Стигалкъекъа-бутт 25, 2012\nКадыровс шена ма-оьшшу хуьйцу Нохчийчоьнан конституцин агΙонаш. ХΙун башхалла хила тарло Ιедалан коьртера вохийначу Байсултанов Одесанний, хΙинца цуьнан метта хΙоттийначу Эдельгериев Абубакаранний белхан хотΙехь. Кавказ Имаратан коьртехь волчу Умаров Доккас джихΙадан Ιалашонийн коьрте доккхучух тера ду Нохчийчоь мукъаяккхар. Кавказан керланийн комментатор, журналист Фуллер Элизабет ю Кавказера хиламаш тидаме оьцуш.\nКадыров Рамзана кху кΙиранах юха а гайтира, шена низамаш талхор, юхаяздар хΙумма а доцург дуйла. Конституцехь парламенте хийцам а байтина, шен а, Ιедалан а администрацин куьйгалхочун дарж юкъа а даьккхина, премьер-министрехь ца юьтуш, шен караэцна цо цуьнан бакъонаш. Иштта юкъара доккху цо махкахь шолгΙа ларалуш хилла премьеран хьаькамалла, министршна тΙехь шен Ιуьналла а хΙоттош.\nТΙоьхула хир дуй шинггара а хьакамалла гойту министрийн кабинетан куьйгалхо а, цуьнна тΙе администрацин куьйгалхо а хΙотторо. Юьртбахаман министр лаьттина Эдельгериев Абубакар хΙоттийна Ιедалан коьрте. Цунна тΙехΙоттийна, администрацин куьйгалхочун дарже, нахалахь Лорд цΙе лелаш волу, хьалха премьер-министран къепе латторехь гΙовс хилла волу Даудов Мохьмад.\n32 шо кхаьчна Даудов, 2004-чу шарахь Кадыров Ахьмад веллалц, лелла Басаев Шемалан тобанехь. Иштта волу иза, шена пайде а ву, тΙеман баьчча а хилла, майра къонах а, дика полисхо а ву, бохуш, Кадыров Рамзана хестийра Даудов цкъа Пачхьалкхан Думана хьалха.\nОфициалехь Даудов Мохьмадан биографи юхаязйина ю, иза хьалха тΙемалошца зΙенехь Ιийна хилар дΙадойъуш. Цуьнан метта яздо, кхоалгIачу эзаран шераш доладелча дуьйна схьа оьрсийн эскаршкахь гΙуллакх дина ву, бохуш.\nНаха дуьйцург дΙадаккха лерина, Масхадов Асланал тΙаьхьа президент лаьттина Садулаев Ιабдул-Хьалим 2006-чу шеран Товбецан-баттахь (июнехь) цо вийна хилар къайла хьош, юхаязйина цуьнан биографи. Иштта цунна тΙехьо наха 2010-чу шарахь Нохчийчохь хьийзабечу тΙемалойн доьзалийн агΙо лаьцна хиллачу бакъоларъярхошна тΙеΙаткъам бина хилар а, 2008-чу шарахь Кадыров ларвечу декъехь болх бина Исраилов Ιумар вен Вене нах хьовсор а.\nЕарий дийнахь Эдельгериев Абубакара, парламенто сихо еш, Ιалашонехь а йоцуш хΙоттийначу кхеташонехь, шен Ιедалан программа охьайилира. Циггахь даржехь дΙачΙагΙвира иза а, цуьнан хьалхара гΙовс Тимуркаев Ιиса а. Эдельгериевс хаийтира шен болх шел хьалха даржехь хиллачу, Кадыровс цΙарца вийцар а доцуш, ша бина болх критике баьккхина волчу Байсултановн Одесачух богΙуш хир боцийла.\nЭдельгериевс хастийра парламентехь Кадыров, цо Нохчийчоьнан экономикана пайде дерг федералан тΙегΙан тΙехь дика чекх а доккху, иза бахьанехь Москохара ца хеддаш ахча махка кхочуш а ду, аьлла.\nЭдельгериевс билгалдаьккхира, дешаран а, могашаллин а хьукматаш эвсаръяха еза цигарчу белхахойн корматалла лакхаяккхарца а, керла ницкъаш кхиорца а, аьлла. Иштта билгалдаьккхира, коммунална энергин кхачо ен сурсаташ тоьаш яцар а. Амма дацара цуьнан къамелехь Кадыровс кест-кеста хьахош дерг – махкахь белхан меттигийн якъо лаьтташ хилар.\nЭдельгириевс хьехийначу Ιалашонех, Кадыровн дΙахьедаршца йогΙуш яра керла тактика а, стратеги а оьшу керла Ιалашонаш кхочушъян, банкийн система шоръян еза бохург.\nУмаров Доккас Зазадоккху-беттан 29-чохь къилба-малхбузерчу фронтаца ша дΙаяьхьначу Шурахь ши дΙахьедар дина, цхьаъ нохчийн бусулбанашкий, важа – Оьрсийчуьрчу бусулбанашкий. Видеогайтам Ю-Тюбе биллина шинарий буса.\nИза шо хьалха, стохка Чиллан-баттахь Кавказан а, Оьрсийчоьнан а бусулбанашка динчу дΙахьедарна тΙаьхьа догΙу рогΙераниг нисло. Хьалха а санна, джихΙад бусулбанашна тΙехь хилар а, халонехь бохкучу церан Ιалашонех коьртаниг хилар а хоуьйту Умаровс. Ткъа кхидолчу хΙуманашца кхушара мелла а машаре хеза цуьнан къамел.\nНохчашна лерина джихΙадан хазаллех а, иза муха даьржира Нохчийчохь а дуьйцу Умаровс. Цо джихΙадан Ιалашо юзу бусулба нах шайн лаьттан дай хила безарца а. «ДжихΙад» дешан маьΙний, «ваххΙабизм» олучу исламан боламан маьΙний вовшахкъастадо Умаровс. Ша хьалха мухха а дийцинехь а, хΙинца цо ша Нохчийчоьнан истори хьахош, 1944 шарахь къам махкахдаккхар а, Дудаев ДжовхΙаран заманахь къомо маршонехьа латтийна къийсам а джихΙадах бузу. Цо чΙагΙдо, Имаратан ницкъаш бузуш долу керла чкъор дац, Делан дош чΙагΙданний бен, кхечу Ιалашонийн дуьхьа шен могΙарех детталуш, бохуш.\nШайгара цхьа зулам даьлла аьлла хетачаьрга а тΙехь шен тобанна къинтΙера довлар доьху Умаров Доккас. Кхечуьнца дан накъосталла дацахь, доΙанашца шайца хиларе кхойкху цо бусулбанаш. Иштта кхойкху нах, Москохана муьтΙахь долчу Ιедало маьждигаш хΙитадора аьлла, Ιеха ца баларе. «Маьрша бусулба нах хΙаллакбеш бу Кавказехь а, Оьрсийчохь а, юьстаха ма латта шайн нехан баланна» - боху Умаровс. Путине а, цуьнан агΙоне а боху, "цкъа а аьтто бер бац шун нохчийн къам маршоне ца кхийдийта а, и маьрша ца далийта а".\nБилгалдаккха деза, Умаровс ца хьахадо Кавказ Имаратан кхидолу дакъош, тΙаьхьарчу хенахь шайн баьччанех девлла долу – Дагестан, ГIалгΙайчоь, ГΙебарта-Балкхаройчоь, Кхахарчой-Чергазийчоь. ГΙарадаккханза дуьсу Амир Адам а, Даудов ИбрахΙисмхалил а, Занкишев Ιелим а кхелхича, муьлш хΙиттийна церан метта.\nКъастаме ду хΙара дΙахьедар, Умаровс ден къамел беккъа нохчийн муджахIидашна тан дезачу кепара дарца. Нохчийчоьнах жоп лучу баьччанаша Хусаиновссий, Гакаевссий, шаьш байΙат деш, Нохчийчоь паргΙатъяккхар а, цигахь ШарΙ хΙоттор а коьртачу Ιалашоне-м ца дуьллуьйту-те Умаровга, олий хетало ладоьгΙча.\nКомметатор Фуллер Элизабет яра Кавказан кΙиран хиламийн зераш динарг.\nКIиран хиламийн тидарш


Бюр-ан-Бре — Википеди\n▲325 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБюр-ан-Бре (фр. Bures-en-Bray, фр. Bures) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-Маритим. Дозанашца йу Круадаль, Фрель, Меньер-ан-Бре, Мений-Фольамприз, Омуа-Сен-Валери. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бюр-ан-Бре&oldid=6723486»


Базош-суьгӀ-Оен — Википеди\nБазош-суьгӀ-Оен (фр. Bazoches-sur-Hoëne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу Сен-ЖегӀмен-де-МагӀтиньи, БуьгӀ (ОгӀн), Шампо-суьгӀ-СагӀт, КугӀжу, Ла-МеньегӀ, Сент-СегӀонн-ле-МогӀтань, Сен-ИлегӀ-ле-Шатель, Сент-Уан-де-СешегӀувгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Базош-суьгӀ-Оен&oldid=7811439»


яздеш - Synonyms of яздеш | Antonyms of яздеш | Definition of яздеш | Example of яздеш | Word Synonyms API | Word Similarity API\nTop 10 similar words or synonyms for яздеш\nTop 30 analogous words or synonyms for яздеш\nОвхӀан мохк И хаам тӀечӀагӀбеш бу пуштунийн литературехь, масала, XVII-гӀа бӀешеран пуштунийн маттахь яздеш хиллачу назманчин Хаттак Хушаль-ханан белхашкахь:\nНобелин совгӀат Дуьххьара Нобельс математика юкъаяхийтир совгӀаташ луш долу Ӏилманийн юкъа. Амма тӀехьа цо иза юкъара дӀаяккхира, цуьнан метте машаран совгӀат яздеш. Бахаьан билгал хууш дац. Оцу хӀуман бахьанаш дуьцуш дукха хӀумнаш ду, амма уьш чӀагӀдеш факташ къезга ю.\nКехат Кехат - Нохчийн ши дош хоьттина кхолла делла дош ду. Ке - кера йукъ, хат - хот (догlа деъча, кхечу бахьанца латта дашийча хуьлуш болу хот). Хьалха заман чохь, вайн дайша кера йукъе хот буьлий яздеш хилла, цундера заман кхиарехь, хьал хийца даларехь, дечках дечу кехатах кехат олу.\nИслам Хьалха бахкийтина пайхамарш болчу хенахь, АллахӀ-дала цаьрга доссийна хилла масех жайнаш. ТӀаккха керстан Ӏеламнаха оцу инжилан а, товратан а жайнийн дешнаш дӀа а дохуш, шайгара тӀе а детташ яздеш хилла. Оцу цара кхоьллинчу жайнах — Библи олу. Оцу хенахь болу нах тилабелла хилла. Цундела АллахӀ-дала шен бакъ долу жайна доссийна хилла Мухьаммад пайхамаран . Оцу жайнах — Къуръан олу. Къуръан тӀехь АллахӀ-дала ша хилар гойтуш дуьйцу. Массо Ӏалам а, дуьне а кхоьллинарг ву ша боху АллахӀ-дала.\nГазет Ширачу Румехь газетел хьалха арахоьцуш гӀалахь хилла керла хаамаш баржош долу аннаш. Уьш вовшешна тӀиера куьйга яздеш хилла "Acta diurna populi romani" («Руман халкъан хӀора дийнан гӀуллакхаш») цӀе а йолуш, хьалаухкуш хилла майданашкахь, политикашна а, гӀарабевллачу гӀалахошна а цӀа хьуш хилла. Руман газеташдечиган аннаш кепара дара, царна тӀехь дӀаязбора хенан хаамаш. Керла хаамаш, официалан амал йолуш бацара, Цезарь Юлийс лаахь а, ца лаахь а чоьташ яржае сенатан гуламех, баьччанийн хаамех, луларчу пачхьалкхийн куьйгалхойн костех лаьцна аьлла омар даллалц.\nА (кириллица) «А» союз 1) против. ткъа, амма, делахь а; передаётся тж. бессоюзной конструкцией, деепричастием или глагуолом в условном накл. + частица а; он поехал, а я остался — иза дӀавахара, со висира; я шутил, а он сердился — аса бегаш бора, ткъа иза оьгӀазъ-оьхура; учиться может, а не хочет -дешало, амма ца лаьа; хоть красив, а не умён -хаза велахь а, хьекъале вац; пиши пером, а не карандашом- къоламца а ца яздеш, пероца язде 2) соед. ткъа; на гуоре дом, а под гуорой озеро- гу тӀехь цӀа ду, ткъа гу кӀел Ӏам бу; а как егуо зовут?- ткъа хӀун ю цуьнан цӀе? 3) усил. ткъа; ма; ткъа… ма; а когда ты поедешь?- ткъа хьо маца гӀyp ву?; а я уж так буду рад!- ткъа суна ма хазахетар ду! 4) а то а) (в противном случае): спеши, а [не] то опоздаешь -сихло, тӀаьхьавуьссур ву хьо; б) (а на самом деле): если бы так, а то всё наоборот- иштта делахьара а, цхьа хӀума дара, ткъа дерриг а бӀостанехьа ма ду; в) в знач. «да»: пойдёшь? — А то как же, пойду- воьдий хьо? — ТӀаккха ткъа, воьду дера; г) в знач. «потому что» — цундела, -на, дела, а; надо остановиться на ночлег, а то уже темно- буьйса яккха еза: Ӏаржъелла


Ницкъхоша бакъо йоцуш лецна, къизаллаш, шогалла лелийна, иштта и дериг а эвсара теллина цахиларна а латкъамбинчу Нохчийчуьрчу масех вахархочун хьокъехь Европерчу адамийн бакъонашкахула йолчу кхело сацам бина. "Фредриксен а, кхинберш а Оьрсийчоьнна дуьхьал" аьллачу гIуллаккхан гурашкахь масех дIахьедар теллина.\n"Масала, Норвегин вахархочо Фредриксен Адама (норгийн вахархочун кехаташ делира Оьрсийчуьра вахархочунна Очерхаджиев Асланна 2016-чу шарахь) дIахьедира 2005-чу шарахь ток йоьттуьйтуш, гIожмаш етташ, противогазца а, аммиакца а садукъош, цигаьркаш тIе Iуьттуш, гIело латторах Къилбан федералан гонашкарчу чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан декъехь.\n"Джантемиров а, кхинберш а Оьрсийчоьнна дуьхьал" (дIахьединарш бу Джантемиров Докка а, Мациев Султан а, Салаватов Шамсуддин а, Хабибулаев Висхан а) гIуллакхехь а дуьйцура 2003-чу шарахь тIехь ницкъбарх, гIаттамхошца лелла бохучу шеконашца.\n"Ражаев Оьрсийчоьнна дуьхьал" гIуллакхехь 44 шо долчу Ражаев Мовсара дIахьедира, Соьлжа-ГIаларчу полисхойн декъехь 2007-чу шарахь милцоша терроран зуламаш лелийна аьлла, шегара мукIарло даккхархьама ша хьийзорах. Циггахь 2005-чу шарахь ницкъбира Дагестанерчу вахархочунна Гаирбеков ГIезамохьмадна.\nКхин а цхьа сацам бина Европан кхело Ганаев Амуран гIуллакхна тIехула. 2006-чу шеран Дечкен-баттахь Соьлжа-ГIалахь лецира иза, цо бахарехь. Къизаллица йиттинера цунна итт дийнахь, иштта ток а йеттийтинера. Церан Iазап ца лайначу Ганаевс милцошна оьшучу кехаташна куьйгаш яздинера. Оцу юкъанна Соьла-ГIалин вахархочунна набахтехь даккха 11 шо туьйхира. Кхачамбацарш карорна таIзар юхадаьккхира, амма Нохчийчоьнан Лакхарчу кхело юха а кхел йира Ганаевна – набахтехь даккха ялх шо а тухуш.\n"Ганаевс тхоьга орца дехначу хенахь, бехкзуламан гIуллакх дара цунна дуьхьал даькхкина, - дийцина Кавказ.Реалиига Къилбаседа Кавказерчу "Iазапашна дуьхьалояран Комитетан" филиалан куьйгалхочо, цуьнан интересаш Iалашйинчу Аламов Мохьмада. – Масийттазза прокуратуре дIахьедира оха, милцоша цунна тIехь ницкъбарх. ВорхIозза дуьхьало йира прокуратуро бехктакхаман гIуллакх доло, цундела 2010-чу шарахь ЕСПЧ кхеле девлира тхо".\nГанаевна 52 эзар евро компенсаци кхачийна. Бисинчарна дала дезар ду Оьрсийчоьнан юстицин министраллан 52 эзарна тIера 100 эзар евре кхаччалц ахча.


