Бераш дац, амма кегийрхой бу: Краснодарехь протестхойн юккъерчу хьесапан сурт гайтина социологаша\nДечкен-беттан 31 Краснодарехь протесте бевллачу нехан юкъара сурт гойту социолаша – хаттамо билгалдоккху гуламан ах декъашхой 25-25 шераш долуш хилар, кхиазхо ву 100 протестахошлахь 5. Иштта ду Iедало магийна боцчу, ппозицин политикехьа Навальйный Алексейгахьа хIоьттинчу гуламехь жигархочо Калашников Ивана билгалдаьккхина статистикан юкъара сурт.\n"КIира хьалха бинера изза таллам Москварчу протестан гуламашкахь, кхетта со и сурт ерриг а Оьрсийчоьнна юкъара хиларх. Социум толлуш сайгара белхан дакъа а лиира-кх юкъадилла", - дийцира Кавказ.Реалиина жигархочо.\nКалашниковс дийцарехь, цо Краснодарерчу акцехь Дечкен-беттан 31-чохь хаттар дина 101 стаге, нах цхьана меттехь ца зуьйш, дехьа-сехьа а волуш.\nХааделла цунна 101 стагах 64 кIира хаьлха а акцехь дакъалоцуш хиллийла, ткъа 36 – ца хиллийла дIадахначу кIирандийнан гуламехь. Хеттаршна жоьпаш деллачех дукхахберш (64 стаг) 31-чохь дуьххьара нисбелла бу протестан бараме. 101 гуламхочух 87 хилла бетах маска йоллуш. Хеттаршна жоьпаш едллачу нахалахь нисвелла 4 пенсионер а, 5 кхиазхо а.\n"ГIеххьачул тамаше дара протестхойх кхоалгIа дакъа Дечкен-беттан 23-чохь акцехь дакъалаьцна доццушехь дар кху гуламе. Суна хетарехь, кIира хьалха хиллачу акцино гIовттийна бара и нах, амма хьалхарчу акцехь дакъалаьцна уьш бацар дозу церан хIетахь цIахь гIуллакхаш хилла хиларца, аьлла хета суна. Кхин а цхьа тамашениг ду Краснодар оцу шен суьртаца Москваца йогIуш хилар ду" – элира Калашниковс.\nБашхалла ю Калашниковс а, Краснодар-мехкарчу Iедалан телегойтийлаша а бохучунна юкъахь, Iедалан прессо чIагIдарехь, протестхошца цхьаьна арадевлла лелла вуно дукха бераш а, кхиазхой а.\nКавказ.Реалиино хаийтина ма-хиллара, 2000 гергга стаг хилла протестехь дакъалоцуш. Барам боьрзучу муьрехь могIарчу нехан духарахь болчу наха леца болийна, полицин машенашна чугулбина протестхой, Навальныйн штабо бахарехь, 40 сов стаг ву лаьцнарг. Лецна нах мехкан кхечу гIаланашкарчу акцешкара а.


Чиллан-бутт 01, 2013\nИзраил -- Футболан "Бейтар" клубан стадионехь, Иерусалим.\nНохчийчуьра тоьлла ши футболхо Садаев Заур а, Кадиев Жабраил а эцна шен доларчу Израилерчу футболан «Бейтар»тобанна оьрсийн совдегаро Гайдамак Аркадийс, бутт гергга хьалха жуьгтийн нохчашца йозаелла уьйраш чΙагΙъеш. Амма ши футболхо бусулба вуйла хиинчу Иерусалимерчу футболан фанаташа, Гайдамакан сацамна дуьхьало еш, маситта гулам хΙоттийна. Кадыров Рамзана жуьгташца тесна гергарло ледара бух болуш ду аьлла хета и бахьанехь хаамийн гIирсашна.\nЗингатан дахаран биста кхаччалц, дерриг а политике дерзийначу кху дуьнено гойту спортаца аьттехьа а даза йиш йоцу хΙуманаш спортехь а лелийла.\nПолитикан бух болуш дара итт шо а сов хьалха «Терек» тоба юхакхоллар а. ТΙеман кΙуьрлахь, шен валар-висар оьрсийн бомбанашца, хьоьънашца а къуьйсуш, хΙора нохчо Ιачу муьрехь, я нохчех а йоцуш, я церан децΙахь бух а боцуш, долийра Кремло футболан тоба даккхийчу ахчанех юлар а, цига массанхьара а ловзархой эцар а.\nДерриг а Путин Владимира дьунене, хьовсал, Нохчийчоь шен тоьлла футболан тоба а йолуш, маьршша мохк бу, бац цигахь я тΙом а, я нахана еш гΙело а, ала лерина хилар дара. Иштта, цΙийла керчош Нохчийчоь а йолуш, дΙаболийра Москох «Терек» говзаллин ирхенашка кхачаен некъ.\nХΙетахь ца хиллехь а, кху тΙаьххьарчу шерашкахь таро хилла нохчийн шайлара футболан тΙаьхье когахΙоттон. Царех ву Шеларчу вежарех, вуно дикачу футболхойх волу Садаев-жимханиг а – 23 шо долу Заур. Соьлжа-ГΙалахь вина, хьалакхиина ву 19 шо долу Кадиев Жабраил.\nНохчийчохь шенаш бацахь а, шахьара хьошалгΙа бахка тарлучу жуьгташна Кадыров Рамзана синагога хΙотто бинчу сацамо гΙаттийна гергарло чΙагΙдан дагахь хиллачух тера ду совдегар, Израилерчу «Бейтар» тобан да Гайдамак, ша шен футболхойн тоба оцу шина нохчочух юзуш, аьлча а, юзарца – ши кΙант хΙинцале ву Иерусалим, цигарчу футболхойн могΙарахь.\nАмма Гайдамак Аркадийна Израил ледара евзаш хиларна делахь а, я цигахь баккъал а жуьгташа шайх воцург дΙахервеш гΙиллакх делахь а, нохчийн футболхой тΙеоьцийла дац, уьш юкъа а эбай, ма бехъе «Бейтар», аьлла, болам болийна Иерусалимерчу фанаташлахь «Ла Фамилия» шайх олуш долчу декъо. Оцо маьхьарахь хазийра резадацар дIадахначу шоьтан дийнахь «Бейтар» ловзучу стадионехь.\nОцу хиламо цецъяьккхина Европан а, Ιаьрба мехкийн а пресса. Дуккхаъчара чΙагΙдо, футболхойн къам я дин бахьана долуш, шайна езачу «Бейтар» тобан фанаташ иштта хьовзар цкъачунна дуьненна гина хΙума а а дац, бохуш.\nНационализмах, шовинизмах хΙинццалц ян а яра футбол маьрша. Ткъа Израилехь иккхина къоман башхаллаш лоьру спортъезархой буйла гойту инциденто. Иза тΙехдетта а долийна оцу пачхьалкхана спортан дуьнено.\nМуха нисло, цхьана агΙор Нохчийчоьнан администратор Кадыров чухьадда жуьгташца гергарлонан тΙайш тохкуш а хьийзаш, жуьгтех болчу цхьана наха уьш дагош а хилча, аьлла, хаьттира Маршо Радионо Израилан парламентехь- Кнессетехь депутат волчу Тивияев Роберте. Роберт Дагестанера дΙабахначу нахах ву. Цо, ша а, шен кавказхолла а човхийна «Ла Фамилия» шайх олучу оцу фанаташа бохура тхоьга.\nТивияев: « Со Кавказера схьаваьлла а ву, цунах дозалла дина а, деш а ву. Оцу тентакашна хьалхара – иштта аьр вай царех, суна эхь хета. Царех соьга фанаташ а алалур дац – спорт даима а хилла къаьмнийн башхаллаш къесточу хΙуманна генахь, машар беш. Заур а, Жабраил а дуьххьара бусулбанаш а бац «Бейтар» тобанехь. Уьш вуно мехала декъашхой бу, аьлла а хета суна, оцу тобанехь хьовха, ерриг а жуьгтийн фотболехь а. Оха дешна кхузарчу хаамийн гΙирсашкахь – оцу нехан батош дΙакъевлина»\nКхин цхьа декхар а шена тΙийцира Тивияев Роберта - ша а, ша санна, Дагестанера а, Нохчийчуьра а Израиле дΙабахнарш, шаьш тахана-кхана оцу шина нохчийн футболхочух а кхетар ду, бухарчу националисташна хетарг аьттехь а доцийла а хоуьйтур ду, элира Дагестанера схьаваьллачу тата.\nТивияев: « Со тешна ву, Нохчийн Республике со веъча, сан цигахь болчу накъосташа со куьйгаш тΙехь лелориг хиларх. И ши кΙант, футболхо, суна - и ас сайна декхаре дина - гур а ву, со вуьззина кавказхо хиларе терра, охьахуур а ву цаьрца, кхойкхур бу уьш ресторане а. Ковдор ю оха царна агΙо, хоуьйтур ду фанатех ю боху боьха хΙуманаш кхузахь дукха йоцийла. Доккхаха дакъа лараме ду цаьрца, оха царна иза гойтур а ду».\nИзраилан официало вон тIе ца эцна Садаев Заур а, Кадиев Жабраил а. Уьш юкъарлонна бовзуьйтучу бараме веъна хилла Йерусалиман мэр Барката Нира а, кхиболу хьаькамаш а.\nАмма цигахь шина нохчочо дина къамелаш а даржийна меттигерчу телехьожийлаша. Ала деза, цΙахь беха а, цΙийнах хаьдда болу, дуьненан маьI-маьIнехь беха а нохчий цецбохуш дара Садаев Заура дина къамел.\n"Тахана дуьйна дΙа «Бейтар» сан клуб ю, цуьнан васташ – уьш сайнаш а ду. Израилан чемпионатехь ас дуьххьара буьрка чуйиллича, тΙекаре хир бу соьца цкъачунна суна резабоцу нах а. Сан дин – футбол ю. Со Ιаьрби а вац, бусулба а вац. Со футболхо ву», - элира Садаевс, бохуш, даржадо прессано.\nСадаев Зауран къамел баккъал а дарий те иштта, доцург-м ца дуьйцу те журналисташа, боху хаттар лела и футболист дукха везачу нохчашлахь. Ткъа кхечара хоьтту, Кадыровс шена белла кхетам а эцна, ша жуьгтийн махка вахаре терра-м дац те цо дуьйцург, бохуш.\nДелахь а собаре хила догΙу политикан тΙегΙантΙе евлла нохчийн-жуьгтийн юкъаметтигаш шаръеш, шоръеш спортах пайда эца луучунна, сихдала ца оьшу Израилерчу фанатийн декъан демаршна оьгΙаздаха а, Садаевс дийцинарг тΙех шога листа даха а аьлла хета кхозлагΙчарна.\nМуха дΙадахлур ду Израиланний, Нохчийчоьнанний «дΙа - коч, схьа- коч» гергарлонаш тергонехь кхобурш бу дуккха, бу уьш нохчашлахь а, бу жуьгташлахь а.


Ангустрин-Вильнев-дез-Ескальд — Википеди\n42°28′40″ къ. ш. 1°57′10″ м. д.HGЯOL\n87,87 квадратан километр\nАнгустрин-Вильнев-дез-Ескальд (фр. Angoustrine-Villeneuve-des-Escaldes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Малхбален Пиренейш. Дозанашца йу Меран-ле-Валь, Орлю, Льивия, Формигер, Лез-Англь (Малхбален Пиренейш), Болкер, Фон-Ромё, Таргассонн, Юр (Малхбален Пиренейш), Дорр, Порте-Пюиморан. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ангустрин-Вильнев-дез-Ескальд&oldid=5149908»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 17:04.


Алекс (Лакха Савойя) — Википеди\n45°53′20″ къ. ш. 6°14′18″ м. д.HGЯOL\nАлекс (Лакха Савойя)\n(Алекс дӀасахьажийна кхузе)\nфр. Alex (Haute-Savoie)\nАлекс картан тӀехь\nАлекс (фр. Alex (Haute-Savoie)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха Савойя. Кхузахь климат барамехь ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Алекс_(Лакха_Савойя)&oldid=3956701»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 15 ноябрь, 22:38.


Фонтен-ла-Малле — Википеди\n49°32′11″ къ. ш. 0°08′40″ м. д.HGЯOL\nФонтен-ла-Малле (фр. Fontaine-la-Mallet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу ГавгӀ, Монтивилье, Октевиль-суьгӀ-МегӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фонтен-ла-Малле&oldid=7844640»


Бьорн Пау, Адил Шамасдин - Пьер-Уг Эрбер, Албано Оливетти, теннисный матч, 30 мая, Ролан Гаррос. Мужчины, пары. Париж, Франция, май. 1/32 финала - Sports.ru\nФутбол Хоккей Баскетбол Авто/Мото Биатлон Теннис Phau B / Shamasdin A – Херберт П-Х / ОЛиветти А\n1/16 финала – Айсам-уль-Хак Куреши, Жан-Жюльен Ройер


Шамвуази — Википеди\n49°07′49″ къ. ш. 3°38′11″ м. д.HGЯOL\nШамвуази (фр. Champvoisy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.\nДозанашца йу ГӀоншегӀ (Эна), ТгӀелу-суьгӀ-МагӀн, Пасси-ГгӀиньи, Сент-Жемм (МагӀна), ВегӀней (МагӀна), Венсель (МагӀна).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шамвуази&oldid=7846061»


Динул-Ислам - Хаттаршна жоьпаш - Диссина фарз марханаш хилча, суннат марханаш кхаба мегий?\nХIара хаттар Iеламнаха толлуш долчу кхечу хаттарна тIедоьгIна ду: рамадан баттахь кхабаза марханаш диссина хилча, уьш доькхуш кхабар сихонца хила дезаш ду, йа шолгIа мархин бутт тIекхачале кхаьбча а мегар ду?\nЦхьаболчу Iеламнаха и марханаш мархин бутт дIа ма-баьллинехь сихха тIекхаба деза аьлла. Делахь а, дукхах болчу Iеламнаха сихха ца кхаьбча а мегар ду аьлла уьш, шолгIа мархин бутт тIекхачале кхаьбна тIерадаьхча мегар ду аьлла. Уьш тIетевжаш дерг Iаишас (Дела реза хуьлда цунна) дийцина долу хьадис ду, «рамадан беттан марханаш хуьлуьра суна тIехь декха дезаш, шаIбан баттахь бен декха а ца лора соьга уьш» - аьлла долу.


Шкатулка заказ "Ск. о царе Салтане" 34х25см арт.1311\nзаказ "Ск. о царе Салтане"\nШкатулка 34х25см, 1311


Жамалуддин ал-Къосимий « islamanserlo.net\nАллахIан къинхетамах дог ма дилла\nАбу IабдуллахI: Бахам а, ахча а гулдаран Iалашо\nАхьмад Хьамза: Веллачу стеган хьукманаш\nАбу IабдуллахI: Рамадан (27.05.2016).\nЖамáлуддин ал-Къóсимийс (АллахIа къинхетам бойла цунах), аьлла\n1. «Делан динехь, Дала ца магийна долу бидIаташ лелор дац вай». МавIизатул-муъминийн, агIо: 51\n2. «Хьалха заманчохь баккхий нах хуьлур-кх Iилма долуш болу кегий нах хьалха тоьттуш а, хьалха бохуш а. Iумар Ибн ал-Хаттаб (АллахIа реза хуьлда цунна), вар-кх хенан жима волу Ибн Iаббас хьалха воккхуш а, цуьнга хоьттуш а, баккхий асхьабашка ца хоттуш». МавIизатул-муъминийн, агIо: 65-66.\n3. «Шен хенaчохь деш долчу ламазан дозалла, дуьнен хьалха эхартан долчу дозаллех тера ду». МавIизатул-муъминийн, агIо: 90.\n4. «Дог-ойла (нигат) цIена а, нийса а йолуш Iилма Iамор уггаре еза а, сийлахь а Iамалeх ду». МавIизатул-муъминийн, агIо: 110.\n5. «Хьаж дан ницкъ кхочуш а волуш, хьаж ца деш дIа ваьллачун болх чIогIа кхераме хира бу АллахIан гергахь». МавIизатуль-муъминийн, агIо: 131.\n6. «Къуръан — серло а, нур а ду. Цуьнца тиларха кIелхьарвалар ду. Къуръан чохь ду деганийн цамгаран дарба. Къуръанах тасавелларг – нисвелла, цуьнца Iамал йинарг – декъал а хилла». МавIизатул-муъминийн, агIо: 149.\n7. «ЯахIума яа дIаволалучо бисмил доккхийла, юха йиъна ваьлча «АлхьамдулиЛлахI» олийла. И шиъ* хезаш аьлча дика хира ду, хIунда аьлча, стоьлан гондахьа и даккха дицделлачунна дагадаийтархьама».\n*И шиъ: Бисмил даккхар а, «АлхьамдулиЛлахI » алар а.\nМавIизатул-муъминийн, агIо: 178.\n8. «Совдегархочо шен товарца доцург дуьйцуш и хеста ма дойла! ХIунда аьлча, пуьчаш боттар ду иза». МавIизатул-муъминийн, агIо: 213.\n9. «Iелам стаге бехк боккхуш хоттур долуш хиларх терра: «хьайн Iилманца Iамал хIунда ца йира ахь?» — аьлла,\nиштта Iилма доцуш волчу стаге а хоттур ду:\n«жохIланца хIунда вехира хьо? Iилма хIунда ца Iамийра ахь, хьайна «Iилма Iамор парз ду, хIора бусалба стагана тIехь» — бохуш долу хьадис хезнашехь?»». МавIизатул-муъминийн, агIо: 227.\n10. Цхьаболу салафша аьлла: «Беллачарна доIанаш дар, дийнаболучарна совгIаташ далар санна ду». МавIизатул-муъминийн, агIо 256.\n11. «Хьайн даьхний, хьан сийлалла а деза ма хуьлийтийла ахь!». МавIизатул-муъминийн, агIо: 261.\n12. «Боьха мотт лебар — иза сакхт ду, мегаш дац. Дагчохь боьхалла а, сийсазалла а хилар ду, боьха мотт бекабаран бахьан. Элчано (саллаллахIу IалайхIи ва саллам) аьлла: «Варийлаш, боьха мотт ма бийцалаш, баккъалла а, АллахIана ца деза шуна (лайно) боьхадерг дар а, боьха мотт бийцар а»». МавIизатул-муъминийн, агIо 353.


