"Тысяча имен" (сайт Baby Name Expert) - Словарь чеченских имен: Д, Е, Ж, З\nСловарь чеченских имен: Д, Е, Ж, З\n"Полный" словарь современных чеченских имён\nА (к началу статьи) Б, В, Г Д, Е, Ж, З И, Й, К, Л М, Н, О, П Р, С\nТ, У, Ф, Х Ц, Ч, Ш, Э, Ю, Я к началу раздела "Вайнахские имена"\nД Русское написание Чеченское написание\nДаба Даба м\nДабач Дабач м\nДавлет, Давлат, Довлет Давлет, Давлат, Довлет м\nДавлетмирза, Давлатмирза Давлетмирза, Давлатмирза м\nДавуд, Дауд, Дауди, Даут, Давид Давуд, Дауд, Дауди, Даут, Давид м\nДага Дага м ж\nДагаш Дагаш ж\nДагир Дагир м\nДагман, Дагма, Догман Дагман, Дагма ж\nДагмара, Догмара Дагмара, Догмара ж\nДада, Даду Дада, Даду м\nДадаг Дадаг м\nДадака Дадака, Дадакъа м\nДадал Дадал м\nДадар Дадар м\nДадаш Дадаш м ж\nДаду, Дада Даду, Дада м\nДази Дази м\nДайда Дайда ж\nДайдаш Дайдаш м\nДаймат, Даимат, Даи Даймат, Даимат, Даи ж\nДака, Дакка Дака, Дакка м\nДакажи Дакажа, Дакажи ж\nДакани Дакани м\nДакаш, Даккаш Дакаш, Даккаш м\nДаланбек, Даламбек Даланбек, Даламбек м\nДалгат, Далхат, Далхад Далгад м\nДали Дали м ж\nДалила Далила ж\nДалият Далият ж\nДалхад Далхьад м\nДаман Даман м\nДамани Дамани ж\nДамир Дамир м\nДамирхан Дамирхан м\nДамси Дамси м\nДамхад Дамхад м\nДана Дана ж\nДанга Данга м\nДанил, Денил, Даниял, Дани Данил, Денил, Даниял, Дани м\nДанилбек, Данил-бек, Данил-Бек, Данильбек, Денилбек, Денильбек, Денил-бек, Денил-Бек, Деналбек Данилбек, Денилбек, Деналбек м\nДанилхан (см. Денилхан, … ) м\nДансалик Дансалик м\nДанхот, Жанхот Данхот, Жанхот м\nДара Дара ж\nДарай Дарай м\nДардаил, Дарда, Дардал Дардаил, Дарда, Дардал м\nДарет Дарет ж\nДарина Дарина ж\nДарса Дарса м\nДарья Дарья ж\nДата, Дати, Дато Дата, Дати, Дато м\nДати Дати ж\nДауд, Давуд, Дауди, Даут, Давид Дауд, Давуд, Дауди, Даут, Давид м\nДауд-Хаджи Дауд-Хьаьжа м\nДаурбек Даурбек м\nДахни Даьхни ж\nДача Дача м\nДаша Даша м ж\nДашал Дашал м\nДашимат (см. Дешимат, … ) Дашимат ж\nДашка Дашка ж\nДашман, Дошман Дашман, Дошман ж\nДашу, Дашо Дашу, Дашо ж\nДашубика, Дашобика Дашубика, Дашобика ж\nДашур, Дашура, Дашурат Дашур, Дашура, Дашурат ж\nДаян Даян м\nДаяна Даяна ж\nДебиш Дебиш м\nДеги, Дэги Деги, Дэги м\nДегман Дегман ж\nДеди Деди ж\nДейси, Дэйси Дейси, Дэйси ж\nДейсум Дейсум м\nДели Дели м\nДелинбек, Делимбек, Делембек Делинбек, Делимбек, Делембек м\nДема Дема ж\nДеми Деми м\nДемилхан, Демильхан, Демха, Демалхан Демилхан, Демильхан, Демха, Демалхан м\nДемир Демир м\nДена Дена м\nДени, Дэни Дени м\nДенил, Данил, Даниял, Дани Денил, Данил, Даниял, Дани м\nДенилбек, Денильбек, Денил-бек, Денил-Бек, Деналбек, Данилбек, Данил-бек, Данил-Бек, Данильбек, Денелбек, Денельбек Денилбек, Деналбек, Данилбек м\nДенилхан, Денильхан, Денилха, Денелхан Денилхан, Денильхан, Денилха, Денелхан м\nДени-Магомед Дени-Магомед м\nДенис Денис м\nДенислам (см. Динислам, … ) м\nДенисолта, Денисолт, Дени-Солта, Дени-Солт Денисолта, Денисолт м\nДени-Шейх Дени-Шейх м\nДенсухар Денсухьар м\nДеркезен Деркезен м\nДети Дети ж\nДешимат, Дешима, Деши, Дешу, Дешиха, Дешират, а также Дашимат Дешимат, Дешима, Деши, Дешу, Дешиха, Дешират ж\nДжаба, Джаби, Джеба Джаба, Джаби, Джеба м\nДжаббар, Джабар, Джабир Джаббар, Джабар, Джабир м\nДжабраил, Джабреил, Джабраиль, Жабраил, Жабреил Джабраил, Джабреил, Джабраиль м\nДжабраил-Хаджи Джабраил-Хьаьжа м\nДжаватхан, Джовта Джаватхан, Джовтахан, Джовтхан м\nДжавхар (см. Джовхар, …) м ж\nДжага ДжагIа ж\nДжаддал, Джадал, Жаддал Джаддал, Джадал м\nДжаддал-Хусайн, Жаддал-Хусейн Джаддал-Хусайн, Жаддал-Хусейн м\nДжайна Джайна м\nДжайна, Джейна, Джейн, Жайна, Жейна, Жейнат, Жаина Джайна, Джейна, Джейн, Жайна, Жейна, Жейнат, Жаина ж\nДжайран, Джейран, Жайран, Жейран Джайран ж\nДжалавди, Джалавдин, Жалавди, Джалауди, Джалаудин, Жалауди, Жалаудин Джалавди, Жалавди м\nДжалал, Джалил, Джалиль, Джелил, Джалу, Жалил, Жалиль, Желил Джалал, Джалил, Джалиль, Джелил, Джалу, Жалил, Жалиль, Желил м\nДжама Джама м ж\nДжамал, Джамалай, Джамалайл, Джамалайла, Джамлай, Джамлайл, Джамлайла, Джамала, Джамлейл, Джамли, Джамулай, Жамал, Жамалайл, Жамалай, Жамлай, Жамли Джамал, Джамалай, Джамалайл, Джамалайла, Джамлай, Джамлайл, Джамлайла, Джамала, Джамлейл, Джамли, Джамулай, Жамал, Жамалайл, Жамалай, Жамлай, Жамли м\nДжамалдин, Джамалди, Джамалудин, Джамалуддин Джамалуддин, Джамалди м\nДжамалхан Джамалха м\nДжамбек, Джамбик Джаьмбек, Джамбек м\nДжамбул Джамбул м\nДжамбулат, Джамболат, Жамбулат Джамбулат, Джамболат м\nДжамил, Джамиль, Жамил, Жамиль Джамил, Джамиль, Жамил, Жамиль м\nДжамиля, Джамилат, Джемилат, Жамиля, Жемиля, Жамилат, Жемилат Джамиля, Джамилат, Джемилат, Жамиля, Жемиля, Жамилат, Жемилат ж\nДжаминат Джаминат ж\nДжамирз, Джамирза ДжIаьмирза, Джаьмирза м\nДжанар Джанар м\nДжанару Джанару ж\nДжанбулат Джанбулат м\nДжандар, Жандар Джандар, Жандар м\nДжанета, Джанетта, Дженет, Дженнет, Жанета, Жанетта, Жаннета, Жаннет, Жанет, Женет Джанета, Джанетта, Дженет, Дженнет, Жанета, Жанетта, Жаннета, Жаннет, Жанет, Женет ж\nДжанна, Жанна Джанна, Жанна ж\nДжаннат, Джанати, Жаннат, Жанати Джаннат, Джанати, Жаннат, Жанати ж\nДжансари, Жансари, Жасари, Джансарат Джансари, Жансари, Жасари, Джансарат ж\nДжапар, Джафар Джапар, ДжаIпар, ДжаIфар м\nДжарадат, Жарадат, Жарейдат Джарадат, Жарадат, Жарейдат ж\nДжарман Джарман ж\nДжасу Джасу ж\nДжебир, Джебар, Жебир, Жебар Джебир, Джебар, Жебир, Жебар м\nДжейна Джейна ж\nДжейран (см. Джайран) Джейран ж\nДжелил (см. Джалал) Джелил м\nДжемал, Джемаль, Джемил, Джеми, Джема, Жемиль Джемал, Джемаль, Джемил, Джеми, Джема, Жемиль м\nДжовжан, Джовзан, Жовжан, Жовзан, Зовжан, Завжан Джовжан, Джовзан, Жовжан, Жовзан, Зовжан, Завжан ж\nДжоврат, Жоврат (производное имя от Джовхар) Джоврат, Жоврат ж\nДжовта (см. Джаватхан) Джовта м\nДжовхар, Джавхар, Джохар, Джахар, Жовхар, Жохар ДжовхIар, ЖовхIар м\nДжовхар, Джавхар, Жовхар ДжовхIар, ЖовхIар ж\nДжугират ДжугIират ж\nДжука Джукъа м\nДжульетта, Джульета Джулетта ж\nДжума Джума м\nДжумалди Джумалди м\nДжумана Джумана ж\nДжунид, Джунайд, Жунайд, Жунид Джунид, Джунайд, Джунийд, Жунид м\nДзайнди (см. Зайнди, Зайнади, … ) м\nДзияудин (см. Зияуди, … ) м\nДзубайра (см. Зубайра, Зубайр, Зубаир) Дзубайра м\nДзулай Дзулай ж\nДзура Дзура ж\nДиана Диана ж\nДибир Дибир м\nДибхан, Дибахан Дибхан, Дибахан ж\nДида Дида м\nДидиг Дидиг м\nДика Дика ж\nДикалу Дикалу м\nДики Дики м\nДима Дима м\nДина Дина ж\nДина-Мухамед, Дин-Мохмад, Дин-Магомед, Динмагомед, Дин-Мухамед, Динмухамед Дина-Мухьмад, Дин-Мохьмад м\nДинара Динара ж\nДинислам, Дин-Ислам, Денислам Динислам, Дин-Ислам, Денислам м\nДихант Дихьант ж\nДовда Довда м\nДовлатхан Довлатхан ж\nДовлет, Давлет, Давлат Довлет, Давлет, Давлат м\nДовлетмирза, Давлетмирза, Давлатмирза Довлетмирза, Давлетмирза, Давлатмирза м\nДовлетука Довлеттукъа м\nДовта, Довт Довта, Довт м\nДовтмирз, Довтмирза Довтмирз, Довтмирза м\nДовхан Довхан ж\nДога Дога м\nДогмара, Дагмара Догмара, Дагмара ж\nДода Дода м ж\nДокка, Докку, Доку Докка, Докку, Доку м\nДоу Доъу м\nДошлука, Дошлуко Дашлакъа м\nДугу, Дугур Дугу, Дугур м\nДугурхан Дугурхан ж\nДуда, Дуду Дуда, Дуду м\nДудар Дудар м\nДудуг Дудуг м\nДудуш Дудуш м\nДука, Дуку Дука, Дуку м\nДук-Ваха, Дукх-Ваха, Дуквах, Дукваха, Дукхаваха Дукъ-Ваха, Дукхаваха м\nДукуз, Дукус Дукуз, Дукус м\nДук-Яха Дукъ-Яха ж\nДунайка Дунайка ж\nДуру Дуру м\nДута Дута м\nДуца Дуца м\nДушали Душали м\nДушта Душта ж\nДэги, Деги Дэги, Деги м\nДэйси Дэйси ж\nДэни, Дени Дэни, Дени м\nЕ Русское написание Чеченское написание\nЕва Ева ж\nЕвсолта Евсолта м\nЕзед, Езет, Езид Езед, Езет, Езид м\nЕзидат Езидат ж\nЕзимат Езимат ж\nЕзира, Есира, Есират, Эсира Езира, Есира, Есират, Эсира ж\nЕзихат, Езиха, Езехат Езихьат, Езиха, Езехьат ж\nЕзман Езман ж\nЕлена Елена ж\nЕлизавета Елизавета ж\nЕлита, Элита Елита, Элита ж\nЕлсамат, Ельсамат, Элсамат Елсамат, Ельсамат, Элсамат ж\nЕлхан, Элхан Елхан, Элхан м\nЕмилхан, Эмилхан, Эмильхан Емилхан, Эмилхан, Эмильхан м\nЕнисат, Ениса, Энисат, Эниса, Анисат, Аниса Енисат, Ениса, Энисат, Эниса, Анисат, Аниса ж\nЕрали, Эрали ЕрIела м\nЕса Еса м ж\nЕсайла Есайла ж\nЕсама Есама ж\nЕсет, Эсет Есет, Эсет ж\nЕсимат, Исимат Есимат ж\nЕсира, Есират, Эсира, Езира Есира, Есират, Эсира, Езира ж\nЕсита, Эсита Есита ж\nЕсихат Есихьат ж\nЕсурка, Эсурка Есуркъа м\nЕтима Етима м\nЖ Русское написание Чеченское написание\nЖабраил, Жабреил, Джабраил, Джабреил, Джабраиль Жабраил, Джабраил, Джабреил, Джабраиль м\nЖаддал-Хусейн, Джаддал-Хусайн Жаддал-Хусейн, Джаддал-Хусайн м\nЖайна, Жейна, Жейнат, Жаина, Джайна, Джейна, Джейн Жайна, Жейна, Жейнат, Жаина, Джайна, Джейна, Джейн ж\nЖайран, Жейран, Джайран, Джейран Жайран ж\nЖалил, Жалиль, Желил, Джалал, Джалил, Джалиль, Джелил, Джалу Жалил, Жалиль, Желил, Джалал, Джалил, Джалиль, Джелил, Джалу м\nЖалмирза, Жалмерза Жалмирза, Жалмерза м\nЖамаат Жамаат ж\nЖамал, Жамалайл, Жамалай, Жамлай, Жамли, Джамал, Джамалай, Джамалайл, Джамалайла, Джамлай, Джамлайл, Джамлайла, Джамала, Джамлейл, Джамли, Джамулай Жамал, Жамалайл, Жамалай, Жамлай, Джамал, Жамли, Джамалай, Джамалайл, Джамалайла, Джамлай, Джамлайл, Джамлайла, Джамала, Джамлейл, Джамли, Джамулай м\nЖамил, Жамиль, Джамил, Джамиль Жамил, Жамиль, Джамил, Джамиль м\nЖамиля, Жемиля, Жамилат, Жемилат, Джамиля, Джамилат, Джемилат Жамиля, Жемиля, Жамилат, Жемилат, Джамиля, Джамилат, Джемилат ж\nЖандар, Джандар Жандар, Джандар м\nЖанета, Жанетта, Жаннета, Жаннет, Жанет, Женет, Джанета, Джанетта, Дженет, Дженнет Жанета, Жанетта, Жаннета, Жаннет, Жанет, Женет, Джанета, Джанетта, Дженет, Дженнет ж\nЖанна, Джанна Жанна ж\nЖаннат, Жанати, Джаннат, Джанати Жаннат, Жанати, Джаннат, Джанати ж\nЖансари, Жасари, Джансари, Джансарат Жансари, Жасари, Джансари, Джансарат ж\nЖанхот, Джанхот Жанхот, Джанхот м\nЖарадат, Жарейдат, Джарадат Жарадат, Жарейдат, Джарадат ж\nЖемиль, Джемил, Джеми, Джемал, Джемаль, Джема Жемиль, Джемил, Джеми, Джемал, Джемаль, Джема м\nЖовжан, Жовзан, Зовжан, Завжан, Джовжан, Джовзан Жовжан, Жовзан, Зовжан, Завжан, Джовжан, Джовзан ж\nЖоврат, Джоврат Жоврат, Джоврат ж\nЖоврет Жоврет ж\nЖовсари Жовсари ж\nЖовхар, Джовхар, Джавхар ЖовхIар, ДжовхIар ж\nЖовхар, Жохар, Джовхар, Джавхар, Джохар, Джахар ЖовхIар, ДжовхIар м\nЖора Жора м\nЖувайрат Жувайрат ж\nЖунид, Жунайд, Джунид, Джунайд Жунид, Джунид, Джунайд, Джунийд м\nЗ Русское написание Чеченское написание\nЗабанат, Забант, Зайба Забанат, Забант, Зайба ж\nЗаббари, Забари, Забри Заббари, Забари ж\nЗабиат ЗабиIат ж\nЗабидат Забидат ж\nЗабихат, Сабихат Забихьат ж\nЗабу Забу ж\nЗабура Забура ж\nЗавади Завади м\nЗавали Завали м\nЗавани Завани ж\nЗавди, Завдин (см. Зияуди) Завди, Завдин м\nЗавжан, Зовжан, Жовжан, Жовзан, Джовжан, Джовзан Завжан, Зовжан, Жовжан, Жовзан, Джовжан, Джовзан ж\nЗавлан Завлан ж\nЗаврат, Завра, Заврани, Зовра, Зоврат Заврат, Завра, Заврани, Зовра, Зоврат ж\nЗага Зага м ж\nЗагид, Заид Загид, Заид м\nЗагир, Закир Загир, Закир м\nЗагират, Загира, Закират, Закира Загират, Загира, Закират, Закира ж\nЗагра Загра ж\nЗада, Зади Зада, Зади м ж\nЗаза, Зазу, Зази Заза, Зазу, Зази ж\nЗазубика Зазубика ж\nЗаибат, Зайбат, Зайба Заибат, Зайбат, Зайба ж\nЗайбика Зайбика ж\nЗайбулла Зайбулла ж\nЗайга, Зайка Зайга, Зайка ж\nЗаид (см. Зайд) Заид м\nЗаид, Загид, Зайд, Зайда, Зайт Заид, Загид, Зайд, Зайда, Зайт м\nЗайдан Зайдан ж\nЗаидат, Зайдат Заидат, Зайдат ж\nЗайза Зайза ж\nЗайка, Зайга Зайка, Зайга ж\nЗайман, Займа, Займани Займан, Займа, Займани ж\nЗайна, Зайни Зайнаъ, Зайна, Зайни ж\nЗайнаб, Зайнаби, Зайнап, Зайнапи, Зейнаб, Зейнап Зайнаб, Зайнаби, Зайнап, Зайнапи, Зейнаб, Зейнап ж\nЗайнабди, Зайн-Абди Зайнабди, ЗайнIабди м\nЗайнади (см. Зайнди) Зайнади м\nЗайнал Зайнал м\nЗайнал-Абди, Зайналабди Зайнал-Iабди м\nЗайналбек, Зайнал-бек Зайналбек, Зайнал-бек м\nЗайналди Зайналди м\nЗайнан Зайнан ж\nЗайнарби Зайнарби м\nЗайнат, Заинат Зайнат, Заинат ж\nЗаинди (см. Зайнди) Заинди, Зайнды м\nЗайнди, Зайнади, Заинди, Заиндий, Зайндин, Дзайнди, Дзейнады Зайнди, Зайнади, Заинди, Заиндий, Зайндин, Дзайнди м\nЗайни Зайни м ж\nЗайнудди, Зайнуди, Зайнуддин, Зайнудин Зайнудди, Зайнуди, Зайнуддин, Зайнудин м\nЗайнулбек Зайнулбек м\nЗайнулла Зайнулла м\nЗайпа, Зайпул Зайпаъ ж\nЗайпуди, Зайпудди Зайпуди, Зайпудди м\nЗайпула, Зайпул Зайпула, Зайпул м\nЗаир Заир м\nЗаира Заира ж\nЗаирбек, Зайрабек Заирбек, Зайрабек м\nЗака Зака м\nЗакария, Закарья, Закри, Закир Закарийя, Закри, Закир м\nЗакират, Закира, Загират, Загира Закират, Закира, Загират, Загира ж\nЗакият, Зекият Закият, Зекият ж\nЗакраил Закраил м\nЗалавди, Салавди Залавди, Салавди м\nЗалбика Залбика ж\nЗалва Залва ж\nЗалимхаджи Залимхаджи м\nЗалимхан (см. Зелимхан, … ) м\nЗалина, Залима, Зална, Зелина, Зели Залина, Залима, Зална, Зелина, Зели ж\nЗалипат Залипат ж\nЗалира Залира ж\nЗалихан, Залиха, Зелиха Залихан, Залиха, Зелиха ж\nЗалихат, Салихат, Селихат Залихьат, Салихьат ж\nЗалкан Залкан ж\nЗалпа, Залпату Залпаъ, Залпату ж\nЗалуба Залуба ж\nЗаман, Замана, Зама, Замани, Замза Заман, Замана, Зама, Замани, Замза ж\nЗамати Замати ж\nЗамбек Замбек м\nЗамбулат, Самбулат Замбулат, Самболат м\nЗамзан Замзан м\nЗамигиварг, Замигварг ЗIамигварг м\nЗамид, Самид Замид, Самид м\nЗамир, Самир Замир, Самир м\nЗамира Замира ж\nЗамраил, Самраил Замраил, Самраил м\nЗамрудди, Замруди Замрудди, Замруди м\nЗана Зана ж\nЗанкархан, Зенкирхан Занкархан, Зенкирхан м\nЗапай, Запа Запай, Запа ж\nЗара, Зарани, Заред, Зарет, Зарета, Зарита, Зари, Зарена, Зариат, Зарият, Зарят, Зарика, Зариха, Зайра, Захра, Захран, Захира, Зора Зара, Зарани, Заред, Зарет, Зарета, Зарита, Зари, Зарена, Зариат, Зарият, Зарят, Зарика, Зариха, Зайра, Захра, Захран, Захира, Зора ж\nЗарван, Зарва, Зарвани Зарван, Зарва, Зарвани ж\nЗарган, Зарга, Зорган Зарган, Зарга, Зорган ж\nЗарема, Зарима Зарема, Зарима ж\nЗарза Зарза ж\nЗарибат, Зарипат, Заридат Зарибат, Зарипат, Заридат ж\nЗаримхан Заримхан ж\nЗарина, Зарифа Зарина, Зарифа ж\nЗаруди, Зарудди Заруди, Заьруди м\nЗаря Заря ж\nЗата Зата м\nЗата, Зату, Зато Зата, Зату, Зато ж\nЗауддин, Заудди, Зауди, Зауд Заудди, Заьудди, Зауддин, Зауд м\nЗаулбек Заулбек м\nЗаулмакан, Заул-Макан Заулмакан, Заул-Макан м\nЗаур Заур м\nЗаура Заура ж\nЗаурбек, Зойрбек Заурбек, Зойрбек м\nЗаурмакан, Заур-Макан Заурмакан, Заур-Макан м\nЗахар Захар м\nЗахид, Сахид Захьид, Сахьид м\nЗахидат Захидат ж\nЗахир Захир м\nЗахират, Захира, Захра Захират, Захира, Захра ж\nЗахрудди, Захруди, Захрудин Захрудди, Захруди, Захрудин м\nЗаянт, Зая, Заяна, Заяно, Заяну Заянт, Зая, Заяна, Заяно, Заяну ж\nЗебихат, Забихат Зебихьат, Забихьат ж\nЗега Зега ж\nЗезаг, Зезак, Зезиг, Зеза Зезаг, Зезак, Зезиг, Зеза ж\nЗекият, Закият Зекият, Закият ж\nЗелила Зелила ж\nЗелимат, Зелипат Зелимат, Зелипат ж\nЗелимхан, Зелемхан, Залимхан, Зелимха, Зелим, Зеламхан, Зеламха Зелимхан, Зелемхан, Залимхан, Зелимха, Зелим, Зеламхан, Зеламха м\nЗелина, Зели, Залина, Зална, Залима Зелина, Зели, Залина, Зална, Залима ж\nЗелиха, Зелихан, Залиха, Залихан Зелиха, Зелихан, Залиха, Залихан ж\nЗема, Зёма, Земи Зема, Зёма, Земи м\nЗемфира, Зимфира Земфира, Зимфира ж\nЗенди Зенди м\nЗивади Зивади м\nЗидат Зидат ж\nЗила Зила м ж\nЗилавди, Зилауди, Зилаудин Зилавди, Зилауди, Зилаудин м\nЗильбухар Зильбухар м\nЗима Зима м\nЗимади Зимади м\nЗимани, Зиман Зимани, Зиман ж\nЗимфира, Земфира Зимфира, Земфира ж\nЗина, Зинаида Зинаъ, Зина, Зинаида ж\nЗиннат, Зинат Зиннат, Зинат ж\nЗирал, Зирали Зирал, ЗирIела м\nЗита Зита ж\nЗия Зия м\nЗиядат Зиядат ж\nЗияуди, Зияудди, Зияудин, Зияуддин, Зиявди, Зиявдин, Завди, Завдин, Дзияудин Зияуди, Зияудди, Зияудин, Зияуддин, Зиявди, Зиявдин, Завди, Завдин, Дзияудин м\nЗлата Злата ж\nЗовжан (см. Завжан) ж\nЗовзиг Зовзиг ж\nЗовман Зовман ж\nЗовра Зовра м\nЗоврат, Зовра, Заврат, Завра, Заврани Зоврат, Зовра, Заврат, Завра, Заврани ж\nЗоврибиг Зоврибиг м\nЗоир Зоир м\nЗойрбек, Заурбек Зойрбек, Заурбек м\nЗолдусхан Золдусхан ж\nЗоя, Зойка Зоя, Зойка ж\nЗубайр, Зубайра, Зубаир Зубайр, Зубайра, Зубаир м\nЗубидат, Зубайдат, Зубайда Зубидат, Зубайдат, Зубайда ж\nЗугаш Зугаш ж\nЗулай, Зула, Зуля, Зулайха, Зулайка, Зулейка, Зулейха, Зулейхан Зулай, Зула, Зуля, Зулайха, Зулайка, Зулейка, Зулейха, Зулейхан ж\nЗулипат Зулипат ж\nЗулихан, Зулиха Зулихан, Зулиха ж\nЗулихат Зулихат ж\nЗулкарнайн, Зулькарнайн ЗулкIарнайн м\nЗулпа, Зулипат, Зулпат, Зулпату Зулпаъ, Зулпа, Зулипат, Зулпат, Зулпату ж\nЗулумхан Зулумхан м\nЗульфия, Зулфия Зульфия, Зулфия ж\nЗума, Зумрат Зума, Зумрат ж\nЗумрад, Зумрат Зумрад, Зумрат м\nЗумруд, Зумрудин Зумруд, Зумрудин м\nЗура, Зуран, Зурани, Зурет, Зухара, Зухра, Зухран, Зуура Зураъ, Зура, Зуран, Зурани, Зурет, Зухара, ЗухIра, Зухра, Зухран, Зуура ж\nЗураб Зураб м\nЗухра, Зухара, Зухран, Зуура, Зура, Зуран, Зурани, Зурет ЗухIра, Зухра, Зухара, Зухран, Зуура, Зура, Зуран, Зурани, Зурет ж\nЗялбика, Зяльбика Зялбика, Зяльбика ж\nЗяуди, Зяудин Зяуди, Зяудин м


