Обновлено 01.02.2019 07:27 Автор: Administrator 01.02.2019 07:13\nЦхьа стаг шен говзалла кIантана а дIаяла гIерташ хилла, сискал яккха, ваха а атта хир ду хьуна, бохуш. Цуьнан говзалла – къоладар хилла. Оцу балхана чIогIа резавоцу кIант, дена дан хIума доцуш Iаш хилла. Делах кхоьруш, ламаз, марха а долуш кхиъна иза.\nЦкъа луларчу юьртахь сту хаабелла, и лачкъо кечвелла къу. Шеца кIант а вига сацам бина цо. Шениг ца деш шен да Iийрвоций хууш, стеран да муьлхачу юьртахь, муьлхачу урамехь Iаш ву къастийна кIанта. ТIаккха, шен дена ца хоуьйтуш, цу стагана тIе а вахана, цуьнца мах бина цо, дIабига ша тIаьхьо вогIур ву, аьлла.\nЦу буса, дена тIаьхьа а хIоьттина вахана, и сту лачкъийна цо. Садаржале старана урс хьаькхна, цхьадерг дакъо оьллина, диснарг, ца талхийта, шийлачу даьккхина, жижиг декъна цаьршимма. Ког-корта, неI а лаьттах доьллина.\nИ Iа, чохь шортта жижиг долуш, хьена чорпа а молуш, даьккхина цаьршимма. Амма да дийно-дийно гIеллуш хилла, кIант мелхо а толуш. Оцу балхах цецваьллачу дас шаьшшиъ терзана тIехь оьзна. Хьалхачул ша дуккха а гIелвелла карийна цунна\n– И хIун ду-те? – хаьттина цо кIанте. – Вайшимма цхьатерра диъна и жижиг. Со гIелвелла, ткъа хьо товелла.\nТIаккха кIанта дийцина дега.\n– И сту лачкъо билггал хьан ойла хиллий хиъча, ас, вахана, мах а бина, ахча дIаделлера цунах. Хьо цунна тIаьхьа ца кхиийта, хьоьца и лачкъо а веара со, ког-корта, неI а лаьттах доьллира вайшимма. Жижиг даа охьа моссаза хуу, хьуна дагахь: «Гучу ца волуш вуьсий-те тхойшиъ? Цхьа а вогIий-те лорах?» – бохург дара. Сингаттамо хьуна дегIехьа ца йолуьйту юург. Со, айса ахча дIаделлий хууш, сапаргIат вара, цундела юург суна дегIехьа яьлла.\nДа цецваьлла кIентан иманах, хьекъалх а. Цул тIаьхьа, нигат а дина, къоладар дитина дас.\nГIУ ЧУ ВОЖАР\nМацах цхьаъ гIу чу воьжна хилла. Сихха тIе орца а кхаьчна, дийна висина иза. Делан къинхетам бахьанехь ша дийна висарна, уьстагI а бийна, мовлад дешийтина цу стага.\nЦул тIаьхьа массара, бала болуш-боцуш, «хьо гIу чу вожар дийцахьа», – олуш хилла цуьнга. Баккъал а Iожаллин багара схьаваьккхинчу, шен дахарх воккхавуьйш, цхьана-шина кIирнах а чу веъ-веанчунна дуьйцуш хилла цо.\nЦхьана сарахь тидам бина цо: и хаттар шега юха-юха деш хиларан, гуттар а и хоьттург цхьаъ-шиъ стаг хиларан, гуттар а хIума яа хевшинчу хенахь и хеттаран а. ХIара дуьйцуш Iашшехь, вукхара, шайниг йиинчул тIаьхьа, кхунна хьалхарниг а юуш хилла.\n«Со хабаре а воккхий, шайна хIума юу-кх цара!», – кхетта иза эххар а. Сарахь хьеший баьхкина. ХIусамнанас юург кечйина.\n– Хьо гIу чу вожар дийцахьа вайна, – аьлла хьешех цхьамма.\n– Чувуьйжира, хьала а велира, – аьлла, сихха юучух тасавелла иза.\nЛула кертара жима стаг эскарера цIа веана аьлла, гучувала вахана ши доттагI. Ишттачохь юург, мерг а хьалха хIоттош Iедал ду вайнехан. Юьстахо чохь хилла хIорш, къамелаш деш Iаш. Цхьаммо а юучун цIе йоккхуш а ца хилла. Чуеанчу кертарчу зудчо: «ХIума йиъний ахь?» – хаьттина дембеле. Яаза вуй хиъча, цунна шенна кад беана. Кхин йохьу йолчух тера а дац аьлла, важа хабаре а ваьккхина, кху шимма дIайиъна кедахь ерг. Кхечу зудчо а, хIара хIума яаза вуй хиъча, кхунна юург еана.\n– ТIаккха, муха дара эскарехь? Дийца, – аьлла, юха а иза лиэн а ваьккхина, вуззалц хIума йиъна кху шимма.\nШен накъост эскарера цIа веанчу вахана хилла цхьаъ.\nЦо цигахь хилларш-лелларш дуьйцуш, мелла чайнан стака а, йина наб а йоцуш, арахь садаьржина.\n– ...иштта дIаделира сан цхьа шо, – аьлла дембельс.\nАрахь кхойкхучу нIаьнешка а, «къар-р» деш йолчу шен чоьне ла а доьгIна:\n– Пурба дац хьуна шолгIа шо дийца! – аьлла, дIавахана хьаша.\nФригийн паччахьан Мидасан даккхий лергаш хилла.\nИ хуучу шен маж йошучу ялхочунна тIедожийна цо, цхьаьнгге а ма алалахь аьлла. И дийца кIамвелла волчу вукхо, паччахье и дIакхачахь шен кхин хан йоций хууш, арахь ор даьккхина, цу чу шабар дина. Даг тIера тIулг охьабоьжча санна, паргIатваьлла, къайле чохь йолу ор дIа а дуькъна, цIа вахана иза.\nОцу ор тIехь баьллачу эрзах жаIуьно, шен сагатделча, лакха зурма йина. Зурмано гучуяьккхина паччахьан къайле.\nЦу чуьра арадуьйлу аьзнаш: «Паччахьан Мидасан даккхий лергаш ду. Паччахьан Мидасан даккхий лергаш ду!» – бохуш хилла.\nИ дийцар нохчийн мифологе иштта кхаьчна:\nЦхьана юьртден кIунзал хилла. И чIогIа къайлехь латтош хилла цо, эхь хеташ. Ялхочо, цхьаьнга ца дийцича Iен ца луш, хьуьнха а вахана, ор даьккхина, цу чу дийцина. Кийра басса а бина цIа веана иза, ор дIа а дуькъна. Цу меттехь хьонка баьлла.\nБIаьстенан юьххьехь хьонка лахьо баханчу зударшна, махо лесточу хьонкано лоькху эшар хезна: «Вайн юьртден кIунзал ма бу, вайн юьртден кIунзал ма бу!» – бохуш.\nТаханлерчу забаречу дийцаршкахь кхин а хаза ду и.\nТалла ваханчу паччахьан, говр хаьхкина вогIуш коьртара куй охьа а боьжна, виран ши лерг гучудаьлла.\nИ гиначу зудчунна кхо сом делла цо:\n– Цхьаьнгге а ма алалахь! – аьлла, дехар а дина.\nСа диттина, диттина, са кхача а дина, паччахьна тIеяхана иза:\n– Схьаэца хьайн кхо сом, кхин Iен ца ло со! – аьлла.\nНанас шен ялх кIантана цхьацца чIепалг дина хилла.\n– Нана, хьайна ма ца дина ахь чIепалг?\n– Суна ца дезара. Аш массара а ах-ах даьккхича а тоьар ду, – аьлла нанас.\nЙоккха стаг чIепалгаш а дина, доьзал цIа баллац аьлла, шен гIуллакх дан тIехьа яьлла. Школера чукхаьчначу кIентан кIанта, вуззалц чIепалгаш а диъна, диснарш, газета юкъахьарчийна, берашна даьхьна. Шена дов ца дайта, стоьла тIехь кехат дитина: «Маржан! ЧIепалгаш диънарг ю хьан нус Бикату», – аьлла.\nБалхара цIа еана нус а хааелла, бешара марнана а чуеана. ДIахьаьжча, стоьла тIера чIепалгийн бога даьсса карийна цунна. Юххехь охьадиллина кехат а хилла.\n– ХIара хIун ду? ЧIепалгаш стенга дахана? – аьлла, цецъяьлла марнана.\n– Суна-м ца хаьа, мама. Со хIинцца чукхочуш ю.\n– ХIара хIун кехат ду? Кхуо хIун боху хьажал.\nНесо дешна: «ЧIепалгаш диънарг ю хьан нус Бикату».\n– Эхь ца хетий хьуна, – тIейирзина марнана, – дерриг чIепалгаш а диъна, ца хаьа, мама, баха. Со-м йитахьа. Школера цIа ван везачу хьан кIанта, балхара вогIучу хьан майрачо а хIун юур ю?\n– Мама, Делан дуьхьа, ас-м ца диъна уьш, – гуттар а бехкала яхана нус.\n– ОйхI, тIаккха кехато бутту-кх пуьташ?! – аьлла марнанас.\nЛуларчу юьртара кегий нах хIора буса богIу клубе. Кино хьоьвсинчул тIаьхьа, гIовгIанаш еш, шакарш етташ, дIабоьлху уьш. Юьртах воллучохь, уьш баха безачу некъаца, кешнаш ду. Цу кешнашкахь зиярт а ду. Нисса кешнаш дуьххьал заправка ю. Цигарчу хехочо дина бохуш, дуьйцуш хезна суна хIара дийцар.\nМасийттаза аьлла хилла цо кегийрхошка:\n– Бисмилла, къулха а доьшуш тIехвала везаш меттиг яра хIара. Яккхий гIовгIанаш еш, шакарш етташ а ма лелахьара шу, – аьлла. Амма и терго йоцуш дисина. Цунах кхин гIуллакх хир доций а хиъна, цхьана буса, баккхийчу нехан чухула юхучу кIайн хIуманашца а ваьлла, кара диг эцна, чуртана тIехьа лечкъина Iаш хилла иза. Хьалха санна г1овг1анца цIа боьлху кегий нах тIекхочуш хилла. ЦIеххьана чуртана тIехьара гучу а ваьлла (заправкехь чиркхаш догуш хиларна, буса а гIеххьа сирла ю оцу маьIIехь), диг айина, мохь тоьхна:\n– Ва-а, велча мукъане витийша со! – аьлла.\nЦхьаъ ша волччохь, са а малделла, охьавоьжна. Вуьш бевдда. Ша диначунна ша а кхеравелла, и кIант лахь, ша хIун дийр ду ца хууш, воьхна хьийзина хехо:\n– ХIей, меттавола, хIара-м со вай! ХIей, меттавола! – бохуш.\nЦул тIаьхьа ца йиттира, боху, цара кешнашна тIехбовлуш шакарш.\nНуц, стунда а хилла хехь.\n– Шиммо а наб ца еш Iийна дан хIума а дац. РогI-рогIана садоIур ду вайшимма, – аьлла невцо. – Ларъян воьлча, еха ю хIара буьйса. Хьо агIор волий?\n– Жимма тIаьхьо вер ву со. Сама маца воккху хьо?\n– Сахьт дуй хьоьгахь?\n– Декачуьра чIоб сецча, ваккхахьа, – аьлла, тIе кетар хьарчийна, нуц дIавижна.\nДуккха а Iийна стунда хIинца-хIинца чIоб соцу бохуш, нуц самаваккха эхь хеташ. Эххар а, садаьржина. ТIаккха стундас, тIе а вахана, мийра тоьхна, самаваьккхина нуц:\n– ХьалагIатта, хьайн дена неIалт хиларг, декачуьра чIоб сеци, вайна са а хили! – аьлла.\nТаллархоша даьккхина ор чу йоьжна чай, борззий, наллий, цхьогаллий, пхьагаллий.\nТаллархой хьовса ца богIуш де-буьйса а даьлла, кхоччуш мацделла экханаш.\n– Царна вай дицделла, моьтту суна, – аьлла барзо.\n– Уьш схьакхачаре сатуьйсуш-м яц хьо? – хаьттина чено.\n– Яц со-м, сайн цIоканах хIун хуьлу ца хууш, саготту ю.\n– Сан цIоган меха а йоцу хьан цIока хьанна оьшу? – аьлла цхьогало.\n– Дукха лехь, ас цIога а хадийна, моьлкъа санна, юьтур ю хьо! – аьлла, кхоссаелла борз.\n– Тоийтал шиммо а! – аьлла чено. – Ас цIока йохйийр ю шуьшинне а. Вай кху балех муха девр дара-те боху ойла ян а йой аш?!\n– Суна хаьа. Уггар а гIийланиг яа еза вай, – аьлла цхьогало.\nИштта а шен балхах йогуш Iаш йолчу пхьагало:\n– Ас йоуьйтур яц шуьга нал! – аьлла.\nЧа, борз, цхьогал, уьнт1епхьид а хилла цхьаьна Iаш.\nЦхьана дийнахь уьнт1епхьид юург ян яхийтина цара. Дикка хан яьлла уьнт1епхьид схьа ца кхочуш. Меца экханаш дарделла:\n– Ма хьеелла и! – аьлла цхьогало.\n– Цхьанхьа текхаш лелаш хир ю, – аьлла барзо.\n– Схьакхачахь-м ас аракхуссу хьуна иза! – аьлла чено.\nЦу хенахь, неIаре кхаьчна йоьдуш йолчу уьнт1епхьидо, юха а йирзина:\n– Аш и дийцахь, со гIур яц, – аьлла.\nБаккъал а хилла бохуш дуьйцу.\nШа йиллинчу хенахь ара ца яьлла йоI.\nЦхьа сахьт а сов хан яьлла. Iаржъяла а йоьлла.\nЙиш йоьхна, хIун дийр ду ца хууш Iачу кхарна, цIа вогIуш йоьIан да вевзина. КIентан доттагI дуьхьалваьлла цунна.\n– Деллахь, воккха стаг, бехк ма биллалахь. Хьоьга хатта цхьа хIума дара сан, – аьлла цо.\nЙоьIан да сецна. Шех бIобулуш стаг хиллачух тера ду и.\n– Тхуна хан йиллина йоI ара ца яьлла. Караелла хIума а ю тхоьгахь. Тхаьш хIун дича бакъахьа ду ца хууш, гIайгIане ду тхо. Вайнехан гIиллакхехь, хIун дича нийса ду-те? Шу кегий долуш муха леладора и гIиллакхаш?\n– Ас айса дендерг дийца шуна? – аьлла воккхачу стага.\n– И дара-кх тхуна хаа луург.\n– Ас, меллаша чу а вахана, куьг а лаьцна, йоI дIаюьгур яра-кх.\n– Дела реза хуьлийла хьуна! И дийр ду-кх оха а.\nВоккха стаг чукхаьчна дукха хан ялале, салам-маршаллица чоьхьа а бевлла, доьзална юккъехь лаьтташ йолчу йоьIан куьг лаьцна:\n– Таханлерчу дийнахь, кхана догIу долчу Къемат-дийнахь а тхан нус ю-кх хьо, – аьлла, кгийчу наха.\nХьалалилхина йоьIан вежарий.\n– Собардел! Шу совцал! Сан пурбанца юьгуш ю, – аьлла дас шен кIенташка.\nИза кхетта хиллачух.\nЦхьана стагана тIехь дукха къинош хилла.\nВезткъе ткъаясна стаг вийна хилла цо.\nЦхьана сарахь, чубузучу малхе а хьоьжуш, къинойн мохь сов базбелла, гIайгIане ойланаш ечу цунна, ма-йоьдду говр хаьхкина вогIу бере гина.\n«Хьала-охьа а со жоьжахате гIур волуш ву, хIара цхьаъ тIе а тохий, бIе вузийта ас?» – аьлла, топ тоьхна, и вожийна цо.\nТIаьххьара цо вийнарг захало дохо араваьлла, юкъа мотт-эладита эцна воьдуш стаг хилла.\nЙоI, кIант а вовшахкхетта.\nИ бахьанехь Дала гечдина, боху, цунна хьалхалера къинош.\nОццул деза лоруш ду халкъалахь захало.\nЗахало дохор чIогIа къилахь а ду.\nЦхьа йоккха стаг хилла, йоьIан кIант ги а воьллина, кIентан кIентан куьг а лаьцна, йогIуш. ЦIа богIу бажа дуьхьалкхетта царна.\n– Хьажахьа, баба, шун етт а бу цIа богIуш! – аьлла гихь волчу йоьIан кIанта.\n– Баба, вайн етт бу цIа богIуш! – аьлла кIентан кIанта.\n– Воссал сан гира охьа! – аьлла, йоьIан кIант охьа а ваьккхина, кIентан кIант ги а воьллина, вукхуьнан куьг лаьцна.\n– Дуьло хIинца, иштта нийса хир ду.\nГIала деша дIавоьдучу к1анта-студента дега ахча дехна. Дас, кисанара сом схьа а даьккхина, аьлла:\n– ХIан, тIедуха, кога а духа, меца а ма лела, диснарг юа а далахь!\nНохчийн гIеметтахIиттинчу зударша цхьадолу оьрсийн дешнаш чIогIа хаза олу: ясновидящий (хIума хууш волу стаг, зуда) – восневидящий; фальщивый (харцдокумент, ахча, хIума) – паршивый; раз-разный (нохчийн – тайп-тайпана); от-отдельно (ша-ша, къаьстина); смутно – мутно.\nГ1алара еана ши йоI, шаьшшинна ма-хуьллу, оьрсийн мотт бийца гIерташ хилла. Туькана чуеана и шиъ. Чохь печенийн, цIазамийн а дика хьожа хааелла.\n– Хьажахьа, – аьлла цхьамма, – ма хаза запах ю кху чохь.\n– Iовдал, – аьлла вукхо, – запах яций и-м, понюхал яй.\nСарралц туьканашкахула а лелла, социйле йогIуш, хIара шиъ биънекъал сехьа йоьрззушехь, кхеран юьрта йоьду автобус дIайолаелла.\n– Машина пашла, – аьлла цхьамма.\n– Паша ма-пашла, – аьлла вукхо.\nОьрсийн маттахь «яха ма-яха» олуш хилла иза.\nЦхьа накъост хилла дика аппетит йолуш. Ша юьртара гIала моссаза вогIу, автостанцера кафе чу а воьдий (цара еш йолу юург дукхаезаш), хIума кхоллуш хилла цо. Поваршна а, шайн цIахь кицана а валош, вевзаш хилла иза. И веача, цунах самукъа а долуш.\nЦхьана дийнахь, малх дикка лакха а балале, чувеанчу цо пхиъ лагман, шишша котлет йолуш картолийн ялх пюре, ши булка бепиг, диъ стака тIо, кхо стака компот а эцна. И даар шен дегIах а долийтина, аравала дагахь неIаре волавелла иза. Кхуьнга а хьоьжуш, вовшийн муьшкаш а еш Iаш болчу поварех цхьамма, хIара хьовзош:\n– Хьенех, тахана ма кIеззиг хIума кхаьлли ахь? – аьлла.\n– Iуьйранна хIума кхаьллина вара со, – аьлла, жоп делла цо.\nВорда йоьттина дечиг дохьуш цIа вогIу воккха стаг къевлинчу шайн кевна хьалха сецна. Хьацар тоьхна говр а тIера Iаь гIуьттуш хилла. КетIахь марда а хаавелла, араяьллачу несо:\n– Дада, ков схьаделлий ас? – аьлла, хаьттина.\n– ХIан-хIа, жимма говре са а даIийтина, тIехула оьккхуьйтур ю ас, – аьлла мардас.\nТалла ваханчохь Iехавелла, бода а къовлабелла, шен гIаролца арахь висна цхьа паччахь.\n– Буьйсана дIагIертачул а, дIатардала меттиг лахий вай? – хаьттина визира.\n– Мегар ду. Сол лакхара стаг волу чоь ма къастаелаш, – аьлла паччахьо.\n«Паччахьал лакхара мила хир ву?» – цо аьллачух цецваьлла визир.\nПаччахьна гIоли долу цIа къастийна. Цу хIусаман дайн ши бутт кхаьчна бер хилла. Нанас мел хьестарх, тедан гIертарх а, бер цIийзаш, наб ца кхеташ, буьйса хала яьккхина паччахьо.\nIуьйранна шаьш новкъа девлча, визире барт-хаттам бина цо:\n– Ас сайл лакхара стаг волу чоь ма къастаелахь ца аьллера хьоьга?