Ле-Петит-АгӀмуаз — Википеди\nЛе-Петит-АгӀмуаз (фр. Les Petites-Armoises) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.\nДозанашца йу Бельвиль-э-Шатийон-суьгӀ-БагӀ, БгӀиоьль-суьгӀ-БагӀ, Си (АгӀденаш), Танне (АгӀденаш).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Петит-АгӀмуаз&oldid=7814435»


ЛабогӀель — Википеди\n44°17′32″ къ. ш. 5°35′45″ м. д.HGЯOL\n23,91 квадратан километр\n▼98 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЛабогӀель (фр. Laborel) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.\nДозанашца йу Этуаль-Сен-СигӀис, Сент-Коломб (Лакха Альпаш), Шовак-Ло-Монто, Изон-ла-БгӀуьисс, Монтобан-суьгӀ-л'Увез, Вильбуа-ле-Пен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЛабогӀель&oldid=7840952»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 05:52.


Брюш (Ло а, Гаронна а) — Википеди\n44°12′19″ къ. ш. 0°24′42″ м. д.HGЯOL\nБрюш (Ло а, Гаронна а)\n15,89 квадратан километр\n▼747 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБрюш (фр. Bruch) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, Гаронна а. Дозанашца йу Еспьян, Фегароль, Монтескье (Ло а, Гаронна а), Сен-Лоран (Ло а, Гаронна а). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Брюш_(Ло_а,_Гаронна_а)&oldid=5154521»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 21:26.


БовуагӀ (Сена а, МагӀна а) — Википеди\n48°38′41″ къ. ш. 2°51′52″ м. д.HGЯOL\nБовуагӀ (Сена а, МагӀна а)\nБовуагӀ (фр. Beauvoir) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу ВегӀней-л'Етан, АгӀжантьегӀ, ОбепьегӀгӀ-Озуе-ле-ГӀепо, Шом-ан-БгӀи.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БовуагӀ_(Сена_а,_МагӀна_а)&oldid=7815202»


Гизанкур — Википеди\nГизанкур (фр. Guizancourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Сомма. Дозанашца йу Бержикур, Бланжи-су-Пуа, Екенн-Ерамекур, Пуа-де-Пикарди, Сантели. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Гизанкур&oldid=5159506»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 01:48.


Википедехь иштта фамили йолуш нахах лаьцна йаззамаш бу, хьж. .\nШотла́нди (инг. а, скот. а Scotland, гэлийн. Alba) — Йоккха Британин автономин административан-политикин дакъа долу мохк.\nинг. а, скот. а Scotland\nДевиз: «In My Defens God Me Defend - Со ларбарехь Дала ларбо со!»\nШатлакхан Илли: «Flower of Scotland»\nШотланди латтар (таьӀна-баьццара):\n— Европехь (таьӀна-сира)\n— Йоккха Британехь (сирла-баьццара)\nингалсан, гэлийн, скотс\n▲5 438 000 стаг\n• Берриг (2013)\nUTC±0:00 (аьхка UTC+1:00)\n↑ Scotland in short (ингалс.) (pdf). gov.scot (2003.02.17). Теллина 2015.12.06.\n↑ Economy Statistics (ингалс.). gov.scot. Теллина 2015.12.06.\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Шотланди (маьӀнаш).\nДӀалоцу Йоккха Британи гӀайренан къилбаседа дакъа, латта тӀехула доза ду Ингалсца. Кхечу агӀонашкахь Атлантикин океанан хӀордаш ду: Къилбаседа хӀорд малхбалехь, Къилбаседа хидоькъе а, Ирландин хӀорд а малхбузехь а, къилба-малхбузехь а. Британин гӀайрен тӀиера коьрта мохк боцуш, Шотландин иштта ду 790 гергга жима гӀайренаш, дукха дерш тӀехь стаг а воцуш.\nЭдинбург — Шотландин коьрта гӀала а, барамца мехкан шолгӀа гӀала а ю Глазгон тӀаьхьа. XVIII бӀешарахь Эдинбургах хилира Шотландин Ӏилманан юкъ, цуо Шотландин ладаме коммерцин а, Ӏилманан а, промышленностан а Европин регион хила таро йира. Глазго — уггаре йоккха мехкан гӀала ю, цхьана хенахь яра дуьненан промышленностан гӀаланех хьалха. Шотландин ду Атлантикин океанан хин дакъа, масала, Къилбаседа хӀордах, цунна чохь яккхий мехкдаьттан меттигаш ю. Барамца мехкан кхоалгӀа гӀала ю, Абердин, Европин мехкдаьттан а, энергетикан а коьрта гӀалацӀе лелайо.\nШотландин паччахьалла — маьрша пачхьалкх хилла 854 - 1707 шерашкахь. 1603 шарахь СтюартгӀеран некъех волу Шотландин паччахь Яков VI-гӀа Ингалсан а, Ирландин а дуьххьара паччахь хилира. 1706 шарахь Шотландин а, Ингалсан а юкъахь «Униях барт» кӀела куьг таӀийра, ткъа 1707-гӀа шарахь шинне а мехкан парламенташа ратификации йира «Униях актан», цуо кхоьллира Йоккха Британин паччахьалла, цул тӀаьхьа Шотландин парламент дӀасахийцира, ткъа марталлин парламент болх бан йолаелира Вестминстерехь.\nШотландин бакъонан система Ингалсан а, Уэльсан а, Къилбаседа Ирландин системех маьрша йисира, иштта, махкахь лелайо шайн долара а, публикан а юакъо. 1997 шеран референдумал тӀаьхьа, 1998 шарахь хилла Шотландин акто 1999 шарахь меттахӀоттийра Шотландин парламент. 2014 шеран 18 сентябрехь махкахь дӀаяьхьна Шотландин маршонан референдум, цуьнан жамӀашца кхаж тесначарех 55,3 % лаам гайтира Йоккха Британин юкъахь йиса. 2016 шеран 23 июнехь Европин барт юкъара арадовларх референдумал тӀаьхьа, цигахь 62 % Шотландин бахархоша кхаж тесира мохк ЕБ юкъара арабаларан дуьхьала (38 % реза бара), Шотландин правительствос[en] сацам бира, шен йозаш йоцу арахьара политика лелор, Европин барт юкъахь дакъа а долуш.\n1 ЦӀеран этимологи\n2.1 Шира истори\n2.2 Руман Ӏаткъам\n2.3 Юккъера бӀешераш\nКоьрта йаззам: Шотландин цӀе\nШотланди дош даьлла латинан дешах Scoti, цуо билгала бохура гэлаш. ТӀаьхьарчу латинехь Scotia («Гэлийн латта») цӀарца кхетайора Ирланди. XI бӀешарахь оцу дешан кхетам бара Шотландин Форт эркан къилбаседехьара дакъа. ХӀинцалера мехкан латтах ТӀаьхьарчу БӀешерашкахь ала долийра Scotland, ткъа цигахь дехачу адамех, — Scots .\nКоьрта йаззам: Шотландин истори\nКоьрта йаззам: Исторел хьалхара Шотланди\nШотландехь дуьххьарлера адамаш 13 эзар шо хьалха, ТӀаьххьара шен мур чекхбаьллачул тӀаьхьа, гучудевлла хилар тардолийта Ӏилманчаша. Дуьххьарлера гӀишлош йина 9 500 шо гергга хьалха, ткъа гуттара беха бахархой — 6 эзар шо хьалха. Царех ю неолита муьрера дика лаьттина цхьа эвла — Оркнейн гӀайренаш тӀиера Скара-Брей. Оцу муьран кхин иэсаш хаало Арахьара Гебридийн а, Шетландин а гӀайренаш тӀаьхь, иза кхетадо кӀезиг ораматаш а хилла, шайн хӀусамаш тӀулгех ян езарца.\nШотландин йозан истори йолало Румо Британи яккхарца. Яьккхинчул тӀаьхьа царна руман провинций статус елира, ала долийра Британи, иза бара хӀинцалера Ингалсан а, Уэльсан а мохк. Къилба Шотландин дакъа кӀеззиг йолчу хенан карадахара Руман дуьххьала дӀа йоцучу тергонан. Къилбаседехьа лаьттара Румо даханза латтанаш, — пиктийн а, гэлийн а тайпанаш деха Каледони. Руман историко Тацита дийцарехь, каледонхоша йолийра «йоккха масштабан тӀеман дуьхьало», румхойн легионашна тӀелеташ. Цхьаьна буьйсана тӀелетта хӀаллакйира IX Испанин легион, ерриг хӀаллакъярх кӀелхьара яьккхира иза Гней Юлий Агриколан дошлой тӀелатаро.\nВайн эран 83—84 шерашкахь Агриколас иэшийра каледонхой Граупийн лаьмнашкара тӀамехь. Тацита дийцарехь, тӀом болалуш каледонхойн тхьамда Калгак вистхилира шен тӀемлошка, цуо царех «лайн буржолаш цадевза нах» элира. толам баьккхинчул тӀаьхьа румхоша йира Гаск-Ридж фортийн цхьа аса, амма кхо шо даьлчи юхабевлира Къилба-Шотландин акъарин тӀе.\nБританин мохк ларбархьама, 122—126 шерашкахь румхоша Адрианан вал бира, цунах Империн къилбаседа доза хилира. ТӀаьхьа, 144—146 шерашкахь кхин а къилбаседехьа, Юккъерашотландин аренахь бира Антонинан вал, иза битира императоран Септимий Северан омарца 208 шарахь.\nШотландин доккхаха долу дакъа руман куьйгакӀелахь 40 шарахь бен ца лаьттинехь а, цуо ладаме Ӏаткъам бира тӀехь вотадинаш а, дамнонеш а беха мехкан къилба декъана. Валлийхойн Yr Hen Ogledd (Шира Къилбаседа) цӀе лелайора, румхой дӀабаханчул тӀаьхьа, Къилбаседа Ингалсан а, Къилба Шотландин а мехкашкахь кхоллаелла паччахьаллаш билгалйохуш. IX а, X а бӀешерийн тептаршца, IX бӀешо кхочуш Малхбуза Шотландин махкахь кхоьллира гэлийн паччахьалла Дал Риада.\nКоьрта йаззамаш: Юккъера бӀешерийн Шотланди, Шотланди Лакхарчу БӀешерашкахь, Шотландин историн областаш, ГӀайренийн паччахьалла\nПиктийн паччахьаллашна юкъахь уггаре йоккханиг яра Фортриу, иза евзара Alba я Scotland цӀарца. Пикташ масийттаза кхечира уггаре лакхарчу кхиаме: Бруде III-гӀачун (671—693) урхаллехь Нехтансмерера тӀом чекхбаьлча а, Энгус I-чун урхаллехь а.\nШотландин паччахьалла кхоьллина шо лору 843, скоттийн а, пиктийн а цхьаьнатоьхна паччахьаллин паччахь Кеннет Макальпин хиллачул тӀаьхьа.\nТӀаьхьарчу бӀешерашкахь Шотландин паччахьалла шоръелира хӀинцалерачу Шотландин дозанашка кхаччалц. Давид I-чун урхаллехь Шотланди хилира феодалийн паччахьалла, цунна чохь урхаллин хийцамаш бира, юкъаяьккхира бургийн система.\nОцу муьрехь мехкан латта тӀе кхелха французийн а, ингалс-французийн рыцарш а, килсан гӀуллакххой а. Иза бахьнехь паччахьаллин малхбален а, къилба-малхбален а мехкаш ингалс мотт буьйцуш хилира, ткъа бисина махко буьйцура гэлийн мотт, ткъа Оркнейн а, Шетландин а гӀайренаш буьйцура норвегийн мотт, Норвегийн паччахьаллин куьйга кӀела йисира 1468 шо кхаччалц. XII а, XIV а бӀешерашна юкъахь Шотландехь хӀутту дикка паргӀата мур, оцу хенахь хилира машаре юкъаметтигаш Ингалсца, кхиира континентца йохк-эцаран юкъаметтигаш, ткъа цхьаболу Ӏилманчийн, масала, Иоанн Дунс Скот санна болчеран, боккха Ӏаткъам бара мехкал генна арахьа.\nXIII бӀешо Шотландин ладаме зиеделларг хилира. 1286 шарахь паччахь Александр III-гӀа веллачул тӀаьхьа ца бисира когаметта болу божарий, цундела паччахь-аьзни кхайкхийра Маргарет, Норвегин паччахьехь Эрик II-гӀачунгахь марехь йолу Александр III-гӀачун йоьӀан йоӀ. Ингалсан паччахь Эдуард I-ра гӀоьртира Шотланди юха а куьйга кӀела лаца, цуо йийхира паччахь-аьзни Маргарет шен паччахь хин волчу кӀантана Эдуард II-гӀачун, иза жима йоллушехь. Амма Маргаретан ловзар а, тажтиллар а ца хилира, новкъахь иза шелон лазар кхетта, шотландин латта тӀе кхачале елира Оркнейн гӀайренаш тӀехь.\nУллера гергара когаметтаберш дӀабевлира, 1290 шарахь Ӏарше кхача лаам дӀахаийтира масех кандидата, царна юкъахь Давид Хантингдонан йоккхаха йолчу йоьӀан кӀант Иоанн Баллиол а (паччахьийн Малькольм IV-гӀачун а, Вильгельм I Лоьман а ваша), Давидан юккъерачу йоьӀан кӀант Роберт Брюс, 5-й лорд Аннандейла а. Луучех цхьаъ вара ша Эдуард I-ра а, иза вара Матильда Шотландин тӀаьхьенах. Амма ингалсан паччахьо ша харжаран мах лахара буй хууш, «Боккха Къовсаман» суьдан коьрте хӀоьттира, дов листархьама. 1292 шарахь Эдуард I-чо сацам бира Иоанн Баллиолехьа, 1292 шеран 30 ноябрехь Иоанна Шотландин паччахьан тажтиллира. Шен гӀолацарна баркалла олуш Иоанн I Баллиола къобал йира Ингалсан сюзеренитет.\nТажтиллин йолушехь, Иоаннан Ӏаршан бакъо къобал ца йира Брюс, Роберт, Аннандейлан 5-гӀа лорд коьртехь волу шотландин баронийн цхьаьна декъо. Ткъа Эдуард I волавелира Шотландица юкъаметтигаш лело иза шайн куьйга кӀелара мохк болуш санна, Иоаннан дийзийтира ингалсан суьдашкахь жоп дала шотландийн доьвнаш луьстуш, хӀиттайора шотландийн гӀопашкахь ингалсан гарнизонаш. Ингалсан Ӏаткъам лагӀбар Ӏалашо йолуш Иоанн Баллиола 1295 шарахь карлабаьккхира Шира барт олуш болу Францица а, Норвегица барт, тӀаккха виллина дуьхьалавелира Эдуард I-чун.\n↑ WebCite query result (ингалс.). www.webcitation.org. Теллина 2018 шеран 3 апрелехь.\n↑ ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса йац; тIетовжаран short йоза йаздина дац\n↑ A Quick Guide to Glasgow (ингалс.). glasgowcitycentre.co.uk. Теллина 2015.12.06.\n↑ Welcome to Aberdeen. scottishaccommodationindex.com. Теллина 2015.12.06 lang=en.\n↑ Mackie, J.D. A history of Scotland. — Baltimore: Penguin Books, 1964. — 406 с.\n↑ J.G. Collier Conflict of Laws (ингалс.) (pdf). Cambridge University Press. Теллина 2015.12.06.\n↑ In maps: How close was the Scottish referendum vote? (ингалс.). bbc.com. Теллина 2015.12.06.\n↑ Шотландия собирается провести референдум о независимости - BBC Русская служба (оьр.). Теллина 2016 шеран 25 июлехь.\n↑ MSPs give Nicola Sturgeon mandate to hold direct EU talks. www.scotsman.com. Теллина 2016 шеран 25 июлехь.\n↑ The Romans in Scotland (ингалс.). bbc.co.uk. Теллина 2015.12.06.\n↑ Dalriada: The Land of the First Scots (ингалс.). bbc.co.uk. Теллина 2015.12.06.\n↑ Scot Ancient people (ингалс.). britannica.com. Теллина 2015.12.06.\n↑ Barrow, Geoffrey W.S. Robert Bruce and the community of the realm of Scotland. — Edinburgh: Edinburgh University Press, 1988. — 421 с. — ISBN 0852246048.\n↑ 1 2 Scotland Conquered, 1174-1296 (ингалс.). nationalarchives.gov.uk. Теллина 2015.12.06.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шотланди&oldid=6085820»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 28 июнь 09:12\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 28 июнь, 09:12.


