9. Сурат 1\n(Мадинатехь доьссина‚ дерриге а 129 аят).\nДелера а‚ Цуьнан элчанера а, аш шаьш барт бина хилла болчу мушрикашца 2 декъехь цахилар, хаам бу. بَرَاءَةٌ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى الَّذِينَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِكِينَ\nЛела лаьттахула 3 беа баттахь 4 ‚ тIаккха шуна хаалаш, Дела г1орасиз ван шун ницкъ кхочур боцийла‚ и Дела вуйла цатешарш сийсазабийр болуш. فَسِيحُواْ فِي الأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَاعْلَمُواْ أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَأَنَّ اللّهَ مُخْزِي الْكَافِرِينَ\nДелера а‚ Цуьнан элчанера а кхайкхар ду нахе Доккха хьаж 5 доьхкучу дийнахь: И Дела цIена ву мушрикех‚ Цуьнан элча а /цIена/ ву. Аш тōба дахь – и шуна дика ду‚ шу дуьхьалдовлахь, шуна хаалаш, Дела г1орасиз ван шайн ницкъ кхочур- боцийла. Кхаъ баккха цатешачарна лазош долчу Iазапаца 6 , وَأَذَانٌ مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الأَكْبَرِ أَنَّ اللّهَ بَرِيءٌ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ فَإِن تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَإِن تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَبَشِّرِ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ\nАш шайца барт бина хилла берш боцчарна‚ тIаккха шуна цхьанна а хIуманца эшам бина хилла боцчу‚ шуна тIехь цхьанна а гIо дина хилла боцчарна – цаьрца бина барт кхочушбе шен хан чекхъяллалц‚ Далла беза /Шех/ кхоьруш берш. إِلاَّ الَّذِينَ عَاهَدتُّم مِّنَ الْمُشْرِكِينَ ثُمَّ لَمْ يَنقُصُوكُمْ شَيْئًا وَلَمْ يُظَاهِرُواْ عَلَيْكُمْ أَحَدًا فَأَتِمُّواْ إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَى مُدَّتِهِمْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ\nДеза /хьаж доьхку/ беттанаш чекхдевлча /и шайца машаре ца богIу, тешнабехк беш болу/ мушрикаш байа, шайна уьш карабаьхкинчохь‚ схьалеца уьш‚ гуо бе царна‚ к1елонна охьаховша царна массанхьа а. Уьш дохкобовлахь‚ цара ламаз хIоттадахь‚ закат лахь – церан некъ маьрша бе. Баккъалла а, Дела гечдийриг а ву‚ къинхетаме верг а ву. فَإِذَا انسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُواْ لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ\nМушрикех цхьаммо хьоьга шена маршо ехахь 7 – кхочушъе иза, цунна Делан дош хаззалц‚ тIаккха дIакхачаве иза кхерам боцчу меттиге (шен даймахка‚ цунна лаахь), – иза уьш ца хууш къам хиларна ду. وَإِنْ أَحَدٌ مِّنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّى يَسْمَعَ كَلاَمَ اللّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاَّ يَعْلَمُونَ\nМуха хир бу мушрикашца барт Далла гергахь а‚ Цуьнан элчанна гергахь а‚ Деза маьждиган гергахь аш шайца барт бинарш боцчаьрца? Уьш шайца нийса ма хиллара‚ шу цаьрца а нийса хила. Баккъалла а, Далла беза /Шех/ кхоьрурш. كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ عِندَ اللّهِ وَعِندَ رَسُولِهِ إِلاَّ الَّذِينَ عَاهَدتُّمْ عِندَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَمَا اسْتَقَامُواْ لَكُمْ فَاسْتَقِيمُواْ لَهُمْ إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ\nМуха 8 ..? Шаьш шуна тIехь толам баьккхича‚ цара тергал ца до шуна юккъехь хилла долу гергарло а‚ барт а. Шу реза до цара шайн багенашца‚ ткъа церан дегнаш дуьхьал ду /шаьш багенашца дуьйцачунна/, царах дукхахберш песакъ (Далла муьт1ахь хиларх д1ахаьдда нах) бу. كَيْفَ وَإِن يَظْهَرُوا عَلَيْكُمْ لاَ يَرْقُبُواْ فِيكُمْ إِلاًّ وَلاَ ذِمَّةً يُرْضُونَكُم بِأَفْوَاهِهِمْ وَتَأْبَى قُلُوبُهُمْ وَأَكْثَرُهُمْ فَاسِقُونَ\nДелан аяташ доьхкина цара кIеззигчу мехах‚ Цуьнан некъах /дуккха а нах/ д1атилийна цара. Баккъалла а, ма вон хилла-кх цара деш хилларг! اشْتَرَوْاْ بِآيَاتِ اللّهِ ثَمَنًا قَلِيلاً فَصَدُّواْ عَن سَبِيلِهِ إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ\nТергаме ца до цара муъма стагаца гергарло а‚ барт а. Уьш дозанех бевлларш бу. لاَ يَرْقُبُونَ فِي مُؤْمِنٍ إِلاًّ وَلاَ ذِمَّةً وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُعْتَدُونَ\nНагахь санна цара тōба дахь‚ ламаз хIоттадахь‚ закат лахь – тIаккха шун вежарий бу уьш динехь, /иштта/ къастадо Оха аяташ хууш долчу къомана. فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَنُفَصِّلُ الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ\nНагахь санна цара шайн дуйнаш къарбахь, шайн барт хиллачул тIаьхьа‚ Iиттарш яхь шун динна – керстананийн 9 коьртехь болчаьрца т1ом бе ‚ – баккъалла а, церан дуйнаш бан а бац‚ – уьш совца магара /шайн коьртехь берш байича/. وَإِن نَّكَثُواْ أَيْمَانَهُم مِّن بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَطَعَنُواْ فِي دِينِكُمْ فَقَاتِلُواْ أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لاَ أَيْمَانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنتَهُونَ\nАш т1ом ца бо шаьш шайн дуйнаш къарбинчу къомаца‚ элча араваккха гIайгIа беш хилла долчу‚ шаьш юьхьанцара шуьца и (тIом) болийна хиллачу? Царах кхоьру шу? Дела ма вара шу Шех кхера там болуш‚ шу муъма нах хиллехь! أَلاَ تُقَاتِلُونَ قَوْمًا نَّكَثُواْ أَيْمَانَهُمْ وَهَمُّواْ بِإِخْرَاجِ الرَّسُولِ وَهُم بَدَؤُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ أَتَخْشَوْنَهُمْ فَاللّهُ أَحَقُّ أَن تَخْشَوْهُ إِن كُنتُم مُّؤُمِنِينَ\nТIом бе цаьрца‚ Дала шун куьйгашца Iазап дийр ду царна‚ сийсазбийр бу уьш‚ царна тIехь шуна гIо дийр ду‚ тодийр ду муъма нехан дегнаш. قَاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللّهُ بِأَيْدِيكُمْ وَيُخْزِهِمْ وَيَنصُرْكُمْ عَلَيْهِمْ وَيَشْفِ صُدُورَ قَوْمٍ مُّؤْمِنِينَ\nДIайоккхур ю церан дегнийн оьгIазло‚ Дала гечдо Шена луучунна. Дела хууш верг а‚ /нийса/ хьукма дийриг а ву. وَيُذْهِبْ غَيْظَ قُلُوبِهِمْ وَيَتُوبُ اللّهُ عَلَى مَن يَشَاءُ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ\nШу моьттуш дара шаьш дуьтур ду (балане а ца луьйцуш)? Далла хIинца а шух гIазот динарш а‚ Дела а, элча а витина‚ муъма нах а битина, кхин доттагIий ца лийцинарш а ца бевзина (нахана гучубохуш)? Дела сов дика хууш верг ву аш дийриг 10 . أَمْ حَسِبْتُمْ أَن تُتْرَكُواْ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللّهُ الَّذِينَ جَاهَدُواْ مِنكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُواْ مِن دُونِ اللّهِ وَلاَ رَسُولِهِ وَلاَ الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً وَاللّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ\nОьшуш дац мушрикаш Делан маьждигашкахь Iен, керстанаш шаьш хиларна тешалла а деш. Церан Iамалш дIатили‚ уьш /жоьжахатин/ цIергахь гуттар лаьттар бу. مَا كَانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَن يَعْمُرُواْ مَسَاجِدَ الله شَاهِدِينَ عَلَى أَنفُسِهِمْ بِالْكُفْرِ أُوْلَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ وَفِي النَّارِ هُمْ خَالِدُونَ\nДелан маьждигашкахь Iийр бу Делах а‚ т1аьххьарчу дийнах 11 а тешна берш‚ ламаз хIоттийнарш‚ закат делларш‚ Дела воцчух ца кхоьрурш – уьш хила там бу нисбеллачарах. إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلاَةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلاَّ اللّهَ فَعَسَى أُوْلَئِكَ أَن يَكُونُواْ مِنَ الْمُهْتَدِينَ\nАш хилийти хьаьжина хи далар а‚ Деза маьждигехь Iар а Делах а‚ т1аьххьарчу дийнах а тешначух а‚ Делан новкъахь къахьегначух а тера? Ца нисло уьш Далла гергахь‚ Дала ца нисдо зуламе къам. أَجَعَلْتُمْ سِقَايَةَ الْحَاجِّ وَعِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَجَاهَدَ فِي سَبِيلِ اللّهِ لاَ يَسْتَوُونَ عِندَ اللّهِ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ\nИйман диллинарш‚ дIакхелхинарш (пайхамарца Маккара Мадинате ислам Iалашдархьама)‚ Делан новкъахь шайн бахамца а‚ шайн синошца а къахьегнарш дуккха беза бу даржаца Далла гергахь‚ уьш бу тоьлларш. الَّذِينَ آمَنُواْ وَهَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ أَعْظَمُ دَرَجَةً عِندَ اللّهِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْفَائِزُونَ\nЦарна шайн Кхиош-Кхобучо кхаъ боккху Шегара къинхетам хиларца а‚ резахиларца а‚ (ялсаманин) бошмаш хиларца а‚ шайна цунна (ялсамани) чохь сацаделла лаьтташ долу ниIмат долуш. يُبَشِّرُهُمْ رَبُّهُم بِرَحْمَةٍ مِّنْهُ وَرِضْوَانٍ وَجَنَّاتٍ لَّهُمْ فِيهَا نَعِيمٌ مُّقِيمٌ\nЦу чохь уьш гуттар лаьттар бу‚ баккъалла а, Дела Шегахь сийлахь-еза ял йолуш ву (царна яла). خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا إِنَّ اللّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ\nХIай ийман диллинарш! Ма лийцалаш шайн дай а‚ шайн вежарий а доттагIий, (ма бе царах доладийраш) царна ийманал керстаналла дукхадийзина делахь. Шух царах доттагIий бинарш – уьш бу зуламхой. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ آبَاءَكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاءَ إِنِ اسْتَحَبُّواْ الْكُفْرَ عَلَى الإِيمَانِ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ\nАхь āла /хIай Мухьаммад, ийман диллинчаьрга/: "Нагахь санна шун дай‚ шун кIентий‚ шун вежарий‚ шун зударий‚ шун гергарнаш‚ даьхни‚ аш гулдина хилла долу‚ йохка-эцар‚ ша (са йоцуш) йисарх шу кхоьруш йолу‚ цIенош, шайна шу реза долу‚ шуна /дукха/ дезахь Делал а‚ Цуьнан элчанал а‚ Делан новкъахь къахьегарал (джих1адал) а, – хьовсуш Iе Дела валц Шен гIуллакхца (цуьнан Iазап‚ оьгIазло йогIур ю шуна). Дала ца нисдо песакъ къам. قُلْ إِن كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَآؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُم مِّنَ اللّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُواْ حَتَّى يَأْتِيَ اللّهُ بِأَمْرِهِ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ\nДала гIо дира шуна дуккхачу меттигашкахь‚ Хьунайн 12 дийнахь а. Шу цецдехира шун дукхалло‚ цо (шу дуккха хиларна, Делан гIоьнах ойла еш дацара шу) шун хIумма кIелхьар ца даьккхира‚ сел шортта хилла долу латта гатделира шуна (довда меттиг йоцуш дисира шу)‚ тIаккха шу юхадевлира. لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُم مُّدْبِرِينَ\nТIаккха Дала Шен синтем боссийра Шен элчанна а‚ муъма нахана а; эскар доссийра‚ шуна гуш доцу; цатешачарна Iазап дира‚ цатешачеран бекхам и бу. ثُمَّ أَنَزلَ اللّهُ سَكِينَتَهُ عَلَى رَسُولِهِ وَعَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَأَنزَلَ جُنُودًا لَّمْ تَرَوْهَا وَعذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَذَلِكَ جَزَاءُ الْكَافِرِينَ\nЮха а тōба къобалдийр ду Дала цул тIаьхьа а Шена луучунна. И Дела сов гечдеш верг а‚ къинхетаме верг а ву. ثُمَّ يَتُوبُ اللّهُ مِن بَعْدِ ذَلِكَ عَلَى مَن يَشَاءُ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ\nХIай ийман диллинарш! Мушрикаш нажс 13 (боьха хIума) ю‚ хIокху шарал тIаьхьа Деза маьждигна герга ма гIойла уьш. Шу кхерахь мискаллах (мушрикаш ца баьхкича йохка-эцар сецна), – тIаьхьа Дала хьоле дийр ду шу Шен комаьршаллах 14 , Шена лаахь. Баккъалла а, Дела хууш верг а‚ хьукма /нийса/ деш верг а ву. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلاَ يَقْرَبُواْ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَا وَإِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ إِن شَاءَ إِنَّ اللّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ\nТIом бе шайга жайна деллачарах 15 Делах а‚ т1аьххьарчу дийнах а ца тешаш болчаьрца‚ Дала а‚ Цуьнан элчано а хьарам динарг хьарам ца деш болчаьрца‚ хьакъ-бакъ долу дин (Ислам) къобал ца деш болчаьрца шайн куьйгаца (мукIар хилла) жизьят 16 луш, уьш /шун куьйга/ кIел совццалц. قَاتِلُواْ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلاَ بِالْيَوْمِ الآخِرِ وَلاَ يُحَرِّمُونَ مَا حَرَّمَ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَلاَ يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ\nЖуьгташа элира: "Iузайр – Делан кIант ву"‚ насараша элира: "Масūхь – Делан кIант ву". Иза – церан дош ду, шайн багара (схьадаьлла)‚ тардеш бу уьш хьалха /Делан дин/ керстадиначеран дашах. Дала хIаллакбойла уьш! Ма бакъдолчух дог даьлла бу уьш! وَقَالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللّهِ وَقَالَتْ النَّصَارَى الْمَسِيحُ ابْنُ اللّهِ ذَلِكَ قَوْلُهُم بِأَفْوَاهِهِمْ يُضَاهِؤُونَ قَوْلَ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِن قَبْلُ قَاتَلَهُمُ اللّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ\nШайн ахьбараш 17 а‚ рух1банаш 18 а деланаш лецира цара (царах деланаш бира цара), Аллах1-Дела а витина. Марьяман кIант Масūхь а (дела лецира цара). Цаьрга омра дина дацара цхьанна Далла Iибадат де аьлла бен‚ кхин Дела воцчу И ша бен – цIена ву Иза цара Шеца накъост лацарах. اتَّخَذُواْ أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُواْ إِلاَّ لِيَعْبُدُواْ إِلَهًا وَاحِدًا لاَّ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ\nУьш лууш бу Делан нур дайа шайн баганашца‚ Дела лууш вац Шен нур кхочуш хилийтар бен‚ /мел и/ керстанашна ца дезахь а. يُرِيدُونَ أَن يُطْفِؤُواْ نُورَ اللّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَيَأْبَى اللّهُ إِلاَّ أَن يُتِمَّ نُورَهُ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ\nИ ву ваийтинарг Шен элча нийсачу некъаца а‚ бакъонан динца а, и массо динна тIехь толийтархьама, /мел и/ мушрикашна ца дезахь а. هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَلَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ\nХIай ийман диллинарш! Баккъалла а, ахьбарех а‚ рух1банех а дукхаберш харцонца нехан даьхни дууш бу хьуна‚ Делан некъах (шайна тIаьхьахIуьтту нах) дIатоьттуш а бу. Деший а‚ детий а гулдеш болчаьрга‚ Делан новкъахь цуьнца харж ца еш – царна ахь кхаъ баккхалахь шайна лазош долу Iазап хирг хиларца. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّ كَثِيرًا مِّنَ الأَحْبَارِ وَالرُّهْبَانِ لَيَأْكُلُونَ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللّهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ\nЦхьана дийнахь (къематдийнахь) жоьжахатин цIергахь лалор ду и (цара дуьненахь гулдина хилла долу деши а, дети а)‚ т1аккха цуьнца х1ост дийр 19 ду церан хьаьжашна а‚ церан агIонашна а‚ церан баккъашна а: "ХIара ду аш шайна гулдинарг‚ Iовша шаьш гулдеш хилларг"‚– (олуш маликаша). يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لأَنفُسِكُمْ فَذُوقُواْ مَا كُنتُمْ تَكْنِزُونَ\nБаккъалла а, беттанийн дукхалла Далла гергахь – шийтта бутт бу /шарна чохь/ Делан Жайни чохь язбина Цо стигланаш а‚ латта а кхоьллинчу дийнахь‚ царах биъ беза бу (зуль-къаIда‚ зуль-хьиджа‚ мухьаррам‚ раджаб). И ду мехала (нийса) долу дин. Цу чохь 20 шайна зулам ма де. ТIом бе массо мушрикашца цара шуьца массаьрца а тIом баре терра‚ шуна хаалаш, и Дела (Шех кхоьручаьрца) вуйла. إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِندَ اللّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ فَلاَ تَظْلِمُواْ فِيهِنَّ أَنفُسَكُمْ وَقَاتِلُواْ الْمُشْرِكِينَ كَآفَّةً كَمَا يُقَاتِلُونَكُمْ كَآفَّةً وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ\n(Цхьа беза бутт кхечу баттал) тIаьхьататтар керстаналлехь совдийлар ду‚ шеца цатешарш тилош, цхьана шарахь хьанал беш и (беза бутт‚ цу чохь тIом бан магош)‚ вукху шарахь – хьарам беш, Дала даздинчийн (беттанийн) дукхаллица и цхьаьнабогIуш хилийтархьама – хьанал до цара Дала хьарам динарш. Хазйина царна шайн вон 1амалш. Дала ца нисдо керста къам. إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيَادَةٌ فِي الْكُفْرِ يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُواْ يُحِلِّونَهُ عَامًا وَيُحَرِّمُونَهُ عَامًا لِّيُوَاطِؤُواْ عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّهُ فَيُحِلُّواْ مَا حَرَّمَ اللّهُ زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمَالِهِمْ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ\nХIай ийман диллинарш! Шуна хIун хилла, шайга Делан новкъахь (гIазотана) арадовла аьлча, /лаьттахь/ дазлой ма Iа шу (гIазоте ца доьлхуш)? Эхартал дуьненан дахарна реза хилла-те шу? Ма кIеззиг хIума ю-кх и, дуьненан дахар, эхартаца юьстича! يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انفِرُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الأَرْضِ أَرَضِيتُم بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الآخِرَةِ إِلاَّ قَلِيلٌ\nШу гIазотана ара ца довлахь – Цо шуна лазош долу Iазап дийр ду‚ хуьйцур ду шу кхечу къомаца‚ аш Цунна зен дийр дац цхьанна хIуманца а. Дела массо а хIуманна тIехь ницкъ болуш ву. إِلاَّ تَنفِرُواْ يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلاَ تَضُرُّوهُ شَيْئًا وَاللّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ\nАш цунна (вай пайхамарна Мухьаммадана гIазоте хIуттуш) гIо ца дахь – Дала гIо дира цунна керстанаша иза /Маккара/ араваьккхинчу хенахь‚ цу шиннах 21 цхьаъ и волуш. Уьш шиъ хьехахь волуш‚ цо (пайхамара) элира шен накъосте (Абу-Бакре): "Хьо гIайгIане ма вожалахь‚ вайца Дела ву хьуна". Дала синпаргIато йоссийра цунна тIе‚ Цо чIагIвира и эскарца‚ шуна ша гуш ца хилла долчу‚ цатешачеран дош бухахь хилийтира. Делан дош – и ду лакхахь дерг‚ Дела Ша веза верг а‚ хьукма /нийса/ деш верг а ву. إِلاَّ تَنصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُواْ ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لاَ تَحْزَنْ إِنَّ اللّهَ مَعَنَا فَأَنزَلَ اللّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُواْ السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ\nАрадовла шаьш дайн дерш а‚ деза дерш а 22 ‚ къахьега (гIазот де) шайн даьхница а‚ шайн синошца а Делан новкъахь. И дика ду шуна, шу хууш хиллехь. انْفِرُواْ خِفَافًا وَثِقَالاً وَجَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ\nIалашо гергахь хилахь‚ некъ атта а хилахь – хьуна тIаьхьахIуьтту уьш‚ хIетте а (некъ) гена хиларца хилла царна /хало/. Делах дуйнаш буур бу цара: "Шайн ницкъ кхачахьара, шуьца арадевр дара шаьш" (гIазотана)‚– бохуш. Шаьш- шайн хIаллакдо цара. Далла хаьа уьш харцлуьйш буйла. لَوْ كَانَ عَرَضًا قَرِيبًا وَسَفَرًا قَاصِدًا لاَّتَّبَعُوكَ وَلَكِن بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ وَسَيَحْلِفُونَ بِاللّهِ لَوِ اسْتَطَعْنَا لَخَرَجْنَا مَعَكُمْ يُهْلِكُونَ أَنفُسَهُمْ وَاللّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ\nДела къинтIеравер хьуна! Ахь хIунда пурба 23 делла царна хьайна бакълуьйш берш билгалбовллалц‚ харцлуьйш берш бовззаллц? عَفَا اللّهُ عَنكَ لِمَ أَذِنتَ لَهُمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُواْ وَتَعْلَمَ الْكَاذِبِينَ\nХьоьга пурба доьхур дац хьуна Делах а‚ т1аьххьарчу дийнах а тешаш болчара шайн даьхница а‚ шайн синошца а гIазот ца дан. Дела хууш ву (Шех) кхоьруш берш. لاَ يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَن يُجَاهِدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ\nХьоьга пурба доьху Делах а, т1аьххьарчу дийнах а цатешачара‚ шайн дегнаша шеко ечара‚ – уьш шайн шекона чохь ойланаш керчош бу. إِنَّمَا يَسْتَأْذِنُكَ الَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَارْتَابَتْ قُلُوبُهُمْ فَهُمْ فِي رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ\nШаьш /гIазотана/ арабовла лууш хиллехьара‚ цунна кечам бина хир бара цара‚ делахь а, Далла ца деза церан гучубовлар /гIазотана/. Цо уьш бухабуьтуш бу /шуьца гIазотана арабовларх, мало ярца/‚ элира /цаьрга/: "Охьаховжий Iиэ охьахевшина Iачаьрца" (зударшца а‚ берашца а‚ къеначу нахаца а). وَلَوْ أَرَادُواْ الْخُرُوجَ لأَعَدُّواْ لَهُ عُدَّةً وَلَكِن كَرِهَ اللّهُ انبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَقِيلَ اقْعُدُواْ مَعَ الْقَاعِدِينَ\nШуьца уьш арабевллехьара а‚ шу совдохур ма дацара цара низам дохорца а бен‚ шун юкъаметтиг эгIор ма яра цара, шуна питана лоьхуш. Шуна юккъехь ма бу цаьрга ладоьгIуш берш. Дела бевзаш ву-кх зуламе берш. لَوْ خَرَجُواْ فِيكُم مَّا زَادُوكُمْ إِلاَّ خَبَالاً ولَأَوْضَعُواْ خِلاَلَكُمْ يَبْغُونَكُمُ الْفِتْنَةَ وَفِيكُمْ سَمَّاعُونَ لَهُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ\nХьалха а питана лехира цара‚ хьуна мекарлонаш йира бакъдерг даллалц. Делан гIуллакх гучуделира, уьш (и) ца дезарш а болуш. لَقَدِ ابْتَغَوُاْ الْفِتْنَةَ مِن قَبْلُ وَقَلَّبُواْ لَكَ الأُمُورَ حَتَّى جَاءَ الْحَقُّ وَظَهَرَ أَمْرُ اللّهِ وَهُمْ كَارِهُونَ\nЦарах ву ша олуш верг: "Пурба лохьа суна /гIазотана ара ца вāла/‚ питана ма де суна 24 ". Ткъа питанна чуэгна бац уьш? Баккъалла а, жоьжахати гуо бийр болуш ма ю керстанашна. وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ ائْذَن لِّي وَلاَ تَفْتِنِّي أَلاَ فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُواْ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ\nХьуна диканиг хилахь‚ цо вон хоьтуьйту царна. Хьуна хало хилахь‚ цара олу: "Оха хьалха т1еийцира тхешан гIуллакх" (гIазоте ца даха сацам бира оха хьалха‚ цундела тхуна вон ца хили). Уьш дIабирзира, шаьш баккхийбеш. إِن تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِن تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُواْ قَدْ أَخَذْنَا أَمْرَنَا مِن قَبْلُ وَيَتَوَلَّواْ وَّهُمْ فَرِحُونَ\nАхь āла: "Тхуна хиланне а хир ма дац Дала тхуна яздинарг бен. И ву тхан гIоьнча"‚ Далла тIетевжийла муъма нах. قُل لَّن يُصِيبَنَا إِلاَّ مَا كَتَبَ اللّهُ لَنَا هُوَ مَوْلاَنَا وَعَلَى اللّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ\nАхь āла: "Шина диканах 25 цхьаннан а бен хьоьжийла дарий шун тхуна? Тхо хьоьжуш ду шуна Дала шегара я тхан куьйгашца Iазап кхачориг хиларе. Хьоьжуш Iе‚ тхо а шуьца цхьаьна хьоьжуш Iийр ду". قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلاَّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَن يُصِيبَكُمُ اللّهُ بِعَذَابٍ مِّنْ عِندِهِ أَوْ بِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُواْ إِنَّا مَعَكُم مُّتَرَبِّصُونَ\nĀла: "СагIа 26 ло шайна лаахь а‚ ца лаахь а‚ шуьгара данне а къобалдийр дац и. Баккъалла а, шу хили-кх песакъ къам". قُلْ أَنفِقُواْ طَوْعًا أَوْ كَرْهًا لَّن يُتَقَبَّلَ مِنكُمْ إِنَّكُمْ كُنتُمْ قَوْمًا فَاسِقِينَ\nЦаьргара сагIа къобалдар духатоьхна уьш Делах а‚ элчанах а ца тешаш хиларо‚ шаьш мало еш бен цара ламаз цадаро‚ ца лууш, халла бен цара сагIа а цадаккхаро. وَمَا مَنَعَهُمْ أَن تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلاَّ أَنَّهُمْ كَفَرُواْ بِاللّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلاَ يَأْتُونَ الصَّلاَةَ إِلاَّ وَهُمْ كُسَالَى وَلاَ يُنفِقُونَ إِلاَّ وَهُمْ كَارِهُونَ\nАхь тамаша ма бойла церан даьхнех а‚ церан доьзалех а. Далла лууш ду цаьрца царна Iазап дан дуьненан дахарехь (гулдеш, 1алашдеш къахьегарца, цаьрца цхьацца баланаш хьегарца)‚ церан синош