Майра к1ант Ахьмаддий, бос хаза Азий\nКадиева Мадина, 7 класс\nЦхьана заманахь, маьрша беха нехан махка цхьа боккха бохам беъна. Мичхьара деъна хууш цхьа а воцуш, динна махкахь ког биллал меттиг тешаме йоцуш, цхьа ешап кхаьчна.\nЦа дича ца долучу г1улкхана юьртах волург шен сих-дег1ах дог а дуьллий волуш хилла ц1ера ара, ша юха кхочур ву-вац ца хуу дела.\nБерашна а ч1ог1а кхераме хилла хийисте лийча даха а, ловза кет1а довла а.\nНах ч1ог1а холча х1иттина цо.\nДукха к1ентий г1иртина цунах мохк кхелхьара баккха.\nАмма цуьна ницкъ эшо ницкъ ца тоьаш, йишйухий к1елабуьсуш хилла.\nЭххара, шен г1иллакх, майрал бахьанехь г1араваьлла цхьана наьрт-аьрстхо волчу дехаре бахана уьш. Т1ема г1уллакх дика девзаш а, цулла тур говза лелош а, сека-1ад нийса тухуш а цхьа а ца хилла.\n– Хьо тхох г1оле верг а, тоьлларг а ма вара. Тхо хьуна дехаре даьхкнера-кх, г1о дахьара ахь, орцах валахьар хьо, дахахьара ахь тхо ешап балех, – аьлла.\nНаха шега бохучуьнга ла а доьг1на наьрт-аьрстхочо дехарна жоп делла:\n– Ас дош ло шуна, ас и ешап дуьйр ду я цо со вуьйр ву.\n– Хьуо ца вала хьажахьара хьо. Хьо велча тхо ешап балех хьалха довлалур дацар-кх, – аьлла цара.\nШа ешап лаца новкъа валале, дуьненна а дала хьекъал хир долу цхьана воккхачу стагах дага вала вахара наьрт-аьрстхо. Воккхачу стага хьехар дина:\n– И ешап баттахь кхаа дийнахь адми хьесапехь хуьлу, вукху деношкахь саьрмак я цхьа экха хуьлу. Ешапах адам хуьлу х1айт лар а йина, сина метта тоха еза ахь цунна. И дист хила кхиале корта а баьккхина лаьттах долла а деза. И дист хила кхиита мегар дац. Иза сардам болла кхиахь, цо боьллина сардам г1ура бу хьуна.\nНаьрт-аьрстхо цунна баркалла а аьлла новкъавелира. Ешап лоьхуш, болуш бай а, дитта т1е даьлла г1а а, акхаройн лар а, хезаш олхазарийн эшар а йоцуш цхьана юькъа якъаелла хьун йолчу кхечира х1ара.\nЕлахь-яцахь х1ара хир ю-кх и ешап 1ен меттиг аьлла дагадеара цунна. Ешап ца хууш гучудалахь а аьлла, шен лачкъа меттиг а кечйина, иза лардан сецира наьрт-аьрстхо. Цхьана баттахь гергга 1ийра и ешап лардеш. Ц1аьххьана стиглахь бода а х1оьттина, ц1ера хаьштиг даьтташ, цхьа боккха саьрмак лаьтта боьссира. Ша болчохь кхо гуо а баьккхина адми хьесапе бирзира и. Эццигахь озийна сека-1ад а тоьхна ешпа дожа а дина, корта бакха т1ехьаьдиара наьрт-аьрстхо. Кхо тоьхначу пхан чевнах ешап далаз хиллера. Вог1уш наьрт-аьрстхо а гина, и корта баккха кхиале, шен т1аьххьара ницкъ т1е а белла, мохь тухуш сардам боьллира ешапа:\n– Хьайн дуьнена валавеза доьзалхо маьлх-бетта серло кхетталц бен ма вехийла хьан, – аьлла.\nЕшапан балех девлийла хиъна, махка боккха кхаъ беънера. Наьрт-аьрстхочунна баркалла баьхна ца бовлура нах. Амма наьрт-аьрстхо ша-м ч1ог1а г1айг1ане вара. Ешап диний массарна хаьахь а, амма цхьанна а ца хаьара наьрт-аьрстхочун сардам боьллиний.\nД1аоьхура денош, дуьненчу елира наьрт-аьрстхочуьна йо1. Чиркхан серло бен ца гойтуш кхиайора дас, шен бос-хаза Аза. 1амадора г1иллакх-г1уллакх, дуьне 1алам муха ду дуьйцура. Дахарехь йо1ан мел оьшу дерг 1амадора. Делахь а, и дерригге дийцарехь, хьехарехь бен хууш дацара Азина. Ма ч1ог1а сатуьйсура цо маьлх-беттан серло ган а, нахана юкъа яла а, нийсархошца дагар дуьйцуш 1ен а.\nГ1ийла 1ара и, маьлх-бетта серло чу кхетарх лардечу корехь х1уо луьйцуш, шен эшар а олуш. Цкъа а йо1 гина а йоцуш, цуьна хаза, исбаьхьа аз цкъа хезна кхетам д1абехьна, коре ладог1ог1а вог1ура цхьа жима стаг. Ахьмад яра к1ента ц1е. Шен йишйолчу аг1ор хоттуш хаа-хьажа велира иза, и йо1 мила ю, иза цкъа а чу-ара йолуш гуш а ма яц аьлла т1аьхьа кхиа. Эххара хиира цунна, йоь1ан дас ешап дер а, цо боьллина сардам хилар а. Шена бакъдерг хиъначул т1аьхьа, Ахьмада 1алашо лецира йо1 сардамах хьалха йоккху некъ лаха.\nДукха лилира Ахьмад Аза сардамах яккха х1ума хуу стаг лоьхуш. Хийла юьртах чекх велира, хийла нехан кет1а х1оьттира. Иштта х1ара лелаш цхьамми йийцина хиллера кхуьнга, жинашца тайна цхьа зуда. И йолчу вахара к1ант. Ца тайра цунна и зуда: чуччу хьуьйсуш б1аьргаш а, говр кхес санна месаш, хьала хьийзана лерга т1илдигаш а йолу иза ч1ог1а дегаза яра. Делахь а, дог эшна лелаш хилар хьалха а даьлла, Ахьмада ма-дарра дийцира цуьнга ша деъна г1уллакх.\nСамукъдалар хааделира к1антана цу жирга зудчуьна юьхь т1ехь, х1ара шен къамел дина ваьлча. Йо1 1ен юрт схьа а йийцитина, кхин д1а дан дезарг ша дийр ду, сардаман ницкъ эша а бийр бу элира цо. И зуда дукха куьцаза хилар х1инца маь1не ца лоцуш, хаза кхаъ хилла ц1а вахара Ахьмад.\nДукха сиха кхечира и жирг зуда йо1 ехачу кет1а. Ков тоьхна йоь1а да ара а ваьккхина элира цо:\n– Ша жинашца тайна ю. Цара кху кертахь шега дарба далур долу цомгуш йо1 ю боху. Хьо реза велахь, маьлх-бетта серлонах лачкъина кхиош йолу хьан йо1 то а йина, кхин д1а цуьна йисна хан, маьлх-бетта серло цунах хьоьгуш яккхийта говзалла ю шегахь.\nЙо1 дуьнена яьлчахьана макхъелла хилла де юьхь, дегйовхон къамел а хезна, екхаелира. Хезначо 1ехийна, эцциехь кхуо а тергал ца дира зудчуьна дукха жирг хилар. Сихонца йигира цо хьаша шен йо1 йолчу.\n– Х1ара цамгар тамашийна а, ч1ог1а а ю. Йо1 тоелла яллалц тхойшинца кхин адам юххехь хила мегар дац. Дарба лелош хилча суна цхьа а новкъа г1ерта мегар дац, – бохуш хьаьвзира и зуда. Нарт резахилира. Цо бох-бохург а дина, и шиъ шаьшшиъ а йитна ара велира иза. Амма дукха хан ялале, мел къахко г1ертарх г1уллакх ца хуьлуш, шеконо хьовзо ваьккхира х1ара. Ц1аьххана вагийча санна, цхьана деглацамо хьечу ов тоьхна, йо1 ехачу оти чу иккхира наьрт-аьрстхо. Чоь еса яра. Йо1 я дарбанча чохь яцара. Наьрт-аьрстхочуьна дог лазаделира. Мичара ели а, мила ю а ца хууш кет1а х1оьттинчу зудчух, цуьна хат1 шена гушшехь, сел чухьаьдда тешна хиларо, шен бехк хеташ йишйоьхнера цуьна.\nКхин дан х1ума а ца хилла, юха а хьехар эшна Воккха стаг волчу вахара йоь1ан да.\nДуьнена а, эхарта а хьал девзаш 1елам стаг вара иза.\nК1езга нах бара и вевзаш, мил-милла а цо т1е а ца оьцура.\n– Сан йо1 яйна. Мацах ешапан ка елира, дуьнена ялаза йолчу цунна сардам болла. Маьлх-бетта серлонах ларъеш кхиош яра шен иза. Ша сардам ницкъ эшор бу аьлла кет1а еанчу цхьана зудчух тешна ледарло яьлла шегара. Цо лачкъийначух тера ду иза. Шена хьан хьехар оьшура, цо и х1унда дина а хаьа лаьара шена, – элира Наьрт-эрстхочо. – Муха яра и зуда? – хаттира 1еламчас.\n– Чуччу хьуьйсуш б1аьргаш а, говр кхес санна месаш а, хьала хьийзана лерга т1илдигаш а йолуш ч1ог1а дегаза яр-кх, – д1адийцира цуьна хат1.\n– Ахь дийначу ешапи са х1инца а ша дожиначу меттехь ду. Ткъа шуьга еъна зуда цуьна йиша ю хьуна. Цунна оьшург хьан йо1 ю. И лоьхуш дукха лаьлла иза. Цуьна дег1а кхолла г1ерта и цуьна са. Аьзни ен а йина, ахь дийна ешап денда дагахь ю иза. Айхьа ешап д1адоьлланчу меттехь ларъян еза ахь и.\nВоккха стаг волчуьра ара ваьлла наьрт-аьрстхо ч1ог1а г1айг1ане вара: къуоналла д1аяьллера, шен г1орах б1о-къежна-а вара. Х1етте а, сихонца новкъа вала кечвелира. Къайлаха, ма-дарра сурт девзана хилла Ахьмад, наьрт-аьрстхо гена валале т1аьхьа кхиъна элира:\n– Со г1ур ву, хьо ваха ца оьшу.\nАхьмад а вара Аза ярах шен бехк хеташ юьхь-1аржа.\nКхо ма дийцинера йоь1ан ков-керт цу вочу зудчунна. Цундела шен декхар хетара кхунна йо1 к1елхьара яккха езар. Цо и яккха а яьккхира.\nЙо1 ялош йог1учу йилбаз-зудчул хьалххе д1акхаьчнера Ахьмад, ешап лаьттах доьллинчу метте.\nБ1аьргаш бихкина Аза ялош йог1учу зудчух б1аьрг ма кхитти, ойла ца еш, чухьаьдда син-метта тоьхна йожира ешапи йиша Ахьмада.\nЙо1 кхуза ялаян сардамах хьалхаяьккхина хиллера цо. Цундела маьлх-беттан серлонах ца къаьхкаш, мелхо а цунах зовкх оьцуш ц1а кхечира Аза.\nЦул т1аьхьа, дукха хан ялале, Ахьмади кертахь ловзар а хилира. Хаза, ирсе и шиъ даха а хиира.


Peaceful Path, Покхара\nMiddle Path St, Pokhara 33700, Покхара\nGauri Ghat Lakeside,, Покхара\nMiddle Path St 16, Покхара\nPokhara Lekhanath 6 Talbarahi chowk Pokhara,Pokhara Lekhanath, Покхара\nKundhar - 14 Pokhara, P.O. Box 8974, Nepal, Покхара\nP.O. Box 124 VIP Area Lake Side,, Покхара\nHotel Liberty Private Limited by OYO Rooms\nPokhara 17 Dam Side,, Покхара\nPhewa Lake Damside,, Покхара\nLalupate Marg Lakeside-6,Lalupate Marg, Покхара\n6 Lake Side Pokhara 33411,Lake Side, Покхара\n6-198 Fewa Marg Hallan Chowk,Fewa Marg, Покхара\nPeaceful Road Lakeside,Peaceful Road, Покхара


Фе-ан-Монтань — Википеди\n46°45′07″ къ. ш. 5°43′31″ м. д.HGЯOL\nФе-ан-Монтань (фр. Fay-en-Montagne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Ле-Фье (ЖуьгӀа), Боннфонтен (ЖуьгӀа), Ладуа-суьгӀ-Сей, Ла-МагӀгӀ, ПикагӀгӀо.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фе-ан-Монтань&oldid=7843509»


Виде (Орн) — Википеди\n48°27′32″ къ. ш. 0°22′45″ м. д.HGЯOL\n1,55 квадратан километр\nВиде (фр. Vidai) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Сен-Жульен-сюр-Сарт, Барвиль (Орн), Перваншер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Виде_(Орн)&oldid=6734616»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 15 октябрь, 19:25.


СегӀдгӀ — Википеди\nСегӀдгӀ (фр. Sœurdres) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу ШегӀгӀе (Мен а, ЛуагӀа а), Континье, МагӀинье (Мен а, ЛуагӀа а), МигӀе, Даон, Сен-ЛогӀан-де-МогӀтье, Сен-Мишель-де-Фен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=СегӀдгӀ&oldid=7834382»


Мудрые наставления наших предков ч. 114 – Ingush Empire\nМудрые наставления наших предков ч. 114\nТы будешь свистеть\nРаз собрался горец поехать в Буро – Владикавказ. Узнав об этом, детвора окружила его и начала просить: привези мне то, привези это, купи то-то… Он же, избавляясь от их наседаний, всем отвечал: “Привезу, привезу…”.\nНо тут один карапуз протянул ему двугривенный и сказал:\n– Купи мне свистульку.\n– Вот ты, воистину, будешь свистеть, – сказал мужчина.\n1а шок локхаргья\nБуро т1а вода ше, аьнна, цхьа къонах кийчвеннав. Дукхача бераша го баьб цунна. Сона из эцалахь, сона вож эцалахь, яхаш, массане цхьацца дехар деш хиннад. “Эцаргья”, “эцаргья” оалаш, бераш 1ехадеш, т1ехьарадаха г1ерташ хиннав къонах. Царна х1амаш ийе дага а хиннавац из.\nЦиггач къонахчоа т1авенав цхьа к1аьнк. Эппаз д1а кховдадаь, аьннад цо:\n– Буро т1а сона шоклекхарг эцалахь.\n– 1а шок локхаргья хьона, – аьннад къонахчо.\n“Ингушский свадебный обряд” в передаче “Мусульмане


Марсхьокху-бутт 22, 2017\nЛеррина оьрсийн къомахчу я Оьрсийчуьра орамаш долчу талорхошна оьрсийн маттахь йозанаш детта Малхбузерчу туьканашкахь а, хьешийн цIеношкахь а церан долахоша, хIума лачкъор дихкина хилар а, хIора а хIума лачкъор Iедале доккхур хилар а дIахьедеш.\nГерманехь а, Испанехь а, Италехь а, Австрехь а уггаре белхан меттигаш алсамйолучех бу оьрсийн маттера меттигерчу матте гочдархойн болх, хIунда аьлча хIора денна аьлча санна оьшуш нисло и мотт буьйцу нах полицино Оьрсийчуьра талорхой лаьцча я кхелехь Оьрсийчуьра орамаш долчу нехан дов хоттучу хенахь.\nХьастагIа интернетехь шуьйра дийцаре даьккхира Испанерчу цхьана туьканахь дIатоьхна хилла дIахьедар. „Лераме эцархой! ХIума лачкъор дихкина ду низамца".\n"ХIора а къу, цо дина къола мел жима делахь а, полице дIалуш ву“- аьлла яздина дара цу дIахьедар тIехь. Кхеташ ма-хиллара, кхин цхьанна а кхечу къомахчу туристийн маттахь яздина дацара цу туькнахь иштта йоза, оьрсийн маттахь бен.\nТуркойчохь а, Италехь а садоIуш болу Оьрсийчуьра цхьаццаболу хьеший а бовлу кест-кеста криминалечу леламашца гIар. Иштта, Римини гIаларчу дуккхаъчу хьешийн цIеношкахь пеношна тIехь дIадиттина йозанаш ду, оьрсийн маттахь яздина.\n„Лераме хьеший! Лоьмарчуьра пхьегIаш а, тударгаш а, халат а шайца дIадахьа магийна дац. Уьш лоьмарчохь лелон делла ду“ я „Лераме хьеший! Буьйсанна 10 даьллачул тIаьхьа маьхьарш ма хьекхахьара аш! Шайн нехаш учи чу охьа а ма кхийсахьара аш“ аьлла яздина ду царна тIехь.\nИнтернетехь хьовха, ур-атталла оьрсийн коьртачу телевизионан керланашкахула а чекхъелира хьастагIа туркойн махкахь шаьш садоьIна цIабоьлхучу хенахь чамдеш юьззина отел чура лечкъийна гатнаш а, тударгаш а, къаьркъанаш а, ур-аттала кехат а, стоьмаш а эцна баха кечбелла гучубевлла оьрсийн мехкарий.\nТкъа цул тIаьхьа масех де далале иштта гIарделира зудий-майрий, иштта шайн тIоьрмигаш а, чамдеш а юьззина хьешийн цIийнара юург-мерг а лачкъош гучудаьлла долу. Цул тIаьхьа, ала дашна, Туркойчуьрчу отелаш шога даькхина Оьрсийчуьрчу хьешашна тIехь терго яр.\nГерманехь а, Австрехь а нисло Оьрсийчуьра туристаш а, Оьрсийчуьра цу шина махка баха схьабаьхкина нах а кест-кеста криминалечу хроникийн турпалхой. Наг-нагахь беламе а хуьлу и хроникаш мелла а. Иштта кIирандийнера оршоте йолчу буса 4 оьрси цхьана буса шозза къола дан чуваьллера Терезиенфелд олучу жимчу гIаларчу цхьана киоскана.\nЦкъа хьалха буса кхозлагIчух ах даьлча неI йохийна цу киоскира чуьра къаьркъа а, цигаьркаш а лачкъийна дIавахана волу и виъ сахуьлучу хенахь шаьш даьхьнарг дIамелла ваьлча юхавирзинера шаьш талор динчу метте. Юха а чу а ваьлла, къаьркъа а, кхалла хIума а лохуш уьш цу чохь бохкуш, царех цхьанна тартеснера.\nМаршо Радионе Лахарчу Австрерчу полицин декъехь бинчу хаамца, уллехула тIехволу цхьана меттигерчу вахархочунна гинера и сурт. Цо Iедалхошка дIа а аьлла, полици схьакхаьчча, кхо оьрси веддера, веалгIаниг, тар озийна хилларг, лаьцнера Iедало. Цо даре динчул тIаьхьа важа кхоъ а сихонца схьакарийнера полисхошна.\nМалхбузерчу нахана ца магадо ОвхIанистане баха\nТурист вийнарг вийцинчунна миллион сом ло Абхазин милицино\nГIирме садаIа баха протест йо украинхоша