\n– Сийлахьниг, хьол лакхара мила ву кху лаьтта тIехь? – хаьттина визиро.\n– Луург дIаала йиш ца хилча, аьлча а, кхетар доцуш я бохург дийр ца хилча, сол а лакхара ца хуьлу и бер? – аьлла паччахьо.\nЦунах тера ду хIара дийцар а.\nЦхьана паччахьан самукъадаккха, цуьнан дукха хан йоццуш когавахана кIант чувалийна. Жимма Iийна, цо лелочу хIуманаша самукъадаьккхина ца Iаш, кIадвина:\n– ДIавига, хIара сол а воккха паччахь! Паччахьо аьлларг ша ца дахь а, ша аьлларг паччахье-м дойту цо, – аьлла дас.\nНУЙ ЦIЕНА ХЬАКХА ЛААХЬ\nКIанта аьлла ша тIехьийзачу йоIе:\n– И куьзганаш дитахьара ахь. Тхан нанна ца езара уьш лело зуда.\n– Деллахь ала, ас уьш ца лелийча, со йига а дагахь бохий ахь? – хаьттина йоIа.\n– Боху, – аьлла кIанта.\n– ХIета, ас нуй цIена хьакха лаахь, ма хьехаде алахьа шайн нене х1ара куьзганаш! – аьлла йоIа.\nОьрсичо хаьттина нохчичуьнга:\n– Шу мел ву?\n– Хаац, цхьа миллион хила а мега.\n– Ахь хIун дуьйцу?! Еккъа цхьана Магаданехь а ма ду шу миллион сов, – аьлла оьрсичо.\nЦхьа стаг, оьгIазвахана, цхьа а нохчи ца кхаьчначу гIур ву ша, аьлла, цхьана пана махка вахана.\nБухахь хилла иштта дуьненна а оьгIазвахана веана цхьаъ.\n– Хьо нохчи вуй? – хаьттина тIевеанчо.\n– Вац, папуас ву! – аьлла, нохчийн маттахь жоп а делла, ведда бухарниг.\nЭрмало, нохчи, жуьгти а хилла чувоьллина.\nХIоранна а цхьацца жIаьла делла, аш цхьана баттахь царна адамийн мотт Iамабахь, дIахоьцур ду шу, ца Iамабахь, гуттар а кху чохь Iийр ду шу, аьлла.\nЭрмалочо, жуьгтичо а цаваллал бен шаьшшинна ца юуш, жIаьлешна яош хилла, мотт Iамо гIерташ, хьоьстуш. Нохчи, жIаьлина елларг цхьаьна шена юуш, цунна тIе а чехаш, Iаш хилла.\nИштта дIабаьлла бутт. Эрмало волчу чубахана.\nГIелал валла воллуш эрмало, дерстана даттIа доллуш, гIалх ала а карах ца долуш, жIаьла а карийна. Мел дехарх а, мел хьестарх а, жIаьла дист ца хилла.\nИзза сурт жуьгтийчуьнца а.\nНохчи волчу баьхкина. Цецбевлла.\nАгIорваьлла Iаш, беснеш тIехь хьаналла а лепаш, нохчи а, кIажа а хебна, массо пIенда а къаьсташ жIаьла а гина комиссин декъашхошна.\nХIорш чубевлча, кисанара схьадаьккхина чкъург кхаьллина нохчичо. ЖIаьло гIийла:\n– Хьенех, хьайн нана лойла хьан, доккхур дацахь! – аьлла, дехар дина.\nКХЕЧУ ДУЬНЕН ТIЕХЬ\nМел гена хиларх, сом луш меттиг хилчахьана, халонех ца къехкаш, балха воьду нохчи.\nЦигара схьадаьлла хир ду хIара анекдот.\nИнтернациональни спутник яхана тIурнене.\nДIа а кхаьчна, охьабиссича, тIетаьIIина гIишлош еш нах карийна царна. Цаьрца хIун мотт буьйцур бу ца хууш:\n– Хелоу! – аьлла цхьамма.\n– Хала-м дацара, – жоп делла гIишлошъярхоша, – раствор шайн хеннахь схьаяхьара.\nЦхьа накъост хилла жимачу машенахь гIала веана. Некъан инспекторо саца а вина:\n– Бакъонаш юй хьоьгахь? Схьагайтал, – аьлла.\n– Деллахь, ян-м яц, амма, цхьанхьа-шинхьа а хир ю аьлла, дийцина хIума-м дара сан, – аьлла вукхо.\nИнспекторо, цо аьлларг дукха хазделла, иза кхин хIилла доцуш хиларна, дIавахийтина.\nЧай, борззий, эмкаллий, цхьогаллий хилла цхьаьна Iаш.\nЦкъа махкахь а мацалла хIоьттина, яахIума йоцуш бисна уьш. Массо а мацалла хIаллакьхуьлучул, эмкал яа барт бина экханаша.\n– Цуьнан дагна вас ца еш, муха нисдийр дара-те и гIуллакх? – аьлла чено.\n– И-м ас дIанисдийр ду хьуна. И суна тIедилла ахь! – аьлла цхьогало.\nЭмкална къа-бала а балхийна:\n– Вайна массарна а тIера сагIийна ахь хьуо ца ейтахь, вай дерриш а мацалла лийр ду. Ахь накъосташна тIера сагIийна хьайн са дIалахь, хьо леш яц, ялсамане йоьдуш ю. Жайни тIехь дерг харц хила йиш яц. Хьуна хаахь, боккха аьтто бу хьуна хьан хилларг. Вуьшта, ялсамане даххал вай йина кхин Iамалш а яц. Ялсамане дахар дуьхьа, ас суо а доьйтур дара, амма шуна хIун хир ю сох, сан цIоканах а?\nИштта эмкалан корта а хьовзийна, ялсамане гIур ю аьлла, и йийна цара. борз, цхьогал а эмкал тилош дитина:\n– Со хIинцца схьайогIу шуна, со юхаерззалц бат ма тохалаш цунах! – аьлла чено.\nИ дикка генаяла а кхиале:\n– Жимма кхалла вайшимма? – аьлла цхьогало.\n– Чено могуьйтур ма дац вайшинна, – аьлла барзо.\n– Ахь чоко яа, ас дог дуур ду. Чано хаттахь, хьо соьга хьажа, ас дIадерзор ду хьуна.\nКхано цIа еанчу ченна эмкалан дог, чоко а ца карийна.\n– Стенга дахана эмкалан дог? – чугIоьртина ча.\nБорз сихха цхьогале хьаьжна.\n– ДIаяккха дIа! Ша дог долуш хIума хиллехь-м, цо ша йоьйтур яцара, – аьлла цхьогало.\n– Бакъду-кх и а, – резахилла ча. – ТIаккха чоко стенга яхана?\nБорз юха а цхьогале хьаьжна.\n– ХIун до ахь, айхьа яа а йиъна, соьга хьоьжуш? – аьлла цхьогало.\nОьгIазъяханчу чено борз вовшахъяьккхина.\nЧа, борз, цхьогал а цхьаьна талла дахана.\nЦIа кхаьчча, караеана ижу муха екъа еза, бохуш, ойла еш хилла уьш.\n– Декъал ахь! – барзе корта таIийна чено.\nБарзо нисса кхаа декъе декъна жижиг:\n– ХIара хьуна, хIара суна, хIара цхьогална, – аьлла.\nТоьхна, и дIа а харцийна:\n– Цхьогал, ахь декъал, барзо нийсо ца йира вайлахь, – аьлла чено.\nЦхьогало, кхуьий дакъа ченна хьалха а теттина, аьлла:\n– ХIара хьуна Iуьйранна даа, хIара – делкъана, хIара – суьйрана.\n– Цхьогал, оццул нийса декъа муха хиира хьуна? – елакъежна ча. – Ма дика хьекъал кхечи хьан?\n– Ахь барзанна тоьхначу тIарано Iамийра со, – аьлла цхьогало.\nЛулахошка, бепиг чуIотта, муьста берам беха вахийтина хилла жима кIант. Кад буьззина боьттина берам охьаIенаш хилла. И беха ша вохуьйтуш а резавоцуш волчу жима къонахчо:\n– ЦIоьлкъа, хьо леста а ма леста, – аьлла. – Со-м, хьо дIа а кхоьссина, бацара аьлча а волу хьуна.\nЦхьа ламаро хилла Теркал дехьа гергарчу нахе хьошалгIа вахана. ХIусамнанас хьалха сискал, муьста берам а биллина хьешана.\n– ЦIоьлкъа, – аьлла хьешо, – чехкачу Органах, доккхачу Терках сехьа а баьлла, цIера дуьйна суна тIаьхьа беа-кх хьо.\nКОТАМ, цхьогал а\nЦхьогал деана цкъа котам йолчу:\n– ХIай, котам, охьайоссахьа...\n– Лаа юссий со охьа? – аьлла, ша йолччохь д1анисъелла важа.\n– ОйхI, хьуна хIумма а ца хаьа?\n– ХIун ду суна хаа дезарг?\n– ХIокху махкара йоцуш санна ма лела хьо. ХIинца хьо кхера оьшуш хIумма дац хьуна...\n– И хIун ду?\n– ЦIарна а цIе яхана болчу вайн махкара яхь йолчу кIенташа шайн тIаьххьарчу гуламехь барт ма бина, вай бертахь даха деза аьлла. Таханчул тIаьхьа соьгахьа йолчу агIор паргIат ю хьо... Вайн хьуьн чохь вовшийн бакъонаш кхин хьошур йолуш яц. Вайн махкахь маьрша лела бакъо ю кхул тIаьхьа муьлххачу экханан, олхазаран а.\n– Делан дуьхьа, ма дика ду и. Тоххара бан безаш бара и сацам. ХIун ду вайн къийса? Цхьа йижарий-вежарий ма ду вай, – аьлла, га тIера чуйоьссина котам.\nЦу минотехь тIекхетта, цхьогало дIаядийна инзаръяьлла котам. ТIаьхьа делахь а, ша леярх кхетта иза.\n– ХIай, цхьогал, – дехна цо. – Цхьа дехар дара сан хьоьга... ХIусамнанас, мовладна бохуш, дукха лерина кхобуш яра со, хьаьжкIан, кIен буьртигаш бен ца даош. Хьайн Делан дуьхьа, тарлуш делахь, со яале бисмилла даккхахьара ахь. Синтем хир бара суна...\n– Мегар ду хIета, – аьлла, цхьогало, бисмилла даккха дагахь бага гIаттошшехь, котам «парт-парт» аьлла тIемаш а тоьхна, юххерчу диттан гаьнна тIе хиъна.\nЦхьогало, бетах мотт хьаькхна, аьлла:\n– ХьажцIера еана юург хилча а, кхул тIаьхьа ас бисмилла даккха ма хала дара-кх.\n– Хьаьжо хилча а, кхул тIаьхьа со цхьогалх теша ма хала дара, – аьлла котамо.\nУниверситетехь дешна а ваьлла, керла веанчу хьехархочуьнга:\n– «Топ» бохучу дашехь маса «п» яздо? – хаьттина дешархочо.\n– Цхьалго елахь – цхьаъ, шалго елахь – шиъ, – аьлла, жоп делла хьехархочо.\n– Iалелай, «пулемет» тIехьа ма дукха «т»-наш яздийр ду! – аьлла дешархочо.\nЖимачу дегIахь, амма доккха дог долуш цхьа къонах хилла.\nЦкъа сарахь цхьана хIусаме веъча, шена а вевза цхьаъ хьехош Iачу накъосташна тIекхаьчна хIара. Iаламат доккха дегI долуш стаг хилла вуьйцург.\n– ЧIогIа тур текхаш стаг вара иза, – олуш хезна кхунна.\n– Цуьнан а текхна долу, сан ма текхар дара и?! – аьлла хьешо.\nЦхьа жима къонах, Эскаре ваха ца лууш, чIогIа дуьхьалваьлла хилла. Военкомате тIекхайкхича, бакъахьара куьйган хьажо пIелг нислуш бац шен, аьлла, цIахь виса гIоьртина иза.\nШи-кхо стаг нисбан г1оьртича а, пIелг нислуш ца хилла.\n– Жима волуш муха бара хьан и? – хаьттина лоьро.\n– Иштта бара-кх, – аьлла, пIелг нисбина кIанта.\nДика белхало ву аьлла, Iедало курорте садаIа вахийтина хилла цхьа стаг. ХIора дийнахь бохург санна, шен трактор тIехь хи чуьра тIулгаш лехьош, уьш лафет тIе дуттуш, уьш дIадухкуш, сом доккхуш волу иза, шена хилларг хIун ду ца хууш висна. Ткъех шарахь, мукъа денош а доцуш, болх бан марзделла дегI, цIеххьана лазадаьлла.\nВахана кIира а кхачале, шен тракторна са а гатделла, цIа веана иза, шен меттиг яц и, аьлла.\nШолгIачу дийнахь, балха гучу а ваьлла, юха а тIулг лахьо вахана.\nШи хьаша вахана талла.\nЦкъа вахча, масийтта де-буьйса а доккхуш хилла цара.\nЦхьаъ таллархойн цIа чохь, цIе а латош, сецна, важа ижу лаха араваьлла. Цигахь шен цхьана хIуманна даръелла ча тIаьхьа а яьлла, ведда вогIу таллархо неIарехула цIа чу а иккхина, корехула араиккхина:\n– Ахь хIара тилошшехь, со хIинцца кхи а цхьаъ ялош вогIу хьуна, – аьлла.\nЦхьа-ши стаг хилла талла вахана, цхьа экха ца дуьйш цIа вогIур ма вац вайшиъ, аьлла, чIагIо а йина. Сарралц эрна волавелла а лелла, ур-атталла пхьагал а ца юьйш, цIа воьду хан хилла. СадаIа охьахиъна ши таллархо.\n– Онда хIума ду хIара тахана дерг, – аьлла цхьамма.– Цхьа инса ца гуш, дIадели-кх хIара де. Моза бийна а, цхьа са ца дехь, дуй къарлуш бу вайшинна. Далла, нахана а гергахь цIа ваха юьхь яц.\n– КIадвалар-м хьеха а ца дора ас, ч1ог1а мацвелла со, – аьлла шолгIачо. – Чохь ерг яра хингалш дийр ду ша, хьиэ ма лолахь, бохуш.\nИштта и шиъ къамелаш деш Iаш, цхьана таллархочунна мера тIе чуьрк хиъна.\n– Собар делахь, меттах ма хьалахь! – аьлла, хьалхарчо тоьпах катоьхна. – ХIара чуьрк йийна а, цIа ваха бакъо ца яккхахь, тховса вайшиъ арахь вуьсуш гуш ву со.\nНисса шена бIаьра хьажийначу тоьпе а хьоьжуш:\n– Лаг меллаша озалахь, – аьлла шолгIачу таллархочо.\nТаллархой хилла хьуьнах бахана. Лела-аш, цхьана хьехахь лар карийна царна.\n– Чен лар ю и, – аьлла цхьана таллархочо.\n– Яц, адамийн лар ю и! – аьлла шолгIачо.\n– Шуьшиннах бакъ мила ву хуур ду-кх вайна, цу лорах дахчахьана, – аьлла кхоалгIачо.\nЦу тIехь барт а хилла дIабоьлхуш, адамийн куьйгаша яьккхича санна, тIе бIаьрг ца хIоттийта, кондаршца дика хьулйина, цхьана тоьлина тIекхаьчна уьш.\n– Елахь а, яцахь а кху чохь ча ю-кх, – аьлла цхьамма.\n– Ча-м дера яцара цу чохь. Iедалх лечкъаш лелаш цхьа обарг я чIирхо хир ву-кх, – аьлла шолгIачо.\n– Шуьшинна ма дика хаьа массо хIума а! Схьахетарехь, къуйн къайлаха бен бу хIара, шаьш мел лачкъийнарг чуйохьуш.\n– ХIинцца хуур ду и-м, – аьлла, веалара а хIоьттина, чоьхьа корта баьккхина цхьамма. Важа шиъ хьоьжуш Iаш хилла, тоьпаш юьйлина. Кхеран накъост цIеххьана тоха а велла, ша волччохь Iилла висина. Кхайкхарх, цо кхин жоп а ца делла, ши ког лаьцна, схьаозийна цаьршимма. Кхеран доттагIчун корта ца хилла.\n– ОстопирлахI, хьо инзаре хIума! Кхуьнан корта стенга бахана? – аьлла цхьамма.\n– Бан а барий цуьнан и? – аьлла шолгIачо.\n– Дера, сийсара цхьаьна чай молуш ма Iийнера тхойшиъ.\n– Юй хуъушехь, чен бага оьккхур вуй корта берг?\nШайн доттагIчун корта барий-бацарий аьлла, къовсавелла и шиъ.\n– Делахь, цуьнан зудчуьнга хаьттича, хуур ду вайшинна, – аьлла, дакъа а эцна, цIехьа вахана ши таллархо.\n– Хьан цIийнаден корта барий? – хаьттина цара.\n– Цуьнан корта бара-бацара-м ца хаьа, хIора шарахь цхьацца куй-м тоьгура ас цунна, – аьлла кхеран доттагIчух йисинчо.\nНохчийн гIараваьллачу актерана юххехь лаьтташ волчу цхьамма:\n– И артист бохург цхьа пайдабоцу хIума хеташ ву-кх со. Мел ледара хIума ду и нохчичуьнгахь! Къонах хуьлу артист? – аьлла.\n– Деллахь, ма артист ву хьо, – аьлла вукхо.\nМассо а шоферан амал ю, ша волу агIо ларъеш. Дуккахболчара, ша волу агIо ларъян вулий, аьтту агIо чутуху.\nЦхьа стаг хилла керла машен а эцна араваьлла. Цхьа бIаьрг боцуш волу иза, шен накъостаца хийисте ваха ваьлла. Хаьхкина воггIушехь, некъан аьтту агIор чутоьхна цо машен.\n– Деллахь, хьенех, хIинцца бен хьан цхьа бIаьрг боций ца хии-кх суна, – аьлла цуьнан накъосто.\nШи накъост хилла белхех ваха ваьлла. Хьалхарчун цхьа бIаьрг хилла, тIехьарниг – бIаьрзе. ДуьхьалйогIучу машино къахкийна, кондаршна юкъакхоьссина хIара шиъ. Хьалха волчун цхьаъ бен боцу бIаьрг баьлла. Дог а даьттIа:\n– ДIакхечи вайшиъ, – аьлла цо. ТIехьарчо, шаьшшиъ белхе дIакхаьчна моьттуш:\n– Ассалам Iалайкум, кегий нах! Суьйре дика хуьйла шун, мехкарий! – аьлла.\nЦхьа стаг хIора дийнахь гIала балха лелаш, шена машен ца сацийначунна вон мел дерг а баха марзвелла.\n– Иштий-иштий хуьлийла хьуна. ХIун эшам хир бара хьуна, со тIехаийнехь?\nЮха а куьг лоцуш, тIехваьллачунна:\n– Иштий-вуьштий хуьлийла хьуна, – олуш.\nЭххар а, балхахь шай-кай караеана, цIена машен эцна цо. Оцу сарахь цIа вогIуш, некъахь лаьтташ волчу гIашлочо куьг лаьцна. ДогIуш догIа хилла. ДогIанехь муствелла лаьтташ волчу стага шен машен бехъярна кхеравелла, саца а ца еш, тIехваьлла иза. Жимма дехьаваьлча, ша некъахь хийлазза латтар дагадеана цунна. ДIа мел воьдург шен ваша санна хеташ, царна муьлхха а дика дан кийчча… Ткъа цара атталгIа машен а ца сацайора. ТIаккха, нейтральни скорость тоьхна, машен некъа йистехь сацийна цо. Охьа а воьссина, геннахь лаьтташ волчу некъахочуьнга а хьаьжна:\n– Хьуна хуьлийла и, – аьлла, машена а хиъна, дIавахана.\nЦхьана стага керла машен эцна хилла. Асфальт тIевалале иттех километр жагIан новкъа вогIуш, чкъурга кIел мел нислуш болу тIулг машенан буха бетталуш санна, йоккха гIовгIа яьлла. Юххехь волчо аьлла:\n– И тIулгаш сайн когех детталуш санна хета-кх суна.\n– ХIара машен хьайн елахьара-м, коьртах детталуш санна хетар дара хьуна уьш, – аьлла машен йолчо.\nЦхьана стага, цIена машен эца таро а ца хилла, тишониг эцна хилла.\nБуьйсанна гIалара цIа вогIуш, некъахь лаьтташ ша санна волчу пекъарна сацийна цо. Чу а хиъна, неI тIетоьхна вукхо. ДIа ца къовлаелла. Юха, юха а тIетоьхна.\n– Накъост, и неI тIе а ца етташ, зайла дIаболлахь! – аьлла машенан дас.


