Юсупова Луиза — Урок 95\nЮсупова (Эльбиева) Луиза, йина 1962-чу шеран оханан беттан 23-чу дийнахь, Хьалха-Мартант1ехь.\n1969-чу шарахь, Хьалха-Мартан №1 йолчу йуккъерчу ишколе 1-чу классе деша йахана. 1979-чу шарахь чекхйаьккхина ишкол. Оццу шарахь деша х1оьттина Нохч-Г1алг1айн Пачхьалкхан университетан филологин факультете. 1984-чу шарахь чекйаьккхина НГIПУ, «оьрсийн меттан, литературин, нохчийн меттан, литературин хьехархо» корматалла а луш.\nБолх бан йолайелла 1984-чу шарахь, Соьлжа-ГIалин №61 йолчу йуккъерчу ишколехь нохчийн мотт хьоьхуш. 1985-1987-чуй шерашкахь, Хьалха-Мартан №3 йолчу йуккъерчу ишколехь оьрсийн мотт а, литература а хьехна цо. 1987-1998-чуй шерашкахь болх бина Хьалха-Мартан №2 йолчу йуккъерчу ишколехь оьрсийн мотт а, литература а хьоьхуш. 1998 –чу шеран товбецан баттахь дуьйна, таханлерчу дийне кхаччалц, Хьалха-Мартан №5 йолчу гимназехь нохчийн мотт а, литература а хьоьхуш йу.\nБелхан стаж 36 шо йу. Лаккхара квалификационни категории. Россин Федерацин йукъарчу дешаран Сийлаллин белхахо, «Нохчийн меттан хьехархо-2013» Республикин конкурсан 3-чу даржан дипломант, Нохчийн Республикин, Дагестанан Республикин йукъарадешаран хьукматийн хьехархошна йукъахь дIайаьхьначу «Регионашна йуккъера берашна леринчу дийцарийн конкурсан » лауреат. Urok 95.ru сайт тIехь дIахьочу интернет-проектан декъашхо, нохчийн меттан ПКЭ толлучу предметни комиссин эксперт.


Кадыровс чIагIдина ведда тIемало шайн караварах\nДацаев Iимран шайн каравар чIагIдина Кадыров Рамзана Инстаграмехь. «Шоьтадийнахь лаьцна кхераме террорхо Дацаев Iимран. Гелдаганахь лерина операци дIахьочу хенахь ведда, ваьллера иза. Минутка олучу майданна гергахь полисхоша лаьцна иза дийна а волуш» аьлла, яздо шен Инстаграмехь мехкан куьйгалхочо.\nЦо бахарехь, стохка гурахь полисхо Даутмерзаев Аюб вийна хилла цо. «Шайн хьоьх тешам хилийтархьама, муьлхха а цхьа полисхо вен а вей, тоьшаллаш кхачаде шайга аьлла, омра дина хилла «Иблисан пачхьалкхан» тобанхоша», кхи дIа яздина Каадыровс.Мехкан куьйгалхочо ца хаийтина, муха, стенгахь вийна Даутмерзаев.\n«Кавказан узел» агенталлан зерашца, гуьйренан хьалхарчу баттахь цхьа а ницкъаллин структурийн белхахо вийна аьлла хаам ца баьржира хаамашкахь, шолгIачу баттахь хьосташа яздора, тIехъйолучу машенчуьра герз тоьхна нефтегазан объекташ ларъечу полкан полисхо вийна бохуш. Вийначун цIе ца йовзийтира зорбанехь. Лахьан-баттахь а бац хаамаш Нохчийчохь полисхо вийна аьлла.


02.03.2017\tКультура, Культура и языкознание, Чеченская культура Оставить комментарий\nТ1аьхье. Юьхь еша №№3-4 – 11-12 (2016)\nНохчийн оьздангаллехь 1аламца а, къинхьегамца а йолу юкъаметтигаш\nНохчийн къоман оьздангаллехь мехала ю стеган Iаламца йолу юкъаметтиг. Iаламца, адамашца санна, лераме а, кхоаме а, къинхетаме а хилар тIедужу стагана. Цундела цуьнан акхарошца, цIахь лелочу хьайбанашца, олхазаршца, лаьттаца, хьаннашца, хишца, цанашца хила йогIу юкъаметтигаш билгалъяьхна гIиллакхашкахь.Ахмадов Муса Уггар а хьалха шен цIахь долчу хьайбанийн доладар: уьш меца цадитар, экханах лардар, царна чохь латта меттиг кечъяр, цомгаш хилча, дарба лахар тIедужу стагана. ХIунда аьлча, цкъа делахь, Дала стаге шен дегIах а, доьзалх а санна, жоп доьхур долуш ду цуьнан даьхнех а; шолгIа делахь, цо лелочу даьхница цуьнан йолчу юкъаметтиге хьаьжжина билгалдаккха тарло хIора стеган оьздангаллин сурт-сибат.