирзина] дóладира тхан г1уллакхан». [д1аберзе] Д1абоьду уьш , [шайн балхах] шаьш баккхийбуьйш .\n51.Ахь áла :»Тхýна [даннé а] т1едóг1ур ма дац , Аллах1а тхýна яздинарг бен , Иза ву тхан эла . Аллах1ана т1етовжийла муъманах !»\n52.Ахь áла :»Шина диканах [г1áзотехь кхалхарх , я тóлам баккхарх] цхьаьнга бен хьоьжий ткъа шу тхуна ? Тхо ду шуна хьоьжуш , Аллах1а Шéна гергара , я тхан куйгашца шуна 1áзап т1едаийтаре . Хьéжа шу , баккъалла а тхо ду [шуна] шоьца хьоьжуш 1аьш».\n53.Ахь áла :»Харжйé-аш лаьаш , я цалаьаш , шоьгара [яннé а] къóбал йийр ма яц и . Баккъалла а шу хилла пéсакъ къàм».\n54.Уьш буха ма ца тоьхна шайгара шайн харжаш къóбал ярха , баккъалла а уьш Аллах1ах , Цуьнан элчанах а цатéшаро бен . Лáмазе ца бóг1у уьш шаьш малончанаш болуш бен , харж ца йо цара шаьш [и харж-яр] цадéзаш болуш бен .\n55.Хьо цец ма воккхийла цéран бáхамашá , цéран бéрашá . Баккъалла а Аллах1ана лаьа цаьрца уьш дуьнéнан дáхарехь 1áзапé лáцá а , уьш керста болуш цéран синош довлá а .\n56.Аллах1аца дуйнаш буу цáра , баккъалла а шаьш шоьх ма ду [бóхуш] . Уьш [ма] бац шоьх , амма кхоьруш къам ду уьш .\n57.Шайна д1алечкъийла , я хьéхарш , я лаьттах доьду 1уьрг кардахьáра , цига д1ахьолхур ма бара уьш , шаьш сихбелла .\n58.Цáрех ву шá сáг1анашкахь [закаташ нийса дéкъарехь] хьан бехкбоккхург , ткъа шайна цáрех [цхьа дáкъа] делча шаьш рéзахуьлуш , ткъа шайна цáрех ца делча шаьш оьг1азоьхуш .\n59.Баккъаллá а уьш рéзахиллéхьáра шайна Аллах1á а , Цуьнан элчанó а деллачунна , цáра аьллéхьáра :»Тхýна тоьур ву Аллах1 , тхýна лур ду Аллах1а a Шен комаьршаллах , [иштта] Цуьнан элчано а . Баккъалла а тхо Аллах1е догдохуш ду».\n60.Баккъаллá а сáг1анаш [закаташ] Аллах1ера парз хилла пéкъаршнá а , мисканашнá а , [уьш гулдеш] цу т1ехь болхбечарнá а , шайн дегнаш [ислáмаца] бертадáлочарнá а , [лайш] азатбáхарехь [маьршабáхарехь] а , [т1ехь] дéкхардоллучарнá [шайх г1ýда хьаьрчанчарнá] а , Аллах1ан новкъахь [г1áзотдечарнá] а , [некъбоьхначу] нéкъан к1антанá [некъахочуннá] а [дóг1уш , луш] ду . Аллах1 хууш верг , кхéтамé верг ву .\n61.Цáрех бу шаьш пайхамарна [къамéлаца] халахоьтуьйтурш , цáра олу :»Иза [шéга схьааьлларг , схьадийцинарг бакъдеш] лергаш [долуш] ву». Ахь ала :»Шуна диканна [бакъ-харц девзаш] лергаш [долуш] ву [иза , шá] Аллах1ах тéшаш , муъманáхах [хезначух] тéшаш ву , шоьх шаьш [Дéлах] тешначарна [шá] къинхетам бу [иза]» . Аллах1ан элчанна халахоьтуьйтурш , цáрна лазош [долу] 1áзап ду .\n62.Шуна Аллах1аца дуйнаш буу цáра шу рéзадархьама , Аллах1 а , Цуьнан элчá а сов хьакъ вар-кха цáра Шá рéзаван , уьш муъманах хилча .\n63.Царна ца хиъна , баккъаллá а шá Аллах1ацá а , Цуьнан элчанцá а мостаг1алла [дов] лéлóриг [милла велахь] , баккъалла а цунна жоьжахатин ц1е хир юй [шá] гуттар цу чохь лаьтташ [хир йолу] ? И ю-кх [и] йоккха сийсазалла [дéкъазаллa].\n64.