Оьрсийчоь - некъан бохамехь йоьхна машен\nIаламат дукха некъан бохамаш хуьлу Нохчийн республикехь. Шуьйра бечу тIама тIехь лечеран тIегIане а кхаьчна и терахь. ГIуданаш деттарца боьзна боцург, хьал тодан Iалашонца Iедалийн агIора гуш болх бац. Некъашкахь, чехкаллина доза тухуш, оьш-оьшучехь хIиттийна хьаьркаш яц. Къаьсттина галдаьлла хьал лаьтта эвланашкахь. Цул сов, Оьрсийчура цIакхоьхьу, некъан бохамашкахь беллачу нохчийн декъий.\nНекъан низам лардечу полисхоша а,некъаш тIехь бохамийн теш хиллачу бахархоша а чIагIдарехь машенаш херцаран а,вовшахъеттаяларан а коьрта бахьна ду чехкалла.\n"13 шо ду со Некъан Полицин инспектор волу. Ас чIагIо йийр яра 90-95% некъаш тIехь хуьлуш йолу авареш, сихалла бахьнехь хуьлу аьлла. Нагахь тхан махкахь новкъа тIехь велларг 100 стаг велахь царех лаххаре а 90 машен чехка хахкар бахьнехь леш ву-кх. Иза сецца бакъ ду-кх хьуна».\nИшта чIагIам бо Соьлжа-гIалин Заводан кIоштехь болх беш волчу шен цIе Салман аьлла яьккхинчу низамхочо.Цо аьлларг тIечIагIдеш санна ю федералан статистика а.Цо чIагIдарца авареш бахьнехь ницкъала чевнаш а еш,вон тIаьхьло а йолуш лазийначеран гайтам къаьсттина лакхар бу Нохчийчохь.\nБилггала аьлчи Оьрсийчоьнан Некъан Инспекцин урхалло Iорабаьккхинчу хаамца, махкахь некъахьовзаме нисбеллачарех 20% сов бахархой вуно чIогIа лазош бу. Цу декъехь Нохчийчоь хьалхарчу меттехь ю. Ткъа шолгIачу меттехь лулара ДегIаста.\nГовзанчашна хетарехь и гайтам кху Къилбаседа Кавказехь сел лакхара хилар доьзна ду, кхузахь дIакхетча атта юхуш йолу, эчиг дуткъа хиларна ледара лоруш йолу лада «Приора» олу машенаш Iаламат дукха хиларца. Вуьшта аьлчи механа йорах Оьрсийчохь йина машенаш.\nЧоьхьарчу гIуллакхийн министаралло далочу терахьашца кхушеран бархI баттахь махкахь 261 некъахьовзам хилла.Уьш бахьнехь Iожалло вехьна 107 вахархо, лазийна заьIапа висна 413 стаг. Царлахь ду 10 дийна а, 38 лазийна а бераш. Цу кепара дагахь а доцу дараш хуьлуш ду хIора а бохург санна дийнахь.Официалан хьостано билгалдоккху и гайтам стохкалерчуьнца буьстича мелла а лахар хилар.\nНекъан низам лардечу полисхоша а,бахархоша шаьшша а къаро йо и терахь мА-дарра аьлчи дахарехь хаъал лакхар хилар.Цара дийцарехь дукха масалш ду нохчаша Iедале а ца доккхуш шайлахь дов дIадерзош,ларамаза нисделларгга-м хьала а,охьа а.\nИштачех бу хIинцца Соьлжа-гIалин кIоштан ГIуларе эвлахь нисбелла бохам а. Еттина кибарчигаш йохьуш йогIу Камаз машен сацийна цхьана урамехь шоферо некъ хатта.Баккхийчаьрга иза вист хуьлучу юкъана чкъурга тIехьа дIалечкъина хилла 6 шо долу ЭскерхановгIеран йоI. ХIуъчара дийцарехь, юьртахоша дIакъахкийна а хилла бераш машен юххера, амма и цхьа йоI баккхийчара дов дича кхераеллехь а, гучу ца йолуш йисина хилла дIалечкъинчохь. ЙоьIан дас Iедална гергахь бехк шена тIе а лаьцна маьрша витна бах шофер.\nНохчийчохь хIора а дийнахь нисло транспортаца боьзна бохамаш.Виъ-пхиъ некъахо а лазош ши авари хилла Устрад гIалахь. Соьлжа гIалахь «Минутка» олучу майданахь Камаз а, лоьрийн орцаллин машен а вовшах а кхетта, лазийна дарбанан цIийне кхачийна виъ стаг. Шерипов урамехь нисбеллачу некъахьовзамехь лазийна ши стаг.\nНохчийчоьнан некъашца нисло вер-ваккхарш доцуш кест-кеста цIа балабо Оьрсийчоьнан кхечу кIошташкахь бохамаш бевлла вайнах а.Кху гезган машин беттан 9-чу дийнан буса Нижний Новгород олучу кIоштехь аварехь вийна цIа валош ву теркйист кIоштан Ломаз юьртара ши вахархо Эдельмурзаев а, Абаев а.\nЦаьрца машен чохь хилла кхозлагIниг вочу хьолехь дарбанан цIийне кхачийна.Дийцарехь велла царна «Шевроле»машенахь тIекхетта оьрсий а.Бехк хьенан хилла цкъачунна хууш дац,амма и бохам эккхаран коьрта бахьна изза чехкалла лору гергарчара.


