І§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§с §Ъ §Х§Ц§Э§а§У§н§Ц §а§д§Я§а§к§Ц§Я§Ъ§с\n§±§в§Ъ§Я§с§д§а §г§й§Ъ§д§С§д§о, §й§д§а §§Ъ§д§С§Ы – §г§д§в§С§Я§С §д§в§Ц§з §а§г§Я§а§У§Я§н§з §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§Ы: §Ь§а§Я§ж§е§и§Ъ§С§Я§г§д§У§С, §Х§С§а§г§Ъ§Щ§Ю§С §Ъ §Т§е§Х§Х§Ъ§Щ§Ю§С. §°§Я§Ъ §Я§С§г§д§а§Э§о§Ь§а §д§Ц§г§Я§а §б§Ц§в§Ц§б§Э§Ц§д§Ц§Я§н §Х§в§е§Ф §г §Х§в§е§Ф§а§Ю, §й§д§а «§й§Ъ§г§д§н§з» §Х§С§а§г§а§У §Ъ§Э§Ъ §Т§е§Х§Х§Ъ§г§д§а§У §У§Я§Ц §Ю§а§Я§С§к§Ц§г§Ь§а§Ы §г§в§Ц§Х§н §Я§С§Ы§д§Ъ §б§в§а§г§д§а §Я§Ц§У§а§Щ§Ю§а§Ш§Я§а. §Ў §г§а§У§в§Ц§Ю§Ц§Я§Я§а§Ц §Ь§а§Я§ж§е§и§Ъ§С§Я§г§д§У§а §У§а§а§Т§л§Ц §г §Т§а§Э§о§к§а§Ы §Я§С§д§с§Ш§Ь§а§Ы §Ю§а§Ш§Я§а §а§д§Я§Ц§г§д§Ъ §Ь §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§Ъ, §г§Ь§а§в§Ц§Ц §п§д§а §г§Ъ§г§д§Ц§Ю§С §д§в§С§Х§Ъ§и§Ъ§а§Я§Я§н§з §У§Щ§Ф§Э§с§Х§а§У §Ь§Ъ§д§С§Ы§и§Ц§У §Я§С §Ю§а§в§С§Э§о §Ъ §п§д§Ъ§Ь§е. §і§д§в§а§Ф§а §Ф§а§У§а§в§с, §п§д§а §Ъ §Я§Ц §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§Ъ, §С §Х§е§з§а§У§Я§н§Ц §е§й§Ц§Я§Ъ§с, §а§Я§Ъ §д§в§Ц§Т§е§р§д §а§д §й§Ц§Э§а§У§Ц§Ь§С §Я§Ц §г§д§а§Э§о§Ь§а §У§Ц§в§н, §г§Ь§а§Э§о§Ь§а §г§а§Т§Э§р§Х§Ц§Я§Ъ§с §а§б§в§Ц§Х§Ц§Э§Ц§Я§Я§н§з §Я§а§в§Ю §б§а§У§Ц§Х§Ц§Я§Ъ§с §Ъ §Х§Ъ§г§и§Ъ§б§Э§Ъ§Я§н.\n§і§в§Ц§Х§Я§Ъ§Ы §Ь§Ъ§д§С§Ц§и §Я§Ц §б§в§Ъ§У§Ц§в§Ш§Ц§Я §Я§Ъ§Ь§С§Ь§а§Ы §Ь§а§Я§Ь§в§Ц§д§Я§а§Ы §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§Ъ, §а§Я §У §в§С§У§Я§а§Ы §г§д§Ц§б§Ц§Я§Ъ §е§У§С§Ш§С§Ц§д §Ь§а§Я§ж§е§и§Ъ§С§Я§г§д§У§а, §Т§е§Х§Х§Ъ§Щ§Ю, §Х§С§а§г§Ъ§Щ§Ю §Ъ §Ю§С§г§г§е §Я§С§в§а§Х§Я§н§з §У§Ц§в§а§У§С§Я§Ъ§Ы, §б§а§Ь§Э§а§Я§с§Ц§д§г§с §У§г§Ц§Ю §Х§е§з§С§Ю §Ъ §Т§а§Ш§Ц§г§д§У§С§Ю §Ъ §Я§Ц §Х§Ц§Э§С§Ц§д §в§С§Щ§Э§Ъ§й§Ъ§Ы §Ю§Ц§Ш§Х§е §в§С§Щ§Э§Ъ§й§Я§н§Ю§Ъ §ж§а§в§Ю§С§Ю§Ъ §Ь§е§Э§о§д§а§У.\n§±§а§г§Ю§а§д§в§Ъ§д§Ц §У§Я§Ъ§Ю§С§д§Ц§Э§о§Я§а, §ж§Ъ§Ф§е§в§н §Ь§С§Ь§Ъ§з §Х§е§з§а§У, §й§о§Ъ §Ъ§Щ§а§Т§в§С§Ш§Ц§Я§Ъ§с §У§Ъ§г§с§д §д§С§Ь§Ш§Ц §Я§С §г§д§Ц§Я§С§з §Ъ§з §Х§а§Ю§а§У, §в§С§г§г§д§С§У§Э§Ц§Я§н §е §Ь§Ъ§д§С§Ы§и§Ц§У §Я§С §С§Э§д§С§в§Ц. §ї§д§а §Ю§Я§а§Ф§а§Ц §а§д§Ь§в§а§Ц§д §У §б§а§Я§Ъ§Ю§С§Я§Ъ§Ъ §е§г§д§в§Ц§Ю§Э§Ц§Я§Ъ§Ы §г§в§Ц§Х§Я§Ц§Ф§а §Ь§Ъ§д§С§Ы§и§С. §ї§д§а §Х§е§з§Ъ, §а§Т§Ц§г§б§Ц§й§Ъ§У§С§р§л§Ъ§Ц §Т§а§Ф§С§д§г§д§У§а, §Ъ§Щ§У§Ц§г§д§Я§а§г§д§о, §з§а§в§а§к§е§р §Ь§С§в§о§Ц§в§е, §б§в§а§и§У§Ц§д§С§Я§Ъ§Ц §Т§Ъ§Щ§Я§Ц§г§С, §Т§а§Э§о§к§а§Ц §Ь§а§Э§Ъ§й§Ц§г§д§У§а §Х§Ц§д§Ц§Ы, §д§а §Ц§г§д§о §У§г§Ц §д§а, §а §й§Ц§Ю §Ю§Ц§й§д§С§Ц§д §г§в§Ц§Х§Я§Ц§г§д§С§д§Ъ§г§д§Ъ§й§Ц§г§Ь§Ъ§Ы §Ш§Ъ§д§Ц§Э§о §±§а§Х§Я§Ц§Т§Ц§г§Я§а§Ы. §±§в§С§Ь§д§Ъ§й§Ц§г§Ь§Ъ §У §Э§р§Т§а§Ю §Х§а§Ю§Ц, §в§Ц§г§д§а§в§С§Я§Ц, §б§С§в§Ъ§Ь§Ю§С§з§Ц§в§г§Ь§а§Ы §У§н §У§г§д§в§Ц§д§Ъ§д§Ц §Я§Ц§Т§а§Э§о§к§Ъ§Ц §С§Э§д§С§в§Ъ §Ъ§Э§Ъ §б§в§а§г§д§а §ж§Ъ§Ф§е§в§Ь§Ъ §г §Ъ§Щ§а§Т§в§С§Ш§Ц§Я§Ъ§с§Ю§Ъ §ё§С§а-§к§п§Я§с – §Т§а§Ш§Ц§г§д§У§С §Т§а§Ф§С§д§г§д§У§С, §¶§е-§к§п§Я§с – §б§а§Ь§в§а§У§Ъ§д§Ц§Э§с §Ь§С§в§о§Ц§в§н, §є§а§е-§г§Ъ§Я§С – §Т§а§Ш§Ц§г§д§У§С §Х§а§Э§Ф§а§Э§Ц§д§Ъ§с. §±§в§С§Ь§д§Ъ§й§Ц§г§Ь§Ъ §б§а§У§г§Ц§Ю§Ц§г§д§Я§а §У§г§д§в§Ц§й§С§Ц§д§г§с §Ф§в§а§Щ§Я§н§Ы §¤§е§С§Я§о-§Х§Ъ ( ), §Ъ§Э§Ъ §¤§е§С§Я§о§р§Ы ( ), – §в§Ц§С§Э§о§Я§н§Ы §Ъ§г§д§а§в§Ъ§й§Ц§г§Ь§Ъ§Ы §б§Ц§в§г§а§Я§С§Ш, §Ф§Ц§Я§Ц§в§С§Э III §У., §б§а§Щ§Ш§Ц §а§Т§а§Ш§Ц§г§д§У§Э§Ц§Я§Я§н§Ы §Х§е§з §У§а§Ы§Я§н, §а§Х§Я§а§У§в§Ц§Ю§Ц§Я§Я§а §с§У§Э§с§р§л§Ъ§Ы§г§с §б§а§Ь§в§а§У§Ъ§д§Ц§Э§Ц§Ю §д§а§в§Ф§а§У§и§Ц§У, §Э§С§У§а§й§Я§Ъ§Ь§а§У, §г§д§е§Х§Ц§Я§д§а§У, §б§е§д§Ц§к§Ц§г§д§У§Ц§Я§Я§Ъ§Ь§а§У, §С §д§С§Ь§Ш§Ц §Т§а§в§и§а§Ю §г§а §Щ§Э§н§Ю§Ъ §Х§е§з§С§Ю§Ъ. §¦§Ф§а §ж§Ъ§Ф§е§в§Ь§Ъ, §г §Ф§Я§Ц§У§Я§н§Ю §Э§Ъ§и§а§Ю §Ъ §Я§С§г§е§б§Э§Ц§Я§Я§н§Ю§Ъ §Т§в§а§У§с§Ю§Ъ, §Щ§С§г§д§н§У§к§Ъ§Ц §У §Ф§в§а§Щ§Я§а§Ы §Т§а§Ц§У§а§Ы §б§а§Щ§Ц, §г §С§Э§Ц§Т§С§в§Х§а§Ы §У §в§е§Ь§С§з, §У§г§д§в§Ц§й§С§р§д §б§а§г§Ц§д§Ъ§д§Ц§Э§Ц§Ы §а§Т§л§Ц§г§д§У§Ц§Я§Я§н§з §Щ§С§У§Ц§Х§Ц§Я§Ъ§Ы.\n§±§а §а§ж§Ъ§и§Ъ§С§Э§о§Я§н§Ю §Х§С§Я§Я§н§Ю, §з§в§Ъ§г§д§Ъ§С§Я (§У §а§г§Я§а§У§Я§а§Ю §б§в§а§д§Ц§г§д§С§Я§д§а§У §Ъ §Ь§С§д§а§Э§Ъ§Ь§а§У) §Я§С§г§й§Ъ§д§н§У§С§Ц§д§г§с §У §§Ъ§д§С§Ц §а§Ь§а§Э§а 4 %, §Ю§е§г§е§Э§о§Ю§С§Я – §а§Ь§а§Э§а 2 %, §з§а§д§с, §б§а §Я§Ц§а§ж§Ъ§и§Ъ§С§Э§о§Я§н§Ю §Х§С§Я§Я§н§Ю, §Ъ§з §й§Ъ§г§Э§а §Ю§а§Ш§Ц§д §Х§а§з§а§Х§Ъ§д§о §Х§а 50 §Ю§Э§Я §й§Ц§Э§а§У§Ц§Ь. §±§в§С§Ь§д§Ъ§й§Ц§г§Ь§Ъ §Ь§С§Ш§Х§н§Ы §Ь§Ъ§д§С§Ц§и §г§й§Ъ§д§С§Ц§д §г§Ц§Т§с §Т§е§Х§Х§Ъ§г§д§а§Ю, §Я§а §в§Ц§Х§Ь§а §Ю§а§Ш§Ц§д §в§С§г§г§Ь§С§Щ§С§д§о §а §Т§е§Х§Х§Ъ§Щ§Ю§Ц §й§д§а-§д§а §Ь§а§Я§Ь§в§Ц§д§Я§а§Ц, §Ь§в§а§Ю§Ц §а§Т§л§Ъ§з §б§а§Я§с§д§Ъ§Ы §а §ў§е§Х§Х§Ц, §г§б§С§г§Ц§Я§Ъ§Ъ §У §Я§Ъ§в§У§С§Я§Ц §Ъ §Щ§С§б§в§Ц§д§Ц §е§Т§Ъ§У§С§д§о §Ш§Ъ§У§н§з §г§е§л§Ц§г§д§У.\n§ґ§С§Ь§Ъ§Ю §а§Т§в§С§Щ§а§Ю, §б§а§Я§с§д§Ъ§Ц «§в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§а§Щ§Я§а§Ы §Ъ§Х§Ц§Я§д§Ъ§й§Я§а§г§д§Ъ» §У §§Ъ§д§С§Ц §г§Ъ§Э§о§Я§а §в§С§Щ§Ю§н§д§а §Ъ §а§г§а§Т§а§Ы §в§а§Э§Ъ §У §Х§Ц§Э§а§У§н§з §а§д§Я§а§к§Ц§Я§Ъ§с§з §Я§Ц §Ъ§Ф§в§С§Ц§д.\n§і§С§Ю§н§Ю§Ъ §Ъ§Щ§У§Ц§г§д§Я§н§Ю§Ъ «§Ю§е§г§е§Э§о§Ю§С§Я§г§Ь§Ъ§Ю§Ъ §д§а§в§Ф§а§У§и§С§Ю§Ъ» §У §§Ъ§д§С§Ц §с§У§Э§с§р§д§г§с §б§в§Ц§Х§г§д§С§У§Ъ§д§Ц§Э§Ъ §Я§С§в§а§Х§Я§а§г§д§Ъ §з§е-§п§Ы (§з§е§п§Ы-§и§Щ§е, §Ъ§Э§Ъ §з§е§п§Ы\n). §±§а §г§е§д§Ъ, §з§е§п§Ы§и§н – §п§д§а §д§Ц §Ш§Ц §г§С§Ю§н§Ц §з§С§Я§о§и§н, §Я§а §б§в§Ъ§Я§с§У§к§Ъ§Ц §Ъ§г§Э§С§Ю (§Щ§Х§Ц§г§о §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§с §с§У§Э§с§Ц§д§г§с §п§д§Я§а§в§С§Щ§Э§Ъ§й§Ъ§д§Ц§Э§о§Я§н§Ю §ж§С§Ь§д§а§в§а§Ю). §·§е§п§Ы§и§н §г§й§Ъ§д§С§р§д§г§с §е§Ю§Ц§Э§н§Ю§Ъ §д§а§в§Ф§а§У§и§С§Ю§Ъ, §Ъ§Ю§Ц§Я§Я§а §а§Я§Ъ §й§С§г§д§Ъ§й§Я§а §а§Т§г§Э§е§Ш§Ъ§У§С§Э§Ъ §є§Ц§Э§Ь§а§У§н§Ы §б§е§д§о, §Ъ§Щ§Х§в§Ц§У§Э§Ц §Ъ§Ю§Ц§Э§Ъ §г§У§а§Ъ §д§а§в§Ф§а§У§н§Ц §г§а§р§Щ§н. §·§а§д§с §У §§Ъ§д§С§Ц §г§е§л§Ц§г§д§У§е§Ц§д §а§д§Х§Ц§Э§о§Я§н§Ы §Ї§Ъ§Я§г§с-§·§е§п§Ы§г§Ь§Ъ§Ы §С§У§д§а§Я§а§Ю§Я§н§Ы §в§С§Ы§а§Я, §г§Ц§Ф§а§Х§Я§с §Ю§Я§а§Ф§Ъ§Ц §з§е§п§Ы§и§н §а§Т§Ъ§д§С§р§д §в§С§Щ§в§а§Щ§Я§Ц§Я§Я§а §Ъ §а§Т§н§й§Я§а §г§а§Х§Ц§в§Ш§С§д §е§г§б§Ц§к§Я§н§Ц §ж§Ъ§в§Ю§н. §ґ§в§С§Х§Ъ§и§Ъ§а§Я§Я§а §а§Я§Ъ §б§а§Х§Х§Ц§в§Ш§Ъ§У§С§Э§Ъ §д§а§в§Ф§а§У§н§Ц §г§У§с§Щ§Ъ §г §С§в§С§Т§г§Ь§Ъ§Ю§Ъ §г§д§в§С§Я§С§Ю§Ъ, §Я§а §У§Э§С§г§д§Ъ §§Ї§І §д§С§Ь§е§р §д§а§в§Ф§а§У§Э§р, §а§г§Я§а§У§С§Я§Я§е§р §Я§С §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§а§Щ§Я§а§Ю §ж§С§Ь§д§а§в§Ц, §Я§Ц §а§й§Ц§Я§о §б§в§Ъ§У§Ц§д§г§д§У§е§р§д.\n§Ј§а §Ю§Я§а§Ф§Ъ§з §Ф§а§в§а§Х§С§з §У§н §У§г§д§в§Ц§д§Ъ§д§Ц «§в§Ц§г§д§а§в§С§Я§н §й§Ъ§г§д§а§Ы §б§Ъ§л§Ъ» – §Ю§е§г§е§Э§о§Ю§С§Я§г§Ь§Ъ§Ц §в§Ц§г§д§а§в§С§Я§н, §Ь§а§д§а§в§н§Ц §г§а§Х§Ц§в§Ш§С§д §е§Ы§Ф§е§в§н §Ъ§Э§Ъ §з§е§п§Ы§и§н. §№§С§л§Ц §У§г§Ц§Ф§а §п§д§а §а§й§Ц§Я§о §й§Ъ§г§д§н§Ц, §д§Ъ§з§Ъ§Ц, §Ь§С§й§Ц§г§д§У§Ц§Я§Я§н§Ц §в§Ц§г§д§а§в§С§Я§н §г §д§в§С§Х§Ъ§и§Ъ§а§Я§Я§а§Ы §и§Ц§Я§д§в§С§Э§о§Я§а§С§Щ§Ъ§С§д§г§Ь§а§Ы §Ь§е§з§Я§Ц§Ы. §Є§Я§а§Ф§Х§С §У §Я§Ъ§з §Х§С§Ш§Ц §Х§Ц§Ю§а§Я§г§д§в§Ъ§в§е§р§д §д§С§Я§Ц§и §Ш§Ъ§У§а§д§С – §с§У§Э§Ц§Я§Ъ§Ц, §Ь§а§д§а§в§а§Ц §Я§Ъ§Ь§а§Ф§Х§С §Я§Ц §У§г§д§в§Ц§д§Ъ§к§о §У §Ь§Ъ§д§С§Ы§г§Ь§Ъ§з §Щ§С§У§Ц§Х§Ц§Я§Ъ§с§з. §Ї§а §Я§Ц §г§д§в§Ц§Ю§Ъ§д§Ц§г§о §б§в§Ъ§Ф§Э§С§к§С§д§о §У §д§С§Ь§Ъ§Ц §в§Ц§г§д§а§в§С§Я§й§Ъ§Ь§Ъ §г§У§а§Ъ§з §Ь§Ъ§д§С§Ы§г§Ь§Ъ§з §б§С§в§д§Я§Ц§в§а§У – §а§Я§Ъ §Ю§а§Ф§е§д §Я§Ц §в§С§Щ§Х§Ц§Э§с§д§о §У§С§к§Ц§Ф§а §б§в§Ъ§г§д§в§С§г§д§Ъ§с §Ь §Ю§е§г§е§Э§о§Ю§С§Я§г§Ь§Ъ§Ю §д§в§С§Х§Ъ§и§Ъ§с§Ю.\n§Є§Я§а§Ф§Х§С §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§а§Щ§Я§н§Ы §ж§С§Ь§д§а§в §г§Э§Ц§Х§е§Ц§д §е§й§Ъ§д§н§У§С§д§о §б§в§Ъ §г§а§У§Ю§Ц§г§д§Я§а§Ю §б§а§г§Ц§л§Ц§Я§Ъ§Ъ §в§Ц§г§д§а§в§С§Я§а§У. §ґ§С§Ь, §д§Ц§а§в§Ц§д§Ъ§й§Ц§г§Ь§Ъ §Т§е§Х§Х§Ъ§г§д§н §Я§Ц §Х§а§Э§Ш§Я§н §Ц§г§д§о §Ю§с§г§Я§а§Ф§а, §а§Х§Я§С§Ь§а §У §в§Ц§С§Э§о§Я§а§Ы §Ш§Ъ§Щ§Я§Ъ §У§г§Ц, §Ь§в§а§Ю§Ц §Ю§а§Я§С§з§а§У §У §Ю§а§Я§С§г§д§н§в§с§з, §Ъ§Ф§Я§а§в§Ъ§в§е§р§д §п§д§а§д §Щ§С§б§в§Ц§д. §µ §д§Ъ§Т§Ц§д§г§Ь§Ъ§з §Ю§а§Я§С§з§а§У §д§С§Ь§а§Ы §Щ§С§б§в§Ц§д §а§д§г§е§д§г§д§У§е§Ц§д §У§а§У§г§Ц, §Э§С§Ю§н §Ь §д§а§Ю§е §Ш§Ц §Ю§а§Ф§е§д §Ш§Ц§Я§Ъ§д§о§г§с. §§Ъ§д§С§Ы§г§Ь§Ъ§Ц §Ю§е§г§е§Э§о§Ю§С§Я§Ц §а§Т§н§й§Я§а §Я§Ц §Ц§Х§с§д §г§У§Ъ§Я§Ъ§Я§н.\n§Ј §и§Ц§Э§а§Ю §Я§Ъ§Ь§С§Ь§Ъ§з §б§в§Ц§ж§Ц§в§Ц§Я§и§Ъ§Ы, §а§г§Я§а§У§С§Я§Я§н§з §Я§С §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§а§Щ§Я§а§Ю §ж§С§Ь§д§а§в§Ц, §У§н §Я§Ц §б§а§Э§е§й§Ъ§д§Ц, §С §У§а§д §Ц§Ф§а §Я§Ц§С§Ь§Ь§е§в§С§д§Я§а§Ц §Ъ§г§б§а§Э§о§Щ§а§У§С§Я§Ъ§Ц §Ю§а§Ш§Ц§д §Щ§С§У§Ц§г§д§Ъ §г§Ъ§д§е§С§и§Ъ§р §У §д§е§б§Ъ§Ь. §±§а§Ю§Я§Ъ§д§Ц, §й§д§а §Х§е§з§а§У§Я§С§с §Ъ §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§а§Щ§Я§С§с §Х§Ц§с§д§Ц§Э§о§Я§а§г§д§о §У §§Ъ§д§С§Ц §а§й§Ц§Я§о §г§д§в§а§Ф§а §Ь§а§Я§д§в§а§Э§Ъ§в§е§Ц§д§г§с §Ф§а§г§е§Х§С§в§г§д§У§а§Ю, §з§а§д§с §Я§Ц §У§г§Ц§Ф§Х§С §с§У§Я§н§Ю §а§Т§в§С§Щ§а§Ю.\n– §±§в§Ц§Ш§Х§Ц §У§г§Ц§Ф§а §г§д§С§в§С§Ы§д§Ц§г§о §Я§Ц §в§С§г§г§е§Ш§Х§С§д§о §а «§д§а§Я§Ь§Ъ§з §Ю§С§д§Ц§в§Ъ§с§з», §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§с§з §Ъ «§п§Я§Ц§в§Ф§Ъ§с§з», §Ц§г§Э§Ъ §Я§Ц §Ъ§Ю§Ц§Ц§д§Ц §й§Ц§д§Ь§а§Ф§а §б§а§Я§Ъ§Ю§С§Я§Ъ§с §д§а§Ф§а, §Ь§С§Ь §Ь §п§д§а§Ю§е §а§д§Я§а§г§с§д§г§с §Ь§Ъ§д§С§Ы§и§н.\n– §Ї§Ъ§Ь§а§Ф§Х§С §Я§Ц §Ъ§Ю§Ъ§д§Ъ§в§е§Ы§д§Ц §Ь§Ъ§д§С§Ы§г§Ь§Ъ§з §Х§е§з§а§У§Я§н§з §д§в§С§Х§Ъ§и§Ъ§Ы, §Ц§г§Э§Ъ §Я§Ц §б§в§а§к§Э§Ъ §г§а§а§д§У§Ц§д§г§д§У§е§р§л§Ц§Ф§а §а§Т§е§й§Ц§Я§Ъ§с §Ъ §б§а§г§У§с§л§Ц§Я§Ъ§с. §Ї§С§б§в§Ъ§Ю§Ц§в, §Я§Ц §г§д§а§Ъ§д §Х§Ц§Ю§а§Я§г§д§в§Ъ§в§а§У§С§д§о §г§У§а§р §б§в§Ъ§У§Ц§в§Ш§Ц§Я§Я§а§г§д§о §Т§е§Х§Х§Ъ§Щ§Ю§е §Ъ§Э§Ъ §Х§С§а§г§г§Ь§а§Ю§е §е§й§Ц§Я§Ъ§р §а «§б§Ъ§Э§р§Э§Ц §Т§Ц§г§г§Ю§Ц§в§д§Ъ§с» – §г§Ь§а§в§Ц§Ц §У§г§Ц§Ф§а, §п§д§а §У§н§Щ§а§У§Ц§д §Я§Ц§Х§а§е§Ю§Ц§Я§Ъ§Ц §Ъ§Э§Ъ §г§Ю§Ц§з §е §а§Ь§в§е§Ш§С§р§л§Ъ§з.\n– §Ґ§С§Ш§Ц §Ц§г§Э§Ъ §У§н §с§У§Э§с§Ц§д§Ц§г§о §Т§а§Э§о§к§Ъ§Ю §б§а§Ь§Э§а§Я§Я§Ъ§Ь§а§Ю §Ъ §Щ§Я§С§д§а§Ь§а§Ю §д§Ъ§Т§Ц§д§г§Ь§а§Ф§а §Я§С§б§в§С§У§Э§Ц§Я§Ъ§с §У §Т§е§Х§Х§Ъ§Щ§Ю§Ц (§Э§С§Ю§С§Ъ§Щ§Ю§С), §Я§Ц §г§д§а§Ъ§д §е§б§а§Ю§Ъ§Я§С§д§о §а§Т §п§д§а§Ю §У §§Ъ§д§С§Ц §Ъ §д§Ц§Ю §Т§а§Э§Ц§Ц §Ф§а§У§а§в§Ъ§д§о §а §Х§С§Э§С§Ы-§Э§С§Ю§Ц. §ї§д§а §а§й§Ц§Я§о §Т§а§Э§Ц§Щ§Я§Ц§Я§Я§С§с §д§Ц§Ю§С §Х§Э§с §У§Э§С§г§д§Ц§Ы §§Ї§І, §С §У§С§к§С §б§в§Ъ§У§Ц§в§Ш§Ц§Я§Я§а§г§д§о §д§Ъ§Т§Ц§д§г§Ь§а§Ю§е §Т§е§Х§Х§Ъ§Щ§Ю§е §Ю§а§Ш§Ц§д §б§а§Ь§С§Щ§С§д§о§г§с §б§в§а§У§а§Ь§С§и§Ъ§а§Я§Я§а§Ы §Ъ §г§б§а§г§а§Т§Я§С §У§Я§Ц§Щ§С§б§Я§а §а§з§Э§С§Х§Ъ§д§о §У§С§к§Ъ §Х§а§Т§в§н§Ц §а§д§Я§а§к§Ц§Я§Ъ§с §г §Ь§Ъ§д§С§Ы§г§Ь§Ъ§Ю§Ъ §б§С§в§д§Я§Ц§в§С§Ю§Ъ.\n– §Ї§Ц §г§д§а§Ъ§д §С§Ь§д§Ъ§У§Я§а §в§С§г§г§Ь§С§Щ§н§У§С§д§о §а §д§а§Ю, §й§д§а §У§н §с§У§Э§с§Ц§д§Ц§г§о §б§в§Ъ§У§Ц§в§Ш§Ц§Я§и§Ц§Ю §Ь§С§Ь§а§Ф§а-§Я§Ъ§Т§е§Х§о §е§й§Ц§Я§Ъ§с, §а§г§Я§а§У§С§Я§Я§а§Ф§а §Я§С §Ъ§г§б§а§Э§о§Щ§а§У§С§Я§Ъ§Ъ §Х§н§з§С§д§Ц§Э§о§Я§а-§Ю§Ц§Х§Ъ§д§С§д§Ъ§У§Я§н§з §е§б§в§С§Ш§Я§Ц§Я§Ъ§Ы §и§Ъ§Ф§е§Я, §Ъ§Э§Ъ §Я§п§Ы§Ф§е§Я («§У§Я§е§д§в§Ц§Я§Я§Ц§Ф§а §Ъ§г§Ь§е§г§г§д§У§С»). §±§а§г§Э§Ц §Ф§в§С§Я§Х§Ъ§а§Щ§Я§а§Ф§а §г§Ь§С§Я§Х§С§Э§С §Ъ §в§С§Щ§Ф§в§а§Ю§С §Х§У§Ъ§Ш§Ц§Я§Ъ§с «§¶§С§Э§е§Я§о§Ф§е§Я» §У §§Ъ§д§С§Ц §У§Э§С§г§д§Ъ §а§й§Ц§Я§о §Т§а§Э§Ц§Щ§Я§Ц§Я§Я§а §У§а§г§б§в§Ъ§Я§Ъ§Ю§С§р§д §д§С§Ь§Ъ§Ц §в§С§Щ§Ф§а§У§а§в§н.\n§¦§г§Э§Ъ §в§Ц§Э§Ъ§Ф§Ъ§а§Щ§Я§н§Ц §У§а§Щ§Щ§в§Ц§Я§Ъ§с §Ъ §Я§Ц §а§Ь§С§Щ§н§У§С§р§д §г§е§л§Ц§г§д§У§Ц§Я§Я§а§Ф§а §У§Э§Ъ§с§Я§Ъ§с §Я§С §Х§Ц§Э§а§У§н§Ц §д§в§С§Х§Ъ§и§Ъ§Ъ §§Ъ§д§С§с, §д§а §г§а§У§г§Ц§Ю §Ъ§Я§С§й§Ц §а§Т§г§д§а§Ъ§д §Х§Ц§Э§а §г §д§в§С§Х§Ъ§и§Ъ§а§Я§Я§н§Ю§Ъ §б§а§У§Ц§в§о§с§Ю§Ъ, §б§в§Ъ§Ю§Ц§д§С§Ю§Ъ, §и§У§Ц§д§а§У§н§Ю§Ъ §г§а§й§Ц§д§С§Я§Ъ§с§Ю§Ъ, §й§Ъ§г§Э§а§У§а§Ы §Ю§С§Ф§Ъ§Ц§Ы, §ж§п§Я-§к§е§Ы.\nЧитайте в этой же книге: Ц§Ь§и§Ъ§с Ўн1 §№§е§У§г§д§У§а §Ъ§г§д§а§в§Ъ§Ъ §Ь§Ъ§д§С§Ы§и§Ц§У. §§Ъ§д§С§Ы§и§н §Ъ §Ъ§Я§а§г§д§в§С§Я§и§н. | Ъ§д§С§Ы§и§н §Ъ §Ъ§Я§а§г§д§в§С§Я§и§н | А§Я§ж§е§и§Ъ§Ы §Ъ §Х§е§к§С §Ь§Ъ§д§С§Ы§и§Ц§У | Ц§Ь§и§Ъ§с Ўн3 §ў§Ъ§Щ§Я§Ц§г §У §§Ъ§д§С§Ц: §а§г§а§Т§н§Ы §б§е§д§о. §і§д§в§С§д§Ц§Ф§Ц§Ю§Я§С§с §Ю§а§Х§Ц§Э§о §Ю§н§к§Э§Ц§Я§Ъ§с. §µ§г§б§Ц§з §У §Ъ§г§д§а§в§Ъ§Ъ. | Г§б§Ц§з §У §Ъ§г§д§а§в§Ъ§Ъ | Ъ§д§С§Ы§г§Ь§Ъ§Ц «§Х§Ц§Э§а§У§н§Ц» §б§а§У§Ц§в§о§с: §г§У§с§л§Ц§Я§Я§н§Ц §Я§а§Ю§Ц§в§С | Е§Э§о§д§е§в§С – §У§Я§е§д§в§Ъ, §Ф§в§е§Т§а§У§С§д§н§Ц §Ю§С§Я§Ц§в§н – §г§Я§С§в§е§Ш§Ъ | Ц§Ь§и§Ъ§с 8 §Є§г§Ь§е§г§г§д§У§а §У§Ъ§Щ§Ъ§д§Я§а§Ы §Ь§С§в§д§а§й§Ь§Ъ | А§г§Ц§л§Ц§Я§Ъ§Ц §в§Ц§г§д§а§в§С§Я§С – §п§д§а §Ь§е§Э§о§д§е§в§Я§н§Ы §Ь§а§Х | Ї§Ц §а§д§Ь§С§Щ§н§У§С§Ы§д§Ц§г§о §а§д §б§в§Ъ§Ф§Э§С§к§Ц§Я§Ъ§с |\nЇ§Ц§д §Я§Ъ§й§Ц§Ф§а §д§С§Ь§а§Ф§а, §й§д§а §Т§н §Я§Ъ §с§У§Э§с§Э§а§г§о §д§а§У§С§в§а§Ю | Ц§Ь§и§Ъ§с Ўн6 §§Ъ§д§С§Ы§г§Ь§Ъ§Ц «§Х§Ц§Э§а§У§н§Ц» §б§а§У§Ц§в§о§с: §и§У§Ц§д§С, §г§У§с§л§Ц§Я§Я§н§Ц §Я§а§Ю§Ц§в§С