\nОцу хьокъехь ду хIара халкъан дийцар а: «Нахалахь дика цIе яхна эла волчу боьлхуш хилла и санна болу элий. Шаьш хьошалгIа доьлхург вуьйцуш хазар бен, кхин гина вевзаш а ца хилла царна. Цуьнан махка дIакхаьчча, цхьана жаIуьнна тIеIиттабелла хIорш. И жаIу хIинцца бехкина жий дIаIалашбеш, Iахар ненах бакхийта гIерташ воллуш хилла. Салам делла, тIехIиттинчу хьешаша хаьттина, эла цIахь вуй аьлла. «Ву, дIа чу гIо, хIинцца чувогIур ву шуна – аьлла, жаIуьно хIусаме чубахийтина хьеший. Кхано шен жий Iалашбина а ваьлла, чувахна эла. Хьешашна жаIу ву моьттинарг ша эла хилла. Цунах кхеттачу хьешаша, и тайпа болх а, кхуьнан духар а элица догIуш шайна ца хетар цабашарца къадийна. Дукха ца Iаш, хьеший, шайн хIусамдена реза а ца хилла, дIабаха новкъабевлла. Новкъахь цхьа къуй тIе а летта, цаьргара говраш а, герзаш а дIадаьхна. Баьхкина, буьйсанна юккъехь гIаш юхакхаьчна хьеший, гIел а белла, мац а белла. Дийцина цара шайна хилларг. Хьеший паргIат а бовлийтина, араваьллачу элас, оцу къуйшна тIаьхьа а кхиъна, схьаяьхна юхаерзийна церан говраш а, герзаш а. Цунах баккхийбеш, баркаллаш бохуш хьаьвзина хьеший. Ткъа хIусамдас цаьрга аьлла: «Со сайн даьхнийн лай ву шуна, шу санна болчу нехан эла а ву шуна».\nХIокху дийцаран масех маьIна билгалдаккха йиш ю вайн. Уггар хьалха, адаман хьайбанца къинхетаме юкъаметтиг хила езар гойту кхузахь. «Мотт бийца ца хуучу хьайбанна тIе муха кхевдар ву?» – бехк боккхуш хезна вайна, цхьамма шен керта гIоьртинчу хьайбанна чIогIа тоьхча. Ткъа хIокху дийцарехь хьешийн гIуллакхе хьажарал а мехала хетта хьайбанан гIуллакх. ХIунда аьлча, хьайба гIийла ду адамал, ткъа гIелалла, гIорасизалла ларар, иштта волчунна орцах вахар кхечу хIумнел хьалхадаккхар деза лийрина нохчийн оьздангалло. (Бусалба динехь, хьайбанийн хьаште а хьаьжна масала, мацделла Iоьхуш делахь, цунна хIума а елла, дича могуьйтуш ду парз ламаз а.) ШолгIа делахь, нохчийн кхетамехь муьлххачу стага (и эла велахь а, паччахь велахь а) шен даьхнин доладар а, белхан духар лелор а, къахьегар а иэхье дац, мелхо а сийлахь ду. КхозлагIа делахь, сица эла хилар иза кура лелар, Iаьржачу балхах къехкар дац, оьшучохь стагана орцах валар а, цунна гIо-накъосталла дан къонахалла хилар а ду. И маьIна ду хIусамдас шен хьешашка аьллачу тIаьххьарчу дешнийн.\nЦIахь лелочу хьайбанашлахь къонахчо уггаре а чIогIа гергарло говраца лелош хилла. Иза шен нийса накъост санна хеташ а хилла, де эшначу дийнахь шена орцахъяла иза кийча юйла хууш. И тайпа масалш дукха ду нохчийн барта кхоллараллехь. Иштта, «Жерочун кIантах а, эла Манцех а долчу илли» тIехь Жерочун кIентан дин шега дIааьллачух кхеташ бу, шен да тешнабехко хьовзийча цунна орцахболу иза, цуьнан доттагIа Хаси волчу а боьдий, иза а валаво цо шен дена гIоьнна. Говрах, цуьнан дика амалш билгалйохуш, «са цIена гила» олу халкъан иллешкахь.\nДин балар доккха вуон хетта нохчочунна, иза адам кхалхарца (тешаме доттагIа дIаваларца) дуьстина. Иштта вуон деъначу стеган дог-ойла гойтуш бу халкъан мукъам «Дин беллачу кIентан йиш». Хьеннан а дог дуткъдан а, бIаьрг белхо а ницкъ болуш йиш ю иза. Бадуев СаIидан цхьана повестан турпалхочунна шена тIекхаьчна кхо вуо нана а, езар а, дин а кхалхар цхьатерра халонга долу, хьалхарчу шинна и кхоалгIаниг тIекхетча, хьекъална а оьшу иза.\nГовро нохчочун дахарехь доккха маьIна лелоран билгало ю вайн маттахь цунах йоккхуш масех цIе хилар а: говр юкъара цIе; бекъа жима говр; айгIар Iамоза говр; дин тIехуу, хохку говр; гила оццу маьIнехь; алаша южу говр; Iаспар къена говр…\nГовр, къаьсттина хохкуш ерг, чIогIа лерина лелош хилла, ша-тайпа кхача а (масала, кхерзина хьаьжкIаш, кхехкийна кIа, сула) латтош, малдой хи а малош, шен рожехь лийча а еш. Говр иштта лераме хиллехь а, халкъан кхетамо кхоьллина кхин цхьа кица а ду: «Говрах а, зудчух а ма теша». Цаьрга болчу безаме хьуо бIарз ма вайта бохург ду иза, тIех болчу безамо (тешамо) артдо лерса а, бIаьрса а; цундела говрах болу тешам шен доза долуш хила беза.