Телекоммуникацеш: диканиг а, вониг а\nВайн заманахьлерчу адамийн дахар доккхачу декъехь интернетой, мобилан телефонаший билгалдоккхуш ду аьлча харц хир дац. Ткъа шо хьалха цхьанна а бевзаш ца хиллачу коммуникацин гIирсах цIеххьана Африкера дIа Нохчийчуь кхаччалца адамийн дахарна тIеIаткъам бен хьоста хилла.\n26 шо хьалха дуьххьара эфире елира „Хиндолчухьа юхаверзар 2“ цIе йолу ХIолливудера фантастикан жанрера филм. Цу чуьра ши турпалхо, Мартиний, Докий, хенан машенан гIоьнца 2015-чу шеран гIадужу баттахь нисвелира цIеххьана, аьлча а, кху вайн карарчу деношкахь.\nФилмехь гойтура хIетахьлерчу, I989-чу шеран дахарера схьа тергалдича, мел бакхий а, теша йиш йоцу а хийцамаш 2015-чу шарахь хилла хир болуш санна.\nМасала, филман турпалхой тешна бара, 2015-чу шарахь некъаш цхьанхьа а оьшур дац, хIунда аьлча машенаш хIаваэхула лелар йолун дела. Цу некъашца долчунна филм яьккхинарш мелла а галбевллехь а, къаьстина Оьрсийчуьра некъаш хIетахь 1989-чу шарахь чул мискъаразаталла тоделла ца хиларна, амма кхин дIа долчех дуккха а хIумнаш кхочуш хилла филман авторийн шайхаллех.\nМасала, цу чуьрчу турпалхочуо хIуммаъ хала а доцуш, шен къаналла къайлайаккхархьама юхьтIера чкъор хуьйцура. ТIаккъа, хIора шарахь дуьненчохь вайн заманахь мел еш йолу юхь-кедиг къона а, хаза а хетийта еш йолу пластикан операци а тидаме эцча, олийла дац филм яьккхинарш галбевллера аьлла.\nАмма майра, мел дозанаш доцуш хиндолчух лаьцна филм яьккхинчеран фантази хеталуш хиллехь а, делахь а, вайн заманан уггаре а доккха бозбуанчалла – интернет боху хIума кхолла йиш ю бохург дага ца деънера царна.\nКхоллина ца Iаш, цуо адамийн дахарехь йоццачу хенахь сел йоккха меттиг дIалоцур ю а, боккха тIеIаткъам бийр бу а бохург.\nТкъа мел боккха интернето а, цу чуьрчу социалан машанаша а, цуьнца йоьзначу мобилан зIено а нохчийн дахарна беш болу ницкъ бу бохург дела денерчу тоьшаллаш гойту.\nДIогахь хеза хьенехо шен хIусамнана цуо дукха сов хан интернетехь яккхарна йитина яхийтина бохуш. Хьуьллахь го хIусамнанас шен цIийнда кхечу зудчуьнца социалан машанехула къайлаха захалонаш дуьйцуш гучу а ваьлла, ша цуьнгара дIаяхале цуьнан боллу бахам бохош, кечбеш.\nТIаккха цунна тIаьхьахIоьттина догIу кхин цхьа интернет – коста: цу кепара хIусамнанас витинчу боьршачу стаго мобилан камерца яккхина видео, шена дIаяханчу хIусамнанас дина зенийн барамаш а гойтуш, хьовсийша цуо лелийнарг, бохуш, даккхий синош а дохуш. Иштта дIа кхин а, кхин а.\nЦхьаммо аудиокхайкхам баржабо ватсаппехула, „бусулба вежарий“ бохучу дезчу дешнашца дIа а волалой, зударийн бехке духарш дуьйцуш. Цунна дуьхьал зударша шайгара жоьпаш даржадо, божарийн маьттаза лелар охьадагардеш. ТIаккха, хьо хьайна хиллачу шоках меттавеана валале, кхочу „хьовсийша кхуза, марда ву шен нус марелаца декъалйеш!“ олий видео. ТIаккха кхочу хьерабевллачу гIалгIайн зударша цхьана йоIана етташ йолу видео.\nИза ший а йицйо цул тIаьхьа хьан телефоне я емайл адресе тессинчу Шемахь дайъинчу берийн ла ца даллала къизачу сарташ. Царна доллучарна а тIу мухIар туху цхьа къила бахана узаме мукъамца кечдина долчу даIаваташа, дукхахьолехь жоьхатин цIе а, цу цIаргахь богун болу зударий а буьйцуш долчу.\nДоцца аьлча, мацах классико аьлларг жимма хийцина далийча, „массо а хIума кегаделла нохчийн кхерчахь“. Интернетах беркат а даьлла. Я аьлча а зулам а даьлла.\nХетало, нохчийн къомера гIаж такхол верг цу глобалан машанерчу виртуалан дахаре дирзича санна, ков-керт а, Iалашдан деза хьелий а, чу дерзон деза ялтанаш а, кхетам-кхион деза бераш а, бузон беза доьзалш а битина.\nТкъа муха ду-те кхечу къомалашлахь интернет лелор? ДIасакхоьхьий -те цара шайна юкъехь иштта и пайда мел боцу видеош а, аудиош а. Я деккъа нохчийн лазар ду-те иза? Цкъа а цхьанна а кхечу къомах болчара шега интернетухула я мобилан зIенехула цу кепара видеош я сарташ я аудиохаамаш баийтина бац бохуш дуьйцу Германехь социалан белхахо йолчу Дадашева Элизас.\nЦундела хетало шена вайнах санна интеренетах цхьа а маьIна а доцучу хIумнашна пайда оьцуш къам дан а дуй- те олий бохуш.\nДадашева: „И хIума вуно чIогIа даьржина вайнаха юккъехь, интернетехь социалан машанашкахь а, телефонашкахула а и цхьацца пайдабоцу видеош а, аудиош а, сарташ а дIасатийсара.\nАс оьрсашца а болх бина, хIинца немцошца а болх беш ю со, соьга-м ца тессина царех цхьаммо а цкъа а и тайпа хIумнаш. Нохчий бен иштта и хIума лелош нах бу моьттуш яц со.\nЦара оцу сохьта телефон хьалаюзу. Ахь цхьанге ма тийсахьара хIорш соьга аьлча, дегабаам а бой, оьгIаз а йоьдий, хьо сийдоцуш ерг а хуьлий дIадоьрзу иза“.\nНохчийн къоман ловзорг хилла дIахIоьттинчу интернетой, мобилан зIеной, къаьстина цуьнца лелош йолчу ватсаппо а, вайберо а мел доьзалаш бохийна я мел зе-зулам дина бохучунна чот-барам бустуш цхьа а статистика яц.\nБилгал хууш дерг амма цхьаъ ду – оццул пайдехьа а, оццул атта а, аьхна а гIирс болу и цивилизацин кхиамаш дар дайна лелачу нехан карахь эвхьазло а, маьттазло а яржоран гIирс хилла дIахIоьттина.\nХилла цунах иштта шаьш дуьйцург цкъа а шаьш кочуш ца дечу керла бевллачу молланийн а, шен чохь а, доьзалехь а доллург ца гуш, нах буьйцучу нехан а майда.\nДадашева: "Нохчий бен иштта и хIума лелош нах бу моьттуш яц со..."


ЛоIаме чудар — Википеди\n(ЛоIаме контент яха оагIув укхазахьа хьожаяьй)\nЛоIоме чудар, лоIаме хоам, иштта лоIаме контент / чулоацам е лоIаме материалаш — лоIаме пайда эцар, дегIадар, доаржадар бокъоно Iалашъеш дола моллагIа функциональни произведени а, искусства произведени е кхыдола кхоллама материали цун чудари. Цхьайолча хана лоIаме материалах хилара бахьан хила мегаш хул Культура лоIаме произведенеша корта бараца оттадаь принципаш кхоачашдича.\nКультура лоIаме произведени — из я наьха лоIама керттера дакъа дола юридически доазонаш ца деш яр, къаьстта:\nматериал леладара а, цох ахчаца пайда эцара а\nматериал тахкара а, хейнарах пайда эцара а\nпроизведененна а цун чудара доакъошанна а кеп яккхари, уж йоаржаяри\nматериал хувцара а, дегIадоаладара а, иштта цох хьадаьннараш доаржадара а\nВешта аьлча, лоIаме материал — текста а, суртий а, муама а, кхыболча кхолламий белха форма а, чудар а да. Цар лицензеш бокъо луш хила еза царех моллагIача гIуллакха пайда эцар (коммерцин чулоацаш): кеп яккхара а, хувцара а, хийца версеш йоаржаяра а.\nКультура лоIаме произведенеша корта бар — «лоIаме контента» корта бар е «культура лоIаме произведенеша» корта бар тара да лоIаме программни Iалашдара корта бара\nФу я из лоIаме контент? ru:WikiEducator чу\n“Content” (ингл.). Words to Avoid (or Use with Care) Because They Are Loaded or Confusing. ru:Фонд свободного программного обеспечения. ТIехьара хьажар хиннад 27 АьрхӀий 2011. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 3 Саькур 2012.\n↑ of Free Cultural Works\n↑ Definition of Free Cultural Works. ТIехьара хьажар хиннад 8 Чантар 2011. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 4 Мяцхали 2012.\n↑ Stallman, Richard Free Software and Free Manuals. Free Software Foundation (November 13, 2008). ТIехьара хьажар хиннад 22 Муттхьал 2009. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 4 Мяцхали 2012.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=ЛоIаме_чудар&oldid=12222»\nПоследний раз редактировалась 19 Тушол 2018 в 22:43\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 19 Тушол 2018, 22:43.


Шаьш лела машенаш юкъайовларо хуьйцур ду адамийн дахар\nSouth Korea -- Google Chief Executive Eric Schmidt speaks during a news conference to launch its new tablet PC, Nexus 7, in Seoul on 27Dec2012\nШа шена урхалла деш йолу машенаш ярехь баккхийн кхиамаш баьхна цхьамогIа компанеш. Уьш юкъайовларо вуно чIогIа хийца мегаш ду адамийн дахар а, машенийн индустри а. Амма говзанчаша дийцарехь, хIинца а дуккха а халонаш ю цу тайпа машенаш шуьйра юкъаяха новкъарло еш.\nМасала, хьо урамехь лаьтташ ву, цIа ваха дагахь. Хьайн телефонехула машен схьакхойкху ахьа. Цхьа минот ялале иза схьайогIу. Хьо чухиъна. Машен дIайолало такси санна. Амма урхалла деш стаг вац цунна.\nЦу тайпа машен ю аьлча Iилманан фантастика санна хIума хета иза. Амма технологи шуьйрачу гIулчашца кхуьуш хиларо и хилам герга балийна.\nАвтономин кепехь лелаш йолу транспорт юкъаяларо баккхийн хийцамаш бохьур бу адамийн дахаре. Цу гIуллакхо вайн хан а, ягориг а кхоор ю. Цул сов, гIаланаш яран планаш а хуьйцур ю цо. И машенаш юкъаевлча дIасалела атта хир ду заьIап нахана а, тIех сов садаьIна къадбелла дIасабаха арабевллачу нахана а.\nКомпьютеро урхалла деш йолу машенаш юкъаевлча уьш дIасалелар цхьана кепе дерзийна хир ду. Уьш вовшахъетталур яц. Дуьхьалонна улле гIоьртича совцур ю уьш хьалххе.\nПейдж Ларри Google компанин болх кхочушбаран директор ву. Google ю и белхаш барехь хаьлхе дIахьош йолчу фирмех цхьаъ. Керлачу цу технологех лаьцна иштта элира Пейдж Ларрис.\nПейдж Ларри: «Ойла яйша, мел хуьйцур ду ша лелачу машено вайн дахар а, гонахара Iалам а. Дитташ а, зезагаш а кхин дерг а алсам дера ду. Машенаш дIахIитто меттигаш кIезиг оьшур ю. ДIасалелар аттачу дер ду. Некъан хьовзамийн терахь вуно чIогIа лахлур ду.\nХьан гIуллакх дан маьрша хир ву хьо. Машенна хьалха а хиина хан йойъуш Iан дезар дац. Юкъъерчу Iамеркахочо 50 минот йойъу балха воьдуш. Ойла яйша, и хан кхин гIуллакх деш яйъа аьтто хир бу неха».\nМашенан компьютерца урхалла дан а, цуьнан чехкаллана урхалла дан а, сацо а аьтто баьлла леррина а, дIасалеларна терго яран а, автоматан кепехь машен дIахIоттон а, спутникан навигаци яран а системаш юкъайовлар бахьана долуш.\nШаьш лела машен хилийта и системаш вовшашца йоьзна хила езаш ю. ТIехула тIе, машен тIехь хила еза цхьацца гайтамийн сенсорш а, видеокамераш а, радар а, радар санна болх беш долу лидар олу лазер а.\nЦу гIирсаша хаам бийр бу компьютеран программе машенна гонах хуьлуш долчух лаьцна. Цара тидам бийр бу некъан йистошна, йоьшур ю некъан симболш, светофораш, тидаме оьцур бу гIашлой.\nБаккъалла а кхерам боцуш хилархьамма, массерна а хетарехь, кхечу транспортца юкъаметтигаш латто аьтто болуш хила еза и тайпа машенаш.\nУоллес Ричард Iамеркера Мичиган-штатехь йолчу транспортан системашна анализ ечу центран директор ву. Цо дуьйцу, масала, некъ морзух болучу меттехь оьшуш долчух лаьцна.\nУоллес Ричард : «Нагахь хьо гIьртинчу хьолехь гIалахь валахь, радиолокацин а, оптикан системашна гуш ца хуьлу голатоьхча дерг. Дуьхьал цIенош хуьлу, некъ керста болуш хилча машенаш вовшахъетталур ю вовшашца радион зIе ца хилахь».\nШа лелачу машенийн хьалхара масаллаш хIинцале долуш ду. Амма, эксперташа дийцарехь, мел лаххара а 10 шо оьшур ду, шуьйра уьш юкъаяха.\nУоллес Ричард : "ХIинца йолчу индустрина тIе а тоьвжуш аьлча, 2018-чу шарахь аьтто хир бу ша лелаш йолу транспорт юкъаяккха. И машенаш некъан доккхачу декъехула шаьш дIаяха аьтто болуш хир ю.\nВуьшта аьлча, хьайн некъан тIе а ваьлла, тIе нуьйда а таIийна, дIагIур ву хьо. Нагахь кхечу новкъа вала, я саца лууш хьо валахь ахьа урхалла хьан караоьцур ду. Шаьш лелачу машенашна кечдина некъаш гучудевр ду 2025-чу шарахь»,\nGoogle-компанино дийцарехь, цара йинчу шаьш лелачу машенаш 700 эзар километр некъ бина, цхьа а некъахьовзам а ца хуьлуш. ДIабаханчу баттахь Mercedes-Benz-компанино а гайтира шайн цу кепара йолу компьютеро урхалла до 100 эзар доллар мах болу S-классан машен. Иза 200 километр сохьтехь чехка йоьду, урхалла деш стаг а воцуш. Британера Оксфордан университет а ю Apple-компанин IPad-о урхаллао дон машен еш.\nЛеш долу меттанаш Iалашдеш, дакъа лаца дагахь ю Google\nКитайн бизнесхой - нохчийн лаьмнашкахь


МалагIа пайда е зе доал «WhatsApp» яхача приложенех? — Сердало\nНаьха дукхалга а хьажача, тахан латтача вахара хьалага а хьажача вайна юкъе чIоагIа эшаш хIама я телефон. ХIаьта цунга низ ба, моллагIдолча хIамангахьа дика а во а дIа-хьа доаржаде. Пайда а зе а эца йиш я цунгара.\nТахан дунен тIа эттача хьала тIа телефон йоацаш мегаш бац дукхагIбола болх а кхыдола гIулакхаш а. ХIана аьлча чIоагIа накъайоалаш хIама я из, цунга гIолла дукха хIама кхоачашдеш. Доккха ниIмат деций кхыча паччахьалкхе ваха хьай гаргара саг фу деш ва, могаш-маьрша вий хьажа хьога йиш хилар, из волча ваха машен оттаъе а цох фу хиннад ца ховш из дагавала а ца везаш хилча!\nДуххьала дIа-хьа тохаш къамаьл дар а доацаш цу телефонаца кхы а дуккха низаш да, массала ВацАпп яхаш цхьа приложения я. Сага сурт-сибат а сага оаз а, саг хьахьокхаш видео а го йиш я цу чу гIолла. ХIаьта, моллагIа хIама диканна лелаерах тарра вонна а лелае аьттув ба сага. Мишта аьлча, уж сурташ, видеош дIа-хьа кхахьийтарца во дала йиш йолаш да нахагара царна шоашта ца а ховш. Нагахьа цу сурта тIа, е видео тIа, тоам боаца хIама дале, нах шоайла айхьаза боахаш, тIехьенна во дар Iомадеш хIама да из. Цудухьа уж сурташи, видеоши дIа-хьа кIезигагIа кхахьийтача бакъахьа хургьяр наха. ХIана аьлча, бусалба Iилма дийшача наха хьаяхачох, царех хIара къа хулаш долча хIамах из дIа-хьа мел тессачунна а иштта цунга мел хьежачунна а хулаш дола къа хилар кхерам ба, нагахьа цо из доарждар духьа тоссе.\nЦкъа тика чу хьачуенача йоIо: «Интернета карташ дий шуга», — аьнна хаьттача, из дIахезача цу чу нийсвеннача воккхача сага аьлар: «Даьллахьий, йиIиг, хьо моргача кагирхошта ма эшаш хIама яц-кх из вацапп», — аьнна. БоккхагIашта массаратна а мотт из вацапп яхар духхьал во хьадоалаш хIама я. Цар а бехк бац, моллагIа хоам хезача, «Вацаппача сообщени яйтаяр» ма оалий вай, хIаьта хоамаш дерригаш а хоза дараш хезац, тIехьарча хана хIаьта а, цудухьа унзара хетт царна из вацапп яха дош. Бехк баккхац аз цу воккхача сагах, фуннагIа даь а вай кагирхой воча хIамах лорабе гIерт уж.\nХIанз моллагIа хоам минот ялалехьа дIа-хьа бода дерригача дунен тIа вацаппа чу гIолла. Иштта водар а дода сиха. Со цецвоалаш цхьа хIама да айхьаза, тоам боаца хIамаш сенна кхувс наха шойла дIа-хьа? Вайга хаьттача вай къаман нах цIаккха а мича хиннаб во къамаьл деш, ийрча гIулакхаш леладеш. Дукха дайнад сона боккхий истий, цар моарой бела а белаш, сакъердаме а хеташ цу тоам боацача хIамашка цу приложенешка гIолла дIа-хьа кхувссаш багIаш. Цхьаькха а доладаьд кагирхоша, цадоагIа во ловзар а деш, из телефона тIа хьатIа а доахаш, из дIа-хьа тувсса болабеннаб массанена а гургдолаш. Ма дарра аьлча эсала, кIезига гIулакх да-кх из. хьоа ма дарра вай къаманга доагIаш хIамаш дац-кх уж. Бакъахьа дар воашта эшар хьа а ийца, ца дезачох лоралоре. МалагIа хьехар да дас-нанас дезалашта дер. Наха юкъера эхь дIадаьлча, къа ма хулий иштта хьувзарах адама.\nСакъердама ший да, нана, даь-да, даь-нана хьатIа а боахаш из дIа-хьа тувссар фу гIулакх да, мегаргдолаш хIама дий из?! Из сурт дайча хьо дика ца вовзачо «Даьллахьий къавеннача дийнахьа укхо леладер фуд? — аьле, е кхыдар аьле хьона а шийна къа ма дой. Иштта гIийбат а ма даржий вайна юкъе. Шуга хетт аз хьамсара «Сердало» дешархой, бусулба наха юкъе мегаргдолаш хIама дий из?!\nДукхача хIаманна накъа йоалаш хIама я Вацапп. ХIаьта, цох хьабоалача пайдал дукхагIа Iа къа деш хилча сенна эш из? Селла сагота доацаш сенна хьувз вай, цу хIаманна уйла ца еш. Ер Iодийшача, боккъала дехар да са, тесса а ца дуташ, теркам а бий, шоай цIен нахага кхайкарал де, къинош кIезигагIа дергдола оагIув е.\nТIехьарча хана нохчаштеи гIалгIаштеи юкъера доазув къоастадирах вай мехка латташ дола хьал дика хов вайна. Митинге арабайнача наха а, кхычахьа болчар а, боккхийча наха а дукханеш шо-шоашта хетар оалаш къамаьлаш даьд. Тешаш хургда вай хIаравар мехка дикадар хилча бакъахьа хеташ хинналга. Бакъда, наьха къамаьлашта юкъера адамашта юкъера барт бохаргбола къамаьлаш хеда а деш, уж доаржадеш а нах ба уж наха дегазабоахаш, ийрча боахаш. Цох вайна зе доал. Даьла къахетамца, барт-цхьоагIонца, кхы саг лозаваь хIама доацаш чакхяьннай уж митингаш, амма цхьаццабола нах дегаза боахаш роликаш еш уж, вацаппе гIолла йоаржаеш дукхаш ба хIанз а.\nЦхьаькха цхьа хIама да даьржа. Мичара ба а ца ховш бай хоам хьаотт, «…хьай Дьала духьа массехк сага дIачу-хьачу тасса ер, ялсмала гIоргва хьо, Iа ца тоссе къа дергда Iа», яхаш. Из а, ца эшаш во гIулакх да. Нах кегабу цу хIамаша. Бокъонца маьлбар къадар фуд ца ховчо ца кхийсача бакъахьа ба из мо бола хоам дIа-хьа. Воай дезал лорабе беза вай воча хIамах.\nВай хIаране ше леладеча гIулакхага хьежжа уйла йоре бакъахьа дар. Диканна а вонна а хьалхара Далла хьалхашка жоп дала дезар вайх хIаравар ма вий.\n← ГIалгIай юрта\nТехнический прогресс и окружающая среда →


Подшипник подвесной полуоси правой (30Х55Х19) 1.3MJTD 16v-1.9JTD-1.9MJTD Doblo 2000-2016, Арт. 63006, 63006, SNR, купить в магазине "DobloMarket, автозапчасти для FIAT" +380 (98) 399-25-65 ОФОРМИТЬ ЗАКАЗАТЬ, УТОЧНИТЬ НАЛИЧИЕ\nПодшипник подвесной полуоси правой (30Х55Х19) 1.3MJTD 16v-1.9JTD-1.9MJTD Doblo 2000-2016, Арт. 63006, 63006, SNR\nПодшипник подвесной полуоси правой (30Х55Х19) 1.3MJTD 16v-1.9JTD-1.9MJTD Doblo 2000-2016, Арт. 63006, 63006, SNRВ наличии\n63006, Подшипник подвесной полуоси правой (30Х55Х19) 1.3MJTD 16v-1.9JTD-1.9MJTD Doblo 2000-2016, Арт. 63006, 63006, SNR, FIAT, DOBLO, Сцепление, гидравлика, трансмиссия **, КУПИТЬ за 545 грн. - Подшипник подвесной полуоси правой (30Х55Х19) 1.3MJTD 16v-1.9JTD-1.9MJTD Doblo 2000-2016, Арт. 63006, 63006, SNR в магазине "DobloMarket, автозапчасти для FIAT",