нохчийн литература 5 класс поурочные планаш на чеченском 18 ноября 2017 года - Календарное планирование Чеченский язык\nTOP > нохчийн литература 5 класс поурочные планаш на чеченском\n[03/25]　новейшая история 9 класс сороко цюпа ответы на вопросы после параграфа\n← новые рабочие программы 1 4 классы фгос школа россии 2016 2017 с ууд 30 | TOP |\nhttp://lyra.elor.inel-agency.ru/engine/h.php?q=нохчийн литература 5 класс поурочные планаш на чеченском&uri=7812162a65dda97f9ff59f3857ba9ea4\nПапка Поурочные планы по чеченской литературе и языку 4 класс ... Шайгахь йолчо 1 и 4 класс язык-литература календарно тематически планаш яитийша са ... найти поурочные планы по чеченскому языку и литературе с 5-9 кл. ПОУРОЧНЫЕ ПЛАНЫ ПО ЧЕЧЕНСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ 3 КЛАСС - Зулпа Алиевна Батарова. ... ма дуккхаъ хан яр ас нохчийн планаш лохуш йолу. 19 сен 2013 ... Материал из раздела Родной язык - поурочные планы по чеченскому языку 5 класс Методической библиотеки портала Завуч.инфо) RU» — это коллекция уроков на чеченском языке, включающая в себя весь курс школьной программы по ряду предметов, ... Чеченская литература ... 26 ноя 2015 ... Нохчийн литература 6-г1а класс. Раг1 №. Урокан чулацам. сахьт ... Аг1о 3-5. 2-3. «Эвтархойн Ахьмадан илли.» 2. Аг1о5-8. 4-5. «Таймин ... Папка Поурочные планы по чеченской литературе и языку 4 класс ... Шайгахь йолчо 1 и 4 класс язык-литература календарно тематически планаш яитийша са ... найти поурочные планы по чеченскому языку и литературе с 5-9 кл. ... ЕШАР 2 КЛАСС КЕРЛА. ▫, ЧТЕНИЕ 2 КЛАСС. ▫, 3 КЛАСС НОВОЕ. ▫, 5 КЛАСС. ЛИТЕРАТУРА ... Папка Поурочные планы по чеченскому языку и литературе 2 класс ... Дела реза хилла, Зулпа Алиевна. Дала саг1а йойла хьан планаш. ... Зулпа Алиевна керла йоьвла учебникашна ктп яц хьан? нохчийн мотт ПОУРОЧНЫЕ ПЛАНЫ ПО ЧЕЧЕНСКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ 3 КЛАСС - Зулпа Алиевна Батарова. ... ма дуккхаъ хан яр ас нохчийн планаш лохуш йолу. Нохчийн меттан а, литературин а поурочни планаш. ... Поурочные планы по чеченскому языку и литературе.rar ... Кто-нибудь скиньте поурочные планы по чеченскому языку для 5-6 классов)Адрес почты:bakaevakheda28@mail.ru. 19 сен 2013 ... Материал из раздела Родной язык - поурочные планы по чеченскому языку 5 класс Методической библиотеки портала Завуч.инфо) RU» — это коллекция уроков на чеченском языке, включающая в себя весь курс школьной программы по ряду предметов, ... Чеченская литература ... 26 ноя 2015 ... Нохчийн литература 6-г1а класс. Раг1 №. Урокан чулацам. сахьт ... Аг1о 3-5. 2-3. «Эвтархойн Ахьмадан илли.» 2. Аг1о5-8. 4-5. «Таймин ... Нохчийн меттан а, литературин а поурочни планаш. Кто-нибудь скиньте поурочные планы по чеченскому языку для 5-6 классов)Адрес почты:bakaevakheda28@mail... нохчийн литература 5 класс поурочные планаш на чеченском. нохчийн литературан поурочни планаш 7 класс Интернет сайт «UROK95.RU» — это коллекция уроков на чеченском языке, включающая в себя весь курс школьной программы по ряду... Чеченская литература Поурочные разработки по чеченской литературе 3 класс. кӀошт, Нохчийн Республика, РСФСР, СССР — 2013 шаран 17 апрель, Соьлжа-ГӀала, Нохчийн Республика,...\nhttp://lyra.elor.inel-agency.ru/nohchiyn-literatura-5-klass-pourochnye-planash-na-chechenskom-1217.html"entry_navi"> ← обучение грамоте 1 класс умк горецкого школа россии | TOP |\nоб австрии энциклопедия путешествий страны мира окружающий мир 3 кл\nнохчийн мотт 6 класса ваянгулбаев шардар 255обж планирование 5 класс по фгос смирновобзор гдз по обществознанию 8 класс рабочая тетрадь соболев воронцов 2016николина 7 класс география мой тренажер полярная звезда ответыниколина 7 класс география мой тренажер полярная звезда 22 июня 2017новейшая история 9 класс алексашкина ответы на вопросы параграф 14образец годового плана графика по физкультуре для 1 4 классов\n... ЕШАР 2 КЛАСС КЕРЛА. ▫, ЧТЕНИЕ 2 КЛАСС. ▫, 3 КЛАСС НОВОЕ. ▫, 5 КЛАСС. ЛИТЕРАТУРА ... Папка Поурочные планы по чеченскому языку и литературе 2 класс ... Дела реза хилла, Зулпа Алиевна. Дала саг1а йойла хьан планаш. ... Зулпа Алиевна керла йоьвла учебникашна ктп яц хьан? нохчийн мотт


Софа из серии "Орфей". Массив - сосна, ольха, береза, дуб. - купить по лучшей цене в Северодонецке от компании "Творческая мастерская "КРОВАТЬ центр" - деревянная мебель от Производителя. Индивидуальный подход." - 101694351\nСофа из серии "Орфей". Массив - сосна, ольха, береза, дуб.\nСофа из серии "Орфей" - изготавливается из массива натуральных пород древесины (сосна, ольха, береза, дуб).


Хохлома Сахарница Арт. 986233 - купить в интернет-магазине русских сувениров NashiPodarki\nХохлома Сахарница Арт. 986233


Чесма — Википеди\nХӀокху версин 8 хийцам хьажа дезаш бу. ЧӀагӀъелла верси хьажжина (2017, 13 декабрь).\n2663 квадратан километр\n↘6340 стаг (2015)\nЧесма картан тӀехь\nЧесма (оьрс. Чесма) — Челябинскан областан эвла, Чесман кӀоштан административан центр.\n5831 ↗6517 ↘6465 ↘6396 ↗6405 ↘6340\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Чесма&oldid=4840846»\nЧесман кӀоштан нах беха меттигаш\nЧелябинскан областан нах беха меттигаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 29 февраль, 08:50.


Федералан эскарш СемаIашкахь\n2000-2005-чу а шерашкахь федералан эскархоша дIалецначу Нохчийчуьрчу а, ГIалгIайчуьрчу а баъархошна I, 6 миллион евро ахча кхачийна адаминй бакъонашкахула йолчу Европан кхело\nКху деношкахь Страсбургерчу кхело (ЕСПЧ) ша тIеэцна ши сацам бовзийтина, 2000-чу шарера 2005-чу шаре кхаччалц Нохчийчохь а, ГIалгIайчохь а вайначу 20 стеган хьокъехь. Церан гергарчара дIахьединера, шайн нах федералан ницкъаша бигинера аьлла. "Правовая инициатива" проектан а, "Мемориал"центран юристаша а гIо динера гергарчарна кехаташ кечдина, кхеле чукхачо.\nЕвроперчу адамийн кхело тIечIагIдина, Европерчу адамийн бакъонийн конвенцин цхьа могIа артиклаш Оьрсийчоьно ларйина цахилар а.\n"Кулишова Оьрсийчоьнна дуьхьал" гIуллакхехь вайначун нанас Кулишова Валентинас дIахьединера, шен кIант Соьлжа-ГIалахь лачкъийнера аьлла. 2005-чу шеран Зазадоккхучу-баттахь тIеман барзакъ доьхна, туьтмIаьжгаш йоьхкинчу наха Нохчийчуьрчу чоьхьарчу гIуллакхийн министралле вигинера боху цо шен воI.\nИза дIавигина бутт баьллачул тIаьхьа долийра талламхоша бкхкзуламан гIуллакх. Иза а талла долош, юкъахдоккхуш, сецадора аьлла ду кхелан сацам тIехь яздина.\nЙист ца елира цунах а: жимстаг кара а ца вира, я иза вигина нах муьлш бу а ца хиира.\n"13 шо ду цунах цхьа а хIума хууш доцу. Москохарчу а, Нохчийчуьрчу а полисхошка хаамбинера ас, амма йист йолуш яц. Цхьанхьа а карош вац иза", - аьлла Дмитрийн нанас.\n"АхметхановгIар Оьрсийчоьнна дуьхьал" гIуллакх Страсбургерчу кхеле делларг оьрсаша дIавигинчу Ахметханов Ахьданан нана а, цуьнан хIусамнана а, ши бер дара. Нана кхелхина 2014-чу шарахь.\nГихтIарчу шен хIусамера лачкъийна вигинера иза. 2002-чу шарахь буьйсанна автоматашца, яххьаш хьулйинчу наха чулилхина дIавигинера Ахьдан. Иза дIавуьгучу хенахь шен кIантана орцахъяьлла нана къахкийнера, когаш кIел герз тоьхна.\nТIаьхьо лулахоша дийцинера цуьнга, Хьалха-Мартана боьдучу новкъа дIавигира иза аьлла.\nСтаг лачкъийна аьлла, гIуллакх айдира хIетахь, амма 2010-чу шарахь тесна дитира аьлла, яздина ЕСПЧ-н материалашкахь.\n"Ахьдан дIавигинчул тIаьхьа массо а инстанцешкахула лелла со, чоьхьарчу гIуллакхийн министраллехула ФСБ-н урхалле кхаччалц. Йоллу пачхьалкхех чекхваьлла со, набахтешкахула а цхьана лийхира ас сайн ваша. Архангельскехь а ур-атталла хилла со. Цхьанхьа а ца карийра. Цул тIаьхьа, 2009-чу шарахь Европерчу кхеле девлира тхо. 2014-чу шеран аьхка кхелхира тхан нана, шен кIентан кхолламах кхин хаа аьтто ца болуш", - дуьйцу вайначун вашас Ахметханов Магдена.\n"Умаров а, кхиберш а Оьрсийчоьнна дуьхьал" аьлла, долийна гIуллакх хьакхало 2005-чу шеран Стигалкъекъа-баттахь хиллачу хиламех. ХIетахь оьрсийн эскархоша Шела кIоштара вахархо Умаров Мохьмад дIалецира. Дубин-эвларчу шен цIера лачкъийра иза, вуьгу меттиг а ца буьйцуш. ТIаьхьо Мохьмадан дена къаьстира, Йоккха АтагIахь куп тоьхначу оьрсийн тIеман базе вигина иза аьлла.\n2006-чу шарахь Кемеровн кIоштарчу колонин куьйгалхочо хаамбира УмаровгIаьрга, шаьш долчахь латтийра иза цхьана ханна, цул тIаьхьа юха а Нохчийчу дIавигира аьлла. ХIетахь дуьйна вайначух цхьа а кост хилла дац.\nРогIера гIуллакхаш ду "Тазуев а, кхин а исс а Оьрсийчоьнна дуьхьал", "Кукурхоева а, кхин а исс а Оьрсийчоьнна дуьхьал" цIерашца теллина. ЦIерш яьхначийн гергарчара латкъамбинера Европан кхеле.\nОьрсийн федералан ницкъаша шайн тIам биллина латточу кIошташкахь хилла хIуманаш ду хIорш. Лецна дигинчул тIаьхьа, шайн бераш кхи гина дац царна, я Нохчийчохь бинчу талламаша а ца делла цхьана а кепара жамIаш, билгалдоккху "Правовая инициатива" проекто.\n"2000-чу шарера 2005-гIа шо даллалц, контртерроран операци дIахьо а бохуш, Нохчийчохь а, ГIалгIайчохь а бертаза нах дIа а буьгуш, къайлабахаран жоьпалла пачхьалкхна тIехь хилар чIагIдина кхело. 2009-чу шарахь официалехь эххар а юхаяьккхира контртерроран раж Нохчийчохь", - билгалдоккху адвокато Мацев Рустама.\nБайначийн гергарчара масийттазза кхайкхамбира меттигерчу Iедалхошка, шайн нах лахар доьхуш, церан гIуллакх тесна а ца дуьтуш, таллам бахьара бохуш.\n"Бина таллам бац оцу нехан хьокъехь, байнарш карийна а бац, я уьш лечкъийнарш жоьпе озийна а бац", - боху адвокато.\nЕвропан кхело шен сацамца декхаре йина Оьрсийчоь ахчанца компенсаци дIакхачийна ца Iаш, кхи дIа а уьш лохуш, талламаш дIабахьар а, боху Мацев Рустама.\nАмма бакъду, Оьрсийчоьно ахча дIа а хьажадой, тергамза дуьту шолгIа тIедиллар.


Лиманан кӀошт (Аштаркханан область) — Википеди\n45°47′06″ къ. ш. 47°13′49″ м. д.HGЯOL\n(Лиманский муниципальный район)\n↘31 168 стаг (2016)\nЛиманан кӀошт (Лиманский муниципальный район) — Российн Федерацин Аштаркханан областера муниципалан кхоллам.\nАдминистративан центр — Лиман.\n30 188 ↗33 615 ↘32 496 ↗34 341 ↗34 400 ↘34 100 →34 100\n↘33 800 ↘33 700 ↘33 300 ↗33 544 ↘31 952 ↘31 898 ↗32 309\n↘31 880 ↘31 478 ↘31 306 ↘31 168\nВышка (Аштаркханан область)\nЗорино (Аштаркханан область)\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лиманан_кӀошт_(Аштаркханан_область)&oldid=5857614»


Бакаев Хьасан: "Фейкийн тIом бу боьдуш..."\n"Шоьтадийнахь Iамеркан векалтна хьалха демонстраци ечу хенахь Израилерчу полисхочо легаш а Iевдина, вуьш ву палестинхойн жима кIант. Мискачу кIанто ур-атталла шахIадат а далийра, ша веле хьалха.\nДуккхаъ тобанаш хIара видео Ютюб чу а, Гугл чу а, Фейсбук чу а кхосса гIортарх, иза цу чуьра юх-юха а дIайойъуш ю. Боккъал а гIо дейша, хIара яржо!" Оьрсийн маттахь язйина хIара чулацам болу текст улле а тоьхна, кху деношкахь социалан машанашкахула а, вастапехула шуьйра дIасатуьйсуш ю.\nПолисхоша цхьа кхиазхо вожа а вина, иза сацорхьама цуьнан куьйгаш а дихкина, цхьаъ цунна тIе а хиина Iаш гойту видеокадраш. Iарбойн маттахь цу кIанта цхьаъ дуьйцуш а хеза, полисхоша гIовгIанаш еш а хеза. Амма иза мичахь, маца хуьлуш ду видеога хьаьжча кхеташ дац.\nБакъдолчехь, и видео я Израилехь, я Палестинехь, я шоьтадийнахь, я Iамеркан векалтна хьалха а яьккхина яц. Иза кхо шо гергга хан хьалха, 2015-чу шарахь Швецехь хилла хIума ду.\nЦу хенахь социалан машанашкахь а, хаамийн гIирсашкахь а шуьйра дийцина а дара цу тIехь хилларг. Автобусан социйлехь цхьа къепедацар дар бахьана долуш Швецерчу полисхоша сацийнера Iарбойн орамаш долу ши кхиазхо. Цара шайна дуьхьало йича полисхоша вуно шога цу шиннах цхьаъ хьарча а вина, вожийнера. Кхиазхой лоцучу хенахь оьшучул сов ницкъ гайтарна полисхошна дуьхьал таллам а болийнера хIетахь Iедало.\nАмма кху деношкахь, Цхьаьнатоьхначу Штатийн президенто Трамп Доналда Къудс гIала Израилан коьрта шахьар санна къобалъярца доьзна Европехь а, Палестинехь а митингаш хиларх бахьана а дина, цхьана цабевзачу наха цIенчу оьрсийн маттахь язбина дIасабаржийна и харц хаам, мацахлера Швецера инцидент Израилехь бусалба кхиазхо вер санна а гойтуш.\nМичара ду-те ишттачу питанийн орамаш? Хьанна оьшу и санна йолу фейкаш яржор? ХIунда яьржа уьш сел сиха нохчашна я кхечу бусалба нахана юккъехь?\nИсторин Iилманчина Бакаев Хьасанна хетарехь, цхьана агIор, уьш яржочу могIарерчу наха ойла ца яр бахьана долуш а, вукху агIор, питанчаша лерина дезинформаци а яржош, тIаккха цунна тIе а тевжаш, бакъйолу харцонаш а, фейкаш санна гайта Iалашонашца даьржина ду и хIума. Бахьанашца дийцира Бакаевс: "Соьга хаьттича, ши бахьана ду цигахь, хьалхарниг- наха шайга цхьа дагах кхеташ долу хIума кхаьчча, иза бакъ ду я дац ойла а ца еш, кхечаьрга дIасатийсар ду.\nШозлагIа бахьана – цхьа провокаци хила мегаш ду иза. Иштта цхьа харц хаам а бой, иза нахе баржа а бойтий, адам карзах а доккхий, цул тIаьхьа "хьовсал, иштта хIара харц хIумнаш дуьйцу кхара" олий, и хIума гучудаккхархьама. Фейкийн тIом олу-кх цунах. ХIинца массеран а карахь телефонаш ю, и хIумнаш даржон атта ду. Хьалха массеран а ма бацара газете я телевизионе кхача аьттонаш. Тахана массо а журналист а хилла дIахIоьттина, цундела и харцонаш яьржа".\nМасех бутт хьалха интернет лелочу нохчашна юккъехь вуно шуьйра яьржинера Бирмехь рохинжа къомана тIехь бечу ницкъах лаьцна видеош.\nЦарна юккъехь боккъал а цу къомана тIехь лелош йолу къизаллашца цхьаьна иштта интернетехь карон йиш мел йолчу, масала, Колумбехь наркомафино лелийна йолу я Африкехь террорхоша лелийначу къизаллийн видеош а яра, "Бирмехь хилла ду хIара" бохуш, гойтуш.


Венсан (ЖуьгӀа) — Википеди\n46°47′06″ къ. ш. 5°29′28″ м. д.HGЯOL\n8,72 квадратан километр\n▼317 стаг (2013)\nВенсан (фр. Vincent) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу ФгӀуадвиль (ЖуьгӀа), Ден (ЖуьгӀа), Комменай, ЛомбагӀ (ЖуьгӀа), ГӀуьффе-суьгӀ-Сей.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Венсан_(ЖуьгӀа)&oldid=7819648»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 20:19.


Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация по чеченскому языку на тему"Предложенин цхьанатайпанара меженаш.Карладаккхар"(8 класс)\nАбуева Таиса Ильмадиевна нохчийн меттан а, литературан а хьехархо. юккъера школа №56 Урокан ц1е: «Предложенин цхьаьнатайпанарчу меженах 1амийнарг т1еч1аг1дар, карладаккхар.» Урокан тайпа: 1амийнарг т1еч1аг1дар Класс - 8 1амат:З.Д.Джамалханов,Т.М.Вагапова, Я.У.Эсхаджиев Урокан ц1е: «Предложенин цхьаьнатайпанарчу меженах 1амийнарг т1еч1аг1дар, карладаккхар.» Урокан тайпа: 1амийнарг т1еч1аг1дар Класс - 8 1амат:З.Д.Джамалханов,Т.М.Вагапова, Я.У.Эсхаджиев\nПредложенин цхьаьнатайпанара меженаш (карладаккхар,т1еч1аг1дар) Урокан ц1е Урокан ц1е Предложенин цхьаьнатайпанара меженаш (карладаккхар,т1еч1аг1дар)\nХаа деза: 1алашо Предложенин цхьанатайпанарчу меженийн билгалонаш Юкъара дешнаш х1ун ю, церан маь1на къамелехь.\n1алашо Хаа деза Цхьаьнатайпанара меженаш схьакаро, предложени йоьшуш нийса интонацица ешар ,предложенин цхьаьнатайпанарчу меженащкахь нийса сацаран хьаьркаш яхкар. Юкъара дешнаш схьакарор, сацаран хьаьркаш х1итто хаар.\n«Ненан мотт, Дайн г1иллакх лардеш Лаха вай Кху лаьттахь ирс.»\nБлиц – хаттар: Цхьанатайпанара меженаш олу… Цхьанатайпанара меженаш йозуш хуьлу ... Уьш хила там бу предложенехь... Предложенин цхьанатайпанарчу меженашца лела хуттургаш ю... Цхьанатайпанара меженаш хуьлу... Цхьанатайпанарчу меженашна юккъехь юьллу...\nЦхьаьнатайпанара меженийн билгалонаш цхьана хаттарна жоп ло; цхьана дашах дозуш хуьлу; вовшахъхутту цхьаьнакхетаран хуттаргаша; интонацица олу.\nПунктуационни таллам. Д1аязъе . Билгалъяха цхьанататайпанара меженаш,оьшуш доллу сиз хьакха.. Х1иттаде сацаран хьаьркаш. Предложенин схемаш х1иттае. Суна лаьара винчу махка верза сайн берриге ницкъ къинхьегам д1алуш халкъана Даймахкана пайдехьа хила. 2. Оьздангалла г1иллакх дикалла комаьршалла и дерриге а шеца долуш вара иза. 3.Гонах долу шадерг лекха лаьмнаш шийла шовданаш луьста хьаннаш суна хьоме хетара.\nДийца юкъарчу дешнашкахь сацаран хьаьркаш х1итторехь [ю:ц,ц,ц]. [ц,ц,ц - ю]. [ю:ц,ц,ц-...].\nХ1иттае сацаран хьаьркаш\nШа вина юрт хьоме Терк Кавказ вайн Даймохк безар уьш дерриге шеца долуш ю Мамакаев 1аьрбин поэзи Ша вина юрт хьоме Терк Кавказ вайн Даймохк безар уьш дерриге шеца долуш ю Мамакаев 1аьрбин поэзи\nШа вина юрт хьоме Терк Кавказ вайн Даймохк безар уьш дерриге шеца долуш ю Мамакаев 1аьрбин поэзи Г1иллакх долчохь ларам хуьлу ларам болчохь нийсо хуьлу.\nШа вина юрт хьоме Терк Кавказ вайн Даймохк безар уьш дерриге шеца долуш ю Мамакаев 1аьрбин поэзи Адамийн а дийнатийн а бецийн а хьаннийн а дахар 1аламах хаьдда хила йиш йолуш дац.\nНийсаниг харжар №1Билгалдаккха нийса доцург. А.цхьанатайпанара меженаштайп-тайпанчу къамелан дакъойх лаьтташ хила тарло. Б.Уьш муьлхха а меже хила там бу. В. Запятой ца юьллу хуттаргаш йолчу цхьанатайпанарчу меженашкахь Г. Юкъара дешнаш цхьанатайпанарчу меженашна хьалха я т1ехьа хуьлу.\n№2.Билгалъяха цхьанатайпанара меженаш къасторан хуттургаца вовшахкхетта предложенеш . А.Дикачу,оьздачу г1уллакхаша кхачаво стаг адамийн лараме . Б. Куралла а,сонталла а шала йина ю. В.Цунна ша стиглахь ю я лаьттахь ю ца хаьара. Г.Хьуьн чохь дукха бу стоьмаш, ц1азамаш , ораматаш. Д.Я шайн к1ант схьаваийта ,я хьо вола . Е. Стихотворенеш,дийцарш,повесташ ,пьесаш –тайп-тайпана произведенеш язйина Бадуев С.\n№3. Билгалъяха къасторан хуттургана хьалха запятой ца юьллу предложенеш. А.Шовдана йисте хи мала беанера г1ала я стен сай.. Б.Б1аьрг кхарсторх хаалуш я хи а я колл а я дечиг а яцара. В.Урамехула дог1уш гуш я луьйш хезаш адам дацара. Г.Хазалла я комаьршалла яцара цуьнца.\n№4. Билгалъяха юкъара дешнаш долу предложенеш. (сацаран хьаьркаш х1иттийна яц). А. Барт боцу юрт а барт боцу доьзал а х1аллакьхилла Б.Тайп-тайпана стом карабора хьаннашкахь а хотешкахь а 1аж хьач кхор хьаьмц. В.Аьхкенан йоца амма сирла тийна буьйсанаш. Г.Кхузахь доцуш даарш дан а дацара жижиг далнаш хьокхамаш г1аймакхаш. Д.Беха а чолхе а некъ бина вайнехан халкъо шен исторически кхиарехь\nжам1: Вайн къамелехь нисло предложенеш масийтта меже йолуш.,цхьана хаттарна жоп а луш,цхьана къамелан декъах йозуш а йолуш. Предложенин оцу тайпанарчу меженех цхьанатайпанара меженаш олу..\nАбуева Товман Ильмадиевна\nНомер материала: ДВ-119278


Саблон (Жиронда) — Википеди\nСаблон (фр. Sablons) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Жиронда. Дозанашца йу Абзак (Жиронда), Бонзак, Кутрас, Гюитр, Сен-Дени-де-Пиль, Сен-Мартен-де-Лай. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Саблон_(Жиронда)&oldid=5182767»


Премьян — Википеди\n43°31′27″ къ. ш. 2°49′50″ м. д.HGЯOL\n16,69 квадратан километр\n▼512 стаг (2018 шеран 1 январь)\nПремьян (фр. Prémian) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Эро. Дозанашца йу Фресс-сюр-Агу, Рйоль, Сент-Етьенн-д'Альбаньян. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Премьян&oldid=5180007»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 00:51.


Аушев Руслан реза ву президент хΙотта\nГΙалгIайн жигархоша шайн махкарчу бахархошкара 60 эзар хиллал куьйгаш лахьийна гурахь хила безачу президентан харжамашка Аушев Русланан кандидатура хьалхатоттуш. 12 шо хьалха шегахь хиллачу ГΙалгΙайчоьнан куьйгалхочун дарже юхаван резахилла ша Аушев а. Амма могуьтур дуй цунна Кремло оцу дарже хIотта боху хаттар гIотту Аушев Iедале юхаван тарло бохучуьнца цхьаьна.\nДеношкахь, аьлча а, шоьтан дийнахь дерриг къоман гулам бу ГΙалгΙайчохь дΙабахьа кхайкхийна. Ши хаттар ду оцу барамехь луьстуш. Хаьлахарниг - Нохчийчоьнний, ГΙалгΙайчоьнний юкъара дозанаш, шолгΙаниг - гурахь мехкан президент хийцалуш, муьлха некъ аьттоне бу керла куьйгалхо билгалваккха - даима а санна, и гIуллакх Путина шен карахь дитар я къомана харжам бан магор.\nДозанех дерг аьлча, гΙалгΙай реза бац Нохчийчоьнан администратора Кадыровс Рамзана а, парламентан дас Абдурахманов Дукавахас а шайн бустамашца шина махкана юкъа тоьхначу зилна. И хаттар луьстуш, кхеташ ду, дуккха а нохчашна дуьхьал луьйцанаш гуламехь бохург хилар а, Кремле дΙахьедарш гуламхоша дийриг хилар а.\nШолгΙа хаттар а ду хьалхарниг а санна къоман кхолламах гергга дозуш – мила хир ву мехкан да, я вайнаха еха ойла а ца еш ма-аллара – керла паччахь.\nАушев Руслана ша «Дождь» (нохчийн матте даьккхича – «ДогΙа») телехьожийлехула дΙахаийтина шинарий дийнахь, ша тΙеоьцу элира наха шега доьхург – реза ву президентан дарж къовса, аьлла.\nГуламехь дийцаре дендолчу шина а хаттаран хьокъехь Маршо Радионо, хетарг алар доьхуш, зΙе туьйхира гΙалгΙайн жигархочуьнга, Ιедалшца, цаьргара юьйлу аьлла шена хетачу харцонашца кху маситта шарахь, вала санна, къийсалучу Хазбиев Мохьмаде.\nАмма гучуделира тхуна, Хазбиев ша а харжамашка, нагахь санна уьш хилийта Кремл дуьхьал ца ялахь, ваха лерина вуйла, цунна а президент хила лууш хилар.\nОцу хьокъехь а, шеца дарже къовсавала тарлучу Аушев Русланах а лаьцна цо иштта дийцира.\nХазбиев а ву президент ваха лууш\nИштта ю Хазбиев Мохьмадан ойла. Кхеташ ду цо шерашкахь схьабахьачу къийсаман хотΙе хьаьжча, иза я Путинна а, я Москох кхечу пачхьалкхан дайшна а товш воцийла. Цундела тамаша бу Хазбиев, иза мел цΙена а, къомах дог лозуш а патриот велахь а, президентан дарже кхачийтахь.\nШолгΙачу хаттарх – гΙалгΙашна шайн нохчашца долчу дозанах лаьцна, аьлча а, и хаттар кегор а, ахкар а шена хетарг а довзийтира Маршо Радиона оппозиционера Хазбиев Мохьмада.\nХазбиев Мохьмад: Дозанаш хьехор зуламе ду\nДозанах дерг а, президентан даржаца дозург а мехала ши хаттар ду тахана гΙалгΙашна. Ткъа хΙун Ιалашонаш юхьаралоцур ю, ша нагахь санна хьалхачул кху массо а хΙума хийцаделлачу заманахь президентан дарже кхачахь Аушев Руслана бохург а ду хаа оьшучех хаттар. Аушевс ша резавоцийла хаийтира «Дождь» телехьожийлехь къамел деш Оьрсийчоьнан таханлерчу Кавказан политикана. Цунна хетарехь, къиза а, халкъан дагахьажина доцуш а хΙума ду Кремло Кавказехь латтабе тΙемаш, масала.\nИзза элира цо хьалхо Маршо Радиоца къамел деш а – нийсо, нийсо яц Москохара Кавказе кхочуш, аьлла.\nАушев Руслан реза вац Кавказерчу политикана\nΙедалехь хилла а воцчу жигархочул Хазбиев Мохьмадал башха, Кремлана цунна ма-оьшшу мутIахь хир вац ша юха а президентан дарже кхаьчча Аушев Руслан. Цундела цхьа Ιаламат тамаше хийцам босса беза Оьрсийчоьнан политикийн, аьлча а, президентан Путинан коьрте, оцу шиннах муьлххачух а ГΙалгΙайчоьнан куьйгалле кхача, аьлла хета юьстахарчу тергамхошна.\nАушев кийча ву президентан дарж къовса


Литер — Википеди\n49°18′00″ къ. ш. 1°29′01″ м. д.HGЯOL\nЛитер (фр. Lithaire) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Манш. Дозанашца йу Варангебек, Вели (Манш). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Литер&oldid=5169378»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 14:39.


скачать песню шовды дамаевой м йитахь со хьайна елха\nО сайте sounddmafia.life. На сайте sounddmafia.life вы можете скачать Але Вала Хьо Шовда Дамаева 2017Г. 1) - Найдите песню, используя поиск. 2) - Выберете и нажмите на кнопку скачать. 3) - Следуйте инструкции и скачивание начнется. 05:07. Макка ДамаеваЧеченская песня. Макка Дамаева - Ас хьо ларво даимна (new 2017). (слушать онлайн) (скачать). 03:40. Макка ДамаеваДамаева Макка "Даго хьо вехна"-2016. (слушать онлайн) (скачать). 03:50. Шовда ДамаеваМакка Дамаева - ас хьо ларво даимна (New 2017). (слушать онлайн) Шовда Дамаева скачать и слушать онлайн. Тут Вы можете слушать и скачать Шовда Дамаева в формате mp3 бесплатно без регистрации, а также много другой интересной музыки. Песни «шовда дамаева» найдено примерно: 118.\nЗагрузка 13 мар 2017 Mix - Шовда Дамаева - деган к1айле (New 2017)YouTube Шовда Дамаева - Ирсе йина (neu 2016) - Duration: 5:13. Madishka 303,971 views 5:13. Хеда Дугуева - даго хьаржинаг (New 2017) - Duration: 4:22. Madishka 311,801 views 4:22 Макка Межиева - хьосту дог (New 2017) - Duration: 5:52. 2 фев 2016 Mix - Шовда Дамаева - Ирсе йина (neu 2016)YouTube Шовда Дамаева - деган к1айле (New 2017) - Duration: 3:51. Madishka 125,257 views 3:51. ШОВДА ДАМАЕВА ДОГ ДАШО эксклюзив 2017 - Duration: 3:43. Хатиев Мурад/Murad Khatiev 19,561 views 3:43 Шовда Дамаева ловзар 2016 21 окт 2016 4:30 Шовда Дамаева - Тешаме кIант хьо ца хилла. Чеченский и русский текст. - Duration: 3:25. Игорь Половнев 12,717 views 3:25. 326 videos Play all Чеченские песни с текстом и переводом.Игорь Половнев. Шикарно поёт Шовда Дамаева -Жима дог - Duration: 4:37. MY PRO 556,455 views.\n1 ноя 2017 Приветствую Вас мой подписчик!!! Прошу Вас подписаться на мои остальные каналы!! http://www.youtube.\ncom/user/KAVKAZSKAYMUZUKA http://www.youtube.com/user/MKO 11 май 2015 Профессиональная съёмка и обработка кадра Videostudio"Mypro" : 8 (928) 017 73 99 INSTagram.com/videostudiomy.pro Дорогие друзья не забудьте подписаться на 23 окт 2016 Up next. ШОВДА ДАМАЕВА ВОЛАХЬА БЕЗАМЦА new 2017г. 100 ЧЕЧЕНСКИЙ ХИТ - Duration: 3:52. Хатиев Мурад/Murad Khatiev 27,467 views 3:52 3 ноя 2015 Чеченские Песни ШОВДА ДАМАЕВА - Дашо малх бомба. ВАЙНАХ ВИДЕО. Loading Unsubscribe from ВАЙНАХ ВИДЕО? Cancel Unsubscribe. Working SubscribeSubscribedUnsubscribe 12K. Loading Loading Working Add to дог доьлху - скачать музыку в mp3 - слушать онлайн. 1 ноя 2015 158 videos Play all ЧЕЧЕНСКИЕ ПЕСНИВАЙНАХ ВИДЕО. ШОВДА ДАМАЕВА самагатде 2016г - Duration: 3:37. Хатиев Мурад/Murad Khatiev 33,655 views 3:37 Чеченские Песни ШОВДА ДАМАЕВА - Дашо малх бомба - Duration: 4:21. ВАЙНАХ ВИДЕО 14,536 views 4:21. Шикарно поёт Шовда Все песни Шовда Дамаева скачивайте бесплатно и слушайте онлайн на сайте im1music.net. Песня: Шийла шийла мох, мехкари shkola-lezginki слушать) Ахь и илли хьаза олу Вай сан дагчу дижна и Г1айг1а бала коьрте беъча Бицбо суна мукъамо Г1айг1а бала коьрте беъча Бицбо суна мукъамо Шийла шийла мох бу хьоькхуш Махо аз хьахьоькху хьан Г1ийла г1ийла хь. 05:43 Скачать музыку.\nскачать песню мне без тебя целого мира мало shot\nскачать песню cathy burton cosmic gate drifting away


Подушка для сиденья МАТЕХ ФЬЮЖН 42*42*2. Цвет бордовый (полиэфир 100% Внутренняя часть: пенополиуретан 100%) арт. 08-422