дāла, шаьш керста хьолехь а болуш. فَلاَ تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَلاَ أَوْلاَدُهُمْ إِنَّمَا يُرِيدُ اللّهُ لِيُعَذِّبَهُم بِهَا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ أَنفُسُهُمْ وَهُمْ كَافِرُونَ\nЦара Делах дуйнаш буу шаьш шух ду‚ бохуш‚ шух бац уьш‚ хIетте а къаьсташ къам ду уьш. وَيَحْلِفُونَ بِاللّهِ إِنَّهُمْ لَمِنكُمْ وَمَا هُم مِّنكُمْ وَلَكِنَّهُمْ قَوْمٌ يَفْرَقُونَ\nШайна лачкъа меттиг караяхь‚ лаьттах бола меттиг караяхь я чудовла меттиг караяхь – цига сихлур бу уьш чехка /къаьхкина говр санна/. لَوْ يَجِدُونَ مَلْجَأً أَوْ مَغَارَاتٍ أَوْ مُدَّخَلاً لَّوَلَّوْاْ إِلَيْهِ وَهُمْ يَجْمَحُونَ\nЦарах бу хьуна ирча бехкаш бохуш берш сагIадаккхарехь‚ цунах шайна делча, реза хуьлу уьш‚ цунах шайна ца лахь – уьш оьгIазъоьху. وَمِنْهُم مَّن يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُواْ مِنْهَا رَضُواْ وَإِن لَّمْ يُعْطَوْاْ مِنهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ\nУьш реза хиллехьара Дала а‚ Цуьнан элчано а шайна деллачунна‚ аьллехьара цара: "Тхуна кхачам болуш ву-кх Дела‚ тIаьхьа лур ду тхуна Дала Шен комаьршаллах. Цуьнан элчано а /лур ду тхуна/‚ баккъалла а, тхо Деле догдохуш ду-кх" /дика хир дара-кх царна/. وَلَوْ أَنَّهُمْ رَضُوْاْ مَا آتَاهُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَقَالُواْ حَسْبُنَا اللّهُ سَيُؤْتِينَا اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَرَسُولُهُ إِنَّا إِلَى اللّهِ رَاغِبُونَ\nСагIанаш ло Дала т1едахкарца 27 пекъаршна 28 а‚ мискачарна 29 а‚ царна тIехь болх бечарна 30 а‚ дегнаш кIаддархьама 31 а‚ леш азатбахарехь 32 а‚ декхаршна кIелбисинчарна 33 а‚ Делан новкъахь 34 а‚ некъан накъостана 35 а. Дела хууш а ву‚ /нийса/ хьукма деш а ву. إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِّنَ اللّهِ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ\nЦарах бу пайхамарна халахоьтуьйтуш берш‚ шаьш олуш: "Иза (пайхамар) – лергаш ду" (массо а хIума хезаш ду-кх цунна). Ахь āла: "Дикаллин лергаш ду-кх шуна‚ тешаш ву и (Мухьаммад-пайхамар) Делах а‚ тешаш ву и муъма нахах а‚ шух ийман диллинчарна къинхетам а бу и". Делан элчанна халахоьтуьйтуш берш – царна (кечдина) ду лазош долу Iазап. وَمِنْهُمُ الَّذِينَ يُؤْذُونَ النَّبِيَّ وَيِقُولُونَ هُوَ أُذُنٌ قُلْ أُذُنُ خَيْرٍ لَّكُمْ يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَيُؤْمِنُ لِلْمُؤْمِنِينَ وَرَحْمَةٌ لِّلَّذِينَ آمَنُواْ مِنكُمْ وَالَّذِينَ يُؤْذُونَ رَسُولَ اللّهِ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ\nШуна Делах дуйнаш буу цара шу резадархьама. Дела а‚ Цуьнан элча а хьакъ бара-кх цара резабан, шаьш муъма нах хиллехь. يَحْلِفُونَ بِاللّهِ لَكُمْ لِيُرْضُوكُمْ وَاللّهُ وَرَسُولُهُ أَحَقُّ أَن يُرْضُوهُ إِن كَانُواْ مُؤْمِنِينَ\nЦарна ца хаьа-те Далла а‚ Цуьнан элчанна а дуьхьало йинчунна жоьжахатин цIе хир юйла, и цу чохь гуттар лаьтташ? Ма еза-йоккха сийсазалла ю-кх и! أَلَمْ يَعْلَمُواْ أَنَّهُ مَن يُحَادِدِ اللّهَ وَرَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيهَا ذَلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ\nКхоьруш бу мунепикъаш цаьрга (бусалба нахе) шайн дегнашкахь дерг 36 дуьйцуш сурат доссарах. Ахь āла: "Ма дāша шу" (ма лара аш дин а‚ Дела а‚ бусалбанаш а). Баккъалла а, Дела арадоккхург ву шу кхоьруш (ларлуш) дерг. يَحْذَرُ الْمُنَافِقُونَ أَن تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِمَا فِي قُلُوبِهِم قُلِ اسْتَهْزِؤُواْ إِنَّ اللّهَ مُخْرِجٌ مَّا تَحْذَرُونَ\nАхь цаьрга хаьттича‚ цара эр ма ду хьуна: "Тхо-м забар еш‚ ловзуш дарий". Ахь āла: "Делах а‚ Цуьнан аятех а‚ Цуьнан элчанах а кхаьрдаш хилла шу?" وَلَئِن سَأَلْتَهُمْ لَيَقُولُنَّ إِنَّمَا كُنَّا نَخُوضُ وَنَلْعَبُ قُلْ أَبِاللّهِ وَآيَاتِهِ وَرَسُولِهِ كُنتُمْ تَسْتَهْزِؤُونَ\nБехказлонаш ма йе аш. Керстаналла деана аш шайн ийманал тIаьхьа‚ шух цхьана тобанна Тхо къинтIера довлахь а‚ кхечу тобанна Оха Iазап дийр ду уьш хиларна къинош деш берш. لاَ تَعْتَذِرُواْ قَدْ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ إِن نَّعْفُ عَن طَآئِفَةٍ مِّنكُمْ نُعَذِّبْ طَآئِفَةً بِأَنَّهُمْ كَانُواْ مُجْرِمِينَ\nМунепикъ божарий а‚ мунепикъ зударий а – уьш цхьаберш вукхарах бу. Вониг омра до цара‚ диканиг ма де олу‚ шайн куьйгаш дIакъовлу цара (сагIа ца луш‚ Делан новкъахь харж ца еш). Дела вицвина цара – Цо а бицбина уьш /Шен къинхетамах/. Баккъалла а, мунепикъаш – уьш бу-кх песакъаш. الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ بَعْضُهُم مِّن بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمُنكَرِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمَعْرُوفِ وَيَقْبِضُونَ أَيْدِيَهُمْ نَسُواْ اللّهَ فَنَسِيَهُمْ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ هُمُ الْفَاسِقُونَ\nДала ваIда йина мунепикъ божаршна а‚ мунепикъ зударшна а‚ керстанашна а жоьжахатин цIарца‚ цу чохь уьш гуттар лаьттар а болуш. И ю царна кхачо йийриг‚ Дала неIалт аьлла царна‚ царна д1ахIоьттина долу Iазап (кечдина) ду. وَعَدَ اللهُ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا هِيَ حَسْبُهُمْ وَلَعَنَهُمُ اللّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيمٌ\nШул хьалха хиллачарах тера /ду иза, хIай мунапикъаш/. Шул чIогIа бара уьш ницкъанца‚ алсам бара даьхница а‚ доьзалшца а. Шайн декъах зовкх хьийгира цара‚ шайн декъах зовкх хьийгира аша а‚ шул хьалха хиллачара а зовкх хьегарх терра шайн декъах‚ /харцонна а, тиларна а/ чу дахара шу, /шул хьалха/ уьш цу чу бахарх терра 37 . Уьш бу-кх шайн Iамалш яйнарш дуьненахь а‚ эхартахь а‚ уьш бу-кх шаьш эшнарш. كَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ كَانُواْ أَشَدَّ مِنكُمْ قُوَّةً وَأَكْثَرَ أَمْوَالاً وَأَوْلاَدًا فَاسْتَمْتَعُواْ بِخَلاقِهِمْ فَاسْتَمْتَعْتُم بِخَلاَقِكُمْ كَمَا اسْتَمْتَعَ الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ بِخَلاَقِهِمْ وَخُضْتُمْ كَالَّذِي خَاضُواْ أُوْلَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الُّدنْيَا وَالآخِرَةِ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْخَاسِرُونَ\nЦаьрга ца деана-те шайл хьалха хиллачу Нухьан‚ Iадийн‚ Самудан къаьмнийн хабар‚ ИбрахIиман къоман‚ Мадъянан 38 дайн‚ Муътафикатийн 39 хабар? Цаьрга шайн элчанаш ма баьхкира билгалонашца. Дела ца хилла царна зулам деш‚ хIетте а, шаьш хилла уьш шайна зулам деш. أَلَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَعَادٍ وَثَمُودَ وَقَوْمِ إِبْرَاهِيمَ وِأَصْحَابِ مَدْيَنَ وَالْمُؤْتَفِكَاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِن كَانُواْ أَنفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ\nМуъма божарий‚ муъма зударий – цхьаберш вовшийн доттагIий (верасаш) бу‚ дикачуьнца омра деш‚ /вон дерг ма де олуш/ вочух духатухуш‚ ламаз хIоттадеш‚ закат луш‚ Далла а‚ Цуьнан элчанна а муьтIахь а болуш. Царах тIаккха къинхетам бийр бу Дала. Баккъалла а, Дела ма ву веза верг а‚ хьукма /нийса/ деш верг а. وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللّهَ وَرَسُولَهُ أُوْلَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللّهُ إِنَّ اللّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ\nДала ваIда йина муъма божаршна а‚ муъма зударшна а /ялсаманин/ бошмаш, шайн бухахула хиш оьхуш йолу‚ цу чохь уьш гуттар лаьтташ‚ Iадн (ялсаманин) 40 бошмашкахь цIена гIишлош а. Делера резахилар вуно доккха ду – иза сийлахь-боккха толам бу-кх! وَعَدَ اللّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ\nХIай пайхамар! Къийсам латтабе керстанашца а‚ мунепикъашца а‚ кIоршаме хила цаьрца. Церан чохьIойла жоьжахати ю, – вон дIадерзар ду-кх иза. يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ\nЦара (мунепикъаша) дуйнаш буу Делах‚ ца аьлла /пайхамарна вониг/ шаьш‚ бохуш. Аьлла цара керстаналлин дош‚ царах керстанаш хилла шаьш бусалбанаш хиллачул тIаьхьа‚ шайна карх ца даьлларг дан хьаьвсира уьш 41 . Бекхам ца бира цара беккъа Дала а‚ Цуьнан элчано а шайна Шен комаьршаллах хьал даларна а бен. Цара тōба динехьара, дика хир дара царна. Уьш дIаберзахь 42 –лазош долчу Iазапца Iазап дийр ду Дала царна дуьненахь а‚ эхартахь а. Ма вац царна лаьттахь верас а‚ гIоьнча а! يَحْلِفُونَ بِاللّهِ مَا قَالُواْ وَلَقَدْ قَالُواْ كَلِمَةَ الْكُفْرِ وَكَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلاَمِهِمْ وَهَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ وَمَا نَقَمُواْ إِلاَّ أَنْ أَغْنَاهُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ مِن فَضْلِهِ فَإِن يَتُوبُواْ يَكُ خَيْرًا لَّهُمْ وَإِن يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللّهُ عَذَابًا أَلِيمًا فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ فِي الأَرْضِ مِن وَلِيٍّ وَلاَ نَصِيرٍ\nЦарах бу шаьш Делаца ваIда йинарш: "Цо тхуна Шен комаьршаллах /ниIмат/ лахь‚ /шортта/ лур ма ду шаьш /дала дезачунна/ сагIа, хир ма ду шаьш дикачарах" 43 ‚– аьлла. وَمِنْهُم مَّنْ عَاهَدَ اللّهَ لَئِنْ آتَانَا مِن فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ\nЦо 44 Шен комаьршаллах шайна делча‚ уьш цуьнца б1аьрмациг хилира‚ дIабирзира 45 , шаьш дуьхьал а хуьлуш. فَلَمَّا آتَاهُم مِّن فَضْلِهِ بَخِلُواْ بِهِ وَتَوَلَّواْ وَّهُم مُّعْرِضُونَ\nЦеран дегнашка Цо доссийра мунепикъалла 46 , уьш Цунна дуьхьалкхетар болчу /къемат/де тIекхаччалц‚ цара шаьш Делаца йина ваIда йохийна хиларна а‚ уьш шаьш харцлуьйш хиларна а. فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُواْ اللّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُواْ يَكْذِبُونَ\nЦарна ца хаьа-те Далла хууш хилар шайн къайле а‚ шайн къайлаха хабарш а‚ и Дела Ша хьуламехь долу хIуманаш дика хууш верг хилар а? أَلَمْ يَعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَنَجْوَاهُمْ وَأَنَّ اللّهَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ\nМуъма нахах сагIанашкахь муьтIахь болчарах а 47 ‚ шайна /саг1ина дала/ халла бен х1ума цакарийначарах а 48 луьйш берш‚ тIаккха царах кхаьрдаш берш, – Дала сийсазабийр бу уьш‚ царна (кечдина) ду лазош долу Iазап. الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقَاتِ وَالَّذِينَ لاَ يَجِدُونَ إِلاَّ جُهْدَهُمْ فَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْ سَخِرَ اللّهُ مِنْهُمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ\nАхь гечдар деха царна я гечдар ма деха царна. Ахь царна кхузткъе уьттазза гечдар дехча а – Дала данне а гечдийр долуш дац царна. И ду цара Далла а‚ Цуьнан элчанна а керстаналла дарна. Дала нис ца до песакъ къам. اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لاَ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِن تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَن يَغْفِرَ اللّهُ لَهُمْ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ\nБаккхийбера шаьш бухабитинарш 49 Делан элчанна тIехьахь хевшина бисарна (гIазоте ца боьлхуш)‚ царна ца дийзира Делан новкъахь шайн даьхница а‚ шайн синошца а къахьега (гIазот дан)‚ цара элира: "Ма довла /гIазотана ара/ х1окху йовхонехь" 50 . Ахь āла: "Жоьжахатин цIе йовха хиларца кхин а нуьцкъала ю"‚ уьш кхеташ хиллехь. فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلاَفَ رَسُولِ اللّهِ وَكَرِهُواْ أَن يُجَاهِدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَقَالُواْ لاَ تَنفِرُواْ فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَّوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ\nБоьлийла уьш кIеззиг‚ боьлхийла уьш дуккха а шайна карадеш хиллачун /вочун/ бекхамна. فَلْيَضْحَكُواْ قَلِيلاً وَلْيَبْكُواْ كَثِيرًا جَزَاءً بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ\nДала хьо юхаверзийча царах цхьана тобанна тIе, хьоьга пурба доьху цара ара довла / кхечу гIазотана/ 51 . ТIаккха ахь āла: "Цкъа а соьца арадевр дац шу‚ соьца цхьаммо а мостагIца тIом бийр бац аш. Шу реза хилла дуьххьара хевшина Iен – ховший Iиэ хIинца а бухабисинчаьрца". فَإِن رَّجَعَكَ اللّهُ إِلَى طَآئِفَةٍ مِّنْهُمْ فَاسْتَأْذَنُوكَ لِلْخُرُوجِ فَقُل لَّن تَخْرُجُواْ مَعِيَ أَبَدًا وَلَن تُقَاتِلُواْ مَعِيَ عَدُوًّا إِنَّكُمْ رَضِيتُم بِالْقُعُودِ أَوَّلَ مَرَّةٍ فَاقْعُدُواْ مَعَ الْخَالِفِينَ\nЦарах цхьаъ велча, цкъа а /докъан/ламаз ма де /цунна т1ехь/‚ цуьнан коша тIе ма хIотта. Баккъалла а, цара керстаналла дина Далла а‚ Цуьнан элчанна а‚ уьш белла, шаьш песакъ хьолехь а болуш. وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِّنْهُم مَّاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُواْ وَهُمْ فَاسِقُونَ\nХьоьга тамаша ма бойтийла церан бахамо а‚ церан доьзалша а. Далла лаьа цуьнца царна Iазап дан дуьненахь а‚ церан садāла (бала) а, уьш керстанаш а болуш. وَلاَ تُعْجِبْكَ أَمْوَالُهُمْ وَأَوْلاَدُهُمْ إِنَّمَا يُرِيدُ اللّهُ أَن يُعَذِّبَهُم بِهَا فِي الدُّنْيَا وَتَزْهَقَ أَنفُسُهُمْ وَهُمْ كَافِرُونَ\nСурат доьссича, Делах а теша‚ Цуьнан элчанца гIазот а де‚ аьлла‚ царах хьалдолчара хьоьга пурба дийхира‚ цара элира: "Дитахь тхо‚ хевшина 1аьчаьрца 52 хир дара тхо". وَإِذَآ أُنزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُواْ بِاللّهِ وَجَاهِدُواْ مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُوْلُواْ الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُواْ ذَرْنَا نَكُن مَّعَ الْقَاعِدِينَ\nРеза хилла уьш бухабисинчаьрца 53 хила‚ церан дегнашна мухIар тоьхна, – уьш ца кхета. رَضُواْ بِأَن يَكُونُواْ مَعَ الْخَوَالِفِ وَطُبِعَ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لاَ يَفْقَهُونَ\nХIетте а, элчано а‚ цуьнца ийман диллинчара а гIазот дира шайн бахамца а‚ шайн синошца а‚– уьш бу шайна диканаш деш берш‚ уьш бу шаьш баккхийбийр берш. لَكِنِ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ مَعَهُ جَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ وَأُوْلَئِكَ لَهُمُ الْخَيْرَاتُ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ\nЦарна Дала бошмаш кечйина‚ шайн бухахула хиш оьхуш‚ цу чохь уьш гуттар лаьттар бу. И бу-кх сийлахь-боккха толам! أَعَدَّ اللّهُ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ\nД1асакхелхаш лелачу Iаьрбех 54 бехказлонаш еш берш баьхкира шайна пурба далийтархьама 55 . Бухабисира шаьш Делаца а‚ Цуьнан элчанца а харц хилларш‚ тIаьхьа кхочур ду царах керстаналла диначаьрга лазош долу Iазап. وَجَاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الأَعْرَابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَقَعَدَ الَّذِينَ كَذَبُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ\nЗаьIапхошна а‚ цомгуш болчарна а‚ ян харж ца карочарна а къа дац /гIазоте ца бахча а/, уьш Делаца а‚ Цуьнан элчанца а дог цIена хилча. Диканиг деш болчарна некъ бац /бехк билла/. Дела сов гечдеш верг а‚ къинхетаме верг а ву. لَّيْسَ عَلَى الضُّعَفَاءِ وَلاَ عَلَى الْمَرْضَى وَلاَ عَلَى الَّذِينَ لاَ يَجِدُونَ مَا يُنفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُواْ لِلّهِ وَرَسُولِهِ مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِن سَبِيلٍ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ\nХьо волчу баьхкинчарна а дац /къа/ ахь шаьш кечдахьара, бохуш 56 ‚ ахь аьлча: "Шу шеца кечдан хIума ца карадо суна"‚ дIабирзина болчу, шайн бIаьргаш хих а буьзна, вон хеташ шайна харжъян хIума ца карорна (шайна гIазоте баха таро ца хиларна/. وَلاَ عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لاَ أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّواْ وَّأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلاَّ يَجِدُواْ مَا يُنفِقُونَ ( الجزء الحادي عشر )\nНекъ бу /бехк билла/ хьоьга пурба доьхучарна, шаьш хьалдолуш а болуш. Уьш реза хилла бухабисинчаьрца (зударшца, берашца, заь1апхошца) хила‚ церан дегнех Дала мухIар тоьхна, – царна ца хаьа. إِنَّمَا السَّبِيلُ عَلَى الَّذِينَ يَسْتَأْذِنُونَكَ وَهُمْ أَغْنِيَاءُ رَضُواْ بِأَن يَكُونُواْ مَعَ الْخَوَالِفِ وَطَبَعَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ\nШуьга бехказлонаш йо цара, шу царна тIе юхадирзича. Ахь āла: "Бехказлонаш ма йе! Тешшане а шух тешар дац тхо. Дала дийцина тхуна шун хабарех. Гур ю Далла а‚ Цуьнан элчанна а шун Iамал‚ тIаккха шу д1адерзор ду хьуламехь дерг а‚ гучахь дерг а хууш волчунна (Далла) тIе – Цо дуьйцур ду шуьга аш деш хилларг". يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُل لاَّ تَعْتَذِرُواْ لَن نُّؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ\nШуна Делах дуйнаш буур бу цара, шу царна тIедирзича, шу шайх д1адерзорхьама. Д1адерза царах! Баккъалла а, уьш рижс 57 ю‚ церан чугIойла жоьжахати ю – бекхам а хилла царна карадеш хиллачунна (дуьхьал). سَيَحْلِفُونَ بِاللّهِ لَكُمْ إِذَا انقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُواْ عَنْهُمْ فَأَعْرِضُواْ عَنْهُمْ إِنَّهُمْ رِجْسٌ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاءً بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ\nДуйнаш буу шуна шу шайна реза хилийтархьама. Шу царна реза хилахь а, – Дела реза хир вац песакъ къомана. يَحْلِفُونَ لَكُمْ لِتَرْضَوْاْ عَنْهُمْ فَإِن تَرْضَوْاْ عَنْهُمْ فَإِنَّ اللّهَ لاَ يَرْضَى عَنِ الْقَوْمِ الْفَاسِقِينَ\nД1асакхелхаш лела Iаьрбий керстаналлица а‚ мунепикъаллица а мелхо а чIогIа бу (кхечарал)‚ Дала Шен элчане доссийна дозанаш цахаарехь а сов бу. Дела хууш верг а‚ хьукма /нийса/ деш верг а ву. الأَعْرَابُ أَشَدُّ كُفْرًا وَنِفَاقًا وَأَجْدَرُ أَلاَّ يَعْلَمُواْ حُدُودَ مَا أَنزَلَ اللّهُ عَلَى رَسُولِهِ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ\nД1асакхелхаш лелачу Iаьрбех бу шаьш сагIина луш дерг гIуда лоруш берш‚ шуна бāланаш хиларе хьоьжуш берш. Царна бу-кх вочун бāла. Дела хезаш верг а, хууш верг а ву. وَمِنَ الأَعْرَابِ مَن يَتَّخِذُ مَا يُنفِقُ مَغْرَمًا وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ عَلَيْهِمْ دَآئِرَةُ السَّوْءِ وَاللّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ\nД1асакхелхаш лелачу Iаьрбех бу шаьш Делах а‚ тIаьххьарчу дийнах а тешаш берш а, шаьш луш долу сагIа Далла гергахь гIурба а‚ элчанна /шайна/ доIа дан /некъ/ лоруш берш а. Царна гIурба дац ткъа и?! Дала Шен къинхетамна чубухкур бу уьш. Баккъалла а, Дела сов гечдеш верг а‚ къинхетаме верг а ву. وَمِنَ الأَعْرَابِ مَن يُؤْمِنُ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنفِقُ قُرُبَاتٍ عِندَ اللّهِ وَصَلَوَاتِ الرَّسُولِ أَلا إِنَّهَا قُرْبَةٌ لَّهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللّهُ فِي رَحْمَتِهِ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ\nДIакхелхинчарах 58 а‚ (царна) гIо лаьцначарах 59 а дуьххьара (ислам дин т1еоьцуш) хьалха хилларш‚ дикачуьнца царна тIаьхьахIиттинарш – Дела реза хилла царна. Уьш а реза хилла Цунна. Цо царна бошмаш кечйина, бухахула хиш оьхуш йолу. Уьш цу чохь гуттар хир бу. И сийлахь- боккха толам бу-кх! وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَانٍ رَّضِيَ اللّهُ عَنْهُمْ وَرَضُواْ عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ\nШуна гонахь болчу д1асакхелхаш лелачу Iаьрбех мунепикъаш а бу‚ Мадинатан бахархойх а бу уьш (мунепикъаш). Мунепикъаллина чу кIорга бахана уьш. Хьуна ца бевза уьш‚ Тхуна бевза уьш. Оха шозза Iазап дийр ду царна (дуьненахь)‚ тIаккха деза-доккхачу Iазапе д1аберзор бу. وَمِمَّنْ حَوْلَكُم مِّنَ الأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُواْ عَلَى النِّفَاقِ لاَ تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُم مَّرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ\nКхиберш къера хилира шайн къиношна‚ цара иэйира дика Iамал кхечу вочуьнца 60 ‚ Дала тōба къобалдан мега церан. Баккъалла а, Дела ву гечдийриг а‚ къинхетаме верг а. وَآخَرُونَ اعْتَرَفُواْ بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُواْ عَمَلاً صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا عَسَى اللّهُ أَن يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ\nЦеран (дика а, вон а 1амалш йолучарах – къаьсттина, кхечеран а) бахамах сагIа эца – цуьнца догIмаш а‚ синош а цIандийр ду ахь церан (къинойх)‚ /Деле/ доIа 61 а де царна‚ баккъалла а, хьан доIа царна синтем бу. И Дела хезаш верг а‚ хууш верг а ву. خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلاَتَكَ سَكَنٌ لَّهُمْ وَاللّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ\nЦарна ца хаьа-те Дала къобалдеш хилар Шен лешкара тōба а‚ сагIа оьцуш хилар 62 а‚ и Дела ша тōба сов къобалдеш верг а‚ къинхетаме верг а вуйла? أَلَمْ يَعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ وَأَنَّ اللّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ\nАхь āла /хIай Мухьаммад/: "Iамал йе! Далла а‚ Цуьнан элчанна а‚ муъма нахана а тIаьхьа гур ю шун Iамал‚ тIаьхьа д1адерзор ду шу хьуламехь дерг а‚ гучахь дерг а хууш волчунна тIе – (Далла тIе). ТIаккха Цо шуьга дуьйцур ду аш деш хилларг". وَقُلِ اعْمَلُواْ فَسَيَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ\nЦхьа кхиберш Делан гIуллакхе догдохуьйтуш хир бу: я Iазап дийр ду Цо царна‚ я церан тōба къобалдийр ду Цо 63 . И Дела хууш верг а‚ хьукма /нийса/ деш верг а ву. وَآخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَإِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ\nЦхьа /кхин/ берш бу шаьш зуламна а‚ керстаналлина а‚ муъма нахана юккъехь барт эгIорна а‚ хьалха Делаца а‚ Цуьнан элчанца а тIом беш хиллачарна кечамна а маьждиг 64 дина берш – баъанне а дуйнаш ца бууш 1ийр бац уьш шайна диканиг бен лууш ма дацара хьуна‚ бохуш. Дала тешалла до: "Баккъалла а, уьш бу харцлуьйш"‚– аьлла. وَالَّذِينَ اتَّخَذُواْ مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِّمَنْ حَارَبَ اللّهَ وَرَسُولَهُ مِن قَبْلُ وَلَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنَا إِلاَّ الْحُسْنَى وَاللّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ\nХьо ма хIотталахь цу /маьждига/ чохь /ламаз дан/ цкъа а. Дуьххьарлерчу дийнахь дуьйна /Делах/ кхерарна тIехь хIоттийна долу маьждиг 65 мелхо а хьакъ ду хьо шена чохь (ламазна) хIотта – цу чохь бу шаьш цIанбала лууш болу божарий. Далла беза шаьш цIанлуш берш. لاَ تَقُمْ فِيهِ أَبَدًا لَّمَسْجِدٌ أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ أَحَقُّ أَن تَقُومَ فِيهِ فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَن يَتَطَهَّرُواْ وَاللّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ\nШен гIирс Делера кхерарна а‚ резаллина а тIехь хIоттийнарг ву дика‚ я шен гIирс йоьхна‚ охьаоьгуш йолчу (бердан) йистехь хIоттийнарг ву‚ цо шеца жоьжахатин цIерга вожийна волу? Дала ца нисдо-кх зуламе долу къам. أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَم مَّنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَىَ شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ\nЦа буьсу церан гIирс‚ цара шаьш бина болу‚ церан дегнашкахь шеко хилла а бен‚ церан дегнаш лилхина кийсакаш хиллалц 66 . Дела хууш верг а‚ хьукма /нийса/ деш верг а ву. لاَ يَزَالُ بُنْيَانُهُمُ الَّذِي بَنَوْاْ رِيبَةً فِي قُلُوبِهِمْ إِلاَّ أَن تَقَطَّعَ قُلُوبُهُمْ وَاللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ\nБаккъалла а, Дала эцна муъма нахера церан синош а‚ церан бахам а царна ялсамани яларца. Уьш Делан новкъахь тIом беш бу‚ цара а бойу‚ уьш а бойу. И Цуьнан ваIда ю - Таврата чохь а‚ Инжила чохь а‚ Къуръан чохь а хьакъ-бакъ хилла йолу ва1да. Мила ву шен ваIда Дала йечул а дика кхочушъеш верг? Шу даккхийде шайн йохка-эцарца 67 ‚ шаьш Цуьнца кхочушйина йолчу /ваIдица/. Иза – сийлахь-боккха толам бу-кх! إِنَّ اللّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالإِنجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللّهِ فَاسْتَبْشِرُواْ بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُم بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ\nТōба деш берш‚ Iибадат деш берш‚ /Далла/ хастам беш берш‚ /лаьттахула г1азотана я 1илма лоьхуш/ д1асалелаш берш‚ рукуIе-сужуде оьхуш берш‚ дикачуьнца омра деш‚ вочух /нах/ бухатухуш берш‚ Делан дозанаш Iалашдеш берш /уьш бакхийбер бу шайна ялсамани хиларца/, – кхаъ баккха муъма нахана. التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدونَ الآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنِ الْمُنكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللّهِ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ\nЦа хилла /оьшуш/ пайхамарна а‚ ийман диллинчарна а мушрикашна гечдар дехар‚ уьш шайн гергара хиллехь а‚ шайна уьш жоьжахатин дай хилар билгалдаьллачул тIаьхьа 68 . مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُواْ أَن يَسْتَغْفِرُواْ لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُواْ أُوْلِي قُرْبَى مِن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ\nИбрахIиман шен дена гечдар дехар ца хилла еккъа цо цуьнца йина ваIдина дуьхьа а бен. Шена и Делан мостагI хилар билгалдаьлча, цIанвелира и цунах. Баккъалла а, ИбрахIим ма ву хьасталуш верг а‚ дуккха собаре верг а. وَمَا كَانَ اسْتِغْفَارُ إِبْرَاهِيمَ لِأَبِيهِ إِلاَّ عَن مَّوْعِدَةٍ وَعَدَهَا إِيَّاهُ فَلَمَّا تَبَيَّنَ لَهُ أَنَّهُ عَدُوٌّ لِلّهِ تَبَرَّأَ مِنْهُ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لأوَّاهٌ حَلِيمٌ\nЦа хилла Дела къам тилош, Цо Ша нисдинчул тIаьхьа уьш Шех ларбала дезарг царна билгалдаккхалц. Баккъалла а, Дела массо а хIума хууш верг ву. وَمَا كَانَ اللّهُ لِيُضِلَّ قَوْمًا بَعْدَ إِذْ هَدَاهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُم مَّا يَتَّقُونَ إِنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ\nБаккъалла а, Дела стигланийн а‚ лаьттан а паччахьалла Шегахь долуш ву‚ дендолуьйтуш а ву И‚ долуьйтуш а ву – И воцург верас а вац шуна‚ гIоьнча а вац. إِنَّ اللّهَ لَهُ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ اللّهِ مِن وَلِيٍّ وَلاَ نَصِيرٍ\nДала тōба къобалдира пайхамаран а‚ дIакхелхинчеран а 69 ‚ ансарийн а‚ халачу сохьтехь цунна 70 (тоба къобалдарна пайхамара) тIаьхьахIиттина хилла болчу‚ царах цхьана тобанан дегнаш дIатиладеллачул тIаьхьа‚ тIаккха Цо тōба къобалдира церан. Баккъалла а, И царах дог лозуш а‚ къинхетам болуш а ву. لَقَد تَّابَ اللهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِن بَعْدِ مَا كَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ\nКхааннан а 71 /тоба къобалдира Дала/‚ шаьш т1ахьатаьттина хилла болчу (пайхамаро, гечдар ца доьхуш, Делера хьукма далц), (уьш дукха пошме хилира) шайна латта гаттадаллалц‚ ша шортта хилла долу‚ шайн синош а царна гаттаделира‚ царна хиира Делах довдийла доцийла, Цунна Шена тIе а бен. ТIаккха царна тIевирзира Иза (церан тōба къобалдеш), цаьрга (нахе) тōба дайтархьама. Баккъалла а, Дела тōба сов къобалдийриг а‚ къинхетаме верг а ву. وَعَلَى الثَّلاَثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُواْ حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنفُسُهُمْ وَظَنُّواْ أَن لاَّ مَلْجَأَ مِنَ اللّهِ إِلاَّ إِلَيْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُواْ إِنَّ اللّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ\nХIай ийман диллинарш! Делах кхералаш‚ бакълуьйчаьрца хилалаш. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَكُونُواْ مَعَ الصَّادِقِينَ\nЦа дезара Мадинатан 72 бахархошна а‚ цунна гонахьара д1асакхелхаш лелачу 1аьрбашна а Делан элчанах бухабиса а 73 ‚ и (пайхамар) витина шайн синош деза а 74 . Иза ду – царах ца хьакхаялийта Делан новкъахь хьогалла а‚ хало а‚ мацалла а‚ уьш ца биссийта керстанашна кхерам тосучу меттиге‚ уьш ца кхиийта мостагIчуьнгара цхьанна а кхиаме, цуьнца шайна дика Iамал язъеш бен. Баккъалла а, Дала ца эшайо дикачеран ял. مَا كَانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُم مِّنَ الأَعْرَابِ أَن يَتَخَلَّفُواْ عَن رَّسُولِ اللّهِ وَلاَ يَرْغَبُواْ بِأَنفُسِهِمْ عَن نَّفْسِهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ لاَ يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلاَ نَصَبٌ وَلاَ مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ يَطَؤُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلاَ يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَّيْلاً إِلاَّ كُتِبَ لَهُم بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللّهَ لاَ يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ\nЖима а‚ йокха а харж йийр ма яц цара‚ цхьа а тогIе хадор ма яц цара (некъ беш)‚ и шайна яздина долуш бен‚ Дала царна бекхам балархьама цара деш хиллачух хазачуьнца. وَلاَ يُنفِقُونَ نَفَقَةً صَغِيرَةً وَلاَ كَبِيرَةً وَلاَ يَقْطَعُونَ وَادِيًا إِلاَّ كُتِبَ لَهُمْ لِيَجْزِيَهُمُ اللّهُ أَحْسَنَ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ\nЦа хилла /оьшуш/ муъма нахана массо а /гIазотана/ гIатта. Царах хIора тайпанах цхьа тоба гIаьттича /тоьар ду/‚ /бисинчара/ динехь гIуллакхаш къастор ду‚ нахана, уьш шайна тIе бухабирзича, хьехам а бийр бу, – уьш /вочух/ ларбала /Iама/ мегара. وَمَا كَانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنفِرُواْ كَآفَّةً فَلَوْلاَ نَفَرَ مِن كُلِّ فِرْقَةٍ مِّنْهُمْ طَآئِفَةٌ لِّيَتَفَقَّهُواْ فِي الدِّينِ وَلِيُنذِرُواْ قَوْمَهُمْ إِذَا رَجَعُواْ إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ\nХIай ийман диллинарш! ТIом бе керстанех шайна гергахь болчаьрца‚ шуьгахь луьралла карайойла царна‚ шуна хаалаш‚ Дела /Шех/ кхоьруш болчаьрца вуйла. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ قَاتِلُواْ الَّذِينَ يَلُونَكُم مِّنَ الْكُفَّارِ وَلِيَجِدُواْ فِيكُمْ غِلْظَةً وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ\nЦарах бу сурат доьссича, олурш: "Шух мила соввоккху хIокхо ийманца?" Ийман диллинарш – уьш совбоху цо ийманца‚ уьш баккхийбоь. وَإِذَا مَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُم مَّن يَقُولُ أَيُّكُمْ زَادَتْهُ هَذِهِ إِيمَانًا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُواْ فَزَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَهُمْ يَسْتَبْشِرُونَ\nШайн дегнашкахь цамгар ерш – уьш совбоху боьха леларна тIе а боьха леларца‚ уьш белла шаьш керстанаш болуш 75 . وَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَتْهُمْ رِجْسًا إِلَى رِجْسِهِمْ وَمَاتُواْ وَهُمْ كَافِرُونَ\nЦарна ца го-техьа шаьш хIор шарахь цкъа я шозза питане 76 лоцуш хилар? ТIаккха а тōба ца до цара‚ ойла а ца йо цара. أَوَلاَ يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي كُلِّ عَامٍ مَّرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لاَ يَتُوبُونَ وَلاَ هُمْ يَذَّكَّرُونَ\nСуратах хIума доьссича, цхьаберш вовшашка хьовсу‚ цхьанна а шу гуш дуй-те бохуш‚ тIаккха дIабоьлху /и цахазархьама/. Дала церан дегнаш дIадерзийна /серлонах/, уьш ца кхеташ къам долу дела. وَإِذَا مَا أُنزِلَتْ سُورَةٌ نَّظَرَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ هَلْ يَرَاكُم مِّنْ أَحَدٍ ثُمَّ انصَرَفُواْ صَرَفَ اللّهُ قُلُوبَهُم بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاَّ يَفْقَهُون\nШуьга веана элча‚ шух шайх 77 а волу‚ шуна хала хилларг шена дазлуш а волу‚ шу /иймане дар, шу дуьненахь а, эхартахь а декъалхилар/ ша ч1ог1а лууш а волу‚ муъма нахах дог лозуш а‚ къинхетаме а волу 78 . لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِّنْ أَنفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُم بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ\nУьш дIаберзахь‚ ахь āла /х1ай Мухьаммад/: "Кхачо ю сан Аллах1, цхьа Дела‚ кхин дела вац И бен‚ Цунна тIетевжина со. И ву сийлахь-йоккхачу Iаршан Да". فَإِن تَوَلَّوْاْ فَقُلْ حَسْبِيَ اللّهُ لَا إِلَهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ\n1 ХIара сурат Бисмилла доцуш яздеш ду. Цуьнан бахьана тIаме кхойкхуш хиларна къинхетам дIабаьккхина хилар ду‚ аьлла ду. Кхечу тафсиран 1еламнахана гергахь иза хьалхадаханчу 8-чу суратан чакхе ю.\n2 Мушрикаш – Делаца накъост лоьцурш‚ дукха деланаш бу бохурш.\n3 Мушрикашка боху Дала: маьрша лела Iаьрбийн АхгIайрахь беа баттахь‚ тIаккха шуьца йолу юкъаметтиг дIайолу. Iаьрбийн АхгIайре – جزيرة ألعرب Джазират аль-1араб х1инца Саудин Араби, Йемен, Кувейт, Къат1ар, кхин кегий 1аьрбийн паччахьалкхаш шена чуйог1у Гергарчу Малхбалехь йолу ахг1айре.\n4 Беа баттахь – цхьаболчу тафсиран 1еламнахана хетарехь, уьш бу беза беттанаш (раджаб, зуль-къа1да, зуль-хьижжа, мухьаррам), шайна чохь хьалха дуьйна 1аьрбийн 1адатехь т1емаш бан ца магош хилла болу. Тоьлуш дерг хета и кхайкхам беъначул т1аьхьа бог1у биъ бутт хилар (сурат доьссина шаввал беттан юьххьехь, т1аккха уьш хуьлу: шаввал, зуль-къа1да, зуль-хьижжа, мухьаррам, царах т1аьххьара кхоъ беза бу.\n5 Доккха хьаж – Г1урбан де (10-г1а зуль-хьижжа). Оцу дийнахь кхочушдо хьаждехкаран уггар деза г1уллакхаш (Боккхачу барзана т1е т1улгаш кхиссар, г1урбадер, корта башар я ларгар, "Ифадат" т1аваф дар). Замахшарийс аьлла Хьаждехкарх Доккха хьаж олу, 1умратах Жима хьаж аларх терра.\n6 1аьрбийн мушрикаш буьйлабелира пайхамарца ﷺ хилла барташ 1алаш а ца беш, тешнабехкаца бусалбанашна т1елатарш дан. Т1аккха Дала омра дира пайхамаре цаьрца бина хилла болу барташ бохабе, аьлла. Х1ижран 9-чу шарахь пайхамара ﷺ хьажц1а баха новкъабехира дуккха бусалбанаш, шайн коьртехь Абу Бакар волуш. Цунна т1аьххье вахийтира 1ела. Цигахь 1елас дийшира массарна дукха хан йоццуш доьссина хилла долу х1окху суратан аяташ. Т1аккха цо кхайкхам бира нахе: 1) х1окху шарал т1аьхьа хьажц1енна (Ка1бина) гонахь г1ур вац цхьа а мушрик; 2) Ка1бина т1аваф (даздеш гобаккхар) дийр дац верзина волуш; 3) ялсамани чу г1ур вац Далла муьт1ахь верг (бусалба) бен; 4) пайхамарна а, шайна а юккъехь хан тоьхна барташ бина хилларш – маьрша бу и хан чекхъяллалц – т1аккха Дела а, цуьнан элча а ц1ена ву мушрикех.\n7 Маршо ехар – ширчу 1аьрбийн 1адат хилла шайна юккъехь мостаг1алла долчу къомах волчо цхьаьнга маршо йоьхуш. Цо и елча, цунна кхерам ца хилла цхьаьнгара а.\n8 Муха хир бу Делан а‚ цуьнан элчанан а мушрикашца барт?\n9 Кхузахь а‚ кхечухьа а "керстаналла" бохург "христианство" бохург дац‚ Делах чIогIа цатешар бохург ду я Делан ни1матана инкарло яр ду. Керстанийн коьртехь берш байа юьхьанца, боху Дала, т1аккха мог1арера берш совца там бу.\n10 Цхьадолчу тафсирашкахь خبير хабир бохучун маь1на "зуьйш верг" аьлла дина. Т1аккха аятан дакъалган маь1на хуьлу: "Дела шу зуьйш ву аш дечуьнгахь".\n11 Т1аьххьара де – къематде. Дала массо а белларш ден а бина цара дуьненахь йина хиллачу 1амалашка хьаьжжина бекхам бан Шен хьалха д1ах1оттор болу де. Текстехь наггахь "эхар(т) де" аьлла дог1у.\n12 Хьунайн – Маккин а‚ ТIаифан юккъехь йолу атагIа. Цигахь Х1ижран 8 шарахь (Шавваль баттахь) тIом хилира бусалбаний а, мушрикуний а юккъехь. Юьхьанца бусалбанаш ийшира‚ тIаккха туьйлира. Уьш иэшаран бахьана дара шаьш дукха ду аьлла уьш курабовлар, мостаг1чун ницкъ цаларар. Толам деккъа дукхахиларца хуьлу моьттура дукхахболчу бусалбанашна. Дала хаийтира цаьрга толам луш верг Ша вуйла, ткъа бусалбанашна оьшуш дерг шайна ницкъ кхочу бахьанаш лелор а, Далла т1е таваккал дар а дуйла.\n13 Нажс (боьха х1ума) – кхузахь лууш дерг церан дагчохь долу керстаналла ду, церан Делан динна инкарло еш йолу ойланаш ю. Мушрикан дег1 нажс дац, кхин йолу нажс (боьха х1уманаш) санна. Муьлххачу адаман дег1 Дала ц1ена лоруш ду, шена хьурмат а дан дезаш.\n14 Т1аьхьа Дала бахам лур бу шуна.\n15 Шайга жайна делларш – жуьгтий‚ насараш‚ церан хьукманехь берш.\n16 Жизъят – ясакх, бусулба пачхьалкхехь маьрша бехаш болчу жуьгташа а‚ насараша а‚ церан хьукмаехь болчара а хIора шарахь х1ора сина т1ера дала деза гIуда. И лерина цхьана юккъера барамехь хьалдолчу сина тIера цхьаъ динар (4,8 г. деши‚ я цу механ ахча).\n17 Ахьбараш – жуьгтийн динан 1еламнах.\n18 Рух1банаш – насарийн динехь: дуьненан г1уллакхех хаьдда 1ибадат деш болу нах, монахаш.\n19 Х1ост дан – васт дилла, лалийна эчиг я кхин х1ума тоьхна дег1а т1ехь тап яр.\n20 Къинош ма де массо а беттанашкахь‚ къаьсттана безачу беттанашкахь.\n21 Важа цхьаъ Абу-Бакр вара. Пайхамар керстанаша вен хьовзийча, Абу-Бакра гIо а деш, и шиъ ведда. Савар ламанна уллохь цхьана хьехахь (нокхечохь) д1алечIкъира. Нокхе – хьех.\n22 Шен хьал долуш верг а‚ миска верг а‚ нуьцкъала верг а‚ гIийла верг а, жима верг а, воккха верг а.\n23 Мунепикъаш тIеоьхуш хилла пайхамарна шайна гIазоте ца баха пурба ло‚ бохуш‚ цхьацца бахьанаш а далош. Пайхамара луш хилла царна пурба – Дала цунна (пурба даларна) бехк боккху.\n24 Ибн-1аббаса аьлла и аят доьссина Къайсан к1ант Алжад бахьанехь. Делан элчано шега г1азоте кхайкхича, цо аьлла хилла: «Ц1ахь витахь со, зударшца питане ма лацахь со». Цуьнан маь1на хилла шен зудчуьнца ца хилча, шен дег1ана дола ца дало шега бохург.\n25 Я толам хир бара тхуна‚ я гIазот хир дара тхуна – уьш ший а дика ду тхуна.\n26 Саг1а – цо чулоцу массо а дикачу аг1ор еш йолу харжаш.\n27 Кхузахь Дала дуьйцург парз саг1а – закат – ду. И дала дезаш ду цу Дала хьахийначу борх1 тайпа нахана. Кхечанхьахь делча, кхочушхир дац. Долуш долу тайпанаш дерриге а юкъадало деза. Х1ор хьахийначу тайпанах кхаанга я сов стаге д1акхачо деза закат. Царах цхьацца тайпа дацахь, цуьнан дакъа дисинчу тайпанашка д1адерзор ду.\n28 Пекъар – 1арбашха: فقير (дукхаллин терахь – فقراء ). Пекъар ву шен к1еззиг х1ума долуш верг. Амма юкъарчу барамехь ваха цо кхачо ца йо цунна.\n29 Мисканиг – 1арбашха: مسكين (дукхаллин терахь – مساكين ). Шен долахь х1умма а доцург. Цхьа кхечу меттигехь мисканиг мелхо а пекъарал г1олениг ву, аьлла а ду. «Аль-фикъх1 аль-манх1аджий» (Димашкъ, 1994 шо) жайни чохь пекъарниг ву аьлла, масала, шена дийнахь юкъанаьккъара ваха оьшуш итт сом а долуш, шен долахь кхо сом дерг. Ткъа мисканиг – шен оьшучу иттах шен карахь борх1 бен доцург. Х1ара пекъарал г1оли хуьлу, делахь а, кхачо еш дац, цундела шу шинна а закат кхочу.\n30 Имамо закат гулдан а, цуьнан барам х1отто а т1ебехкина нах.\n31 Цатешачарна, царна бусалба дин дезийтархьама а, и эцийтархьама а, я керла бусалба хиллачарна уьш цу тIехь чIагIбархьама лур ду закат.\n32 Лай азатваккхар – стеган долахь волу лай парг1атваккхар.1еламнехан бартхиллла х1окху заманахь леш долахь болу низам дуьненахь цхьанхьа а яц аьлла. Х1инца цхьанна а долахь вац лай. Цу тайпана дог1у закатан дакъа цхьа кхечахь дерзор ду.\n33 Декхарна к1елбиснарш – Шари1ато магийначу хьанал г1уллакхна декхар эцна, и ца такхалуш берш. Царна и декхар такха аьтто беш закат лур ду.\n34 Делан новкъахь – кхузахь: г1азотехь болчарна а, мостаг1чух махкан дозанаш лардеш болчарна а, т1аман г1ирс кечбан а ло закат (Шафи1ийн мазх1аб). Абу-Хьанифата а, цхьа кехечара а "Делан новкъахь" бохучун маь1на мелхо а шуьйра лерина. Цо чулоцу массо а Дела реза веш долу, бусалбанашна пайдехь долу г1уллакхаш: маьждигаш дар, хьуьжарш яр, хи далор, некъаш тодар, больницаш яр …Цига закат дала магадо цара.\n35 Некъан накъост – цхьа кхечу меттигехь некъан к1ант аьлла а гочдина иза. Шен махках а, ох1ланах а хаьдда, вайна юккъехь 1аьш волу стаг. Цунна закатан дакъа дийр ду, цуьнан ц1ахь долчу хьоле ца хьоьжуш.\n36 Мунепикъийн дегнашкахь йолу шеко гучуйоккхуш.\n37 Царах хьакхаделира дуьненахь 1азап, шух и хьакхадала тарло, х1ай мунепакъаш.\n38 Мадъян – ширчу 1аьрбийн тайпа, Шу1айб пайхамаран къам, Дала шен къинош бахьанехь х1аллакдина хилла долу.\n39 Муътафикаташ – ЛутIан къоман ярташ‚ Дала шайн лакхенаш бухатухуш йохийна хилла йолу цу чохь бехаш хиллачу нехан къинош бахьанехь.\n40 Iадн – ялсаманин цIе, Эдем.\n41 Пайхамар вен‚ Дала дохийра и церан.\n42 Дала а‚ Цуьнан элчано а бохучух.\n43 ХьатIибан кIанта СаIлабата дехна хилла элчане шена Деле рицкъ ло але доIа де, аьлла, ша Далла Iибадат дукха дийр ду, аьлла. ТIаккха Дала шена и делча, рузбе вогIучух а, жамаIате вогIучух а юхаваьлла иза, сагIина хIума ца елла.\n44 Дала шайна ниIмат делча, уьш пис хилира‚ сагIа а ца доккхуш.\n45 Дала бохучух.\n46 Юьхьадуьхьал цхьаъ дийцар – кхин дар.\n47 Даггара алсам сагIа луш берш. Ибн 1аббаса дийцира: 1афван к1анта 1абд ар- Рахьмана делира пайхамаре ﷺ 40 авкъийа деши, саг1ина ло, аьлла. Ансарех цхьана мискачу стага, шен тароне хьаьжжина, цхьа сахь хурманаш елира саг1ина. Т1аккха цхьаболчу мунепикъаша элира: «ВаЛлах1и, 1абд ар-Рахьмана ма ца даьккхина и саг1а ша вийцийта а бен. Далла а, Цуьнан элчанна а оьшуш ма дацара и вукхуьнан сахь а». И элира цара, бусалбанех ца бешаш, царах кхаьрдаш. Царна дуьхьал доссийра Дала и аят. / Тафсир ат1-Т1абарий/. 1 авкъийа = 28 грамм, 1 сахь = 2600 грамм.\n48 Шайн тароне хьаьжжина сагIа луш берш.\n49 Табукехь хиллачу гIазотах Дала я пайхамара а, бусалбанаша а церан зен бахьанехь я нипакъалла бахьанехь бухасовцина мунепикъаш.\n50 Табуке гIазоте боьлхуш. Ч1ог1а йовха хан а яра и, хала гена некъ а бара.\n51 Табукехь хиллачу г1азотера пайхамар ﷺ мунепикъаш болчу ц1а вирзича, кхечу г1азоте баха пурба доьхуш хилла уьш цуьнга шайна бехк ца биллийта.\n52 ГIазоте ца боьлхуш бухабитинарш – зударий‚ бераш‚ заьIапхой.\n53 ГIазоте ца боьлхуш болу зударий а‚ бераш а, заьIапхой а.\n54 Д1асакхелхаш лелаш берш – гуттар цхьана меттехь ца бехаш берш, д1асалелаш берш: бедуинаш‚ кочевникаш.\n55 ГIазоте ца боьлхуш бухасовца.\n56 Миска нах‚ пайхамарна тIебаьхкина шайна гIазоте баха тIехаа говр я эмкал караяхьара, бохуш. Пайхамара ца карайо шена, аьлла, бухатоьхна болу. И халахетта, боьлхуш юхабирзи уьш.\n57 Боьха хIума‚ нажс.\n58 Д1акхелхинарш – Маккахь шаьш кхоччуш бусалба дин лело ца битча, Мадинате д1акхелхина хилла болу пайхамар а, цуьнан асхьабаш а ( المهاجرون ) мух1ажираш.\n59 Пайхамаран гIоьнчий‚ Мадинатан бахархой‚ шаьш шайна тIебаьхкина пайхамар а‚ цуьнан асхьабаш а дика тIелаьцна, царна гIо дина хилла болу ( ألأنصار ) ансараш.\n60 Уьш бу вон а, дика а 1амалш еш болу бусалбанаш. Хьалха пайхамарца ﷺ г1азотехь дакъалаьцна цара, ткъа х1инца, мало еш, Табуке г1азоте ца бахна. Оцунна уьш дохкобевла – Дела царна гечдан герга ву.\n61 Кхузахь и дош деана صل аьлла. صل، صلاة . Салли, салат, салават цу дешан маь1на шуьйра ду 1аьрбийн маттахь. Цу дашца билгалдаьлла пайхамарна ﷺ салот диллар. Т1аккха «Дала пайхамарна салот дуьллу» бохучун маь1на хуьлу «Дала цунах къинхетам бо, Дала и хеставо, Дала цунна гечйо цуьнгара йолу ледарлонаш…» Адмаша а, маликаша а цунна салот диллар хуьлу цара цунна Деле хьалара дарж ехар, къинхетам бехар, массаьргара а цунна лерам бехар.\n62 Даггара саг1а деллачуьнгара къобалдо Дала цунна мела баларца.\n63 Ибн-1аббасана хетарехь, уьш бу Бадрехь дакъалоцуш хилла болу, х1инца г1азотах бухабисна хилла болу Ка1аб бин Малик, Марарат бин аль –Раби1, Х1илял бин Умаййа. Уьш бу Делан къинхетаме дог дохийла долуш. Церан хабар цхьа к1еззиг т1аьхьа дог1ур ду, Дала мукъалахь.\n64 Къубаахь (Мадинатан уллохь йолу юрт) дуьххьара маьждиг дина хилла элчано (Делах кхераран маьждиг тIаьхьа шех олуш). Мунепикъаша цунна дуьхьал маьждиг дина бусалбанаш бекъа‚ хьалха элчанца Ухьудехь тIом бина хиллачарна (Абу-Iамир Рахьид) кечамна. مسجد الضرار Масжид аль- зарар (зенан маьждиг) аьлла цунах. Цу чохь ламаз ма делахь, боху Дале пайхамаре.\n65 Къубаахь дина маьждиг (مسجد قباء ).\n66 Мунепикъаша дина хиллачу маьждиго (Масжид аль-зарар) церан кийрахь шеко а, нипакъалла а алсамйоккхуш хилла, цундела Делан элчано ﷺ омра дина, и дохадайтира, дагадайтира, боьха х1уманаш т1екхуьссуьйтуш сийсаздаккхийтира. Мунепикъийн кийрахь оьг1азло йисира шаьш баллалц.\n67 Дуьне а доьхкина, шаьш эхарт эцарца – гIазотехь беллачарна.\n68 ХIара доьссина элчано шен девешина Абу-ТIалибана Деле гечдар дехча‚ иштта кхечу бусалбанаша а шайн гергарчу мушрикашна Деле гечдар дехча.\n69 Маккара Мединате.\n70 Пайхамара Табуке гIазоте кхайкхича, цхьаболу бусалбанаш, цхьацца бахьанаш а карош, цига ца боьдуш, бухасевцина хилла. Гена‚ хала некъ‚ йовха хан хилла иза. Цигара бусалбанаш юхабаьхкича, уьш пайхамарна т1ебохкуш хилла, шайна и къинт1ера валар доьхуш, Деле тоба а деш. Цара далош долчу бахьанашца пайхамара церан тоба къобалдеш хилла, церан дегнашкахь дерг Делан хьесапехь а дуьтуш. Цхьа а бахьана ца далийначун тоба цо къобалдар т1аьхьатоттуш хилла Делера цхьа хаам шега кхаччалц.\n71 Уьш бу: Маликан кIант КаIаб‚ РабиIан кIант Марарат‚ Умаййатан кIант ХIилял. Уьш бахьана а доцуш Табукехь хиллачу гIазоте ца боьлхуш, цIахь бухабисина хилла. Пайхамаре ﷺ ша ма-дарра дIадийцира цара шаьш бахьана доцуш бухадисина хилар. Кхечара цхьацца бехказлонаш ялийра пайхамаре. Цо цара дийцинчуьнца хьукма дира: царна Деле гечдар дехар т1аьхьатаьттира царах лаьцна Делера аят доссалц. Массо а хIуманах д1ахадийра уьш‚ цхьа а бусалба стаг цаьрга вист ца хилира 40 дийнахь. ТIаккха Дала гечдира царна. И аят доьссина церан хьокъехь.\n72 СаIудехь йолу гIала‚ шен чохь пайхамар дIавоьллина волу.\n73 ГIазоте ца боьлхуш.\n74 Ца дезара царна шайн синош хьалхадаха, пайхамарца ﷺ гIазоте ца боьлхуш.\n75 Керста хьолехь.\n76 Церан мунепакъалла Дала аят доссорца гучуйоккхуш.\n77 Цхьадолчу къираатехь (дешаран кепехь) مِنْ أَنْفَسِكُمْ мин анфасикум аьлла деана. Т1аккха цуьнан маь1на хуьлу: «Шух уггар мехала, уггар веза верг, уггар хьоме верг» олий.\n78 И иштта хазчу сибаташца вуьйцу кхузахь лекха-воккха волчу Дала Мухьаммад пайхамар ﷺ.