Буе-МенагӀ — Википеди\n▼751 стаг (2019 шеран 1 январь)\nБуе-МенагӀ (фр. Bouillé-Ménard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — Мен а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу Ла-БуассегӀ (Майенн), БугӀ-л'Евек, Шатле (Мен а, ЛуагӀа а), КомбгӀе (Мен а, ЛуагӀа а), ГгӀуьже-л'Опиталь, Нуаян-ла-ГгӀавуаегӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Буе-МенагӀ&oldid=7816794»


Бадфоль-д'Ан — Википеди\n45°13′48″ къ. ш. 1°11′51″ м. д.HGЯOL\n18,34 квадратан километр\nБадфоль-д'Ан (фр. Badefols-d'Ans) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ДогӀдонь.\nДозанашца йу Буассей (ДогӀдонь), Луиньяк, ШатгӀ (ДогӀдонь), КубжугӀ, УтефогӀ, Наяк, Тейо, Виллак.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бадфоль-д%27Ан&oldid=7811283»


Динул-Ислам - Хаттаршна жоьпаш - Европехь болчара шайна тIера гIурба де аьлла Египте ахча даийта мегий, цхьаъ векил веш и де?\nАссаламу Iалайкум! Европехь болчара шайна тIера гIурба де аьлла Египте ахча даийта мегий, цхьаъ векил веш и де?\nЦхьаболчу Iеламнаха ца магадо цхьана махкахь волчо кхечу махкахь гIурба дейтар, иза мегаш дац аларна цхьацца бахьанаш а да́ло́ш. Масала, цара олу: цхьана махкарчу наха шайн гIурбанаш кхечу махкахь де́йтича, уьш бехачу махкахь гIурба дуьйш хир дац, цигахь гIурба де́р юкъара дIаде́р ду. Иштта кхин бахьанаш а дуьцу цара, шайна иза мегар дац аьлла хетарна, йа иза ца дар гIолий ду аьлла хетарна.\nЦхьаболчу Iеламнаха, кхечу махкахь болчу бусалба нехан оцу гIурбанан жижиге алсам хьашт делахь мегар ду олу гIурба кхечу махкахь дейтар, масала кхечу махкара бусалба нахехь къелла алсам елахь, йа царна тIехIоьттина цхьа хало елахь (тIом, хи тIе далар, мохк бегор, и.кх.дI). Ткъа кхечу Iеламнаха и хьашт хиларан биллам а ца хIоттош, мегаш ду олу иза. Европера Фатван а, Iилманан талламан а Мажлисо бинчу сацам юкъахь деана ду: «Бусалба стага шен гIурба дейта кхиверг векал ван мегаш ду шариIатехь, и кхечу махкахь дуьйр хилчи а. Къаьсттина (чIагIло и мегаш хилар, нагахь санна) цу мехкашкара бусалба нах хьийзош белахь, йа хIоьттина мацалла елахь, йа чIогIа хьашт делахь».\nТIаккха, мегар ду олучу Iеламнаха, ца магош болчара далийначу бахьанашна жоьпаш ло, и бахьанаш даим кхочуш хуьлуш ца хуьлу олий, кхин а билггал тоьшалла (далил) дац олий, иза мегар дац аьлла деана, йа иза мегаш ца хилар гойтуш.\nЖимма хьалха хIара санна долчу хаттарна жоп лучу хенахь, иштта гIурба дейтар мегаш ду аьлла болчу Iеламнахана тIе а тевжина, кхечу махкахь волчо шена тIера гIурба дейта вайн цIахь цхьаъ векал ван мегар ду элира вай. ХIинца а уьзза жоп карладоккху вай: аренца волчо цIерачаьрга де́ ала а мегаш ду гIурба, йа вуьшта аьлча, цхьана махкахь волчо кхечу махкахь дейта а мегаш ду иза, Дала мукъа лахь. Ша́ иштта цхьаъ векал вечу хенахь, гIурба де́н ниййат дан деза, масала шен дагахь ала мегар ду: «ГIурба дейта ниййат ду сан, иза дейта векал во ас иза» аьлла.\nКъаьсттина чIогIа чIагIло иза мегаш хилар, кхечу махкарчу бусалба нахехь чIогIа хьашт делахь, жимма хьалха вай ма-аллара, царна хилла цхьа бохам белахь, йа церан къелла чIогIа йоккха елахь, йа иштта цхьа кхин бахьана делахь. ГIийлаллехь бохкучу бусалба нахана вуно чIогIа хазахетар ду, шайна гина а боцучу шайн бусалба вежарша а, йижарша а шайна гIо дича. Бусалба вежаралла чIагIдалар хир ду цуьнца, гIийлачунна гIо дар хир ду, кхечуьнан бала кхачар хир ду, хьалха даккха деза хIума хьалха даккхар а хир ду, ткъа цхьайолчу меттигашкахь совдолуш долу жижиг эрна да́н ца дар (исраф ца дар) а хир ду цуьнца. Иштта дуккха пайданаш ду цуьнца.\nЦигара схьа девза вайна оцу хаттарна жоп: европехь бехачу бусалба нехан лаам хилахь шайн гIурбанаш дайъа Египтехь болу мутаIеламаш векалш бан – иза мегар ду, Дала мукъа лахь, церан гIурба дер нийса а хир ду.\n09.11.2010 = 1431.12.03\n И хIума ца дар гIолий ду, йа мегаш ца хиларна герга ду аьллачерах ву Шейх Ибн Iусаймийн. Бакъду, ша́ цкъа цхьанна жоп лучу хенахь, «хьайн доьзал кхечу махкахь белахь, мегар ду ахь цаьрга гIурба дейта царна ахча дахьийта» - аьлла делла жоп а ду цуьнан.\n Иштта аьллачерах ву Шейх IабдуллахI ибн Джибрин а, Шейх Сулайман ал-Iалван а, кхиберш а.\n Иштта аьллачу Iеламнахах ву шафиIийн мазхIабера Шейх Мухьаммад ибн Сулайман ал-Курдий а, кхиберш а. «Хьашийату иIанатит-тIолибин», Абу Бакр ад-Думйа́тIий, 2/335.\n Шейх IабдуллахI ибн БаййахI, «СинаIатул-фатва ва фикъхIул-акъаллиййат», 135 агIо.