\nНагахь говран иштта сий-ларам бахь а, бахамехь и санна оьшучу (къаьсттина ламчохь) хьайбане вире болу хьежам бегаше-беламе бу вайнехан. Новкъа волуш цуьнан цIе яккхар а магош ца хилла. Тайп-тайпанчу кицанаша а гойту иза: «Виро вир аьлча, вир бердах дахна», «Вирца лаьттина етт Iоьхуш хилла», «Вир баьIаш юккъехь бен Iийр дац»… И тIаьххьара кица Сулейманов Ахьмада иштта далийна шен «Ламанан хьостанаш» стихотворенехь:\nШа-тайпа хилла нохчийн бежнашка болу хьежам. Стеган хьал-бахаман я цхьана диканна, вуонна лучу томан барам хилла етт. Масала, стеган меха 63 я 70 етт хилла; зуда шен майрачух ца ешаш, цIа еъча, оцу зудчун наха «цаяшар» токхуш хилла 8 етт, и. дI. кх. а. Хьаша-да веъча, цуьнан сийнна уьстагI буьйш хилла, я хьеший дуккха а хилча сту.\nЛараме хилла вайнехан хIусамехь цициг а, жIаьла а. Къаьсттина цициг. Тахана а нохчийн кхетамехь ду цициг самадаккха мегар дац, иза къилахь ду бохург. Иштта, шен кIорга маьIна долуш дийцар а ду вайн барта кхоллараллехь.\nЦхьана доьзалехь дехаш цициг хилла. Ткъа оцу доьзалан да цициган мотт хууш хилла боху. Цхьана дийнахь цунна хезна цициго шен кIорнешка олуш: «Кестта уьстагI бу вайн хIусамден лийр болуш, жижиг дуур ду вай». Вахана, хIусамдас, и зен шена ца хилийта, уьстагI дIабоьхкина. Кхин цхьа ши де даьлча, юха а хезна хIусамдена цициго шен кIорнешка олуш: «Кестта етт бу лийр болуш, тIаккха жижиг дуур ду вай». Вахана, хIусамдас и етт а дIабоьхкина, базара а бигна. ТIаккха кхозлагIа а хезна цунна цициган къамел: «Кестта говр ю лийр йолуш…» Говрах а изза дина хIусамдас. Цул тIаьхьа хезна цунна цициган къамел: «Кестта хIусамда ву лийр волуш, тIаккха цунна тIера сагIа доккхуш жижиг дуур ду вай». Шена тIехIоьттинчу Делан кхиэлана дан хIума а ца хилла, велла, эхарта дIавирзина и хIусамда. Кху дийцаран коьрта маьIнаш билгалдохур вай: цкъа делахь, кхузахь гуш бу Iожалла а, бохам а сагIано дIатотту, цIен тIера хьайба далар а сагIа ду, цхьаьннан хан яхъеш дIадоьду и боху къоман философин кхетам; шолгIа делахь, цициг а, ткъа иштта кхин а шен цIен тIехь долу хьайба, шен хеннахь кхача а луш, Iалашдеш ца хилча, цара сатаса тарло иштта бохам цIен тIе баре; кхозлагIа делахь, цхьана а тайпана шен бахамна эшам боцуш, дерригенах а пайда баккха гIерташ, бIаьрмециг хиларо дика болх бийр бац стагана.\nПхьаьрчий, иэраш адамийн накъостий санна гойту нохчийн фольклорехь а. Дукха хьолахь, шайн дена тIекхаьчначу бохамах хаам беш, орца доккху цара. Масала, «Бокин Цухушан илли» тIехь, лам тIера цIа даьхкина жIаьлеш уьгIча, хIусамдас уьш дузаде олу.\nКъаьсттина юкъаметтигаш хилла нохчийн акхарошца а. Уггар хьалха хьахор вай борз. Цхьана хенахь, хетарехь Iеса дин лелочу заманахь, и экха деза а, сийлахь а лоруш хиллачух тера ду вайнаха. Цундела ду нохчийн маттахь стеган дика амалш гойтуш далош хIара тайпа дустарш: «борз санна майра», «борз санна каде», «барзал дера», и. дI. кх. а. Цхьа стаг хасто лиъча, олу: «Цхьа борз ю и кIант», «Горалера борз яI!»\nБарзаца боьзна дуккха а тешамаш а бу вайнехан. Масала, барзана лен чов а йина, и ялале цунна тIера даьккхина цIога цхьамма шен безам лаьттинчунна тоьхча, и стаг ца везавала йиш яц; иштта схьадаьккхина берзан гIулг юккъехула даьккхича, шина стеган барт иэгIа; ткъа цуьнан пха багийча, хьан хIума лачкъийна стаг, и пха санна, хеба…\nЦул сов, барзах «Делан туркх» олуш а ду вайн. Иза даьхнина я акхарошна тIекховдар цхьана Лекхачу Нийсонан терза нисдеш ду бохучу маьIнехь кхето деза и дешнаш. Iесачу заманахь къоман синкхетамехь барзо ша-тайпа а, йоккха а меттиг дIалаьцна хилар билгалдолу вайна лаьтта тIерачу садолчу массо а хIуманан тIаьххьара де къематде тIехIоттар а нохчаша оцу экханах доьзна хиларехь а. «Дуьне дохо кечдеш, шовзткъа дийнахь, шовзткъа бусий догIа оьхур ду. Цул тIаьхьа дерриг а латта а, лаьмнаш а, гунаш а догIано самсадаьхча, шовзткъа дийнахь, шовзткъа бусий мох хьоькхур бу, дуьне куьйган кераюкъ санна дIашардан. Оцу мохо и дерриге а ламанаш, хьаннаш, гунаш тIекIелдетташ, дIашардинчу хенахь, гила борз ялаза дийна хир ю боху. Оццул чIогIа хьоькхучу мохана дуьхьал йоьрзур ю боху и борз. Кхин и борз йожа ца туьгуш, мохо меран дукъа тIехула хьала хье тIе кхаччалц долу чкъор эккхийтина, берзан ерриг а цIока озийна, цIогана тIехула эцна чекхйоккхур ю боху. ТIаккха а мохе йожа ца луш, шек дIа а ца йолуш лаьтташ йолчу барзо Деле эр ду боху: «ХIай, веза хилла волу Дела, иштта са чIогIа, турпала ахь ша кхоьллинийла хиънехь, хIокху дуьненчохь са долу хIума ца дита дуй буур бара-кх ша хьуна», – аьлла. Цул тIаьхьа Дала дIаоьцур ду боху цуьнан са». («Пхьармат» журнал, 1991, № 1).\nБорз коьрта экха а, вайн къоман коьрта маьIне хьаьрк а хилар доьзна ду цуьнан амалшца: гуттар а, юхахьажар доцуш, мостагIех лата кийча хилар; нагахь шен ницкъ эшахь, къаръелла буха цасацар; дукха хьолахь, арданге ца хьоьжуш, шен хьашташ ша кхочушдар; уггаре коьртаниг цунна маршо езар. Нохчаша ша-тайпа ларам беш экха ду сай. Иза тIаьххьарчу хенахь вайн хьаннашкахь дацахь а, цхьана хенахь дуккха а хиллачух тера ду. ХIунда аьлча, вайн къоман барта кхоллараллехь Iаламат йоккха меттиг дIалоцу цо. Сай цхьалхачу къонахчуьнца бустуш, башха лирически илли а ду халкъан, шен исбаьхьалла Iаламат лакхара а йолуш:\nМасане сай лела гIелашца ва боцуш…\nВай бен дац, кIенатий, бохуриг ца хуьлуш?!\nКхузахь буьйцург сай белахь а, илланчас билгалйоху цуьнан амалш цхьалхачу, хIинца а доьзал кхоьллина чуверзаза волчу къонахчун ю: цуьнан молучу а, юучу а хIуманна тIехь оьзда, леларехь тIахъаьлла хилар, цуьнан сингаттамаш, карзахе, сирла ойланаш. Акхарошца санна, олхазаршца а къинхетаме а, лераме а хилла нохчий. Иза гуш ду вайнаха берашна олхазарийн цIераш тахкарехь а: Леча, Аьрзу, Куьйра, Кхокха, Маккхал, Олхазар, ТIаус… Къаьсттина сийлахь олхазар ду нохчашна чIегIардиг. Цо шен бен адамашна юххехь стенна бо дуьйцуш, кIорга маьIна долуш дийцар а ду къоман иэсехь дисина.\n«Дуьненчу хIорд хьаьддачу хенахь, цхьана доккхачу хIордакеманна тIехь адаман а, акхаройн а, сагалматийн а хIу кIелхьарадоккхуш хилла Нухь-пайхамар. Дуккха а зама яьлча, хIурдакема, цхьанхьа Iуьрг а даьлла, хих дуза доладелла. Доьхна хьаьвзина адам а, экха а, сагалмат а. ТIаккха текхарго аьлла, ша хьарча а хьаьрчина, шен дегIаца дIадукъур ду и Iуьрг, нагахь шега уггар мерза цIий долчу хIуманан цIий малийтахь. Массо а реза а хилла, текхарго Iуьрг дIа а дуькъна, хIорш латта долчу дIакхаьчна. Текхарго бумбари араяьккхина, уггар мерза цIий хьенан ду хьажал аьлла. Шена тIедиллинарг кхочуш а дина, юхайогIучу бумбарина дуьхьалдаьлла чIегIардиг. «Хьенан цIий карий хьуна уггаре а мерза?» – хаьттина цо.