Шайн протестех лаьцна бинчу видео-бегаша оьгIазбахийтина ГIалгIайчуьра бахархой\n"МаьлгIабекан а, Соьлжан а кIошташкара дайх дисина латта" юхадоьхуш, Нохчийчохь а, Европерчу гIаланашкахь а гуламашка бовларе кхайкхина нохчий Польше тховкIело йоьхучу нохчийн блогеро Адурахманов Тумсос шен рогIерчу видеохула.\nБегаш беш иза кечйина елахь а, яьлла хьовсархойн тидаме: аудиторин гIалгIайн дакъа ца кхетта воьлучух, жоп доьху цуьнга.\nШина минотах лаьттачу клипо сихонца вовшахтоьхна итт эзар сов хьажархо, гулйина эзарнаш комментареш. Материал авторо дIатарйина Telegram-ехь.\n"Тхуна иза бегаш бац"\nКхидIа ша кечйинчу видеохь Абдурахмановс элира, ша бинарш бегаш бу, ша гуламашка кхойкхуш вацара, Нохчийчоьне юхаделлачу лаьттанийн хьокъехь Оьрсийчохь а, Европехь а гIалгIай вовшахбетталуш хьийзар дийцаре дилла воллуш вара, аьлла. И акцеш хьаштдоцуш гIиттайо, боху блогеро.\nАбдурахмановс бегаш бойла гуш дан а ду цо шен махкахошка йоцуш йолчу хьукматийн цIарх къамелдарца: "Нохчийн Дуьне", "Америка схьайиллинчийн Тешаш", "Нохчийн Австрали мукъаяккхархой".\nХаджаевгIара бехк баьккхина, шаьш бертаза махках даьхна аьллачу блогере\nХIетте а оьгIазбахана видеона Европерчу гIаланашкахь гуламаш бан кечлуш лела гIалгIайн жигархой а, ГIалгIайчуьра бахархой а. Шайна луьйш ву Абдурахманов, воьлу шайн тIехь, бакъонехьа къомо гаттийна къийсам аьшнашбо, аьлла хета оппоненташна.\nГIалгIайчуьрчу "Яблоко" партин декъан куьйгалхочунна Муцольгов Русланна гарехь, "даьIахкаш тIехь хелхавуьйлу" Абдурахманов Тумсо.\n"Иза "даьIахкаш тIехь хелхавийлар ду", провокацина арахецна видео, гIалгIайн жигархой тIетаьIIина лоьцучу, царна хIусамех хьоьжучу, уьш кхеле ийзочу деношкахь. Доьлучохь дац тхо тахана. Нохчашний, гIалгIашний юкъа цимтасар ду иза. Амма ца хета суна вайн къаьмнашна юкъа дов доьлла аьлла. Регионерчу Iедало лелориг бен дац оха далхориг", элира политико "Кавказ.Реалиига".\n"Кадыров вийца – иза ю хьуна хьан тема"\nАбдурахмановн видео, иза тIехь йолчу меттиган адрес вуно сиха дIасадаржийна гIалгIайн пабликаша а, чаташа а, мессенджерша а. Тумсона ца моьттура шега хьовсучарна оццул чIогIа новкъадогIур ду ша бегашбеш аьлларг.\nYouTube-рчу комментаторша бехкбуьллу оцу кепехь бегаш барна.\n"Тумсо, ма хьаштдоцуш хьейо ахь и тема. Кадыров вийца – иза ю хьуна хьан тема. Гарехь, нах хьайга хьийса боьлча, куралло корта хьовзийна хьан. Ма эккхийта гIурт."\n" Дика дара, и болх Кремлой, "Роснефтой" бойтуш бацахьара, вайна юкъахь диса дезаш дара дерриг а. Я Евкуровн а, я Кадыровн а карахь дац иза, Кремль ю оцу балханна тIехьалаьтташ ".\nКеп-кепара хадабо мах интернетехь. Дозанаш дийца дахаро вежараллехь деха ши къам вовшашца эгIош лаьтта, аьлла хета дукха наханна.\ni am muslim ing06:\n"Хуьлуш лаьттачух со кIезиг кхета. Хьенан латта, хьенан дозанаш? Буьзина, шаьш кхин хIун дийр дара-те бохуш хьаькамаш хьийза, ткъа дар-дацарш вайна юкъахь лела".\n"Ассалам Iалайкум, вежарий! Ма ловзадайта шаьш! Хила кхетаме, дайх тера лела! ХIун ду вайна юкъахь декъа, даккха? Эрна ма ца олу, ма лела лаьтта тIехула тIех кура, оцу лаьтта дерза дезаш ду шуна вай! Дала собар лойла кхетамчохь мел волучунна!" (Материалехь хийцамбина керлачу хаамца).


Песня Мадина (полная версия)Мадина Мадина хинцам хьо зина, Сунам хьо гeнa яьлла ч1ог1а хьо кур яьлла. Мадина Мадина ахьам со вина Кирар дог эт1ина ахьам со талхина Гeнa яьлла кур яьлла хинцам хьо д1а тийна Сих елла xазa елла ахьам со виц вина Мадина Мадина д скачать и слушать бесплатно -- на новых песнях\nСкачать музыку Мадина (полная версия)Мадина Мадина хинцам хьо зина, Сунам хьо гeнa яьлла ч1ог1а хьо кур яьлла. Мадина Мадина ахьам со вина Кирар дог эт1ина ахьам со талхина Гeнa яьлла кур яьлла хинцам хьо д1а тийна Сих елла xазa елла ахьам со виц вина Мадина Мадина д бесплатно\nСкачать музыку бесплатно Мадина (полная версия)Мадина Мадина хинцам хьо зина, Сунам хьо гeнa яьлла ч1ог1а хьо кур яьлла. Мадина Мадина ахьам со вина Кирар дог эт1ина ахьам со талхина Гeнa яьлла кур яьлла хинцам хьо д1а тийна Сих елла xазa елла ахьам со виц вина Мадина Мадина д\nСлушать онлайн мадина\nахьам со вина Скачать бесплатно\nСлушать онлайн Тулпар Абдулкеримов\nМадина Ахьам Со Вина Скачать бесплатно\nСлушать онлайн Мадина мадина. Суна хьо йиц елла.\nMadina - palbu слушать Скачать бесплатно текст песни\nСлушать онлайн Мадина ..(Памир)Мадина ℂ⋆جوزيل صب♥\nМадина Скачать бесплатно\nМадина ахьам со вийна Скачать бесплатно\nАх , Мадина , ах Мадина , красота Кавказких гор ,черноглазая горянка ,что ты сделала со мной... Скачать бесплатно\nСлушать онлайн Дарги Аваро Кумыксая лезгинка\nАЙ!Мадина Мадина ва диля юлдашъ Скачать бесплатно\nСлушать онлайн Мадина Мадина [s.kayfovye l C.К ]\nАЙ ва диля юлдашъ- лезгинка зажигательная Скачать бесплатно текст песни\nСлушать онлайн Асхаб Вахарагов\nМадина мадина Х1инцам жеро йаьлла) Скачать бесплатно\nСлушать онлайн Мадина мадина (Чеченская)\nСлушать онлайн Мадина мадина (вайнахская)\n©Дагестанская музыка. Скачать бесплатно текст песни\nMadina - www.lezginka.tv Скачать бесплатно текст песни\nСлушать онлайн Мадина это для тебя =) :DD\nМадина!Ты самый замечательный человек!Ты самая красивая,самая добрая и милая девчонка которую я встречал в жизни... Скачать бесплатно текст песни\nмадина мадина ахь со вийна Скачать бесплатно\nСлушать онлайн Мадина Юсупова\nАзиз и Мадина Скачать бесплатно\nСлушать онлайн моя самя падруга АЙГЕРІМ и мадина\nподруга... люблю тебя АЙГЕРІМ мадина Скачать бесплатно текст песни\nСлушать онлайн Мадина Галиуллина\nСОЮ КИТКЭН ИНДЕ АРАБЫЗДАН ( муз. аранж. Т.А.Г. слова Мадина Галиуллина ) Скачать бесплатно\nОнытма син мине ( муз. аранж. Т.А.Г. слова Мадина Галиуллина ) Скачать бесплатно\nАхь-м со вина Скачать бесплатно\nМадина еза суна хьо Скачать бесплатно\nСлушать онлайн Чеченская песня\nМадина ахь со вина Скачать бесплатно\nСлушать онлайн АЙ!Мадина Мадина ва диля юлдашъ\nМадина ахь со вина (2014) Скачать бесплатно\nСлушать онлайн Суммая и Лейла Нальгиева\nВовзи хьон Мадина со еза з1амсаг? Вовзвцар даьр Не помнишь что-ли вай кафе д1аг1аш сог къамаьл даьр? Цхьа грубый волаш, оаг1ар мекъ долаш за дверью лаьттар вици хьа? Ты че Мадина ? Цхьа хоз красавчик циг вела къежаш сог хьийжар хьа Припев: Бестыжый хилча, Скачать бесплатно текст песни\nМадина (полная версия) Скачать бесплатно текст песни\nМадина (полная версия) Скачать бесплатно\nахь со зина Скачать бесплатно\nСлушать онлайн полина и мадина А Я А РУ РУ РУ РУ РУУУУУУУУУУУ\nПОЛИНА И МАДИНА Скачать бесплатно текст песни\nСлушать онлайн мадина(чеченская)\nСлушать онлайн Шыңғысхан Оразқан х Мадина Досымбекова - мектеп\nШыңғысхан Оразқан х Мадина Досымбекова - Қош бол енді мектебім Скачать бесплатно\nСлушать онлайн Ян и Мадина\nты моя Скачать бесплатно\nСлушать онлайн чеч\nСлушать онлайн гр. Ирс\nСлушать онлайн Мая\nСлушать онлайн Мадина Садвакасова\nЖан Аке Скачать бесплатно\nЖан аке Скачать бесплатно текст песни\nСлушать онлайн гр.Шадвал\nСлушать онлайн Мадина Садуакасова\nМадина (полная версия)Мадина Мадина хинцам хьо зина, Сунам хьо гeнa яьлла ч1ог1а хьо кур яьлла. Мадина Мадина ахьам со вина Кирар дог эт1ина ахьам со талхина Гeнa яьлла кур яьлла хинцам хьо д1а тийна Сих елла xазa елла ахьам со виц вина Мадина Мадина д Дневник Странствующего Проповедника Том 6, глава 1 Вака-мака-фо Для тебя...Новинки только в нашей группе ЛУЧШАЯ КАВКАЗСКАЯ МУЗЫКА. Почтальоны OST 24 часа Vine Seara Lui Craciun (СКАЧАТЬ МОЖНО НА САЙТЕ: http:/mc-creative.pdj слушать) Heaven and hell - Altermusic.us Портал альтернативной музыки Джоан САЗЕРЛЕНД LP,JZ,Dr.Dre,Eminem,50 Cent - Numb Encore Shine, Shine Джинсы порезаны, Лето, Три полоски на кедах, Под теплым дождем... Ты снова лучше всех, А дачу, ма� Shot Me Down (DJ Art L!ght Mash Up) твой парень подсел на мой голос это как секс по телефону нуну да Дети любят рисовать Subnumblistum Jogi (DJ Sery mix) Brush Em Off Electric night Денис...Спасибо конечно...Но я не вернусь к тебе никогда...Я беспорно тебя люблю,да я по тебе скуч Девушка бакинка Девочка гадюка Деви Карнамрита Трах-трах-тибидох Давай рванем брат в Сочи)))))))))))))))) Давай Улетим Чёрная жемчужина ДУРАЦКАЯ ПЕСНЯ! Pump Pump (Original Mix) Город МоЙ Глава 1. ОСНОВЫ КОНСТИТУЦИОННОГО СТРОЯ. Статья 002 The Unsaid (Manuel Juveras Dedicated For A.O. Remix) Зажжешь огонь я пылаю в нем, И это рай гореть тобою день за днем, Услышишь стон - это слезы, дрожь, И это рай любить и верить в эту ложь, Я верю в эту ложь... Где нашел тебя Ночь,ты придешь во сне и сколько лет спустя и никогда,слышишь никогда не забу Від Києва до Лубен Sexi-sexi\nСкачать музыку. Мадина (полная версия)Мадина Мадина хинцам хьо зина, Сунам хьо гeнa яьлла ч1ог1а хьо кур яьлла. Мадина Мадина ахьам со вина Кирар дог эт1ина ахьам со талхина Гeнa яьлла кур яьлла хинцам хьо д1а тийна Сих елла xазa елла ахьам со виц вина Мадина Мадина д бесплатно


Назарбаев Нурсултан Казахстанан парламентехь, Астана, Заза. 20, 2019\nНазарбаевна лур ю сий долчу сенаторан статус.\nЦхьана ханна Казахстанан президентан декхарш кхочуш дечу Токаев Касым-Жомарта чIагIо йина мехкан Конституцина тIехь. И церемони хилла кхаарин дийнахь, Зазадоккху-беттан 20-чохь, казахийн парламентан шина а чоьнан цхьаьна хиллачу кхеташонехь.\nКазахстанан коьртачу харжамийн комиссин гIантдас Имашев Берика президентан документ а, орден а, байракх а елира керлачу мехкан куьйгалхочунна. Токаев цу даржехь хир ву 2020-чу шеран Охан-батте кхаччалц, хаьржинчу президенто (Назарбаевс) цу даржехь йоккху хан чекхъяллалц. Цуьнца цхьаьна, Назарбаевн йоккхаха йолу йоI, Дарига, хаьржина парламентан спикеран дарже.\nШинарин дийнахь Казахстанан президенто Назарбаев Нурсултана, оццу хенахь эфирехь гойту телевизионехула къамел деш дIахьедар дира, пачхьалкхан куьйгалхочуьнан дарж дитина ша, аьлла. Цо ишштта хаам бира Казахстанан президентан декхарш цхьана ханна кхочуш дийр ду Сенатан гIантдас Токаев Касым-Жомарта аьлла.\nНазарбаевс дийцарехь, Токаев ву, махкана урхалла дар тешна дита мегар долу стаг. Токаевс хIинцале а дIахьедар дина, Казахстанан коьртачу гIалан Астанан цIе Нурсултан хила еза аьлла, хаам бо ТАСС агенталло.\nНазарбаевна лур ю сий долчу сенаторан статус. Токаевс дийцарехь, Назарбаев вуьсуш ву накъост воцу валлалц хир волу къоман хьалханча. Цунна хетарг коьрта хир ду махкахь стратегин чулацам болу сацамаш беш, тIетуьйхира цо. Токаевс хьахийра Назарбаевн сий деш хIоллам богIа беза аьлла.\nКху шарахь 79 шо кхаьчна Назарбаев Казахстанан куьйгалхочун даржехь вара 1990-чу шеран Охан-баттахь дуьйна. Цу хенахь и пачхьалкх Советан Союзан республика яра. 2015-чу шарахь хенал хьалха хиллачу харжамашкахь иза пхоьалгIа а хаьржира президент. Цунна шайн кхаьжнаш дIаделира 98% бахархоша.\n2018-чу шарахь Назарбаевна бакъо елира валлалц Казахстанан Кхерамазаллин Кхеташонна куьйгалла дан. Билгалдоккхуш дара, цу кепара президентан дарж дитинчул тIаьхьа иза Iедал шен карахь дита дагахь хилар. Назарбаевна цIе тиллинера "Елбасы" – къоман хьалханча.\nНазарбаев бехке веш вара харцонаш лелош Iедалх пайда эцарна а, демократица йогIуш йоцучу кепаш лелош Iедал шен карахь латторна а. Freedom House вовшахтохаралло 197 пачхьалкхана юкъахь 157-чу метте хIоттийнера Казахстан махкахь дешан маьршо хиларца. "Доза доцу репортераш" дуьненаюкъарчу вовшахтохаралло юкъатоьхнера Назарбаев хаамаш баржо йолу маршо охьатаIийначу нахана.