Сулаев Мохьмадан – 95 шо. Сулаев Мохьмад – поэт, прозаик, лор - Новости - Гудермесская районная газета «Гумс»\nСулаев Мохьмадан – 95 шо. Сулаев Мохьмад – поэт, прозаик, лор\n18.09.2015 09:34 Пятница\nСулаев Мохьмадан цIе яьккхича, цуьнан муьлхха а произведени хьахаелча, уггаре а хьалха дуьхьалхIуттург цхьа васт ду: цIена, безамехь юьхь-сибат, хьекъале ши бIаьрг, кIеда-мерза мотт буьйцучу стеган – поэтан васт. Иштта дагахь лаьтта Мохьмадан куц-кеп. Цуьнан исбаьхьа хазачу, аьхначу маттахь язйина стихаш: «Суьйренан ойланаш», «Тамаше зама», «Сайн нене», «Керла Iуьйре, «Де», «КIанте»; поэма «Нохчийн кIант Волгин йистехь»; повесть «Эскинойхь»; роман «Товсолта ломара дIавоьду». Мохьмад яздархошлахь а къаьсташ вара цхьа шатайпана оьздангаллица: шен леларца а, нахаца йолу юкъаметтигашца, шен сица. Къаьсттина екхна хуьлура цуьнан юьхь дешархошца цхьаьнакхеттачохь, лечкъа ца лора цуьнга шен хазахетар. Дагаоьху дIадаханчу бIешеран 80-чу шерашкахь Энгель-эвларчу юккъерчу школехь хьехархочо Хь.Аболхановс вовшахтоьхна дIадаьхьна «Нохчийн меттан де» — цхьаьнакхетаралла. Оцу даздаршкахь дакъалоцуш бара поэташ, Iилманчаш: М. Сулаев, Ш. Арсанукаев, Л. Яхъяев, З. Джамалханов, З. Хамидова, школан директор, поэт Ш. Рашидов, хьехархой, дешархой. Цхьаьнакхетарехь массара а дина къамелаш нохчийн къоман кхолламах, гIиллакх-оьздангаллах, литературах, маттах а дара. Оцу цхьаьнакхетарехь З.Джамалхановна Гуьмсен кIоштарчу нохчийн меттан, литературан хьехархоша совгIатна холхазан куй белча, шозлагIа шена дош а дехна, вистхиллачу Мохьмада элира: «Тахана х1окху кIоштарчу хьехархоша Зайндин коьрта нохчийн куй а тиллина, сий-ларам би Зайнадин а, нохчийн меттан а», — аьлла, шен «Зама» стихотворени юкъара биъ могIа бийшира:\nЗамано дерриг а дойу,\nЗамано дерриг а кхуллу,\nСтаг воцург лораза войу,\nКъонаха шен маравуллу.\nЗайндис забар йира: «Куйннал дегI ас а даьккхи тахана», – аьлла.\nШен амалца, кхоллараллица а йолу оьздалла дайн кхерчахь, винчу юьртахь хьоста долуш яра поэтан. 1920-чу шеран сентябрь беттан 20-чу дийнахь ГIойтIахь вина, школе ваххалц йолу хан оцу юьртахь яьккхина волчу Мохьмада тIаьхьо яздора:\nСо юха а винчу юьртахь ву!..\nГеннахь лаьтта, курра хьоьжуш, лаьмнаш,\nОйлане а яхна, тийна хьаннаш –\nВинчу юьртахь дагна хьоме ду!\nБажа балош вогIу цIехьа Iу,\nЦIечу аьттан логах бехчалг кхозу,\nХьалха санна, гаьн тIехь дека хьоза –\nШовзткъе ялх шо долчу поэтана хьоме ду шен бералла дIаяхначу юьртаца мел доьзнарг. Оцу ехачу хенахь шен кхолламах дахаро мел къиза кадиттинехь а, бевзачех, безачех шен къеста дезнехь а, юх-юха а дагаоьху бералла:\nхиэ ла а доьгIуш,\nСо Iаш ву, со винчу\nюьрте а хьоьжуш,\nЖимчохь мел дайнарг,\nсама а даьлла…\nДеша ваххалц йолу хан ГIойтIахь а яьккхина, цул тIаьхьа Соьлжа-гIаларчу № 16 йолчу школехь, Асланбковское юьртарчу юьхьанцарчу школехь а доьшу Мохьмада. Деша боккха лаам болу хинволу поэт Баку-гIала деша воьду. Цо цигахь чекхйоккху лоьрийн институт. Дуьххьарлера байт «Нохчийн йиш» Мохьмада ша Бакохь доьшуш волчу хенахь (1935 шо) язйира. Мохьмадан кхоллараллина беркате тIеIаткъам бира нохчийн халкъан барта кхолларалло а, оьрсийн поэзино а. М. Сулаевс лоьрийн институт чекхъяьккхинчу шарахь СССР-н пачхьалкхана тешнабехкаца тIелетира фашистийн Германи. ТIеман заманахь, массо а кхоллараллин белхалойн санна, Мохьмадан дош а дара мостагIчунна дуьхьала олуш, шен махкахойн дог-ойла иракарахIоттош. 1943 шарахь цо язйина «Малх тоьлур бу» поэма дика т1еийцира дешархоша а, критико а.\n1944 шарахь шен Даймахках къастийначу нохчийн халкъаца цхьаьна ГIум-Азехь кхойтта шо даьккхинчу Мохьмадан кхоллараллехь, цуьнан стихийн мукъамашкахь къаьстташ ешалуш, хезаш ю гIайгIа, сатийсам, шен дайн кхерче, махке сатийсар. Цхьа шатайпана мур бу поэтан кхоллараллехь 1958 шарахь «Безаман эшарш» стихийн гулар араяьлла хан. Нохчийн поэзе керла кеп а, чулацам а болу стихаш еара Мохьмада. Цуьнан дуккха а стихех мукъамехь иллеш а, эшарш а йина, лекха йолийра артисташа. Цул тIаьхьа арахоьцу цо поэзин а, прозин а книжкаш: «Велларг денвалар» (дийцарш, 1959 шо); «Даймехкан зIаьнарш» (стихаш, 1961 шо); «ДоттагIий юхавовшахкхета» (дийцарш, 1962); «Товсолта ломара дIавоьду» (роман, 1966 шо); «Октябро кхоьллинарг» (критикин статьяш, 1967 шо). Гуш ма-хиллара, Мохьмада поэзехь, прозехь, критикехь а (иттех шарахь) беркате болх бина. Сибрехара ц1адирзинчу халкъана ч1ог1а оьшура цо язйина книгаш. Къаьсттина школашкахь, хьехархойн училищешкахь, институтехь. 1964 шарахь «Грозненский рабочий» (20-гIа декабрь) газетехь араяьллачу шен «Поэмы и современность» статьяхь М. Мамакаевс билгалдоккхура: «Поэтан болх цуьнан киншкин стомма хиларца лара мегар дац. Коьртаниг кхин ду: мел кIорга схьагайта хиъна цунна вайн дахаран а, шена гинчун а маьIна. И гайтар цуьнан нисделлехь, жима киншка а дуккха а тоьлу цхьайолчу йоккхачу томал».\nГоьваьллачу поэто М. Мамакаевс лаккхара мах хадийнарг М. Сулаевн «Даймехкан зIаьнарш» цIе йолу поэзин гулар яра. Нохчийн къам шен махка юхадирзинчу муьрехь дIаболийра цхьайолчу ансамблаша, исбаьхьаллин самодеятельносташа, корматаллин артисташа шайн болх. Ярташкахь, кIотаршкахь концерташ хуьлура эшаршлакхархоша, иллиалархоша дакъалоцуш. Сих-сиха декара оцу концерташкахь М. Сулаевн дешнаш тIехь даьхна иллеш. Цул хьалха лоькху эшарш, олу иллеш фольклоран мукъамехь, кепехь хиллехь, вай лакхахь ма-аллара, Мохьмада дуккха а керланиг деара нохчийн иллийн, эшарийн а чулацаме. «Безаман эшарш» цIе йолчу гуларо Мохьмад дика лирик хилар тIечIагIдира. Тахана а лерса, дог а хьостуш ду Мохьмада 1941 шарахь яздина «ГIан» цIе йолу илли, дуккха а кхидолу иллеш, эшарш а.\nЦIеначу мукъамехь, эшарехь лекхало шен дог дара поэто схьадаьстинарг, шен синхаамаш дешархойх а (ладогIархойх) тешош.\n«Суьйренан ойланаш» цIе йолчу гуларна юкъайогIучу стихаша гойту хIора а адам ша санна долчу адамна, халкъана, Даймахкана хьалха декхар хилар. Философски маьIна долуш ю и стихаш. Мохьмадан стихашкахь кIорггера ойла ю заманах, декхарех, дахарехь адаман меттигах, къаьсттина поэтан граждански позицех. Литературан критико Ю. Айдаевс «Сирла суьйре» (1980 шо, Соьлжа-гIала) книгана ша язйинчу статьяхь (дешхьалхе) боху: «М.Сулаевн поэтически ойла, къилбанан цхьамза санна, даима а адаман дахаре, цуьнан сийлалле, цо юьтучу лоран маьIна даре ерзийна ю. Стаг лийр вац, шел тIаьхьа цо дика гIуллакхаш дитинехь, иза шенна ца ваьхнехь, вонна кIел и ца сецнехь». И дешнаш дуьззина Мохьмадан дахаран некъана хьаннал дIадала мегар ду, хIунда аьлча цуьнан хIора а произведени цIеначу сица, ховхачу синхаамашца, хазачу ойланца язйина хиларал совнаха, бакъдерг толо гIерташ язйина хиларна.\nЦхьа шатайпана хилам бара вайн литературехь М. Сулаевн «Товсолта ломара дIавоьду» цIе йолу роман араяьлла хан. И роман араяьллачу муьрехь ярташкахь, гIаланашкахь книгашъешархойн конференцеш йира, дика а, ледара а агIонаш толлуш критикаша статьяш язйира, НГIПУ деша боьлхучу абитуриенташа сочиненеш, дипломни белхаш язбира. Дешархочуьнга ойла йойтура романо, дуккха а хаттарш кхолладолуьйтуш. Цхьадолчу хаттаршна дикка хан яьлча бен жоьпаш каро йиш ца хилира. Роман язйина зама а кхин идеологи йолуш яра. Хьахо йиш яцара халкъ шен Даймахках къастор, делахь х1ета Товсолта ломара д1авахарх долу бахьна а.\nТовсолтин доьзалерчу Iоттабаккхамца («Эскинойхь» повесть тIеюьзна язйина «Товсолта ломара дIавоьду» роман, тIаьхьа «Лаьмнаша ца дицдо» цIе а йолуш, оьрсийн матте гочйина араяьлла) гайтина авторо Советан Iедало нохчийн оьзда гIиллакхаш емалдар. Хала лов цо халкъана тIехь лело харцонаш. Товсолтин дахарца, цуьнан доьзалан кхолламца Мохьмада гайтинарг нохчийн къоман гIиллакхашца, ламасташца йолу зIе хадар, оцу хедачу зIено Товсолтин дагна йина чов ю. Лаьмнаш а дитина дIаваххал. Иза майрра дIааьлла, гайтина бакъдерг дара. Дайшна а, церан берашна а юккъера Iоттабаккхам бу авторо буьйцург.\nМ. Сулаевн кхоллараллин оцу муьрехь арайовлу керла гуларш: «Даг чуьра суйнаш» (1968 шо), «Йоврйоцу цIе» (1970 шо), «Бакъдерг» (1973 шо), «Чинар на скале» (1972 шарахь Соьлжа-гIалахь; 1975 шарахь Москвахь). Мохьмад говза гочдархо а вара. Цо гочйина Рудакин, К. Хетагуровн, Г. Гейнен, М. Лермонтовн, А. Пушкинан, Р. Гамзатовн, и. дI. кх. стихаш оцу поэташа нохчийн маттахь язйича санна ешало. М. Сулаевн стихаш, поэмаш, дийцарш, роман школашкахь, хьехархойн училищешкахь – дешархошна; институтехь, университетехь – студенташна хьоьхуш ю, церан мехалла, маьIна тахана а лакхара долу дела. Цуьнан стихаш гочйина оьрсийн, украинийн, гуьржийн, казахийн, ДегIастанан къаьмнийн, хIирийн, гIебартойн, балкхаройн, иштта дозанал арахьарчу къаьмнийн меттанашка а.\nШен «Адамашка» цIе йолчу стихотворенехь, лечкъа ца деш,\nЯ сий, я хьал со сайна лоьхуш вац.\nХIетте а-м лаьа илли сайн хезийла,\nДаггара лаьа – ас и лечкъадац, –\nШу дезарна, шуна со везийла! –\nбохуш, вайна юкъара 1992 шарахь дIавахна шен накъост, доттагI Сулаев Мохьмад дагалоцуш халкъан поэто Ш. Арсанукаевс шен цхьана интервьюхь элира: «Вайн яздархойх суна дуьххьара вевзинарг Сулаев Мохьмад вара. Говза поэт а, дика лор а вара Мохьмад. Бер санна догцIена а, шатайпа оьздангалла хиларца а билгалвуьйлура. Уггаре суна цуьнгахь товш хетарг – кхечеран кхиамех воккхавер. Газетан, журналан агIон тIехь ша резаволуш стихотворени, дийцар дешча, кхаьънаш дохуш хир вара хьуна: «Хьуна вевзий и хьенех, ешний ахь цо язйина хIума, суна вовзийталахь иза», – бохуш.\nНохчийн гоьваьллачу поэто Мухьмад-Селахь Гадаевс аьлла дешнаш дагаоьху шен заманан синмерз, синлакхалла а хилла, адамашца, Даймахкаца цIена юкъаметтигаш ларъеш ваьхначу Сулаев Мохьмадан дахаран некъан ойла йича:\nБазло, бах, лахьти чохь упханан тхов…\nДелахь-хIета, уьйрашна, накъосташна, доттагIашна, нохчийн халкъана а вицвелла вац, «Мел ирсе хетарх а – и ирс ма дац, ша винчу Даймахкахь доцург», – дешнаш а аьлла, шех лаьцна ала хастаме дош юьртахошна, махкахошна а дитина, вайна юкъара дIавахана Сулаев Мохьмад.


Гер (Морбиан) — Википеди\n47°54′14″ къ. ш. 2°07′14″ м. д.HGЯOL\n52,11 квадратан километр\n▼6141 стаг (2018 шеран 1 январь)\nГер (фр. Guer) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Морбиан. Дозанашца йу Плелан-ле-Гран, Лутеель, Мор-де-Бретань, Ле-Брюле, Комблессак, Карантуар, Монтенеф, Беиньон, Сен-Мало-де-Беньон, Поркаро (Морбиан). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Гер_(Морбиан)&oldid=6745172»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 16 октябрь, 08:26.


Iамеркера бусалбанаш кечлуш бу харжамашна\nТрамп Доналд Iамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн президент хIоттахь, шайн маршонаш а, бакъонаш талхорх кхоьру цу махкахь беха бусалба нах. Цунна ду цара дукхачу хьолахь Клинтон Хиларина кхаж тосур хиларан бахьана.\nIамеркан Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь хин болу президентан харжамаш тергонехь латтабо дерриге дуьнено.\nРеспубликанхойн кандидат волчу Трамп Доналдо бусалба нахах ечу комменташа сингаттам кхуллу Iамерикехь бехаш болчу бусулбачу нехан дегнаш чу. ХIинццалц маьрша бехна хилла уьш хIинца саготта бу Трамп толахь, Iамерикехь баха шайна мел маьрша хир ду бохучунна.\nШайн кхолламана сагатдаро Iамерикерчу бусалбачу нехан ойла тIеярзийна хин болчу харжамашкахь жигара дакъалацарна.\nТIебогIучу президентан харжамех лаьцна а хаттарш делира ас КЭАР олучу бусалбачу нехан уггаре а йоккхачу адамийн бакъонашларъечу тобанан декъашхочуьнга, Мако Ф Робертига. Иза КЭАРан Iедалан гIуллакхехула директор ву.\nIамеркерчу бусалбачу наха хьана кхаж тосур бу аьлла хаьттича, иштта жоп делира Мако Роберто:\n"Cхьахетарехь Iамерикерчу бусалбачу наха демократийн партин кандидатана гIорто йийр ю. Оха кхаж таса бакъо йолчу бусалбачу нахана юкъахь таллам дIабаьхьира Зазадоккхучу - баттахь.\n67 процент наха шаьш демократийн кандидатана – я Хилари Клинтона, я Берни Сандерсана – кхаж тосур бу элира.\nЦу хенахь Сандерс а вара президентан дарже кхача къовсамехь дакъалоцуш. КЭАРан йиш яц цхьанна а кандидатана гIорто ян, амма оха нахе доьху ара а довлий, шайна бегIийла хетча агIор, шайн дог ойла цхьаьнайогIучу кандидатана кхаж таса бохуш".\nХьалха хиллачу харжамашкахь бусалбачара дукхачу хьолахь республиканхошна кхаж тосура церан консерваторе мехаллаша шайна герга хетарна, ткъа хIинца хIунда хийцаелла церан дог ойла аьлла деллачу хаттарна ишта жоп делира Роберто:\n"2000 чу шарахь дуьйна республиканхойн парти исламофобин политикан эпицентр а хилла, дIахIоьттина Iамеркехь. Харжамийн компани дIахьочу юкъана дукха бусалбачу нахе цабезам кхуллу тобанаш дIакхета цу партин президентан кандидаташна гIорто ярхьама.\nТхо теш долуш, тхуна гина бусалбачу нахана дуьхьал йолу реторик республиканхойн коьртачу политикан дакъ хуьлуш юйла а, цара и партин платформа санна тIеоьцуш хилар а, бусалбачу нахана вончу агIор тIеIаткъам бе сацамаш тIеоьцуш хилар а.\nТкъа и бахьанехь дукха бусалба нах цу партина юкъара дIабевлла. Цу хьокъехь дагадаийта догIу 40 эзар бусалбачу стага Джордж Бушана кхаж тесира 2000-чу шарахь цхьана Флорида штатехь.\nЦу харжамийн жамIана тIеIаткъам бинарг масех эзар кхаж бара. Хала хеташ делахь а, 2016-чу шарахь хин болчу харжамашкахь цу кепара гIорто гур яц республиканхошна, Трамп бусалбачу нахца къаьстина цабезам лацар бахьанехь".\nЦхьайолучу бусалбачу пачхьалкхашкара нах Iамерке чу ца бита ша сацам тIеоьцур бохург кхочушдийр ду аьлла хетий хьуна Трампо аьлла хаттар дича, ишта жоп хезира тхуна:\n"Трампо хуьйцу шен дог ойла муьлхачу пачхьалкхашкара бусалба нах ша террорхой лору бохучун хьокъехь. Ши кIир хьалха Германерачу бусалба нах а чубахкийтаран хьокъехь бехкамана юкъабогIийтур бу ша аьлла цо.\nТрампо схьадийцарехь бусалба экстремисташ юкъабахана пачхьалкх ю иза. Тхуна билгал ца хаьа Трампо хьалхатоттур политик хIун хир ю, амма билгал хууш ду и бусалбачу нахана дуьхьал озабезам болуш хир юйла.\nIамерикан могIарара вахархо хиларе терра, со саготта ву нагахь санна Трамп президент харжахь, сайн кIантана шен Къилба Азера ненан да а, ненан нана а Iамерикехь уьш ган йиш ца хиларна".\nТрамп бусалбачу нахана сел чIогIа лер а, дуьхьал хилар а стенца доьзна ду аьлла хета хьуна аьллачу хаттарна а жоп делира Роберто.\nТрампан гоно Исламафобин хьежам болу нах тIеоьзна Iамерикан Исламофобин машина юкъара. Царна юкъавогIу керстачу тIемалойн декъашхо хилла волу Валид Ферас.\nИза ву Ливанехь цигарчу бахархошна юкъахь хиллачу тIамехь бусалбачу нахана тIелатарш де баьхна хилла волу стаг. Цул совнах, цхьана хенахь керста Дела бусалбачу Делал воккхах ву аьлла кхин цхьа а инарла а ву Трампана хьехамча.\nЦо бакъдира Iиракъе эскар дахийтар а. Амма тхуна Трампан бусалбачу нахана дуьхьал болу хьехамчаш бусалбачу нахах дуьйцучу туьйранех тешаш буйла-м хаьа. Цара харца туьйранаш даржадо бусалбачу нахах лаьцна.\nЦарах цхьамма 'Бусалба Вежаралла' тоба террорхойн ю аьлла дIакхайкхира, амма карарчу хенахь Цхьаьнатоьхначу Штатийн Iедало иза террорхойн тоба ца лору. Цара Iамерикан бусалбачу нехан арарчу бусалбачу тобанашца йоцу уьйранаш ю бохуш туьйранаш кхуллу.\nУьш теша ‘Бусалба Вежаралла’ тобано Iамерикерчу бусалбачу нехан политикан инфраструктуран мел йолчу агIонана Iуналла до бохучух. Ткъа иза бакъ дац.\nХьуна муха хета кху харжамашкахь Iамерикерчу бусалбачу наха жигара дакъалоцур дуй аьлла а хаьттира оха Роберте:\n"Цу тIехь цхьа шеко яц. Бусалба нах кхаж таса алсам дIаязалуш бу Iамерикехь. 2012 –чу шерца дуьстича, бIеннаш эзар алсам бусалба нах бу кхаж таса дIаязалуш. ХIинца кхаж таса дIавазвелла 800 000 бусалба стаг ву.\nОха дIабаьхьначу талламо гойту царах 60 процент стаг ву харжамашкахь дакъалаца дагахь. Ткъа хьалха 15 проценто бен ца лоцура харжамашкахь дакъа.\nТхо тешна ду кху харжамашкахь дуккха а бусалбачу наха дакъалоцург хиларна. Ткъа хIинца кху харжамашкахь бусалбачу нехан юкъараллин аза хезаш декар ду".\nIамерикан Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь хин болчу президентан харжамийн жамI билгалдер ду кху шеран лахьан баттахь.\nСхьагарехь, цу жамIана тIеIаткъам бан дагахь бу хIинццалц дукхачу хьолахь харжамийн юьстах лаьттина хилла болу кху махкахь беха бусалба нах а.