\n«Адаман цIий», жоп делла бумбарис. «Схьагайтал хьайн мотт», аьлла чIегIардиго. ДIагайтина бумбарис. ЧIегIардиго, зIок тоьхна, дIакхаьллина цуьнан мотт. Шена хиънарг текхарге дIадийца мотт боцуш, «бу-у-у», – бохуш, лела миска бумбари хIетахь дуьйна. Ткъа чIегIардиго, пхьидан цIий дара бохура цо уггаре а мерза аьлла текхарге. Пхьидан цIий меллачу текхаргана и мерза ца карийна. ОьгIазъяханчу цо, чIегIардигах цетоьхна, амма тIома дала кадаьллачу олхазаран цIоганна бен тIе ца кхаьчна иза. ХIетахь, текхарго юкъ дIа а яьккхина, шалго дисна боху чIегIардиган цIога. «Ас хIинца дуьйна хьан кIорнеш юуш, тIаьхье кхуьуьйтур яц хьан», аьлла боху текхарго. «И хьоьга ца дайта, ас сайн бен адамашна уллохь бийр бу», жоп делла хилла чIегIардиго».\nОцу дийцаро а гойту вайн къоман синкхетамехь цхьадолу акхарой, олхазарш адамийн накъостий, доттагIий санна хетар. Ткъа поэта Абдулаев Лечас иштта аьлла цунах лаьцна:\nИза иштта делахь а, нохчий дукха хьалхе дуьйна экханна толлуш хилла. Амма цу тIехь а, хIорамма а шен каяьлларг ца лелош, шен бакъонаш а, дозанаш а хилла. Масала, талла йиш ца хилла акхарой дехкачу заманахь, я церан тIаьхье дукха жима йолуш. Стаг талла ваханехь, экха ура-атталла дежаш хилча дер а ца магош хилла нохчийн къоман оьздангалло. Шен рицкъа схьаэцийта, рицкъанах кхеташ хиларна шен само гIелъеллачу экханна тешнабехк а ца беш, бохург ду иза.\nКхин цхьа бехкам а хилла таллархочун бохо йиш йоцуш. Муьлххачу а акхарочун хIу хадо йиш ца хилла, шена оьшуш а доцуш, совнаха, синкъерамна экха ден бакъо а ца хилла. «Нагахь, иштта эрна, дукха акхарой дойуш стаг хилча, цунна бекхам бо Акхаройн Дас», бохуш, легенда а ю нохчийн синкхетамехь. Хетарехь, иза Iесачу заманахь кхоллаелла ю. И иштта делахь а, цуьнан оьздангаллин маьIна гуш ду: ахь мотт ца хуучу хьайбанашна дина зулам бекхам боцуш дуьсур дац хьуна, бохург ду иза.\nХьайбанех, акхаройх болу къинхетам уггаре а кегийчу дийнаташца – сагалматашца а хилла вайнехан. Къаьсттина накхармозех а, зингатех а лаьцна дукха хьекъале аларш, дийцарш ду нохчийн фольклорехь. Масала, хьанала къахьоьгучу стагах, «накхармоза санна, къахьоьгуш ву иза», – олу. Ткъа мало йолчу стагах, «моз доккху моза бац иза, моз дуу моза бу», я «жуккар» (никх чохь, яар бен, кхин балхана пайденна боцуш, беха моза) олу. Зингатах долчу дийцаршкахь, оцу сагалматан къахьегарна тIера хилар гайтина ца Iаш, цуьнан доьналла, собар, ира хьекъал хилар а гойту. И адамийн бен хила йиш йоцу синмехаллаш оцу зингатна яларца, нохчаша билгалбоккху шайн оцу дийнате мел боккха сий-лерам бу. «Сайн гIодаюкъ хедар яцахьара, дерриге дуьне а такхор дара ас», аьлла боху зингато. Оцу аларехь халкъо тIе тидам бахийтина зингат болх бан лаам болуш а, шен дегIе хьаьжча, онда а хиларна.\nКхечу дийцарехь гойту юучу хIуманна тIехь иза Iаламат кхоаме а, оьзда а хилар. Цхьана хьалдолчу стага хаьттина боху зингате: «Хьуна шара чохь мел ялта тоьар дара?» аьлла. «Суна-м цхьа кIен буьртиг а тоьар бара», жоп делла боху зингато. Цо дуьйцучух ца тешаш, цхьанхьа чудоьллина боху хьалдолчу стага и зингат, цу чу цхьа кIен буьртиг а биллина. Цхьа шо даьлча, вахана, паргIатдаьккхина оцу стага и зингат. ЧIогIа цецваьлла иза, зингато ах буьртиг бен биъна ца карийча. «Со тешна дацара, аьлла зингато, хьуна, шо дIадаьлча а, со дагадогIур ду аьлла. Цундела кхоаме дара со кхачица».\nХIокху дийцарехь а го оццул жима долчу дийнатах мел доккха маьIна а, дахарехь адамашна оьшу амалш а йоьзна халкъо. Кхузахь хьахо деза зингатийн барз бохо мегар дац, и бохийча, догIа догIур ду боху халкъан бехкам а. Зингатийн баьрзнаш къаьсттина мангал хьокхуш дохадо. И бахьанехь, йочана а хилла, хьаькхна йол догIанехь а йисина, телхар ю, цундела зингатийн баьрзнаш лар а деш, хьакха мангал бохург ду иза. Халкъо, хьекъале ю бохуш, дуккхаъчу дийцаршкахь юьйцуш ю зу; кертахь хилча беркат тIедогIу бохуш, цIе яккха а ца магош ю дингад (дехкийцоьстург а олу цунах); еза ю бохуш, хьахайо сагалмат делан котам, додам… ТIаьххьарчух боьзна цхьа тешам а бу, иза куьйга тIе а яьккхина, дIахецча, и тIома а яьлла дIаяхначу агIорчу юьртара нускал далор ду бохуш. Поэта Рашидов Шаида стихийн барамехь яздина иза:\nГуш ду вайнехан хьайбанашца, акхарошца, сагалматашца йолу юкъаметтигаш Дала кхоьллина дерриге а хIума жима а, доккха а шен цхьа меттиг, шен некъ, шен къайле, шен маьIна долуш ду, бохучу философин буха тIехь хилар… Цхьа Дела воцчунна хаа йиш яц церан ма-дарра долу маьIна, цундела Дала кхоьллинчу садолчу хIуманашка бен доцуш хьежа таро яц оьзда стаг, ийманехь волу стаг.\nИзза юкъаметтиг хила еза цуьнан чохь садоцчу Iаламца а. Цунах дика кхеташ хилла вайн генара дай. Цхьа а ларам боцуш, кхоамза хьун хIаллакъяр а магош ца хилла цара. «Хьуьнан а шен да ву, олуш хилла наха. Хьуьнна дукха зен дича, цо бекхам бийр бу».\nХьуьнха воьдучу стага шен диг тIе бехчалг хьарчайой, къайладоккхуш хилла, иза дитташна ца гайта. Ша дечиг охьатоха дIаволавалале, «Бисмилла» а доккхий, «Везан Дела, къилахь ма ларалахь», – олуш хилла стага, ша бежанна я кхечу хьайбанна урс хьокхуш ма-аллара.\nКъаьсттина чIогIа лерам хилла нохчийн тIе стом латочу дитташца: Iожаца, кхораца, стовца, хьайбица, и. дI. кх. а. Магош ца хилла уьш дечгана ягон я кхечу хьаштана царах пайдаэца. Нагахь цхьамма и дахь, нахалахь цIе дIайоьдуш хилла: «Кхуран дечиг дагийна хьенех», олуш. Иза иэхье тIехтохам а хилла. Нислуш хилла хьуьнакхор охьатоьхначунна кIарлагIа югIуш а. Iаламат чIогIа лерам хилла стовца а. Цуьнан ши буьртиг кийрахь а болуш кхелхича, стаг декъал хир ву боху алар а ду нохчийн кхетамехь дехаш. Магош ца хилла цIуллан (цIунан) сара тоха а. Бакъду, оцу сераца нораш доьхкуш хилла нохчаша. Нуй гуттар чохь хуьлу дела, иза езчу дечган сараца бехкар, хIусам вуочу хIонах ларъяран Iалашо йолуш хилла. Дечгех лерам болуш элхьамч, сур, хьаьмц, хьормак, кхидолу стом лун дитташ а хилла.\nЦхьайолу бецаш а хилла халкъо чIогIа лерам беш. Царах ю, масала, хаза хьожа йолу йиппарбуц, Iаждарбуц, динберг, чом-буц… И тIаьххьарлера буц дегIаца хилча, стаге муьлхха а дуьхьало йохало бохуш, дуьйцуш хабар а ду халкъан.\nШа-тайпа оьздангаллин барам бу нехан шовданашца, догIучу хишца, Iаьмнашца йолчу юкъаметтигашкахь. ХIора юьртахь а хуьлуш хилла шовданашна доладеш, керла гучудаьллачу хьостанна гонаха керт еш, хи схьадалийта чоргIе я биргIа юьллуш, маьхза юкъара белхаш беш нах. Дукха хьолахь оцу шовданна цунна дола дечу стеган цIе туьллуш хилла: Эдалан шовда, Гамин шовда… Шовданийн а, догIучу хийн а, Iаьмнийн а йистош цIена латто еза, церан хиш чохь боьха хIумнаш йитта магош дац. Цунах лаьцна дуккха а шира дийцарш а ду нохчийн фольклорехь. Царах цхьаъ иштта ду. «Iамкъе олучу цхьана кIотарахь цхьа Iам хилла. Цу Iоман хи чIогIа цIена а, дарбане а, деза а лоруш хилла.\nЦу Iамкъахь Iачу цхьана оьзда йоцчу зудчо берийн боьха хIумнаш йиттина цу хийистехь. Цул тIаьхьа и Iам, сту а хилла, болабелла ГаланчIожний, Ялхарний юккъехь лаьтташ болчу ломах цхьа церг а йоккхуш, ГаланчIожа охьабеъна. Цунах Iамбедача олу. «Iамбедеча» бохург «Iам бедда меттиг» бохург ду. Боьдуш, цхьана майдана йисте кхаьчна сту. Цу майданахь шайн-шайн ардаш охуш нах хилла. Иза майдана хьалабаьлча, цхьана доьзална гина. Дас-нанас, и сту дIабожа беза, вайниг гIелбелла аьлла. Шина беро, ма божа, нехан бу и боххушехь, дас схьа а лаьцна, дIабоьжна и сту. Старо ког баькх-баьккхинчохь хи долуш хилла. Цо кхозлагIа гуо боккхуш, баша а бешна, Iам хилла цунах. И сту дIабожа аьлла дай-наний, готий чу а дахна, ши бер юьстах а кхуссуш. ХIетахь хIоьттина и Iам хIинца а болуш бу. «ГаланчIожан Iам» цIе тиллина цунна». ХIокху жимчу дийцарехь доккха маьIна ду. Цкъа делахь, хиш бехдан ца дезар а, и динарг цхьа бекхам боцуш вуьсург цахилар а; шолгIа делахь, шен доцучу хIуманна тIекховда мегар цахилар а, кхевдича, Дала иза цхьа бекхам ца беш цадитар а.\nНохчийн барта кхоллараллехь хишца, Iаьмнашца доьзна хьекъале дийцарш дуккха а ду. Иштта, Хьачара юьртана лакхахь ломахь цхьа Iам бу бохуш дуьйцу. И Iам дикчу стагана бен ган йиш йолуш бац, вуон стаг, къинош долу стаг тIевеъча, иза лаьттах къайлаболу боху. И дийцар, хетарехь, цIунийн (Iесачу) динан заманера дисина ду, хIетахь вайнаха деза-сийлахь лоьруш хилла цхьадолу лаьмнаш а, Iаьмнаш а, хьуьнан хотеш а, царах дуйнаш а дууш, чIагIонаш а еш… Цул сов, ша латта а хилла деза а, ларам бан безаш а. Масала, магош ца хилла лаьттах эрна дечигаш еттар, хьостамий деттар, оьрнаш дахар. Лаьтта тIехула волавалар а, и лазор долуш санна, дай, лерина хилла оьздачу стеган, «Мел тIаьхьа а, хьан кийра дIаван дезаш ву-кх со а», бохучу ойланца.\nЯлта дIа ца дуьйш деса, я ялта дIа а дийна, асар ца деш латта дитар доккха эхь хилла; эхь хиларал сов, иза къа а лоруш хилла. Асарх цIан ца деш, ялта дийна шен урд дIатесначунна лоллар югIуш хилла лаьттах хьокха а тухий, цу тIе асар а дуьллий, мунда еш. Хьалха заманахь, кхо буьртиг дIабелла долу латта дIа а ца дуьйш, ХьаьжцIа ваха а бакъо яц олуш хилла нохчаша. Iилманчас Хасиев Сайд-Мохьмада дийцарехь, ХьаьжцIа ваха ваьлла цуьнан дененан да ворхIазза вухаверзийна юьртахоша, цо цхьацца кхочушдан деза цуьнан декхарш дуьхьал а детташ, царах цхьаъ хилла цо, ялта дIа а ца дуьйш, дитина цхьа масех метр хиллал латта. И дерриге а декхарш кочушдинчул тIаьхьа, бархIолгIа шо доладелча, ХьаьжцIа ваха аьтту баьлла оцу стеган.\nЛаьтта тIехь хьанала къахьегар нахана марздеш, цуьнан мах беза буйла хоуьйтуш, тайп-тайпана дезденош цIайш хилла вайнехан. Царах цхьаъ ду харш тосу де. Иза Iай, бIаьстей къаьстинчул (март беттан 23 де чекхдаьлчул) тIаьхьа ши кIира даьлча билгалдоккхуш хилла. Оцу дийне хьаьжжина хир ду шеран ялта а, тIедогIу шо а бохуш, чIогIа лерина кечам беш хилла цунна. Хьалххе кечдеш хилла дуьххьара харш тосуш, бIал боккхуш дIадаха деза стерчий дузош, цIандеш, церан маIийн баххех хьакхар хьокхуш, довхачу хица лийчош. Иштта лерина кечдеш хилла нох а. И де арара ло дерриге дешна далаза, шийла хилахь а, я малх кхетта, якъаелла, йовха хилахь а, йочане-йоькхане хьаьжна доцуш, билгалдоккхуш хилла.\nГота дIайолош, стерчийн юьхь лаьцна дIаваха веза стаг юьртахь шен оьздангаллица, хьанал вахарца, гIиллакхца, бусалба динехь доьзал кхиош хиларца къастош хилла, юьртахойх массо а реза а волуш. Иза доккха, сийлахь хIума а хилла. Хаьржинчу стага сту буьйш хилла юьртана хиндолчу ялтина а, шен доьзална а тIера сагIийна. Гота яхале хьалха оцу хаьржинчу стага хIу тосуш хилла. И хIу цуьнга дIалуш дин лелорца, оьзда а, къинхьегамна тIера а, беркате а хиларца билгалъяьлла зуда хилла, наха хаьржина. Иза боккхачу доьзалан а, хьанала вехачу къонахчун хIусаман а, кхерчан а, цIеран а нана хуьлуш хилла. Дукха жима а йоцуш, дукха къена а йоцуш, гIеметта хIоьттина зуда. Оцу зудчо