World News in Chechen — все новости (вчера, сегодня, сейчас) от 123ru.net\nWorld News in Chechen\nИнтернетехь иллеш алар дехкар хьехна нохчийн филармонин директоро\nШпионаж лелийна аьлла, кхоллаеллачу шеконашца Туркойчохь арахьарчу мехкийн ялх вахархо - виъ Оьрсийчуьра... Читать дальше...\n«Красивая сказка»: политолог Солонников оценил планы построить 50 новых станций метро в Петербурге На спектакли в Большой театр будут пускать только с QR-кодом Шойгу напомнил Германии, чем заканчиваются угрозы в адрес России Турбизнес Петербурга попросил Беглова пересмотреть антиковидные меры\nНохчийчоьнан парламентан спикера, республикан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан уллерчу накъоста Даудов Мохьмада емалбина социалан машанашахула юкъарло лелош болу кегийрхой. "ГIиллакхехь йоцу" посташ билгалйохуш, ойлайн-хехой болх бан буьйлабелла Нохчийчохь, ткъа ТикТокера онлайн-трансляцеш тергалйо ша-шех инстаграмехь Лорд аларца Къилбаседа Кавказехь вевзаш волчу Даудовс ша. Политик дарвинарг яц оппозицин яппарш я махкара социал-экономикан кхачамбацарш бехкедеш Iедална йина критика, цатайнарг ду кегийрхоша интернет-эфирехь... Читать дальше...\n19 шо дуьзи Москварчу Дубровкерчу театрехь "Норд-Ост" мюзикл йоьдучу заманчохь цу чуьра 1000 гергга стаг закъалте лоцуш, нохчийн тIемалоша тIелатар дина. Театр дIалаьцначара Кремль декхарейора Нохчийчохь тIемаш бен эскарш арадаха. Кхо де даьлча, беш лаьтта барт а бохийна, Iедало тIелатарца мукъаяккха йолийра гIишло. ХIинца а, муьлха хилла хоуьйтуш йоцу, газ чу а хецна, хIаллакбира нах. 130 маьрша вахархо велира, 700 стеган могашалла талхийра, байира массо а тIемалой. Цул тIаьхьа 8 шо даьлча... Читать дальше...\nСтавропол-махкарчу "Тамбукан" центрехь къорза береташ йохуш кху баттахь дIабаьхьначу къовсамехь тоьллачу Нохчийчуьрчу ОМОН-н командирна Бисаев Анзорна а, "Терек" СОБР-н командирна Лорсанкаев Сайдина а Кадыров Ахьмадан цIарахчу Фондо совгIаташ дина Mercedes машенашца. "Новости" информацин агенталло бина цунах лаьцна хаам. "Иза ший а тешамца къахьоьгуш схьавогIуш ву Нохчийчоьнан хьалхарчу президентан, Оьрсийчоьнан Турпалхочун Кадыров Ахьмад-Хьаьжин некъа тIехь. Бохор боцчу лаамо, доьналло, майралло... Читать дальше...\nШпионаж лелийна аьлла, кхоллаеллачу шеконашца Туркойчохь арахьарчу мехкийн ялх вахархо - виъ Оьрсийчуьра, цхьацца Украинера а, Узбекистанера а, лаьцначул тIаьхьа, пачхьалкхан Iедалхоша шайгара ха дан нах хIиттийна нохчийн диаспоран хьалханчашна. Иштта, Туркойчохь бехачу нохчаша шайн кхерамзалла Iалашъеш цхьацца барамаш чIагIбина. "Кавказский узел" интернет-ресурсе (Оьрсийчоьнан Iедалша арахьарчу агентийн могIаре язъйина, "Кавказский узел" цунна реза яц. - Редакцин билгалдаккхар.) дийцина цхьахволчу нохчийн жигархочо... Читать дальше...\n"Кадыров – информацин стом". Нохчийчоьнан куьйгалхо а, цуьнан критикаш а\nТуркойчохь ялх стаг лаьцна, шайлахь виъ Оьрсийчоьнан вахархо а волуш – Нохчийчуьра схьабевлла нах. Туркойн хаамийн гIирсаша дийцарехь, лецнарш зуьйш бу "шпионажца" (официалера термин) доьзна. Дозанал арахьа беха оппозиционераш-нохчий, Кадыров Рамзанан критикаш байъа баьхкина хила тарло уьш, боху прессо. И нах лецначу деношкахь вахна Кадыров Стамбуле (де билгалдаьлла дац). Стенна эшна цига ваха Кадыровна, дуй иза дозанал арахьарчу шен оппоненташна бекхам бан иза гIертарца дозалуш – оцу хьокъехь... Читать дальше...\nНохчийн филармонин директора дIахьедина, "культурица боьзна а боцуш, шайггара социалан машанашкахь иллеш олучу артисташца къийсам латтон" дагахь хиларх лаьцна. Амма дуьххьара дац иза. Культурин белхахой а боцуш, эшарш, иллеш олуш лелачу кегийрхошна шаьш реза цахилар дIахаийтира синбахамаллин урхалло ши шо хьалха а\nМеттигера исс вахархо дIа а хIоттийна, цаьрга бехкаш даьхна Нохчийчохь пачхьалкхан инспекцин (ГИБДД) белхахоша некъан низамаш ца лардарна. Уьш бехкебина некъа тIехь кхераме хьелаш хIитторна. Соьлжа-ГIаларчу ГИБДД ДПС-н полкан дозана тIехь "профилактикан къамел" дина цаьрга, хаамбина урхаллан сайта тIехь. "Аш машенаш хоьхку, къийса а луш, ягорг чуйуттучу социйлехь машенаш хьийзайо. Шуьгара нахана хьовзам ца хилийта лаьтташ ду тхо кхузахь. Шуна сингаттам Iоттабелла ца Iаш, шу бахьанехь бехк боцу адамаш а хIаллакх ма хуьлу"... Читать дальше...\nТахана, ГIадужу-беттан 22-чохь 67 шо кхочур дара нохчийн яздархочун Хасаров ШаIранин. Иза карла а воккхуш, Маршо Радионо йовзуьйту цуьнан байтех цхьаъ - "Гуьйре"\nДуьненаюкъарчу бакъонашларъяран Amnesty International организацино кхайкхамбо Якутин шаманах Габышев Александрах дог мел лозучаьрга, Оьрсийчоьнан Iедалхошка кехаташ яздахьара, иза маьршаваккхар тIедожош аьлла. Шайн сайтехь бакъонашларъярхоша ишта зорбане даьккхина Оьрсийчоьнан могушалла Iалашъяран министре а, Новосибирскан кIоштан омбудсмене, цигарчу психиатрин дарбан цIийне а яздина кехат. Оцу лазартнехь латтош ву Габышев. Бакъонашларъярхойн кхайкхамехь боху, Габышев Александр, иза ваьхначу Якутскана... Читать дальше...\nБахархойн юкъаралла кхиочу Фондо бинчу талламашца, уггар а лахара алапаш оьцу Оьрсийчоьнан регионашлахь Нохчийчохь - 30 эзар сом, Дагестанехь 32,3 эзар сом, ГIебарта-Балкхаройчохь - 32,6 эзар, ГIалгIайчохь - 35,1 эзар сом. "Известия" газето зорбане даьхна талламан хьесапаш. Ткъа уггар а дукха белхан алапаш кхочучу лидерийн тептарехь ю Ямало-Ненецкан автономин го - 143 эзар сом, Чукотка- 132 эзар, Магаданан кIошт - 118 эзар, Камчатка - 107 эзар, Москва - 105,2 эзар сом. Нохчийчоьнан куьйгалхо... Читать дальше...\nЕгипет ждёт обвал цен: российским туристам дали дополнительно 172 регулярных рейса в Хургаду и Шарм-эль-Шейх Собчак стала ведущей свадьбы экс-замглавы Минфина Вавилова Головные уборы в виде бутонов и платья-цветы: как прошел показ ZA_ZA в Москве «Идеалы у Олимпийского движения, конечно, светлые, высокие и классные, но это все равно бизнес». Легкоатлет Сергей Шубенков дал откровенное интервью на PREMIER\nDefence24 попыталось настоять на превосходстве польских зенитных комплексов над российскими Форум «Бизнес-леди Восточных стран» Eastern Business Ladies Summit С 6 по 8 марта 2022 г. Москва не примет предложение Зеленского о скидке на транзит газа — эксперт Сравнение недорогих массажных кресел для дома\nФорум «Бизнес-леди Восточных стран» Eastern Business Ladies Summit С 6 по 8 марта 2022 г. Впечатляющее панорамное видео взрыва водородной бомбы Глава Росавтодора обсудил развитие автодорог на Северном Кавказе с главами регионов Linxdatacenter подтверждает выполнение требований стандарта PCI DSS\nБанки запустят линию кредитов от 3% на электромобили для россиян Белорусский президент Александр Лукашенко ведет гибридную войну против ЕС Генеральный директор спорткомплекса Олимпийский Юрий Гурецкий умер в 49 лет из-за осложнений COVID-19 В этот раз ноябрь: в России опять ввели нерабочие дни из-за ковида\nАмериканские обозреватели Foreign Affairs признали Россию великой державой Прокуратура проверит сбой в движении электричек в Петербурге 23 октября Бузова будет открывать чемпионат мира по боксу На юго-востоке Москвы произошло массовое ДТП с участием пяти автомобилей