Имачи — Википеди\n54°02′30″ къ. ш. 123°47′53″ м. д.HGЯOL\nИмачи (оьрс. Имачи) — Российн Федерацин Амуран областан Сковородинан кӀоштара эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Имачи&oldid=7211652»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 28 декабрь, 20:23.


Полицино толлуш ду Кадыров Ислама адамашна ницкъ бар\nЗудчунна кхерамаш туьйсуш ву Кадыров Ислам\nНохчийчохь полицино таллам болийна Соьлж-ГIалин мэр хиллачу Кадыров Ислама лелийнарг бахьана долуш, цо нахана кхерамаш туьйсуш а, ницкъ беш а яьккхина видео гучуялар бахьана долуш. Цунах лаьцна хаам бина ЧГТРК "Грозный" телеканалан хаамашкахь.\nНохчийчоьнан коьртачу гIалин криминалан декъан хьаькаман когаметто Мутиев Саламбека бинчу хаамца, Кадыров Исламах лаьцна видео яьккхина мэран зорбан сервисо. Иза низамаш лардон органашка дIаелла "Грозный" телеканало.\nВидео тIехь Кадыровс ницкъ бо цхьацца низамаш дохийна аьлла бехке бина лецначу нахана, электрошокер а етташ. Цо кхерамаш туьйсу цу нахана терроризмана ахча луш хилла аьлла, харц гIуллакхаш а кхуллуш, ша уьш чубухкур бу бохуш.\nКадыровс куьйгалла дира Соьлж-ГIалин администрацина 2012-2015 шерашкахь. Цул тIаьхьа иза вара Нохчийчоьнан куьйгалхочун а, Iедалан а администрацин коьртехь, дагадоуьйту РИА "Новости" агенталло.


Дезодоранты. Д1 Сбор и Д2 Сбор! страница 7\nГлавная / Совместная покупка / Дезодоранты. Д1 Сбор и Д2 Сбор!\nАвтор Тема: Дезодоранты. Д1 Сбор и Д2 Сбор!\n-- написано 7-9-2017 18:09 larika18\nНе надо, ехать далеко, но как я понимаю, вы просто избавились от остатков предыдущего выкупа, т.к.дата выпуска давняя.\n-- написано 7-9-2017 23:12 Nadin_MA\n-- написано 21-9-2017 15:44 Nadin_MA\n-- написано 25-9-2017 09:35 Nadin_MA\n-- написано 25-9-2017 11:57 Natal9ka\n-- написано 26-9-2017 08:32 Nadin_MA\n-- написано 26-9-2017 09:26 lisenok\n-- написано 26-9-2017 09:57 Nadin_MA\n-- написано 28-9-2017 12:15 оксана1710\n-- написано 28-9-2017 21:19 Nadin_MA\n-- написано 29-9-2017 13:27 anna18rus\n-- написано 29-9-2017 13:37 Nadin_MA\n-- написано 1-10-2017 17:08 wka\n-- написано 1-10-2017 18:28 Nadin_MA\n-- написано 2-10-2017 00:40 olina1\n-- написано 2-10-2017 07:42 Nadin_MA\n-- написано 5-10-2017 16:53 Tanisha\n-- написано 5-10-2017 16:58 Nadin_MA\n-- написано 6-10-2017 00:59 julimakar\n-- написано 6-10-2017 01:12 julimakar\n-- написано 6-10-2017 07:56 Nadin_MA\n-- написано 8-10-2017 11:46 ЕлИнна\n-- написано 8-10-2017 11:52 Nadin_MA\n-- написано 8-10-2017 22:27 Nadin_MA\n-- написано 9-10-2017 12:38 Nadin_MA\n-- написано 9-10-2017 13:13 Natal9ka\n-- написано 9-10-2017 13:25 Nadin_MA\n-- написано 9-10-2017 21:03 Tanisha\n-- написано 9-10-2017 21:27 ЕлИнна\n-- написано 9-10-2017 21:33 Nadin_MA\n-- написано 9-10-2017 22:30 Linochka\n-- написано 9-10-2017 22:32 Nadin_MA\n-- написано 9-10-2017 22:41 Linochka\n-- написано 9-10-2017 22:51 Nadin_MA\n-- написано 9-10-2017 22:56 Linochka\n-- написано 9-10-2017 23:39 Nadin_MA\n-- написано 10-10-2017 00:06 Linochka\n-- написано 10-10-2017 07:16 Nadin_MA\n-- написано 10-10-2017 08:13 Natal9ka\nнаписано 10-10-2017 08:29 Nadin_MA\nГлавная / Совместная покупка / Дезодоранты. Д1 Сбор и Д2 Сбор! форумы izhevsk.ru


ГӀиргӀизойн мотт — Википеди\nГӀиргӀазойчоь, Узбекистан, Китай, Таджикистан\nГӀиргӀазойчоь, КНР (Кызылсу-Киргизский автономный округ)\nАлтайн меттанаш (спорно)\nГорно-алтайн (центрально-восточная) группа\nГӀиргӀазойн-кыпчакийн бухара тоба\nкириллица, Ӏаьрбийн абат (ГӀиргӀазойн йоза)\nГӀиргӀизойн меттан ареал\nГӀиргӀизойн мотт (кыргы́з тили́, قىرعىز تئلى) — ГӀиргӀизойн мотт ГӀиргӀазойчоь пачхьалкхан мотт бу, иза тюркийн меттанийн (кыпчакийн меттанийн тобан) юкъа богӀу. Киргизехь 2009 шарахь ларарца гӀиргӀизойн мотт шайн санна лоруш бу 3 830 556 адамо, кхин шолгӀа дика хууш бу аьлла билгалбина 271 187 адамо (кӀин тӀе 212 063 этнически узбекаш а). Цундела Киргизехь мотт хууш 4 млн адам ду. Цул сов гӀиргӀизойн мотт хууш бу Узбекистанехь, Таджикистанехь, Кхазакхстанехь, Китаехь, Россиехь кхин цхьайолу пачхьалкхашкахь Ӏаш болу гӀиргӀизойн а.\nшира-тюркийн мотт † (шира мотт)\nшира: аварийн (тюркийн) †¹ • булгарийн † • гуннийн †¹ • хазарийн †¹\nхӀинцалера: чувашийн (диал.: хин коьртера, хидожера; малокарачински куцдош)\nтюркийн шира тоба\nшира гӀиргӀизойн (енисейн-гӀиргӀизойн) † • орхонийн-енисейн (тюркийн къена мотт) • уйгурийн руничийн (орхонийн-уйгурийн) †\nгӀиргӀизойн-кыпчакийн³: гӀиргӀизойн (къилбаседа гӀиргӀизойн, ферганийн-кыпчакийн (†), къилба гӀиргӀизойн) • тубаларийн² • къилба алтайн (диал.: сибирера гӀезалойн — къилба алтайн диалекташ¹, алтайн (ойротийн, алтай-кижи), теленгитийн, телеутийн)\nкъилбаседа алтайн¹: шорийн меттан кондомийн куцдош² • чулымийн меттан лахара чулымийн диалект² • къилбаседа алтайн (диал.: кумандийн, челканийн) • сибирера гӀезалойн — къилбаседа алтайн диалекташ\nкарлукийн-уйгурийн¹: шира-уйгурийн † • караханидийн (караханидийн-уйгурийн) † • халаджийн (аргу)¹\nшира йозан литератораниш — хорезмийн-тюркийн † • чагатайн † • тюркийн мотт † (поволжски)¹\nхӀинцалера — айнийн (эйну) ‡² • или-тюркийн (илийн)¹ • лобнорийн ‡¹ • сибирера гӀезалойн — карлукийн диалекташ¹ • узбекийн • уйгурийн (керла уйгурийн) (диал.: хотанийн) • хотонийн (†) ‡¹ • къилба гӀиргӀизойн — карлукийн диалекташ²\nногӀийн-кыпчакийн — алабугатийн-ногӀийн² • астраханан-ногӀийн² • кхазакхийн • каракалпакийн • ногӀийн • сибирера гӀезалойн — ногӀийн диалекташ¹ • гӀирман гӀезалойн меттан аренан диалект • узбекийн-ногӀийн (кыпчакийн диалекташ узбекийн) ‡² • ферганийн-кыпчакийн — ногӀийн-кыпчакийн диалекташ² • къилба гӀиргӀизойн — ногӀийн-кыпчакийн диалекташ² • юртойн-ногӀийн²\nповолжийн-кыпчакийн — башкирийн • сибирера гӀезалойн¹ (диал.: барабинийн, тоболо-иртышийн, томскан) • гӀезало-башкирийн² • гӀезалойн (диал.: казанан, мишарийн; кряшенийн¹)\nкуманийн-кыпчакийн — шира куманийн † • караимийн (диал.: галичийн, крыман¹, тракайн) • гӀирман гӀезалойн (литературан, крымчакийн², гӀирман гӀезалойн меттан юккъера диалект, урумийн (Азован уллера) — кыпчакийн диалекташ²) • кавказан¹ (эрмалойн-кыпчакийн †, карачаевийн-балкарийн, гӀумкийн) • мамлюкийн-кыпчакийн †¹\nпеченежийн †¹ • саларийн • къилбаседа узбекийн (иканийн-карабулакийн)¹\nогузийн ша мотт — азербайджанийн (диалекташ, тюркийн-гӀезалойн) • айналлу² • афшарийн² • балканийн-гагаузийн • гагаузийн • кашкайн² • Ӏосманийн † • салчукийн² • сирийн-туркменийн² • сонкорийн-тюркийн • туркойн (диал.: кипран, цалкийн) • туркменийн (диал.: трухменийн) • урумийн (Азован уллера) — огузийн лер • хорасанийн-тюркийн (диал.: боджнурди) • хорезмийн (узбекийн огузийн диалекташ)² • гӀирман гӀезалойн меттан къилба бердан диалект\nСаянийн (тобаскан) тоба\nстепные — кёк-мончакийн • тувинийн • цэнгэлийн\nтаёжные — малхбален туван² • сойотийн-цатанийн (диал.: сойотийн, урянхайн, цатанийн) • тофаларийн\nХакасийн (гӀиргӀизойн) тоба\nсарыг-югурийн (хара-йогурийн) • фуюйн-гӀиргӀизойн\nхакасийн-алтайн (хакассийн шеш) — мрассийн шорийн куцдош² • чулымийн меттан юккъера чулымийн диалект² • хакасийн (диал.: качинийн, кызылан, сагайн, шорийн)\nа-боху • о-боху, царна юккъехь долганийн², якутийн литературан\nорхонийн-енисейн рунаш • болгарийн рунаш • яналиф • шира уйгурийн йоза\nБилгалдахарш: ¹ меттан я меттийн тобанан классификаци къовсаме ю, мотт я меттийн тоба гипотетически ю (хьажа Тюркийн меттанийн классификаци); ² «мотт» боху термин лелаяр къовсаме ду, «мотт я диалект» проблема; ³ схьахетарехь, кыпчакийн; † дӀабоьвлла, бекъабелла я хийцабелла меттанаш; (†) схьахетарехь дӀабоьвлла меттанаш; ‡ ийна меттанаш\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГӀиргӀизойн_мотт&oldid=2646581»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2018, 19 июнь, 17:05.


Ле-ЛуьагӀ — Википеди\n48°04′11″ къ. ш. 0°35′10″ м. д.HGЯOL\nфр. Le Luart\n▼1441 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЛе-ЛуьагӀ (фр. Le Luart) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — СагӀта.\nДозанашца йу Со-суьгӀ-Уьин, Сен-Мексан (СагӀта), БуегӀ (СагӀта), ЛавагӀе, Доллон, Дуьно.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-ЛуьагӀ&oldid=7813909»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 17:26.


Сен-Боннет-ан-БгӀесс — Википеди\nСен-Боннет-ан-БгӀесс (фр. Saint-Bonnet-en-Bresse, фр. Bonnet-sur-Guyotte) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу ШагӀетт-ВагӀенн, ДампьегӀгӀ-ан-БгӀесс, Ла-Шапель-Сен-СовегӀ (Сона а, ЛуагӀа а), ФгӀонтенагӀ, ПьегӀгӀ-де-БгӀесс, Ла-ГӀасинез, Сен-ДидьегӀ-ан-БгӀесс, Тутнан.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Боннет-ан-БгӀесс&oldid=7835285»


Конльеж — Википеди\n46°39′18″ къ. ш. 5°35′58″ м. д.HGЯOL\nКонльеж (фр. Conliège) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу БгӀийо, Монтегуь (ЖуьгӀа), ПегӀгӀиньи (ЖуьгӀа), Пуьбли, ГӀевиньи.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Конльеж&oldid=7836882»


Био Плодов йогурт Круша и Смокиня 3,6% масл.150 г, Bio+ | Биомаг бг\nПробиотичен йогурт Круша и Смокиня.\nСъдържание: Пробиотичен йогурт* (3,6% масленост), плодова заготовка (захар от захарна тръстика*, смокини* 4,4%, круши* 5,6 %, пюре от круши*, стабилизатори: брашно от рожкови семена, пектин, концентрат от лимонов сок*). *от контролирано био производство


Маршо Радион президент: "Тхан Iалашо ю - аудиторина бакъйолу факташ йовзийтар"\nМаьрша Европа Радион медиакорпорацин президент Флай Джейми\nКху деношкахь Москвахь волчу, Маьрша Европа Радион медиакорпорацин президенто Флай Джеймис "Эхо Москвы" радиостанцина еллачу интервьюхь дийцина, хаамийн гIирсех долчу низамех - "арахьарчу агентех" шена хетарг, ишта Оьрсийчохь Маршо Радионо а, Настоящее время телеканало а бечу балхах а. Журналистикана леринчу "Блог-Аут" программехь йоьдучу эфирехь вистхилла Флай.\nПрезидента бахарехь, Москва варан цуьнан коьрта Iалашо ю – Москварчу Маьрша Европа Радион журналисташна тIехIоттар, уггар хьалха, дукха хан йоццуш оьрсийн Iедалхоша хаамийн гIирсех долчу низамашкахь "арахьара агент" аьлла бина хийцамаш бахьана долуш.\n"Оцу низамо баккхий кхерамаш туьйсу тхуна а, дешан маршонна а", - аьлла Флай Джеймис.\nЦо карладаьккхина, Свобода Радио а, цуьнан регионалан проекташ а, Настоящее время телеканал а, кхин а масех медиакорпорацин редакци а ши шо хьалха "арахьарчу агентийн" тептаре яьхна хилар, ткъа дукха хан йоццуш низамехь бинчу хийцамашца а догIуш, журналисташлахь а и статус яржо тарлуш хилар.\nIамеркан Цхьанатоьхначу Штаташкахь болх бечу хаамийн гIирсийн ситуаци бахьана долуш декхаре ду шаьш аьлла Оьрсийчоьно шайн низамашкахь хийцамаш бан. Флай реза вац оцу аргументана: "Iамеркан бахархошна дихкина дац RT а, Sputnik олучу гIирсаша а арахоьцучух пайдаэца. Ткъа Оьрсийчохь аьтто бац телеэфире хьажа а, радион тулгIенаш лаца а".\nМедиакорпорацин президента бахарехь, оьрсийн Iедалан тIеIаткъамбар доьзна хила тарло Маршо Радионо а, цуьнан регионалан проекташа а: Idel.Реалиис а, Кавказ.Реалиис а, Север.Реалиис а, Сибирь.Реалиис а йийцарейо теманашна тIехула.\nФлайс билгалъяьхна эфирашкахь юьйцу протестан акцеш а, коррупци таллар а, дешаран а, могушалла Iалашъяран, экологин проблемаш а, Оьрсийчоьнан арахьарчу политикех хуьлу дискуссеш а: "Шеконаш ю Iедалхойн тхоьгахьа, тхан балхо сингаттам бохьу цаьрга. Путинна а, цуьнан гона а ца лаьа, оха и теманаш йийцареян".\nРадион миссех а, цуьнан принципех а дуьйцуш, Флайс билгалдаьккхина: медиакорпорацин журналистийн Iалашо ю – шен аудиторина бакъйолу факташ йовзийтар, къаьсттина пачхьалкхан зорбанаша тоам боллуш ца юьйцуш йолу аьлла.\nШайна Оьрсийчоьнан бахархошна дика хуур ду аьлла президенто, шайга кхаьчна информаци муха тIеэца еза, журналисташа цхьана а политикан гIуллакхе ца ийзабо уьш.\nМосквахь Iедалхойн векалшца цхьанакхетарш хуьлу Флайн, ишта оьрсийн оппозиционер Немцов Борис вийначу меттигехь а хилла иза.