Мунéпикъаш кхоьру шайна т1е [Дáла] сýрат доссóрах , шайга шайн дегнаш чохь дерг дуьйцуш . Ахьа áла :»[х1аъ] Кхарда шу [ма дáша шу элчано деанчух] ! Баккъалла а Аллах1а áра [1óра] доккхур [ма] ду шу шех кхоьрург».\n65.[Делора] Ахьа цаьрга [шу] бусалбанашна [х1унда лийра] хаьттича , цара эра ма ду :»Баккъалла а тхо-м [бéгашна хабарш] дуьйцуш а , ловзуш а дарий». Ахь áла [цаьрга] :»Аллах1ах , Цуьнан áятех , Цуьнан элчанах кхаьрдаш [цадéшаш] дара шу ?!»\n66.Бехказа ма дийла , бакъдолуш керстаналла дина ашa шаьш [Дéлах] тешначул т1аьхьа ! Тхо шоьх цхьана тóбанна къинт1éра довлахь а , [шоьх цхьайолчу] тóбанна 1áзап дийр ду Оха . Баккъалла а уьш къиношдеш хиларна .\n67.Мунéпикъстегарий а , мунéпикъзударий а цáрех цхьаберш вукхáрех [схьабевлла цхьаъ] бу [уьш] , цáра омaр до вóчуьнца , цамагадо [диканца] девзинарг , шайн куьйгаш къовлу цáра [харж ярха] , Аллах1 [ца хьахош] вицвина цáра , [т1аккха] Цо а бицбина уьш [Шен диканех] . Баккъалла а мунéпикъаш , пéсакънах бу уьш .\n68.Аллах1а ч1áг1о йина мупéпикъстегаршнá , мунепикъзударшнá , керстанашнá жоьжахатин ц1ерца [шаьш] гуттар цу чохь лаьтташ [хир йолу] . И тоьур ю царна [1áзап даларехь] . Аллах1а шайна не1алт аьлла [Шен къинхéтамах гéнабаьхна уьш] . Царна [цахéдаш] д1ах1оьттина [лаьтташ долу] 1áзап ду .\n69.Шул хьалхарчарна санна [1áзап хир ду шуна а] , уьш бара ницкъехь шул чóг1á а , даьхнешкахь , доьзалшкахь [шул] àлсам а [х1еттé а 1áзап дира царна] . Цáра шайн дéкъах зовкх хьийгира , ашa шайн дéкъах зовкх хьийги , шул хьалхарчáра шайн дéкъах зовкх ма-хьеггара , ашa [харцдерг] дийцира цáра ма-дийццара . Уьш — цéран 1амалаш [мéл бóцуш эрна] яйна дуьнéнахь а , эхартахь а . Уьш бу уьш эшнарш .\n70.Цáрна ца деана [тов] шайл хьалхарчéран хабар – Нýхьа къóман [хичубахийтарх] а , «1áдин» [мохца х1аллакбарх] а , «Самýдан» [ц1ог1ано лáцарх] а , Ибрáх1им къóман а , «Мадьяна» дайн [Шу1айб къóман] а , [Лýт1ан къóман] шахьарийн [яртийн] а ?! Царна баьхкира цéран элчанаш билгалóнашца [баххашца] . Аллах1 вáцара цáрна зуламдийр долуш , делахь а уьш бар-кха шайн дог1машна зуламдеш .\n71.Муъмастегарий а , муъмазударий а цáрех цхьаберш вукхáрех [схьабевлла цхьаъ] бу [уьш] , цáра омар до [диканца] девзинчуьнца , цамагадо вóниг , лáмаз [х1отта] до цáра , закат ло , Аллах1анá а , Цуьнан элчаннá а муьт1ахь бу уьш . Уьш – Аллах1а къинхéтам бийр бу цáрех . Баккъалла а Аллахь сийлахь верг , кхéтам берг ву .\n72.Аллах1а ч1áг1о йина муъмастегаршнá а , муъмазударшнá а шайна к1елахула тáтолаш лéлаш [йолу , шаьш] гуттар цу чохь лаьттар болу [ялсаманин] бошмаш [яларцá] а , «1адн» [дáхаран] бошмашкахь хаза х1усамашцá а . Аллах1ера [царна] рéзахилар вунó доккха [деза] ду . И бу иза боккха тóлам .\n73.Х1ай пайхамар ! Джих1ад [г1áзот] дé керстанашцá а , мунепикъашцá а , к1оршаме [шóга] хила цаьрца . Цéран чуг1ойла жаьжахати ю . Ма вон воьрзийла ю-кх и .\n74.