16 ноября, 04:54\n11:17, 02 апреля 2015г.\nАрсанукаев Шайхи вина 1930 шеран 15 августехь Дишни-Веданахь хьуьнан белхахочун Iабдулмуслиман доьзалехь. Исбаьхчу Iаламехь дIадахна поэтан бералла. Схьахетарехь, хIетахь кIентан даг чу йижина Iаламан аьхналла хир ю цуьнан кхоллараллехь исбаьхьчу поэтически сурташкахь вайна гуш ерг.\nДа Iабдулмуслим а, нана Цуца а кIантий дешийта лууш хилла. Дика доьшуш юьртара школа чекхъяьккхина Шайхис. 1944 шарахь нохчийн халкъ махках даьккхича, Казахстанан Семипалатински областерчу Новопокровски районе кхаьчна АрсанукаевгIеран доьзал. Кхузахь юккъера школа чекхъяьккхина хинволчу поэта. Цул тIаьхьа 1949 шарахь Семипалатински финансийн техникуме деша воьду Арсанукаев Шайхи. Иза 1952 шарахь чекх а яьккхина, даймахка Нохчийчу цIаверззалц Казахстанехь финансийн органашкахь болх бина. ШайхигIеран доьзал шайн юьрта Дишни-Ведана цIа баьхкина 1958 шарахь. Арсанукаев Шайхи Веданан районан финансови отделан куьйгалхо вохуьйту. Амма школехь волуш дуьйна стихаш язъеш волу Шайхи шен дахар финансийн органашца доьзна Iа лууш вацара. Цо заочно доьшуш чекхйоккху Нохч-ГIалгIайн педагогически институтан нохчийн моттий, литературий, оьрсийн моттий, литературий хьоьхуш йолу филологин факультетан отделени. 1965 шарахь Веданан районан «Колхозан дахар» цIе йолчу газетан редакторан заместитель хIоттаво Арсанукаев Шайхи. Оцу даржехь шина шарахь болх бинчул тIаьхьа иза Соьлжа-ГIаларчу Нохч-ГIалгIайн книжни издательствон редакторан балха схьавалийна. Издательствехь кхиамца болх беш волу Арсанукаев Шайхи 1973 шарахь Нохч-ГIалгIайн яздархойн Союзо арахоьцучу «Орга» альманахан коьрта редактор хIоттийна. Цул тIаьхьа, 1986 шарахь Нохч-ГIалгIайн Республикин яздархойн Союзан правленин председатель хаьржина. Цхьайтта шарахь бина цо и хала а, жоьпаллин а болх. Шен дахаран тIаьххьарчу шерашкахь Нохчийн пачхьалкхан университетан нохчийн литературин, фольклоран кафедрехь доцент лаьттина.\nАрсанукаев Шайхи кхелхина 2012 шеран 13 мартехь Соьжа-ГIалахь.\nШколе вахале дуьйна а туьйранаш тIехь долу книгаш йоьшуш а, стихийн шатайпа екар хазахеташ, баккхийчара уьш йоьшуш ладегIа лууш хилла жима Шайхи. Стихаш язъян волавелла школехь доьшуш волуш, амма зорба ца тухуьйтуш еххачу хенахь латтийна. Шен яздархочун корматалла гIеххьа кхиъна яллалц зорбане ца елла цо произведенеш. Арсанукаев Шайхин стихаш зорбанехь дуьххьара гучуевлла 1959 шеран юьххьехь. «Ленинан некъ» газета тIехь 18 январехь зорбатоьхна «Кавказ» цIе йолу стихотворени поэтан дуьххьара араевллачу произведенех хилла. Оцу муьрехь «Орга» альманаха тIехь а, республикин газетийн агIонаш тIехь а, юкъарчу сборникаш тIехь а алссам арайилина цуьнан стихотворенеш. Цара гойту волалуш волу поэт исбаьхьаллин дош довза а, цунах говза пайдаэца а Iемаш хилар, шена гонахарчу Iаламе, адамийн дахаре иза леррина хьоьжуш хилар.\nПоэтан дуьххьарлера книга араяьлла 1965 шарахь. «Лаьмнашкахь Iуьйре» цIе а йолуш, поэзин гулар яра иза. Цу тIехь зорбатоьхнера авторан дуьххьарчарах йолу стихашший, поэмий. Гуш дара къоман литературе шен некъ, кхоллараллин хатI лохуш волу, поэтически корматалла йолу автор веъна хилар. Хье ца луш исбаьхьаллин лакхенашка кхечира поэт. ХIетахь дуьйна ши-кхо шо моссаз дели керла книгаш арайийлина Арсанукаев Шайхин. Царах ю «Безаман шовда». Стихаш (1967), «ЦIеран суй». Стихаш, поэма (1969), «Новкъахь». Стихаш, поэма (1970), «Сийна некъаш». Стихаш, драматически поэма (1973), «Лакхенан гIиллакх». Стихаш, драматически поэма (1975), «Тешам». Поэмаш (1976), «Керла де». Стихаш, поэма (1980), «Ушармин Ших». Драматически поэма (1982), «Кхолламан сизаш». Стихашкахь роман (1987), «Лаьмнийн иллеш». Стихаш, драматически поэма (1991), «Сийна гене». Стихаш, поэмаш, драма. Хьалхара том (2009), «Уьш хийца тарлуш дац». Стихаш, драма-легенда, поэма, стихашкахь роман, гочдарш. ШолгIа том (2009). Оьрсийн маттахь Соьлжа-ГIалахь а, Москвахь арахецна поэтан книгаш\n«Стихи». Грозный (1971), «Вершины». Стихи (1977), «Голубые вершины». Стихи (1981), «Выбор судьбы». Драматическая поэма (1985), «Роща любви». Стихи, поэма (1988), «Преодоление». Стихи, поэма (1989), «На доброй земле». Стихи (1995).\nАрсанукаев Шайхис шен цхьана статья тIехь яздина: «Дуьненан литературин хоршахь, цуьнан традицешца, форманашца, амма шен къоман барта кхоллараллин, гIиллакхийн, ламастийн буха тIехь кхуьуш схьайогIу нохчийн исбаьхьаллин литература. Муьлххачу литературин а санна, нохчийн литературин а коьрта кхо «турпалхо» ву: хьалхара – Адам (Адаман амал, цуьнан ойла, сатийсам, гIиллакх, гIуллакх). ШолгIа – и Адам шена тIехь дехаш долу Латта (Даймохк). КхоалгIа – и Адам шена чохь дехаш йолу Зама. Нохчийн яздархоша – прозаикаша, поэташа, драматургаша – хестош дерг а ду дезаниг, даима а сийлахьниг: Даймохк, Нана, Адамалла, Къинхетам, Къинхьегам, Оьздангалла, Къонахалла, Тешам, ДоттагIалла, Безам».\nОцу мехаллаш тIехь кхиъна ю Арсанукаев Шайхин поэзи. И мехаллаш ю цуьнан кхоллараллехь коьртанаш, цо чIагIйираш.\nХIинцалерчу нохчийн литературехь бакъйолчу поэзин цхьа агIо ю Арсанукаев Шайхин кхолларалла. Шатайпа атта адамийн дегнашка кхочуш, шайца лаккхара исбаьхьаллин аьхналла йолуш, йоьшучуьнан кIорггера синхаамаш меттахбохуш, дахаран ойла йойтуш ю цуьнан произведенеш. ГIалгIайн яздархочо Ведзижев Ахьмада яздина: «Хетарехь, нохчийн поэзехь уггаре а эмоциональни ницкъ болчарах лара еза Арсанукаев Шайхин поэтически произведенеш. Дукха хIуманаш чулоцу поэтан стихаша а, поэмаша а. Цара гойту дахаран массо а агIонаш. Безаман лирика иза хиларх, я даймахках, я винчу юьртах лаьцна язйина иза хиларх, церан коьртаниг ду – адамийн юкъаметтигаш гойтуш хилар, хIора стеган цIена, хьанала ойланаш самайохуш уьш хилар».\nАвторан деган йовхо, граждански ойланаш ю Арсанукаев Шайхин стихашкахь. Шен мехкан воI ву цуьнан лирически турпалхо, цунна Iаламат хьоме бу даймохк, иза воккхавеш ду къоман хьалха дIадахнарг а, хIинцалерниг а, цо дозалла до шен махках, дайн къонахаллех:\nЛаьмнийн мохк! Курачу къонахийн латта!\nЛайначийн моьнаш го хьан некха тIехь.\nИэшам а, иэшар а кхаьчна хьан хьаьтта,\nАмма ца лайна ахь осаллин эхь!\nДаймохк Iалашбар, дайн гIиллакхаш лардар, нохчийн меттан сийдар тIекхуьучарна тIедуьллу «Весет» стихотворенин турпалхочо а.\nАрсанукаев Шайхин лирически турпалхо гIиллакх-оьздангалла кхайкхош, къоман ламасташ чIагIдеш, муьлххачу а вочун хIуманна дуьхьал къийсам латтош ву. Тийналла, синтем ца бевза цунна, даим новкъахь, даим лехамехь, бакъдолчуьнгахьа, нийсонехьа болчу къийсамехь, харцонна дуьхьал ву иза. Нийсо кхайкхайо, нийсо чIагIйо цо:\nХIун хир ду дуьненчохь Нийсонал нийса?\nКхерац и кхерамах, озалац ницкъах,\nХарцо цо харцайо, ца кIордош къийса,\nХIилланах Iехалац, я хьегац рицкъах –\nХастам бу Нийсонна!Ехийла Нийсо!\nХалкъашлахь вошалла чIагIдийриг – Нийсо,\nПачхьалкхийн машаран дозанаш – Нийсо,\nАдамаллин хьекъалан дозалла – Нийсо.\nХастам бу Нийсонна! Ехийла Нийсо!\nАрсанукаев Шайхин «Нийсонна гимн» тIера ю и ши строфа. Гимн лирикин жанран цхьа тайпа ду. Юьхьанца гимн олуш хилла цхьана доккха маьIна долчу хиламна я къаьсттина онда хьуьнар гайтинчу турпалхочун сий деш даьккхинчу иллех. Хьалхалерчу Грецехь цIе яххана болу халкъан турпалхой я шайн деланаш хестош, базбеш, церан сий деш йохуш хилла гимнаш. ТIаьхьо гимн олуш хилла хазахетарна, толам баккхарна я сийлахьчу стеган лерам беш даьккхинчу иллех. ХIХ бIешарахь дуьйна гимн олу къаьмнийн цхьаалла, пачхьалкхан сийлалла кхайкхош лаккхарчу айамца даьхначу иллех а.\nПоэташа шаьш сийлахь лоручу, халкъалахь сийлахь долчу хIуманашна а, хиламашна а язйо гимнаш. Арсанукаев Шайхис Нийсонна яьккхина гимн. «Нийсо» боху дош доккхачу элпаца яздина цо. Нийсонна хастам беш ю поэтан гимн. Пачхьалкхийн гIуллакхашкахь, къаьмнашна юккъехь, адамийн юкъаметтигашкахь Нийсо лелаяхь дуьненахь хьарамло хир яц, харцо хир яц, ирсо заздоккхар ду, боху поэта. Нийсо ю дуьненчохь лелаезарг: «Хастам бу Нийсонна! Ехийла Нийсо!»\nАрсанукаев Шайхин «Нийсонна гимнан» шен дIахIоттам бу. Дукха яьржина йоцчу пхеамогIанан строфашца язйина гимн. ПхеамогIанан еа строфах лаьтташ ю и. Алссам юхааларш, риторически хаттарш, айдарш ду. Цара поэтан синхаамаш, шовкъаш гучуяхарехь гIуллакх до. Хьалхарчу кхаа строфахь рифмофка абаба ю. ТIаьххьарчу строфахь рифмовка хийцина, кхузахь рифма кхуллуш дерг гимнан коьрта дош «Нийсо» ду, цуьнца чекхйолу строфан пхи а стих. ХIор строфа чIагаран кепехь ю, строфа йолалуш йолу стих иза чекхйолуш юха ялийна. Юха ялош йолчу стихехь ду строфан коьрта маьIна. Оцу поэтически приеман авторан ойла къеггина гучуяккхаран маьIна ду.\nАрсанукаев Шайхин поэзин лирически турпалхо къинхетаме ву, цуьнан коьрта амал адамалла ю, гIийлачух къахета цунна, вон деанчунна орцахвала кийча ву, адаман гIайгIа-бала шега схьаэца кийча ву. Масала, стихотворенеш «Ма ойла ца йо вай», «Нагахь хьан гIо оьшуш», «Догдикаллех стихаш», «Ненан доIа», «Исбаьхьчу дуьнене», «Мохкбегор», «Лаьа суна», поэма «Баркалла, адамаш», сонетийн кочар «Адам и дуьне ду, жима планета».\n«Мохкбегор» стихотворенин лирически турпалхочуьнга берриге а мехкан, дерриге а лаьттан бала кхочу. Цуьнан дагах кхета махке, Лаьтте беана бохам:\nЦIеххьана кхерийна, лаьттан дегI дегий,\nЭхI, Латта, дийцахьа хиллариг хьайна.\nХIун цатам хилла хьо дегий?\nЯ дог хьан лазий-те,\nХарцо ца лайна?\nЯ атом иккхина, мархаш гин гIенах?\nЯ жима бер гин те къаьстина ненах...?\nИза кхидIа а къинхетамен, кIеда-мерза вистхуьлу бохам беанчу Лаьтте:\nАлахьа, хIай Латта,\nХIун гира хьуна:\nЯ меттахь дIатесна\nШайн нана къена,\nСапаргIат баха-те кIентий дIа гена?\nЯ къона безам гин осалчо Iехош?\nЯ поэт воллура харц дешнаш лехьош?\nБендоцуш лелачийн гин аьрта яххьаш?\nШайн чулацамца тайп-тайпана долу и дерриг а гIуллакхаш махкана кхераме лору поэта. Къинхетамах дуьзначу даггара боху цуьнан лирически турпалхочо:\nЭхI, маржа яI, Латта, хIун хили техьа?\nСо орцах вер ву-кх, хьо дега ма дехьа...\nФилософски маьIна ду стихотворенин. Поэта цу тIехь дагардинарш адамийн юкъаметтигаш гойту гIуллакхаш ду: нана дIатесна йитар, дестечо мербер човхор, доттагIчо доттагIчунна тешнабехк бар, осалчо шех тешна йоI Iехор, нахаца бенвоцуш хилар, поэта харц дешнаш яздар. ГIиллакх-оьздангаллица, адамаллица ца догIу хIуманаш ду уьш. Нахана юкъара адамаллин юкъаметтигаш талхахь, оьздангаллин ламастех адам юхадалахь дуьненна а бохам хила тарлуш лору поэта, махке ца ладаллал кхераме лору. Атом эккхаран могIарехь далийна поэта и гIиллакх-оьздангалла талхарца доьзна хIуманаш.\nАрсанукаев Шайхин уггар евзаш йолу стихотворени ю «Ненан мотт». Ненан маттах лаьцна стихотворенеш нохчийн поэташа дуккха а язйина Шайхисчул хьалха а, тIаьхьа а. Амма массарна а дагах кхеташ Шайхинаг нисъелла. Оцу стихотворенех лаьцна Халкъан яздархочо Бексултанов Мусас аьлла: «Со теша, «Ненан мотт» цIе йолчу Арсанукаевн стихотворенис дуккхаъчу поэташна некъ бихкина хиларх, ненан маттах кхин дика стих язъян йиш а йоцуш». Нохчийн Республикин Яздархойн союзан правленис билгалдаьккхина: «Нохчийн меттан шатайпа шатлакхан илли хилла лаьтта «Ненан мотт» стихотворени тоьар яра Арсанукаев Шайхин цIе даиманна а вайн дегнашкахь йиса».\n«Ненан мотт» стихотворени, беамогIанан ворхI строфах лаьтташ а йолуш, еа гIулчан дактильца язйина ю. ХIор стихехь каталектика ю: стихехь тIаьххьара дактилан гIулч цхьаъ я шиъ дешдакъа тIеоьшуш ю. Шалза (нечетные) стихаш шена тIехь тохар доцчу цхьана дешдекъаца чекхйовлу, шаланаш (четные) тIехь тохар долчу дешдекъаца чекхйовлу. И барам ворхIе строфахь ларбина. Стихотворенин чулацам нохчийн мотт сийсазбечуьнга дечу къамелан кепехь бу. Хьалхара шина строфахь гIеххьа оьгIазвахаран интонаци ю. Цул тIаьхьа паргIатчу къамелехь нохчийн меттан башхаллаш юьйцу:\nГIиллакхе, оьзда бу доттагIчуьнга буьйцуш,\nМостагIчуьнга вистхуьлуш – ду ира герз,\nХьомечу езаре безам ахь буьйцуш,\nБекан и, шех хуьлий хьан деган мерз!\nЦуьнга терра ю кхидIа йолу кхо строфа а. ТIаьххьара, воргIалгIа строфа къаьмнаша ненан меттан лерамбар а хьахош, шен маттах хаьддарг декъаза хилар, шен къомах дIакъаьстина, цхьалха вуьсарг хилар чIагIдеш ю:\nКхидолчу къаьмнашна шайнаш а санна,\nНохчашна шайн мотт а сов хьоме бу.\nНагахь хьо ца вагIахь хьайн халкъацанна,\nХаалахь, декъазниг, – хьо цхьалха ву!\nСтихотворенехь поэзин тайп-тайпанчу гIирсех (исбаьхьа эпитеташ, даьржина дустарш, дош шена дуьхьал долчу маьIнехь далор, юхаалар, тIедерзар, вовшашца хийцалуш йолу зударийн, божарийн клаузулаш, каталектика, жIарийн рифмовка) пайдаэцна, автора шен Iалашонца догIуш долу нуьцкъала дешнаш лаха а лохуш, уьш говза вовшахтесна, чулацамца йогIуш йолу ритм а, интонаци а ялийна. И дерриге а стихотворенин чулацаман, формин исбаьхьаллин цхьаалла кхуллуш ду.\nАрсанукаев Шайхин кхоллараллехь тайп-тайпана интонационни екар долу стихаш ю. Церан лирически интонацино стихан маьIнийн бес-бесара агIонаш гучуйоху, ойланаш хийцаялар, кIаргъялар гойту. «Баьпкан юьхк», «Ненан мотт», «Лаьттана, сискална хастам беш даим», «Кхо бос», «Гиний шуна», «Нагахь хьан гIо оьшуш», «Варий, йоI, ма гIолахь поэте маре» – оцу стихотворенийн интонационни мукъам церан маьIна дан гIо деш бу.\nШена гонахарчу дахарца, дуьненца поэтан йолу юкъаметтигаш го вайна лирическин стихашкахь. Iаламехь я адамийн дахарехь шена гуш долчо меттах боху поэтан синхаамаш, ойланаш, тIаккха кхоллало лирически произведени билггалйолчу шен интонацица. Арсанукаев Шайхин «Баьпкан юьхк» цIе йолу стихотворени иштта дIайолалуш ю:\nБаьпкан юьхк Iуьллу.\nДийнна баьпкан юьхк.\nIуьллу и новкъахь,\nIуьллу дIасалелачу адамийн\nКхузахь поэтан бIаьрг тIехIоьттина лаьттахь, адамаш дIасалелачохь, когаш кIел Iуьллучу баьпкан юьхкана. Лаьттахь Iуьллу баьпкан юьхк а, и тергал ца еш, ца гуш санна, цунна тIехдуьйлу адамаш а. И сурт поэтана Iаьткъина. Цуьнан синтем байна, дог карзахдаьлла:\nца гуш санна,\nойла ца еш.\nшайн модни мачашца\nдахаран цуьрг а хьоьшуш!\nОцу суьрто инзарваьккхинчу поэтана карладолу хьалха хилларг, адамо хьалха лайнарг. ХIинца шена гуш дерг оцу хьалхалерчуьнца ойланехь дуьстича, кхин а чIогIа тохало поэтан дог, карзахбовлу синхаамаш, дулало аз. Иза гучудолу юхааларш далорца а, айдаран хьаьркаш хIитторца а, дукхатIадамаш дахкарца а.\nЦкъа а ца хилча санна.\nшийлачу мохо лоькхучу\nахдешначу лай кIелхьара\nцкъа а ца лехьийча санна!\nКхузахь поэтан дог-ойла, синхьегам шаьш кхиарехь лакхарчу тIегIане кхаьчна. Цул тIаьхьа цецвийлар, тамаш бар лах а лой, шена гинчу хьокъехь паргIат ойлаяре волу иза. Стихотворени ерзош и шайца дIайолаелла дешнаш делахь а, хIинца церан маьIна кхин ду, иза хаало интонацехь. Хьалха айдаран хьаьрк хIоттийнчохь хIинца дукхатIадамаш дехкина поэта:\nДинна баьпкан юьхк!\nIуьллу и новкахь.\nПоэтан доггах кхоьллинчу исбаьхьаллин васто вайн синхаамаш а карзахбоху, дог Iавжадо, ойланашка доху.\nДукха болх бина Арсанукаев Шайхис поэзин эпически жанрашкахь а. Цо язйина поэмаш «Хан-гIала», «Захар», «Баркалла, адамаш», «Заманийн аьзнаш», «БIаьстенан юьххьехь», «Ушурмин Ших», «Харачойн Зеламха», «Къизаллин хелхар», сонетийн кочар «Адам и дуьне ду, жима планета», стихашкахь драмаш «Безаман ирзу», «Тимуран тур», стихашкахь роман «Кхолламан сизаш».\nПоэтан лиро-эпически произведенеша чулоцу вайн халкъан истори а, хIинцалера зама а. Цара гIо до вайн Даймехкан хьалха дIадаханчух а, таханлерчу дийнах а кхета. «Тимуран тур» произведенин чулацаман бухе бехкинарш Нохчийчохь XIV бIешо чекхдолучу XV бIешо долалучу муьрехь лаьттина исторически хиламаш бу. Литературоведа Бурчаев Хьаьлима шен «Лар йоцуш ца дов дIадахнарг» цIе йолчу статья тIехь яздо: «Нохчийн истори евзачарна бевзаш болу и хиламаш Арсанукаев Шайхис исбаьхьаллин дешнашца буьйцу, ткъа исбаьхьаллин дош синхаамашна тIеIаткъам чIогIа болуш хуьлу, историкийн доццачу тоьшаллел. ХIара произведени ша кхуллуш, автора шена хьалха хIоттийна Iалашо АстагI Тимаран а, нохчийн а вовшашна дуьхь-дуьхьал латтар гайтар хилла ца Iа, цо кхузахь гайтина Нохчийчуьра хIетахьлера политикин а, Iер-дахаран а хьелаш, юкъараллин дIахIоттаман башхаллаш, луларчу къаьмнашца хилла юкъаметтигаш, хIетахьлерчу къизачу хенахь даьхначу адамийн синкхетам, амалш, дуьнене хьежамаш».\nБилггал йолчу хенахь, 1587-1589 шерашкахь, кхочушхуьлуш бу Арсанукаев Шайхин «Ушурмин Ших» цIе йолчу драматически поэмин хиламаш а. Цу хенахь исторически хилла гIуллакхаш ду поэмин чулацамехь дерш. ХVI бIешарахь нохчийн, оьрсийн вовшашца лаьттина машаре юкъаметтигаш гайтина поэми тIехь. Произведенин коьрта турпалхо нохчийн эла Ших-Мурза ву. Иза Окин мехкан долахо ву. Шен дас Ушурмас, ша кхелхаш, весет дина кIанте Ших-Мурзе:\nКуьг дIа ма татта.\nБертахь хьо ваха,\nЯ даьхний, я мохк а\nМа къийса нехан.\nУшурма ша а хилла луларчу элашца барт болуш, оьрсийн пачхьалкхаца машаре юкъаметтигаш латтош, доттагIаллин уьйраш лелош. ХIинццалц схьа ша схьабеана некъ шел тIаьхьа кIанта дIакхехьа лууш ву Ушурма. Ден весет кхочушдо кIанта. Шена гонахара дуккха а берш дуьхьал а боллушехь, оьрсийн халкъаца доттагIаллин уьйраш чIагIъярехьа къийсам латтабо цо.\nПоэмин чулацам шуьйра бу. Дуккха а турпалхой а, эпически суьрташ а ду цу тIехь. Поэма дIайолало халкъан хала дахар гайтарца. Иза кхочушдо барта произведенех пайдаоьцуш а, стихашна юкъа прозаически кийсакаш ялош а. Поэмин юьххьехь ялийнчу халкъан эшаршкахь, иллешкахь билгалдолу адамашкара гIийла хьал. Хезаш долу цхьалха аз а, ахархойн хор а, зударийн хор а, мехкарийн хор а, йийсаре лоьхкучу кегийрхойн хор а гIайгIанах, баланах юьзна.\nХалкъан машаре дахар дохош кест-кеста тIелиэта тайп-тайпанан мостагIий. Шаьш йоккхуш йолу гота юьтий, дIадуьйш долу ялта сацадой, мостагIашна дуьхьал бовлу ахархой. Майра леташ турпалаллица дуьхьало йо мел нуьцкъалчу мостагIчунна а. Кхерабалар, юхабовлар доцуш, шайн мохк ларбеш, шайн синош дIало цара. "Летачийн хор" аьлла ялийнчу стихашкахь къеггина гучуйолу къоман ойла, къоман амал.\nАмма шен амалца машаре долу халкъ даим а тIамехь лаьттина ца долу. Адамийн гота аха а еза, ялта ден а деза, баккхийчеран терго ян а, бераш кхио а деза. Халкъана машаре дахар оьшу, тIеман алу хьашт яц. Цундела йо Ших-Мурзас шен махкана тешаме хинволу доттагI лоьхуш ойланаш: "Лаьтта со, лаьтта со, ца хууш хIун дер, лаьтта со къаьстачохь ца девза некъаш: муьлхарниг хоржур бу? Муьлха бу нийса? Мила ву, мичахь ву кхерамехь шена тIетовжа тешаме хинволу доттагI?". Шен дас Ушурмас шега динчу весетаца оьрсийн махкана, оьрсийн халкъана тIетовжаран ойла чIагIло Ших-Мурзин. Майралла йолуш, доьналла долуш, шен мехкан дола деш гайтина поэми тIехь Ших-Мурза. Къонахаллин амалш ю цуьнан вастаца. "Дозаллий, кураллий дац хьуна цуьнца. Майра ву, лом санна, оьздаллий, яххьий цуьнгара йоккхур яц цхьана а кIанта", – боху поэми тIехь.\nАмма Ших-Мурза эла ву, элийн ерриге а амалш ю цуьнца. Ахархошкара ясакх йоккху цо мел хала бохкуш, мел къен уьш хиларх.\nКъинхетам болуш, адамашца аьхна, кIеда-мерза хиларца къаьсташ ю Ших-Мурзин зуда БIаьсте. Элин сту елахь а, къинхетаме дог долуш, адамах дог лозуш ю БIаьсте. Шен амалшца элашначул юххе ю иза къинхьегаман адамашна. Иза билгалдаьккхина поэми тIехь БIаьстес шен ойланаш, гIайгIанаш халкъан барта эшаршка йохкуш хиларца а.\nДуккха а персонажаш ю поэми тIехь: нохчийн, гIалгIайн, гIумкийн, оьрсийн элий, паччахьан посолаш, молла, мозгIарш, гIалгIазкхийн атаман, кегий а, баккхий а нах, зударий, бояраш, паччахь, дворянаш. Ерриг поэмех чекхдолуш ду коьртачу турпалхочун Ших-Мурзин васт. Поэмин коьрта идея цуьнгахула кхочушхуьлуш ю. Адамийн лаамца догIуш ду поэмин хиламаш чекхбовлуш, къийсаман жамI деш Ших-Мурзин барта автора дехкина дешнаш. Поэмин чулацаман жамI деш ду Ших-Мурзин къамел а, иза къобалдеш наха детта маьхьарий а. Поэмин коьрта маьIна кхузахь билгалдолу.\nШатайпанчу дIахIоттамца а, стихан башхаллашца а, диалогически кепаца а шен къастамаш болуш ю "Ушурмин Ших" поэма. Эпический, лирический, драматический билгалонаш цхьанаийна ю поэми тIехь.\nАрсанукаев Шайхис шен кхоллараллех лаьцначу цхьана анкета тIехь яздина: «Суна хетарехь хIор поэта шен дуьнене, дахаре хьаьжжина ечу ойланаша билгалбоккху цуьнан кхоллараллин некъ; оцу новкъахь цо лоьху шен басарш, шен кепаш и. дI. кх. Со даима а гIиртина хIинцалерчу нохчийн стихан Iалам довза, гIиртина нохчийн стихан таронаш талла, керла бустамаш, кепаш лаха. Сайн стихашкахь со даима а гIиртина поэтически синтаксис шоръян, керла рифмаш юкъаяло».\nЯн а еана поэтан шен произведенешца нохчийн поэзи юкъа керла теманаш, идейш, жанрийн форманаш, стихан керла кепаш. 1973 шарахь араяьллачу шен «Сийна некъаш» книги тIехь Арсанукаев Шайхис нохчийн поэзехь дуьххьара юкъаялийна паргIат стих (верлибр). МогIанашкара дешдакъош а, тохарш а цхьана барамехь доцуш, строфаш а цхьана тайпанан йоцуш, рифмаш а йоцуш язйинчарах олу паргIат стихаш.\nПоэтан «Баркалла, адамаш» (1978) цIе йолу дийнна поэма а ю паргIатчу стихашца язйина.\nКъоьжачу Кавказан баххьашна юккъехь,\nламанан аьрзунийн баннашна лулахь\nхьаннийн, бошмийн IиндагIашлахь\nдай баьхна шира юрт\nкху лаьмнийн сийначу\nваьлла со новкъа....\nХIара лаьтта хIетахь\nсох кхеттачу сан Некъан Накъостех\nуггаре Хьалхарнииг -\nЦIеначу бIаьргаш чохь самукъа ловзу\nБезаме жима стаг...\nСан деган маршалла дIаэцар доьху,\nСан некъан Хьалхара Накъост!\nБехк сайна цабиллар доьху\nЦIе хьайн цаяккхарна цхьа а.\nМа мотта йицъелла, Накъост,\nЦIе хьайн ца йоккхуш со Iийча -\nЙокхуш и хезна вац цкъа а\nМа-дарра дIааьлча-м, суна\nхIун бен ду, цIе муьлхха а хилча?\nДац стеган хIумма а\nШен цIарах дозуш:\nХIан-хIа, со вевзар вац хьуна -\nСуна дагадогIуш, вайша\nЦкъа бен вац гина а вовшийн...\n«Баркалла, адамаш» поэми тIера цхьа кийсак ю вай ялийнарг. Кхузахь стихан могIанаш шайн барамашца – деха, доца хиларца – цхьатера дац, тайп-тайпанан ду: кхаа дешдекъа тIера цхьайтта дешдекъе кхаччалц хийцалуш бу церан барамаш. Строфаш а яц кхузахь цхьанабарамехь, масала, хьалхарниг – кхойтта могIанах лаьтташ ю, шолгIаниг – ялх могIанах, кхоалгIаниг – пхийттаннах, йоьалгIаниг кхаа могIанах лаьтташ ю, цаьрга терра кхиерш а. Рифма ян а яц. Стихан чаккхенаш – клаузулаш – тайп-тайпанан ю: божарийн («юрт»), зударийн («хIара»), дактилически («сийначу»), гипердактилически («IиндагIашлахь»). Амма иза стихотворени санна могIанашка екъна ю, стихашкахь ма-хиллара соцунгIаш а ю, интонаци а ю. Оцу билгалонашца къаьста паргIат стих прозех.\nСийлахь-боккхачу Даймехкан тIамах лаьцна йолу Арсанукаев Шайхин «Кхолламан сизаш» роман араяьлла 1987 шарахь. Иза нохчийн литературехь дуьххьара стихашкахь язйна роман ю. Сулаев Мохьмада, «Кхолламан сизаш» роман зорбанехь араяьлча, яздина: «И роман нохчийн поэзин тIаьххьарчу шерийн хилла ца Iаш, цуьнан ерриге хенахь а уггаре баккхийчарах а болу кхиам бу».\nИштта кхиам хилла поэтан кхечу жанрашкахь а. Поэзин уггар халчу жанрех ю сонет. Арсанукаев Шайхис болх бина оцу жанрехь а. МогIанийн барам сецна билгалбаьккхина йолу стихийн форма ю сонет. Рифмовкин шен башхаллаш а йолуш, бейтта могIанах лаьтташ йолу стихотворени ю иза. Сонетан бейтта могIа шина кепара дIанисбой хуьлу: беа могIанан ши строфай (катренаш), кхаа могIанан ши строфай (терцеташ) я беа могIанан кхо строфай (катренаш), шина могIанан цхьа строфай (дистих). Катренашкахь ши рифма лелайо, терцеташкахь – шиъ я кхоъ. Рифмовка катренашкахь чIагарийн я жIарийн хуьлу, терцеташкахь рифмаш паргIат дIанисйо, амма катренашкахь йоцчу кепара хила еза.\nСий лардеш чекхбаккха дахаран мур –\nЦа лоцу Iалашо и цхьаболчара.\nМахкана, халкъана эшарх, дац лур\nЦкъа а шайн доьналла я хьекъал цара.\nИшттачийн Дела ву тахана сом,\nИ доккху, ца къестош Хьарам я Хьанал.\nСтаг вуьйр ву сом даккха, болор бу тIом,\nШайн дуьхьа бехк боцчу адамийн цIий Iано.\nДоттагIий, гергарнаш бицбина шайн,\nДицдина ГIиллакхаш, Ламасташ дайн,\nАмма бу «оьшу нах» хьаста-м уьш говза.\nМитингехь я тойнехь къаста хууш\nБелахь а, хилац уьш хезаш я гуш –\nОрцанна эшначохь Харцонца къовса.\nШина катренаххий, шина терцетаххий лаьтташ а йолуш, еа гIулчан дактилан барамехь язйина ю Арсанукаев Шайхин сонет. Рифмаш беамогIанашкахь жIарийн ю (абаб вгвг), кхаамогIанашкахь хьалхара ши стих юххера рифма йолуш, шина терцетан кхоалгIа стихаш вовшаца рифма йолуш ю (ccd eed). Божарийн рифмаш зударийчаьрца хийцало. Сонетан хьалхара стих божарийн рифмица чекхъяьлла (мур), тIаьххьара стих – зударийчуьнца (къовса). ХIор строфа тIадамца чекйолу. Поэтан «Адам и дуьне ду, жима планета» сонетийн кочар тIера йолхалгIа сонет ю иза.\nСонетийн кочар пхийтта сонетах лаьтташ (210 могIа чулоцуш) йоккха лиро-эпически произведени ю. Иза Iаламат чолхе поэтически форма ю, леррина ларбан безаш шен алссам бехкамаш болуш. Цунна юкъайогIу хIор сонет шел хьалхарчуьнан тIаьххьарчу могIанца йолаяла еза, хьалхарчу сонетан хьалхара могIа ейтталгIачуьнан тIаьххьара могIа хила беза. Сонетийн кочар шеца чекхдолуш йолу пхийтталгIа сонет (магистрал) хIор сонетан хьалхарчу могIанех лаьтташ ю. Магистралан хьалхара могIа хьалхарчу сонетан хьалхарниг бу, шолгIа могIа – шолгIачу сонетан хьалхарниг, кхоалгIа могIа – кхоалгIачу сонетан хьалхарниг бу, иштта оцу рожехь дIанисбинчу бейтта могIанах лаьтташ ю сонетийн кочар дерзош йолу тIаьххьара, пхийтталгIа сонет – магистрал. Цо чулоцу авторан коьрта ойла а.\n«Орга» журнал тIехь 2003 шарахь зорбатоьхна дара Арсанукаев Шайхин сонетийн кочар «Къонах – и лакхе ю лакхарчу даржийн». ТIаьхьо, 2009 шарахь, «Адам и дуьне ду, жима планета» цIе а йолуш, зорбатоьхна и сонетийн кочар авторан «Сийна гене» книги тIехь.\nЙоккха корматалла оьшу сонетийн кочар яздан. Хала ду иза кхолла. Муьлх-муьлхха а поэт хIуттуш а вац сонетийн кочар яздан. Ерриге дуьненан литературехь хIинццалц схьа кхоьллина сонетийн кочарш 600 гергга бен дац. Оьрсийн литературехь 150 гергга сонетийн кочар ду. Нохчийн поэташа хIинццалц яздина билгалдевлларш 12 сонетийн кочар ду.\nАрсанукаев Шайхин кхолларалла кхечу мехкашкахь а евзаш ю. Цуьнан произведенеш арайийлина балкхаройн, гуьржийн, гIазгIумкийн, гIалгIайн, жIайхойн, казахийн, немцойн, оьрсийн, полякийн, туркойн, украинин, финнийн, хIирийн, кхечу къаьмнийн а меттанашкахь. Поэта нохчийн матте яьхна А. Пушкинан, М. Лермонтовн, Н. Некрасовн, А. Блокан; украинин яздархойн Т. Шевченкон, В. Сосюрин, С. Руданскийн, И. Драчан; казахийн – О. Сулейменовн, Д. Мулдагалиевн; гуьржийн – И. Чавчавадзен; эрмалойн – Р. Ованесянан; гIебартойн – А. Кешоковн; балкхаройн – К. Кулиевн; башкирийн – М. Кариман; бурятийн – И. Галсановн; хIирийн – К. Хетагуровн, кхечу къаьмнийн а яздархойн произведенеш.\nАрсанукаев Шайхин кхоллараллин лаккхара мах хадош, 1980-чу шарахь поэтана «Нохч-ГIалгIайн АССР-н культуран хьакъволу белхахо» цIе елла, 1989-чу шарахь – Нохч-ГIалгIайн АССР-н Халкъан поэт, 2005-чу шарахь – Нохчийн Республикин Сийлахь Гражданин цIерш а елла. Орден «Дружбы народов» а, «Нохчийн Республикин дуьхьа хьуьнарш гайтарна» медаль а яра поэта.\nАрсанукаев Шайхин поэзи нохчийн къоман литературин йовра йоцу хазна ю.\nПоэтан зорбанехь арайийлина книгаш\nЛаьмнашкахь Iуьйре. Стихаш, поэма. Грозный, 1965.\nБезаман шовда. Стихаш. Грозный, 1967.\nЦIеран суй. Стихаш, поэма. Грозный., 1969.\nНовкъахь. Стихаш, поэма. Грозный, 1970.\nСийна некъаш. Стихаш, драматически поэма. Грозный, 1973.\nЛакхенан гIиллакх. Стихаш, драматически поэма. Грозный,1975.\nТешам. Поэмаш. Грозный, 1976.\nКерла де. Стихаш, поэма. Грозный, 1980.\nУшармин Ших. Драматически поэма. 1982.\nКхолламан сизаш. Стихашкахь роман. Грозный, 1987.\nЛаьмнийн иллеш. Стихаш, драматически поэма. Грозный, 1991.\nСийна гене. Стихаш, поэмаш, драма. Хьалхара том. Грозный. 2009.\nУьш хийца тарлуш дац. Стихаш, драма-легенда, поэма, стихашкахь роман, гочдарш. ШолгIа том. Грозный. 2009.\nСтихи. Грозный, 1971.\nВершины. Стихи. Грозный, 1977.\nГолубые вершины. Стихи. М., 1981.\nВыбор судьбы. Драматическая поэма. Грозный, 1985.\nРоща любви. Стихи, поэма. М., 1988.\nПреодоление. Стихи, поэма. Грозный, 1989.\nНа доброй земле. Стихи. М., 1995.\nА где стихотворение "тимура\t 28 сентября в 07:01