Ахматукаев Адам: «…Стихийн кепехь йолу искусство хета-кх суна поэзи…»\n27 августа в 12:59 (2012 г.)\n27.08.2012 /12:58/ ТIаьхьарчу хенахь интернет-сайташкахь – «Стихи.рухь», «Проза.рухь» – яздархойн кхолларалла еша а, цуьнан мах хадо а аьтто хуьлу литературица уьйр-марзо йолчу дуккха а дешархойн.\nНохчийн маттахь язъеш болу поэташ, прозаикаш алсамбовлар дикачу агIор тида лаьа: вайн литература кхиаран, юхаденъелла дIахIоттаран, керлачу, кхиамечу тIегIанна тIеяларан билгалонех а хета иза. Iаламат мехала ду кхузахь яздеш дуккха а нохчийн яздархой хилар. Царех сан тидам уггаре а хьалха шайна тIехь сецначех бара хIинца а яздеш болу Лула Куни, Хамерзоев Заурбек, Ибрагимов Лема, Ахматукаев Адам, Кацаев Сайд-Хьасан, Цуруев Шарип, Пашаев Нурди, Халикова Асет, Арсалиева Люба, Ясаева Мадина, кхин а шортта. Денна совбуьйлуш бу церан могIарш. Нохчийн литературина и боккха кхаъ а бу. Цу сайташкахь сан таро хилира нохчийн дика вевзаш а, лоруш а волчу поэтан Ахматукаев Адаман кхолларалла уллера йовза. Яздаран хатI шатайпа хиларца, заманан сурт ма-дарра стихашкахь гойтуш, вастийн дошам лелаярца а, муьлхха а ойла кIеззигчу дешнашца яста хаарца а билгалъюьйлу цуьнан дукхах йолу байташ а, йоца, амма чулацаме поэмаш а: «Къу-берзан буьйсанаш», «Хамталла». Уьш сан еша таро хилира жимма хьалхехьуо, сайн литературни терхи тIехь цуьнан ши-кхо гулар хиларна .Царех ю «Цкъа мацца а, цул тIаьхьа…» (2005), «Опыт общей беды» (2010). Царех лаьцна яздан ойла кхоллаелла, кехат яздира ас Адаме. Хье ца деш, хаттаршна дуьззина а, кIорггера а жоп даийтира цуо. Иштта, интернет-гIирсашкахула Ахматукаев Адамца сан хилла интервью-къамел дуьллу ас нохчийн поэзица а, вуьшта, литературица а, къаьсттина Адаман кхоллараллица а гергарло долчу дешархойн кхеле, цкъа хьалха цунах лаьцна боцца хаам а бина.