Аллах1аца дуй буу цáра , шаьш [и] аьлла [ма] дац [бóхуш , Дéлора] бакъдолуш цáра керстаналлин дош [ма] аьлла , шайн бусалбаллин т1аьхьа керстá [ма] хилла , шаьш ца кхаьчначуьнга [кхáча] хьаьвсира уьш . Цáра гáмó ца лéлийра , Аллах1á а , Цуьнан элчано а шаьш Шен комаьршаллах хьал долуш дарнá бен . Уьш [тóба дина] дохко бовлахь , царна тоьлуш хир ду и , [ткъа тóбадарха] уьш д1аберзахь , Аллах1а царна 1азап дийр ду лазочу 1азапца дуьнéнахь а , эхартахь а .\n75.Цáрех ву шá Аллах1ана ч1áг1о йинарг , [Дéлора] Цо тхуна Шен комаьршаллах [тарó] лахь , оха сáг1á лур ма ду , тхо диканáхах хир ма ду [аьлла].\n76.Ткъа Цо шайна Шен комаьршаллах делча , сутара хилира уьш цуна , д1абахара уьш , шаьш д1áбирзина .\n77.Цо мунéпикъалла йитира [кхоьллира] царна шайн дегнашкахь , уьш Шéна дуьхьалкхéтар болчу [къéмата] дийналц , цáра Аллах1ана хилпало [шалхо] ярна а шаьш Цунна йинчу ч1áг1онгахь , уьш харцлуьйш хиларнá а .\n78.Царна ца хиъна , баккъалла а Аллах1ана шайн хьуламéниг а , къайлахниг а хууш хилар а , баккъалла а Аллах1 къайлéнаш сов хууш верг вуйла а ?!\n79.Шаьш анташ дóхурш муъманáхах сáг1анаш даларна т1ийра болчéран , шайна шаьш къахьегнарг бен цакарош болчу , цáрех [муъманáхах] кхаьрда уьш , [т1аккха] Аллах1 кхаьрдара цáрех [мунéпикъех] , царна лазош долу 1áзап [хир] ду .\n80.Ахьa царна гечдар дéхийла , я царна гечдар ма дéхийла , ахьa царна кхузткъе иттаза гечдар дехчá а Аллах1а царна [даннé а] гечдийр ма дац . Иза , баккъалла а уьш Аллах1ах а , Цуьнан элчанах а цатéшарна ду . Аллах1а ца нисдо пéсакъ къам .\n81.[г1áзоте] Цабаьхкинарш баккхийбийра Аллах1ан элчане лáцадýг1уш шайн ц1ахьбисарх , царна цадийзира Аллах1ан новкъахь шайн даьхнешцá а , шайн дог1машцá а джих1ад [г1áзот] дар . Цáра элира :»Сих ма ло йовхонгахь [г1áзотана áрадовла] !» Ахь áла [цаьрга] :»[шу доьрзур долу] Жоьжахатин ц1е йовхонна [цул] сов ч1óг1а ю [шуна]», уьш кхéташ хиллехь .\n82.К1еззиг боьлийла уьш , дуккхá боьлхийла уьш шаьш гулдеш хиллачун бéкхамна .\n83.[ткъа] Аллах1а хьо цáрех цхьана тóбанé вухáверзийна , цáра хьоьга [г1áзотана юхахула áрабовла] пурба дехча , ахь áла :»Цкъá а соьца [г1áзóтана] áрадевр ма дац шу , цкъá а соьца [цхьанá] мостаг1на дуьхьал т1ом бийр ма бац ашa . Баккъалла а шу рéза хилира ц1ахьдиса [со] дуьххьара [áравóлуш] . [х1инцачул т1аьхьá а] Ц1ахь-1é шу [хьалха] цабаьхкинчарца».\n84.Цкъá а цáрех цхьаннé т1ехь [и] велча [докъа] лáмаз ма дéлахь , цуьнан каш т1е ма х1отталахь . Баккъалла а уьш цатешна Аллах1ах а , Цуьнан элчанах а , уьш белла шаьш пéсакъ болуш .\n85.Хьо цец ма воккхийла цéран даьхнеш а , доьзалш а . Баккъалла а Аллах1ана лаьа царна дуьнéнахь цаьрца 1áзап дан а , шаьш керста болуш цéран синош довлá а .\n86.[Аллах1а] Цхьа сýрат доссийча :»Аллах1ах тéша , Цуьнан элчанца [цхьана] джих1ад [г1áзот] дé» — [аьлла] , цáрех хьóлан дайша хьоьга [ц1ахь-1ан] пурба дийхира , цáра элира :»Дитахь тхо ц1ахьбуьсучарца хила».