Оьрсийчуьра тIеман шоу йийцарейо дуьнено\nМоскох --Толаман де\nЦкъа а ца хиллачу кепара харжаш а еш, керла техника урамашка а йоккхуш, дIабаьхьна Москох Дуьненан ШолгIа тIом бирзина 70 шо кхочуш хIоттийна кхушарлера тIеман гайтам. Путина шен пачхьалкхан т1еман ницкъ цу кепара гайтар ларамза дац аьлла хета Малхбузерчу тергамхошна.\nЦкъа а ца хиллачу кепара харжаш а еш, керла техника урамашка а йоккхуш, дIабаьхьна Москох Дуьненан ШолгIа тIом бирзина 70 шо кхочуш хIоттийна кхушарлера тIеман гайтам. Оьрсийчоьнан а, Малхбузенан а юкъаметтигаш телхинчу муьрехь Путина шен пачхьалкхан тIеман ницкъ цу кепара гайтар ларамза дац аьлла хета Малхбузерчу тергамхошна.\nМоскохарчу тIеман парадан терго дуьненан массо а маьIIехь еш яра аьлча, харц хира дацара.\nКху деношкахь Азера дIа Европе кхаччалц, Австралера Цхьаьнатоьхначу Штаташка кхаччалц, наггахь хаамийн гIирс бисина хир бац, Москохарчу ЦIечу Майданахь Путин Владимира дозаллийца гайтина йолчу шен пачхьалкхан тIеман таронех дийцанза я язданза.\n„Элин цхьалла“, „Путинан парадера Китайн шоппинг“, „ХIуъу дина а къарцавала“, „Уггаре а керлачу герзийн витрина“, „Путинан ондаллин гайтам“ - иштта ю уггаре а цIеяхханчу хаамийн гIирсийн цу хиламах йолчу артиклийн цIераш.\nКоьртачу декъехь журналисташа а, церан дехарца цу парадах лаьцна дуьйцучу тергамхоша а билгалдоккхуш дерг дара, Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир, ша эла волуш санна, цу махкана куьйгалла деш волу, Стигалкъекъа-беттан иссолгIачохь, оьрсийн халкъо уггаре а мехалох дезде санна лоруш долчу толаман дийнахь, мелхо а, эшанарг санна цхье висар, шена гонахь диктаторийн я тоталитаран пачхьалкхийн куьйгалхой боцург, Малхбузерчу кхиинчу пачхьалкхийн цхьа а лидер а воцуш.\nМасала, Цхьаьнатоьхначу Штаташкарчу NBC телеканало шен репортажехь билгалдаьккхира, Путинан парад Малхбузерчу куьйгалхоша Украинера кризис бахьана долуш тергал ца еш йитира, аьлла. „Бакъду, Кремлан пена хьалха Оьрсийчоьнан президентана уллохь лаьтташ 30 герга хьаша вара“, - бохуш дийцира цо.\nТкъа муьлш бара и хьеший, Оьрсийчоьнан президент виссане а шена сел мехалчу дийнахь цхье ца висийта баьхкича санна цуьнца лаьттинарш?\nКитайн куьйгалхо Цзиньпин Си вара царех уггаре а везох волу хьаша. Ши шо хьалха тIеман карчам а бина, эзарнаш машаре дуьхьалонан акцин декъашхой тIе герзаш детташ байъа а байъитина, низамца хаьржина волу Мисаран президент Мурси Мухьамад набахте а воьллина, Iедале веана волу инарла Сиси Iабдул Фаттах а вара, иттанаш шерашкахь Зимбабвехь президент лаьтташ волу, дуьнено а диктатор лоруш волу Мугабе Роберт а вара, Цхьаьнатоьхначу Штатийн хIуьттарена Оьрсийчоьнца гергарло лоьхуш волу Венесуэлин президент Мадуро Николас вара.\nВара дера иштта даима санна Казахстанан президент Назарбаев Нурсолт а, Къилбаафрикерчу республикан куьйгалхо Зума а, царна юккъехь цхьанхьа вайна лаьтта Цхьаьнакхеттачу къаьмнийн юкъараллин инарла секретар Пан Ги Мун а.\nИталерчу Corriere della Sera газетано билгалдаккхарехь, Обама а, Олланд а, Кэмерон а, Ренци а, кхин болу а тIеIаткъаме Малхбузера куьйгалхой ша волчу даздаршка ца бахкаро вуно боккха лазам кхуллу Оьрсийчоьнан президентехь а, ткъа иштта уьш ца бахкаро гойту, Оьрсийчоь дуьненан политикан авансценехь мел цхье йисина бохург.\nБакъду, цуьнца цхьаьна, газетин Москохарчу корреспонденташа билгал ма-даккхара, и лидерш Москоха ца бахкаро Путин Владимирна кхин а алсамох аргументаш ло, шен халкъана гергахь Оьрсийчоь иза ца лоручу, иза гор хIоьттин ган луучу мостагIийн гуонехь ю бохург ша чIагIдечохь.\nИштта Малхбузерчу хаамийн гIирсаша шайн тидам тIебахийтинера, Путинан хьешашна юккъехь коьртаниг Китайн куьйгалхо Цзиньпин Си хиларна, цуо Оьрсийчоьнна ша Цхьаьнакхеттачу Штатийн олаллин дуьхьал къийсам латторехь накъост карийна гойтуш хиларна а. Немцойн dpa агенталло цу хьокъехь яздинера, Китай, Оьрсийчоьй вовшашна гергагIортар – иза дуьненан къепе хийцалуш ю бохучунна хьаьрк ду аьлла.\nМоскоха Толаман де даздан баьхкинчу а, амма кхин а чIогIаха ца баьхкинчу а дуьненан куьйгалхойх дийцина ца Iаш, ша Парадах а лаьцна а дукха яздира дуьненан хаамийн гIирсаша. Оьрсийчоьно сел лерина шен тIеман ницкъ дуьненна а гойтуш урамашка баккхар ларамаза дац, къаьстина хIинца, Украинера тIеман конфликт бахьана долуш Малхбузенан, Оьрсийчоьнан юкъаметтигаш телхинчу хенахь.\nКхин а чIогIа символикан чулацам лоцу Парадана иза шозлагIа дуьненан тIом дIабирзина 70 шо кхачарна лерина хиларо – иштта яра журналистийн а, тергамхойн а юкъара ойла.\nЕвроперчу хаамийн теленалаш лайф режимехь хаддаза гойтуш яра ЦIечу Майданара репортажаш, коьрта тидам оьрсийн керлачу тIеман техникана тIе а бохуьйтуш. Цецвалар дара цу репортажашкахь гуш. Бакъду, массара а ца ийцира и тIеман ницкъан сонталле гайтам цецваларца тIе. Къаьстина Малхбузехь бехачу нохчашна хийра а, гома а хилира Оьрсийчоьнан тIеман парад а, цуьнан тIеман ницкъан ондалла телевизионехула Малхбузехь хестор а.\nИштта Берлинехь ехачу Садаева Ровзана дийцарехь, цуьнан а, цуьнан доьзална а цхьа а цецвала хIума ца го, Кремло I5 эзар салти ЦIечу майдана ваккхарехь, цуо бIе эзар сов салти Нохчийчу тIаме а хьажийна хилча.\nСадаева: „Кху масехь дийнахь и парад йоцург дуьйцуш Iхума дац кхузахь телевизионехула. ДIатоьхча а, схьатоьхча а. И церан эскарш, и цу оьрсийн танкаш юьйцуш. Я хIорш царех кхерабеллий а ца хаьа, я цецбевллий а ца хаьа. I5 эзар салти хилла парадехь бохуш, иза дуьйцуш бу. Стенах цецбевлла а ца хаа. I5 эзар а, 25 эзар а, I00 эзари а ма вара цара вайна Нохчийчу тIом бан хьовсийнарш, вайна шортта ма гинера уьш. Царех едда кхуза еанера со, цу Путинах, цуьнан эскарех. ХIинца кхузахь а тIаьхьакхечи а уьш“.\nЦу юкъана The Washington Post газетано яздинера, 200 герга еза техника а, I43 кема а, биркема а декъа а долуш дIаяхьана йолу парад – иза вуно даккхий зенаш а деш, Кремло шен эскаран модернизаци яран жамI ду аьлла. Ткъа Италерчу Темпо газетано билгалдаьккхира, хIинцалера парад вайзаманахьлерчу Оьрсийчоьнан исторехь уггаре а йоккхаха ерг яра аьлла.\nШен герзийн таро гайтина Кремло


4 августа в 15:57 (2009 г.)\nХьомсара Аймани!Ас даггара декъалйо хьо йинчу денца. Со воккхаве хьо хиларх. Собарца, доьналлица лайра ахь вайн доьзална а, махкана а т1едеана хийла вуон, тхан дена, Нохчийн Республикан хьалхарчу Президентана тешаме накъост хилла чекх а елира. Дела реза хуьлда хьуна!\nТахана хьо сан нана хилла ца 1а, ахь хьайн дагах чекхдоккху Нохчийчохь хуьлуш долу дерриг дика а, вуон а, хийла нана йоцчу во1ана нана хили хьох, йиша йоцчу йишина йиша хили, гIo-орца оьшучу хийла мисканна хьайн комаьршаллица гlo-орцах кхечи. Халкъана, махкана хьанал вацар кост-декхар дина, тхан дас, Кадыров Ахьмад-Хьаьжас, д1аболийна машаран некъ д1акхехьар т1едиллина ахь дахаран новкьа ваьккхинчу суна а, сан накъосташна а дика масал хилла лаьтта хьо. Суна хаьа, хьайгахь лам баккхал собар хиларна ахь и схьа ца гайтахь а, хьан дог, массо ненан а санна, к1еда дуйла, экам дуйла, лазаме дуйла, суна а, сан накъосташна а, ерриг Нохчийчоьнна а сагатдеш, ахь хийла буьйса наб йоцуш яьккхина. Къинт1ера яла. Амма хьо тешалахь, Дела реза воцург доьжна, хьо юьхь1аьржа х1уттур яц хьуна.\nТхан а, хьох шайн нана таръелла, хьоьгарчу гlo-орцане сатуьйсучу эзарнийн а дуьхьа, могаш-маьрша Дала дукхаяхайойла хьо!\nХьайн до1анашкахь ахь Деле йоьхучу Нохчийчохь ирсе дахар хуьлда вайн нохчийн къоман.\nХьан к1ант, Нохчийн Республикан Президент Кадыров Рамзан