Дукха а бац Толаман дийнах дозалладийраш\nНохчийчоь --Толаман де,2015\nСтигалкъекъа-беттан 9-гIачу дийнах Толаман Де а олуш, Нохчийчохь иза даздар шина хьесапехь кхетадо цигарчу бахархоша. Цхьаболучара, къам 70 шо хьалха Дуьненан ШолгIа тIом бахьане а биллина, Сталина вайнах махкахбохийна, цундела нохчаша даздойла дац и де аьлла хета.\nКху тIаьхьарчу шерашкахь зеделла ма-хиллара, кхечу кIошташкахьчул хаъал лакхарчу тIегIанахь даладелла, зевне, харж ца кхоош, билгалдаьккхина Нохчийчохь Гитлеран Германина тIехь толам баьккхина 70 шо кхачар.\nЦу дийнан сий-лерамна карладаьккхина ур-атталла Рейхстаг тIе, мостагI къарваларна тоьшаллина толаман байракх йогIар а. ХIаваэхула бен-бен байракхаш а лепош, хихкина кеманаш а, кхиссина шатлакхаш а. Цу кепара къаьхьа денца и де билгалдаккхарна резаберш санна дукха бу Нохчийчохь дуьхьала берш а. Цу тIаьххьарчара и дузу къам дохадарца.\nГитлеран Германина дуьхьал бечу луьрчу тIамехь оьгуш бIеннашкахь нохчийн кIентий а болуш, къам Сибрех а хьажийна, и тIом бицбеш, лан йиш йоцу къа-бала лайтина вайнахе.\nМиллий, мацаллий, цу гIелонца доьзна яьржинчу цамгарша эзарнашкахь Iожалле берзийна бехк-гуьнахь доцу нах: бераш, зударий, къаной. ДIадерзо де доцуш, лара ца луш я хан йоцуш, хийла декъий дисна лайлахь Iахка, аьчган некъ маббу. Карахь-марахь схьаэцнарг бен хIума доцуш, къацахетаршна бисина хьал-бахамаш.\nГерггарчу барамехь ишта къамелаш хазадо бахархоша толаман лоручу 9-чу дийнан хьокъехь. ТIех шовкъе, йоккхачу гIовгIанца рогIера де даздар цхьаболчара дузу Оьрсийчоьнан куьйгалхойн шайна совнаха а дивидендаш яха гIертарца а, халкъалахь лахбелла богIу шайн лерам лакхарчу тIегIанахь латто лаам хиларца а. Цу тайппа ойла кхобучех ву соьлжагIалара тергамхо Идрисов Муса.\nИдрисов: «ХIинца санна даздарна дуьхьал ву со. Шайна дивидендаш яха, шайн цIе ца йожийта лело хIумнаш ду дукха. Толам баьккхина, дажал вухаваьккхина. Тахана коьртахь болчу хьаькамаша лелош къизалла хила ца еза, и дIаяккхахь и хир бу-кх толам».\nТоламан де даздарна ша дуьхьал вац боху Мусас, амма цIарна,халкъ Iехо лелочу хIумнашна реза вац. Цу дийнан лерам а, сий а деш хала хене бовлучу бахархошна, хьехархошна ,лоьрашна алапаш тIе стенна ца туху бохуш, хеттаре вуьйлу соьца къамел деш волу Идрисов Муса.\nИдрисов: «Даздан деза, кхечу агIор даздан деза. Цара шаьш боху шозза алсам харж а, ницкъ а хьажийна кхушарлечу толаман де даздарна. ХIунда ца боху цара кху денна лерина белхошна алапа тIетуху шаьш, ягочу газана, токана, хина охьаюьллуш йолу ял лахйоккху оха ма ца боху цара.\nХIара газ вайн ишта а юхкуш ю, цунна мах лахабоккху стенна ца боху? ТIе хIунда бетта мехаш? Харцо ю цу буха йиллина. И харцо ца гайта «уре» бохуш бу уьш. Адам тохарлерниг дац. Халкъана церан тIуьйранаш кIордийна. Iедалехь болчара шайна чухьокхуш дерриге а».\nТоламан де даздаран агIонча ву новркIоштахо Солтабиев Апти. Цуьнца а дузуш цо хьахийра махкахь Iедалехь болчара детташ долу зил-дозанаш а, Оьрсийчоьнан низам тергамза а дуьтуш, шайна бIегIийла йолччу агIор бахархошка кхийдо бехкамаш.\nСолтабиев: « Нохчашна тIехь кхолла а ца кхуллуш хIума дисна а дац! Нохчаша шаьшша шайна тIехь даккха а ца доккхуш эладитнаш а дац. Эзарнаш нохчий эгначу тIамехь баьккхина толам стенна базбо бохуш, дийца боьлла хIинца. Ловзар хIун до бохуш луьйш бу! Зуда ма ялае, ишта - вуьшта ялае бохуш луьйш бу".\nДешначу стагна, Iедалехь волчунна 8-9 зуда яло мега,со иман дуьллуьйтуш ву кхаьрга бохуш. Дитийша къам даха а, деба, сакъера а. Суна Толаман де даздар товш ду, стенна аьлча, шиъ цIечу байракхан Орден а йолуш тIом бина ву сан деваша а. «Со Сталин ларвеш вацара. мохк ларбеш вара», олура цо.\nСийлахьчу даймехкан тIамтIехь толам баьккхина де тIеэцар а, къобалдар а хьокъехь нехан тайп-тайпана хетар-хьажамаш хилар керла дац Нохчийчохь хьовха, Оьрсийчохь а.\nЦунна чот йоцуш тоьшаллаш карадо интернет машанехь а, зорбанехь а, кхиболчу хаамийн гIирсашкахь а. Дукхахдолчу хьостанаша кхеторехь, Толаман дийнах кхушара къаьсттина хьасартне дийцар, бахархойн тидам цунна тIеберзо гIертар доьзна ду пачхьалкхех тергаллучу, кхето атта доцчу, чолхечу хьолах.\nТоламан дийнах хьасартне дийцар


ФугӀне-БланшгӀош — Википеди\nФугӀне-БланшгӀош (фр. Fournet-Blancheroche) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.\nДозанашца йу Лез-ЕкогӀс, Боннетаж.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФугӀне-БланшгӀош&oldid=7845028»


Голубь арт. 299112 магазин русских сувениров nashipodarki.ru\nГолубь арт. 299112


Вилле-Сен-МагӀтен — Википеди\nВилле-Сен-МагӀтен (фр. Villers-Saint-Martin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.\nДозанашца йу ЕвгӀ-Маньи, Бом-ле-Дам, Гийон-ле-Бен, Ломон-суьгӀ-КгӀет, Пон-ле-Мулен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вилле-Сен-МагӀтен&oldid=7820276»


ФгӀембуа — Википеди\nФгӀембуа (фр. Fraimbois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.\nДозанашца йу ЖегӀбевиль, ЕгӀимений, ЛагӀонкс, Монсель-ле-Луьневиль, Муайен, Сен-Клеман, Ватимений.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФгӀембуа&oldid=7843091»


Фатин — Википеди\n48°02′46″ къ. ш. 0°20′52″ м. д.HGЯOL\nФатин (фр. Fatines) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — СагӀта.\nДозанашца йу Сен-КогӀней, ИвгӀе-л'Евек, Шампанье (СагӀта), Сен-МагӀс-ла-БгӀиегӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фатин&oldid=7842869»


Лопере — Википеди\n48°22′29″ къ. ш. 4°18′19″ м. д.HGЯOL\n20,31 квадратан километр\n▲3835 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛопере (фр. Loperhet) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Финистер. Дозанашца йу Ландерно, Диринон, Плугастель-Даула. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лопере&oldid=5169693»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 14:57.


NGC 6034 — Википеди\nNGC 6034, 2MASX J16033205+1711546, MCG+03-41-062, PGC 56877, ICRF J160332.0+171155, MRC 1601+173, NVSS J160332+171158, SDSS J160332.08+171155.2, UZC J160332.1+171155, Z 108-84, Z 1601.2+1720, LEDA 56877, SDSS J160332.08+171155.3, GB6 B1601+1720, OHIO S 103, PKS J1603+1711, PKS 1601+173, WB 1601+1719, [D97] sw-159, [ZBO89] ACO 2151-1\n1886 шеран 19 июнь\n0,033953 ± 0,00014, 0,03402 ± 1,0E−5\n10 218 километр в секунду\n16ч 03м 32,08334с\n+17° 11′ 55,3111″\nNGC 6034 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 6034: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 6034.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_6034&oldid=5060739»


Сайтан керланаш - Неофициальный сайт села Старые Атаги\nЕарин де, 18.04.2019, 15:23\nКоьрта аг1о » Сайтан керланаш\nВ связи с тем, что сайт в последнее время подвергся к атакам ботов и спамов, которые забрасывают сайт нецензурными, непристойными сообщениями и ссылками на порнографию, администрация сайта вынуждена временно приостановить возможность регистрации на сайте. Если, раньш ... Деша кхин д1а а »\nКатегори: Сайтан керланаш | Хьоьвсина 943-за | Д1аяздина: isa-muslim | Терахь: 03.09.2012 | Комментариш (1)\nНовое на нашем сайте. Публикации Зуры Итсмиолорд.\nНа странице известной писательницы Зуры Итсмиолорд, на нашем сайте появились новые материалы, которые мы предлагаем вниманию наших читателей.\nКатегори: Сайтан керланаш | Хьоьвсина 1051-за | Д1аяздина: isamuslim | Терахь: 26.05.2013 | Комментариш (0)\nАбуезид Апаев поделился с нами о своей поездке в Чечню\nВ свой летний отпуск я был на Кавказе, на этнической Родине – Чечне, в родном селе Старые Атаги. Там живут мои родные, друзья детства и юно ... Деша кхин д1а а »\nКатегори: Сайтан керланаш | Хьоьвсина 1210-за | Д1аяздина: isamuslim | Терахь: 05.03.2013 | Комментариш (0)\nЛегендарный стахановец, первый нефтепереработчик из чеченцев Махмуд Мурдаев скончался в 1979 году. Он был гордостью и честью чеченского народа и, будем надеяться, что навсегда останется таковым. Ибо он заслужил это.\nБлагодаря посетителям и жителям нашего села в разделе "Г1арб ... Деша кхин д1а а »\nКатегори: Сайтан керланаш | Хьоьвсина 1794-за | Д1аяздина: isamuslim | Терахь: 26.02.2013 | Комментариш (0)\nСлава Нажмутдина Ампукаева и его рабочей смены гремела в 1936- 1944 годы не только в Чечено-Ингушетии, но и по всей огромной Советской стране. Многие газетные издание писали с восторгом о заслугах перед ... Деша кхин д1а а »\nКатегори: Сайтан керланаш | Хьоьвсина 1857-за | Д1аяздина: isamuslim | Терахь: 25.02.2013 | Комментариш (1)


Оьрсийчоьнан векалаллашна хьалха пикеташ дIаяьхьна "Маьрша Идел-Урал" боламан жигархоша\nЗазадоккху-бутт 03, 2019\nУкраина -- Киеверчу цу акцин декъашхоша Оьрсийчоьнан векалллан керта тIе оьллинера "Kremlin kills native nations" (ингл. Кремло хIаллакдеш ду шайн мехкашкахь деха къаьмнаш тIеяздина баннер.\nОьрсийчоьнан димпломатин хьукматашна хьалха пикеташ дIаяьхьна "Маьрша Идел-Урал" юкъараллан боламан жигархоша Британехь а, Украинехь а, Полшехь а, Финляндехь а, Iамеркехь а.\nКиеверчу акцин декъашхоша Оьрсийчоьнан векалаллан керта тIе оьллинера "Kremlin kills native nations" (ингл. Кремло хIаллакдеш ду шайн мехкашкахь деха къаьмнаш) тIеяздина баннер. Жигархоша кхайкхам бира интернетехь дешан маьршо йохор сацаде, арахеца Оьрсийчуьрчу набахташкахь шайн ойланаш бахьана долуш латтош болу политикан тутмакхаш аьлла.\nПикетийн декъашхошна тIе ца веара цхьа а дипломат. Уьш хуьлучуьнга хьоьжуш бара корехула.\nНью-Йоркехь Оьрсийчоьнан консульствон хьалха пикет вовшатоьхнарг вара ГIезалойчуьра орамаш долу Сукаев Камил. ХIельсинкехь а (Финлянди), Варшавехь а (Полша), Лондонехь а (Британи) пикеташ хилира цхьацца жигархочо дакъалоцуш.\nДуьхьалонан акцеш дIаяхьаран бахьана дара Оьрсийчуьрчу Пачхьалкхан Думо Оьрсийчоьнан Федерацин пачхьалкхан символш а, Iедалан органаш а сийсазъярна гIуда тохарх лаьцначу низаман проект хьалхарчу ешарехь тIеэцар.