вино красное «Andreza Reserva, Douro DOC» Lua Cheia\nсухое. Луа Шейа ем Виньяш Вельяш, 2016\nсухое. Кинта даш Бажейраш, 2017\nсухое. Фию де Терра, 2013\nсухое. Фию де Терра, 2014\nсухое. Кинта даш Бажейраш, 2013\nсухое. Фию де Терра, 2015\nсухое. Кинта даш Бажейраш, 2016\nсухое. Кинта даш Бажейраш, 2014\nсухое. Луа Шейа ем Виньяш Вельяш, 2017\nсухое. Каза Эрмелинда Фрейтас, 2017\nсухое. Луа Шейа ем Виньяш Вельяш, 2014\nсухое. Фалдас да Серра, 2015\nсухое. Каза Эрмелинда Фрейтас,


Мидалш массарна а луш ца хилча…\nАбдулгамидов Алик (аьтту агIор)\n«Хьалхара канал» телекомпанехь болх бинчу журналиста Абдулгамидов Алика схьа ца эцна шена луш йолу «Дуьненаюкъарчу бандитийн тобанаш йохоран 20 шо кхачар» мидал. Иштта хаийтина цо ша совгIатца билгалбохучийн могIаршкахь шен коллегаш бацарна резавоцийла.\n"Гарехь, вайн Iедална махка Путин вар хилла коьртаниг. Церан балаболуш хIума а ца хилла совгIаташ дала хьакъберш къастор. Хьакамех джентльменаш бен коьчалш хилла оцу мидалех», -элира "Кавказ.Реалиига" Абдулгамидов Алика.\n"Ас журналисташна тIеберзийра тидам, вайн наханна истори сиха йицлуш хиларна. Оьрсийчохь бахархой тIамна дуьхьал болу зама яра иза, шайн бераш Кавказе дала дахийта ца лаьа шайна бохуш. Ткъа вайн кхузахь цхьа а вацара тIамна дуьхьал. ХIунда аьлча, журналисташа шайн материалашкахь кхетабора дагестанхой, царна хаьара шаьш, шайн мохк ларбина ца Iаш, Оьрсийчоь а Iалашъеш хьийзийла», - билгалдоккху Абдулгамидовс.\nДагестанан коммуникацийн, зIенийн министралло хаамбина, совгIаташ дала догIучийн могIарш тIечIагIбина ца бевлла, буза мегаш бу кхечу журналистийн цIерашца а, аьлла.\nДагадоуьйту, Дагестанан Iедало мидалш ю луш Басаев Шемалан а, Кебедов Бахьавдинан а тобанашна дуьхьал тIемаш биначарна. 20 шо хьалха и тобанаш яхара Нохчийчуьра Дагестане тIом бан.\nАбдулгамидовс бахарехь, цо сацамбина шена луш йолу мидал, журналистех совгIат дечийн могIа буьзича а, ца буьзича а, схьа ца эца.\n"Иза суна башхалла йолуш ду. Ас совгIаташ дахархьама ца бина сайн болх. Трагеди тIехь бахам гулбар суна маьттаза хета», - аьлла журналиста.\nСоциалан машанашкарчу дагестанхоша шуьйрра дийцаредо Абдулгамидовс мидал схьа цаэцар. Дукхахберш бу цуьнгахьа. Цхьаболчу комментаторша бахарехь, юьйцу мидал мехах эца а баьхна цаьрга ХIинжа-ГIалахь.


Мархин денойх ойланаш\nМангал-бутт 23, 2017\n"Дера, хьалха санна ма дац..."\nКху шарахь мелла а атта кхаьбна наха марханаш. Йовха яцара. Дела денна аьлча санна, догIанаш дара, малх наггахь бен хьожуш боцуш.\nТIаьхьарчу шерийн башхаллаш билгалйоху наха. Коьртаниг - бераша а марха кхобуш хилар ду, дийцира Соьлж-ГIаларчу лоьро Ибрагимова Марета.\nИбрагимова: «Кхушара санна атта кхаьбний теша уьш, олу дукхачара. ЧIогIа сиха дIабели хIара бутт. Хаза беъна бутт а бара».\nИбрагимова Марета дуьйцург бакъдеш санна масал ду 7 шо долчу Соьлж-ГIаларчу яхархочунна Саирин масал а. Цо дуьххьара шен дахарехь 5 марха кхаьбна.\nСаира: «Со бутт кхаба лууш яра. Амма со тIаьхьа йисира. Ас инзаре атта кхебира марханаш. Хьалхалера шиъ хала дара. Важа кхоъ-атта дара. Со сайн ненанана йолчохь яра. Цигахь дIаюьжура со. Хан сиха дIайоьдура».\nМарха достучу деношка бераша чIогIа сатуьйсу. Арадевр ду уьш кара тIоьрмигаш а эцна. Уггаре а кеггийчара олу: «марха къобал дойла, сникерс яцахь-Iадика йойла!».\nСтохка царах тера хилла Саира, хIинца коьртахь йовлакх а долуш араер ю ша боху цо.\nСаира: «Хьалха ас лелийна инзаре хаза коч юхур ю. Месаш а охьахоьцур ю, уьш нис а йина. Амма коьртаниг - коьрта йовлакх туьллур ду. Сан ненадас аьлла соьга, коьртахь йовлакх леладе».\nЦхьаболчу доьзалера бераш ара а ца довлуьйту Марханаш къобал дан. Нехан неIаргахь товш дац хIума йоьхуш лелар, олу цаьрга.\nХIетте а, хIора доьзалехь неIарга даьхкинчу берашна леррина аьлла, эцна тайп-тайпана мерзалгаш ю.\nШен берийн бераш ша-м дохуьйту марханаш къобалдан, аьлла дийцира Чечанара яхархочо Агаева Сацитас.\nАгаева: «Хьалха самукъадолура. Шатайпа хуьлура иза. Тахана доккхачу декъанна, нах сихаллехь хьийза. Бераш марха къобалдан а доьлхуш хилла хьалха. Суна хазахета уьш хIинца а дуьйладелла. Ас сайнчуьра-м дохуьйту уьш».\nБаккхий мел хуьлу, нехан дегнашкахь синкъераме хIума кIезиг дисина. Хеназа шаьш къаьстинчу гергарчех дагалецамаш алсамбуьйлу церан, массо а самукъадаьлла гича, схьабелара дIабаханарш, олий.\nЦундела шен кхин башха самукъа а ца долу боху Йоккхачу АтагIарчу яхархочо Шамсудинова Кийсас.\nШамсудинова: «Хьалха хаза дара. Баьрче хиъна Iаш да-нана а долуш. Арахь левзина чудеъча, ахь хIун дина олий, хоттура. Хьалхалера зама ирсе а, самукъане а яра. Токхе зама яра. ХIара зама цуьнга кхочур яц. ХIара ша-шена вехаш зама ю».


Англар — Википеди\nАнглар (фр. Anglars) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло. Дозанашца йу Енак, Ле-Бур, Еспейру, Лакапель-Мариваль, Лейм, Рюдель, Рюейр (Ло). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Англар&oldid=6663877»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 1 октябрь, 21:01.