24 ЮОПЕКЪ 1998 Ц. N 409-пл\nн онпъдйе яндепфюмхъ х сякнбхъу\nкхжемгхпнбюмхъ деърекэмнярх он\nяндепфюмхч гюкю (рнвйх) хцпнбшу\nюбрнлюрнб мю реппхрнпхх ц. лняйбш\nпЮЯЯЛНРПЕБ ОПЕДКНФЕМХЕ яОЕЖХЮКЭМНИ ЙНЛХЯЯХХ ОПХ оПЮБХРЕКЭЯРБЕ лНЯЙБШ ОН ПЕЦСКХПНБЮМХЧ Х ЯНАКЧДЕМХЧ ГЮЙНММНЯРХ Б ЯТЕПЕ ХЦНПМНЦН АХГМЕЯЮ, МЮОПЮБКЕММНЕ МЮ СОНПЪДНВЕМХЕ ТСМЙЖХНМХПНБЮМХЪ Х ЯНБЕПЬЕМЯРБНБЮМХЕ ЙНМРПНКЪ ГЮ ЯНДЕПФЮМХЕЛ ГЮКНБ (РНВЕЙ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ Я ДЕМЕФМШЛ Х ХМШЛ БШХЦПШЬЕЛ МЮ РЕППХРНПХХ ЦНПНДЮ:\n1. сРБЕПДХРЭ оНКНФЕМХЕ Н ОНПЪДЙЕ ЯНДЕПФЮМХЪ ГЮКЮ (РНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ МЮ РЕППХРНПХХ Ц. лНЯЙБШ (ОПХКНФЕМХЕ 1).\n2. сРБЕПДХРЭ бПЕЛЕММШЕ СЯКНБХЪ КХЖЕМГХПНБЮМХЪ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ ОН ЯНДЕПФЮМХЧ ГЮКЮ (РНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ МЮ РЕППХРНПХХ Ц. лНЯЙБШ (ОПХКНФЕМХЕ 2).\n3. сЯРЮМНБХРЭ, ВРН КХЖЕМГХХ МЮ ОПЮБН ЯНДЕПФЮМХЪ ГЮКНБ (РНВЕЙ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, БШДЮММШЕ лНЯЙНБЯЙНИ КХЖЕМГХНММНИ ОЮКЮРНИ ДН БЯРСОКЕМХЪ Б ЯХКС МЮЯРНЪЫЕЦН ПЮЯОНПЪФЕМХЪ, ЯВХРЮЧРЯЪ ДЕИЯРБХРЕКЭМШЛХ ДН ЛНЛЕМРЮ НЙНМВЮМХЪ ЯПНЙЮ ХУ ДЕИЯРБХЪ.\n4. лНЯЙНБЯЙНИ КХЖЕМГХНММНИ ОЮКЮРЕ, ЙНМРПНКЭМШЛ ЯКСФАЮЛ, ОПЮБННУПЮМХРЕКЭМШЛ Х МЮДГНПМШЛ НПЦЮМЮЛ ЦНПНДЮ, ОПЕТЕЙРЮЛ ЮДЛХМХЯРПЮРХБМШУ НЙПСЦНБ ПСЙНБНДЯРБНБЮРЭЯЪ оНКНФЕМХЕЛ Н ОНПЪДЙЕ ЯНДЕПФЮМХЪ ГЮКЮ (РНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ МЮ РЕППХРНПХХ Ц. лНЯЙБШ Х бПЕЛЕММШЛХ СЯКНБХЪЛХ КХЖЕМГХПНБЮМХЪ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ ОН ЯНДЕПФЮМХЧ ГЮКЮ (РНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ МЮ РЕППХРНПХХ Ц. лНЯЙБШ ОПХ НПЦЮМХГЮЖХХ КХЖЕМГХНММНИ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ Х ЙНМРПНКЪ ГЮ ТСМЙЖХНМХПНБЮМХЕЛ ГЮКНБ (РНВЕЙ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ МЮ РЕППХРНПХХ ЦНПНДЮ.\n5. бНГКНФХРЭ МЮ яОЕЖХЮКЭМСЧ ЙНЛХЯЯХЧ ОПХ оПЮБХРЕКЭЯРБЕ лНЯЙБШ ОН ПЕЦСКХПНБЮМХЧ Х ЯНАКЧДЕМХЧ ГЮЙНММНЯРХ Б ЯТЕПЕ ХЦНПМНЦН АХГМЕЯЮ НЙЮГЮМХЕ ЛЕРНДХВЕЯЙНИ Х ЙНМЯСКЭРЮЖХНММНИ ОНЛНЫХ ЙНМРПНКЭМШЛ ЯКСФАЮЛ, ОПЮБННУПЮМХРЕКЭМШЛ Х ПЮГПЕЬХРЕКЭМШЛ НПЦЮМЮЛ ЦНПНДЮ Б ПЕЮКХГЮЖХХ ХУ ТСМЙЖХИ ОН ЙНМРПНКЧ ГЮ ДЕЪРЕКЭМНЯРЭЧ ГЮКНБ (РНВЕЙ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ МЮ РЕППХРНПХХ ЦНПНДЮ.\n6. яОЕЖХЮКЭМНИ ЙНЛХЯЯХХ ОПХ оПЮБХРЕКЭЯРБЕ лНЯЙБШ ОН ПЕЦСКХПНБЮМХЧ Х ЯНАКЧДЕМХЧ ГЮЙНММНЯРХ Б ЯТЕПЕ ХЦНПМНЦН АХГМЕЯЮ Б РПЕУЛЕЯЪВМШИ ЯПНЙ ПЮГПЮАНРЮРЭ ХГЛЕМЕМХЪ Й ОПХКНФЕМХЧ 2 Й ПЮЯОНПЪФЕМХЧ лЩПЮ лНЯЙБШ НР 29.02.96 N 97-пл "н ОНПЪДЙЕ ЯНДЕПФЮМХЪ ЙЮГХМН МЮ РЕППХРНПХХ Ц. лНЯЙБШ".\n7. яВХРЮРЭ СРПЮРХБЬХЛ ЯХКС ПЮЯОНПЪФЕМХЕ оПЕЛЭЕПЮ оПЮБХРЕКЭЯРБЮ лНЯЙБШ НР 01.12.93 N 2177-по "н КХЖЕМГХПНБЮМХХ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ ОН ЯНДЕПФЮМХЧ ХЦНПМШУ ГЮБЕДЕМХИ МЮ РЕППХРНПХХ Ц. лНЯЙБШ" Б ВЮЯРХ, ЙЮЯЮЧЫЕИЯЪ КХЖЕМГХПНБЮМХЪ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ ОН ЯНДЕПФЮМХЧ ГЮКЮ (РНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ.\n8. оПЕЯЯ - ЖЕМРПС лЩПХХ Х оПЮБХРЕКЭЯРБЮ лНЯЙБШ НАЕЯОЕВХРЭ НЯБЕЫЕМХЕ Б ЯПЕДЯРБЮУ ЛЮЯЯНБНИ ХМТНПЛЮЖХХ ОНКНФЕМХИ МЮЯРНЪЫЕЦН ПЮЯОНПЪФЕМХЪ.\n9. йНМРПНКЭ ГЮ БШОНКМЕМХЕЛ МЮЯРНЪЫЕЦН ПЮЯОНПЪФЕМХЪ БНГКНФХРЭ МЮ ГЮЛЕЯРХРЕКЪ оПЕЛЭЕПЮ оПЮБХРЕКЭЯРБЮ лНЯЙБШ нПДФНМХЙХДГЕ х.м.\nНР 24 ЮОПЕКЪ 1998 Ц. N 409-пл\nн онпъдйе яндепфюмхъ гюкю (рнвйх)\nхцпнбшу юбрнлюрнб мю реппхрнпхх ц. лняйбш\n1.1. мЮЯРНЪЫЕЕ оНКНФЕМХЕ НОПЕДЕКЪЕР ЕДХМШИ ОНПЪДНЙ БЕДЕМХЪ ОПЕДОПХМХЛЮРЕКЭЯЙНИ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ ОН ЯНДЕПФЮМХЧ ГЮКЮ (РНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ ЙЮЙ НДМНЦН ХГ ГЮЙНМНДЮРЕКЭМН ПЮГПЕЬЕММШУ БХДНБ ХЦНПМНЦН АХГМЕЯЮ, МЮОПЮБКЕММНЦН МЮ ХГБКЕВЕМХЕ ДНУНДНБ Я ХЯОНКЭГНБЮМХЕЛ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ Я ДЕМЕФМШЛ ХКХ ХМШЛ БШХЦПШЬЕЛ, РПЕАСЧЫЕЦН НЯНАНЦН ОНПЪДЙЮ ПЕЦСКХПНБЮМХЪ.\n1.2. дЕИЯРБХЕ МЮЯРНЪЫЕЦН оНКНФЕМХЪ ПЮЯОПНЯРПЮМЪЕРЯЪ МЮ ГЮКШ (РНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, ДЕИЯРБСЧЫХЕ МЮ РЕППХРНПХХ лНЯЙБШ.\n1.3. оПХЛЕМХРЕКЭМН Й РЕЙЯРС МЮЯРНЪЫЕЦН оНКНФЕМХЪ ОНД РЕПЛХМНЛ "ХЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ" ОНМХЛЮЕРЯЪ ЯНБНЙСОМНЯРЭ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ Я ДЕМЕФМШЛ ХКХ ХМШЛ БШХЦПШЬЕЛ, ЙНРНПШЕ ВЕПЕГ ЯХЯРЕЛС ЩКЕЙРПНЛЕУЮМХВЕЯЙХУ ПНКХЙНБ, ДХЯОКЕЕБ, ОПНЕЙРНПНБ ЯБЕРЮ ХКХ БХДЕН Х Б НАЛЕМ МЮ НДХМ ХКХ МЕЯЙНКЭЙН ФЕРНМНБ ХКХ ДПСЦХЛ ЯОНЯНАНЛ ОПЕДНЯРЮБКЪЧР ОНКЭГНБЮРЕКЧ ОНКЕГМНЕ БПЕЛЪ ДКЪ ХЦПШ Х БЕПНЪРМНЯРЭ ОНКСВХРЭ ДЕМЕФМШИ ХКХ ХМНИ БШХЦПШЬ, ЙНРНПШИ БЯЕЦДЮ ГЮБХЯХР НР ЯКСВЮЪ.\n1.4. оПХЛЕМХРЕКЭМН Й РЕЙЯРС МЮЯРНЪЫЕЦН оНКНФЕМХЪ ОНД РЕПЛХМНЛ "ГЮК ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ" (Б ДЮКЭМЕИЬЕЛ - гЮК) ОНМХЛЮЕРЯЪ НРДЕКЭМНЕ ОНЛЕЫЕМХЕ, Б ЙНРНПНЛ Б НАЪГЮРЕКЭМНЛ ОНПЪДЙЕ СЯРЮМНБКЕМН МЕ ЛЕМЕЕ РПЕУ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ (О. 1.3), Ю РЮЙФЕ ЛНЦСР НЙЮГШБЮРЭЯЪ ЯНОСРЯРБСЧЫХЕ СЯКСЦХ, МЕ ГЮОПЕЫЕММШЕ ДЕИЯРБСЧЫХЛ ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБНЛ.\n1.5. оПХЛЕМХРЕКЭМН Й РЕЙЯРС МЮЯРНЪЫЕЦН оНКНФЕМХЪ ОНД РЕПЛХМНЛ "РНВЙЮ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ" (Б ДЮКЭМЕИЬЕЛ - рНВЙЮ) ОНМХЛЮЕРЯЪ ВЮЯРЭ ОНЛЕЫЕМХЪ, Б ЙНРНПНИ Б НАЪГЮРЕКЭМНЛ ОНПЪДЙЕ СЯРЮМНБКЕМН МЕ ЛЕМЕЕ РПЕУ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ (О. 1.3), Ю РЮЙФЕ ЛНЦСР НЙЮГШБЮРЭЯЪ ЯНОСРЯРБСЧЫХЕ СЯКСЦХ, МЕ ГЮОПЕЫЕММШЕ ДЕИЯРБСЧЫХЛ ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБНЛ.\n1.6. оНПЪДНЙ Х СЯКНБХЪ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ гЮКЮ (рНВЙХ) НОПЕДЕКЪЧРЯЪ ДЕИЯРБСЧЫХЛ ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБНЛ пНЯЯХИЯЙНИ тЕДЕПЮЖХХ, МНПЛЮРХБМШЛХ ЮЙРЮЛХ ГЮЙНМНДЮРЕКЭМНИ Х ХЯОНКМХРЕКЭМНИ БКЮЯРХ лНЯЙБШ Х МЮЯРНЪЫХЛ оНКНФЕМХЕЛ.\nоНПЪДНЙ Х СЯКНБХЪ ЯНДЕПФЮМХЪ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, БУНДЪЫЕЦН Б ЯНЯРЮБ ЙСКЭРСПМН - ПЮГБКЕЙЮРЕКЭМНЦН ЖЕМРПЮ (йпж), НОПЕДЕКЪЧРЯЪ МНПЛЮРХБМШЛХ ДНЙСЛЕМРЮЛХ, ПЕЦКЮЛЕМРХПСЧЫХЛХ ДЕЪРЕКЭМНЯРЭ йпж, Х МЕ ОНДОЮДЮЧР ОНД ДЕИЯРБХЕ МЮЯРНЪЫЕЦН оНКНФЕМХЪ.\n1.7. яНДЕПФЮМХЕ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ МЮ РЕППХРНПХХ ЦНПНДЮ лНЯЙБШ НЯСЫЕЯРБКЪЕРЯЪ ЧПХДХВЕЯЙХЛХ КХЖЮЛХ (Б ДЮКЭМЕИЬЕЛ - яНДЕПФЮРЕКЭ) МЮ НЯМНБЮМХХ КХЖЕМГХХ, БШДЮБЮЕЛНИ лНЯЙНБЯЙНИ КХЖЕМГХНММНИ ОЮКЮРНИ.\n2. яНДЕПФЮМХЕ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ\n2.1. рПЕАНБЮМХЪ Й гЮКС (рНВЙЕ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ\n2.1.1. гЮКШ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ МЕ ЛНЦСР АШРЭ ПЮГЛЕЫЕМШ Б ОНЛЕЫЕМХЪУ ДЕРЯЙХУ ЯЮДНБ, ЬЙНК, БСГНБ, ЛЕДХЖХМЯЙХУ Х ЙСКЭРНБШУ СВПЕФДЕМХИ. оНЛЕЫЕМХЕ, ГЮМХЛЮЕЛНЕ гЮКНЛ (рНВЙНИ), ДНКФМН ЯННРБЕРЯРБНБЮРЭ ЯЮМХРЮПМН - ЦХЦХЕМХВЕЯЙХЛ Х ОПНРХБНОНФЮПМШЛ МНПЛЮЛ, РПЕАНБЮМХЪЛ ЯНУПЮМЕМХЪ НАЫЕЯРБЕММНЦН ОНПЪДЙЮ, Ю РЮЙФЕ ЯНУПЮМЕМХЪ ЛЮРЕПХЮКЭМШУ ЖЕММНЯРЕИ яНДЕПФЮРЕКЪ.\n2.1.2. оНЛЕЫЕМХЕ гЮКЮ ДНКФМН ЯНЯРНЪРЭ ХГ ГНМШ НАЯКСФХБЮМХЪ ОНЯЕРХРЕКЕИ Х ЯКСФЕАМНИ ГНМШ.\n2.1.3. б ГНМЕ НАЯКСФХБЮМХЪ ОНЯЕРХРЕКЕИ ПЮЯОНКЮЦЮЕРЯЪ ХЦПНБНИ ГЮК, ЯННРБЕРЯРБСЧЫХИ ЯЮМХРЮПМН - ЦХЦХЕМХВЕЯЙХЛ Х ОПНРХБНОНФЮПМШЛ МНПЛЮЛ, ЛНЦСР МЮУНДХРЭЯЪ ЛЕЯРЮ ДКЪ НРДШУЮ ОНЯЕРХРЕКЕИ, ЙЮТЕ, АЮПШ, Ю РЮЙФЕ НЙЮГШБЮРЭЯЪ ЯНОСРЯРБСЧЫХЕ СЯКСЦХ, МЕ ГЮОПЕЫЕММШЕ ДЕИЯРБСЧЫХЛ ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБНЛ.\n2.1.4. хЦПНБНИ ГЮК ОПЕДЯРЮБКЪЕР ЯНАНИ НАНПСДНБЮММНЕ ОНЛЕЫЕМХЕ, ЦДЕ Б НОПЕДЕКЕММНЛ яНДЕПФЮРЕКЕЛ ОНПЪДЙЕ ПЮГЛЕЫЕМШ ХЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ Я БШОКЮРНИ ДЕМЕФМНЦН ХКХ ХМНЦН БШХЦПШЬЮ (О. 1.3). б ЯКСВЮЕ МЕНАУНДХЛНЯРХ Б ХЦПНБНЛ ГЮКЕ ЛНЦСР АШРЭ ПЮГЛЕЫЕМШ ПЮАНВХЕ ЛЕЯРЮ НОЕПЮРНПНБ.\nйНКХВЕЯРБН ЕДХМХЖ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ Я БШОКЮРНИ ДЕМЕФМНЦН ХКХ ХМНЦН БШХЦПШЬЮ, СЯРЮМНБКЕММШУ Б гЮКЕ, НОПЕДЕКЪЕРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ (МН МЕ ЛЕМЕЕ РПЕУ - О. 1.4) Я СВЕРНЛ РПЕАНБЮМХИ АЕГНОЮЯМНЯРХ.\n2.1.5. б ЯКСФЕАМНИ ГНМЕ гЮКЮ Б НАЪГЮРЕКЭМНЛ ОНПЪДЙЕ ПЮЯОНКЮЦЮЕРЯЪ ПЮАНВЕЕ ЛЕЯРН ЙЮЯЯХПЮ, Ю РЮЙФЕ ЛНФЕР МЮУНДХРЭЯЪ ПЮАНВЕЕ ЛЕЯРН НОЕПЮРНПЮ. пЮАНВЕЕ ЛЕЯРН НОЕПЮРНПЮ ОН СЯЛНРПЕМХЧ яНДЕПФЮРЕКЪ ЛНФЕР ПЮЯОНКЮЦЮРЭЯЪ Б ХЦПНБНЛ ГЮКЕ, ЯКСФЕАМНИ ГНМЕ ХКХ Б НАНХУ ОНЛЕЫЕМХЪУ.\n2.1.6. яНДЕПФЮРЕКЭ Б ГНМЕ НАЯКСФХБЮМХЪ БШДЕКЪЕР Х НАНПСДСЕР ПЮАНВЕЕ ЛЕЯРН ЙЮЯЯХПЮ, НРБЕВЮЧЫЕЕ РПЕАНБЮМХЪЛ ЯНУПЮММНЯРХ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ. мЮ ПЮАНВЕЛ ЛЕЯРЕ ЙЮЯЯХПЮ ДНКФЕМ АШРЭ СЯРЮМНБКЕМ ЙЮЯЯНБШИ ЮООЮПЮР ДКЪ БЕДЕМХЪ ДЕМЕФМШУ ПЮЯВЕРНБ Я ОНЯЕРХРЕКЪЛХ, ПЮЯОНКЮЦЮРЭЯЪ ДПСЦНЕ НАНПСДНБЮМХЕ, МЕНАУНДХЛНЕ ДКЪ СВЕРЮ, ЙНМРПНКЪ, УПЮМЕМХЪ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ Х ЛЮРЕПХЮКЭМШУ ЖЕММНЯРЕИ яНДЕПФЮРЕКЪ, Ю РЮЙФЕ УПЮМЕМХЪ Б ВЮЯШ ПЮАНРШ ОПХМЮДКЕФЮЫХУ гЮКС ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ Х ХЦПНБШУ ФЕРНМНБ. мЮУНФДЕМХЕ МЮ ПЮАНВЕЛ ЛЕЯРЕ ЙЮЯЯХПЮ ХМШУ ДЕМЕФМШУ ЯСЛЛ МЕ ДНОСЯЙЮЕРЯЪ.\n2.1.7. оНЛЕЫЕМХЕ рНВЙХ ЯНЯРНХР ХГ ГНМШ НАЯКСФХБЮМХЪ ОНЯЕРХРЕКЕИ, Б ЙНРНПНИ СЯРЮМНБКЕМШ ХЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ Я ДЕМЕФМШЛ ХКХ БЕЫЕБШЛ БШХЦПШЬЕЛ, Ю РЮЙФЕ ПЮАНВЕЦН ЛЕЯРЮ РЕУМХЙЮ - ЙЮЯЯХПЮ ХКХ ПЮАНВХУ ЛЕЯР ЙЮЯЯХПЮ Х НОЕПЮРНПЮ.\n2.1.8. пЮАНВЕЕ ЛЕЯРН РЕУМХЙЮ - ЙЮЯЯХПЮ ХКХ ЙЮЯЯХПЮ ОПЕДЯРЮБКЪЕР ЯНАНИ БШДЕКЕММНЕ яНДЕПФЮРЕКЕЛ Х НРДЕКЕММНЕ НР НЯРЮКЭМНЦН ОНЛЕЫЕМХЪ рНВЙХ ЛЕЯРН, Б ЙНРНПНЛ СЯРЮМНБКЕМ ЙЮЯЯНБШИ ЮООЮПЮР ДКЪ БЕДЕМХЪ ДЕМЕФМШУ ПЮЯВЕРНБ Я ОНЯЕРХРЕКЪЛХ, МЮУНДХРЯЪ ДПСЦНЕ НАНПСДНБЮМХЕ, МЕНАУНДХЛНЕ ДКЪ СВЕРЮ, ЙНМРПНКЪ Х УПЮМЕМХЪ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ Х ЛЮРЕПХЮКЭМШУ ЖЕММНЯРЕИ яНДЕПФЮРЕКЪ, Ю РЮЙФЕ УПЮМЕМХЪ Б ВЮЯШ ПЮАНРШ ОПХМЮДКЕФЮЫХУ рНВЙЕ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ Х ХЦПНБШУ ФЕРНМНБ. мЮУНФДЕМХЕ МЮ ПЮАНВЕЛ ЛЕЯРЕ РЕУМХЙЮ - ЙЮЯЯХПЮ ХКХ ЙЮЯЯХПЮ ХМШУ ДЕМЕФМШУ ЯСЛЛ МЕ ДНОСЯЙЮЕРЯЪ.\n2.1.9. оНЯЕРХРЕКЪЛ БУНД Б ЯКСФЕАМСЧ ГНМС, Ю РЮЙФЕ МЮ ПЮАНВЕЕ ЛЕЯРН РЕУМХЙЮ - ЙЮЯЯХПЮ ХКХ ЙЮЯЯХПЮ рНВЙХ ДНКФЕМ АШРЭ ГЮОПЕЫЕМ.\n2.1.10. хЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ (О. 1.3), СЯРЮМНБКЕММШЕ Б гЮКЕ (рНВЙЕ), ЛНЦСР МЮУНДХРЭЯЪ С яНДЕПФЮРЕКЪ Б ЯНАЯРБЕММНЯРХ, Б ЮПЕМДЕ, АШРЭ ОЕПЕДЮМШ ЕЛС Б КХГХМЦ ХКХ МЮ ДПСЦХУ НЯМНБЮМХЪУ Б ЯННРБЕРЯРБХХ Я ДЕИЯРБСЧЫХЛ ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБНЛ.\n2.2. оНПЪДНЙ ПЮАНРШ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ\n2.2.1. пЕФХЛ ПЮАНРШ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ СЯРЮМЮБКХБЮЕРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ ЯЮЛНЯРНЪРЕКЭМН, ОПХ ЩРНЛ МЕ ДНОСЯЙЮЕРЯЪ ЕЦН ЙНППЕЙРХПНБЙЮ Б РЕВЕМХЕ ЯЛЕМШ ХКХ ДН РЕУМХВЕЯЙНЦН ОЕПЕПШБЮ. оПХ ЙПСЦКНЯСРНВМНЛ ПЕФХЛЕ ПЮАНРШ ДНКФМЮ АШРЭ СВРЕМЮ МЕНАУНДХЛНЯРЭ ББЕДЕМХЪ РЕУМХВЕЯЙНЦН ОЕПЕПШБЮ.\n2.2.2. яНДЕПФЮРЕКЭ БОПЮБЕ ЯЮЛНЯРНЪРЕКЭМН СЯРЮМЮБКХБЮРЭ НЦПЮМХВЕМХЪ МЮ ЯБНАНДМНЕ ОНЯЕЫЕМХЕ гЮКЮ ЦПЮФДЮМЮЛХ, Б РНЛ ВХЯКЕ ББНДХРЭ ЙКСАМШИ ОНПЪДНЙ ПЮАНРШ, НАЪГЮРЕКЭМСЧ ПЕЦХЯРПЮЖХЧ ОНЯЕРХРЕКЕИ, НЦПЮМХВЕМХЪ МЮ ОПЮБН БЕДЕМХЪ ЙХМН-, ТНРН- Х БХДЕНЯЗЕЛНЙ ОНЯЕРХРЕКЕИ АЕГ ХУ ПЮГПЕЬЕМХЪ, ГЮОПЕЫЕМХЕ ОПНМНЯХРЭ КЧАШЕ БХДШ НЦМЕЯРПЕКЭМНЦН, ЦЮГНБНЦН Х УНКНДМНЦН НПСФХЪ МЕГЮБХЯХЛН НР ДНЙСЛЕМРНБ МЮ ОПЮБН ЕЦН МНЬЕМХЪ (ЙПНЛЕ ЯНРПСДМХЙНБ ОПЮБННУПЮМХРЕКЭМШУ НПЦЮМНБ, ХЛЕЧЫХУ РЮАЕКЭМНЕ НПСФХЕ Х ОНЯЕРХБЬХУ гЮК (рНВЙС) ОН ЯКСФЕАМНИ МЕНАУНДХЛНЯРХ) Х Р.О.\n2.2.3. яНДЕПФЮРЕКЭ БОПЮБЕ СЯРЮМЮБКХБЮРЭ ЯНАЯРБЕММШЕ РПЕАНБЮМХЪ Й ОНЯЕРХРЕКЪЛ Х ХУ ОНБЕДЕМХЧ Б гЮКЕ (рНВЙЕ), НДМЮЙН ОПХ ЩРНЛ ДНКФМН АШРЭ АЕГСЯКНБМН ГЮОПЕЫЕМН:\n- ОНЯЕЫЮРЭ гЮК (рНВЙС) Б ЯНЯРНЪМХХ ЮКЙНЦНКЭМНЦН ХКХ МЮПЙНРХВЕЯЙНЦН НОЭЪМЕМХЪ;\n- ХЦПЮРЭ МЮ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРЮУ Я ДЕМЕФМШЛ ХКХ ХМШЛ БШХЦПШЬЕЛ КХЖЮЛ, МЕ ДНЯРХЦЬХЛ 18-КЕРМЕЦН БНГПЮЯРЮ;\n- ОПНМНЯХРЭ МЮ РЕППХРНПХЧ гЮКЮ (рНВЙХ) КЧАШЕ БХДШ НРПЮБКЪЧЫХУ, ЦНПЧВХУ Х БГПШБННОЮЯМШУ БЕЫЕЯРБ.\n2.2.4. нАЫЕНАЪГЮРЕКЭМШЛХ РПЕАНБЮМХЪЛХ Й ОНЯЕРХРЕКЪЛ гЮКЮ (рНВЙХ) ЪБКЪЧРЯЪ:\n- ХЦПЮРЭ ОН ЯРПНЦН ХЛЕЧЫХЛЯЪ Б гЮКЕ (рНВЙЕ) ОПЮБХКЮЛ;\n- БЕЯРХ ЯЕАЪ ЙНППЕЙРМН, ЯДЕПФЮММН, МЕ ДНОСЯЙЮРЭ МЕЖЕМГСПМШУ БШПЮФЕМХИ Х ОНБЕДЕМХЪ, МЮПСЬЮЧЫЕЦН ОНЙНИ Х НРДШУ ДПСЦХУ ОНЯЕРХРЕКЕИ;\n- МЕСЙНЯМХРЕКЭМН БШОНКМЪРЭ РПЕАНБЮМХЪ ЯНРПСДМХЙНБ гЮКЮ (рНВЙХ). оПХ ЩРНЛ ОНЯЕРХРЕКЭ ХЛЕЕР ОПЮБН НЯОНПХРЭ ДЕИЯРБХЪ ЯНРПСДМХЙЮ, МН КХЬЭ ОНЯКЕ РНЦН, ЙЮЙ БЯЕ РПЕАНБЮМХЪ ЯНРПСДМХЙЮ АСДСР ХЛ БШОНКМЕМШ.\n2.2.5. яНРПСДМХЙ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЛЕЕР ОПЮБН ОНРПЕАНБЮРЭ НР КЧАНЦН ОНЯЕРХРЕКЪ, ОНБЕДЕМХЕ ЙНРНПНЦН МЕ ЯННРБЕРЯРБСЕР РПЕАНБЮМХЪЛ ОСМЙРЮ 2.2.3 МЮЯРНЪЫЕЦН оНКНФЕМХЪ ХКХ МЮПСЬЮЧЫЕЦН ОПЮБХКЮ ОНБЕДЕМХЪ ХКХ ОПНБЕДЕМХЪ ХЦП, СРБЕПФДЕММШЕ яНДЕПФЮРЕКЕЛ, МЕЛЕДКЕММН ОНЙХМСРЭ гЮК (рНВЙС) АЕГ НАЗЪЯМЕМХЪ ОПХВХМ.\n2.2.6. бЯЪ ДНЙСЛЕМРЮЖХЪ гЮКЮ (рНВЙХ), ПЕЦКЮЛЕМРХПСЧЫЮЪ ОПЮБХКЮ ОНЯЕЫЕМХЪ, ПЕФХЛ ПЮАНРШ, ОПЮБХКЮ ОНБЕДЕМХЪ Х ОНПЪДНЙ ДНОСЯЙЮ ОНЯЕРХРЕКЕИ Й ХЦПЕ, Ю РЮЙФЕ ОПЮБХКЮ ОПНБЕДЕМХЪ ХЦП, СРБЕПФДЮЕРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ Х ДНКФМЮ МЮУНДХРЭЯЪ Б ЛЕЯРЕ, ДНЯРСОМНЛ ДКЪ НГМЮЙНЛКЕМХЪ Я МЕИ ОНЯЕРХРЕКЕИ.\n2.3. рПЕАНБЮМХЪ Й ХЦПНБШЛ ЮБРНЛЮРЮЛ\n2.3.1. хЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ - ЩРН ЮБРНЛЮРШ, ЙНРНПШЕ ВЕПЕГ ЯХЯРЕЛС ЩКЕЙРПНЛЕУЮМХВЕЯЙХУ ПНКХЙНБ, ДХЯОКЕЕБ, ОПНЕЙРНПНБ ЯБЕРЮ ХКХ БХДЕН Х Б НАЛЕМ МЮ НДХМ ХКХ МЕЯЙНКЭЙН ФЕРНМНБ ХКХ ДПСЦХЛ ЯОНЯНАНЛ ОПЕДНЯРЮБКЪЧР ОНКЭГНБЮРЕКЧ (ДЮКЕЕ - хЦПНЙ) ОНКЕГМНЕ БПЕЛЪ ДКЪ ХЦПШ Х БЕПНЪРМНЯРЭ ОНКСВХРЭ ДЕМЕФМШИ ХКХ ХМНИ БШХЦПШЬ, ЙНРНПШИ БЯЕЦДЮ ГЮБХЯХР НР ЯКСВЮЪ.\nоПХ ХЦПЕ МЮ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРЮУ хЦПНЙ Х яНДЕПФЮРЕКЭ ПХЯЙСЧР ЯБНХЛХ ДЕМЭЦЮЛХ Б ГЮБХЯХЛНЯРХ НР ХЯУНДЮ ХЦПШ.\nхЦПНЙ ЙЮЙ СВЮЯРМХЙ (ЯРНПНМЮ) ХЦПШ БЕДЕР ХЦПС МЕ Я ЮБРНЛЮРНЛ, Ю ОПХ ЕЦН ОНЯПЕДЯРБЕ Я яНДЕПФЮРЕКЕЛ. б ЯКСВЮЕ БШХЦПШЬЮ хЦПНЙЮ ЯСЛЛЮ БШХЦПШЬЮ БШОКЮВХБЮЕРЯЪ ЕЛС яНДЕПФЮРЕКЕЛ ХГ ЯНАЯРБЕММШУ ЯПЕДЯРБ Б ТНПЛЕ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ КХАН Б ТНПЛЕ БЕЫЕБНЦН БШХЦПШЬЮ, НАЗЪБКЕММНЦН ДН МЮВЮКЮ ХЦПШ. ю Б ЯКСВЮЕ ОПНХЦПШЬЮ хЦПНЙЮ ЯСЛЛЮ ЕЦН ОПНХЦПШЬЮ НЯРЮЕРЯЪ Б ЙЮЯЯЕ гЮКЮ (рНВЙХ) Х ОНЯРСОЮЕР яНДЕПФЮРЕКЧ.\n2.3.2. бЯЕ ХЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ, СЯРЮМНБКЕММШЕ Б гЮКЕ (рНВЙЕ), ДНКФМШ ХЛЕРЭ яЕПРХТХЙЮР ЯННРБЕРЯРБХЪ РПЕАНБЮМХЪЛ АЕГНОЮЯМНЯРХ цНЯЯРЮМДЮПРЮ пт.\n2.3.3. мЮ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРЮУ ПЮГПЕЬЮЕРЯЪ ОПХЛЕМЪРЭ КХЬЭ РЕ ХЦПШ, ЙНРНПШЕ НАЕЯОЕВХБЮЧР ОНКСВЕМХЕ БШХЦПШЬЮ РНКЭЙН Б ГЮБХЯХЛНЯРХ НР ЯКСВЮЪ. рЕУМНКНЦХВЕЯЙХ ГЮКНФЕММШИ ОПНЖЕМР БШХЦПШЬЮ МЕ ЛНФЕР АШРЭ МХФЕ 70% Б ОНКЭГС ХЦПЮЧЫХУ.\n2.3.4. хЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ ДНКФМШ ТСМЙЖХНМХПНБЮРЭ РЮЙХЛ НАПЮГНЛ, ВРНАШ ОПНЖЕЯЯ ХЦПШ НДМНЦН хЦПНЙЮ МЕ ГЮБХЯЕК НР ХЦПШ ДПСЦХУ хЦПНЙНБ.\nоПХЛЕВЮМХЕ. пЕЙПЕЮЖХНММШЕ (ПЮГБКЕЙЮРЕКЭМШЕ) Х ДЕРЯЙХЕ ЮБРНЛЮРШ,\nЮ РЮЙФЕ ХМНЕ ХЦПНБНЕ НАНПСДНБЮМХЕ Б ОНМЪРХЕ\n"ХЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ", ОПЕДСЯЛНРПЕММНЕ О. 2.3.1, МЕ\nБУНДХР, Х ДЕИЯРБХЕ МЮЯРНЪЫЕЦН оНКНФЕМХЪ Х бПЕЛЕММШУ\nСЯКНБХИ КХЖЕМГХПНБЮМХЪ (ОПХКНФЕМХЕ 2) МЮ МХУ МЕ\n2.3.5. яНДЕПФЮРЕКЭ ХЛЕЕР ОПЮБН ЯНГДЮРЭ ЯЕРЭ гЮКНБ (рНВЕЙ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, НАЗЕДХМХБ ХУ Б ЕДХМСЧ ЯХЯРЕЛС.\n2.4. бЕДЕМХЕ ХЦП\n2.4.1. оПХЕЛ ЯРЮБНЙ Х БЕДЕМХЕ ХЦП МЮ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРЮУ НЯСЫЕЯРБКЪЕРЯЪ РНКЭЙН Б ГНМЕ НАЯКСФХБЮМХЪ ОНЯЕРХРЕКЕИ гЮКЮ (рНВЙХ).\n2.4.2. яРЮБЙХ Б гЮКЕ (рНВЙЕ) ОПХМХЛЮЧРЯЪ Б ПСАКЪУ пНЯЯХИЯЙНИ тЕДЕПЮЖХХ. нОКЮРЮ ОПНХГБНДХРЯЪ РНКЭЙН ВЕПЕГ ЙЮЯЯС Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ГЮ МЮКХВМШЕ ПСАКХ ХКХ ОН ЯНЦКЮЯНБЮМХЧ Я яНДЕПФЮРЕКЕЛ ОН ПСАКЕБШЛ ЙПЕДХРМШЛ ЙЮПРЮЛ. яНДЕПФЮРЕКЭ СЯРЮМЮБКХБЮЕР БЕКХВХМС ЛХМХЛЮКЭМНИ ЯРЮБЙХ. хМТНПЛЮЖХЪ Н БЕКХВХМЕ ЛХМХЛЮКЭМНИ ЯРЮБЙХ Б ПСАКЪУ ПЮЯОНКЮЦЮЕРЯЪ МЮ ЙЮФДНЛ ХЦПНБНЛ ЮБРНЛЮРЕ ХКХ Б ЙЮЯЯЕ. оН ОНКСВЕМХХ ХЦПНЙНЛ ВЕЙЮ ййл ЙЮЯЯХП ХКХ РЕУМХЙ - ЙЮЯЯХП БШДЮЕР ЙНКХВЕЯРБН ФЕРНМНБ, ЯННРБЕРЯРБСЧЫЕЕ ЙНКХВЕЯРБС НОКЮВЕММШУ ЛХМХЛЮКЭМШУ ЯРЮБНЙ (Б ЯКСВЮЕ ХЦПШ МЮ ФЕРНМШ), Б ЯКСВЮЕ ХЦПШ Б ЙПЕДХР РЕУМХЙ - ЙЮЯЯХП ХКХ НОЕПЮРНП СЯРЮМЮБКХБЮЕР МЮ ХЦПНБНЛ ЮБРНЛЮРЕ ЙНКХВЕЯРБН НОКЮВЕММШУ ЛХМХЛЮКЭМШУ ЯРЮБНЙ.\nхЦПНЙ ХЛЕЕР ОПЮБН НАЛЕМЪРЭ ХЛЕЧЫХЕЯЪ С МЕЦН ФЕРНМШ ХКХ НВЙХ ОПХ ОПЕДНЯРЮБКЕМХХ МЮ ХЦПНБНЛ ЮБРНЛЮРЕ ХЦПШ Б ЙПЕДХР МЮ МЮКХВМШЕ ДЕМЭЦХ ВЕПЕГ ЙЮЯЯС гЮКЮ (рНВЙХ) Б ЯВЕР СЛЕМЭЬЕМХЪ ЯСЛЛ МЮКХВМШУ ДЕМЕЦ, МЮУНДЪЫХУЯЪ Б ЙЮЯЯЕ, Я БШДЮВЕИ ВЕЙЮ.\n2.4.3. мЮ ЙЮФДНЛ ХЦПНБНЛ ЮБРНЛЮРЕ ДНКФМЮ АШРЭ СЯРЮМНБКЕМЮ ЯОЕЖХЮКЭМЮЪ РЮАКХВЙЮ Я НАНГМЮВЕМХЕЛ ОНПЪДЙНБНЦН МНЛЕПЮ ХЦПНБНЦН НАНПСДНБЮМХЪ гЮКЮ (рНВЙХ).\n2.4.4. оПНБЕДЕМХЕ ХЦП МЮВХМЮЕРЯЪ РНВМН Б СЯРЮМНБКЕММНЕ ПЕФХЛНЛ ПЮАНРШ гЮКЮ (рНВЙХ) БПЕЛЪ. й ЩРНЛС ЛНЛЕМРС БЯЕ ХЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ ДНКФМШ АШРЭ ЦНРНБШ Й ПЮАНРЕ.\n2.4.5. оПНБЕДЕМХЕ ХЦП ГЮБЕПЬЮЕРЯЪ РНВМН Б СЯРЮМНБКЕММНЕ ПЕФХЛНЛ ПЮАНРШ гЮКЮ (рНВЙХ) БПЕЛЪ. дН МЮЯРСОКЕМХЪ ЩРНЦН БПЕЛЕМХ ХЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ ЛНЦСР АШРЭ БПЕЛЕММН БШЙКЧВЕМШ ХКХ МЮ МХУ ДНКФМЮ АШРЭ БШБЕЬЕМЮ РЮАКХВЙЮ "гЮМЪРН", ЕЯКХ хЦПНЙ НРНЬЕК НР ЮБРНЛЮРЮ Х НЯРЮБХК МЮ МЕЛ "ЙПЕДХР". бПЕЛЪ ПЕГЕПБХПНБЮМХЪ ЮБРНЛЮРЮ НОПЕДЕКЪЕРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ. нАЗЪБКЕМХЕ Н БПЕЛЕМХ ЛЮЙЯХЛЮКЭМНЦН ПЕГЕПБХПНБЮМХЪ ДНКФМН АШРЭ БШБЕЬЕМН МЮ ДНЯРСОМНЛ ДКЪ ОНЯЕРХРЕКЕИ ЛЕЯРЕ.\nоЕПЕД ГЮЙПШРХЕЛ гЮКЮ (рНВЙХ) Б ЯБЪГХ Я МЮЯРСОКЕМХЕЛ БПЕЛЕМХ НЙНМВЮМХЪ ПЮАНРШ НОЕПЮРНП ХКХ РЕУМХЙ - ЙЮЯЯХП МЕ ОНГДМЕЕ ВЕЛ ГЮ 30 ЛХМСР ДНКФЕМ НАЗЪБХРЭ НА ЩРНЛ ОНЯЕРХРЕКЪЛ (хЦПНЙЮЛ). рНКЭЙН ОН ХЯРЕВЕМХХ ЩРНЦН БПЕЛЕМХ гЮК (рНВЙЮ) ЛНФЕР АШРЭ ГЮЙПШР.\n2.4.6. оНЯЕРХРЕКЭ, ФЕКЮЧЫХИ ХЦПЮРЭ МЮ ХЦПНБНЛ ЮБРНЛЮРЕ, ОНДУНДХР Й ЯБНАНДМНЛС ЮБРНЛЮРС Х ГЮМХЛЮЕР ЕЦН. б ЯКСВЮЕ ЕЯКХ ХЦПНБНИ ЮБРНЛЮР ПЮЯЯВХРЮМ МЮ ХЦПС ФЕРНМЮЛХ, ЯРЮБЙХ ЛНФМН ДЕКЮРЭ КХЬЭ ФЕРНМЮЛХ, ЙСОКЕММШЛХ Б ДЮММНЛ гЮКЕ (рНВЙЕ).