Петер Хандке от проф. Ханс Хьолер в Книжарница - Книги | Книжарница | Ozone.bg\nДом, градина и хоби / Рива проф. Ханс Хьолер\nРевюта на наши потребители за Петер Хандке


Санжийн Баяр — Туркмения ВиКи\nСанжийн Баяр (Санжагийн Баяр, Санжаа Баяр), монг. Санжаагийн Баяр (род. в 1956, Улан-Батор) — монгольский политический и государственный деятель. Премьер-министр Монголии (22 ноября 2007 — 29 октября 2009).\nдипломат, политик, государственный деятель\nИсточник — https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Санжийн_Баяр&oldid=101964401\nПоследний раз редактировалась 3 сентября 2019 в 20:17


"Ницкъ бен адам". Украинана дуьхьал болийначу тIамна пропаганда ярехь Кадыровн дакъа\nЧиллан-беттан 26-чохь дуьйна, Оьрсийчоьно тIелатар долийначу хьалхарчу деношкахь тапъаьлла Iийна Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан махкара Украине бахийтинчаьрца а, Украинан эскархошна а, иштта пачхьалкхан суверенитет Iалашъечу нохчийн шайн лаамехь тIаме хIиттинчарна а кхерамаш туьйсуш, видеош денна зорбане хIиттон ваьлла телеграмехь а, кхечу социалан машанашкахь а. Ма-дарра аьлча, Кадыров цхьаъ бен вац Оьрсийчоьнан лакхарчу дарже хIиттийначу хьаькамех, маслаIатан дийцарш севцначул тIаьхьа диллина шога, конфликт кхин тIе а даръеш, кхайкхамаш бийриг. Оьрисйчоьнан зорбанан гIирсаша хаза а хеташ яржайо цуьнан Iаткъаме посташ.\nОьрсийчоьнан губернаторех цхьаьнна а йиш яц Путин Владимире Харьковна а, Киевна тIелата омра деха, йа "Азов" полкан а, Дудаев Джохаран цIарахчу батальонан а командийрийн коьртех 500 эзар долларшкахь мах хIоттон а. РогIера юха а, федералан урхаллин куьйгалхочун Золотов Викторан дац, шен куьйгакIелара "шен эскар" долуш санна, Нохчийчуьрчу Росгвардин уникале статус чIагIъеш, мехкан урхалхочо видео хIоттийна Украинехь болчу цуьнан эскархойх. Юха а цхьана а губернаторо зорбане йоккхуш яц тIемаш бечу шайн махкахойх контент.\nIалашо – нохчийн халкъ охьатаIор, "Оьрсийчоьнан коьрта нохчо" иштта дIа а гойтуш\n"ХIокху информацин кампанехь Кремло Кадыров хецна витаран кхузахь ши бахьана ду. Зазадокху-бутт болабелчхьана дукха тIех маса, дуккха а нах юкъа а озош, йолийна Оьрсийчохь пропаганда. Масала, Украинана тIелатар тIехь Iуналла а деш, дуьйцуш ду берийн бошмашкарчу а, школашкарчу берийн дайн-нанойн чаташкахь. Шена гергахь хьал тIетаьIIина хиларх кхеташ ю Кремль, цо йоллу ресурсех пайдаоьцур бу", - дийцина Кавказ.Реалиига украинхойн экспертийн "Сова" тобанан куьйгалхочо, политикан Iилманийн докторо, профессоро Савва Михаила.\nШолгIа бахьана ду аьлла хета экспертана Кадыров "дIавоьлла, психологина эвсара" агрессин а, конфликтан а хьал.\n"И стаг ницкъбен адам ду, и цуьнан психологин хатI ду. Цундела Кремлан пропагандисташ тешна бу, оцу ролехь иза пайден а, вогIуш а ву аьлла. ТIаьххьарчу шерашкахь Оьрсийчоьнан бахархошна гергахь цуьнан васт шогачу урхалхочун санна хаа а хууш, даржош дара, низамаш дохош а, шен оппоненташна таIзарш деш, цаьрга къурд олуьйтуш а", - дерзийра къамел украинхойн политолого.\n"Кавказан къаьмнийн Ассамблейн" президенто Кутаев Руслана дIахьедира Кавказ.Реалиига, Кадыровн вастехь "бIоба" дуккха а шерашкахь кхуллуш яра, жигара пайдаийцира цунах Шемарчу тIамехь а, "Оьрсийчоьнан президентан администрацин информацин майданан дакъа" ду иза аьлла.\n"Стенна кхуллуш ву керла спикер, цу юкъа керла ловзархой а ийзош, хIинцале а кхоьллина, дIашарйина Кадыровн бренд хилча? Юьхьанца дуьйна а Украина цхьана-шина дийнахь яккха Iалашо ма яра Оьрсийчоьнан инарлийн, цул тIаьхьа Росгвардино, шайлахь нохчийниг а йолуш, дIатебан безаш бара протесте бевлла меттигера бахархой. Цундела Кадыров хIокху йоллу информацин операцехь коьрта чIуг хилла вуьсу", - аьлла хета къамел динчунна.\nКадыров коьртехь а волуш, "гIаланаш схьайохучийн" васт Оьрсийчоьнан чоьхьарчу аудиторина лерина ду, хIунда аьлча, хIокху массо а шерашкахь оцу вастах "йилбаз" дира, могIарера бахархой кхерорхьама.\n"ХIинца йа Путина а, йа Кадыровс а кхерор вац [Украинан президент] Зеленский. Оьрсийн пропагандисташа кхоьлинчу вируталан дуьненахь вехаш вац иза. Йоллу информацин политика Оьрсийчу хьажийна ю", - тешна ву политолог.\nКадыровхой, цунна хетарехь, тIетуьйхира Кутаевс, ма-дарра аьлча нохчийн къоман организацица хIуммаъ долуш бац, нохчийн тIемало - машаре ца воьдуш, шогаллица тIамехь волу- цо шен даймохк Iалашбан беза, цхьанна а ахчанах йа официалан совгIатийн дуьхьа тIе а ца леташ. Цундела, Оьрсийчуьра а, диаспорера а дуккха а болу нохчий даггара сагатдеш бу украинхошна.\n"Мысли Ислама" ютуб-каналан авторна Белокиев Исламана "кхузаманан Жириновский" хета Нохчийчоьнан куьйгалхо. Оппозицин блогеро бахарехь, "шен хьаштдерг дийца, Кремлан хазо йиш йоцург" дийца а магийна ду Кадыровна.\nКадыровцаш (Нохчийчуьрчу Росгвардин эскархойх официалехь доцуш иштта олу. -Редакцин билгалдаккхар.) -массо а хIума эххар а царна тIетоттур долу нах бу уьш, тешна ву Белокиев. Цхьана агIор, цунна хетарехь, Оьрсийчоьнан бахархой дог иракарахIоттадо кхо, амма вукху агIор – йоккхаха йолу терго царна тIехь юьсур йолу дикка къаьсташ тоба хир ю. Ма-дарра аьлча, Кремлан план болх беш ю: массара а юьйцург Оьрсийчоь, Беларуси, Нохчийчоь ю- йозуш йоцу бартхойн пачхьалкх Нохчийн Республика йолуш санна, билгалдоккху Кавказ.Реалиица къамел динчо.\nАхчана дуьхьа хьо вуьйр вац – хьо вуьйр ву хIокху лаьтта тIе шу дахкарна\n"Оьрсийчоьно ша а цхьана, либералан зорбанан гIирсаша а цхьана нохчий билгалбоху цхьа шайн лаамехь тохар ден тоба санна. Стенна оьшу иза Кремльна? Йоллу дуьненан юкъаралла нохчашна дуьхьал яккхархьама. Суверенитетехьа гIаттам ма болийра нохчийн халкъо, ткъа дуьненна нохчий бIаьрга бахка ца безахь, уьш тIемалой а, нах бойъурш а хетахь, царна цхьаммо а гIо дийр ма дац. Иштта ойла йина стратеги ю иза негативе васт кхоллархьама", - тешна ву Белокиев.\nОцу юкъанна билгалдоккху цо, Оьрсийчоьнан тIеман агресси йоьдучу юкъанна кадыровхой коьрта тIелатаран ницкъ шена хеташ цахилар а. Блогерна хетарехь, "байъийта" хьалхатийсина бу уьш.\nКавказ.Реалиица хиллачу къайлахчу къамелехь украинхойн жигархочо тергалдо, Нохчийчоьнан куьйгалхочун дIахьедарш хьанна лерина ду бохург – Оьрсийчохь бехачу нахана. Кадыровн посташа таро ло (шайн публикацешца Оьрсийчоьнан зорбанаша кхин тIе а марсадоккху иза) проблема йийцареяр "дIоггара хьекъал доцчу, оьгIазечу вахархочун" тIегIане даккха, цо хаза а хеташ тIеоьцу, ша шех тоам беш, эхь доцчу нохчийн политикан кIоргенза долу аларш.\nОцу юкъанна къамел дечо тIетуху, кадыровхой политтехнологин феномен санна – Кремлан боккха кхиам бу: "ХIунда аьлча, цо гойту похIме а, хьуьнаре долу къам агрессиве а, кIорге йоцуш а санна".\nУкраина Iалашъечу тIемалоша а, шайн лаамехь вовшахкхеттачара а тIеоьцу Кадыров а, кадыровхой а Оьрсийчоьнан агIор агрессин символ санна. Масала, мехкан республикан урхалхочун дIахьедар жигара дийца доккху украинхой хаамийн гIирсаша, ткъа шаьш толам баьккхина хIума нисделча, цара билгал ца доккху оьрсийн эскархой хIаллакбина олий, цара кадыровцаш байина олу.\n"Оьрсийн дуьне" иштта "оьрсийн ду", иза дIахIоттон а кадыровцаш бохуьйтуш. ХIунда аьлча, оьрсийн майралла ца тоьа тIом бан…Ма-дарра аьлча, Оьрсийчоь – кадыровхойн ялхой бу. И беламе ду. Хала заманаш елахь а, беламе ду. Мачаш йоцу эткийн пхьар, "оьрсийн дуьне" оьрсий боцуш ду. Бункер чу а хиина, буьйраш дечу Путина юха а гойту шен кIиллолла", - яздо, масала, Украинерчу Лакхарчу Радан халкъан депутато Гончаренко Алексейс. Оцу юкъанна цо къастабо кадыровхой а, Украинан суверенитетехьа тIемаш бен нохчий а.\nШен коьртах 500 эзар долларшкахь мах хIоттийначу Кадыров Рамзанна жоп лучу "Къоман корпус" партин лидеро, Украинан Къоман гвардин декъерчу "Азов" полкан хьалханчас Билецкий Андрейс спартанхойн паччахьан гIарадевллачу дешнашца жоп делла: "Схьа а волий, дIаэца".\n"Хьо ахчанан дуьхьа вуьйр вац – тхан латта тIе шу дахкарна вуьйр ву. И дагахь вахалахь: хIара дахар ма-моьтту деха а хир дац", - аьлла, тIетоьхна Билецкийс.\nУкраине тIамца чугIортарна юьстах ца бисина бакъоларъярхой, жигархой, Оьрсийчоьнан кхинболу а, иштта доллу дуьненахь беха а бахархой. Цхьаболчара шайн паспорташ дагийра. Эмиграцехь бехачу нохчийн блогерша видеош дIаязйира, кадыровхой – йоллу Нохчийчоь яц, бохуш.


Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Организацин Кхерамазаллин Кхеташонан юкъайогIучу 15 пачхьалкхj къобулдина «Исламан пачхьалкх» олучу тобанна дуьхьал кхайкхийна санкцеш кхин а чIагIъяр. Цу хьокъехь леррина резолюци тIеэцна цара.\nЦу документан Iалашо ю «Исламан пачхьалкх» тобанна юкъабогIучу тIемалошна ахча луш пайда оьцу каналаш совцор. Резолюцина тIехь хьахийна ду хьалха «Ал-Кхайдина» а, «Исламан пачхьалкх» олучу тобанна а дуьхьал кхайкхийна хилла санкцеш цхьайолчу пачхьалкхаша кхочуш йина цахиларх лаьцна.\nКху шеран Чиллан-баттахь цу 15-тта пачхьалкхан финансийн министрех лаьтташ йолу Кхеташо кхоллинера дуьненаюкъаралло «Исламан пачхаьлкх» тобанера мехкадатта эцарна а, Шемара музейшкахь хилла мехала хIуманаш йохкарна дуьхаьало ян.\nЦу кхеташонан куьйгалхо ву Iамеркин финансийн министр Линч Джэкоб. И кхеташо дуьххьара цхьаьнакхийтира даханчу Еарин дийнахь Нью-Йоркехь Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Организацин штаб-хIусамехь.


Мудрые наставления наших предков. ч.17 – Ingush Empire\nКак отец сыну невесту выбрал\n– Вот беда, лишь только мы закончим приготовление хлебов, как тут же начисто моем чашу и ставим ее на место, потому у меня и нет прокисшего теста. Побежал сын к девушке, за которой он ухаживал. Та ответила:\n– Прикисшего, затвердевшего теста у нас вдоволь, только принеси топор, иначе его не отрубить от чаши. Принес сын отцу это тесто и сказал:\n– Видишь, я был прав. У девушки, которую ты мне сватал, не оказалось для тебя прокисшего теста, зато его было с избытком у девушки, за которой я ухаживал.\n– Поэтому я и был не согласен, чтобы ты на ней женился, – сказав, отец встал с постели. Оказывается, он притворялся больным. Только теперь дошло до сына, почему отец просил прокисшее тесто, и понял, что эта неряха в жены не годится. Сын женился на той прилежной девушке, которую сватал ему отец.\nЦхьа да хиннав ший во1а саг йоалае г1ерташ. Шийга дас йалае яхача йо1а раьза хиннавац во1. Иштта из къовсам а болаш уж лелача хана да цамогаш а хинна, метта вижав. Цунга хьажа ухаш хиннаб. Фу дуаргдар 1а, фу деза хьона, аьнна, хаьттача, цо оалаш хиннад, шийна цхьаккха х1ама эшац, дуача х1аманца цхьаккха чам а бац ший.\nЦхьан 1уйранна во1ага аьннад цо: “Сийсара г1а дайра сона, маькх еча оаркхо чу юхебиса боалла бод биаь се тоавенна. 1а сона из бахьаре, тоалургвар со.\nУдаш вахав во1 дас шийна йоалаергья яха йо1 йолча. Ше бена никъ цо д1абийцача, йо1о аьннад цунга:\n– Оаха-м тхоай г1улакх даьлча, дила а диле, хьалъол оаркхув, тха оаркхох-м баллац хьуна миста бод.\nУдаш вахав из ше дог доаха йо1 йолча. Цига цо ше бена никъ д1абийцача, йо1о жоп деннад:\n– Уккхаза-м ба бод мел беза а, 1а диг ца дахье, ах баккха хала хургболаш ч1ог1а а болаш.\nМиста бод баьхаш ше ц1аг1а хьачувоаллашехьа, аьннад во1о даьга:\n– Аз дог доаха йо1 сога ма йоалае ма яхария 1а. Х1аьта хьо сона йоалае г1ертар йолча со вахача, царцига ба а боацаш, аз дог доахача йо1о белар сона ер миста бод.\n– Цудухьа яхар аз хьога из ма йоалае, – аьнна, хьаг1еттав ше цамогаш воаццашехьа вижа илла да.\nТ1аккха хайнад во1а из йоалае мегарйоацалга. Дас йийца йо1 а йоалаяь, ваха хайнав воккхача сага во1.