«Ас цкъа а ца яздо сайна цагинарш…»\nОбновлено 11.03.2019 06:53 Автор: Administrator 11.03.2019 06:51\nАлиев ГIапуран – 70 шо\nАлиев ГIапур… Ткъех шо хьалха цхьа тийна-тапъаьлла ша нохчийн поэзе ма-варра, иштта тийна-таьIна, хIинц-хIинцца вайна юкъара бакъдуьнене дIаваханчу оцу поэтан васт а, цо шел тIаьхьа дитина дош а шайна тIе тидам бохуьйтуш, шайх лаьцна ойланаш йойтуш, хаттарш хIиттош, жоьпаш лоьхуш хир ду цхьа хан яьлча а. Иштта хирг хиларх шеко яц вайн. ГIапура Iаламат дукха аьлла шен заманах, шен дуьненах, шен махках, вайх а лаьцна, цундела цуьнан синлехамех, сатийсамех кхетар, царна тIаьхьакхиар ду-кх хIинца вайна дисинарг. ГIапур нохчийн исбаьхьаллин меттан говзанча, дика поэт воллушехь, цуьнан цIе а, байташ а цуьнан юй хууш евзаш яцара Нохчийчохь, кхечу поэтийн стихаш санна. Ткъа муьлхха а хьекъалча, адамийн тидам шена тIеберзош, уьш тIебоьхуш, царна гIодеш, церан синхаамаш а, дегIан ницкъаш а карзахбохуш ма-хуьлу, цуьнан шайн дуьхьа вагаран, син ницкъан серлоне кхача лааран шовкъехь. Ткъа иштта хIунда ца нисло гуттар а? Алиев ГIапурах шех аьлча, цуьнан заманхой – вай ду-те цунна бехке я цо оццул дукха, даггара лазамца шен иллешций, байташций хестийначу Нохчийчу хIокху тIаьххьарчу ткъа шарахь хьаьвзинчу бохамийн дарц ду-те? Я Алиев ГIапуран шен бехк бу-те и, цхьаболчу яздархошна санна, шена цIе ян ца хууш хиллачу, шен исбаьхьа байташ меттиг болчохь я боцчохь а дIакхайкхо, нахалаяха корматалла ца хилла волчу? Хаац… Амма, вайна лууш а, ца лууш а, ГIапуран шен а, цуьнан говзарийн а мах замано хадор бу, шо-шаре мел долу замано и тIе а чIагIдийр ду. Цуьнан говзарийн, дахаран некъан къайленна тIаьхьакхиа, уьш довза, талла гIертар ю вайн дуккха а тIаьхьенаш. И баккъал а воккха поэт шен заманахь вевзаш а, воьшуш а хIунда ца хилла а къастор ду, аьтто болчара шайн киншкаш арахоьцучу заманахь ГIапурна шен гулар зорбатоьхна ган доьгIна цахиларан бахьана а девзар ду.\nСуна дуьххьара Алиев ГIапуран байташ евзира, аьлча а, цо ша дIаолуш иллеш хезира I996-чу шарахь. Iаламат чолхе, кхераме мур бара и Нохчийчохь. Кхузахь «конституционни къепе» яра хIетахь дIахIоттош, маьршачу бахархошний, маьршачу ярташний, гIаланашний а тIе хIоъ-молха дассош. Цкъа арен тIера лома хьалабовдуш, тIаккха юха арен тIехь кхерамаза меттиг лоьхуш, бIарзделла хьийзара вайн декъаза халкъ. Мискачу бахархошна кхетара схьатухург а, дIатухург а. Шу оьрсашкахьа девлла бохуш, хьийзабора федеральни эскарша дIалецначу ярташкара бахархой тIемалоша. Шу тIемалойн агIо лоцуш, царна къайлах гIодеш ду бохуш, хьийзабора юха а уьш оьрсийн эскархоша. Iаьхча – барзо боь ша, ца Iаьхча – Iуьно боь ша баьхначу Iахаран хьоле хIиттийнера шина а агIорчара бехк-гуьнахь доцу маьрша адамаш.\nАлиев ГIапуран иллеш оцу муьрехь орцанан аз дара вайна массарна, Нана-Нохчийчоьнна а. Харцо, гIело, ницкъбар дара хIетахь вайн махкахь букар бохь боьгIуш. Талош дара вайн латта, бIаьрзечу къизалло хьередина хьийзара адамаш. Цхьана а кепара чаккхе ца гора оцу баланех хьалхадовла. Ванах, хIара дан а хIун ду-те? ГIенах я самах а ишттаниг хир ду аьлла, хьанна моьттура? Я моьттича а, хир ду аьлча а, мила тешар вара?\nЙохийна хьан ярташ, ягийна гIаланаш,\nСийсазбо мехкарий, хIаллакбо хьан кIентий.\nДакъаза ма яла, сан хьоме Нохчийчоь,\nМаццалца хьийзар-техь хьан керта мостагIий?! –\nГIапуран-илланчин тийно-гIоргIа аз хезара нохчийн ерриге а ярташкахь, шахьаршкахь. ХIора денна Iожалло каетташ дIахьочу нохчийн кIентех, мехкарех, кегийчу берех дог Iийжаш, царна орца кхойкху иллеш дара уьш, рогIера шен балахьегарх Нохчийчоь юха а доьналлица чекхъериг хиларх вайн дегнаш чу тешам а бижош:\nКъоркхокхий декар ду цу нохчийн хьаннашкахь,\nЛаманан баххьашкахь лечарчий ловзур ду.\nДависа хьан делаI, сан хьоме Нохчийчоь,\nМостагIех цIанъелла хьо хьанна гур ю-те?!\nХинйолчу паргIатонах нохчийн халкъо мел беза мах бала дезар ду шера гуш хиллера ГIапурна. Иттанаш, бIеннаш, эзарнаш вайн махкахой дIабаьхьира вайна юкъара оцу ирчачу шина тIамо, ткъа догIмаш, синош заьIап динарш мел дукха бисина баха а. «Маржа яI, заманаш», «Сийна хьоза», «Езаш ца хилла хьо…», «Ма сиха…», «ЙоI-тIемало», «НеIалт», «ВорхI са», «Ас цкъа а ца яздо сайна цагинарш…» «Ма елха, нана», кхийолу а стихаш хьалхарчу тIеман шерашкахь язйина, царах цхьаерш иллин мукъамашкахь ГIапура а, кхечара а дIааьлла ю.\nХалкъо сатийсамца, боккхачу тешамца, дегайовхонца тIеоьцура уьш хIетахь, хIунда аьлча тIеман гIелаллин хьолехь бохкучийн синхаамашна жоп луш уьш хиларна. Бакъдерг аьлча, хIетахь тIамна дуьхьал, Алиев ГIапура санна, майра, сацамболуш дош олуш, и дIакхайкхош кхин цхьа а вацара. «ЦIе яьлла Нохчийчоь йогуш, орцане мохь беттар» хилла дека ГIапуран иллеш халкъана гергара, оцу халачу муьрехь чIогIа оьшуш а дара, хIунда аьлча:\nИллеш дац, иллеш дац ас бохурш –\nIадийна цIогIа деттар ду.\nПондаран мерзаш дац декарш –\nДекашдерш синпхенаш ду,\n– бохуш, хезаш долу ГIапуран таьIна-гIоргIа аз дан а дара вайх хIораннан а синпхенаш дулуш, уьш декош. Цуьнан иллеш, цо ша ма-аллара, «гIаддайна узарш», «къоман бIаьрхиш», «мостагIна герз деттар», «орцане мохь беттар», «кIиллой сийсазбар», «къонахий хестабар» хилла ца Iара, уьш халкъ лийриг цахилар, Даймахке шен доза доцу безам гайтар а дара:\nТоламна тоьшалдар ду,\nНохчийчоь, хьо сайна езар\nАдамашка кхайкхадар ду.\nИ хIетахь дара, хьалхарчу тIеман а, и чекхбаьллачул тIаьхьа а даьхкинчу шерашкахь. Со а вара Алиев ГIапуран иллеш дезаделлачех, оцу илланчин похIма къобалдечех. Суна иза цкъа а гина вацара, амма вевзаш вара халкъан илланча санна, тIамо синхаамаш карзахбаьхна, харцонна дуьхьалхIотта доьналла кхаьчна къонах санна. Наг-наггахь ГIапуран хьалхалера иллеш хазар бен, кхин цо яздина керланаш ца девзара суна. Цуьнан тийна-гIайгIанечу мукъамаша сан иэсехь карлабохура дIабаханчу тIамо гуттаренна а битина дагалецамаш, цу бохамо эхарта дIабаьхьна я заьIапбина гергарнаш, доттагIий, бевзарш а. Ткъа машаре ю боху хан а яцара маьрша. Хезаш, схьагушдерг нохчийн керла баьччанаш вовшашца цатарбалар, уьш вовшех цабашар, цара мискачу халкъехь латтош йолу гIело-харцо яра. ТIеман бала шен белшаш тIехь лайна миска халкъ гуш я хезаш аддам а вацара, ницкъ шайгахь мел берш, цIубдарш санна, хIинца а тIеман тохарийн чевнаш дIаерзазчу Нана-Нохчийчоьнах шайна йолург схьаяккха, цуьнан цIий мийла тIелетта бохкура.\nТIаккха юха а Делан оьгIазло хилира. Хьалхарчул а къиза, бохаме хилла хьаьвзира тIеман шолгIа гуо. Юха а Iенира бехкбоцчийн цIий, лаьттаца дIашарйира ярташ, гIаланаш.\nСо хIетахь Шелковски кIоштара Червленнехь вехаш вара, тIамо хIусамаш йохийна, I997-чу шарахь дIавахана, меттигерчу школехь хьехархочун болх беш. 2003-чу шеран гурахь Соьлжа-гIала веана волуш, сайн накъостий-яздархой ган лиъна, «Орга» журнале веара со. «Вайнах» а, «СтелаIад» а журналаш а хиллера цунна лулахь, Толаман проспектехь (хIинца – Путинан). ХIетахь «Вайнах» журналехь болх беш волчу Ибрагимов Лоьмин (Канташ) кабинет чохь гира суна иза дуьххьара, бакъду, хIетахь суна ца хаьара иза ас лоруш волу илланча ГIапур вуйла. Сирла-цIена юьхь-сибат долуш, еха къоьжа месаш, лекха, товш дегIахь стаг вара, Лоьмас: «ХIара Алиев ГIапур ву», – аьлла, суна вовзийтинарг. Эсала хьажар, догцIена велакъажар долу иза даго дуьххьара гичхьана дуьйна тIеоьцуш болчу нахах вара. Жимма къамелаш а дина, дIасакъаьстира тхо. ТIаккха «Орга» журналехь цуьнан коьрта редакторца Минкаилов Эльбрусца бартхилира сан тIедогIучу керлачу шарахь дуьйна ас кхузахь отделан редакторан болх дIаболош.\n2004-чу шеран юьххьехь со «Органе» схьавеъча, кест-кестта вовшийн гар хуьлура журналийн белхахойн. Цига кхочура поэт Талхадов Хьамзат а. Иза сан ненан шичин кIант а хиллера, ГIоьрдалара схьавалар а долуш. Мичара, хьенан ву аьлла, тхойшиннан къамел тасаделча, гергарлонан уьйраш а карийна, тIекаре чIагIъелира сан Хьамзатца. Ша Iаламат дика поэт а хиллера иза, хIинццалц зорбане ца волуш Iарна, башха вевзаш а воцуш. Суна йоьшура цо шен байташ. Цкъа тхойшиъ «Орга» журналехь волуш, «Алиев ГIапуран стихаш муха хета хьуна?» – аьлла, хаьттира цо соьга. Ас, цуьнан стихаш сайна ца евза, элира. «Муха-ца евза? – цецваьлла, суна тIевогIавелира Хьамзат. – Хаза а ца хезна хьуна уьш?» Ца хезна аьлла, мукIарло дира ас. «Дика ду, ас йовзуьйтур ю хьуна уьш-м», – элира Хьамзата. Цул тIаьхьа кIеззиг хан яьлча, «Органан» I999-чу шеран жима номер йохьуш веара иза: «ХIорш ю хьуна ГIапуран стихаш. Еша а еший, тIаккха хьайна хIорш муха хийтира алахьа соьга». Оцу дийнахь, кхин цхьа гIуллакх хьалха а даьлла, и стихаш еша ца ларийра со.\nШолгIачу дийнахь делкъеян дагахь со редакцера араваьлча, некъаца йинчу аьчкан кертана юххехь гуттар санна лаьтташ ГIапур гира суна. Ас сайца кафе чу кхайкхира иза. ХIума а кхоллуш, цхьацца къамелаш деш тхойша Iаш, ас дийцира цунна Хьамзатца сайн хилла къамел. Вела а велла, «Сан стихаш-м кIадбоцург дара, иза ша мел дика поэт ву хаьий хьуна?» – аьлла, хаьттира ГIапура. «Дера хаьа, цо суна уьш еша а ешна, – жоп делира ас. – Къаьсттина дика йоьшу цо «Рожа» цIе ерг». «ХIун Рожа? – цецвелира ГIапур. – Иштта стих а ю цуьнан?» «Ю дера-кх. Хьуна ца ешна цо и? Цхьажимма дагахь а хаьа суна цуьнан могIанаш, ладогIал», – аьлла, еша волавелира со:\nРожа, шан хажа Рожа,\nЕжа хьо шуна шайн шил дукха…\nКафе чохь мел верг цецваьлла тхойшинга схьа а хьожуш, чIогIа велар иккхира ГIапуре. Кхин дош ца алалуш, дукха веларна, бIаьргех хиш оьхура цуьнан. Цунна хазделларг ас, Хьамзата ма-аллара дешнаш а олуш, ешар дара: метта буьххьехь олура цо цхьадолу аьзнаш, цу тIе а цо шена лерина и стихотворени язйина йоI Роза а тхойшинна евзаш яра.\nРедакце тхойша юхавогIучу новкъахь а воьлуш схьавеара ГIапур: «Декъаза ду-кха хьуна и шиъ хIинца дуьйна. Ас гIад-амал дойур ду церан, и байт йоьшуш», – элира цо, тхойша дIасакъаьсташ.\nТалхадовс сайга делла журнал деша охьахиира со чу ма-вахханехь. «Къонахийн зама» цIе йолчу стихотвореница дIайолалуш яра Алиев ГIапуран байташ. Со цецвелира, суна хууш дара и могIанаш яздинарг илланча ГIапур вуйла, хIетахь дуьххьара уьш иллин мукъаме а дерзийна, Iаламат говза а, дика а дIаэлира йишлакхархочо Рамзаева Бирланта, массарна дукхадезаделла а дара и:\n… Майралло дахчийна, къоман барт чIагIбина,\nНохчийн сий айинчу хьайн денойн дуьхьа,\nТхо сийсаздовларах лардала Iаммалца,\nСобарде, сих ма ло, къонахийн зама.\nЦунна тIаьхьайогIурш а йийшира ас. Шеко яцара, церан автор а и илли даьккхинарг хиларх: яздаран хатI а, меттан башхаллаш а цхьаьнайогIура оцу байтийн. Со сихха «Вайнахе» вахара.\nГIентан букъа тIе а тевжина, куьйган пIелгашца стоьла тIехь вотанан мукъам тIаьхьара а балош, йиш лоькхуш Iаш вара ГIапур:\n…Рожа, шан хажа Рожа,\n– Ма кIордийна, хьех-мерах чекхъяьккхина-кх ахь суна и эшар. И а йитий, хьайна хаахь, кхиниг лакхахьа, – бохуш, дехарш деш, шен стоьла тIера кехаташ кегош, елакъежаш Iаш Роза а яра.\nСо чоьхьа ма-веллинехь, кIажвахана велахIоьттира ГIапур. Ткъа ас, со ца кхетачуха, цхьажимма ханна ураме вала вайша аьлла, аракхайкхира ГIапур.\n– ГIапур, – хаьттира ас цуьнга, – тIеман заманахь иллеш олуш хилла ГIапур вевзий хьуна?\n– Ой, дера вевза, шен цIоканций а-м. ТIаккха…? – аьлла, вела а къиэжаш, дIахIоьттира иза.\n– Иза хIинца мичахь ву? – юха а хаттар дира ас.\n– Мичахь хир вара иза? Шен цIахь Iаш ву-кх. ХIун дора ахь цунах? Иза-м вайна бир-минот ялале схьакарор ву, нагахь хьуна эшахь.\nТIаккха сан шеко кхин тIе а чIагIъелира:\n– ХIета, билггал хьо ву-кх и илланча ГIапур, – элира ас.\n– Ой, ву дера-кх! Тера вац, ткъа, со цунах? – забаре хаьттира ГIапура…\nХIетахь дуьйна виллина цхьаьна хуьлура тхойшиъ. Белхан хенахь сарралц масийттазза вовшийн гойла хуьлура, цхьаьна охьа а хевшина, къамелаш деш Iан хан а хуьлура. Цо шен стихаш гойтура суна, царах лаьцна хетарг алахьара олий. Бакъду, ша яздина дешнаш я могIа атта хуьйцур болуш вацара.\n– Хаац суна-м, хьо бакълуьйш хила а ма тарло. Делахь а, хIара язъечу хенахь иштта ойла хилла-кх сан. Ткъа хIетахь соьгахь хилла хьал юха хир а ма дац, – олура цо, суна хьалха бехказвуьйлуш санна.\nТIаьхьо иза къера вара ша шен цхьайолчу стихаш тIехь мелла а кхачамбацарш дитина хиларна.\n– Дала мукъалахь, ала хIума доцуш рифмаш а, дешнаш а нисдина, дика тойийр ю ас уьш, Дала могашалла лахь, – олура ГIапура.\nШен поэзи хьахийча: – ДIавалахьа, хьенех, уьш-м даккхий хIуманаш дацара - ас яздинарш-м. Дависа, Гадаев Мохьмад-Салахьан «Даймахке сатийсар», «ЦIен берд» я «Йоьжна дарта» санна йолу цхьа хIума язлахьара, – олий, шен сатийсам бовзуьйтура.\nАмма шерра гуш хуьлура шен поэзех лаьцна хеташдерг алар, цуьнан дика я ледара агIонаш йийцареяр цунна тамбеш хилар. Беран санна, сирла-цIеначу велакъежарца ладоьгIура ГIапура шен говзарех лаьцна дечу къамеле, «ма дика ду-кх хьуна и иштта хеташ» юкъа-кара а олуш.\nЦуьнан дукхахйолу стихаш I995-I999-чу шерийн муьрехь язйина ю, ма-дарра аьлча, уггаре а диканиш. И иштта муха нисделира аьлла, ас шега хаьттича:\n– Гой хьуна, – элира цо, – со баккъал а тешна ма вара нохчашна маршо хирг хиларх. Со саннарш дуккха а ма бара. Амма дуьххьарлера тIом чекхбаьлча дуьйна сан шеконаш кхоллаелира вайна хьалхабевлла лелачарех, нохчийн гIиллакхашций, амалшций ца догIуш мел дерг цаьргахь ган доьлча. Ма-дарра аьлча, вайна тIом чубохьуш баьхкинарш а, кхузахь царна дуьхьалоян еза бохуш, кхайкхамаш бинарш а цхьабарт болуш хиллий-те олий, ойла йогIура коьрте кест-кестта. Суна къа а, кхоам а хета хьалхарчу тIамехь хIаллакбинчу вайн къоначех, иштта массарех а. Шайн синошца, догIмашца, ойланашца цIена кегийрхой ма бара сила доккхачу эскарна дуьхьал леттарш, баккъал а вайн маршоне сатесна белларш. Вайн баьччанаша хIун дира?.. ТIом дIа ма-бирззи, даржашший, гIанташший, бахамашший къийса хIитти-кх мецалгаш. Царна дага а ца богIура тIамо хIаллакбинарш, бохийна, талийна мохк, цIе-кIур боцуш бисинарш. ХIетахь Iедалехь бу бохучарна юкъахь сан накъостий, доттагIий бу бохурш а ма бара. ТIаккха сан цаьрца къовсамаш хила буьйлира, тIаьххьара а - дIасакъастар а. ХIетахь Нохчийчохь хIоьттинчу ирчачу суьрто садуура сан. Айса тIом болуш баьхначу иллех а догделира. Амма ца яздеш ца Iалора. Иштта хIетахь сайна гучух, сайна хетачух лаьцна язйина ю-кх сан дукхахъерш. Дош алаза Iан а ца велла язйинарш. Гуттар а сайн оьгIазло кIарг ца ялийта, юкъакара безамах я кхечунах лаьцна а язъеш…\nЧекхбаьлла, чекхбаьлла, буьрса тIом чекхбаьлла,\nДIатийна герз деттар, къам паргIатдаьлла.\nТкъа сан дог, тем байна, хьо хIунда деттало?\nХIун гина? ХIун хилла? Стенах шекдаьлла?..\n…Да велла диса шу, сан иллеш,\nДа велла диса шу.\nШу дохуш ас йина ойланаш,\nАш дагна мел бина лазамаш…\nДа велча, мохь тоххий делхалаш,\nКхин цкъа а ца декаш, совцалаш!..\nСан иллеш, чекхъели шун зама.\nСан зама, чекхъели хьо…\nЧекхъели къонахийн зама,\nТIейогIу кхечеран хан…\nЛакхахь далийначу байтийн могIанашкахь, иштта ГIапуран кхийолчу стихашкахь а шера гуш ду вай юьйцучу заманахь цуьнан са а, дог-ойла а мича хьолехь хилла. Шен амалца ГIапур харцонан, ямартлонан гIолоцур долуш вацара. Цунна уьш хийра, къилахь дара. Стеган доьналла, собар, тешаме дош дара ГIапура коьрта лоьрург. Ткъа кхидерш эрна хIуманаш хиларх шен цIийх доьлла дара цунна.\nХийла хан яьхьира оха ГIапуран хIусамехь, цуьнан комаьршачу хIусамнанас Мархас хьалха шун а хIиттош. Мархас олура соьга:\n– Дуьйлийша ГIапур волчу, цунна мел дукхадеза шу! Гуттар а хьой, Хьамзаттий, Мовсаррий хьехош, сагатдо цо шуна мукъачу деношкахь.\nСой, нохчийн драмтеатран актер Атаев Мовсаррий кест-кестта воьдура цаьрга БухIан-юьрта (Черноречье). Цига вогIура ГIапуран юьртахо, гергара стаг, берахьлера дуьйна доттагI волу филармонин артист Асхабов Iабдул-Хьаьлим а. ТIаккха тхо тIаьххьалц Iара, ГIапурий, Iабдул-Хьаьлимий дечиг-пондар тIехь иллеш олуш, литература а, искусство а хьехош. Цигахь тхох схьакхетара ГIапуран шича Султан а, лулахо Лом-Iела а.\nСо Червленнехь вехаш волуш тхоьга хьошалгIа богIура уьш. ХIетахь сих-сиха сан хIусамехь хуьлура ГIапур, Гамаев Ваха, Талхадов Хьамзат, Джанаралиев Iимран, Минкаилов Эльбрус, Сентябриев Эми, Джамбеков ШаIрани, Устарханов Iалви, кхин а. Тхан доьзална, сан къеначу нанна а, доккха самукъа хуьлура уьш баьхкича. УьйтIарчу тхов кIел охьа а ховший, сакъоьруш Iара тхо. Лулахой а схьагуллора. Цигахь охьа а ховший, ГIапуран а, Iабдул-Хьаьлиман а иллешка ладоьгIуш Iара уьш, тхо садаIа, дIадийша чудаххалц. Цундела и хьеший юха а бахкаре сатесна хуьлура Червленнера бахархой. ГIапур веъча, шайна хаийта олура цара тхоьга.\nШен уьйрийн гуонера цхьаъ кхелхича, и чIогIа холчадолура ГIапурна. Цундела хилла хир вар-кха иза тIаьхь-тIаьхьа дог дуткъалуш, тхуна массарна а чу са диллина, дашца хилла а, массеран догъэца гIерташ. Хала лайра цо шен уггаре юххерчу доттагIех цхьаъ – Талхадов Хьамзат – кхалхар. ГIапуран хIусамнанас Мархас дуьйцура: «Дийнна кIира даьккхира цо гуттар а иза хьехош». ХIетахь язйира цо шен уггаре дикачех цхьаъ йолу I52-гIа сонет:\nДоттагIий, доттагIий, шун гуо бу херлуш,\nШайх дагахьбалламаш суна буьтуш.