Думбадзе Нодар. Дзаг1ли. | ВАЙНАХ\n16.05.2014\tПроза, Статьи Оставить комментарий\nXlapa г1уллакх д1адоладелла шовзткъе цхьолг1ачу шеран августехь, ткъа чекхдаьлла ши шо даьлча.\nТ1еман шийла хьу тхан юьртана хааелира цхьа бутт баьлча. Юьртахь ког хецна, кханенан башха ойла а ца еш ваха 1еминчу колхозхочунна хала дара ц1аьххьана т1едеанчу х1окху къематан ойла ян а, хьесап дан а. Цундела дукхахболчийн доьрчий августехь дассаделлера, ткъа тхайниг-м кхин а хьалхе.\nМогашалла дика йоцчу дадас Спиридона денош а, буьйсанаш а товхи хьалха токхура. Цундела ц1ийнан дукъ сан кочахь дисинера. Ц1ийнан дукъ х1унда дуьйцу ас, сан букъе-м х1инца а ов туху ас хьуьнхара кхехьна дечиггий, декъа гаьннашший дагадаьхкича: йовхо йоцуш мегар ма вацара воккха стаг.\n– Вада, xlapa тускар чу а диллий, Чахат1ауиа г1ой, пунт хьаьжк1ех хийций вола. Цул к1езиг луш верг валахь, xlapa къаьркъа цунна т1е а доттий, лаьттах тохий, шиша доха а дай, ц1а вола… Къаьркъа комарех даьккхина ду. Даккха ма-деззара даьккхина ду, кхуьнан езткъа градус ю. Кхета ма веза xlapa хьашт дерг. Х1аъаний…\nКъаьркъанан шишане г1айг1ане д1ахьаьжира дада. Доккха са а даьккхина, т1етуьйхира:\nШиша лаытах тоьхна дохо ца дийзира сан. Базарахь суна карийра боккъал къаьркъанан мах хадо хууш стаг. Сов къамелаш а ца деш, сан т1оьрмиг чу цо 1анийра дашо бос беттало тоьлла хьаьжк1аш, цу т1е кисана ц1ен кхо туьма а та1ийна, сан ч1ишталг а хьаьстина. юха к1иранах а вола элира.\nМинот а ялале, базарна дуьххьал йолчу столови чохь вара со.\n– Котлеташ юй? – хаытира ас буфетчике.\n– Ткъа хьоьгахь ахча дуй? – дуьхьал хаьттира буфетчика.\n– Кхо туьма.\n– X1ара ду-кх.\n– Охьахаа. XIинцца схьаяхьа ас.\n– Кхо порци! – элира ас. Гира тускар ц1енкъа охьа а диллана, стоьла хьалха охьа хиира со.\n– К1ант, хьо кхетамчохь мукъа вуй? – боккъал цецвелира буфетчик.\n– By. Вуьшта, мацвелла со, – кхетийра ас.\n– Ши порци гарзанашца, цхьаъ – картолашца.\n– Кхоъ, – элира ас, сайн доьхка мал а деш.\nЦа тешаш соьга хьаьжира буфетчик, амма х1умма а ца элира. Сан стоьла т1е кхо порци котлеташ а, кхо шиша лимонад а х1оттийна, хьастаме-к1еда хаьттира:\n– X1ара ду-кх и, – дозаллица элира ас, ахча д1а а гойтуш.\nБуфетчика схьаийцира ахча, куьг хьаькхира, т1аккха серлонехь чекх а хьаьжна, шен боьхачу халатан нуьйдарчий а яьхна, кисана дахийтира.\n– Хьо мукъа ву, – олуш, вела а къежна, д1авахара.\nСтолови чуделира ч1ог1а чукхетта ге а долуш, деха-лоха 1аьржа ж1аьла. Масийттаза чухула доладелира иза. Т1аккха, майра даьлла, соьга хьаьжира. Котлет яла кхоам а хетта, цхьа гарза кхоьссира ас цунна. Катоьхна схьа а лаьцна, д1акхаьллира цо. Ас кхин а кхоьссира. Дукха хан ялале, майра даьллачу цо, г1алх эккхийтира.\n– Яхийта кхузара, хьайн гирзаш а эций! – ж1аьлина т1е мохь хьаькхира буфетчика.\n– Ц1е х1ун ю цуьнан? – хаьггира ас.\n– Суна мичара хаьа? Шен ден гехь доллийла иза! Яхийта кхузара! – т1е х1ума ластийра буфетчика.\nЦ1ога а та1ийна, аратилира ж1аьла.\n…XIума йиъна ваьлча, сайн тускар а эцна, не1арехьа волавелира со.\n– Суна юха х1ума йог1ий? – иштга д1а хаттархьама хаьттира ас буфетчике.\n– И бохург х1ун ду? – муц1ар саттийра цо.\n– Х1умма а ца йог1у? – вуха ца волура со.\nСтолови чуьра араволуш сан б1аьрг кхийтира тохарлерчу ж1аьлех. Иза, тебна, не1арехьа дог1уш дара. Со иттех г1улч яккха а кхиале, дагах чекхдолу ж1аьлин ц1овзар а, г1алх а деара сан лере. Т1аккха суна юххехула дедда дахана, т1ай т1ера хи чу иккхира иза. Сихха хи чуьра хьала а даьлла, ц1ийзаш, г1амарла керча дуьйлира.\nСтолови йолчу arlop д1ахьаьжира со. Яй а карахь, не1арехь лаьтташ буфетчик вара. Яй чуьра юьйлуш 1аь яра.\n– Кхихкина хи туьйхи ахь ж1аьлина? – хаьттира ас.\n– X1ан-х1а, цхьажимма когаш бахби-кх, – сонта велавелира иза.\n– Вир ю хьо ма-ярра, вир! Хьан да а ю вир! – оьг1азе кхоьссира ас.\n1адийнначохь висира буфетчик. Минотехь гергга тапъаьлла соь хьоьжуш а лаьттина, т1аккха, карара яй охьа а биллина, аьтту пхьаьрсан пхьош хьала а карчош, суна т1е волавелира.\n– Циггахь собар де, со т1екхаччалц, – эккхийтира цо. Меллаша сайн гира тускар охьа а диллина, охьатаь1на, лаьтгара цхьа нана-боккха т1улг схьаийцира ас.\nБуфетчик сацавелира, лаьттах вог1авелча санна.\nЖимма иштта а лаьттина, корта а ластийна, къайлавелира.\nТ1ай к1елахь 1уьллура ж1аьла, шен ягийна муц1ар хьалхарчу шина т1ода юкъа а йоьллина, ц1ийза а ц1ийзаш. Сох б1аьрг кхетарца, ц1ийзачуьра д1атийра иза. Со т1евахара. Лерина цуьнга хьаьжира. Аьтту т1од а бара хиэ мерцина.\n– Хьажийтал цкъа хьайга, – олуш цунна юххе голаш т1е охьалахвелира со.\n«Эх1, аш суна т1ехь динарг!» – белхар иккхира цуьнан. Аьтту, багийна боцчу б1аьргара оьхуш хин т1адамаш дара. Сайна т1ера коч схьа а яьккхина, иза юккъешхула ят1а а йина, хи чохь яша а йина, д1абихкира ас ж1аьлин б1аьрг. Т1аккха т1одана жимма г1оли хилла ж1аьла баркаллица хьаьжира соьга. Юха а делха доладелира. Соьга а кхин сатоха ца делира. Г1амарла охьа а хиъна, со а вилхина д1авахара. Ткъа ж1аьла… Дийнат делахь а, цунна шера хаьа адам х1унда доьлху. Лазийначу ж1аьло, текхна суна т1е а деана. сан гоьлаш юккъе йоьллира шен муц1ар.\n…Цкъа, дагадог1у суна, сан х1етахь дейтта шо хилла хир дара, Гервасия Джабуан йо1 Тина Набеглави юьртарчу Сиамашвили Арсене маре елча, ас Деле дуьххьара дийхира: «Йо Дела, суна ялх шо т1етохахьа, ма гур яцара Арсенна исбаьхьа Тина…» Х1инца ас сайн дагахь дийхира: «Йо Дела, буфетчикца лараван ницкъ лохьа суна, т1аккха, лаахь, со виэн а виэ!» XIинца санна цкъа а лиъна дацара суна, х1инца, т1ай к1елахь, ц1а доцу ж1аьла мара а доьллина, хиъна 1аш санна, сайн лаам кхочуш хуьлийла…\n– X1ара х1ун ду? – цецваьлла мохь туьйхира дадас, ас тускар чуьра схьа а даьккхина, ц1ийдинчу хиэ чахчийна ж1аьла д1агайтича.\n– Ж1аьла ду-кх, – элира ас.\n– Боьха х1ума ю-кха, ж1аьла аьлча а.\n– Боьха х1ума яц. Буфетчико доьттина кхунна т1е кхехкаш долу хи.\n– Делахь, дог1уш доьттина хьуна цуо кхунна т1е хи.\n– Меца ду xlapa, – ж1аьлегахьа rlo даьккхира ас.\n– Хьарчийначу бехчалгашна юкъара схьадастал иза.\nАс цо бохург дира. Дада цуьнга хьаьжира.\n– Эх1, ма хан йоцуш мерцина оцу Дала д1аэцаро xlapa. Йовхачу хенахь чевнаш атта д1а ца йоьрзу. Вадал, чуьра даьтта схьадал, чевнаш т1е хьокхур ду вай… Шен т1од-м кхо ша ц1уббийр бара. Ткъа баьргах дерг аьлча…\n…Шолг1ачу 1уьйранна тхан уьйт1ахь лиетачу ж1аьлин г1овг1а яра. Ч1ог1а ца летахь а, ж1аьла летара.\nЦунна ца туьллуш ц1е ца йитира оха: Джек, Джульбарс, Беляк, Мурк1а – царах цхьана а ц1арна ж1аьло дуьхьал жоп ца лора. Т1аккха оха Дзаг1ли аьлла дитира иза.\nЦхьа бугт баьлча цуьнан т1од тобелира, муц1ар т1ера чов а ерзарехьа йирзира. Хиэ чахчийначу меттигашна т1е дуькъа чоьш девлира. Цунах хилира, ша санна дерг юьртахь а доцуш, хаза а, самукъане а ж1аьла.\nБакъдерг аьлча, шен noxlмаллица-м билгалдаьлла дацара иза, амма дика кхеташ дара: берашний, зударшний х1умма а ца дора, бахархойн ерриге котамех дика къастайора тхан цхьаъ бен йоцу къуьрдиг. Цуьнан дика дола а дора цо. Божарех дерг аьлча, сой, дадий воцург, кхин цхьа а ца лорура. Божаршка болу безам оцу буфетчика шена т1е ц1ийдина хи доьттичахьана байна хила а тарлора цуьнан.\n– Спиридон, х1ара х1ун ду, дан мукъа а! Хьо волчу-м хьошалг1а вог1ийла а ма дац. Хьуна мичара даьлла и гирзаш девлла ж1аьла? Не1алт хиларо, дитта т1е дала хьоза а дитац. Д1а а эккхадай, шен ден мере дахийтахьа иза, д1а мукъа дехкахьа.\nДада велакъежаш 1ара. Цуьнан ч1ог1а доттаг1алла тасаделлера Дзаг1лица. Цхьаъ кертара д1аэккхочу даьлча, цо со эккхор вара, цунах ца къасга. Дзаг1лина хаьара и. Наггахь, хьуьнха дечиге вахча я буьйсанна – хьера, иза соьца дог1ура. Вукху хенахь-м дадин когашкахь 1уьллуш хуьлура, цо шена цхьа омра даре сема ла а доьг1уш, шен г1айг1ане безаме б1аьргаш цунна т1е а буг1ий. Дитта т1ера 1аж я хьормат охьайоьжча, Дзаг1ли, хьакхигара хьалхе а йоккхуш, дитта т1е хьодура, стоьмах цергашца ка а тухий, дадина бадабора. Дадас к1еда-аьхна куьг хьокхура цуьнан логах. Т1аккха, стом ц1анбой, шена буура, ткъа чкъоьргаш Дзаг1лина лора. Уьш, т1екхеттий, юура цо. Ткъа оццу дитташ к1ел охьаэгна шортта ма дара изза 1ежаш а, хьорматаш а. О, ладог1а мел дика хаьара Дзаг1лина! И цхьаъ дар-кха сахьташкахь дадига лерина ладуг1уш 1ийриг, цо цкъа дийцинарг б1озлаг1а юх-юха дуьйцуш доллушехь. Дуьйцург деха мел хили а, лерина ладуг1ура Дзаг1лис, б1аьргашца цо доьхуш санна а хеталора: «Хьайн Делан духьа, цхьа а дош юкъа ма диталахь!» – бохуш.\n– Эх1, сан доттаг1, xlapa не1алте т1ом бацахьара, хьан дезар ма дацара яхкаелла хьорматаш яа! – бохура дадас Дзаг1лига, сингаттаме корта а лестош.\n– X1аъаний! – т1етовш корта лестабора цо.\n– Мисканиг, хьуна-м жижиган чам бицбелла хир бу? – хоьттура дадас.\n– Дера, биц ма белла! – доккха садоккхура Дзаг1 лис.\n– X1умма а дац, шадерриг д1анислур ду, – тедора иза дадас. – Гогит1ин да Арсен схьа ма-веъанехь, цо доладийр ду вайшиннан. Х1ан? Хьуна х1ун аьлла хета, иза хьожур ма ву. Вуй? – ж1аьлина ца вевзара сан да, х1етте а, иштта хир ду бохучу маь1нехь корта ластабора. Дадас кхид1а а дуьйцура: – Чекхбер ма бу иза мацца а цкъа, не1алт хила цунна!.. Сан лазарш а д1адевр ду. Х1ан? Девр ма ду?..\nКест-кеста lapa уыи ишгга ховший, малхехь бохлуш, ойланаш еш: Дадас – т1ом чекхбаьлла, шен к1ант ц1а верзарх, ткъа Дзаг1лис… Дзаг1лина, хетарехь, жижиг дагаоьху хир дара…\nКхин долчарна т1ехь тхан Дзаг1ли дуьненна т1ера дерриге ж1аьлеш санна дара.\nБуьйсанна уьйт1ахь наб йора, шен жоьпалле декхар лорура борг1ало, цициго, чаг1алкхо яьккхинчу г1овг1анна дуьхьал царачул ч1ог1а г1алх дар. Къеггина кхеттачу баттана дуьхьал г1ам-г1им дора. Шен безаман г1уллакхаш луьстура. Т1од а ойий, шен «г1уллакх» дора бешарчу керлачу хасстоьмийн хесахь. Кхин а: цхьанхьа майра, к1ант я ваша велла аьлла хаам кхаьчна, пекъар зудчун тийжаме узарш хезча, шен муц1ар ирх а йохуьйтий, yrla долалора.\nД1аоьхура денош. Тхо дехара, т1еман хенахь адамаш а, ж1аьлеш а даха ма-деззара. 1943-чу шеран 22-чу августехь буьйсанна ж1аьлеша, тийсалуш, уг1уш юьртахь йоккха г1овг1а эккхийтира. Церан оре дог1у хан хиларна, башха тидаме ца ийцира иза юьртахоша. 1уьйранна Тавберидзе Асланна шовдан йистехь карийра цистина ж1аьла. Оре даьхкинчу хенахь иза цецвала х1ума дацара. Делла ж1аьла лаьттах доьллира.\nДелкъехь юьртахь гучувелира шен ж1аьла лоьхуш араваьлла цхьа вевзаш воцу стаг. Иза Асланна т1ехьажийра. Цига со а вахара.\n– Хевера Мамеладзе К1ирилле, – вовзийтира вукхо.\n– Ч1ог1а дика хир ду. Соьгара х1ун г1о-накъосталла оьшу хьуна? – г1иллакхе к1еда-мерза хаьттира Аслана.\n– Ж1аьла дайна сан… Ахь тахана цхьа ж1аьла лаьттах доьллина элира соьга…\n– Нийса ду иза. Тахана оха – аса а, х1окху к1анта а – цхьа ж1аьла д1адоьллина. Я и дан ца дог1ура?\n– Ахь х1ун дуьйцу? Мелхо а… Баркалла шуна. Ткъа и меттиг гайта тарлур дарий?\n– Дера тарлур ду.\nК1аг а баьстина, Мамеладзе леррина ж1аьлига хьаьжира.\n– Сайниг ду! – тешам боллуш элира цо.\n– Дакъа д1адахьа-м ца лаьа хьуна? – велакъежира Аслан.\n– Бегаш бечахь вац со! – куьг ластийра Мамеладзес. – Селхана сан берана ка а тоьхна, деддера xlapa. Пастерски гуламехь суна т1едиллина ж1аьлин корта бар. кхуьнан хье бу талла безаш. Дала ма хуьлийтуьйла и, нагахь санна ж1аьла хьерадаьлла хиллехь берана шовзткъа маха тоха дезар ду. Кхетий хьо? Шовзткъа маха! Ишта а ду и бер хала когаш т1ехь лаьтташ!\nДоккха са а даьккхина, гали чуьра диг схьадаьккхира Мамеладзес.\nСихха д1а а вирзина, ц1а вахара со.\nСоьга ла а доьг1на, дада ларамаза ч1ечкъашка вахара.\n– Дика х1ума дац иза, – олуш, шен когашкахь 1уьллучу Дзаг1лига хьаьжира иза.\nСуьйранна тхоьга веара лулахо Бадрия. Цо дадига топ йийхира.\n– Хьуна стенна оьшу топ? – хаьтгира дадас.\n– Сайн ж1аьлина тоха.\n– X1ун даьлла цуьнгара?\n– Хьуна ца хаьа? Селхана цхьаннан ж1аьла вайн ж1аьлех тийсаделла. Хьуна ма хезарий, к1ант, оцу ж1аьлин дас аьлларг? Цо берана катоьхна боху.\n– Амма цо ма ца элира шен ж1аьла хьерадаьлла дара! – элира ас.\n– 1овдал! Лapт1ехь долчу ж1аьло катухур дуй шен ден берана?\nАс жоп ца делира.\n– Ишттачу г1уллакхна хьоьга топ лур яц ас! – д1ахадийра дадас.\n– Ткъа муха ден деза иза?\n– Хьокха тохий де.\n– Со экха-м дац, ж1аьлина хьокха бетта?! – дегабаам бира Бадрияс.\n– Буьйсанна ж1аьла божли чу доллалахь! – т1едиллира дадас, Дзаг1лин логах к1едда куьг а хьокхуш.\nТоьпан тага а, ж1аьлин ц1овзар а делира Тавберидзе Асланан кертахь.\nХьалхарчу тоьпан татанна т1аьххье шолг1а а, кхоалг1а а, доьалг1а а татанаш девлира… Массо arlopapa схьахезаш дара и татанаш а, ж1аьлийн летарш а, божарийн г1овг1анаш а, зударийн тийжарш а, берийн делхарш а, бежанийн lexapш а. Тата делира Бадриян уьйт1ахь а, цул г1аьхьа Аристархан, т1аьххьара х1окхунна юххехь – лулахочун Мак1ариян уьйт1ахь. Ж1аьлин yrlapo 1адийна витира со…\n– Миска ж1аьла!.. Мак1ария юха шен мажар юьйлина валале 1азап хьоьгур ду-кх оцу пекъаро, – олуш, дадас шен дегочу куьйгашца лергаш д1акъевлира.\nДийниа сохьтехь дахделира и хезна а доцу, къа ца хеташ ж1аьлеш дайар. Божли чудоьллина Дзаг1ли, дера леташ не1арна т1е а кхетта, м1араш тисса делира.\nЭххар дерриг д1атийра. Геннахь тоьпан т1аьххьара тата а даьлла, 1ожалле тийналла д1ах1оьттира.\n– Э-х1е-х1е-ей! – ц1аьххьана цхьаннан толаме аз делира.\n– Чекхдели шадерриг. Веза Дела, гечделахь тхуна гхан деза къинош… – доккха садаьккхира дадас.\nЕка йолаелира котамаш.\nК1онцхоулина т1ехьара гучубелира малх.\nДерриге даим санна дара. Амма оццу хенахь – цхьа тамашийна а.\nЮьртана цхьаъ т1е ца тоьура: б1аьрла а доцуш, даимлера, гергара цхьа х1ума. Т1аккха юьртан урамехь, керташна т1ехьа, диг а карахь, Тавберидзе Аслан гучуваьлча, цунна т1аьхьа дедда дог1уш деха лергаш долу Т1узик ца хилча, со кхийтира: т1ецатоьург, юьртах къасто йиш йоцу дакъа – и ж1аьла дара.\n1943-чу 24-чу августан 1уьйре и ж1аьла а доцуш т1екхечира.