БегӀтокугӀ-ле-Тенн — Википеди\n▲439 стаг (2019 шеран 1 январь)\nБегӀтокугӀ-ле-Тенн (фр. Berteaucourt-lès-Thennes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.\nДозанашца йу ДомагӀ-суьгӀ-ла-Луьс, Жантель, Тенн, Тези-Глимон.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БегӀтокугӀ-ле-Тенн&oldid=7813581»


Сансо — Википеди\n46°48′49″ къ. ш. 6°04′05″ м. д.HGЯOL\nСансо (фр. Censeau) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу КугӀвьегӀ, Бьеф-дуь-ФугӀ, Коммуьнай-ан-Монтань, Куьвье (ЖуьгӀа), ЕссегӀваль-Комб, ЕссегӀваль-ТагӀтгӀ, Mièges[d], МольпгӀе, Mignovillard[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сансо&oldid=7833892»


Сен-Мартен-дю-Тиель — Википеди\nСен-Мартен-дю-Тиель (фр. Saint-Martin-du-Tilleul) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу . ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Мартен-дю-Тиель&oldid=5185752»


Фонтене (ЭгӀ) — Википеди\n49°12′33″ къ. ш. 1°34′11″ м. д.HGЯOL\nФонтене (фр. Fontenay-en-Vexin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.\nДозанашца йу Каень, Кантье, ГитгӀи (ЭгӀ).\n↑ décret n° 2015-1487 du 16 novembre 2015 portant changement du nom de communes (фр.) // Journal officiel de la République française — 2015. — ISSN 0242-6773\n↑ décret n° 2015-1487 du 16 novembre 2015 portant changement du nom de communes // Journal officiel de la République française — 2015. — ISSN 0242-6773\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фонтене_(ЭгӀ)&oldid=7844757»