Лордкипанидзе Ник1о. Коьртали коьртахь зуда. | ВАЙНАХ\n07.08.2014\tПроза, Статьи Оставить комментарий\nХ1ара дийцар ц1еххьана суна дуьхьалкхеттачу зудчух ду.\nНагахь санна Самтреди-юьртара цунна генахь йоцчу юьрта некъо д1асатехкочу пайтонна т1ехь шун даха дезнехь, т1аккха шуна, шеко йоццуш, гина хир ю 1аьржа духар доьхна, букъ ца нисбеш къахьоьгуш йоллу зуда. Цунна т1аьхьа уьдуш дара сискалан мижарг а карахаь цхьа жима бер.\nДукха хан йоццуш со юха а хилира оцу мехкашкахь. 1аьржа дуьйхина зуда суна ца гира. Сан дог дуьйхира. Суна иза, мухха а, ца тоьира.\nХетта волавелира со. Иштта цуьнан дахарх, сайн цунах дагалецамех кхолладелла х1ара дийцар – кортали коьртахь зудчух ду.\nТой хьалхалерачу заманахь санна д1ах1оттийнера. Оцу заманашкахь х1оттош ма-хиллара. Шовзткъа шо хьалха и тайпа тойнаш даима хуьлура, ткъа шо хьалха цара цхьа а цецвоккхур вацара, цул т1аьхьа итт шо даьлча – уьш п1елгаш т1ехь дагардалла бен дацара. Ткъа х1инца и тайпа тойш деш дац.\nЦхьаьна ц1а чуьра вукху ц1а чу лестара захалча.\nГеннара, къайллаха, хинволчу майрана йо1 гайтира. Там-мах бира. Совг1ат а дира.\nМайрас а, несо а кхузза хийцира мух1арш, доттаг1аша дашо кхазораш йолу таьжнаш техкира коьрта, совг1аташ делира.\nТапчанаш кхуьйсура, еттара мокхазар тоьпаш.\nКъоначу зудчунний, майрачунний деара совг1аташ, уьш кхуззахь стоьл т1е охьадехкира: куьзга, коча уллу з1е, йоьза тас, арсаш, м1ерий, дашо соьмаш, ахсоьмаш, кохьар…\nЛовзарга кхайкхина вара совг1аташ д1аяздан юьртан йозанча.\nДуура-молура, хелха буьйлура, кегийрхой боцурш – баккхийнаш а.\nДайа кечдинчу меттехь дайаза дисина бежанаш 1оьхура.\nЖимачу ламанан ворданна т1ехь цхьана ц1ийнера вукху ц1ийне – яйн з1е, юрг1а, маьнга, тайп-тайпана даарш.\nЦ1а чуьра ц1а чу бевлира –жима стаг, ялх туьма ахча кисанахь а долуш, цуьнан доттаг1ий. Керлачу меттехь юха а д1адолийра хелхарш, малар мелла кегийрхой ца 1ара, молура баккхийчара а.\nБаха хевшира къона нах, бахам д1аболийра.\nМогашалла дика йолуш кегий нах хиллера.\nКхаа шарахь кхузза пхора хилира иза; кхузза юьхь т1ехь томмаг1аш х1иттира, дуьрачу наьрсашка кхийдира.\nЗударийн пачхьалкх: пазат а, урчакх а; экъа а, дечиган 1айг а, т1арг1а къажбо ехк а; хох а, оччам а; узу етт а, 1ахар а.\nГаза кхаба ца лиира: уьйт1ахь мел долу стоьмийн дитташ дожур ду\nГ1езаш ю чуйижа 1ам лоьхуш, «шуш» деш; котамаш, маьрша олхазарш санна, цхьана гена т1ера вукхунна т1е кхиссалуш; аштаркхкотам ю, самукъадохуш, ловзуш. Буьззина бахам бу кертахь!\nБожарийн пачхьалкх: шен уьйт1ахь лелайо кемсаш. Хьаьжк1ийн барз: цунах кхоалг1а дакъа – хьалхочунна; къегаш долу диг, иштта тайп-тайпана белхаш 1едалан хьуьнхахь; ши сту. Хьал дуькъа доьзал, стомма «к1ур»!\nДала декъалбойла нади ! Дуккха забарш йора, хабарш, туьйранаш дуьйцура, иллеш олура, хелхабуьйлура, молура; сатоссуш д1асакъаьстира. Уьстаг1на урс хьакха дийзира; еккъа цхьа к1удал бен чаг1ар ца х1оттийра – коьртачу декъана болх бийраш зударий бара. Цуьнга ца хьаьжна, дерриге ялта чудерзийра. Барз хилла лаьтта дашо бос беттало хьаьжк1аш, жима оьла бина – хилла йоцурш а, матар теснарш а; хьаьжк1ийн г1ах а, г1одамех а юьзна ю уьйт1е.\nМайрас пурба ца делира зудчунна тускарш кхехьа: къахийтира – дукха хан йоццуш берах парг1атъяьлла. Амма ша, кхин сада1ар доцуш, болх бира, буьйсанна наб ца йора; могаш-таза хьаьжк1аш дуо чу йоьхкира; вонаш – тхов к1ел; г1аш а, г1одамаш а – бедан чу.\nДитта к1ел охьакхийтира, г1ора а кхачийна, хьацаран к1уьрлахь. Хьалаг1аьттира, бага а г1иттош, юха а балхана т1евуьйлира, амма…\nХьацар, дагар, харцлер. Т1аккха хорша… Кхо юрг1а. Шаверриг мажвелла!\n«Моьттурий, ткъа суна, б1аьрса дайна юьсийла со, цунна хорша кхетар ю…»\nЛор, х1ума хуу дарбанча-зуда, молханаш, луьйцанш йохкар.\nБерзинчу когашца Гелатихулий, Моцаметихулий чекхбевлира, ч1урамаш дехкира ц1ийнден а, берийн дег1ехь.\n– Дац, х1ан-х1а, дац цунна цамгарах хьалхавалар!\nОхьахецначу месашлахь зуда; г1ийла белхарш а, узамаш.\n– Д1аэца, Воккха Дела, хьайн кхелхинчу лайн са…\nЦамгаро а, 1ожалло а ч1ана баьккхира доьзал.\nГуьржийн зуда жоьра кучахь, шаерриг 1аьржа доьхна. 1аьржа кортали коьртахь,1аьржа к1архаш, ур-аттала, 1аьржа пазаташ.\nХьаж к1ай ду, 1аьржа, мангал комарш санна, б1аьргаш; малхо ягийна ч1ишталгаш, нийса мара; къегина балдаш.\nДеха п1елгаш бос баьхьна а, аьхна а ду – гуш ду, хьалха санна болх беш цахилар; т1етт1а алсам буьйлу байн мостаг1ий, херабуьйлу доттаг1ий. Иза хаддаза лела полице, суьде, ишколе, лулахошкахула, старшина волчу, шен кхолламна муьт1ахь, аьрзнашца, дехаршца.\nИза сацор яц къорачу пено а, кехатан маркех доккхучу ахчано а, генарчу некъо а.\nИза чекхъер ю х1аваэхула, хих, амма шена дог1ург схьадоккхур ду.\nСуьдехула бакъо карор ю, байшна пособи йоккхур ю.\nЦкъа а д1атосур бац доьзал, шеллур бац цуьнан кхерч.\nГеннара цуьнга б1аьрг бетта дуккхачара. Захалш оьхуьйту.\n– Аса муха бийр бу байшна тешнабехк?\nПоэта дийцира суна:\n«Х1усамдас сатоссуш самадехира тхо; со корах арахьаьжира – талла ваха бег1ийла де ду, дог1а деача санна ду тхи, тапъаьлла тийна ду, г1а а ца леста. Ц1ийзаш ду собар кхачийна ж1аьлеш, ткъа эраш малоне 1охкуш ду.\nАрадевли тхо. Иза дара хьуна беламе х1ума!\nСацар доцуш лета ж1аьлеш, оха д1ахийци уьш.\nДа1аман лар т1е нисделла хилла эраш. Церан хари т1ера д1адаха ца ло.\nЦ1а вог1уш цхьаннан юьйцинчу керта т1е нисвелира со. Сада1а сацавелира.\nЛатта х1инца а тхилахь луьйчуш дара. Гучуелира маьлхан цхьа ах, шен аьхначу з1аьнаршца кхелира диттийн баххьаш, стиглахь эзар озехь йиш лоькхура олхазарша…\n1аьржа дуьйхинчу зудчо ц1ийнан т1ехьарчу маь11ера верта деара, бешан къорачу маь11ехь иза охьадаржийра, суна гена доццуш, т1аккха, берзинчу когашлахь, охьахецна яьржинчу месашца, тийжа йолаелира…\nЦо узарш дора, кхевссина охьаоьхучу б1аьрхишца, цуьнан багах дуьйлура цхьа шатайпа аьхна, деган к1орггера схьадог1у дешнаш, цуьнан эшаре аз 1аламат боккхачу балане, г1айг1ане декара, кертан вукху аг1ор 1а со а вилхира, юьхьанца меллаша, т1аккха хецавелла.\nЦ1еххьана кхетамчу веара со, эхь хийтира, ткъа зуда хьалаиккхира, катоьхна верта схьа а эцна, х1усам чохь къайлаелира…»\n1амийра уьш, шен 1амо боцчу ницкъал а сов.\nЦхьа к1ант счетовод ву. Важа суьдехь г1уллакх деш ву. Шинне а зударий балийна…\nТ1елаьцна нуц а – юьртара хьехархо.\nБукара, 1асанна т1е а тийжаш, цхьана ц1ийнера вукху ц1ийне г1ора, цхьа к1ант волчуьра важа волчу…\nМассанхьа еза хьаша яра иза; берийн берийн дола дора, москалшна дарбанш леладора.\nАртделира б1аьрса, амма цо дегочу куьйгашца к1ентан к1антана совг1атна пазаташ юцура. Амма уыи кегий хилира.\n– Когара схьаяха, хьомсарниг, аса хьан жимачу вешина д1ахьур ю уыи, ткъа хьуна кхин юцур ю.\n– Д1алохьа, х1ун бен ду, ца вилхичхьана…\n– Х1ан-х1а, йо1, аса х1орш Коциина лур ю… Бер т1ех ма даккха…\nБер кхин а ч1ог1а дилхира.\n– Нана, хьуна оццул кхоам хета оцу пазатех? Лаьа, гуш ду, к1антана там бан г1ерта хьо! Ткъа тхоьгара диканиг к1езиг гина хьуна, аттала, пазазаташ а кхоайо?\nПазаташ керара охьаийгира. Дуьхьала йист ца хилира нана. Коьртара кортали нисдира.\nЙо1ана хиира нанна вон хиллий, х1етте а т1етуьйхира:\n– Аса бакъдерг ца элира?\nЗуда хьалаг1аьттира, шен юбка егийра.\nБер доьлхучуьра д1атуьйш дацара.\n– Ма велха, ма велха, аса кхинаш оьцур ю хьуна, х1окхо бехкаш ца даьхчахьана! – элира\nЙоккха стаг уьйт1а елира. Цхьа а 1алашо а йоцуш ц1енна гуо баьккхира, ша шен дерриге дахарехь т1ехь къахьегна долчу, берриге ницкъаш д1абелла долчу. Беша текхира. Охьахиира.\nКоьрта чохь цхьа а ойла яцара. «Кхоам хета», «там бан», «к1езиг дика динера», – дешнаш декара хье чохь.\nЛулахо йолчу яхара.\n– Хьуна т1ехь бос а ма бац! Хилларг х1ун ду?\n– Х1умма а ца хилла, сан хьоме Потиэ, бурконна хила тарло…\nЦ1а еара. Москалан к1орнешна хьалха нитташца хьакхийна бод чохь болу кад биллира.\nОхьайижира. Корта базбелла бу, ткъа дег1 дай ду. Цхьа а ойла яц коьрта чохь, амма декаш дешнаш ду: «Кхоам хета…», «там бан…», «дика к1езиг динера…»\nТ1аккха ц1еххьана сацам т1еийцира: «Цхьанна а оьшуш яц, цхьанна а… сов ю… дукха хан ю сайн майра волчу яха еза…»\nШена т1ера дерриге духар д1адаьккхира, схьагулйира ерриге еза мел ерг, т1орказ чу ехкира, халла бен дег1 къовлуш доцчу цхьана т1елхигашкахь ц1а чуьра араелира, ша хала къахьоьгуш шен куьйгашца дина долчу.\nЛарамаза санна, майрачун коша т1е яхара, охьахиира, куьйгаца шарбира къух даьлла кошан барз, элира тешам боллуш а, буьрса а:\n– Йог1ур ю со кестта, йог1ур ю, сан Пилипэ!\nБерашна еххачу хенахь х1умма а ца тосаделира, х1оранна а моьттура нана важа волчохь хьошалг1ахь ю.\nМа-хиъинехь, са тохаделира, эхь доьссира: «Наха х1ун эр ду? Ца ларйи шайн къена нана!»\nЛоьхуш т1аьхьа бевлла лела дезахо хийтира.\nГазеташна т1ехь хаам бан ойла хилира, амма иза а дерриге дуьненна а хьалха эхь ду.\nИштта 1ийра уьш, х1умма а ца деш.\nНенан даг чу тесира: «Бехке бийр бу-кх сан доьзал, эхь т1едог1ур ду-кх царна», – саг1а доьхуш даьккхинчу ахчанах леррина кехат дахьийтира, ша ала а олуш, кхечуьнга яздатийна долу.\n«Хьомсара бераш, бехк ма биллалаш, Далла г1уллакх дан йоьдуш ю со, суна са ма гатделаш. Даиманна а 1одикайойла!»\nУьш аьшпаш бара, наггахь бен харц дерг ца дуьйцура кортали коьртахь долчу зудчо.\nКехат хаъал деха дара. Берийн са тийра, хазахийтира. И кехат, шаьш шайн бакъ дан, кхечаьрга а гойтура. Хьарамло йоцуш, нийсса бийкъира вовшашна юкъахь ненах бисна бахам: масех дато шай, дарин йовлакх, даь1ахкан мукъ болу шаьлта, кхин кега-мерса х1уманаш а.\nЦхьана аьрхачу пана лелачо, г1аддайна сонехь лаьттачу мискачуьнга элира:\n– Нана, ахьа тхан са х1унда дуу, хьайн са а х1унда дуу?\n– Х1ун дийр ду, ткъа, сан к1ант, со суо а яц сайн дахарна реза.\n– Д1огахь ду-кх Кура-хи, шадерриг чекхдер ду-кх…\n– Сайна т1е куьйгаш хьуо боху ахь? Ас муха лоцур ду сайна т1е иштта къа? – иза а аьлла, д1аедира иза, ун долчу стагах санна къаьхкина\nГазета т1ехь хаам къедира: «Вак1е к1оштахь полицина карийна 1аьржачу басахь т1елхигаш т1ехь а йолуш йоккхачу стеган дакъа. Когахь тиша к1архаш бу. Некха т1ехь гучуяьлла йоьза ж1ар, аьттучу куьйган маза п1елга т1ехь томан мух1ар, мух1аран чоьхьарчу аг1онна т1ехь халла къастаделла «Пампиэ» (иштта ду-дац ца ч1аг1до оха)».\nБерашна, хетарехь, и хаам ца тосабелла я цхьамма а оцу хьокъехь цаьрга х1умма ца аьлла.\nБерех уггаре хьекъале волчу, оццу хенахь уггаре сонтачо, цкъацкъа хьекъале олура: «Воккха хилча стаг хьекъална оьшу, шен цакхетамца лела иза. Иштта, масала, баккхий нах шайн б1аьргаша хьоьххучу новкъа д1абоьлху. Д1абоьлху, д1абоьлху… 1илманехь цунах олу кхетамах тилар, ткъа вайн халкъалахь – некъах тилар…»\nГуьржийн маттара гочдинарг МАРГОШВИЛИ Султан\nНазад: Асхаб Алиев.\nВперед: Муса Ахмадов. Рассказы разных лет.


Аркадия = Arcadia: художественная литература Саннадзаро Я. читать онлайн и в мобильном приложении ЭБС Университетская Библиотека Онлайн.\nАркадия = Arcadia: художественная литература\nАвтор: Саннадзаро Я.\nПетр Епифанов. Якопо Cаннадзаро и его Аркадия\nВремя генерирования: 1.22583 с. (21/11.69 mb/10.94 mb)


www.islamannur.org - IУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Маккин чу муха ваха веза а, кхин цхьацца цигахь оьшург а дуьйцу дакъа\nIУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Маккин чу муха ваха веза а, кхин цхьацца цигахь оьшург а дуьйцу дакъа\n217. Анас ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Маккина чу вахара, коьртахь тиллина гIем а йолуш. Цо (шен коьртара) гIем дIаяьккхича, цунна тIе а веана, цхьана стага элира: «Ибн ХатIал ву жьаьжцIийнан кхолларах (шаршух) тасавелла Iаш». Ткъа цо омра дира: «Ве иза!» (ал-Бухарис: 1846, Муслим: 1357).\n218. IабдуллахI ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) гуттар а Макки чу вогIура Кадаъ агIор, БатIхьаира (уггаре а) лакхара дукъ а хадош, ткъа (гIалара) ара - лахара дукъ а хадош волура иза» (ал-Бухари: 1576, Муслим: 1257).\n219. IабдуллахI ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «АллахIан элча а (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), Усама ибн Зайд а, Билал а, Iусман ибн ТIалхьа а хьаьжцIенна чу бахара, шайна тIаьхьара неI къевлира цара дIа. Цул тIаьхьа, цара неI схьайиллиначу хенахь, массарел а хьалха оцу чу ваьлларг со вара. Сайна дуьхьал нисвеллачу Билале хаьттира аса: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ламаз дириий хIокху чохь?». Цо жоп делира: «Дира. Яманин шина бIогIамна юккъехь (дIа а хIоьтина, ламаз дира цо)» (ал-Бухари: 1598, Муслим: 393/1329).\n220. Iумара (АллахI реза хуьлда цунна), Iаьржачу тIулганна тIе а вахана, цунна барт а баьккхина, тIаккха элира: «Бакъдолуш, суна хаа ма хаьа, хьо тIулг бен боцийла - дан я зен а доцуш, бан я пайда а боцуш. Сайна Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хьуна барт боккхуш ца гинехьара, со а хIуттур ма вацара хьуна барт баккха» (ал-Бухари: 1597, Муслим: 251/1270).\n221. IабдуллахI ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен асхьабашца цхьаьна Макка веаначу хенахь, мушрикаша элира: «Кхуза, шу долучу, богIуш цхьа нах бу, Ясриберчу хоршано гIора а дайина». ХIетахь Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цаьрга омра дира: (хьаьжцIенна гонаха дохучу гонех) хьалхара кхо го чехкачу боларца баккха, ткъа шина маьIигна тIехдовлучу хенахь гуттарчу боларехь тIехдовла аьлла. Царех къахетар бахьанехь Iийра иза, цаьрга омра ца деш: (ворххIе а) го чехкачу боларехь баккха аьлла» (ал-Бухари: I602, Муслим: 1266).\n222. IабдуллахI ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), ша Макка а веана, Iаьржачу тIулгах дIа а хьакхавелла, гонаш даха волалучу хенахь, чехкачу гIулчашца ворхIаннах (хьалхара) кхо го боккхуш гира суна» (ал-Бухари: 1603, Муслим: 1261).\n223. IабдуллахI ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) тIаьххьара дина хьаьж дечу хенахь эмкалахь тIаваф дира, шен саттийна тIам болу Iаса хьаьжцIийнан сонах хьакха а йолуьйтуш» (ал-Бухари: 1607, Муслим: 1272).\n224. IабдуллахI ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къихетам а, маршо а хуьлда цунна) хьаьжцIийнах, Йеменан ши са боцучу цхьана а меттигах, хьакхалуш ца вайра суна» (ал-Бухари: 1609, Муслим: 1269).


Сочера Олимпиада - кхераме ловзарш\nОьрсийчоь -- Сочина гергахь йолчу Русские Горки когсалазашца гу тIера чулелхан стадионан кевнехь лаьтташ ву полисхо, Дечк21, 2014\n2013 га шо чекхдолуш Волгоградехь лелхийтарш хиллачул таьхьа Сочера Олимпиадина кечам беш хьалхарчу метте яьлла терроран кхерам хиларх йоьзна тема. Гуттар и гIуллакх серла даьккхира дукха хан йоцуш Iамеркан пачхьалкхан департаменто арахецначу циркуляро.\nЦу документан тIехь аьлла ду, Олимпиада дIахьош билгала хIара бу аьлла Iамеркан махкахошна а, Iамеркан институташна а кхерам бац аьлла. Делахь а, Iамеркахошка сема хиларе кхайкхина Iедалша, къаьсттина юкъараллин транспортах пайда оьцуш.\nОлимпиада санна болу хиламаш шайн Iалашоне оьцуш Iедал ду террорахоша, цундела дуккха а адамаш гелделлачу меттигашка а, дуьхьалонан акцеш а, демонстрацеш а дIахьочу меттигашшка ца доьлхуш Iаре кхайкхина Iамеркахошка Пачхьалкхан департаменто.\nIамеркерчу ABC телеканало хаам бина Цхьанатоьхначу Штатийн лерринчу сервисашна хетарехь Олимпиадехь теракташ хиларан кхерам вуно чогIа бу аьлла. Цундела дара боху цу телекампанино Пачахьалкхан департаменто хIоттийна документ цу кепара луьра чулацам болуш.\nIамеркахоша дуьйцург бух болуш хиларна тоьшалла санна кху деношкахь Сочехь дIасадаржийна Олимпан ловзарш дIадоьлхаш теракташ ян кечйелла хила мега аьлла шеко йолчу зудчуьнан суьрташ. Iамеркерчу NBC-News телеканало дийцарехь, Оьрсийчоьнан лерринчу сервисаша лоьхуш ю терроран тIелатар дан араяьлла 4 зуда. Царах цхьаъ, дицарехь, гина Сочи-гIалахь. Цу гIалахь дIадиттинчу кехаташца а догIуш, иза ю Ибрагимова Рузанна.\nОьрсийчоьнан кхерамазаллан сервисаша Сочехь дIасадиттина террорахой хила мега аьлла шайна хетачу зударийн сурташ.\nCNN корреспонденто бинчу хаамца, цу зудчуьнан сурт тIехь долу кехат цаьрга делира хьешацIийнахь болчу кхерамазаллан сервисан белхахоша. Ибрагимова Рузанни 22 шо ду. Iедалша чIагIдарехь, стохка Оьрсийчоьнан лерринчу сервисийн белхахоша вийначу Селим цIе йойолчу тIемалочух йисина ю иза.\nСочехь дIасадоькъучу кехаташца а догIуш, иза астагI эккхаш ю аьтто когана, аьрро куьг сетташ дац, ткъа юьхь тIехь му бу 10 сантиметр хиллал.\nКху деношкахь интернетехь гучуелира Волгоградехь вокзалехь иккхина волчу шина жимачу стагах яьккхина видео. Цу тIехь цара дуьйцу шаьш Iожалхой хила сацам баран бахьана. Цул тIаьхьа гойту эккхийтар. Жимма хьалха оццу гIалахь троллйбус а эккийтира Iожалхочо. Цу шина хиламехь вийнарг вара 34 стаг.\nВолгоградехь иккхинчу шина стага дийцарехь, Олимпиада дайоьдуш ирча совгIат кечдеш ду аьлла.\nПутин Владимир: «Кхерамазалла латто оха юкъаозийна хир бу 40 эзар герргга низамаш лардон органийн а, кхерамазаллин структурийн белхахой. Дера оха пайда оьцур ма бу цу кепара мероприятеш еш кху дуьненан кхечу регионашкахь, кхечу пачхьалкхаша гулдинчу зеделлачух.\nза ду оха ларйийр ю стигал а, хIордан акватори а, ломара кластер а бохург».\nОлимпиадана кхерамаш туьйсучу тобанаша дIахьедарш до, шаьш Сочи йоцург кхечу гIаланашна а тохарш дийр ду бохуш. И бахьана долуш Iедалш мал дала йиш йолуш дац.\nВолгоградехь теракташ ярна шуьйра тидам тебахийтира Оьрсийчура Iедалща. Амма оццул даккхийн ца хилахь а тIелетарш а, нах байар сих-сиха хуьлу Къилбаседа Кавказехь. Делахь а уьш могIарера хиламаш санна тIеоьцу Оьрсийчохь Iедалша а, бахархоша а. Цуьнан бахьана иштта дуьйцу Оьрсийчура вевзаш волчу политикан говзанчо Петров Николайс.\nПетров Николай, политикан говзанча.\nПетров Николай: «Шена тIе тидам бохуьйтуш ду, эксперташа я юкъаралло мила ву цунна тIехьа лаьттарг боху хаттар дийцаре деш, уьш леррина сервисаш я царца боьзна нах хила мегара бохург дIатоттуш ца хилар. Уьш хила мегар аьлча санна а, хила богIуш болуш санна а хьехош хуьлу. Иза уггаре а вочу агIор хиллачу жамIех цхьа тIаьхьа хета суна, кху тIаьхьарчу 25 шарахь Оьрсийчохь хуьлучуьнан».\nСочехь Олимпиада йолуш Волгоградехь санна долу даккхийн тIелетарш юхатоха аьтто хир бу аьлла хета Петров Николайна.\nАмма шаьш лелачу бекхам бан арабевллачу нахера схьаболу кхерам буьсуш бу аьлла хета Петров Николайна:\nПетров Николай: «Суна хетарехь, шаьш лелачу, ца хаьа суна, я Iедалан структураша а, я къайлаха лелачу тобанийн структураша а Iуналла деш боцучу тIемалоша хIумма а дийр дац аьлла кхоччуш гаранти яла цхь а хIуттур вац. Амма иза мелла а жима масштаб а, къезиг эффект йолуш а хила мега теракташ ю, я теракташ ян гIортар ду. Ткъа яккхийн теракташ хир яц аьлла хета суна".\nМаршо Радионна ша еллачу интервюхь цхьа хIума диканиг дохьур ду Олимпиадо бохуш вара политолог Петров Николай. Иза чекхяьлча, хьа хIун эр ду бохучуьнга а ца хьоьжуш, Къилбаседа Кавказера хьал хийца керла гIулчаш яха аьтто хир болуш хир ду Оьрсийчура Iедалш. И гIулчаш ницкъ барца йоьзна хир яц аьлла сатуьйсийла а ду элира цо.\nHuman Rights Watch организацино Кхаарин дийнахь Сочера Олимпиада хьокъехь Iора даьккхина леррина дахьедар. Цу тIехь аьлла ду Оьрсийчоьнан Iедалшкара тIеIаткъам ловш бу Олимпиада хьокъехь Iедалшна критика еш болу журналисташ а, бозуш боцу жигархой а аьлла. Цуьнах лаьцна дийцира Маршо Радионна ша еллачу интервьюхь цу организацин Москох йолчу бюрон куьйгалхочуьнан когаметто Локшина Татьянас.\nЛокшина Татьяна: «Пресса маьрша болх бан йиш йолуш хилар а коьртачех цхьа принцип ю Олимпан хартийна тIехь чIагIйина йолу. Ала деза, маьрша болх бан йолу прессмин бакъо йохийна хиларх лаьцна Сочехь а, Къилбаседа Кавказерчу регионехь а. Яккхийчу проблемашна хьалха латта безаш хилара цига боьлху журналисташ.\nЦарна юкъахь Москохара баьхкинарш хилла ца Iаш, кхечу пачхьалкхашкара богIу журналисташ а бара. Цул сов, алсам болу Iаткъам ловш бу цу регионехь бехаш а, болх беш а болу бозуш боцу журналисташ а».\nЛокшина Татьяна, ХIюман Райтс Вотч-ан белхахо.\nЦул сов, Локшина Татьянас дийцарехь, Олимпиада кечйеш Iедалша харцонаш лелийна цигахь гIишлош еш хиллачу белхахолшца а, меттигерчу бахархошца а.\nЛокшина Татьянна: «Олимпиадина кечам беш хиллачу проблемех лаьцна аьлча, иза белхан мигранташца хилларг а ду... Ша аьлча ,иза ду бехк боцу белхан мигранташ дIалийцар а, царна йогIуш йолу компенсаци а, Олимпан гIишлош еш даьккхина алапа а дIа а ца луш, уьш махках бахар а, богIуш болу мах а ца луш, цхьаболчу бахахошкара хIусамаш дIаевлла хилар а.\nИза ду хIинца а сецна доцу, мелхо а кху тIаьхьарчу баттахь алсам даьлла долу Олимпиадан гIишлош еш критика йина болу бозуш боцучу журналисташна а, бозуш боцучу жигархошна а Iаткъам бар а".\nХIюман Райтс Вотч (Human Rights Watch) организацина хетарехь Олимпиада чекхяьлча Оьрсийчохь адамийн бакъонашца доьзна хьал чолхе дала мега аьлла хета. Дуьйцу Локшина Татьянас.\nЛокшина Татаьяна: «ХIун хир ду аьлла хета шуна, нагахь, Дала лардойла вай цуьнах, Олимпиада дIайирзича Оьрсийчоь дуьнено йиц яхь, ткъа массо а хIинца Олимпиада тIеоьцуш йолчу Оьрсийоьнга хьожучура кхечу агIор хьежа буьйлалахь?\nТхо чогIа кхоьруш ду цу хьолехь къарг дала мегаш ду аьлла, махкахойн юкъараллина аткъам бар, маьршша шена хетарг ала йолчу бакъонна аткъам бар, жигархошна аткъам бар". Цундела цхьа некъ бу иза ца хийлийта: Оьрсийчоь тидам а боцуш ца йитар, олимпан ловзар дадирзинчул таьхьа".\nКирбис дийцарехь, Iамерко хаийтина Оьрсийчоьнан Iедалшка шаьш кийча хилар Олимпан ловзаршкахь дакъалоцучу спортхойн а, хьешийн а кхерамазалла ларйеш дакъалаца.\nЦхьаболчу эксперташна хетарехь, берриг а шен ницкъаш Сочехь да а гулбина Оьрсийчоьнан Iедалша тесна йитина кхин йолу регионаш. Амма Президента Путин Владимира цу хьокъехь сагатдан ца оьшу элира ша цхьа кIира хьалха Сочехь зорбан конференци дахьош.\nПутин Владимир: «Оьрсийчоь йоккха пачхьалкх ю. Ткъа цу тайпачу кхечу яккхийн пачхьалкхашкахь санна кхузахь а хуьлу тайп-тайпана хиламаш. Оха Сочехь кхерамазалла латторан болх дахоттийна дуккха а ницкъаш а, гирсаш а те а озийна. Амма коьртачу декъана оха теозийнарш Оьрсийчоьнан Федерацин кхечу регионашкахь кхерамазалла латтош оьшуш боцу».\nДелахь а, мел чIогIа Оьрсийчоьно ницкъаш тIеоьзнехь а цигара кхерам баккъалла а бу аьлла дIахьедар дина Iамеркерчу конгрессан векалаллин чоьнан чоьхьарчу кхерамазаллехула йолчу комитетан куьйгалхочо Маккол Майка. ABC телеканалехь вист хуьлуш, Умаровс, ма дарра аьлча, Олимпиадана тIелатар даре кхайкхина.\n-Суна хетарехь, вайна гур ду иза дан гIортар. Суна хетарехь, и тIелетарш Сочин периметран арахьа хила мега,- бохуш вара иза.\nШа цига гIур вацара аьлла дIахьедар дина кхечу Iамеркерчу сенаторо Кинг Ангуса. CNN телеканалана ша еллачу интервьюхь, ша а гIур вацара ша, шен доьзал а бохуьйтур бацара ша Сочи бохуш вара иза.\nОфициалан кепара Iамеркера ницкъаллин структурийн куьйгалхой латкъамаш беш бац, Оьрсийчоьно шайца юкъаметтигаш ца лелорна. Цара дийцарехь, Москох а, Сочи а битина шайгахь герз а долуш болу Iамеркан Федералан Талламан Бюрон иттаннаш белхахой. Амма вуьшта къамелаш деш, цара журналисташка дуьйцу шаьш Оьрсийчурча шайн коллегашна реза ца хиларх лаьцна.


Феер (Франци) — Википеди\n49°56′51″ къ. ш. 2°50′47″ м. д.HGЯOL\nФеер (фр. Feuillères) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Сомма. Дозанашца йу Клери-сюр-Сомм, Флокур (Сомма), Фриз (Сомма), Ам-Монакю, Ербекур. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Феер_(Франци)&oldid=5192445»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 14:49.


Хохлома арт. 1018131 - купить в интернет-магазине русских сувениров NashiPodarki\nХохлома арт. 1018131


Валь-де-ГӀулан — Википеди\nВаль-де-ГӀулан (фр. Val-de-Roulans) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.\nДозанашца йу Ла-БгӀетеньегӀ (Ду), Бом-ле-Дам, БгӀеконшо, Л'Екувотт, Ле-Пуьи (Ду), ГӀужмонто, Вилле-ГгӀело.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Валь-де-ГӀулан&oldid=7818246»


Астри — Википеди\nА́стри (нем. Österreich, МФА: [ˈøːstɐˌʁaɪç] (инф.)), бIарчча официальни форма — Астри́й Респу́блика (Republik Österreich) — паччахьалкхе я Юкъерча Европе. Бáха нах — 8,902 миллион саг. НанагӀала — Вена. Паччахьалкхен мотт — немций.\n(Хини Лоамайи Мохк, Шовдай Мохк)»\nАстри улла моттиг (баьде-баьццара):\n— Европе (сийрда-баьццареи тайшеи)\n— Европай союзе (сийрда-баьццара)\n1918 шера Лайчилла 12 дийнахьа (Астре-Венгрех)\nФедеральни совета тхьамада\nКъаман совета тхьамада\nКонституце кхелан тхьамада\n↗ 0,914 (геттара лакха; 20-гIа моттиг)\n.at, .eu (ЕС доакъошхо йоландаь)\nCET (UTC+1, аьхке UTC+2)\nЕкъаш я 9 федеральни лаьттах: Бургенланд, Каринтия, Лохера Австри, Лакхера Австри, Зальцбург, Тироль, Штирия, Форарльберг, Вена.\nГӀинбухера гӀай (доазув) Чехеца да (362 км), гӀинбухе-малхбоалехьа Словакеца (91 км), малхбоалехьа — Венгреца (366 км), малхбузехьа — Словенецеи (330 км) Италецеи (430 км), зӀилбухехьа — Лихтенштейнацеи (35 км) Швейцарецеи (164 км), гӀинбухе-малхбузехьа — Германеца (784 км).\nБахархой 74 % католикаш ба.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=Астри&oldid=47912»\nПоследний раз редактировалась 26 АгӀой 2022 в 22:29\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 26 АгӀой 2022, 22:29.


ЛиньегӀ-Бутон — Википеди\nЛиньегӀ-Бутон (фр. Linières-Bouton) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу ОвегӀс, Меон, МулиегӀн, Нуаян, ПагӀсе-ле-Пен, ВегӀнант, ВегӀнуаль-ле-ФугӀгӀе.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЛиньегӀ-Бутон&oldid=7816214»


Виллервальд — Википеди\n▲1555 стаг (2018 шеран 1 январь)\nВиллервальд (фр. Willerwald) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель. Дозанашца йу Эрбитсайм, Амбак, Сарральб. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Виллервальд&oldid=5157537»


Ла-Сюз-сюр-Сарт — Википеди\n▲4473 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛа-Сюз-сюр-Сарт (фр. La Suze-sur-Sarthe) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Луаран латтанаш регионехь. Коммунан департамент — Сарта. Дозанашца йу Шемире-ле-Годен, Серан-Фультурт, Ферсе-сюр-Сарт, Мезере (Сарта), Роезе-сюр-Сарт, Сен-Жан-дю-Буа. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ла-Сюз-сюр-Сарт&oldid=6858657»


Красноселькупан кӀошт — Википеди\n65°42′20″ къ. ш. 82°27′36″ м. д.HGЯOL\nоьрс. Красноселькупский район\nКрасноселькупан кӀошт Викилармехь\nКрасноселькупан кӀошт (оьрс. Красноселькупский район) — Ямал-Ненцойн автономин гуо муниципалан кӀошт.\nАдминистративан центр — Красноселькуп.\n6384 ↘6293 ↘6204 ↘6190 ↘5953 ↘5890 ↗6036\n↑ Оценка численности населения на начало 2011 года по муниципальным образованиям Ямало-Ненецкого автономного округа. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2015 шеран 30 январехь. Теллина 2015 шеран 30 январехь.\nЯмал-Ненцойн автономин гуо\nАдминистративан центр: Салехард\nГӀаланаш: Губкински | Лабытнанги | Муравленко | Надым | Нови Уренгой | Ноябрьск | Салехард | Тарко-Сале\nГӀалийн гуош: Губкински | Лабытнанги | Муравленко | Нови Уренгой | Ноябрьск | Салехард\nМуниципалан кӀошташ: Красноселькупан | Надыман | Приуральскан | Пуран | Тазовскан | Шурышкарин | Ямалан\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Красноселькупан_кӀошт&oldid=2571878»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2018, 11 февраль, 18:12.


Вакри-ле-Бук — Википеди\nВакри-ле-Бук (фр. Vacquerie-le-Boucq) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Бубе-сюр-Канш, Боффль, Конши-сюр-Канш, Фортель-ан-Артуа, Ружфе. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вакри-ле-Бук&oldid=6724540»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 15 октябрь, 05:47.


ХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Азербайджан (маьӀнаш).\nАзербайджа́н (азерб. Azərbaycan), официалан цIе — Азербайджа́нийн Респу́блика (азерб. Azərbaycan Respublikası) — пачхьалкх лаьтта Чоьхьарчу Кавказан малхбален декъехь Каспий-хӀордан йисттехь[* 1], юкъайогIу Хьалхарчу Азин а, Гергарчу Малхбален а, ткъа иштта, цхьацца хьосташца, цхьана декъехь Малхбален Европин а[* 2]. Бахархой, 2013 шеран январехь мах хадорца, 9 миллион сов стаг ву, мехкан майда — 86 600 км², оцу шинне а гайтамца иза уггаре йоккха пачхьалк ю Чоьхьарчу Кавказан. Дезткъе хьалхарчу меттигехь ю дуьненахь бахархойн барамца , бIе шийтталгIа меттигехь ю мехкан майданца .\nШатлакхан Илли: «Azərbaycan Marşı»\nЗДФР: 1918 шеран 28 май\nСССРх: 1991 шеран 18 октябрехь\nБакох, Гянджа, Сумгаит, Мингечаур, Хырдалан, Ленкорань, Нахичевань, Ширван, Ханкенди\n86 600 км² (112-гӀа дуьненахь)\n9 590 159 стаг\n98,776 млрд. долл.\nӀай +4, аьхккий +5\nКоьрта шахьар — Бакох. Пачхьалкхан мотт — азербайджанийн. Ю Дуьненан хIуман пачхьалкх.\nАзербайджан — дуккха а къаьмнаш долуш, дуккха а конфессеш йолуш мохк бу. Дукхаха болу республикин бахархой ислам (алсама шиIийн новкъа) дин лелош бу, кIезиг бу керсталла а, яхIудийн дин лелошберш.\nУнитаран пачхьалкх, президентан республика. 2003 шеран октябрехь президентан дарж дIалаьцна Алиев Ильхама. Екъало 66 кIоштан, 11 республикин куьйгакIелара гIалан, 1 автономин республикин — Нахичеванан Автономин Республикин. Азербайджанан мехкан цхьа дакъа доладеш ду къобалъянза йолу Ломан-Карабахан Республико, дакъа — Эрмалойчоьно (эксклаваш Кярки, Бархударлы, Софулу, Лакхара Аскипара). Азербайджано доладеш ду Эрмалойчоьнан цхьа дакъа (анклав Арцвашен).\nМалхбалехьара бердашца Каспий-хӀордан хиш ду. Латта тIехула доза ду Российца, Гуьржийчоьнца, Эрмалойчоьнца, Иранца. Нахичеванан Автономин Республикин — Азербайджанан эксклаван — доза ду къилбаседа-малхбалехь Эрмалойчоьнца, къилба-малхбузехь Иранца, къилбаседа-малхбузехь Туркойчоьца.\nКхуьуш экономика йолу аграрно-индустриалан мохк бу. Иэца таро йолу паритетан ДЧС барам 2012 шарахь хилира 98,776 миллиард АЦШ доллар (10 624 АЦШ доллар цхьаьна синна). Ахча — азербайджанийн манат.\nМехкан маьршо дIакхайкхийна 1918 шеран 28 майхь. 1918 шарахь кхайкхийна Азербайджанан Демократин Республиках олу дуьххьарлера демократин дуьненан хIуман республика бусалба дуьненан юкъахь.\n2.1 Пачхьалкхан байракх\n2.2 Пачхьалкхан шатлакхан илли\n2.3 Пачхьалкхан хIост\n3 Физика-географин амал\n3.1 Географин меттиг\n3.3 Пайден маьIданаш\n3.6 Экологин хьал\n3.6.1 Экологин бала\n3.7 Iалашбен мехкаш\n4.1 Нахичеванан Автономин Республика\n5.1 Исторел хьалхара мур\n5.2 Шира истори\n5.3 Юккъера бӀешераш\n5.4 Керла зама\n5.5 ТӀаьхьара зама\n5.6 Азербайджанан кӀошташ\n6 Хьажа ишта\nКоьрта йаззам: Азербайджан (цIе)\nТопоним «Азербайджан» схьаяьлла парфянийн а, юккъерагIажарийн а ширачу пачхьалкхан Атропатенан я Мидийн Атропатенан Атурпатакан (Āturpātakān) цIарах. Мидийн Атропатена (гӀаж. Мад-и-Атурпаткан, Миди Атропатан), я деккъа Атропатена, Искандар Македонийн ГIажарийчу ваханчул тIаьхьа ала долийна Мидийн къилбаседа декъах, цигахь шен тIаьххьара ахеменидийн паччахьалла Мидийн Атропат (Атурпатак) кхоьллина. Антикан авторийн кхин цIе ю — Жима Миди. «Атурпаткан» цIерах юккъерагIажарийн «Адербадган» (гӀаж. Âzarâbâdagân) гIоьнца схьаяьлла таханлера цIе Азербайджан.\n1918 шо кхачале Азербайджан лорура уггаре хьалха Аракс хин къилбехьара Атропатенан хилла Урми Iоман гуонахьара мохк, хIетте а цхьацца историн муьрашкахь «Азербайджан» цIе яржара Араксан къилбаседан мехкашна а.\nОфициалан пачхьалкхан цIе «Азербайджан» дуьххьара лело йолийна 1918 шеран 28 майхь года дуьйна, Азербайджанийн Демократийн Республика кхоьллинчул тIаьхьа. И. М. Дьяконовс а, В. Ф. Минорскийс а билгалдоккхура, XX бIешо доладалале и термин лелайора туьркийн мотт буьйцучу иранан къилбаседа-малхбузан регион билгалйоккхуш. Пачхьалкхан иштта цIе харжаран бахьна, В. В. Бартольдан а, И. М. Дьяконовн а, В. А. Шнирельманан а хетарехь ю керла пачхьалкх кхуллучеран Иранан Азербайджанан догазалла хилар ду.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан Конституци\nАзербайджанан Республикин карта шен официалан пачхьалкхан дозанца\n(Азербайджанан Конституцин статья)\nI. Азербайджанан Республикин пачхьалкхан сийлаллаш ю Азербайджанан Республикин Пачхьалкхан байракх, Азербайджанан Республикин Пачхьалкхан хIост, Азербайджанан Республикин Пачхьалкхан шатлакхан илли.\nII. Азербайджанан Республикин Пачхьалкхан байракх лаьтта кхаа цхьатерра шуьйра йолу анасизан асанех. Лакхара аса айсина, юккъера аса — цIиен, лахара аса — баьццара беса, цIиечу асан юккъехула байракхан хIора агIора биллина кIайн беса ахбутт бархIсенан седанца. Байракхан шоралла йохаллел шозза кIезиг ю.\nIII. Азербайджанан Республикин Пачхьалкхан байракхан, Азербайджанан Республикин Пачхьалкхан хIостан суьрташ, Азербайджанан Республикин Пачхьалкхан шатлакхан иллин музыка а, текст а билгалйоккху Азербайджанан Республикин Конституцин законо.\nПачхьалкхан байракхан майда (Бакох).Суьртан тIиера Байракхан гIаж Гиннессан рекордийн жайнин чуяьккхина дуьненахь уггаре лекха хиларна\nКоьрта йаззам: Азербайджанан байракх\n1918 шеран 9 ноябрехь Азербайджанан Демократин Республикин правительствос дуьххьала тIеэцна кхаа бесара пачхьалкхан байракхах болу сацам. 1920 шарахь 28 апрелехь АДР йоьжначул тIаьхьа, Азербайджанехь хIоттийначу Iедало и байракх дIатеттира.\n1990 шеран 17 ноябрехь кхаа бесара байракх юха а метахIоттийра Нахчеванан Автономин Республикин Лакхарчу Меджлисан сацамца, цунах хилира Автономин Республикин пачхьалкхан байракх. Оцу гуламехь Нахчеванан АР Лакхара Меджлисо дехар дира Азербайджанан ССР Лакхарчу Совете кхаа бесара байракх Азербайджанан пачхьалкхан сийлалла йина къобалъяр.\n1991 шеран 5 февралехь Азербайджанан Республикин Лакхарчу Совето къастийра Нахчеванан АР Лакхара Меджлисан дехар, тIеийцира кхаа бесара байракхах Азербайджанан байракх ярах болу сацам. АгIонийн юкъаметтиган барам — 1:2. Байракх кхаа бесара кIади ду (Кхоъколор). Асанаш (айсина, баьццара, цIиен бесаш) ю анасизаца. Байракхан юккъехь цIиечу асан тIехь лаьтта бархIсен седа а, ахбутт а. Ший а кIайн басахь ду. Байракх тIиера айсина бос ламастан бос бу туьркийн къаьмнийн, символ йо — тюркалла, цIечо — прогресс, баьццарачо — ислам. Ахбетто гойту ислам динехь хилар, бархIсенан седано туьркийн къаьмнийн бархI га гойту.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан шатлакхан илли\nАзербайджанан шатлакхан илли ю «Азербайджанан марш!» (азерб. «Azərbaycan Marşı!» («Азәрбајҹан Маршы»)). Шатлакхан иллин мелоди язйина 1918 шарахь азербайджанийн композиторо Гаджибеков Узеира, дешнаш поэто Джавад Ахьмада (азерб. Əhməd Cavad[az]). Иза советийн Азербайджанал хьалхара официалан шатлакхан илли яра. Шатлакхан илли официалан тIеэцна (1918 шарахь чIагI а йина, 1920 шарахь дIа а яьккхинчул тIехьа) 1991 шарахь Азербайджан маьрша яьлчи.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан хIост\nХIостан юккъехь го цIе, цуо гойту «ЦIерийн мохк». ХIост тIехь лелийна басарш, ду Азербайджанан къоман байракхан басарш. БарIсенан седано гойту туьркийн къаьмнийн 8 га. Лахахь лаьтта кIен кенийн цIов а, нажан геннаш. Кенийн цIевно гойту бахам, латан хьоналла. Нажан геннаш гойту мехкан ширалла.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан географи\nСпутникан тIиера даьккхина Азербайджанан сурт (аьрру агIора) а, Азербайджанан физикин карта а\nДукхаха болчу советийн, российн, малхбузаевропин авторитет йолчу хьосташца Азербайджанан мохк, Кавказан муьлханиг санна, юкъахь лору Хьалхара Азин цхьайолчу америкин хьосташ юкъатуху Азербайджан Гергара Малхбален регионан, оццу хьосташа лору, Европин а, Азин а юкъара доза чекхдолу Йоккхачу Кавказан дукъ тIехула, ткъа масех Азербайджанан кIошт юкъатуху Малхбален Европин.\nАзербайджанан ах мохк гергга дIалаьцна лаьмнаша. Къилбаседехь — Кавказан дукъ, юккъерачу декъехь — Куран-Араксан акъари, къилба-малхбалехь — Талышийн лаьмнаш а, Лаьнкаьранан акъари а, малхбузехь — Эрмалойн акъари.\nАзербайджанан майда — уггаре йоккха ю Чоьхьара Кавказан республикех (официалан дозанашца йолу майда — 86,6 эз. кв. км, фактаца доладийриг — 75 эз. кв. км гергга). Азербайджанан къилбаседера къилбехьа йолу йохрлла — 400 км гергга ю, ткъа малхбузера малхбалехьа — 500 км гергга.\nЙисттера меттигаш: къилбаседа — Гутон лам (3648 м) (41°54' къ.-с. ш), къилба — Астара эрк (38°25' къ.-с. ш), малхбален — Нефт-Дашлари (50°49' м.-бал. д.), малхбузан — Джандаргель Iам (44°46' м.-бал. д.).\nАзербайджанан климатан зонаш тайп-тайпана ю — Лаьнкаьранан акъарин а, Талышан а йовхачу, тIуьначу субтропикашна тIиера Кавказан лайн баххьашка кхаччалц. Дукха шортачу эркийн йоккха энергетикан потенциал ю, цуо до дика хьал до гидростанцеш хи лоттийлашца а, хи дилларан системаш а яран. Коьрта эрк — Кура. Хи дилларан татолаш: Лакха Карабахан, Лакха Ширванан, кхин а, ладаме ю Мингечауран хи лоттийла.\nЛатташ дукхаха дерг сиралатта ду, лаьмнашкахь – боьра, боьмаша ломан хьаннийн а, ломан-байн а; Лаьнкаьранан акъари — можа латта. Екъачу аренийн, ахгIум-аренийн, лекхачу лаьмнийн бай-аренийн а ораматаш; лаьмнашкахь шуьйра гIа долу хьаннаш.\nIаламан бахамашна юкъахь башха меттиг дIалоцу Азербайджанан чIогIа хаза климатан а, дарбане хин курорташа.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан климат\nКёппенан климатийн классификацица, Азербайджанехь хаало 9 тайпана климат (ерриг 11 тайпана климат). Июлан температурийн юккъера барам +5°C лекха лаьмнашкахь, +25—27 °C кхаччалц акъарийн кIошташкахь (максимум +32-35 °C, амма наггахь кхочу +40 °C). Январан юккъера температураш −10 °C лекха лаьмнашкахь, +4 °C акъарийн кIошташкахь. Атмосферан йочанаш 200 мм/шарахь Кавказан кIажошкахь 1200—1700 мм/шарахь Лаьнкаьранан акъарин тIехь.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан геологи\nАзербайджанан хаттан тIаплаьмнаш\nАзербайджанан лаьттан кийрахь дум ехала пайден маьIданаш: мехкдаьтта, Iаламан газ, алуниташ, цIеста, деший, молибден, кхин а. Махкахь кхин а ю кечъяран промышленностан тайп-тайпана аьргаллаш: мармар, каолин, туф, доломит.\nКаспи-хIордан Iаламан ресурсашца чIогIа йихкина ю халкъан бахаман отраслаш, мехкдаьттадаккхар, чIеран промышленность, хIордан транспорт, кеманаш тодар.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан флора\nРеспубликин мохк токхе бу алсама а, наггахь а бен доцучу флорица. Буьстича а боккха боцучу махкахь хаало дуккха а дуьненахь яьржина ораматийн тайпанаш. Масала: аьчган дитт (дамир агач), иберийн наж, албIарагIан наж, хьурма, баьццара колла, пха, къахк, бага, талл, бӀалланг, миндаль, хьуьнан кхор, Iаж, мангал-комаран а, цIиен комаран а коьллаш. Яккхийчу гIаланашкахь хаало Японан софора, кIайн а, ровзанан а олеандраш, жасминан коьллаш, ткъа Лаьнкаьранехь кхиайо альбици — кхоьшан доьзалера декоративан орамат. Азербайджанехь кхуьу 450 гергга тайпана лакхара ораматаш цхьаьнатоьхна 125 тобане. Азербайджанан махкахь долу ораматийн тайпанаш доккхаха долу дакъа ду ерриг Кавказехь кхуьу ораматийн тайпанийн. Кавказехь а, кхечу регионашкахь а шуьйра даьржина ораматийн тайпанаш доцуш, азербайджанан флорехь ду тоъал барамехь деккъа Азербайджанехь бен ца кхуьу ораматаш, уьш 240 гергга эндемикийн тайпанаш ду.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан фауна\nАзербайджан лаьтта масех зоогеографин асанийн дозанехь. Пачхьалкхан махкахь деха луларчу Иранан, Юккъера Азин, Лаьттайуккъера хӀордан мехкашкара цхьадолу дийнаташ. Ӏаламан хьал тайп-тайпана хилар бахьнехь, Азербайджанийн Республикин мехкара дийнаташ лаьтта 12 эзар гергга тайпанах, царна юкъахь 623 тайпана букъа даьӀахк ерш (90 сов декха дийнаташ, 350 сов тайпа олхазарш, 40 тайпана текхаргаш, 80 сов тайпана чӀерий, дисинарш — гоьргабатъерш а, лаьтта-хин дийнаташ). Акъарин тӀехь даьржина текхаргаш, пхьагалш, берзлой, цхьогалш, джейран. Куран а, Араксан а тогӀенаш чохь еха налаш, лунаш, даӀамаш, чагӀалкхаш. Лаьмнашкахь деха сеш, дегӀастанан масар, масар, безоаран бож, лу, ча, цӀокъ, хьуьнан акха цициг, хаало дикобраз, муфлон, леопард. Чуялийна иштта дийнаташ: тӀеданаш долу сай, сайгак, акха жӀаьла, нутри, скунс. ЧӀогӀа бес-бесара ду олхазарш: акха боргӀалаш, мошанаш, акха котамаш, кхин а. Дукхаха долу хин олхазарш Ӏа даккха догӀу (бедаш, гӀезаш, гӀургӀаз, чӀерийлоьцурш, пеликанаш, фламинго, бакланаш, кхин а).\nАзербайджанан ЦӀиечу жайнин чудаьхна 108 тайпана дийнаташ, царна юкъахь 14 тайпана декха дийнаташ, 36 тайпана олхазарш, 13 тайпана лаьтта-хин дийнаташ а, текхаргаш а, 5 тайпана чӀерий, 40 тайпана сагалматаш.\nАпшеронан ахгIайрен тIиера Антропогенан пейзаж\nАпшеронан ахгIайре а, кхин бердашца йолу кIошташ а ю экологин агIора уггаре а ирча хьал долчех цхьаъ дуьнан кIошташна юкъахь, хIаваъ, хи, латта чIогIа бехдар бахьнехь. Латта а, лаьттан бухара хи а бехдар доьзна ду, бамба кхиош ДДТ а, токсикан дефолианташ лелаярца. ХIаваъ бехдар доьзна ду промышленностан нехаш аракхийсарца Сумгаитехь а, Бакохахь а, кхечу гIаланашкахь а. ХIорд бехбаран ладаме хьост ду мехкадаьттадаккхаран а, мехкдаьттатодаран а промышленность. Мехкан мехала флора а, фауна а чIогIа Iаткъам беш ю адамийн агIора. Хьаннаш гIуочу хьолехь ю хьекхарний, даьхний дажорний. Хьаннаш хьоькхуш юьртабахаман латташ шордо.\nАзербайджанехь беш бу Iалам лардаран болх. Iаламан хьаннийн цхьацца дакъош, реликтан флора, наггахь бен доцу дийнаташ лардина хIаллак ца хилийта Iалашо йолуш 9 къоман парк, 11 заповедник, 24 заказник йина. Башха лардеш ду сенаш, тIеданаш долу сенаш, масар, джейран, безоаран бож, муфлон, лу, сайгак.\nТIаьхьарчу бIешарахь экономикин областашкара адаман гIуллакхаш сиха кхиаран жамI тIех сов Iаламан бахам лелор ду. Азербайджанан Республикин коьрта экологин баланаш:\nлелийна хишца хин ресурсаш бехъяр, царна юкъахь дозанал арахьа долурш а;\nнах бехачу меттигашкахь дика хи латторан лахара тIегIа, хи доьду биргIанаш йолуш чур ахи дар, боьха хи дIадахийтаран асанаш ца тоар;\nатмосферан хIаваъ промышленностан предприятеш а, транспортан гIирсаш а бехдар;\nлаьттан хьонал йохар (лаьттан эрози, кӀайн латта);\nонда промышленностан а, бахаман а нехаш дIаяхаран процесса урхалла ца хилар, царна юкъахь кхераме нехаш а;\nхьаннийн ресурсаш а, фауна а лагIъялар, царна юкъахь чIерийн ресурсаш.\n2009 шарахь махкахь болх беш ю Азербайджанан пачхьалкхан альтернативан а, карладовлу хьостийн а энергин агенталла.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан Iаламан иэсаш\nАзербайджан юкъайоьду субтропикан зонан, оцу зонехь хила тарло 11 тайпана климатах, 9 ю Азербайджанан махкахь. Иштта Азербайджанан махкахь бу 800 гергга сацкъаран тIаплам, цара Азербайджан дуьненахь хьалхара йо сацкъаран тIаплома барамца.\nКоьрта йаззамаш: Азербайджанан заповедникийн исписка, Азербайджанан заказникийн исписка\nАзербайджанан заповедникаш — Ӏилманан-талламан урхаллин статус йолу мехкаш бу, кхоьллина нилха Ӏаламан комплексаш дуьххьара хиллачу кепехь йитар, Ӏаламан процессаш а, хиламаш а Ӏамор Ӏалашо йолуш. Уггаре яккхий заповедникаш: Кызылагачан, Закаталин, Ширванан.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан къоман паркийн исписка\nКъоман паркаш — Ӏилманан-талламан урхаллин Ӏалам лардаран статус ю, йехкина Ӏалам лардархьама, царна чохь ю башха экологин, историн, эстетикан, кхин ладаме Ӏаламан комплексаш.\nШирванан къоман паркера хин-уьшалан меттигаш\nЛекха лаьмнашкара эвла Хыналыг\nКоьрта йаззам: Азербайджанан административан йекъайалар\nАзербайджанан мохк бекъало 66 кӀоштан (дукх. т. азерб. rayonlar, цхь. т. азерб. rayon), республикин куьйгакӀелара 11 гӀалин (дукх. т. азерб. şəhərlər, цхь. т. азерб. şəhər), 1 автономин республикин (азерб. muxtar respublika) — Нахичеванан Автономин Республика.\nНахичеванан Автономин Республика\nКоьрта йаззам: Нахичеванан Автономин Республика\nНахичеванан Автономин Республика — Азербайджанан Республикин юкъара автономин кхоллар (эксклав). Азербайджанан а, Нахичеванан Автономин Республикин а Конституцица тӀаьхьарниг Азербайджанан юкъара автономин пачхьалкх ю. Автономин статус нисйо Азербайджанан а, Нахичеванан Автономин Республикин а Конституцица, ткъа иштта 1921 шеран Москохан а, Карсан а барташца.\nЭксклаван доза ду Туркойчоьнца, Иранца, Эрмалойчоьнца. Карабахан дов доладелчахьана, таханлера де кхаччалц Эрмалойчоьнца доза къевлина ду. Азербайджанан кхечу мехкашца уьйр латтайо коьртаниг Нахичеванан аэропортехула, иштта лелайо автомобилан уьйр Иран чухула.\nКоьрта йаззам: Азербайджанан истори\nХьажа иштта: Бакохан истори, Азербайджан (область)\nИсторел хьалхара мур\nКоьрта йаззам: Азербайджанан археологи\nБеркате дика Ӏаламан-географин хьолаша адам охьахаийра кхуза ширачу заманахь дуьйна. Уггаре дукха шира нах Ӏийна меттигаш карийна Карабахехь, Казахехь, Нахичеванехь. Карабахехь мехала хӀуманаш карийна Азых Таглар, Зар хьехаш чохь. Казахийн кӀоштарчу Дашсалахлы а, Дамджылы а хьехаш чохь, ткъа кхин а Шишгузей, Кекилли адам лаьттина меттигашкахь карийна белхан гӀирс а, кхин гӀирсах йисина хӀумнаш а. ТӀулган бӀешеран адам лаьттина меттигаш карийна иштта Талышийн зонехь.\nКоьрта йаззам: Кавказан Албани\nХьажа иштта: Сийлахь-Йоккха Эрмалойчоь\nКавказан Албанин мохк 387 шо кхаччалц, дуьненан Ӏилманехь юкъара тӀеэцна концепцица\nШирачу бӀешерашкахь Азербайджанан республикин боккхаха болчу махкахь баьхна кавказан албанхой, цара буьйцура лаьзгийн геннан меттанаш, Нахичеванан махкахь гӀажарийн мотт буьйцуш хилла мидийхой. Антропологин хаамашца кавказан албанхой кавказан тайпана хилла. Азербайджанаш, гӀумкий, ткъа иштта цахураш кавказан расан каспийн тайпана бу. Албанхойн классийн йукъаралла ца хӀоьттина, схьагарехь, вайн эрал II бӀешо хьалхачул хьалха. Хьалха, цхьаболчу Ӏилманчашна хетарехь, Мидийн ахеменидгӀеран сатрапан куьйгакӀела бара, АхеменидгӀеран пачхьалкх йоьжначул тӀаьхьа — Атропатенан паччахьийн (коьртаниг Иранан Азербайджанехь, дакъошкахь Азербайджанан махкахь а). Вайн эрал хьалхара II бӀешо долалуш Кура эркан къилбехьара, иза Араксах кхетале болчу Азербайджанан тайп-тайпана албанхойн тайпанаш деха дерриг малхбуза дакъа, схьадаьккхира Сийлахь-Йоккха Эрмалойчоьно. Вайн эрал хьалхара II бӀешо чекхдолуш, ткъа кхечеран ойланца I бӀешеран юккъехь албанские племена создали своё царство. I бӀешо долалуш Страбона хоуьйтура, албанхой бекъало 26 тайпана, цара буьйцу шайн меттадекъан мотт, цундела «атта ца бовлу вовшешца гергарлоне», церан юкъара паччахь хӀоьттина дукха хан йоццуш, ткъа хьалха хӀора тайпанан шен паччахь хилла.\nАлсама лелочу теорица, Куран аьтту берд (Арцах а, Утик а провинцеш) ГӀажарчоьнах йозуш йолчу Эрмалойчоьнера Албанин кхаьчна иза 387 шарахь дуьххьара екъар бахьана долуш.\nКавказан Албанин коьрта шахьран шира Кабалан гӀопийн пенийн саьлнаш, VI бӀешо кхачале\nКаспийнйистан кӀоштахь баьржинера юккъерамидийн мотт, хӀинцалера талышийн мотт цунах баьлла лору, оцу муьран Ӏаьрбийн географийн а, историкийн а Истахри, Ибн-Хьаукъаль, Мукъаддаси, кхин болчеран а тешаллашца, албанийн мотт лелош бара коьрта гӀалахь а, Барда гӀалахь а X бӀешарахь, амма цул тӀаьхьа иза хьахош дац. Иштта Ӏаьрбойн хьосташа хоуьйту, Бардал а, Шаьмкурал а дехьа бехара эрмалой. Албанийн паччахьалла гӀажарийн СасанидгӀеран олаллехь яра 457 шарахь дуьйна, амма тӀаьхьа албанхойн аьтту белира гӀеххьа маьрша бовла. VII бӀешарахь Албани схьаяьккхира Ӏаьрбоша. Этносан агӀора къорза болу аьрру бердан (Куран къилбаседехьара) Албанин бахархой оцу хенахь гӀажарийн мотт бийца буьйлало. Коьртаниг иза догӀу Арран а, Ширван а гӀаланашна, иштта ала долийра IX—Х бӀешерашкахь хӀинцалерачу Азербайджанан махкара оцу шинан областех. Юьртарчу бахархоша, схьагарехь, коьртаниг лелийра ехачу хенахь шайн шира меттанаш, хӀинцалерачу ДегӀастанан меттанийн гергарчу, угаре хьалха лаьзгийн.\nЧоьхьара Кавказ XI—XIII бӀешерашкахь\nVII бӀешеран юккъехь Кавказан Албанин мехкан тӀелетира Ӏаьрбийн халифатан эскар. Дуьхьало еш гӀаравелира албанхойн баьчча Джеваншир — феодалийн мехкан Гардманан корта, тӀаьха Албанин урхалча хила волу. VIII бӀешо долалуш, халкъан дуьхьало каггийна, Ӏаьрбийн халифато къарбира Албанин мохк, йисина Чоьхьара Кавказ санна. IX бӀешарахь Ӏаьрбашна дуьхьала гӀаттам бо иранийн хуррамиташа, куьйгаллехь хуьлу Бабек. МасӀудица а, Ибн ан-Надиман «Фихристаца» а, уггаре сий долчу хенан Бабекан Ӏедал, даьржира Ардебилан а, Мерендан а къилбехьа, малхбалехьа — Каспий-хӀорд тӀе а, Шамахи, Ширван гӀаланашка кхаччалц, къилбаседехьа — Муганан аренашка а, Аракс эркан бердашка а кхаччалц, малхбузехь Джульфа, Нахичевань, Маранда кӀошташка кхаччалц.\nШирваншах Минучихр III Сийлахьверг волуш дина Бакох гӀопан кевнаш\nЧоьхьарчу кавказехьаьрбийн халифат малъеллачу хенахь IX—X бӀешерашкахь болабелира керла политикин айам: хӀинцалерачу Азербайджанан махкахь йира Ширваншахийн пачхьалкхаш (уьш лаьттира 1538 шо кхаччалц), тӀаьхьа Шеддадидийн (970—1075, Гянджан эмират), дакъошкахь иза дӀалоцура Багратидийн Эрмалойн паччахьалла (885—1045), ткъа иштта иранан исламан Саларидийн (941—981) а, Раввадидийн (981—1054) а некъийн эмираташ. Марталлин Эрмалойн паччахьалла йожарца, хӀинцалерачу Азербайджанан малхбузехь найн маршо Ӏалаш йира эрмалойн Ташир-Дзорагетан паччахьалло а, Хасенан олалло а.\nАрранехь а, Ширванехь а Ӏедалехь болчу бусалбачеран куьйгакӀелахь, дика жигара ислам тӀеоьцура меттигерачу бахархоша. Амма XI—XII бӀешераш кхаччалц, Ширванан а, Арранан а бахархойн доккхаха долу декъо ислам тӀе ца оьцура.\nXII бӀешо чекхдолуш чӀагӀъеллачу Гуьржийн паччахьаллин эскарша, коьртехь эрмалойн элийн тайпанан ЗакарянгӀар болуш, меттигерачу эрмалойн бахархойн гӀоьнца туьркийн-сельджукийн Ӏедалах мукъайоккху Малхбален Эрмалойчоь. Гуьржийчоьнан сюзеренит йолу ЗакарянгӀеран Эрмалойн олалла (цунна юкъахь ю Куран а, Араксан а шина эркан юкъ — хӀинцалерачу Азербайджанан малхбузе) лаьттира монголаш тӀелатталц XIII бӀешо юккъе даххалц.\nНахичеванера Ильдегизидаш болуш дина Момине хатунан зиярат\n1136 шарахь Сельджукийн импери йохарца цхьаьна кхоллаелира Тебризехь, Ардебилехь, Нахичеванехь коьрта шахьар йолу Ильдегизидийн пачхьалкх. Атабекаш цхьаьнатуьйхира шайн Ӏедал кӀела Иранан Азербайджанан коьрта дакъа а, хӀинцалера Азербайджанан республикин дакъош а. 1194 шо кхаччалц лорура малхбуза-сельджукийн (Ӏиракъан) султанийн олаллин бухара. И пачхьалкх юьйжира Хорезмшахан Джалаледдинан куьйгах 1225 шарахь, ткъа иза ша а ижу хилира монголийн, уьш Хорезман, Иранан, Чоьхьара Кавказан тӀелеташ.\nТюркаш-огузаш Малхбален Чоьхьара Кавказе кхачаро тюркаш бира меттигерачу бахархойн ладаме декъах, XI—XIII бӀешерашкахь бух биллира туьркийн мотт буьйцу азербайджанийн къам кхолларан. Азербайджанийн этногенезан процессехь дакъа лецира иранан къаьмнаш. Азербайджанийн этнос кхолларан процесс коьртаниг чекхъелира XV бӀешо чекхдолуш, амма туркошна а, азербайджанашна а юкъара этносан доза ца хӀоьттира XVI бӀешарахь бен, тӀаккха а иза чеккхенца билгала ца делира. Ряд исследователей отмечают принятие шиизма (XVI век) в период правления Сефевидов как окончательный фактор формирования азербайджанского народа.\nXIII бӀешо долалуш регион схьаяьккхира монголаша. XIII бӀешеран юккъехь кхоьллира монголийн ХулагугӀеран импери, иранан Азербайджан цуьнан коьрта база яра, ткъа коьрта шахьар Тебриз яра.\nКара-Коюнлу 1468 шарахь\nХулагугӀеран импери йоьжначул тӀаьхьа церан Дербентера БагӀдаде кхаччалц хиллачу мехкашкахь, кхоллаелира вовшашца дов лелош йолу туркман-огузийн Кара-Коюнлу а, Ак-Коюнлу а пачхьалкхаш. И тайпанийн конфедерацеш аратеттинера Юккъерачу Азера Хьалхарчу Азе монголаша. 1410 шарахь Кара-Коюнлус хӀоттийра шен Ӏедал Чоьхьарчу Кавказан, къилбаседа-малхбузан Иранан, Ӏаьрбийн Ӏиракъан доккхаха долчу декъехь.\nXV бӀешеран дохаллехь дикка маьрша яра историн область а, пачхьалкх а Ширван (Бакох лаьтта меттиг). И область а, иштта цуьнан къилбаседа-малхбузера жима Шаьки олалла а бехаш мехкаш бара. 1461 шарахь регионан Ӏедал карадахара Ак-Коюнлу. XV бӀешеран юккъехь тӀом болабелира Ак-Коюнлун а, Хункар-мехкан а юкъахь. ГӀоьртира Хункаран дуьхьала коалиции ян, цунна юкъахь яра Гуьржийн паччахьалла, Трапезундан импери, Европера пачхьалкхаш тӀехь. Амма 1461 шарахь хункароша хӀаллакйира Трапезундан импери, ткъа 1473 шарахь Терджанехь хӀаллакдира Ак-Коюнлун урхалчин Узун-Хьасанан эскарш.\nХьажа иштта: СефевидгӀеран пачхьалкх, Азербайджанийн ханаллаш\nXV бӀешо чекхдолуш—XVI бӀешо долалуш болабелира керла мур Азербайджанан исторехь. СефевидгӀеран некъех волу шах ИсмаӀил I-чо цхьаьнатуьйхира шен урхаллехь ерриг Чоьхьара Кавказ а, иранан провинци Азербайджан (Аракс эркан къилбехьа) а, ткъа тӀаьхьуо ерриг Иран а. Туркошна дуьхьала ИсмаӀилан бартхой бара Ингалс а, Португали а. Амма 1514 шарахь Чалдыранехь иэшаро, чӀогӀа ницкъ бира цуьнан империн. И тӀемаш бара шиӀизм а, суннизм а байракхашна кӀелахь, историн юкъабахна туркойн-гӀажарий (хункаран-сефевидгӀеран) тӀемаш цӀарца.\nXVII—XVIII бӀешерашкахь ломан Карабахан махкахь яра эрмалойн меликаллаш Хамсаш. Уьш ехкинера сефевидгӀеран шахийн омарца, эрмалойн феодалийн тайпанийн урхаллехь а яра.\nКызылбашеша а, хункароша тӀом бира юкъа хан а юйлуьйтуш деа бӀe шарахь. XVI бӀешо чекхдолуш СефевидгӀеран импери гӀелъелира хункарошца хиллачу тӀемашкахь, цуьнан жамӀ хункароша таханлера Азербайджанан берриг мохк схьабаккхар хилира. Хункаройн Арранера а, Азербайджанера олалла лаьттира 20 шарахь. СефевидгӀеран когаметтаволу Шах ИсмаӀил I-чун кӀентан кӀентан кӀант Шах Ӏаббас I-чо сацам бира мохк маьрша баккха мохк баккхархойха. Шах Ӏаббаса йоцучу хенахь кхоьллира регуляран эскар, иэшийра туркой, XVII бӀешеран юьххьехь меттахӀоттийра ерриг аьлча санна СефевидгӀеран хилла импери. МеттахӀоттийна СефевидгӀеран пачхьалкхо гӀажарийн васт эцнехь а, азербайджанийн мотт буьйцура паччахьан кертахь а, эскарехь а.\nЧоьхьара Кавказан а, Иранан Азербайджанан а ханаллаш, XVIII — XIX бӀешеран юьхьиг\nXVIII бӀешо долалуш СефевидгӀеран империи юха а гӀелъелира, ерриг Азербайджан Иранца юха а схьаяьккхира туркоша. Керла хункаройн оккупаци 6 шарахь бен ца лаьттира. Хункароша дуьхьала хӀинца велира Иранан азербайджанийн субэтносан тобанера афшарийн тайпанах ваьлла баьчча Надир-Кули хан Афшар, тӀаьхьа Надир-шах, цуо чекхдаьккхира Сефевидийн некъийн урхалла.\nСефевидгӀеран пачхьалкх йоьхначул тӀаьхьа Надир-шаха лаьхкира туркой-хункарой, кхин а алсама шорбира куьйгакӀелара мехкаш, 1739 шарахь яьккхира Къилбаседа ХӀинди, Делица цхьаьна. Амма Надир-шах веллачул тӀаьхьа цуо урхалла деш йолу импери юьйжира. Надир-шахан заманахь дуьйна Чоьхьара Кавказехь а, Иранан Азербайджанехь а кхоьллинера шортта ханаллаш а, султанаташ а (коьртехь алсама азербайджанийн туьркийн мотт буьйцу некъий бара), уьш гӀертара маршоне. ГӀийла Зендийн некъийн заманахь уьш маьрша ю ала мегар дара, амма XIX бӀешераш долалуш Иран юха а цхьаьнатуьйхира туьркийн тайпанан къаджарийн тхьамдано Ага-Мухьаммад-хана. Иранан Азербайджанан ханаллаш дӀалецира Къаджарийн Ирано, Чоьхьарчу Кавказан ханаллашшайн маршо Ӏалашйира, царех шимма, Кубин а, Карабахан а, куьйгакӀела ялийра дукхаха йолу ханаллаш. 1796 шарахь Малхбален Чоьхьара Кавказе чудаьхкира оьрсийн эскарш, цара яьккхира Бакох а, Талыш а, амма сихха арабехира; Бакох юха а яьккхира 1806 шарахь керла оьрсийн-гӀажарийн тӀамехь.\nГюлистанан (1813) а, Туркманчайн (1828) а берташца, чекхбелира оьрсийн-гӀажарийн тӀемаш, гӀажарийн шаха хӀинцалера Азербайджанан мохк Российн битира. Российн империс кхоьллира комендантийн урхаллин система. Хилла ханаллех а, султанатех а гуонаш а, провинцеш а йира. Оцу махкахь йира Бакохан, Губанан, Шаькин, Ширванан, Карабахан, Лаьнкаьранан провинцеш, Елизаветпольскин а, Джар-Балакенски а гуонаш а, Казахан а, Шамшадилан а дистанцеш. Кхоьллира провинцин а, гӀаланийн а суьдаш. 1829 шарахь кхоьллира динан гӀуллакххойн бакъонаш а, декхарш а билгалдоху комитет.\nКоьрта йаззамаш: Азербайджанан Демократин Республика, Азербайджанан Советийн Социалистийн Республика\nХьажа иштта: Азербайджан Сийлахь-Боккхачу Даймехкан тӀамехь, Карабахан дов\n1918 шо кхаччалц азербайджанийн шайн паччахьалла яцара, луларчу гуьржех а, эрмалойх а къаьсташ, ткъа цара шеш лорура бӀешерийн ламастийн тӀаьхье лелориш, Чоьхьара Кавказан бусулбачара шеш лорура доккхачу бусалба дуьненан, уммин, коьрта дакъа.\nАзербайджанан административан йекъайалар:\n1. Апшеронан кӀошт\n2. Агджабедин кӀошт\n3. Агдаман кӀошт\n4. Агдашан кӀошт\n5. Акстафан кӀошт\n6. АгӀсуйн кӀошт\n8. Астаран кӀошт\n10. Белоканан кӀошт\n11. Бардан кӀошт\n12. Бейлаганан кӀошт\n13. Билаьсуваран кӀошт\n14. Джаьбраилан кӀошт\n15. Джаьлилабадан кӀошт\n16. Дашкесанан кӀошт\n17. Шабранан кӀошт\n18. Фуьзулин кӀошт\n19. Кедабекан кӀошт\n21. Горанбойн кӀошт\n22. Гоьйчайн кӀошт\n23. ХӀаджигабулан кӀошт\n24. Имишлин кӀошт\n25. Исмаиллин кӀошт\n26. Каьлбаьджаьран кӀошт\n27. Куьрдаьмиран кӀошт\n28. Лачинан кӀошт\n29. Лаьнкаьранан кӀошт\n31. Лерикан кӀошт\n32. Масаллин кӀошт\n35. Нефтчалан кӀошт 36. ОгӀузан кӀошт\n37. Гаьбаьлаьн кӀошт\n38. Гахан кӀошт\n39. Газахан кӀошт\n40. Гобустанан кӀошт\n41. Губан кӀошт\n42. Губадлин кӀошт\n43. Кусаран кӀошт\n44. Саатлин кӀошт\n45. Сабирабадан кӀошт\n46. Шаькин кӀошт\n48. Салйанан кӀошт\n49. Шамахин кӀошт\n50. Шаьмкиран кӀошт\n51. Самухан кӀошт\n52. Сийаьзаьнан кӀошт\n54. Шушан кӀошт\n56. Таьртаьран кӀошт\n57. Товузан кӀошт\n58. Уджаран кӀошт\n59. Хачмазан кӀошт\n61. Ханларан кӀошт\n62. Хизин кӀошт\n63. Ходжалин кӀошт\n64. Ходжаваьндан кӀошт\n65. Йардимлин кӀошт\n66. Йевлаханан кӀошт\n68. Заьнгиланан кӀошт\n69. Закаталан кӀошт\n70. Заьрдабан кӀошт\nAbşeron rayonu Хирдалан 1 546 км² 15 муниципалитеташ\nAğdam rayonu Агдам 1 093,9 км² 14 юьртин муниципалитеташ\nAğdaş rayonu Агдаш 1 023 км² 51 муниципалитет\nAğcabədi rayonu Агджабеди 1 760 км² 46 муниципалитеташ\nHacıqabul rayonu ХӀаджигабул 1 641,4 км² 23 муниципалитета\nAğstafa rayonu Акстафа 1 504 км² 24 муниципалитеташ\nAstara rayonu Астара 616 км² 15 представительств\nи 49 муниципалитеташ\nAğsu rayonu АгӀсу 1 020 км² 59 муниципалитеташ\nBakı 2 130 км² 11 кӀошташ\nBərdə rayonu Барда 957 км² 110 муниципалитеташ\nBeyləqan rayonu Бейлаган 1 131 км² 40 муниципалитеташ\nBalakən rayonu Белоканы 923 км² 24 муниципалитета\nBiləsuvar rayonu Билаьсувар 1 358 км² 26 муниципалитеташ\nQəbələ rayonu Гаьбаьлаь 1 548 км² 55 муниципалитеташ\nGöyçay rayonu Гоьйчай 736 км² 41 муниципалитет\nGoranboy rayonu Горанбой 1 731 км² 60 муниципалитеташ\nGöygöl rayonu Гоьйгоьл 1 380 км² 30 муниципалитеташ\nQobustan rayonu Гобустан 1 369,4 км² 26 муниципалитеташ\nGəncə 129 км² 2 кӀошт а, 1 эвла а\nDaşkəsən rayonu Дашкесан 1 046,97 км² 32 муниципалитета\nCəlilabad rayonu Джаьлилабад 1 441 км² 119 муниципалитеташ\nCəbrayıl rayonu Джаьбраил 1 050 км²\nYevlax rayonu Йевлах 1 555 км² 32 муниципалитета\nZaqatala rayonu Закаталы 1 348 км² 31 муниципалитета\nZəngilan rayonu Заьнгилан 707 км²\nZərdab rayonu Заьрдаб 856 км² 41 муниципалитет\nİmişli rayonu Имишли 1 826 км² 49 муниципалитеташ\nİsmayıllı rayonu Исмаиллы 2 074 км² 67 муниципалитеташ\nQazaxı rayonu Газах 698 км² 22 муниципалитета\nQax rayonu Кахи 1 494 км² 53 муниципалитета\nGədəbəy rayonu Кедабек 1 229 км² 44 муниципалитета\nKəlbəcər rayonu Каьлбаьджаьр 3 050 км²\nQubadlı rayonu Губадли 802 км²\nQuba rayonu Куба 2 610 км² 101 муниципалитет\nQusar rayonu Кусары 1 542 км² 68 муниципалитеташ\nKürdəmir rayonu Куьрдаьмир 1 631,5 км² 60 муниципалитеташ\nLaçın rayonu Лачин 1 883 км²\nLənkəran rayonu Лаьнкаьран 1 539 км² 65 муниципалитеташ\nLerik rayonu Лерик 1 084 км² 99 муниципалитеташ\nMasallı rayonu Масалли 721 км² 106 муниципалитеташ\nNeftçala rayonu Нефтечала 1 451,7 км² 27 муниципалитеташ\nOğuz rayonu ОгӀуз 1 216 км² 31 муниципалитет\nSaatlı rayonu Саатлы 1 180,4 км² 44 муниципалитета\nSabirabad rayonu Сабирабад 1 469,35 км² 75 муниципалитеташ\nSalyan rayonu Салйан 1 799 км² 45 муниципалитеташ\nSamux rayonu Самух 1 455 км² 35 муниципалитеташ\nSiyəzən rayonu Сийаьзаьн 759 км² 14 муниципалитеташ\nSumqayıt 143 км²\nTovuz rayonu Товуз 1 942 км² 62 муниципалитеташ\nTərtər rayonu Таьртаьр 412 км² 43 муниципалитеташ\nUcar rayonu Уджары 867 км² 29 муниципалитеташ\nFüzuli rayonu Фуьзули 1 386 км² 18 юьртин муниципалитеташ\nXaçmaz rayonu Хачмас 1 063 км² 70 муниципалитеташ\nXocavənd rayonu Ходжаваьнд 1 458 км²\nXocalı rayonu Ходжалы 970 км²\nXızı rayonu Хизи 1 850 км² 13 муниципалитеташ\nŞabran rayonu Шабран 1 739 км² 33 муниципалитета\nŞəmkir rayonu Шаьмкир 1 956,7 км² 57 муниципалитеташ\nŞəki rayonu Шаьки 2 432,75 км² 66 муниципалитеташ\nŞamaxı rayonu Шамахи 1 611 км² 50 муниципалитеташ\nŞirvan 30 км²\nŞuşa rayonu Шуша 289 км²\nYardımlı rayonu Йардимли 667 км² 62 муниципалитета\n↑ Закавказье // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.;\n↑ При проведении границы Европа-Азия по Кумо-Манычской впадине, Азербайджан целиком расположена в Азии (Британника). "Статистикан аьттонна" ВКЪКХс Азербайджанан регионан классификаци йо «Малхбуза Азин» дакъа олий. Шен справочникехь ЦТУс Азербайджан юкъатуху Гергарчу Малхбален, ткъа иштта Къилба-Малхбузан Азин а, цхьа дакъа (Кавказан дукъан къилбаседехьа) Европин а. Кавказан дукъца Европин а, Азин а доза доккху National Geographic.\n↑ 1 2 "Конституция Азербайджанской Республики"\n↑ Город находится на территории, фактически контролируемой непризнанной Нагорно-Карабахской Республикой, и согласно административано-территориальному делению НКР носит название Степанакерт\n↑ 1 2 3 Международный Банк, World DataBank: World Development Indicators, версия от 27 ноября 2013 года\n↑ Из которых фактически контролируется только около 75 тыс. км². Де Ваал оценивает контролируемую армянами территорию Азербайджана в 11 797 км² или 13,62 % («Черный Сад». Глава «Приложение», копия), Владимир Ступишин — в менее чем 14 % территории Азербайджана (Статья В. Казимирова «Опиум для своего народа», копия). По официальным азербайджанским данным оккупированная территория составляет 13149 км², то есть 15,2 % территории см. (копия Государственная комиссия Азербайджана по делам военнопленных, заложников и без вести пропавших граждан)\n↑ Kazemzadeh Firuz. The Struggle for Transcaucasia: 1917–1921. — The New York Philosophical Library, 1951. — P. 124, 222, 229, 269–270. — ISBN 0-8305-0076-6.\n↑ Swietochowski Tadeusz. Russian Azerbaijan, 1905–1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community. — Cambridge University Press, 2004. — P. 130. — ISBN 0521522455.\n↑ 1 2 Кеп:Книга:Шнирельман: Войны памяти\n↑ Whitney Smith. Flag Lore Of All Nations. — Millbrook Press, 2001. — С. 13. — 112 с. — ISBN 9780761317531. (ингалс.)\n↑ Europe(ингалс.) — в энциклопедии Британника\n↑ Definition of AZERBAIJAN. — «independent country W Asia & SE Europe bordering on Caspian Sea» Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 27 майхь. Теллина 2012 шеран 18 апрелехь.\n↑ CIA AZERBAIJAN. — «Southwestern Asia, bordering the Caspian Sea, between Iran and Russia, with a small European portion north of the Caucasus range» Теллина 2012 шеран 18 апрелехь.\n↑ Впервые в Азербайджане начал действовать автобусный маршрут Баку-Нахичевань(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). // МТРК «Мир»\n↑ В.П. Алексеев Данные антропологии к этногенезу тюркских народов(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). imp.rudn.ru.\n↑ Encyclopedia Iranica. M. L. Chaumont, Albania(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2007 шеран 10 мартехь. Теллина 2008 шеран 18 февралехь.\n↑ Encyclopedia Iranica, Armenia and Iran(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 21 январехь. Теллина 2008 шеран 18 февралехь.\n↑ Ḡ. -Ḥ. Yūsofī. BĀBAK ḴORRAMI (en) // Encyclopædia Iranica. — 1988. — Vol. III. — P. 299—306.\n↑ Luther, K. «Atabakan-e Adarbayjan», Encyclopedia Iranica, p. 890—891(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2007 шеран 16 октябрехь.\n↑ XAVIER DE PLANHOL IRAN I. LANDS OF IRANn. Encyclopædia Iranica.\n↑ Азербайджан — йаззам бу Большой советской энциклопедии чуьра. :\n↑ Кеп:Книга:Шнирельман: Войны памяти\n↑ 1 2 Часть кӀошта контролируется непризнанной Нагорно-Карабахской Республикой\n↑ 1 2 3 4 5 кӀошт контролируется непризнанной Нагорно-Карабахской Республикой\n↑ Kəlbəcər rayonu, Государственный комитет по статистике Азербайджанской Республики.\n↑ Краткая история Лачинского кӀошта, Генеральное консульство Азербайджана в Санкт-Петербурге.\n↑ Погода в Тертере, прогноз погоды на завтра в Тертере и Тертерском районе\nАзербайджан Викидошам чохь\nАзербайджан Викиларма чохь\nАзербайджан Викикерланаш чохь\nАзербайджан Викигид чохь\nАзербайджан каталог чохь йу хьажоргаш Open Directory Project (dmoz).\nCIA World Factbook(ингалс.)\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Азербайджан&oldid=7929478»\nТӀаьххьара хийцам бина 2022, 13 март 02:01\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 13 март, 02:01.


Даханчу кIиранах дуьненан Футболан Федерацин гонаха яьлла коррупцица йоьзна скандал а йолуш, юха а президент хаьржинера Блаттер Йозеф. Шинари суьйранна цо, массо а цецвоккхуш, ша шен даржера дIаволу аьлла дIахьедар дина.\nШинари суьйранна Швейцарерчу Цюрихехь цIеххьана схьакхайкхинчу пресс-конференцехь дуьненан Футболан Федерацин, доцца ФИФА, куьйгалхочуо Блаттер Йозефа цхьанна а дагахь а доцу дIахьедар дира. Ша шен дарж охьадуьллуш ду элира I998-чу шарахь дуьйна цу цхьаьнакхетараллин президент волчу Блаттера цхьа а кхин хаттар дала бакъо шайна лур йоцийла дIа а хаийтина гулбинчу журналисташка.\n„ФИФАн куьйгаллехь айса бинчу белхан жамIаш дина ас. Кху дуьненчохь суна уггаре а дукхаеза и цхьаьнакхетаралла, цунна дика мел долу хIума хилийта а лаьа суна. Сайн кандидатура ас рогIерчу харжамашка йиллинера, хIунда аьлча иза дуьненан футболанан гIолехьа йолу вариант хилар со тешна хиларна.\nАмма харжамашкахь со тоьллехь а, хетало, дуккхаъчу наха сан мандат а, сан толам а къобалбеш бац аьлла. Цундела ас ФИФАн конгресс гулор ю, суо кху даржехь хийца стаг лахархьама“, - элира Блаттера шен доццачу вистхиларехь. Цуо иштта билгалдаьккхира, Футболан Федерацин керла президент харжалца ша шен декхарш кхочушдийр ду аьлла.\nТамашийна а дац, доллучу дуьнентIера футболйезархой а, тергамхой а цу дIахьедарах цецбевлла хилар. Диъ де бен ма дац, шена а, ша куьйгалла дечу ФИФАна гуонахьа коррупцица йоьзна Iаламат йоккха гIовгIа яьржиншехь, дуккхаъчу тергамхоша харжамашкахь дакха ма лацахьара бохуш шега кхайкхамаш бешшехь, Блаттерс, къар а ца луш, ша президент харжийтина.\nХIун хила тарло цу деа дийнахь Блаттерна гуонахь? Хьан я стев сел боккха тIеIаткъам бина хилар тарло цунна, оццул дезаш къевсина долу дарж цуьнга охьадиллийта? И хеттарш шех „хи буха ца воьду Зепп“ аьлла цIе дIаяханчу Блаттера ша дIавалар довзийтича дуьйна дукха наха деш ду.\nСоветан заманчохь Соьлжа-гIаларчу «Терк“ футболан тобанехь ловзуш хиллачу спортхочунна Сатуев Адамна хетарехь, шена сел дезаш долу президентан дарж Блаттера шен лаамца охьадуьллур дацара, шена боккъал а ФИФА куьйгаллера коррупци толлуш болчу Цхьаьнатоьхначу Штатийн а, Швейцарин а Iедалхошкара цхьа кхерам ца хилча.\nСатуев: „ФИФА коьртехь ша яьккхина йиъ хан кIезга хеташ санна, ша воккха хиларе а ца хьоьжуш, Блаттерс ша пхеалгIачу ханна юха харжийтина диъ де бен а дацара. Европера Футболан Федараци а, инзаре дукха нах а бара цунна дуьхьал, амма хIетте а, шена болчу цхьаьна пайденна цу даржехь висира иза.\nХIинца цо и дарж охьадиллар, суна хетарехь, шена Iедалера цхьа кхерам а хилла, цунах кIелхьаравалархьама дина ду цуо. Амма цхьа Блаттер дIаваларх хийцамаш хир бац, цигахь цара 20 шарахь герга йоьттина йолу система цхьана стаго кхоьллина яц, цуьнан го цIан ца бахь, хийцалур долуш дац и хьал. Цара лелийна хIумнаш бахьана долуш миллионаш нахана оццул дукхадезаш хилла долчу цу футболах ловзарх дукха нехан чам байна“.\nБлаттер Йозеф даржера дIаволуш хиларо Малхбузерчу тергамхошкахь сатийсам алсамбаьккхина, хIинца-м 20I8-чу Оьрсийчохь дуьненан чемпионат дIаяхьа бина хилла болу шеконечу хьелашкахь тIеэцна сацам юхалуьстур бу бохучуьнга. Цхьацаболчара янне а альтернативан фемпионат вовшахтоха еза 20I8-чу шарахь кхечу пачхьалкхеъь боху ойла а юккъеяьккхина.\nМасала, Европерчу Футболан Федерацин комитетан декъашхочуо ХIансен Алланна хетарехь, Оьрсийчуьрчу чемпионатана бойкот а еш, альтернативан чемпионат дIаяхьаро бен аьтто бийр бац, ФИФАна реформа ян.\nСатуев Адамна а хета, Блаттеран а, ФИФАн а кхолламехь керлачу голатохаро Оьрсийчоьнера футболан чемпионат дIаяхьа бакъо дIаякха хIинца керла аьттонаш схьабиллина, аьлла.\nСатуев: „Дуьненан футболан чемпионат Олимпикийн ловзарел а сий долуш ду спортан дуьненахь. Ткъа и ловзар 20I8-чу шарахь дIадахьа бакъо Оьрсийчоьнна елира цара, цигахь цу хиламна оьшуш болу аьттонаш ца хилар а, хьелаш ца хилар а, цхьа а инфраструктура а, некъаш а ца хилар теграл а ца деш.\nЦундела шеконаш ю нехан, Оьрсийчоьно, ша ишттачу хьелашкахь деш ма-хиллара, цхьа кхаъ я бол белла, и бакъо эцний теша аьлла. ХIинца Блаттер дIавалар бахьана долуш, и сацам муьлхачу хьелашкахь тIеэцна бара бохург толлур хир ду, теллича цигахь къепедацарш гучудовлахь, там бу аьлла хета суна, Оьрсийчоьнера чемпионат дIаяхьа бакъо дIаяккха“.\nЦу юкъана Блаттеран гергарчу гуонера Футболан Федерацин куьйгалхошна дуьхьал керла-керла бехкталламан гIуллакхаш схьадоьллуш бу Iедалхой. Шинари а, кхаари а деношкахь гучудаьлла ма-хиллара, ФИФАн инарла секретар волчу Валке Жерома масех шо хьалха къепенца а доцуш, I0 миллион евро тессина хилла коррупцина бехке а вина лаьцначу ФИФАн вице-президентана Уорнер Джекан.\nЦу ахчанца Къилба Африкехь 20I0-чу шарахь дуьненан чемпионат дIаяхьа харжам барна тIеIаткъам биний техьа толлуш бу Швейцарера полисхой.\nЦул совнаха, Цхьаьнатоьхначу Штаташкарчу ABC телеканало чIагIдарехь, шена, Блаттерна дуьхьал а схьадиллина Iамеркерчу Талламийн Федарала Бюроно а, юстицин министралло а коррупцин хьокъехь бехкталламан гIуллакх.


ГАЦУРА Геннадий (G. Gatsura). Ретро-детектив "ПОСЛАННИК КНЯЗЯ ТЬМЫ".\nПо повести был написан сценарий и с отличием защищен во ВГИК в 1993 году (мастерская В.Ежова)


ТгӀуасси — Википеди\nТгӀуасси (фр. Troissy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.\nДозанашца йу ВегӀней (МагӀна), ДогӀман, Иньи-Комблизи, МагӀей-ле-ПогӀ, Нель-ле-ГӀепон, ВандьегӀ (МагӀна).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ТгӀуасси&oldid=7846183»


КъурIана Академе йола таронаш · Академия Корана\nКъурIана Академе йола таронаш\nХIанз болх бе йиш йола торонаш\nКъурIана Академи оттаераш тайп-тайпара дешара механизмаш хьае уйла йолаш ба. ХIара механизм, ший оттамга хьежача, къаьстта проект санна я. ХIанз укх сахьате юххьанца проект хьае дIадолалуш мара дац тхо. Иштта дале а, оаха кийчъяьча дуккхача тайп-тайпарча кечалаша болх мишта бу хьажа таро я шун.\nДеза КъурIан деша эггара аттагIа йола кечал хьае гIерташ къахьегаш да тхо. Тахан шун аьттув ба, тха мазадаькъе мара цхьаннахьа кхы йоацача таронех пайда эца.\nМугIара кIал даьча дешай таржам . КъурIана чудоагIача хIарача деша таржамага хьажа аьттув ба шун шоаншта аттагIа болча меттала. Таханарча дийнахьа КъурIана эрсий меттала дола таржам дукха хIама ца эшаш кийча да. Тха мазадаькъе ингалсий меттала таржам даь КъурIан да, иштта таржамаш деш латт башкирий, таджикий, гIажарой, туркий меттала.\nДуккха тафсираш. ВорхIнена юкъера кертерчарех цаI дола Iарбий меттала КъурIана тафсир хьаделла аьттув ба шун, иштта эрсий меттала дола массанена довза аль-Мунтахаба а, Ас-СаIада а яздаь тафсираш а. Иштта тха новкъостий къахьегаш ба Ибн-Касира яздаь тафсира таржам тха мазадаькъе хургдолаш.\nТайп-тайпарча бесашца таджвида бокъонаш белгалъяхар КъурIан нийса деша сихагIа Iомалургдолаш, таджвида бокъонех пайда эца аьттув ба шун. ГIоаролг нийса моллагIча бесаца белгалдаьча цхьан алапа дIатIайихьача, гучайоал уж бокъонаш.\nКъурIанаца дувзаденна тайп-тайпара керда хIамаш. Къаьст-къаьста КъурIана аят, сурат, руб, хьизб, джуз деша аьттув ба шун. Иштта вIалла ца соцаш дешача хьале хургдолаш, хьалсага аьттув ба шун.\nIарбий мотти таджвиди Iомаду курсаш\nИнтерактивни дешара курсаш хьаеш къахьегаш да тхо. Цу юкъе видео-лекцеши, шоана ховр гучадоаккхаш йола хаттарех латта тесташи йоагIа. Иштта курс чакхъяькхачул тIехьагIа, эггара тIеххьара мастер-тест чакхъяьккхар геттара пайдане хургда шоана.\nIарбий метта курс\nТаджвид Iомаду курс\nЕр дакъа КъурIана дошлоргах тара да, амма укхаза кечалашца болх бергба оаш. Цар керттера декхар да, оаш ма хулла сихагIа КъурIана аяташ дагахьа Iомадергдолаш гIо дар.\nХIанз укх сахьате дагахьа Iомаде тIакхоачилга дола кечалаш:\nАят чакхдаккха. Даьсса мугIараш дита аят лу шоана. Iочуязданза дита дешаш доаггIача нийса хургдолаш Iочуязде деза шун.\nЛадийгIе, дешаш Iочуязде. Аятага ладувгIа аьттув ба шун. Цул тIехьагIа цу аята чудоагIа дешаш нийса доагI-доагIача Iочуязде деза шун.\nТаржамага хьежжа дешаш дIанийсде. Даьсса мугIараш лу шоана. Шун декхар да таржамага хьежжа, аята дешаш доаггIача мугIарашка Iочуоттадар.\nДагахьа Iомаде дIадоладе


Хаттар, Чиллан-беттан 25, 2019\nЧиллан-беттан 19, 2019\nНохчийчоьнан экономике инвестицеш йийр ярий аш?\nНохчийчоьнан Iедалхоша сих-сиха хаамаш баржабо Нохчийчоьнан экономикан проекташ кхочуш еш инвестицеш йина Оьрсийчуьра а, кхечу пачхьалкхашкара а совдегарш олий. Шун ойла муха ю цу хьокъехь?\nЧиллан-беттан 14, 2019\nЕвропарламенто арахецначу резолюцино бакъдо, Нохчийчохь адамийн бакъонаш хьоьшуш хилар. Хьашт дуй Нохчийчоь хьехо и санначу инстанцеша?\nЧиллан-беттан 04, 2019\nОьрсийчоь а йитина, виллина ваха дозанал дехьавала лаам буй хьан?\nКхечу махка дIабаха лууш бу 17% Оьрсийчуьра бахархой. Ткъа муха ю шун оайла?\nДечкен-беттан 31, 2019\nДечкен-беттан 23, 2019\nДечкен-беттан 18, 2019\nДечкен-беттан 09, 2019\nГIуран-беттан 24, 2018\nГIуран-беттан 17, 2018\nГIуран-беттан 10, 2018\nГIуран-беттан 03, 2018\nЛахьан-беттан 28, 2018


изложение на чеченском языке 8 класс ламанан хи pyvih dunehu pynugare biqynoc - muhe.etaxy.net-stressa.ru\n[03/25]　значение пословицы безделье мать всех пороков википедия\nhttp://muhe.etaxy.net-stressa.ru/engine/h.php?q=изложение на чеченском языке 8 класс ламанан хи&uri=5cdb843acf62f16c81e0db6262a02313\nготовое изложение по чеченскому языку 8 класс ламанан хи ламанан хи изложение 8 класса на ... изложение 8 класса на чеченском языке ламанан хи xyxi asin tizok jylam изложение ламанан хи на ... Посмотрите, подходят ли выбранные цвета конкретно вам, ведь на вашей свадьбе главные вы, ... Сообщение на тему буря 7 класс ... Какой объект солнечной системы переведён в 2006 году в класс планет-карликов Историко-культурологический онлайн журнал PROMETHEUS №15. Оглавление: 1. От редакции. 2 ... iwomen.ru 5 класс 68 сахьт Изложени -4, сочинени -2. Сохрани ... 8. Доьшуш хилла к1ант. 1 с. Шен дешан да хила везар гайтар. 28.09. .... М. Сулаев «Ламанан хи». 1с .... Рабочая программа по учебному курсу «Чеченский язык» 5 класс. Изложения, тексты изложений для 5-11 классов ... Изложения для 5--6 классов. А - Г · Д - К · Л - О · П - Т · У - Я. Изложения для 7--8 классов. А - В · Г - Е. 7 май 2015 ... Конкурс проводился Комитетом Правительства Чеченской Республики по туризму совместно с интерент порталом www.gakish.com при ... 15 сен 2014 ... ПЕРЕВОД: не мечтай о рае, твоя родина прекраснее рая, не бойся ада, за родину ты должен беспокоиться!!!! субхьанаЛлах1. Шен воккхах волчу вашас бина жима дуо бара Хьажмурда хи чу буг1уш .... Делахь а, малх дукъал т1ехьа баьлча, кхоьлана дара ламанан хьаннашкахь. ... по учебному курсу « Чеченский язык » 6,7,8 класс 2013 - 2014 учебный год НОХЧИЙН МОТТ 7- ... Ламанан юрт ю, цхьаннан а машина а яц. ... Мазлаг1а лаьттачу уьйт1ара охьаваьлча, тог1и чохь чехка дог1уш хи а долуш, юькъачу ...\n［2017.03.23(Thu) 07:32］ ｜ зомби зайка mp 3 скачать бесплатно музыка зомби зайка 456 песен песни) ｜ Comment(-)\nhttp://muhe.etaxy.net-stressa.ru/izlozhenie-na-chechenskom-yazyke-8-klass-lamanan-hi-1767.html"entry_navi"> ← изделие дом 3 класс шаблон | TOP |\nПохожее: изложение ламанан хи для 8 класса чеченскому языку. 1 . Къеначу лоьман цамгар. 3. Цхьогалан лом долчу дар. 2. .... М. Сулаев « Ламанан хи ». 1с .... Рабочая программа по учебному курсу «Чеченский язык» 5 класс.\nинновационная школа математика никитина козлова 5 класс гдз 12 февраляильины три поездочки 4 класс слушатьизложение мурка и ежата русский язык учебное пособие для учителейизо 1 класс шпикалова разработки уроков скачать бесплатно danoизложение по чеченскому языку 6 класс дуьххьарлера хьехархои вспомнил олег коня своего – презентация 4 класс


Клюси — Википеди\n▼78 стаг (2018 шеран 1 январь)\nКлюси (фр. Clucy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Юра. Дозанашца йу Сален-ле-Бен, Сернан, Жерез. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Клюси&oldid=6834393»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 19 октябрь, 06:52.


NGC 4093 — Википеди\nNGC 4093, PGC 38323, 2MASX J12055147+2031191, MCG+04-29-021, Z 128-24, UZC J120551.5+203119, Z 1203.3+2049, SDSS J120551.46+203119.0, FIRST J120551.4+203119, NVSS J120551+203118, CAIRNS J120551.44+203118.2, NPM1G +20.0306, LEDA 38323, WB 1203+2047, GB6 B1203+2047\n1864 шеран 4 май\n0,02379 ± 1,0E−5\n7206 километр в секунду\n12ч 05м 51,5с\n+20° 31′ 19″\nNGC 4093 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4093: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 4093.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4093&oldid=5058768»