\n…Дийнахь сарралц тхан Дзаг1лис кевнах ара ког ца баьккхира. Б1аьргаш а хаббина, когаш а дахдина, дадин когашкахь 1иллира иза. Нагахь санна цо садоь1уш айлуш а, охьате1аш а ге ца хиллехьара, иза дийна ду цхьамма а эр дацара.\n– X1ан, муха ду х1ара? – хаьтгира ас дадига.\n– Сийсарлерчу буьйсанна сагатдеш ду xlapa, – элира цо. – Х1умма а дац, кеста дицлур ду цунна шадерриг, – цо Дзаг1лина куьг хьаькхира. Важа меттах ца хьайра.\nСуьйре юлуш юха а веара жимма кеп хилла Бадрия.\n– Суьйре дика хуьлда, Спиридон! – маршалла хаьттира цо.\n– Хьан а хуьлда, Бадрия! – дуьхьал элира дадас, амма хьеше чу ца кхайкхира.\n– Спиридон! – ийза а луш, дийца волавелира Бадрия. – Халкъ… вуьшта… реза дац. Селхана, боху, Спиридонан уьйт1ахь тоьпан тата хезаш дацара…\n– Х1ун ду, т1ом чекхбаьлла? Сан Арсен ц1а веана? Я сийсара Керлачу шеран буьйса яра? Ас стенна кхуьссур яра топ?\n– Спиридон, ж1аьла бахьанехь юрт оьг1аз ма яхийта… Топ тоха хьайн ж1аьлина. Тхайнаш а ма дацара хьайчул оьшуш. Я хьо цхьаъ ву иштта догдика?\n– Х1ан-х1а, Бадрия, сан коша т1ехь ж1аьла а ца уг1уш хир дац.\n– Хьожуш хилалахь, Спиридон! Дала т1е ма доийтийла, нагахь санна хьан ж1аьла хьера а даьлла, цо сан берашна ка тохахь, ас хьан ц1а а, цуьнца цхьаьна хьо а, ц1е тесна, вагор ву!\nКхерам а тесна, техка а техкаш, д1аволавелира Бадрия.\n1аржъеллера, амма суна хааделира дадин бос бовш.\n– Бадрия! – кхайкхира иза.\n– Ладог1ал соьга, ц1орма1а! Хьайн мотт урхехь кхабалахь, ларлуш а хила. Ас йохйийр ю хьан къена даь1ахкаш хьан ц1ийнан овкъарш т!ехь! Кхийтин хьо?\nСуна ца хаьа вог1авелла лаьттачу Бадриян дагахь х1ун дара-м, амма цуьнан меттехь со хилча, оцу буса суна-м наб кхетар яцара: массарна хууш дара дадин дош шалхадолуш доций.\n…Буьйса юккъе яхана хан яра тхан кертан дехьа маь11ехь шиъ тоьпан тата даьлча. Цунна т1аьххье къинхетаме-оы1азе ж1аьлин г1алх а хезира. Меттара хьала а иккхина, тоьпах ка а тухуш, тоьпан татанаш девллачу arlop д1ахьаьдира со. Кондарш юккъехула сихачу боларахь схьатекхаш вара цхьаъ. Т1аккха суна хезира д1аведдачу стеган когийн татанаш а.\nКерта йистехь, г1ийла ц1ийза а ц1ийзаш, 1уьллуш дара Дзаг1ли. Иза а марахь, ведда ц1а вахара со. Дада, къуьда а латийна, газанан ц1окан т1ехь ц1ера хьалха хиъна 1аш вара. Дзаг1лин чевне а хьаьжна, иза спиртаца йила а йилина, т1е томка а тесна, къевллина д1айихкира цо.\n– Кхераме х1умма а дац, – элира дадас, – даь1ахк лазийна яц.\nИза, цхьаъ хатта санна, Дзаг1лига хьаьжира. Лерина дадига иза а д1ахьаьжира.\n– Топ тоьхнарг мила вара? – соьга хаьттира дадас.\n– Х1окхунна-м хаьа хьуна! Хаа-м хаьа, схьаала ца ло-кх! – корта а ластийна, Дзаг1лии б1аьргаш чу диссина хиш д1адехира дадас.\n1уйранна ша балкон т1е ваккхийтира дадас. Дзаг1ли, астаг1 а лелхаш, дахана, дадин когашка охьадижира.\nТхан ц1а гу т!ехь дара. Х1инца дада леррина, дуьххьара гуш санна, хьоьжура юьрте. Веха 1ийра иза вист ца хуьлуш. Т1аккха, соьгахьа а вирзина, меллаша элира:\n– Уьш бакъ бу, к1ант… Ж1аьла бахьанехь юьрте дегабаам байта ца оьшу. Дзаг1ли а эций, г1ой… Юьртал араваьллахь, суна х1умма а цахеззарг…\n– Юьртал арахь ас дан дезарг х1ун ду? – хаьттира ас, сайна хаа а луш, ч1ениг а егош… лахара балда а сеттира.\n– Вайн берриге лулахоша диннарг, – соьга а ца хьожуш элира дадас. – Вало, к1ант…\nЦ1а чуьра топ а еана, Дзаг1ли, коча муш а тесна, д1аозийра ас. Дзаг1ли меттах ца делира.\n– Схьадало, Дзаг1ли! – муш д1аозийра ас юха а.\nДзаг1ли дехаре дадига хьаьжира.\n– Дала, дало, Дзаг1ли, цунна т1аьхьах1отта! – олуш, шен юьхь куьйгашца д1акъевлира дадас.\nЮьртал ара а девлла, боккхачу некъа т1ера д1а а дирзина, лам т1ера охьа татол т1е боьдучу г1ашлойн новкъа девлира тхо.\nХи т1е кхечира тхо. Дзаг1лин кочара муш д1а а баьстина, боккхачу т1улга т1е охьахиира со. Шийла хьацар тоьхнера сан юьхь т1е, дог цхьа шатайпа детталуш дара. Цхьажимма меттавеача, белшах кхозу топ кераийцира ас. Т1аккха Дзаг1ли, суна т1е а деана, шен догдикачу, сингаттамечу б1аьргашца суна т1едог1аделира. Цуьнан хьажар ла а ца делла, д1авирзира со. Т1аккха сихха тоьпа чуьра ши патарма схьа а баьккхина, хи чу кхоьссира ас.\nЦхьа боккха-беза т1улг сан кочара охьабуьйжира. Хьала а г1аьттина, доккха садаьккхира ас. Т1аккха ц1аьххьана, кхоьруш суна т1е а деана, сан куьйгах мотт а хьаькхна. дахана хи чу а иккхина, цинцаш д1аса а детташ, масех минотехь цу чохь ирхкхиссалуш,\n1уьнц1алгаш бохуш, ловзаделира. Хи чуьра хьала а даьлла, г1елделла, г1амарла охьадижира. Т1ода т1ерачу чевнах ц1ий 1ийдалуш дара. Б1аьргаш а бара хих буьзна. Амма х1инца а ас шуна луъучунна т1ехь дуй буур бара, Дзаг1ли доьлхуш ма дара, аьлла!\n– XIинца дало, д1аг1о, Дзаг1ли! Парг1ат, маьрша, цхьанна а лета а ца леташ, адамашна т1е а ца кхиссалуш. Вуьшта, царах ларлуш хилахьа. Сахьт дац, хьо хьерадаьллачух а тардина, цара диэн а. Юьртахь гучу ма далалахь! Хезарий хьуна дадас аьлларг: мсгар дац ж1аьла бахьанехь нахаца иэг1а! Мегар дац. Амма ас дада lexop ву. Ткъа хьо х1инца д1аг1о, кхин юьрта а ма доьллахь, хьайн Делан дуьхьа! Дало, дало, сан диканиг!\nСуна хаац Дзаг1ли сайх кхийтира я ца кхийтира, амма со д1авоьдуш, иза ша долччохь хиъна дисира…\n– Х1ун хили хьан? – хаьттира Дадас.\nВист а ца хуьлуш, белшах тесна топ схьа а эцна, д1акховдийра ас.\nТоп каг а йина, серлонга а ваьлла, шина а бирг1и чу хьаьжира иза.\n– Ас цхьаъ эр ду хьоьга, к1ант: нагахь санна иштта хьо д1алелахь, хала хир ду хьуна ваха.\n…Цхьа к1ира даьлча, буьйсанна, чаг1алкхо Сирадзе Эквитимен божли чуьра газа яьхьира.\nКхин цхьа кхо де даьлча цхьаннан бун чуьра цхьогало ши котам яьхьира.\nПул т1аьхьа цхьамма хьаьккхина д1ац1анбира Тавберидзе Асланан итт пунт ялта чудоьду дуо.\nЦхьана дийнахь Берзенишвилин атто тхан уьйт1ара диъ марг1ал хьаьккхина д1ац1андира. Иза халахетта, дада сенвеллера.\nЦунна т1аьххье, бигина лар йоцуш, Дзнеладзе Кинин узуш болу етт а, Матиашвили Сип1итон старг1а а т1епаза яйра.\nЦхьана буьйсанна Титберия К1ирилен дай чуьра барх1 пунт х1уна йитина хьаьжк1аш яьхьира.\nХалкъ чуьраделира. Д1адуьйладелира девнаш. Кхоллаелира шеконаш.\nХалкъ, собар кхачийна, айделла дара.\n15-чу октябрехь, тхуна дукха хенахь дуьйна гина доцу, инзаре доккха дог1а туьйхира. Губазоул-хи т1ера хьераш, цкъа а ца хилча санна, дистинчу хиэ д1аяьхьира.\n16-чу октябрехь дадас со Бережоулгуте, ца хууш д1аяхьаза йисинчу хьера вахийтира. Буьйса юккъе йоьдуш сан хьаьжк1аш аьхьна евллера. Ахьаран т1оьрмиг сайн ги а тоьхна д1аваха со тохавеллачу хенахь, ц1аьххьана хьеран не1 елла а луш, не1саг1ехь гучувелира Магамаладзе К1ирилле.\n– Сан маршалла ду хьоьга, Т1еопан! – элира цо. Со К1ириллена ца вевзира.\n– Муха ву шун к1ант? – хаьттира ас Магамеладзега.\n– Ахь х1ун к1ант вуьйцу?\n– Хьердаьллачу ж1аьло катоьхнарг.\n– Х1а-а-и, и боху ахь? Ж1аьла хьерадаьлла ца хиллера.\n– Ахь х1ун элира?\n– Башха х1умма а. Ж1аьла хьерадаьлла ца хиллера.\n– Хьерадаьлла ца хиллера!.. Ткъа аш… Ткъа пара… эхь ду хьуна ахь динарг, Мамаладзе К1ирилле! Ц1ена эхь! – эккхийтира ас, настарш чуьра садаьлча санна, сайн ахьаран т1оьрмиг т1е охьа а воьдуш.\n– Т1еопан, хьенан ву xlapa эхь доцу к1ант? – хаьттира цо хьархочуьнга.\n– XI ей к1ант, хьо хьенан ву? – хаьттира соьга.\n– Цхьаннан а! – хадийра ас. 1одика а ца еш, хьерара аравелира.\n17-чу октябрехь дийнахь сарралц ойла еш 1ийра со, дадига дийца-те я ма дийца-те хьерахь хиллачу цхьаьнакхетарх бохуш. Эххар сацам хилира дадига д1а ца дийца.\n18-чу октябрехь дадина меттара г1атта ца лиира.\n20-чу октябрехь ц1ера ма вала аьлла дийхира цо.\n25-чу октябрехь дадин аьтту пхьаьрс а, ност а йистира.\n27-чу октябрехь цо, т1е кхайкхина, т1орказан дог1анаш делира соьга.\n28-чу октябрехь дадас со шена юххе лохачу г1анта а хаийна, элира:\n– Дуьнент1ехь мел долчу х1уманан юьхь а, чаккхе а ю, к1анг… Кхана сан т1аьххьара де а т1екхочур ду… Ч1orla кхераме х1ума ду – стенга воьду а ца хууш, цхьанхьа д1авахар. Цундела харцлуьйр вац со – со ч1ог1а кхоьру валарх. Амма хьо ма кхера, к1ант! Нагахь санна оцу кхечу дуьнент1ехь х1умма а дацахь, т1аккха кхера а х1умма а дац. Нагахь санна 1ожалла – иза стаг хийцавалар делахь, тlаккха кхера бахьана данне а дац. Со х1окху дуьнент1е вухавог1ур ву, амма кхечу сибатахь – диттан, бецан, хьозанан, ж1аьлин… со даим хьоьца хир ву. Ас цкъа а вуьтур вац хьо хьуо. Хаалахь, к1ант, хьуна йовхо я хазахетар мухха а т1едарах – т1улг бен ма хуьлийла иза, – иза со, хьан къена дада. хир ву хьуна. Цундела цкъа а ма ларалахь хьуо цхьа висина а, цхьаллех а ма кхералахь… Цхьа дехар ду сан хьоьга: д1а ма тасалахь вайн ц1а, д1а ма байталахь вайн кхерч. Ц1а вог1ур ву хьан да. Цунна бухахь каро еза ц1е а, баьпкан юьхк а, вукху дисинчеран г1айг1а цо ша бийр бу… Цхьа к1ира ду суна г1енах белларш гун. Ткъа хьан да цкъа a г1енax гина вац суна. Х1ета, дийна ву иза! Цунна ларделахь, к1ант, xlapa ц1а а, хьайн дика ц1е а. Т1ом а чекхбер бу. Т1ом адамаша д1а а болабо, чекх а боккху. Т1амо стаг эшош меттиг хила йиш яц. Ткъа х1инца вада, дечиг дахьаш вола вайна алссам.\nОцу буьйсанна наб ца йира ас. Дада а, вист а ца хуьлуш, б1аьрг т1ера ца боккхуш, виллина кхерчарчу ц1ере хьоьжуш 1ара, цхьана х1уманна вела а къежаш.\n29-чу октябрехь цунна вон хилира. Меттара хьала а айвина, к1ел г1айбеш дехкира ас.\n– Йог1уш ю иза а, декъала хиларг, амма ч1ог1а меллаша йог1уш ю… – элира дадас.\n30-чу октябрехь дадас юха а т1екхайкхира со.\n– Кечлолахь, сан к1ант… Кхана юьртахой… Халахета-кха вайн кертахь зуда йоцуш… цхьа а яц-кха суна, тийжаш, елха.\n1-чу ноябрехь, буьйсанан юккъехь. меттара а г1аьттина, ц1енкъа юккъе д1ах1оьтгира дада.\n– Гогит1а, суна гира иза! – боккхачу сингаттамца элира дадас.\n– Мила, дада? – хаьттира ас, меттара хьала а эккхаш.\nДада стоьла т1е охьавуьйжира. Т1аккха, меллаша, шершина вахана, бертал охьакхийтира.\n– Дада! – мохь белира сан. – Дада!\nДада кхин вацара.\nШадерриг хилира сан догдикачу, хьекъалечу дадина ма-лаъара.\n2-чу ноябран 1уьйре т1екхечира.\nШийлачу куьзганахь санна, къегачу стиглахь, цхьацца довш, д1адовш дара седарчий.\nСо уьйт1а охьавоьссира, когаш1уьйра тхинан бацалахула волавелира. Шийла хорша хьаьдира дег1е… Шур-шур деш лестара чу ца дерзийна хьаьжк1ийн г1одамаш. Хьорматан дитта к1елахула чекхволуш, эс а доцуш, охь а кхевдина цхьа хьормат схьа а эцна, церг тесира ас. Т1аккха хиира суна сайн бага якъаелла хилар.\nСих ца луш, паргг1ат ков а диллина, некъал дехьа а ваьлла, лулахойн кертан йисте а вахана, кхайкхира со:\n– Маргалит1а! – аьлла.\nДуьхьал цхьа а вист ца хилира – х1инца а дукха хьалхе дара. Чlorla кхайкхира со. Не1 ц1евзира. Балкон т1е елира кхоччуш набарха а ялаза зуда.\n– Мила ву цигахь?\n– Со ву, Гогит1а!\n– XI ун оьшу хьуна?\n– Охьайоссахьа, г1уллакх дара сан.\n– К1ант, хьо вехна-м вац?\n– Дада д1аваьлла, Маргалит1а… Ас доьху хьоьга…\n– И бохург х1ун ду?\n– Х1аъ, дада велла. Ас доьху хьоьга, Маргалит1а…\nКхин дош а ца олуш, корта а шарбаза, когаш1уьйра Маргалит1а лами т1ехула едда охьайоьссира. Тхайга д1акхаьчча, ас иза хьалха ялийтира. Лами т1е ког биллира зудчо, амма ц1аьххьана, йоьхна, сацаелира. Соьга схьахьаьжира.\n– Кхера ма лолахь, – меллаша элира ас, т1аккха т1уьнчу лаьтта охьахиира со.\n…1943-чу шеран 4-чу ноябрехь, к1ирандийнахь, д1авоьллира дада.\nДада вац аьлла халкъ делкъехьо эха доладелира. Веллачул ч1or1а сох къахетара кадам бечарна.\n– Декъаза к1ант, хьо муха вехар ву хьуо, миска пекъар! – тийжара зударий.\nНelарехь лаьттара со, баьхкинчаьргара кадам схьа а оыиуш.\n– Велха, велха, Гогит1а, са парг1ат дер ду хьан! – сан лере а еана элира Маргалит1ас. Ас, реза хуьлуш, корта та1ийра.\nЦ1аьххьана тезета баьхкинчийн тобан юкъахь дагахьдоццург хилира. Юьхьанца г1овг1анаш евлира. Т1аккха тапъаьлла тийналла дlax1оьттира. Адамаш д1асахилира. Гучуделира, кхозуш к1озарш йолуш, боьха, шен чоьшна т1елетта баь1аш долуш, Дзаг1ли. Адамашка д1а а ца хьожуш, церан тидам а ца беш, ма-даххара балкон т1е а даьлла, дадин ц1а чу хьаьжира Дзаг1ли. Цу чохь иза ца карийча, доккхачу ц1а чохь болчу барам т1е а дахана, т1аьхьарчу когаш т1е а лахлуш, хьалхара ши ког маьнгех д1а а товжийна, д1атийра. Дехха лаьттира Дзаг1ли дадин парг1атчу, догдикачу, хазачу юьхь т1е дог1аделла. Т1аккха, юха а дирзина, суна т1е а деана, сан когашкахь охьадижира.\n– Далла бу хастам! – делира цхьангара.\nЦиггахь соьга сатоха ца делира – куьйгашца сайн юьхь д1а а къевлина, ч1ог1а вилхина д1авахара со.\nСуьйранна пхи сахьт долуш кхин цхьа 1аламат а хилира.\nЧоьхьавелира Бадрия. Сан когашкахь 1уьллуш Дзаг1ли гича, вегийра иза. Амма сихха ша-шен меттавалийра. Тезетахь лело дезачу г1иллакхна т1е а доьг1на, суна т1евеара иза.\nДзаг1ли хьалаиккхира, массо чо ира а х1оттош, дусаделира, к1омсарш гучу а йохуш, дера летира.\nБадрия вухавелира, Дзаг1ли т1едоладелира.\n– Д1адала! Д1адала! – ж1аьла д1ачовхийра бос баьхьначу Бадрияс. Оьг1азлоно буьзинчу б1аьргашца хьоьжура иза цуьнга.\n– Кадам мукъа байтахьа, – бегаш бан г1оьртира Бадрия, вела а къежаш.\nКхин а ч1ог1а г1иг1 деш, цунна т1едоладелира иза.\n– Д1адала алахьа х1окхуьнга! – соьгахьа вирзира Бадрия.\n«Цунна хаьа! Хаьа, амма схьаала ца ло-кх», – дагадаьхкира суна дадин дешнаш. Ас элира:\n– Д1авала сан кертара!\n«Нагахь санна даим хьо иштта лелахь, дуьнен т1ехь ваха хала хир ду хьуна», – дагадаьхкира суна дадин дешнаш, амма ас юха а элира:\n– Д1авала, Бадрия, сан кертара.\n1уьйранна цхьана г1овг1ано самаваьккхира со. Чухула юхучу бедаршца балкон т1е велира со.\n– Гогит1а, д1асацадехьа хьайн ж1аьла, тхо цестаза дити-кх цо, – мохь беттара шайн г1анташ д1адахьа баьхкинчу лулахоша.\n…Ас б1аьрг туьйхира сайн юьрте. Ц1енойн туьнкалгаш чуьра дуьйлуш к1айчу к1уьран сизам дара.\nК1онцхоулина т1ехьара г1отгуш бара малх.\nСан дег1е хьаьдира цхьа тамехь йовхо, лергаш чохь бека буьйлабелира самукъане горгалеш.\nСан уьйт1ахь леташ ж1аьла дара.\nГуьржийн маттера гочдинарг – МАРГОШВИЛИ Султан.\nНазад: Тауз Исс. Из новых стихов.\nВперед: Руслан Умаев. Это все про тебя – Родина…


Дрозе — Википеди\n49°47′39″ къ. ш. 0°44′26″ м. д.HGЯOL\nДрозе (фр. Drosay) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-Маритим. Дозанашца йу Красвиль-ла-Малле, Ото-л'Овре, Невиль (Сен-Маритим), Оквиль, Плен-Сев, Сент-Коломб (Сен-Маритим), Сен-Вааст-Дьеппедаль, Сассвиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дрозе&oldid=5160828»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 03:26.


Армен Долуханян :: сбитый лётчик :: Фотоклуб Харьковский фотоклуб (Харьков) :: Портал фотоклубов и фотошкол СНГ. Фотографы, общение фотографов, обсуждение фотографий, фототехника, фотошкола, фотостудия\nназвание сбитый лётчик\nопубликовано 9.05.2017 08:54\nтеги Agfa Isoly with flipped lens, Харьков, стрит\nАлла Рыженко 9.05.2017 21:30\nАрмен Долуханян 9.05.2017 21:45\nАлла,я рад,что фото Вам понравилось!\nГости онлайн: 59002


Сибирь | "Мир и общество в ситуации фронтира: проблемы идентичности", всероссийская научная конференция (Томск.)\nAdd to Quick Collection All 896 Results\nShowing items 1 - 15 of 896.\nЗиновьев, Василий Павлович (46)\nФунк, Дмитрий Анатольевич (9)\nТюменцева Г. К. личная библиотека (79)\nТомский государственный университет (55)\nТомская губерния (45)\nгражданская война (38)\nстатьи в сборниках (137)


Ла-Шамбр — Википеди\nфр. La Chambre (Savoie)\n▼1157 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛа-Шамбр (фр. La Chambre (Savoie)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Савойя. Дозанашца йу Ле-Шаванн-ан-Морьенн, Нотр-Дам-дю-Крюе, Сент-Авр, Сент-Етьенн-де-Кюин, Сен-Мартен-сюр-ла-Шамбр, Сен-Реми-де-Морьенн. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ла-Шамбр&oldid=6858852»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 20 октябрь, 10:27.


Книга Зоар. Главы: Ахарей мот, Кдошим, Эмор, Беар, Бехукотай. Том 15 | Книжный интернет-магазин\nГлавная / Магазин / Мир книги Зоар / Книга Зоар. Главы: Ахарей мот, Кдошим, Эмор, Беар, Бехукотай. Том 15\nКнига Зоар. Главы: Ахарей мот, Кдошим, Эмор, Беар, Бехукотай. Том 15\nКоличество товара Книга Зоар. Главы: Ахарей мот, Кдошим, Эмор, Беар, Бехукотай. Том 15\nБудьте первым, кто оставил отзыв на “Книга Зоар. Главы: Ахарей мот, Кдошим, Эмор, Беар, Бехукотай. Том 15” Отменить ответ


Продажа Вилла №2823. Лутраки - Перахора, Коринфиа, Пелопоннес, Греция. Продажа Вилла №2823. Лутраки - Перахора, Коринфиа, Пелопоннес, Греция.\nВилла № 2823\n2 500 000€ 2 600 000€


Трампа тодийр дуй техьа Оьрсийчуьра дахар?\nкомбо-сурт Iамеркан президент Трамп а, Оьрсийчоьнан президент Путин а.\nТрампа тодийр дуй техь Оьрсийчуьра дахар?\nЦкъа а ца даьхна вай сел вуо, Обама президент волуш санна, аьлла забар яра Оьрсийчоьнан юкъараллехь лелаш. Цунна бехк бора, урамехь некъ ца хилча а, я Iаьнан юккъехь хин биргIа йоьхча а, я дахаран кхин кхачамбацарш хилча а. Ткъа, Цхьанатоьхначу Штаташкахь харжамийн компани йолаелча, демократех йолу Клинтон Хилари емал еш, республиканцех волу Трамп Дональд хесто буьйлабелира Оьрсийчохь, шайн кхане хоржуш санна. ДIа мел тоьхначу телеканалашкахь Iамеркера харжамаш буьйцуш болун дела, лаахь а ца лаахь а, цунна терго ян езаш бу хьовсархой. Трамп чекхавалар-Оьрсийчоьно баьккхина боккха толам а, кхиам а хета оьрсийшна. ХIунда, стенца доьзна ду иза, гур ду тIейогIучу заманахь, амма тахана оцу хиламашна терго ян езаш нисбелла нохчий а. Шайга хоьттуш а, я доьзна а, ур-аттала шайн махкахь а хIума доццушехь, Iамеркера харжамийн жамIех шайна хетарг дуьйцуш дIахIуьтту ши-кхо стаг вовшахкхеттачохь. Бакъду, Оьрсийчохь дукхачара «Трамп вай ву», бохуш мохь беттахь а, нохчийн урамашкара тергамхошна ца хета, иза Путинна сел муьтIахь хир ву аьлла. Цу хьокъехь Маршо радиога иштта элира Закараев Руслан цIе йолчу Соьлж-ГIалара вахархочо.\nЗакараев: «Трамп, оьрсийшна ма моьтту царна муьтIахь хира вац. Царна мотта-м моьтту иштта. Iамеркхой зеделла ма бу, шайн болу пайда а, хIайда а хууш. Хьолан да а ма ву иза».\nТрамп Дональда, шен харжамийн компани дIаяьхьара, дуьххьара дIа, чуьра баланаш а, чолхаллаш а дIаяха еза, тIаккха, арахьара юкъаметтигаш нисъян еза бохуш. Уьш а, Iамеркхошна пайдехь йолчу агIора хила еза аьлла хета цунна. Оцу дIахьедарийн маьIанех ца кхета Оьрсийчуьра дукхахболу тергамхой, аьлла дуьйцу аналитика Исаев Мохьмада.\nИсаев: «Трампан коьрта Iалашо Iамерка а, Iамеркан бахархой а бу. Кхечара, шайн мах дIа а луш, болх бе аьлла ду-кх. Цо ловзор яц Китай а, Оьрсийчоь а. Шен пачхьалкхехь шортта кхачамбацарш ду цуьнан. Дика менеджер хIоьттийна-кх Iамеркехь».\nБолх-некъ боцуш, цIахь пенсехь веха Соьлж-ГIалара вахархо Хамзатов Мовсар а ву Iамеркехь долчу хьолана жигара терго еш. Оьрсийчуьра дахар-цигахь а, кхузахь а милла а харжахь толур делахь тамаш хета цунна. Мелхо а Путинна а, Iедалехь болчу оьрсашна Трамп хетарг хир вац, элира цо.\nХамзатов: «И харжамаш болабелчу дуьйна Оьрсийчоь чIогIа сагатдеш яра, шайна хоржуш санна. Пайдехь хир вуй ца хаьа суна. ХIинцалц хилларш, кхаьрца гIоьртина а волуш чекх ма ваьлла. Бакъду, хIорш чIогIа Трампан саготта-м бара. Цхьаъ хир ду-кх иза».\nПрезидент Трампах дегайовхо йолу оьрсий гIалат хета кхечу тергамхочунна Юсупов Вахин. Цхьа а арахьара ван а веана, цхьанна стеган дахар тодийр дац, оцу стагана шена хийцавала ца лаахь, аьлла билгалдаьккхира цо.\nЮсупов: «Оьрсийчохь Iедалехь мел верг Трамп Путинан девешийн кIант волуш санна хазахеташ ву. Суна хетарехь, цхьа а стаг хаькам водахь а, доьхна хьал цхьаммо а нисдийра дац. Оцу коммунистийн тIахьало а, церан дIовш мел диинарг дIаваллалц толур дац хьал. Трамп Iамеркан президент ву. Вайн хийцадала хIума дац, вай ваьшша ца хийцахь».\nТрамп Дональд шен дарже дIахIотта масех сахьт дисинчу хенахь, цунна дуьхьал митинг дIаяьхьара Iамеркера бевзачу актераша а, Iедалхоша а. Царна юкъахь вара Нью-йоркан мэр де Блазио Бил а. Хаьржинчу президентан духьал хIинцале нах бу аьлла хезча, ирс яI церан, шайна луург дIаала йиш юй церан, кийрахь а ца къуьйлуш, олу цхьаболчу нохчаша.


Гуашь 6 цв. Классика 20мл. ЛУЧ 21С 1375-08 блок-тара\nГуашь Луч Классика 6 цветов 20 мл 21С 1375-08\nГуашь 6 цв. ZOO 15мл. ЛУЧ 19С 1250-08 блок-тара\nГуашь Луч ZOO 6 цветов 15 мл 19С 1250-08


Сент-Обен-де-Набира — Википеди\nСент-Обен-де-Набира (фр. Saint-Aubin-de-Nabirat) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Дордонь. Дозанашца йу Набира, Леобар, Сальвиак, Флоримон-Гомье, Сен-Марсьяль-де-Набира. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Обен-де-Набира&oldid=5187885»


Ватимений — Википеди\n48°30′29″ къ. ш. 6°37′26″ м. д.HGЯOL\nВатимений (фр. Vathiménil) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.\nДозанашца йу ШеневьегӀ, Флен[d], ФгӀембуа, Муайен, Сен-Клеман.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ватимений&oldid=7818704»


-а́ю, -а́ешь; нсв. (св. - воззва́ть)\nк кому-чему (о чём) высок. Обращаться с призывом, звать.\nВзыва́ть о помощи.\nВзыва́ть к милосердию, благоразумию.\nБесполезно взыва́ть к чьей-л. совести.


Бракон — Википеди\nБракон (фр. Bracon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Юра. Дозанашца йу Сален-ле-Бен, Шо-Шампаньи, Ивори, Претен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бракон&oldid=5153784»


NGC 90 — Википеди\nNGC 90 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nNGC 90, MCG+04-02-011, PGC 1405, 2MASX J00215140+2224001, UGC 208, UZC J002151.5+222400, Z 0019.2+2208, Z 479-13, LEDA 1405\n0,017856, 173 554\n5352 километр в секунду\n0ч 21м 51,409с\n+22° 24′ 0,15″\nWikiSky-da NGC 90: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 90.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_90&oldid=5054727»\nТӀаьххьара хийцам бина 2020, 2 июль 22:06


Керла аьттонаш бина бусулбанийн Германерчу ХIамбургехь\nЛахьан-бутт 15, 2012\nГермани -- Керла аьттонаш бина бусулбанийн Германерчу ХIамбургехь.\nНемцойн махкахь бехачу бусулбачу нехан бакъонаш шоръярехь рогIера гIулч яьккхина цигарчу Iедалша. ХIамбург гIалин куьйгалло меттигерачу бусулба нехан юкъараллийн векалшца барт бина, керистанчеран санна, бусулбачийн а шайн дезденошкахь мукъа хила бакъо хир йолуш.\nЦу документан агIонашкахь дийцаре динчарех ду цу махкахь бехачу бусулбачара шайна тIеоьцуш долу декхарш, масала, немцойн коьрта низам, Конституци, ларъяр а, иза ларар а, зударийн, божарийн бакъонаш цхьатеррачу тIегIана тIехь ларъяр а, террорхошца я радикалан хьежамашца болчаьрца доьзна долу зуламаш емалдар а.\nАмма иштта вуно мехала ю цу низамехь билгалъяхна йолу бусулбачийн бакъонаш. Царна юккъехь ю, масала, ислам дин лелораш шайн дино ма - хьеххара бусулбачу кешнашкахь дIабохка йиш хилар.\nГерманехь бусулба кешнаш, хIора а гIалахь аьлча санна, долуш делахь а, амма царех доккхахчу декъехь бусулба нах деккъа цхьана марчонца лахьти чу бахка бакъо ца ло Iедало, меттигерачу низамашца белларш леринчу дечигах йинчу яьшкеш чохь (оьрсийн маттахь аьлча, гробаш) бен лаьтте берзо магош ца хиларна.\nЦундела бусулбачара а дукхох йолчу немцойн кIоштанашкахь шайн белларш цкъа хьалха марчо а хьарчадой, цул тIаьхьа яьшкичохь дIабухкура. ХIинца и хьал хийцалур ду, бусулбачарна велла стаг шайн Iадаташца лаьтте верзон маршо елла хиларна.\nКхин цхьаъ вуно мехала сацам бу керлачу барта юккъехь тIеэцна. Иза бусулбачу нехан дезденойх лаьцна бу. ХIинцачул тIаьхьа ХIамбург лаьттахь бехачу бусулбачийн- ткъа уьш 100 эзар стагал сов ву, - йиш хир ю бусулбачу нехан дезденошкахь шайн балха тIера я дешарера мукъа эца.\nЦу кепара, ислам динера дезденош керистачийн дезденошца бакъонашкахь дIанисдина Iедало.\nИ тIаьхьарниг вуно мехала лору ХIамбургехь бехачу вайнаха а. Луларчу Австрехь маццахехь дуьйна яра бусулбачийн мукъаденош маьрша эца бакъо, амма шаьш хIинцалца царех хьоьгуш Iара, бохуш, дуьйцу ХIамбургерачу университеть физика-Iилма Iамош йолчу Маликас.\nМалика: „Дера ду цара динарг чIогIа дика хIума. ХIинца ваха а, ван а дезденошкахь йиш хир. Хьалха Австрехь Iаш болчу тхайн шичойх хьоьгуш Iара тхо, уьш марха къобал дечу дийнахь, вовшах а кхетий, хаза цхьаьна Iен йиш йолуш. ХIинцачул тIаьхьа тхан а хир ю, марха достуш а, гIурба деш а цIахь Iен йиша. ХIинца-м олура дара ас тхайн Австрерачу гергарнахе, хам бац шу, тхан а ю шуна хIинца бусулба нехан дезденошкахь цIахь Iен бакъо, аьлла“.\nЦу гIалин да волчу Шольц Олафа шинари дийнахь бусулбачаьрца керла барт тIеэцначул тIаьхьа журналисташка вистхуьлуш билгалдаькхира, хIинцачул тIаьхьа ислам немцойн юкъараллехь иза кхечу динашца а цхьана могIаре хIоттош йолчу, шена хьакъйолчу бакъонашца хIоттаделла, аьлла.\nИштта и барт тIеоьцуш декъахиллачу цу гIаларчу Туркойн-Бусулба Цхьаьнакхетараллин векал волчу Алтюш Закарияс а элира, керла низам бусулба дин а, бусулбачийн сий а немцойн юкъараллехь мукIара дина хиларан тоьшалла ду, аьлла.\nКерлачу бертан агIонашкахь, хьахийначул сов, иштта билгалдаьхна ду, ХIамбургехь керла маьждигаш дан а, бусулбачийн културан кхерчаш кхолла а йолу бакъонаш. Кхузахь хьахон догIу, нагахь санна хIинцалца схьа и маьждигаш а, кхерчаш а дозанал арахьарачу - я Туркойн махкарчу я Iарбойн пачхьалкхашкарчу спонсорийн гIоьнца деш хиллехь, хIинцачул тIаьхьа уьш гIалин кисан чотах дан бакъо хир ю бохург.\nХIамбург-гIалахь а, цуьнан йистошкахь а вехачу 100 эзар сов бусулба стагана боккха кхаъ бу и сацамаш тIеэцар. И санна болу барташ, цу гIалах масала а лаьцна, шаьш-шаьш долчехь тIеэца лаам кхечу Германерчу лаьттанийн дайша а къадийна хилар тидаме эцча-м муххале а.


Отюм (Сона а, Луара а) — Википеди\n46°53′23″ къ. ш. 5°18′10″ м. д.HGЯOL\nОтюм (Сона а, Луара а)\nОтюм (фр. Authumes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, Луара а. Дозанашца йу Фреттеран, Небланз-Абержман, Ла-Шапель-Сен-Совер (Сона а, Луара а), Мутьер-ан-Бресс, Пьерр-де-Бресс, Торп (Сона а, Луара а). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Отюм_(Сона_а,_Луара_а)&oldid=5177935»


Лье-Сент-Аман — Википеди\n50°16′23″ къ. ш. 3°20′43″ м. д.HGЯOL\n5,11 квадратан километр\n▲1426 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЛье-Сент-Аман (фр. Lieu-Saint-Amand) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу Невиль-суьгӀ-Еско, Авен-ле-Сек, Бушен (НогӀ), ОгӀден (НогӀ), Нуаель-суьгӀ-Сель.\n↑ Jean- Michel Denhez prend la direction de la commune — (untranslated), 2014. — вып. 708. — С. 21.\n↑ Jean-Michel Denhez ravit la mairie de Lieu-Saint-Amand et introduit une nouvelle équipe — (untranslated), 2014.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лье-Сент-Аман&oldid=7817665»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 19:21.


Мадисон (гуо, Алабама) — Википеди\n34°45′57″ къ. ш. 86°33′28″ м. д.HGЯOL\nМадисон (гуо, Алабама)\n1808 шеран 13 декабрь\n▲388 153 стаг (2020 шеран 1 апрель)\nЛинкольн (гуо, Теннесси), Морган (гуо, Алабама), Джексон (гуо, Алабама), Лаймстоун (гуо, Алабама), Маршалл (гуо, Алабама), Франклин (гуо, Теннесси)\n2105 квадратан километр\nNational Register of Historic Places listings in Madison County, Alabama[d]\n151 628 ± 957\n38,5 ± 0,2\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Мадисон.\nМадисон (инг. Madison County) — АЦШ Алабама штатера гуо. Центр – гӀала Хантсвилл.\nЙиллина 1808 шарахь.\n334 811 ↗336 204 ↗339 681 ↗342 762 ↗346 892 ↗353 089 ↗388 153\nГуон майда 2077 км².\n↑ Gannett H. The Origin of Certain Place Names in the United States (инг.) — 2 — GPO, 1905. — P. 196.\n↑ http://rameau.bnf.fr/formation/pdf/formation_rameau.pdf (фр.) — 1987.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мадисон_(гуо,_Алабама)&oldid=5077052»


Новр-ГӀала — Википеди\n(Невре тӀера хьажжина кхуза)\nбарамера йовха тӀуьна (Cfa)\n9638 стаг (2019)\nнохчий, гӀалагӀазкхий, туркой\nНовр-ГӀала картан тӀехь\nНовр-гIала (оьрс. Нау́рская) — Нохчийчоьнан юрт, Невран кӀоштан центр. Кхуллу Новр-ГӀалан юьртан меттиг.\n3.1 XVIII бӀешо\n3.2 XIX бӀешо\n3.3 XX бӀешо\n3.4 XXI бӀешо\n5 Оьздангалла а, спорт а\n5.1 Спортан кхолламаш\n7 Сийлахь меттигаш\n8 ГӀарабевлла новргӀалхой\nЮьрт лаьтта Соьлжа-ГӀалан 48 км къилбаседа-малхбузехьа (дуьхьала хилча), Наурски цӀерпоштнекъан станцин 4 километр къилба-малхбузехьа.\nЮьрт Теркан-Куман акъарин тӀехь, Теркан аьрру бердаца ю, хин харшан 1,5 км къилбаседехьа. Теркан йисттехула кхуьу юькъа хьун, вукха агӀора юьртан гуо бина дуьй-дерзош долчу латташа.\n2002 шеран Ерригроссийской бахархой багарбаран жамӀашца юьртан бахархойн къоман хӀоттам:\nнохчий 6 110 71,62 %\nоьрсий 1 964 23,02 %\nтуркой 84 0,98 %\nукраинаш 40 0,47 %\nэрмалой 21 0,25 %\nгӀумкий 21 0,25 %\nжӀайхой 15 0,18 %\nгӀалгӀай 12 0,14 %\nногӀий 10 0,12 %\nкхин берш 254 2,98 %\nберриш 8 531 100,00 %\nЦхьаьна версица, дуьххьара Новр-ГӀала хьахийна 1642 шарахь. Цу тӀе, оцу хенахь иза лаьттина Теркан аьтту бердаца. 1715 шарахь Пётр I-чун омарца гӀала дехьаяьккхина аьрру бердан тӀе, ткъа оцу меттигехь тӀаьхьуо йиллина нохчийн эвла Лаха Невре.\nХаало чӀагӀдарш, гӀала йиллина нохчийн эвла лаьттинчохь. Елизаветпольскан гӀалан училищан хьехархочо П. А. Востриковс яздо цунах лаьцна:\n«ТӀеман чухьолхуш гӀалагӀазкхаша "бросимся на уръ!" олуш хилла; цундела керла йиллина гӀазакхийн гӀалах нохчаша а, гӀазкхаша а цхьаьна бертахь Наур элира: гӀало лело йолийра ша лаьттачу меттиган цӀе. Амма бакъ хета, гӀалан цӀе схьаяьлла хилар, гӀазакхий кхуза бахкале хиллачу нохчийн эвлан цӀарах».\nXVIII бӀешо[нисъе бӀаьра | нисъе]\n1765 шарахь ГӀизларан алсама ламанхой тӀелатар бахьнехь Екатерина II-гӀачо омар делира Дубовкера Теркан тӀе дехьадаккха Ийдалан гӀазакхийн дакъа, охьаховшабе уьш Мазалкан полк цӀарца Мазалк гӀопан а, гребенскин гӀаланашна а юкъа. ГӀазакхий баьхкира Ийдал тӀиера 1769 шарахь, охьаховшийра Теркан тӀиерачу гӀаланашка Гуьлгани, Новр-ГӀала, Ишоре, Макан-ГӀала, Гал-ГӀала. Церан коьртехь вара атаман И. Д. Савельев, полковник даржехь (тӀаьхьа — инарла; дукха хенахь лаьттира Новр-ГӀалахь «Савельевн бошмаш»).\n1772 шеран январехь Терка тӀехь гучувелира Пугачёв. Иза хилира Дон тӀиера кхелхина гӀазакхий болу кхаа гӀалахь, царна юкъахь яра Новр-ГӀала а. Кхаа гӀалан(Гуьлгани, Ишоре, Новр-ГӀала) гуламехь баккхий наха реза хилла дийхира Пугачёвга, хьайна тӀелацахьара ахьа Пачхьалкхан ТӀеман Коллеге дехар дан, ахчан алапа а, дуург а, духар а гӀазакхийн Теркан Доьзалан эскаран санна хилийта аьлла (хӀинцца ховшийна донан гӀазакхийн алапа кӀезиг дара, Теркан тӀехь хьалххе бехачу гӀазакхийнчул, ткъа Пугачёв вагӀийтира бухарчу Теркан гӀазакхийнчух шайн хьал дӀатаде аьлла). Пугачёв реза хилира. ГӀазакхаша гулдира цунна новкъана 20 сом, кхаа гӀалин дехар дехар а, Донан эскаран дашан мухар а. Москох воьдуш, 1772 шеран 8 февралехь иза кхечира Мазалке, новкъан оьшург эца. ГӀалара араволуш иза сацийра гӀролерчу гӀазакхаша, схьавалийра Мазалкан комендантан канцеляри. Левича Пугачёвс дери дира, ша ведда лела Дон тӀиера гӀазакхий хилар. ТӀаьхьо цуьнан гӀаролех вада аьтту белира.\n21 (10) июнехь 1774 шеран оьрсий-туркойн тӀамехь куьйгаллехь гӀирман ханийн тайпанара[Комм 1] калга Шахбаз Герай волу гӀирман гӀезалойн, гӀебартойн цхьаьнатоьхна эскарш, дӀахьажийна долу Хункар-мохк агӀо лаьцна (фактаца оцу хенахь гӀирман Ӏарш тӀехь вара Сахьиб II Герай, оьрсийн агӀора волу), гӀирман хан хиллачу Девлет IV Герайс, вериг а 8 эз. стаг, аьттехьа деира Мазалкан, амма гӀопан штурм ян ца хӀиттира, тӀелетира 22 (11) июнехь Новр-ГӀалан.\nГӀала ларъеш яра куьйгаллехь мазалкан гӀазакхийн хьаькам атаман И. Д. Савельев волу, теркан гӀазакхийн тобано (хьалха ийдалан хиллачу гӀазакхаша), иза дика къевлина яра — гӀалин гуонаха латтан вал бара, доьттина пенаш дара, яккхий тоьпаш а яра.\nИза бакъдолуш турпалийн тӀом бара, хӀунда аьлчи гӀалин коьрта ницкъаш — могӀарера гӀазакхий — оцу хенахь тӀаме бахна бара, ткъа цӀахь бисинера баккхий нах, зударий, бераш, жима легионан тоба. Шайн гӀала ларъян арабевлира Новр-ГӀалан зударий, цӀиен пхьуьйш доцу кучамаш а йоьхна, цара майранашца а, вежаршца а цхьаьна могӀара юхатухура тӀелетарш. Юьхьанца зударшна декхар деллера цӀе яго, силам бохбан, и пенаш тӀиера чубитта тӀелетачарна. Дуьцу, делкъен чорпа йийриш а гӀап ларъян хӀиттира. Цу тӀе зударий белаш тӀе белаш тоьхна къеначу ийдалан гӀазакхашца юха тухуш бара мостагӀий, мангалашца а, марсашца а вал тӀебевлларш.\nЧӀагӀонехь яра чуьйна яккхий тоьпаш, уьш хьоле хьаьжжина адамашна тӀехь дӀасатекхош яра. ТӀелетачарна баккхий иэшамаш хилира (800 стаг). Байинчарна юкъахь хилла гӀараваьлла ламанхойн эла Каргока Татарханов[Комм 2], цу тӀе цуьнан дакъа дӀа а ца даьхьнера юхабовлучара. Оцуо тешалла до тӀелетарш дика кхерийна хиларх, хӀунда аьлчи церан сийлахь декхар дара беллачеран декъий тӀеман аренара арадаккхар, куьйгалхо хьала а, охьа а.\nНовр-ГӀалара тӀом лаьттира дерриг дийнахь, новр-гӀалахой орцане ладугӀуш бара, амма иза ца кхечира. Ерриг а шовзткъа чаккхарма гергахь яра Оьрза-ГӀала, амма цуьнца хаам бацара. Кхин а дуьйцу, Оьрза-ГӀалахь яккхий тоьпийн гӀовгӀа хазара, амма гӀалахь лаьттачу гӀашлойн полкан баьччана моьттира новр-гӀалахойн цхьа деза де ду фейерверкашца а, герз деттарца а, иштта даздар чӀогӀа хазахеташ вара къена полковник Савельев Иван. Иштта чекхделира де.\nСатасарца, шолгӀачу дийнахь, юха а етта йолийра гӀазакхийн яккхий тоьпаш, амма цӀеххьана мостагӀа юхавала вуьйлира гӀалин гергара. Дуьйцу, гуо бастаран бахьана хилира гӀазакхи Перепорх, цуо калган хӀоттам болу барз тӀехьажийна йоккха тоьпо цуьнан вешийн кӀант вийра. Оцунца калган гӀуо тӀаьхьало гира, кхин ца лиира цигахь виса.[Комм 3] Дукха зударшна, Новр-ГӀала ларъярна, мидалш елира. ТӀаьхьа, и хилам дагабогӀий, гӀазакхаша лерамца олура цунах «и зударийн деза де»..\nXIX бӀешо[нисъе бӀаьра | нисъе]\n1804 шарахь Новр-ГӀалан юкъаралло йина Ӏийса пайхамар варна лерина килс, дечиган гӀишло, ша лаьтташ горгалин гӀишло а йолуш, тӀулган фундамент тӀехь йина зӀаркепара керт а йолуш, гӀалан ахчанах. Йохийна 20-гӀа бӀешеран 30-гӀа шерашкахь. Цуьнан фундамент тӀехь аьхкенан кинотеатр йира.\n1820 шарахь Новр-ГӀалахь гӀалагӀазакхийн ахчанах Кавказан асан бӀаьччан инарла-майор К. Ф. Сталан омарца лазарет йира.\nXX бӀешо[нисъе бӀаьра | нисъе]\n1907 шарахь гӀалахь яра керт — 708, бахархой — 4785; 1 килс, 1 шираламастхойн ламазан цӀа, 2 ишкол, 1 маларан цӀа, 29 махлелоран-промыслан меттиг.\n1916 шарахь биллира цӀерпоштнекъ.\nРоссера гражданийн тӀом чекхбаьлчи 1920 шеран мартехь 1860 шарахь дуьйна шена юкъахь Неврен кӀоштан лаьтташ долу Теркан область, дӀаяьккхира.\n1921 шеран 20 январехь дӀаяьккхинчу Теркан областан махка тӀехь кхоьллира Ломан АССР а, Теркан губерни а.\n1924 шеран 13 февралехь кхоьллира Къилба-Малхбален область юкъ Дон-тӀера-Ростовхь йолуш, керла кхоьллинчу область юкъаяхара Теркан губерни, юкъ Георгиевск гӀалахь йолуш, Кубанан-ӀаьржахӀордан область, Донан область, Ставрополан губерни. Оццу шеран 16 октябрехь Къилба-Малхбален областах дӀатуьйхира Къилбаседа Кавказан автономин областаш а, гуонаш а, царна юкъахь Соьлжа-ГӀала а, кхоллабелира цхьаьнатоьхна Къилбаседа-Кавказан мохк.\n1924 шеран 2 июнехь Теркан губернех бина Теркан гуо, шена юкъахь 16 кӀошт йолуш, царна юкъахь дуьххьара кхоьллина Невран кӀошт, административан юкъ хилира Новр-ГӀала.\n1926 шарахь хиллачу нах багарбаран жамӀашца гӀалахь вехара 4648 стаг, царех оьрсий — 4444.\nАмма, 1928 шарахь, рогӀера хийцамаш беш Невран кӀошт дӀаяьккхира. 1930 шарахь дӀабаьккхира Теркан гуо а.\n1934 шеран 10 январехь юха а бийкъира Къилбаседа-Кавказан мохк Азовн-ӀаьржахӀордан мохк а, ша Къилбаседа-Кавказан мохк а коьрта шахьар Пятигорск гӀала а йолуш. Хийцамаш бинчул тӀаьхьа 1935 шеран 23 январехь Къилбаседа-Кавказан махкахь хилира 43 кӀошт, иза хилира Невран кӀошт кхолларан шолгӀа терахь. Оццу шарахь Ставрополь гӀалан цӀе хийцира Ворошиловск гӀала аьлла. Ткъа Серго Орджоникидзе веллачул тӀаьхьа 1937 шарахь Къилбаседа-Кавказан мехкан цӀе хийцира Орджоникидзен мохк аьлла. Орджоникидзен мехкан коьрта шахьар дехьаяьккхира Пятигорск гӀалара Ворошиловск гӀала. Иштта, Невран кӀошт Къилбаседа-Кавказан мехкара дехьаелира Орджоникидзен махка.\nОрджоникидзен мохк немцойн-фашистийн махкбаккхархошах мукъабаьккхинчул тӀаьхьа 1943 шарахь Ворошиловск гӀалан шен Ставрополь цӀе юхаерзийра, ткъа Орджоникидзен мехках — Ставрополан мохк бира.\n1944 ш. 7 мартехь д.№1/853 йолуш арадаьллачу ССРС Лакхарчу Советан Президиуман омарца сацам бира Нохч-ГӀалгӀайн АССР (НГӀАССР) дӀа а яьккхина, керла административан хӀоттамех. Оцу омарца кхоьллира Грозненски область, цуьнан мохк дуккха а алсама бара хӀинцалерачу Нохчийн Республикан мехкал — цунна чудагӀара хӀинцалера ДегӀастанан а, Ставрополан мехкан дакъош.\n1944 шерера 1957 шо кхаччалц Новр-ГӀала а, Невран кӀошт а чуйогӀура Грозненски областан.\nХьалха библиотека хилла гӀишло\n1957 шеран 9 январехь даьллачу д.№721-4 йолу ССРС Лакхарчу Советан Президиуман даьллачу «Нохч-ГӀалгӀайн АССР РСФСР юкъахь меттахӀотторах а, Грозненски область дӀаяккхарх а» цӀе йолчу омарца Нохч-ГӀалгӀайн АССР меттахӀоттийра коьрта шахьар Соьлжа-ГӀала а йолуш.\nЦу тӀе, оцу хенахь абсолютан дукха болу оьрсийн лааме а ца хоьжуш,, кӀошт дӀаелира, хӀинцалера Шелковски кӀоштан мехкаца цхьаьна, меттахӀоттийначу ЧИАССР юкъа.\nМеттахӀоттийначу Нохч-ГӀалгӀайн АССР мехкан яра дикка хийцаелла, йохочу хене хьаьжча (1944 шеран 7 мартехь). Масала, Къилбаседа ХӀирийчоьнан Пригородни кӀошт юха ца ерзийра республикан юкъа, дӀаелира Къилбаседа ХӀирийн АССР. Кхин а ца магийра ховша арадахале Ӏийначу ГаланчӀожан, ЧӀебарлойн, Шаройн кӀоштийн мехкашка, Итон-Кхаьллан а, Шуьйтан а кӀоштийн цхьацца меттигашка. Иштта ша-тайпа НГӀАССР дайна мехкаш меттахӀиттош, НГӀАССР юкъа делира оьрсий а, кхин вайнеха доцу къаьмнаш деха Невран, Каргалинскин, Шелковски кӀоштийн мехкаш, хьалха Ставрополан мехкан юкъахь хилла.\n1957 шерера 1991 шо кхаччалц Новр-ГӀала а, невран кӀошт а юкъайодара НГӀАССР.\n1991 шеран декабрера таханлера де кхаччалц кӀош юкъахь ю Нохчийчоьнан.\nӀийса варна лерина килс\n1990-гӀа шераш долалуш алахь меттахӀоттийра православин Ӏийса варна лерина килс, иза лаьттара хиллачу клубан гӀишло чохь.\nXXI бӀешо[нисъе бӀаьра | нисъе]\n2011 шо долалуш хьалха 1937 шарахь йохийна килс лаьттинчохь, Новр-ГӀалахь ян йолийра керла Ӏийса варна лерина килс, иза ян ахча латтийра Оьрсийн цӀестан компани долахь йолу Алтушкин Игора. Килс йина а яьлла, даздарца дӀайиллира 2017 шеран 4 мартехь.\nСоветан Ӏедал долуш кхиана бара юьртабахам, коьртаниг — чагӀар даккхар а, бошмаш лелор а. ГӀалахь яра масех мутт доккху а, консервийн сурсатийн а комбинат. Тахана кемсаш алсама ерш хӀаллакйина, комбинаташ цхьан а болх беш яц.\nБолхбеш ю кхузара фермерийн бахаман ассоциаци, цера долахь 8 эзар гектар латта ду.\nОьздангалла а, спорт а[нисъе бӀаьра | нисъе]\nГӀалахь теркан гӀазакхийн а, нохчийн а колллараллин коллективаш ю (берийн хор «Наурские казачата»). КӀоштан библиотекехь 2015 шеран хьолашца 50 эз. сов жайна ду. Новр-ГӀалан юккъерачу ишколан шен истории ю 1911 шерера дуьйна йогӀуш (Невран кӀоштахь йиллина хьалхара ишкол).\nСпортан кхолламаш[нисъе бӀаьра | нисъе]\nХьост  (кхин дерг ца гайтинехь).\nСпортан клуб «Рамзанан» филиал\nССРС спортан хакъдолу говзанчан, масийттаза дуьненан чемпион хилла волчу Дугучиев Исламан цӀарах йолу грекийн-руман охьатохарех латаран центр\nССРС а, РСФСР а грекийн-руман охьатохарех латаран хьакъдолчу тренеран Умаров Пойзаллин цӀарах спортан-диканашдаран центр\nФутболан клуб «Спартак-Наур»\nФутболан клуб «Строитель-Наур»\nШий а ловзуш яра КЪФО футболъезархойн лигехь.\nОьрсийн православин килс[нисъе бӀаьра | нисъе]\nӀийса пайхамар винчу дийнан цӀарах килс.\nСийлахь меттигаш[нисъе бӀаьра | нисъе]\nНовр-ГӀалахь йисина хӀинца а гӀазакхийн шира хӀусмаш, ишкол, дарбанан цӀа 1912 шеран, советийн муьрера клуб. Иштта сийлаллашна юкъа тоха мегар ду гӀалан гуонахьара ножан хьаннаш Теркан йисттехула йолу. ГӀалахь ю паркан зона, мотодром, шиъ стадион.\nКӀоштан администрацин гӀишло\nНовр-ГӀалара Дугучиев Исламан цӀарах йолу спортан комплекс\nНовр кӀоштан бахархойн белхан гӀуллакхан центр\nНовр кӀоштан Бахархойн социалан хьашташ кхочушдаран комплексан центр\nНовр-ГӀалан №1 йолу ишкол\nНовр-ГIалан №2 йолу ишкол\nНовран а, Теркан а, Шелковски а кӀоштийн коьрта пошт\nКерла йоьгӀна килса\nНовр-ГӀалан №3 йолу ишкол\nРеспубликан хи дилларан а, татолаш дахкаран а урхалла, Новр-ГӀалан филиал\nБиблиотека хилла гӀишло\nНовран а, Теркан а кӀоштийн тӀеман комиссариат\nГӀарабевлла новргӀалхой[нисъе бӀаьра | нисъе]\nБезуглов Эдуард — российн спортан медицинан а, медицинан реабилитацин а лор, хирург. Къоман футболах ловзарехь Российн гулйина командан коьрта лор, РФСн медицинан комитетан председатель, Хьалхара Москохан пачхьалкхан медицинан И. М. Сеченовн цӀарах йолу университетан спортан медицинан а, реабилитологин а кафедран хьехархо;\nДжабраилов, Рустам (1974 шеран 18 июнь) — культурист, дуьненан, Европан, Российн чемпион, Российн дуьненаюкъара классан спортан говзанча;\nЕвдокимов, Николай Иванович — граф, оьрсийн инарла, Кавказ къаръярехь ладаме гӀуллакххо;\nЗверев, Фёдор Трофимович — гӀазакхийн есаул, Сийлахь Георгийн IV классан орденан кавалер, Хьалхарчу дуьненан тӀеман тӀеман лётчик, Гражданийн тӀеман декъашхо, мухажир;\n4648 ↗5001 ↗5181 ↗9917 ↘8439 ↘7617 ↗8531\n↗8989 ↗9155 ↗9227 ↘9050 ↗9137 ↗9377 ↗9540\n↗9666 ↗9787 ↘9656 ↘9636 ↗9638 ↗9850\nЮьртара бахпархой къоман хӀоттам 2010 шеран Ерригроссийн бахархой багарбаран терхьашца:\nКомм[нисъе бӀаьра | нисъе]\n↑ Кургоко Татарханов, ГӀебартан лакхара элин Жанхот Татархановн ваша\n↑ Шахбаз Герай юхавелира эскарца ГӀебартан кӀоргене, тобанца дӀакхета шен вешех Девлет IV Герайх.\n↑ Определение высоты над уровнем моря по координатам (оьр.). latlong.ru. Теллина 2018 шеран 25 августехь.\n↑ 1 2 Поселенные итоги переписи 1926 года по Северо-Кавказскому краю. Ростов-на-Дону. 1929\n↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населённых пунктов - районных центров по полу\n↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населенных пунктов - районных центров по полу. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 14 октябрехь. Теллина 2013 шеран 14 октябрехь.\n↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населённых пунктов - районных центров. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 29 декабрехь. Теллина 2013 шеран 29 декабрехь.\n↑ 1 2 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность сельского населения РСФСР - жителей сельских населённых пунктов - районных центров по полу. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 16 ноябрехь. Теллина 2013 шеран 20 ноябрехь.\n↑ 1 2 Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 3 февралехь.\n↑ 1 2 3 4 5 6 Инвестиционный паспорт Наурского района. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2009 шеран 17 сентябрехь.\n↑ 1 2 Всероссийская перепись населения 2010 года. Том 1. Численность и размещение населения Чеченской Республики. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 9 майхь. Теллина 2014 шеран 9 майхь.\n↑ 1 2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2014 шеран 31 майхь. Теллина 2014 шеран 31 майхь.\n↑ 1 2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 16 ноябрехь. Теллина 2013 шеран 16 ноябрехь.\n↑ 1 2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года (оьр.). Теллина 2019 шеран 31 июлехь.\n↑ Шнирельман В. А. Быть аланами: интеллектуалы и политика на Северном Кавказе в XX веке. — М., 2006. — Часть III. Преодоление судьбы (чеченцы и ингуши). — Глава 6. Возвращение в историю и возвращение истории\n↑ Гора Господня. Официальный сайт Владикавказской и Махачкалинской епархии. Благочиния и храмы. Наурский округ\n↑ Том 4 книга 1 "Национальный состав и владение языками, гражданство"; таблица 1 "Национальный состав населения Чечни по городским округам, муниципальным районам, городским населённым пунктам, сельским населённым пунктам с численностью населения 3000 человек и более".\nВедана · Гуьмсе · Итон-Кхаьлла · Курчалой-Эвла · Нажи-Юрт · Новр-ГӀала · Соьлжа-ГӀала · ТӀехьа-Марта · ХӀима · Хьалха-Марта · ЧӀулга-Юрт · Шела · Шелковски · Шуьйта · Эна-Хишка\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Новр-ГӀала&oldid=5054441»\n1662 шарахь ехкина нах беха меттигаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 1 июль, 15:19.


Сен-ЖегӀмен-де-ла-КудгӀ — Википеди\nСен-ЖегӀмен-де-ла-КудгӀ (фр. Saint-Germain-de-la-Coudre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу Ла-Шапель-Суеф, Валь-о-Перш[d], Авезе, Сувинье-суьгӀ-Мем, ПгӀеваль, Ла-Шапель-дуь-Буа, Беллу-ле-ТгӀишагӀ, Иже (ОгӀн), Жемаж.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ЖегӀмен-де-ла-КудгӀ&oldid=7836649»


23 Январь 2022, 21:53:32\nАвтор Тема: Жим лежа в слингшотах! Соревнования в Москве. (Прочитано 6339 раз)


NGC 960 — Википеди\nNGC 960 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\n2MASX J02314130-0918010, 6dFGS gJ023141.3-091801, GSC 05282-01701, MCG-02-07-028, NGC 960, SDSS J023141.34-091801.6, SDSS J023141.35-091801.6, 2MFGC 1984, PGC 9621, LEDA 9621\n0,01624 ± 1,0E−5\n4867 километр в секунду\n2ч 31м 41,302с\n−9° 18′ 1,01″\nWikiSky-da NGC 960: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 960.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_960&oldid=5055598»


Фрунзенски (Самарин область) — Википеди\n52°23′54″ къ. ш. 50°48′10″ м. д.HGЯOL\nФрунзенски (Самарин область)\n601 стаг (2010)\nФрунзенский картан тӀехь\nФрунзенский (оьрс. Фрунзенский) — Российн Федерацин Самарин областан Йоккха Глушицан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nБахархойн дукхалла 601 адам леррана 2010 шарахь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фрунзенски_(Самарин_область)&oldid=5000992»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 24 май, 17:00.


Брокур-ан-Аргонн — Википеди\nБрокур-ан-Аргонн (фр. Brocourt-en-Argonne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мез. Дозанашца йу Брабант-ан-Аргонн, Клермонт-ан-Аргонн, Домбасль-ан-Аргонн, Жуи-ан-Аргонн, Никсевиль-Блеркур, Ле-Суем-Рампон. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Брокур-ан-Аргонн&oldid=5154356»


ФгӀомель — Википеди\nФгӀомель (фр. Fromelles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу ФлегӀбе, Обе (НогӀ), ФугӀн-ан-Вепп, ЕгӀли (НогӀ), Ле-Мений (НогӀ).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФгӀомель&oldid=7843404»


erash 9 мая 2008\nNatashe4ka 9 мая 2008 в 09:22\nХа-ха! Удачный номер на машине!!!


UTC+2:00[d], Egypt Standard Time[d]\n36 143 стаг/км²\nӀаьрбийн мотт, египетский диалект арабского языка[d]\nКъахӀира (Ӏаьр. القاهرة, al-Qāhira) — Мисаран коьрта гӀала ю. Бахархой — 8 026 454 лерина 2009 шарахь.\nАфрикин коьрта гӀаланаш\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КъахӀира&oldid=8154568»\n969 шарахь йехкина нах беха меттигаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 14 май, 21:17.


Лийчар тIедоьжна а волуш дIавижар - 35 хьадис - Iумдатул-ахькам - Хьадис - Динул-Ислам Коьрта агIо\nМИН КАЛАМИ ХАЙРИЛ-АНАМ 35 хьадис\nIумаран кIанта IабдуллахIа (Дела реза хуьлда цаьршинна) дийцина, шен дас Iумара хаьттина хиллера аьлла: «ХIай АллахIан элча! Лийчар тIедоьжначул тIаьхьа дIавижа мегар дуй тхох цхьаъ?». Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) жоп делла хилла цунна: «ХIаъ. Ламаз эцначул тIаьхьа дIавуьжийла иза (дIавижа мегар ду иза)».\n- Лийчар тIедоьжна а волуш дIавижар ду хIокху хьадисехь дуьйцург.\n- Шен хIусамненаца цхьаьнакхетар нисделлачул тIаьхьа, лийча а ца луьйчуш дIадижа мегар дуй стаг а, зуда а аьлла хаьттина хилла Iумара (Дела реза хуьлда цунна) Пайхамаре (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна). Мегар ду аьлла жоп делла цунна Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна), тIаккха тIе аьлла цо, «ламаз эцначул тIаьхьа дIавижа мегар ду иза» аьлла.\n- Лийчар тIедоьжначул тIаьхьа, ламаз дан дезаш хьал дацахь сихха лийча ца лийча мегаш ду, лийчар тIаьхьататта мегаш ду. Цундела, шена лаахь лийча а ца луьйчуш дIавижа мегар ду, Iуьйранна ламазана хьалагIаьттича луьйчур ву ша́ аьлла. Делахь а, шен аьтту белахь дIавижале хьалха лийчар гIолий ду.\n- ХIокху хьадисехь дуьйцуш долу ламаз эцар важиб дац аьлла дукхах болчу Iеламнаха, хIунда аьлча Iумарера схьа дийцина долчу кхечу хьадисехь Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) аьлла долу дела: «ХIаъ (мегар ду). Шена лаахь ламаз а оьцур ду цо». «Шена лаахь» аьлла оцу хьадисехь Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна), ткъа иза важиб долчу хIуманна ца олуш, дар дика а долуш, ца дича къа а доцуш долчу хIуманна олу. Цундела, дIавижале хьалха лийчар гIолий ду, вай доьххьара ма-аллара, ткъа лийча а ца луьйчуш дIавуьжуш хилахь, ламаз эцар гIолий ду, дика ду, мелехь ду. Ламаз оьцуш хилча, шен бехкеметтиг дIацIанйийр ю, ткъа иштта цIано йина хилча (бехкеметтиг цIанйина а хилча, ламаз эцна а хилча) къинхетаман малийкаш цунах къаьхкар дац, хьадисехь деана ма-дарра.\n- Ламаз эцар дика хилча, ламаз эцале хьалха бехкеметтиг цIанйеш хилча, цу тIетевжина аьлла Iеламнаха, хIусамненаца цхьаьнакхетар нисделлачул тIаьхьа бехкеметтиг дIайилар дика ду аьлла.\n Ибн Хьиббана дийцина иза, Шейх Албанийс нийса ду а аьлла иза.


ТIематасадалар хилла Гуьмс-кIоштахь\nНохчийчоь -- Леррина тIеман операци дIахьуш бу Нохчийчура полицин ницкъаш, 15Дечк2008\nКIиран-дийнахь Гуьмс-кIоштахь полицин ши белхахо а вуьш, ши тIемало вийна шаьш, аьлла, хаам бира Нохчийчурча Iедалша. Цара дийцарехь, Герзель-аулехь вийнарг ву меттигера ши вахархо Бантаев Ахьмад а, Алхазов Бислан а. ТIематсадалар хиллачу меттигана таллам беш, цаьршимма герз а, кхин долу тIаманна оьшург а латтош йолу меттиг карийн шайна бохуш чIагIдо Iедалша.\nИ тIематасадалар хиллера, Гуьмса кIоштехь, Лаххара Герзель олучу юьртан йистехь. Цигахь, меттигерачу полисхошна гучуваьллера ши тIемало. И шиъ цу меттера къайлавала гIоьртина хилла, амма, го беш буйла хиича, шайгахь долчу герзаца, дуьхьало йина цу шиммо. Оцу операцийн мел йолу къайле гучуйоккхуш яц низамхоша. Хууш дерг ду цуьнан жамI и ши тIемло вийна.\nИ шиъ ву боху оцу кIоштаа ши вахархо Алхазов Бислан а, Бантаев Ахьмад а. Иштта, оцу операцехь цхьацца чоьвнаш а хилла велла, Гуьмс-кIоштан полицийн декъана куьйгалхочуьнан гIовс, Джамалдаев Аслан а, оцу декъарчу полицийн ротийн буьйранча Адалаев Ахьмад а.\nОпераци йирзинчулла тIаьхьа оцу меттигана генадоцуш, хьуьнхахь карийна, вийна волу ши тIемало лечкъаш хилла йолу меттиг. Лаьттах яьккхинчу тоьлан чохь карийна, газан пеш а, герз а, цуьнан гIирс а. Герз таллам бан дIадаьхьна, ша и меттиг эккхийтина.\nНохчийчоьнан а, Дагестанан а дозанехь хIара хилла долу тIематасадалар дуьххьара хуьлуш дац, хIокху бIаьста. Дукха хан йоцуш, Дагестанехь, полисхошна тIелатар а дина, 6-7 стагах хоьттина йолу тIемалойн тоба, Нохчийчу сехьяьллера. Кхузахь уьш лохуш болх бира нохчийн низамхоша. Амма, церан лар ца карийра.\nЖимма хьалхо шина республикан дозанехь дийнахь а, буса а дахделлачу тIематасадаларехь 7 тIемало вен аьтто баьллера низамхойн. Амма оцу жамIах боккха мах бала дийзира нохчийн ницкъаллийн структурийн. 17 стаг вийнера, 24 лазийнера. Вийначу хIора полисхочуьнан доьзалшна цхьацца миллион сом делира меттигерачу Iедалша.\nТIеман низамшаца оццула даккхийн зенаш хилар боккха эшам лоруш бу, амма, хIора операцехь, кхерамазалла Iалаш а ца еш, оцу тIеман кIурана юккъе лелха цхьаболу эскархой.\nХIара шо доладеллачу дуьйна Къилбаседа Кавказехь хиллачу тIематасадаларшкахь вийна 50-х тIемало а, царна гIо деш берш а. Оццула хила мега белла болу низамхой а. Маьрша бахархошна юккъахь а ду алссам дараш. Оцу ша долчу хIумано дика гойту, боху, цхьаболчу тергамхоша регионехь партизанийн тIом боьдуш хилар.\nМасала, Оьрсийчоьан Пачхьалкан Думан депутат волчу Гудков Геннадийна хетерахь, экстремизман кхерам Къилбаседа Кавказехь лакхаболуш бу, ницкъаллийн стурктураш наггахь кхиаме жамIаш гойтуш далахь а. Оьрсийчьнан инарла прокуратурехь а даре до ситуаци ма хеттара дика ца хилар. Иштта, даханчу шарахь Къилбаседа Кавказехь ши шо хьалха хиллачулла, 24 процентана лакхадаьлла терроран зуламийн терахь.


Украина -- ГIирман дозанехь Оьрсийчоьнан эскархошца къамелаш деш бу ОБСЕ-н тергамхой, Охан7, 2014\nАмма нагахь санна иза иштта делахь а, Венерчу конвенцина буха куьг таIийна ша хиларх терра, Оьрсийчоь декхарийлахь ю, дуьненаюкъарчу тергамхошна некъ маьрша баккха аьлла и некъ бихкинчаьрга кхайкхам бан“, - элира цуо шен Оьрсийчоьнан куьйгалле хьажийначу дIахьедарехь.\nКарладаккха догIу, зазадоккху беттан хьалхарчу деношкахь дуьйна Украинехь йолу Европехь Кхерамазалла ларйаран а, цхьаьнаболхбаран а юкъараллин делегаци цу пачхьалкхан дехарца еана хилар.\nГIирма ах-гIайренна Оьрсийчоьнан эскарша оккупаци йина аьлла дуьненан юкъаралле орца дехначу Украинин керлачу куьйгалло, 2011 шарахь Венехь тIеэцначу конвенцина тIе а тевжаш, дехар динера, цигара хьал таллархьама бозуш боцу дуьненаюкъара тIеман аналисташ хьовсоре.\nЕвробертана юккъе йогIучу пачхьалкхашкара а, Цхьанатоьхначу Штаташкара а векалш шайна юккъехь болу и делагаци хIинца кIира а ду, ГIирме чу кхача аьтто боцуш, цунна гуо туьйсуш болу. ХIунда аьлча ГIирман дозанаш лардечу Оьрсийчоьнгахьа болчу меттигерачу жигархоша, шайна юккъехь тергамхошна хетарехь, иштта оьрсийн эскархой а болуш, Малхбузера тергамхой цу махка чу буьтуш бац.\nМасех де хьалха, зазадоккху беттан бархIалгIачохь, дозалардархоша ур-аттала стигала герз а диттира, и делегаци дозанан уллора дIачовхорхьама.\nМа -дарра дийчица, дуьненаюкъара скандал ю иза. Карарчу хенахь Европехь Кхерамазалла ларйаран а, цхьаьнаболхбаран а юкъараллехь куьйгалла дечу Швейцарин векало оршот дийнахь дIахьедар дира цу хьокъехь. „Оха кхайкхам бо цу девнан массо а агIонашка дуьненаюкъарчу бакъонийн принципаш лараре а, дуьненаюкъарчу тергамхошна ГIирме боьду некъ маьрша баккхаре а“, - аьлла элира Швейцарин векало Видмер-Шлумпф Эвелина.\nИштта и хьал емалдира немцойн канцлера Меркел Ангелас. Цуо кхерам тессира, Оьрсийчоьно кхин дIа а Украинерчу хьолана дестабилизацин ен гIулчаш йохуш хилахь я тIеман операцеш цуо цигахь еш хилахь, шаьш Оьрсийчоьнца йолу юкъаметтигаш хуьйцур ю аьлла.\nЦуо дийцарехь, тIаккха Оьрсийчоьнна дуьхьал Евроберто экономикан санкцеш ца йолийча ер яц, шаьшна иза лаъане а лууш дацахь а. Бакъду, билгал муьлхарниш хир ю и санкцеш бохург Меркелс кхин дIа ца кхетош дитира.\nАмма Малхбузено Оьрсийчоьнна гIийла туьйсуш болчу кхерамаша Украинерчу хьолана тIеIаткъам бийр бац аьлла хеташ ву цу махкара хьал тергал деш волу политологин Iилманча Асхабов Хьамзат. Цунна хетарехь, ГIирман кхоллам билгал баьлла ала мегар ду, ткъа Оьрсийчоьнний, Малхбузенний юккъехь кховсам кхечу, Малхбулерчу, Украинин дакъошна тIехула хила там бу.\nАсхабов Хьамзат: „Соьга хаьттича, цхьа а шеко а йоцуш, ГIирма дIакъаьстар ю. Оьрсийн пачхьалкхено иза шен куьйгакIела ялор ю, I954 шо кхаччалца иза церан куьйгакIелахь хилла а ю.Дехьа, Малхбалехьа йолу, Украинин агIо а къовсур ю цара, шайга ма-къовсало.\nЦхьанатоьхначу Штаташа кхерамаш тийсахь а, амма Оьрсийчоьнна кхин хIара ду аьлла цу хIуманна тIехь ян новкъарло я дан зе а ца го суна. Царна чIогIа ца лаьа и ГIирма юха а Оьрсийчоьнан долаяла. Амма делахь а, церан цунна дан хIума хир ду аьлла ца хета суна “.\nЦу юкъана Оьрсийчоьнан Iедалхоша тIаьхьарчу кIиранашкахь интернет -машанехь гIарваьлла волу Украинера националхо Музычко Александр, я вуьшта аьлча, Билый Саша, дуьненаюкъарчу лехамашка виллина, цуо Нохчийчохь хьалхара а, шозлагIа а тIемаш болуш нохчийн тIемлойн агIонгахь дакъа а лаьцна, оьрсийн салташна таIзарш дина бохучу бехканца.\nИ бехк мел бакъдолчунна тIехь бу бохург талла атта дац. Билгал ала йиш йолуш цхьаъ ду – и цIе йолу тIемло Нохчийчохь цхьанна а вуьйцу хезна ца хилар. Нохчийн кицанахь олуш ма хиллара, чано шен кIорни ен дага дехча, ченал хьакхийна, цунах терра, мухха а озийна, вайнах цу Украинерчу къовсамна юккъе озон бахьана иза хила а сахьт дац, аьлла хета тергамхошна.\nОБСЕ-н векалш ца буьту ГIирме\nГIирма Оьрсийчоьнах дIатоха гIерта цуьнан парламент\nСацамийн «тIемаш» лаьтта Украинаний, Оьрсийчоьнний юкъахь\nСочера Паралимпан ловзарш Оьрсийчоьнан экспансин IиндагIехь дисина


Конспект урока на тему "Элпаш К,к яздар", (1-ра класс).\nИнфоурок › География ›Конспекты›Конспект урока на тему "Элпаш К,к яздар", (1-ра класс).\nУрокан ц1е: « Йозанан жима а , доккха а элпаш к , К яздар».\n1алашо: йозанан жима а , доккха а элпаш к , К довзийтар. Уьш шаьш а , дешдакъошкахь а яздан 1амор.\nКхочушдан лерина жам1аш:\n1 .Предметни: берашна девзар ду йозанан жима а , доккха а элп а к , К. 1емар ду уьш нийса а ,хаза а яздан.\nРегулятивни: берашна 1емар ду шайн белхан план х1отто . Планан рог1алла а а ларъеш кхиамаш баха. Берашна хуур ду шайн кхиамаш бовза , царех пайдаэца . 1емар ду кхачамбацарш ган уьш д1адаха.\nКоммуникативни: берашна 1емар ду хьехархочун хаттаршна дуьззина а , доцца а жоьпаш дала. Хуур ду шайна хетарг д1аала . Берашна 1емар ду шайн нийсачу накъосташца , вокхачуьнца а а , жимачуьнца а къамел д1адахьа.\nПознавательни: берийн алсамдер ду тидаме хилар , ойлаяр . 1емар ду аьзнийн башхаллаш йовза, уьш схеманашкахь билгалъяха. Берашна девзар ду цхьа маь1на долу дешнаш (Синонимаш).\n3. Личностни: берийн лаам хир бу дика деша , нохчийн мотт бовза. Берийн алсам бер бу Даймахке безам , кхоллалур бу Даймехкан дуьхьа кхиамаш баха лаам.\n1. Маршалла хаттар.\n2. Дешаре шовкъ кхоллар.\nЛовзар: «Караде д1алевчкъина дешнаш!».\n-Д1адеша хьалхара кхо элп . Х1ун ю иза? (Кор).\n-Д1адеша т1аьххьара долу пхи элп . (Талла).\n-Кхин муьлха дешнаш каро дара? ( Мара , таро , лата, латта, кара, мола, рама ).\n-Х1ун ю корматалла? (Берийн жоьпаш).\n-Корматалла-иза карабирзина дика беш болу болх бу. Кхечу дашца муха эр дара иза ? (Говзалла).\n-Шуна муьлха корматалла еза?\n-Муьлха аз хеза корматалла дешан юьххьехь? (К).\n-Аз (К) йозанехь муьлхачу элпаца билгалдо? (Кк элпаца).\n-Х1ун 1амор ду вай тахана? (Берийн жоьпаш).\n3. 1алашо йовзийтар.\n- Бераш,х1ора стеган шен корматалла хила еза. Корматалла йолуш , шеен г1улкх деш волу стаг наха лоьру. Корматалла караерзо дика деша деза. Цундела шуна деша атта хилийта дела т1едахеарш . Тахана уьш ду кхорийн суьрташ чохь. Х1ораммо схьаэца шена баалур болу кхораш. Билгалдаккха ,х1ун кхиамаш бохур бу аша?\n-Вайна тахана девзар ду йозанан жима а, доккха а элпаш к, К. 1емар ду хаза а , нийса а элпаш к, К ша-ша , дешнашкахь а яздан .\n4. Йозанан жима а , доккха а элпаш к, К довзийтар , яздар.\nЙозанан жима а , доккха а элпаш к , К яздар.\n-Бераш, шайгара элпаш юкъара схьахаржа зорбанан жима а , доккха а элпаш к , К . Мичахь хуьлу зорбанан элпаш? (Книгаш т1ехь).\n-Хьанна девза шуна йозанан доккха а ,жима а элпаш к , К ? Схьагайта.\n-Х1ара йозанан жима элп к ду,х1ара йозанан доккха элп К ду.\n-Х1ун кхиамаш бехи аша? (Суна девзи йозанан жима а , доккха а элпаш к , К).\n-Массарна девзин шуна? Юха гайта сунна.\nЙозанан жима элп к яздар.\n(Хьехархочо уьн т1ехь гойту элп к яздан).\n-Т1адам буьллу лакхарчу белхан мог1анна т1е. Билгалонна беллачу мог1ане терра охьавог1у лахарчу белхан мог1анна т1е кхаччалц. Хьалавоьду хьаькхначу сиза т1ехула юккъе кхаччалц. Кхузахь аьтту аг1ор воьрзуш хьалавоьду , хьалакхочуш гу буьллу. Ручка юьллу юккъе , цу т1ера охьа г1ант дуьллу , техкарг , цу т1ера д1а тасалуриг.\n-Д1аязде элпаш шайн тептарш т1е.\nк к к к к к к к к к к к к к к к к к к к к к к к к к к -Таллам бе хьан яздина хаза? Х1ун кхиамаш бехи аша?\nЙозанан жима элп к дешдакъошкахь яздар.\n(Хьехархочо уьн т1е д1аяздо дешдакъош , гойту уьш кхечу элпех муха хотта деза).\n-Х1ун кхиамаш бехи аша? (Суна 1еми дешдакъаш яздан).\nДешан схема йиллар.\n-Х1етал-метал хаьийла шуна :\nХьалаерзийча-яьсса, охьаерзийча, юьзна хуьлуш йолу х1ума?(Куй).\n-Маса дешдакъа ду КУЙ дешан? (Цхьаъ).\n-Маса элп ду? (Кхоъ ду).\n-Муьлханиг ду хьалхара аз? (К).\n-Аз (К) мукъаза ду я мукъа ду? (Мукъаза ду).\n-Муьлханиг ду шолг1а а з? (У).\n-Аз (У) мукъа ду я мукъаза ду? (Мукъа ду)\n-Муьлханиг ду кхоалг1а аз? (Й).\n-Аз (Й) мукъа ду я мукъаза ду? (Мукъаза ду).\n-Маса еък1ов хила еза схемин? (Кхоъ).\n-Аьзнийн цхьанаэдалар муха билгалдоккху ? (Ши бос болчу еък1овшца).\n-Йилла и схема массара шайн тептарш т1е.\n-Хьан бехи 1ежаш ? Х1ун кхиамаш бехи аша?\n5. Сада1аран миноташ.\nМаьлхан серло яржале -\nЦхьаъ - шиъ - кхоъ,\nПенаш лахка, човхаде -\nЦхьаъ, шиъ - кхоъ.\nЙиша, ваша г1аттаде\n-Цхьаъ - шиъ - кхоъ.\n-Цхьаъ - шиъ кхоъ.\nЦхьаъ - шиъ - кхоъ.\nПаж схьалаца, кхозало -\nКуьйгаш айба, волало -\nНицкъ бохьур бу боларо -\nXIapa физминот музыка а локхуш ян тарло. Багахь x1apa йиш а локхуш зарядка яйта тарлуш ду.\nЙозанан доккха элп К яздар.\n-Лакхарчу белхан мог1анна , г1оьнан мог1анна юккъе т1адам буьллу. Кхузахь юьллу ира тасалург. Билгалонна беллачу мог1ане терра охьавог1у лахарчу белхан мог1ане кхаччалц. Д1авоьрзу аьрру аг1ор , шад беш мог1анна юккъех дехьаволу ,хьалавоьду лакхарчу белхан мог1анна , г1оьнан мог1анна юккъе кхаччалц. Кхузахь охьахьаьвза кеззиг. Ручка элпан юккъе юьллу, цу тера охьа г1ант дуьллу , техкарг , цу т1ера д1а тасалург.\n-Д1аязде и мог1анаш шайн тептарш т1е.\nК К К К К К К К К К К К К К К К К К\n-Х1ун кхиамаш бехи аша? Хьанна бала беза 1ежаш?\n7. Жам1 дар.\nК элпах лаьцна байт 1амор.\n-Стенах тера ду элп?\nКад бу иза, бухахь - хедар.\nПурх дерзадей лаца уьш.\nХала дац цу суьртах кхета\nК - элп ду и вайна гург.\n-Муьлха элп ду дуьйцург? (Кк).\n-Х1ун хаьа шуна Кк элпах лаьцна?\n-Х1ун кхиамаш бехи аша?\n1алашо: йозанан жима а , доккха а элпаш к , К кхин д1а а довзийтар. Уьш шаьш а , дешдакъошкахь а яздан 1амор.\n1 .Предметни: берашна кхин д1а а девзар ду йозанан жима а , доккха а элп а к , К. 1емар ду уьш нийса а ,хаза а яздан.\n3. Личностни: берийн лаам хир бу дика деша , нохчийн мотт бовза , дика 1амо. Берашна 1емар ду шайн амалехь диканиг кхио.\nГрамматически арифметика .\n-Бераш , вай х1инца грамматически арифметика йийр ю. Мила ву тидаме?\nКИ + дацаран дакъалг =? (Кица)\nКИ + ц1ийнан маь1иг =? (Киса)\nК + лазар деача тухург =? (Ков)\nК + бепиг, кхийолу х1ума хадош болу г1ирс =? (Курс)\nКО + мукъаза аз Г =? (Ког).\nК А + к1а аьхьча йолург - А =?(Кахьар).\n-Муьлха дешнаш карий шуна? (Кица, киса, ков, курс, ког, кахьар).\n-Муьлха дош ду шуна ца девзарг? (Кахьар).\n-Кахьар- иза хьалха заманчохь наха хьаьжк1ех ахьар доккхуш лелош йолу х1ума ю.\n-Х1ун ду оцу дешнийн юкъара? (Царна юьххьехь элп Кк ду).\n-Кхин даладе элп Кк юьххьехь долуш масалаш.(Корта, карта, киса).\n-Х1ун 1амор ду вай тахана?\n-Бераш , вайн таханлера т1едахкарш ду хазачу полларчаша деана. Шуна дукха дезий полларчий? Шайна дезачулла схьаэца. Шаьш бийр болу болх , кхиамаш бовзийта сунна.\n-Бераш , вайна кхин д1а а девзар ду йозанан жима а , доккха а элпаш к , К. 1емар ду уьш нийса а , хаза а , дешнашкахь яздан.\n4. Йозанан жима а , доккха а элпаш к , К вовшех хоьттина , дешнашкахь кхечу элпаца а яздар.\nТептарш т1ера мог1анаш д1аязбо.\n(Хьехархочо цкъа хьалха гойту уьн т1ехь).\n-Бераш , пола гуттаре хаза яздинчунна бен лур бац. Цундела лерина хила деза вай.\nКк Кк Кк Кк Кк Кк Кк Кк Кк Кк Кк Кк Кк Кк Кк Кк\n-Х1ун кхиамаш бехи аша? Хьанна бала беза аса пола.\nДешдакъошкахь йозанан доккха элп К яздар.\n(Хьехархочо гойту уьн т1ехь элп К кхечу элпех хотта).\n-Д1аязбе шайт тептарш т1ера мог1анаш.\n-Хьан яздина хаза? Х1ун кхиамаш бехи аша?\nЛовзар : «Дог1у дош ала!»\n-Бераш , аса кегийра байташ йоьшур ю , аша со сецча т1етоха маь1ница дог1у дош.\nТ1екхечи к1а хьокху хан:\nДашо басе бирзи .... (Кан)\nХууш ву со шело юй,\nЛелабо ас бовха... . (Куй)\nМох кхетийта, бераш.\nАс д1адоьллу.... (Кораш)\nКерта бохьуш бецан ц1ов\nСо а хилла г1уллакх далла:\nЦундела ас до дозалла.\nЛойша суна аш цхьа к1ира\nБасарш хьакха, тоха— (Кира).\n-Муьлха дешнаш т1етуьйхи аша? Х1ун ду церан юкъара?\nДешнашкахь элпаш к , К яздар.\n(Уьн т1е , тептарш т1е д1аяздо дешнаш).\nКати , Зака , Бикату , корта , карта , кад , кор.\n-Д1адеша и дешнаш. Муьлха дешнаш яздина даккхийчу элпашца? Х1унда?\n-Шина декъа декъа и дешнаш. Муьлха дешнаш далий аша хьалхарчу тобане? (Кати , Зака , Бикату).\n-Муьлхачу билгалонашца далийна аша уьш цхьана тобане? (Уьш адамийн ц1ераш ю).\n- Муьлха дешнаш далий аша хьалхарчу тобане? (Корта , карта, кад , кор).\n-Муьлхачу билгалонашца далийна аша уьш цхьана тобане? (Уьш адамийн ц1ераш яц).\n-Д1аелла абатан 66-г1а аг1о. Мила ю х1ара ? (Йо1 ).\n-Х1ун дира йо1а? (Йо1 едира).\n-Х1ун ю аша аьлларг? (Предложени).\n-Стенах лаьтта предложени ? (Дешнех).\n-Муха йолайо предложени? Х1ун юьллу чаккхенга?\n-Х1ара мила ву? (К1ант).\n-К1анта х1ун дира? (К1ант ведира).\n-Х1ара х1ун ю ? (Цхьогал).\n-Цхьогало х1ун дира дедира? (Цхьогал дедира).\n-Д1аязъе шиъ предложени.\nЙо1 едира. К1ант ведира.\n-Муха олу к1антах лаьцна? (Ведира).\n-Бераш , дагахь латтаде : адамах лаьцна ала мегаш дац йо1о , к1анто , нано, Зарао.Ала деза йо1а , к1анта , нанас ,дас, Зараа.\n-Х1ун кхиамаш бехи аша? Х1ун керланиг хии шуна?\n-Муьлха элп девзира шуна ? Муьлха аз билгалдо (К) элпо? Х1ун хаьа шуна (К) озах лаьцна?\n5 497 071 материал в базе\n««Абат (Букварь)»», Солтаханов Э.Х., Солтаханов И.Э.\nКонспект урока на тему "Элпаш Й,й яздар", (1-ра класс).\nУчебник: ««Абат (Букварь)»», Солтаханов Э.Х., Солтаханов И.Э.\nКонспект урока на тему "Элпаш Т,т яздар", (1-ра класс).\nКонспект урока на тему "Элпаш Е,е яздар", (1-ра класс).\nКонспект урока на тему "Элпаш Б,б яздар", (1-ра класс).\nКонспект урока на тему "Элпаш Х,х яздар", (1-ра класс).\nКонспект урока на тему "Элпаш Р,р яздар", (1-ра класс).\nКонспект урока на тему "Элпаш С,с яздар", (1-ра класс).\nДоклад "Формирование коммуникативных ууд"\nНастоящий материал опубликован пользователем Батарова Зулпа Алиевна. Инфоурок является информационным посредником и предоставляет пользователям возможность размещать на сайте методические материалы. Всю ответственность за опубликованные материалы, содержащиеся в них сведения, а также за соблюдение авторских прав несут пользователи, загрузившие материал на сайт\nБатарова Зулпа Алиевна\nВсего просмотров: 379082\n22808 1 17.12\n799 0 19.01\n47 0 25.01\n41 0 25.01\n591 0 20.01\n68 0 25.01\n664 1 21.01


Немцов Борис а новкъара ваьккхи...\nЗазадоккху-бутт 02, 2015\nУкраинахошна новкъадеана Немцов Борис вер, Херсон, 01Оха2015\nЯхначу шоьтан буса вийна политик-оппозиционер Немцов Борис вуно новкъа вара Кремлна. Цундела миллионаш нах кIезиг теша Талламан Комитето зен юхьарлаьцначу зуламан бахьанех - царалахь янне а яц нахана хета верси...\nНемцов: «Путина бердайисте кхачийна пачхьалкх, 100 процент хIинца хуьлуш долчунна бехке ву Путин».\n«Суна юьззина синонимаш ю « Путин», «кризис», «тIом», вай декхаре ду Оьрсийчоь Путинах паргIатъяккха, иза вай ца дахь, вайн мохк дуьнено шех хербийр бу, къоьллехь буьсур бу, кризис вайна лаьттар ю шерашкахь».\n...И тайпа къамелаш тахана Оьрсийчохь дан баьхьарш охьабагарбан ца оьшу калькулятор - пIелгаш а тоьа. Я и тайпа къамелаш нахе деха дойтуш а яц Кремл. Ткъа Немцов Бориса-м бина, президентехь Путинехь шена гуш йолу туьтмIаьжиг цунна тIера охаьяккха гIерташ, ткъа шарахь сов маьхьарахь кхайкхамаш халкъе.\nТIаьххьара а карарчу заманахь, карарчу хьелашкахь логико хьоьххучу жамIе а кхаьчна, шел хьалха байинчу политикийн декъе.\nМила вара оппозиционер, Оьрсийчохь вуно халчу хьелашкахь, хаамийн гIирсех а хаьдда, деладенна шаьш майданашка протесташка арабевлча полицино а текхош, Iедалера юьйлу харцонаш бахархошка елхаечу жигархойн лидер Немцов Борис?\nШуна мила вара иза, хаьттира Маршо Радионо шаьш а Кремлна оппозицехь лаьттачу нохчашка.\n«Нохчийн къам паргIатдаккхар» цIе йолу юкъарло а кхоьллина, вехха цуьнан коьртехь лаьтта ша къона волуш Европан спортехь тIегIанаш а лоьцуш ваьхна волу Бадалов Руслан.\nЦунна гергга вевзара демократ, Кремлан виллина оппонент лаьтта Немцов. Бадалов Руслана иштта туьду иза вер. Цо уьйцу, мила вуьсу цул тIаьхьа алссам нах бешачех Оьрсийчуьрчу оппозицин коьртехь.\nНемцов Борисца гергарло деана хиллачех ву Австрехь кест-кеста нохчийн гIайгIанаш гIовттабой, гуламашка вуьйлу, тахана Украинехь боьду тIом сацабарехьа Венехь лаьттачу митингашкахь дакъалоцуш хуьлу политик Исханов Хьусайн.\nЦо иштта кхетадо Москох шоьтан буса дина зулам.\nСоциалан машанашкахь а, кхечу форумашкахь а кху муьрехь Немцов Борис верах шена хилла Iаткъам балхабо нохчийн Парижерчу историка-Iилманчас Вачагаев Майрбека.\nОьрсийчоьнна хилла ца Iаш, нохчашна а хилла эшам, боху цо а.\nЕккъа дIа Кремлан политика, иза тIемашка марзъялар, и бахьанехь цо ша дуьнене а емалъяйтар, экономика южучу кхачор, кризисе ерзор далхийна Немцов Борис Iийнехь-м кхин а вахийта а магара иза цавезачара.\nАмма иза таханлерчу Оьрсийчохь гуттар а ца торуче, ца мегаче, кхерамечу хьарме гIиртира – цо емалвора Путин Владимир Владимирович, махкахь дуьйлучу а, дахаран хатI хилла дисинчу а сакхташна иза ву куьгбехке бохуш дуьйцура.\nНемцов: «Кхузахь буьйцург долара я пачхьалкхан бахам бац. Путина дукха хан ю шенний, Iедаланний бахамашна юкъара башхалла йицйина. Цуьнга хаьттича, пачхьалкхехь берриг а цуьнан шен бахам бу. Кхузахь дуьйцург тIех сов хьал ду, иза чу а воьжна луьйчуш Iен, цуьнан дуьхьа Кремл дIатаса цунна ца луушдолу».\n«Нагахь санна 43 кема, 15 беракема, 20 вилла, гIап, 4 яхта къечу махкахь ша лелош хилар цунна лартехь хетахь, ша паччахьалла дечу юкъанна 20 эзар школа дIа а къовлуш, хьехархойн терахь 700 эзарна, дарбан цIенош шозза, поликлиникаш 30 процентна лах а луш – тIаккха тхан цуьнца кеп-кепара бу Диканах а, Вонах а болу кхетамаш».\n...Шатайпа хьажам бара Немцов Борисан Нохчийчуьрчу тIемашка. Кхеташ ду, цуьнца дацара, ша нохчо а хилла, хьал чуьра гар. Делахь а, иза гуттар а вара цигахь Кремло латточу Iазапна дуьхьал.\nМассо а мехкан куьйгалхой, пачхьалкхера истеблишмент санна, нохчашна луьйш, Кремло детта даш къобалдеш хуьлучу юкъанна цо, Нижний Новгородан губернаторо, жигара болам гIаттийра тIамана дуьхьал. Миллион куьг лахьийра иза сацабе бохуш.\nБакъдерг бакъду, нохчех къахетар совдаьлла-м дацара иза. Церан карах оьрсийн салтий ма балийта бохура Немцовс. Делахь а иза а яра хIетахь нохчашна къинхетамалла.\nТкъа шолгIа тIом болабеллачул тIаьхьа, 2001-чу шарахь, Немцов Бориса Оьрсийчуьра тIом сацорхьама Нохчийчоь, къаръелларггий, къар цалурггий чоьте а оьцуш, Теркаца хьала-охьа шина декъе екъа еза бохура. Кремлехьа даьлла цхьа дакъа вукхунна дуьхьал а доккхуш.\nЦа вешара политик-демократ таханлерчу Нохчийчуьрчу администраторах а. Цо иза кхетамна беркъа адам ду олура.\nМасала, хIара дар-дацара даржийра телевизионашкахь Кадыров Рамзаний, цой. Оппозицех ду Кадыровн къамел.\nКадыров: «Уьш массо а, церан куьйгалхой а, цубохка беза. Цул тIаьхьа цхьанненан а хир бац Манежке бийла лаам».\nЖурналист: Мила? Немцоввий? Цунна-х 15 де-буьйса тоьхна чохь яккха!»\nКадыров: Иза набахте хьажо веза! Иштта ловзо ца веза. ТIаккха бен низам а хир дац вайн. И санначу нахах вай мукъадовлий, уьш чубухкий, структурашкара лохкий, т1аккха хир ю къепе».\nХан ца йолуьйтуш жоп делира Кадыров Рамзанна телевизионашкахула Немцов Бориса.\nНемцов: «Кадыроввий, хIа-а, Кадыров психикаца могуш ма вац, дарбадан ма деза цунна! ЦутIе, сихха! Хаьий шуна, со цомгуш болчу нахе сих ца луш ма хьожу! Халахета дера, Кавказехь доккха маьIна долчу регионехь и санначу наха куьйгалладеш. ТIаьххьара а иза юьстах а воккхур ву, цо доллучунна а жоп лур ду, аьлла хета суна».\n...«Стенна вийна Немцов Борис» бохучу хаттарна жоп карадахь, карор ду «хьан вийна» бохучу хаттарна а жоп. Версеш кеп-кепара ю нехан. Официалан версеш хIорш ю. Оьрсийчоьнан талламан комитетан зорбанхо Маркин Владимир.\nМаркин: « Талламан массех верси ю. Уггаре хьалха, кхеташ ду, иза вер провокаци хила тарло, махкхаь политикан хьал талхорхьама». Иштта толлуш ю вер исламан экстремизмазман карах даьлла хиларан верси. Хууш ду иза карикатураш ехкинчу «Шарле Эбдо» журналехь байинчаьргахьа хилла хилар, оцу хьокъехь цуьнна интернетехула кхерамаш а тийсина. Цул совнаха толлуш а, толлур йолуш а ю Украинерчу хьолах йоьзна верси».\nВерсеш, гуш ма-хиллара, массех ю официалан. Амма яц царех цхьа а Оьрсийчуьрчу хьолах дог а лозуш хьалхатеттина-м, и хьал дика девзарш тешачех-м.\nТалламо дендерг хууш дац, зуламхой «карор бу» бохург «карор бац» бохучул тIехьатоьтту тахана пачхьалкхехь демократаш байар хьайначу бахархоша. Иза деша тароа ю, хаза таро а ю массанхьа а.\nВац Немцов Борис. Я цуьнан меттиг дIалаца майралла йолуш а ца го стагга а...\nНемцов Борисан дахар а, кхалхар а


Цоккуев Iилмади. Сайн маь1на кхочушден веъна со Лаьтта… | ВАЙНАХ\nЦоккуев Iилмади. Сайн маь1на кхочушден веъна со Лаьтта…\nМел дуьне дассалур-те?\nМацалла къикъ баьхна\nДуьнент1е вели цхьа 1ужа.\nДоьзалан да хилла ваьхнарг,\nМел дуьне дассалур-теша?!\nНана… човхий цхьамма,\nНана 1адий цо.\nДича кхин ца маггал\nВониг ди-кха цо!\n1инчу кхоьсси цо.\nКевнан ц1овзам ларбеш\nСема 1ийна ерг,\nМассо вонах ларвеш\nЧовхо эхь ца хийти,\nХолчах1отий, – эх1!\nНенан дог 1овжийча\nЦа хии дуй эхь.\nТолам цунна белла,\nМа делира-кх и!\n1ан а дог1урий?\nНанас мохь тоьхча1,\nМа къахьарчий к1анта,\nХ1ай, хьо доккха эхь!\n…Хьан кхолламан йоькханехь\nСан са худалойла !\nДегнаш – Иллийн хьостанаш – Хьуна къий ма лойла !\nВаллах1 хаац суна-м…\nХьох х1ун ала деза.\nМуха йийца еза,\nХьуна х1айкал даккха\nХьадисийн хат1 1амош,\nХьевели, ца ларош,\nВолччура суо дийна.\nСуна карор дац-те\nХьоьха ала дешнаш,\nЦхьанне а ца хезнарш.\nНаха аьлла «бакъдерш»\nЯздийр дара-кх ц1ийца…\n1аьвшшина хьох ала\nХьо езар а эцна,\nМуха г1ур ву «эцца»,\nВисахь аз а лекъна?.\n…Хьан йо1 йара нана\nДа а вара к1ант хьан.\nОьшурий хьо т1аккха\nНуьцкъаш суна марзйан..?\n…Хестийна хьан лаьмнаш,\nМеттамот уьш лоруш,\nШайн г1овла ю, бохуш,\nСий 1аьршашка дохуш.\nУьш а хилла хир бу-кх…\nГ1улчийн маршо лоьхуш,\nНекъийн г1уда хьоьгуш,\nБергийн лараш йоьг1уш…\nТ1улгаш т1ехь а дешна,\nУьш шайн иэсехь лезнарш\nБара-кх к1ентий2 маьхкан!\n…Со кхийдина барам\nМуьт1ахь хилац вайна…\nДезар ду дош… тайнарг!\nДаим сийлахь долчех,\nХьуна тиешам болчех\nДелахь мах бу иллин, –\nАс х1ара кхиеле дилли-кх.\nСайн маь1на кхочушдан\nВеана со Лаьтта,\nАмма сан дог кхузахь\nДахаро г1аж хийла\nЭзарза лезна дерг,\nОццулза хиебна дерг,\nМоццул хьо тоьур-те?\nЗиераш мел дисна-те?\nХьуна ца деллера.\nНах лахара хиетарен\nСо а ца леллера…\nДеккъа цхьа ц1ий кховсар\nХьайн декхар долчуха\nЮьстах ца латтарна,\nБаркалла дог, хьуна.\n…Х1ара сан дог хиллера\nДегнех тера а…\nАмма тап карайа-ц\nСайн эшам хетта\nМ. Мамакаевн безамна\nНохчаллин турс хилла\nМохьмадан дог сацар\nСайн эшам хета,\nДазделла вацар и,\nДаим хир волун.\nЮкъахь ца хилла,\nЦа даьккхина оха.\nЗаманца де къуьйсуш –\nДара тхан гергарло\nМокхазах суй санна\nГовза дош къоман\nШен къоман хилладерг\nТ1улгаш т1ехь диешна,\nДахаран кепа ца кхетарх,\nШен дагна лериечу\nМа вешан мог1арехь\n1 Бусулба дино магадо нанас арара чу мохь тоьхча суннат-ламаз юкъахдаккха, цуьнан хьурмат гучудаккхархьамма\n2 М.-С. Гадаев, М., 1., Мамакаевг1ар, А. Сулейманов, А. Айдамиров, и. д1. кх. дагахь болуш.\nР. Кадыров заявил, что обстановка в Грозном никак не изменилась после нападения боевиков\nВыберите рубрику Дебют (22) Документы (2) Драматургия (13) Интервью (18) История и общество (42) Культура и языкознание (47) Литература (28) Литературное наследие (32) Память (25) Популярно (258) Поэзия (215) Проза (200) Публицистика (196) Статьи (608)\nВ Чечне назвали абсурдным утверждение о связи нападений в Ингушетии с заявлениями Кадырова