\n2.4.7. яНРПСДМХЙХ гЮКЮ (рНВЙХ) НАПЮЫЮЧРЯЪ Й ОНЯЕРХРЕКЪЛ (хЦПНЙЮЛ) Х ПЮГЦНБЮПХБЮЧР Я МХЛХ МЮ ПСЯЯЙНЛ ЪГШЙЕ. оПХ ЩРНЛ ДНОСЯЙЮЕРЯЪ ХЯОНКЭГНБЮМХЕ ЛЕФДСМЮПНДМШУ РЕПЛХМНБ, ЪБКЪЧЫХУЯЪ НАЫЕОПХМЪРШЛХ ХКХ ЬХПНЙН ПЮЯОПНЯРПЮМЕММШЛХ Б ЛХПНБНИ ОПЮЙРХЙЕ. оН ОПНЯЭАЕ ОНЯЕРХРЕКЕИ (хЦПНЙНБ) ЯНРПСДМХЙХ гЮКЮ (рНВЙХ) НАЪГЮМШ ПЮГЗЪЯМЪРЭ ЯЛШЯКНБНЕ ГМЮВЕМХЕ РЕПЛХМНБ Х ОПЮБХКЮ ХЦП МЮ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРЮУ, СЯРЮМНБКЕММШУ Б гЮКЕ (рНВЙЕ).\n2.5. яНРПСДМХЙХ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ\n2.5.1. яНРПСДМХЙЮЛХ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ ЪБКЪЧРЯЪ КХЖЮ, ЯНЯРНЪЫХЕ Б РПСДНБШУ КХАН Б ЦПЮФДЮМЯЙН - ОПЮБНБШУ НРМНЬЕМХЪУ Я ЯСАЗЕЙРНЛ ОПЕДОПХМХЛЮРЕКЭЯРБЮ, НЯСЫЕЯРБКЪЧЫХЛ ДЕЪРЕКЭМНЯРЭ ОН ЯНДЕПФЮМХЧ, СОПЮБКЕМХЧ КХАН НУПЮМЕ гЮКЮ (рНВЙХ). нРМНЬЕМХЪ ЛЕФДС ПЮАНРНДЮРЕКЕЛ Х МЮЕЛМШЛ ПЮАНРМХЙНЛ ПЕЦСКХПСЧРЯЪ Б ЯННРБЕРЯРБХХ Я ДЕИЯРБСЧЫХЛ ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБНЛ Х ДНКФМНЯРМШЛХ ХМЯРПСЙЖХЪЛХ.\n2.5.2. б ВХЯКН ЯНРПСДМХЙНБ гЮКЮ (рНВЙХ) БУНДЪР ЮДЛХМХЯРПЮЖХЪ яНДЕПФЮРЕКЪ, КХЖЮ, НАЯКСФХБЮЧЫХЕ ЮБРНЛЮРШ Б ОПНЖЕЯЯЕ ХЦПШ, (НОЕПЮРНПШ, РЕУМХЙХ - ЙЮЯЯХПШ), КХЖЮ, НЯСЫЕЯРБКЪЧЫХЕ ПЮЯВЕРШ Я ОНЯЕРХРЕКЪЛХ (РЕУМХЙХ - ЙЮЯЯХПШ, ЙЮЯЯХПШ), КХЖЮ, БЕДСЫХЕ АСУЦЮКРЕПЯЙСЧ ДНЙСЛЕМРЮЖХЧ, РЕУМХВЕЯЙХЕ ПЮАНРМХЙХ Х ДП.\n2.5.3. дЕЪРЕКЭМНЯРЭЧ гЮКЮ (рНВЙХ) ОН СЯЛНРПЕМХЧ яНДЕПФЮРЕКЪ Х Б ГЮБХЯХЛНЯРХ НР ЙНКХВЕЯРБЮ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, СЯРЮМНБКЕММШУ Б гЮКЕ (рНВЙЕ), ПСЙНБНДХР КХАН СОПЮБКЪЧЫХИ (ЛЕМЕДФЕП, ДХПЕЙРНП) ЙНМЙПЕРМНЦН гЮКЮ (рНВЙХ), КХАН СОПЮБКЪЧЫХИ (ЛЕМЕДФЕП, ДХПЕЙРНП) МЕЯЙНКЭЙХЛХ гЮКЮЛХ (рНВЙЮЛХ).\nмЮГМЮВЕМХЕ СОПЮБКЪЧЫЕЦН (ЛЕМЕДФЕПЮ, ДХПЕЙРНПЮ) ЙНМЙПЕРМНЦН гЮКЮ (рНВЙХ) ХКХ МЕЯЙНКЭЙХУ гЮКНБ (рНВЕЙ) НЯСЫЕЯРБКЪЕРЯЪ ОПХЙЮГНЛ яНДЕПФЮРЕКЪ, ЙНОХЪ ЙНРНПНЦН УПЮМХРЯЪ Б гЮКЕ (рНВЙЕ). б ТСМЙЖХХ СОПЮБКЪЧЫЕЦН (ЛЕМЕДФЕПЮ, ДХПЕЙРНПЮ) БУНДХР ПЕЬЕМХЕ БЯЕУ БНОПНЯНБ, ЯБЪГЮММШУ Я ПЮАНРНИ гЮКЮ (рНВЙХ).\n2.5.4. нАЯКСФХБЮМХЕ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, МЕНАУНДХЛНЕ ДКЪ НЯСЫЕЯРБКЕМХЪ ОПНЖЕЯЯЮ ХЦПШ, ОПНХГБНДХРЯЪ РЕУМХЙЮЛХ - ЙЮЯЯХПЮЛХ ХКХ НОЕПЮРНПЮЛХ гЮКЮ (рНВЙХ). тНПЛЮ НАЯКСФХБЮМХЪ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ (РЕУМХЙХ - ЙЮЯЯХПШ ХКХ НОЕПЮРНПШ), ЙНКХВЕЯРБН КХЖ, НАЯКСФХБЮЧЫХУ ХЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ, Х ХУ ОЕПЯНМЮКЭМШИ ЯНЯРЮБ НОПЕДЕКЪЧРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ Х НТНПЛКЪЧРЯЪ ОПХЙЮГНЛ, ЙНОХЪ ЙНРНПНЦН УПЮМХРЯЪ Б гЮКЕ (рНВЙЕ).\nтНПЛЮ НАЯКСФХБЮМХЪ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ Х ЙНКХВЕЯРБН КХЖ, НАЯКСФХБЮЧЫХУ ХЦПНБШЕ ЮБРНЛЮРШ, ДНКФМШ ОПЕДНЯРЮБКЪРЭ БНГЛНФМНЯРЭ ХЦПШ МЮ КЧАНЛ ЮБРНЛЮРЕ ОН ФЕКЮМХЧ хЦПНЙЮ Б РЕВЕМХЕ БЯЕЦН БПЕЛЕМХ ПЮАНРШ гЮКЮ (рНВЙХ).\n2.5.5. пЮЯВЕРШ Я хЦПНЙЮЛХ ОПНХГБНДЪРЯЪ РЕУМХЙЮЛХ - ЙЮЯЯХПЮЛХ ХКХ ЙЮЯЯХПЮЛХ гЮКЮ (рНВЙХ). йНКХВЕЯРБН Х ДНКФМНЯРМШЕ НАЪГЮММНЯРХ КХЖ (РЕУМХЙ - ЙЮЯЯХП ХКХ ЙЮЯЯХП), ОПНХГБНДЪЫХУ ПЮЯВЕР Я ОНЯЕРХРЕКЪЛХ, НОПЕДЕКЪЧРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ Х НТНПЛКЪЧРЯЪ ОПХЙЮГНЛ, ЙНОХЪ ЙНРНПНЦН УПЮМХРЯЪ Б гЮКЕ (рНВЙЕ).\nйНКХВЕЯРБН Х ДНКФМНЯРМШЕ НАЪГЮММНЯРХ КХЖ (РЕУМХЙ - ЙЮЯЯХП ХКХ ЙЮЯЯХП), НЯСЫЕЯРБКЪЧЫХУ ПЮЯВЕР Я ОНЯЕРХРЕКЪЛХ, ДНКФМШ НАЕЯОЕВХБЮРЭ БНГЛНФМНЯРЭ ОПНХГБЕДЕМХЪ ПЮЯВЕРЮ Я КЧАШЛ хЦПНЙНЛ, ХГЗЪБХБЬХЛ ФЕКЮМХЕ МЮВЮРЭ ХКХ ГЮЙНМВХРЭ ХЦПС Б РЕВЕМХЕ БЯЕЦН БПЕЛЕМХ ПЮАНРШ гЮКЮ (рНВЙХ).\n2.5.6. дНКФМНЯРМШЕ ХМЯРПСЙЖХХ ЯНРПСДМХЙНБ, Ю РЮЙФЕ ОНПЪДНЙ БГЮХЛНДЕИЯРБХЪ ПЮГКХВМШУ ЯКСФА, НРБЕВЮЧЫХУ ГЮ ЩЙЯОКСЮРЮЖХЧ Х РЕУМХВЕЯЙНЕ ЯНЯРНЪМХЕ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, БЕДЕМХЕ ПЮЯВЕРНБ Я ОНЯЕРХРЕКЪЛХ, БЕДЕМХЕ АСУЦЮКРЕПЯЙХУ ДНЙСЛЕМРНБ Х ДП. СРБЕПФДЮЧРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ Х МЕ ДНКФМШ ОПНРХБНПЕВХРЭ ДЕИЯРБСЧЫЕЛС ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБС.\n2.5.7. тНПЛЮ, ПЮГЛЕП Х ЯНДЕПФЮМХЕ НРКХВХРЕКЭМНИ ЙЮПРНВЙХ ОЕПЯНМЮКЮ гЮКЮ (рНВЙХ) НОПЕДЕКЪЧРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ.\n2.6. нАЕЯОЕВЕМХЕ АЕГНОЮЯМНЯРХ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ\n2.6.1. мЮКХВХЕ Х МЕНАУНДХЛНЯРЭ НУПЮМШ ДКЪ НАЕЯОЕВЕМХЪ ПЮАНРШ гЮКЮ (рНВЙХ) НОПЕДЕКЪЧРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ Б ЯННРБЕРЯРБХХ Я ДЕИЯРБСЧЫХЛ ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБНЛ.\n2.6.2. нЯМНБЮМХЕЛ ДКЪ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ НУПЮМШ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ ЪБКЪЕРЯЪ ЬРЮРМНЕ ПЮЯОХЯЮМХЕ ХКХ ГЮЙКЧВЕММШИ яНДЕПФЮРЕКЕЛ ДНЦНБНП Я:\n- ОНДПЮГДЕКЕМХЪЛХ БМЕБЕДНЛЯРБЕММНИ НУПЮМШ НПЦЮМНБ БМСРПЕММХУ ДЕК;\n- ЯОЕЖХЮКЭМНИ НУПЮММНИ НПЦЮМХГЮЖХЕИ, ХЛЕЧЫЕИ КХЖЕМГХЧ МЮ ОПЮБН БЕДЕМХЪ НУПЮММНИ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ;\n- ВЮЯРМШЛХ КХЖЮЛХ, ХЛЕЧЫХЛХ КХЖЕМГХЧ МЮ ОПЮБН БЕДЕМХЪ НУПЮММНИ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ.\n2.6.3. оПХ МЮКХВХХ НУПЮМШ гЮКЮ (рНВЙХ) ЕЕ ДЕЪРЕКЭМНЯРЭ ДНКФМЮ ПЕЦКЮЛЕМРХПНБЮРЭЯЪ ХМЯРПСЙЖХЕИ, СРБЕПФДЕММНИ (ЯНЦКЮЯНБЮММНИ) яНДЕПФЮРЕКЕЛ.\n2.7. оНПЪДНЙ БЕДЕМХЪ СВЕРЮ Х НРВЕРМНЯРХ ДБХФЕМХЪ ДЕМЕФМШУ\nЯПЕДЯРБ Х ФЕРНМНБ Б гЮКЕ (рНВЙЕ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ\n2.7.1. оНПЪДНЙ Х ТНПЛЮ БЕДЕМХЪ АСУЦЮКРЕПЯЙНЦН СВЕРЮ Х НРВЕРМНЯРХ гЮКНБ (рНВЕЙ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ НЯСЫЕЯРБКЪЕРЯЪ Б ЯННРБЕРЯРБХХ Я ДЕИЯРБСЧЫХЛ ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБНЛ пт.\n2.8.2. нЯСЫЕЯРБКЕМХЕ ДЕМЕФМШУ ПЮЯВЕРНБ Я хЦПНЙЮЛХ Б гЮКЕ (рНВЙЕ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ Б ЯННРБЕРЯРБХХ Я гЮЙНМНЛ пНЯЯХИЯЙНИ тЕДЕПЮЖХХ НР 18.06.93 N 5215-1 "н ОПХЛЕМЕМХХ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ ОПХ НЯСЫЕЯРБКЕМХХ ДЕМЕФМШУ ПЮЯВЕРНБ Я МЮЯЕКЕМХЕЛ" ОПНХГБНДХРЯЪ Я НАЪГЮРЕКЭМШЛ ОПХЛЕМЕМХЕЛ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ.\nхЯОНКЭГНБЮМХЕ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ Б гЮКЮУ (рНВЙЮУ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ ОПНХГБНДХРЯЪ Б ЯННРБЕРЯРБХХ Я рХОНБШЛХ ОПЮБХКЮЛХ ЩЙЯОКСЮРЮЖХХ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ ОПХ НЯСЫЕЯРБКЕМХХ ДЕМЕФМШУ ПЮЯВЕРНБ Я МЮЯЕКЕМХЕЛ, СРБЕПФДЕММШЛХ ОНЯРЮМНБКЕМХЕЛ лХМХЯРЕПЯРБЮ ТХМЮМЯНБ пНЯЯХИЯЙНИ тЕДЕПЮЖХХ НР 30.08.93 N 104.\nмСЛЕПЮЖХЪ ДЮМЮ Б ЯННРБЕРЯРБХХ Я НТХЖХЮКЭМШЛ РЕЙЯРНЛ ДНЙСЛЕМРЮ.\n2.8.3. йНКХВЕЯРБН ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ, МЕНАУНДХЛШУ ДКЪ МНПЛЮКЭМНИ ПЮАНРШ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, НОПЕДЕКЪЕРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ.\n2.8.4. йЮФДЮЪ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБЮЪ ЛЮЬХМЮ, ОПХЛЕМЪЕЛЮЪ ДКЪ ПЮАНРШ Б гЮКЕ (рНВЙЕ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, ДНКФМЮ АШРЭ БЙКЧВЕМЮ Б цНЯСДЮПЯРБЕММШИ ПЕЕЯРП ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ, ГЮПЕЦХЯРПХПНБЮМЮ Б МЮКНЦНБНИ ХМЯОЕЙЖХХ, Б ЙНРНПНИ ЯНЯРНХР МЮ СВЕРЕ НПЦЮМХГЮЖХЪ, НЯСЫЕЯРБКЪЧЫЮЪ ДЕЪРЕКЭМНЯРЭ ОН ЯНДЕПФЮМХЧ гЮКНБ (рНВЕЙ), Х ОНЯРЮБКЕМЮ МЮ РЕУМХВЕЯЙНЕ НАЯКСФХБЮМХЕ Б ЯОЕЖХЮКХГХПНБЮММНЛ ОПЕДОПХЪРХХ (жЕМРПЕ РЕУМХВЕЯЙНЦН НАЯКСФХБЮМХЪ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ, ГЮБНДЕ - ХГЦНРНБХРЕКЕ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ Х Р.Д.).\nйНОХЪ ДНЙСЛЕМРНБ Н ОНЯРЮМНБЙЕ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБНИ ЛЮЬХМШ МЮ СВЕР Б НПЦЮМЮУ цмх ДНКФМЮ МЮУНДХРЭЯЪ Б гЮКЕ (рНВЙЕ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ.\n2.8.5. б ЯННРБЕРЯРБХХ Я оНПЪДЙНЛ БЕДЕМХЪ ЙЮЯЯНБШУ НОЕПЮЖХИ Б пНЯЯХИЯЙНИ тЕДЕПЮЖХХ (ПЕЬЕМХЕ яНБЕРЮ ДХПЕЙРНПНБ аЮМЙЮ пНЯЯХХ НР 22.09.93 N 40) НАЪГЮРЕКЭМШЛХ ДНЙСЛЕМРЮЛХ АСУЦЮКРЕПЯЙНЦН СВЕРЮ гЮКЮ (рНВЙХ) ЪБКЪЧРЯЪ:\n- ЙМХЦЮ ЙЮЯЯХПЮ - НОЕПЮЖХНМХЯРЮ;\n- ЙЮЯЯНБШИ НРВЕР.\n2.8.6. я СВЕРНЛ ЯОЕЖХТХЙХ ЯНДЕПФЮМХЪ гЮКНБ (рНВЕЙ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ Б ЙМХЦЕ ЙЮЯЯХПЮ - НОЕПЮЖХНМХЯРЮ Б НАЪГЮРЕКЭМНЛ ОНПЪДЙЕ ДНКФМШ СЙЮГШБЮРЭЯЪ ЯСЛЛЮ БШПСВЙХ ГЮ ЯЛЕМС Х ОНЙЮГЮМХЪ ЯСЛЛХПСЧЫХУ ДЕМЕФМШУ ЯВЕРВХЙНБ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ МЮ МЮВЮКН Х ЙНМЕЖ ЯЛЕМШ ОН ОПХУНДС Х ПЮЯУНДС ЙЮЯЯШ, Б РНЛ ВХЯКЕ: БШОКЮРЮ ОПЕЛХИ хЦПНЙЮЛ, ОНЯРСОКЕМХЪ Х ПЮЯУНД ДЕМЕЦ ХГ ЙЮЯЯШ ОН ОПХУНДМШЛ Х ПЮЯУНДМШЛ НПДЕПЮЛ, ХМЙЮЯЯЮЖХЪ Б АЮМЙ Х ДП.\nяСЛЛЮ БШПСВЙХ ГЮ ДЕМЭ НОПЕДЕКЪЕРЯЪ ОН ПЮГМНЯРХ ОНЙЮГЮМХИ ЯЕЙЖХНММШУ ЯВЕРВХЙНБ ОПХУНДЮ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ, ОНЯРСОХБЬХУ НР хЦПНЙНБ ОПХ БШДЮВЕ ФЕРНМНБ ХКХ СЯРЮМНБЙЕ ЙПЕДХРМШУ ЯРЮБНЙ МЮ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРЮУ, Х ПЮЯУНДЮ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ ОПХ БНГБПЮРЕ ФЕРНМНБ Х ЯМЪРХХ "ЙПЕДХРНБ".\nйМХЦЮ ЙЮЯЯХПЮ - НОЕПЮЖХНМХЯРЮ ДНКФМЮ АШРЭ ОПНМСЛЕПНБЮМЮ, ОПНЬМСПНБЮМЮ Х ЯЙПЕОКЕМЮ ОНДОХЯЪЛХ МЮКНЦНБНЦН ХМЯОЕЙРНПЮ, ПСЙНБНДХРЕКЪ Х ЦКЮБМНЦН (ЯРЮПЬЕЦН) АСУЦЮКРЕПЮ Х ОЕВЮРЭЧ яНДЕПФЮРЕКЪ.\n2.8.7. оПХЕЛ Х БШДЮВЮ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ Х ФЕРНМНБ Б ЙЮФДНЛ гЮКЕ (рНВЙЕ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ ОПНХГБНДЪРЯЪ РНКЭЙН ВЕПЕГ ЙЮЯЯС Я ОПХЛЕМЕМХЕЛ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ, Ю РЮЙФЕ НТНПЛКЕМХЕЛ ЯКЕДСЧЫХУ ДНЙСЛЕМРНБ:\n1) ВЕЙНБ, БШДЮБЮЕЛШУ хЦПНЙЮЛ:\n- ОПХ ОНКСВЕМХХ НР хЦПНЙНБ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ (ОПХУНД);\n- ОПХ БНГБПЮРЕ хЦПНЙЮЛ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ (ПЮЯУНД);\n2) ОПХУНДМШУ Х ПЮЯУНДМШУ НПДЕПНБ, НТНПЛКЪЕЛШУ ОПХ:\n- ЯДЮВЕ БШПСВЙХ Б АСУЦЮКРЕПХЧ яНДЕПФЮРЕКЪ;\n- БШДЮВЕ ФЕРНМНБ ДКЪ ГЮЦПСГЙХ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ;\n- ОПХЕЛЕ ФЕРНМНБ Б ЙЮЯЯС ОНЯКЕ НЙНМВЮМХЪ ПЮАНВЕИ ЯЛЕМШ;\n3) ОПЕОПНБНДХРЕКЭМНИ БЕДНЛНЯРХ ДКЪ ХМЙЮЯЯЮЖХХ БШПСВЙХ Б АЮМЙ.\n2.8.8. оН НЙНМВЮМХХ ЯЛЕМШ ЙЮЯЯХП ЯНЯРЮБКЪЕР ЙЮЯЯНБШИ НРВЕР Я СЙЮГЮМХЕЛ ДЕМЕФМНЦН НЯРЮРЙЮ ЙЮЯЯШ МЮ МЮВЮКН ЯЛЕМШ, ДЕМЕФМШУ ЯСЛЛ ОН ЙЮЯЯНБШЛ НОЕПЮЖХЪЛ ОПХУНДЮ Х ПЮЯУНДЮ, НЯРЮРЙЮ Б ЙЮЯЯЕ МЮ ЙНМЕЖ ЯЛЕМШ.\nй НРВЕРС ОПХЙКЮДШБЮЕРЯЪ ЙНМРПНКЭМШИ ЙЮЯЯНБШИ ВЕЙ (ЙНМРПНКЭМЮЪ КЕМРЮ МЮ ЙНМЕЖ ЯЛЕМШ).\nйЮЯЯНБШИ НРВЕР Я ОПХКНФЕМХЕЛ ЙНМРПНКЭМНЦН ЙЮЯЯНБНЦН ВЕЙЮ Х ДПСЦХУ ТХМЮМЯНБШУ ДНЙСЛЕМРНБ ЯДЮЕРЯЪ Б АСУЦЮКРЕПХЧ яНДЕПФЮРЕКЪ. бШПСВЙЮ гЮКЮ (рНВЙХ) Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ЯДЮЕРЯЪ Б ЙЮЯЯС яНДЕПФЮРЕКЪ ХКХ ХМЙЮЯЯХПСЕРЯЪ АЮМЙНЛ Я НТНПЛКЕМХЕЛ ЯННРБЕРЯРБСЧЫХУ ДНЙСЛЕМРНБ.\n2.8.9. мНЛХМЮКЭМЮЪ ЯРНХЛНЯРЭ ФЕРНМЮ Б ПСАКЪУ пНЯЯХИЯЙНИ тЕДЕПЮЖХХ Х ЙНКХВЕЯРБН ФЕРНМНБ ЙЮФДНЦН МНЛХМЮКЮ СЯРЮМЮБКХБЮЧРЯЪ ОПХЙЮГНЛ яНДЕПФЮРЕКЪ.\n2.8.10. дКЪ МНПЛЮКЭМНИ ПЮАНРШ гЮКЮ (рНВЙХ) Х ПЮЯВЕРНБ Я хЦПНЙЮЛХ ОПХЙЮГНЛ яНДЕПФЮРЕКЪ СЯРЮМЮБКХБЮЕРЯЪ ЯРПЮУНБЮЪ ЯСЛЛЮ, ПЮГЛЕП ЙНРНПНИ НОПЕДЕКЪЕРЯЪ Б ОПЕДЕКЮУ КХЛХРЮ ЙЮЯЯНБНЦН НЯРЮРЙЮ.\n2.8.11. пЮГЛЕП КХЛХРЮ НЯРЮРЙЮ ЙЮЯЯШ НОПЕДЕКЪЕРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ.\n2.8.12. йНМРПНКЭ ГЮ НРВЕРМНЯРЭЧ ЙЮЯЯХПЮ гЮКЮ (рНВЙХ) НЯСЫЕЯРБКЪЕРЯЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ.\n2.8.13. бЕДЕМХЕ АСУЦЮКРЕПЯЙНЦН СВЕРЮ Х НРВЕРМНЯРХ ОН ЯНДЕПФЮМХЧ гЮКНБ (рНВЕЙ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ НЯСЫЕЯРБКЪЕРЯЪ МЮ НЯМНБЮМХХ СРБЕПФДЕММНЦН яНДЕПФЮРЕКЕЛ оНПЪДЙЮ БЕДЕМХЪ АСУЦЮКРЕПЯЙНЦН СВЕРЮ Х НРВЕРМНЯРХ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, ПЮГПЮАНРЮММНЦН Б ЯННРБЕРЯРБХХ Я РПЕАНБЮМХЪЛХ ДЕИЯРБСЧЫЕЦН ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБЮ Х ДЮММНЦН оНКНФЕМХЪ.\n3. нПЦЮМХГЮЖХЪ ЙНМРПНКЪ ГЮ ЯНДЕПФЮМХЕЛ\nгЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ\n3.1. йНМРПНКЭ ГЮ ДЕЪРЕКЭМНЯРЭЧ ОН ЯНДЕПФЮМХЧ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ НЯСЫЕЯРБКЪЕРЯЪ Б ЖЕКЪУ НАЕЯОЕВЕМХЪ ЯНАКЧДЕМХЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ ДЕИЯРБСЧЫЕЦН ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБЮ, СЯКНБХИ КХЖЕМГХПНБЮМХЪ (ОПХКНФЕМХЕ 2) Х РПЕАНБЮМХИ МЮЯРНЪЫЕЦН оНКНФЕМХЪ.\n3.2. йНМРПНКЭ ГЮ ДЕЪРЕКЭМНЯРЭЧ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ НЯСЫЕЯРБКЪЕР яОЕЖХЮКЭМЮЪ ЙНЛХЯЯХЪ ОПХ оПЮБХРЕКЭЯРБЕ лНЯЙБШ ОН ПЕЦСКХПНБЮМХЧ Х ЯНАКЧДЕМХЧ ГЮЙНММНЯРХ Б ЯТЕПЕ ХЦНПМНЦН АХГМЕЯЮ (Б ДЮКЭМЕИЬЕЛ - яОЕЖХЮКЭМЮЪ ЙНЛХЯЯХЪ ХКХ ОПНБЕПЪЧЫХИ НПЦЮМ), Ю РЮЙФЕ ЙНМРПНКЭМШЕ, ОПЮБННУПЮМХРЕКЭМШЕ, МЮДГНПМШЕ Х КХЖЕМГХНММШЕ НПЦЮМШ ЦНПНДЮ Б ОПЕДЕКЮУ ОПЮБ, ОПЕДНЯРЮБКЕММШУ ХЛ ДЕИЯРБСЧЫХЛ ГЮЙНМНДЮРЕКЭЯРБНЛ.\n3.3. оПНБЕПЪЧЫХИ НПЦЮМ Б ОПЕДЕКЮУ ОПЮБ, ОПЕДНЯРЮБКЕММШУ ЕЛС МНПЛЮРХБМШЛХ ЮЙРЮЛХ, ОПНБНДХР ОПНБЕПЙС ДЕЪРЕКЭМНЯРХ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, БШОНКМЕМХЪ СЯКНБХИ КХЖЕМГХПНБЮМХЪ, ГЮЙНМНДЮРЕКЭМШУ Х МНПЛЮРХБМШУ ЮЙРНБ, ПЕЦКЮЛЕМРХПСЧЫХУ ОНПЪДНЙ ЯНДЕПФЮМХЪ гЮКНБ (рНВЕЙ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, Ю РЮЙФЕ ГЮОПЮЬХБЮЕР Х ОНКСВЮЕР С яНДЕПФЮРЕКЪ КЧАСЧ ХМТНПЛЮЖХЧ, МЕНАУНДХЛСЧ ДКЪ БШОНКМЕМХЪ ТСМЙЖХНМЮКЭМШУ НАЪГЮММНЯРЕИ.\n3.4. оПНБЕПЪЧЫХИ НПЦЮМ ОН ПЕГСКЭРЮРЮЛ ОПНБЕПЙХ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ ЯНЯРЮБКЪЕР ОПНРНЙНК (ЮЙР) Б ЯННРБЕРЯРБХХ Я ДЕИЯРБСЧЫХЛХ МНПЛЮРХБМШЛХ ЮЙРЮЛХ. оПНРНЙНК (ЮЙР) ОНДОХЯШБЮЕРЯЪ КХЖЮЛХ, НЯСЫЕЯРБКЪБЬХЛХ ОПНБЕПЙС, Х яНДЕПФЮРЕКЕЛ. б ЯКСВЮЕ НРЙЮГЮ яНДЕПФЮРЕКЪ ХКХ ЕЦН ОПЕДЯРЮБХРЕКЪ НР ОНДОХЯЮМХЪ ОПНРНЙНКЮ (ЮЙРЮ) Б МЕЛ ДЕКЮЕРЯЪ ЯННРБЕРЯРБСЧЫЮЪ ГЮОХЯЭ.\n3.5. оПНБЕПЪЧЫХИ НПЦЮМ ХЛЕЕР ОПЮБН БШМНЯХРЭ Б ОПЕДЕКЮУ ЯБНЕИ ЙНЛОЕРЕМЖХХ ОПЕДСОПЕФДЕМХЪ НА СЯРПЮМЕМХХ МЮПСЬЕМХИ, БШЪБКЕММШУ Б ПЕГСКЭРЮРЕ ОПНБЕПЙХ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ.\n3.6. б ЯКСВЮЕ МЕХЯОНКМЕМХЪ ХКХ МЕМЮДКЕФЮЫЕЦН ХЯОНКМЕМХЪ яНДЕПФЮРЕКЕЛ БШМЕЯЕММШУ ПЮМЕЕ ОПЕДОХЯЮМХИ ОПНБЕПЪЧЫЕЦН НПЦЮМЮ, БШЪБКЕМХЪ ЯКСВЮЕБ МЮПСЬЕМХЪ ДЕИЯРБСЧЫХУ ГЮЙНМНДЮРЕКЭМШУ Х МНПЛЮРХБМШУ ЮЙРНБ, СЯКНБХИ КХЖЕМГХПНБЮМХЪ, РПЕАНБЮМХИ МЮЯРНЪЫЕЦН оНКНФЕМХЪ, Ю РЮЙФЕ Б ЯКСВЮЕ МЕХЯОНКМЕМХЪ ХКХ МЕМЮДКЕФЮЫЕЦН ХЯОНКМЕМХЪ ГЮЙНММШУ РПЕАНБЮМХИ ОПНБЕПЪЧЫЕЦН НПЦЮМЮ ЛЮРЕПХЮКШ НА ЩРНЛ ПЮЯЯЛЮРПХБЮЧРЯЪ МЮ ГЮЯЕДЮМХХ яОЕЖХЮКЭМНИ ЙНЛХЯЯХХ ДКЪ ОПХМЪРХЪ ПЕЬЕМХЪ Н ОПХНЯРЮМНБКЕМХХ ДЕИЯРБХЪ ХКХ ЮММСКХПНБЮМХХ КХЖЕМГХХ.\n3.7. лНЯЙНБЯЙЮЪ КХЖЕМГХНММЮЪ ОЮКЮРЮ МЮ НЯМНБЮМХХ ПЕЬЕМХЪ яОЕЖХЮКЭМНИ ЙНЛХЯЯХХ ОПХНЯРЮМЮБКХБЮЕР ДЕИЯРБХЕ ХКХ ЮММСКХПСЕР КХЖЕМГХЧ МЮ ОПЮБН ЯНДЕПФЮМХЪ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ, Ю РЮЙФЕ ХМТНПЛХПСЕР НА ЩРНЛ яНДЕПФЮРЕКЪ.\n3.8. б ЯКСВЮЕ БШЪБКЕМХЪ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, НЯСЫЕЯРБКЪЧЫЕЦН ДЕЪРЕКЭМНЯРЭ АЕГ ЯННРБЕРЯРБСЧЫЕИ КХЖЕМГХХ, ОПНБЕПЪЧЫХИ НПЦЮМ ЯНЯРЮБКЪЕР ЮЙР Я СЙЮГЮМХЕЛ БЯЕУ ПЕЙБХГХРНБ яНДЕПФЮРЕКЪ Х ОПХМХЛЮЕР Й МЮПСЬХРЕКЧ ЛЕПШ, ОПЕДСЯЛНРПЕММШЕ бПЕЛЕММШЛХ СЯКНБХЪЛХ КХЖЕМГХПНБЮМХЪ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ МЮ РЕППХРНПХХ Ц. лНЯЙБШ (ОПХКНФЕМХЕ 2).\n3.9. дНКФМНЯРМШЕ КХЖЮ ОПНБЕПЪЧЫЕЦН НПЦЮМЮ НАЪГЮМШ АШРЭ НАЗЕЙРХБМШЛХ ОПХ ОПНБЕДЕМХХ ОПНБЕПНЙ, БЕЯРХ ЯЕАЪ ЙНППЕЙРМН Х МЕ ПЮГЦКЮЬЮРЭ ЯБЕДЕМХЪ, ЯНЯРЮБКЪЧЫХЕ ЙНЛЛЕПВЕЯЙСЧ РЮИМС яНДЕПФЮРЕКЪ Х ЯРЮБЬХЕ ХЛ ХГБЕЯРМШЛХ Б УНДЕ ОПНБЕДЕМХЪ ОПНБЕПНЙ.\n3.10. яНРПСДМХЙХ гЮКЮ (рНВЙХ) ОПХ ОПНБЕДЕМХХ ОПНБЕПЙХ НАЪГЮМШ НАЕЯОЕВХРЭ ОПЕДЯРЮБХРЕКЪЛ ОПНБЕПЪЧЫЕЦН НПЦЮМЮ АЕЯОПЕОЪРЯРБЕММШИ ДНЯРСО Б ГЮМХЛЮЕЛШЕ ОНЛЕЫЕМХЪ, ЯНГДЮРЭ МНПЛЮКЭМШЕ СЯКНБХЪ ДКЪ ПЮАНРШ, ОПЕДНЯРЮБХРЭ РПЕАСЕЛШЕ Б ОПЕДЕКЮУ ЙНЛОЕРЕМЖХХ ОПНБЕПЪЧЫЕЦН НПЦЮМЮ ДНЙСЛЕМРШ Х НАЗЪЯМЕМХЪ, ЙЮЯЮЧЫХЕЯЪ ДЕЪРЕКЭМНЯРХ гЮКЮ (рНВЙХ).\n3.11. яННРБЕРЯРБСЧЫХЕ ЯНРПСДМХЙХ гЮКЮ (рНВЙХ) ОНЛХЛН НРВЕРМШУ Х ЙЮЯЯНБШУ ДНЙСЛЕМРНБ ДНКФМШ ХЛЕРЭ Б ЯБНЕЛ ПЮЯОНПЪФЕМХХ:\n- ГЮБЕПЕММСЧ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ЙНОХЧ яБХДЕРЕКЭЯРБЮ Н ЦНЯСДЮПЯРБЕММНИ ПЕЦХЯРПЮЖХХ яНДЕПФЮРЕКЪ;\n- ОНДКХММХЙ ХКХ ГЮБЕПЕММСЧ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ЙНОХЧ КХЖЕМГХХ МЮ ОПЮБН ЯНДЕПФЮМХЪ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ;\n- ОНДКХММХЙ ХКХ ГЮБЕПЕММШЕ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ЙНОХХ ДНЙСЛЕМРНБ, ОНДРБЕПФДЮЧЫХУ ОПЮБНЛЕПМНЯРЭ ПЮГЛЕЫЕМХЪ ДЮММНЦН гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ;\n- ОНДКХММХЙ ХКХ ГЮБЕПЕММШЕ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ЙНОХХ ДНЙСЛЕМРНБ, ОНДРБЕПФДЮЧЫХУ ПЕЦХЯРПЮЖХЧ ЙЮФДНИ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБНИ ЛЮЬХМШ, СЯРЮМНБКЕММНИ Б гЮКЕ (рНВЙЕ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ;\n- ОНДКХММХЙ ХКХ ГЮБЕПЕММСЧ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ЙНОХЧ ОПХЙЮГЮ яНДЕПФЮРЕКЪ Н ОНПЪДЙЕ ОПХЛЕМЕМХЪ ЙНМРПНКЭМН - ЙЮЯЯНБШУ ЛЮЬХМ, СЯРЮМНБКЕММШУ Б гЮКЕ (рНВЙЕ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ;\n- ОНДКХММХЙ ХКХ ГЮБЕПЕММСЧ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ЙНОХЧ ОПХЙЮГЮ яНДЕПФЮРЕКЪ, НОПЕДЕКЪЧЫЕЦН ОНПЪДНЙ СВЕРЮ Х НРВЕРМНЯРХ ДБХФЕМХЪ ДЕМЕФМШУ ЯПЕДЯРБ Х ФЕРНМНБ Б гЮКЕ (рНВЙЕ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ;\n- ОНДКХММХЙ ХКХ ГЮБЕПЕММСЧ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ЙНОХЧ ОПХЙЮГЮ яНДЕПФЮРЕКЪ НА СЯРЮМНБКЕМХХ ЯРПЮУНБНИ ЯСЛЛШ ДКЪ ДЮММНЦН гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ Х ЯОПЮБЙС АЮМЙЮ Н ПЮГЛЕПЕ СЯРЮМНБКЕММНЦН КХЛХРЮ ЙЮЯЯНБНЦН НЯРЮРЙЮ;\n- ЯОХЯНЙ ЯНРПСДМХЙНБ гЮКЮ (рНВЙХ) Я СЙЮГЮМХЕЛ ХУ ДНКФМНЯРЕИ, СРБЕПФДЕММШИ яНДЕПФЮРЕКЕЛ;\n- ДНКФМНЯРМШЕ ХМЯРПСЙЖХХ ЯНРПСДМХЙНБ ДЮММНЦН гЮКЮ (рНВЙХ), СРБЕПФДЕММШЕ яНДЕПФЮРЕКЕЛ;\n- ОНПЪДНЙ ЯНДЕПФЮМХЪ гЮКЮ (рНВЙХ) ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, СРБЕПФДЕММШИ яНДЕПФЮРЕКЕЛ;\n- СРБЕПФДЕММШИ яНДЕПФЮРЕКЕЛ ОЕПЕВЕМЭ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, СЯРЮМНБКЕММШУ Б гЮКЕ (рНВЙЕ), Я СЙЮГЮМХЕЛ МНЛЕПЮ Х РХОЮ ЮБРНЛЮРНБ, МЮГБЮМХЪ ТХПЛШ - ОПНХГБНДХРЕКЪ Х ЯЯШКЙНИ МЮ ДНЙСЛЕМРШ, ОНДРБЕПФДЮЧЫХЕ ОПЮБНЛЕПМНЯРЭ ХЯОНКЭГНБЮМХЪ ЮБРНЛЮРНБ Х ЯННРБЕРЯРБХЕ ХУ РПЕАНБЮМХЪЛ АЕГНОЮЯМНЯРХ;\n- ОНДКХММХЙХ ХКХ ГЮБЕПЕММШЕ Б СЯРЮМНБКЕММНЛ ОНПЪДЙЕ ЙНОХХ ДНЙСЛЕМРНБ, ОНДРБЕПФДЮЧЫХУ АЕГНОЮЯМНЯРЭ ХЯОНКЭГНБЮМХЪ ХЦПНБШУ ЮБРНЛЮРНБ, СЯРЮМНБКЕММШУ Б гЮКЕ (рНВЙЕ).


МагӀгуь — Википеди\n49°35′03″ къ. ш. 5°15′39″ м. д.HGЯOL\nМагӀгуь (фр. Margut) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.\nДозанашца йу БьевгӀ (АгӀденаш), Ла-ФегӀте-суьгӀ-ШьегӀ, ФгӀоми, МуагӀи (Франци), Сапонь-суьгӀ-МагӀш, Синьи-МонлибегӀ, Вилли (АгӀденаш).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МагӀгуь&oldid=7817930»


Читиговх заьIапхо виначийн кхел йирзина, амма ца дирзина дов\nЛахьан-бутт 08, 2012\nГIалгIайчоь -- Читигов Зеламха, ГIалгIайчуьрчу милцоша йиттинчул тIаьхьа, Карабулак, 18Тов2010\nГΙалгΙайчуьрчу Карабулакан кхелехь дирзина цигарчу шина полисхочо маьршачу нахана тΙехь таΙзар латтор толлуш гΙаттийна, шарахь сов лелла дов. Меттигерчу полицино хьийзийначех цхьаъ – нохчийн мухIажир Читигов Зелимха - заьΙап висина цуьнан бехкенна. Кхело бина сацам тΙех кΙеда бу, ша кхидΙа а лоьхур ю пачхьалкхехь нийсо, бохуш ю хΙинца мухΙажиран нана. Ша Читигов Зелимха Европехь веха хΙинца. Маршо Радио масситтаза гΙоьртира цуьнга шена хетарг довзийта. Амма дΙа ца баьлла кΙентан дагчуьра полицино кхоьллина кхерам – иза ца хΙоьттира тхоьца къамел дан.\nКарабулак-гIалахь дIайирзина шина милцочунна тIехь еш хилла кхел. Оцу гIалахь милицин куьйгалхо хилла Гулиев Назир мокъавалийтина. Ткъа Нальгиев Илес, нохчийн мухIажирна Читигов Зеламханий, кхечу маситта стаган гIадгIачунний тIехь къизалла латторна бехке а вина, 8 шарна набахте хьажон кхачийна.\nМилцоша хьийзийначу Читигов Зеламхин нене Зухрага Маршо Радионо хаьттира, цунна хIун хета оцу сацамах, аьлла. Цо ша реза яц боху.\nЧитигова: « Реза ца хилла тхо. Реза муха хуьлу тхо Нальгиевна 8 шо хан а тоьхна, Гулиев дIавахийтича. ШолгIаниг вукхуьнан куьйгалхо ма вара. Цунна ца хууш ма ца лелийна Нальгиевс ша мел лелийнарг. Цо кIант дIавигар а, иза хьийзор а ца хууш ма ца хилла цунна. Прокуроро 10 шо доьххушехь, бакъвина кхело Гулиев. ТХо реза дац. Оха и гIуллакх юхалиста ГIалгIайн махкахь бахар пайде дац. Цигахь уьйраш ю церан. Оха Москох лур ду иза. Нагахь санна Москох а гIуллакх ца хилахь, кхин а лаккхарчу тIегIане кховдора до ха иза».\nТахана Читигова Зухран доьзал Москох дIанисбала гIерташ боллу. ГIалгIайн махкахь а, Нохчийчохь а шайна кхерамазалла яцара бохуш, кхин дIа а дийцира цо.\nЧитигова: «Берийн школе лела а йиш яцара. Жимахъерг гимназехь яра, ткъа йоккханиг университетехь яра. И шиъ кхуза схаьялийна оха. Цара тхуна некъ ца битира. Тхо ГIалгIайн махкара Нохчийчу дIадахча а, неIарга хIуьттура. Iедало гIарол а ца делира тхуна. Цхьана а агIор тхуна накъосталла ца дира, шайна лаахь байъа а байъа, бохуш санна».\nБехктакъхаман гIуллакх шуьйра довза доьлча, бехке веш волу Нальгиев а, Гулиев а хьаьвзира шайн хьал политикан буха тIедаккха. Царах цхьаъ, Нальгиев, оппозицин цхьана акцехь дакъалаца а кхиира, ша юха а набахтин гура чу вахийтале.\nГулиев кхело кIелхьарваккха мега аьлла хеташ, маситта де хьалха дийца долийнера оьрсийн цхьаболчу бакъонашларъярхоша. Сахьт дац Гулиев, Евкуровн вешин, Увайсан, бажа хиларе терра, аравалийта а, бехира, масала, Ганнушкина Светланас. Нагахь санна иза ишшта хилахь, ГIалгIайнчоьнан куьйгалхочунна сий деш хIума хир дац иза, аьллера оьрсийн евзаш йолчу бакъонашларъярхочо.\nРеспубликан куьйгалхочунна ца хаьа, меттигерчу Iедалан сий башха лекха а доцийла гойтуш дуйла тIаьххьарчу масситта баттахь ГIалгIайн махкахь лаьтта хьал.\nЦу тIе тидам бохуьйту дукхаъчу политикан тергамхоша. Нохчийчоьнца доза къастор а, меттигерчу оппозицино республикан куьйгалхой хийца бохуш, дуьхьалонан акцеш дIаяхьар а, юха уьш дIалецар а - оцу доллучо а Оьрсийчоьнан республикех уггаре а къона ларалучу мехкан юьхь-сибат башха томехьа а ца гойту.\nЮккъехула, тIемалошца бохьу бала а бу цхьана эшшара ира лаьтташ. Цаьрца зIе таса гIерташ, гIалгIайн куьйгалхочо Евкуров Юнус-Бека шен мобилан телефон а гIараьяккхинера. Цу тIе ца тоьхна зIе цхьана а гIаттамхочо, лакхарчу хьаькаман зорбан гIоьнчаша шаьш бахарехь. Цхьаболчу тергамхоша мел долу и кхачамбацараш дузу тIедогIучу шарахь махкахь хинболчу республикан куьйгалхочун харжамашца. Кхечу дашца аьлча, харжамийн компани цигахь дакъалаца лаам болучара йолийна хIинцале а.\nГIадужу-баттахь «Мехк-кхел» юккъаралло Москох дуьхьалонан акци дIаяьхьира Iедалан урхаллашна хьалха, ГIалгIайн республикан куьйгалхой хийца бохуш кхайкхамаш бора оппозицино .\nОцу деношкахь Несар-гIалахь а оцу юкъараллерчу жигархоша кхайкхийра мацалла. Амма мацалла лаьцнарш чугулбеллачу гIишлонна чохь бомба йоллу аьлла, еъначу полицино дIа а лецна, ханна изоляторе дIабигира "Мехк-Кхелан" жигархой. Лаьцнарг вара 50 гергга стаг. .Оцу акцина тiехIиттира Европера гIалгIай а. Брюсселехь Еврокомиссин гIишлонна хьалха пикет дIаяьхьира 30 стага.\nТергамхойн могIаршкахь дийца долийна, республикан куьйгалхочун харжамийн компани Несарахь хIинцале йолийна аьлла. Иза аьттехь ца дуьту меттигерчу журналист Чапанов Вахас.\nЧапанов: «Москох болчарна кхузахь хуьлуш дерг дика ма девзий. Шаьш чIогIа говзанчаш а хета царна Кавказан гIуллакхашкахула. Царех дукхахберш кхузахь цкъа а хилла а бац, интернетехула бен кхин хIума хууш а бац. Суна хIара харжамийн компани ю аьлла ца хета. Цу тIекхача хIинца а гена ма ду. Цхьа шо ду. Наха лелориг цхьаъ хир ду-кх. Халкъана кIордийна нах лечкъор а, уьш дIалецар а. Мацалла кхайкхинчарна, Москох пикет хIоттийначарна а кIордийна...