Некъахочо Дела хьахор - Имам Нававийн "Ал-Азкар" жайни юкъара\nКоьрта агIоХьадисФикъхIIелам-нахКхетамашДела хьахорСайтах лаьцнаЖайнийн цIершХаттаршна жоьпашВайн меттан жайнаш Аудио\nВидеоХьешан тептарКехат язде соьгаВайн маттахь сайташ\nФикъхI Дела хьахор Кхетам\nЖайнийн цIерш Сайтах лаьцна НЕКЪАХОЧО ДЕЛА ХЬАХОР\nБИСМИЛЛАХIИРРОХЬМАНИРРОХЬИМ Хьуна хаийла, вай хьалха дийцина долу, некъахо воцучо буьйсанна а, дийнахь а, тайпа-тайпана хьолашкахь а дича дика долу зикр некъахочо дар а дика хилар. Некъахочо совнаха деш зикр ду, хIокху жайни юкъахь вайна лууш дерг иза дийцар ду. И зикр дукха а, даьржина а ду, ткъа ас цуьнан коьрта-коьрта дерг дийцарца дацдийр ду иза, цу хIора зикраца йогIуш йолу цIе а хIоттор ю, лекха хинволчу Дала мукъа лахь, Цуьнгара гIо а лохуш, болх Цуьнан кера дIа а луш.\nАЛЛАХIЕ ДИКАНИГ ДЕХАРАН А, ДАГАВАЛАРАН А ДАКЪА\nХьуна хаийла, новкъа вала дагадеанчунна дика хилар, дика хьехар дарца а, къахетарца а, хIума девзаш хиларца а вевзаш волчу стагца дагавалар, иза шен динца а, Iилманца а тешам болуш стаг велахь.\nЛекха хинволчу АллахIа аьлла: [(Хьайн) гIуллакх тIехь дагавала хьо церах]. Иза доцург а, цуьнан тешаллаш дукха ду.\nДагаваьллачул тIаьхьа, иза пайденна хилар гучудалахь, сийлахь-цIена а, лекха а волчу АллахIе цунах ша дикачунна тIенисвар доьхур ду цо. Парз ламаз а доцуш, ши ракаIат суннат ламаз а дина, вайн шен меттехь дийцина долу «истихáра» доIа дийр ду цо. Дикачунна тIенисвар дехаран (истихáратан) тешалла хьалха дийцина долу «Сахьихь Бухáрú» тIера хьадис ду. Циггахь вай дийцира цу доIанан гIиллакхаш а, цу ламазан куц а. Ткъа дика хууш верг АллахI ву.\nНОВКЪА ВÁЛА ШЕН ЛААМ СЕЦНА БАЬЛЛАЧУЛ ТIАХЬА ДЕШ ДОЛУ ЗИКР\nНовкъа вáлар тIехь шен лаам сецна бáлахь, цо къахьоьгийла хIара хIуманаш кхочуш дар тIехь: - ша весет дан дезачуьнца весет дар а, иза дечу хенахь теш хIиттор а; - шен цхьаьнца лелош цхьа гIуллакх хиллехь, цуьнца йолу шен юкъаметтиг къастор, шена тIера декхар дIадаккхар; - шен да-нана реза дар, шен хьехархой а, ша шайца дика хила мел везарг а реза вар; - АллахIе тоба дар, массо къиношна а, ледарлонашна а Цуьнгара гечдар дехар; - АллахIе шена новкъахь гIо дар доьхуш доIа дар; шена неовкъахь оьшург дерг Iамор. Нагахь санна ша гIазоте воьдуш велахь, цо Iамадойла гIазотехь шена оьшур дерг, тIеман гIуллакхех дерг а, доIанех дерг а, хIонсах лаьцна дерг а, тIамехь иэшаран хьарамалла доккха хиларх лаьцна дерг а, иштта кхидерг а. Нагахь санна ша хьадж дан, йа Iумрат дан воьдуш велахь, цо Iамор ду хьадж деш дан деза Iибадаташ, йа церах лаьцна цхьа жайна хьур ду цо шеца, Iама а дахь, жайна а хьахь кхин а дика хир ду. Иштта дика ду гIазоте воьдучунна а, кхечунна а, вахале оьшург Iамор а, оьшург довзуьйтуш долу жайна шеца дахьар а.\nШа совдегархо (махлелорхо) велахь, йохка-иэцарх лаьцна дерг Iамор ду цо, мах нийса хуьлуьйтуш дерг а, иза бохош дерг а, хьанал дерг а, хьарам дерг а, дича дика дерг а, ца дича дика дерг а, дан мегаш дерг а, кхечул гIолий дерг а.\nШа нахах дIа а къаьстина, АллахIана Iибадат дан а, АллахIан ниIаматаш довза а новкъа волуш велахь, шен динехь шена оьшур дерг Iамор ду цо, уггар чIогIа цо лаха дезаш дерг ду иза.\nШа таллар лелочерах велахь, таллархошна оьшург Iамор ду цо, дийнатех хьанал ерг а, хьарам ерг а Iамор ю цо, муха теллича хьанал хуьлу а, хьарам хуьлу а Iамор ду цо, урс хьакхар биллам берг а, жIаьло йийча а, чIуно йийча а тоьар ерг а хIун ю, иштта кхидIа дерг а Iамор ду цо.\nШа жаIу, йа бежаIу велахь, нахах къаьсташ болчарна шайн динехь шайна довза дезарг Iамор ду цо а, вай хьалха ма-дийццара. Кхин а цо Iамор ду шена, хьайбанашца къинхетаме хила везар а, церан а, церан дайн а хьаккъаш лардан дезар а, уьш чIогIа Iалашдан дезаш хилар а, церан тIалам бан безаш хилар а. Цхьайолчу хенахь цхьацца бахьанаш тIеIитталахь, хьайбанан дегара пурба доккхур ду цо, цунна урс хьакха.\nНагахь санна ша цхьана паччахьера кхин паччахь волчу воьдуш геланча велахь, йа и саннарг велахь, цо тидам бийр бу баккхийчаьрга къамел даран гIиллакхаш Iаморца, къамелехь догIучу хаттаршна жоьпаш далар Iаморца. Цо Iамор ду шена мегаш долу а, мегаш доцу а хьошаллаш а, совгIаташ а, ша лардан деза хьаккъаш а, шен дагчохь дерриг ша гучудаккха дезаш хилар а, Iехор а, хIилла а, шалхонаш а мегаш ца хилар а, тешнабехкана тIевуьгуш долчу бахьанех ларвала везаш хилар а, иштта кхидолу хьарам долу хIуманаш а.\nНагахь санна ша (йохка-иэцарехь цхьаьннан) векил велахь, йа юкъахь лелочу гIуллакхехь белхало велахь, цо Iамор ду шена иэца мегаш ерг а, йоцург а, ша йохка мегаш ерг а, йоцург а, йа дан мегаш дерг а, доцург а, теш хIоттор билламе а, важиб долу хIуманаш а, иза билламе а, важиб а доцу хIуманаш а, нехан даьхнийца ша ваха мегаш болу некъ а, мегаш боцург а.\nНагахь санна церах цхьаъ хIурдаца некъ бан лууш велахь, цунна тIехь ду шена Iамор, хIурдаца некъ бан мегаш долу хьал а, мегаш доцу хьал а.\nИ дерриге хIуманаш фикъхIан жайнашкахь дийцина ду, хIокху жайни тIехь уьш массо дийцар догIуш дац, хIунда аьлча кхузахь сан Iалашо къаьсттина зикр дийцар ю, ткъа иштта и хIуманаш Iамор зикрана юкъадогIуш ду, хIокху жайнин юьхьехь ас билгал ма-дарра. АллахIе доьху ас сайн а, суна безачеран а, массо бусалба нехан а аьтту бар а, тIаьхьло а, чаккхе а дика хилийтар а.\nШЕН ХIУСАМЕРА АРАВАЛА ЛИЪЧА ОЛУЧУ ЗИКРАН ДАКЪА\nШен хIусамера аравала лиъча, ши ракаIат суннат ламаз дича дика хир ду цо.\nАл-МукъаттIам ибн Ал-Микъдáм цIе йолчу асхьáба – Дела реза хуьлда цунна – дийцина, Делан Элчано – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «Новкъа вáла лууш волчо цхьамма а шен охIлунна кхин гIолий хIумма дуьтур дац, царна юкъахь цо дийр долчу ши ракаIат (суннат) ламазал». ТIабарáнийс дийцина иза.\nЦхьаболчу вайн Iелам-наха аьлла: Цу шина ракаIатах доьххьара ракаIатехь фатихьатал тIаьхьа\n×Къул йá аййухIал-кáфирýнØ сурат дешар дика ду, шолгIа ракаIатехь ×Къул хIувал-лóхIу ахьадØ дешар дика ду. Церах цхьаболчара иштта а аьлла: Доьххьара ракаIатехь фатихьатал тIаьхьа ×Къул аIýзу бироббил-фалакъØ доьшур ду, шолгIа ракатехь ×Къул аIýзу бироббин-нáсØ доьшур ду. ТIаккха, ша салам делча, айатул-курсий доьшур ду, шен хIусамера аравалале айатул-курсий дешначунна цунна ца дезаш долу хIума хир дац аьлла деана долу дела. ×Лиúлáфи къурайшØ сурат дешча а дика ду цо; ШафиIий мазхIабан фикъхIан Iелам-стаг а, гуш долчу карáматийн а, къегина хьелийн а, дуккха а хаамийн а да хилла волчу сийлахь Имама Абул-Хьасан Ал-Къизвúнийс аьлла цунах: «Иза массо вочу хIуманах ларвар ду». Абу ТIóхIир ибн ДжахьшавайхIа аьлла: «Новкъа вала лууш вара со цкъа, делахь а кхоьруш вара со новкъаваларх. Ал-Къизвúний волчу вахара, сайна доIа дар деха. ТIаккха цо ша элира соьга: «Новкъа вала лууш а волуш, делахь а йа мостагIчух, йа экханах кхоьруш волчо ×Лиúлáфи къурайшØ доьшийла, бакъдолуш иза массо вонах лардар ду». Цо иза сайга аьлча, ас иза доьшура, хIетахь дуьйна цхьаъа вон хIума Iоттаделла дац сох.\nИза дешна ша ваьллачул тIаьхьа, цIенчу даггара, АллахIана хьаста а луш доIа дича дика хир ду цо. Цо ала мегар долчу уггар дикачух ду хIара дешнаш: اللَّهُمَّ بِكَ أَسْتَعِينُ ، وَعَلَيْكَ أَتَوَكَّلُ ، اللَّهُمَّ ذَلِّلْ ليِ صُعُوبَةَ أَمْرِي ، وَسَهِّلْ عَلَيَّ مَشَقَّةَ سَفَرِي ، وَارْزُقْنِي مِنَ الْخَيْرِ أَكْثَرَ مِمَّا أَطْلُبُ ، وَاصْرِفْ عَنِّي كُلَّ شَرٍّ ، رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي ، وَيَسِّرْ لِي أَمْرِي ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَحْفِظُكَ وَأَسْتَوْدِعُكَ نَفْسِي وَدِينِي وَأَهْلِي وَأَقَارِبِي وَكُلَّ مَا أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَيْهِمْ بِهِ مِنْ آخِرَةٍ وَدُنْياً ، فَاحْفَظْنَا أَجْمَعِينَ مِنْ كُلَّ سُوءٍ يَا كَرِيمُ.\n«Алло́хIумма бика астаIи́н, ва Iалайка таваккалт. Алло́хIумма заллил ли́ суIу́бата амри́, ва саххIил Iалаййа машаккъата сафари́, варзукъни́ минал-хайри аксара мимма́ атIлубу васриф Iанни́ кулла шарр. Роббишрохь ли́ содри́, ва йассир ли́ амри́. Алло́хIумма инни́ астахьфизука ва аставдиIука нафси́ ва ди́ни́ ва ахIли́ ва акъо́риби́, ва кулла ма́ анIамта Iалаййа ва IалайхIим бихIи́ мин а́хиратин ва дунйа́, фахьфазна́ аджмаIи́на мин кулли су́ин йа́ кари́м».\n«Йа АллахI! Хьоьгара гIо лоху ас, болх Хьан кера дIа а ло ас. Йа АллахI! Сан гIуллакхан хало а атта ехьа суна, сан некъан хало а атта ехьа суна, ас лоьхучул дукха дика а лохьа суна, массо вон хIума дIа а дерзадехьа сох. Сан Дела! Сан кийра суна паргIат бехьа, сан гIуллакх суна атта а дехьа. Йа АллахI! Хьоьга Iалашдайта, Хьан кера дIало ас со а, сайн дин а, сайн доьзал а, сайн гергарнаш а, суна а, царна а Ахь мел дина долу дуьненан а, эхартан а дика а. Лардехьа тхо дерриге, массо вочу хIуманах, хIай комаьрша верг!».\nДоIа дар дIа а долор ду цо, чекх а доккхур ду цо лекха хинволчу АллахIана хастам барца а, АллахIан Элчанна – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – салават а, салам а аларца а. ТIаккха, доIа динчул тIаьхьа, ша хиъна Iачура ша хьалагIаьттича, цо олийла вай Анасера – Дела реза хуьлда цунна – дийцина дерг: «АллахIан Элчано – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – ша новкъа волучу хенахь, аравала хьалагIоттуш даим олура: اللَّهُمَّ إِلَيْكَ تَوَجَّهْتُ ، وَبِكَ اعْتَصَمْتُ ، اللَّهُمَّ اكْفِنِي مَا هَمَّنِي وَمَا لاَ أَهْتَمُّ لَهُ ، اللَّهُمَّ زَوِّدْنِي التَّقْوَى ، وَاغْفِرْ لِي ذَنْبِي ، وَوَجِّهْنِي لِلْخَيْرِ أَيْنَمَا تَوَجَّهْتُ.\n«АллóхIумма илайка тавадджахIту, ва бикаIтасомту. АллóхIуммакфинú мá хIамманú ва мá лá ахIтамму лахIу. АллóхIумма заввидниттакъвá, вагIфир лú занбú, ва вадджихIнú лилхойри айнамá тавадджахIту».\n«Йа АллахI-Дела! Хьоьга вирзина а ву со, Хьох воьзна а ву со. Йа АллахI, ас шен ойла еш хиллачуьнах а, ас шен ойла ца йинчуьнах а (Хьайн комаьршаллийца) тоам бехьа суна. Йа АллахI, Хьайх кхерар совдаккхахьа сан, къиношна а гечдехьа сан, со муьлхха агIор вахарх дикачунна тIе а верзавехьа со».\nАРАВАЬЛЧА ДОЬШУШ ДОЛУ ЗИКР\nЖайнин дуьхьехь вай дийцира, шен хIусамера араволучо олуш дерг, уьзза алар дика ду некъахочо а, цо иза дуккха а дукха алар а дика ду.\nЦунна мелехь ду шен доьзалан а, гергарчийн а, накъостийн а, лулахойн а Iодика йар а, цаьрга шена доIа дар дехар а, ша царна доIа дар а.\nХьанбалан кIентан Ахьмадан «Муснад» жайни тIехь а, кхечу жайнашкахь а вай дийцина, Ибн Iумарера – Дела реза хуьлда цунна – схьа, АллахIан Элчано – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «Бакъдолуш, лекха хинволчу АллахIа лардо Шега Iалашдайта делла долу хIума».\nИбн Ас-Суннийн а, кхечеран а жайнашкахь вай дийцина, Абу ХIурайратера – Дела реза хуьлда цунна – схьа, АллахIан Элчано – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «Новкъа вала лууш волчо ша бухахь вуьтучуьнга олийла: أَسْتَوْدِعُكُمُ اللهََ الَّذِي لاَ تَضِيعُ وَدَائِعُهُ.\n«АставдиIукумуллóхIаллазú лá тадúIу вадáиIухI».\n«Ас Делан кера дIаделла Iаддуьту шу, Шен кера (Шега Iалашдайта) делла цхьа а хIума дáн ца дáйтуш волчу».\nАбу ХIурайратера – Дела реза хуьлда цунна – схьа кхин а дийцина вай, АллахIан Элчано – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «Нагахь санна шух цхьаъ новкъа вала лууш хилахь, шен (бусалба) вежарийн Iодика йойла цо, бакъдолуш, лекха хинволчу АллахIа церан доIанца дика хIума хуьлуьйту».\nШега Iодика йинчо хIокху новкъа волучуьнга алар суннат ду, Абу Давудан «Ас-Сунан» жайни тIехь КъазаIатера схьа вай дийцинарг: «Ибн Iумара – Дела реза хуьлда цунна – соьга элира: «Схьаволахь, АллахIан Элчано – АллахIера салават а, салам а хуьлда цунна – сайн ма-йарра Iодика йе ас хьан:\nأَسْتَوْدِعُ اللَّهَ دِينَكَ وَأَمَانَتَكَ وَخَوَاتِيمَ عَمَلِكَ.\n«АставдиIуллóхIа дúнака, ва амáнатака ва хавáтúма Iамалик».\n«Ас Делан керахь дуьту хьан дин а, хьан тешамалла а, хьан Iамалийн чаккхенаш а».\nИмам Ал-ХаттIóбийс аьлла: «Кхузахь «тешамалла»: цуьнан доьзал а, цо бухабуьтуш берш а, тешаме волчуьнга цо дIадилла делла даьхни а ду. Некъа вахарехь халонаш хила мега дела, и бахьана долуш динан цхьадолу хIуманаш тергамза дита тарло дела, дин а хьахийна кхузахь».\nИ хьадис вай кхин а Тирмизийн жайнахь а дийцина, На́фиIера схьа, Ибн Iумара элира аьлла: «Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша цхьаьнне Iодика йечу хенахь цуьнан куьг схьалоцура, вукхо иза ша дIахеццалц дIа а ца хоьцура цо иза. Цо олура цуьнга:\nأَسْتَوْدِعُ اللَّهَ دِينَكَ وَأَمَانَتَكَ وَآخِرَ\n«АставдиIуллóхIа дúнака, ва амáнатака ва áхира Iамалик».\n«Делан керахь дуьту ас хьан дин а, хьан тешамалла а, хьан Iамалийн чаккхе а».\nКхин а Тирмизийн жайнахь дийцина вай иза, Са́лимера схьа, Ибн Iумара ша цхьанхьа новкъа волуш хилча, олуш хиллера аьлла: «СхьатIехила суна, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тхайн Iодика йеш ма-хиллара Iодика йийр ю ас хьан». ТIаккха олура цо:\n«Ас Делан керахь дуьту хьан дин а, хьан тешамалла а, хьан Iамалийн чаккхенаш а». Тирмизийс аьлла: «ХIара дика, нийса хьадис ду».\nАбу Давудан «Сунан» жайни тIехь а, кхечу жайнашкахь а вай дийцина нийсачу иснадаца IабдуллахI ибн Йази́д Ал-ХатIмий цIе йолчу асхьаба – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша цхьа эскар новкъа даккха лиъча олура:\nأَسْتَوْدِعُ اللَّهَ دِينَكُمْ وَأَمَانَتَكُمْ وَخَوَاتِيمَ أَعْمَاَلِكُمْ.\n«АставдиIуллóхIа дúнакум, ва амáнатакум, ва хавáтúма аIмáликум».\n«Делан керахь дуьту ас шун дин а, шун тешамалла а, шун Iамалийн чаккхенаш а».\nКхин а, Тирмизийн жайнахь вай дийцина Анаса – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Цхьана стага Пайхамарна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIе а веана элира: «ХIай АллахIан Элча! Новкъа вала лууш ву со, суна новкъахь хьашт хир долу хIума алахь соьга». Цо элира тIаккха: زَوَّدَكَ اللهُ التَّقْوَى.\n«АллахIа (Шех) кхерар лойла хьуна!». Цо элира: «Кхин а алахь соьга». Цо элира: وَغَفَرَ ذَنْبَكَ.\n«Ва гIафара занбак».\n«Хьан къиношна геч а дойла Цо». Цо элира: «Кхин а алахь соьга». Цо элира тIаккха:\nوَيَسَّرَ لَكَ الْخَيْرَ حَيْثُمَا كُنْتَ.\n«Ва йассара лакал-хайра хьайсума́ кунт».\n«Дика хIума атта а дойла Цо хьуна, хьо миччахь хилахь а». Тирмизийс аьлла: «Дика хьадис ду иза».\nНОВКЪА ВОЛУЧО ДИКАЧУ НАХЕРА ВЕСЕТ ЛАХАР ДИКА ХИЛАР ДУЬЙЦУ ДАКЪА\nВай дийцина Тирмизийн а, Ибн Ма́джахIан а шина жайнахь, Абу ХIурайратера схьа – Дела реза хуьлда цунна – цхьана стага аьлла хиллера аьлла: «ХIай АллахIан Элча! Со новкъа вала лууш ву, весет дехьа суна». Цо элира тIаккха: «Лекха хинволчу АллахIах кхоьруш хуьлийла хьо, цхьана лакхчу метте хьой хьала мосазза во́лу такбир а дойла ахь («Алло́хIу акбар» – «АллахI массо хIуманал воккха ву» олуш)». И стаг дIавахача, цо элира: «Йа АллахI! Генахь дерг герга даладе Ахь цунна, некъ атта а бе Ахь цунна». Тирмизийс аьлла: «Дика хьадис ду иза».\nБУХА ВУЬССУРГ НОВКЪА ВОЛУЧУЛ А ВЕЗА ВЕЛАХЬ А, БУХА ВУЬССУЧО НОВКЪА ВОЛУЧУЬНГА\nДИКАЧУ МЕТТИГАШКАХЬ ШЕНА ДОIА ДЕ АЬЛЛА ВЕСЕТ ДАР ДИКА ХИЛАР ДУЬЙЦУ ДАКЪА\nВай дийцина Абу Давудан а, Тирмизийн а шина «Сунан» жайни тIехь а, кхечу жайнашкахь а, Iумар ибн Ал-ХаттIо́ба – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Пайхамаре – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – пурба дийхира ас Iумрате ваха. Пурба делира цо, тIаккха элира: «Тхо диц ма делахь, хIай сан жима ваша, хьайн доIанехь». Иштта и дош элира цо соьга, дерриге дуьне сайн луш хилча а, цунах хуьйцур дацара ас иза!».