\nIодикаяр а дац. Лаьттачохь оьгуш,\nСо тIаьхьахьоьжжучохь латта вуьту.\nСингаттам базбелла, бIарзвелла висча,\nКомаьрша куьг кховдо шу ца хуьлу.\nВай вовше дийцинчу хабаршлахь тилла,\nСо дIай-схьай хьоьжжучохь де тIехтуьлу.\nДоттагIий – ас йинчу ойланийн тешаш,\nСингаттам тIаьхь-тIаьхьа аш базбина.\nГенара гушйолчу серлонех лепаш,\nШух дагалецамаш суна бисна.\nIодикаяр доцуш, цIеххьана оьгуш,\nХIун чIир ю, кIентий, аш соьгара оьцург?..\n– Вайшимма Хьамзатан прозин а, поэзин а гуларш кечъян еза, – элира соьга ГIапура. – Уьш арахеца гIодан стаг воцуш ма вара иза, шен киншка зорбатоьхна ган а лууш. ХIинца вайшимма тIе ца лацахь, и кхочушдийр долуш аддам а вац-кх. Бакъду, уьш арахеца таронаш йолуш вайшиъ а вац, делахь а, хьанна хаьа, киншкаш кийчча хилча, цхьаъ вала а ма мега и гIуллакх кхочушдан. И болх биэ вайша? Цунна дуьхьал эвххьаза гIур вар-кха тIаккха…\nСо тIетайра ГIапурна. Цул хьалха, Хьамзат кхалхале, тхойшинга дийцинера ГIапура, шен йишина компенсаци ду лур долуш, цо киншка арахеца ахча лур ду аьлла шена бохуш. Амма и компенсаци далар а хьеделира. ТIаккха 20I0-чу шарахь ГIапурна нохчийн меттан денна лерина цхьа бIе эзар сом преми елира. Цунна ма-луъу киншка арахеца кIезиг дара и. Цо и ахча йохк-эцарна юкъадиллира, амма бизнесехь а ма веза цунна охIла стаг, кхин башха пайда тIе ца болуш лаьттира и гIуллакх а.\nЦкъа дуьххьара Талхадовн стихаш кечйира охашимма, бакъду, уьш а ерриге схьагулъян ца кхиийра. Царал тIаьхьа цуьнан проза вовшахтоха дагахь а вара.\n– Цкъа хьалха Хьамзатниш зорбатухийла хир дацара-те, – сатуьйсура ГIапура. – Цул тIаьхьа бен сайниш я хьайниш арахеца бакъо яц аьлла хета суна вайшиннан, – олура цо, тIаккха, со зуьйш санна, соьга леррина хьажа а хьожий, тIетухура: – Реза ма ву хьо, схьагарехь. Вуьшта, кхин цхьаъ ду хьуна. Хьанна хаьа, сох хIун хуьлу а, тIаккха шолгIа дукъ а хьан коча догIур дуйла хаалахь, – велалора.\nСуна ца товра ГIапура цу кепара забарш яр. Цу тIе а, дукха шера гуш дара иза могашалла тIеттIа оьшуш хилар. ШолгIа тIом болуш юххехь иккхинчу йоккхачу тоьпан снарядан гаьргаш яра цуьнан дегIах йохкуш, схьаяха а ца баьхьна, лоьраша йитина. ЦIеххьана йовхарш тIейогIий, юьхь цIийлой, хьацар кхетий, иза гатвелла хьаьвзича, холчахIуттура со а, цунна дан гIо доцуш. Шех доглазарца долу сан хьажар а лоций, цхьа бер санна бехкала а воьдий, олура цо:\n– Хаа-ц суна-м, кхоллал кхуллуш хилча, хIара вайн догIмийн чархаш аьчках кхолла езаш ма-хиллера…\nТIаккха, Хьамзатан киншка вовшахтоьхна ваьлча, ГIапуран ерриге говзарш кечъеш къахьийгира охашимма.\nВевзашволчу яздархочо, нохчийн литературин фонд схьайиллина, вайн яздархойн говзарш арахоьцуш волчу Мусаев Iалавдис Москва вигира ГIапур. Иза цига мел хала вахара, Iалавдина санна, суна а хаьа.\n– Со муха гIур ву хIинца юха а цунна бале вала? Иза-м шен гIуллакх деш, кхин а дуккха а нехан гIуллакхаш айбина лелаш стаг вай. Иэхь ма хета суна цунах. – бохура цо.\nАмма, Iалавди къар а ца велла, Москва вахара ГIапур, цунна дарбанаш а леладайтира. Хаъал могашалла тоелла цIавеара ГIапур хIетахь. Цу тIе а ГIапурна чIогIа оьшуш йолу компьютер а еллера Iалавдис цунна. ШозлагIа а цига больнице ваха везаш вара иза.\n– Iалавдис юха а дIакхойкху со. Ма ца лаьар-кха суна юха а сайх цунна бала бан, – олура ГIапура.\nЦига гIуо бохуш, шега деш долу дехарш, цхьацца бахьанаш лехьош, дуьтура цо.\n– Хьан иллеш - хьалхалернаш а, керланаш а - дIаязде вай, ГIапур, – кест-кестта олура ас цуьнга. – Ахь ма-аллара уьш кхечо дIаэр ма дац.\nЦкъа цхьажимма могашалла а тойина, тIаккха цхьаъ дер вай, олий, дуьтура цо иза а.\nГIапур дуьнен тIе ваьлларг январан шолгIа де дара. Оцу дийнахь шен уггаре юххера накъостий ша волчу дIакхойкхуш ламаст кхоьллинера цо пхи-ялх шо хьалха.\nОцу дийнахь I2 сахьт долуш цигахь дIагуллора тхо : Жанадди коьртехь волуш эвтархой, Талхадов Хьамзат, Гамаев Ваха, Давлетгириев Iабдулла, Сентябриев Эми, Атаев Мовсар, Гайтукаев Юсуп, Ширвани, Iабдул-Хьаьлим, со а гуттар хуьлура цигахь. ТIаккха хьалхий-тIаьхьий Ваха а, Хьамзат а дIакхелхича, гуттар а чIагIделира тхан иштта цхьаьнакхетарш.\n– Гой шуна, уьш дIабаха, вай а гIур ду. Цундела, ваьш дийна долччуьра, вовшех марзо эца ма еза вай хIокху дуьсу долчу дуьненахь, – олура ГIапура.\nТIаккха, иллеш олуш, стихаш а йоьшуш, цхьацца забарш а еш, самукъадоккхура тхешан. Тхох цхьаъ цига ца вогIуш висча, чIогIа дегабаам бора ГIапура.\n2010-чу шарахь, 2-чу январехь цхьанхьа генна ваханчуьра сарахь цIа кхаьчна, кIадвелла со Iаш волуш, ГIапура соьга телефон туьйхира. Ас сайгара хьал дIадийцича:\n– КIадвелла боху ахь хьо? – хаьттира ГIапура, цуьнан озехь беран санна дегабаам къаьстара. – Со-м Iийр вацара хьуна, хьан метта со хилча…, – кхин хIумма а ца элира.\nАрахь Iаржъелла хан яра со новкъаволуш. Со вогIу я ца вогIу ас ГIапуре ала а ца элира. Со, гIала дIа а кхаьчна, шен хIусаман неIарх чоьхьаволуш шена гича, дуьхьал а хьаьдда, со къевллина мара а воьллина:\n– Суна хаа ма хаьара, хьо, Маймина а дайна, суйнах схьабаьлла суй буйла! – элира цо.\nАмма оцу цхьаьнакхетарех уггар а чIогIа иэсехь чIагIделла дисна суна 2011-чу шеран 2-гIа январь.\nГуттар а санна, ГIапуран хIусамехь гулделира тхо хIетахь а. ХIусамнанас Мархас хIоразза а санна комаьрша кечдинчу шуьнехь тхо Iачу хенахь хIусамда хIинццалц цкъа а ца хиллачу кепара самукъане, векхавелла хиларан тидам хилира сан (массара а тидаме эцна хиллера и).\nШа кIадвелла, шега садаIийта ца олуш, дуккха иллеш элира цо тхуна. ХIокхул хьалха даима буса 7-8 сахьт долуш дIабухуш хилла хьеший I0 сахьт даллалц дIа ца бахийтира ГIапура. Ткъа со гуттар а иза волчохь буьйса йоккхуш соцура. Оцу буса сой, ГIапуран юьртахо, поэт Турпалханов Вахий, Iабдул-Хьаьлиммий висира тIаьххьалц сакъоьруш.\n– Тховса санна самукъане цкъа а ца гина-кх хIара суна, – элира соьга Мархас. – Дела реза хуьлда шуна, кхуза а даьхкина, цуьнан дог-ойла иштта айарна.\nШолгIачу дийнахь Iабдул-Хьаьлим филармоне вахара, Марха а шен балха дIаяхара. Тхо кхоъ висира чохь. Дог даста сихвелча санна, дуьйцура ГIапура тхойшинна шен халачу бераллех лаьцна, тIаккха къоначу хенахь СССР мел ю ша гездина некъаш, юха вайн драмтеатрехь а, кхечанхьа а ша бинчу балхах лаьцна.\nЙоIана Фатимина лерина стихотворени а ю ГIапуран «Йолахьа, БIоба» цIе йолуш, цуьнца Iаламат мерза юкъаметтигаш яра цуьнан.\nХьайн баккхий бIаьргаш ца къерзош,\nФатима кхеро ца гIерташ,\nТхо долчу йолахьа, БIоба,\nХаз-хазчех туьйранаш дохьуш.\nЦахиндерг хиндолчух дуьйцуш,\nВорхI ломал дехьенаш хестош,\nТуьйранаш дийцахьа, БIоба,\nНаг-наггахь Фатима хьостуш...\n...Йицъяйта хIара ирча зама,\nЙигийта туьйранийн махка,\nФатима кхойкху хьоь, БIоба,\nХаз-хазчех туьйранаш дийца.\nШел тIаьхьа Фатимас хIун лелор ду-те боху шен ойланаш а йостура цо тIаьххьарчу хенахь. Шен квартира цунна дIаелира цо, ткъа ша нехан хIусамехь вехаш вара.\nСо, цIенош дIахIитто гIерташ, ка-мIараш етташ вуй хиъча: – Дала мукъалахь, хьо хьайн хIусамаш чу воккхуш, сайн вешин санна, гIо лоцур долуш ву-кх со, – элира цо.\nИштта вар-кха ГIапур, хIоранна а орцахвала кийча, массарех доглозуш. Поэт а вара, бакъволу поэт, цхьа а шеко йоцуш. Дуьххьарлера байташ ша I994-чу шеран 28-чу ноябрехь, шен доттагIчун, вевзашволчу режиссеран Гузуев Хьуьсейнан тезетара цIавеъча, язйира ша бохуш, дуьйцура ГIапура. Цул хьалха а цхьацца забаре иллеш-м яздинера ша, амма Хьуьсейн кхалхаро цхьа кIорггера дагахьбаллам битира шена, бохура цо.\nЕлхалахь, елхалахь, елхалахь, езар,\nАс хьайга дийцинарш дага а лаций.\nХьайн дагна Iийжамаш сох бисна алий,\nЕлхалахь, мохь тоххий, нахала ялий...\n...Хиллачех, хиндолчух елхалахь езар,\nСох диснарш дерриге дагар а дай.\nСо ала цакхиънарг диканна алий,\nСоьлжа-гIали чу 26-чу ноябрехь дуьххьара танкаш яьхкина, тIом хиллачохь вийнера ГIапуран доттагI. И вайн халкъан рогIерчу ирчачу бохаман юьхь яра. Цул тIаьхьа хьийза юьйлира Нохчийчохь тIеман кахьар.\nЗаманаш, заманаш, маржа-яI, заманаш,\nШу йицъеш, кхин бахка хир буй-те баланаш?\nБаккъал а бакъдолуш гуш дуй-те мел гушдерш,\nЯ гIан ду хIиттош дерг шен буьрса гIаларташ?...\n«Тахнено Iадийначу мискачу нохчашна» кханенаш хIун дохьуш йогIур ю-те бохучу хаттарша кхоьллира цул тIаьхьа язйинарш. ГIапура ша ма-яздарра, иза ца кхеташ йогIу заманаш, бакъду бохуш кхайкхош дерш а ду иза шайх ца тешаш, «Iаьржа Iаржо махкахь яржош, гондахь хьийза ардангаш» а.\nОцу масех шарахь ГIапура язйина стихотворенеш а, сонеташ а вайн махка боьссинчу баланех, гIайгIанех лаьцна ю. Уьш дерриге сих а, дагах а чекхдуьйлуш, цо язйина байташ шайн ешархо биэндацараллехь вуьтуш яц.\nГIапур, шен дешан жоьпалла хууш, цунна тIе тидам чIогIа бохуьйтуш вара. И иштта ца хиллехь, ешархочун даг чу дуьйшуш, лаккхара поэзи шайна чохь йолуш могIанаш цуьнан хир а дацара. Цунна масална дало догIу «Дененан туьйранаш» цIе йолчу стихотворенин дакъош:\nЗил тоьхна, сан вахар нисдина,\nЦхьа аз ду сан лерехь декаш.\nГIум-Азехь денанас бийцинчу\nДаймахках ойла ю хьерчаш:\n«Сан жимниг, дIо генахь ДегIаста\nЮ хьуна вайга цIа кхойкхуш.\nСо кхузахь юьсур ю гIамаршца,\nСан дуьхьа вахалахь», – бохуш…\nДенанас дуьйцу кIантана генарчу Нохчийчоьнах, цигарчу стигланах, шовданех, хьаннех лаьцна тамашийна хабарш. Исбаьхьчу туьйране санна ладоьгIу кIанта цо буьйцучу махках лаьцна долчу дийцаршка. Иза-м хIинца тоххар цIавирзина, оцу махкахь вехаш ву, амма:\n…ГIум-Азехь денанас дийцина\nТуьйра ду хIинца а дехаш.\nСо, хIетахь сайн бабас Iехийна,\nХIинца а ву цунах тешаш.\nКест-кестта нислора гIалин урамашкахь, ГIапур а вевзий, цабевзарш бистхилар:\n– ГIапур, Дела реза хуьлда хьуна иштта иллеш дахарна! Керланиш дIа хIунда ца олу ахь? – хоттура цара.\n– ГIапур, суна хьан керла илли ма хезира хьастагIа радио чохь, – олурш нисбелча, цо цецволий хоттура:\n– Муха-керла илли? Ас дIа-м ца яздайтина уьш.\n«Нохчо ву со, нохчо ву. Кхиий вала, нохчо, бохуш, хьалакхиийна...», я, «Туфленийн кIажоша цаьпцалгийн йиш лоькхуш...» иллийн дешнаш даладора тIаккха вукхара.\n– Делан вазаллора ца яздина уьш-м ас! – карзахволура ГIапур. – Цхьа кхиниг ву шуна церан автор, хIинца уьш сан коча ма дахкийталаш, – дехар а дора.\n– ОьгIаз ма эхахьа, ГIапур, – генаваьлча а бур-бур деш схьавогIу ГIапур теван гIертара со. – Хьан керла иллеш хаза лууш ма боху и цара, баккъал а и аз хьайчух тарделла.\nДахаррий, Iожаллий дуьхь-дуьхьал хIиттош, къаьсттина Iожаллах лаьцна хаттарш шена а, ешархошна а хьалхахIиттош йолу байташ дукха ю ГIапуран. Царах лаьцна хаьттича: – Iожаллин чаччамаш ю вайна гондахьа етталуш, вай хоьржуш. Iимран, Хьамзат, Ваха, Хьасамби, кхиберш а цара лийци. Вайх хьалхара мила ву хууш дац. ТIаьхь-тIаьхьа гIайгIане мукъамаш бен язлац-кх соьга, – олура.\nМел вехар-те, дахар дезаш?\nМел хьоьшур-те латтанаш?\nМел ду-техьа дисна дезарш,\nЯнза йисна ойланаш?\nДагардаза дисна денош.\nСо кхачаза стигланаш,\nСинхьаам беш, генна кхийдарш,\nМел ду-техьа сан диснарш?\nХир буй-техьа, ойла Iовжош,\nIуьйре яре сатесина\nХир юй-техьа суьйренаш?\nАмма дахаре безам чIогIа бара цуьнан. Шен юьртахь, Мартанчохь, юьстаха керт-ков ийцира ГIапура, мукъа хан цигахь яккха. Тхо, шен накъостий, цига дIа а кхойкхуш, тхоьга кест-кестта вовшех марзо эцийта дагахь ву ша, бохура цо.\n– ГIала юьтур ю ас, – олура, – наггахь бен цига а ца вогIуш. Юьртахь ас мел чIогIа язйийр ю ца хаьа хьуна.\nШа кхалхале цхьа бутт хьалха чIогIа цомгаш хилира ГIапур, больницехь а Iиллира. Цигара ара ма-велли, юха а балха волавелира.\n– Гуттар чIогIа лазар деана, ша гатвелча, шен дерриге йозанаш хьоьга дIало элира цо, – дийцира ГIапуран хIусамнанас Мархас. – Хьоьл доггах царна тIехь болх бийр болуш цхьа а хир воций хаьа шена, бохура.\nХIетахь со дуьххьара шеквелира ГIапурах, кхелхинчу тхан доттагIаша бинна «тешнабехк» иза ша а бан воллий-те аьлла. Со тIаьххьара иза волчу воьдуш ша Iачу квартире хьалаболучу лами тIехь масийттазза садаIа сецира иза. Цул тIаьхьа деанчу деа-пхеа дийнахь, юьхь-бос мелла а тобелла хеталуш, хийцавелла а вара. Дог-ойла гIеххьа айаелла а хеталора.\n14-чу мартехь дийнахь сарралц цхьаьна дара тхо. Минкаилов Эльбрусан кабинет чохь а Iийра, цхьана поэтан керла киншка юьйцуш. Сарахь 5 сахьт даьлча со телевидене ваха везаш вара. Ша волчу вогIур волуш Атаев Мовсар ву, цига дIавоьллахь ГIапура соьга а аьлла, лифта хьалха дIасакъаьстира тхо. Буса 8 сахьт даьлча соьга телефон а тоьхна, шаьшшиъ соьга хьоьжуш Iаш хилар хаийтира суна ГIапура.\nСо балхахь хьевелира. Эххар а, II-гIа сахьт доладелча мукъавелира со. ГIапура юха а зIе туьйхира соьга.\nСайчух тховса гIуллакх ца хуьлу, хIинца вайна хан а яьлла, кхана цхьаьнакхетар вай аьлла, бехказвелира со. Суна гушберг БухIан-юьрта бан беза беха некъ бара. Суо Iашволчу квартире вахара со.\nIуьйрана 5 сахьт долуш телефонан горгали бекча, цхьа тамашийна, даго цхьаъ хьоьхуш санна, чам байра суна. ЗIене ваьлларг мила ву сайна ца хуъушехь, со тешна вара билггал цхьа вуон болх хилла хиларх. Иза Iабдул-Хьаьлим хиллера.\n– Хьенех, – салам а ца луш, гIийла элира цо, – иза дIаваьлла…\nЛов-в аьлла, дегIе зуз хьаьдира, цо вуьйцург ГIапур бен хуьлийла а дацара, амма дагна билггал иза хиларх теша ца лаьара.\n– Мила?.. Мила ву дIаваьлларг?.. – хаьттира ас, и ирча кхаъ тIеэца ца лууш, гIенаха мукъана а хир дац-те хIара аьлла, ойла а хьодуш коьрте.\n– ГIапур…, – кхин хIумма а ца олуш дIахадийра Iабдул-Хьаьлима къамел.\nДикка Iийра со сайна хезначух теша ца лууш. Арахь серлаяьлча, балконан неI а йиллина, хIаваэ велира. ХIара гIала, дерриге дуьне а цхьа дассаделла, хийра хетара, гондахьа гуш мел дерг цхьана а маьIнехь ца хетара.\nГIапурца мел яьккхина хан дагалоьцура, цуьнан оьзда, самукъане забарш, цуьнца цхьаьна дIасавахар, охашимма вовшашца вайн литературех, исторех лаьцна дина къамелаш, цхьацца хаттаршна тIехь хилла къийсамаш а. Суна дагадогIуш, цхьана секундана а цунна оьгIазвахар, дегабаамбар ца хилла сан даг чохь. Ледара, осала хIума дезаш ма вацара ГIапур, сох я кхечуьнах ишттаниг даьлла меттиг нисъелча, цхьанне хала а ца хоьтуьйтуш, и кхачамбацар хьахо а, цунах ларвалар хьеха а хаьара цунна.\nТелефонан горгали бийкира, иза поэт Ясаев Леча хиллера. «Бакъдуй суна хезнарг?» – аьлла, хаьттира цо. ТIаккха хьалхий-тIаьхьий схьаетта йолийра телефонаш. ГIапур кхалхар массарначул хьалха суна хуур ду аьлла хетта, цу хаамо дог Iовжийна, муха, маца хилла и бохуш, хоьттура хIорамма а.\nТIаккха тезета дахара ГIапуран юьрта, Мартанчу. Цуьнан хIусамнене Мархе кадамбан тIеваха ца хIоьттира со, сайн собарх суо вохарна кхоьруш.\nЗорбанан цIийнехь ГIапур мел вевзинчара кадамаш бора соьга, ткъа тхан редакцехь-м баккъал а тезет дара. Умарова Асетций, Махмаева Маликиций а дара цуьнан вешин йижаршца санна мерза гергарло. Делкъе гуттар а тхо долчохь дIахьора ГIапура.\nЦхьа кIира хан яьхьира оха цул тIаьхьа, хIинццалц санна, тхан редакцехь, вовшийн хьийзош, забарш еш, охьа ца ховшуш.\nГIапуран хиллачу кабинет чу ваха ца лууш хан а яьхьира, иштта цуьнан иллешка ла ца догIалуш а. Амма хууш ма-хиллара, виснарг ца Iийча ца волу-кх, шен де тIекхаччалц.\nГIапуран вашас ГIанис арахийцира цуьнан хьалхара киншка – оьрсийн маттахь язйина сонеташ – иза кхелхина кхо бутт кхочучу хенахь. Цул тIаьхьа ас кечйина дIаелла нохчийн яздархойн Союзе ГIапуран драматургин а, стихийн, сонетийн а кхо киншка. Иштта Нохчийн Республикин арахьара зIенийн, къоман политикин, зорбанан, хаамийн а Министерствос шен чоьтах зорбатоьхна тхан доттагIчун Талхадов Хьамзатан гулар. Яздархойн Союзо арахийцира цуьнан шолгIа киншка а. Оцу дерригено а дагна боккха хьаам бо суна, цушимма оццул сатийсина киншкаш эххар а зорбанехь араяларна, цу тIе а ГIапура соьга дина весет а кхочуш ма хуьлу. ТIаккха со юьхькIайн гIур ву цушинна дуьхьал олий, ойла хуьлу сан.\nГIапуран поэзи вайзаманан теш хилла юьсур ю нохчийн литературехь. Нохчийн халкъан евзаш йолчу исторехь уггаре чолхе, кхераме беана мур бу цо шен поэзехь а, драматургехь а гайтинарг. Ша веха зама дика евзаш, кхузарчу хиламийн теш хилла волчу ГIапуран стихашкахь вайна го Нохчийчоьне, шен халкъе безамах, цунах доглазарх юьзна уьш хилар. Цуьнан кхолларалла – вайн заманан куьзга ду, ма-дарра аьлча, Нохчийчохь хьалхий-тIаьхьий дIабаханчу къизачу шина тIеман, церан тIаьхьалонийн куьзга. Оцу ирчачу хиламех а, иштта дахарх, даймахках, доттагIаллах, безамах а лаьцна Алиев ГIапура язйина байташ, дIааьлла иллеш а нохчийн исбаьхьаллин дешан хазна тIеюьзуш хир ду.\nДоттагIаллин, безаман, гергарчийн уьйраш хедайо-кх Iожалло. ДIаваха везаш хIора а ву вайх. Амма со цIенчу даггара хьоьгу, ГIапура санна, шех ала дика дош а, ша аьлла хьекъале, оьзда дош а дуьтуш, дIа мел баханчех. Везачу Дала эхарт декъалдойла церан, царна тIегIур долчу вайн а!