Шальврен — Википеди\n48°14′28″ къ. ш. 5°28′43″ м. д.HGЯOL\n26,35 квадратан километр\nШальврен (фр. Chalvraines) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха Марна. Дозанашца йу Гонкур (Лакха Марна), Иллу, Пре-су-Лафош, Ромен-сюр-Мез, Семии, Кленшам. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шальврен&oldid=5194077»


Мандр-ла-Кот — Википеди\n48°03′44″ къ. ш. 5°20′06″ м. д.HGЯOL\nМандр-ла-Кот (фр. Mandres-la-Côte) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха Марна. Дозанашца йу Бьель (Лакха Марна), Ланк-сюр-Роньон, Ножан (Лакха Марна), Сарсе (Лакха Марна). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мандр-ла-Кот&oldid=5170896»


NGC 478 — Википеди\nNGC 478, ESO 476-3, PGC 4803, GSC 05854-01454, 2MASX J01200883-2222386, IRAS 01177-2238, IRAS F01177-2238, MCG-04-04-005, NVSS J012009-222238, AM 0117-223, ESO-LV 476-0030, 6dFGS gJ012008.9-222239, SGC 011745-2238.4, LEDA 4803, APMBGC 476+124-131\n6814 километр в секунду\n1ч 20м 8,835с\n−22° 22′ 38,64″\nNGC 478 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 478: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 478.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_478&oldid=5055116»


Усть-Лабинскан кӀошт — Википеди\nУсть-Лабинскан кӀошт (Усть-Лабинский муниципальный район) — Российн Федерацин Краснодаран мехкан муниципалан кхоллам.\n↘111 668 (8-гӀ. меттиг)\n1 511 км² (22-гӀ. меттиг)\nУсть-Лабинскан кӀошт Викилармехь\nАдминистративан центр — Усть-Лабинск.\n115 442 ↘112 673 ↘111 526 ↗112 900 ↘112 753 ↘112 605 ↘112 195\nАлександровски (Усть-Лабинскан кӀошт)\nБезлесни (Краснодаран мохк)\nБратски (Усть-Лабинскан кӀошт)\nВоронежски (Усть-Лабинскан кӀошт)\nВосточни (Краснодаран мохк)\nЖелезни (Усть-Лабинскан кӀошт)\nЗаречни (Усть-Лабинскан кӀошт)\nКалинински (Усть-Лабинскан кӀошт)\nКрасни (Усть-Лабинскан кӀошт)\nКубански (Усть-Лабинскан кӀошт)\nЛадожски (Краснодаран мохк)\nНовоекатериновка (Краснодаран мохк)\nНоволабински (Усть-Лабинскан кӀошт)\nНовониколаевка (Краснодаран мохк)\nНовоселовка (Краснодаран мохк)\nОгонек (Краснодаран мохк)\nОктябрьски (Усть-Лабинскан кӀошт)\nСаратовски (Краснодаран мохк)\nСвободни (Усть-Лабинскан кӀошт)\nСеверски (Усть-Лабинскан кӀошт)\nСеменов (Усть-Лабинскан кӀошт)\nСеменовка (Усть-Лабинскан кӀошт)\nСуворовски (Краснодаран мохк)\nЮжни (Усть-Лабинскан кӀошт)\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Усть-Лабинскан_кӀошт&oldid=5017439»\nТӀаьххьара хийцам бина 2020, 6 июнь 18:51


Асхаб Вахарагов хаза 1аьржа б1аьргаш хьа Хеда Хеда Ильяс Аюбов — Salambek. Асхаб Вахарагов Хаза 1аьржа б1аьргаш хьа Лейла Исраилова Смотреть онлайн или скачать видео Сортировать по: Сауди — Хаза б1аьргаш M Ильяс Аюбов — Тешахьa хьо. Рамзан Ахмадов — 1аьржа буьса.\nАсхаб Вахарагов-хаза 1аьржа б1аьргаш хьа eva Смотреть онлайн или скачать видео Сортировать по: Сулумбек Тазабаев — 1аьржа б1аьргаш New [M9].\nИслам Хариханов — 1аьржа б1аьргаш M Фатима Кагерманова — Хьан хаза б1аьргаш Б1аьргал Макка Сагаипова — Б1аьргаш хьа. Ильяс Аюбов — Д1а яхна Жималла. Тимур Бисултанов — 1аьржа б1аьргаш M Сауди — Хаза б1аьргаш M Лариса Садулаева — Сийна б1аьргаш.\nСельмурзаев Сайд-Магомед — Баьццара б1аьргаш. Мага Абубакаров — Хаза б1аьргаш new Тамара Дадашева — 1аьржа б1аьргаш. Ислам Гелгоев — 1аьржа лулахо M Асхаб Б1кьргаш — Диц дийр ду хьаза б1аьргаш хьа.\nИслам Хантемиров — 1аьржа б1аьргаш. Gfgfg — 1аьржа Б1аьргаш — Ислам Хариханов.\nАсхаб Вахарагов — Хаза 1аьржа б1аьргаш хьа New Асхаб Вахарагов хаза 1аьржа б1аьргаш концерт хьа Хеда Хеда Шоип — Б1аьргаш вай доьлху. Ищите, смотрите, скачивайте видео — все это бесплатно и на большой скорости. Асхаб Вахарагов — Хьан б1аьргаш хаз делла со 1еха велла.\nYB — Б1аьргаш гайта New [M95]. Хьан б1аьргаш хазделла со 1еха вела — Асхьаб Вахарагов. Пожалуйста, поддержите проект лайком или плюсом!\nСкачать песню Хаза 1аьржа б1аьргаш хьа – слушать музыку онлайн на Зайцев нет\nАсхаб Вахарагов хаза 1аьржа б1аьргаш хьа Хеда Хеда Асхаб Вахарагов Хьан б1ьргаш хаз делла со 1еха велла Chechen music 95 Ансамбль «Нохчо» — 1аьржа б1аьргаш M Результаты поиска можно сортировать, что упрощает поиск нужного видео. Айза Дадаева — Эсала б1аьргаш New [M95]. Ильяс Аюбов — Salambek. Ильяс Аюбов — Хаь хьо.\nИльяс Аюбов — 1аьржа б1аьргаш. Асхаб Вахарагов Хаза 1аьржа б1аьргаш хьа Лейла Исраилова Все MP3 треки бесплатные на нашем сайте. Рамзан Ахмадов — 1аьржа буьса.\nХаза 1аьржа б1аьргаш хьа супер новинка ХИТ Амина


Соьлжа-ГIалахь полицино лаьцна латточу 14 шо долчу йоIан нанас гIо дехна Кадыровга\n14 долчу Сейидова Жасминин нанас Гюльнарас видеокхайкхам хьажийна Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнга Кадыров Рамзане. Зудчо доьху шен йоI маьршайоккхуш гIодар. И дехар шен агIоне хIоттийна Телеграмерчу 1ADAT канало.\nСейидова Гюльнарас дийцарехь, цуьнан йоI ядийна – иза дIайигна Соьлжа-ГIаларчу Октябран кIоштарчу полицин белхахоша, амма ца дитина иза лацаран хьокъехь цхьа а кехат, лаьцна латтайо 2020-чу шеран ГIадужу-беттан 13-чохь дуьйна.\nЗудчо бахарехь, Октябран кIоштарчу полицин бехктакхаман декъан куьйгалхочуьнца Анзорца а, полицин буьйранчин гIовсаца Сулиманца а – фамилеш ца евза цунна – цхьаьнакхетта иза, шен йоI Жасмина лаьцна ши де даьлча. Цара кхерамаш тесна цунна, дихкина адвокат лаца а. Амма дош делла йоI Керла Шо тIекхачале мукъаяккха.\nКерла Шо чекдаьлча полисхоша жоп доцуш йитина шайга Сейидовас етта телефон, цара дезаденош дахккале аьлла хилла цуьнга шайна тIе ма лела.\nПолисхоша шега, ша царна тIеяхна йолуш, хаьттира, боху Сейидова Гульнарас, "хьо кхеттий чIир хIун ю?" аьлла. Цо доьху Кадыровга шен бер дIахецийтар, ткъа нагахь шайн доьзал лурбоьлла белахь, йоьIан метта ша лацар.\nХьалхо хаам баржийра Кавказ.Реалиин редакцино, 2020-чу шеран ГIадужу-беттан 13-чохь Соьлжа-ГIалахь лерина операци дIахьош 4 стаг вийна хиларх лаьцна. Iедало уьш тIемалой бара, боху. Оцу тIемасадалерехь велла Iедалан ши белхахо, цхьаъ лазийна.\n14 шо долу дагестанхо Сейидова Жасмина вийначу цхьана тIемалочун шолгIа зуда хилла, цо даредина ша нохчийн тIемалошца хилла хилар, аьлла дара полицино журналистийн хаттарна делла жоп.\n2020-чу шеран ГIадужу-беттан 13-чохь Соьлжа-ГIалахь байъинчу нехан декъеш коше дерзо дIаделира Iедало.


Ромене — Википеди\n46°30′10″ къ. ш. 5°04′04″ м. д.HGЯOL\n48,9 квадратан километр\n▲1687 стаг (2018 шеран 1 январь)\nРомене (фр. Romenay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, Луара а. Дозанашца йу Кюрсья-Донгалон, Сен-Тривье-де-Курт, Сермуайе, Верну, Вескур, Ла-Шапель-Текль, Ла-Женет, Монпонт-ан-Бресс, Ратенель. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ромене&oldid=5182039»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 02:45.


Анализ а, Комментареш а, Дечкен-бутт 01, 2013\nШинари-де 1 Дечкен-бутт 2013\nДечкен-бутт 01, 2013\nШаро иэсехь йитина берчаш\nШо доьрзуш, иза терахьашка диллар, дустар, хилларг-лелларг, эсан тΙорказ чу дΙахьажадарал хьалха жамΙе диллар юкъара хΙума ду кху дуьненан. Шеран дохаллехь дуккха а хьехийначу хиламех коьртанаш биса боьгIна бу вайн иэсехь. Уьш дагахь совцаро таро ло вайна, адамашна, кхана селханчул дика хила, девллачу гΙалатех лар а луш, кхидIа замане гIулчаш яха.\nГIуран-бутт 27, 2012\nОьрсийчохь кавказхошна низаман хьукматаша, кхелийн биста кхаччалц, гатто латтайо. Бале ду дехьа-сехьа бовла а, кхечу нехан могIара адамаш шаьш лара а. Муха ду къаьмнаш къесторца хьал Европехь? Хала дуй, масала, нохчочунна Iедалца а, бухарчу къаьмнашца а юкъаметтигаш лелон? Оцу хаттарна жоьпаш лехира Маршо Радионо.\nГIуран-бутт 26, 2012\nБавддин Везаш: "Cан безам, сан лазам - Нохчийчоь"\nМаршо Радионо хазахетарца довзуьйту ладогΙархошна вайнахалахь хьекъалца, похΙмаллица билгалбевлла нах. Къаьсттина хазахета тхуна ишттанаш ДегΙастанал арахаьа, дуьне ма-дду баьржинчу нохчашлахь а карийча. Даймохк бΙаьрга байна вацахь а, цунна лерина дохку шен суьрташ Урдунерчу говзанчас Бавддин НаΙима.\nIиса-Пайхамар вина де даздеш ю Европа\nΙиса-Пайхамар вина де билгалдоккхуш ю кху деношкахь Европа а, Ιаьмерка а. Европерчу славянийн, немцойн, ингалсхойн, францойн, скандинавахойн мехкашкахь муха дΙахьо дезде зийра Маршо Радионо\nКерлачу Шарна кечлуш ду бераш а, ...полици а\nКерла шо ду Юлианан рузма лелочу дуьненна тΙекхочуш. ТΙаьххьарчу хенахь маьΙ-маьΙнехь бусулба къаьмнашлахь яьржина лела Керла шо даздар керста гΙиллакх ду, иза даздойла дац бусулбанийн боху ойла. Амма хΙуъа а, мухха а делахь а, Нохчийчохь Керла шо даздар тΙкъадео цигарчу Ιедало.\nГIуран-бутт 24, 2012\nОьрсийчоьнан президентан цΙарх Нохчийчохь адамийн бакъонийн терго ечу векала Нухажиев Нурдис лецначу къилбаседа кавказхошца Оьрсийчоьнан кхелаша лелае харцонаш ялхош кехат дахьийтина пачхьалкхан Лакхарчу кхелан куьйгалхочуьнга Лебедев Вячеславе.\nГIуран-бутт 20, 2012\nФранцойн актера Депардьё Жирара, ша даймахках къаста воллу аьлла кехат а яздеш, шен паспорт дΙаделла Ιедале. Иштта йоьрзуш ю премьер-министра Эйро Жан Марка Депардьё, Ιедална ял ца яла, луларчу Бельге ваха охьахаар декъаза хΙума ду аларца иккхина скандал. Оцу юкъанна оьрсийн хаамийн гΙирсаша даржийна, Нохчийчоьнан администратор Кадыров Рамзан кийча ву Депардьёна тховкΙело яла аьлла.\nТIемалойн керла, ткъа Iедалийн шира леларан кеп\nКъилбаседа Кавказера тIемалоша шайн леларан кеп хийцина, ткъа цуьнан бахьана ницкъаллин структураша баьхна толамаш бу аьлла, дIахьедар дина кху деношкахь Оьрсийчоьнан кхерамазаллин кхеташонан куьйгалхочо Патрушев Николайс. Шен агIора чоьхьарчу гIуллакхийн министралло а далийна шаьш байинчу тIемалойн терахь. Амма Iедалан векалша дечу жамIашца догIуш дац бакъонашларъярхошна хетарг.\nГIуран-бутт 17, 2012\nБюджет – рогΙера «къаман къайле»\nНохчийчоьнан парламенто билгалъяьккхина тΙедогΙучу шина шеран бюджет. Финансийн министра Расуханов Ιусмана депутаташна бовзийтина Ιедалан каракхочур долчу ахчан а, ен йолчу харжийн а барамаш. ТΙедодогΙучу а, харже доьрзучу а ахчан терахьаш дуьстича, 2 миллиард сом гергга дефицит хΙутту бюджетехь. И хьал муьлхачу таронашца дΙанисдийр ду а дийцира финансийн министра.


Ассаламу Iалайкум! Лараме бусулба ваша, бакъалла дукху хIума хуьлу динех лаьцна деша вола велча, хатта дезаш, со воцург дукху хила тарло хьоьга йаз еш. Делахь, АллахIа диканца бекхам бойла хьуна, тхан хаттаршна жоп луш волчу.\nХьадисаш юкъахь карийна суна и цхьа хьадис, и нийса дуй хаа лууш вара со! Сайна гинарг, кхечуьнга хотту ас, мацам нийса олий-те аьлла. Цундела ахь сан хаттарна тIе тидам бахийтича, доккха совгIат хуьлу суна хьоьгара. И ас буха сиз хьаькхначух дика ца кхета со, маттаца далош санна со кхетар волуш язйан лур ярий хьоьга?\n«Пхьуьйра-ламаз диначул тIаьхьа къамелаш дар дика цахилар\n1748. Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «(Цкъа) тхо пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хьоьжуш Iийра. Буьйса юккъе гергга яханачул тIаьхьа, тхо долучу схьа а веана, тхоьца цхьаьна (пхьуьйра) ламаз дира цо. Цул тIаьхьа тхуна хутIба деша воьллачу цо элира: «Боккъалаъ, (биссиначу берриге) наха ламазаш дина, цул тIаьхьа дIа а бийшина уьш, ткъа шу, ламаз дIадоладалале, хьоьжуш (яьккхиначу оцу ерриге) хенахь хаддаза ламазехь лаьттина» (Бухари: 572, Муслим: 640)»\nХIара ахь далийна долу хьадисаш Имам Нававийн «Рийа́дус-со́лихьи́н» жайни тIера ду. И ахь буха сиз хьаькхна долу хьадис нийса ду, иза гочдинчо ма-аллара Бухарийс дийцина ду иза.\nТкъа вай цуьнан маьIна дан гIоьртар ду, хьадисехь деана долу дешнаш дийцина ца Iаш, хьуна кхета атта хилийта.\nЦкъа цхьана буьйсанна Пайхамар (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) дикка хьевелла хилла, буьйса юккъе йаххалц, пхьуьйра ламаз дан маьждиг чу схьа ца вогIуш. ТIаккха цхьаболу асхьабаш иза схьаваллалц цуьнга хьоьжуш собар деш маьждиг чохь Iийна хилла, пхьуьйра ламаз цуьнца жамаIатехь дархьама. Цхьадолчу хьадисашкахь царна набарш озийна хиллера аьлла а деана ду. ТIаккха ша́ маьждиге схьавеъча, цаьрца ламаз а дина, тIаккха аьлла цаьрга Пайхамара (Делера салават а, салам а хуьлда цунна): шу доцурш, кхиболу нах хьалххе шайн ламазаш а дина дIабуьйшина. Ткъа шу со схьаваллалц собар деш Iийна, пхьуьйра ламаз соьца жамаIатехь дархьама. Аш иштта оцу ламазе хьоьжуш собар деш яьккхина йолу хан Дала шуна ламаз деш яьккхича санна лорур ю. Ламаз даре хьоьжуш аш яьккхина йолу хан – шу ламаз деш долуш аш яьккхича санна лорур ду шуна иза Дала, цундела, цу ерриге хенахь аш ламаз дича санна ме́л лур бу шуна Дала, оцу хена чохь аш ламаз дина дацахь а.\nИштта и маьIна ду оцу хьадисан. Масала, ламаз хан хилале маьждиг чу вахана, ламаз даллалц ахь цу чохь хан яьккхича, цу хена чохь ахь ламаз дича санна ме́л бу хьуна. Ткъа ахь баккъалла а ламаз дахь – кхин а дукха мел бу хьуна.


Кхазакхийн Автономин Социалистически Советски Республика — Википеди\nКхазакхийн Автономин Социалистически Советски Республика\nКхазакхийн Автономин Социалистически Советски Республика (Кхазакхийн АССР, КазАССР, Казакстан) (кхазакх. Qazaq Aptonom Sotsijalistik Sovettik Respublikasь, Qazaƣьstan, кхазакх. Қазақ Автономиялы Социалистік Кеңестік Республикасы, Қазақстан) — кхазакхийн къоман автономи, РСФСРн юкъа йогӀуш хилла республика хӀинца Кхазакхстан.\n↑ Большая российская энциклопедия. — М.: «Большая российская энциклопедия», 2008. — Т. 12. — С. 389. — ISBN 978-5-85270-343-9\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кхазакхийн_Автономин_Социалистически_Советски_Республика&oldid=1814069»\nХӀокху агӀон тӀаьххьаралера хийцам: 2017, 5 июнь, 12:44.


3 ОЦ.Соединитель троса двойной (DUPLEX) ШТ.\n3 ОЦ.Соединитель троса двойной (DUPLEX) ШТ. (Фасовка 0.01 кг)\n7.54 руб 7.18 руб 6.84 руб 0 0.01 0.01 В корзине: 0 кг ( уп.)


Прондин — Википеди\n45°45′37″ къ. ш. 2°40′35″ м. д.HGЯOL\n30,91 квадратан километр\nПрондин (фр. Prondines) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Пюи-де-Дом. Дозанашца йу Бриффон, Систерн-ла-Форе, Жель, Ем-л'Еглиз, Пюи-Сен-Гюльмье, Сен-Илер-ле-Монж, Сованья, Тортбесс. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Прондин&oldid=5180168»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 01:00.


perpwinlutic 25.12.2018 25.12.2018 5 Comments on Мп3чувола хьаша чей мали г1орхьо макка сагаипова\nМакка Сагаипова - Чувола хьаша минусовка. Макка Сагаипова - Вай къасто ога минусовка. Макка Сагаипова - 1аьржа Б1аьргаш минусовка. Макка Сагаипова - Безамах Д1узна дог Минусовка. Макка Сагаипова - Минусовка Я твоя цветущая весна.\nСагаипова Макка - Чеченка Я. Слова, текст и перевод песни - Макка Сагаипова - Хьо цхьаъ ву са Бесплатное демонстрационное скачивание для пользователей предоставляется в ознакомительных целях. Макка Сагаипова - 1аьржа Б1аьргаш минусовка.\nМакка Сагаипова - Ма ала вай къаста деза. Главная Исполнители Чарты Обратная связь.\nДо 1аш волу и хаза к1ант, и мял хаза хета с - Красивый парень чеченский хит. Если не работает Плеер на сайте, установите последнюю версию браузера Google. Макка Сагаипова - Хьо цхьаъ ву са Сагаипова Макка - Лезгинка. Макка Сагаипова - Макка сагаипова.\nМакка Сагаипова - Макка Сагаипова Макка Сагаипова - Хьо цхьаъ ву са 4: Макка Сагаипова - Макка Сагаипова. Сагаипова - Макка-Хаза К1ант. Шайна везарг к1астура ву.\nСагаипова Макка - Безам самая лучшая. Макка сагаипова - Макка. Сагаипова Макка - Сина б1аьргаш Голубые глаза. Сагаипова - Макка-Хаза К1ант. Макка Сагаипова - Макка Люблю тебя. Хаза сюре вай хьура ю.\nМакка Сагаипова - Вай къасто ога минусовка. Сагаипова Макка - Хаза к1ант. Бесплатное демонстрационное скачивание для пользователей предоставляется в ознакомительных целях. Макка Сагаипова - Ма хьежа шийла. Макка Сагаипова - Хьо цхьаъ ву са 4:\nВиргиния к записи Мп3чувола хьаша чей мали г1орхьо макка сагаипова


Пон-ГӀеми — Википеди\n▼1459 стаг (2019 шеран 1 январь)\nПон-ГӀеми (фр. Pont-Remy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.\nДозанашца йу БелланкугӀ, КокегӀель, ОкугӀ-суьгӀ-Сомм, ЕгӀондель, Фонтен-суьгӀ-Сомм, ФгӀансьегӀ (Сомма), ЛьегӀкугӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Пон-ГӀеми&oldid=7831905»


БегӀшегӀ-ле-ПьегӀгӀ — Википеди\n48°23′06″ къ. ш. 1°33′13″ м. д.HGЯOL\n▼979 стаг (2019 шеран 1 январь)\nБегӀшегӀ-ле-ПьегӀгӀ (фр. Berchères-les-Pierres) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.\nДозанашца йу СоугӀс, Theuville[d], КогӀансез.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БегӀшегӀ-ле-ПьегӀгӀ&oldid=7813605»


Нохчийчуьра школаш дийнахь кхузза болх беш хила ца еза, аьлла Оьрсийчоьнан премьер-министра\nНохчийчу ша вахар жамIе дуьллуш, Оьрсийчоьнан премьер-министра Мишустин Михаила тидаме ехкина оцу махкахь дийнахь кхузза болх беш йолу школаш.\n"Бераш кхаа декъехь школе лелачу регионех ю цкъачунна Нохчийчоь. И проблема ма-хуьллу сиха дIаяккха еза, Оьрсийчоьнан кхечу субъекташкахь а санна. И гIуллакх цхьалхадаккха гIодеш ду Iедал", – аьлла хьаькамо вице-премьерашца дIаяьхьначу кхеташонехь.\nКавказ.Реалиино яздина ма-хиллара, берашна деша меттигаш ца тоарна ира лаьтта дийнахь кхаа декъехь бераш школашка лелар Къилбаседа Кавказехь. Диъ шо хьалха Iедало Iалашо кхайкхийра 136 школа йилла, доккхачу декъанна юьйцург яра ГIалгIайчоь, Нохчийчоь, Дагестан.\nНохчийчуьра школаш селхана а, тахана а\nШколаш яхкар дуккхаза а хьехийнехь а, Нохчийчохь кхуьуш ду дийнахь кхузза болх бан декхаре юьсучу школийн терахь. Масала, 2018-чу шарахь иштачех яра 73 школа, ткъа 2019-чохь – 83.\nМишустин Соьлжа-ГIала веъча, цунна хаийтира гIалахь 1224 берийн меттигна еш школа хилар. Иза Гезгмашин-беттан 1-чу дийнахь болх бан йолалур ю, яздо РИА "Новости" агенталло. Премьер-министра дегайовхо къадийра, и школа схьайиллича, дийнахь кхаа декъехь бераша школехь дешарца йолу проблема лахлург хиларх.\nЗазадоккху-баттахь Роспотребнадзоро Оьрсийчуьрчу школийн башхаллаш гойтуш хIоттийначу рейтингехь уггаре эшна хьал дара ГIалгIачуьрчу, Дагестанерчу, Нохчийчуьрчу школашкахь.


Абаза-26: ахачIвкви агвыгъаракви | Абаза Къраль\n> Library > ARTICLES > Абаза-26: ахачIвкви агвыгъаракви\nФевраль а 15 атшын Ставрополь апны ЧкIвынргIа йапхъахауа рфорум «Абаза – 26: ахачIвкви агвыгъаракви» акIвшатI. Афорум адызгалыз, йакIвзыршаз Ставрополь край абазаква руагIахъа культура автономия «Абаза» ракIвпI. Ауи анхара йалан Ставрополь аунашвахъцIарта агIащтийыгIвчва, адиннкъвгагIвчва, апхьахьаква, ажвлара уыснкъвгагIвчва, Нарцана йгьи Къарча-Черкес Республика ргIащтийыгIвчва гвыпква.\nАфорум Ставрополь край йтабзазауа абазаква р-НКА аунашвачпагIв Чагва Армида Хзыр йпхIа йгIахъылтIытI. Ауи йшылхIвазла, ажвлара ашвъаква асквш 2012 август мыз агIан хабзала йдрыбагъьан угIа 5000-гIв райхIа йнадзауата Ставрополь край йтабзазауа абазаква аднакIылтI. Ажвлара уыс хъадата рпахь йдыргылуа абазаква рыбызшва, ркультура, рхабзаква, рцIасква ргIащаквыжьра акIвпI. ХIуагIахъа руачIвы злащаквгылу йгIадзынгылуа абанпараква ракIвпI, ауи ахIатырла «Абаза» жвлара нархара хъадата йырпхьадзауата асабикви чкIвынргIи йрыдынхалитI.\nУадыргIвана ажвлара гIаншищтара йцIуа ацымызкI руацIа нхарата йакIвдыршаз йауацIыхта йаквчважватI. Ставрополь апны абаза бызшва ззырдыруа акласс шгIахъыртIыз рхIватI – мтшашипхьадза асабиква Петова Анфиса дрыдынхалитI. МагIны ду амапI знархараква щардата ажвлара йгIандыршаз аинтернет портал: Джьандар А. йгIацIищтыз «Абаза-урышв айчважвага» тарцIатI, акультура, атурых, афольклор, ауагIахъа фачIвква агьиква йырзынарху ахъвква амапI, ажвлара анхара гIазырбауа авидеоматериалква, асуратква тапI.\nСтаврополь авузква рпны йапхьауа чкIвынргIа йазалху атемаквала йгIачважватI: дресс-код ауысла, интернет апны этикет ауысла, кIавкIаз гIахIвраква рпны аэтикет ауысла, датшагьи.\nАфорум апны йызлачважваз ауысква йрыуапI акрай ауацIа йъанымгIалуа ашIыпIаква рпны лезгинка агIахIвра акIвдмыршаланыс, аурышвкви анахьанат ауагIахъакви амакIыра гIарбжьамшваланыс. КМВ апны абазаква руагIахъа культура автономия «Абазашта» ргIащтийыгIв ЧвзыкIьа Радик йшипхьадзауала, арат ауысква йгьугIахъа уысым, амакIыра гIалазгауа, хIваспатыхла йайсуа ачкIвынчва чвгьахагIвыпI. Ауат ауысква алзыргара атахъу ахабзахчагIвчва ракIвапI. Ауаса ачкIвынчваква лезгинка йгIахIвуата акробатика ъазара гIадырбузтын ауи гвымхаракIгьи гьгIанырщтуам. Джьмакъвыл Бэла ари ауыс далачважвауата йгIалгвалашвахтI Лондон апны йгIважвижвабахауа апхын Олимпиада акIвшауата хIкъраль рыхьызла йапхъахауа аххьапщ медалькI гIатызгаз КIавкIаз йауу ачемпионква лезгинка йгIахIвуа йаналага зымгIвагьи дута напIы йшырзасуаз.\nАфорум анхара а-Дуней абаза-апсуа адкIылара «Алашара» ргIащтийыгIвчвагьи алан: ауи авице-президент Ажьи Зауыр, адкIылара ахъвшараква рунашвачпагIвчва. Ажьи Зауыр «Алашара» адкIылара а-Президент йыхьызла дхIвахIвын йцIыхъвахауа агIамта ауацIа нхарата йакIвдыршауа далачважватI.\nАхъвлапын алгауата афорум йалакваз зымгIвагьи Къарча-Черкес Республика акъральыгIва абаза театр йадыргалыз аспектакль «Хьапщ сагIындакъ» йапшытI, Къарча-Черкес Республикала гIатгара зму артист Напщ Аминат лыршIыйара тшахадыргIвазатI.\nИнформацияли рхъвыхрали «Алашара» ахъвшара.


Савченко дIахецар доьхуш Путине кехат яздина Войновича\nЧиллан-бутт 26, 2015\nОьрсийчоьнан президенте Путин Владимире Украинин эскархо Савченко Надежда дIахеца аьлла кехат яздина вевзаш волчу Оьрсийчура яздархочо Войнович Владимира. Войновичана хетарехь, дуьненаюкъаралло ГIирма дIалацар а, Донбассехь тIом баккхар а диц а деш, вуно чолхе реакци йийр ю и зуда лахь. «Юха а хьйн а, Оьрсийчоьнан а сий а ца дойуш, ма ялийта и доьналла долу майра зуда», - аьлла яздина шен кехат тIехь Войновича.


