Мцхета-Мтианети — Википеди\nМцхета-Мтианети (наггахь Мцхета-Мтианетия; гуьрж. მცხეთა-მთიანეთი mcxeta-mtianeti; гуьрж. მცხეთა-მთიანეთის მხარე mcxeta-mtianetis mxare) — Гуьржийчоьнан хӀинцалера административан мохк. Коьрта а йойккха гӀала а — Мцхета.\n42°17′ къ. ш. 44°45′ м. д.HGЯOL\nМцхета (7940 стаг, 2014 стаг), Душети (6167 стаг).\n93 897 стаг (2018)\nгуьржий 94,5 %\nазербайджанаш 2,4 %\nхӀирий 1,4 %\nДӀалоцу Гуьржийчоьнан масийтта историн мехкаш: Эрцо-Тианети, Мтиулети, Хеви, Пхейн-Мохк, Пшави, Чоьхьара Картли малхбалехьара дакъа а. Мехкан цхьадолу дакъа Къилба ХӀирийчоьно контроль еш ду.\nКоьрта Кавказан дукъо мохк боькъу шена декъе, къелбаседа а, къилба а. И ши дакъа хотталуш ду ЖӀарин дукъ долччехь. Кавказан дукъан къилбаседа басахь ду Казбеган муниципалитетан дукха долу дакъа а, Душетин муниципалитетан жимах дакъа а.\n1801 шарахь Россех дӀа кхетачу хенахь Мцхета-Мтианети мохк Картли-Кахетин пачхьалкхан юкъа богӀуш бара.\n1840 шерахь хӀара мохк Гуьржийн-Имеретин губерни юкъа тоьхна, ткъа 1846 шерахь, и губерни дӀаяьккхиначул тӀехьа, Кутаиссин губернин юкъа. Оцу хенахь мехкан юкъахь яра Горин, Тушино-пшаво-пхьейн уездаш, цул совнах Горийн, Тифлисин уездийн дакъанаш а. ТӀехьо уездийн дозанаш хийцаделира.\nМцхета-Мтианети юкъахь ю 4 муниципалитет (2006 шо кхаччалц— кӀошташ). 2016 тӀера 2018 шш. къаччалц Мцхета гӀалина муниципалитет статус елира (мехкан муьтӀахь йолу гӀала яра).\nДушетин муниципалитет 2982 33 636 25 659 26 128 Душети гӀ.\nКазбегин муниципалитет 1082 5261 3795 3818 Степанцминда гӀкэ\nМцхетин муниципалитет 806 64 829 55 651 53 944 Мцхета гӀ.\nТианетин муниципалитет 906 14 014 9468 10 007 Тианети гӀкэ\nерриге 5776 117 740 94 573 93 897 Мцхета гӀ.\nАхалгорин муниципалитет — Къилба ХӀирийчоьно дола деш ю Ленингорин кӀошт санна лоруш ю, Ахалгори (Ленингори) гӀкэ цани.\nГӀаланаш: Мцхета (7940 стаг, 2014 шарахь), Душети (6167 стаг).\nГӀалин кепара эвланаш: Тианети (2479 стаг, 2014 шарахь), Жинвали (1828 стаг), Степанцминда (1326 стаг.), Пасанаури (1148 стаг), Сиони (371 стаг).\nмассо 94 573 100,00 %\nГуьржий 89 343 94,47 %\nАзербайджанаш 2316 2,45 %\nХӀирий 1327 1,40 %\nАссирийш 709 0,75 %\nЭрмалой 291 0,31 %\nОьрсий 252 0,27 %\nУкраинаш 80 0,08 %\nЕзидаш 61 0,06 %\nЖелтой 55 0,06 %\nкхиберш 139 0,15 %\n2018 шеран 1 январехь ларарца махкахь 93 897 бахархой бу, 2014 шеран 1 январехь — 108 800 бахархой (Ахалгорин кӀошт ца лоруш (Къилба ХӀирийчоь Ленингорин кӀошт).\n2014 шарахь ларарца махкахь бахархой 94 573 стаг.\n2002 шарахь гуьржаш дола деш долу декъана бахархой ларарца, 125 443 стаг вара (пачхьалкхан бахархойх 2,9 %), Ахалгорин кӀошт цани (Къилба ХӀирийчоь Ленингорин кӀошт); йоцуш — 117 740 стаг. 2008 шеран 1 январехь ларарца — 118,1 эзар стаг (Ахалгорин кӀошт (Къилба ХӀирийчоь Ленингорин кӀошт ца лоруш) — 97,6 эзар стаг). 2009 шеран 1 январехь (Ахалгорин кӀошт ( Къилба ХӀирийчоь Ленингорин кӀошт ца лоруш) — 97,6 эзар стаг\nМцхета-Мтианети мехкан дукхахаболу бахархой гуьржий бу, цера массийта этнографин тобанаш ю. Къилбехьа бу картлийш, къилба-малхбалехьа бу — кахетиш, юккъерчу декъехь бехаш бу пшаваш, ломан кӀошташкахь — мохлой а, пхьей а.\nХӀирий бехаш бу Казбеган кӀоштан малхбузехьара декъехь — Трусов чӀаж Терк хина хьосташкахь. Казбеган кӀоштахь берриге хӀирий 89 я 1,7 % бу.\nМцхетан кӀоштахь хӀирийн йоккха диаспора ю (1464 стаг я 2,3 %), Тбилисин уллохь.\n2008 шо кхачале Ахалгорин кӀоштан (мехкан 2008 ш. август кхаччалц Гуьржийчоьно дола деш дара) дукхахберш бара гуьржий (картлийш) (84,6 % я 6520 стаг), кӀезигахаберш бара — хӀирий (14,4 % я 1110 стаг).\nМцхета-Мтианети мехкан а, цуьна кӀоштийн а къаьмнийн хӀоттам (2002)\nмохк, массо 125 443 116 467 92,84 % 3977 3,17 % 2248 1,79 % 950 0,76 % 757 0,60 % 532 0,42 % 163 0,13 % 143 0,11 % 96 0,08 % 110 0,09 %\nАхалгорин (2008 кхачале) 7703 6520 84,64 % 1110 14,41 % 2 0,03 % 0 0,00 % 20 0,26 % 37 0,48 % 2 0,03 % 1 0,01 % 1 0,01 % 10 0,12 %\nмохк Ахалгори йоцуш 117 740 109 947 93,38 % 2867 2,44 % 2246 1,91 % 950 0,81 % 737 0,63 % 495 0,42 % 161 0,14 % 142 0,12 % 95 0,08 % 100 0,08 %\nДушетин 33 636 32 229 95,82 % 1167 3,47 % 5 0,01 % 0 0,00 % 103 0,31 % 43 0,13 % 19 0,06 % 18 0,05 % 0 0,00 % 52 0,15 %\nТианетин 14 014 13 777 98,31 % 147 1,05 % 4 0,03 % 0 0,00 % 37 0,26 % 20 0,14 % 13 0,09 % 6 0,04 % 1 0,01 % 9 0,06 %\nМцхетан 64 829 58 808 90,71 % 1464 2,26 % 2236 3,45 % 950 1,47 % 583 0,90 % 427 0,66 % 129 0,20 % 113 0,17 % 94 0,14 % 24 0,04 %\nКазбеган 5261 5142 97,74 % 89 1,69 % 1 0,02 % 0 0,00 % 14 0,27 % 5 0,10 % 0 0,00 % 5 0,10 % 0 0,00 % 5 0,08 %\nОрга хина йист.\nМцхета а, Светицховели килс а Багинети лам тӀера хьажча\nКсан гӀам Мухран аренгахь\nГудаури, Гуд чӀаж\n↑ 1 2 3 4 5 Численность населения краёв и муниципалитетов Грузии на начало года в 1994—2018 гг. (ингалс.)(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Национальная статистическая служба Грузии. Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2018 шеран 23 июлехь. Теллина 29 октября 2018.\n↑ 1 2 Гуьржийчоьно мехкан юкъатуху 5-й Ахалгорин кӀошт, иза Ленингорин кӀошт цӀарца Къилба ХӀирийчоьно контроль еш ю\n↑ Конфессиональный состав Грузии по переписи 2002 года(ингалс.)\n↑ 1 2 Этнический состав Грузии по переписи 2002 года(ингалс.)\n↑ Мцхета гӀалица\n↑ Ахалгорин муниципалитет йоцуш\n↑ Оценка населения Грузии на 2003—2008 гг. по районам по данным Департамента статистики Министерства экономического развития Грузии (англ.)(ТӀе цакхочу хьажорг — истори).\n↑ Оценка населения Грузии на 2000—2009 гг. по районам по данным Департамента статистики Грузии (ингалс.). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2009 шеран 13 ноябрехь.\n↑ Ахалгорин кӀошт йоцуш (Къилба ХӀирийчоьнан Ленингорин кӀошт) - 97,6 эзар стаг (2009 г.)\n↑ 2008 шеран августехь дуьйна Ахалгорин кӀошт Къилба ХӀирийчоьнан контролехь ю, Къилба ХӀирийчоьнан Ленингорин кӀошт юкъахь лоруш ю. Дукхахболу гуьржий 2008 шеран августехь Гуьржийчоьнан эскарца Гуьржийчу боьвдина.\n↑ Ахалгорин кӀошт йоцуш, иза 2008 шеран августехь дуьйна Къилба ХӀирийчоьнан контролехь ю, Къилба ХӀирийчоьнан Ленингорин кӀошт юкъахь лоруш ю. Дукхахболу гуьржий 2008 шеран августехь Гуьржийчоьнан эскарца Гуьржийчу боьвдина.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мцхета-Мтианети&oldid=6419567»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 21 июль 12:56\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 21 июль, 12:56.


Лоншам (Эр) — Википеди\n49°21′40″ къ. ш. 1°37′31″ м. д.HGЯOL\nЛоншам (фр. Longchamps) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Безю-ла-Форе, Дудовиль-ан-Вексен, Етрепаньи, Едикур (Эр), Менневиль, Мений-су-Вьенн, Морньи, Ножон-ан-Вексен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лоншам_(Эр)&oldid=5169669»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 14:56.


Ассаламу Iалайкум! Божа-берана, йа борша-стага лерга хIума олла мегий?\nШариIатан бакъонашка диллича, божа-берана а, борша-стага а лерга хIума олла ца мега. Иза ца магаран масех агIо ю.\nЗуда-берашна лерга-Iуьргаш дахарх лаьцна долчу хаттарехь вай билгалдира, цхьаболчу Iелам-наха иза магийна ца хилар а, дукхах болчара иза зудаберашна хазаллийна магийна хилар а. Ткъа иза магийна болчу Iелам-наха иза къаьсттина зудаберашна магийна ду, божа-берашна магийна дац, хIунда аьлча иза магоран бахьана зудаберийн хазалле а, кечдаларе а хьашт хилар долу дела, ткъа божаберийн хазалла лерга хIуманаш охкарца хуьлуш яц, йа уьш зудабераш санна кечбеш а бац. И цхьа агIо ю.\nЗудаберашна, лергахь хIуманаш лелорхьама лерга-Iуьргаш даха магийначу цхьаболчу Iелам-наха, божаберана лергах Iуьрг даккхар йа хьарам ду аьлла, йа мегаш дац аьлла, йа ца деш Iадда дитича дика дерг ду аьлла. Хьарам ду аьллачерах ву Имам Ибн Хьаджар Ал-ХIайтамий, «божаберана еш йолу и чов магон бахьана а, хьашт а доцу дела, зудаберана санна; ткъа божабер жима долчу хенахь цуьнан лергахь хIума лелор хазаллийна ду бохург а тидаме лоцу бахьана дац, хIунда аьлча иза иштта доцу дела, цхьаболчарна иза хеташ делахь а». Иза хьарам ду аьлла цхьа дош ду Хьанбалий мазхIабера Iелам-нехан. Иза мегаш дац аьлла билгалдина цхьаболчу Хьанафийн мазхIабера Iелам-наха а: «…чIагарш охкархьама лергаIуьргаш дахар – иза зударийн хазаллийна ду, иза мегара (хьанал) дац божаршна», «божаберийн лергашна Iуьргаш даха а мегаш дац». Божаберашна лерга-Iуьргаш дахар «макрýхI» ду аьллачерах ву Имам Ахьмад бин Хьанбал а, цуьнан и дош дийцина болу цуьнан мазхIабера Iелам-нах а: «божаберана лергах Iуьрг даккхар «макрухI» ду, зудаберана дац, Имам Ахьмада аьлла а ду иза, хIунда аьлча зудабер хаздала а, кечдала а дезаш долу дела, божабер иштта доцу дела». Ткъа, лергах Iуьргаш даьхний бен лерга хIума уллуш ца хилча, божаберашна лергаIуьргаш даха мегаш ца хиларца девза вайна цаьршимма лерга хIума олларан хьукм. Иза шолгIа агIо ю.\nБожабершна а, божарша а лергах хIума оллар хIинццалц схьа цкъа а вайна девзина а, йа вайна юкъахь цкъа а лелийна а, йа вай цкъа а тIедитина а хIума дац. Муххале а, вайна юкъахь цхьамма и лелийча, иза сийдоцуш, ша шен сий дайъина лорур вара вайн юкъаралло. Цуьнан бахьана, лакхахь вай Iелам-нехан дешнашца ма-аллара, лерга хIума оллар къаьсттина зударий кечбалар а, хазбалар а ду, цундела божарий церах тарбала йиш яц. Ткъа Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – магийна дац зударий божарех тарбалар а, божарий зударех тарбалар а. Цул совнаха, вай Iадатехь, вайн гIиллакхехь и хIума догIуш доццушехь, иза наха лартIехь лоруш хIума а доццушехь иза лелош верг оьздангаллех воьхна лоруш ву, цундела иза тешаллийна хIотто мегар волуш а вац. КхоалгIа агIо ю иза.\nБожарша а, божабераша а лергахь хIума лелор вайна девзина а, йа вай лелийна ца хилча, вайна хаьа иза стенгара схьадогIу – иза керста-нахера схьадогIу. Ткъа, вайн динца а, вайн гIиллакхца а догIуш доцу хIума керста-нахера схьа а эцца лелор церах тарвала гIертар ду, керста-нахах тарвала гIертар мегаш хIума дац: «Цхьана нахах тарвелларг церах ву». Иза йоьалгIа агIо а ю, божабераша а, божарша а лерга хIума оллар мегаш ца хилар.\nАмма, Имам ТIабаранийс шен «Ал-АвсатI» жайни тIехь дийцина долу хьадис, Ибн Iаббаса – Дела реза хуьлда цунна – суннат ду аьллера аьлла, ворхIолгIачу дийнахь божаберана цIе тиллар а, иза хадор а, цуьнан корта башар а, цуьнан лергана Iуьрг даккхар а.., – оцу дешнашца деана долу и хьадис гIийла ду, заьIап ду, цIе тиллар а, хадор а, корта башар а кхидолчу нийсачу хьадисашкахь деана делахь а. Цундела и хьадис хьукм даккха мегар долу хьадис дац.\n «Тухьфатул-Мухьтадж», Имам Ибн Хьаджар Ал-ХIайтамий.\n «Ал-ФурýI», Имам Ибнул-Муфлихь; «Ал-Инсóф», Имам Ал-Мардавий.\n «Роддул-Мухьтáр Iалад-Дуррил-Мухтáр», Имам Мухьаммад Iалауддин Ал-Хьисний.\n «Кашшафул-КъинáI Iан Матнил-ИкънáI», Имам Мансур ибн Йунус Ал-БахIýтий.\n Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – и санна болчарна неIалт а аьлла, уьш хIусамашкара арабаха а аьлла аьлла долу хьадис дийцина Бухарис а, кхиболчара а.\n Абу Давуд, Ахьмад.\n Иза гIийла ду аьлла Хьафиз Ибн Хьаджар Ал-Iаскъоланийс а, Шейх Ал-Албанийс а.


Туры в Китай. Хайнань из Екатеринбурга | Джакарта-TRAVEL\nТуры в Китай. Хайнань из Екатеринбурга


Свободни Труд (Ставрополан мохк) — Википеди\n44°26′31″ къ. ш. 43°03′42″ м. д.HGЯOL\n↗350 стаг (2010)\n07 239 825 003\n07 721 000 311\nСвободни Труд (оьрс. Свободный Труд) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Минводан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Свободни_Труд_(Ставрополан_мохк)&oldid=4952472»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 12 апрель, 02:01.


Потриэс — Википеди\n38°54′55″ къ. ш. 0°12′16″ м. д.HGЯOL\nХуан Фернандо Монсо Пейро[d]\n▲1060 стаг (2020)\nПотриэс картан тӀехь\nПотриэс (кат. Potries) — Испанин Валенсия провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 3 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 12 ± 1 метр. Дозанашца ю Адор, Бенифла, Фуэнте-Энкаррос, Пальма-де-Гандия, Вильялонга муниципалитеташ.\n929 стаг ↘920 стаг ↘909 стаг ↗921 стаг ↘920 стаг ↘911 стаг ↗953 стаг\n↗1028 стаг ↗1037 стаг ↘1026 стаг ↘1001 стаг ↗1002 стаг ↘987 стаг ↗1020 стаг\n↘1017 стаг ↘1013 стаг ↗1014 стаг ↗1046 стаг ↗1060 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Потриэс&oldid=5235378»


Азамат-Йурт — Википеди\n43°25′03″ къ. ш. 46°17′04″ м. д.HGЯOL\nАзамат-Йурт — Нохчийчоьнан Гуьмсан кӀоштан эвла ю. Бахархой — 1500 леррана 2010 шарахь.\nИза ю Азамат-Йуьртан юьртан меттиган административан центр.\nЙуьртан цӀе йу шина дешах тиллина и йиллинчу стаган цӀе Азамат а Йурт а.\n↑ 1 2 Село Азамат-Юрт / Чечня / Справка / СКФО (Северо-Кавказский федеральный округ)\n↑ Азамат-Юртовский сельский округ (Гудермесский район) Архивйина 2016-03-05 — Wayback Machine\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Азамат-Йурт&oldid=7050088»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 25 декабрь, 08:09.


Къам хIаллакдина спецназ ю Нохчийчу деган чевнаш ерзон йогIуш\n«Спецназан ветеранийн цхьанатохаралло» иштта гуламаш бо Оьрсийчуьрчу муьлххачу регионехь. Уьш ца кхочуш меттигаш хилла а яц.\nХIинца уьш Нохчийчу бахка тарлуш ду. И лаам церан хилла дукха хан ю, аьлла журналисташка дийцина царна хьалхаваьллачу Кондауров Олега.\nИза ша а ву Сибрера ветеранийн цхьанатохараллин куьйгалхо. Нохчийчохь хилла хийцамаш ган лууш, хьеший санна, цига юха а баха лаам церан болу дукха хан яра, аьлла цо.\nИ визит хир йолу хан билгала ца яьккхина, амма Нохчийчуьрчу Iедалша къобалдина иза, аьлла дуьйцуш ду официалан хаамехь. Изза олийла дац меттигерчу бахархойх.\nЮкъараллахо Успанов Юни цецваьлла оцу хиллачу эпсарша, шайна Нохчийчохь хилла деган чевнаш ерзаян догIу шаьш, аьлла ешча.\nУспанов: «Ас дийшира оцу хаамех. Цу тIехь яздина ду иштта: «Ветеранийн дегнашна хилла чевнаш ерзор ю кхуза баьхкича», аьлла. Церан куьйгалхочо аьлла иза. Нах беллачарна хIун дан деза вай? Церан чевнаш муха, хьан ерзор ю? Кхузахь цара динарг хууш ма дай».\nНохчийчу бахка сацам хиллачу спецназан ветеранаша, шаьш цхьанакхетарш дийр ду боху Iедалшца а, дешархошца а, схьагарехь, нахаца а.\nЙоккха культуран программа а хир йолчух тера ду царна кечъеш.\nХIун дуьйцур ду цара, масалла, нахаца шаьш цхьанакхетча, аьлла ца кхета Успанов Юни.\nАла догIу, къаьмнийн доттагIаллаш чIагIден «Кунаки» клуб кхоьллинарг ву и ша а.\nМаьрша нах стенна байъина аш аьлла шайга хаттахь, хIун дийца бохку уьш?\nУспанов: «ХIун дийца бохку уьш? Нахаца уьш цхьанакхетар бу аьлла дуьйцуш дац. Церан дийца хIума ма дац.\nДиканиг цхьа хIума ду: оццул чIогIа шаьш нохчийн къам хIаллакдийр ду, охьатаIор ду, аьлла баьхкинчу царна гур ду вайн къам сийлахь хилар.\nИза хир ду аьлла бацара уьш. Ткъа царна юккъехь уггаре а сийлахь волу турпалхо - нах дукха байъинарг ву.»\nНохчийчохь тIемаш бинчу эскархойн а, инарлийн а цIераш техкина урамашна. ТIаьххьарниг - Шемахь тIом беш веллачу цхьана эпсаран цIарах урам бу. Оцу гIулчех а кхета ала мегар ду юккъараллехь, Москохара схьадогIуш ду иза.\nАмма, иттех шо хьалха, шаьш а тIемашкахь дакъа а лаьцна, къизаллаш лелийначу эскарера эпсарш кхуза гул а белла, йохийнарг метта муха хIоттийна хьовса бахкар аьттехьа тIе ца дуьту кхечу юкъараллахочо Апаев Асланбека.\nУьш баьхкича, церан цхьанакхетарш хьаьнца хила дезара а, цигахь цара хIун дийца дезара а хаьа шена, элира цо.\nШаьш хIаллакбина нах, байлахь дитина буобераш дуьйцур дуй цара?\nАпаев: «Цара дан дезарг дара - шаьш хIаллакбина нах, байлахь дитина буобераш дийцар. Иза дийца богIуш бац уьш.\nСхьа а дуьйлий, ала, тхуна къинтIера довла. Ханкала гIуо, ГПАП-I гIуо, цигахь йие, ГУОШе гIуо…\nХIоккхула нах байъина, багийна, бетон юккъебахийтина, оха неха декъий доьхкина, тхуна оццул пайда хилла, бохуш дийца. Дуьйцур дац!»\nШа а Нохчийчуьра тIамехь дакъалаьцначу, хьалха оьрсийн омонхочо хиллачу Флорин Дмитрийс а емалдо, эскархой-ветеранаш Соьлжа-ГIала гIур бу, бохург.\nХIун барт буьйцу, нах байъарна бехке берш жоьпе озийна а ца хилча, элира цо.\nХIун барт буьйцу цара и тIом хIинца а бирзина ца хилча?\nФлорин: «ГIалаташ тIе а эцна, ший а агIо вовшешна къинтIераяьлча, тIаккха кхиндIа а даха мегар ду.\nТIаккха, истори ю, ала мегар ду иза?!\nМуха тIеэца мегар бу Нохчийчуьра тIом, истори ю, аьлла? Иза газеташкахь яздан а, телехьожийлашкахь гайта а лерина хIума ду. Ваа Дела, сан бIаьргашна хьалхахь лаьтта и хиндолу сурт.\nБоьлху спецназовцаш, маьрша нахана мара а бетталуш, муха хилла теша и хIума, вовшашна тIе муха диттина вай герз, вай вежарий ма ду кху оьмарехь; хьовсийша мел хаза ю Соьлжа-ГIала, иза нийса ма дац, бохуш.\nШолгIа тIом баьккхинарш, массо а аьлча санна, лаккхара Iедалехь бу. ХIун барт буьйцу цара и тIом хIинца а бирзина ца хилча?»\nНохчийчохь лаккхарчу тIегIанехь тIеоьцур бу кхузахь тIом бина эскархой-ветеранаш. МогIарера нах а баха мега царна дуьхьала:\n«Шу Марша догIийла!», аьлла.\nАмма тамаша бу цара а вукхара а и дешнаш даггара алахь.


Ытык-Кюёль — Википеди\n62°21′44″ къ. ш. 133°33′44″ м. д.HGЯOL\n21,998766 квадратан километр\n↗6758 стаг (2016)\nЫтык-Кюёль картан тӀехь\nЫтык-Кюёль (оьрс. Ытык-Кюёль) — Российн Федерацин эвла, Якутин Таттинан улусан административан центр.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ытык-Кюёль&oldid=4845839»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 1 март, 01:39.


Дукха зударий балор официалехь магийта деза аьлла Гайнутдина\nОфициалехь дукха зударий хилар къобалдан деза аьлла, хьехна юха хаьржинчу Оьрсийчуьрчу бусулба Динан урхаллан куьйгалхочо Гайнутдин Равила."КIезиг бу Оьрсийчохь бусулба боцу божарий, шиъ, кхоъ зуда йоцуш? Кхузахь терзан тIе дилла деза - йа 40 зудчуьнца юьстах вийлар, царех цхьана а кепара жоьпалла тIе а ца лоцуш, масех бер дIа а тесна вахар гIоле ду, йа ши зуда цIартIе а яьккхина, Далла хьалха а, низамашна хьалха а жоьпалла тIе а эцна вахар тоьла?", - аьллачу Гайнутдинан дешнаш далийна "Интерфакс" агенталло. Ша юха даржехь чIагIвинчул тIаьхьа интервью елла Ганутдин Равила "Россия-24" телеканална.\nИшта бусулба Динан урхаллан куьйгалхочо билгалдаьккхина, ша кхеташ ву, Оьрсийчохь дуьненан Iедал лелаш хиларх а, низамаш массара а цхьатерра лардан дезаш хиларх а. Йоллу Оьрсийчоьнан территори тIехь къепе Iалашъярехьа а, КъорIано бохург кхочушдарехьа а ву ша аьлла цо.\nКарладоккху, масийттазза Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана дIахьедира прессехь, Оьрсийчоьнан цхьайолчу регионашкхаь, масала, Дагестагнехь а, ГIалгIайчохь а дукха зударий балорна ша дуьхьал вац аьлла.


Мони — Википеди\n49°23′03″ къ. ш. 0°53′06″ м. д.HGЯOL\nМони (фр. Mauny) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу БагӀневиль-суьгӀ-Сен, Комон (ЭгӀ), Ла-ТгӀините-де-ТубегӀвиль, БагӀдувиль, Сен-ПьегӀгӀ-де-Манневиль, Ивиль-суьгӀ-Сен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мони&oldid=7822313»


Нохчийн блогер Алиев Iимран вийна стаг уьйраш йолуш хила мега Кадыровца - Business Insider\nНохчийн блогер Алиев Iимран вийна стаг ву бохуш вуьйцург уьйраш йолуш хила мега Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнца Кадыров Рамзанца. Цунах лаьцна яздо Business Insider зорбан гIирсо, ницкъаллин структурашкарчу шайн хьасташна тIе а тевжаш.\nЦу наха динчу дIахьедарца, цара хаамаш гулбина цу стагах (киллерх) лаьцна, ткъа цара гойту иза Кадыровца юкъаметтигаш йогIуш хилла хилар. Цу кепара Алиев вер политикан бух болуш ду боху верси бакъ хуьлуш ю, бохуш чIагIдо Business Insider-ан хьасташа. Цара дийцарехь, блогер вевзаш хилла киллерна.\nМаршо Радионо яздина ма хиллара, Францин къилбаседанерчу Лилль гIалахь вийна карийнера цу махкахь веахаш волу нохчо Алиев Iимран, "Мансур Старый" аьлла, цIе яхна волу. Дийцарехь, отелехь урс диттинера цунна мила ву ца хуучу стага.


Большой швейцарский зененхунд - Зоотерритория. Домашние животные\nБольшой швейцарский зененхунд.\nСтрана происхождения породы: Швейцария\n« Большой вандейский гриффон\nБольшая перенейская горная собака. »


Юха а Оьрсийчу дахарх юхаозадалар хьехна америкахошна Пачхьалкхан департаменто\nMoldova - State Department, generic\nАмерикан Цхьаьнатоьхначу Штатийн пачхьалкхан департаменто карлабаьккхина ша хьалхо хьехам шайн махкахошна, Оьрсийчу ца дахча гIоле хиларх лаьцна хьехам, хаам бо "Американ аз" портало.\nДIахьедарехь аьлла ду Оьрсийчу даха ца оьшу, цигахь терроризм хиларна а, ницкъаллин структурийн белхахоша адамаш хьийзош хиларна а, Американ векалаллин шен махкахошна гIо дан болу аьттонаш кIезиг хиларна а, меттигерчу Iедалша шайна луучу кепара низамех пайда оьцуш хиларна а.\nПачхьалкхан департаментан дIахьедарехь къаьсттина билгалъяьккхина амеркахой баха ца оьшу Къилбаседа Кавказе шена юкъахь Нохчийчоь а, Эльбрус лам а болуш, терроризм а, адамаш лечкъор а даьржина хиларна а, ткъа иштта къепедацарш хила мегаш хиларна а аьлла.\nЛарвала везачерах ю аьлла билгалъяьккхина ю Оьрсийчоьно д1алаьцна хиларна Украинин территори ГIирма а, цигарчу оккупацин Iедалша зуламаш деш хиларна, боху Пачхьалкхан департаменто.\nШен комментарешкахь Пачхьалкхан департаменто билгалдоккху, меттигаш яьхкина хилар, Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн гражданаш, шайна юкъахь хилла а, хIинца а гIуллакх деш болу а Iедалхой а, эскархой а болуш, ткъа иштта цига бахна а, Оьрсийчохь бехаш болу бизнесхой а Оьрсийчоьнан Iедалан белхахоша бахьана а доцуш лебина а, кхерамаш тийсина а.\nОьрсийчохь "амеркахой хьийзо гIерта а мега, къизаллаш лело а мега царна дуьхьал, цаьргара ахча даккха г1ерта а мега", дIахьедина Департаменто.\nАмерикан дипломатин хьукматана хетарехь, Американ Iедалан белхахоша дикка ойла ян еза Оьрсийчу даха оьшуш дуй-те бохучух.\nПачхьалкхан департамента бинчу хаамца, Оьрсийчоьно ша-тайпа дехкарш леладо Американ а, Оьрсийчоьнан а шалха махкалла долчу нехан хьокъехь. Цара ца лара мега цу тайпачу нехан Американ махкалла хилар, цара бакъо ца яла мега Американ консулствон цу нахана гIо дан, новкъарло ян мега уьш Оьрсийчуьра дIабахарна.


Ксюр — Википеди\nКсюр (фр. Xures) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мёрт а, Мозель а. Дозанашца йу Лагард (Мозель), Монкур (Мозель), Куенкур, Амбермений, Муакур. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ксюр&oldid=5164739»


ГергагIерташ бу Мисаран президентан харжамаш\nМисар -- 13 стаг ву Мисар-пачхьалкхан президентан дарж къовсуш.\nШайн махкахь цкъа а ца хиллачу кепара мехкан куьйгалхо хоржуш нийса харжамаш хиларх догдохуш бу мисархой.\n2011-чу шеран Чиллан-баттахь Мисарарчу бахархоша, некъашка буьйлуш, цу хенахь хилла волу Мисаран президент Мубарак Хьоснига дарж охьадиллийтира. Мисаран эскаран кхеташоно урхалла дар шен кара ийцира. ХIинццалц махкана доладеш схьаеана йолчу цу кхеташонан хьаькамо, эскарийн коьрта баьччо Тантави Мухьаммада, эскар юкъа а ца гIерташ, президент хоржуш нийса харжамаш бойтур бу, аьлла, дIахьедар дира.\nИ харжамаш хIокху Cтигалкъекъа-беттан 23-чу а, 24-чу деношкахь хир болуш бу. Мисаран арахьа бехаш болу махкахой шайн мехкан векалаллашкхула Стигалкъекъа- беттан 11-чу дийнахь дуьйна кхаж таса буьйлабелла.\nМисаран куьйгалхочуьнан дарж къовсуш ву 13 стаг. Царах мила тоьлур ву ала хала ду. Амма говзанчаш уьш 3 тайпанчу декъе бекъна.\nХьалхарчу тобанна юкъахь хьалха дуьйна Iедалехь хилла, политика дика евзуш берш бу. Уьш бу Шафикъ Ахьмад а, Моса Iамро а, Iаьрбийн къаьмнийн кхеташон хьаькам хилла волу, Машаре Демократи партин цIарах волу Хералла Хьусам а, Iийса Мухьаммад Фавзи а.\nНахана хетарехь, хIокху тобан юккъара цхьанна гIортор а хилла, иза президент харжа хIума леладийра ду эскарийн урхалло.\nШозлагIа тобанан бусулба партеш юкъахь болуш, я динан агIор бирзина, динан Iедал хIотто лууш бу. Уьш бу Мурси Мухьаммад а, Абу Ал-Футухь АбдулминIим а, Ал-Iавва Мухьаммад Салим а, Салафи партин цIарах волу Ал-АшIал Абдалла а.\nНагахь санна духьххьаралерачу тобанах берш нахана хьашт боцуш, царах цхьа а ца тоьлаш хьал хIоттахь, эскарийн урхалла бусулба партех цхьаъ хьалха ваккха хоржур ю. ХIунда аьлча, цу бусулба партийн бух бусулба вежарийн олу парти ю, и парти гIеххьа лела сонта бусулба партиш санна мух-муха а гIазот кхийкхош яц.\nКхоалгIа тоба ю хьалхалера президент дIавоккхуш жигара дакъа лоцуш хиллачех лаьтташ. Уьш бу Фавзи Мухьаммад а, Демократи парти цIарах волу, Саббахьи Хьимедан а, Iали Хьалид а, Ал-Хьарири Абу АлIиз а, Цхьаьнакхетначу социалистийн партин цIарах волу, Прогрессан партин цIарах волу Ал-Бастоеси Хьашим а.\nЦу кхойттаннах цхьаъ хоржур волуш ву Мисаран бахархоша, 30 шарахь хилла боцучу, маьршачу харжамашкахь. Эскаро нийса харжамаш бойтур бац, аьлла, эскаро шена луург хIотторна кхоьруш болчаьрга дIахьедар дина эскарийн урхалло, шаьш президент дIавоккхуш юьстах Iийна, хIинца а бахархойн лаамна дуьхьала девр дац шаьш, аьлла.


NGC 7591 — Википеди\n1864 шеран 14 август\n0,016525 ± 5,0E−5 , 0,017\n4954 километр в секунду\n23ч 18м 16,2683208567с\n+6° 35′ 9,111064142″\nNGC 7591 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 7591: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 7591.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_7591&oldid=5062311»


Юмьяшур — Википеди\n56°05′52″ къ. ш. 52°49′44″ м. д.HGЯOL\n243 стаг (2010)\nЮмьяшур картан тӀехь\nЮмьяшур (оьрс. Юмьяшур) — Российн Федерацин Удмуртин Алнашин кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Юмьяшур&oldid=5014237»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 25 май, 10:46.


Ахмадов Муса. Дийцарш | ВАЙНАХ\nАхмадов Муса. Дийцарш\n21.08.2019\tПопулярно, Проза, Статьи Оставить комментарий\nХьер-м сатесча а хьийзаш яра…\nДІатийна Іалам. Хьаннийн хотешка суьйренан тІуналла йоьссина. ХІара хьаннаш хедош, шайна ирзош дохуш, цкъа мацах кхузахь баха хевшина нах.\nХІинца, дуккха а юьртахой лахенга баха охьабахана дела, мелла а жимъелла хІара юрт. Хийла цІа дисна хІокху эвлахь деса. Ткъа деса цІенош тиш а ло, сиха доха а духу…\nЭвлана юьстахо, гІеххьа лекха арц дІаболалуччохь, гуш цхьа жима цІа а, цунах дІахуттуш дина рагІуй, божлий а дара. ЦІенна тІе йиллина кІайн шифер гора, юкъ-юккъера Іарж а елла, ткъа божлиний, жимчу рагІуний тІетоьхна – Іаьржа кехат. ХІора Іуьйранна, оцу божли чуьра арадолий, лакха орцах дажа хьаладоьдура масех бежана: цхьа еттий, ши шинарий, ши эсий. Царна тІаьхьа а хІуттий, кхин цІахь шега дайта хІума ца хилча, вир а доьдура дажа. Иза кху эвлана юьстахо охьадогІучу жимчу хи тІехь йинчу хьера чу а хиъна, ялхийтта шо кхаьчначу, Аьстмар цІе йолчу, кІантаца къамел деш Іачу, цхьа ког боцчу Уцин бахам бара.\nТкъа аьхкенан де делкъал тІаьхьене лестича, кара Іаса а лоций, цхьа гІогІ а текхош, зІакардоханна теба куьйра, я цхьогал дІаэккхон «кху-вай» – бохуш, мохь бетташ, ков-кертахь дезарш деш лела гІеххьа къена зуда Уцин хІусамнана яра, шен цІе Іабадат а йолуш.\nІабадат ворхІ шо сов йоккха яра Уцел. Уцин генаро болчу гергарчу наха, хІара дика реза а воццушехь, ялийнера иза, тІом дІабаьлла масех шо даьллачул тІаьхьа. Іабадат хІетахь хенаро жеро яра, шен долахь ши мотт а, «Казань» цІе йолу кехатан пондар а болуш…\nДера ца ялийра и Іабадат дукха Уцина еза а езаш-м. Кхин дан хІума дацар-кха, реза хила дийзир-кха оцу захалонна а: «Соьга мила йогІур яра, ах бен воцчу».\nХІан-хІа, Іабадат яцара Уцис шега сатийсинарг. Амма…\nТІамо ца деш хІун дитира?.. Уци ког а боцуш веара цІа, ткъа кхуьнан безам, ламанан лу санна, экама, къона Белита и тІом бахьанехь хІоьттинчу мацалло хІаллакйинера. Уцина цкъа а йицлур яц цуьнца ша дуьххьара къамел дина Іуьйре а, цуьнан ша Іодика йина суьйре а. И тайпа хІуманаш цкъа а дицдала тарлуш ма дац, хІунда аьлча, уьш цкъа юха хила йиш йоцу дела. Оцу юха хила йиш яцарехь ю-кх дІадаханчун хазалла а, ша тайпана хилар а…\nТкъа и Іуьйре иштта хилира.\nІаьнан Іуьйре. Ло, мохо лаьтта охьакхача ца дуьтуш хьийзош дарц долчу оцу Іуьйранна, шалго топ а эцна, «Гуди, Гуди» – аьлла, буьнчохь хІоз хилла Іуьллу жІаьла шена тІаьхьа а хьехна, шайн цІенна тІеххьара дІаболалучу орцаца хьалавахара Уци.\nХІетахь Уцина ма чІогІа дезара талла эхар. ХIокху юьртахь а вацара, иза санна, дика таллархо, цхьа Неждукъ хьалхара Оьрзмик ца лерича. ХІаъ, Оьрзмике хьаха ца кхочура Уци. Оьрзмик вешшехь топ а кара вича санна вара. Мел могашчу къоначу стеган ницкъ цакхочура, цо санна, хІара Іаннаш талла. Ткъа топ нийса тохар а, майралла а цуьнгара цхьамма а йоккхур яцара… ОхI, ма дика стаг вара Оьрзмик, ван-м! Дера вара дог цІений, жимчуьнца – жимий, воккхачуьнца воккхий-м…\nОцу Іуъйранна-м Уцина дагахь а дацара, я дагадан йиш а яцара Оьрзмикан валар сел генахь хир ду, я хІокху маьлхан дуьненахь сел боккха тІом бер бу, я и оцу тІамера цхьа гІогІ а доцуш цІа вогІур ву бохург Оцу Іуьйранна Уцина дагахь шен талла вахар дар, кхин цхьа а хІума а дара…\nИ кхин цхьа хІума хІун ду дІадийца Уцина шена хуур дацара хІетахь. И цхьа экама, ламанан баппа санна, синхаам бара, и цхьа сирла ламанан шовда санна, синхаам бара, и цхьа дог дохден, бIаьстенан малх санна, синхаам бара… И синхаам бийца йиш йолуш а, я бийца оьшуш а бац, и синхаам шен даг чохь кхоллабала беза, ша бовзархьама…\nЭрна веъна ца хиллера Уци шовдан тIе. Белита, шен кIудал юьзна а яьлла, и шовда долчу Iин чуьра хьалаяла гIерташ йоллура. Белша тIе хIоттийна кIудал а йолуш, ше хьаькхначу басах ши калу а шерший, меллаша юха чуюссура иза. Гучувала ца хIуттуш, шен дагахь, жимчу берах санна, вела а воьлуш, цхьана кегийчу бIаьллиган коьллашна тIехьа лаьттара Уци. Эххар а, тIеяла гIерта кIорда а дина, гIеххьа кIад а елла (цундела беснеш кхин тIе а цIийеллера цуьнан), Белита, шен кIудал охьа а хIоттийна, даккхий синош а дохуш, сецча, ша лахара хьала вогIучуха:\n– Iуьйре дика хуьлда хьан! – олуш, тIехIоьттира Уци.\n– Далла везийла! – элира Белитас.\n– Хьо хитIа еъна? – и тайпа цхьацца хеттарш Уцис а деш, Белитас эхь хетарца царна жоьпаш а луш, лаьттира и шиъ.\nТIаккха Белитас, цкъа шен кIудале а хьаьжна, юха шен лун ши бIаьрг ше хьаькхначу басенга а берзийна:\n– Со-м хьелуш лаьтта, – элира.\nИ хьалха, цу гух тIеяла гIерташ, холчу хIоттар гинчу Уцина дагатесира и хьовзо:\n– ГIуо делахь.\nАмма йоьIан бIаьргаш дехаре, «ца хаьа хьуна, аса ца аьлча а, хIун дан деза»… бохучу маьIнех шега хьаьвсича, ша аьлла дешнаш гIеххьа новкъа а даьхкина:\n– Дера оцу басах-м кIудал йоцуш а ма валалур вац, – аьлла, цхьана куьйга кIудал а лаьцна, цкъа-шозза кхоссавелла басах тIе велира Уци.\nТIаккха и, кIудал охьа а хIоттийна, басах шершаш, халла халайогIу Белита тергалъян хIоьттира. Ткъа иза, басе чекхйоллучохь, мачаш шарша а шерши шен ницкъ ма-ббу чу ца йосса гІортарна, аркъал а сеташ, охьакхеттаза юьсуш, сецира. Оцу минотехь, цунна улло дІакхечира Уци. Амма цуьнан бІаьргаша – О, и бІаьргаш! Царна чохь гора-кх Белитин дагахь дерг – хезаш боцчу, амма кхетачу маттаца: «Сох куьг ма хьакхадалийталахь, со леш хилахь а», аьлла, сацавалийтира иза. Ткъа Белита, ша шен когаш тІехь ларъяла ницкъ а кхаьчна, кІудал белаш тІе а хІоттийна дІайолаелира.\n– Хьо юха хи тІе маца йогІур ю? – элира, шена иза хІора Іуьйранна а, хІора суьйранна а шовдан тIе йогІийла (хийлазза талла воьдуш, я цигара цІа вогІуш ша, иза коьллаш юккъехула тергалйина дела) хуъушехь.\n– Со-м хІора дийнахь Іуьйранна а, суьйранна а йогІу кхуза, хьо ца вогІу-кх, – элира Белитас, юха а йоьрзуш.\nЦуьнан къамело, аьлча а «хьо ца вогІу-кх» бохучу шина дашо чІогІа хазахетийтина, воьхначу Уцис:\n– ХІинца-м вогІур ву, деллахьа вогІур ву-кх, – элира.\n– Суна кІудалш тІеяхий? – аьлла, хаттар а дина, кхуьнан жоьпе ца хьоьжуш, ела а къежна, дІаяхара.\nУцис-м оцу дийнахь кІезга теллира, цхьа БелитагІарна хьалхахула хьала доьду, сарралц ша гезди Іин ца лерича…\nТкъа и суьйре, къастаран суьйре?..\nОхI, ма тера яцар-кх иза оцу дуьххьарлерачу Іуьйренах, хІунда аьлча, и Іуьйре дарц долчу Іаьнан яра, ткъа хІара суьйре – хаза яьллачу бІаьстенан. И башхалла хилла а ца Іара и шиъ къастош, уьш дуккха яра. Коьртаниг, цкъа а диц ца лург, иза къастаран суьйре хилар дара.\nОцу сарахь, елхаран къурдаш а деш, дIабуза лахбелла хьаннашна юккъехь, цхьа хIума яйча санна, шен зIаьнарш ловзон малх а, кхехкаш, мокхазан тIулгах бухдуьйлу шовда а, кхарна лакхахь гу тIехь, гIийла гIаш а дегош, лаьтта кIайн ши мах а теш долуш, Белитас элира:\n– ХIан, Уци, хIара сан чIуг ю хьуна, И хьайца лелае. Со хьоьжур ю хьо цIа варе… ХIора Iуьйранна оцу БIендукъ-ломах малх схьа мел кхета, со хьоьжур ю, со тешар ю хьо цIа вогIург хиларх. ЦIа воьллахь…\nО-о, хIун дага ца деара Уцина хIетахь, хIун синхаам ца кхоллабелира цуьнан даг чохь?.. Цунна хIара дерриге а дуьне цхьана тамашийначу дахкарлахь гира: хьаннаш – баьццара, баьццара яра, стигал – лилул-сийна, сийна, ткъа хIокху шовданах туьйранехь дийцина стаг денвен хи хиллера – ялсамане, дерриге а Iалам ша ма-дарра хилира, тIаккха кхуьйлира, Iаржделира: «Къаста деза, къаста деза, тIом, тIом, тIом, тIом!» – ткъес туьйхира цуьнан коьртехь.\nЭхI, ма лаьар-кха Уцина хIара Iалам шена хIинцца ма-гарра, цхьа тамашийна, туьйранехь санна гуттар а гойла. Амма Даймехкан декхар ду-кх уггаре дезаниг, сийлахьниг. И бахьанехь шен дог а ден деза-кх стага, иэшахь ша вала а кийча хила веза-кх иза.\nМасийтта бIешо хьалха дуьйна дехаш схьадогIу кхеран шира тайпа. Хийла мостагIий летта цунна тIе. Амма царна къар ца луш, царна тIехь толамаш бохуш схьадеъна иза. Иштта ца хиллехьара-м тоххарехь хIалакьхилла хир дара кхеран тайпа.\nТкъа толам ша-шаха ца хуьлу. Оцу толаман дуьхьа, цхьаъ велла ца Iаш, дуккха а бIаьхой бала беза, дуккханна а чевнаш хила еза, дуккха а бовза-безарех хаьдда биса беза…\nИ дерриге а иштта къастош схьаала ца хаахь а, Уци дика кхетара и иштта хиларх. Цундела цунна хаьара ша цига, нагахь и толамна иэшахь, дахар а дІадала воьдуш вуйла, хІара тховсалерниг шен Белитица тІаьххьара цхьаьнакхетар хила тарлуш дуй.\nЦундела делахь а, Уцин генна даг чохь цхьа экама, хІара шех ийзалун, хІокхуьнга цкъа а дешнашца йийцалур йоцу, я йийцаелча а хІара йийца а хІуттур воцу ойла яра. Лааман ойла.\nУцин дагна лаьара даима хІара шена тІеийзошдерг, амма шех, стенна делахь а, ша кхоьрург хІинцца, тахана, ламанан лу санна, йолчу Белитица довза, дог Iаббалц шовда, цІена хІаваъ мала, маьлхан зІаьнарш сийна хьаннаш цкъа а ца гинчу кепара ган – безам бовза. Амма цунна луург хир дацара ишттачу хьелашкахь, я Белитин шовданан хи санна долчу бІаьргаша хуьлуьйтур а дацара. Цундела Уци шен даг чохь кхаьрдира оцу ойланах.\n«ХІан-хІа, иза-х и лоханиг, Iаламо хІора са долчу хІуманна делларг даций, иза безам бовзар, хьаннаша цІандина цІена хІаваъ санна цІенаниг дай», – бехказа юьйлура цунна хьалха и ойла.\nНийса а хетара Уцин дагна и бехказлонаш, амма кхуьнан дахарехь хила-м ца хилира и тамаше луург, и деза кхоьрург…\nТІаккха – тІом. Буьйцу хезначул а инзаре ирча бара тІом. Хала, адаме ла ца баллал, хала. Амма лан-м ловра салташа, хІунда аьлча, иза паргІатонехьа, къизчу, акхачу мостагІчунна дуьхьал тІом болу дела.\nУцина оьрсийн мотт а ца хаьара, я «пашисташ» бохучу дешан ма-дарра долу маьІна а ца девзара. Амма и кхетара цхьа дош ца аьлча а, шен накъостех, цунна хаьара «пашисташ» мостагІий буйла. Уцина дика хаьара коьртаниг шен гІуллакх дан ма-деззара кхочушдар дуйла, иштта хила ницкъ кхачахь, ша а Толам мелла а герга узийла. Цундела Уцис дан а дора дан ницкъ берг дерриге а, тийначу дахаран, маьршачу малх кхеттачу дийнан, Белитин ойла яхь а, цуьнга шен бIаьхаллин декхарш кхочушдарна новкъарло ца яйта стогалла а карош шегахь.\nХийла денош дIаихира, тIеман денош, гIенах санна, хIорш хьаьвддий-бевддий леллашехь. Цкъа ишттачу цхьана дийнахь, Уцина хIара дерриг дуьне сов чехка хьаьвзира, тIаккха жимлуш, бурула мажделира цуьнан бIаьргашна хьалха, тIаккха кхоьлира, Iаржделира.\nШена юххехь иккхинчу йоккхачу тоьпан хIоьан ницкъо ша, лаьттах схьакъастийна, масех метр хIаваэ хьалавоккхуш хааделира Уцина. Юха иза кхетам чуьра велира.\nМетта веъча, гонаха кIарула-Iаьржа буьйса а, декъех юьзна тIеман аре а, ша санна, шийла Iа а дара…\nДуккха а Iиллира Уци оцу шийлачу арахь, дегI гIорон доллалц. Аьтту гIогI, бетонах доьттича санна, дазделлера. Хийла хан елира (я цунна и иштта хийтира?). Эххар а цхьа гIовгIоанаш хезира Уцина. Адамаш дара. Церан хабарх хиира цунна уьш вайнаш а, лазийнарш дIакхоьхьучу санитарни бригадера а буйла.\n– ХIе-ей, мой кирепко ранийт, мой надо теплу место положийт, – шен гIори-гIоддах мохь туьйхира Уцис.\nХезира цуьнан аз. Носилкаш тIе а виллина, дахкаро хьулйинчу шийлачу арахула цхьанхьа-м ваьхьира иза…\nТIаккха – дархой, чевнийн лазамаш, белларш, бала бохкурш, цIерпошташ, юха – госпитальш, госпитальш, госпитальш, тIаьххьар а – операционни стол…\nОхI-хIай, и де. И де дагадеъча, Уцина хIара дерриге а дуьне Iаржлора. Оцу дийнахь Уци шен аьтту гIогIах велира, цуьнца цхьаьна – дуккхачу а хIуманех а (царна юккъехь дара талла эхар а).\nГоспитале охьавуьллуш ши ког болуш хиллехь, цу чуьра араволуш-м «кхаа кога тIехь» вара Уци… ТIом дIабаьллера, амма тIамал хала дара схьа мел хеза ирча кхаьънаш лан. Нана елла, Белита кхелхина, доттагI Iаднан тIамехь хIаллакьхилла, Оьрзмик дIаваьлла… Цхьаъ цхьанал къиза дара кхаьънаш.\nОцу халахетарийн йозалла ца лалой, кест-кестта Уцис боккха узар бора, ах-хозуьйтуш:\n– Деллахьа, Уци, ма тоьллера хьуна а хьайн хеннахь веллехьара, хIара «дика» болх а ца хьоьгуш, тIеман арахь, хьайн накъостий санна. Петар санна, Реваз санна, Iабдулла санна… Iийт, ма дика кIентий бара уьш! – олуш.\nИштта гIайгIано лаьцна дIаоьхучу деноша Уци хенал хьалха къанвора. Цу тIе цхьацца кара а вора кхуьнан доьхначу даг тIе туьха таса.\nХIун ца до халахетарший, халонаший адамах? Цара адаме шен амал а хуьйцуьйту наггахь… Уци маларе марзвелира.\nИштта лийлира иза масех шарахь. ТIаккха гергарчу наха, цкъа хьалха къаьркъа дуьтуьйтуш дуй а баийтина, шаьш цхьа дика болх бо аьлла, Iабадат ялийра Уцина.\nТIаккха, шен баланаш бицбан а гIерташ, шен бахамна тIевирзира иза. Шена ваха атта хир ду аьлла, цхьаболу юьртахой санна, Теркан йисте, гIала, АтагIа, Чуьйрийн-эвла – цхьанхьа а дIа ца вахара иза. Цундела Уцин цIа дасса а ца делира, деса доцу дела, тиш а ца делира. Иза цкъа а дасса а лур дац, я тиш а лур дац, Уци дийна мел ву.\nДика Iаш вара Уци кху юьртахь. Цуьнан дахар маьIне дора, къагадора сирлачу дагалецамаша. Амма тIаьххьарчу хенахь цуьнан дог Iийжош кхин цхьа халахетар дара.\nШа госпитальшкахула дIасаидош, тIамехь хилар чIагIдеш долу кехаташ дайинера Уцис. ХIетахь церан тIе-каро ян хIокхуьнан карах а ца делира. Цундела делахь а (хаац), Уцина Толаман ткъа шо кхачаран сийна йолу медаль ца еллера. Иза чIогIа хала хийтира Уцина. Кестта тIекхочуш Толаман ткъе итт шо кхочу де а дара. Цундела, ша хIинца а, хьалха санна, тидаме ца оьцуш витарна кхоьрура иза.\n– «…Цу аьчкех ахь хIун до?» – боху соь ВатIас. Цунна елахь а, суна ма яц уьш аьчкаш. Суна а ма лаьа, нахана санна, айса динарг цхьанна оьшуш, цхьамма лоруш гIуллакх дуйла хаа…\n– Ваши, цу хьайн документийн бух хоттуш кетах хIунда ца дохьуьйту ахьа?\n– Дахьа-м дахьийтина ас цхьа бутт хьалха, гIалийтIехь доьшуш волчу Ахьмин кIанте яз а дайтина. Цхьаъ хир ду-кх, доьгIнарг. – шен Iасанашка «закъ-зикъ» а оьккхуьйтуш, хьалагIаьттина Уци. – Вало, Аьстмар, чувоьду вайша. Вайна гIеххьа хан а яьлла, тховса со волчохь буьса яккха…\nХьеран лоха неI тIе а тоттуш, аравелира и шиъ. Беттасино серладаьхнера хьаннийн аьрцнаш. Бердашна юккъехула охьадогIу хIара ахк а къагийнера цо. Чуьра кегийра тIулгаш а гуш, хьаьъна дара цуьнан хи.\nЦанаш тIе тхи диллинера. Халла хаалучу мохо цигара тIуналла кхоьхьура. Аьхна тIуналла.\nТийна дара. Цхьанаэшшарехь хьийзачу цхьлхачу хьеоан гIовгIа ца лерича. Ткъа цуьнан гIара гIовгIа йолуш санна а ца хетара. Иза дика йогIура хIокху тийначу Iаламца.\nАхка йисте, цхьана айинчу меттехь, дара Уцин цIа. Цига хIара шиъ дIакхаьчча, «гIалх» элира жIаьло. ТIаккха Уцис: «ДIадала, Къуборз», – элира.\nЮха, цIийнан неI а тоьхна:\n– Iабадат, – кхайкхира иза.\nЧохь паднар цIевзира, тIаккха цу чуьра схьахезира:\n– Уци, хьо вуй и?\n– Ву, дIаеллахьа неI.\nТIаккха и шиъ, Уцис «уьхь-уьхь» аьлла, йовхарш йинчул тIаьхьа, чу вахара. Стогар хьала а ца латош (корах чу кхеттачу беттасино серлаяьккхинера чоь), шаьшшинна меттанаш тадира Уцис. Чохь йиппаран хьожа йогIура.\nАгIор ма-велли, набаран тар тесира Уцина. ГIеххьа хан яьлча цо:\n– Суна хIунда ца ло мидал?… ХIунда? – аьлла, набарх мохь туьйхира.\nТIаккха хур дан вуьйлира.\nСатоссуш самавелира Уци. Дукха хьалхе хиларна Аьстмар хьала а ца гIатош, шен сийсалерачу сингаттамо са а дууш, хьера ваха велира иза.\nУцина ца хаьара сийсара почтальоно районера еанчу почти юккъехь шега Ленинградера тIеман-медицински архивера даийтина кехат дуйла а, цу тIехь хIара госпитальшкахь Iиллар чIагIдеш а, муьлхачу эскаршкахь хилла дуьйцуш а дуйла а; юха масех де даьлча ша кхайкхина райцентре а вигина, Толаман де даздечохь шена юбилейни медаль а, пхьаьрсах доьхку сахьт а (шен цIе тIе а язйина) лур дуйла а; тIаккха, и медаль хьалха а оьллина, сахьт пхьаьрсах а дихкина, вела а къежаш, цIа вогIуш, ша юьртахоша декъал вийр вуйла а.\nУцина иза тIаьхьа хуур ду. Ткъа хIинца иза хьера воьдура, шен тайп-тайпана ойланаш а еш.\nХьер-м, сацаза, хIинца а хьийзаш яра.\nКхаа вешех туьйра\n– ЧІама. ЧІама… – дохк долчу маьркІажехь къорра дека юьйцинчу керта йисте а хІоьттина кхойкхучу зудчун аз.\nКхин а, кхин а кхойкху. ТІаккха хеза цунна цІенна генахь доцчу Іин чуьра: «МІо-о-о». Дукха хан ялале гучуболу етт а ша.\n– Хьо бист стенна ца хуьлу, ЧІама, хьайна хеззашехь… Хьуьйц, хьуьйц, бало чу. Собар, ас неІ схьаеллалц. ХІинца бало. Ма лестабе и корта. ХІинцца… Ас гІабакх аьтта хьуна. Яа, ех корта бетташ, Іена а ца еш. Мичахъ хоттала бахана хьо? Чу кІела кхаччалц? Собар, хІинцца. Ас иштта алах горгам а йина, дІацІанбо хьо. Схьа а ца хьоьжуш хьайн гІабакх яа. И цІога а ма лестаде… ХIаъ, ели со, ели. Яа хьайн гІабакх. Ас меттиг тайина, буха йол а тосуш… – божал чуьра ара а йолий, цІенна тІе йоьду зуда.\nДикка Іаржъелла. Хиллачу хьайбанийн хьожа еттало бешара схьа. ТІуьна а, шийла а ю суьйренаш…\nЮха а тІекхечи гуьйре. Везандела, кхин цхьа гуьйре ган а доьгІна хилла-кх. ХІара муьста хан. Дохк а долуш. Массо а даьІахкана а хаало тІуналла. Ара а яьлла, дІо кертах, чІийш даха деза. Ма Іаържа а ю, цкъа а са а тосур дуй теша? Хийла хили-кх и ойла, хІокху дехачу масийтта шарахь. Са а теси, малх а кхийти. Юха а Іарж а ели… Кхунна хІумма а ца хили. Хьер а ца ели, яла а ца ели. Муха ца хили. Дерриг дахар дІа-м даха.ХІун дисна цунах тІаьхьа?\nЕхха, керт йоцчу учи йисте а хІуттий, лаьтта иза, тишчу корталех а хьерчаш.\n– И дуо мичара баьлла. Кху кертахь дуо боцу хІун хан ю? – шабарш до цо. БIаьргаш а хьакхадой, юха а хьожу иза уьйтIенан маьIIе, хIумма а яц, сурт хІоьттина хилла-кх.\nЛаьтта-а-ш кхунна юха а го дуо. ТІаккха аьзнаш хеза. Боьршачу стеган велхар. Кхунна девза воккхахчу вешин Даччин велхар.\n– Маржа Дачча яІ, хІокху ткъе берхІийтта шарахь иштта лаьтта-кх хъо саццаза воьлхуш. Хьан бІаьргех дийнна ахк хилла, – шабарш до зудчо.\nТIаккха иза дІатоь, когаш тIе охьа а лахлой. Елхаран къурдаш а деш. Юха а хеза аьзнаш. Дайх куьг а гІортийна воьлхуш лаьтта Дачча.\n– ХІун хилла вайна, – иза ден аз ду.\n– Вайн… вайн… Салахь вийна бах.\nДада, дада… Муха лайра ахь иза? Иккхина дIа стенна ца дахара хІара латта? Хьо-м Іадда лаьттара, тІулгах волуш санна.\n– Собар хила деза-кх, нах кхаьрдар бу вайх…\n– Иза суна хьалхара вахна ма хилла. Ша со ву а аьлла…\n– Мухха делахь а…\nДІадов аьзнаш… ТІе хьаьрдаш тоьхна дуо а дІабов. Массо а дІавов… Цхьа бода буьсу.\n– Маржа, Дачча, маржа… Шу массо а дІавоьду. Со юьсу кху боданца, – шабарш до зудчо юха а.\nУчи тІера охьа а юссий, уьйтІе а хадош, юьйцина керт йолчу агІор йоьду иза. ГІаж а луьйзуш. Хатто дІаяьккхина кало лоьху цо куьйгаца, цхьана кога тІе а хІуттий. Эххар а карайо. ТІаккха юха а йоьрзий, цIийне бІаьрг бетташ лаьтта.\nТишделла цІа, кир тохаза шо а тІехдаьлла, ладарш оьху тховх чу. Жимма лаьттах чудахча санна а хета. Кораш раздевлла, хІинццалц цІена латтадора цІа, хІора бІаьста кир а тухуш. Даханчу шеран бІаьсте тІекхаччалц хІара тешара, цхьаъ милла а веъна а цІа вогIур ву бохучух. Амма шераш дІаоьхура, цхьана а хьешо кхуьнан неІ ца тухуш. Кхуьнан тешам жим-жима шелбала буьйлира. ХІетте а цІенна шех и дІа ца ходуьйтуш, ехха лийлира иза а. Цунна хаьара и тешам цІенна дІабаьлча, шен дерриге а дахар бода хилла дІах1уттур дуйла, Іаьржа бода хилла. ХІинццалц а дара иза-м бода. Делахь а иза сира бода бара, дохк санна, оцу дахкархула, маьлхан серло санна, гІийлла хаалора кхетаман кІоргенехь болчу кхуьнан тешаман къегар. Кхо сатуьйсура оцу къегаро эххар а цхьана дийнахь шен дахарх хьерча дохк дерриге а, эшийна, дІадаккхаре. Оцу дийнахь и кхуьй а керта вер ву. Вела а къежаш.\n– Тхан йиша, оха са дии хьан, къинтІера яла, Іаламат хала дара тхуна…\nХІаъ. Салахь а хир ву. ХІун ду и вийна аьлла, кехат деъча? Хийла цІа баьхкина уьш цул тІаьхьа а. Хьуьлла эвла йистера Іуспа, тезет хІоттийна ши шо даьлча, цІа веара…\nСтохккалц иштта хетара, стохка бІаьста хІаллакъхилира кхуьнан тешам. Карара яьлла чкъург санна, хахкабелла дІо Iин чу а кхетта, боьхна дІабелира. Иза дуккха а йилхира цуьнан коша улло а хиъна. Цунна тІе леккха буц яллалц.\nТІаккха чуеара, бIаьргара хиш а кхачийна. ХІинца хІара ца йоьлхура. Елхаялар а хиллера-кх цхьа ирс. ХІинца хІара меллаша, хахкаелла цу йисте йоьдура, дахаран йисте, шена а хууш ша йоьдийла…\n– Со ара стенна яьллера?.. – бодашкахь чІоггIа декаш санна хета зудчунна ша шабаршца аьлларг. ТІаккха лаьттий:\n– ХІаъ, чІийш даха… – тІетуху цо кхин а меллаша.\nКало хатте дІа ца лацийта, ког, охьа моссазза боккху дIаса а хьовзош, эххар а дІакхочу иза керта йисте. Цхардоьллачу серийн кегдаралан татанаш сих-сиха лелха тийналлехь, тIаккха сих-сиха дов.\n– Маржа дуьне яІ! Маржа… Тховса тІаьххьара дІаели хьан куралла а, Сану. Хьайн гонахара керт ягон юьйли хьо а. Хьалха хьо ца ешара и дечех, хьуо цхьаъ бен йоццушехь, хьан гуттар а хуьлура хьалххехь Іалашдина лаьтташ дечиг. Кху шарралц… ХІинца… – ша шега а луьйш, пешахь цІе хьалалато гІерта йоккха стаг.\nЭххар а цІенкъахь ловза юьйлало цІеран серлонаш. «Дувв» до пешо, йовхо яьржаш чухула. Зуда, паднар йисте а хуий, цІенкъа бІаьрг а бетташ Іа. Дуккха а Іа иза.\nХийла хан яьлча, цунна хеза беран, бархІ-исс шо кхаьчначу йоьIан елар. Т1аккха аз:\n– Ваша… Ваша… боккха хиллий и саьрмик?\n– Хилла боккха-боккха. Бузуш а ца хилла мел хІума йиъча а, – и Даччин аз ду. Иза кхуззахь паднара баьрччехъ хиъна Iа. Цуьнан когашкахь Іийриг мила ю? Жима йоІ, Іаьржа, даккхий бІаьргаш а, хьийзина кІужалш а йолуш. ХIара ю-кх, шовзткъе пхиъ шо хьалхалера Сану.\nЗудчо тІе куьг кховдадо цунна. Амма иза, ца хилча санна, дІайолу. Еса ю чоь, цхьана пеша гІовгІа бен хІумма а ца хеза.\n– Со ІадIа шуна, дІа ма гІойша.\nЗуда ша йолччохь дІахеба. Цунна юха а хаза долало аьзнаш. ЧувогІу Шидий, Салаххьий. Охьаховшу вежарий.\n– Дечиг даьккхиний аша? – хоьтту Даччас.\n– Делахь, со говр хитІа эцна воьду.\n– Говр хитІа а йигна, дІа а Іалашйина, бежнашна хІума а тесна…\n– Массо хІума а дина ашшимма-м, со Іашшехь…\nСалахь, Салахь… Боккъал а хьо воцуш деха техьа хIара маьлхан дуьне?\nКху Іаннашкахула декна хьан пондаран аз кхин хезар дац-те цхьанна а? Цхьанна а гур дац-те хьан хелхар – стиглахь детта ткъес?..\nАьзнаш дІадов, зудчунна шен чоь серлаяьлча санна хета. Самукъадолу цуьнан. ХІара хІун ду техьа? Иза ехха Іа хиллачух ца кхеташ. ТІаккха ойла кхуьу: и марзо ю-кх кхуьнан вежаршна юккъехь мацах хилла, тховса кхуза еъна. БIаьстенан зезагийн хъожа ю цу марзонан, цуьнан серлоно латтош дара кхеран цІа гуттар а къегина. Иза даима а дуьхьал лаьттара арара чугІертачу бохамийн боданна.\nЦхьацца шо юккъе а дулуш, дуьненчу бевллера кхуьнан вежарий, хІара массарел а жимах яра, цунна тІе вина масех доьзалхо кхелхинера, жима волуш. Иза кхуьура вежарийн безамехь.\nЗудчо доккха садоккху, тІаккха когаш Іуьйра лаьтта юссу. Аннаш цІийза. Ша йолччохь хІуттий лаьтта иза, ладоьгІуш. Тхов тІера чуоьхучу догІанан тІадамийн тата хеза.\n– ГІодмаш дІадотта а ца кхии йочана хилале, – шабарш до цо.\nТІаккха дІайовш лаьтта цIе марсайоккху, тІе чІийш тохкий. Корта морзах карахь болчу куьйгашна тІе а буьллий, дІаса а техкаш, Іа иза, цІаре а хьоьжуш. Аьзнаш хеза цунна юха а.\n– ТІом баьлла, Герман тІелетта боху, – олу хІетта Шуьйта-гІалара цІа кхаьчначу дас.\nМоггІара хІиттина лаьтта, ойлане а бевлла, вежарий, цхьа а вист а ца хуьлуш.\n– Дада, Герман и Саьрмик буй? – хоьтту жимчу йоІа.\nАмма да вист а ца хуьлу. ТIаккха вежаршка хоьтту. Цара тергал а ца йо хІара. Кхо юха а хоьтту. Эххар а Даччас каралоцу жима йоІ.\n– ХІаъ, саьрмик бу, бийна дІабаккха безаш, – олу цо кхуьнан коьртах куьг а хьокхуш.\nЗудчунна хорам хуьлу. Садукъло цуьнан. Шен ницкъ маббу къурд бан гІерта иза легашкахь лаьттачу дагахьбалламийн шодах. Эххар а мукъа довлу легаш, шад пхенашкахула баьржий, ира йовхо а хуьлий, дІабов.\n– Ваша, ваша… Хьо лата гІур вуй цу саьрмиках?\n– ТІаккха Шида гІур вуй?\n– ТІаккха Салахь тІаьхьавогІур ву, дадин шаьлта а яхьаш. Вуй? Юха Саьрмико дІакхаьллича Іуьрг а даьккхина, цуьнан букъа тIе вер ву. Вуй? Юха буьйр бу Саьрмик хье юккъе шаьлта а тоьхна. Буьйр буй? Буй…\nШовданан хи санна, зов хилла дека йоьІан аз. ТIаккха дов.\nХІетахь боккъал а иштта хир ду а моьттура. Делахь а уггаре жимахниг, уггаре а хьалха саьрмиках лата вахар нийса ца догІура хетачуьнца. И иштта хила дезаш а ца хиллера. Дачче тІаме кхойкху кехат шега даийтина аьлла, юьртсоветан белхахочуьнца барт а бина, дІаваханера Салахь. Даччас хIетахь Салахье ала а элира, сел жима волчу хьоьга стенна кхойкху, ша а витина. Цо иштта хила дезаш ду, элира, хьоьга тІаьхьа кхайкха а мега. ТІаккха и вийна аьлла кехат деъча, юьртсоветан секретаро дийцинера Даччина ма-дарра.\n– Маржа, Дачча яІ. Хьо дуо юххе хIоьттина воьлхуш гича а, со ца кхетара хиллачух. Суна моьттура дерриге а ахь сайна дийцинчу туьйранехь санна хир ду. Хьо велха а ца воьлхуш, сихха шаьлта а эцна саьрмиках лата стенна ца воьду бохуш ойла яра сан. Салахьана тезет хІоттийна кІира даьлча, хьо вахара… ХIетахь дуьйна ваза ву…\nЦхьа татанаш а хезий, зудчо сацадо шен шабарш. ЛадугIу цо. «Къарш-къарш» – хеза тхов тІера схьа.\n– Дехкий а тІетаьІна цІенна… Дехкий, неций, мох а, шело а… Чаккхе ю-кх кху цIийиан а, сайниг санна. ХІан-хІа, со ца кхоьру шуна, дада, нана, со ца кхоьру шуна, Дачча, Шида, Салахъ, оцу чаккхенах, кхерахь а, ас ловр ю шуна, иза, нахала а ца йолуш. Суна ма хаьа аша а иза иштта лайний. Аш лайна лазам лар боккха синхьаам бу. Вон хьаха дара и дан ца дезахьара… Делахь а шух цхьаъ цІа варе сатийсинера ас, Дачча. Сан нахаца яхь ма ю. Суна лаьара Нажин доьзалх хІу дуьненахь дуьсийла… Лиъча буй пайда?.. Ахь суна бийцинчул а боккха хилла хилла-кх, Дачча, шу лата дахана Саьрмик…\n«Къарш, къарш, къарш» – тхов буучу дехкийн татанаша къардо зудчун шабарш. Иза хьала а гІоттий, аннаш а цІийзош, паднара тІе йоьду. ДІакхачале шозза соцу иза, аннийн цІийзаре ла а доьгІуш. ТIаккха паднара йисте охьахуу, бIаргаш кора тІе а дугІий.\n– Хьо цхьаъ бен вацара сан висна, хьо ца вахча ца мега тІаме… – ненан къурдаша хьала юзу чоь.\n– Массо а воьдуш хилча, со ца вахча стенна мега? – гІийлла дека Шидин аз. Дечган лоха зІар тІе а къовлий, кех волу иза. И сирла-баьццара буц, и кІайн-къорза зезагаш мохехь листина, кхин ца девлла кетІахь хІетахь дуьйна. Уьш Шидица дІадахана, тІепаза дайн.\n– Маржа, Шида яI! Хьо вари уггаре а тІаьхъа вахнарг. Хьо вара и Саьрмик а эшийна, важа шиъ а валош цІа ван везарг. Хьан шаьлта аьрта хили техьа, я оцу Саьрмикан чкъор чІогІа хили техьа? Хьала ца валалуш, виси техьа хьо цу Саьрмикан кийрахь… Маржа Шида яІ! Хьо дІавоьдуш, зазанийн патарш хьийзара хІаваэхь, дитташ техкара мохехь. ТІаккха кестта къаьстира нанех, дадех. Кху кертахь шиъ дисира: сой, бодий, – догІанах а ийна Іенало зудчун гІийла шабарш.\nШа сецча, чоь кхин а еса хета цунна. Цхьаъ тІеоьшуш санна. ХІун? ХIа-а, пешан гIовгІа дІаяьлла. Даьгна девлла чІийш. Чоь шеллур елахь а, кхин араяла дог-м ца догІу. Сатухур-кха сатассалц.\nИза метта а йолий, тІе юргІа а тосий, дІатаьІа. Мичара наб. Хаддаза лардо цо кор. Кестта кхайкха юьйлалур ю тІаьххьара нІаьнеш. ТІаккха зарзлур бу бода.\nОцу боданехь Іуьллу некъ. Иза кхуьнан дахар ду. Шида дІавахначу дийнахь хилла цунах дахкарлахъ хьийза, шен юьхь лаьцнарг цхьанхьа а ца вуьгу некъан тача. Бакъду, масех де-м деара кхунна дохк дІа а айаделла, хьалхахь зезагаша къарзйина сирла анайист а гуш.\nЦу тайпанчу деношкахь кхуьнан кхетамехь гIергІара гІелий, Іовраш уьдура, хьаннаш цІинлора, йолалора бІаьстенан юьхьан кІуркIамани. Кхунна ши ког а Іуьйра тІуьна Iаь гІуьттучу, бІаьстенан малхехь дохлучу лаьттахула дІаяха лаьара, цхьалха коч мохе ловза а йойтуш, массо а хІума а кхуллучу Іаламца йолу зІе а хаалуш. Дерриге дицдеш, хьагаме дара иза. Амма хІара ца йоьдура цига. Муха? Я Даччина а, я Шадина а, я Салахьна а ца евзина марзо йовзий? ХІан-хІа. Кхунна кхин а хала хир дара яха. Хир дарий техьа? Хаац. Амма хІара юхайоьрзура шен дагалецамех дуъззина лаьттачу, денна тишлучу цІа чу, шена тIаьхьахьуьйссучохь хийла сатийсамийн бІаьргаш а дуьтий. ХІан-хIа, цунна ца лаьара и денош духадогIийла. Ура-аттала кхетамехь царах дисна суьрташ юхадендар а вежарех болчу безамна хьанал цайисар хетара. НІаьнеш кхойкху. Бода чІагІло. Эххар а серладала долало кор.\n– Кхин цхьа буьйса а чекхъели, – цІенкъа юссу зуда. – ДогІанан дерз дІасецна. Дохк дІаайаделла, малхбале серлайолуш ю.\nЗуда, калош а тудий, кетІа йолу. Юьрте бIаьрг туху цо. Кхеран цІа хилла ца Іа, дассаделла. Шовзткъа ду. ЧІогІа боккха хилла и Саърмик. Ца Іебаш. Цхьаццанхьа цхьалха лаьтташ къена бошмаш го, букар ситтииа. Тиша цІенош а дац цигахь-м, стагга а ца висна уьш меттахь латто. Нажин цІа-м лаьташ ду тахана, кхана хІуъу хилахь а.\n– Буьйса дІаелин, Сану…\nЮхайирзинчу зудчуна шен лулахо го, керта йисте а хІоьттина шега хьоьжуш.\n– ДІаели, Микаил, хьо араваьлла?..\nИ шиъ дехха лаьтта вовшийн тергалдеш.\nЗудчунна хеза шен кхетаман кІоргенехь гІела гІергІаш. Цхьа мерза-лазаме Іаьвжа дог. ХІаъ, иза ву и. Кхуьнга тІуьна Іаь гІуьттучу бІаьстенан довхачу лаьттахула когаш Іуьйра шеца дІайола аьллачех цхьаъ. Иттех шо хьалха дара иза. ХІинца цуьнан зуда а ю – Іайнаъ, бераш а…\nЭххар а къонах:\n– Чувоьду со-м, – олий, йовхарш а еш, шен кетІа воьду.\nЗуда а йоьду божал долчу. НеІ схьайиллича, докъаран, кхеллин йовха хьожа кхета юьхьа тІе. Цханаэшшарехь нох дохуш Іуьллу етт. ХІара цунна хьалха хьаьвди тІе охьалахло.\nЧІама, сийсара а баьхкинера уьш. Даччас туьйра а дийци, кхаа вешех туьйра. Сатассалц кхуьнца а Іийна дІабаха. Массо а хьалха санна вара. Бакъду, Салахь мелла а онда ваьлча санна хета. Гуттаренна а схьа маца богІур бу бохий ахь? Хаац, ЧІама. Цхьаъ мукъане а вагІахьара. Ца вагІахь, хІун дер – хІара, дІагІур ю-кх уьш болчу. Иштта хилла-кх хІара дахар. ЧІама, хьан хьайн ирс ду. БайтІе бажа лаьлличахьана, кхочушхуьлу хьан сатийсам… Я иштта дац те иза? Хьан ю те хьайн гІайгІа, адаман санна яцахь а, хьайниг – бежанниг? Я тарлора ахь кхуьнан, Санун, гІайгІа лелош хуьлий а. Хьанна хаьа? Ахь дакъалоцу дела, ницкъ кхочуш хила а ма тарло Санун, оцу гIайгIане ша ерриг хьаьшна дІа ца йоккхуьйтуш, яха а… ЧІама, ЧІама, ЧІама…\nЗуда ойланашка а яхана Іашшехь, де доккха хуьлу. Эххар а, кІоргга са а доккхий, олу цо:\n– Ванах, цхьа а хІума доцуш, эрна хир ду-тІехьа аса мел лелийнарг, хІара сан гІайгIанаш а, хІара сан баланаш а?\nТІаккха сихха хьала а гІоттий етт дІобосту цо.\n– ХІан-хІа, ЧІама, вайшиннан йиш-м хьаха яц хьедала, хьелахь наха хІун эр ду? Уггар хьалха Іайнаа а олуш… «Къанъелла Сану, – эр ду-кх. – етт дІалалла хьалагІатта а карах ца долу». Хьуьйц, хьуьйц. Эр дац Сануна-м, – ша шега а луьйш, етт а лоллий, эвлайисте боьдучу новкъа йолу зуда.\nВайнах №2. 2019. Печ. версия. №6. 2019. Эл. версия\nНазад: Асламбек Абдулаев. Стихи\nАсламбек Абдулаев. Стихи\nАдиз Кусаев. Сонеты\nВыберите рубрику Дебют (26) Документы (2) Драматургия (13) Интервью (20) История и общество (45) Культура и языкознание (52) Литература (28) Литературное наследие (34) Память (25) Популярно (423) Поэзия (287) Проза (256) Публицистика (255) Статьи (810)\nВыберите месяц Август 2019 Июль 2019 Июнь 2019 Май 2019 Апрель 2019 Март 2019 Февраль 2019 Январь 2019 Декабрь 2018 Ноябрь 2018 Октябрь 2018 Сентябрь 2018 Август 2018 Июль 2018 Июнь 2018 Май 2018 Апрель 2018 Март 2018 Февраль 2018 Январь 2018 Декабрь 2017 Ноябрь 2017 Октябрь 2017 Сентябрь 2017 Август 2017 Июль 2017 Июнь 2017 Май 2017 Апрель 2017 Март 2017 Январь 2017 Декабрь 2016 Ноябрь 2016 Октябрь 2016 Август 2016 Июль 2016 Июнь 2016 Май 2016 Апрель 2016 Март 2016 Февраль 2016 Январь 2016 Ноябрь 2015 Август 2015 Июль 2015 Июнь 2015 Май 2015 Апрель 2015 Ноябрь 2014 Октябрь 2014 Сентябрь 2014 Август 2014 Июль 2014 Июнь 2014 Май 2014 Апрель 2014 Март 2014 Февраль 2014 Январь 2014 Ноябрь 2013 Октябрь 2013 Сентябрь 2013 Август 2013\nМуса Арсанукаев. Одна ошибка.\nРамзан Кадыров: «Мы верим в Россию и вместе сделаем все, чтобы это осознали наши противники»


Покровка (Безенчукан кӀошт) — Википеди\n52°53′58″ къ. ш. 49°37′41″ м. д.HGЯOL\nПокровка (Безенчукан кӀошт)\n303 стаг (2010)\nПокровка (оьрс. Покровка) — Российн Федерацин Самарин областан Безенчукан кӀоштара эвла.\nБахархойн дукхалла 303 адам леррана 2010 шарахь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Покровка_(Безенчукан_кӀошт)&oldid=7826411»


9 май - Толаман Де » Нийсо-Дагестан\n08.05.2019 273 0 niyso\nКху деношкахь 74 шо кхочу советски халкъо Сийлахь-боккхачу Даймехкан т1амехь фашистски Германина т1ехь Толам баьккхина.9-г1а май – Толаман Де – уггар а ладамечух долу дезде ду иза Россин бахархошна хилла ца 1аш, иштта хьалха хиллачу Союзан берриге а бахархошна а. Х1унда аьлча, дерриге советски халкъаш, цхьаъ санна, хьалаг1евтина, шайн дахарш ца кхоош, тасаделира мостаг1чух оцу буьрсачу т1амехь.\nБаьккхира Толам. Амма беза мах бала бийзира цуьнах.\nХ1ора советски доьзалах хьакхаелла 1418 дийне бахбеллачу оцу т1еман къизалла.\nИ Сийлахь Толам баьккхина дуккха а шераш д1адаьллехь а, май бутт болалуш вай юх-юха дагайоуьйту вайн дайша гайтина йолу майралла, доьналла, къонахалла.\nХалахеташ делахь а, тахана вуно к1еззиг бисина вайна юкъахь оцу т1амехь дакъалаьцнарш, вайн лераме ветеранаш. Уггар хьалха луур дара уьш могуш хуьлуьйла, самукъане денош церан дахарехь алсам хуьлийла!\nТоламан Денца, хьоме махкахой!


АшикугӀ — Википеди\n50°16′24″ къ. ш. 2°45′34″ м. д.HGЯOL\n5,94 квадратан километр\n▲7957 стаг (2019 шеран 1 январь)\nАшикугӀ (фр. Achicourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу АгӀгӀас, Аньи, Ваи (Па-де-Кале), БогӀен (Па-де-Кале), Денвиль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=АшикугӀ&oldid=7810839»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 15:56.


Дре — Википеди\n▼30 664 стаг (2018 шеран 1 январь)\nДре (фр. Dreux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Вернуе (Эр а, Луар а), Вер-ан-Друе. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дре&oldid=6778245»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 17 октябрь, 09:22.


ХӀара йаззам бу дуьненаюкъара юкъаметтигийн тайпанах лаьцна лаьцна. ЦӀарах агӀоне лаьцна, хьажа Дуьненаюкъара юкъаметтигаш (арахецар).\nДуьненаюкъара юкъаметтигаш ширачу заманахь дуьйна йоллушехь, ша термин юкъаяьлла дукха хан яц — иза юкъаялийна ингалсан философо Дж. Бентама, уггар хьалха цуьнца билгалйоккху цӀеххьана нисъелла политикин юкъаметтигаш, чӀу болуш йолчу яккхийчу къоман пачхьалкхийн юкъаметтигаш.\n4.2 Политикин реализм\n10 Дуьненайукъара йукъаметтигийн теори\nКритереш[нисйе бӀаьра | нисйе]\nДекъашхойн специфика. ГӀараваьлла французийн философан а, социологан а Р. Аронан хетарехь, «дуьненаюкъара юкъаметтигаш — политикин субъекташан юкъара юкъаметтигаш ю». Иштта, цунна дуьненаюкъара юкъаметтигаш — хьалха, пачхьалкхийн, «дипломатан» я «салтийчун» юкъаметтиг ю. Америкин политологан Дж. Розенаун хетарехь, дуьненаюкъара юкъаметтигийн символан субъекташ ю турист а, террорист а.\nгеополитикин критерин бухца\nЗаконехь ма-дарра хилар[нисйе бӀаьра | нисйе]\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн теори гуш йолу область йолун дела, и Ӏилма политикин хааран областера долун дела, иза политикин сфера ю. Цул сов, хӀинц-хӀинца а цуьнга хьовсура политикин Ӏилманан декъе санна. Таханлера политологи кхиаран хьалхарчу муьрехь, ДЮ терго а ца йора. Хьалхарчу дуьненан тӀамо хьал хийцира. Дукхах болу пачхьалкхан гӀуллакххой йийсарехь бара ширъеллачу хетаршан а, ойланан а, шеш дечун тӀехьалонаш а ца гора. ТӀеман жамӀаш теттира Ӏилманчаш нийса хьажаре ДЮ теме. ШолгӀа дуьненан тӀом чекхбаьлча ВКЪКХ системан гуранчохь оьздангаллин а, дешаран а белхашна кхоьллина леррина кхолламо — ЮНЕСКОс — дӀабаьхьира политологи, дуьненаюкъара, лерина Ӏилманан дакъа, кхуллуш цхьа могӀа белхаш. Политикин Ӏилманан структура:\n1) Политикин теори\n2) Политикин институтийн теори\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн теорин канонийн парадигмаш[нисйе бӀаьра | нисйе]\nЛибералин-идеалистийн парадигма[нисйе бӀаьра | нисйе]\nПолитикин практикехь либералан идеализман ойланаш денйира Хьалхара дуьненан тIом чекхбаьлча кечдина долу кехаташа, масала, Вильсон Вудрон Къаьмнийн Лига (1917) кхолларан программа, Брианан — Келлоган пакт (1928; къоман политикин герз тӀамах ца дар), Стимсонан доктрина (1932; ницкъаца бина муьлхха а хийцам къобал ца бар).\nЛибералан-идеалистийн ойланийн керла айам хуьлу шийла тIом чекхбаьлча, иза болуш тоьлла яра политикин реализман а, неореализман а ойланаш. Цуьнца цхьаьна либералан некъ хийцало неолиберализман реалийн чоьтех.\nДуьненаюкъара юкъаметтигаш ца мега машаран а, тӀеман а хьоле яло. Дуьненаюкъара процессаш дукха кепара ю, дуьне вовшех дозуш хилар а, дуьненан йукъараллаш кхоллар а бахьнехь ала таро ю дуьненаюкъара юкъаметтиг дӀакхехьар туоелла.\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн тӀехьло — шадолчу дуьненан йукъаралла кхоллар ю. ДӀа ца тотту дуьненан правительство кхолларан таро а.\nПолитикин реализм[нисйе бӀаьра | нисйе]\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн политикин реализман уггар гӀарабевлла векалш бу Моргентау Ганс, Арон Раймон, Кеннан Джордж, Карр Эдуард, Шуман Фредерик, Томпсон Кеннет. ХӀара парадигма кхоллаелла XX б1ешеран хьалхарчу декъехь, амма цуьнан зирхӀ ган таро ю Фукидидан, Н.Макиавеллин, Т.Гоббсан белхашкахь. Шен кхиарехь политикин реализман коьрта импульс кхаьчна политикера тайп-тайпана утопин теорин ладаме критика бахьнехь, цара тергал ца йора дуьненаюкъара юкъаметтигийн ницкъан амал. Эгоистин кхолламе санна адаме хоьжуш, оцу парадигман векалш хьовсу, хьалхарчу рогӀехь, дуьненаюкъара юкъаметтигашкахь йолчу хӀумнаш талларе, ткъа ца хьовсу тӀехьа юкъаяла таро йолчунга.\nПолитикин реализман коьрта меттигаш:\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн коьрта декъашхо ю пачхьалкх. Пачхьалкхаш ю рационалан цхьаьнакепара политикин чарх. Пачхьалкхийн бен яц тӀом кхайкхо а, бан а, дуьненаюкъара чӀагӀамаш бан, кхин дерг дан легитиман бакъо. Дуьненаюкъара политикин хьашт билгалдоккху хьалхарчу рогӀехь дуьненара цхьаьнаэшшаралла латто я талхо йиш йолчу яккхий пачхьалкхаша. Цара шайна луъург до, гӀийла пачхьалкхаша шайга дойттург до. Цундела яккхийн пачхьалкхийн таро ю кегийн пачхьалкхийн хьашт дайа.\nДуьненаюкъара юкъаметтигашкахь хӀора пачхьалкхан шайн хьашташ хилча конфликтех кӀелхьара ца валало. Цундела дуьненаюкъара процессийн бух тӀехь лаьтта пачхьалкхашна юкъара конфликт я цуьнан йисттера кеп — тIом. Политикин реализман векалш юкъара ца доккхахь а дуьненаюкъара процессийн кхин кепаш хилар, массара а цара лелайо, церан ойланца, тӀеман муьтӀахь йина амал, ткъа машар — иза цхьана хенан дика хьал ду. Дуьненаюкъара юкъаметтиг гучуйолу, уггар хьалха, тӀеман а, тӀеман-политикин союзийн кепашкахь. Машар латторан уггар эффектан гӀирс бу, политикин реализмо дийцарехь, ницкъийн баланс, иза кхоллало къоман хьашташ Ӏоттаделча а, вовшен бакъонийн сий дича а, юкъара оьздангалла хилча а.\nДуьненаюкъара юкъаметтигашкахь пачхьалкхийн къаьмнийн хьашташ Ӏитталодела, пачхьалкхийн коьрта Ӏалашо ю шен кхерамазалла латтор. Иза латторан коьрта ресурс — шуьйрачу маьӀнехь Ӏедал ду, цуьнан коьрта билгало ю дуьненаюкъара юкъаметтигийн кхечу декъашхойн леларан тергоян таро хилар. Дуьненаюкъара аренера пачхьалкхийн леларан кхин мотиваш ю — пачхьалкхан сий айбар а, пачхьалкхера политикин терза узучу чкъоьран экономикин хьашт кхочушдар.\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн Ӏалам хийца ца ло, хийцало политикин ницкъийн конфигураци.\nМарксистийн-ленинан парадигма[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззамаш: марксизм, марксизм-ленинизм\nТаханлерчу хьолехь марксистийн-ленинан парадигма ялахь а, доккхух долчу декъана, маргиналан, марксизм-ленинизман ойланаш латтайо чӀогӀа меттиг дуьненаюкъара юкъаметтиган теорехь, боккха Ӏаткъам а бо кхечу дуьненаюкъара-политикин Ӏилманашна.\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн коьртаниг ю социалан классаш (буржуази а, пролетариат а), цундела дуьненаюкъара юкъаметтигийн актораш санна йолу пачхьалкхаш шолгӀа ю. Къаьмнийн пачхьалкхаш кхоьллина буржуазино классан олалла дан а, куьйга кӀелахь латто а Ӏалашо йолуш. Шен эгоистин Ӏалашон бух тӀехь (сов пайда иэцар, борах белхан ницкъ лахар, сурсатийн керла йохкаран базар лахар), пачхьалкхан арахьара политикин гӀирсаш лелош буржуазино дуьненаюкъара юкъаметтигаш талхайо, тӀом а, конфликташ а яха гӀодо.\nДуьненаюкъара юкъаметтигаш къаьсташ яц йукъараллашкара юкъаметтигех (масштаб дӀаяьккхича), ю «шолгӀа а, кхоалгӀа а» амал (экономикин базисо билгалйоккху, тӀехулара цхьа элементов ю; буржуазин а, пролетариатан а уьйранийн башхаллаш гойту къоман пачхьалкхийн гуранчохь), лелайо капиталистийн амал.\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн хӀинцалера теори[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззам: неореализм\nЮкъабевлла керла кхетамаш: дуьненаюкъара юкъаметтигийн система, дуьненаюкъара юкъаметтигийн гуо, тӀеман а, экономикин а кхерамазалла, хьаштийн баланс, стратегийн накъосталла, ядеран сецор, дуьненаюкъара кхерамазалла.\nНеореализм гӀерта каро а, къасто а экономикин юкъаметтигаш политикинчарех.\nКоьрта актораш — пачхьалкхаш а, церан берташ а. Церан Ӏалашонаш — къоман хьашташ лардар, пачхьалкхан кхерамазалла, дуьненаюкъара юкъаметтигашкахь статус-кво латтаяр. Оцу Ӏалашонашка кхачаран гӀирс — ницкъ а, берташ а.\nНеореализман а, политикин реализман а тералла:\nНеоклассикан реализм[нисйе бӀаьра | нисйе]\nШийлачу тӀеман хенахь яйина либералан-идеалистийн парадигмийн позицеш карлаевлира, биполяран дуьненаюкъара юкъаметтигийн система йоьхначул тӀехьа. Цуьнца цхьаьна дуьххьарлера парадигман дуьненаюкъара аренехь хаъал хийцамаш хилар бахьна долуш (дуьненаюкъара интеграцин процессаш чӀагӀъялар; дуьненан политикин карти тӀехь керла пачхьалкхаш гучуйовлар, гӀиллакхехь доцу кхерамазаллин кхерамаш тийсар; глобализацица йоьзна йолу процессаш) кӀоргачу трансформаце йоьжна, цуо кхоьллина неолиберализман ойланаш. Уггар гӀараваьлла неолиберализман векал хилла Кохэн Роберт а, Най Джозеф а.\nДуьненаюкъара кхерамазалле а, дуьненан низаме а, социалан прогресск а кхачаран коьрта хьал дуьненаюкъара юкъаметтиг дӀакхехьар ду, цуо гӀодо айбайолуйтуш экономикин дахар.\nНеомарксизм[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззамаш: дуьне-системан анализ, язаран теори, неомарксизм\n«Неомарксизмо ша иштта кхайкхайо реалистийн парадигмин коьрта меттигашна критика еш. Неомарксизман агӀончашна го дуьне тайп-тайпана экономикийн, пачхьалкхийн, юкъараллийн, идеологийн, оьздангаллийн глобалан системан кепара. Неомарксисташ юкъабалабо дуьненаюкъара юкъаметтигийн тезаурусе „дуьне-система“ а, „дуьне-экономика“ а кхетам. „Дуьне- экономика“ кхетамо гойту дуьненаюкъара акторийн юкъаметтигийн уггар шуьйра система, коьрта роль ловзайо экономика чӀогӀа йолчара. Коьрта амалаш дуьне-экономикин — производствон дуьненан кхоллам бу, цуо чӀагӀйо арахецаран комплексин координаци, капиталийн интернационализаци, лагӀйо пачхьалкх юкъагӀертар финансийн сфере. Неомарксисташ чӀагӀ ма дарра, хьалха шеш арахьарчу сингаттамех ларъеш хиллайолу пачхьалкхаш, тахана агенташ хилла, цара къоман экономикашна дӀало дуьне-экономикин оьшург, цуьнан дуьненан базарехь конкуренцин адаптаци яр Ӏалашо ю. Цуьнца гайтина процессаш, цаьрца йогӀу структурашца цхьаьна, адамийн белхан жамӀ ду, историн сурсат ду. Амма кхин а процессаш ю, глобализацин бӀостанехьа йолу — экономикийн, политикийн, юкъараллин, социооьздангаллин, кхин кхолламийн а, структурийн а, кхиоран некъаш лахаран а диверсификаци. Неомарксизман векалшан хетарехь, радикалан-либералан идеологи гӀерта и процессаш дӀалачкъо. Цуо глобализацин альтернатива яц моттадолийта адамашна, дуьненан арени тӀехь гушйолу къиза конкуренцин, юкъаметтигийн дерегламентацин, эгоизман бух тӀехь лаьтта экономикин логика».\nХьоьга проектана гӀо дан лур ду, хӀара дакъа йаздина. ХӀара билгало хӀоттийна 2017 шеран 31 январь.\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн теорешкара «Баккхий къийсамаш»[нисйе бӀаьра | нисйе]\nХьалхара «боккха къовсам»[нисйе бӀаьра | нисйе]\nХьалхара дискусси кхоллало 1939 ш. ингалсан Ӏилманчан Карр Эдвардан «Кризисан ткъа шо» цӀе йолу жайна арадаьлчи. Цу тӀехь политикин реализман позицера критика йира идеалистийн парадигман коьрта меттигашна. Реалисташ Ганс Моргентаус (Morgenthau H. Politics among Nation. The Struggle for Power and Peace. N. Y., 1948) а, цуьнан агӀончаша а шолгӀа дуьненан тӀом чекхбаьлчи и дискусси дӀаяхьаран инициатораш хилира. Керлачу историйн хьолашкахь реалистийн идеалисташна тӀехь болу толам шеко йоцуш хетара.\nШолгӀа «боккха къовсам»[нисйе бӀаьра | нисйе]\nШолгӀа «боккха къовсам» болийра 50-гӀа шерашкахь ХХ бӀешеран, кхин а чӀагӀбелира 60-гӀа шерашкахь, керлачу тайпана дуьненаюкъара юкъаметтигашна тӀебахкаран а, методаш талларан а агӀончаш болу модернисташ, политикин реализман постулаташна цӀеххьана критика йира. Керлачу чкъоьран Ӏилманчаша (Куинси Райт, Мортон Каплан, Карл Дойч, Дэвид Сингер, Калеви Холсти, Эрнс Хаас, кхин берш а) ДЮ Ӏамош нийсачу Ӏилманашкара схьаэцна болу гӀирсаш, методаш, методикаш лелорехьа бара. «Модернисташ» шеконе ца ехкира шайн оппонентийн теоретикан, уьш бирзинера Ӏилманан методологин агӀоне. Цундела, барт хин боцу озе хьаьжна ца Ӏаш, дискуссин декъашхой къовсаман чеккхенгахь баьхкира берта, дуьненаюкъара баланаш талларехь иэдан деза «гӀиллакхийн» а, «Ӏилманан» а методаш.\nКхоалгӀа «боккха къовсам»[нисйе бӀаьра | нисйе]\n70-гӀа шераш чекхдовлуш 80-гӀа шераш долалуш болабеллачу, хӀинца а чекхбаланза болчу кхоалгӀачу «боккхачу къовсаман» юккъехь, ДЮ декъашхочун санна пачхьалкхан роль нисъелира, дуьненан арени тӀехь хуьлуш долчу къоман хьаштах а, ницкъах а кхетаран маьӀна долуш. Тайп-тайпана теоретикийн некъийн агӀончаша, ала мегар царех транскъоманхой (Роберт Кохэн, Джозеф Най, Йел Фергюсон, кхин а), интеграцин (Дэвид Митрани) а, вовшехдазаран (Эрнст Хаас, Дэвид Моурс) а теорин гӀиллакх дӀахьуш юкъатеттира ойла: политикин реализм а, цуьнца йогӀу этатистин парадигма а дуьненаюкъара юкъаметтигийн амалашца а, коьрта тенденцешца а йогӀуш яц, уьш дӀатеттина хила еза. Декъашхойн дукхалла, юкъаметтигийн кепаш, церан харшаш, царна моттарехь, аратотту пачхьалкх дуьненаюкъара къамелийн юкъара, ДЮ пачхьалкхашна юкъарчех транскъаьмнийнчарна трансформацийо. Дуьненаюкъара-политикин Ӏилманехь транскъоманхойн Ӏаткъам болуш гучуйолу цхьа могӀа керла теореш, масала, глобализацин а, регионализацин а концепци, кхин дӀа а. Цуьнца цхьаьна коьрта парадигмаш къаьсташ йолу башхаллаш лаьтташ ю. Дукхах болу талламхой схьабогӀу, пачхьалкхаш дуьненаюкъара юкъаметтигийн коьрта декъашхой хилар тӀиера.\nДуьненан политика[нисйе бӀаьра | нисйе]\nӀилманан некъ санна кхоллаелла ХХ бӀешеран шолгӀачу декъехь, дукхах дерг неолибералан теоретикан гӀиллакхан гуран чохь.\nЦуьнан бух дӀабоьду дуьненаюкъара кхолламаш, дуьненаюкъара политико-экономикин а, политологин (хьалхарчу рогӀехь дустаран) а процессаш талларе, дуьненаюкъара юкъаметтигийн теоретикан талларе.\nТаханлера хьолан баланашца болх бо, ткъа иштта дуьненан политикин системан тенденцица а.\nЦа йо цӀеххьана йолу бӀосталлаш чоьхьарчу а, арахьарчу а политикин юкъахь.\nДипломати[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззамаш: дипломати, дипломатин юкъаметтигаш, дипломатин протокол, векал\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн декъашхой[нисйе бӀаьра | нисйе]\nАмма хӀинца а тоьлуш дисина хьажар, дуьненан политикин коьрта субъекташ пачхьалкх я пачхьалкхийн тобанаш (берташ) хилар.\nДуьненайукъара йукъаметтигийн теори[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззам: Дуьненайукъара йукъаметтигийн теори\nСоциалан Ӏилманан гуранчура дисциплина санна йолу дуьненайукъара йукъаметтигийн теорис, Ӏамадо дуьненан «низам», аьлча а массо а институташ цхьаьна, билгалйоккхуш йолу интеграцин а, дуккха а локалан юкъараллин вовшашца йолу уьйранийн кеп.\nГеополитика[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззам: геополитика\nГеополитика (желт. γη — дуьне + πολιτική — пачхьалкхийн я юкъараллин гӀуллакхаш) — аналлин тергояран юкъараллин Ӏилма ду. И термин леладар гӀиллакхе хилла коьрта агӀора географин факторийн политикин Ӏаткъамбар дийцарехь, амма иза лелор шуьйра даьржира XX бӀешарахь[хьост?].\nГеополитика —дисциплинаран юкъара Ӏилма ду законехь тайп-тайпанчу пачхьалкхийн, пачхьалкхийн юкъараллин Ӏаткъамийн сфераш (ницкъийн центраш) ю, дуккха а Дуьненан есаллин бараман коммуникацина йоькъуш а, юхайоькъуш а. Къастайо гӀиллакхийн геополитика а, керла геополитика (геоэкономика) а, тӀеххьарлера геополитика (геофилософи). ГӀиллакхийн геополитико пачхьалкхан тӀеман-политикин ницкъе узу, коьрта роль ю неха латташ дӀалецаран географин факторийн, иза ду (Хаусхоферца) пачхьалкхан географин хьекъал. Геоэкономико гӀиллакхийн геополитикех къаьсташ акцент йо пачхьалкхан экономикин ницкъан. ТӀеххьарлера геополитикехь хьалхе ю сина ницкъан тӀеман а, экономикин а ницкъал, таро ло чекхвала гӀиллакхийн географин а, экономикин а детерминизмах базисан фактораш шордаран чоьтах, цуо дуьненаюкъара юкъаметтиг ашкахь пачхьалкхийн низам билгалдоккху.\nГеостратеги[нисйе бӀаьра | нисйе]\nКоьрта йаззам: геостратеги\nГеостра́теги (географин стратеги) — политикин Ӏилма ду, пачхьалкхан я гергара пачхьалкхийн тобанийн геополитикин Ӏалашоне кхачархьама гӀирс а, методаш а билгалйоккхуш долу — пачхьалкхан я пачхьалкхийн бертан ницкъ Ӏалашбеш а, совбоккхуш а, ткъа кризисан гӀуон аьттунашкахь — зиен минимизаци а, меттахӀоттор кризисал хьалхалера хьал.\nГеостратегино пачхьалкхашна-заказчикашна я заказчикашна — пачхьалкхийн берташна йина ца Ӏаш терго йо социуман, экономикин, политикин, къоман оьздангаллин, тӀеман ницкъан, кхин стратегин элементийн категорешна, иштта Ӏамайо, лору кхечу пачхьалкхийн стратегин, уьш йоькъуш майарра кепера потенциалан бертхошка, мостагӀашна я нейтралашна, ткъа иштта даиман а лору географин хьолан стратегийн билгалонаш, цуьнца геостратеги кхочушйо. Геостратеги къоман гӀирс бу, ткъа пачхьалкхийн бертахь — бертан геополитикан. Политикин Ӏилманан иерархехь лаьтта кӀеларчу меттигехь политике а геополитике а хьаьжча. Геостратегин хӀоттаман оьшу а, къасто йиш йоцу дакъош ду къоман стратеги а, стратегин географи а.\nДуьненаюкъара юкъаметтигийн система[нисйе бӀаьра | нисйе]\n— Дуьненаюкъара юкъаметтигийн Венин система (1814 ш. хилла Наполеонан тIемаш чекхбевлча). Цуьнан ойла европин концерт ю;\n— Керлачу хенан дуьненаюкъара юкъаметтигийн система 1991 ш. тахне кхаччалц АЦШ дуьненан системин коьртехь йолуш ю. Дуьненаюкъара юкъаметтигийн эксперташна юкъахь Америкин импери малх чубузуш бу, америкин доллар тӀехь йина дуьненаюкъара экономикин система юхуш ю, БРИКС пачхьалкхаш айалуш ю бохуш еш ю дискуссеш, амма 2012 шарахь АЦШ хьалха лаьтташ ю дуьненан дахаран сферашкахь.\nДуьненаюкъара экономикин юкъаметтигаш\n↑ Леонид Проценко Современные теории международных отношений как условие формирования у населения новой картины мира Архивйина 2012-10-20 — Wayback Machine\nДистанционный курс «Ялтинско-Потсдамская система международных отношений. 1945—1991 гг.» Архивйина 2009-02-11 — Wayback Machine // РАМИ. Авторский коллектив МГИМО(у) МИД РФ под руководством д.и.н. проф. М. М. Наринского. Москва: РОССПЭН, 2004.\nКонышев В. Н. Разновидности американского неореализма // Космополис. 2004. № 3(ТӀе цакхочу хьажорг)\nКонышев В. Н. Американский неореализм о природе суверенитета // ПОЛИТЭКС. 2010. т.6. № 4 Архивйина 2012-01-12 — Wayback Machine\nСергунин А. А. Суверенитет: эволюция концепта // Политэкс, 2010, № 4 Архивйина 2012-01-12 — Wayback Machine\nПрограмма государственного экзамена по специальности 350200 «Международные отношения» Архивйина 2017-05-06 — Wayback Machine исторического факультета АлтГУ, 2004.\nЛебедева М. М., д. п. н., проф., зав. кафедрой политических процессов МГИМО. Политическая структура мира на рубеже веков: новые проблемы и вызовы Архивйина 2017-06-23 — Wayback Machine — Центр исследований постиндустриального общества, 2001\nПланируемая история: мировой порядок как зона ответственности России Архивйина 2017-06-02 — Wayback Machine — «Национальная лаборатория внешней политики», 2002.\nSergei Markedonov. Unrecognized Geopolitics. Архивйина 2009-09-06 — Wayback Machine — «Russia in Global Affairs». № 1, January — March 2006\nRichard Holbrooke. America, A European Power. Архивйина 2009-02-16 — Wayback Machine — Foreign Affairs, March/April 1995.\nП. А. Цыганков. Международная система Архивйина 2014-08-24 — Wayback Machine\nСайт Российского совета по международным делам Архивйина 2021-01-13 — Wayback Machine\nwww.mir-politiki.ru/ Новостной сайт о международных отношениях Архивйина 2016-03-05 — Wayback Machine\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дуьненаюкъара_юкъаметтигаш&oldid=7926086»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 3 март, 23:45.


ГлавнаяАналитикаХ1ОРА ДЕ А – ХАЛКЪАН ДУЬХЬА\nШерашкахь гулъелла г1айг1анаш а эшош, хьуо ца везачарна дагах терсмаймал тур 1оьттича санна новкъа а дог1уш, хьуна сатийса а ца хиъна долу мел доккха хазахетар а цхьана м1аьргонна бен ца деха. Аьлча а, масех шаре бен ца долу-кха. Ткъа сихъелла йоьдучу заманна шо а ма яц м1аьрго бен. Цул т1аьхьа цхьа хан д1аяьлча, ларамаза шераш а девлча, цкъа мацах хиллачу ирсан кеп хьахо говза, хаза дешнаш а гулдой, уьш матте-м доху цо. Амма, бакъду, шега ладуг1уш волчунна ойла юхаерззол-м ца хуьлу и.\nТкъа бохам мел жиманиг белахь а, велла д1аваллалц хьан дагца беха. И бийца говза дешнаш а ца лоьхуш, мог1арерчу дешнашца ахь и бийцича а, ладуг1уш верг кхин башха ойланна т1ера вацахь а, цу ойланийн йийсаре-м вуьгу ахь. Ткъа и бохам дагабеъча, х1инццалц хьан кийрахь тохалуш долу дог шозза сиха-м тохало. Ткъа цхьа доккха вон, дагахь дисар-м х1унда дуьйцу, лан а ца ло.\nТахана ткъех шарера ваьлларг вайх цхьа а вац, вайн халкъана кхайкхаза т1ебоьссина и т1еман 1аьржа бала дага ца бог1уш. Масане елхийра цо хийла нана, масане тийжийра цо хийла вешин йиша, я хийла во1, ваша г1айг1ане вожийра цо. Масане хийла да кех, махках ваьккхира цо. Шайна гинарг гина а бевлла, дуург диъна а бевлла, кегийнах санна каде а хьийзаш, къаноша д1абоьхкира шайн доьзалш.\nВала да ца хилча, мостаг1чунна а маьрша хуьлу хийрачу махкахь некъаш. Хьере хиллачу адамаша Деле до1анаш дора: «Я Аллах1, Хьо бен тхан деха вацар-кха, дехча дала вацар-кха, Хьоьга доьхуш хьан г1ийла миска лаьш ду-кха тхо, тхан 1есалле ца хьоьжуш, мискачу до1анна лохьа жоп, Хьайга дехча луш Дела вар-кха Хьо, мостаг1ех маьрша баккхахьа тхан мохк. Ехьа кху махкахь нийсо. Дуьненан Эла вара Хьо, эхартан Дела вара Хьо, тхаьш дуург-м диъна девллера тхо, Хьан пурбанца, Хьан лаамца кху харцдуьненчу баьхкинчу тхан доьзалшна ехьа парг1ато. Хьайга дехар саг1а ца лоруш, Хьайга деха баьхна Дела вар-кха Хьо, хеназа кхелхинчу доьзалшна дилхинчу, г1елделлачу озаца доьхуш, хьанал сискал яьккхина куьйгаш айдина Хьоьга кхойкхуш, Хьоьга доьхуш хьан г1ийла лаьш ду тхо, тхан до1анна жоп лохьа, Я Аллах1 Дела!» – бохуш, дукха дира мискачу наха до1анаш.\nХастамхиларг, цара Шега деш долу до1анаш ца хезаш вацара. Уьш мел собаре бу хьожуш, уьш зуьйш вара. Цу мисканаша динчу до1анашна жоп луш, ша йоккхуш йолу хан Ша реза веш волу Шен нийсачу некъа т1ера Кадыров Ахьмад-Хьаьжа (Дала г1азот къобалдойла цуьнан) ваийтира мохк балех баккха. Делан пурбанца веанчу цунна когтаса, дуьхьало ян ницкъ ца кхочура мостаг1ийн а, к1иллойн а. Шен схьавалар ц1еначу буха т1ера долчу цо лоьхура нийсо.\nБ1ешарахь цхьаъ бен ца волу боккъал а шен къомах дог лозуш верг. Маьршачу, нийсачу некъал а атта гезбо къонахчо и некъ. Даймехкан некъаш шен пхенашца дузу цо. Б1ешарахь гулделла дахаран хьуьнарш, цу цхьана къонахчуьнгахь хуьлий те аьлла, хуьлу и оьмаран векал. Вайн баккхийчара олуш дара: «Жа1у воцу жа берзан бага дахаза а, д1асадаржаза а ца 1а». Бакъдолуш, муьлххачу х1уманна 1у веза. «1у воцу даьхни – берзан даьхни» лаа аьлла дац. Иштта цу б1ешаран оьмарехь дехачу адамашна а веза 1у, хьалхавала а, т1аьхьах1отта а. Шен къоман 1у хилла, махкана к1ант хилла, нийсонна б1ов хилла, машарна туш хилла, бакъонна дош хила веара Кадыров Ахьмад-Хьаьжа.\nКъонахаллин мах к1иллоша а, къонахаша а буьйцуш ца хиънера цунна. Хазар лере а кхачале, кхетам цу дешан дуьхе а кхиале, болатан дагах дуьйлучу цуьнан ц1еначу сица кхиъна яра бакъйолу къонахаллин кеп. Цу къонах бохучу дешан х1ора а элп шен дахаран чолхечу зиерашкахь легийна дара цо. Шен схьавалар бакъйолчу нохчичун х1усамера ца хилча, цо тийсина дахаран г1улчаш тийсалур яцара. Бакъду, ойла-м хир яра, амма…\nОйланна а ма оьшу ша ойлане яха кхетам а, кхочушъян къонах а. Шерашкахь ойланаш ярах кхиам ца хуьлу. И ойла кхиаме юьгург хьекъале, сирла кхетам бу. Б1ешарахь цхьаъ волу, ойлано цхьа г1улч а тасале, кхетамца цунна дуьхьал ши г1улч а тосуш, и шен ойла къонахчун даше ерзош верг. Ишттаниг цхьана м1аьргонна а, шен ойлаеш вехаш ца хуьлу, цо шен къоман сирлачу кханенан ойла йо. Ишттачех цхьаъ вара Нохчийн Республикин хьалхара Президент, Россин Турпалхо Кадыров Ахьмад-Хьаьжа (Дала г1азот къобалдойла цуьнан).\n…Бусалба нехан къилба хилла лаьтташ йолу Макка-шахьар д1аяьлча, Нана-Дег1аста еза ю бохуш, цунах хьакхалуш мел дерг хьоме ду а бохуш, цуьнан лазам шайн лазам бу а бохуш, цхьа нах бевлира. Нохчийчоьнах а, цуьнан къомах а дог лазар меттан буьххьехь а долуш, дог кхардар дагца а долуш нах бара уьш. Баланаша гатдина къам хазчу дашах атта тешара. «Тешам» – и бара къоман синтем. Къомо синтем лоьхучух, къам 1еха а дина, мостаг1ашна къам доьхкина, цу къомах мах бина бовллуш лаьттара Делан а, халкъан а мостаг1ий. Церан б1аьргашна хьалха х1уьттург – машаре кхийдаш Нохчийчоьнан хьекъаш, сенлуш йолу аренаш яцара, шаьш къам доьхкина бохуш, мостаг1чо шаьш эцначу долларийн сеналла яра церан б1аьргашна дуьхьала лаьттарг. Цу кехатал кхин ницкъ болуш яцара церан стогалла.\n…Цкъа мацах хьалха сана, муьлххачу а дашах теша лаьара нахана. Массо дашехь тешам бу а моьттура. Х1етахь Нохчийчоьнна бевллачу «дайша» къам шайх тешаш дуйла а хууш, х1аллакьхиларе дуьгуш дара. Царна хаьара къоман кхин тешийла йоцийла. Шайна бахамаш гулбичахьана, Нохчийчоь сийначу ц1ергахь ягарх а, к1еззиг дог лозура церан. Соьмех йохкаяллал бен ца хиллера и к1иллой. Бакъду, верриге вац соьмах вохкалуш а, я эцалуш а. Цкъа мацца а кхачалуш ду х1ума. Шен юьхь а, чаккхе а йоцуш дац кху маьлхан дуьненахь цхьа а х1ума.\nЦу к1иллоша байъина тешам денбан атта ца хиллехь а, къам шех теша-м дира Ахьмад-Хьаьжас. Цуьнан сирла билгало яра иза Дела реза волчу нийсачу новкъахь хилар. Хийла буоберан дог хьаьстира цо, баланаша г1елйина Нохчийчоь екхийра цо. Г1айг1анаша г1елдина къам делийра цо. Хийла шен къомах кхаьрдина нах тешийра цо. Мостаг1чун д1аьвшо дагийна беркат хьекъийра цо.\nЦхьаболчарна, мостаг1чун каяьлла, иза дуьненах къаьстина моттахь а, иза бакъ дац. Ахьмад-Хьаьжа Дала шена яккха елла хан а кхачийна вирзира лаьттан кийра.\nТахана иза вайна юкъахь ца хилар бен, вицвелла вац къомана. Я мел дукха хан яларах вицлур а вац. Цо шен ц1е къомо сатийсинчу диканашца мокхазчу йозанца д1аязйина. Цо болийна маршонан сирла некъ денна къагош-гезбеш схьавог1у Нохчийн Республикин Куьйгалхо, Россин Турпалхо Ахьмад-Хьаьжин к1ант Кадыров Рамзан-Хьаьжа.\nАхьмад-Хьаьжа вайна юкъахь воцу дейтта шо ду, амма цуьнан дахарх лаьцна, цуьнан къонахаллех лаьцна наха эзарнаш йозанаш яздина. Массо а хастаме а, дика а дош хьаьгна ду ишттачу къонахчух ша олийла. Х1ара маьлхан дуьне мел деха ехар ю Кадыров Ахьмад-Хьаьжин (Дала г1азот къобалдойла цуьнан) ц1е.


Маркуен — Википеди\n50°07′17″ къ. ш. 3°10′25″ м. д.HGЯOL\n▲1894 стаг (2018 шеран 1 январь)\nМаркуен (фр. Marcoing) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Нор. Дозанашца йу Нуаель-сюр-Еско, Вилле-Плуиш, Флескьер, Маньер (Нор), Провиль, Рибекур-ла-Тур, Рюмии-ан-Камбрези. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Маркуен&oldid=5171370»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 16:32.


NGC 5764 — Википеди\nNGC 5764, C 1450-524\n−3,05 ± 2,53 миллиарксекунд в год, −3,56 ± 2,79 миллиарксекунд в год\n−52° 40′ 20″\nNGC 5764 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 5764: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 5764.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_5764&oldid=5060441»


Нови Шунгут — Википеди\n53°59′14″ къ. ш. 51°33′02″ м. д.HGЯO\nоьрс. Новый Шунгут\nНовый Шунгут картан тӀехь\nНовый Шунгут (оьрс. Новый Шунгут) — Российн Федерацин Самаран областан Исаклин кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nБахархойн дукхалла 23 адам леррана 2010 шарахь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Нови_Шунгут&oldid=2532827»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2018, 15 январь, 00:40.


ДаммагӀи-суьгӀ-Со — Википеди\nДаммагӀи-суьгӀ-Со (фр. Dammarie-sur-Saulx, фр. Dammarie) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.\nДозанашца йу Ле-Бушон-суьгӀ-Со, Евилье, Жувиньи-ан-ПегӀтуа, Линьи-ан-БагӀгӀуа, Мений-суьгӀ-Со, МогӀле (Мез), Вилле-ле-Сек (Мез).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ДаммагӀи-суьгӀ-Со&oldid=7828342»


ЕгӀтовиль — Википеди\nЕгӀтовиль (фр. Heurteauville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу Ле-Ланден, Жумьеж, Arelaune-en-Seine[d], Ле-ТгӀе, Енвиль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЕгӀтовиль&oldid=7830251»


Дуккха нах хулаш йолча меттигий кхерамзле дикаг1а 1алашъе еза\nГлавнаяХоамашДуккха нах хулаш йолча меттигий кхерамзле дикаг1а 1алашъе еза\nОпубликовано 20 Июнь 2018 .\nХ1ара к1ира хулаш йола Халкъа Гуллама Совета заседани даехьай Парламента Председатела Йовлой Заьлмаха.\nПарламента арг1анарча заседане повестка юкъе яхача законопроекташка а законопроектий инициативашка а хьажарах бола хоам бир Совета доакъашхош.\n«Российски Федераци административни правонарушенех долча Кодекса юкъе хувцамаш дахьарах йолча» федеральни закона проектага хьажар парламентареш.\nЗаконопроекта д1адехар, суда пирстопа-исполнитела д1адехар кхоачаш ца дарах, нагахь санна цу тайпа х1ама наьха унахц1енон а вахара а кхерам т1атессаш дале, административни та1азар ч1оаг1дир да.\nТаханарча дийнахь декхар доаллаш волчунга де дезар кхоачашдейта е де ца дезар ца деш из соцаве г1ертача суда пирстопа деш дар дикка д1аьха да аьлар, Парламента Совета заседане къамаьл даьча Горчханаькъан Мувсас\nИсполнительни производство д1айолаеш декхар доаллаш волчо декхар ший ло1амах кхоачашдергдолаш ха юлл пирстопа. Нагахь санна ц1енхаштта бахьан доацаш йиллача хана цо ше де декхар вар хьа ца дой, пирстопа исполнительни сбор хьайоаккхийла аьнна постановлени язъю дер кхоачашдира керда ха а юллаш. Цу юкъа а де дезар хьадинза дусе, суда пирстопа декхар доаллаш волчо ший де дезар хьадергдолаш административни правонарушенех йола протокол оттаю, юха а ха юллаш, т1атехар Горчханаькъан Мувсас.\nИз процедура кхоачашъяь яьлча мара пирстопа бокъо яц декхар доаллаш вар дакъа а воацаш, нагахь цун дакъа хиланза даргдоацарех деце, даьр даь воаккхар де волале.\n«Административни а хьаштдале уголовни а бехктокхаме саг вугаш дола Российски Федераце законодательства х1анз укх сахьата оттадаьраш декхар доаллаш вар исполнительни документа шийгара д1адехар дукха де г1ертаргвола хьал оттадерех дац» - белгалдир паччахьалкхен лоаттама а законодательства а комитета председатела Горчханаькъан Мувсас.\nТеркалде деза, Кемерова городе «Зимняя вишня» яхача ТРК хиннача ц1ияларх, Г1алг1айчен Республика Мехка Даь распоряжене д1адехар кхоачаш а деш Г1Р г1олла йолча Россе МЧС ГУ йол-йолча д1а а ухаш планах боаца болх д1абехьад ц1и ялар кхерам бол-болча бизнеса объекташка а кхычахьа а.\nИштта 2018 шера 27 марта денз 30 апрела кхаччалца йолча юкъа Г1алг1айчен Республика даькъ т1а ме йолча таьрга-сакъердама а, културно-зрелищни а, цхьана дуккха нах хулача меттигий кхыча объекташка а ц1ера кхерамзле 1алашъяра д1адехар кхоачашдеш планах йоаца проверкаш кеч а яь д1ачакхяьхай. Еррига а хьожаш теркалъяраш цхьана дуккха а нах гулалуш йола 93 объект я.\nГ1Р г1олла йолча Россе МЧС ГУ беча хоамах 53 объекте 6 000 сомагара 15 000 сомага кхаччалца г1од тохар могадеча РФ АП Кодекса 20 ст. 1 д. бокъонах административни материалаш оттаяьй, 18 объектана предупреждени яьй, цар дер соцадергдолаш де дезар хьадолда аьнна прокуратура суде искови заявленеш яхьийтай.\nАла доаг1а, болаш бола низ т1абахьарах кхерамзле боккъала а йолаш йолча объекташка болх бира х1ама соцалуш ца хилар. Цу х1аманца цхьацца йолча меттигашка наьха унахц1енон а вахара а кхерам тувсаш дола хьал ч1оаг1а отта йиш хулийташ да, нах бовра кхерам тувсаш дола хьал отийташ да.\nЦу тайпа дола зулам шоашкара доалийташ бола нах 200 эзар сомагара 500 эзар сомага кхаччалца г1од тоха оттадирца оза лерх1. Юридически лицо а йоацаш шоай болх беча предпринимателашта, нагахь санна укх законопроектах закон хуле, 500 эзар сомагара 800 эзар сомага кхаччалца г1од тохарца оза йиш хургъя е 90 ден-бийсанга кхаччалца дер де йиш йоацаш уж сецабе йиш хургъя. Юридически лицашта цхьан миллионагара кхаь миллионага кхаччалца дола г1од детта доладала йиш хургъя. Уж а 90 ден-бийсанга кхаччалца дер де йиш йоацаш сецабе йиш хургъя т1аккха.\nГорчханаькъан Мувсас къаьстта теркалдир, дер де йиш а йоацаш соцаваь декхар шийх хьарчавар испонительни документаш д1адехар кхоачашде г1ертаргва, финансови-хозяйственни болх бе йиш а йоацаш ше виса хилар бахьан, цкъа дале, шозлаг1а дале гражданашта зе хила дола х1амаш юха а тох цу тайпа дочо.


Сомм-Бионн — Википеди\n49°05′40″ къ. ш. 4°43′29″ м. д.HGЯOL\nСомм-Бионн (фр. Somme-Bionne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна. Дозанашца йу Ла-Круа-ан-Шампань, Анс (Марна), Сомм-Турб , Вальми. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сомм-Бионн&oldid=7538027»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 16 январь, 04:30.


Дизайн экстерьера в Краснодаре под ключ! | "Служба ремонта"\nДизайн экстерьера в Краснодаре!\nМария Витальевна (Дизайн фасада)


Ножан-ле-ГӀуа — Википеди\n48°38′55″ къ. ш. 1°31′43″ м. д.HGЯOL\n13,01 квадратан километр\n▼3981 стаг (2019 шеран 1 январь)\nНожан-ле-ГӀуа (фр. Nogent-le-Roi) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.\nДозанашца йу Вилье-ле-МогӀе, Шодон (ЭгӀ а, ЛуагӀ а), БгӀешам, Кулон (ЭгӀ а, ЛуагӀ а), ПьегӀгӀ (ЭгӀ а, ЛуагӀ а), НегӀон (ЭгӀ а, ЛуагӀ а), ОгӀмуа (ЭгӀ а, ЛуагӀ а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ножан-ле-ГӀуа&oldid=7826106»