Нохчийн меттан хьехархой дагабуьйлу\nКху тIаьххьарчу кхаа шеран ламаст хилла дIахоьттина хьаьттан бутт юкъабаханчу деношкахь Нохчийн Республикин школашкара нохчийн меттан хьехархой цхьаьнакхетар. Кхушара а оцу ламастана тешаме хилира уьш – хьехархойн цхьаьнакхетар дIадахара А.Айдамировн цIарахчу нохчийн къоман библиотекехь.\nГенарчу а, уллерчу а кIошташкара а, ярташкара а хьехархой тIеоьцуш, дикачу хIусамненах хьийзара республикин нохчийн меттан хьехархойн Ассоциацин куьйгалхо Бергоева Аза. Царна юккъехь бара Нохчийчуьра хьовха, Дагестанерчу нохчийн меттан хьехархойн векалш а: Татаева Хьурмат, Бачикова Инканат, Садулаева Амнат, Саритова Нажабат. Къоман мотт хьехарехь массарна а девза, кхиамаш кIеззиг а, лазамаш алсам а нислуш хилар. Амма нийса хир дацара нохчийн мотт хьехарехь вайн кхиамаш бац алар а. Цунна тоьшалла дан таро ю шайн белхан алссам зеделларг долуш болчу нохчийн меттан хьехархойн Мартан-Чуьра Шовхалова Хьаван, Соьлжа-ГIалин №12 йолчу гимназера Исмаилова Раисин, «Нохчийн меттан тоьлла кабинет» къовсамехь тоьллачу Зандакъарчу Таисин, Соьлжа-ГIалин №61 школерчу Довлетукаева ПетIиматан, Жима АтагIарчу №10 йолчу школа-интернатан хьехархочун Мамаева ПетIиматан, Котар-Юьртарчу №3 йолчу школерчу Терлоева ПетIиматан, иштта алссам кхечеран а. Кху могIарехь суна цIерш яха луур дара нохчийн мотт хьоьхучу вайн вежарийн а – Джонсуев Мохьмад-СаIидан, Цуцаев Iалавдин, Даудов Гиланин, Мусаев Хьамзатан, Джайнабизов Iалиханан, Зайтемиров Сайдикан, Бангачиев Iелин.\nРогIерчу цхьаьнакхетарехь дийцаре диллинарг, тахана вайн школашкахь нохчийн мотт хьехарехь кхолладелла хьал дара. И хьал лазаме хилар билгалдоккхура цхьаццаболчу хьехархоша шайн куьйгалло шайга схьаеллачу дешаран плана тIехь нохчийн мотт хьехарна къастош долу сахьташ стохкачул а ах эшийна ду бохучу хаамо. Шеко йоцуш, иза Пачхьалкхан Думо тIеэцначу меттан законна тIетевжина бина хийцамаш бу. Ткъа цу тIехь билгалдаьккхина: Россехь цкъа а ца хилла, хир а дац цуьнан гражданийн меттан бакъонаш эшор. Россин къаьмнийн ненан меттанаш школашкахь Iамон тIедоьжначу декхарийлахь а ду, уьш программашна юккъехь а ду, амма берийн дай-нанойн бакъо ю шайн берана ненан мотт шайна луьург харжа. Иза хила тарло оьрсийниг санна, къоман мотт а. Цунна леринчу шен дашахь вайн Куьйгалхочо а билгалдаьккхира: «Ас тIедиллинера вайн депутаташна Пачхьалкхан Думехь «Ненан меттан» закон кечдеш а, дийцаре деш а дакъалацар. Цуьнан чулацамехь шен ненан мотт безаш и Iамо луучунна еш цхьа а дуьхьало ца карийна суна. Нохчийн маттах лаьцна аьлча, ша нохчи ву ала бакъо яц, кхана шен берана Кишиев Кунта-Хьаьжин, Шайх Мансуран, Айдамиров Абузаран, Сулейманов Ахьмадан мотт Iамо ца оьшу аьлла школин куьйгалхочунна тIевогIу волчун. Ас доккха эхь лорур дара сайн доьзалехь Бенойн Ильясан, Кадыров Iабдул-Хьамидан, сан ден Кадыров Ахьмад-Хьаьжин мотт буьйцуш ца хилча».\nКуьйгалхочо иштта боххушехь, цхьаццайолчу школашкахь оьрсийн мотт хьеха луш боллу аьтто нохчийн мотт хьехарна цабалар лазаме хилар дуьйцура хьехархоша. Вайн дукха башха школаш ю, уьш хьашт ма-дду вайзаманан гIирсашца кечйина а ю, амма вешан къоман мотт Iаморна тоъал сахьташ ца хилча, мел доккха зеделлачу хьехархочун а таро хир яц оцу меттан хазалла, башхалла йовзийта, и мотт Iалашбеш вайн къомо таханенга кхачоран некъ бовзийта. Цхьаццаболу куьйгалхой кIелхьарабовлу, адамийн лаам бу иштта, олий. Цунна тIедоьгIна ала лаьа, йиц ялаза ю вайх юкъара цхьа «советски къам» дан гIиртина зама а. Цу хенахь а бара «заманал хьалхабевлларш». Уьш-м хIинца а карор бу, гуш лаьтташехь церан аьтто бу-кх, шайна беза къастам бан. Бакъду, царна хаьийла, ишттачу дас-нанас шайн берашна тешнабехк бина ца Iаш, шайна а тешнабехк бар. Шайн бер нохчийн маттах мукъа ма-диттара, цара иза мукъа дуьту нохчийн къам кхечу къаьмнех къасточу гIиллакхех, ламастех, со харц хир яц, динах а. ХIун тIаьхье, хIун кхане хир ю царах? Шайна ца оьшу нохчийн мотт буьйцучу къоман векал хуьлучул, шайна безаш буьйцучу а, оьшуш Iамочу а меттан векал хила мегар ду ишттачарна. Церан дуккха а дуьненан даьхни а, алссам кхиамаш а хила там бу, амма цхьана дийнахь, шаьш схьадевллачу юьрта, кIошта беъна Далла дуьхьал-м баха беза церан. Цу дийнахь буьйцург нохчийн мотт а хир бу. Дала гечдойла кхечу маттахь-м эр дац царна.\nТахана Пачхьалкхан Думо тIеэцначу законо ойла йойту, тайп-тайпанчу хьелашка хIоттаво нохчийн меттан хьехархо а, цуьнца марзо йолу муьлхха а вахархо а. Нагахь юьхьанцарчу классашкахь нохчийн мотт Iамон дешаран плано лучу 4-5 сахьтах хьехархочо ца ваьлла тоам барах, (лакхарчу классашкахь тоъал сахьташ хилча оьшург тIедузур ду-кх, бохучу ойланца!), и мотт хьеха 5-11-чуй классашна кIирнах билгалдиначу 3 сахьтехь (урокехь!) мел говзачу а хьехархочун таро хир яц хьакъдоллучу кепара теманаш йостуш мотт хьеха, бакъду, оьрсашна а дайна «для галочки» урок-м лур ю цо. Ткъа хIун дан деза стохка а, кхушара а конкурсан хьолехь хьехархойн университете нохчийн мотт, литература Iамо баханчу студенташа. Церан хаарш оьшур дуй-те масех шо даьлча?\nАла деза, массанхьа а иштта цхьабосса чолхе хьал цахилар а билгалделира цхьаьнакхетарехь. Соьлжа-ГIалин а, Хьалха-Марта а, ТIехьа-Марта а кIошташкара цхьаццайолчу школин хьехархоша дийцарехь, церан куьйгаллина нохчийн мотт хьехарна кIиранах 6 сахьт дита гечо карийна. ТIаккха, «куьпчичо шена луьучу буллу тIам» бохург хуьлу вайн учебни планах?\nКхеташ ду, вайн школин куьйгалхой берриге а нохчийн меттан хьехархой а бац, и мотт бийцарх, дукхахберш цуьнан духе кхуьуш а бац. Шаьш тахана куьйгалхой хилча, «региональни компонент» кхочушъян некъ шайн маттана эшам болуш карон еза моьттурш а хир бу. Амма уьш бIе шарахь хир бац куьйгалхой, ткъа къоман дерг эзар шерашкахь деха. Цхьаьнакхетаран юьхь иштта дог дожочу хиламашца йолаеллехь а, алссам дог айдо хаамаш а бовзийтира хьехархоша. Оцу декъах дара республикин куьйгалхочо Кадыров Рамзанан дешнаш: «Нохчийн мотт кхиарна лерина вайх доьзна дерг дерриге а дийр ду. Цу маттахь зорбане евр ю Iаматаш, тайп-тайпана исбаьхьаллин тептарш, хIиттор ю спектаклаш, кечйийр ю телепередачаш. Европерчу а, Уллерчу Малхбалехь а, дуьненан кхечу регионашкахь а бехачу нохчашна юккъехь нохчийн къоман мотт бахийта ницкъ кхочург дерриге а дийр ду».\nЦхьаьнакхетар дерзош Бергоева Азас билгалдаьккхира:\n– Кхин хIумма а ца хилча а, иштта вовшех дагадовла, вовшийн кхиамаш бовза, цатемаш дIабаха некъ карон аьтто хилар а нохчийн меттан хьехархойн кхиам хилар ду.


Йоккха АтагӀа — Википеди\n43°06′45″ къ. ш. 45°44′02″ м. д.HGЯOL\n(Йоккха Атаг1а дӀасахьажийна кхузе)\n↗12 311 стаг (2018)\n96 207 849 000\nЙоккха АтагIа картан тӀехь\nЙоккха АтагӀа — Нохчийчоьнан Хьалха-Мартанан кӀоштан эвла ю.\n3 Юртахь бинарш\nЮрт йилина 16 бIайшарашках. Орган-хи дехар Жима АтагӀал халха йилин ю хара. 1944 шарахь нохчий а, гӀалгӀай а махкахбаран а, Нохч-ГӀалгӀайн АССР дӀаяккхар а бахьана долуш, эвлан цӀе а хийцина, Предгорное аьлла. Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийначул тӀаьхьа, эвлана хьалхалера цӀе а меттахӀоттийна.\nЮртах бехаш бу Нохчи (99,8%).\n5041 ↗7935 ↗8444 ↗10 161 ↗10 884 ↗11 100 ↗11 249\n↗11 457 ↗11 625 ↗11 887 ↗12 092 ↗12 311\nЮртахь бинарш[нисъе бӀаьра | нисъе]\nЙоккха АтагӀахь долу культуран цӀа\nКультуран цӀан хьалха йолу Махмуд Эсамбаеван памятник\nЭсамбаев, Махмуд Алисултанович — гӀарваьлла нохчийн хелхархо.\nМациев, Ислам Хамзатович (1973 шаран 10 декабрь) — нохчийн дзюдоист, 4-за Российн чемпион (1995—1997, 1999), масийттуза Российн а, Европан а, дуьненан а чемпионатийн совгӀатхо, халкъашна юккъера турнирийн совгӀатхо, Российн халкъашна юккъера классан спортан мастер (1996).\nНажаев, Ахьмад Идигович — яздархо, поэт\nНасуханова, Ляля Андарбековна — хьалхара нохчийн лётчица а, парашютистка а, летчик-инструктор а, авиацин спортан СССР Сийлахь спортан мастер а.\nАзербайджанан композитор Муслим Магомаев-воккханиг.\nИсторин Ӏилманийн доктор, профессор Осмаев Аббас Догиевич\nАртиллерин генерал Эрис Хан Султан Гирей Алиев\n↑ 1 2 Село Старые Атаги / Чечня / Справка / СКФО (Северо-Кавказский федеральный округ)\n↑ Грозненский район (1970).\nХьалха-Мартанан кӀоштан нах беха меттигаш\nКӀоштан центр: Хьалха-Марта\nГихтӀа • Гихчу • ГӀой-Йист • ГӀойтӀа • ГӀой-Чу • Йоккха АтагӀа • Краснопартизански • Мартан-Чу • Мичурина • Олхазар-КӀотар • Роьшни-Чу • Таьнги-Чу • Шалажа • Ӏалхан-Юрт\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Йоккха_АтагӀа&oldid=4458022»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 16 январь, 16:37.


"Машенахь чехка лелар сан нийсархойн амалан башхалла ю"\nКху тIаьхьарчу шина-кхаа кIиранах, маситта стаг а вуьйш, дуккха а нах лаза а беш, цхьамогIа некъахьовзам хилла Нохчийчохь. ДIоггара гIоле хьал дац цу хаттарехь луларчу Дагестанехь. Кавказ.Реалиино яздарехь, адамаш а дойуш некъахьовзам хиларх лаьцна хаамаш гучубуьйлу цу республикехь хIора денна аьлча санна.\nИштта ГIура-беттан 17-чу дийнахь Гурбуки эвлара Курма юьрта боьдучу некъа тIехь хаьрцира Газель олу жима автобус. И бахьана долуш велла кхо стаг, 10 некъахо, шайна юкъахь бераш а долуш, лазийна ву.\n2018-гIа шо доладелчхьана Дагестанехь хиллачу 1585 некъахьовзамехь дийна 329 адам, царах 30 бер ду, лазийна ву 2426 стаг. И терахьаш далийначу Дагестанан некъан полицин урхаллан куьйгалхочо Шалагин Александара дийцарехь, некъахьовзамаш хиларан коьрта бахьанаш ду машенаш чехка хехкар а, дуьхьалйогӀучу машенан агIо лацар а.\nНекъашца бохамаш хиларан кхин цхьа бахьана ду уьш доьхна хилар, бохуш вара ГИБДД-н хьаькам. Цо дийцарехь, некъахьовзамашкахь адамаш даларан а, заьIап дисаран а кхин цхьа бахьана ду кхерамазаллан доьхка дIа ца тасар. ТIехула тIе машенна урхалла дан хууш боцучу нахана кехаташ далар а даьржина ду республикехь.\n30 сов шо ду Каспийск гIалахь вехачу Iабдулмуталиба машен лело. Машенна урхалла деш кегийрхоша лелочух эргIадволу ша боху цо. Iабдулмуталиба дийцарехь, 80 процент машенлелорхоша ца лардо некъан низамаш. Царах ду машенна дуьхьал хахкар, машен дIаерзош чиркх ца латор, хьалха йоьдучу машенна юкъахь меттиг ца йитар, машенна урхалла деш карахь телефон лелор.\nХIинжа-ГIалара вахархо Амиргамзаев Наджибулла ву Iабдулмуталиба буьйцучу кегийрхойх цхьаъ. Машен чехка хахкар а, тIалам боцуш хьалха вала гIертар а шен нийсархойн амалан башхалла ю боху цо.\n"Кхета хала ду чехка хаьхкина дуьхьал йогIучу машенан новкъа эккхар хIунда леладо. Са аьрта болуш кхетам хилар хир ду-кх иза", - боху жимачу стага.\nАмиргамзаевс билгалдоккху шена беза-бевзарш дукха тийна а, тайна а лелаш хилар республикера арабевлча. Низам дохорна тухучу гIуданан барам алсамбаккхаро гIо дийр ду некъашкахь лаьтта хьал нисдан бохучух тешна а ву иза.\n"10 шо хьалха 10-20 туьма гIуда тоьхча, башхалла а ца хетар суна. Ткъа хIинца 150-200 туьма гIуда тухуш меттиг еъча ойла ян волало хьо, хIунда дохадо ас низам, ларлуш, коьртачу декъана кхерам боцуш, машен лелалуш хилча", - боху Амиргамзаевс.


NGC 6451 — Википеди\nNGC 6451, OCL 1035, ESO 455-SC50, C 1747-302, [KPS2012] MWSC 2718\n1,32 ± 3,54 миллиарксекунд в год, −1,8 ± 4,84 миллиарксекунд в год\n−23 ± 8,9 километр в секунду\n17ч 50м 41с\n−30° 12′ 40″\nNGC 6451 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 6451: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 6451.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_6451&oldid=5061157»


Бромон-Ламот — Википеди\n▲977 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБромон-Ламот (фр. Bromont-Lamothe) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пюи-де-Дом. Дозанашца йу Шад-Бофор, Систерн-ла-Форе, Жель, Ла-Гутель, Монферми, Понжибо, Сент-Урс, Сен-Пьерр-ле-Шастель. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бромон-Ламот&oldid=6717996»


Лашапель-су-ЖегӀбегӀуа — Википеди\n49°32′06″ къ. ш. 1°52′08″ м. д.HGЯOL\nЛашапель-су-ЖегӀбегӀуа (фр. Lachapelle-sous-Gerberoy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.\nДозанашца йу ЖегӀбегӀуа, ГгӀемевилле, Анвуаль, Сонжон, ВгӀокугӀ, Вамбе (Уаза).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лашапель-су-ЖегӀбегӀуа&oldid=7812939»


Ассаламу Iалайкум! Берах йoлчу зудчо 40 де кхачале бер дIадаккхар (оьрсийн маттара - аборт) динехь мегаш ду аьлла хезна суна. Иштта хIума дина меттиг а хаьа суна. Иштта бер дIадаккха йиш юй зудчуьнан, цхаьна а агIор? Елахь, муха дIадаккха магош ду иза?\nА – Бер дIадаккхаран хьукм.\nЗудчуьнан кийрахь бер кхолладала доладелча иза дIадаккха мегаш дац, 40 де кхачале а мегаш дац, кхаьчначул тIаьхьа а мегаш дац. Иза бусалба дино хIоттийна юкъара хьукм ду.\nЗудчуьнан кийрахь беран цIа чохь тIадам кхоллабеллачул тIаьхьа, беран дуьхье кхоллаеллачул тIаьхьа, иза дIадаккхарх лаьцна Имам ГIазалис – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: ”Иштта и хIума дар - кхолладелла даьллачу хIуманна тIехь харцо (преступлени) яр ду. Адам кхолладаларан шен даржаш ду. Доьххьара дарж беран цIа чохь боьрша стеган тIадам кхоллабалар ду, и тIадам ненан хих дIакхетар ду, кхоллар къобал дарна и тIадам кийча хилар ду, ткъа и тIадам бохор, галбаккхар - харцо (преступлени) ю. И тIадам цIийн дакъалган куьце баьлча, цул тIаьхьа, Iевшина жижиган куьце баьлча иза бохор кхин а йoккха, вон харцо (преступлени) хуьлу. Ткъа цунна чу са кхоьллинчул тIаьхьа, цуьнан кхоллар нисделла даьллачул тIаьхьа иза дохийча, галдаьккхича, и харцо воллехь кхин а сов йoлу, кхин а чогIа йoккха хуьлу. ТIаьххьара а кхин ца хиллал йoккха харцо ю и бер дийна дуьненчу даьллачул тIаьхьа иза дер”.\nИмам Рамлийс а, Имам Ибн Хьаджар Ал-ХIайтамийс а – Дала къинхетам бойла цаьршинах – берана чу са кхоллале и бер дIадаккхарх лаьцна (тIадам беран цIа чохь сецначул тIаьхьа иза дIабаккхарх лаьцна а) – ”иза хьарам хила догIуш ду” – аьлла. Ткъа, хьадисо вайна гойтуш ду, 40 де кхаччалц йoлчу хенахь бер тIадаман куьцехь хилар, 80 де кхаччалц йoлчу хенахь цIийн дакъалг санна хуьлуш хилар, 120 де кхаччалц Iевшина жижиг санна хуьлуш хилар, 4 бутт баьлчи цунна чу са кхуллуш хилар.\nДелахь а, цхьайoлчу хенахь и бер дIа ца даьккхича ца долуш хьал хила а мега, цундела и хьолаш а, цаьрца доьзна долу хIуманаш а дуьйцур ду вай.\nСаIудера Гуттаренна болу Фатван Гуламера Iелам-наха деллачу фатва юкъахь деана ду: "Зудчуьнан бер хиларан дерриге даржашкахь и бер дIадаккхар шен бухехь мегаш дац, ШарIо магош долу бахьана хилча бен. И бер тIадам болчу хенахь – 40 де кхацчалц йoлчу юкъахь – ШарIо магош долу цхьа бахьана делахь, я нанна хир долу цхьа зен духатоха дезаш делахь, ишттачу хьолехь мегар ду цу хенахь и тIадам дIабаккха (и ши хIума дацахь мегар дац). Оцу бахьанашна юкъа ца дог1у бераш кхиош хало хиларх кхерар а, я уьш кхион а, кхаба а таро хир яц аьлла хетар а, я хIоккхул долу бераш суна тоьар ду аьлла хетар а, я и санна долу кхидолу ШарIаца догIуш доцу бахьанаш а. Беран ненан кийрахь 40 де совдаьлча иза дIадаккхар а хьарам ду, хIунда аьлча цу хенахь иза цIийн дакъалг санна хуьлу, и хан адаман кхоллар дIадоладаларан дуьхье ю, цундела иза дIадаккха мегар дац тешаме болчу лоьрийн гуламо сацам бича бен, ”и бер кхи дIа а ненан кийрахь дитахь ненан дахарна кхерам бу” – аьлла, ”нанна цхьа доккха зен хила мега и бер кхин дIа а Iад дитича” - аьлла".\nШейх Юсуф Ал-Къардавийс бах: ”Бер дIадаккхар шен бухехь хьарам ду, ткъа и хьарамалла и бер ненан кийрахь кхиарца сов дoлу. Бер доьххьара 40 дийнахь долчу хенахь и дIадаккхаран хьарамалла кхечу хенел кIеззиг ю, цу хенахь цхьацца мегаш долу бахьанаш делахь дIадаккха мегаш хила а тарло иза. 40 де даьллачул тIаьхьа хьарамалла чIагIло, цундела цу хенахь иза дIадаккхар кхин а чIогIа хьарам хуьлу, Iелам-наха мегар ду аьлла долчу даккхийчу бахьанашца бен дIадаккха мегар дац иза цу хенахь. Беран 120 де дIадаьлча, хьадисехь ма-аллара ”чу са кхолларан” хене и бер кхаьчначул тIаьхьа и дIадаккхаран хьарамалла кхин а чIогIа чIагIло, йoккха хуьлу, и бер кхин дIа а ненан кийрахь дитича нана билггал лийр хилар лоьраша чIагIдина хилча бен дIадаккха а ца мега иза цу хенахь”.\nБ – Бакъо а йoцуш, мегаш а доцуш бер дIадаьккхинчу зудчунна а, майрачунна а тIедужуш долу декхар.\nНагахь санна нанас шен бер бакъо йoцуш, я мегаш доцуш дIадаьккхинехь, ша динчунна дохко а яьлла, Деле гечдар а дехна, тоба динчул тIаьхьа цунна тIе 2 хIума дужу, нагахь санна и бер дIадоккхучу хенахь цуьнан адаман куц кхолладала доладелла хиллехь, куьгийн-когийн билгалонаш гучуевлла хиллехь. И билгалонаш хилар я ца хилар а, цуьнан адаман куц кхолладала доладелла хилар я ца хилар а иза дIадаьккхинчул тIаьхьа цуьнга хьаьжча хуур ду.\nЦунна тIедужуш долу декхар хIара шиъ ду:\nI) 5 (пхеа) эмкалан мах дIабала беза цо оцу беран верасашна. И мах дIабала безарг и зуда ша яц, цуьнан уллера гергара нах бу, цара дIабала беза и мах беран верасашна. Нагахь санна цуьнан верасаш (беран да, кх.б.) кьинтIера бовлахь и мах тIераболу. Нагахь санна беран дас нене и бер дIадаккха а аьлла, дIадаккха мегаш доццушехь цо иза дIадаккхийтича, дена а, нанна а шинне тIедужу хIара мах оцу берах ирс оьцуш болчу верасашна дIабалар. ХIара санна тIедужу цаьршинна шинненна а кху лахахь хьахийна долу шолгIа декхар а.\n2) Нагахь санна таро елахь цхьа лай паргIатваккха веза цо, ткъа нагахь санна иза паргIат ваккха таро яцахь тIаьхьий-хьалхий 2 бутт марханаш кхаба деза, ша динарг Деле шена гечдайта. Беран верасаш къинтIера бевлча а хIара декхар тIера ца долу, хIунда аьлча доьххьарниг цу дийначу беран хьакъ дара, амма хIара къа латоран хьакъ ду.


Пюизо — Википеди\n▲3417 стаг (2018 шеран 1 январь)\nПюизо (фр. Puiseaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Луаре. Дозанашца йу Бриарр-сюр-Эссонна, Бромей, Демон (Луаре), Ешиез, Гранжермон, Ондревиль-сюр-Эссонна, Орвиль (Луаре). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Пюизо&oldid=5180732»


Фретуа-ле-Шато — Википеди\nФретуа-ле-Шато (фр. Frétoy-le-Château) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Уаза. Дозанашца йу Болье-ле-Фонтен, Бюсси (Уаза), Кампань (Уаза), Френиш, Либермон, Мюиранкур, Ерше. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фретуа-ле-Шато&oldid=5193482»


Маленкур (Нор) — Википеди\nМаленкур (фр. Malincourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Нор. Дозанашца йу Боревуар, Серен[d], Вилле-Утрео, Валенкур-Сельвиньи, Кревкер-сюр-л'Еско, Деери, Еленкур. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Маленкур_(Нор)&oldid=5170746»


БазикугӀ — Википеди\nБазикугӀ (фр. Bazicourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.\nДозанашца йу Саси-ле-Пети, ГгӀанфгӀенуа, УданкугӀ, Пон-Сент-Максанс, Сен-МагӀтен-о-Буа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БазикугӀ&oldid=7811399»


Хьаьж-МӀаьж-Йурт — Википеди\nХьаьж-МӀаьж-Йурт — ДегӀастанан Хаси-Эвлан кӀоштан эвла. Хьаьж-МӀаьж-Йуьртан йуьртан меттиган юкъайогӀу.\nЛаьтташ йу Яьсси эркан берд йистехь, Хаси-Эвлан къилбаседа-малхбузехьа.\nУллера нах беха меттигаш: къилбаседехьа — Керла-Йурт, къилбаседа-малхбузехьа — Таьшкичу, къилбаседа-малхбалехьа — Керласоситли, къилбехьа — Баташ-Йурт а, Ӏосман-Йурт а, къилба-малхбузехьа — Разакъ-Отар а, Энгал-Йурт а (Энгал-Йурт йу — Нохчийчоьнан Гуьмсан кӀоштахь), къилба-малхбалехьа — Сала-Йурт.\n↑ Аджимажагатюртовский сельский округ (сельсовет)* (Хасавюртовский район) Архивйина 2012-01-11 — Wayback Machine\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Хьаьж-МӀаьж-Йурт&oldid=7058575»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 25 декабрь, 12:11.


Сен-Симеон (Эр) — Википеди\n49°17′06″ къ. ш. 0°31′12″ м. д.HGЯOL\nСен-Симеон (фр. Saint-Siméon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу . ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Симеон_(Эр)&oldid=5186766»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 08:49.


IP-адрес — Википеди\nIP-долу меттиг (ай-пи долу меттиг, дацдина ду оцуьнах инг. Internet Protocol address) — гlулкхдечуьн машан терахь долу меттиг, иза дина стаг вовсийтарна IP. Дуьнена машан чу волуш оьшу стаг вовзийтар, иза ца хилча машан чу вала ца ло.\n3 Хьажа. кхин\nIPv4[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззам: IPv4\nОц 4-гl варсихь IP-долу меттиг хуьлу барамехь 32-битан шалгlа терахьца. Дlаязда аьтту болуш хатlца IP-долу меттиг (IPv4) хуьлу маситта башхо йолуш деа иттан терахьашца (оцун тlийра 0 кху тlе 255), тlадамци декъа а доькъуш, масалла, 192.168.0.1.\nIPv6[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззам: IPv6\nОц 6-гl версихь IP-долу меттиг (IPv6) хуьлу барамехь 128-байтан шалгlа терахьца. ишта ип доькъу шин тlадамци (масалла. fe80:0:0:0:200:f8ff:fe21:67cf). Дуккха хlумма йоцурш йалахь юкъахь, уьш къайла йоху ши тlадам шалгlа тухе (fe80::200:f8ff:fe21:67cf).\nХьажа. кхин[нисйе бӀаьра | нисйе]\nMy IP Address Location(ТӀе цакхочу хьажорг)\nKopomaa, Timo. Orașul din buzunarul tău, Gaudeamus 2000 iPhone Repair in Viet Nam\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=IP-адрес&oldid=8634233»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 17 июнь, 20:02.


↑ Архивированная копия(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2018 шеран 5 майхь. Теллина 2018 шеран 8 февралехь.\n↑ Государственный герб Азербайджанской республики Архивйина 2015-02-04 — Wayback MachineКеп:Архивировано


Исламан Нур - Свет Ислама - Iумдатул-ахькам: цхьацца ламазех дерг дуьйцу юкъара дакъа\nIумдатул-ахькам: цхьацца ламазех дерг дуьйцу юкъара дакъа\n110. Анас ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Ламаз дан вицвеллачо - шена дага ма деъана, дойла иза. И доцург кхин бехк такхар дац цунна. (ТIаккха) Сийлахь-Везачу АллахIан дешнаш дийшира цо: «…ламаз де - Со дагаваийтархьамма»*».\n* Цуьнан чулацам иштта бу: ламаз хьайна тIехь хилар дага ма деъана хьайн ламаз де.\nМуслиман хаамехь хIокху кепара ду: «Нагахь муьлхха а цхьаъ ламазна вицлахь, я наб кхетта виссахь - цуьнан бехк такхар, шена и дага ма деъана, (цо и ламаз) дар ду» (ал-Бухари: 598, Муслим: 684).\n111 . Жабир ибн IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «МуIаз ибн Жабала (АллахI реза хуьлда цунна) АллахIан элчанца цхьаьна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) пхьуьйран ламаз а дой, цул тIаьхьа шен къам (тайпа) долучу дIа а воьдий, изза ламаз, царна (хьалха имам а хIуттий), юха а дора цо» (ал-Бухари: 700, Муслим: 181).\n112. Анас ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Оха АллахIан элчанца цхьаьна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ламаз дечу хенахь, тхоьх цхьаболучара дукха йовхонна шайн хьаьжаш лаьтта тIе охьацадилладелча, шайн духарийн йистонаш сужудаш дечче бухатуьйсура» (ал-Бухари: 359, Муслим: 516).\n113. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шух цхьаммо а цхьана духарахь (кучахь) ламаз ма дойла - цуьнца къайлаяькхина белш а йоцуш» (ал-Бухари: 359, Муслим: 516).\n114. Жабир ибн IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина, Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Я саьрмасекх, я хох биънарг - тхуна юьстах лаьттийла (я тхан маьждигна юьстах волийла иза), шен цIахь хиъна Iойла иза». (Жабира дийцина): «(Цкъа Пайхамарна) яй беанера, хасстоьмаш чохь. Цьунах йогIу вон хьожа хааеллачу цо хаьттина: «(ХIун ю оцу яй чохь ерг?)». Шена оцу чохь болучу хасстоьмийн цIераш охьаягарйича, цо омра дина: (и яй цигахь) шеца цхьаьна хиллачу шен асхьабех цхьанна тIехилабе аьлла. (Оцу чохь ерг) гиначу хенахь, шена иза а цуьнах вухаваьлла гича, (Пайхамара) аьлла: «Ахьа яа ахьа, хIунда аьлча, боккъалаъ, со къамелашка вуьйлуш ву, хьан цаьрца къамелашка вийла йиш йоцуш болучаьрца»» (ал-Бухари: 855, Муслим: 73/564).\n115. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Саьрмасекх, я хох, я жовхIар-хох биънарг - хIуъа хилча а тхан маьждигна герга ма вогIийла, хIунда аьлча, боккъалаъ, Адаман тIаьхьенна навкъарло хуьлуш долучух малекашна а хуьлу новкъарло» (Муслим: 74/564).


ОжегӀгӀ — Википеди\n47°44′27″ къ. ш. 5°10′59″ м. д.HGЯOL\nОжегӀгӀ (фр. Aujeurres) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу Ле-Валь-д'Еном, Леше, Ваян (Лакха МагӀна), Вилье-лез-АпгӀе, АпгӀе, ОбегӀив (Лакха МагӀна).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ОжегӀгӀ&oldid=7828186»