27 Февраля, 2021, 21:08:54\nАвтор Тема: Откуда берутся страхи? И как с ними бороться? (Прочитано 124638 раз)


Шаурмах 19 стагана дIовш даьлла Нохчийчохь\nШинариндинахь дарбан хIусаме кхачийна дIовш даьлла 19 стаг. Соьлж-ГIаларчу инфекцийн дарбанан хIусамера лоьраш бинчу талламца, къастина цара массара а цхьана меттехь шаурма йиъна хилар. Дарбанан хIусаме охьабехкинчарна юкъахь ду 7 бер. Дарбан хIусаман векало даре дира цаьрна дIовш шаурмах даьлла хилар а.\nЛор: «Кхаьчна уьш тхо долчу. Тхуна ца хаьа цара мичахь йиъна шаурма. Цаьрга хатта деза иза».\nШаурмаш а, бургерш а олий тIе йоза а яздой кегий ларёкаш Нохчийчохь йоцуш меттиг яц. Соьлж-ГIалахь уьш жигара схьайоьллуш ю. Доккхачу декъана цигахь болх беш хуьлу Азера баьхкина белхахой.\nЦхьана стагана чохь дIасахьовза меттиг йоцучохь 3-4 белхахо хуьлу болх беш. Чухьаьжча а гуш хуьлу цIаналлийца гергарло церан кIезиг хуьлуш хилар. Исаева Липа дуккха а хан ю кхача кечбеш болх беш йолу. Цо а билгалдоккху шаурмаш юхкучу меттигашна Нохчийчохь чIогIа паргIато елла хилар.\nИсаева: «ТIаьхьарчу хенахь шаурмаш юхку ларёкаш массанхьа схьайоьллуш ю. Царна бакъо а ло уьш хIитто. Шаурмаш муха еш ю а ца хаьа. И жижиг тIехь латта а дой, дIадохка кадолу церан. Шайн лаьттина сурсат дIадахийта хаьа царна. Коьртачу декъана бераша а, баккхийчара а дIаоьцу иза».\nШаурмаш юхку меттигаш ишколашна а, берийн бошмашна а, нах дукха гуллучу меттигашна уллехь хуьлу. Тамашийна дерг ду хIинццалц нахана царех дIовш даьлла ца хилар, бохуш кхин дIа а дуьйцу Исаева Липас.\nИсаева: «И нах могуш буйла а ца хаьа вайна. «Беркатехь» ларекаш ю дIахIиттина. Арахь цIанъеш ю цара картол а, хох а. ДIовш ца даьлча долий тIаккха? Соьга хаьттича оцу балхана тIаьхьа а ваьлла хьажа везаш вара-кх».\nШаурмаш а, бургерш а юьхку кхин цхьа кхачанан чоь а йиллина Соьлж-ГIалахь. Селхана цуьнах дIовш даьлла нах дарбан хIусаме бигинчу хенахь Путинан проспектехь схьайиллира кхин цхьа цу тайпа кафе. Цуьнан долахо ву Оьрсийчохь вевзаш волу Тимати олу йишлакхархо. Иза схьаеллар хилира леррина далийначу эскаро и меттиг гоне а лаьцна. Иза динера зулам ца хилийта.\nКестта "Тиматин бургерш" юур ю Соьлж-ГIалахь


Нохчийчуьра министр: "Цхьа а буьйса а ца хилла, цхьаммо а цхьанне а тоьпаш а ца тоьхна»\nТовбеца-бутт 10, 2017\nНовая газето зорбане баьккхина хаам бух боцуш хета Нохчийчуьрча Iедалша.\nНохчийчуьра министр: "Цхьа а буьйса а ца хилла. Цхьаммо а цхьанне тоьпаш а ца тоьхна».\nКхушеран Дечкен-баттахь 26-чохь буса иттаннаш нах байина Нохчийчохь. Церан терахь хила мегаш ду 56 стаг. Биллггала хууш ду царах 27 стаг вийна хилар. Иштта хаам беш артикл зjрбане яьккхина Товбеца-беттан 9-чу дийнахm «Новая газето».\nЦо зорбане яьхна 27 стеган цIераш. Новая газето дийцарехь, и нах лецна хилла тайп-тайпанчу Нохчийчуьрчу кIошташкахь, стохка ГIура-баттахь Соьлж-ГIалахь полисхошна тIелатар динчул тIаьхьа.\nГазетехь болчу хаамца, цу нахе бехк кховдийна ца хилла, лецна хиларна протоколаш хIиттийна а ца хилла, цуьнан метта уьш чубоьхкина хилла лецнарш латто кечйина йоцучу полицин декъашкахь йолчу цхьацца чоьнашна а, гIишлошна бухахь йолчу меттигашна а.\nШайн информаци бух болуш хилар чIагIдеш Оьрсийчоьнан Талламан комитетан Нохчийчоьнехула йолчу урхаллера а, Нохчийчоьнан куьйгалхочун администрацера а ши хьаст доллушехь, шайн аьтто бац и нах байина хилар чIагIда, шаьш доьхург таллам бар ду боху Новая газето.\nТIаьхьо кIирандийнахь Оьрсийчуьрчу омбудсмено Москалькова Татьянас хаам бира, Нохчийчохь адамаш дайина аьлла Новая газетера кехат кхачарца ша иза талла аьлла дехар дина талламан комитете аьлла. Цу комитетан белхахоша таллам болийна амма иза дукха меллаша дIахьош бу бохуш яра омбудсмен.\nМоскальковас дийцарехь, Нохчийчохь таллам а, кхел а ца еш байина бохучу нехан цIераш цо дIаелла Оьрсийчоьнан президенте Путин Владимире а. Карарчу хенахь шегахь болчу хаамашца, талламан дуьххьарлерчу жамIашца Новая газетан артиклехь буьйцучерах ши стаг вехаш ца хилла Нохчийчоьнан территори тIехь бохуш чIагIдо омбудсмено.\nНовая газето билгалдаккхарехь, шаьш буйцучу нахах хилларг хIун ду ца хаьа церан гергарчарна. Газето яздарехь, Iедалшка шайн стагах хилларг хIун ду аьлла нах бахча, царна луш долу жоп хуьлу «уьш Шемахь хила мега», «шаьш ларбан беза шайн гергарнаш» олий.\nМухха далахь а, Новая газето зорбане баьккхина хаам бух боцуш хета Нохчийчуьрча Iедалша.\nИштта Нохчийчоьнан къаьмнийн политикехула а, арахьарчу уьйрашкахула а, зорбанан а, информацин а министро Умаров Джамбулата боху, Новая газетехь зорбане яьллачу артиклан авторо Милашина Еленас дуьйцург бакъцахилар гайта и хаам а толлур болуш бу.\nУмаров: "И цо багарбина болу ирс доцу нах.. иза дерриг а толлур долуш ду. Цара и дерриг динчул (дийцинчул) тIаьхьа тхо таллам бан безаш хуьлу. Федаралан а, арахьара а, чоьхьара а, журналистийн а и талламаш беш бу. Кхузахь берш хуьлу, лерринчу сервисийн а, МВД а куьйгалхошна тIера дIаболийна адамийн бакъонаш ларъярна терго йеш йолчу Москалькована тIекхаччалц".\nНохчийчохь болх беш Талламан комитет ю боху Умаровс, дIоггара цхьангехь а безам боцуш йолу.\nУмаров: "Тхо долчехь болх беш ю Оьрсийчоьнан Талламан комитет, ас тоьшалла до, цхьангехь а дIоггара безам болуш йоцу. Ткъа и орган цхьанге а озабезаме цахиларца ша гойьуш болх беш ю, кху тIаьхьарчу шерашкахь цо иза гайтина ма хиллара".\nУмаровс дийцарехь, Новая газето хилла бохуш яздинарг баккъалла а хилла дац. Мел лело мегар и демагоги бохуш, хоьтту цо.\nУмаров: "Цхьа а буьйса а ца хилла. Цхьаммо а цхьанне а тоьпаш а ца тоьхна. Цхьаммо а цхьа а цхьанха а чу а ца воьллина, цхьанна а гатто а ца йина. Мелла лело мегар ду и демагоги?.."\nБуса хиллачу тIематасадаларо лецарш марсадохуш ду\nСоьлж-ГIалахь тIелатар динчу тобан хьалханча билгалвьалла\n4 вийна, 2 лазийна Соьлж-ГIалахь полисхошна тIелеттачех (видео, аудио)\nГIаттамхойн гергарнаш лаьцна кхобу Нохчийчоьнан Iедало\nПригороднерчу бахархоша махкахбахар доьху Бахарчиевн гергарнаш\nНохчийчуьрчу Iедало маьршабаьхна гIаттамхойн гергарнаш\nАлаудинов балхара дIаваккхар харцдина Кадыровс\nНухажиев юха а хаьржина Нохчийчоьнан омбудсмен\nИнарла Алаудинов Апти дIаваьккхина балхара


1821 шеран 30 октябрь (11 ноябрь)\nМариински мискачеран дарбанцӀа[d], Москох, Российн импери[…]\n1881 шеран 28 январь (9 февраль)[…] (59 шо)\nВеллачул тӀаьхьа Достоевски къобал вира оьрсийн литературин классик а, дуьненан маӀна долу уггаре дикачех цхьаъ романист а ву аьлла, лору персонализман хьалхара векал Россехь. Оьрсийн яздархочун кхолларалло Ӏаткъам бира дуьненан литературин, масала Нобелан литературера совгӀатан лауреатийн цхьа могӀа кхоллараллин, философийн Ницше Фридрихан а, Сартр Жан-Полан а, ткъа кхин а экзистенциализм а, фрейдизм а когахӀоттаран.\nСхьавалар. Жималлин шераш (1821—1837)Нисйе\nКоьрта йаззам: ДостоевскигӀар\nДа — Михаил Андреевич\nЯздархочун нана — Мария Фёдоровна\nШех лаьцна цӀена хаамаш болу дуьххьарлера Достоевски, яздархочун да, Достоевски Михаил Андреевич ву. Карийначу документашца, Достоевски Михаил вина 1789 шарахь Войтовцы эвлахь, 1802 шарахь дӀахӀоьттира син-мехаллин семинаре Шаргородера Николайн килсахь. 1809 шеран августехь Александр I омар делира Императоран медикан-хирургин академин билгалваккха кхин тӀе 120 стаг син-мехаллин академешкара а, семинарешкара а. Достоевски Михаила экзаменаш дика дӀаелира, 1809 шеран 14 октябрехь академин Москохан декъан Ӏедалан медицинин декъан кхиорхошна юкъавахара. 1812 шеран Даймехкан тӀом болуш 4-гӀа классан студент Достоевски хьалха хьажийра «цомгашнаш а, чевнаш йинарш лело», ткъа тӀаьхьа тифан уьнца тӀом бира. 1813 шеран 5 августехь цунах Бородинон гӀашлойн полкан 1 декъан дарбанча хилира, 1816 шеран 5 августехь цунна делира штаб-дарбанчин дарж.\nЛазари Анджей де. В кругу Федора Достоевского. Почвенничество = W kręgu Fiodora Dostojewskiego. Poczwinnictwo. — М.: Наука, 2004. — 207 с. — ISBN 5-02-033377-8. Архиван копи 8 мартехь 2016 дуьйна Wayback Machine тӀехь\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Достоевски,_Фёдор_Михайлович&oldid=6102391»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 1 июль 20:46


Инфоурок › Родная литература ›Конспекты›Конспект урока на тему "Коран ангали"( 3 класс)\nТема : «Коран ангали» Ж. Махмаев.\n1алашо: Ж. Махмаевн дийцар « Коран ангали» довзийтар. Нийса а ,кхеташ а , шера а дийцаран тексташ еша 1амор. Ойлаяр ,хьекъал , къамел кхиор.\nБилгалбаьхнакхиамаш: берашна 1емар думеллашаешарна т1ера ч1ог1а ешаре е боьрзушдийцарантексташеша. Берашна 1емар дутекстанчулацамахкхета, хьехархочун т1едилларца къастошеша. Берашнахуурдувонигца дан ,дикачухкхета.\n1 . Ц1ера болхталлар.\nБераша д1адоьшу Хь. Саракаевн «Тхойшиннаэсийдажолаьа « ц1е йолчудийцаран 2- г1а дакъа.\nБерашадехкинасуьрташталларХьехархочо х1ораннан суртхьа а оьцушвукхарна т1едуьллу суьртана к1айдарг кара а йина д1аешар.\nДог1а дог1у, дог1а дог1у,\n-Д1аеша ч1ог1а цхьанаэшарехь\n-Стенах лаьцна ю стихотворени? (Дог1анах)\n-Х1ун до бераша?\n-Муьлхадийцардувайнатахана 1амо билгалдаьккхина? («Коран ангали»)\n-Мила вуцуьнан автор? (Ж. Махмаев)\n-Х1ун болхбийрбуаша и дийцар дика 1амийта? Х1ун кхиамашхирбуаьллахеташуна? Х1оттае план.\n-Вайнатаханадевзарду Ж. Махмаевн « Коран ангали» ц1е йолудийцар. Шуна 1емар дунийса а ,кхеташ а дийцарантексташеша.\nа) Хьехархочо д1адоьшу Ж. Махмаевн «Коран ангали» ц1е йолудийцар.\nБода лоллуш, серло ели.\nПолла г1оттуш, т1емабели,\n(Байташт1ехь дуьйцургкхочушдобераша: голашт1е хевшина1а,кортош охьа а дахийтина, б1аьргаш хьекхош, самадовлу, меттахъхьоь, зезагсанна, леста, техка и. д1. кх.)\n6. Керла тема кхинд1а а хьехар.\nа) Берашацхьанаэшарехьмеллашаозацамассарацхьана д1адоьшу Ж. Махмаевн «Коран ангали» ц1е йолудийцар.\nаь)Берашацхьанаэшарехь ч1огачу озацамассарацхьана д1адоьшу Ж. Махмаевн «Коран ангали» ц1е йолудийцар.\nб)Берашацхьанаэшарехь ч1ог1ачу озацамассарацхьана д1адоьшу Ж. Махмаевн «Коран ангали» ц1е йолу дийцар.т1адам болчохьсоцунга а ешкхетош.\nв) Чулацамахкъамел дар.\n-Муха дуьйхиракоранангали? Д1аеша и меттиг.\n-Коран ангалийдохийначошегара х1ун ледарлоялийтира? (Цошакордохийнацахууаьлла д1а цаэлира)\n-Иза муха к1ант ву? (Ледара)\n-Аша х1ун дийр дара шайгараишттанигдаьлча? Берий жоьпаш.\n-Х1ун хьоьхуцудийцаро? Къастадежоп.\nЛедарама хила боху\n-Шайнахазъеллачу к1айдаргана суртдилла.\n-Муха яра вайн план ?Берийнжоьпаш.\n-Х1ун дан ницкъкхечишун?\n-Мила вуцьнан автор?\n-Муьлханигхеташунауггаре хаза ?\n9. Ц1ахь банболхбалар.\nШера д1адеша Ж. Махмаевн «Коран ангали» дийцар.\nХазъеллачу к1айдаргана суртдилла.\nНомер материала: ДБ-1376642


Верси 2016, 7 март, 18:22\n20 байт дӀайаьккхина , 6 шо хьалха\nclean up, replaced: шаран → шеран (8) using AWB\nВерси 2015, 8 январь, 16:50 (нисйе)\nВерси 2016, 7 март, 18:22 (нисйе) (цаоьшу)\n(clean up, replaced: шаран → шеран (8) using AWB)\n== Оцу динахь хилларг ==\n* Хьайиллира [[Соьлжа-ГӀала]]н паччалкхан цирк ([[1976 шо|1976 шараншеран]] [[18 февраль]])\n* [[Жумалаева, Лула Изнауровна]] ([[1960 шо|1960 шараншеран]] [[18 февраль]]) — яздархо, поэтесса, публицист, гочдархо, «Нана» журнал кхоьллинарг а, куьйгалхо а, Нохчийн Республикан яздархойн Союзан декъашхо а, Нохчийн Республикан культуран Сийлахь белхало, Нохчийн Республикан Сийлахь журналист, Российн журналистийн Союзан декъашхо, Нохчийн Республикан журналистийн Союзан куьйгалхон декъашхо, ПЕН-клубан декъашхо.\n* [[Микеланджело]] ([[1475 шо|1475 шараншеран]] [[6 март]] — [[1564 шо|1564 шараншеран]] [[18 февраль]]) — гӀарвелла [[Итали]]н скульптор, художник, архитектор, поэт, философ. Дендалар хенахь хилла гӀарвелла говзанча.\n* [[Тамерлан]] ([[1336 шо|1336 шараншеран]] [[9 апрель]] — [[1405 шо|1405 шараншеран]] [[18 февраль]]) — Азин а, Кавказан а, Российн а исторехь доккху дакъа лаьцна Юккъерачу Азера даккхархо, гӀарваьлла баьчча, 1370 шо дуьйна эмир. Самаркандехь коьрта гӀала йолу Тимуридан империн а, династин а бухбиллинарг.\n* [[Лютер, Мартин]] ([[1483 шо|1483 шараншеран]] [[10 ноябрь]] — [[1546 шо|1546 шараншеран]] [[18 февраль]]) — керста динан Ӏилманхо, Реформаци дӀайолинарг, Библи немцойн матта яккхинарг.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/wiki/Белхан:Версеш_юстар/1050219»


Политикан репрессеш лайначу нехан де дагалоцуш, хьалхара юкъараллан мемориал схьайоьллур ю тахана, ГIадужу-беттан 30-чу дийнахь, Москох. «ГIайгIанан пен» олу и хIоллам хIоттош бу Академикан Сахаровн а, «Садовое кольцо» а некъаш вовшахкхеттачехь.\nШозза тIекъалдина цIанан локхалла йолу монумент хир ю масийтта арканах лаьтташ. Цуьнан пенашна тIехь тайп-тайпанчу меттанашкахь яздина ду «Диц ма де». ХIолламна гонах йолчу территорина тIехь охьадехкина ду ГУЛАГ-ан хиллачу лагершкара а, набахтешкара а деана тIулгаш.\nХIоллам схьабоьллуш дакъалаца дагахь ву Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир.\nСоветан заманахь хиллачу диссидентех а, политикан тутмакхаш хиллачу нахах а лаьттачу тобано ша дуьхьал хилар хаийтина и хIоллам Москох хIотторна. Царна хетарехь, монумент схьаеллар шен хеннахь а дац, сийсаза а ду.\n«Iедалан шалхонаш къобул яр оьзда доцу хIума ду», -- яздина Советан пачхьалкхехь демократин боламан хиллачу декъашхоша Каспаров.ру. сайта тIехь зорбане баьллачу кхайкхамехь.