\nКхечу иснадаца а дийцина иза, хIокху дешнашца: «Тхо а юкъалацалахь, хIай сан жима ваша, хьайн доIанна». Тирмизийс аьлла: «Дика, нийса хьадис ду иза». ШЕН ХЬАЙБАННА ТIЕХИЪЧА ОЛУШ ДЕРГ\nЛекха хинволчу АллахIа аьлла: [Цо (муьтIахь) дина шуна хIурдакеманаш а, цхьадолу хьайбанаш а, (новкъа дахарехь) шу тIеховшуш долу. Шу нисделла совцийтархьама церах хIоранне букъ тIехь; тIаккха шу цу тIехь нисделча шуьга хьехадайтархьама шайн Делан ниIмат, (Цунна баркаллийца) аш эр долуш: «Сийлахь-цIена ву-кх хIара вайна муьтIахь дина верг, (Цо хIара муьтIахь ца динехьара) вай и иштта хилийта ницъ кхочур болуш а дацара! Бакъдолуш, вайн Деле доьрзур долуш ду-кх вай!»].\nВай дийцина Абу Давудан а, Тирмизийн а, Насаийн а жайнашкахь нийсачу иснадашца, Iалий ибн Раби́Iата аьлларг: «Суна а гуш, Абу ТIолиб кIантана Iалийна – Дела реза хуьлда цунна – цхьа хьайба далийра, Iалий цунна тIехаийта. ТIаккха, шен ког луьйтана боьллича, цо элира: بِسْمِ الله!\n«Бисмилла́хI» - «АллахIан цIарца!»;\nтIаккха ша цуьнан букъ тIехь дIанисвелча, цо элира:\n«Алхьамдулилла́хI» - «Хастам бу АллахIана!». КхидIа цо дийшира (хIара айат):\n]سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ. وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ[\n«Субхьа́наллази́ саххара лана́ хIа́за́, ва ма́ кунна́ лахIу́ мукърини́н. Ва инна́ ила́ роббина́ ламункъолибу́н».\n«Сийлахь-цIена ву-кх хIара вайна муьтIахь дина верг, (Цо хIара муьтIахь ца динехьара) вай и иштта хилийта ницъ кхочур болуш а дацара! Бакъдолуш, вайн Деле доьрзур долуш ду-кх вай!».\nТIаккха цо элира кхозза: الْحَمْدُ لِلَّهِ!\n«Алхьамдулилла́хI» - «Хастам бу АллахIана!».\nТIаккха кхин а кхозза:\n«Алло́хIу акбар» - «Аллах массо хIуманал воккха ву!».\nЦул тIаьхьа цо элира: سُبْحَانَكَ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي، فَاغْفِرْ لِي، فَإِنَّهُ لاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ.\n«Субхьа́нака инни́ заламту нафси́, фагIфир ли́, фаиннахIу́ ла́ йагIфируз-зуну́ба илла́ анта».\n«Сийлахь-цIена ву хьо (йа АллахI, массо кхачамбацарех)! Бакъдолуш айса сайна зулам дина-кх ас, ткъа Ахь гечдехьа суна, бакъдолуш, къиношна гечдийриг Хьо бен вац-кх!».\nТIаккха велавелира иза. Цунна гонаха болчара элира цуьнга: «ХIай бусалба нехан паччахь! Стенах велавелира хьо?». Цо жоп делира тIаккха: «ХIинца ас диннарг деш гинера суна Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIаккха велавелира иза. Ас цуьнга хаьттира: «ХIай АллахIан Элча! Стенах велавелира хьо?». Цо элира соьга: «Бакъдолуш хьан Далла чIогIа доккха тамашийна (хаза) хIума хета Шен лайно (иштта дешнаш) аьлча: - «Гечдехьа суна!». (Цо олу:) «Со воцучо къиношна геч ца дой хаьа цунна!». ХIорш Абу Давуда дийцинчу хьадисан дешнаш ду. Тирмизийс аьлла: «Дика хьадис ду иза»; цуьнан цхьацца жайнашкахь иштта аьлла а ду: «Дика, нийса хьадис ду иза».\nКхин а вай дийцина Муслиман «Сахьихь» жайни тIехь, хьадж дар дуьйцучу дакъана юкъахь, Iумаран кIантера IабдуллахIера схьа – Дела реза хуьлда цаьршинна – АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша цхьанхьа новкъа волучу хенахь шен хьайбанна тIехууш кхозза (Алло́хIу акбар олуш) такбир а дой, иштта хIара дешнаш олура аьлла: ]سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ[. اللَّهُمَّ إِنَّا نَسْأَلُكَ فِى سَفَرِنَا هَذَا الْبِرَّ وَالتَّقْوَى، وَمِنَ الْعَمَلِ مَا تَرْضَى. اللَّهُمَّ هَوِّنْ عَلَيْنَا سَفَرَنَا هَذَا، وَاطْوِ عَنَّا بُعْدَهُ. اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ، وَالْخَلِيفَةُ فِي الأَهْلِ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ، وَكَآبَةِ الْمَنْظَرِ، وَسُوءِ الْمُنْقَلَبِ فِي الْمَالِ وَالأَهْلِ.\n«[Субхьáналлазú саххара ланá хIáзá ва мá куннá лахIý мукъринúн, ва иннá илá роббинá ламункъолибýн].\nАллóхIумма иннá насъалука фú сафаринá хIáзá албирра ваттакъвá, ва минал-Iамали мá тардó. АллóхIумма хIаввин Iалайнá сафаранá хIáзá, ватIви Iаннá буIдахI. АллóхIумма антас-сóхьибу фиссафари, вал-халúфату фил-ахIли. АллóхIумма иннú аIýзу бика мин ваIсáис-сафар, ва каáбатил-манзар, ва сýил-мункъалаби филмáли вал-ахIл».\n«[Сийлахь-цIена ву вайна хIара муьтIахь дина верг, вай и дан ницкъ болуш а дацара. Бакъдолуш, вай вешан Деле доьрзур долуш а ду]. Йа АллахI! Оха доьху Хьоьга хIокху тхайн новкъа дахарехь дикалла а, Хьох кхерар а, Хьо реза волу Iамал а. Йа АллахI! ХIара тхан новкъа дахар тхуна атта де Ахь, хIара некъ тхуна бац а бе Ахь. Йа АллахI! Хьо ву тхан накъост хIокху новкъахь а, оха тхайн охIлунца вуьтуш верг а. Йа АллахI! Со Хьоьца ларло новкъа вахаран халонех, дегнаш вочу агIор хийцадаларх а, вон хало тIехIоттарх а, сан даьхнина а, охIлунна а зен хиларх а».\nШа шен цIентIе юхавоьрзучу хенахь, и лакхахь дерг а олий, кхин а хIара дешнаш тIетохара цо:\n«Áйибýна тáибýна Iáбидýн, лироббинá хьáмидýн».\n«Вай юха доьрзуш ду, Деле тоба деш долуш, Цунна Iибадат деш долуш, ве́шан Далла хастам беш а долуш». ХIорш Муслима дийцинчу хьадисан дешнаш ду. Абу Давуда дийцинчу уьзза хьадисехь иштта аьлла а ду: «Пайхамара а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цуьнан эскаро а шаьш цхьана лекхачу метте хьалабовлуш хилча («Алло́хIу акбар» олуш) такбир дуора, лаха охьабуьссуш хилча («Субхьаналла́хI» олуш) тасбихь дуора». Уьзза маьIна долу хьадис дийцина вай кхин а, масийтта асхьабашкара схьа.\nКхин а вай дийцина Муслиман «Сахьихь» жайни тIехь, Сарджисан кIанта IабдуллахIа – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша цхьанхьа новкъа волуш хилча Делаца ларлора новкъа вахаран халонах а, дегнаш (синош) сингаттаме долуш юхадерзарх а, хьал дикачунна тIера вочуьнга хийцадаларх а, шена зулам хиллачуьнан доIанах а, доьзал а, даьхни а вочу куьцехь карорах а».\nКхин а вай дийцина Тирмизийн жайнахь а, Ибн Ма́джахIан жайнахь а, нийсачу иснадашца, Сарджисан кIанта IабдуллахIа – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша цхьанхьа ваха новкъа волуш хилча, (хIара дешнаш) олура:\nاللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ وَالْخَلِيفَةُ فِي الأَهْلِ. اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ، وَكَآبَةِ المُنْقَلَبِ، وَمِنْ دَعْوَةِ الْمَظْلُومِ، وَمِنْ سُوءِ المَنْظَرِ فِي الأَهْلِ وَالمَالِ.\n«АллóхIумма антас-сóхьибу фиссафари, вал-халúфату фил-ахIли. АллóхIумма иннú аIýзу бика мин ваIсáис-сафар, ва каáбатил-мункъалаб, ва мин даIватил-мазлýм, ва мин сýил-манзари фил-ахIли валмáл».\n«Йа АллахI! Хьо ву тхан накъост хIокху новкъахь а, оха тхайн охIлунца вуьтуш верг а. Йа АллахI! Со ларло Хьоьца новкъа вахаран халонах а, дегнаш (синош) сингаттаме долуш юхадерзарх а, шена зулам хиллачуьнан доIанах а, доьзал а, даьхни а вочу куьцехь карорах а».\nТирмизийс аьлла: «Дика, нийса хьадис ду иза». Кхин а аьлла цо (хIокхул хьалхара хьадисера хIокху дешнех лаьцна) - «...хьал дикачунна тIера вочуьнга хийцадаларх а» -: «Цуьнан маьIна – ийманера керстаналле верзар ду аьлла деана а ду, АллахIана муьтIахь хиларера Iесалле верзар ду аьлла деана а ду. Цунах лууш дерг – цхьана хьолера кхечу вочу хьоле верзар ду». Иштта аьлла Тирмизийс. И воцучу кхечу Iелам-наха а аьлла: «Цуьнан маьIна – нисвелла хилар тIера, йа (диканаш) алсам хилар тIера кхачамбацаре верзар ду». ХIУРДАКЕМАНА ТIЕ ХУУШ ОЛУШ ДЕРГ\n[Цо [Ну́хьа] элира: «ТIеховша цунна [хIурдакеманна], АллахIан цIарца (беркат оьцуш), иза лелачу хенахь а, иза сецачу хенахь а»].\nКхин а аьлла лекха хинволчу АллахIа: [Цо (муьтIахь) дина шуна хIурдакеманаш а, цхьадолу хьайбанаш а, (новкъа дахарехь) шу тIеховшуш долу].\nВай дийцина Ибн Ас-Суннийн жайнахь, Iелин кIантера Ал-Хьусайнера схьа – Дела реза хуьлда цаьршинна – АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «Сан умматах берш хи буха ца баха тешамалла ду шаьш тIеховшуш цара (хIара) алар: ]بِسْمِ اللهِ مَجْرَاهَا وَمُرْسَاهَا، إِنَّ رَبِّي لَغَفُورٌ رَحِيمٌ[\n]وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَالْأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكُونَ[.\n«АллахIан цIарца ду (цунах беркат оьцуш), иза лелар а, иза сацар а. Бакъдолуш сан Дела гечдеш а, къинхетам беш а ву»; «Бан ма-безза АллахIан лерам ца бира цара! Ткъа дерриге латта а, стигланаш а гулйина хьарчийна (хир) ю Цуьнан Аьтту Куьйгахь. Сийлахь-цIена а, лекха а ву Иза цара (Шеца) бечу декъашхойх».\nИштта деана ду иза оцу жайнин массо суьрташкахь, - «шаьш тIеховшуш...» - аьлла, «хIурдакеманна» а ца олуш.\nНОВКЪАХЬ ДОIА ДАР ДИКА ХИЛАР ДУЬЙЦУ ДАКЪА\nВай дийцина Абу Давудан а, Ат-Тирмизийн а, Ибн Ма́джахIан а жайнашкахь, Абу ХIурайрас – Дела реза хуьлда цунна – элира аьлла: «АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира: «Кхо доIа ду шеко йоцуш шайна жоп луш: шена зулам хиллачо дина доIа а, некъахочо дина доIа а, йа дас, йа нанас шен берана доьхьал дина доIа а». Ат-Тирмизийс аьлла: «Дика хьадис ду иза». Абу Давуда дийцинчу хьадисехь – «шен берана доьхьал» – аьлла долу дешнаш дац.\nНЕКЪАХОЧО ША ЦХЬАНА ЛЕКХАЧУ МЕТТЕ ХЬАЛАВОЛУШ ТАКБИР ДАР А, ЛАХА ЧУ ОХЬАВУССУШ ТАСБИХЬ ДАР А ДУЬЙЦУ ДАКЪА\nВай дийцина Буха́рийн «Ас-Сахьихь» жайни тIехь, Жабира – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Тхо (цхьана лекхачу метте) хьаладовлуш хилча такбир дуора оха (Алло́хIу акбар олуш), чудуьссуш хилча тасбихь дуора оха (Субхьа́налла́хI олуш)».\nКхин а вай дийцина Абу Давудан «Сунан» жайни тIехь, «Шен хьайбанна тIехууш олуш дерг» цIе йолчу дакъана юкъахь вай хьахийна долу хьадис, Iумара кIанта IабдуллахIа – Дела реза хуьлда цаьршинна – аьлларг: «Пайхамара а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна –, цуьнан эскарша а шаьш цхьана лекхачу метте хьаладовлучу хенахь такбир дуора, чу дуьссучу хенахь тасбихь дуора».\nВай дийцина Бухарийн а, Муслиман а шина «Ас-Сахьихь» жайни тIехь, Iумаран кIанта IабдуллахIа – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша хьадж а, Iумрат а дина юхавогIучу хенахь» - хьадис дийцинчо аьлла: «...гIазоте ваханчура а» аьлла элирий хаьа суна цо» - «ша хIора лекхачу метте хьала мосазза во́лу, йа хала гу тIе хьала мосазза во́лу, кхозза такбир а дой, тIаккха (хIара дешнаш) олура:\nلاَ إِلهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، آيِبُونَ تَائِبُونَ عَابِدُونَ، سَاجِدُونَ، لِرَبِّنَا حَامِدُونَ. صَدَقَ اللهُ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ.\n«Лá илáхIа иллаллóхIу вахьдахIý лá шарúка лахI, лахIулмулку ва лахIулхьамду ва хIува Iалá кулли шайъин къодúр. Áйибýна, тáибýна, Iáбидýна лироббинá хьáмидýн. СадакъаллóхIу ваIдахIу, ва насара IабдахIу ва хIазамал ахьзáба вахьдахI».\n«АллахI воцург кхин Дела вац, Цхьаъ ву Иза, Цуьнан накъост а вац. Паччахьалла а Цуьнан ду, хастам а Цунна бу. Иза массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш а ву. Вай юха доьрзуш ду, Деле тоба деш долуш, Цунна Iибадат деш долуш,\nсужуд деш а долуш, вайн Далла хастам беш а долуш. АллахIа Шен ваIд кхочуш йина, Шен лайна гIо а дина, Ша цхьамма тобанаш эша а йина».\nИ лакхара дешнаш Бухарийс дийцинчу хьадисан дешнаш ду, ткъа Муслима дийцинарг а кхуьнах тера ду, делахь а цу юкъахь - «гIазоте ваханчура а» аьлла элирий хаьа суна цо» - боху дешнаш дац, хIара дешнаш ду: «...ша эскаршца цхьаьна, йа гIазоте ваханчура, йа хьадж дина, йа Iумрат дина юхавоьрзучу хенахь...».\nЦаьршинан «Сахьихь» шина жайни тIехь кхин а вай дийцина, Абу Муса Ал-АшIарийс – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Тхо цкъа Пайхамарца – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – новкъахь дара. Тхо цхьана тогIе чухула хьаладоьлхуш хилча оха такбир дора (Алло́хIу акбар аларца), «ЛаилахIа иллаллахI» а олура, тхан аьзнаш хьала а айлора. ТIаккха Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира: «ХIай адамаш! Къа хета шайн догIмех! Бакъдолуш, шу къорачуьнга кхойкхуш дац, йа (гергахь) воцучуьнга кхойкхуш а дац, бакъдолуш Иза шуьца ву, бакъдолуш Иза Хезаш верг а, Герга верг а ву».\nКхин а вай дийцина Тирмизийн жайнахь, «Некъахочо весет дар дехар дика хилар дуьйцучу дакъана» юкъахь вай хьахийна долу хьадис, АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «АллахIах кхоьрийла хьо, хIора лекха метте хьала мосазза во́лу такбир а дойла ахь».\nКхин а вай дийцина Ибн Ас-Суннийн жайнахь, Анаса – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – лаьтта тIера цхьана лекхачу метте ша хьала волуш хилча (хIара дешнаш) олура:\nاللَّهُمَّ لَكَ الشَّرَفُ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ ، وَلَكَ الْحَمْدُ عَلَى كُلِّ حَالٍ.\n«Алло́хIумма лакаш-шарофу Iала́ кулли шараф, ва лакал-хьамду Iала́ кулли хьа́л».\n«Йа АллахI (Везан Дела)! Массо лакхаллийна тIехь (совдолуш) дозалла а, лакхалла а ду-кх Хьан! Массо хьолехь хастам а бу-кх Хьуна!».\nТАКБИР ДЕШ А, КХИДОЛУ ЗИКР ДЕШ А АЗ АЙДАН МЕГАШ ЦА ХИЛАР ДУЬЙЦУ ДАКЪА\nХIокхул хьалхара дакъана юкъахь хьахийна долу Абу Мусанан хьадис ду цу хьокъехь деана. НОВКЪА ВАХАР СИХДАН А, НЕКЪАХОЙ ЖИГАР БА́ХА А, СИНОШНА СИНТЕМ БАН А, НЕКЪ АТТА БАН А НАЗМА АЛАР ДИКА ХИЛАР ДУЬЙЦУ ДАКЪА\nЦу хьокъехь даьхкина дуккха а гIарадевлла хьадисаш ду.\nШЕН ХЬАЙБА ШЕХ ДIАДЕДЧА ОЛУШ ДЕРГ\nВай дийцина Ибн Ас-Суннийн жайни тIехь, IабдуллахI ибн МасIуда – Дела реза хуьлда цунна – АллахIан Элчанера схьа – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – дийцина дешнаш: «Шух цхьанне хьайба эрна арахь дIададахь, цо кхойкхийла: يَا عِبَادَ اللهِ ، احْبِسُوا ، يَا عِبَادَ اللهِ ، احْبِسُوا.\n«Йа́ Iиба́далло́хI, ихьбису́. Йа́ Iиба́далло́хI, ихьбису́».\n«ХIай АллахIан лайш, сацадейша (иза)! ХIай АллахIан лайш, сацадейша (иза)!» - бакъдолуш, нуьцкъала а, сийлахь а волчу АллахIан кхолларх цхьа кхоллар ду лаьтта тIехь, иза сацор долуш».\nАс бах: Iилманца баккхий лоруш хиллачу цхьаболчу сан шейхаша дийцира суна, шен цхьа хьайба деддера аьлла, хетарехь бIарза дара моьтту суна иза. ХIара хьадис девзаш хиллера цунна, цундела и дешнаш элира цо, тIаккха оццу хенахь сихонца АллахIа сацийна хиллера цунна иза.\nЦкъа со а вара цхьана тобанца новкъа воьдуш. Цу тобана юкъара цхьа хьайба дIадеддера, иза схьа ца лацалуш биссинера уьш тIаккха. Ткъа ас и дешнаш элира, тIаккха и хьайба сихонца сецира, и дешнаш доцург кхин цхьаъа бахьана а доцуш.\nХАЛА (АЬРХА) ХЬАЙБАННА ДОЬШУШ ДЕРГ\nВай дийцина Ибн Ас-Суннийн жайнахь, шен сийлахьаллийна а, Iилманаш дагахь хууш хиларна а, дин лелор чIогIа а, кIорге а хиларна а, вочунах ша цIена хиларна а, Iилмангахь сов говза хиларна а тIехь массера барт хилла волчу, гIараваьлла вевзаш хилла волчу та́биIийс  Абу IабдуллахI Юнус ибн Iубайд ибн Ди́нар Ал-Басрийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлларг: «Хала (аьрха) хьайбанна тIехь волчу стага цуьнан лерга чу хIара (айат) дешахь:\nأَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ[\n[АфагIойро ди́нилла́хIи йабгIу́на ва лахIу́ аслама ман фиссама́ва́ти вал-арди тIавIан ва кархIан ва илайхIи йурджаIу́н]\n[АллахIан дин доцуш кхин дин деза ткъа царна?! Цунна муьтIахь хилла ма ву (тIаккха) стигланашкахь верг а, лаьтта тIехь верг а, лууш (хуьлийла иза), йа лаамза (хуьлийла иза). Цуьнга юхабоьрзур болуш а ма бу уьш].\n- лекха хинволчу АллахIан пурбанца соцур ду и хьайба».\nЦХЬА ЮРТ ГИЧА ОЛУШ ДЕРГ, ХУЬЛИЙЛА ИЗА ЦУ ЮРТА ЧУГIУР ВОЛУШ, ЙА ВОЦУШ\nВай дийцина Насаийн «Сунан» жайни тIехь а, Ибн Ас-Суннийн жайнахь а, СухIайбера схьа – Дела реза хуьлда цунна – Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша чуваха лууш йолу цхьа юрт шена гича, даим хIара олура:\nاللَّهُمَّ رَبَّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَمَا أَظْلَلْنَ ، وَالأَرَضِينَ السَّبْعِ وَمَا أَقْلَلْنَ ، وَرَبَّ الشَّيَاطِينِ وَمَا أَضْلَلْنَ ، وَرَبَّ الرِّيَاحِ وَمَا ذَرَيْنَ ، أَسْأَلُكَ خَيْرَ هَذِهِ الْقَرْيَةِ وَخَيْرَ أَهْلِهَا وَخَيْرَ مَا فِيهَا، وَنَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا وَشَرِّ أَهْلِهَا وَشَرِّ مَا فِيهَا.\n"АллóхIумма роббас-самáвáтис-сабIи ва мá азлална, вал-арадúнас-сабIи ва мá акълална, ва роббаш-шайáтIúни ва мá адлална, ва роббар-рийáхьи ва мá зарайна, асъалука хайра хIáзихIил-къарйати ва хайра ахIлихIá ва хайра мá фúхIá, ва наIýзу бика мин шаррихIá, ва шарри ахIлихIá, ва шарри мá фúхIá".\n«Йа АллахI! ХIай ворхIе стигланийн а, церан IиндагI тIедужучу хIуманийн а Дела, ворхIе латтанан а, цара шайна тIехь лелош йолчу хIуманийн а Дела, шайтIанийн а, цара галбаьхначеран а Дела, механ а, цара дIасадаржийначуьнан а Дела, ас доьху Хьоьга хIокху юьртан дика, цуьнан охIлунан дика, цунна чохь долчуьнан дика, со ларло Хьоьца цуьнан вонах, цуьнан охIлунан вонах, цунна чохь долчуьнан вонах».\nКхин а вай дийцина Ибн Ас-Суннийн жайни тIехь, Iаишта – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша чуваха лууш йолу меттиг (гIала, юрт) шена гуче ша кхаьчча олура:\nاللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ خَيْرِ هَذِهِ وَخَيْرَ مَا جَمَعْتَ فِيهَا، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّهَا وَشَرِّ مَا جَمَعْتَ فِيهَا، اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا حَيَاهَا، وَأَعِذْنَا مِنْ وَبَاهَا، وَحَبِّبْنَا إِلَى أَهْلِهَا ، وَحَبِّبْ صَالِحِي أَهْلِهَا إِلَيْنَا.\n«Алло́хIумма инни́ асъалука мин хайри хIа́зихIи ва хайра ма́ джамаIта фи́хIа́. Ва аIу́зу бика мин шаррихIа ва шарри ма́ джамаIта фи́хIа́. Алло́хIуммарзукъна́ хьайа́хIа́, ва аIизна́ мин ваба́хIа́, ва хьаббибна́ ила́ ахIлихIа́, ва хьаббиб со́лихьи́ ахIлихIа́ илайна́».\n«Йа АллахI! Ас доьху Хьоьга хIокхуьнан дика а, Ахь хIокху чохь гулдинчуьнан дика а. Со ларло Хьоьца кхуьнан вонах а, Ахь кхунна чохь гулдинчуьнан вонах а. Йа АллахI! ХIокхуьнан хье́къар ло Ахь тхуна, хIокхуьнан цамгарх лар а де Ахь тхо, хIокхуьнан охIлунна тхо а дезийта Ахь, хIокхуьнан охIлунах диканаш тхуна а безийта Ахь».\nЦХЬАНА НАХАХ, ЙА КХИДОЛЧУ ХIУМАНАХ КХОЬРУШ ХИЛЧА ОЛУШ ДЕРГ\nВай дийцина Абу Давудан а, Насаийн а «Сунан» шина жайнахь нийсачу иснадаца, хьалха вай хьахийна долу Абу Муса Ал-АшIарийс дийцина хьадис, АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цхьана нахах шена кхерам бу аьлла хетча олура аьлла:\nاللَّهُمَّ إِنَّا نَجْعَلُكَ فِى نُحُورِهِمْ وَنَعُوذُ بِكَ مِنْ شُرُورِهِمْ.\n"АллóхIумма иннá наджъIалука фú нухьýрихIим, ва наIýзу бика мин шурýрихIим".\n«Йа АллахI! Оха Хьо тхаьшна хьалха хилар доьху Хьоьга (церан зен Ахь тхох духа тухур долуш), церан вонех Хьоьца лар а ло тхо».\nКхин а, «ГIайгIа-бала бухатохаран доIа» дар а дика ду, цуьнца цхьаьна вай хьахийна долу кхидолу зикр дешар а дика ду.\nШЕНА ХЬАЛХА ШАЙТIАНАШ ХIИТТА ДОЛАДЕЛЧА ОЛУШ ДЕРГ\nВай дийцина Ибн Ас-Суннийн жайни тIехь, Жабирера схьа – Дела реза хуьлда цунна – Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «Нагахь санна шуна хьалха тайп-тайпана суьрташкахь шайтIанаш хIуьттуш хилахь, азан дойла аш (моллалла кхойкхийла аш)».\nАс бах: (Кхузахь дуьйцуш долу) шайтIанаш – жинашна а, шайтIанашна а юкъахь бозбунчалла лелориш ду. Цу хьадисан маьIна иштта ду: церан вон азан дарца духатохийла аш, бакъдолуш, шайтIанаш дIадовду шайна азан хезча.\nХIокхунах тера дерг вай хьахийра хьалха, «ТIехIуьттуш долчу тайп-тайпана хьолашкахь ден зикр а, доIанаш а» цIе йолу жайна дIадолалуш, «Шена хьалха шайтIа хIоьттича олуш дерг» аьлла долчу да́къана юкъахь. Цигахь вай хьахийра, «Къуръан деша деза цо и хьал шена тIехIоьттича» аьлла, хIунда аьлча и маьIна гойтуш айаташ долу дела.\nЦХЬАНА ХIУСАМЕХЬ, ЙА ЦХЬАНА КХЕЧУ МЕТТЕХЬ СЕЦЧА ОЛУШ ДЕРГ\nВай дийцина Муслиман «Сахьихь» тIехь а, Маликан «МуваттIаъ» тIехь а, Тирмизийн жайнахь а, кхечеран жайнашкахь а, Хьаки́ман йоIа Хавлата – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Суна хезира АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – олуш: «Цхьаъ цхьана хIусамехь сацар нисделча, цо алахь:\n- иза цу хIусамера дIаваххалц цунна зен дийр дац цхьанне хIумано».\nВай дийцина Абу Давудан «Сунан» жайнахь а, кхечу жайнашкахь а Iумаран кIанта IабдуллахIа – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша новкъа воьдуш а волуш буьйса тIееъча олура:\nيَا أَرْضُ رَبِّى وَرَبُّكِ اللَّهُ، أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّكِ، وَشَرِّ مَا فِيكِ، وَشَرِّ مَا خُلِقَ فِيكِ، وَشَرِّ مَا يَدِبُّ عَلَيْكِ. وَأَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ أَسَدٍ وَأَسْوَدَ ، وَمِنَ الْحَيَّةِ وَالْعَقْرَبِ ، وَمِنْ سَاكِنِ الْبَلَدِ ، وَمِنْ وَالِدٍ وَمَا وَلَدَ.\n«Йа́ арду робби́ ва роббукилла́хI. АIу́зу билла́хIи мин шаррики, ва шарри ма́ фи́ки, ва шарри ма́ хуликъа фи́ки, ва шарри ма́ йадиббу Iалайк. Ва аIу́зу билла́хIи мин асадин ва асвад, ва минал-хьаййати вал-Iакъраб, ва мин са́кинил-балад, ва мин ва́лидин ва ма́ валад».\n«ХIай латта, сан дела а, хьан дела а АллахI ву! Со ларло АллахIаца хьан вонах а, хьоьца лаьтташ долчу вонах а, хьуна чохь кхоьллина долчу хIуманийн вонах а, хьуна тIехь лелачу хIуманийн вонах а. Со ларло АллахIаца лоьмах а, адамах а, текхаргах а, сту лоцу гезигах а, хьан Iойлангахь дехаш долчу (жинах) а, Иблисах а, шайтIанех а».\nАл-ХаттIо́бийс аьлла: «Iойлангахь дехаш дерг – лаьтта тIехь дехаш долу жинаш ду». ЦХЬАНХЬА НОВКЪА ВАХАНЧАРА ША ЮХАВИРЗИЧА ОЛУШ ДЕРГ\nКхузахь аьлча суннат ду, жимма хьалха, «Некъахочо ша цхьана лекхачу метте хьалаволуш хилча такбир дар дуьйцучу дакъана» юкъахь вай далийна долчу Ибн Iумаран хьадисехь деана дерг.\nКхин а вай дийцина Муслиман «Сахьихь» тIехь, Анаса – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Со а, Абу ТIалхьа а, Пайхамар а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – новкъара цIа догIуш дара, Пайхамарна тIиэхьа эмкал тIехиъна йогIуш Сафиййа а йолуш. Мединат гучуйолучу метте кхаьчча, цо элира:\n«Вай юха доьрзуш ду, Деле тоба деш долуш, Цунна Iибадат деш долуш, ве́шан Далла хастам беш а долуш». И олучара ца сецира иза, тхо Мединат чукхаччалц».\nIУЬЙРА ЛАМАЗАЛ ТIАЬХЬА ОЛУШ ДЕРГ\nХьуна хуийла, некъахочо Iуьйра ламазал тIаьхьа некъахо воцучо олуш дерриг алар дика хилар. Ткъа иза вай дийцира хьалха.\nКхин а, цуьнца цхьаьна цо аьлча дика ду, Ибн Ас-Суннийн жайни тIехь вай дийцинарг, Абу Барзата – Дела реза хуьлда цунна – элира аьлла: «АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша Iуьйра ламаз дича, шен асхьабашна хезар долччул аз айдеш олура:\nاللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي جَعَلْتَهُ عِصْمَةَ أَمْرِي ، وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي جَعَلْتَ فِيهَا مَعَاشِي. 3\nاللَّهُمَّ أَصْلِحْ ليِ آخِرَتيِ الَّتِي جَعَلْتَ إلَيْهَا مَرْجِعِي. 3\nاللَّهُمَّ أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ ، اللَّهُمَّ أَعُوذُ بِكَ مِنْكَ. 3 لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ ، وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ ، وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ.\n«АллóхIумма аслихь ли́ ди́ниллази́ джаIалтахIу́ Iисмата амри́, ва аслихь ли́ дунйа́йал-лати́ джаIалта фи́хIа́ маIа́ши́. 3\nАллóхIумма аслихь ли́ а́хиротил-лати́ джаIалта илайхIа́ марджиIи́. 3\nАллóхIумма аIу́зу биридо́ка мин сахатIик, аллóхIумма аIу́зу бика минк. 3\nЛа́ ма́ниIа лима́ аIтIойт, ва ла́ муIтIийа лима́ манаIт, ва ла́ йанфаIу зал-джадди минкал-джадд».\n«Йа АллахI, Айхьа сан гIуллакх лардеш хIоттийна долу сан дин туоде Ахь суна! Йа АллахI, Айхьа шена чохь сан дахар дина долу сан дуьне а туоде Ахь суна!» - иза иштта кхозза олура цо. ТIаккха: «Йа АллахI, Айхьа сан верзар шега хилийтина долу сан эхарт а туоде Ахь суна!» - олура кхозза. ТIаккха: «Йа АллахI, Хьо резаварца ларло со Хьан оьгIазлонах! Йа АллахI, Хьоьца ларло со Хьох!» - олура кхозза. ТIаккха: «Ахь делларг сацо цхьаъа вац-кх, Ахь сацийнарг дала а цхьаъа вац-кх! Дуьнена ирс долчунна цо пайда а бийр бац, бакъдолу ирс Хьоьгара ду!».\nШЕН ГIАЛА, ЙА ШЕН ЮРТ ГИНЧО ОЛУШ ДЕРГ\nХIокхул хьалха долчу дакъана юкъахь вай дийцина долу Анасан хьадисехь деанарг алар дика ду кхузахь. Кхин а, «Цхьа юрт гинчо олуш дерг» дуьйцучу дакъана юкъахь вай дийцинарг алар а дика ду. Кхин а, хIара дешнаш алар а дика ду:\nاللَّهُمَّ اجْعَلْ لَنَا بِهَا قَرَارًا وَرِزْقًا حَسَنًا.\n«Алло́хIуммаджIал лана́ бихIа́ къоро́ран ва ризкъан хьасана́».\n«Йа АллахI! Кхузахь паргIат дахар а ло Ахь тхуна, цIена, хьанал рицкъа а ло Ахь тхуна».\nЦХЬАНХЬА НОВКЪА ВАХАНЧАРА ЮХА А ВИРЗИНА, ШЕН ЦIА ЧУ ВАЬЛЧА ОЛУШ ДЕРГ\nВай дийцина Ибн Ас-Суннийн жайни тIехь, IабдуллахI ибн Iаббаса – Дела реза хуьлда цаьршинна – аьлларг: «АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ша цхьанхьа новкъа ваханчура юха а вирзина, шен доьзал болчу чуваьлча олура:\nتَوْبًا تَوْبًا ، لِرَبِّنَا أَوْبًا ، لاَ يُغَادِرُ حَوْبًا.\n«Тавбан тавба́, лироббина́ авба́, ла йугIо́диру хьавба́».\n«Тоба дарца, тоба дарца, вайн Деле доьрзу вай, цхьаъа къа дуьссур доцучу агIор!».\nЦХЬАНХЬА НОВКЪА ВАХАНЧУРА ЮХАВОГIУЧУЬНГА ОЛУШ ДЕРГ\nЦуьнга хIара дешнаш алар дика ду: - «Хастам бу АллахIана, хьо маьрша (хьакхачийна) волчу!» -, йа - «Хастам бу АллахIана, хьо хьайна безачаьрна тIе юхаверзийна волчу» - йа иштта маьIнийца кхидолу дешнаш ала а мегар ду.\nЛекха хинволчу АллахIа аьлла: [Нагахь санна аш (хастам барца) шукр дахь – Ас кхин а совдохур ду шуна (Сайн диканаш)].\nЦу хьокъехь деана кхин а Iаишата – Дела реза хуьлда цунна – дийцина хьадис а ду, хIокхул тIаьхьа вай хьахор долу.\nГIАЗОТАН ТIАМ ТIЕРА ЮХАВОГIУЧУЬНГА ОЛУШ ДЕРГ\nВай дийцина Ибн Ас-Суннийн жайни тIехь, Iаишата – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «АллахIан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цхьана гIазотан тIаме вахана вара. Иза цигара юхавирзича, цунна доьхьал елира со. Цуьнан куьг схьа а лаьцна, ас элира: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي نَصَرَكَ وَأَعَزَّكَ وَأَكْرَمَكَ.\n«Алхьамду лилла́хIиллази́ насарак, ва аIаззака ва акрамак».\n«Хастам бу АллахIана, хьуна толам белла волчу, хьо нуьцкъала вина волчу, хьо сийлахь вина волчу».\nХЬАДЖ ДИНЧУРА ЮХАВОГIУЧУЬНГА ОЛУШ ДЕРГ А, ЦО ША ОЛУШ ДЕРГ А Вай дийцина Ибн Ас-Суннийн жайни тIехь, IабдуллахI ибн Iумара – Дела реза хуьлда цаьршинна – аьлларг: «Цхьана кIанта, Пайхамарна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIе а веана элира: «Хьадж дан воллу со!». ТIаккха цуьнца волавелла иза новкъа ваккха вахара АллахIан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIаккха цо цуьнга элира: «ХIай кIант! АллахIа совдоккхийла хьан Шех кхерар, диканна тIе а нисвойла Цо хьо, гIайгIа а дIаойъийла Цо хьан».\nزَوَّدَكَ اللهُ التَّقْوَى ، وَوَجَّهَكَ فيِ الْخَيْرِ ، وَكَفَاكَ الْهَمَّ.\n«Заввадакалло́хIут-такъва́, ва вадджахIака фил-хайр, ва кафа́кал-хIамм».\nИ кIант хьадж динчура юхавирзича, Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – волчу а веана салам делира цо, тIаккха цо цуьнга элира: «ХIай кIант! АллахIа хьан хьадж къобал а дойла, хьан къиношна геч а дойла, ахь дайъинчу хьан даьхни меттана хьуна дуьссур долу кхин даьхни а лойла!».\nقَبِلَ اللهُ حَجَّكَ ، وَغَفَرَ ذَنْبَكَ ، وَأَخْلَفَ نَفَقَتَكَ.\n«Къабилалло́хIу хьадджак, ва гIафара занбак, ва ахлафа нафакъатак».\nВай дийцина Ал-БайхIакъийн «Ас-Сунан» жайни тIехь, Абу ХIурайрата – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «АллахIан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْحَاجِّ وَلِمَنِ اسْتَغْفَرَ لَهُ الْحَاجُّ.\n«Алло́хIуммагIфир лилхьа́дджи ва лиманистагIфара лахIул-хьа́ддж».\n«Йа АллахI! Хьадж динчунна а гечде Ахь, хьадж динчо шена гечдар дехначунна а гечде Ахь!». Хьакима аьлла: «И хьадис нийса ду, Муслиман билламца догIуш а ду».\n Сурат «Áл Iимрóн», 159 айат.\n Масала, цхьана хIумано хьайба лазийнехь - барзо ка тоьхнехь, йа ког кагбеллехь, иштта кх.дI. – и хьайба урс ца хьаькхча а лийр долуш делахь, иза къен долуьйтучул а цунна урс хьаькхча гIолий ду. Цундела, и санна долчу хьолехь цунна урс хьакха пурба даккха деза, ша дажо дуьгучу хьайбанан дегара. «Ал-Футýхьáт Ар-РоббáниййахI», 5/102, Имам Ибн Iиллáн.\n Доьххьара, жайнин юьхьехь, ша аьлларг ду Имам Нававийс дуьйцург: «IатIóа аьлла, Дала къинхетам бойла цунах: «Дела хьахоран (зикран) мажлисаш – уьш хьанал-хьарам дерг Iамош-дуьйцуш йолу мажлисаш ю, йохкар-иэцар муха хила деза а, ламаз муха дан деза а, марха муха кхаба деза а, зуда муха яло еза а, иза йитар муха хила деза а, хьадж муха дан деза а, иштта и санна долу хIуманаш а».  Шейх Ал-Албанийс, хьадж дар дуьйцучу шен жайнахь, новкъа вала луучо шен хIусамера араволуш хIара ламаз дан ца деза аьлла, хIунда аьлча лакхахь Имам Нававийс дийцина хьадис ша гIийла лерина дела. Цо аьллачунна тIе а доьгIна, цхьаболчара инкарло йо цу ламазана. Делахь а, Шейх Ал-Албанийс, цул тIаьхьа, шен кхечу жайнахь, и хьадис гIийла делахь а, цуьнца цхьаьна кхи ши хьадис ду, цхьаъ гIийла а, важа дика а, цундела цу кхаанца цхьаьне тешалла ду аьлла, и ламаз дан мегаш хиларна. Цо дика ду аьлла хьадис хIара ду: «Хьайн хIусамера хьой араволучу хенахь, вочу араваларх хьой ларвийр волу ши ракаIат (суннат) ламаз де ахь. Хьой хьайн хIусам чу ваьлча а, вон чуваларх хьой ларвийр волу ши ракаIат (суннат) ламаз де ахь». Хьажа: «Сохьúхьул-ДжáмиIис-СогIúр», 505, Ас-СуйýтIú – Ал-Албáнú.\n Iелам-наха аьлла: цуьнан цIе Ал-МутIIим ю, иза асхьабех вац, кегий асхьабаш гиначерах ву иза. Иза асхьаб ву алар а, цуьнан цIе Ал-МукъаттIам ю алар а гIалат ду. «Ал-Футýхьáт Ар-РоббáниййахI», 5/105, Имам Ибн Iиллáн.\n ХIара зикр таханлера машенна а, кеманна а тIехиъа доьшуш ду. Хьалха, дIасавахар хьайбанца а, хIурдакеманца а бен ца хилла, цундела и шиъ бен ца хьахийна Iелам-наха. Ткъа тахана хьайбанал дукха лелош ю машенаш а, кеманаш а, цIерпошт а, цундела уьзза зикр деша деза царна тIехууш хилча а.  Сурат «Аз-Зухруф», 12-14 айаташ.\n Сурат «ХIуд», 41 айат.\n Сурат «Аз-Зухруф», 12 айат.\n Сурат «ХIуд», 41 айат; сурат «Аз-Зумар», 67 айат.\n Та́биIий – асхьабашца Iилма Iамийнарг ву.\n Сурат «А́л Iимро́н», 83 айат.\n Кхузахь «асвад» бохучу дешан Имам Нававийс «адам» аьлла маьIна далийна, ткъа кхечу Iелам-наха цунах лууш ерг йоккха, Iаьржа, боьха текхарг ю аьлла.  Цхьаболчу Iелам-наха цунах лууш дерг адамаш, йа муьлхха а дийнат ду аьлла.\n Цу доIанан маьIна иштта ду: Везан Дела, тоба дарца Хьоьга дирзи тхо, ткъа Ахь тхан тоба къобал дехьа, тхуна тIехь цхьаъа къа дуьссур доцучу кепара.


Кемерове байнача наьха гаргарабараш хьаллоацаш таьзета ногIал дIадихьар ГIалгIайче — Сердало\nКемерове байнача наьха гаргарабараш хьаллоацаш таьзета ногIал дIадихьар ГIалгIайче\nКемерове «Зимняя вишня» яха махбара салоIама цIа даьга байнача наьха гаргарбарий хьал кхетадеш таьзета ногIал дIадихьар укх деношка Назранерча дагалоацама а сийлен а мемориала майдан тIа. «Кемерово, ГIалгIайче хьоца я», яьнна дIадихьача гIайгIанеча ногIале дакъалоацаш бар ГIалгIайчен правительства тхьамада Гаьгенаькъан Руслан, Халкъа гуллама депутаташ Амренаькъан Марем, Хамхой Батыр, правительства тхьамадан гIончан декхараш кхоачашдеш йола Овшанаькъан ПятIамат, Мехкдаь администрацен кулгалхо Яндакъонгий Мухьмад, министерствай кулгалхой, юкъара болх лелабераш, хоамбоаржабархой иштта Кемерова бахархоех дог лазараш а, цар бала гIайгIа кхетадераш а.\nБIаьж совгIа болча ГIалгIайчен бахархоша саг йист ца хулаш цхьа минот ха яьккхар таьзета ногIале баьхкача. Доккха хатар хинна боахкачарца цар бала гIайгIа декъаш бар цу гIулакхах дог лазаш мемориале баьхкараш:\n«Дешаца дIаоалалургдац, мел хала да укх деношка цу унзарча хатарах дола хоамаш деша а цох дола керда гучадоалар хьахаза а. Цхьаккха саг висавац из хала цахеташ. Еррига паччахьалкхе цох цатоам хинна я. Шоай вахаре эггарга хьамсардолчох къаьстача нахаца цар бала бекъаш гIайгIа еш да ГIалгIайчен халкъ а. Меттаотталургдоаца довр да из», — аьнна белгалдир правительства тхьамадас Гаьгенаькъан Руслана.\nКердадаккха лов, март бетта 25 дийнахьа цIи а яьнна, Кемерове «Зимняя вишня» яха махбара салоIама цIа даьга хинна хилар. Иштта цига хиннача зуламах Кемеровски областа МЧСа викалаша беча хоамах 60 совг1а саг веннав, царех 40 совгIа бераш да.\nИз хатар хиларца Россе паччахьа Путин Владимира март бетта 28 ди къамайюкъара таьзета ди да аьнна, хьакхайкадаьд, цунга товш долча указа кулг яздирца.\nЦу унзарча хатарах дог лазаш из хала хеташ Къилбаседа Кавказа халкъаш а таьзета ногIалаш дIакхухьаш да. Цига байнача нахага кодам беш, уж хьаллоацаш дешаш аьннад ГIалгIайчен Мехкдас Евкуранаькъан Баматгире Юнус-Бека а. Ший къамаьле цо белгалдир, хиннар кхы цIаькха хилийта йиш йоацаш паччахьалкхен доккха халахетар да, аьнна.\nМарт бетта 27-29 деношка ГIалгIайче гIолла таьзета денош да аьнна хьакхайкадаьд Мекдас. Цу кхаь денна Г1алг1ай мехка гIолла цхьаккха тайпара салоIама а сакъердама а вIашагIкхетараш ловзараш хургдац, иштта мехка телевиденешка а цу деношка салоIама программаш хургйоацаш юхаяхай.\n← Транспортный потенциал\nИнгушетия демонстрирует высокие темпы роста промышленного производства в ряде отраслей →\nЕдинство фронта и тыла — залог победы под Малгобеком\n07.06.2019 serdalo@yandex.ru 0\nПуть к энергоресурсам лежит через заключение договоров\nРоспотребнадзор вселяет оптимизм и уверенность


Маркировка меха в Архангельске.\nМаркировка меха в Архангельске\nНужна услуга Маркировка меха в Архангельске? Оставьте заявку!