Бальре — Википеди\nБальре (фр. Balleray) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ньевр. Дозанашца йу Пуазе, Сен-Мартен-д'Ей, Гериньи, Ноле (Ньевр), Уруер, Юрзи. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бальре&oldid=6676426»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 2 октябрь, 10:54.


50°18′05″ къ. ш. 3°23′36″ м. д.HGЯOL\n▼10 293 стаг (2019 шеран 1 январь)\nДуши-ле-Мин (фр. Douchy-les-Mines) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу Денен, Тьян, АспгӀ (НогӀ), Ольшен, ЛугӀш, Невиль-суьгӀ-Еско, Нуаель-суьгӀ-Сель.\n↑ Lefrère Y. Douchy les Mines. Les municipales, son bilan, le RN, la mosquée salafiste : le maire Michel Véniat se confie — (untranslated), 2019.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Души-ле-Мин&oldid=7829596»


Видео Хатха-йога. Ольга Бедункова смотреть онлайн в хорошем качестве\nХатха-йога. Ольга Бедункова\nХатха-йога : понятие и структура её преподавания.


БогӀобегӀ — Википеди\nБогӀобегӀ (фр. Bosrobert) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.\nДозанашца йу Кальвиль, Ле-Бек-Еллуен, Мальвиль-суьгӀ-ле-Бек, Ла-Невиль-дуь-Боск.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БогӀобегӀ&oldid=7815334»


Ларшам (Орн) — Википеди\n48°41′42″ къ. ш. 0°40′59″ м. д.HGЯOL\nЛаршам (фр. Larchamp) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Шаню. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ларшам_(Орн)&oldid=5167381»


Прихожая Элеганца, махагон | Татьяна мебель\nПрихожая Элеганца, махагон\nЦена от 263 490.00 руб239 537.00 руб\nШкаф для одежды 2-дверный (завершенный справа), панель узкая, панель узкая с зеркалом, панель с крючками узкая, тумба для обуви с ящиком и дверцей, тумба общего назначения, декоративный элемент (2 шт.)\nКупить Прихожая Элеганца, махагон по выгодным ценам в мебельном центре "Татьяна"\nОплатите Прихожая Элеганца, махагон в нашем интернет-магазине удобным способом:\nЗаказывайте Прихожая Элеганца, махагон в нашем интернет-магазине с доставкой:\nУзнать более подробную информацию о Прихожая Элеганца, махагон Вы можете по тел.: (4212) 93-90-90, 93-88-00 или оставив заявку на сайте.


"Iадвитийша тхан паччахь"\nСоциалан машанашкахь Абдурахманов Тумсона кхерамаш тийсина, цул тIаьхьа меттахбевлла нохчийн полисхой\n2015-гIа шо чекхдолучу муьрехь Кадыровн Iедалх махкара веддачу оппозицин блогеран Абдурахманов Тумсон гергарнаш меттигерчу полицин декъа балийнера. Мила ву ца хуучу, Инстаграмехь @Ya-patriot_ник йолчо хьалхо тийсина кхерамаш, хIинца реалехь кхочушбан буьйлабелира.\nАбдурахмановна хетарехь, Нохчийчоьнан цIарах пачхьалкхан Думерчу депутатан Делимханов Адаман ю и аккаунт.\n"Кавказ.Реалии" портало хаамбинера, YouTube-хь блогера Iораяьккхина видеоролик бахьана долуш тийсина хиларх цунна кхерамаш. Оцу ролик тIехь Абдурахмановс хьахадо Кадыров Рамзанан йоIа Iайшата куьйгалла ден модан Firdaws цIа.\n@Ya_patriot_ цIе лелочо видео дIаяккха аьллера цуьнга хIетахь. Нагахь ца яккхахь, "хьан а, хьан гергарчийн а проблемаш хир ю" аьлла, дов а хьадеш.\nЦул совнах, оппозиционеро хаамбинера, интернетехула Инстаграман администрацига шен агIо дIакъовлар доьхуш, кхайкхамаш бина хиларх.\nТкъа тIаьхьо, дахначу шинарийдийнахь Фейсбукерчу шен пена тIехь хаамбира Абдурахмановс, кхерамаш тийсинчул тIаьхьа шен гергарчу нахах хиллачух.\nДIавигинчу веаннах уггар воккхачун 83 шо хилла, блогера бахарехь. Соьлжа-ГIаларчу цхьана полисхойн декъе балийнера уьш, ницкъахойн куьйгалхочуьнца Дашаев Мохьмадца къамел дан. Блогерна цергаш хьекхочех хилла иза а, социалан машанашкахь Абдурахмановс цо лелочух кест-кеста яздеш хиларна.\n"Соьлжа-ГIалин полисхойн декъан хьаькам Дашаев Мохьмад коьртехь волчу Кадыровн Iедало дIалахьийнера сан нах. Ши деваша а, ши ненаваша а полице а валийна, камераца дIа а язвеш, со аьшнаш вайтина цаьрга. Цкъачунна ладам боллуш ца хаьа суна, церан хиллачу къамелах", - дуьйцу блогеро шен Фейсбукехь зорбане яьккхинчу видео тIехь.\nИза тешна ву, махкарчу нохчийн телевизионехь тIейогIучу хенахь репортаж гойтур хирг хиларх, шен гергарчу нахе гечдар доьхуьйтуш.\n"Кавказ.Реалии" портале дийцина Абдурахмановс, шен чуьра нах цу дийннехь дIахецна хилар. Цо бахарехь, дIабигинчаьрца шайца къамел хилла дац Тумсон, амма боху цо, царна кхерамш тийсарх хуучара шега дийцина хиларх.\n"Ас социалан машанехь бечу балхаца доьзна ду хIара дерриг а. Дашаев ма варра гучувоккхуш "Иллюзи яц" аьлла, видеоролик яржийнера ас. ТIаккха кхерамш тийсира суна, и видео бахьанехь. Фирдаус цIийнан ас цIе яьккхинера бохуш. Цу тIехула доладелира суна а, сан нахана а кхерамаш тийсар. И дерриге а цхьана доьзна ду аьлла хета суна", - аьлла блогеро.\nЦо ишта хаийтина, полисхоша камерана хьалха тIедиллина хилла хиларх шен гергарчу нахана шега "Iедална критика яр а сацаде, паччахь а Iадвита, цIа а вола, шаьш гечдийр ду" алийтар.\nКарладоккху, Нохчийчоьнан Iедалхоша шайна критика йиначаьрга шаьш къинтIера дахийтар даьржина хилар регионехь.\nНохчийчоьнан бахархоша Iедалан коьртехь болчарна йинчу муьлххачу а критикана дуьхьал гечдар доьхуьйтуш хилар мехкан куьйгалхочун гергахь.\nИсстаг ша кхеле хIоттийна а ца Iаш, тIеийзабо цуьнан гергарнаш а. Пачхьалкхан "Грозный" телехьожийлан эфирашкахь дуккха а гайтина "коьртана галбевллачарех" сюжеташ – хьекъална эшна хиларан баьанашца дара олу цара Iедалхошна шайн лер.\nМатериалан автор Бзаров Аслан


Мений-ФольампгӀиз — Википеди\nМений-ФольампгӀиз (фр. Mesnil-Follemprise) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу АгӀдуваль, БуьгӀ-ан-БгӀе, ФгӀель, Ле-ГгӀанд-Вант, Омуа-Сен-ВалегӀи, ПоммегӀеваль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мений-ФольампгӀиз&oldid=7820568»


Бушен (Нор) — Википеди\n▼3940 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБушен (фр. Bouchain) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Нор. Дозанашца йу Мастен, Ваврешен-су-Фо, Естрен, Орден (Нор), Лье-Сент-Аман, Лурш, Маркетт-ан-Остреван, Невиль-сюр-Еско, Паянкур, Рель[d]. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бушен_(Нор)&oldid=5155243»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 6 октябрь, 22:05.


Инарла Шамсуддин СаIад: Cоьлж-ГIалахь дог ца лозу Иракъерчу нохчех\nГIуран-бутт 05, 2012\nYordan --Shamsiddin Sa'ad, Retired General from Iraqi army, 2012\nОьрсийчоьно Кавказ йоккхучу къизачу шерашкахь Малхбале ма-ю дΙаихинчу вайнахах цхьана декъан бен аьтто ца баьлла шайца ненан мотт а, къоман гΙиллакхаш а Ιалашдан. И дагадоуьйту вайна ГΙажарийчуьрчу я Иракъерчу нохчашкара нохчалла дайна хиларо.\nУрдунера нохчаша, кхечу културехь дукха хенахь дуьйна шаьш беххашехь, шайн башхаллаш латтайо, меттигерчу културах дIа цаоьш. Амма вон хьал нисделла Иракъерчу нохчашна. Шемарчу а, Туркойчуьрчу а нохчашлахь а дукха кIезиг дисина нохчалла.\nГовзанчаша олу, 40 шарахь хийрачу нахана юкъахь ваьхча, цу нахах тарлой, тIебаьхкинчийн култура а, мотт а, эн а лой, дIаболу. И говзанчийн теори галйоккху Урдунерчу нохчаша.\n110 шо сов зама ю Урдунера нохчийн Iаьрбийн махкахь, Iаьрбийн культурехь бехаш болу, амма, къар ца луш, шайн мотт а, шайн ламасташ а дIа ца тосуш, беха уьш, бухурчарна мел и хьал хийр хетарх а. Хийра бан а бу нохчийн мотт Iаьрбичунна. Дукха цецбуьйлу Iаьрбий нохчийн мотт хезча.\nУрдунан махкахь 25 эзар хиллал нохчо велахь, Туркойн махкахь 50 эзар хиллал ву, ткъа Иракъехь а, Шемахь а 5-6 эзар хиллал хир ву.\nТуркой махкарчу нохчашна юкъахь цхьа 2500 хиллал бен вац нохчийн мотт буьйцуш. Амма Шемахь а, Иракъехь а наггахь бен а вац нохчийн мотт хууш нохчо.\nШемарчу нохчий-м кху деношкахь маттана сагатдечохь а бац. Ткъа Иракъехь тIом а хилла, цигара Iедал хийцалуш, Урдунехь севцца цигара нохчий цецбуьлура, Урдунерчу нохчаша шайн мотт а, ламасташ а гIеххьа Iалашдина хиларх.\nИза дар муха кархдаьлла шун, бохуш, гуттара а хеттарш дора цара. Оцу хеттарна жоьпаш дукха дара Урдунерчу нохчийн, амма уггаре а хаза жоп поэта Саидов Билала шен байташкахь ма аллара, "Нохчочунна шайн мотт цахаар - Шен кхерч цаларар ду, Кхерчан да цахилар - Маьттаза вахар ду, Ненан мотт хьайн бацахь, Байлахь вуй хаалахь", олий.\nМел лекхарчу даржашкахь хиллехь а хьалхалерачу Хьусайн Садаман Iедалехь, хIинца шаьш байлахь бисина хета Иракъерчу нохчашна. Оццул кIезиг болчу нохчашна юкъахь Садаман заманахь 11 инарла вара Иракъан эскарехь.\nИракъерчу нохчашна шайгара дIадаьлла нохчалла а, мотт а, ламасташ а юханехьа меттахIиттон лаа, цара иза деха а доьху Урдунерчу нохчашка. Урдунехь ненан мотт Iамабе гIирс боцу дела, ДегIастана дахийта шайн бераш я дегIастанара хьехархой Иракъе кхайкха, шайга аьлча, хIара къамел дира Иракъерчу нохчийн хьолах лаьцна цигахь инарла лаьттинчу Шамсудин СаIада Маршо Радиоца.\nМаршо Радио: Нохчий мел хир бу Иракъехь?\nШамсудин (Iаьрбийн маттахь): Нохчийн а, гIалгIайн а цхьа 25 я 30 доьзал хила тарло Иракъехь тхуна цIершца бевзаш. Дукхахберш Чечен олучу Диала-кIоштахь йолчу юьртахь бара. Коьртачу гIалахь, БагIдадехь, цхьа 20 я 25 доьзал хир бу, цигахь белхахой бу уьш, амма цхьа 4 стаг бен вац Иракъехь нохчийн мотт бийца хууш. Цхьа юкъаралла ю нохчийн Иракъехь, уьш цхьана меттахь бехаш боцу дела, мотт Iамон атта ца хуьлу цу юкъараллехь. Хьалха Чечен-юьртахь 40 доьзал бара. И юьрт дикане-воне нохчий гуллуш центр яра. Чечен-юьрт йохийна дIаяьккхина.\nМаршо Радио: Чечен-юьрт хьан йохийна?\nШамсудин: ГIажарийчоьнан эскарша йохийна.\nМаршо Радио: ХIунда йохийна ГIажарийчоьно нохчийн юьрт?\nШамсудин: 1980-чу шерашкахь ГIажарийчоьнна а, Иракъанна юкъахь тIом болуш, буьрса тIом бийраш вайн нохчий хилар тидаме лаьцнера гIажароша. Цу юьртахь нохчийн 5 инарла а, 1 инарла-лейтенант а вара Иракъанн эскарехь гIуллакх деш. Иракъан Iедал доьхча, ГIажарийчоьно чухийцира шайн къиза гIеранаш нохчийн Чечен-юьрта, цIенош а дагош, дийкхира цара нохчаша шайна дуьхьал тIом бар. Иза йохийначул тIаьхьа, нохчий Хьавийжа олучу юьрта дIабахара. ХIинца цигахь нохчийн 15 доьзал хир ду.\nМаршо Радио: ХIинца масса нохчо хир ву Иракъан эскарехь?\nШамсудин: ХIинца 1 полковник бен вац. ХIинца эскарехь нохчий дукха ца хиларан бахьанаш дукха ду. Тахана иза эскар а ма дац. Иза цхьа шиIатан гIера ю.\nМаршо Радио: Стенга сатуьйсу Иракъерчу нохчаша, шайн мотт а, нохчалла меттахоттон лаьий царна?\nШамсудин: Тхо цхьана меттехь ма дац Иракъехь. Массо меттахь, бекъабелла бу Иракъера нохчий, цхьа къилбе йоцург. Хьавийже-юьртахь, Киркук-кIоштахь, БагIдадехь, БаIкъубехь, Диале-кIоштахь, Микъдадехь бу цхьа иттех доьзал. Уьш муха тIегулбийр бу нохчийн мотт Iаморна?..\nМаршо Радио: Нохчийчу а бахана, цигахь Iамор бу-кх..\nШамсудин: ХIан-хIа. Нохчийчохь гIуллакх хир дац. Дукха гIиртина тхо цигахь гIо карон. Нохчийн президенте дехна. Цига дахара тхо. Дукха кехаташ кхехьийтира оха нохчийн Iедале. ГIуллакх ца дира цара. Иза церан карахь ма дац. Иштта гIо дара 100 % оьрсийн сацам бу.\nМалхбузерчу массо а нохчашна ца хаьа ненан мотт


Яшин Ильяс кхеле велла Москохан мэр\nГIуран-бутт 18, 2017\nМоскохарчу Красносельскан кIоштан депутатийн Советан куьйгалхочо, оппозиционера Яшин Ильяс гIалин мэрана Собянин Сергейна арз дина кхелехь. Яшина чIагIдарехь, мэро а, цуьнан белхахоша а кху беттан 24-чохь "Маьршачу харжаминй де" аьлла барам ца хIоттабойту кIоштахь.\nСобянин воцург а, Таганскан кхеле белла Яшина иштта Москохан кхерамзаллан департаментан куьйгалхо Черников Владимир а, Юккъерчу административан округан префектан гIовс Травкин Сергей а, - яздо "Медузас".\nБакъонца харжамаш дIабахьийтар доьхуш Центризбиркоман гIишлонна хьалха ша цхьаъ дIахIоьттина пикет дIаяхьа дагахь ву Яшин оршотдийнахь.\nЯшин Ильяс куьйгалла дечу депутатийн Совето дIакхайкхийна кху беттан 24-чу дийнахь "Маьршачу харжамийн де" дIадахьар кIоштан территори тIехь. Оппозиционера Навальный Алексейс оцу барамехь дакъалацар доьху шен агIончаш а.\nМоскохан мэрино и акци низамашца йогIуш яц аьлла, ткъа прокуратурано Яшине кехат дахьийтина, низамаш хьешар могуьйтур доцийла хоуьйтуш.\nЯшин къар ца ло, меттигерчу тIегIанехь хIитточу барамех мэрица дийцаредан оьшуш дац бохуш.


ГIаттамхошна дуьхьаллатар долийна Асада Шемахь\nТIаьххьара карладаккхар Товбеца-бутт 21, 2012\nДимашкъан цхьацца кIошташ дIалийцинчу гIаттамхошна дуьхьал шуьйра тIеман операци дIайолийна ПIераскан сарахь дуьйна Шеман эскаран дакъоша. ПIераскан сарахь «Шеман маьрша армин» тобанаш юхайоьвлла Мидан олучу кIоштIара.\nШеман хаамийн гIирсаш дийцарехь, гIаттамхойх цIанйина кхин а масийтта кIошт. Оппозицин векалша дIахьедарш до, шаьш йинарг «тактикан маневр» ю бохуш.\nХаамийн гIирсаш дийцарехь, тIемаш доьлхуш ду Алеппо-гIалахь а, Шеман Туркойчоьнца а, Иракъаца а долчу дозанехь йолчу чекхволубйьучу пункташна гонаха а. ГIаттамхоша хьалхо дIахьедар динера, и меттагаш шайн карахь ю аьлла.\nЦхьанакхетначу Къаьмнийн Вовшахтохараллан инарла-секретаро Бан Ки Муна шен машарабаран операцишкахула волу когаметта Ладсу Эрве хьажийна Шеман пачхьалкха цигарчу хьолана юха а мах хадо. Шоьтан дийнахь кхин а кхоъ Шеман эскарера инарла ведда Туркойчу. Верриг а Асдан армера веддарг ву 24 инарла.


Скачать книгу Конан Дойл Артур, Уоллес Эдгар - Лицо во мраке. Этюд в багровых тонах — книги\nСсылки на книгу Конан Дойл Артур, Уоллес Эдгар - Лицо во мраке. Этюд в багровых тонах: