ГIАЛГIАЙ МОТТ, ГIАЛГIАЙ ЙОАЗУВ, ГIАЛГIАЙ ДЕШАР | Свободен лишь тот, кто может позволить себе не лгать.\nГIАЛГIАЙ МОТТ, ГIАЛГIАЙ ЙОАЗУВ, ГIАЛГIАЙ ДЕШАР\nFiled under: Из культурного наследия — Хамарз Костоев @ 21:05\nTags: Ингушский язык, Коазой Iийса, г1алг1ай мотт, ghalghay mott\nМоцагIа, гIалгIаша шаьрра шоайла гIалгIай мотт бувцача хана, боккхача наха оалаш цхьа хоза дешаш дар:\n«Наьна мотт – дунен кор».\n«Наьна мотт – Даьла совгIат».\n«ГIалгIай мотт – меттай мотт» — яхаш.\nТахан цу цу дешай лир дайнад, хIана аьлча, гIалгIай мотт бувцаш бола гIалгIай «ЦIеча книжка тIа» дIаязбала торо йолаш ба.\nВай социологаша а, Iилманхоша а йоах: мотт бицлуш латтара бехк гIалгIай къаман бац, къаман тIаэттача хьала бехк ба. Цар оалача беса эрсий меттала оал аз: «…родной язык не востребован государственной жизнью, а посему обречён».\nМишта говза йоах. Бакъдолчоа тара да. Ше долчча беса маIан дича фу яхилга да из? Из иштта да: е човхавий, низагIа Iомабайта сога сай наьна-мотт, е ахча телаш, бер мо, Iехавеш Iомабайта. Сай цунцарча безама Iомабергбац аз. Давала, гIалгIа хьо ваьча! ГIалгIай меттел цхьаккха документаци дац, паспорта тIа язду ши-кхо дош мара.\nГIалгIай меттел школе цхьаккха предмет хьехац, алхха гIалгIай метта урокаш мара. ГIалгIай меттал рекламаш яц, трафареташ дац. Тахан вай миска «Сердало»-газет а, 1923 шера денз ГIалгIай мотт бувцаш хьадена, ший боларах дехар… ший бахьан да цуна. Вай бехка наьна-меттах дехар «Сердало». Вай яздац из. ХIара цIагIа алац из. Газет арахеца ахча деза. Цо ше доакх шийна эша ахча. Из Эрсий меттал даьлча мара вIаштIехьадалац. Вай, гIалгIай, да из цу хьала тIа оттадаьр. Бакъле вай!\nУкх ГIалгIай Республике 250000 совгIа гIалгIа вах. Юкъера лаьрхIача, цхьан дезале 5 саг ва. 50000 дезал хул уж. ХIара пхелагIча дезала «Сердало» яздича, цун тираж 10000 хургьяр. ТIаккха йиш яр цун гIалгIай мотт лебе. ХIанз берий журнал «СелаIад» — «Радуга» аьнна Эрсий меттал а даьккха, Эрсий метта тIа даьккха, дIадоладелча, аттача доал вай! ТIаккха дика тоха а денна юртара имамаш вайна «тоабе» моге (гIалгIай мотт бувц цар пIаьраска дийнахьа маьждиге хьехам беш) «тоадалар» вай гIулакх! ГIалгIай меттал из хьехам беча имамашка ала тарлу: цкъа-дале, пачхьалкхен юкъара мотт бувца, востребованный бар, шоллагI-дале, ер гIалгIай мотт кхувш боагIачар дика кхета а бац. Мишта говза ала йиш я дог эсалча саго!\nАттадар лехаш деций вай? ТIаккха шорташ йийха дIадолалургда вай…\nИз лакхерадар-м аз сай дог лазаш яздаьд. Къувлаш. Новкъа долаш.\nГIалгIай йоазув гIалгIашта юкъе хьаккхашта цалелар бехке малав, нийсса аьлча?\nГIалгIай шоаш ба.\nКIеззига кхыча наха бIарахьаж вай. Вай кхыча наха бIарахьоже, воашта воаш дикагIа гургда вайна, кизга чу санна.\nШин эзар шера шоай мотт, шоай йоазув, шоай ди лорадаьд жугаташа.\nВоа гIалгIай! Кхо хIама шоайла дувзаденна вIашагIдоалаш да шоана:\nЦарех цаI оаша мелдой, вожаш а меллу шоана. Жугаташа из кхетадаьд ши эзар шу хьалха. Вай тахан а кхеташ дац. Кхетаре бакъахьа-м дар!\nМотт яхар соа я – къаман чарх цу соана гонахьа кхест. Шоай мотт, шоай ди, шоай йоазув бахьан чубехкаш, Iазапдеш, боабеш, цIера тIа боагабеш моттигаш хиннай. Уж иштта чIоагIа лаьттандаь, къам тахан дийна да, низболаш да.\nТкъестлагIча бIаьшера латышаштеи, литовцаштеи, эстонцаштеи низ тIабихьаб паччахьа Iаьдало, царна наьна-метташ дицде гIерташ. Шоай меттал деша бокъо хиннаяц, книжкашта кепатоха бокъо хиннаяц. Цу хана, къайлагIа, наьна меттал книжкашта кепа е етташ, уж шоай къаман наха юкъе дIакхухьаш мехка гIончий (патриоташ) хиннаб цар. Паччахьо амар денна хиннад, царех саг хьалаьццача топаш тоха аьнна. Из кхоачаш а даьд. Исторен чухь цу боламах цIи тиллай – движение книгоношей, аьнна.\nЦу тайпара дукха масалаш доаладергдар аз.\nГIалгIай, цхьан хаттара жоп лел хIаране шоашта: шу гIалгIай хиларах ахча доагIий шоана? ДагIац. ТIаккха оаш гIалгIай мотт бувцарах, гIалгIай йоазув дешарах шоана ахча дала декхарийла вар малав?\nНе востребован яхилга, пайда багIац цунах яхилга деций?\nХьа са ма дий из – хьа наьна мотт. Из бахьан долаш ма вий хьо укх дунен тIа, цхьа сибат а долаш, цхьа цIи а йолаш. Кхы фу де ях Iа цунга?\nЦхьабараша бахьан лех – гIалгIай йоазув хала да, йоах. Бакъдац из! ГIалгIай йоазув эрсийчун кхоза аттагIа да, кIезигагIа дале. Итта шера школе деш из, тIаккха даима деш вай из, хIаьта а гIалаташ а ду вай, вай а ду, эрсаша шоаш а ду. ГIалгIай йоазув вай ларттIа шин бетта Iомадой, кхы диц а лургдац, гIалат а дергдац.\nIарбий йоазол иттаза аттагIа да вай гIалгIай дар. Селла хала дола Iарбий йоазув Iома а дий, шаьра деша долалу вай.\nКитай йоазув бIаьзза аргдац аз, эзарзза халагIа да гIалгIайчул.\nЦхьа оамал во йоал вай гIалгIай йоазонах – ше гIалгIачун керта чу эккхац из. Из бехк ба цун. Атта да гIалгIай йоазув!\nДеррига кхойтта алап да уж! Уж кхойтта алап хьаIома а даь, шаьрде низ ца кхоача саг… Дала тоаволва из!\nНийсса аьлча, наьна меттал йоазув хьакхашта цалелар вай воай мекъал да; вай, гIалгIаша, даьша бийца мотт цалоархIалга да. Кхы цхьаккха а бахьан дац. Ак! Цхьаькха а да бахьан: синах лета лазар да, цун цIи яккха ховргдац сона, вол я из ца аьлча.\nДа мел волча дас а, нана мел йолча нанас а (шоаш гIалгIай цар лоархIе) эггара хьалха деша дагIача беро наьна меттал дешар мишта Iомаду хьажа декхарийла да. Даьла Возлора, наьна меттал цу бера дешар дика дале, вож дешар ше-шаьгIа дика ма хургда! Говр дIайолаелча, цунна тIехьтесса ворда ше дIа ма карч!\nМетто шийца леладеш чIоагIа лоархIаме хIамаш да: эхь, эздел, гIулакх.\nГIалгIай метто леладу гIалгIай эхь, гIалгIай эздел, гIалгIай гIулакх.\nМоллагIча кхыча къаман мотт Iа хьа эце, хьайбар дIа а кхесса, цу къаман гIулакхаш хьатIадоагIа – тIаккха хьо гIалгIа вац.\nНаьха мотт а бувцаш хьа дезало гIалгIай гIулакх леладергдац.\nКхыча къамий метташ ма Iомаде яхац аз, аьлча нийса а дац. ЧIоагIа Iомаде деза. ДукхагIа мел хов дикагIа а да, амма хьай цIагIа, хьай дезале бувцар наьна мотт хила беза, лорабеш цIена бувца а беза. Наьна меттал йоазонца шаьрденна хила а деза.\nНагахь санна, шоаш гIалгIай лоархIа дезал, ГIалгIай мотт шоайла бувцаш беце, тамаш я-кх уж ма-барра унах цIена бале. Бац, синах у летад.\nВай КъурIана тIара аяташ Iомаду Iарбий меттала. ХIана? Iомаду из КъурIан Дала Iарбий меттала доссийтандаь. Ахча лой вайна из Iомадарах? Лац. Не востребован ала йиш йий? Яц. Вай ди ба из!\nЦун тарра, вай наьна мотт, вай са да. Из бицбой, вай лергда, гIалгIай хургдац, цхьа моллагIа дола гIуртай хургда.\nВай мотт, вай йоазув Iомадеш Америке бIарчча институт я, Англе йоккхагIйолча университете цхьа факультет я.\nВай мишта хул тIаккха\nЦIенача гIалгIашта юкъе,\nГIалгIай мехка Iо а хайша,\nдIа-хьа мел вийрзача кочашта кIал дадаш гIалгIай метта лувш дешаргаш а долаш, ГIалгIай дешар Iомаде ца туге, гIалгIай дешар деша ца лой, «оввой! Кхойтта алап са хьаькъала сов низкъал да!» яхе, —\nфу нах да вай?\nфу мах а ба вай?\nНаьна меттал дешар Iомалац яхачо дувцар доастама къамаьл да. Кхыча къаман сага цу тайпа дош дIа ма хазийта – вай эсала хетаргда царна.\nСиха гIалгIай меттал деша Iомавала фу де деза?\nХьа а ийца Iодеша деза.\nДийнахьа цхьан сахьата деше, кIира Iодеша Iомалургва, бетта – шаьрлургва.\nСелла хоза мотт вайна беннача Даьлах эхь хета а деза!\nТIой-Юртара Коазой Iийса.\nМутхьал (март), 2003 шу.\nДал сий долд хьа 1ийса! Дог г1оз доакх 1а массе хан хьай йоазувц\nкомментарий от g1alg1a — 26.02.2010 @ 13:00 | Ответить\nДала хоастам болба ший къаман дог лазаш нах болаш! Доккха баркал хилда хьона 1ийса 1а хьай къам бахьан долаш мел дечох. Дала низ лолба хьона д1ахо из болх бе. Могаш-маьрша вахалва хьо хьай къаман!\nкомментарий от Арчакова Лиза — 30.04.2011 @ 19:55 | Ответить\nВ прошлом году имел возможность познакомиться и поближе узнать Кодзоева Иссу. Я с упоением слушал его слова и ничем не искаженный ингушский язык. Скажу коротко: с такими людьми трудно расставаться.\nИсса, пусть Аллах хранит тебя от всего плохого и даст тебе крепкого здоровья!\nкомментарий от Ahmad Bokov — 04.05.2011 @ 13:48 | Ответить\nАссалам алейкум, дорогие Братья и Сестры!\nДумаю, что к этой статье очень кстати будет стих Кодзоева Нурдина, нашего историка и достойного представителя ингушской интеллигенции (а таких, к сожалению, у нас мало!)\nСармак т1абенаб, сармако ц1и етт,\nцо ший багара дохьаж арадетт.\nМерцай аренаш, лоамаш а мерцад,\nдохьаж д1акхийтта нах цо тувлабаьб:\nбаьцаб къонахий-кийнаш 1ояьхай,\nкхалнаха т1ера бедар 1окхессай,\nахчан т1ехьабаьнна лел боккхий нах,\nхурдебоалаш латт вай мехкара нах,\nнаьха 1адаташ хьат1аийдеш латт,\nг1алг1ашта г1алг1ай мотт бицлуш ма латт.\nСармак эшабе вий мехка къонах?\nМичад шо, г1алг1ай эздий кагий нах?!\nНагрянул змей, огнем дыша\nсвой яд из уст вокруг бросает,\nсжигает горы и поля,\nлюдей с пути добра сбивает:\nмужчины свои шапки покидали,\nа женщины одежды поснимали,\nстарейшин думы только о деньгах,\nи портится народ наш на глазах.\nСвое родное чуждым заменили,\nязык ингушский вовсе позабыли.\nОстался ли мужчина, что змея победит?\nГде же ты, ингушский доблестный джигит?!\nP.S. Надеюсь что перевел верно. Если нет, то прошу исправить 🙂\nкомментарий от Ahmad Bokov — 04.05.2011 @ 14:15 | Ответить\nПеревод очень хороший. Сармак- это дракон, а не змея.\nкомментарий от Арчакова Лиза — 27.06.2011 @ 12:29 | Ответить\nУважаемая Лиза, спасибо за положительный отзыв. Но позволю заметить, что в переводе написано ,змей, а не ,змея,.\nНиже полезные ссылки по теме:\nВ архаических мифологиях роль змея, соединяющего небо и землю, чаще всего двойственна (он одновременно и благодетелен, и опасен), то в развитых мифологических системах (где змей часто носит черты дракона, внешне отличающегося от обычной змеи) нередко обнаруживается прежде всего его отрицательная роль как воплощения нижнего (водного, подземного или потустороннего) мира (Иванов В. В. Змей // Мифы народов мира. Т. 1. — М., 1991. — С.468)\nДревнерусское — «змьи» (дракон, змея). В памятниках письменности встречается с XII векa, в значении воздушного змея употребляется с XVIII века. Следует различать существительные «змей» и «змея». Последнее имеет общий корень со словом «земля» и означает «гадину, ползающую по земле». Принято считать, что слово «змея» являлось табуистическим, то есть его старались не произносить, опасаясь накликать беду (Фасмер М. Этимологический словарь русского языка. М.: Прогресс, 1986. Т. I—IV)\nкомментарий от Ahmad Bokov — 07.12.2011 @ 23:56 | Ответить\nОчень актуальная статья и очень здорово, что такой просветитель как И.Кодзоев периодические берется за освещение данной проблемы. То, что мы меньше стали говорить на своем родном- это полбеды, по сути мы ведь и на русском слабо с Вами говорим, не литературным, беглым, впермешку с ингушским. Раздражают наши чиновники, которые мелькают на экране нашегоТВ: они ведь по сути не на одном из двух языков и не говорят никогда правильно. Если у них начинают брать интервью на ингушском то они тот же выпрыскивают русские слова, зачастую с не правильным произношением, а если журналист переходит сам на русский, дабы облегчить интервьеера положение, то он и в этом случае попадает впросак и без отдельных ингушских слов он так же не может обойтись. Выходит не того и не другого!\nкомментарий от Руслан — 25.05.2012 @ 10:24 | Ответить\nДалла сий долд хьа, 1ийса! Сай арахь ваь а хьалкхийн ва со. Е дас е нанас дихьон г1алг1ай мотт 1омбабац сон. Хьанза а хал бувц аз хаьта дукхаг1а дар 1омадаьд. Цхьацца дола дешаш хац, цхьа дик словарь дезар сона, Эрси-г1алг1ай меттал. Уккхаз цхьаболчарна в1алла а хац шоай мотт.\nкомментарий от Казахстанский ингуш — 15.11.2012 @ 17:20 | Ответить\nАссалам алейкум са вош. Вот полезные сайты по теме:\nкомментарий от Ahmad Bokov — 20.11.2012 @ 01:17 | Ответить\nВа алейкум ассалам, Ахмад. Баркал са вош.\nкомментарий от Ghalghay.Com — 26.11.2012 @ 00:19\nДАЬЛА РАЬЗА ХИЛВА ЕР ЯЬЗДЕ ДАГАДИЙХАЧОА А ,ВАЙ МОТТ ДАГА МЕЛ БОАЛЛАЧОА А.\nДУКХА ХА ЙОАЦАШ ЗАЧЁТАХ КИЙЧЛЕ АЬННА ЦХЬА САЙТ ХЬА А ЛЕХА 1ОМАЕРГЪЯ-КХ АЗ ЕР-АЬННА 1ОХАЙНА,Б1АЬРЧЧА САХЬАТА ЯЬГ1А А ЯЬГ1А,ЦХЬАККХА ПРАВИЛАША КОРА А ЦА ЯЬ АРАЯЬЛЛАР СО .ЦХЬА ДЕХАР ДАР СА ШУГА,ШОАШТА ХАЛА ДЕЦЕ,ШИЙНА ХОВЧО ПРАВИЛАШ ЯЬЗЙИЙ,ЦХЬА САЙТ ХЬАЕЛ ЕЗАР ОАШ.ХУЛ МА ХУЛИЙ Х1АНЗ СОНА МО УЖ ЭШАШ.1ИЙСАЙНА КЪАЬСТТА БАРКАЛ ХИЛДА.1АДИКА ХИЙЛА ШУН,МЕХКАХОЙ!\nкомментарий от CINDERELLA — 12.10.2013 @ 11:43 | Ответить\nбаркал шоана массанена .\nкомментарий от евло — 15.10.2013 @ 14:52 | Ответить\nДобавить комментарий для Ahmad Bokov Отменить ответ\nСвод ингушских фамилий -[Э]\n1 476 065 посетитель


сдам 2к на пр шахтеров | Кемерово\nсдам 2к на пр шахтеров ( 15000.00 р. )\nСдам 2к на пр.Шахтеров (Серебрянный бор), новый дом повышенной комфортности(2 лифта,в том числе для детской коляски), закрытый двор(шлагбаумы, видеонаблюдение, детская площадка с мягким, искусственным покрытием), отличный ремонт,вся мебель и техника новая. Экологически чистый район.15т.р.+сч.


Мавзолейх, Ленинах мукъаяьккхича, хIун пайда эцалур бу, аьлла, концепцийн конкурс кхайкхийна Оьрсийчохь\nОьрсийчоьнан архитекторийн цхьаьнакхетаралло конкурс кхайкхийна, Музейх, Ленинах мукъаяьккхича, эцалур болу пайда къасто лерина. Оцу бараман хьокъехь сацамбира бутт гергга хьалха, амма зорбанехула дIа ца кхайкхийна Iалашо Гезгмашин-беттан 11-чу дийнахь бен.\nКонкурсан жамI довзуьйтур ду Москвахь "Зодчество" ("Дечиг-пхьеран говзалла") фестивалехь Лахьан-беттан 11-13-чу деношкахь.\nФестивалехь дакъалаца кхайкхина суртдиллархой, архитектораш, могIара бахархой. Конкурсехь дакъалоцучо хьалххе чуяла еза Майзолейх хIун пайдаэца тарло гойту шен проект.\nКонкурс кхайкхийначара хоуьйту Ленинан дакъа лаьтте дерзоза хиларо ларамечу стагах дисина иэс сийсаздеш дуйла а, велларг лаьтте цаверзор динехь доцийла а. Ткъа ша Мавзолей йиса еза, иза Кремл-гIопах йозаелла а, дуьненаюкъара хазанаш лардечу ЮНЕСКО-н тептарахь а ю, боху архитекторийн юкъаралло.\nКонкурсан жюри юкъа кхайкхина Оьрсийчоьнан синбахамаллин министр Любимова Ольга а, "Нийсонан Оьрсийчоь" партин лидер Миронов Сергей а, Кремлан музейн директор Гагарина Елена а.\nМавзолейрчу аьнгалин саркофаг чохь Ленинан дакъа латтадо иза веллачу 1924-чу шарахь дуьйна cхьа. Дакъа ца талхийта, тIехьожуш ю Мавзолейхь лаборатори.\nРеволюцин баьчча Ленин Владимир лаьтте верзор дуьххьара дийцаредаьккхира 1989 шарахь. Цхьаболчу политикаша чIагIдора, Ленина ша шен нанна уллехь дIаволлийта весет дина бохуш. Амма дац оцу хьокъехь тоьшалла. Ленинан уллера гергара йолчу Ульянова Ольгас, ца хуург дуьйцу политикаша, цо ша лаьтте верзор доьхуш дитина дац цхьа а документ, чIагIдора хIетахь.


Статистика - Аячо - Лига 2 - Sportal.bg\nЛьо Авър - Аячо\n26 юли 2019 21:00 детайли\nАячо 2:2 Льо Авър\n02 август 2019 21:00 детайли\nГренобъл 0:1 Аячо\n09 август 2019 21:00 детайли\nАячо 1:2 Каен\n16 август 2019 21:00 детайли\nШаторо 0:1 Аячо\nАячо 1:0 Париж ФК 98\nОксер 3:1 Аячо\n13 септември 2019 21:00 детайли\nАячо 0:0 Орлеан\n20 септември 2019 21:00 детайли\nЛьо Ман 2:4 Аячо\n27 септември 2019 21:00 детайли\nАячо 2:0 Валансиен\n04 октомври 2019 21:00 детайли\nЛориен 0:0 Аячо\n18 октомври 2019 21:00 детайли\nАячо 0:0 Нанси\n25 октомври 2019 21:00 детайли\nСошо 0:2 Аячо\n01 ноември 2019 21:00 детайли\nАячо 1:0 Роде\n09 ноември 2019 15:45 детайли\nГингам 1:1 Аячо\nстадион Мунисипал ду Рудуру\n22 ноември 2019 21:00 детайли\nАячо 1:1 Клермон Фуут\n29 ноември 2019 21:00 детайли\nШамбли 0:2 Аячо\nстадион Stade des Marais\n03 декември 2019 22:05 детайли\nНиор 0:1 Аячо\nАячо 1:2 Ланс\nТроа 2:1 Аячо\nстадион Стад дьо л'Об\n10 януари 2020 21:00 детайли\nАячо 3:1 Гренобъл\n24 януари 2020 21:00 детайли\nКаен 0:1 Аячо\nстадион Стад Мишел д'Орнано\n31 януари 2020 21:00 детайли\nАячо 0:1 Шаторо\n04 февруари 2020 22:05 детайли\nПариж ФК 98 2:3 Аячо\n07 февруари 2020 21:00 детайли\nАячо 2:3 Оксер\n14 февруари 2020 21:00 детайли\nОрлеан 0:3 Аячо\n21 февруари 2020 21:00 детайли\nАячо 2:0 Льо Ман\n28 февруари 2020 21:00 детайли\nВалансиен 0:0 Аячо\n07 март 2020 16:00 детайли\nАячо 1:0 Лориен\n13 март 2020 21:00\nНанси - Аячо\n20 март 2020 21:00\nАячо - Сошо\n03 април 2020 21:00\nстадион Stade Paul Lignon\n10 април 2020 21:00\n17 април 2020 21:00\nКлермон Фуут - Аячо\n21 април 2020 21:00\nАячо - Шамбли\n24 април 2020 21:00\nАячо - Ниор\n01 май 2020 21:00\nЛанс - Аячо\n08 май 2020 21:00\nАячо - Троа\n15 май 2020 21:00\n6 Льо Авър\n1. Гетан Курте\n2. Hugo Cuypers\n3. Mounaim El Idrissy\n4. Cyrille Bayala\n5. Qazim Laci\n1. Cedric Avinel\n2. Йоан Кавали\n3. Ismael Diallo\n4. Матийо Котадьор\n5. Cyrille Bayala\nСезон 2019/2020 всички мачове на Аячо\n1 26.07.2019 - 21:00 Аячо 2:2 Льо Авър\n2 02.08.2019 - 21:00 Гренобъл 0:1 Аячо\n3 09.08.2019 - 21:00 Аячо 1:2 Каен\n4 16.08.2019 - 21:00 Шаторо 0:1 Аячо\n5 23.08.2019 - 21:00 Аячо 1:0 Париж ФК 98\n6 30.08.2019 - 21:00 Оксер 3:1 Аячо\n7 13.09.2019 - 21:00 Аячо 0:0 Орлеан\n8 20.09.2019 - 21:00 Льо Ман 2:4 Аячо\n9 27.09.2019 - 21:00 Аячо 2:0 Валансиен\n10 04.10.2019 - 21:00 Лориен 0:0 Аячо\n11 18.10.2019 - 21:00 Аячо 0:0 Нанси\n12 25.10.2019 - 21:00 Сошо 0:2 Аячо\n13 01.11.2019 - 21:00 Аячо 1:0 Роде\n14 09.11.2019 - 15:45 Гингам 1:1 Аячо\n15 22.11.2019 - 21:00 Аячо 1:1 Клермон Фуут\n16 29.11.2019 - 21:00 Шамбли 0:2 Аячо\n17 03.12.2019 - 22:05 Ниор 0:1 Аячо\n18 14.12.2019 - 17:00 Аячо 1:2 Ланс\n19 21.12.2019 - 17:00 Троа 2:1 Аячо\n20 10.01.2020 - 21:00 Аячо 3:1 Гренобъл\n21 24.01.2020 - 21:00 Каен 0:1 Аячо\n22 31.01.2020 - 21:00 Аячо 0:1 Шаторо\n23 04.02.2020 - 22:05 Париж ФК 98 2:3 Аячо\n24 07.02.2020 - 21:00 Аячо 2:3 Оксер\n25 14.02.2020 - 21:00 Орлеан 0:3 Аячо\n26 21.02.2020 - 21:00 Аячо 2:0 Льо Ман\n27 28.02.2020 - 21:00 Валансиен 0:0 Аячо\n28 07.03.2020 - 16:00 Аячо 1:0 Лориен\n29 13.03.2020 - 21:00 Нанси - Аячо\n30 20.03.2020 - 21:00 Аячо - Сошо\n31 03.04.2020 - 21:00 Роде - Аячо\n32 10.04.2020 - 21:00 Аячо - Гингам\n33 17.04.2020 - 21:00 Клермон Фуут - Аячо\n34 21.04.2020 - 21:00 Аячо - Шамбли\n35 24.04.2020 - 21:00 Аячо - Ниор\n36 01.05.2020 - 21:00 Ланс - Аячо\n37 08.05.2020 - 21:00 Аячо - Троа\n38 15.05.2020 - 21:00 Льо Авър - Аячо\nКлуб от Франция посяга към Мазику


Малхбале Украинера референдумо йохийна бакъонаш\nУкраина -- Лягин Роман (Аьт), Донецкера "харжамийн комиссин" куьйгалхо а, ша шех Донецкера сепаратистийн лидер кхайкхийна волу Пушилин Денис а (Аьр) ву референдуман жамIаш тIехь долу протокол гойтуш, Сти12, 2014\nДукха тоьшаллаш ду Украинан малхбалера шина кIоштахь, шаьш шайна урхалла даран хьокъехь дIаяьхьначу референдумехь кхаьжнаш тосуш, дукха бозбуунчаллаш лелийна хилар тIечIагIдеш. Царах цхьа моггIа тоьшаллаш дуьйцуш материал кечъйина Маршо радионан корреспондента Синделар Дейзис.\nУкраинан малхбалера Луганск а, Донецк а кIошташкара сепаратисташа чIагIдарехь, Стигалкъекъа-беттан 11-чу дийнахь кIошташ шаьш шайна урхалла дарца доьзна хаттар дийцаре даьккхинчу референдумехь цара боккха кхиам баьккхина. Цкъачунна, ма-дарра аьлча, кхаьжнаш тасаро мелла а хаттарш аъйина, жоьпаш доцуш ду.\nШина а кIоштан куьйгалло чIагIдо, Украинех дIакъастарна реза тIех дукха нах бу бохуш. Церан хьесапехь Донецк-кIштахь уьш 89 процент бу, ткъа Луганск-кIоштахь уьш кхин а дукха бу – 96 процент.\nКиево а, цхьа моггIа малхбузера пачхьалкхаша а, Цхьаьнатоьхначу Штаташа а тIаьхьа а, къобал ца дина иза, кхаьжнаш тасар низамехь дацара, аьлла.\nМоскохо «къоман лаам лору», элира Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министро Лавров Сергейс. Цо кхайкхам бина, Киевна, Донецкана, Луганскана юкъахь “цивилизацин» кепара дагадовларш дIахьо, аьлла.\nЗулам ца хуьлуш ца бирзина харжамаш. Мел лаххара а цхьа стаг вийна карийна, Донецкан кIоштара Красноармейскехь.\nМаса стага вахана кхаж таса боху хаттар а ду шена тIе тидам озош. Сеператисташа бахарехь, мел лаххара 70 процент бахархой бахана харжамийн каппашка. Донецк а, Луганск а кIошташ цхьаний лерича, 6,5 миллион адам ду иза. Украинан ша болу бахархойх 15%. Амма билггал хIоккхул а, оццул а терахьаш дара аьлла, ма-дарра ца дуьйцу.\nЦа дийцина иштта, оццул дукха халкъ кхаьжнаш таса дахана хилча, белхахойн кхачо йоцчу харжамийн комиссеш сел сиха муха дагардина, бIеннаш эзарнаш бюллетенаш, бохучух лаьцна а. Украинин ханна президентан декхарш кхочушдечу Турчинов Александро бахарехь, Луганскехь кхаьжнаш таса 24% бахархой бахана, 32 Донецкехь а бахана. Делахь а, кхузахь а дац билгал терахьаш.\nЦул сов, шеконаш кхуллу, референдумана кечамаш беш баттал кIезиг хан яйина хиларо а, цунна йина харж $1,700 бен ца хиларо а.\nМассо а коьрта харжамийн каппашкахь лаьтташ герзахой бара, коьрта туьмIаьжгаш йоьхкина.Царах дукхах болчара кхаж а тесира, карар герз охьа ца дуьллуш.\nУкраинан низамца а догIуш, цхьана кхаж тосучу куьпехь, мел лаххара а, исс стаг хила веза. Донецкехь, Луганскехь кхаьжнас тосучу дийнахь, масех а, кхин кIезга а бара харжамийн комиссехь. Оцу белхан зеделларг а дац шайн, бохуш бара уьш. Мел лаххара а, цхьа стаг гучуваьллера, шеца масех паспорт долуш. Шен берриг доьзало кхаж таса векал вина ша бохуш вара иза.\nХаржамаш буьйлабалале, Донецк-гIалина арахьа Украинан ницкъаша цхьа стаг лаьцнера карахь герз а, «хIаъ» яздина 100,000 гергга бюллетен а йолуш. Цхьаболчара журналисташа дийцира, шайна сепаратисташ гина, «хIан-хIа» яздина бюллетенаш хIаллакьдеш болу сепаратисташ, бохуш.\nОцу референдуман кхин цхьа билгало а яра, цигахь тIехьовсархой ца хиларца. Дуьненаюкъарниш хьовха, ур-атталла, оьрсийниш а. Цул сов, цу кIошташкахь беха дукхах болу украинхой шаьш а ца кхетта, ма-дарра хиллачух.


Сен-БгӀис (ЖигӀонда) — Википеди\nСен-БгӀис (фр. Saint-Brice) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.\nДозанашца йу Добез, Кастельвьель, КуагӀак, Сен-Суьльпис-де-Поммье, СовтегӀгӀ-де-Гуьиенн.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-БгӀис_(ЖигӀонда)&oldid=7835038»


КОГДА УЙДЕМ СО ШКОЛЬНОГО ДВОРА. Ать-два, левой-правой Арут Памбухчян - Гуце ду гас ми ор Автоледи )))) Future Soldier Descend From Darkness yaz yagisi 2013 tyrant ritim..mp3 Feel It (Explicit Album Version Dirty Version) pam param• melodya Change The World (Estiva Radio Edit) leti liza hej, sokoly chito gvrito asetia kurdi kacis bedi Zartan Yo vivire Xoxo-bolo Valse No. 1 in A-Flat Major, Op. 69 - Workin' Hard We Are Believix [Instrumental] Unity скачать dubvip Track 1  Svanuri Sembra ieri SURB SARGIS Romantic Piano Na na na Camon! КРУГОМ ВОДА My_revolution exmp3.ru Musika La bala Have A Drink On Me


Фри (Сен-Маритим) — Википеди\nФри (фр. Fry) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-Маритим. Дозанашца йу Аргей, Бовуар-ан-Лион, Одан-Оданже, Мезангвиль, Ле-Мений-Льебре, Ла-Феи (Сен-Маритим). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фри_(Сен-Маритим)&oldid=5193492»