Инфоурок › География ›Конспекты›Конспект урока на тему "Бекхам", (3 класс)\nТема : «Бекхам» (Туьйра)\n1алашо: халкъан туьйра «Бекхам» довзийтар; нийса а , кхеташ а , шера а туьйранаш деша 1амор. Туьйранашка безам кхоллар.\nБилгалъяьхна кхиамаш: берашна 1емар ду нийса а , шера а , кхеташ а туьйранаш деша. Берашна 1емар ду чулацамах кхета ,хьехархочун хаттаршна жоьпаш дала, туьйранан чулацам схьабийца. Берашна 1емар ду т1айп-тайпана амалаш евзар ю , диканиг схьаийца хуур ду , вониг д1ататта , цунах ларвала.\n-Х1ун еллера шуна ц1ахь 1амо? (Туьйра «Бабин Ч1ирдиг» схьадийца)\nБераша схьадуьйцу туьйра.\nМотт шарбар. Дешаре шовкъ кхоллар.\nШина чиркхан ши шиша, шина шичин ши йиша\n-Д1адеша чехкаалар меллаша.\n-Д1адеша чехкаалар хезаш.\n«Г1иллакх оьздангаллин ваша ву».\n-Муьлха произведени ю вайна 1амо билгалъяьккхина? (Туьйра «Бекхам»)\n-Муха болх бийр бу аша и произведени дика 1амийта?(Бераша план х1оттайо )\n-Вайна тахана девзар ду туьйра «Бекхам» , нийса а, а кхеташ а шера туьйранаш деша. Шуна 1емар ду туьйранах кхета , чулацам схьабийца.\nа) Хьехархочо д1адоьшу туьйра «Бекхам»\nаь)Чулацамах лаьцна къамел дар.\n-Муьлш хилла ши доттаг1? (Цхьогал , ч1ерийдохург ши доттаг1 хилла)\n-Х1ун кхайкхира цхьогало хьошалг1а? (Цхьогало хьошалг1а кхайкхира ч1ерийдохург)\n-Х1ун кхача кечбира цхьогало? (Цхьогало худар дира хьешана)\n-Муха охьадиллира цхьогало худар? (Цхьогало худар бошхепа чохь охьадиллира)\n-Стен диира худар? (Цхьогало ша диира дерриге худар)\n-Х1унда ца диира худар ч1ерийдохурго? (Цуьнан ехачу з1окаца ца даалора худар)\n-Муха д1аса къаьстира ши доттаг1? (Ч1ерийдохарго ша йолчу хьошалг1а кхайкхира цхьогал)\n-Маса деера цхьогал хьошалг1а ч1ерийдохург йолчу? (Г1аьххьа хан яьлча цхьогал деера ч1ерийдохург йолчу)\n-Х1ун кечйира ч1ерийдохурго? (Ч1ерийдохурго ч1ерий а лецна царна хаза чам бира )\n-Муха хьалхадехкира цо уьш? (Деха лаг долчу кхаби чохь хьалха дехкира цо уьш)\n-Стен диира ч1ерий? (Ч1ерийлецарго дерриге ч1ерий ша диира)\n-Х1унда ца диира ч1ерий цхьогало? (Цуьнан корта кхаби чу ца болура)\n-Цул т1аьхьа хиларий церан доттаг1алла? (Цул т1аьхьа церан доттаг1алла галделира)\n-Мичахь ехара ч1ерийдохург ? (Эрзаш юккъехь)\n-Мичахь дехара цхьогал? (Цхьогал хьунхахь дехара)\n-Х1унда галдаьлла цу шиннан доттаг1алла? (Цаьршимма вовшашца нийсо ца лелийна , г1иллакх ца лелийна)\nМохо мархаш лоьхку, лоьхку,\nМархаш йоьлху, йоьлху.\nНадамаш лаьтта 1ена, 1ена, -\nМала хи, к1а, мала.\nДог1у дог1у, дог1у.\n(Бераша куьйгаш хьалха охьа а дохуьйтий, байтан хьалхара\nмог1а бешча, парг1ат лестош, куьйгаш дегадо. Цул т1аьхьа,\nкуьйгаш лесточуьра саца а деш, цкъа хьалха керан юкъ хьа-\nлаерзайо, т1аккха охьаерзайо)\nа) Бераша д1адоьшу туьйра «Бекхам» меллаша.\nаь) Бераша д1адоьшу туьйра «Бекхам»хезаш.\nб) Бераша д1адоьшу туьйра «Бекхам» з1енаца.\n-Муха болх бира аша урокехь? Шайн дог-ойла гойтуш смайлик йилла.\n-Муьлха произведени йийшира вай тахана? (Туьйра «Бекхам»)\n-Стенах лаьцна яра иза? (Доттаг1аллех)\n-Хиллий иза боккъал доттаг1алла? (Ца хилла)\n-Х1унда ? (Цу шиннан дахар , амалш тайп-тайпана ду)\n-Муха кхета шу вай 1амийначу кицанах? (Г1иллакх доцчу адамана ваша , доттаг1 ца оьшу)\nТуьйра «Бекхам» схьадийца.\nНомер материала: ДБ-1376635


Сент-Обен-де-ГгӀуа — Википеди\n48°21′35″ къ. ш. 0°38′57″ м. д.HGЯOL\nСент-Обен-де-ГгӀуа (фр. Saint-Aubin-des-Grois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу Сен-Жан-де-ла-ФогӀе, Дам-МагӀи (ОгӀн), Perche en Nocé[d], ПгӀео-дуь-ПегӀш, Сен-СигӀ-ла-ГӀозьегӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Обен-де-ГгӀуа&oldid=7842715»


Часть 2 | magas.ru\nВы гость вход | регистрация 25 / 05 / 2022 Время Московское: 5909 Человек (а) в сети\nДувца вай ноаноех лаьца\nХалкъа беламе дувцараш\nКлассал арахьа дешара\nСА НАНА ДИКА Я\nМассанахьа шо кхачарах\nСачул дикагIа нани яц,\nМоллагIа сайга цо аларах,\nАьннар ца деш хиннавац.\nКоа тIа ловза араваьлча,\nСо харцахьа лийннавац,\nКастта веллахь сайга аьлча,\nЧу ца воагIаш гайнавац.\nАз тхоай нани гIадйохийташ\nШколе дика дешаргда,\nСай книжкаш, тетрадаш\nЦIена, хоза лелоргда...\nДагахь Iомае стихотворени.\nФерма тIа Iаьсашта гIулакх деш я са даьна-на. Аьхки каникулех цIахийцача, со а ух нане-ца ферме. Сона чIоагIа хоза хет Iаьсашка хьо-жаш. Уж дукха да нанега. Цунна чIоагIа тIера да уж. Гаьннара из йоагIаш бIаргаяйча, цунга Iехаш хул уж.\nIаьсашка хьежа даьлча, каст-каста гаьна доаццаш доагIача Эса йисте долх сои нании. Хоза я цига чIоагIа. Гобаьккха тайп-тайпара гаьнаш, гонга кхаччалца йоагIа буц; ший дорха талгIеш бердех етташ доагIа Эса, кер бизза цIена фо! Тамашийна хоза сурт да из Iаламо ше дилла.\nХIаьта нане дувц сона гаьний тайпаш.\n— Гой, зIамгаярг, (иштта оал сох нане), ер дак я хьона. Из га массаза а хи йисте дукхагIа бIаргагу. Ер эсте я хьона. Ер бIаринг я. Укх тIа хьахул хьуна бIараш.\n1. Мича болх беш я йиIига даь-нана?\n2. Iаьсашка хьежа баьлча мича болх уж?\n3. МалагIа гаьний тайпаш довзийтад нане йиIига?\nМа дика я хьо, са нана!\nМа хоза я хьо, сана нана!\nМа кIаьда я хьо, са нана!\nХьо йоагIаш яйча,\nБIарг сийрдабоал са.\nХьа оаз хезача,\nДегI мукъадоал са,\nСа дика, са хоза,\nСа кIаьда нана.\nХьай наьнах лаьца иззамо лоацига дувцар язде.\nМоцагIа-моцагIа яхаш хиннай йоах бекарг. Кхо кIориг хиннай цун. Цхьан дийнахь цамо-гаш хиннай бекарг. Хий дала а яа хIама яла а саг воацаш йисай из. ХIаьта цун кIоригаша шоай нанна эшар хьада тугаш хиннадац. ЙоккхагIа йолча кIоригага аьннад нанас:\n— Яхе, хий да сона, чIоагIа хьогьеннай со.\n— Ара шийла я, сона хала хургда хий да,— нанас яхар де тигадац йоккхагIча кIориго.\nШоллагIча а кхоалагIча а кIориго тигадац шоай нанна хи къург ба. Ший юхебиса беррига низ ура а оттабаь, бIен чура гIетта дIаяхай бекарг. ХIаьта кIоригаш тIехьакхайкаш хиннай цунна:\n— Юхайола. Оаха хий дахьаргда хьона, яа хIама а тергья, Iа мел аьннар дергда оаха.\nЦхьабакъда бекарг юхаенаяц. Цу хана денз бекарга кIоригашта шоай да-нана довзац, йоах. ХIаьта даьна-нанна шоай кIоригаш йовзац. Кхыметтел ший фуаш а наьха бIена чу дехк бе-карго.\n1. КIоригаша шийна хи-къург ба ца тигача фу даьд бекарго?\n2. Мишта тIехьакхайкаш хиннай кIоригаш шоай нанна?\n3. МаIан де фаьлга чулоацама.\nГой дIа беша,\nБашир ловзаш лел,\nУж тов мо цIе\nБасилгаш цун ел.\nЦун уж бIаргаш доаг\nГой, бувл велаш\nБасилга тIа кIоаг.\nМалх а хьона\nИраз хьога хьеж.\nЦIувзоргбац хьа кер.\nХIана? Да хьо.\nВай халкъан бер!..\n...Цу хьа наькха тIа\nЦIе седкъа къег!\nIа лехка мег.\nХила мег хьох\nИраз дола бер!\nЕ дуне готта\nГой, дIа беша\nБашир ловзаш лел.\nЦун юхьа тIа дел.\n1. Мишта вувц автора Башир? Хъадувца шоай дешашца.\n2. Мишта кхетабу Iа: «Да хьо вай халкъан бер» яха поэта дешаш?\nМАМА ЯЬ ДИ\nДа цхьа бахьан:\nМа дий тахан.\n1. Аьннар дергдоаца воI-вошеи, яхача яхаргйоаца йоI-йишеи ма кхувлда.\n2. Дезал дика — беркат дукха.\n3. Ши сесаг — тIом, во сесаг — таьзет.\n4. МаIача сага ираз — леларах доал, кхалса-га ираз — берах доал.\n5. Бер ца дийлхача, нанас накха хьийкха-бац.\nБоккхагIбарий новкъосталца маIан де кицай.\nМарт — бIаьсти йолалу бутт лоархIаш ба. Iа чакх а даьле, бIаьсти хьатIаотт март бетта. Лоа IажагIлу. Iай хинна кIай лоа дац из. Цхьабакъ-да хала къаст Iа ший лаьттан тIарча доалах. Шийла хул Iуйран а сайран а, цхьайолча хана лоаи догIеи цхьана делхаш ха а йоагIа. ХIаьта а шийна Iаламо оттаяь ха чакхъяьлча, духьала латта магац Iанна. Даше дIадоал лоа, хиш тIа билла ша башаш «къарс-къарс» яхаш лелх. Хий хьалсовс, ша а лоа а дашарах. Берза Iазал яха ха хьатIаотт.\nКIаьзий яь, гIелъенна, мецъенна борз уьтIа йолалу. Шийла мух лац хIанз цун кетаро.\n21-гIча марта дии бийсеи цхьатара отт. Веш-та аьлча, шийтта сахьата ди хул, шийтта сахьа-та бийса хул.\nЦIеной тховнаш тIара дашаш чуухача хих бурилгаш хул. Ара хин Iамарч отт. Хьазилгаш, Iалама гIаддахе, Iай шоашта тIалата Iаьрж дIадаккха гIерташ, цар чу лувчаш хул. Цхьадо-ла оалхазараш а цIакхаьчад. Вай бешамаш ека-еш иллеш доахаш хул човкарчий а готахьазил-гаш а.\n1. МалагIа бутт лоархI бIаьстен хьалхара бутт?\n2. МалагIа хувцамаш хул бIаьсти Iаламе?\n3. Фу ду оалхазараша?\nАлкхашкаш яьхкай. КорзагIъяьнна хьувз уж хенаш тIа. БIенаш тоадеш йоахк. Гаьнна хьахоз хенахзIокъеттарга «фата». Iаьржа чов-каш лел къухьа тIарча Iи хьалгIеттача оахам тIа.\nАраяьннай шоай къоргашкара борцакх, зIий, ча. Чана тIехьа тоангаш я. Цецъяьнна хьеж уж сигленга, гаьнашка, борцакхага. Ший къорга чу юха чу-такх. МIарий шувнаш дус тIаьдача берда тIа. Пхьагилг ягIа хена тIехьашкара хьахье-жаш. Берзо а яьхай берза кIаьзий. Удаш, деса гаьнаш тIа гIолла тIехьух заьлза лийги цун зIамига бIийги.\nМаьлха боса — цIечахьа — хьовлашкаш дагIа, герга, моажа да уж, малхилгаш мо, дошо эппазаш санна.\nКастта сийна гIа тохаргда хьуна. ЦIадоагIаргда деррига оалхазараш. Екаргья бекаргаш, тушолаш. Ма хоза хургья-кха хьу тIаккха!\nЛоа сийнденнад, цхьаралдоалаш латт. Хи тоатолаш Iоух наькъашка гIолла.\nБIаьстан юхье эггара хьалха хьунагIа тIайоала буц хьонк ба. Варденнача соахкарча гIаьнеех гIоаролгаш мо чакхдийннад цун кIай ира зIийргаш. Юртара даьхка бераш доахк из боаккхаш. КIома хьаяс йоагIа.\nЧIонак хийцай цхьайолча гаьнаша: дакаша, дакхаша, бIаьрингаша... Эггара хьалха зиза дер дуа эсти да. IажагIа хул цун зиза. Дог сийрда-доал, цунах бIарг кхийтача.\n1. Фу деш хул алкхашкаш? Кхы малагIа оалхазараш хул хьунагIа?\n2. МалагIа оакхарий сомадоал бIаьсти эггара хьалха?\n3. Фу хул лайх?\n4. Зем бе бIаьсти яьлча Iаламе хулача хувцамий.\nОАЛХАЗАРАША БIЕНАШ МИШТА ДЕХК\nОалхазараша бIенаш тайп-тайпара дехк. ЧIагаргаша бIи мишта болл массанена ма хой. Бекарг наьха бIенашка ма яржий. Чкъорда цхьайолча хана бераша ду новкъостал.\nХIаьта акха гIажашеи боабашкашеи зIокарца лаьце кхыметтел мергIилг дахьац. Цар бIи кхыча тайпара болл.\nЦу оалхазараша хин йистера эрза гурмат е жIолам лох. Цул тIехьагIа когашца цун юккъе оагилг доаккх. Цу чу шоай бедар юлл. Нагахьа кхача лаха е хий мала дезаш хуле, бедарий ювргIилгца дIакъовл цар шоай фуаш.\n1. Мишта болл бIи акха гIажашеи боабашкашеи?\n2. Кхача лаха йодаш хилча фу ду цар?\n3. БIенаш дахка малагIа новкъостал ду оалхазарашта бераша?\nАЛКХАШК IОВДАЛА ЯЦ\nБIаьсти цIаухача оалхазарашта бIена хувша моттигаш кийчъе, аьнна аьлар хьехархочо. Алкхашкашта дахчан цIалг хьаде долла хIама дар Хьусенага. Цхьабакъда хIанззалца цо даьдацар из тайпа цIа. Ший лоалахой болча а ваха, лаьрххIа хьежаш лаьттар из цар цIен тIа гIажах хьалтеха дагIача алкхашка дахчан цIалгага. Цул дуккха воккхагIа вар из цIалг хьалдаь хинна цар лоалахочун кIаьнк Башир. Соахка аьхки цу цIалга чу алкхашкаш яьхар. Башира доккхал дора цунах.\nИз цIалг-м аз цхьан сахьата а дер-гдар,— хийтар Хьусена.\nЧу а вена, херхи, диги, хьастамаши гони йийхар цо дадегара. КIирандийнахь Iуйран денз сарралца ваьлла, помидораш чуехкача яьшкана таралесташ дар Хьусена алкхашкашта даь цIалг. Цхьа йоккха гIадж а леха, ше даь цIалг хьастамаш дийтта цунах дIа а теха, шоай коа ягIача комара тIа ваьнна, из цIалг дIачIоагIдир Хьусена.\nЦIааха йолаелар алкхашкаш. ХIара Iуйран араваьле хьожар Хьусен ше даьча цIалга чу алкхашкаш яьха хайшайий. Цунца классе де-шаш болча дуккхача кIаьнкий дахчан цIалгашка алкхашкаш чуяхаяр, хIаьта Хьусена цIалг хIанз а даьсса латтар. Бухь чубаха лела ший виIий воI бIаргавайнача даде хаьттар:\n— Фу хиннад хьона? Школе хьехархой раьза боацаш хIама даьдий Iа?\n— Даьдац! — аьлар Хьусена.\n— ТIаккха хIанав хьо кертах хIама кхийта-ча санна?\nДадега дIадийцар Хьусена деррига.\n— Хьавел, хьажа вай, Iа из цIалг мишта даьд! — аьлар даде.\nХьалтIа а ваьнна, комара тIара Iодаьккхар Хьусена ше даь цIалг.\n— Тамаш яц! — аьлар даде, из цIалг шийна гушше а. ЦIалга чухьнахьара дIаьха ира хьа-стамаш хьалдагIар, пIелг чакхбаргболаш хийра дар хьастамашца хетта улгаш.\n— Хьо вахаргварий вай цIеношка, хьайх ира хьастамаш хьаIетлуш хилча,— хаьттар ве-лакъежа даде.— Пенаш хийра да хьа, догIа а мух а хийцца чуухаргба. Алкхашк Iовдала оал-хазар дац, цунна а деза, хьона мо, дика даь цIенош.\nЦу дийнахьа даде новкъосталца хьа а даь, дахчан цIалг дегIар Хьусена шоай цIен тховнах. ШоллагIча дийнахьа Iуйран из ара а ваьнна хьежача, ткъамаш дола хьаыний баха чухайша-бар дадеца цо даьча цIалга чу.\n1. Алкхашкаш яьха чу хIана хайшаяцар Хьусена даьча цIалга чу?\n2. Фу аьлар цунга даде?\n3. Iа мишта кийчо яьй цIадоагIача оалхазарашта?\nБIаьсти. Бекарга бутт. Баппай баьццара байтогIе. Бургацах ловзаш доахк сои Азаи.\n— Ку-кук! Ку-кук! — ек хьун чу бекарг.\n— Анзор, фу йоах цо?\n— Хьа масса шу даьннад, хетт цо.\n— Хац сона-м. Хаттал Iа.\n— Бекарг, сенна хетт Iа, са масса шу даьн-над?\n— Кук-кук! Ку-кук!\n— Хьо мо зIамига йиIиг яр са, йоах.\n— ТIаккха из йиIиг ейнай хьунагIа.\n— Масса шу даьнна хиннай из?\n— Ку-кук! Ку-кук!\n— ВорхI шу даьнна яр, йоах.\n— ВорхI шу-м са а ма дий... Деций, Анзор? Со миссел хиннай-кх из тIаккха!\n— Хиннай-те. Хьо хила езаш я цо лехар, Аза.\n— Яц даьра со-м! ДIахаттал цунга, мишта ейнай хьа йиIиг, аьле. БIаргаяйча йовзаргйий цунна из?\n— «Сай йиIиг цIаккха а сона яйнаяц. Цхьа бутт хьалха дар из. Фуъ дар сога из чу а йоал-лаш. ТIаккха из фуъ аз дихьа а дихьа, шорша-ла* бIена чу диллар. Шоршал да из фуа чура хьаяьккхар».\n— Шоршалга дIахаттийта хIаьта. Цунна ховргда, цун йиIиг мичай.\n— Шоршала йоах: «Сона хац хьа йиIиг ми-чай. Ше хьалкхийна яьлча со долчара дIаяхар из. Кхы цу хана денз сона бIарга а яйнаяц. Хьо хила езаш я са йиIиг, Аза».\nЯц, даьра, со-м! Хьай йиIиг хьалаха Iа, бе-карг. Со сай мамай я. Хьаволле, Анзор, чугIоргда вай.\n— Ку-кук! Ку-кук! Ку-кук!\n— ХIанз фу йоах цо?\n— ХIанз елх из. Ма къа да-кх са, яхаш. Кхыча ноаношта шоай бераш довз. Сона дилла-дац сай бераш хьалкхеде. Сона дилладац сай бе-раш довза. Ма даькъала хургьяр-кх со, сай дол-га а ховш, уллув цхьа бер-кIийг хилча!..\n— Бекарг, ма елха, ма елха. Со я хьона хьа йиIиг. Со я хьона хьа йиIиг!..\n1. ЛадувгIа оалхазарашка коа а ара а.\n2. Мишта йоах ший кIоригаш бекарго?\n3. Ший бIы хIана бац цун?\nБIаьстан йIайхача сайран, баь юкъе да лаьттагIара корта хьалха, гIертте, хьалъарай-оал мора тенна бумбарг. ГIотт из. Хьежачоа та-машийна хет цун гIаттар: зокх болаш хет: тер-ка а теркаш, «дIай-сай а лелаш», йодаш хул из сигала гIолла.\nБераша лувц бумбаргаш, ловз царех, са-къерд царца, бакъда, тамаш я-кха, цу тайпара ловзараш бумбаргашта дезе. Уж мукъа яц, гIулакхаш да цар: кIоаргга лаьтта фу тасса деза, гаьнна хьунагIа кхача баа яха еза. Дукха еза бумбаргашта Iарждакхий мерза мутт.\nЗIамига-зIамига челгаш а доахкаш, кIай бесса, сира петар яьлча санна хул бумбарг эгга-ра хьалха лаьттана кIалхара хьалъарайоагIаш. Шорттига букъах пIелг хьекхача, чо дIа а баьле, къаг из.\nБумбарг бIаргаш дайна я. БIарга са сенна деза, лаьттана кIала яхаш хилча! Мекхаш да цун хIама хоалуш. Тайп-тайпарча баьцовгIай, гаьний овлаш дуаш доккха хул, хьалкхув бум-барга фу.\n1. Мукъа хIана яц бумбарг?\n2. Мича ях бумбарг? Фу дуъ цо?\n3. Хьона бIаргаяйнайий бумбарг?\n4. Хьадувца шоашта бумбаргех хайнар.\nбIенаш деш йоахк\nБIаьсти юхь я,\nЛоа да дешаш.\nБоккха кхаъ хул\nДошо я цар\nДото я цар\nIа цIалг догIа царна!\nЙийиг, Iа кIалг\nДагахь Iомае стихотворенеш.\nСенах ух из хоза хьадж?\nЗиза теха багIа хьач.\nЗиза теха багIа боал.\nВоти сона гIадж еш воалл.\nСенах ух из мерза хьадж?\nХьадж хьаухаш багIа хьач.\nХьадж хьаухаш багIа боал.\nСо хIанз куллах ловза воалл.\nТушол ягIа датIа хайна...\nТушол, кхий чу би бе хьайна!\nФуаш де, кIоригаш яха,\nцарна даа нIаний кхахьа.\nХьежаш вагIаргва со хьога.\nХьажал, Iад дац хьона сога.\nАз хIанз вIалла кхерий деттац,\nХьалха мо, йиIигех летац.\nВоккха хиннав, деша вагIа,\nдешар дукха деза чIоагIа...\nГота аха, готахьазилг,\nмакха баха, готахьазилг,\nялат дIаде, готахьазилг!\nБоса баь тIа аркъалваьнна\nхьога, хьазилг, хоза хеташ,\nИллеш доахаргда аз дIаьха\nМоажа боргIилг Iех,\nКарта тIа хайна.\nБоргIилго малх бех\nкхайк цун зовне зIокилг.\nКхаьча комарг мо,\nцIийеннай цун чIугилг.\nЧIугилг — цIера тов,\nчIугилг — маьлха дакъилг\nцунга хоза тов,—\nя из малхаазилг.\n1. ДIадийнар тIадаланза дисадац.\n2. Гуйран михо кхо во денад, бIаьстан михо кхо дика денад.\n3. Борз, борз яхаш байна тха мел байнараш.\nГIалгIай халкъа дешар-йоазув хьахинна дукха ха яц. БIаь гаргга шу мара дац. Цу хан-налца гIалгIай халкъо бIаын шерашка хьакхол-лаш хинна иллеш, фаьлгаш, беламе дувцараш, оаламаш, кицаш, кIоанолгаш, тхьуж-иллеш, дегардергаш, пхьабуаргаш диц ца далийтара боккхагIчар зIамагIбарашка дувцаш вайга кхаччалца хьаденад. Бакъдар аьлча, гIалгIай йоазув хьахиннача хана, уж ханнахьа наха дIа цап яздарах царех дуккхадараш дицденна дIадаьннад. ХIаьта а тахан вайга хьакхаьчараш дайзача, тоъам хиллал гуш да вай халкъа ки-цаш, иллеш, фаьлгаш, иштта кхыдараш, чулоа-цам кIоарга болаш, сакъердаме, дика хIама хьаллоацаш, во хIама бегдоахаш, наха юкъера из дIадалара къовсам лоаттабеш хилар.\nМасала, кицашка вай халкъо хьекхад ду-ккхача шерашка дахаш ше зийнар, цун маIан. КIоарга уйла йолаш, меттахьа кхеташ, говза сурт дуллаш долча дешаех гIалгIаша к и ц а оал.\nКица шера маIан долаш да. Цу маIана чудоагIа кIоанолг, лоаца дувцар, сакъердаме хабар, дукхагIча даькъе — кица ше а. Масала, «Топо цаI вийнав, метто ийс вийнав.» Из кица мотт беттаргашта духьала да. Мотт беттараш безаш хиннабац наха цIаккха. ХIана аьлча, мотт беттарах наха дукха зенаш хинна мотти-гаш я. Топ яьлча, цо цаI мара вувц, хIаьта мотт тохарах дукха нах байна моттигаш хиннай.\n«Хозача дешо лакха лоам бошабаьб». Из фу яхилга да? Из да хозача къамаьлаца хьо йист хилча, мел эгIазваха, дорхвенна вар аьнна, саг хьабартавоагIа, цун бирсденна дог дошаду хоза-ча дешо.\nШин даькъах латташ хул кица: хьалха аьннар шоллагIча дакъо дIачIоагIду:\nЧубеллар-низ, ги беллар-мухь;\nХозал-делкъелца, дикал — валлалца.\nЦар маIан: Iа йиача хIамах низ совбоал, хIаьта ги елла хIама цунгара низ дIаэцаш, Iаткъаш хул; куца хоза яр аьнна хIамах дог эккх, из дика еце. ЙоI хилар пайдан дац, из дика еце.\nВайнаха юкъе хьалха чIоагIа лелаш а лоархIам беш а хиннад ховли-довзалеш. ХIама довзара, маIан дара сага уйла тIайохийташ хин-най цар. Цар хаттарашта нийса жоп лу, саг хьаькъал долаш лоархIаш хиннав.\nДагардергаш, пхьабуаргаш, тхьуж-иллеш берешта юкъе лелаш хиннад ловзара хьисапе. Царех цхьадараш довзийт вай шоана дIахо.\nШи бIаь седкъа\nСа кхерий тIа\nВодар со, водар со,\nГIумкий хьара водар со\nГIумкашкахьар мух боагIар,\nМихал хьалха догIа доагIар,\nДогIал хьалха ды боагIар.\nДын тIа кIант вагIар.\nКIантага шу дар,\nШун тIа кад латтар,\nКада чу белий дар,\nБеле чу сартийг яр.\nДIахайна йийлхар со,\nСай цIе етт\nЕтта а бийтта\nШурий къург баккха.\nIо а хайна\nХьажкIий хьайра тIа водар со.\nСона хьагIо кур техар,\nСона урс-мукх корадир,\nИз урс-мукх аз хьаьрхочоа делар,\nХьаьрхочо сона жувра коана елар,\nИз жувра коана аз жаIуна елар,\nIуно сона Iаьхарг белар.\nИз Iаьхарг мара ца буаш,\nСо пхьераза Iовижар.\nМезаца кхехкадича — мерза дац из,\nДаьттаца кхехкадича — хьаьна дац из,\nТухала Iеттача — дира дац из,\nСибаз техача — кIома дац из,\nБераш, алал, хой шоана, фуд из?\nТIехьа тхов —\nЦIа харц —\nБус — шучий,\nДийнахьа — мохчий.\nЦIувз — баскилг а дац,\nТкъамашца лел —\nоалхазар а дац,\nмухь кхухь — говр а яц.\nХаьхо коа тIа,\nЦIаккха боларах ца йохаш\nДаим йода алча фуй?\nКогаш боаццашехь фу лел?\n(бIаргаш дувшадечо оалар)\nЦаI, шиъ, кхоъ,\nВай ловза доахк.\nДиъ, пхиъ, ялх.\nВорхI, бархI, ийс.\nШо лачкъа деза.\nИтт, цхьайтта, шийтта,\nКхойтта, дийтта, пхийтта.\nЛачкъар, лечкъа, хилийта,\nЦа лачкъар сиха лачкъийта.\nСо лаха воагIа!\nСо борз я — шо пхьагалаш,—\nСо аьрзи — шо, коригаш,—\nМалав е фуд\nЦарех майрагIа —\nФаьлги Фулги яхаш,\nШи воша хиннав.\nХи тIа яха йиIиг,\nХиво Iо а дихьа,\n«ЭхI!» — аьнна,\nКха а тесса,\nДаде цIогIа техад:\n«Эй — яхъ,\nХIама да ер!» — аьнна.\nЙоха а яь,\nФулг валар бахьан\nДIаяздаьр Евлоев В.\nМоцагI, шоайла чIоагIа барта долаш\nЧа, борз, цогал хиннад хьунагI дахаш.\nХIара денна ухаш чарахье,\nФухха шоаш дахье,\nХьона кIезигагI — дукхагI; аьнна,\nХоарцо юкъе енна,\nОзабезам цкъа ца беш,\nДоакъош нийса деш.\nАьттув боацаш лийнна,\nКIаьд а бенна,\nЦхьан ден саррахь,\nДаьсса дийрзад ужаш цIенгахь.\nФесах дола дог а дилла,\nУж цIакхачча доахкаш —\nДала деннар юхадаккхац молла! —\nДаьтта кхаба хиннай\nДаьтта кхаба екъа белча,\nГIулакх дайзад цогала.\nХIаьта а даьгIад шийга да...\nЛамаза ча араяьлча:\n— Бози, малав чан Iа вийнар?..\nХью ювргья ше, йоах чано.\nТхьовса ма тхьовсалахь тховсар,-\nАьнна хьийхад цогало.\nИштта вокханга а аьнна,\nШин доттагIчох ваьв ши моастагI.\nЭшаргволчоа билла даьна,\nТовсабеннаб уж цу боадах.\nБерзо тохаш мо,\nIотташ хинай цогало.\nЦар а етташ,\nШе а тохаш,\nЧаи борзи Iодиллад цо, Iабаш,\nПитам юкъе хьовзабаь.\nИштта вайца а нийслу цхьадоа цогал,\nНах боабаь а яа гIерташ даьтта кхаба.\nЦудухь саькхагI хьежа везар цунга,\nБIарг а безар цунгахь сийрдагI кхаба!\nХьунагIа даа хIама а ца корадаь, моцалла кIалаюсача а кхаьча, юрта йисте гIертай борз.\nЦигга кхийттад цох дерста тоаденна ЖIали.\n— ЖIали, хьо ма дерста да, со-м яла ма йоаллий, даггара леххашехьа, даа хIама ца ко-радеш. Даа хIама мичара корадоагIа хьо-на? — хаьттад Берзо.\n— Со саго кхоаб,— аьннад ЖIале.\n— Селла дика кхаббал, фу дика ду Iа цун-на? — аьнна, цецъяьннай Борз.\n— Бийсанна ков-карт лораду аз,— жоп ден-над ЖIале.\n— ХьунагIа яа хIама лаха хала да, бийсан-на ков-карт-м аз а лорадергда. Со кхоабаргья-рий-теш цу саго, аз ший ков-карт лорадича?\n— Кхоабаргья. Юрта яха хIана ягIац хьо? — аьннад ЖIале.\n— ЙоагIаргья. Долле, хьалха а даьле, со тIехьа йогIа хьона,— аьнна, ЖIали хьалхеи Борз тIехьеи доладеннад уж шиъ.\nЮрта йисте кхаьчача, ЖIале йоашаенна фоа-рт бIаргаяйнай Берза.\n— ЖIали, цу фоарта фу даьд хьа? — хьат-тад цо.\n— ДIадийхка лаьтта йоашаеннай са ер,— аьннад ЖIале.\n— Аьъ, саго дийхка лоаттаду хьо? — хьат-тад Берзо.\n— Лоаттаду,— жоп деннад ЖIале. Марша Iалда хьо хIаьта. Меца леле а, корта-\nмукъле тол! — аьнна, хьунагIа юхайийрзай Борз.\nКери къайги, новкъостий а хинна, новкъа даьнна хиннад. Гаьнарча мехка кхаьчача, дIаяха ца могаш, эттай къайг. Аьннад цо кера-га:\n— ХIанз со кIалйисай. Аьлан коа улл енна сиргIа. Цу сиргIан тIаьнах е гIогIах даьккха дулха коарчам Iа ца дахье, низ бехаб са, дIая магац сона.\nАьлано къайгаш лувца, аьнна, боангаш а егIа, йилла хиннай из сиргIа.\nДулх да даха кер боанго лаьцад.\nСо бахьан ма лаьцадий хьо, ца оалаш, боан-го лаьца кер а дита, дIаяхай къайг. Тийша болх баьб цо ший новкъоста. Иштта хила йиш яц саг.\nНАЛИ, ЦОГАЛИ, БОРЗИ\nХьунагIа дахаш хиннад оакхарий: Борзи, Нали, Цогали. Цхьан дийнахьа хьуна юкъе гIолла хьайоагIаш хинача Берза кIолд кораяьй. КIолд шийна хьалхашка Iо а йилла, из яа Борз отташе а, Нал тIакхаьчаб цунна. Нало аьннад:\n— ХIа-а, аз Iойилла кIолд йий из?\n— Даьра яц, сона хIанзза корайир ер-м, жоп деннад цецъяьннача Берзо.\n— Фу ях Iа? Оапаш хIана бувц Iа? — аьнна, лата эттаб Нал. Духьал эттай Борз а. Латаш боахкача цар гIараш хеза, Цогал кхаьчад цига. Цогала кхетадаьд кIолд бахьан уж вIашагIлеталга. Ма даггара латаш доахка уж ши аькха дита а дита, IотIакхайда кIолд а ийца, дедда дахад Цогал.\nIовдалча Налои Берзои шоай цIокаш йо-хаяьй, хIаьта Цогало кIолд йиаьй.\nЛоам кIал уллача цхьан юрта йисте Iам хин-наб. Ший кIоригий Iул тIехьа а долаш,\nIам тIа лувча йодаш хиннай нана-боабашк. ЙоархIийла гIолла додача наькъа такилгах Iам тIа йодача боабашкаи кIоригаштеи духьал-даьннад мецденна хьувза цогал.\n— ХIанз дика хIама кхоачаргьяр сона,— яхаш хиннад цогало батах мотт а хьек-хаш,— хьалхагIа нана-боабашк юаргья, тIаккха, цхьацца дIакхоаллаш, ховхача кIоригех чам боаккхаргба.\n— Оаш фу леладу? — аьнна, цIогIа техад цогало боабашка никъ а хоадабаь.\nПарт, аьнна, юхасеца нана-боабашк юххьан-ца фу аргда а ца ховш йисай. Iо а теIабеш, юха а корта хьал а увзаш, ше кхераеннилга дIа ца хайта гIерташ хиннай боабашк. Бакъда, тIехьайолхача кIоригий-м кхераенна бедаргаш а сайса, цIогилгаш а гIайтта хиннад.\n— Тхо, даьра, долх Iам тIа чувча! — аьннад нана-боабашко.\n— Дика болх ба хьо сона нийсъен-на,— аьннад цогало.— Сайна даа хIама лаха юрта даха карах ца доалаш лелар-кх со.\n— Со хIана юъ Iа, ва цоги,— хаьттад боа-башко,— сол а чам болашагIа даа хIамаш хил-ча?\n— Фуд из? — аьнна, батах мотт хьакхаб цо-гало.\n— Из, даьра, да аз укх сахьате укх Iам чура хьона боаккхаргбола цIена чкъаьра.\n— Кхы Iовдала а мичад со боабашка дулх а дита, шийла чкъаьра баа!\n— Со-м мичча хана а яа кхуврг ма дий хьа, хIаьта цIена чкъаьра мичара бахьаргба Iа?\nТIаккха уйла яьй цогало: хьалхагIа чкъаьран чам а баьккха йиача фу дартеш боа-башк,— аьнна.\n— Мегаьд,— аьннад цо,— хьаба хIаьта чкъаьра.\n— Укх миноте,— аьннад боабашко,— оаха Iам чу Iочу а даьнна, хьа а лувцаш, хьалтIакхувсаргда хьона, хIаьта Iа, хьа а лехьа-деш, даалахь.\n— Мегаьд, сихагIа лела.\nИз аьнна, цогал дIаюстара доаллашехьа яха Iам чу лийлхай боабашкеи, цун кIоригаши.\n— Вакъ! Вакъ! — яхаш гIараш а еш, корта хьалха хи чу Iочу а лечкъаш, наьк деш лелаш хиннай боабашкаш.\nБерда йисте гIолла дIа-юха а удаш, сагот-денна лийннад цогал, цхьабакъда, боабашко чкъаьра хьалкхоссаш-м хиннабац.\nЦкъаза ловзадаьле, партте урагIкхувсалуш дола чкъаьрилгаш маьлха зIанарий сердалах къаьгача, багара шодаш Iоухаш хиннай мецден-нача цогала.\nБерда йисте гIолла лийнна, хьийза, кIаьд а денна, ше-шийца аьннад цогало:\n— Аз-м айса а лоацаргба чкъаьра, тIаккха боабашкий болх а бергба.\nКхоссаденна Iам чу иккхад из. Хий тIехига да мотташ чукхоссаденна цогал, бухе дахад. Цхьа ха яьннача гIолла цкъарчоа хьалтIа-даьннад из. Юха а, бага хий а даха, бухе дахад.\n— Нани,— аьнна, хаьттад кIоригаша,— хIана кхоссаделар цогал хи чу?\n— Ший сутаралла кхоссаде-лар-кх,— аьннад нана-боабашко.\n— Сенна эш цунна из сутарал?\n— Сутара децаре-м цогал а хург мича яр цун цIи.\nХЬОАРА КАД БАЛАРА\nЯа хIама йоацаш, мала хий доацаш, шоаш фу дергда ца ховш, саготденна дагIача оакха-рашта юкъе нийсбеннаб дахка.\n— Даьллахьий,— аьннад цо,— хIанз ма ди-кабар вайна хьоара кад баларе.\nДеррига оакхарий бIарахьежад дехка.\n— Сай ченах бохалба со, сай бахьане аз из яхе,— аьннад кхерабеннача дахко.\nВАС ХИННА ЛАТТ СО\nСарахьа доахан даьжа чудоагIаш юрта йист-те вир хиннад корта чубаха гIайгIа еш латташ.\n— Ва вир, фу хиннад хьона, сенна гIайгIа еш латт хьо? — хаьттад цунга.\n— Даьра тахан са дас Iовдалча сагах «вир» оалаш хеза, цох вас хинна латт со,— яьхад виро.\nГОВР ХИЛА ГIИЙРТА ВИР\nГовр хила дагадехад цкъа моцагIа вира. «Массане вир, яхаш, бегйоахаш йитац со, кхы хургьяц со вир, говр хилча бакъахьа я со»,— аьннад цо.\nЭггара хьалха говра мотт Iомабе лаьрхIад Виро. Лакхача гувна тIа а яьнна, говрах Iаха Iомаяла гIийртай Iовдал. Юххера говрах Iаха а ца Iомалуш, вирах Iаха а йицъенна йисай.\n«Фу леладу Iа?» — хаьттад цигга тIакхаьчача СиргIилга. ДIадийцад укхо ше ле-ладер. «Говр-м хьох маьлха хургьяцар, лерттIа вир хьох хинна!» — аьннад СиргIилга.\nАДА ХIАНА УД ВАЙ?\nЦхьа нахаца дов а даьнна, лета а лета, тIаккха даггара ведда водаш хиннав даи воIи.\n— Дади, кот мала ваьлар вайх! — хаьттад воIо.\n— Вай даьра даьлар! — аьннад дас.\n— ТIаккха ада хIана уд вай? — яьхад воIо.\nГаьнна наькъа долхаш хиннад орстхои шайтIеи. Илли кхоачадаллалца вIаши ги а дех-каш, наькъа гIоргда вай, аьнна, дийцад цар шоайла.\nШайтIа орстхочо ги а делла, болабеннаб уж. Цхьан кхай дIоаххал уж балале кхоачаденнад шайтIа илли. ТIаккха орстхо шайтIана белаж тIа хайна, илли даха волавеннав: «Лай-ла-яла-лай», яхаш. Цхьан денни бийсанни ба-хаб уж. ТIаккха гIоарал дайнача шайтIа хаьттад:\n— Кхоачадала доаллий хьа илли?\n— Из кхоачаделча IотIатоха «Воа-лай-ла-яла-лай» тIехьа ала мара ца дезаш латт са,— аьннад орстхочо.\nЦигга дог даьттIа деннад шайтIа.\nВахаш-лелаш Дади хиннав. Iасилгашка воал-лаш хиннав цу Даде кIаьнк.\nЦкъа кора йисте кхокха ловзабеш ягIача аьлан йоIа бIаргавайнав хоза кIаьнк. Цигга бай-за а байза, шоайла хоза къамаьл деш сакъер-даш хиннаб уж.\n— Ираза дакъа лаха гIоргда вай,— аьннад Даде воIага цхьан дийнахь.\nКхача а ийца, наькъа арабаьннаб уж. Бол-хаш, болхаш, кIаьд а бенна, салаIа Iохайшаб гувна тIа.\nОф-фой! — аьннад Даде, хьацар дIа а даьккха.\nГув хоарца а бенна, лаьтта бухера тамашсаг араваьннав.\nФу ях Iа? Со ва Оффой! — аьннад цо.\nОффой яхаш хиннав из тамаш-саг.\nВолче,— аьннад Даде,— са воIа тамаш Iомае еза Iа.\nОффой раьза а хинна, воI цига а вита, цIавахав Дади.\nНийсса шера тамашаш Iомаеш хиннав кIаьнк. Оффойла тIехваьннав из тамаший говза-ла. Шийла тIехваьннар вувш хиннав вокхо. Из ха а хайна, кхокха хинна веддав кIаьнк.\nАьрзи хинна тIехьаваьннав Оффой. ЖагIа хинна хи чу вежав кIаьнк. Пилхьа хинна жагIа гулбе волавеннав Оффой. Кхокха хинна йоIа кора тIа хайнав кIаьнк. Аьрзи хинна цох лата эттав Оффой. ТIаккха борц хинна коа Iоваьржав кIаьнк. Нана котами шийтта кIориги хинна, борц баа эттав Оффой. Акха циск хин-над кIаьнках. ТIакхийтта Оффой лаьцав цо. Цигга ше ийшалга хайнад Оффойна. Гаьнна кхыча мехка дIавахав из.\nАьлан йоI хьа а йоалаяь, хоза хайнав Даде кIаьнк.\nВахаш-текъаш Уртиг яхаш кIаьнк хиннав, наьна цаI мара воацаш. Аравала вухьаш хинна-вац из. Нанас цунна дира кIолд юаяьй, тIаккха хи ведар дIаара а оттаяь, ше лоалахошка яхай. Уртиг арахьажача, ведар коа юкъе латташ хиннай. Араваьннав кIаьнк. ДIа-хьа а хьажа, дог майра а даьнна, виззалца хий а менна, котамий бун чу вахав из. Цига Цоги хиннад теба уллаш, котам яхьа дена.\n— Фу деза хьона? — хаьттад Уртига.\n— СалоIаш дар со,— аьнна, Цоги дедда дIадахад.\n— Нани, сона кхача болла,— аьннад дог-майрача Уртига,— со хьунагIа вода.\nКIолди цуи, диги, урси тIорме чу а делла, вирилга тIа а хайна, ваха хьунагIа дIакхаьчав дог-майра Уртиг. Хенах диг детта волавеннав из. ХьунагIа яхаш хиннай ГIаби яхаш нах буаш йола цхьа унзара хIама.\n— Фу де воал хьо, кIаьнк? — хаьттад ГIабе.\n— Дахча даккха воал со, гаций хьона?\n— Хьавел, кхера тоIабе вай.\nГIабе тоIабаь, эхьа Iобахийтаб моакхаза кхера. Уртига, тIорме чура хьа а яьккха, кIолд тоIаяьй, хий Iодохийташ.\n— Эшшехь,— иккхад ГIабега,— ма низ ба хьога. ГIадж лакхагIа хьан йохийт хьажа вай хIанз,— аьннад ГIабе.\n— Со раьза ва.\n— ГIабе эггара лакхерча гаьнал лакхагIа урагIа яхийтай гIадж.\n— Е гIадж аз хьалтоссе, хьаловра морх вай-на IотIайожаргья-кх,— аьннад Уртига.\n— Ма тассалахь! Ма тассалахь! — дийхад ГIабе.— Вай доадайтаргда Iа, морх тIа а кхийтта!\n— Тоссаргьяц, Iа дехе-м,— аьннад кIаьнко.\n— Аз хIанз хенах фу ду хьажа-лахь,— аьнна, бий теха, шолхаш дIадахийтад ГIабе.\n— Цу бе а белла, бий теха, дом дIабахийтаб Уртига.\nГIаби кхераеннай Уртигах.\nИз дIа а ежа, ворда етта дахча а дахьаш, цIавахав дог-майра Уртиг.\nЦу юкъа бун чу а даьнна, котам юаш доал-лаш хиннад Цоги. ТIакхийтта из хьа а лаьца, ГIабе гIогIах цун цIог дIадийхкад Уртига. ТIаккха урс ирде хайнав из.\n— Пхьера цIий даьккхача бакъахьа да аз,— аьннад цо.\nКхераенна ГIаби, Цоги а текхадеш еддай. Иштта да хьаькъал хилар.\nЦкъа кIотаргашта юкъе лачкъа гIа дуаш ул-лаш хиннад цогал. Юхе гIолла тIехйоалача бер-за чIоагIа къахийттад цогалах.\n— ВанагIа, цогал, хьо-м чIоагIа къе дахаш ма хиннадий! ГIа мишта дуъ кхача ба аьле! Хьа-долле соца, цхьана чарахье ухаш жаи доахани а доадеш, дулх дуаргда вай. Дулх баьцал дуккха а чам болашагIа хиларал совгIа, цо-м дегIагIа боккха низ болийт.\n— ТIаккха са фу де деза? — хаьттад цогало.\n— Хьадолле соца, аз фу ду а хьожаш, Iомалуш, сона тIехьа леларгда хьо,— аьннад берзо.\nРаьза а хинна, берзаца дахад цогал. Долхаш цхьан хьуна йисте дIакхаьчад уж шиъ. Цига яьжаш йоаллаш говр хиннай. Говр зувш, бIарглокхаш техкачул тIехьагIа, берзо цогалга хаьттад:\n— Хьахьажал, цогал, бIаргаш доагий са? ДIабIара а хьежа, цогало аьннад:\n— ЦIера товнаш санна сийрда-м, вай дахал-да, доаг.\nТIаккха хаьттад берзо:\n— Мос гIеттайий са?\n— Нах унзара баргболаш-м даьра гIеттай. КхозлагIа а хаттар даьд берзо:\n— Хьажал, цогал, цIог кхестий са?\n— Миха хьайра мо-м даьра кхест.\n— Долче, ишта хул-кх со цхьаннена тIкхета кийчъелча.\nТIакхоссаеннача берзо, Iо а теха, говр цу сахьате йийнай.\nЧам боахаш борзи цогали говра дулх дуаш доахкача хана берзо аьннад:\n— ХIанз санна чарахьал де хьо соца Iомалойя, массаза а дулх долаши дизаи хургда хьо, цоги.\nЦогало ше-шийца уйла яьй берзо беча хье-хама: «Хьай гIулакх де Iа, борз, хIанз-м сона сайна а хов хьона, чарахьал мишта де деза».\nДика дулх а диа йизача берза наб ма кхийт-та а, цогал дIаиккха дахад. Цхьабакъда, цхьаькъа чарахьал деш лела ца духьаш, чIоагIа кхераш хиннад из. ТIаккха дагадехад цунна шийна новкъост лаха. Дедда хьуна юкъе гIолла дIадодаш, яьжаш йоаллача пхьагалах бIаргкхийттаб цун: Iокхайде баьца мергIилг а дуаш, гаьн тIара чIонак а йоаккхаш, сатийнна лелаш хиннай пхьагал.\n— Ма йоаккха Iовдал йоай хьо! — аьннад цоголо пхьагалга.— Дулх хIана даац Iа хьайна, ераш йоархIаш ца а лехьаеш? Iа дулх дуаре, ишта зIамига а, эсала а хург мича яр хьо. Хьа-йолле соца. Аз Iомаергья хьо дулх даа.\nНиз болаш хила чIоагIа дог эттад пхьагала. Ше латтача хьалкхоссаеннай из.\n— Фу де деза са, ва цоги? — хаьттад пхьа-гало.\n— Хьайолле соца, аз фу ду а хьожаш, соца Iомалургья хьо хьайна.\nПхьагал раьза хинна, гIадъяхай. Циггачара даьнна вокх оагIорахьа цхьаькха говр йоаллача хьуна йисте а даха, лачкъа Iохайнад уж шиъ. Цхьа ха яьннача гIолла хаьттад цогало:\n— Хьахьажал, пхьагал, бIаргаш доагий са? ДIабIара а хьежа пхьагало аьннад:\n— ЦIера товнаш санна-м доаг.\n— ТIакха мос гIеттайий са?\n— Нах унзара баллал бирса-м гIеттай.\n— ХIаьта цIог кхестий са?\n— Миха хьайра мо кхест-кх. Долче, со тIакхета кийча да-кх.\n«ТIап»,— аьнна, даха говра тIакхийттад цо-гал, цхьабакъда, говро цу сахьате оагIув а бер-забаь, дика хьожа а баь, хьаь юккъе мIарга те-хаб цогала.\nГовр а йийна, цун дулх даа безам хинна цо-гал, ше деннад, говро мIарга теха.\nЦхьабакъда, кIотаргашта юкъе ягIа пхьагал кхераенна яла минот яхаяц.\n— «Хьажаюкъе говрага мIарга беттийта-чул, буц йиача сона гIойле я»,— аьнна, шийна ма могга дур бихьаб пхьагало.\nУстагIи, газеи, боджи цонашка дажа дахад. Массарел хьалхагIа биза а биза, цIаболабеннаб устагI.\nЦIабоагIаш тIаь тIа гIолла тIехбала бийзаб Цун.\nТIаь тIа ма кхаьчча, тIаь юккъе ягIаш къаенна борз бIаргаяйнай цунна. Кхерабенна устагI юхасецаб. Тап, тап, тап! — аьнна, кхозза ког Iотехаб устагIо.\n— Мичара боагIа хьо, ва устагIилг? — аьнна, хаьттад берзо.\n— Бажа баха боагIа...— аьнна, халла Iаьхаб кхерабенна устагI.\n— ТIаккха, каст-каста ког Iо хIана бетт Iа?\n— Iа се баар кхераш.\nКхере-м сога биталахь, аьнна, тIакхийтта хьа а лаьца, IотIаькIала баьккха, биаб берзо устагI.\nБатах мотт а хьекхаш, юха а тIаь тIа яха Iохайнай борз.\nКастта ена тIаь тIа хьаэттай газа. ТIаь тIа ягIа борз бIарга а яйна, газа юхасецай. Кхера-еннача гаьза цIог деттадала даьннад.\n— Мичара йоагIа хьо, газилг? — хаьттад берзо.\n— Яжа яха йоагIа...— аьнна, халла жоп деннад газо, хIаьта цIог хьалхарчул\nчIоагIагIа эга доладеннад.\n— Из цIогилг хIана эг хьа селла чIоагIа?\n— Iа се яар кхераш...\nХьо кхере-м сога йиталахь! — аьнна, тIакхийттача берзо газа йиай.\n— Юха а яха а яха, тIаь тIа Iохайнай борз. Цхьа ха яьннача гIолла ена хьакхаьчай къаьна бодж.\n— Мичара йоагIа хьо, можало? — аьнна, хаттар даьд берзо.\n— Яжа яха йоагIа, ва къаьра къу, ва хьайба мел долча хьайбан моастагI! — жоп деннад цо.\n— КIарцхалаш доахкалда хьа бага! — Къа-маьлага диллача-м майра ма йий хьо. ТIаккха из цIог хIана детталу хьа селла чIоагIа?\n— Даьра детталу, сона тIехьашка боккха ши пхьу багIандаь!\n— Ши пхьу?! — аьнна, мухь баьннаб берза-га.— Хьай даьллахь, сабар делахь, хьа ма хеца-лахь уж! — зовза цIог чу а тоIадаь, шийна ма могга хьунагахьа еддий борз.\nХIаьта къаьна бодж, куро корта лестабеш, мож а эгаеш, саббаре цIаяхай.\nЦогали, чаи, борзи, ломи — цхьана чарахье дахад. Чарахье дахача сай а бийна, цунах до-акъош дергда вай, аьнна, Iохайшад уж.\n— Дулхах доакъош де вайна,— аьннад ломо чанага.\n— Сона дика ховргдац дулхах доакъош де, берзага дайта уж,— аьннад чайво. Цул тIехьагIа ломо берзага аьннад:\n— Борз-маршкиш, доакъош де вайна дул-хах.\nТIаккха берзо шоашта диънена а цхьатарра диъ дакъа даьд.\nБорз доакъош даь яьлча, ломо берзага хаьттад:\n— Доакъош мишта дир Iа? — аьнна.\n— Вайна диънена а цхьатарра, доккхагIеи зIамагIеи доацаш, нийса доакъош даьд аз,— аьннад берзо ломага.\nИз фуд шоашта нийса Iа сона дакъа даьлга, со оакхарий тхьамада а хилча? — аьнна, эгIаздахача ломо лета, хьокхаяь, аьта Iойиллай борз. Ломо аьта борз дIатIехьашка а яьнна, бIаргаш къерзадеш, эгIазъяха мух еш уллаш хиннай. ТIаккха цогалга аьннад ломо.\n— Iа де вайна, цогилг, доакъош. Цогало берригача саьх ворхI дакъа даьд — лома диъ дакъеи, шоашта кхаьннена кхо дакъ-еи.— Ер цхьа дакъа даьд аз, лом, хьона, хьо оакхарий тхьамада хиларах; ер шоллагIа дола дакъа даьд аз хьона — хьо майра хиларах; ер кхоалагIа дола дакъа даьд аз хьона хьа цIера сий лаьрхIа; ер диълагIа дола дакъа даьд аз хьона, хьайна тхоцарча вошалах дола дакъа лаьрхIа; ераш юхедиса кхо дакъа тхоаш хьа новкъостий хиларах тхоашта кхаьннена даьд аз,— аьннад цогало.\n— Даьллахьа, цогилг, ма дика доакъош де хов хьона, хьан Iомадаьд хьо ишта дика доакъ-ош де? — аьнна, хаттар даьд ломо цогилгага.\n— ДIахьежача сайна бIаргаяйнача ехача берза бато Iомадир со ишта дика доакъош де,— аьнна, жоп деннад цогало лома.\nНизи, Майрали, Хьаькъали шоаех адамашта эггара а эшаш дар малагIа да, яхаш, из гIулакх къоастадара кхел е вIашагIкхийтта хиннад.\n— Со ба эггара чIоагIагIа эшаш бар, со ца хилча цхьаккха хIама а ца дулуш дусаргдар адамаш.\n— Масса долча хIамал чIоагIагIа эшаш яр со я, со ца хилча адамаш кхерам юхатоха денал а доацаш дусаргдар.\n— Низ а эшаш ба, майрал а я эшаш, бакъ-да, со ца хилча, царна гIулакх нийса дIадахьа-м ховргдацар.\nШоаш яхар гIулакхаца бакъде соцадир цар. Шоаех бакъ малагIа да а, из сенца къоасталур-гдар а хатта шоай мехка эггара воккхагIа а, хьаькъал долашагIа а волча сага тIабахаб уж. Цар яхачунга дика ла а дийгIа, воккхача саго аьннад:\n— Хьаькъал бакълувш санна хетт сона, дале а, шух цхьаннена бохам ца бе а бакъдар шоана шоашта довзийтар духьа а, оаш кхоачашде деза ши гIулакх тIадулларгда аз шоана. Де ма дезза-ра уж кхоачашдаьр бакъ хургва шух.\nНизи, Майрали, Хьаькъали воккхача сага яха ши гIулакх кхоачашде раьза хиннад.\n— Оаш кхоачашде дезаш дола хьалхара гIулакх да,— аьннад воккхача саго,— укх тай-пара. Аз кхаьннега а цхьацца дошув лургда шуга, тIаккха оаш хьунагIа а гIойя, шоашта белгала йолча моттиге уж лаьттах дохка.\nЦул тIехьагIа аз йиллача хана лаьттара хьа а даьха, уж юхадахьаргда оаш.\nЦхьацца дошув а йица, хьунагIа дахад уж. Низо, малха духьала а бийрза, малха нийса да-кх хьо, аьнна, лаьттах деллад шийгара до-шув. Майрало оакхараша диллача наькъа та-килгах дIаделлад шийгардар. ТIаккха Хьаькъа-ло, шийна хьакораде атта хургдолаш, бовзаш болча боарзах дIаделлад шийгардар.\nЦхьа кIеззига ха яьннача гIолла шоаш лаьттах дехка дошош хьада бахийтаб уж воккха-ча саго.\nМалха духхьал дIа а этте, лаьтта оахкаш хиннад Низо, вешта дошув корадеш-м хинна-дац. Мелла чIоагIа леларах дошув кхы кора а ца даь, баьсса цIабенаб Низ.\nОакхарий наькъа такилгаш мел долча лаьтта оахкаш хиннад Майрало, вешта дошув корош-м хиннадац. Дошув кора а ца доагIаш, яьсса цIаенай Майрал а. Хьаькъало, шийна бов-зача боарза тIа а даха, ше дIаделлачара дошув хьадаьккхад.\nКхоккхе а воккхача сага тIадахад уж.\n— Хьаденадий Iа дошув? — хаьттад воккха-ча саго Низага.\n— Денадац аз,— жоп деннад Низо.— Мелла дукха лехарах, айса из дIаделла моттиг кораян-зар сона.\n— ДIа мишта делладар Iа из?\n— Малха духьал а бийрза, цунна духьала хилда хьо, аьнна, делладар аз дошув лаьттах, хIанз, мелла малха духьалара аз лахарах, из моттиг кораягIац сона.\n— Из моттиг хьона цIаккха кора а йоагIаргьяц,— аьннад воккхача саго, - хIана аьлча, малха духьал саг моллагIча моттиге хи-ларах а, Iи моллагIа ха хиларах а хул.\nХьадерий Iа дошув? — хаьттад воккхача сага Майралга.\n— Денадац аз,— жоп деннад Майра-ло,— мелла аз лехарах, айса из лаьттах делла моттиг кораягIац сона.\n— Мишта делладар Iа из лаьттах?\n— Оакхарий лийнна наькъа такилг а леха, цигга лаьттах делладар аз из, вешта хIанз из такилг мелла лахарах, хьа-м корадагIац.\n— Iа мелла лахарах, кора а доагIаргдац хьо-на,— аьннад воккхача саго,— хIана аьлча, оак-харий наькъа такилгаш дуккха а да, уж масса-за а лелаш доландаь.\n— Хьадерий Iа дошув? — хаьттад воккхача саго Хьаькъалга.\n— Дера,— аьнна, дошув дIаденнад Хьаькъа-ло.\nХьадувцийтад воккхача саго дошув цо миш-та делла хиннад а, из юха мишта корадаьд а.\n— Iа нийса кхоачашдаьд хьайна тIадилла гIулакх,— аьннад цо Хьаькъалга.\n— ХIанз оаш де дезар укх тайпара гIулакх да. Цхьа нажа хи ба хьунагIа багIаш. Духхьала шийх цхьаннех ерригача юрта цIенош хиллал, селла боккха ба из. ХIаьта из хи лорабеш хад-данза цунна кIал дагIаш бирса лом да. Божа а баь, из хи бенар бакъ да шух.\n— Из хала гIулакх дац, из хи аз бахьар-гба,— аьннад Низо.\nБахаб Низ хи ба. Хи божабе дагахьа, хIа аьнна, цо из хьаозабешшехьа а, тIакхийттача ломо шаккхе кулг дIа а даьккха, бисаб Низ. Кулгаш а доацаш цIабенаб из.\n— Из гIулакх сога мара дулургдолаш дац, денал эшаш моттиг я из,— аьннад Майрало.\nЯхай Майрал хи ба. Майрал шийна яйча, цунах кхера а денна, дIатеббача дагIаш хиннад лом. Сарралца диг детташ яьллай Майрал, бакъда, хоаяллал белгало яьккхаяц цо хенах. ЧIоагIа кIаьд а енна, ше дихьа гIулакх кхоачаш а ца деш, цIаеннай из.\nХи ба дахад Хьаькъал. Хи лорабеш дагIаш хиннад бирса лом. Хьаькъало аьннад цунга:\n— ХIа-хIа лом, цхьа хIама да са хьога ала. Из фуд аьлча, е хи ба сона чIоагIа эшаш. Цуду-хьа, Iайха доал деш мел дола оакхарий гул а дийя, из хи божа а баь, сона кийчбе а беза оаш, цул тIехьагIа аз яхача кхаччалца токхабаь дIабахьа а беза. Нагахьа из гIулакх Iа ца дойя, аз укх сахьате хьаехаргья Майрал а, хIаьта Iа кулгаш даьха Низ а. ТIаккха цар хьо а, деррига хьа оакхарий а хIалакдергда. Шоаш дийна ду-силга хьайна ловш дале, укх сахьате аз яхар де.\nМайрала а Низа а цIи яьккхача, лом кхера-деннад. Хьаькъало яхар де раьза хинна жоп деннад цо. Сихха оакхарий хьагулдаьд ломо. МIарашца оахка а оахкаш, хи божабаьб цар, цул тIехьагIа Хьаькъало яххача дIа а бихьа, Iобиллаб.\nНизагеи Майралгеи хи дIа а хьекха, аьннад Хьаькъало:\n— Хьажал, доттагIий, аз ма берий е хи. Цу-духьа яхар аз шуга, Хьаькъал ца хилча Низа а, Майрала а пайда бац. Воккха саг волча бахаб уж.\nШоашта тIадилла гIулакх хьан мишта кхоа-чашдаьд акхар дIадийцача, аьннад царга вокк-хача саго:\n— ХIанз оаш оашош уйла йича ховргда шоана, шоаех бакъ малагIа да.\nИштта гучадаьннад царна Хьаькъал бакъ-лувш хилар. Дехар даьд Низои Майралои Хьаькъалга:\n— Боккъала а Хьаькъал, хьайца цхьана дIакхетийтадалара Iа тхо, хьо бакълувш хилар хIанз гучадаьннад тхона.\n— Мегаьд хIаьта,— раьза хиннад Хьаькъ-ал,— шуца цхьана даха раьза да со.\nГАЗЕИ ЦУН БIИЙГИ\nХьуна йистте яхаш газеи бIийги хиннай. ЧIоагIа дукха езаш хиннай нанна ший цаI мара йоаца бIийг, цул хозагIа хеташ цхьаккха хIама хиннадац цун.\nЦкъа цхьан Iуйран хьуна юкъе шоашта даа хIама да йодаш, бIийгага аьннад газо:\n— ЦIагIара ара ма ялалахь, са хозаяр.\n— Яргьяц со,— аьннад бIийго. НаIарах гIув дIа а белла, Iохайнай из.\nНана хьунагIа чуенна, бIаргкъайла яллалца, корах арахьежаш яьгIай бIийг, тIаккха цIагIа гIолла дIай-хьай удаш, тувсалуш, ловза йолаен-най. Из ловзар кIордадича, юха а корага Iо а хайна, арахьежаш цхьа ха яьккхай.\nСагота хийттад цунна цхьаькъа цIагIа ягIаш.\nЛовзар а фу ловзар да готтача цIагIардар: хийцца дIай-хьай ада йиш яц, пенах тIакхет бат. Арахьа паргIата яр. ДIаара а яьнна, йодар-гьяр, хьуна йисте кхаччалца дIаи, тIаккха юхеи, нанас, арайоале — берзо хьоргья, аьнна-децаре.\nСов дуккха корах арахьийжа бIаргаш кIаьдденад цун, дезденнад цар ногIараш, тIагIерта яьннай наб. Тхьайсай бIийг.\nНаIарах деча тато сомаяьккхай из. Нана цIаенай мотташ, гIадъяха ураиккхай бIийг, наIаргахьа дIатоссаенай.\n— Малав хьо? — хаьттад цо.\n— Со я из-м, хьа лоалахо,— хьачухезай бер-за оаз.— Хьаелла ниI.\n— А, сога нане ма елла аьннад.\n— Ай, сона ма елла аьнна хургдац цо-м, дIабаккха гIув,— бIийг хьаьстай берзо.\n— А, Iа со хьоргья тIаккха.\n— АьхIи, Iа дувцар... Аз сенна хьоргья хьо? Са-м сай кIоригаш я. Хоза а йолаш. ДIабаккха гIув. Со-м, кIеззига йIоах а енна, дIагIоргья. Хозий хьона? Аз хоза фаьлг бувцаргба хьона.\nГIув хьабаьккхаб бIийго. Цо из боаккхаше-хьа чуиккхай борз. ДIатIакхайда фоартангара хьа а лаьца, ги техай цо бIийг, тIаккха хьунагахьа еддай. Газа цIакхачар кхераш сиха хин-най из.\nБорз ший къорг йолча дIакхаьчача, цига, къорга хьалхашка, ловзаш йоахкаш цун кIаьзий хиннай.\n— Аай, ма хоза я ер! — ялхаш, гIадъяха бIийга гонахьа яьннай берза кIаьзий.— Тхоца ловза йоалаяьйий Iа ер? ХIай, нани?\n— А, ер-м аз вайна пхьера енай,— аьннад берзо.— Тховсара дулх дуаргда оаш, са бераш!\n— Дулх дуаргда! Дулх дуаргда! — яхаш, гIадъяха кхувсаяла йолаеннай берза кIаьзий.\nЕна цIакхаьчай газа. Йийла латташ ниIи цIенна юхе берза лераши яйнай цунна. ЦIагIа дIачуяьлча, цу чу бIийг бIарга ца яйча, елха а елхаш, лаьтта Iокерчай из.\n— Ва, хIанз фу дергда аз? ЦаI мара яцар, из а йихьай берзо! — яхаш, мухь бетташ хиннаб цо.\nЦу ханна цIенна гаьна доаццаш тIехдаьнна дIадодаш хиннад цогал. Елхача газа Iимадаш а хеза, цун цIенгахьа хьайзад из.\n— Хьо хIана елх, ва лоалахо? Фу даьд хьо-на? — хаьттад цогало, газанна юххе Iо а хайна.\n— Айя, мишта елхац со, ва цоги, хIалакхиларго, берзо, сай бIийг а йихьа ма йи-тайий со.\nНиI дIа а къайле, цIагIа ягIа аьннадар аз, се йодаш... ХIанз фу дергда аз, мишта яхаргья со?\n— Хьо ма елха, лоалахо,— газа тее деннад цогал.— Хьо елхарах хьа бIийг цIайоагIаргьяц. Вай юхадекхаргда из берза.\n— Мишта декхаргда из юха? Мала вухьар-гва цунах?\n— Хьаькъал котдаьннад массаза а. ЛадувгIал, вай шинне фу дергда... Хьа бIийг яь ди дезде че яьяр аьнна, борз хьаехаргья вай.\nДIахо шоаш дергдар дIадийцад цогало... Шинне а сихха цIен юккъе кIоаг баьккхаб, цу тIа докъаденна зIар диллад. Цогал борз хьаеха дахад, газа даа хIама кийчде эттай.\nЦогал наIарга деча, ший кIаьзашца къорга чу хиннай борз. БIийг е кийчъенна, багара шо-даш Iоухаш ягIаш хиннай из.\n— Ва, бози! — аьнна, дIачукхайкад цогал. Хьаараяьннай борз.— Вай лоалахочо газо ший бIийг яь ди дездеш че яьяр, хьо цига хьаеха дайтад со.\nЦецъяьннай борз. «БIийг аз йихьа хилча, цо мишта дезду из яь ди? — аьнна хийттад цун-на. Дале а, яха раьза хиннай борз. Хов хургдац газанна ший бIийг йихьалга, хьунагIа ловза яхай мотта хургда цунна.\n«Тховсара цига пхьор дуаргда, бIийг кхоана яа ютаргья»,— аьнна, уйла яьй цо.\n— КIаьзий йоалае мегаргйий? — хаьттад берзо.\n— Мегаргья,— аьннад цогало.— ХIана ме-гаргьяц? Че ма йий из.\nКIаьзий хьаара а яьха, бIийг араяргйоацаш къорга духьала гударг а оттаяь, цогалца йола-еннай борз, ший кIаьзий тIехьа а йолаш.\nГазо, цогало шийна хьийххача бесса, худар даьд. Кадашка детта, из зIара тIа Iо а оттадаь, царга хьежа Iохайнай из. Борзи цун кIаьзийи гучадоаллашехьа, зIара кIала цIи лотаяьй цо.\n— Хьайоллелахь, са лоалахо, хьай берашца йоагIа хьо? Цкъа къахийттад газана берза кIаьзех, бакъда, цу миноте, юхейисача, шоай нана моргаш хургья-кх шух а, аьнна, хийттад. Хозахета аьннадац, берза кIаза Iургара ма яйла.— Iоховшал, са бIийг яь ди да тахан, цу-духьа дийхадар аз шо.\n— Ай, ма хоза бIийг я из,— аьннад цхьан берза кIаьзо.\n— Ерста а я,— тIатехад берзо: — «Яь ди ... кхона енна ди хургда»,— аьннад ше-шийца.\nБIийг шоай къорга чу йоаллилга дIааьннадац кIаьзаша. Нанас дIа ма ала аьнна хиннад царга.\nБорзи кIаьзийи зIара юкъе ховшаяьй газо, шеи цогали йистехьа хайшад.\nХIама даа болабенна дукха юкъ ялаче, берза цхьан кIаьзо йIайха я шийна аьнна, ворох тIод хьекхад.\n— Даа Iа, даа даьтта-худар, хударо дегIа йIовхал лу,— аьнна, теяьй из берзо.\nЦун тIеххьа цхьакха кIаза а леткъай:\n— Ой, йоаг со! — Ше яггIача дIа-са хьайнай из.\n— Даа Iа, даа даьтта-худар, хударо дегIа низ лу,— аьннад берзо цунга а.\nЗIара кIалхара цIи тIехь-тIехьагIа чIоагIагIа лоталуш хиннай. Кхоссаеннай кхоалагIа кIаза а.\n— Ой, нани, йоаг со!\n— Даа Iа, даа даьтта-худар,— аьннад берзо цунга а. ТIаккха шийга а мухь баьннаб берза-га: — Уф-фай, йоаг со! — Тоссаеннай из. Тосса-лушше а даьга зIар чудахад: борзи цун кIаьзийи кIоаг чу, йоагаш латтача цIералла чу-еттаеннай.\n— Ва-а оарц дала! Доаг тхо! — аьнна, мухь баьннаб берзага.\nГазеи цогали кIоага дехьеи а даьнна, кхув-салуш хиннад.\n— Хьона доаггIар да, хьона доаггIар да! Юаргьяцар-кх бIийг!\n— Йиаяц! Дийна я бIийг!\n— Мичай из? — хаьттад газо а цогало а.\n— Къорга чу йоалл! ДIалургья, хьалдаха тхо!\n— Кхы цIаккха хьайбанна тIакховдаргьяц аьле дош ле!\n— Кховдаргьяц! Дош лу! Хьалдаха тхо! Берзаи цун кIаьзаштеи кIоаг чура хьалйов-\nла новкъостал даьд газои цогалои. ТIаккха борз хьалха а йолаш, болабеннаб уж бIийг йолча.\nБаха дIакхаьчача, къорга духьала латташ йоккха гударг хиннай. ГIийлла Iаьхача бIийга оаз а хезай царна. ДIатIа а яйдда, гIертта къор-га духьалара гударг дIаяьккхай цар. ТIаккха цу чура бIийг хьаараиккхай. БIийг мархIа а елла, барташ доахаш хиннад газо.\n— НаIарах гIув а белле, ягIа ма аьннадарий аз хьога,— яьхад цо.— Гой, хьона фу хул, на-нас аьннар ца дича?\nДехкий лувцара тIера дац аьнна, наха эккха а даь, моцалла, халонна тIа мел боа чо Iо а баьнна, юртал ара, кхалажаш дIакхийссача дижа уллаш цхьа циск хиннад.\nШийна яа хIама лаха вIаштIехьа доале, наьха бун чура котам яхьа дага долаш, юрта йисте дена цогал тIакхаьчад цунна. Шийна из бIаргадайча, цец а даьнна, цогало хаьттад: «Сона ца довзаш цхьаккха а аькха ма дац. Хьо фу аькха да-те? Сона хIанзолца хьо санна аькха бIарга а ма дайнадац».\nШе цогала ца довзилга хайнача циска дага-дехад, цогал мелла говза дале а, из Iехаде. ТIаккха циско цогалга аьннад:\n— Дунен тIа мел долча аькхан аьла лом да, лома нана цIокъ да, цу цIокъа нана да со.\nТIаккха цунах ший хьаша а даь, ший къорг чу из Iо а хоадаь, оакхарашта курал а еш, цун-ца даха дага дехача цогало цунга аьннад:\n— Укхаза шийла а я, тIаьда а я, хьо со дол-ча даха доагIаре, аз дижа мотт кIаьдеи, дагIа моттиг йIайхеи екъеи хулийтаргьяр хьона. Яа котами, гIажи, москали, боабашки эшийтаргья-цар аз хьона. Боккъала доагIадалар хьо соца даха.\nБокъонца ше аьнначох цогал тийшалга хай-нача циско аьннад:\n— Мегаьд, доагIаргда со, хьона иштта чIоагIа со дар дезе.\n— Циск шийца дIа а дига, ший къорга чу дикагIча метте Iо а хоадаь, цунна, ше аьннача тайпара, даа хIама тIа а дахьаш, оакхарашта куралаш а еш лелаш хиннад цогал.\nКотам, москал, гIаж а юаш дагIача цисках, ше тоа ме лу, чо тIа а баьнна, ше ма дарра циск хиннад. ТIаккха ше цо Iехадаьлга хайнача цо-голо аьннад цунга:\n— Хьо цIокъ дац, хьо бокъонца дола циск да. Цхьабакъда, хIанз цIокъ да, аьнна, цIи дIахезай хьа. Хьо деце а цIокъ хиланза даргдац.\nИшта циски цогали дахача хана чайво цо-галга хаьттад:\n— Хьайна фу делча бIаргадайтаргда Iа из цIокъ?\nТIаккха цогало аьннад:\n— Хьо сайна дукха езаш хилара де а дийна, бIарчча бежан дахьаш хьо йоагIе, бIаргадайтаргда аз из.\n— Мегаьд,— аьннад чайво,— дахьаргда аз.\n— Цул тIехьагIа кхийттача берзо хаьттад цогалга:\n— Аз хьайна берста устагI беча из цIокъ бIаргадайтаргдий Iа сона?\n— Хайра мах-м бац Iа лур, хIаьта а хьа юхь йоагае керагIдалац сона. Цхьабакъда, устагI берста хила-м беза.\nЦогало берза а, чайна а цхьа ди диллад дах-ка дезаш. Шоашта йиллача ханна, шоашка аьннача тайпара бежани берста устагIи дахьаш дена кхаьчад чаи борзи. Цогало царга аьннад:\n— Из хьаарадаьлча цун шух бIарг кхете, цо хIалакдергда шо. Бози, хьо укх кIотарга тIехьашка дIалачкъа, хIаьта хьо, ча, укх хена тIа яла. Шоаш долчара дIа-юха ма хьалаш. Аз шо укхаза долга а ца хойташ, фо кхетийта до-аккхаш санна, арадоаккхаргда из.\nЦул тIехьагIа чу а даха, цискага аьннад цо-гало:\n— Хьох бIарг тоха ена чаи борзи я ара. Цар-на хьо циск долга дIахой, гIулакх дика хур-гдац. Мосаш а совсайийя, цIог урагIа а дахийте, царгаш гуча а яьхе, бIаргаш а къоарзадийя, хьалъара а даьле, наIарга гIолла цхьа-ши го а баьккхе, юха чудола.\nШийга цогало аьннача бесса, мосаш а сов-саяь, бIаргаш а къоарзадаь, цIог урагIа а дахий-та, гобаьккха а даьнна, кIотарг йолчахьа циск хьаластача, кIотарга тIехьашка лечкъа йоалла-ча берзо, кхера а енна, Iо а теIа, баьцаш оа-гаяьй. Цига, баьцо тата дича, дахкилг ба мот-таш, циск тIатоссаденнад.\nЦиска ше бIарга а яйна, из шийна доагIа мотташ, дIаиккхай борз, из бIаргаяйна циск хена тIа гIолла урагIа хьийддад, тIаккха хена тIа ягIа ча из шийна доагIа мотташ, кхераенна чукхийтта яьттIай.\nЦига хиннар кхыча оакхарашта дIадувца борз дийна йисай, хIаьта цискаи цогалаи дезе бежанеи, хьаштдале устагIани, дог отте чани дулх хиннад.\nЦамогаш хинна лом метта дижад. Цамогаш хиннача ломага хьажа ухаш хиннад деррига а оакхарий, хIаьта цогал, ломага хьажа а ца до-даш, из далар догдоахаш лелаш хиннад. Цогал ишта лелилга хайнача берзо аьннад ломага:\n— Хьо далар догдоахаш, хьога хьажа ца доагIаш ма лелий цогал,— аьнна.\nТIаккха, берзо шийна мотт техалга а хайна, эггара тIехьа цогал а дахад ломага хьажа. Ломо хаьттад цогалга:\n— Хьо дукха хIана гайнад, цогал, сога хьа-жа ца доагIаш, со далар догдоахаш лийннад хьо?\n— Хьона дарба хилда, лом. Хьо делча-м укх берзах ца вича кхы ве тхьамада воацаш ма ду-сари тхо, аз мишта доахаргдар хьо даларга дог, хIана аьлча, хь делча-м укх берзо са даккха а мича дутаргдар тхо.— Со-м хьона дарба лехаш лийннад, хьона духьал кулг даьсса да эхь хе-таш,— аьннад цогало.\n— ХIаьта, фу дарба денад Iа сона, хье ишта лийннадале? — хьаттад ломо цогалга.\n— Хьона, даьра йоахар, йIайха йоллаш бер-за цIока тIакхеллача дарбане хургья,— аьннад цогало.\nIа сона лелабер тийшаболх ба,— аьнна, дIатIакхийттача ломо борз е йийна, хьаяьккха берза цIока йIайха йоллаш тIа а кхелла, Iодижад. Ломо тIера цIока хьаяьккха, цIийла керчаш, яла йоаллаш, етталуш уллача берзах ший бIарг кхийтача, цогало аьннад берзага:\n— Шийга ца кхоачар дувцачоа иштта таIазар хул хьона!\nНовичка примите? :)\nСейчас на сайте 0 пользователей и 5909 гостей.


Оьрсийчоь Украинана тIелата тарло\nМарсхьокху-бутт 07, 2014\nГIирма - Оьрсийн эскарш ду шайгара хьунарг гйотуш,24Заз2014\nТIаьхьарчу деношкахь Украиница дозанна уллохь вуно шуьйра тIеман гайтамаш болийна йолу Оьрсийчоь кесталгIа цу пачхьалкхана чугIорта кечлуш хила мега аьлла дIахьедар дина Полшин премьер-министро Туск Доналда.\nДе дийне мел долу эрча долуш ду Украинин малхбалера тIеман хьал. ХIора дийнахь байъинарш а, лазийнарш а алсамбовлучу цу Донбасан кIоштарчу тIеман тийсадаларийн чакхе а, йист а яц цкъачунна гуш. Мелхо а, дела схьадогIучу денца и конфликт шорйаларан, Оьрсийчоь, хIинцалца санна къайлаха а ца лелаш, гаррехь, шен тIеман ницкъашца цу юккъе гIортаран а кхерам кхуьуш бу.\nКхаарий дийнахь Польшин премьер-министро Туск Доналда динчу дIахьедарца, цуьнгахь тешамечу хьосташкара хаамаш бу, Кремл Украинина тIамца чугIортар кечдеш ю кху тIаьхьарчу масех дийнахь аьлла.\n„Тхан бахьана ду, оьрсийн тIеман ницкъаш Украинина гаррехь чугIортаран кхерам хьалхачул а лакхабаьлла бохучунах теша – тIаьхьарчу масех сохьтехь кхаьчна тхоьга и информаци“, - элира Туск Доналда леринчу пресс-конференцехь. Нагахь санна Кремло иза дахь, Малхбузено хIун жоп лур ду цунна доьхьал бохург ала хала ду аьлла билгалдаьккхира цуо, хIунда аьлча и тайпа чолхе хьал Европин керлачу исторехь хIинцалца схьа хилла ца хиларна.\n„Тхуна хаьа, и конфликт вай киншкашна тIехь ешначарех тера хир йоцийла, цхьа мелла а хилла низамаш а, бакъонаш а йолуш. И конфликт массо а адамаллин евзаш йолу бакъонаш а, процедураш а йохош хир ю. Цундела муьлхачу а голатохарна кийча хила деза вай“, - элира керлачу хьолах шен гIайгIа ца хьулйеш волчу Полшин куьйгалхочуо. Шен пачхьалкхе а цу кепарчу оьрсийн агрессин закъалт хила йиш хилар а хьахийра цуо, делахь а цкъачунна цу хIуман цхьа а тоьшаллаш доцуш аьлла тIе а тухуш.\nПолшин куьйгалхо хилла ца Iа Оьрсийчоьнан леламех шекйаьлла. НАТО тIеман альянсан декъа йолу кхин дIа йолу пачхьалкхенаш а ю, Кремл цхьа тешнабехк бан кечлуш юй-те аьлла хеташ. Цхьанакхеттачу къаьмнийн юкъараллехь Оьрсийчоьнан векал волчу Чуркин Виталийс Украинехь хIоттаделла хьал гуманитаран катастрофа ю аьлла дIахьедар дира шинари дийнахь, шен пачхьалкхе Украинина гIо-накъосталла дан кийча ю аьлла тIе а тухуш. Бакъду, Украинин векалша и хабар аьттехь а ца дитира, цхьа а гуманитаран катастрофа юьйцийла а дац аьлла.\nТкъа НАТО тIеман альянсан декъашхошна цу оьрсийн гуманитаран бохамах долчу дIахьедаршкахь, мелхо а, хIилла го, цунах бахьана а дина, шайна кесталгIа Украине чугIорта лаар бакъдархьама лелош долу. НАТОн векало Лунгеску Оанас динчу дIахьедарца, Кремло Украинин дозанна уллохь 20 эзар сов салти гулвина, там бу цуо уьш машар баран миссина аьлла, я гуманитара гIодаран миссина цу йозуш йоцучу пачхьалкхана чутатта. „Оьрсийчоь хIун дагахь ю ца хаа тхуна, амма цуо лелош дерг вуно гIайгане вожош хIума-м ду“, - элира Лунгескус кхаари дийнахь журналисташкахь.\nОьрсийчоьнан леламаш Малхбузе мел гIайгIане йожош белахьа, амма цкъачунна цу шен эхь-бехк а ца тергал деш, „шена луург схьадаран“ политика толам боккхуш схьайогIуш лору Малхбузехь вехачу нохчийн политолого, Европерчу стратегикаллин талламийн институтан белхахочуо Асхабов Хьамзата.\nЦунна хетарехь, хIоьттинчу хьолехь шайн интересаш йоцург, кхин цхьа а мехаллаш тергал а ца еш, шаьш гIийла пIелг лестийча, Кремлан дай юхабевр бу аьлла хеташ болчу Евробертан а, Цхьанакхеттачу Штатийн куьйгалхошца лелон йиш дерг ду Путина а, цуьнан накъосташа а лелош дерг.\nАсхабов: „Оьрсийчоь, билгал дIа а кхайкхина, тIом беш яцахь а, оцу Украинех дIакъаста гIертачу регионашкахь Iедална дуьхьал гIаттам бина лелаш болчу нахана гIо деш юйла массарна а хууш ду. Делахь а, иза говза латтабо цара. Цу тIехь Оьрсийчоь тоьлла го суна, вукхарел. ХIунда аьлча, цара санна эхь-бехк дайъина, дуьйцург бакъ-харц бен а доцуш лелош политика хилча, Оьрсийчоь кхиаме го суна, цара шайн Iалашонаш кхочушIан ницкъаш ларбарна тIехь а, тIаьхьалонна рицкъаш вовшахтохарна тIехь а“.\nЦу юкъана Украинин малхбалехь дIабоьлхуш бу луьра тIемаш. ХIинцале а цу тIемашкахь байъинчийн терахь I300 стагал совдаьлла. 4 эзар стаг герга лазийна а ву.\nКремло тIом болорна кхоьру Европа