\n87.Уьш рéзахилира цабаьхкинчарца шаьш хила , [цундела] цéран дегнаш т1е мух1ар тоьхна [Дáла] , кхéташ бац уьш [шайнa пайден дерг х1ун ду].\n88.Амма элчано а , шаьш цуьнах тешначарá а джих1ад [г1áзот] дира шайн даьхнешцá а , шайн дог1машцá а . Уьш – царна [эхартахь] диканаш ду, уьш бу уьш дéкъалберш .\n89.Аллах1а царна кечйина , шайна к1елахула тáтолаш лéла [ялсамани] бошмаш , [шаьш] цу чохь гуттар лаьтташ [йолу] . И бу-кх боккха тóлам .\n90.Áкха [áренан] 1арбойх [шаьш г1áзот ца дарна] бехказбуьйлурш баьхкира шайна [и] магадайта [гечдайта] . Шаьш Аллах1 а , Цуьнан элчá а харцвинарш [бехказбовлá ца бóг1уш] ц1ахьбисара . Цáрех шаьш [Дéлах] цатешначарна лазош долу 1áзап т1едóг1ур ду .\n91.Заь1апхошнá [г1ийлачарнá] а , цомгучарнá а , шаьш [т1еман г1ирсана] ян харж ца карош болучарнá а т1ехь къа дац [уьш ц1ахьбисарна] , Аллах1ацá а , Цуьнан элчанцá а уьш догц1ена хиллехь . Дикадечарна т1ехь [бехк билла] цхьá некъ бац . Аллах1 гечдийриг , къинхетамениг ву .\n92.Хьоьга шаьш [г1áзоте] бигийтархьама хьо волчу баьхкича , ахьа [шайга] :»Суна ца карайо шéна т1ехь шу дига [шу т1еховшо] х1умa» -аьлча , харж ян шайна х1умма ца караярна г1айг1анна шайн б1аьргаш б1аьрхих дуьзнá долуш д1абирзинчарна т1ехь а дац [къа].\n93.Баккъалла а [бехк билла] некъ бу , шаьш хьóладай болуш хьоьга [шаьш ц1ахь-1ан] пурба доьхучарна т1ехь .Уьш рéзахилира цабаьхкинчарца [зударшца бухабисана] шаьш хила . Аллах1а мух1ар тоьхна цéран дегнаш т1е , царна ца хаа [и].\n94.Шуна бехказабуьйлу уьш шу [шахьаре] духадирзича , ахь áла [цаьрга] :»Ма дийла [тхуна] бехказа , тхо шух [тешнé а] тéшар [долуш] ма дац . Бакъдолуш Аллах1а дийцина [довзийтина] тхуна шун хабарех [хьéлашех дерг] . Шун 1амал гур ю Аллах1анá а , Цуьнан элчаннá а , цул т1аьхьа шу дерзор ду къайлаха дерг , къайлаза [гуш] дерг Хуучуьнга , т1аккха Цо дуьйцур ду шуна ашa деш хилларг».\n95.Шу [г1áзотера] уьш болчу духадирзича , Аллах1аца дуйнаш буур бу цáра шуна , шу шайгара [бехкаш дáхарх] д1адерзийта . Д1адерза шу цáрех , баккъалла а уьш боьха [нах] бу . [эхартахь] Цéран чуг1ойла жоьжахати ю , цáра [къинойх] гулдеш хиллачунна бéкхамна .\n96.Шуна дуйнаш буу цáра шу шайна рéзахилийтархьама . Шу царна рéзахилчá а , баккъалла а Аллах1 рéза [хир] вац пéсакъ нáхана .\n97.Áкха 1арбой керстаналлехь а , мунéпикъаллехь а [кхéчарел] сов ч1óг1а бу , Аллах1а Шен элчанна т1едоссийнарг шайна ца хаар [ца довзар , шайца] сов дóг1уш [хьакъ долуш] бу . Аллах1 хууш верг , кхетам берг ву .\n98.Áкха 1арбойх ву шá [Аллах1ан новкъахь] ен харж зен [г1ýда] лóрург [хéтарг] а , шуна хьовзамаш [бáланаш т1ебахкар] ларбийриг [царна к1елахиънарг] а . Царна хулийла [и] вон хьовзам [бáла] . Аллах1 хезаш верг , хууш верг ву .\n99.Áкха 1арбойх ву шá Аллах1ах , т1аьхьарчу [къéмата] дийнах тéшарг а , шá [Аллах1ан новкъахь] еш йолу харж Аллах1ана гергавахар , элчан до1анаш [к1елавахар] лóрург а . Вá ! Баккъалла а иза , царна [Аллах1ан] гергавахар [ма] ду . Аллах1а Шен къинхéтам юкъабáлор бу уьш . Баккъалла а Аллах1 гечдийриг , къинхетамениг ву .\n100.Махкахбевллачáрех [мух1áжирех] , г1оьнчех [ансáрех] хьалхарнаш , дуьххьарлéранаш а , шаьш диканца царна т1аьхьабаьзнарш а , Аллах1 рéзахилла царна , уьш а рéзахилла Цунна , Цо царна кечйина , шайна к1елахула тáтолаш лéла [ялсаманин] бошмаш , [шаьш] цу чохь гуттар абадехь лаьтташ [хир йолу] . И бу-кх боккха тóлам .\n101.Áкха 1арбойх шуна гóнахарчех а , Мадийнат [шахьар] ох1лунах а мунéпикъаш бу . Мунéпикъаллин т1ехь марзбелла [боьлла] , хьуна цабевза уьш , Тхуна бевза уьш . Оха шозза 1áзап дийр ду царна , цул т1аьхьа уьш берзор бу доккхачу [буьрсачу] 1áзапе .\n102.Вуьйш [малонна , сада1арé товжарна ц1ахьбисанарш] къéра хилира шайн къиношна , цáра эйира [шайн] дика 1амал а , важа вóниг а . Аллах1 герга ву царна гечдан . Баккъаллá а Аллах1 гечдийриг , къинхéтамениг ву .\n103.Цéран даьхнех сáг1а [закат] эца ахь , уьш [къинойх] ц1анбеш , [мéлехь] уьш совбохуш , царна до1а дé ахьа , баккъаллá а хьан до1а царна синтем [къинхéтам] бу . Аллах1 хезаш , хууш ву .\n104.Царна ца хиъна , баккъаллá а Аллах1а Шен лешкара дохкобовлар къóбал дой а , сáг1анаш схьаоьций а , баккъалла а Аллах1 – Иза дохкобовлар къóбал дийриг , къинхетам бийриг вуйла ?!\n105.Ахь áла [цаьрга] :»1амалйé аша , Аллах1анá а , Цуьнан элчаннá а , муъманаханá а гур ю шун 1амал . Шу дерзор ду къайлаха дерг а , къайлаза [гуш] дерг а Хуучуьнга , т1аккха Цо шуна дуьйцур ду аша деш хилларг».\n106.Кхиберш Аллах1ан омарга догдóхуш бу . Я царна 1áзап дийр ду Цо , я цéран дохкóбовлар къóбул дийр ду Цо . Аллах1 хууш верг , кхéтаме верг ву .\n107.Шаьш зеннá а , керстаналлийнá а , муъманах бéкъарнá а , хьалха Аллах1ацá а , Цуьнан элчанцá а т1ом бинчарна бухкечбарнá а маьждиг доьг1нарш , [Дéлора] цáра дуйнаш буур ма бу :»Тхуна ца лиънéра диканиг бен» [бóхуш]. Аллах1а тéшалла до баккъалла а уьш харцлуьйш ма бу [аьлла].\n108.Хьо [лáмазна] ма х1отталахь цу [маьждиг] чохь цкъá а . [Дéлора] Дуьххьарлерачу дийнахь [дуьйна Дéлах] кхéрарна т1ехь доьг1на маьждиг [цул] сов хьакъ ма ду хьо шéна чохь [лáмазна] х1отта . Цу чохь бу шаьш [дéг1ана] ц1анбала лууш [болу] къóнахий . Аллах1ана [дукха] бéза [шаьш] ц1анойийраш .\n109.Шá шен г1ишло Аллах1ех кхерарнá а , [И] рéзахиларнá а т1ехь йоьг1нарг тоьлуш ву , я шá шен г1ишло чутекхар болчу берда йистехь йоьг1нарг [тоьлу] , т1аккха шá цуьнца жоьжахатин ц1ерга хаьрцина [йолу] ?! Аллах1а ца нисдо зуламе къам .\n110.Цáра шá йоьг1на [йолу] цéран г1ишло соцур яц , [шá] цéран дегнашкахь шéко [хиларх , уьш балá белла] цéран дегнех дáкъош хилча бен . Аллах1 хууш верг , кхéтаме верг ву .\n111.Баккъаллá а Аллáх1а эцна [г1áзотана áрабевллачу] муъманáхера цéран дог1маш а , цéран даьхнеш а баккъаллá а царна ялсамани яларца . Аллах1ан новкъахь [мостаг1ех] лéта уьш , цáрá бойъу [мостаг1ий] , уьш а бойъу [мостаг1аша , шá] Цунна т1ехь ч1áг1о [хилла] , Товрат чохь а , Инжийл чохь а , Къуръан чохь а [шá] бакъхилла [ду и] . Мила ву Аллах1ал г1óли шен ч1áг1о кхóчуш еш верг ? Шу даккхийдé шайн совдéгарах [йохк-эцарх] , ашa шéца бартбинчу . И бу и боккха тóлам .\n112.[баккхийбийр бу] Дохкобевлларш , 1ибáдатдийраш , хàстамбийраш , мàрханаш кхóбурш , руку1 дийраш , сужуд дийраш , [диканца] девзинчуьнца омaр дийраш , вóниг цамагóраш , Аллах1ан дóзанаш лардийраш . Кхаъбаккха муъманáхе !\n113.Пайхамаран а , шаьш [Дéлах] тешначéран а [бакъо йолуш , я цаьрца дóг1уш] ца хилла цáра [Дáлла] дéкъаховечарна гечдар дéхар , уьш [шайн] гергара хиллехь а , шайна билгала даьллачул т1аьхьа баккъалла а уьш жоьжахатин дай [хирг] хилар .\n114.Ибрáх1има шен дéна [иза валлалц] гечдар дéхар ца хилла ч1áг1онна бен , цо шá цунна йина йолу , ткъа цунна билгала даьлча баккъалла а и [шен дá] Аллах1ан мостаг1 хилар , ц1анвелира и цуьнах . Баккъалла а Ибрах1им ах1нé [до1анé] , эсала [сóбаре , к1éда хилла] ма ву .\n115.Аллах1 [ма] вáцара [Шá цхьá] къам тилор долуш , Шá и нисдинчул т1аьхьа , царна шаьш кхéра [ларбала] бéзарг билгала даккхалц . Баккъалла а Аллах1 массó х1умá хууш [девзаш] ву .\n116.Баккъалла а Аллах1 , стигланийн а , лаьттин а паччахьалла [óлалла] Цуьнан ду , дендо Цо , кхалхá до . Шун вац Аллах1 вóцург [цхьá] вéрас а , вац г1оьнчá а .\n117.[Делóра] Бакъдолуш Аллах1a дохкóбовлар къóбал дина пайхамаран а , махкахбевллачéран [мух1ажирийн] а , г1оьнчийн [ансáрийн] а шаьш халóнан муьрехь [сахьтехь] цунна [элчанна] т1аьхьах1иттина болу , цáрех цхьана тóбанна дегнаш [бакъóнах] д1ахьовза [дóха] герга хиллачул т1аьхьа , т1аккха царна гечдира Цо . Баккъалла а Иза цáрех къахéташ , къинхетам беш ву .\n118.Шаьш бухабитинчу кхаьнна а , царна латта гатделча , шá шуьйра [доккха] долу , царна шайн синош гатделча , уьш тешча Аллах1ах Цуьнга бен лочкъийла йóцийла , т1аккха гечдира Цо царна уьш дохкобовлийтархьама . Баккъалла а Аллах1 тóба къóбал дийриг , къинхетам бийриг ву .\n119.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Аллах1ах кхéралуш , бакълуьйчарца хилалуш !\n120.Мадийнат ох1лунан а , áкха 1арбойх царна гóнаха-бéха-чéран а [бакъо] ца хилла [г1áзоте ца бóг1уш] Аллах1ан элчанах т1аьхьабисá а , цуьнан синал [сов] шайн синош дéзá а . Иза , баккъалла а уьш – царна Аллах1ан новкъахь хьогалла а , хало а , мацалла а т1е ца йóг1у , [шаьш] керстанаш дарбечу [кхéрочу] меттиге ца буьссу уьш , мостаг1чуьнгара тóлам ца боккху цáра , [Дáла] шайна цуьнца дика 1амал язйинá бен . Баккъаллá а Аллах1а ца йойъу дикадечéран ял .\n121.Жима [к1еззиг] а , йоккхá [дукхá] а харж [ма] ца йо цáра [Аллах1ан новкъахь , цхьá] тóг1и [боьра ма] ца хáдайо цáра [мостаг1на т1ебоьлхуш , цаьрца] шайна [ял] язйинá бен , Аллах1а царна [совг1атна] далархьама цáра дешхиллачух тоьлуш дерг .\n122.Муъманах берригé а áрабовла [дéкхар] ца хилла . Цáрех х1ора тайпанах [дика лууш] цхьа тóба áраяьлча [кхáчам бу] , уьш динехь кхéта а , шайн къóмана д1ахьéдархьама а шаьш цаьрга бухабирзича , [т1аккха] уьш [вóчух] ларбала тарло [мега].\n123.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! Керстанех шаьш шуна уллехь [1аш] болчарца [хьалха] т1ом бé , цáрна карайойла шоьгахь дéралла [буьрсалла] , шуна хаийла баккъаллá а Аллах1 [Шех] кхоьручаьрца вуйла !\n124.[Дáла] Цхьа сýрат доссийча , цáрех [мунéпикъех] ву шá óлург :»Муьлха ву шух х1окхо шá ийманехь сов ваьккхинарг ?!» Амма шаьш [Дéлах] тешнарш , цо сов баьхна уьш иймáнехь , уьш баккхийбоь [цуьнах].\n125.Амма шайн дегнашчохь цамгар ерш , цо уьш сов баьхна [шайн] боьхаллийна a т1е боьхаллехь [шéкóнехь] . Уьш белла шаьш керстанаш болуш .\n126.Цáрна [мунéпикъашна] ца го ткъа , баккъалла а шаьш х1όра шарахь цкъа , я шозза зуьйш хилар ?! Цул т1аьхьа уьш [шайн къиношна] дохкó ца бовлу , цара ойла ца йо .\n127.[Дáла] Цхьа сýрат доссийча , цáрех цхьаберш вýкхарга хьаьвсира [шаьш óлуш] :»Цхьаннé гуш дуй шу ?» Цул т1аьхьа [бакъóнах] д1абирзира уьш , [т1аккха] Аллах1а д1адерзийра цéран дегнаш , баккъалла а уьш ца кхéташ къам долун дéла .\n128.[Дéлора] Бакъдолуш шуна веана [шá] шух [волу] элча , цуна [дагна] деза ду ашa [халóнех] лайнарг , шуна [диканиг дарна] т1ехь сутара ву [иза] , муъманáхах къахéташ , [цаьрца] къинхéтаме ву [иза].\n129.Ткъа уьш [ахьa деанчух] д1аберзахь , ахь áла :»Аллах1 тоьуш ву сýна , кхин дéла вац Изá бен , Цунна т1етевжина со , Иза сийлахьчу «1аршан» Дéла ву».\n19 марта, 2017 | Меттиг: Сийлахь Къуръан | 1 027 Хьаьжна\n« 10 — Сýрат Юнус\n8 — Сýрат Альанфáл »


NGC 4466 — Википеди\n1851 шеран 26 февраль\n0,0025, 0,0025 ± 14 , 0,0025 ± 0,00014\n30,9 ± 0,2 мегапарсек , 30,9 мегапарсек\n755 километр в секунду\nSab , Sc(dSc)\n12ч 29м 30,569с\n+7° 41′ 47,13″\nNGC 4466 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4466: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 4466.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4466&oldid=5059143»


ВодгӀимени — Википеди\n49°09′12″ къ. ш. 1°24′54″ м. д.HGЯOL\nВодгӀимени (фр. Vaudrimesnil) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.\nДозанашца йу ПегӀе, МильегӀ (Манш), Муьневиль-ле-БенгагӀ, Ла-ГӀонд-Е, Сен-СовегӀ-Ланделен, Сент-Обен-дуь-ПегӀгӀон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ВодгӀимени&oldid=7821814»


КгӀасвиль (ЭгӀ) — Википеди\n49°12′28″ къ. ш. 1°04′25″ м. д.HGЯOL\n2,45 квадратан километр\n▼124 стаг (2019 шеран 1 январь)\nКгӀасвиль (фр. Crasville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.\nДозанашца йу Ла-Е-МалегӀб, МонтогӀ (ЭгӀ), КатгӀемагӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КгӀасвиль_(ЭгӀ)&oldid=7834787»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 02:59.


111. Сурат АЛЬ-МАСАД\nХурманан диттан хьаса\n(Маккахь доьссина‚ дерриге а 5 аят).\nХIаллакхили Āлун ден 1 ший а куьг, и ша а хIаллакхили. تَبَّتْ يَدَا أَبِي لَهَبٍ وَتَبَّ\nКIелхьар ца ваьккхи иза цуьнан хьоло а‚ цунна карадинчо а 2 . مَا أَغْنَى عَنْهُ مَالُهُ وَمَا كَسَبَ\nВогур ву иза āлу йолчу цIергахь‚ سَيَصْلَى نَارًا ذَاتَ لَهَبٍ\nцуьнан зуда 3 а /йогур ю цIергахь/ – дечиг кхоьхьург 4 . وَامْرَأَتُهُ حَمَّالَةَ الْحَطَبِ\nЦуьнан лага тIехь /хир/ бу хурманан диттан хьесан муш 5 . فِي جِيدِهَا حَبْلٌ مِّن مَّسَدٍ\n1 Ᾱлун да – Iаьрбашха: أبو لهبАбу-ЛахIаб – пайхамаран ﷺ ден ваша а‚ цуьнан уггар луьра мостагI а. Элчано ﷺ , шен гергара нах а гулбина, цаьрга ша шуьга ваийтина кхерамча ву аьлча‚ Абу-ЛахIаба аьлла хилла: «ХIаллакхила хьо‚ цуьнан дуьхьа гулдина хилла ахь тхо?» Ша кIелхьарвер ву Iазапах шен хьолаца, аьлла цо. ТIаккха доссийна лекха-воккха волчу Дала хIара сурат\n2 Цунна карадинчуьнца лууш дерг, кхузахь цуьнан к1ентий бу аьлла. Цара а к1елхьарвоккхур вац иза Делан 1азапах.\n3 Абу-ЛахIабан зуда Умм Джамиль хилла элча вогIучу новкъа кIохцалш кхуьссуш, иза лазавайта.\n4 Дечиг кхоьхьург – Ибн-1аббаса боху Дечиг кхоьхьург аьлла Абу-Лах1абан зудчух, цо нахана юккъе мотт кхехьарна, эладита даржорна, элчанца мостаг1алла лелорна. Ц1ерга дечиг диллар нахана юккъехь мотт беттарца мостаг1алла даржоран маь1нехь ду. «Хьаммалат а ль-хьат1аб» фатхьица (а хьаьркаца) доьшу и сийсазъечу хьолехь. Цхьаболчу тафсиран 1еламнаха «Хьаммалат у л-хьат1аб» даммица (у хьаьркаца) доьшу وَامْرَأَتُهُ («цуьнан зуда а») бохучун на1т (сибат) лоруш.\n5 Хурманан диттан хьесан муш – иза ч1ог1а 1азап хир ду бохург ду. Дийцарехь, Умм-Джамилан логах дезачу жовх1арийн туьтеш хилла. Пайхамар ﷺ х1аллакван харж йийр ю ша цаьрца аьлла, дуй биъна хилла цо. Цундела боху лекха-воккха волчу Дала, Ша царах хурман диттан хьесан муш а хилийтина, цуьнан логах и хьарчор бу цуьнга ч1ог1а 1азап хьегийтархьама.