Сорск — Википеди\n54°00′ къ. ш. 90°15′ м. д.HGЯOL\nХӀокху версин хийцам бина кепаш/файлаш теллина йу. ЧӀагӀйелла верси теллина йара 2022, 22 май.\n↗11 504 стаг (2016)\nСорск (оьрс. Сорск) — Российн Федерацин Хакасин гӀала.\n11 100 ↘10 605 ↗12 232 ↗15 130 ↗15 600 ↘15 100 ↘14 900\n↗15 100 ↘13 313 ↘13 200 ↘12 300 ↘12 200 ↘12 100 →12 100\n→12 100 ↗13 077 ↘12 143 ↘12 100 ↘11 908 ↘11 706 ↘11 496\n↘11 485 ↗11 504\nКхузахь климат тайп-тайпана ю, бахьна географин хӀоттаман башхаллаш а, рельеф а ю. Климатан башхаллаш кхоллало мелхан энергин, рельефан, ораматийн, атмосферан циркуляцин Ӏаткъамца. Мелхан радиацин цхьанатоьхна барам Хакасин аренийн декъехь дуккха а сов ю, иза санна шораллехь йолчу Российн малхбузан кӀошташкахьчул. Кхузахь алсама бу бекхна, кӀезиг мархаш йолуш хенан хӀоттам. Эрана олуш дац «мелхан Хакаси». Боккъала а, кхузахь денош алсама ду Сочехьчул. Якъон климат хиларан коьрта бахьна лаьмнийн даккъийн Ӏаткъам бу, цара догӀан ӀиндагӀа до (мархаш сехьа ца йовлуьйту). Кхузахь алсама ду къилба-малхбузан мехаш. ЧӀогӀа мехаш бӀаьстенан амалехь ду, дукхахьолахь цара яхьа чан. Къилбаседехьа йиллина хиларо аьтту бо арктикан хӀаваъ чубаийта. Ма-дарра аьлча, Хакасин климат чӀогӀа континенталан амалехь ю, аьхке йовха, Ӏа шийла.\n↑ 1 2 3 4 5 Народная энциклопедия «Мой город». Сорск\n↑ Всероссийская перепись населения 2010 года. 3. Численность населения Республики Хакасия. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 11 майхь. Теллина 2014 шеран 11 майхь.\n↑ Климат республики Хакасия\nХӀара Хакасин географех лаьцна чекхбаккханза йаззам бу. Хьоьга, йоза тодина, нисдина, гӀо далур ду проектана.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сорск&oldid=8473250»\nХакасин географех лаьцна бовланза йаззамаш


Помпор — Википеди\n44°46′46″ къ. ш. 0°25′04″ м. д.HGЯOL\nПомпор (фр. Pomport) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Дордонь. Дозанашца йу Ламонзи-Сен-Мартен, Кюнеж, Sigoulès-et-Flaugeac[d], Гажак-е-Руяк, Руффиньяк-де-Сигуле, Монбазияк, Сен-Лоран-де-Винь. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Помпор&oldid=5179495»


Вьетнам — Википеди\n14°02′ къ. ш. 107°54′ м. д.HGЯOL\nХӀокху версин 13 хийцам талла безаш бу. ЧӀагӀйелла верси теллина (2016, 17 март).\nинг. Socialist Republic of Vietnam\nвьетн. Việt Nam\n(Лаамалла, Маршо, Ирс)»\nШатлакхан Илли: «Tiến Quân Ca»\n2 сентябрь 1945 (кхайкхам бина)\n1954 (къобалйина) (Францех)\nГенеральни секретарь КПВ\n331 210 км² (66-гӀа дуьненахь)\n92 477 857 стаг\n276,6 млрд долл. (42-гӀа)\n0,617 (юкъара; 127-гӀа меттиг)\nвьетнаман донг (VND)\nВьетна́м (вьетн. Việt Nam), юьззина официальни форма — Социалисти́н Респу́блика Вьетна́м (СРВ)  (вьетн. Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, тьы-ном 共和社會主義越南, конг хоа са хой тю нгя вьет нам) — Азин пачхьалкх ю.\nПровинцеш а, ГЦП а\nВьетнаман административан йекъайалар\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вьетнам&oldid=6419650»


Альбариньо. Риас Байшас Пако и Лола 1,5\nAlbariono. Rias Baixas Paco&Lola 1,5