Шеларчу СухIайб-Моллин вирд\nМассо а ламазал тIаьхьа 1 фатихьат а, 11 къулхIа а, 5 салават а дешна мела лур бу: аса дешначу фатихьатан а, къулхIанийн а, салаватийн а мела\nДелан Элчанна Мухьаммадна (соллаллохIу IалайхIи ва саллама) бели,\nцуьнан мела Абубакар-Сыддикъана а (родийаллохIу IанхIу) бели,\nцуьнан мела шайх Хаваж БахIауддина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели,\nцуьнан мела шайх Абуна а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели,\nцуьнан мела шайх Хожа-Ахьмадна а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели,\nцуьнан мела шайх Элаха-моллина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели,\nцуьнан мела шайх Абтина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели,\nцуьнан мела шайх ХIайбина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели,\nцуьнан мела шайх устаз Iаббазана а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели,\nЙа Рабби, йа АллахI, сан гIалатдаьллачунна гечдай, эшнарг меттахIоттадай, кхочушхилларг къобалдай, йолехь-мелехь совдаккхий, цуьнан мела цаьрга дIакхачабе Ахь (аьлла, фатихьат а дешна чекхдоккхур ду).\nМассо а Iуьйранна малх схьакхетале вирд доккхур ду, кхузза шахIадат а далийна шена-шена мела а луш, 1 фатихьат а, 5 къулхIа а, 3 салават а доьшуш: айса дешначу фатихьатан а, къулхIанийн а, салаватийн а мела: Сан устаз шайх Iаббазана а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели,\nшайх ХIайбина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели,\nшайх Абтина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, шайх Элах-моллина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, шайх Хожа-Ахьмадна а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, Уммалт шайхана а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, шайх Абуна а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, шайх Мухьаммад аль-ЯрагIина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, шайх Халид аль-БагIдадина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, шайх Хас-Мухьаммад Ширванина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, шайх Iалауддийн аль-IаттIарана а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, шайх ЯIкъуб ал-Чархийна а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, шайх Хаваж БахIауддина а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, Абубакар-Сыддикъана а (родийаллохIу IанхIу) бели, Делан Элчанна Мухьаммадна (соллаллохIу IалайхIи ва саллама) бели.\nЗударша цул совнаха хIокху кхаа зудчунна а лур бу мела – Хадижатна, Iаишатна, ФатIиматна а.\nКъулхIанаш дешна ваьлча, суьлхьанаш хьовзор ду: 500-зза АстагIфируллохI эр ду, 300-зза Ла илахIа иллаллохI эр ду (зударшна АллахI аьлча а мегар ду), 100-зза салават дуьллур ду. Уьш аьлла ваьлча: аса аьллачу астагIфируллохIан а, динчу зикруллахIан а, диллинчу салаватийн а мела Делан Элчанна а (соллаллохIу IалайхIи ва саллама) бели, сайн устазана шайх Iаббазана а (Дала къайле тойойла цуьнан) бели, Делан Элчанна, сайн устазана а юккъе богIучу массо шайхашна-авлияашна а бели. Йа Рабби, йа АллахI, цуьнан мела цаьрга дIакхачабе Ахь (аьлла, фатихьат а дешна чекхдоккхур ду).\nШелара СухIайб-моллин Аббазан кIента кIант Гайсумов Iабдул-Къедир (8 928 018 48 27)