«Аьхкенан дIахецарш» = 8 - 3 Июля 2015 - NAHI\nГлавная » 2015 » Июль » 3 » «Аьхкенан дIахецарш» = 8\n- Сур-Шен! Цу сайн махкахь, сур-эла со а ма вуй. ЦIарца кхойкхуш ца хилча, суна тIеваха бакъо лой ахьа?\n- ГIо хьайна. Аса, сайн гIагIан бахтарш тIеттIа озошшехь. Нагахь санна, иза Мардукъ-Ахи хилахь, ала дезарг хууш ма вуй хьо. Вуьшта, и хилахь соьга дайталахь цуьнга къамел. Дукха хан яра, тхойша вовшенна газа. – олуш велакъежира, шен бахтарш чIагIдеш Iаш волу сур-эла.\nЦу шина агIонгара бIан, юкъ екъалучу меттехь, вовшашна, дуьхь-дуьхьала хIоьттира и шиъ. Шовзткъа шо хира долу и тIемало, аьрзонан санна хьажар долуш вара. ТIедаьлла меран дукъ хиларо, цуьнан юьхьана буьрсалла елехь а, амма цуьнан бIаьргаш чухьаьжча гург, иза нийсаниг хилар а, тешнабехк бечарех ца хиларх а тешавора милла а. Иза, иштта дан а дара дахарехь.\n- Сан цIе, Асакку ю. Амма хьо, суна, цкъа гина хилла Мардукъси вац, я изза ву боху, и Ахикар воцчух тера а ду. Мила ву хьо? – цо аьлча, Ваване велакъежира.\n- Хьуна оьшург, сур-эла вара. Ткъа со, цу «Меха-Арин» махкарчу, «хьалхара туртан» волчу ХурIадан кIант а, сур-эла а ву-кх хьуна, муьлхха жоп дала бакъо йолуш а, эшахь доьналла къовса а, сан хьомсара, арданган баьчча Заййа! – элира цо, тIаьххьара дешнаш тIе, забар еш санна тохар а деш.\n- Со, цу ларамечу Нацирас шен метта хIоттийна бIанбаьчча хиллехь а, сур-элан могIера ву ала, дан дозалла долуш вац со. Амма, куьг дегочарех а, стешхаллин лай а хилла вац цкъаа. Летачохь, бала хьевзиначохь, кхечеран букъа тIехьа лаьттачарех ца хила а гIиртина со. – цо олучу юкъана, иза юкъах воккхуш кхоссар йира Ваванес, - Деха къамелаш къаношна а, хаза къамелаш зударшна а дитина, айхьа деънарг схьаала. Лата веънехь, тIамана кечло. ХIуъа дийцича а, «хапируо», мел чIогIа «ашшуро» ша лоруш цо велахь а, изза «хапируо» ву иза. – Ваванес аьлча, ца кхеттачу Заййас хаттар дира:\n- Со ца кхийта, цу хьан ламанхойн забарах. Ву дера, со-м «ашшуро»! Хьуо ала гIертарг кхетош алахь, «там-каран» къамело санна, юкъа таьжгенаш а ца текхош.\n- Хьоьга аса, тур, турс, шаьлти бен йоцуш тIевола аьлча, хьо, ворхI «гола» еха гоьмукъ такхийна ма веъна. Цхьатерра, хирий техьа вайшиннан доьналлин мах? – олуш, цавашарца велакъежира Ваване.\n- ХIара-м, нисдан хала доцург ду – олуш шегара хьокха юьстаха а кхоьссина,\n- Сийлахь-Воккха «Ашшур»! Хьан дуьхьа тIеэцна хIара къинойн мохь, сагIин декъе берзабелахь сан - аьлла, баттара тур хьаладаьккхира «ашшурочо».\n- Сийлахьа волу сан Веза-Воккханиг! Цхьаъ бен воцу, «Эла-ба-ха»! Хьайн дуьхьа делахь, кху сан къинхьегаман жамI. – элира, дуьхьала лата кечвеллачу Ваванес.\nДуьххьара дина таррин тохарш, чIогIаниг, турс хьенан ю къастон санна нисделира. Шен накха ларабеш турс дуьхьала лаьцначу Заййас, дуьхьала ластийна тур, Ваванин турсах кхийтира. ШолгIа а, изза тохарш дира летачара. ХIинца тохаран хьалхе яккхинарг, Заййа вара. Кагдаларх лардан деза Заййан тур, доггаха тоха аьтто бацара тIемалочуьнан. Цунна хууш доцу, болатан туьран чIогIалла гайта, сихлуш вацара къона сур-эла а. Цу заманчохь, муьлххачу а паччахьан хуьлуш доцу и тур, керланиг дара «ашшурочунна». Куьг сеттош турс ловзочу Ваванес, цкъа иза кIела саттош, аьрру агIора а, пел а, тIаккха раз а ерзош ловзаре ваьллачо, шен Iалашоне ца кхочийтура Заййа. Вукхуьнан тохар деза делахь а, цу тохаран ницкъ байъа хаьара сур-элана. Даима собаре хилла тIемало, жим-жимма собар чуьравоккхуш лаьттара Ваванес.\n- Хьо дохковалахь, цу Веза-Воккхачуьнгара, къинхетам хила мега хьуна – элира велакъежначу Ваванес.\n- И мила ву?\n- «Эла-ба-ха» ! Цхьаъ бен воцу «эни».\n- Ткъа, шайн «ТIо-йа-Ша-ба», я «Алди», цу «Анунаки» вахийта-ам ца лерина аша? – хаттар дира, деглазаме къежиначу Заййас.\n- ХIа-хIа, хьо ца кхетта сох. Цхьа «эни» «Эла-ба-ха» воцург, кхин цхьаа «эни», хилла а, я банне а бац кху дуьненчохь.\n- Хьо делазхо ву. Эшапан «энигара» кхаьчна корматталла хIара хилар, гуш ду суна. Амма со, цкъаа хира вац шун тобанан стаг а, дохковаьлларг хIетте а. – цо аьлча, огIазвахначу Ваванес, шен туьрсан лакхе шена тIетаIош раз а ерзийна, цу туьрсан дегI лоцуш кхетта Заййан варкъ тур, шен болатан тур тухуш кагдира. Шен карахь бисначу макъе а хьаьжна, хIара волчу агIора ластийра «ашшурос». Сиха шаьлта йоккхуш, турс дуьхьала а лаьцна дIахIоьттира арданган баьчча.\n- Вада! – элира, велакъежначу Ваванес а.\nАмма важа, вада дагахь вацара. ГергагIортар, гIолехьа лерина, тохар туьрсаца а лардеш, шаьлта кхуссуш, тIаьххьара дегайовхоне кховдийра цо шен кхоллам. Цунна дагадеъначух кхетта Ваване, шен семалла кхин а чIагIйира. Цуьнга ша левайтахь, ца-моттург дан таралора урс кхоссаран корматалла евзучо. ТIаьххьаре а, ларамаза тасабеллачу кого вожийча санна, хIилла дан гIоьртира Заййа. Цу тайпана воьжнарг хьала ца гIоттийтуш вен сацам хиллачуьнна, дукхаза тешнабехк хиллера Заййагара. Иза, ца таралучу хьал даьлча деш, цамоьтту тохар дара. Охьавоьжча, лахара къайлаялаза меже лоцуш кхоьссина урс а тухий, Iад санна хьалакхоссалой, шегара турс тухий стаг гала а воккхий цуьнгара герз доккхура цо. Герз доцуш чевнаца биснарш, дукха кIелхьарабевлла меттигаш яцара, цуьнан тIемалочуьнан дахарехь.\nШен лахе ларон кхиъначу Ваванин туьрсах яхна шаьлта, ах гучаяллера сехьа агIора. Iад санна, юха когаш тIехIоьттиначу Заййана гира, ша леринарг чекхдаьлла ца хилар. Велакъежначу Ваванес, тур тоьхна иза а кагйира. Лаьтта турс хIоттош, кIажа тоьхна чекхъялла юьхьиг кагъеш дIа а яккхина, Заййана тIеволавелира «Меха-Арин» турпалхо.\nОцу хенахь, шена гергахь лаьттачаьрга буьйр дира Мардукъ-Ахис:\n- Хаьштиг латош, «цIеран пхенаш» Iоде дахка – аьлла. Тахана, кху «нах-арихошкара» масала хилла и болх, царна шайна дуьхьала баккха лерина вара, эшахь а аьлла, «мар-ка-ба-тIе» ворданашна кечдайтина пхенаш детташ.\nТкъа Ваванес, тур детташ, Заййан турс дамардарц деш йохийра. Амма, Заййа, иштта атта къарвала дагахь вацара. Ша нацкъара кхоьссина гоьмукъ хьалаэцна чухьаьдира иза. Цуьнан оьгIазвахаро, цу гомукъца болу кхерам лахбира Ваванина. Дукха хан ялале, цу гоьмукъан еза юхьиг йолу иралла йоцуш витира, иза шен туьрца хадийна Заййа. Цуьнца дерг чекхдаккха, туьран юьхьиге деса чож лоцийтуш, цуьнан агIо биллира Ваванес. Цу майрачу, къарлура воцчу стагах, озабезам леттера цуьнан. Цундела цо, иза ца воьш витира. Цуьнан тIеуллург хьалаэцна цуьнга кховдийра цо.\n- Асакку! Хьайн бисна тIемалой а эций дIагIо. ХIара агIо, шун яц. ХIара, «нах-хуррин» латта ду. - олуш.\n- И буьйр дар, сан керахь дац хIинца. Хьалла лаьтта, Мардукъ-Ахи ву, кхул тIаьхьа и дан аьтто берг. – элира, цхьа куьг букъа тIехьа а хIоттийна, шолгIачуьнца шен баьстина агIо Iевдина Iачо.\n- Мардукъ-Ахи, эларий ахь!? – аьлла, шен йоьхна турс охьакхуссуш накъостий болчухьа дIаволавелира иза.\nОцу хенахь, цхьаъ хьалхай, шолгIаниг агIонций, шиъ «цIеран пхенаш» догIаделира лаьттаха. ХIара юхахьожачу юкъана, букъсуьртан кхес лоцуш кхеттачу пхено, шен догачу даьттанца, ало латийра гIагIна бухаюьйхиначу бамба-ораматах йиначу кучах. ЦIеран йийсар хиллачуьнан, валар Iазапехь ца хилийта санна, кхин масех «ю-юьхьиг» йолу пхенаш а, ша налхах санна дегIах дахара Ваванина. Шен бIаьргашна дуьхьала марха хIоттале, гонахьа, тIаьххьара бIаьрг кхарстийра турпалхочо. Цунна гира, къилбседа аренгара чухахкаелла йогIу дошлойн тоба.\nГеннахь гучабевлла и дошлой а ца гуш, тIаьххьара тохар, цу висначу шинне дан, Мардукъ-Ахис буьйр делира «Байъа уьш!» аьлла. Еха гомукъ хьалха а лаьцна, шен дин а чулаьллира цо.\nШен шича воьш гиначу Варзапе, экхане санна мохь белира. Шена юххера Сур-Шен дой лаьттачу агIонга водуш а вайна, хIинца, цу хиъна Iачунна лерина, «гIан аматехь» вед долу пха хийцира Варзапас, Ваванех леттачунна лерина. Ваванес еллачу тIеуллургаца, шен цIий сацо гIертачу Заййана, цхьаа чIам-чIир доцуш, тIехьара кIесаркIаг чухулла араделира, Варзапан пхенан вед, аркъала дIакарчош арданган баьчча.\nЦу юкъана, шен еха гоьмукъ хьалха дIайохийтуш, ша тIехиъна дин човхийра Сур-Шенас а. Цуьнан коьрта Iалашо яра, деши гIагIа лепош чухахкавелла вогIу хьалханча. Иза тешна вара, шена дуьхьала вогIург Мардукъ-Ахи хиларх. Цу шинне а гуш бацара, тIекхиъна богIу дошлой.\nШен накха ларош дуьхьала турс лаьцна, вукха буьйнахь къуьйлуш еха гомукъ а йолуш, чухахкавелла вогIура, Сур-Шенан некхаваз Iалашоне лаьцна Мардукъ-Ахи. Цуьнан цу туьрсах а, гIагIах а Iуьргдоккхуш, иза зеназа ван Iалашо йолу Сур-Шен а воьдура, шен маса дин дуьхьала хаьхкина.\n«Харс-харсс…» аьлла, варкъ, хьехан у, цIока, некхаваз бIаьргнегIар тухучу юкъана цхьаьна оьккхийтуш, бухара говраш юх-юххехула чекх а лелхаш, дой тIера ши дошло лаьтта вуьйжира. Дашо таж долчу дошлочо, «уххх…» аьлла биначу цу бехачу узаро гойтура, чутаIийначу гIагIо Iевдина, пехаш чуьра аратеттина мох бу, я Iаьрше айъаделла доьдачу сино дитина аз ду иза. Шега хьаьжжиначохь, бIаьргаш диллина агIора Iуьллучу Мардукъ-Ахига, меллаша, Сур-Шенан меттаххьедечу балдаша бохура: «Хьан тIемалой дукха а, майра леташ а бара. Церан эшам а, бехк а бара, царна ца хаар – шен латта лардархо волучуьнгахь хуьлийла, иттаза сов ницкъ а, бакъо а!».\nТегIертачу набаро гIелбича санна, гоьмукъо Iуьрг доккхуш дегIах латийначу туьрса тIе, шен корта бижийра Сур-Шенас тIаьххьаре а.\nЛазийна Iачу Варзапна бевзира, Таршан расха дин. Мардукъ-Ахина тIаьхьахахкабелла богIурш, кхеран орца а дайна юхабирзира, кху аренга шаьш даьхкиначу меттехула кIелхьара довла. НицкъалгIа юхавалийна шиъ гIаш-бIахо, вадарх кIелхьара вера воцийла а хууш, тоьллачаьргара къинхетам хиларе сатесна, голахIиттира.\nГеннара ша тидаме эцна, чуччахахкавелла, вовшенна гоьмукъаш тоьхначарех цхьаъ, Сур-Шен хилар хьехначу даго, бевдда боьлху мостагIий шен накъосташна а битина, човхош цига тIелаьллира Таршас шен дин. Гонахьа бIаьрг кхарстийча, дийна висначарех цхьаъ бен ца гича, хьераволачу хьоле верзийра иза. Делахь а, говран чехкалло лаьцначу мохан хIоно, шелдечу хьажна дегайовхоне сатийсар делира: «и мукъне а, ца висна техьа дийна…?» бохучу хаттарна.\nШаьш уьш дIахецча, шайх цхьаъ вадарна кхоьруш санна, Iуьллуш цхьаъ а волуш, важа хиъна Iара, шиннан некхах чекхъялла гоьмукъаш а лаьцна. Хиъна Iан Сур-Шен а вевзина, цунна тIеведира воьхна Тарш. Сур-Шенах хIинца а, кхоччуш къастаза болу синкхетам меттабалийра, ши белш а лаьцна, мохь аьллачу Таршас. Къаьрззина, ша дIасхьатоьхначуьнга хьаьжначу сур-элас, Тарш а вевзина, тIаьххьаре а делакъажийра шен бIаьргаш. Цул тIаьхьа, кхин цкъаа а ца делла, уьш дIакъевлира цо.\n- Сур-Шен! Сан дагна везнарг! Сан нанас вина вацахь а, сан бакъ ваша! Ма гIохьа, со витий дIа! Шу массо а дIадахча, сан къа мича даха деза? Вуй со хаза, кху дуьнентIехь цхьаа «эни»?! Сел ницкъ болуш шу делахь, гайтиша шайн тамашениг! Вухаверзавайша сан ваша! Ма хьалхе дара кхунна, цу лаьтта бухарчу мехкан, цу «Ану-некъин»101 хьаша хила! – бохуш, воьлхура ша зуда санна, бераллехь бен, велхар хIун ду хиъна воцу и къонах.\nТалламхоша схьакхоьхьа хаамаш хьесапе эцча, гучадаьлларг дара, Ассири «нах-арихошца» тIом бан кечлуш хилар. Ашшур, Нинуа гIаланашкара оьхачу махлелорхоша даржочу хабарша Iорадаьккхинарг дара, Адад-На-араран цIарах, «хьалхарачу туртано» делла боху буьйр: «ташрит» баттан чеккхенехь, гуьйренан де-буьйса нисдаларца доьзна деза денош чекхдевлича, кхарстар дан кийча хилийта, массо а гIалара сураш». Кхечара дуьйцура: «Ашаред чевнех товеллачул тIаьхьа, цомгуш волчу шен ден цIарах кхарстар деш, «нах-арихошна» бекхам бан лерина ву иза». «Бекхамна, кхарстар дан кечде шайн сураш» а бохуш, цомгуш волчу паччахьан гIант къовса кечлуш ерш, Iедале сатесна йолу, шина вешин агIончанин тобанаш ю» бохург а дара юкъадаьлла. Церан эгIар, «нах-арихошна» дика кхаъ белахь а, Iаламата сема хила безара уьш. ХIунда аьлча, Iедале еъначу муьлхха а тобано, шайна хьогIе хилла сураш махкара даха а, резабоцурш Iорабаха а, коьртаниг, шайн доьжна сий айъа а, цара тIом болориг хиларх, шеко йолуш бацара «нах-арихой». «Ашшур» цIун, «тIеман байракха» кIелахь дов долийча, «ашшурошна» юкъаяхкина хилла хьагIнаш, дукхачу хьолахь, шолгIачу тIегIане хIуьттура церан. ХIинца а, изза хира дуьйла хуучу ламанхошна диснарг, цIаьххьана «Мехкин гулам» кхайкхор дара. Юкъарчу кхерамна хьалха, балабоцуш хилларг а, и бала хилларг а, цхьана могIане хIоттар тIедожийнера кху хьоло. Ткъа хьал, ишттаниг дара: Харран-ГIалахь, ханна туш тоьхна Iа «Меттан-На» паччахь Шаттуари, лен цамгар кхетта вара. Цуьнан кIант Васашатта, леррина дIакхайкхина вацахь а, паччахь санна, махкана куьйгалла деш вара да цомгуш хиллачахьана. Иштта, цомгуш хиллачу Хеттин паччахьо а, Хаттусилис-III-гIчо шен кIант Тудхали пачахье кхайкханера. Иза дIакхайкхаран бахьана дара, «Хеттин мехкан» малхбузехьа, жигаралла совяккхиначу «ах-хи-йа-ваша» кхоьллина кхерам а, шегара, паччахьан гIант кIанте дIадала ша лерина хилар а.\nСелхана ламанхоша гIаттам биначу муьрехь, карахь мехка ден мукъ боцчу Васашаттан аьтто бацара, ден дуй а бохийна хьалхе яккха. Амма кIира хьалха, дас, леррина дацахь а цIийнан нах а гулабина, царна дIахаийтара, шен гIантана хьакъ верг Васашатта хилар.\nКху кхолладеллачу юкъара хьоло, шайн дегнашкахь хилла, къайле йолу Iалашо Iораяккхинера ламанхоша. Иза яра, «ХIал-Да», массо а «ширакавказхойн» коьрта «эни» дIакхайкхор, «Мехкин гуламехь». И гулам бан билгала йинарг, ши гIала яра – Кумме, Аьрдани.\nДелахь а, «Меэтаннин» паччахь хIотта йоккха юкъ йоцучо, хьалхе яккхар бахьана долуш, Кумме-ГIалахь гулам дIабахьар къобалдира. Паччахьан кIант волчу Васашаттаца, дегайовхо кхоллаелларш алсама бара. Цул совнаха, Кумме-ГIала «ТIо-йа-Ша-бан» коьрта юкъ хиларал совнаха, кхерамазаллина аьтто болуша яра, Вассуканни, я Харране диллича. Хетташа, Меха-Арин махкара шайн сураш, Кархамеса-ГIалехьа юхадахаро а гойтура, кху къовсаман муьрехь, царех хIун гIоьнчаш хира бу. ГергагIертачу кхерамна хьалха, гIаланашна, церан бахархошна, ваьррин хьалханчашна, цхьаъ хилла дIахIоттар тIедоьжнера.\n«ХIал-Дан» цIарах, цхьаалла гойту ламанхойн лаам ларар тIедоьжначу хурритин тхьамданашна, атта дацара, уьш бахьана долуш, хьогIечу хорша ца ерзийта кху гуламца йоьзна Iалашо. Цу Аьрдини-ГIалара баьхкиначу векаллин кортехь верг паччахь а, иштта къанойн корта болу Месалимма а вара. Къанвеллачу дийнахь, бераллехь вайна кIант карорца тIехьевзина ирс хадош цу кIантах валар, онда тохар дара цу къанонна. Хиллачулла а, собаре хилар тIедоьжначу къаночунна, хьекъалалла гайту барам а совбаьккхар тIехь дара. Иттех шо хьалха, мехкашкара кхелахоша еш йолу кхелаш къастош, кхел хадо бакъо йолуш, Тайд-ГIалахь «кхозлагIа кхелахо» хилла Месалимма, тахана, «ХIал-Дан» коьрта долу «аьрда-цIийнан» да хиларх, бакъо йолуш вацара озабезам лелон. Цул совнаха, итт шо хьалха, «ТIо-йа-Ша-бана» таваккал дечарех хилларг а вара иза. Цу цIун оьмар чекхялар гуш делахь а, цуьнца хьерча адаман ойла гучу къаночо, шен агIончашка элира: «ХIинца а, тIаьххьара дош аьлла вац, и Сийлахь-Веза «ТIо-йа-Ша-ба». Тахана, хьалхе яккха кийча вац, кхин лахара сий хира доцу «ХIал-Да» а. Оьшург, хан ю».\n«Ташрит» беттан 26-гIачу (22 сентябрь), гуьйренан де-буьйса нисделлачу (гIазкх., «осеннее равноденствие») дийнахь, Кумме-ГIалахь, «ТIо-йа-Ша-бан» «аьрда-цIийнан» хьалхара гуламан майданахь дIабоьдуш бара «Мехкан гулам», «Къанойн Кхеташо» коьртехь а йолуш. Цу Кхеташонан корта, Месалимма вара. Кху гуламехь шолгIа ладамениг вара, «Меттан-На» паччахьан, Шаттуаран кIант Васашатта. Гуламан болх дIаболош, динан дайша кхочушдан деза ламастан гIуллакхаш чекхдевлича, хьалхара дош элира Месалиммас а, цул тIаьхьа Васашаттас а. Шайн къамелехь маршалла хаьттиначул тIаьхьа, сийдар гойтуш цара хьастийра кхелхина къонахой а, къаьсттина Эйан тIехь сацар а долуш.\nЦу хьокъехь, рогIехь шега дош алар кхаьчча, Таршас довзийтира «Кашни-Арин лаьмнашна» гергахь нисделларг. Шен къамел дIадерзош, Таршас дийхира, Эйас диначу весетан теш хиллачу, къона Варзапе дош далар. Васашаттах а, кхин болчу сур-элих дагаваьллачу Месалиммас и бакъо луш:\n- Сийдолу Варзап! Хьан ала дош дуйла хууш а, хьан ойла йовза лууш а бу, хIара гуламхой. Хьо, вистхила веза кху нахе – аьлла, дош алар тIедожийра цу жимачу стагана.\nСел боккхачу кху гуламехь дош даллал, ша жима хеташ волу Варзап воьхна, логе хIоьттиначу шадо дош ца олийтуш, дикка лаьттира гон юкъахь. Цуьнгара хьал девзучара, дог иракарахIоттош кхиссарш ян йолийча, сиха меттавеара и жима стаг. Воккхачу стагас санна, буй тIе йовхарш а тоьхна, букъасурт а нисдина, хеццана вистхилира иза:\n- Хьомсара Нах-Арихой! Мехкан къаношна, Iеламхошна хьалха къамел дан, ханна а, зерхо хиларца шуьгара хьалхе дIаэца а, со жима стаг ву. Сан хилла, хьекъалалла долу и хьехамчаш бахьана долуш, хеназа кхианехь а, буйда кхетам бу сайниг. Делахь а, сайн ойла шуна йовзийтал хьалха, цкъа аса шуна довзийтара ду, вайн мехкашкахь лерам болуш, хьекъаллалица билгалваьлла хиллачу Эйан весет. Аса шуна бовзийтура бу иштта, тахана вайца боцчу къонахойн синкхетам а, церан хилла юкъара ойла а. И къано а, и къонахой а баларца доьзнарг, шу массо а хууш ду - аьлла, мелла а юкъ ялийтара, ладугIачеран резахилла кхиссарш совццалца.\n- Эйа, хьекъаллалчин да вара. Сур-Шен, Гуне, АлгIа, Ваване сийдолу къонахой бара. Уьш, вайх дIакъастар, онда эшам бу вайн юкъараллина. Амма, сийдолчу «эвриша», сийдиначарех хира бу уьш – элира, кху гуламехь, къанойн хьалханча волчу Месалиммас, къамел дIадан бакъо луш куьг а ластийна.\n- Сийдолчу Эйан, тIаьххьара весетан дешнаш дара: «Вайн мехкаш доладохуш, вайх лай дан гIертачу Ашшуро а, вайх, шайн турс ян гIертачара а, цаьрца массаьрца юьхьдегалла лелочу кху дуьнено а кхийдориг, вайн «ков-кха-аз халкъан» кхане йойъу некъ хилча, вайна оьшург хIун ду?» Цу хаттарна жоп луш, Эйас шен ойла йовзийтара ладугIачу тхуна: «Вайна езарг, онда пачхьалкх ю. Вайн кегийра элий, паччахьаш, тхьамданаш вовшахатоьхна юкъара олалла ца кхоллахь, кхане хира яц вайн тIаьхьенан. ХIинццалца, вайн дайша машаре а, ца хуьлчу даьлча дуьхьало ен а, некъ бу дуьненчохь бинарг. И бахьана долуш, хьогIечеран дуьненан аьттонаш нисбеллачу а, и аьтто вайн лахбеллачу а муьрехь, эшар хуьлуш хилла вайн дайн. Масала ду, вайн дайша дIаделла Шу-маран, Баб-иллун, Хана-Марин102, Ас-Суран, Арара-пхьан, Лавантен, Сийрин, хIинца карара дала томехь долу Харранан, «Кашни-Арен лаьмнашна» лакхахьа Iоьхку мехкаш. Вайн ницкъ, лаьмнашца бу. Аренга девллачу муьрехь, оьшуш ду вай. Цундела, вовшахатоха безарш, хьалхе дIаяла езарш бу ламанхой, цу шайн «ХIал-Да» «энин» гонахьа барт а кхуллуш.\n«Вайн дайша, дукха «эни» хийцина - «Ан», «Энлиль», изза волу «Ку-мар-ба». ДIатаса, йоккха юкъ йоцуш виснарг ву «ТIо-йа-Ша-ба» «эни». И Веза-Воккханиг волу «Эла-ба-ха» юкъаваккха, я вай дайша ма-яккхара цуьнан цIе «ХIал-Эла» ала оьшург хан а, агIончаш а, ницкъаллехь болу бух а бу. Хан яц, агIончаш а кIезга бу, керла бух а бац. Шира бух тIехь керланиг кхолла, алсама къинхьегам а, таро а еза. Цкъачунна, аша цу «ХIал» дашах бух а кхоллий, цу буха тIехь кхиабе «Да», я «Эла», олу кхетам. Йоккху цIе мухха а елахь а, цхьана, юкъара волчу «энина» хастам барца боьзна кхетам бу, цкъа хьалха адаман коьрте билла безарг. ШолгIачу муьрехь, цу коьрта кхетамна гонахьара, дукхаэнин чалх ю дIаяккха езарг. Иза дан аьтто хира бу, юкъара, тIемалочуьнан хьесап долу «энин» гондахьа, онда кхиамаш болу пачхьалкх кхоллахь. Вайн коьрта мостагI, Ашшур ю шуна. Аша, пирIунан цIийнаца, я «касситин» ламанхошца хьагI лелаяхь, шу даима цIураниш хира ду, мел чIогIа пачхьалкх вайниг елахь а. Хеттишна шу оьшура ду, туьрсан метта. Уггаре а хьалха, кхоьссинарг, цу туьрсах кхетийла аша дицдахь, даима айпе хира ду шу. Муьлххачу хIуманан дог гIелделча, иза гIора доцург хуьлу. ГIора дIадаьлларг, хуьлда иза уггаре а буьрса акхаро, чIагIалкхин ижу хуьлуш ю. Тахана, Маса-Сурахь долу «ХIал-Дан» аьрда-цIа, цу лаьмнин кIоргене хьош, керла юкъ кхолла еза. Масала, «Нах-Арин хIордана» гонахьа йолчу кIоштахь го суна, цу юкъарчу «паччахьаллин дог». Шен весет дар дерзош, цо доIа дира: «Сийлахьа волу сан Веза-Воккханиг! Хьайн къинхетам бехьа, Хьан бакъдерг хууш доцчу кху адамах. Дуьне кхуллуш, ахь тхан дайшна елла и хьена дежийлаш, хьоькъу латтанаш, тхан бераш хуьлу зударий, яхь йолу къонахой ницкъаллехь а, гIораллехь а хилийта ахьа. Ахь царна ма-эшийталахь, доьналла, майралла йолу хьалханчаш, хьекъалалла долу къаной. ХIай, Силахьа волу сан Веза «Эни»! Со Хьуна хьестало, аса Хьоь доьху, цхьабарт болуш де ахьа сан халкъ, тхойца гергарло долу ваьрраш. Тхан мохк хьогIечух ларбан, сан вежаршна Ахьа таро лолахь онда гIепаш кхолла, хьогIечуьнан лоллех тхан зударий, бераш лардан. Тхо Ахьа делахь, тхан мостагIин хьогIах ларадинарш. Кхана, «ХIал-Да» хьестон волу сан ваьран хIара вежарий, Ахьа ларабелахь вонах, хьалхабахалахь зуламах. Кхара дечу цу къинойн бехкениг, со цхьаъ велахь Ахьа. Хьо цхьаъ бен вац-кха Къинхетамениг, кху дуьненан Да а, Iаьршенан Эла а. Хьан дуьхьа, аса хIора шарахь сагIина луш хилла итт бугIах, шийтта Iахарх бахьана дай, сан къиношна гечделахь хIай Веза-Воккханиг!» аьлла.\nИ тайпа жамI цуьнга дайтинарг дара, генагург волчу И-ба-ара-хи-Маца хилла къамелаш; «Нах-Аренан мехкан» паччахь волчу Шаттуареца хилларг, цуьнан кIантаца, кху Iачу Васашаттаца доьзнарг; Хеттин паччахьаца нисделларг, цуьнан махкахь кхолладелларг. Масех бутт хьалха, «нах-арихоша» баьккхина толам тидаме эцна, кху дуьненчохь вайн тайпанхоша бен болу некъ хила безар, тIелатаран хьалхе вайгахь йолуш, вайн кхолламан мукъ вешан карахь хила безар гучадаьллера цунна. Амма, бархI-исс мехкан тхьамда вовшахакхетарх гIуллакх хира доцийла хууш вара и хьекъалча. ГIора совдаккха цунна гург дара цхьа бIе, я ахбIе тхьамдан барто кхоьллина чIогIалла а, «ХIал-Дена» гонахьа цхьанатоьхна юкъара ойла а. Бакъду, вайн дIабахначу къонахойн, цу хьокъехь кхин ойла яра кхиана. Иза, «Хьалхара эни» хиллачу, шира «ХIал-Элана» гонахьа барт кхоллар. Даима вайн шира дай а, церан вастехь долчу вайн а, гIалатло Iораяллера Эйана. Иза яра, дуьхьало ярца йоьзна кечаман кеп (гIазкх., «оборонительная тактика»), тIелатарца йоьзначу кепаца (гIазкх., «наступательная тактика») хийцар. Хин сехьенан берда тIехь ондалла езахь, хил дехье яккха Iалашо хила езар гора цунна. Амма, цу шина бердан цхьанне мукъне а да хила оьшург, гIора хила дезар гора Эйана. И гIора хилар, юкъара барт кхолларца а гора цунна. И барт а кхоллале, дехье яккха гIертар, Iовдалачеран васт хетара цу ларамечу къаночунна. Цу Эйах а, сан дагна безна хиллачу гергара бIанакъостех со къаьстиначул тIаьхьа, дукха ойланаш хьийзира сан коьрте. Хьесапе эцначу цу ойланаша сан кхетамна чIагIо елла, цхьаъ бен воцчу «ХIал-Элаца» цу къонахойн хилла ойла, церан тешар, вайн ваьррашна, халкъашна хIайбатениг волу «ХIал-Деца» йоьзча, кхин болу цIуй дIатоттуш, цу «энина» гонахьа «синкхетаман бун» кхоьллича, дуьненан мукъ вайн карахь хира бара - Варзапас аьлча, сийдиначеран могIанехь Iачу, кху «Акко-кха-Манна» (Аккумена) мехкан, динан-да волчу Зихи-Iадас, схьа мохь туьйхира:\n- Хьо мила ву, вайн шира дайшкахь дуьйна лоруш хилла и «ТIо-йа-Ша-ба», маьлхан нуьро лепар делла «Ши-Вани», маьлхан Iаткъам лахбеш, шийла хIо луш волу и «беттан эни» «Кужух» дIататтий, тIамций бен хьуьнарш доцу и «ХIал-Да» коьрте хIотто веза баха? Цхьана агIора, ахь боху: «Барт кхолла», ткъа вукха агIора, и барт кхолла хьакъ болу «эни» дIатоьтту ахьа. Тхо кхетара дара, «Ашшур», «Мар-ду-къ»103, «Адад», «Бел»104 олучу «энин барта» дуьхьала, вайн «энин» барт кхолла ахь бохуш хилча. Ойлано къобал ца дахь а, цу вайн «энин Бартан» коьртехь, ханна, «тIаман эни» волу и «ХIал-Да» хIотто веза бахарх а, кхеташ ду тхо. Амма, зер долчу вайн шира дайша тIаьхьадитина: «Буй баро бен, тохар дечу куьйгана гIора лура дац» боху, дахаран бух кхуллу кица, дицделла ду вай? Къовла пIелгаш ца хилча, буй муха бийра бу вай? Цу пIелгин метта болу и «эни» ца хилча, гIора гайта, цхьана «ХIал-Деца» буй гайтар хира дуй техьа вайн? Дац! Тхан ларам болу Варзап! Цундела ахьа дуьйцург а, гойтург а, тиллачуьнан ойла ю. – Куммерачу векалс аьлча, юкъ-юкъа: «Бакълоь и къонах» боху кхиссарш хазийра гуламхоша.\nИштта дирзиначу хьолан, нисъян еза чеккхе гуш воцу Варзап, ханна вуьйхира. И къонах кIелхьара ваккха санна, дош шега дIаийцира Месалимме дош доьхуш куьг айъанчу Таршас.\n- Собаре хила нах! Вайн синкхетамаш цхьатерра бацахь а, цу синкхетамо кхоьллина ойла а, и ойла гойту къонах а, лара дезаш ду вай. Тиллачуьнан къамел ца хета суна, кху Варзапан и ойла. Ханна жима велахь а, цуьнан кхетамо билгала йоккхург, онда тIегIа ю. Тахана вай ца кхетахь а, кхане шегахь хира йолу синкхетам бу иза. Со делазхо ву ала томехь долу, ловзарш лелор нисло сан и мостагI Iехон, я цуьнан кхетаме сайн ойла тIеэцийта. Аша буьйцу и буй, стенна бо вай? Дера бо, тохар онда хилийта. Цу буьйна ахьа иралла, я жима тIулг биллича, хьан тохаран чIагIо сов ца йолу? Кху Варзапас вайга кхийдориг, «гIора совдоккху, некъ лахий вай?» бохург ду. Со кхеттарг, цу буйна тIулган метта, цхьаннан гонахьа гулайина ойла йиллина, цу ойлана гонахьа адамаш, ваьрраш, халкъаш гуладича... , – Таршас олучу муьрехь, иза юкъахваьккхира, хаттаза дош эцначу Зихи-Iадас.\n- Дукхавахарг! Суна бехк ма-биллалахь, хьо ас юкъахаваккхарна. Хьоьца а, я цуьнца а боцу лерам бац, соьга хIара дуьйцитург. Амма, бакъдерг ларорца доьзнарг ду хIорранан декхар.\nАса хьоьга хоьтту: «ПIелгаш, тIулгаш, буйнаш, эцца чохь лаьтта и «эни», гуш дерг ду. Ткъа хьан коьртехь йолу ойла а, я хатаро хецна мох а, гуш доцурш ду. Бакъду, шолгIачо хьожа а, тата а даккха тарало – цо аьлча, адам деладелира – Хьомсара къаной! Бехк ма-биллалаш, сайн къамелехь томе доцу масалаш ас далорна. Тарш! Вайн бIаьргашна гуш дерг, лергашна хезаш дерг, дегIана хаалуш дерг цхьатерра Iаткъам беш дацахь, дуьззина бакъдерг ду ала, аьтто берг дац. И кхо васт цхьаьна доцург, бакъдерг ду ала а, шеко ерг ду. Хезаш хиларх тоьуш дац, хьан дегIана хаалуш, я гуш дацахь. Цкъацца, гуш долучунна а, моттаделлачо бух кхуллуш хилча, масала бIарлагIан сурт ду ас дуьйцург, хуьлий техьа иза бакъдерг? Ца хуьлу! Хьан бакъдерг, туьйранехьа дерзо томехьа долу, Iаьнаран сурт хуьлу. Аса, дукха ладегIна цу Эйага а, цунна гонахьа хьийзиначу кегийрахошка а. Цхьаъ бен «эни» вац. И «эни» а, вайна девзучу цхьанна а дийначу, я чохь са доцчу хIуманах тера вац. Иза, гуш вац! Амма, массанхьа а ву. Иза, вайна хезаш вац! Амма, хIоррамо доIу са а хеза цунна. Иза хаалуш вац! Амма, даима вайн ойланца хьаьрчина хила веза иза, бохучух со кхеташ вац. Кху дуьненахь, данне а доцучу хIуманах теша веза бохург, набарх лер санна дерг ду, я тиллачеран харцлер ду.\nСо кхета хьожура ву, оцу аьрда-цIа чохь лаьтта и «ТIо-йа-Ша-ба» «эни», я дехьа гIалара, и «ХIал-Да», я гайта сурт дацахь а, цу «Ану-некъин» и Сийлахьа хилла «ХIал-Эла», цхьаъ бен хила ца веза бохучух а. Амма, данне а доцчу хIуманах, накъост хила йиш йоцчу деса хIаваах тешна, муха Iан веза, гонахьа шортта масалаш а долуш? Адамаш, стаг-зуда; дийнат, цу юккъера бежнаш, бугIа-етт, я ка-жий; олхазарш, котам-боргIал. Ораматашца а хила тарало, и тайпа масалш. Муьлхха а хIума, цхьа амат доцуш, иштта накъост воцуш а дац. «ТIо-йа-Ша-бан» накъост ю, цуьнан «сту-эни» йолу «Хебат». «ХIал-Дан» накъост ю, и Сийлахьа йолу «Багмасту». «Ба-га, Ма-сту» аьлла йоккхачу цуьнан цIаро а гойту, иза, «ХIал-Дан» накъост хилар. Доцца аьлча, накъост воцуш, хIумма а дац!\nДIабахначу гуламехь, «Кхеташоно» биначу сацамца хила деза вай. «ТIо-йа-Ша-ба» куьйгаллехь а волуш, «ХIал-Да» «тIеман да» хила веза. Кхин дерш, барт бохон хабарш ду. Вайн ваьрраш, цIура дерзора долу ун ду. Аренан На-хи! Ламанхойн На-х! Со бакъ вацахь, со сацо веза аша. Со бакъдерг дуьйцуш велахь, харцлер дIадаккха а деза цхьаьна. Аса хаттар до ламанхойн хьекъалчашка, Iилманан дайшка, къаьсттина «аьрдинахошка»: «Вуй, «ХIал-Да» а, я «ТIо-йа-Ша-ба» а ша цхьаъ, цу «Ашшур» «энина» дуьхьало ян гIора долуш!? Аса ца вуьйцу «Селарда», я «Кужух» а. Аса вуьйцург, и хьалхара ши «эни» ву. Мила ву тахана, цу шиннах коьртаниг? Хьанна тIаьхьа ду дукха халкъаш а, ваьрраш а? Хьаьнга ло вай, и хьалхе дIа? Иза ду, уггаре а хьалха вай къасто дезарг. Вайн шина декъо «Меттан-На» а, иштта «Нах-Арена» а олуш болу мохк боьхна а, цуьнан паччахьалла дIадаьлла а, хеташ-ам дац вай? Жоп ло шаьш шайна а, кху Гуламна а. Со ваьлла, бехк ма-биллалаш! – аьлла, цIеххьана шен къамел сацийра Зихи-Iадас.\nДикка, тийналла лаьттира цу арахь. Цхьацца берш, кест-кестта, аьрда-цийнан неIаре хьовсура, цу чуьра хила дезаш санна, цу хаттаршна жоп. Къаной а Iара, бистхилар доцуш. Ишттачу меттехь, жигаралла гойтуш хилла сур-элий а бара, кхечеран бага хьевсина Iаш. ТIаьххьаре а, Васашаттас вистхила пурба дийхира тхьамдане. Месалиммас корта таIорца, бакъо елла паччахьан кIант, гонна юкъавелира.\n- Лараме къаной! Сийдолу сур-эли! Нах! Бакъ лоь шу! Вайна, эша а оьшу онда барт, цхьаалла йолу паччахьалла. Цу тайпана паччахьалла кхолла оьшу бертахь долу ваьрраш, цара кхоьллина халкъ. Ткъа буй вайн и барт? Ба-м бу, амма кхоччуш бац! Вай олу «лакхара», «охьара», къестамаш бо цу безачу «энин». И сийдолу Эйа а кхетта, тахана къестамаш бечохь вай доцийла, цо къайстийнарг «ХIал-Да» велахь а. Шена цхьанни дезарг вай хьалхатеттича, хаа деза, вай кечъеш ерг цIура чеккхе юьйла. Бакъо юьй вайн, тIеоллабелла инзаре кхерам а болуш, цхьаьнадогIуш ца хила, язораш лелон? Соьга хаьттича, яц! И Сийлахь-Веза, «энин эни» волу «ТIо-йа-Ша-ба» а вац, тIаьххьара дош аьллачех. Кху майданахь гулабелла мехкин тхьамданаш, лараме къаной, майра сур-элий, яхь йолу къонахой цхьатерра дош долуш белахь, цара къастам бан беза кхуззахь, муьлхачу «энин» байракх кIелахIотта кийча ву ша. Цу къастамо билгала яккхинчу онда тобана, тIетан еза жиманиг. Тахана со, «Нах-Аренан», вуьшта аьлча, «Меттан-На» паччахьалла сайга кховдийначех а, и тIеэцнарг а ву. Вайн ворхIе а дайшкара схьадеъна низам лоруш вай делахь, сан а, цу паччахьаллин а верас ву и Веза-Сийлахьа «ТIо-йа-Ша-ба». Цхьа шо, вукха шаре долучу нисан баттахь, «Еза Боьлакехь» хиллачу вайн халкъан «Мехка Кхело» билгала вина ялх боьрша «эни» а, ялх «эни-сту» а. Цу шийтта «энин эни» ву, коьртаниг волу и «ТIо-йа-Ша-ба». Шух дукхаха берш, цуьнан верасаллина кIелахь а бу. Иза иштта делахь, кхуззахь къасто деза вай, ворхI бутт ца-кхоччуш хьалха, биначу барта юккъера, шух волург мила ву. Сийдолу Месалимма! Хьуна хьалха Iоьхку экъанаш, цу «Мехка Кхелан» жамIаш довзийтуш йолучух тера ю. Цу боккхачу Гуламо со а, кхин берш а тешаш хIиттош, бина сацам хIинца юха а карлабаккхар, пайдехьа хира ду аьлла хета суна. Бакъо лой ахьа, и экъа еша? – аьлла, тIевахна шега кховдийна экъа йийшира Васашаттас,\n- Кху экъано вайга боху: «…«нах-аринхойн», коьрта «энин» барт колларца боьзна хилла лаам кхочушбеш, сацам бина бархI мехкан дайша а, къаноша а чIагIам беш. Цу сацамо дIахоийту, массо а мехкан дайшна, церан марошна, церан маьршачу нахана, барт кхоьллина хилар, «Нах-Арин Барт» аьлла. Цу юкъадахка йиш йолуш ду, кхин долу мехкаш, ваьрраш, «а-къа-дайн» орамах доцу халкъаш. Цу барта юкъахь ду мехкаш, шайн мухIарш таIийна паччахьаш:…» цу декъашхойн цIераш йохуш, хан йойъура яц аса.\nКху экъано, кхин а боху: «…и чIагIонаш йина дай хьалхара дIабевлича а, кхул тIаьхьа церан тIаьхьенашна, церан ваьррашна, церан халкъана, гуттаренна лерина декхар ду, хIара барт ларбар. Барт бохийначу паччахьна, тайпанхочунна, тIаьхьенашна хуьлда, уггаре а буьрсачу «энин», инзаре неIалт. Массо а «пуриллехь» дIакхайкхабойла хIара барт. Яздина йоза, динан дайша нахана юкъахь даржадойла, аьрда-цIеношка охьадохкийла тIаьхьенна лерина. Кху барта юкъахь болчу а, кхул тIаьхьа юкъабогIура болчу а паччахьаша, мехкаша, цуьнан адамо, арара кхерам царех муьлххачу махкана тIебеъча, уьш дIахIуьттийла цхьаъ санна бIош, сурсат, герз цу къийсамна кечдеш. ХIара барт къобалбеш ву и Веза-Воккха волу «эни» «ТIо-йа-Ша-ба»! Цуьнан хьалхара накъост волу и Сийлахь «тIеман эни» «ХIал-Да»! Вайн дахарна серло латтаен «маьлхан эни» и Веза «Са-Вани». Цул совнаха, кху тешалло бакъдо: «…цу чIагIаман тешаш бу: «Меттан-На» паччахьан кIант Васашатта, «Хеттин» паччахьан кIант Тудхали, цу Малх-Хаттусилан векал Рамес а» хилар.\nКху бартан чIагIамо, суна луш бакъо ю, декъашхо хила. И бакъо аша, тахана дIачIагIйойла а лаьа суна, сох шайн бартахо веш. ХIара барт къобалбеш и Веза-Воккха волу «эни» «ТIо-йа-Ша-ба» а хилча, цуьнан хьалхара накъост и «тIеман эни» волу Сийлахьа «ХIал-Да» а хилча, церан а, вайн а дахарна серло латтош «маьлхан эни» волу и «Са-Вани» а хилча, бакъо юй вайн, кхин тайпа хабарш дийца? Яц! Дийцахь, шу, дуй къарбинарш хира ду. Биъна дуй ларбарца доьзнарг, со дика девзуш ву, сан дас ашшурошна биъна дуй бахьана долуш. Тахана, сан да кхетамчохь воцуш, лазаро кхоччуш кIелавитна. И дийна велахь а, со, гIента да ву тахана. Аса, биъна бац цхьаненна а дуй. Тахана, кху езачу майданахь, цу сан «энин» «ТIо-йа-Ша-бан» цIарах дуй боу аса, «Бит-ба-хи-эни» махкара «ди-матт-Iуш» биста кхаччалца, «Исала», «Нур-ду-эни», «Кутму-хи», «Диргу», «Уллаба», «Су-да», «Харран», «Гу-азана» мехкаш чулоцуш, «Кашни-Ари лаьмнин» бахаман яккъаш: «Ур-каш», «Хи-ба-ку», «На-бу-ла» а, кхин дIайолу онда яккъаш тIехь тахана Iуналла дийриг и нана «Ва-с-сукани» хилар а, цу мехкин дукхаха долу ваьрраш, цу Сийлахь-Везачу «ТIо-йа-Ша-бана» муьтIахьалла гойтуш хиларх а лаьцна. Со, цу мехкан паччахь хилар дIакхайкхочу дийнахь, сан дас, ша волчу цу гулабина тешаш бу сур-эли, урхалчаш болу «са-уккал-лош», «хьал-зе-охлаш», «хазанчаш», иштта цу «сакир-мати» тIера охьанехьа болу «ахэли», «тес-охалш», «тидени», «илру» тIекхаччалца болу тешаш. И тешаш, тахана кхузахь а бу. Кху гуламан болх аттачу баьлча, Цу Сийлахьа-Везачу «ТIо-йа-Ша-бана» лерина, доккха сагIа а доккхуш, цуьнан дезачу кху дезачу аьрда-цIенна, иштта кху Сийлахьчу Кумме-ГIалана лерина сагIанаш, совгIаташ дохьуш, «Нах-Аренан» махкара еъна къепал еха ю, ткъе пхийтта «аса-луо» хиллал.\nТIаьххьара хиллачу «Мехка-Кхелан» гуламехь, кIоршамалла гайтиначу шина къонахчунна лерина, цу сийдолчу Эйас аьлла дешнаш, сан ойлана арс беш санна нисделлехь а, сайн дахаран некъана лар кхоьллиначех ду. Цо элира: «Муьлххачу а вайн стеган амал, дахар, маршонан мутта чохь кхехкийча санна, дахчийна хила дезаш ду. Вай кхуллучу бартан, даьIахк хила еза маршо, дилх – сий, цIий – дайн ораман муттанца ийна амал. Оцу, кхаа кога тIехь лаьтташ хила беза, халкъ шена чохь дахчош болу хIоам. Иза бу, вай нехан хила беза дахаран бух».\nСийлахь хуьлда, «нах-арин» халкъо, теIамаш бен и беза «эни» «ТIо-йа-Ша-ба»! «ХIал-Да»! «Са-Вани»! Иштта кхин болу, цу «шийтта» терахь юкъара бисна «эни» а, вай лоруш хира бу, церан тIегIане хьаьжжина – олуш, ше дахделла къамел чекхдаьккхира, «Меттан-На» пачхьалкхан жима паччахь волчу Васашаттас.\n- Иштта хуьлда иза! - бохуш, цхьатерра доцу аьзнаш хазийра, цу майданахь гулабеллачара а.\nМесилиммас, дош шега дIаийцира:\n- Аренан Нахи! Нах-ламанхой! Нах-Ари! Тхан лараме хьеший! Хьекъалалла долчу вайн къаноша, сур-элиша тIеэцна сацамаш бу, цу Сийлахьа-Беза болчу коьрта «эниша» - «ТIо-йа-Ша-бас», «ХIал-Дас», «Са-ванис», иштта висна лахарчу исс «энино» къобалдеш а болуш. Вайн массо адамна тIехь ду, юкъара и низам ларор. И лоруш воцург, зуламхо ву. Иза, вайн дIатоттура ву, неIалте вуьллуш. Вайн мехкан дайн, церан цу лараме болчу сур-элин декхар ду даймехкаш а, шен орамах долчу адаман а, кхерамазалла ларор. Изза, коьртаниг хила деза, муьлххачу къонахчуьнан а.\n«Еза Боьлакан» Гуламехь, вовшахакхеттарг бархI паччахь бен ца хиллехь, тахана, кхин шийтта паччахь ву вайн могIане хIотта кийча. Царех кхозлагIа дакъа ца лерича, массеран пачхьешкахь долу коьрта аьрда-цIенош, цу Сийлахьа-Везачу «ТIо-йа-Ша-бан» лерина ду. Селхана, цу тIекхеттачарех дукхаха берш Ашшурана ял луш хиллехь, тахана уьш, гIаттамхой хилла лаьтташ бу, шайн мехкаш цу ашшуройх цIандина. Амма уьш, хIинца а гIийла бу, гIо оьшучарех бу. Селхана, царна накъосталлина гIевттиначу вайн а, могIанаш нилхделла, гIора лахделла. Делахь а со тешна ву, цу «Ашшур» «энин» и чагIалкхаш, вайн лаьмнашка, цу шерачу аренашка аша гIуртийтура яц аьлла. Шайгара дIадаьхна къепалан некъаш, хьена латтанаш юхадерзо гIуртура бу уьш. Цундела паччахь чIагIваран а, сагIадаккхаран а белхаш цкъа чекх а даьхна, «Боьлакахь» санна, «сур-эллин кхеташо» кхолла езаш ду вай, юкъара, «дуьхьалояран къеп» къастон.\nЦу къамелашка ладоьгIуш лаьтта Варзап, гIевно лаьцначу гIах тера вара хIинца. Шена гергахь лаьттачу Таршана хезара долуш, ша-шега лоьш сана вистхилира иза:\n- Цкъа цхьана сарахь, шен кIентийн, тайп-тайпана «эни» хьесточу ойланашна реза ца хилла, сан де вашас ХурIадас элира: «…, кхана, ашшуройн «эни» и «Ашшур», вайн халкъах шен лай бан гIоьртича, «ТIо-йа-Ша-бан» сий ларадеш дIахIуьттара дерш, шу бен дац. Иза, шуна лаахь а, ца лаахь а хин дерг ду. ХIунда? «ТIо-йа-Ша-бан» цIарах леташ болчу шайн нийсархошна гергахь, яхь йолчу шуна, стешха нах хила луура дац. Цуьндела, «эни» «ТIо-йа-Ша-бан» цIарах, вайн паччахьо дина буьйр кочуш ца дича а девра дац шу. Шуна хIайбате муьлхха «эни» велахь а, шу, «ТIо-йа-Ша-бан» лаам кхочушбеш дерш бен хира дац». Дукхачарна цадезарг чудолла, юкъадаккха гIертарг, дистиначу хин юьхьана, дуьхьала нека дийриг ву. Цхьаъ «эни» хилар къобалдеш берш, ницкъаллехь болчу динан дайшна кхераме хилла ца Iаш, вайн ваьррин, халкъин бартана а, новкъарло ян томехь бу тахана. ХIунда аьлча, адаман ойланашкахь кегарий хиларна а, кхетам кхиаза хиларна а. Дахаран хьашташа, дуьненан халоно кхоьллина цхьаалла йохон, Iаламата боккха бала бу тIехIотта безаш, цхьанни а «энига» дIабаккхалуш а боцуш. Вайн орамах долу ваьрраш, адмаш лолледерзон томехь болчу ницкъана хьалха зер лелор, кхераме хиларал совнаха, массарна Iожалла лун йолу гIуллакх ду. Оьшург, еха хан а, дахаран масалша бахчош кхиийна кхетам а бу. Хи тIехь бина ша а хуьлу чIогIа, хIаваъ шийла хилча. Амма, йовхонан Iаткъамна, ян дуьхьало яц цу стоммачу шан а. «ХIал-Эла», я «Эла-ба-ха» олу кхетам, адаман ойланашкахь биса оьшург, тIех шийла, я тIех бовха Iаткъам бу. Иза, бакъдерг ду! – аьлла, меллаша юхавирзина Варзап, цу майданна юьстаха, цхьалха лаьттачу диттехьа дIаволавелира.\nЦунна тIаьхьахьаьжначу Таршас: «КIант! Сан хIилла, хьан хьекъалалла хеназа кхиъна ду. Вайшиннан зама яц хIара» элира шен дагахь, цу схьаделладеллачо, керла хьажар долчу ойлане воккхуш.\nШирачу оьмаран, 1198-гIачу шаран, «алдар» беттан 22 -гIа де (22-гIа февраль). Лаьмнин, малхбалера анайист серлайоккхуш хьалакерчиначу маьлхан горгало, латте кховдийначу зIаьнарийн цIевно йовхо ца лахь а, дийна синошна, цхьацца долчу ораматашна самалхадалар деллера. ТIетесначу тIеуллурган, стоммачу кIадийна тIуналла луш диллина тхино, дог ца дагIар делла, шен вордан цIа чохь Iуьллура цхьа къано. Иза вара, доьзткъе ялх шо долу Варзап. Цу вордан чкъургах букъ гIортийна наб еш Iуьллу шовзткъех шо хира долу къонах, цу Варзапан кIента кIант, Бика вара. Некъа йистерачу юхкех, кондарех гIоьза йина, царех дIатесна лаьттачу говрех цхьаерш йийшина а йолуш, вуьш ерш кортош охкийна лаьттара, наггахьа, ца догIачу дагца бIаьргин негIарш а доьллуш. Дехьо, дIатаьI-таьIначохь набарш кхетта, тоххарехь яйначу цIе ягначу кхерчана гонахьа Iоьхкачу тIемалоша, шайн ахнастарш ерзина когаш, тIетийсанчу тIеуллургин буха уьйзура кест-кестта. Лекха доцчу шина дукъа юккъехь, хIинца а кхоччуш, малхо дахкаран Iа яшаза йолчу цу майданахь тийна дара, геннахь лаьттачу хехойн меттахахьеш долу догIмин гIаларташ ца лерича.\nСийсара, кхеттачу беттан серлонехь хан яллалца некъ бинера цу жимчу къепало, кхоллабеллачу кхерамна, ша гена мел ели а гIолехьа хеташ. Ирхене некъ беш, Iаннин даккъаш лахлуш, уьш дIасхьатаьIаш кхоллаеллачу майданахь севццера садаIа дезна кхеран къепал. Кху къепалан жовхар долу, и лараме къано, ницкъ хиларх ларо везаро, кхерамазалла ларочуьнан декхарш совдаьхнера.\nНабар тар озийча санна бIаьргаш къевлина делахь а, сема вара гIудалкха тIехь Iуьллу Варзап. Ша арабаьккхиначу некъан ойла йора цо, хиллачуьнан а, хила дезачо а гойту масалаш, жамIан хьесапаш, вовшахаэдан некъ лоьхуш. Цунна дагадеара кхузткъе бархI шо хьалха, хIинца санна, шен метта къано Эйа а волуш, кху Бикан декхарш кхочушдеш Ваване а волуш, цу Нана-Аьрдине шаьш бина некъ. «Мас шо дара сан цу хенахь? БерхIитта! Кху сан кIента кIантал, шозза жима вара со. Цу тIе лай а вара. Сийдолчу орамах ваьлла кIант, суо вуйла а ца хууш. Э-э, ма дукха хи дахна-кх, цу «Эламунна» хин хорша чухула. Эйан весет, боккхачу гуламехь ас дIадовзийтаначу шарахь, суна кIант вира. Сан дас ГIарбас цIе тиллира цунна «Туштур» аьлла. Иза дара, гуьйренан хьалхарчу, «ахарсами» баттахь. Иза кхиош, кIезга дакъа лецира аса, даима тIамехь лаьтташ хиларна. ДIасхьахьаьжна а валале кIант кхиара, зуда ялийра, цунна а вира кIант, хIара Iуьллу Бика. Цу хенахь ГIарба вацара. ХурIад, Алуани, АрцIиб а, хеназа, тIеман цIаро къастийра сох. ЦIе тилларан рагI сайгахь хиларе терра, аса «Бика» аьлла цIе тиллира сайн кIента кIантана. «И бохург хIун ду»? олура соьга дукхачара, шайна хуушшехь, цу дашна чубиллина кхетам, «юккъехула бекъна хен» бохург дуйла. Муидан и боккха доьзал, гуш боцчу цхьана ницкъано бекъча санна хетара суна, ХурIадера, Алуанера, я церан доьзалашкара даьлла цхьаа бахьана доццушшехь. Ша лечу муьрехь, весет деш санна ГIарбас аьлла дешнаш ду, сан дагна Iаткъам беш а, уьш диц ца дойтург а: «Варзап! Бакъ волу нах хила хьо лууш велахь, хьайн тIаьхьенна тIедиллалахь, цIена орам болчу нехан зуди бен ца ялор. Ахьа, нах-орам боцчу, кхечу ваьран зуда ялаяхь, шайн гергарачарех къестарал совнаха, лай амал йолуш хила а тарало хьан тIаьхье. Къанвеллачу муьрехь, кху махкахь сийдиначу чкъоран стаг сох хиллехь а, даима суо сайна лай хеташ, «юккъехула бекъначу хенан» гара санна, айса суо къестош лелла ву со. Вайн нах-адамашна бевзуш бу, «ворхI да» олу кхетам. Цу чудиллина маьIна, суна хетарехь, ворхI дена тIекхаччалца хийрачух ларбина, цIеначу орамца доьзнарг ду. Цундела ахьа а, хьан тIаьхьенаша а ларо беза, ворхI да хийцаваллалца шайн орам». И тайпа цIе, Бикана тилларан бух, сан ден весетца боьзна бу сан. Иттех шо хьалха, нах орамах йоцу зуда яло Бика гIоьртича, ас дихкира цунна и захало дар. И бахьана долуш делахь а, иттех шарахь зуда ца ялош а лелла, Ваурхан кIента йоI ялира цо тIаьххьаре а. Сатесна ву со, сан несан кIант а хилла, суо валале, «Эла-Борз» аьлла цIе тилла цунна» бохуш, дагалецамаша Iехийначуьнан ойла, кIира хьалха, вовшахакхетарехь хиллачу къамелашна тIейирзира.\nЦу вовшахакхетарехь дакъа лоцуш вара: шен деца цхьаьна цхьатерра, «Маса-Суран» паччахьаллехь волу, ткъай пхиъ шо долу Ан-сур-да, цамгаро гIора дайъана волу, доьзткъе бархI шо долу да Ан-са-ди, цуьнан хенара а, цу махкахь динан да а волу Ваурх; иштта хьаша велахь а, веддарг волу Ассирин махкахь сийдечу ораман «суккалмат» волу Сисиктун Чимолли а. Цул совнаха, кху мехкан нуц а вара иза Сур-Шенан, Малх-Аьзнин йоI, Нур-сири яхна волу. Маса-Суран махкаца доза долчу «Ара-ба-эла» гIалан кIоштан лаьмнашкахь, ахлечкъана дахар долуш вехаш вара иза, Уднунна, Нинуа, Калха, иштта «Ара-ба-эла» гIалашкара элин ларам болуш иза велахь а. Паччахьаллехь волчу Тикульти-Нинуртас, уггаре а луьрачарех лору мостагI вара иза. Цу паччахьан шина кIантах, кIеда-мерза амал йолу, «Ашшурас тIаьхье елла» бохучу кхетамо, цIе кхоьллина волу Ашшур-надин-апал, Чимоллин доттагI вара. Ткъа шолгIа кIант Ашшур-На-арара, деца хилла ца Iаш, шен вешица а, цуьнан агIончашца а хьагI лаьцна вара. Цу махкахь сийдечу чкъора юкъахь, цуьнан накъостий а кIезга бара. Бакъду, тIемалойн могIарехь болчу юккъерачу хьалханчашна, ша хIайбатениг хира волу некъаш леладора цо. Цу шина кIантах, дена кхераме ца хетара хьалхараниг. Амма, шолгIачунна гонахьа доьзначуьнца, даима лерг сема латтадора цо, къаьсттина сурашна тIехь болу цуьнан Iаткъам лахбан. Иза дацара коьртачарех дерг. Башхалла ерг дара, цу махкара, сийдиначу чкъорах мел верг хилла ца Iаш, хьолахой болу массо а «там-караш», шайн паччахьна резабоцуш хилар. «Иштта хьал хилча, цу Ашшур-надин-апалан кара Iедал гIура долуш, болх хIунда ца бо аша?» аьлла Варзапас хаттар хIоттийча, Чимоллин серладаьлла бIаьргаш гича, иза кхийтара, цуьнан къайле йолчу кIоргене ша кхевдина хиларх. Цул совнаха, дуьххьал дIа мукIарло деш аьлла дацахь а, цуьнан къамелехь Iорадаьлларг дара, шаьш эшча, кху агIонгахь кIелхьардолийла хира юьйла хаарца доьзнарг. И тайпа жоьпалла тIеэцначо, шен махкана бохьург бала буйла шайна хаарна, хаддам болуш жоп дала ца ваьхьара цхьаа. Ца хуьлча даллалца, дIакхайкхина доцу накъосталла хира дуйла хаийтара, шен делла хьалхаваьлла жоп деллачу Ан-сур-дас. Иза дицделла вацара, ткъа шо хьалха, «гола хIотта!» аьлла, цхьана туртано тоьхна шен да веалара вахийтача, шен тIеман урхалча човхош, воьжначара Ан-са-ди кху Чимоллис хьалагIаттор. Паччахьан кIентан доттагI волчу Чимоллина, зулам дан ца хIоьттира и «туртан». Цу шарахь нисделира, бер долуш ша кIелхьара ваьккхиначу Сур-Шенан йоI, Нур-сили цо маре йигир а. И мур бара, «Аренца-хин» аьрру бердаца «махбаран йист» кхуллуш, цигахь, «Кар-Тикульти-Нинурт» олу гIала ян, гонахьарачу мехкашкара ял лахьон, цо шен бIош оьхийту зама.\n- Сийдолу Сисиктан Чимолли! Алахьа бакъдерг, цу Нинуртас лелийна некъ кобалбеш цо а, цул хьалха хиллачу церан дайша а, лулахошца лелийнарг дуьсар ду, я дац, цу Ашшур-надин-апалан юкъаметтиган дахарехь? – хаттар дира Варзапас хьеше.\n- Сан гергарло долчу, суна вевзучу паччахьан кIентан амал тайна а, къеда-мерза а ю. Къаьсттина, ламанхошца уьйр йолуш ю цуьнан ойла. Цо олуш хезна ду суна, иштта дешнаш: «Невречу ламанхойх, даиманна, бартхой бан безара. Цаьрца вай машаре хилча, со тешна ву, дукха халонаш ша-шаха дIаевриг хиларх».\n- Сан кхин цхьа хаттар дара хьоьга дан, лараме Чимолли. Алахьа, хIун орам болуш ду, цу шун сийдиначу чкъоран, паччахье цIеххьана кхоллабелла и цабезам? – юха а хаттар дира Варзапас.\n- Цкъа делахь, шен тIеман кхиамех куралла йиначу паччахьна, тахана ладаме а, я ларам беш а яц, цу Нана-Ашшурера и «Къанойн Кхеташо». Ткъа цуьнан декъашхой, шайн дайшкахь дуьйна сийдеш хиллачу чкъоран тIаьхьенаш ю. Даима коьртехь хиллачу Ашшуран сий лахдина кху тIаьххьарачу шина паччахьас, цхьаммо Калха-ГIала ойъуш, шолгIачо, шен цIарах, исбаьхьа керла гIала-пачхье кхуллуш, цу Нана-Ашшурана гергахь. Шалман-Ашаред къаношца ларам болуш а, дагаволуш а вара, генаваьллехь а. Амма хIара, хьерадаьлларг лелош ву. Паччахьан гIалан кетIахь, масех дийнахь тIе ца оьцуш латтабо цо сийдерш а, динан дай а. «Там-карана» тIера, цхьаа хама боцуш, ши цIука йоккху. ШолгIа резабацарш доьзна ду, доллу Iедал, цхьана паччахьан карахь хилар. И санна дерг, маца хилла? Цу Сийлахьа-Везачу «Ашшур» «энис» йилла аьлла бохуш, харцдерг дуьйцуш, цкъаллига цкъа цхьанни а гина йоцу исбаьхьа гIала кхоьллина, хIара дайтта шо ду шен кхерчана тIехь бен урхалла доцу Iедалхой, цуьнан лай болуш санна лела. Адам къеделла, тIемалошна юкъахь а хаало, гIам-гIим деш берш. Кху тIаьхьарачу вуьрхIитта шарахь, шайн довш доллу сий ду, цаьрга лалуш доцург. «Касситашка», «хеттишка» шаьш дIанисдалар, ловш дац дукхачара. Кху тIаьхьарчу хенахь, тIемалой айъаелла жигаралла шена дуьхьала ца хилийта, царна оьшшург латтадо цо. Ирриди, Вашшукани105 , ма-дарра аьлча, «Ханигальбатан» хилла латта, тахана хеттин карахь ду. Хуррин доккхаха долу ваьран дакъа, «Ков-ка» махкарчу, «Эла-Барз»106 олучу лам кIеларчу аренашка дIакхелхина. Вуьш, шун лаьмнашка хьаладевлла, иштта а, дуькъа Iачу шуна тIедуьссуш. Бухадисна ваьрраш, юьхь йоцуш довш лаьтта, шайн дукхаллица кIелахьарчийначу «ахламуша», къилб-малхбузерачу «мушкаша». ГIаланашкахь, чIагIйиначу гIепшкахь Iаш болу «хеттиша», ханна баьхкича санна церан мутт дIаозар бен, кхечуьнан бала болуш бац. Иштта хьал ду-кх, цкъа шун хиллачу цу махкахь а. – элира, шен санна, кху чохь Iачеран а сагатдалар луачу хьешо.\n- Сан, кхин цхьа хаттар ду хьоьга дан: и «Ашшур» «эни» Ассур-ГIалахь ву, я Тикульти-Нинуртас кхьллиначу цу керлачу гIалахь ву? – аьлла, Варзапас диначу хаттарх цецваьллачу хьешо:\n- Муха!? Ашшурахь ву-кх – элира.\n- И дика ду. Хьайн къамелехь, ахьа элира: «…хьерадаьлларг лелош ву» Тикульти-Нинурт. Иза иштта хилча, Нинуртах, вуьззина кхачаме паччахь ван, хIунда гIерта шу?\n«Эшапаша» эгIийна стаг, чу а вулли, цунна дарба ца леладо вай? Шен исбаьхьа гIали чувоьлла Iачу Нинуртана гонахьа, цкъа хьалха, даррехь хьагI гойтуш боцу го а бай, къинхетам боьхуш теIамаш байта, цу Сийлахьа-Везачу «Ашшуре», «Вайна дукхавеза и Тикульти-Нинурт, хьераваьлла!» аьлла дIа а кхайкхадайти. Массо а аьрда цIеношкахь хьоле сагIанаш дахийта боллу «энин» цIарах, шайн паччахь товалар доьхуш. И дIакхайкхиначул тIаьхьа, чу а, я ара а хаам хира боцуш, Тикультин гIала, гуш боцчу гура йолла. Адаман ойла, аша лелочух кхоччуш тешча, Ашшур-надин-апал, Ашшуран паччахь дIакхайкхаве. Цуьнан ваша, аша иштта гура юкъа воьлчахьана, цIий а ца Iанош Iедал шун карадогIура ду. – забаренна олуш санна, къано къежира.\nЦо и къамел дечу юкъана, хьаша тергал веш Iачу Ваурхас, шен чухара беснин доьлаш цергашца лоцуш, лазар хьодийтуш Iевдира, ша-шаха къажа гIоьртина юхь сацош. Гонахьа Iачеран гIайгIане яххьашка а хьожуш, Варзапан забар ша тергал ца йича санна, ша деш хиллачу къамелана тIе, юхаверза гIоьртира Чимолли.\n- Хеттин паччахьо Арнувандас а ваийтинера шен векал: «ахламух шу латахь, церан бартахо со хиларе терра, шуьца бинчу бартана а со сагаттадеш ву, сан «эни» дохковаларна кхоьруш» аьлла. Амма, цу «ахламун» эргIада болу лаамаш, цу Сийлахьа-Воккха волчу «Ашшурас», дукха ловра буй техьа, аьлла хеташ ву со.\nпродолжение следует в частях 9, 10, 11 и 12.\nПросмотров: 880 | Добавил: erzu | Рейтинг: 5.0/4


ГIалгIайн духьалонехь лоьху махкал арахьара лар\nКхечу пачхьалкхашкарчу фондашкара ахча оьцучу шина юкъараллин вовшахтохарехь цхьанаметта маситта сохьтехь цӀийнах хьаьжна ницкъаллин структурийн белхахой ГIалгIайчохь. ДIадаьхна фианансин а, кхин долу а документаш.\nЦу хьокъехь бинчу сацамехь дуьйцуш ду, талламаш беш бу республикехь хиллачу дуьхьалонан акцешна ахчанца гIо дарца и ши вовшахтохар декъа хилар къастош.\nГезгмашин-беттан 24-хь таллам бира Несарарчу "Ресурсный центр 'Развитие'" вовшахтохарна, ткъа иштта цIийнах хьаьжира Соьлжан кIоштахь ехачу меттигерчу "Институт социальных изменений" вовшахтохараллан куьйгалхочун Дзейт Залинин.\n"Талламаш бар дахделира "Развитие" центран офисехь 6 сохьтехь гергга. ДIадаьхьна кехаташ, шайна юкъахь финансийн документаш а долуш. Тхуна сацам гайтира цIийнах хьажар дIадахьаран бахьана дуьйцуш болу. Цу тIехь аьлла дара, талламаш беш хиларх лаьцна, дуьхьалонан акцеш вовшахтухуш а, царна ахча луш а оха дакъалаьцна я ца лаьцна къастор Iалашонца, – дийцира цу центран куьйгалхочо Ахильгова Джаннетас.\nЦо билгалдаккхарехь, церан вовшахтохараллехь цу тайпа талламаш дуьххьара беш бу: "Тхан центр болх беш ю 2013-чу шарахь дуьйна. Оха накъосталла дон кхин йолчу Iедалшца йоьзна йоцчу вовшатохаршна болх беш, синӀаткъаме гIо до оха зударшна, наъосталло до кегийрхошна. Хьалха цу тайпа мероприятеш ца хилла. Хилара юстицин министраллин а, прокуратурин а талламаш, амма царах чекхйовлу ерриг а вовшахтохарш. Со яц дуьхьалонан боламан жигархо. ТIаьхьарчу шарахь, могашалла галъяьлла хиларна, буьззинчу барамехь юкъараллин болх беш а яц со".\nАхильговас бинчу хаамца, церан центрана гIо деш ю Iамеркера Дуьненаюкъара глобалан зударийн фонд а, ткъа иштта бахархойн бакъонаш ларйон Фонд а. Цара делла ахча чекхдаьлча а, волонтёрашка гIо дар а доьхуш, шайн болх саца ца бора шаьш, боху юкъараллин жигархочо.\n"Институт социальных изменений" вовшахтохаран куьйгалхочун Дзейт Залинин цIийнах хьаьвсира 2 сохьтехь чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан Къилбаседа Кавказан федералан гонехула йолчу коьртачу урхаллан "Э" Центран белхахой.\n"Тхан нана а, бераш а дара цIахь. «Э» Центран белхахоша элира, талламаш бар доьзна хилар, дуьхьалонан акцешна ахча делла сурсаташ лахарца. Суна хаарехь,толлуш ю кхечу пачхьалкхашкарчу фондашкара ахча оьцуш хилла ерриг а, НКО олу, коммерцица йоьзна йоцу вовшахтохарш.\nСо яц дуьхьалонан боламан жигархо. Тхан Институт кхоьллина 2008-чу шарахь. Стохка Товбеца-бутт тIекхаччалц цуьнан цIе яра "ГIалгIайчоьнан хьехархойн цхьаьнакхетар". Кху тайпа мероприятеш цкъа хилла яцара тхоьца", - дуьйцу Дзейта.\nГIалгIайчоь -- «Институт социальных изменений» вовшахтохаран проектан декъашхой\nЦо билгалдаккхарехь, цаьргара кехаташ дIадаьхьна кхаа проектехула. Царах цхьаъ ю зударийн бакъонашкахула семинараш дIаяхьар. Важа проект ю мехкарша волонтёрийн боламехь дакъалацарца йоьзнарг. Ткъа иштта оха кхочуш йинера «Практика социологических исследований» олу проект а. И кхо проект кхочуш йинера, Британерчу "Машарбар" а, Германерчу Бёлль Генрихан а фондаша гIо а дина.\nДзейта билгалдоккху и проекташ политикица йоьзна ца хилар.\nДагадоьуйту, Марсхькху-беттан 16-хь цийнах хаьвсина хилар "Правовая инициатива" вовшахтохаран Несарарчу офисехь. Цу офисан куьйгалхочо Барахоев Мохьмада иза дузу шаьш "митингаца доьзначу гIуллакхехула" жоьпе озийначу гIалгIайн 8 жигархочунна гIо деш хиларца.\nКхушара Зазадоккху-баттахь Магасехь митинг хилира, Нохчийчоьнна а, ГIалгIайчоьнна а юкъахь билгалдаьккхина доза нийса дац аьлла хетачу наха дакъа а лоцуш. ШолгIачу дийнахь и акци дIайирзира, цуьнан декъашхошна а, ницкъаллин структурийн белхахошна а юкъахь тасадаларш а хуьлуш.


СивьегӀ — Википеди\nСивьегӀ (фр. Civières) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.\nДозанашца йу Каень, Вексен-сюр-Эпт[d], ФугӀ-ан-Вексен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=СивьегӀ&oldid=7843528»


"Машукан" керт цIанъеш дакъалаца реза ца хилла Нохчийчуьра кегийрхой\nМарсхьокху-бутт 16, 2018\nОьрсийчоь -- Путин Владимир ву "Машук" форуман декъашхошна юкъахь.\nНохчийчуьра кегийрхой реза ца хилла Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир вогIу аьлла, "Машук" лагеран территори цIанъеш дакъалаца. Цунах лаьцна яздо "Коммерсант" газето.\n"Экологин проект" аьлла цIе а тиллина, гуттар чIогIа лагеран территори цIанъян сацам бина хилла форуман куьйгалхоша. Амма Нохчийчуьрчу декъашхоша тергал ца деш дитина иза. Нохчийн кегийрхошна хетарехь, иза дан дезаш бара цу гIуллакхна леррина кечбина болу кхин нах, яздо "Коммерсанто".\nОццу хенахь Znak.com сайто, "Машук" форуман зорбанан сервсисна тIе а тевжаш, яздо, шайн лаамехь кхочуш ечу кхаа проектах – дарбанан хIусаме бахар, берийн хIусаме бахар, территори цIанъяр – нохчаша дакъа ца лаьцна нехех территори цIанъеш.\n"Машукан" векалша билгалдаккхарехь, цIано яр дацара лагеран кертахь. Ткъа иза ечу агIор бехаш бацара форуман Нохчийчуьра декъашхой, хаам бо сайто.\nОьрсийчоьнан президент Путин Владимир хилира "Машук" кегийрхойн лагерехь кхаарин дийнахь Марсхьокху-беттан 15-хь. Кавказ.Реалиин корреспонденто бинчу хааца, Путина цигахь яьккхина цхьа сахьт гергга хан.


Зама! Де-дийне, шо-шаре долуш, сихъелла йоьду иза. Даханчу шеран 17-чу апрелехь 51 шо кхечи, Нохчийн пачхьалкхан радиохь болх бан Роза йолаелла. Хьанна ца евза вайн махкахь Эльмурзаева Розин ц1е? Цу хаттарна жоп леха ца оьшу. Жима а, воккха а хуьлу цуьнан озе ладог1а са тесна. «Къамел до Соьлжа-г1алара! Маршалла ду шуьга, лараме радиоладог1архой!» Иштта, мерза маршалла хаттарца, х1ора х1усаме д1акхачадо Розас шен зевне, сирла аз. Шен дахаран доккхаха долу дакъа-50 шо, радиоца доьзна ду цуьнан…\n1957-чу шарахь, вайнах Казахстанера ц1а баьхкича, Розин 15 шо бен дацара. Х1етахь нохчийн газетийн а, радион а редакцеш х1етта меттах1иттош хиларна, тоьаш бацара белхалой. Нохчийн мотт к1орггера хууш йолу Роза, «Ленинан некъ» газетан редакце зорба тоха 1ама йигира. Цу газетан редакце радиопередачашна зорба тохийта вог1ура Магомаев Хас-Мохьмад, радион нохчийн редакцин коьрта редактор хиллера иза. Наггахь Розас зорба тухура цуьнан материалашна, ч1ог1а реза хуьлура иза йо1а бинчу балхана. Хас-Мохьмада цкъа хаьттира цуьнга, радио редакце балха йог1ур ярий иза, аьлла. Балха йоьду хан йоцчу Розина хала дара жоп дала. Амма кхочуш хуьлуш берг йоь1ан деган лаам бара. Ц1еранаш реза хиларца, 15 шо долу къона йо1 1957-чу шеран апрель баттахь радио балха яхара. Болх а беш деша а дийшира. Дукха хан ялале кхайкхийра дикторийн конкурс. Цу зиэрех кхиамца чекхъелира Эльмурзаева Роза. Цуьнан дахарехь иза боккха кхаъ бара. Йоь1ан аз тайна, телевидени йола аьлла дехар а дира цуьнга. Камера хьалха охьахиъча, йовлакх д1адаккха деза элира. «Со нохчийн йо1 ю. Йовлакхо йоь1ан сий до, хаздо цуьнан духар а. Со реза яц, сайна дас а, нанас а деллачу оьздачу г1иллакхна дуьхьала яла. Сан белхан меттиг радиохь ю», - аьлла д1аяхара цигара Роза. Х1етахь дуьйна, ша юхьар лаьцна некъ д1а ца хоьцуш, адамийн дегнашчу цхьа ша тайпа йовхо кхуллуш, синпарг1ато йохьуш, радиохула дийкира Розин зевне аз…\n1960-чу шерашкахь молланаш емал бора, дина дуьхьал дош ала ца луурш чубухкура. Дина дуьхьал вовшахтоьхначу гуламера йина передача радиоладог1архошна еша дуьхьало йира Розас. Делах а, шен нахах а яьхьар яцара иза цу т1ехь яздинарг д1адеша.\nЙоккхачу г1овг1анца д1аяьккхира йо1 балхара а, комсомолера а. Вайн дайша лардеш схьадеанчу исламан аг1о лацарна, гергарчара а, ца бевзачу наха а дозалла дора Розех.\n«Ленинан некъ» газетан редакцехь масех баттахь болх бира. Радиохь шаьш реза болу диктор цакарорна, дина дуьхьал передача йоьшуьйтур яц аьлла, радио юха йигира Роза…\nОьзда нана, къонаха зуда, Розас г1иллакхе, ийманца хьалакхиийна шен кхо бер. Йоккхаха йолчу Лолитас Пятигорскехь чекхъяьккхина фармацевтически институт, к1анта Мамеда Соьлжа-Г1алахь чекхъяьккхина хьехархойн институтехь физически факультет а, Новороссийскехь - финансови институт а, ткъа жимаха йолчу Асета вайн Нохчийн пачхьалкхан университетан химико-технологически факультет чекхъяьккхина. Кхетош-кхиоран болх шуьйра д1ахьош хьалакхуьуш ду Розин берийн ворх1 бер а.\nПенсе яхар бахьана долуш, цхьа к1еззигчу ханна юкъараяла дийзира Розин ша бечу балхах. Сингаттамаша ойланаш хьулъеш, балхана саготта йолуш, д1аоьхура денош, беттанаш. Амма дог ца 1еделира. Дукха хан йоццуш иза юха а балха араяьлла. Юха а «Вайнах» радиохула дека доладели Эльмурзаева Розин ц1ена, сирла аз, х1ораннен а х1усамаш серлайохуш. Цуьнан аз д1аоь олхазарийн эшарех, шовданийн хьаьаналлех. Махкахошна девза, деза Розин аз. Ладоьг1у цо тоьлла д1ахьочу передачашка. Тамашийна цхьа х1ума ду, шерашца хийца ца луш, къона а, хаза а и аз латтар.\nТахана Роза йоккхаейо, вайн республикехь хуьлуш болу дика хийцамаш ладог1архошна д1абовзийта шен йиш хиларо. Цунна доккха совг1ат ду, радиохула назманаш хазийта йиш хилар, ламазанна молла кхойкхуш хазар, дерриге а Далла хастам барца дерзош хиларна. Роза йоккхаейо вайн халкъах а, махках а, вайн оьздачу адамех а, вайн хазчу г1алех а. Цу т1ехь цо доккха баркалла боху вайн Президентана Кадыров Рамзанна…\nХ1ор 1уьйранна радио балха йог1у Роза, шен башха аз юха а ладог1архошна д1акхачо:\n- Роза, 1уьйре дика йойла хьан! Хьо балха йог1у! Дала сий дойла хьан! – Маршалла хотту цуьнга, дуьхьал мел кхетачара.\n- Далла дезийла шу! – елакъажарца жоп ло Розас.\nСо жима йолуш, «Эшарца доттаг1алла долчарна» аьлла йолчу концерташка сих-сиха ладуг1ура аса. Х1етахь радиош массеран а х1усамашкахь яра. И концерташ х1иттошъерг яра эшарийн редактор Ахмадова Тамара, ткъа Розас уьш д1айоьшура шен хазчу озаца. Т1аьххьаре а цу редакце кехат дахьийтира аса, сайна хазахета илли алийтар доьхуш. Розас, шен хазчу озаца, сан кехатан мог1анаш радиохула деша долийча, дукха самукъадаьлла, сайн дена т1еедира со. Таханлерачу дийнахь, айса и концерташ кху вуьрх1итта шарахь д1ахьочу хенахь, Розех таръяла г1ерташ хуьлу со, амма атта дац цуьнан озе кхача. Со йоккхае, Роза сайна евзаш хиларна, цунна юххехь со болх беш хиларна. Ас цуьнгара схьаоьцу уггаре а пайдениг, нохчийн маттахь зеделларг, дагайолу цунах массо а х1уманна т1ехь. Роза массаьрца а ю г1иллакхе, комаьрша, сий-ларамца йоккху цуьнан ц1е ерриге а теле-радио компанехь.\nЭльмурзаева Роза лаккхарчу категорин диктор ю, 1978-чу шеран 10-чу майхь, вайн республикан «Культуран сийлахь белхахо» аьлла ц1е тиллина цунна, 1985-чу шеран 23-чу сентябрехь елла цунна «Къинхьегаман ветеран» аьлла мидал.\nДукха хан йоццуш хиллачу Дуьненаюкъарчу «Дашо пелаг» аьлла йолчу конкурсехь 1-ра меттиг яьккхина, нохчийн маттахь уггаре а тоьлла передача ярна, елла Розина кубок а, иштта диплом а.\nДала т1аьхье беркате йойла хьан, хьоме Роза.


Бонкур (Эр) — Википеди\nБонкур (фр. Boncourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Каюе-Оржевиль, Сьерре (Франци), Арданкур-Кошерель, Мизере. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бонкур_(Эр)&oldid=6712751»


ГIадужу-бутт 20, 2013\nОьрсийчоь -- кегийн нехан тоба ю "Бирюза" йохка-эцаран центран кораш отуш, ГIадужу-беттан 13, 2013\nТайп-тайпанчу динашкара дуккха а къаьмнаш цхьаьний дехачу, йоккха, Оьрсийчоь олучу пачхьалкхана урхалла дечу Москохара Iедалша тидамза дуьту, гIазакхийн кхечу къаьмнашка йолу хьагI-гамо. Ма-дарра аьлча, цунах пайда оьцу, шена кхане йоккхуш.\nОьрсийчохь Iаламат дукха хьулу шайна, гIазакхашна юкъара девнаш. Герз долуш, доцуш, караеънарг тухий а, вовшен карах баларш а ду шортта. Къаьркъа меллачехь иккхина буй-тIарий, мел лаххара а, цхьаъ велларг вуьсуш доьрзуш хуьлу.\nЙоккха тоба вовшах а тоьхна, цара кхечу къомаха волчу цхьана-шина стагана ден тIелатарш а, кеп-кепара чаккхе йолуш нисло. Цкъа цара воь, юха царах вуьо.\nМасала, кавказхошний, оьрсашний юкъахь даьлла дов доладалар бахьана, доккхачу декъана, оьрсаша буьйцу оьзда боцу мотт хуьлу. Цара и мотт вовшашна юкъахь буьйцуш лортIехь хетахь а, уллехь болчара, иза хезачара, шаьш сийсазадеш санна тIеоьцу.\nМоскохара цхьана гIаьххьа езачу, дика кхача кечбечу ресторан чохь хевшина Iаш дуккха а нах бара. Масех нохчийн доттагIа вара шайн хIусамнаношца, берашца кхачанах самукъа а долуш, забаре къамелаш деш, хевшина Iаш. Царна нацкъаро хиина Iаш гIазакхийн кегийчу нехан тоба яра. Шайца зудабераш дара аьлла ца Iаш, боьха, цIена мотт бийцара, мохь туххуш, къаьркъано жимма бохбинчу къона наха.\nУьш ресторанан массо маьIIехь хезаш бара. Церан агIора дIахьовсахь а, хIума ала ца хIиттара ресторанера хьеший. Эххар а, шайн бераша а церан эвхьазчу къамелашка ладугIий тусаделла цхьа нохчо хьала а гIаьттина, гIовгIанечу, оьзда боцу мот буьйцучу тобанна тIевахара.\n«Тхоьца зударий, бераш дара, я къамел меллаша дахьара аша я, оьзда доцу дешанаш ма леладахьара», аьлла дина дехар, шаьш ца ларар санна хийтира гIазакхашна. «Тхо тхайн цIахь ду, тхайна луъу мотт буьйцур бу оха. Реза вацахь, хьайн зуда, бераш эций, хахкалой, хьайн цIа гIо», аьлла дара жоп. Уллехь хиина Iачу кхечо гIазакхийчо кхин а маьттаза хIума элира.\nЦигахь иккхина тасадалар, гIазакхашна яй чевнаш еш дирзира. 3 шо арахь даккха туьйхира, оьзда боцу мотт ца бийцар деха тIеваханчу нохчочунна. И кхо шо чохь ца даккхийта, кхеташ ма-хиллара, теттина ахчанаш кховдон дийзира Москохарчу кхелахошна.\nОьрсийчура кхелахошна йоккха са ю, нохчо юкъахь волу дов листар. ХIунда аьлча, кхело нохчашна кхайкхон таIзарш луьра а, такха тIейохку хенаш еха а, набахтеш Оьрсийчоьнан уггар генара, шийлачу кIошташкара хуьлун дера, тIе даккхий декхарш хьерчош, кхелахошна ахчанаш лой, оьрсийн низамийн системех ларбала хьовсу нохчий.\nДукха хан йоццуш, Оьрсийчохь рогIера дов иккхина. Цу тIехула хIокху тIаьхьарчу кхаа шарахь уггар йоккхачех йолу дуьхьалонан акци дIаяьхьира Бирюлево-кIоштара оьрсаша. Аьлча а, тIаьхьуо гучу даьлла ма-хиллара, ира-кара хIиттийначу оьрсийн националисташа. Уьш кегийн нах муьлаш бара а, ира-карахIиттийнарш муьлаш бара а, программехь тIаьхьуо дуьйцур ду эксперташа.\nОфициала болчу хаамашца, Азербайджанера вахархочо Зейналов Орхана ГIадужу-беттан 10-чу дийнахь урс диттина, вийна оьрсийн къомаха волу жимастаг Щербаков Егор. Хилларг ма-дарра, тахана а дуьйцуш дац. И дов Щербаковца хиллачу зудаберана тIехула даьллера, алар доцург.\nГIадужу-беттан 13-гIа, КIиран де суьйренга лесташ, расистийн дIахьедарш деш, дуьхьалончийн тоба Москохарчу Бирюлево-кIоштара йохка-эцаран центрна чуяьллера, кораш отуш. Вуьйш, мигранташа белхаш бечу, Европехь а уггар йоккхачех ларалучу хасстоьмийн базина чоьхьабовла хьаьвсира. Дийцарехь, циггахь болх беш хилла Зейналов а. Амма тIекхаьчна хиллачу полицино юхабаьхнера, къаьркъано бахийна кегий нах.\n23 стаг, царна юкъахь 8 полисхо а волуш, чевнаш хилла ву цигарчу тасадаларшкахь. 400 протестхо лаьцнера, амма царах дукхах берш вуно сиха дIахийцира. Полици юха а мигранташна тIейирзира. ГIадужу-беттан 14-чу дийнахь Бирюлевора хасстоьмийн базехь лаьцна чувоьллира 1,200 мигрант.\nДийцарехь, Москох кхин дIа а рейдаш дIахьуш ю полици, арахьара тIебаьхкина нах чу а бухкуш.\nПолитолог, Орешкин Дмитрий\nМоскох-гIалахь а, цуьнан йистошкахь а дела денна вуоь, мел-лаххара цхьа шиъ я масех стаг. Билггал цу девно хIунда гIаттийнера кегий нах. Оьрсийчура политологана Орешкин Дмитрийна хетарехь, и нах шаьшха ца кхеттера вовшах. Царна деш урхалла дара.\nОрешкин: Суна девзачу, Москохара адамаш дайъаран хьесапехь, дийнахь I-2 стаг воь. ХIинца хIара стаг вийчий бен ца хилла, оццул даккхий къепедацарш дан бахьана. Цу гIуллакхана юкъа ца гIерташ, нацкъара хьаьжча гуш ду, иза леррина меттахдаьккхина хилар. ХIокху беттан итталгIа де тIекхочучу буса хилла ду стаг вер. Къепедацарш 13-чехь хилла. 3 дийнахь цхьана наха леррина юкъараллин ойла карзахъяьккхина.\n"Къоман гулам" бохучу гIуллакхана кечамаш бина. Интернетехь дика гуш ду иза. Социалан машанашна тIехь кхайкхамаш бина. Кхеташ ду, юкъаралла цIеххьаша гуламехь гул ца еллий.\nЦхьаммо тIе а диллина, арабевллачу цхьана нехан тоба ю. Цхьаммо къаьркъа ма кхехьна вовшаштоьхначу цу нахана тIе. Цхьаммо кхайкхамаш а ма бина. ХIумма а хала ма дац иза къастон, лаам хилчхьана.\nСо шек ву, цхьана урхаллера телефон а тоьхна, шайга "стаг вер толлучу хенахь, цуьнан дуьхье кхача гIерташ тIех чуьра ма довла" аьлла, къамел дича, уьш чуьра бевриг хиларх.\nМаршо радио: ХIун тайпа нах бара Бирюлевехь къепедацарш динарш? Мила ву царна Iуналла деш верг?\nОрешкин: Аьчкан чIунаш диттина, журналист Кашин Даймохк беза Iамийна болу, "оьрсийн держава" ларъярхой хила а тарло уьш. Футболан фанаташца боьзна болчуха болу тIемалой хила а тарло. Уьш а, Кремлера администрацино кхобуш бу.\nИ ша йолу "шпана" леррина Iамийна, питана муха таса деза Iамийна ю, оьшучу хенахь демократин хийцмаш сецош царах пайда эцархьамма.\nЦул сов, вайна бевзачу наха царех пайда оьцу, хьал къовлуш, маьршонаш хедош.\nМасала, Болотная майданахь массо хIума маьрша дара, шайна дIаяхьа бакъо еллачу митинге боьлхуш бара нах. Машенаш ягон гIерташ а, куьзганаш ата гIерташ а цхьа вацара. Ткъа кхузахь, юьххьера дуьйна низамна дуьхьала дара.\nМаршо радио: Делахь а, къаьркъа малийна, ира-кара хIоттийна, араяьккхинчу оьрсийн кегийрахойн тобано диначуьн башха кIорге ма гIерта аьлла, лакхара делла омар ду аьлла хеташ ву политолог Орешкин. ХIунда аьлча, цуьнан орамаш долу меттиг гучуер ю.\nОрешкин: Стаг вийна кхо де даьллачул тIаьхьа "оцу къоман гуламо" гIуллакх теллина даьлла хила деза хIунда боху? Йохка-эцаран центр я хасстоьмийн базар тIекIелъяккха хIунда боьлху? Цхьаммо аьлла, стаг вийнарг цигахь лечкъаш ву. Полици барт-хеттарш дIахьуш ю. Кхузахь полицин хьаькамашна чIогIа хала ду. ХIунда аьлча, цаьрга лакхара схьа аьллачух тера ду, "башха кIорге ца гIерташ, цхьа кега-мерза нахана таIзарш де".\nХасстоьмийн базехь мигранташ лоьцуш ю оьрсийн полици, 2013\nОцу кепара, кхузахь ши хIума ду. Полицина тIехь церан коьрта белхан декхар дIакхехьар - къепе латтор я, чекистех бозуш хилар ду. Цара (чекисташа) олу, "таллам чекхбаллалц дIабахьа ца оьшу".\nМаршо радио: Политолога Орешкин Дмитрийс ма-боххура, хьагI-гамонан къепедацарш Iедалийн планаца дIадаьхьна хилча, кхин дIа а и тайпа тасадаларш хила тарлой? Къамел доцуш, уьш хир ду элира политолого.\nОрешкин: Иза ца хилча ер йоцу процесс ю.\nХIунда аьлча, цхьана агIора меттахъевлла ойланаш ю. Вукху агIора, и ойланаш яьссачу меттехь кхуьуш ма яц. Дерриг дуьненахь а тIебаьхкинарш башха кIеда-мерза ца оьцу тIе. Кхузахь цхьа шен амал йолу социалан гIиллакх ду. Хаттар муха ду аьлча - ахьа и гIиллакх дузадо, я, хьо иза охьатаIон гIерта?\nБирюлевохь хилларг муха дара аьлча, и гIиллакх дузорна тIехьажийна дара. ХагI кхиор дара. Хьанна тIехьажийна дара бохург ишта маьIне дац. Оцу хьогIан куц-кеп ду. "Го баьккхина мостагIий бу. Чоьхьа а мостагIий бу." МостагIий лехар а, царна таIзар даран а система - коьртана аьрта хилар ду. ХIунда аьлча, цивилизацех иза муха къаьсташ ду аьлча, бехкан цхьаъ жоьпалле виллар ду. Ткъа корта аьрта хилар - цхьа тоба бехке яр ду. Дукхаллехь бехке бар. Масала, буржуйш бу бехке. Я жуьгтий бу бехке. Я, (Iамеркан) пачхьалкхан департаментан векалш бу бехке. Я, Москох "понаехавшие" олу, тIебаьхкинарш бу бехке. И ойла чIогIа шуьйра яьржина ю.\nГуттар а, дика кечбинчу аьшпашна бухахь бакъдолчуьн цхьа кийсиг хуьлу. "Хаъ, тIебаьхкина. ХIаъ, дог иэтIадо цара".\nАмма, маьIне дерг, Iедална хеташ дерг ма ду. Сецор я гIортор яр? Iедало гIортор йо. Цхьаннена къайле яц и футболан фанаташа оцу батош атарехь жигара дакъа лоцуш хилар. Ницкъаллийн структурашкарчу тайп-тайпанчу нахаца ша-тайпа нийсса уьйраш йолуш хуьлу уьш.\nМаршо радио: «Наши» олучу боламан векалийн Селигерехь дIахьуш долу цхьаьнакхетарш а ду боху Орешкина, Iедалийн цу идеологина тIедоьгIна. Ишта аттачу баьккхинчу кхетамах дика кхуьу оьрсийн юкъаралла. Масала, жуьгтий бехке бу – уьш дIабаха беза. Нохчий бехке бу, тIе бомбанаш йиттина, уьш хIаллакьбан беза. ТIаккха, буьххьехь кIохцалх буьйцина, леккха бетонан пен бан беза, Нохчийчуь бахархой Оьрсийчу ца гIертийта. Иштта кхин дIа а.\nИ тайпа ойланаш юкъаралло хьовха, оьрсийн политикаша гIарайоху. Уьш хIинца а бу оьрсийн пачхьалкхан ДУМехь, тIеман министраллашкахь, герзийн урхаллашкахь, Москох-гIалин администрацехь а. Дукхах хан йоццуш Москохан мэр харжале дIаяьхьначу харжамийн кампанехь мигранаташ а, оьрсий къомаха боцурш а сийсазабохуш, уьш мел йолчу проблемийн бухе бохкуш дара, кандидаташа дина къамелаш. Уьш сингаттамца тидаме ийцира адамийн бакъонашларъярхоша.\n«Гражданское содействие» организацин куьйгалхочо Ганнушкина Светланас элира цу хьокъехь.\nАдамийн бакъонашларъярхо Ганнушкина Светлана, Мангал-бутт, 2013\nГаннушкина: Нах реза бац хуьлчунна а, бакъонийн органаш бечу балхана а. Шаьш кхерамазаллехь ца хета царна. Иза цхьана агIора ду. Вукху агIора, Iедало цу ойланех пайда оьцу.\nМоскох-гIалин мэран харжамашкахь массо аьлча санна, кандидаташа дина къамелаш вай дагадакхийтича, уьш цхьа а юха ца велира, националистийн карта лелорах.\nМаршо радио: Ша воккха либерал а, демократ а, Кремлан а, цуьнан муьтIахьанчийн а коррупцица къийсам латторхо а лоручу Навальный Алексейс – Москохан мэран дарж къовсуш иза а вара - Бирюлевохь къепедацарш динчу кегий нахана гIортор еш дIахьедар дира, «пекъарш, цу хьола тIе баьхна уьш», боху маьIна долуш.\nБашха кIорге ца хьоьжуш, цхьа жимма а ойла йича дика гуш ду, низамехь болчу а, боцчу а мигрантех юха а, тIаккха а пайда оьцурш Iедалш хилар. Iедална луш ял йоцуш, чIагIбина белхан барт ца хилча, мигрант балха эцнарг шена луъург дан йиш йолуш ву, цу мигрантийн бакъонаш кIоршаме талхорна тIекхаччалц. Дукха хьолахь, иза ишта дан а ду. Бирюлевера хасстоьмийн базе лаьцна аьлча, цуьнан боккъал болу долахой ФСБера бу бохуш дуьйцу. Хасстоьмийн базе ваха бакъо ца хилла, ур-атталла, цига хьажар тIаьхьа долу «участковый» олу полисхо а.\nПолицин белхахойн йозуш йоцчу профсоюзан куьйгалхочо Пашкин Михаила дийцира цунах лаьцна.\nПашкин: Базаршка чу буьтуш бац а бацара полисхой. Царна дихкина дара гучубовла а. Базарна тIехьажа везаш волу участковый волчунна а ца магадора иза-м. Базаран куьйгалло ца витара. Ткъа базаран куьйгалла, схьагарехь, цу гIалин гонан а, полицин урхаллица а "Вась-Вась" долуш дара. Цигахь кхин хьаькамаш а болчух тера ду. Чоьхьарчу ГIуллакхийн Министралла хилла ца Iаш, ФСБ а ю оцу массо "юртбахамах" хьакхаелла. Цундела тIаьхьарчу шина шарахь полици цига гIерташ а яцара.\nМаршо радио: Къепедацарш мел шайн урхаллица хиллехь а, моттаргIанаш лелош, Iедалша шен даржех ваьккхина Бирюлево Чохьарчу ГIуллакхийн Декъан куьйгалхо Каверин Геннадий.\nЦхьана агIора, Каверин даржех валар, цунна догIуш хIума ду аьлла хета Пашкинна. Вукху агIора, иза къера ву, цуьнан карахь хIумма ца хилла бохучунна.\nОьрсийчура националисташ оьрсийн империн байракхаш лестош бу, Москохана юккъехь "Оьрсийн марш" олучу боламехь, 04Лах2012\nПашкин: Нагахь санна хьан белхан территори тIехь ишта «ноткъа» а йолуш, хьо вист ца хуьлуш Iаш велахь, хьуна догIуш ду иза. Амма, со тешна ву, Каверинан кхин некъ хилла ца хиларх. ХIунда аьлча, иза хьалххе вистхиллехь, цу даржера кхин а хьалха вухур вара.\nМаршо радио: И бохург ду, эзар сов мигранто болх бечу базех пайда болуш дуккха а лакхара хьаькамаш бу, бохург. ХIунда аьлча, юкъахь Iедал доцуш я бизнесхошка а лелайойтур яцара, Форбсо динчу хьесапца, шарахь 9 миллиард доллар ахча керчош йолу база.\nОцу юкъанна, боккъалла долчунна тIера тидам дIабаккха аьтто болу оьрсийн Iедалийн. Ша йолу оьгIазалла мигранташна тIеяхийтина ю. Цунах доккха гIуллакх хилла.\nКхин цхьана оьрсийн политолога Белковский Станислава дийцира Маршо радиога. Иза тешна ву, къепедацаршна бехке Кремл а, оьрсийн Iедалш а хиларх.\nБелковский: Суна хетарехь, Бирюлевохь хиллачуьнан дуккха а шолгIа маьIна долу бахьанаш ду. Цхьаъ коьртаниг а ду.\nШолгIа маьIна долчунна юкъа аса хIорш дохуьйтур дара. Цхьаъ, оьрсийн юкъараллехь лакхайовлуш йолу националистийн ойланаш. Къаьсттина, коьрта гIаланашкахь. Сан Къоман Стратегин институто 8 шо хьалха варе динера оцу хьокъехь. Амма хIетахь кIезиг наха тидам бира цунна. Цунна бахьана дара, миграцин политикехь дуккха а хилла кхачамбацарш.\nКоьртачу декъана, оьрсийн даккхий ахчанашна яцон хIоттийна ю иза. Низамехь а, низамехь боцуш а болх бечу мигрантийн лайн балхах царна йоккха са йолу. Цундела цу тайпа миграцина эвсара яла меттиг ю шорта. Йоккхачу капитало боххург деш ду Iедалш. Ма-дарра аьлча, цуьнан хьашташ кхочушдо.\nИза, иштта, мигрантийн диаспораш бертахь хилар а ду. Кхузахь бехачу нехан лилха хиларна а, уьш ша-ша бевлла хиларна а дуьхьал ду.\nОьрсийчоь - Кремл\nАмма кхин цхьа коьрта бахьана а ду – оьрсийн яккхийчу гIаланашкахь провинциалалла алсамъйолуш хилар.\nТидамза дита ца деза, Бирюлево – ша-тайпа кIошт хилар.\nЦу кIоштехь кафеш ян а яц, ала мегар ду. Кино хьажа театрш а яц, метро яц. Москохана юкъайогIу цхьа гIайре санна ю иза.\nМоскох – цунна цхьа йоккха метрополи ю. Бирюлево – провинци ю. Ткъа, оьрсийн стаг исторехь гуттар а оцу провинциалаллех вАла гIерташ, къийсалуш хиларе терра – путинан заманан политикан уггар а ледара агIо ю иза - Бирюлевехь аракхоссаеллаерг, кIаргъелла оьзагIало. Оцу политико эвсара йоккху, IаIайо и вуо оьгIазло. Цкъачунна вай цунна тIаьхьакхуьуш дац. Вай коьртачу цамгарна дарба лелор дац, цуьнан цхьа меженаш лоьцуш Iийр ду вай.\nМаршо радио: Бирюлевохь стаг вийначул тIаьхьа хиллачунна къепедацаршна Iедалша динчуьн муха мах хадо бара ахьа?\nБелковский: Стандартан кепехь лийлира Iедал. Цкъа дуьххьара, хьал доцчунна тIедаккха хьаьжира. Ткъа, хьал куьйга кIелара долий гича, гIеххьачул кхераделира Iедал. Хiунда аьлча, цхьаннена а кхерам боцчехь сиха а, тIах-аьлла а лела Iемина ду хIара Iедал.\nМасала, «Болотный гIуллакхана» юкъавогIу 12 стаг лаьллина лелош. Iедална цхьана кепара кхераме боцу нах, буьззинчу барамехь жоп луш бу. Шена кхераме болчу нахах уьду хIара Iедал. Хiунда аьлча, иттаннаш эзарнаш урхалла ца далун нах карзахбовлахь, царах боккха бала бер юу. Болотная майданахь санна а доцуш, моттаргIанаш ца лелош, боккъалла а къепедацарш дийр ду. Царца ларадала халуо хир ду Iедална. Iедало юха а гайтина, ша моттийта гIертарх а, иза башха ницкъ болуш йоцийла.\nМаршо радио: Бирюлево-кIоштан бахархой кхин цкъа а вовшахтоьхначу митинге кхайкхийра. Цара Iедална тIе декхар диллина, 16 агIонах лаьттанш долу. Царна юкъахь, низамехь боцчу мигранташна тIехь урхалла дар а цхьаьна. Цу бахархоша векал бинчу наха бахарехь, нагахь санна цара дина тIедахкарш кхаа дийнахь кхочуш ца дахь, Москох-гIалин Малхбалерчу гонан префект а, меттигерчу урхаллин куьйгалхо а дIаккхар доьхур ду шаьш, аьлла.\nПолитологана Орешкин Дмитрийна хетарехь, гIазакхийн национализм ловзон йоккхучу а, цунах пайда оьцучу а Кремло, шена кхане йоккху. Харц Iедална тIеяхийта декхар йолу оьгIазалла миска мигранташна тIеяхийтича, пачхьалкхан хазна лечкъош урхалла дечу Кремлера Iедалхойн парггIат Iойла ю. Цундела, Бирюлевохь а, кхеченхьа а долу къепедацарш шаьшха лелха аьлла хетарш, бакъдолчух ца кхета я дерг лачкъон хьожу.


ДIМ ВIДПОЧИНКУ "ВОСХОД" в Украине - адреса, телефоны, услуги\nДIМ ВIДПОЧИНКУ "ВОСХОД"\nОДЕСЬКА ОБЛ.,М. ОДЕСА,ПРИМОРСЬКИЙ Р-Н, ПРОВ. 1-Й ПIВДЕННО-САНАТОРНИЙ, Б.2


2018-11-06 12:03 (UTC)\nА восточнее Меядина вместе с американцами и французами кто? Итальянцы что ли? Что они там делают?


Аллюи — Википеди\n48°13′44″ къ. ш. 1°21′39″ м. д.HGЯOL\n▼760 стаг (2017 шеран 1 январь)\nАллюи картан тӀехь\nАллюи (фр. Alluyes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Кхузахь климат барамехь ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Аллюи&oldid=3919547»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 12 ноябрь, 22:14.