Бусулба мехкашкахь шиъ-кхоъ зуда ялор низамца чIагIдарна резахилла кху деношкахь Оьрсийчоьнан Юкъаралан палатан а, Нохчийчоьнан куьйгалхочун цIарах адамийн бакъонаш Iалашъяран Кхеташонан а декъашхо Солтаев Мансур.\nОьрсичоьнан низамаша зударий кхийлар дихкина долушшехь, кху кепара дIахьедар дуьххьара дац.\n1999-чу шарахь ГIалгIайчоьнан президент хиллачу Аушев Руслана омра арахийцира шалха зударий балон магош. Оьрсийчоьнан президентан Ельцин Борисан инициативаца кхин хьем ца беш, дуьхьало йира Аушевн сацамна, ткъа ГIалгIайчоьнан Лакхарчу кхело цхьа шо даьллачул тIаьхьа тIечIагIбира и бехкам. Барт ца хилира церан, хIунда аьлча, 1996-чу шарахь Оьрсийчоьнан Бехкзуламан кодексера ши зуда кхобучунна таIзар деш артикл дIаяьккхинера.\nЦхьацца хен мел йолу цу кепара дIахьедар кхочура ГIезалойчуьра а, Башкортостанера а, ишта кхийолчу оьрсийн регионашкара а. Цигахь къийсадаьхна дукха зударий кхийлар дехкаран бахьанаш.\nШи зуда хиларна дуьхьал вац Оьрсийчоьнан политик, ЛДПР-н лидер Жириновский Владимир а.\nПолигамин тема тIехсов йийцаяккхарна Оьрсийчоьнан Конституцин кхел декхаре хилира 2007-чу шарахь ши зуда долаерзор доьхкуш сацам тIеэца.\nЗударий кхийлар къуьйсучу хенахь башхалла стенца ю аьлча, и тема цхьаммо йийцареярца, йа къийсарца доьзна дац, федералан низамо магийта оьшуш а доцуш, дукха зударий балор юкъахь лелаш дерг хилар ю башхо.\n2000-гIа шерийн юьххьехь Нохчийчохь керла бевллачу "Оьрсийчоьнан турпалхоша" хьулдеш дацара, шайн масех хIусамнана хилар. Йозуш йоцчу Ичкерина дуьхьал шайн байракх бухахь уьш хилчхьана, Iедалхоша бIаьргаш хьабдора дуккха а хIуманна.\nОфициалан статистикаца а догIуш, 2002-чу шарахь 51, 7 процент бара Нохчийчохь божарий, ткъа зударийн терахь 48, 3%. Демографин проблема ю а олийла дацара.\nЙоллу Оьрсийчохь 35 шаре бевлла божарий алсам бу зударел а. 2014-чу шарахь Нохчийчуьрчу 1000 боьршачу стагна кхочура 1034 зуда, ткъа Оьрсийчохь юккъерчу барамехь аьлча - 1146 зуда.\n2006-чу шеран Дечкен-баттахь, ша республикан вице-премьер волчу заманчохь Кадыров Рамзана дIахьедира "демографи" лакхаяккхархьама цхьана стагна масех зуда яло бакъо яла еза аьлла. Зударий божарел а алсам бу бохура цо, амма цхьана а кепара терахьаш ца далийра, ша дуьйцург бакъдеш, йа цхьаммо а ца хаьттира цуьнга, оцу зударшлахь маса ю бер дан хан йолуш аьлла.\n2009-чу шарахь юха а дийцадоккху Кадыровс зударий кхийларх, цул тIаьхьа Оьрсийчоьнан Юкъараллан палатас юкъараллехь хеттарш дан деза элира, царна хетарг зуьйш.\nБакъду, информаци ца хилира, ладегIарш а хилла, юкъараллан хьажам а бевзина аьлла.\n2011-чу шарахь шен позици кхин тIе а чIагIъеш, Кадыровс билгалдаьккхира, "ша дукха чIогIа реза ву" шалха зударий кхийларна. Шен доьзал дIа а тесна, къайлах юьстах кхечу зудчунна тIеоьхучул а гIоле ду, массарна хаа а хууш, долахь хIусамнана хилар элира цо\n"Шен зудчун сий дойуш, къайлах цхьанхьа езар а лаьцна, цунна совгIаташ а деш, шен доьзална эшам бечул а массарна а хууш зуда долаяккхар гIоле ду", - аьлла, дIахьедира Кадыровс.\n17 шо хиллачу Гойлабиева Хедин (Луиза) а, 57 шо долчу Гучигов Нажуда а ловзар а ца дисира шалха зударий кхийларх долчу хаттарх хьакхадаланза. Бухахь зуда йоцуш вацара 17 шо долу йоI маре юьгу гIеметтахIоьттина стаг.\nЗударий балорах тIаьхий-хьалхий провокацин дIахьедарш а деш, нохчийн куьйгалхочо иркарахIиттавора массо а. Масала, 2018-чу шарахь элира Кадыровс ЗАГС-ехь регистраци яр шинна юкъахь тешам цахилар ду аьлла. Цо юха а тIечIагIдира, Оьрсийчохь шалха зударий балор магийта дезаш ду аьлла, хьалхалеррачу ойланца ву ша аьлла, билгалдоккхуш.\nСоциалан машанашкахула аудиош яьржира, хьаькамашка а, чоьхьарчу гIуллакхийн белхахошка а шолгIа хIусамнаной балабе бохуш, кхайкхамаш беш.\nРеспубликерчу муфтиято а, полисхойн урхалло бакъ ца дора и хаам шайн пурбанца баьржина хилар. Изза хабарш долийра динан урхаллан цIарах луларчу ГIалгIайчохь а.\nРеспубликехь дийцарш хуьлу, маса зуда ю-те шен, Кадыровн бохуш. Эладитташ кхууьш, даьржа мехкан куьйгалхочун доьзалехь бераш алсамдовларца а.\nКху гуьйренца юха а йоккха IалагIож гIаьттина "Новости" агенталлана интервью лучу Москварчу муфтийс Аляутдинов Ильдара Оьрсийчохь дукха зударий балор низамца чIагIдан деза аьллачул тIаьхьа. Цу кепарчу дIахьедарца дуьххьара дац иза вистхуьлуш. Оьрсийчуьрчу муфтийн Кхеташонан муфтий волчу Гайнутдин Равилан пурбанца лелаш ву иза.\nОьрсийчоьнан доьзалан кодексехь хийцамаш бан гIертачаьрца тIейогIучу заманчохь дукхазза Iитталур бу пачхьалкхан бахархой. Бахархошлахь бусулба дакъа чIагI мел лун, Оьрсийчоьнан йоллу сегментехь а и проблема юьйцучех коьртаниг хир ю Оьрсийчоьнан пачхьалкхан институташкахь.\nМатериалан автор ву "Кавказ.Реалиин" корреспондент Саидов Тимур


Виллетт (Эр) — Википеди\n49°08′56″ къ. ш. 1°02′42″ м. д.HGЯOL\nВиллетт (фр. Villettes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу . ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Виллетт_(Эр)&oldid=6735882»


Презентаци йозанан урокан "Зингат"\nИнфоурок / Начальные классы / Презентации / Презентаци йозанан урокан "Зингат"\nШа жима ду, амма мел йоккха х1ума такхайой д1ахьо?\nКицанаш Ша доккха дацахь а латта охку. Къинхьегаме ву зингат санна. Зингате шашах ца бахьло мохь. Зингата мохь а хеза Далла.\nЗингат. Шел шиъ йоккха чхьаьвриг такхийна доьдура зингат. Некъа т1ехь нисъеллачу дуьхьалонах ойий т1ехйоккхура цо иза. Цхьа ирхе яьккхира зингато , ижу д1акхетош.Г1ад дуткъделлачу кхечира иза.Цу т1ера д1аг1ойла яцара.Нийсса аркъал дужур долуш яра иза хьаладаьлла меттиг.Цигга орцах кхиира кхин зингатий. Лакха т1ера дуьйна охьа , вовшийн когаш а лоьцуш,з1е йира цара.Цунна юххехула кхин цхьа з1е а йира.Дехьарий,сехьарий зингатий з1енах а тийсалуш, кхин деа зингато вовшашка а кхийдош ,хьалаяьккхира чхьаьвриг. (Х.Берсанов)\nХьанах лаьцна ду х1ара дийцар? Х1ун такхийна доьдура зингат? Х1ун кхерам бара зингатан? Орцах цхьа кхиири зингатан? Хьалаяккхаеларий зингаташка чхьаьвриг? Шегга хьала яккхалур хиллери зингате чхьаьвриг? Х1ун коьрта маь1ан ду кху дийцаран? Х1ун гайта г1ерта вайна автор?\nПлан Чхьаьвриг такхийна доьду зингат. Зигатан ирхе. Зингатан даьлла орца. Чхьаьргиган хьалаяккхар. 5. Барт болу зингатий.\nТидаме хилар Чхьаьвриг,нисъеллачу, дуьхьалонах, г1ад, дуткъаделлачу,аркъал,орцах,кхин зингат, з1е йира,\nТ1едиллар. 1. 3 предложени меженашца талла. 2. Хандешнашна буха сиз хьакха , хенаш билгалъяха.\nХалмурзаева Таиса Султановна\nНомер материала: ДВ-213633\nГлаголы – исключения. Определение спряжения глагола. (4 класс УМК "Школа 2100"\nАвторский сценарий фольклорного праздника "Здесь русский дух и Русью пахнет" 2-5 класс.


Большой Сухаревский переулок – Улицы Москвы – Городской портал Москва Онлайн\nБольшой Сухаревский переулок — Улицы Москвы\nБольшой Сухаревский переулок получил своё современное название в 1907 году по соседней Сухаревой башне, разобранной в 1934 г. Старое название переулка — Большой Колосов. Название «Большой Колосов» произошло от находившейся на этом месте в конце XVIII — начале XIX в. шелкового производства купца Панкратия Колосова. Шелковая фабрика возникла здесь в 1717 г. по указу Петра I и была отдана сначала купцу Федору Мыльникову, но «по причине долгого им непроизводства той фабрики по определению мануфактур-коллегии» была отдана Колосову.\nЭтот переулок, как и весь район вверх от улицы Грачёвка (сейчас Трубная улица) пользовался особенной дурной известностью в Москве. В Большом Колосовом и в соседних с ним переулках к концу XIX века располагалось 97 домов терпимости. Как писал П. Д. Боборыкин, «по всему переулку вверх, до перекрестка Грачевки, даже до вечерней темноты, идет, и в будни и в праздники — грязный и откровенный разгул. Ни в одном городе, не исключая Парижа, вы не найдете такого цинического проявления народного разврата, как в этой местности Москвы». Переименование переулка из Большого Колосова в Большой Сухаревский в 1907 году связано со стремлением властей преодолеть дурную славу района. Вместе с Большим Сухаревским, новые названия получили Большой Головин, Малый Сухаревский, Последний и Пушкарёв переулки. Также в Трубную улицу была переименована Грачёвка.\nВ 1925—1930 годах к Большому Сухаревскому переулку примыкал Ново-Сухаревский рынок, построенный по проекту выдающегося советского архитектора Константина Мельникова.\nБольшой Сухаревский переулок находится на территории культурного слоя «Панкратьевской слободы» (место древного поселения с зоной культурного слоя).\nБольшой Сухаревский переулок д. 1\nБольшой Сухаревский переулок д. 2\nБольшой Сухаревский переулок д. 2/24\nБольшой Сухаревский переулок д. 4\nБольшой Сухаревский переулок д. 5\nБольшой Сухаревский переулок д. 6\nБольшой Сухаревский переулок д. 6/8\nБольшой Сухаревский переулок д. 10/14\nБольшой Сухаревский переулок д. 13\nБольшой Сухаревский переулок д. 14\nБольшой Сухаревский переулок д. 15\nБольшой Сухаревский переулок д. 16\nБольшой Сухаревский переулок д. 18\nБольшой Сухаревский переулок д. 19\nБольшой Сухаревский переулок д. 20\nБольшой Сухаревский переулок д. 21\nБольшой Сухаревский переулок д. 22\nБольшой Сухаревский переулок д. 23/25\nБольшой Сухаревский переулок д. 26\nБольшой Сухаревский переулок д. 28


Цуьнан корта лозура, ткъа сан дог хIинца лозу\nХилларг-лелларг йозане даккха хийлазза дагадеъча а, ницкъ ца тоьий юьсу. Дог лазадоху дагалецамаша, куьйгах дахана кIохцал санна, хьаладаккха хала хуьлу иэсехь диснарг...\n1990-гIа шераш дара уьш. ХIетахь «Вайнах» радиохь балхахь яра со. «Минуткехь» муфтият хиллачу 9 гIат долчу цIийнехь ненайиша йолчохь Iаш. Юьрта дIасалела таро яцара.\nХьанала вехаш верг хала воллуш зама яра иза...\nСтаропромысловски районе, цхьа нах лоьхуш, кхаьчнера цу дийнахь, хьалха цкъа а ца хиллачу метте.\nУрам-новкъа, сайна оьшу нах т1екаре беш йог1уш цхьана йоккхачу стагах бIаьргкхийтира сан. ТIехь беркъа, г1ийла, дегI кхачаделла яра иза. Гуш дара, юу-молучуьнца цуьна кхачо йоцийла. Коьртара йовлакхан ши тIам буйнахь къуьйлура цо, шад бан ца мегаш санна. Улле кхаьчча хиира, йоккха стаг оьрсий яра.\n«Корта лозу сан... корта, сан корта. Суна молха дезара. Дахьар дуй ахь?!», – дийхира цо, со шена улле кхаьчча.\nСатийсам, цхьалла, къахьалла, тешам – уьш ша дерриге а цхьаьна гулделла гуора цуьнан бIаьргаш чохь. Со йистхила кхиале цхьана лулахочо кхоьссира: «ДIаяккхахь, ла ма догIахь, хьекъалх эшначух тера ю иза». Делахь а, ас сайн даге ладуьйгIира.\n«Молхий? Иза-м ас дахьар ду хьуна. Ткъа юург юй хьан?», – хаьттира ас. «Бепиг ду, «Рама» даьтта (маргарин) а ду, маьIа гIуткхи чохь», – олуш, суна тIех а даьлла, дIадахара цуьнан бIаьра хьажар...\nИза кхетамна эшна цахилар цуьнан хьекъалх дуьзна хьаж гича хуур дара.\n«Дика ду. Молха дахьаш со юха йогIур ю хьуна», – дош ло ас цунна.\n«Со цхьанна а ца оьшу. Хьо а йогIур яц», – олу цо г1ийла.\nМасех де даьлча, тIемалой чубогIу боху хабарш а дара дийца даьхна. Амма милла веача а, суна кIордийнера. «Эльдарха а вола-кх, шен сагатлахь», – элира ас. Иза ца веара. ТIемалой баьхкира. Герзах боьттина. Хелхаран бал боккхуш болийра тIом.\nТхо «шина хьера» юккъехь дисира. Тхуна чекх детташ герз дара.\n«Минуткера» микрорайоне боьдучу некъаца долчу тIай тIера танканаша чуетта йолийра. Чудисса лармаш яцара. Масех квартира йохийра, чу йоккха топ а йиттина. ЛадоьгIуш Iара...\nБарт бина аьлла, хезира цхьа кIира даьлча. Некъаца байинарш, лазийнарш схьаоьцуш, машенашна тIе кIайн байракхаш а тоьхна, Шела больницера лоьраш, Мичуринан поселок йолчу агIора г1али чу баьхкира. Иза стогалла яра. Бартах к1езга тешара. Мичара ца хууш герз тоха кхерам бара.\nАвгуст бутт чекхбелира. ГIалахь ненайиша йолчохь со а, базара веанчохь висина хилла тхан ваша а цIа кхечира.\nЭццахь, дуьххьара гира нана буйна Iаса лаьцна. Оха шимма къанйина лацийтинера цуьнга иза.\nЦул тIаьхьа, хIоразза а хIума кхалла хевшича, дагайогIура оьрсийн йоккха стаг, цуьнан дехар, бIаьргаш...\nСоьлжа-Г1алин микроройонера базарна ракеташ тоьхча, долчух ваьлла ца 1аш, декхаре вахара сан ваша. Кхечу пачхьалкхера машени гIирс бухкуш вара иза...\nСоьгахь к1еззиг сом-ком яра. Даггара нийят дина базара яхара со. Базара аьлча а, цхана бахьане. Дай боцу жIаьлеш тIех а довлийтина, кхача бухкучу могIарехь юург оьцуш, йолаелира со. Дисинчу ахчанах порошок, саба а деара...\nЙоккха стаг йолчу яха новкъа елира со. Кет1ара гIантахь хиъна Iара иза. Цунна со евзира. «Де дика дойла хьан», – аьлла маршалла хаьттича, дуьхьал корта ластийра цо. ТIоьрмиг дIакховдийра ас. «ХIара суна беъна ахь?», – хаьттира цо. «Беъна. Тхайн доьзална тIера сагIийна. Хьо сох тешна Iаш юй хаьара суна», – элира ас.\n«Молха а ма ду...», – бIаьрг кхийтира цуьнан молханех.\n«ЙоI, хьо иштта дIаяхийта йиш яц. Дукха хан ю со йолчу адам даза. Сан хIусаме йогIий хьо? Ас сайн чоь, нах гайти хьуна?!», – са айъаделира цуьнан. Сийна басар хьаькхна тиша неIарехула чоьхьа елира тхойшиъ. НеIарна чоьхьа кхин дуьне дара. ЦIена дуьне. Шира шкаф, шира шифоньер, телевизор, куьзга, гIенташ... Куьзгана уллехь «патефон», оьрсийн, французийн маттахь романсаш тIехь йолу экъанаш яра. Куьзганна, радиона, суьрташна тIетесна, куьйгаца тир яьккхина, шура санна кIайн, иту хьокхуш, доладеш лелийна кIадин аьхкаш яра.\n«Хьажал, хIара сан нана яра, иза цуьнан нана. Ткъа хIорш сан дейижарий бара», – бохуш, гура чулаьцна суьрташ гойтура цо. Товш бара уьш, интеллигенци олучу нахах, цхьана историн агIо. Вайн махкахь Дала рицкъ нисдинчу нехан кхолламан лар.\n«Хьо хьехархо ю-кх!», – олу ас, самукъа а долуш.\nСан бIаьра а хьожуш елаелира иза: «Ю дера со-м хьехархо. Эзарнаш дешархой ма хилла сан. Шун халкъ Сибрехара цIа дирзина зама а йогIу дага. Со кхетара шун къомах. Вай массара лайнера Совет Iедалан бала, та1зар».\nIасана тIе а тевжаш, яхана дивана охьахиира иза.\n«1920-чу шарахь Владикавказехь кхечу къаьмнийн меттанийн институт яьккхира ас. Суна масийтта мотт хаьа... Французин, ингалсхойн, немцойн...», – дуьйцу цо меллаша.\nОхам шимма чай мелира. Суна хан йицъеллера хьехархо йолчохь. Аьхна, синтеме дара иза цуьнца.\nСан Шела, цIа кхача езара. Да-нана а ма дара суна сагатдеш.\n«Сан дика йоI», – хьаьстира йоккхачу стага со. – Хьан да-нана дика дуй хаьа суна. Баркалла хьуна. Наггахь, корта лаза а болий, йолало со урамехь. Шерашка яхъелча еза ю-кх цхьалла. Корта цундела лозу хир бу-кх сан».\nЦуьнан корта лозура, ткъа сан дог хIинца а лозу...


Ла-Шапель-Юон — Википеди\n47°51′23″ къ. ш. 0°44′34″ м. д.HGЯOL\nфр. La Chapelle-Huon\n18,65 квадратан километр\n▼538 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛа-Шапель-Юон (фр. La Chapelle-Huon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Луаран латтанаш регионехь. Коммунан департамент — Сарта. Дозанашца йу Вансе (Сарта), Боннво (Луар а, Шер а), Селле, Савиньи-сюр-Бре, Бессе-сюр-Бре, Конье (Сарта), Сен-Жерве-де-Вик. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ла-Шапель-Юон&oldid=5166519»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 10:58.


Оьрсийчоь -- Темерханов Юсупан адвокаташ Мусаев Мурад а (аьтту агIор), Тренина Дарья а Москох гIалин кхелехь.\nБуданов вер хьокъехь йолчу процессехь Москох гIалин суьдо дIасахецна бехккъасторхойн коллеги. И сацам баран бахьана ду масийтта бехккъасторхо, могуш воцуш а хилла, кхелехь дакъалаца йиш йоцуш висар.\nКерла коллеги кхолла дагахь ю суд тIебогIучу беттан 18-чу дийнахь. Буданов верна бехке веш волчу Темерханов Юсупан адвокаташ дIахьедар дина, цу сацамна латкъам бийр бу шаьш аьлла.\nЕарин дийнахь рогIера кхеташо хилира Буданов Юрий вер хьокъехь толлуш долчу девнан. ЛадогIарш дуьйладелира шина сохьтана тIаьхьа а теттина. Процесс дIайолош чукхайкхира бехккъасторхойн тоба. Цул тIаьхьа суьдхочо хаам бира, кхин а ши бехккъаторхо цомгуш хилла, цу кепара висинарг 11 стаг бен вац аьлла.\nПрокуроро Боярышев Владимира кхел дIайоьдуш дIахьедар дира бехккъсторхой тоьаш ца хиларна кхин дIа кхел йойла дац аьлла. Адвокато Мусаев Мурада дийхира процесс шина денна юкъахяккхар, бехккъасторхой тобаллалц аьлла. Амма суьдхо Коротков Андрей реза хилира пачхьалкхан бехк биллархоша дуьйцучунна. Цо дIасахийцира бехккъасторхойн коллеги.\nМоскох гIалин кхелан зорбан сервисан куьйгалхочо Усачева Аннас дийцарехь, суьдхочо бина сацам бахьана долуш Буданов верна бехке веш волчу Темерханов Юсупан дов юха хоттур долуш ду. Цунах лаьцна хаам бо Кавказский узел интернет агенталло.\nИнтерфакс-агенталло бинчу хаамца, Темерхановн адвокташ дагахь бу бехккъасторхойн коллеги дIасахецарна латкъам бан. Царах цхьаммо Мусаев Мурата дийцарехь, цу сацамах лаьцна хаам хила бехаш бу 10 де далале. Кехаташ шайн кара кхаьчначул тIаьхьа латкъам бийра бу шаьш боху Мусаевс.\nЦу хеннахь Тимирхановн кхин цхьана адвокато Тренина Дарьяс латкъам бина шена дуьхьал бехк-такхаман гIуллакх делларна. Цунна бехке дуьллуш ду теш эца гIортар. Талламхоша чIагIдарехь, Тренинас 100 эзар сом делла хилла Буданов вуьш теш хиллачу Евтухов Александарна. Евтухов суьде веанчул тIаьхьа лачкъийнера муьлуш бу ца хуучу наха.\nЦул тIаьхьа цу стага ши дIахьедар дира, шена адвокато Тренина Дарьяс кхаъ белла аьлла а, адвокато Мусаев Мурада кхерамаш тийсина аьлла а. ТIаьхьо, экспертиза йича, гучуделира Мусаевс аьлларг кхерам тасар цахилар.\nБала хьогуш ву Буданов вуьш теш хилла волу кхин цхьа стаг а. Иза ву Фаталиев Руслан. Адвокато Мусаев Мурада дийцарехь, кху деношкахь ницкъаллин структурийн белхахоша, лаьцна дIа а вигина, йиттина цунна.\nМусаев Мурад: «Соьга телефон туьйхира цо. Гучудаьлларг дара, стомара, дIа а вигина, цунна йиттина хилар. Цо дийцарехь, цунна жаннаш тIе мийраш а биттана, коьртах тIара а диттина. Доьхург хилла суна дуьхьал кийтарлонаш яр, аса цунна 100 эзар сом кхаъ белла хиларх лаьцна а, аса цуьнга харц тоьшаллаш дар дехна хиларх лаьцна а. Фаталиевс дийцарехь, цу кепара кийтарлонаш цо ца йина».\nКхузахь ала деза цу наха шайна гинарг Темерханов дIа а лацале дийцина хилар. Цундела уьш Темерхановн агIончаш бац, уьш шайна гинарг дуьйцуш болу тешаш бу.\nИ бахьана долуш вуно харцонаш лелош дIахьош ю и кхел аьлла, хеташ бу шаьш адвокаташ а, цунна терго еш болу дуккха а нах а. Цунах лаьцна, масала, дийцира кху деношкахь Коммерсант-газетан корреспонденто Мурадов Мусас.\nМурадов Муса: «Суна уьш бехкениг лаха Iалашо йолуш бу аьлла ца хета. Шайна каравеанарг, Темерханов Юсуп кIелхьара ца валийта, шайн кара деана цхьа а тоьшаллаш дацахь а, иза бехке ву аьлла, шаьш долийнарг чекхдакхха гIерташ болх беш бу аьлла хета суна уьш, тешаш бу бохучу наха ,дуьйцург тидаме а ца оьцуш».\nИзза ойла йолуш ву вевзаш волу нохчийн адвокат Хадисов Муса а.\nХадисво Муса: «Уьш и дов дIадерзо гIерташ бу шаьш дIалаьцна волу нохчийн къант чу а вуллуш».\nБуданов Юрий вийна 2011-чу шарахь Мангал-беттан 10-чу дийнахь Москох, вевзаш воцучу стага тапча а йиттина.\nБехккъасторхойн тоба дIасахецна Буданов вер хьокъехь йолчу Москох гIалин кхело


Семюр-ан-Валлон — Википеди\nСемюр-ан-Валлон (фр. Semur-en-Vallon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Луаран латтанаш регионехь. Коммунан департамент — Сарта. Дозанашца йу Берфе, Конфлан-сюр-Аний, Кудресье, Монтае, Доллон, Лаваре, Вибре. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Семюр-ан-Валлон&oldid=5183778»


Венехь летта нохчий, сербхой.\nМарсхьокху-бутт 02, 2017\nМашен некъахь хьалха валар къевсина дов иккхина Венехь меттигерчу нохчочунний, сербхочунний юккъехь. Цу гIаларчу Нойбау кIоштерчу урамехь некъан агIо хийца гIоьртинчу сербхочунна дехьа вала некъ ца битинера нохчочо аьлла, хаам бира Венерчу полицин векало Маршо Радионе.\nИ бахьана долуш оьгIазваханчу сербхочо эвхьаза багалейинера нохчочуьнга, шен машенан кор охьа а дахийтина. ТIаккха шина шопаро вовшашка бага етташ, вовшашна агIор машенашца маневраш еш, масех бIе метар некъ бинера, ткъа эххар а сербхочо нохчочун агIор куьйгаца осала жест йинчул тIаьхьа шиммо а шайн машенаш сацийнера Коппштрасе урамерчу автобусан социйлина уллохь. Цигахь и шиъ вовшашна чучча вахнера.\nПолицино чIагIдарехь, ши шопар летта а ца Iаш, цаьрца машенашна чохь хилла болу церан накъостий а хилла латарехь дакъалоцуш – сербхочун хIусамнаний, кIантий, ткъа иштта нохчочунца новкъахь хилла ши стаг, зудий.\nУллехула тIехбуьйлучу наха и латар шайн мобилан телефонийн камершна тIе даьккхина, интернетехь даржийна.\nТкъа шинна а шопаро шений-шений чевнаш йина аьлла латкъамаш язбина шина тайп-тайпанчу полицин декъашкахь.


Карсес — Википеди\n▼3414 стаг (2018 шеран 1 январь)\nКарсес (фр. Carcès) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Прованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — Вар. Дозанашца йу Котиньяк, Кабас, Корран, Антрекасто, Монфор-сюр-Аржан, Ле Тороне, Ле-Валь, Вен-сюр-Карами. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Карсес&oldid=5163286»


Шармуай (Ду) — Википеди\nШармуай (фр. Charmoille (Doubs)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду. Дозанашца йу Бельерб, Розюре, Воклюз (Ду). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шармуай_(Ду)&oldid=5194798»


Боск-Рену-ан-Уш — Википеди\n48°56′59″ къ. ш. 0°42′29″ м. д.HGЯOL\nБоск-Рену-ан-Уш (фр. Bosc-Renoult-en-Ouche) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Ажу (Эр), Ла-Барр-ан-Уш, Буа-Анзере, Шампиньоль (Эр). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Боск-Рену-ан-Уш&oldid=5153657»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 20:41.


ХӀокху версин 4 хийцам талла безаш бу. ЧӀагӀйелла верси теллина (2021, 26 август).\n↑ Yeomans, Donald K. HORIZONS System. NASA JPL (July 13, 2006). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 17 августехь. Теллина 2007 шеран 8 августехь.—На этом сайте передите в раздел «web interface»(левое меню) затем выберите «Ephemeris Type: ELEMENTS», «Target Body: Neptune Barycenter» и «Center: Sun».\n↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Williams, David R. Neptune Fact Sheet. NASA (September 1, 2004). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 17 августехь. Теллина 2007 шеран 14 августехь.\n↑ 1 2 Espenak, Fred Twelve Year Planetary Ephemeris: 1995—2006. NASA (July 20, 2005). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2011 шеран 17 августехь. Теллина 2008 шеран 1 мартехь.\n↑ Саймон Миттон, Жалкин Миттон. Астрономия. — М.: Росмэн, 1998. — С. 78—79. — 160 с. — (OXFORD). — ISBN 5-257-00345-7.\nГ. Бурба. Сердце морского гиганта Архивйина 2007-10-21 — Wayback Machine // Научно-популярная статья в журнале «Вокруг света»\nНептун на galaxy.gcmsite.ru Архивйина 2007-06-27 — Wayback Machine\nНептун на edu.nstu.ru Архивйина 2013-10-18 — Wayback Machine\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Нептун&oldid=7978933»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 3 май, 18:15.


Alib.ru - Макаров Н. Русский либерализм конца ХIХ - начала ХХ века в зеркале англо-американской историографии. | Биографии, мемуары: Война, политика, дипломатия (Цена: 890 руб.)\nAlib.ru > Макаров Н. Русский либерализм конца ХIХ - начала ХХ века в зеркале англо-американской историографии. | Биографии, мемуары: Война, политика, дипломатия (Цена: 890 руб.)\nо книге: Макаров Н. Русский либерализм конца ХIХ - начала ХХ века в зеркале англо-американской историографии. ...


Стальная дверь PROFESSOR-4+ 02 PP Орех грецкий (арт. КТ Орех грецкий) 5D1, Орех грецкий (арт. КТ Орех грецкий) 5D1 Купить в Белгороде


Марсхьокху-бутт 07, 2015\nОьрсийчоь --Оренбургехь кхача багон кечлуш бу Россельхознадзоран белхахой, 7Мар2015\nОьрсийчоьно дагон долийна Европера а, кхечу шена дуьхьал санкцеш яьхначу а мехкашкара совдегарша чудохьу рицкъ. Мацаллин дозанашкахь бехаш миллионаш кахь бахархой а болуш болийначу оцу барамаша оьгIазбахийтина дуккха оьрсий а, оьрсий боцурш а.\nИнтернет –машанехь биста кхаччалц гIардаьккхина ма-хиллара 300 эзар гергга буха куьг-язораш дехкина дехар-леткъам кхачийна Оьрсичоьнан бахархоша Путин Владимиран цIарх Кремле, чудохьуш долу даа-мала,кхачанан сурсаташ хIаллакдан магош тIеэцна сацам юхаэцахьара аьлла.\nАмма, олуш ма-хиллара, лерга дуьхьиг а ца ухьуш, пачхьалкхан куьйгалхой «къора» бисна, ма-дарра аьлча. Мелхо а президентан пресс-секретаро Песков Дмитрийс шеконе диллина бахархоша оццул дукха буха куьйгаш дехкина кехат бакълена а яздина хилар.\nЛаккхарчу тIегIанахь бина и сацам бахьнехь Оьрсийчоьнан, бен-бечу кIошташкахь иттаннаш, бIеннаш тоннашкахь хIаллакдан рицкъ: стоьмаш,хастоьмаш,нехчанаш, массо тайпа мерза а, къаьхьа маларш…\nВуьшта аьлча пачхьалкха чу мел йохьуш йолу юург,мерг. И рицкъ хIайраза хIаллакдар тIедуьллуш лаккхарчу тIегIанахь бина и сацам,челакха а,кIорге йоцуш а лерина бегашена а доцуш карзахбевлла Оьрсийчуьра хьовх Нохчийчуьра а бахархой.\nДукхахболчара кхин хила йиш а йоцуш Iовдала а,сонта а хIума лору,мацалла ловш эзарнашкахь шен пачхьалкхехь адам а долуш, сел кхоамза дуург,мерг хIаллакдар. ХIаллакдечу беркатах дуьйцуш ву Теркйист кIоштера къано Гизуев Хьусайн.\nГизуев: «ОстопуьраллахI! Ма доккха хIума ду-кх иза бакълена а дах хIай! Ма доккха хIума ду иза!. Цунах муха дийца деза суна-м ца хаьа. Ирча хьал ду-кх иза. Хьажал кху Iедалдан Iалашо муха ю. Адам гIийла мел хили а уьш вайна муьтIахь хир бу,ца хилча хир бац.\nИшта бу церан хьажам. Мацах паччахь хенахь цхьана стага Шалажехь хи тIехь херх бина хилла аннаш дохуш. Цуо кехат яздина паччахье. Хьан мехкан таро-бахам сов боккхуш,херх бина ша. Паччахьо цунна совгIатана дашо мухIар даийтина.\nЦул тIаьхьа паччахь вохийна,ткъа Советан Iедало хьолада ву аьлла и стаг чувоьллина. ХIинца болу куьйгалхой дозанал дехьа шайн дIабехкина дашо биста кхаччалц бахамаш бу. Делах тешаш волу стаг харц луьйр вац. Цо хьарамлонаш а лелор яц. Иза къинхетаме хир ву.\nХIорш хала нах бу. Хьажал нахана рицкъ дIа ца кхочуьйтуш цара леллориг. ОстопуьраллахI! Мацалла ловш нах дукха ма бу. Царна дIакхачийча дика хир дара .ХIаллак стенна йо?»\nОфициалан кхайкхош дерг бакъ делахь, чудохьучу рицкъанан кехаташ нийса ца хилла. Нагахь иза ишта хилча а дозанал сехьа а ца йовлуьйтуш юхаерзаехьа и машенаш. И стенна ца до бохуш хеттаре вуьйлу соьлжагIалахо Шавалу.\nШавалу: « Дуккха а рицкъ долу дела вайна кхоам хета. Хаттар-м хIутту и мел нийса ду аьлла?Цхьана дас къа а хьегна, цхьана метта дуккха а рицкъ мА ду иза тоннашкахь. Кхара иза мага ца яхь,кехаташ тоаме дацахь, юхаяхьийтахь,схьа а яхий ,хIаллак ма ехьа».\nСел хам-пусар доцуш,сила-а долу и рицкъ, хIаллакдар куьйгалхойн хьакъболлу мах хадош хIума лору бахархоша. Царех ву шелан кIоштера Iумар а,Бавди а.\nБавди: « Рицкъ дIакхоссар, хIаллакдар Делах цакхерар санна, кхераме хIума ду. Суна нийса ца хета иза. ХIара пачхьалкх боьха пачхьалкх хилар тоьшалла ду-кх…»\nIумар: «Миска нахана дIакхачадехьа. И яр-кх гIоле.И бар-кх пайда. Нахана а гIуллакх дара. Нах мацалла байа гIерташ бу кризис ю бохуш. Нахана еш хIуьттаренаш ю-кх. Цхьа пачхьалкх а яц! БОьха хIума ю-кх и деш вверг!»\nБавди:»И товар цIена дацахь,галдаьлла хIума делахь юхаберзабехьа,пачхьалкх бех а ца еш. Хийла пачхьалкхашка мацалла леш адамаш ма ду. ЛартIа делахь церан кехаташ кхоам бац цуьнан? БIеннаш тоннашкахь рицкъ! Зхь дац иза. Кхераме хIума ду-кх иза».\nМацалла ца лайча санна...


Милашка вставила вибратор в писюСАЙТ С ПОРНО ВИДЕО\n74% 28 ЛАЙК! 7:30 66,07 K\nDesciption : Новый Милашка вставила вибратор в писю дружественных порно видео поиска на сайт в Интернете. Вы можете получить все порно видео бесплатно #Милашкавставилавибраторвписю, #красивоебольшие, #пышныхзрелых, #учитсясосать, #язык, #всунул\nКрасавчик сует толстый хер в соседку\nАтес и доч секс karen sekss 18pornsvideo yosh bolar skishlari skishlar haqiqi bolar skishi haqiqi otlar bilan skishlar am tewish yapoʻn cha bollalar sekisi jena traxaet glaza muj yapoʻn zarena nizomiddinova multefilmniki Афро mongol porn yangi teshildi xxx kōrin ewo Парно видео Киз бола shalpang quloq omlar vidio sexysmall com sekis skacat