шен канашца схьаоьцуш хилла ялтин хIу, шен куьйгийн беркат, йовхо оцу хIуьнан буьртигашка кхачош. ТIаккха «бисмилла» а доккхий, Деле хьийкъина ялта кхиийтар доьхуш дешнаш олий, хIу и дIатосучу стаге дIалуш хилла. Цо а, иштта Дела а хьахавой, Делан цIарца дIадолош хилла хIу тасар. Цул тIаьхьа гота дIайоьдуш хилла. Нахаран баьлчаш лаьцна лаьттачу стагана тIеюьйхина харцахьа яьккхина кетар хуьлуш хилла. Оцу кетаран чоьш санна, луьста, хьийкъина ялта хилийта бохург ду иза, ткъа иштта вочу бIаьргах и гIуллакх лардаран Iалашонца деш а ду.\nХарш тосу де я бIал тIекIел боккху де цIай хиларе терра, оцу дийнахь тайп-тайпана къийсадаларш хуьлуш хилла, говраш хохкуш, я хьалха бовларех бовдуш (бовдуш болу кегий нах когаш Iуьйра хилла), я кхин тайпа хьуьнарш гойтуш. Царах цхьа къийсадалар иштта хилла. Харш тосучу денна лерина мекхан демах дина гIеххьа долчу теккхал доккха чкъург хуьлуш хилла.\nИ чкъург гота аьхначу цхьана стеран маьIах дIауллуш хилла. Жимчу стага ведда вогIуш, саца а ца соцуш, уллохула тIехъэккхашехьа оцу чкъургах катухуш хилла. И цуьнга ца дойтуш, чкъург лардеш, иза маIи тIехула хьалий, охьий идош (иза маIел лакхадаккха йиш ца хилла), хехо хуьлуш а хилла кегийчу нахах цхьаъ. Оцу чкъурган цуьргаш дийнна шарахь лелош хилла, иза кертахь хилча беркат хир ду, и чу тесна хи а дарбане ду бохуш, ца кхаьчначунна дакъа а деш, совгIатна а луш. Дуккха а хьалха, тахана вайна тамашийна хетар долуш, кхин цхьа гIиллакх а хилла вайнахана юккъехь. Оцу дийнахь юьртахь оьздангаллица, хазаллица цIеяхначу йоIа цIе тухуш хилла ша доьзал кхолла реза йолчу кIантана. И кIант тIетайча, керла доьзал кхоллалуш хилла оцу дийнахь. Доьзал кхоллар, ялта дер, доьзалан хIу тасар, ялтин хIу тасар ший а цхьабосса сийлахь, цхьатерра жоьпалле ларар ду цуьнан маьIна. Нагахь реза ца хилча, цIе тоьхначу кIанта и йоI йолчу ден цIийнан утармех сту дIабехка безаш хилла, харш тосучу бахана нах цIаберзале. Шен реза цахиларан, йоIах цавашаран мах бу цо луш берг.\nТIекхуьу тIаьхье къинхьегам безаш кхиоран, ткъа иштта шайн юьртахочунна халчу балха тIехь гIо даран Iалашонца вовшахтухуш хилла белхеш (белхи). Тайп-тайпана белхаш кхочушбеш хилла гулбеллачу наха: хьаьжкIаш тилош, тIаргIа къажбеш, цIеношна поппар хьохуш, мангал хьокхуш, и. дI. кх. а. Белхеша, вай хьахийначу гIуллакхел совнаха, кегийрхошна вовшийн довзаран, оьзда самукъадаккхаран Iалашо кхочушъеш а хилла. Цхьаболу белхи синкъераман дуьхьа беш хилла, болх бахьана а долуш; вуьйш белхи (къаьсттина поппаран белхи) коьртаниг болх а болуш, ткъа синкъерамо иза дика а, сиха а кхочушбарна аьтто беш хилла.\nОцу тайпанчу белхешкахь беза болх (поппар белашца схьабаккхар, экханаш тIехь иза дIакхехьар, тхов тIе хьалабалар…) божарша кхочушбо. Ткъа зударша и поппар вовшашка кар-кара луш, дIахьохучаьрга дIакхачабо. ХIора жима стаг шен ойла лаьттачу йоIана белаца поппар боккхуш, аьтто баьлча, вистхуьлуш, бегаш беш, къинхьегама тIехь каде хьийза. Мехкарий балхана мелла а юхаийзалуш хилча, церан тергам бечу зудчо шен карара сараг я нитташ бетташ, балха юкъатоьтту уьш. Къаьсттина юхаозало мехкарий поппаран юкъ ца йолош, и йолийначуьн марнана лийр ю бохучу халкъан забаро юхакъехкабо уьш. Амма и тешам чIогIа бацахь а, я марненах къастар ца ладаллал доккха вуон ца хетахь а, дукха хьиэ ца йолуьйтуш, поппаран юкъ йолайо нитташа я сараго тIечехочу мехкарша. Болх юкъа-кара саца а бой, вота а тухий, пондар а локхий, хелхарш до. Амма уьш дукха дах ца долуьйтуш, хелхарийн шовкъ балхана тIеерзайо белхи дIакхоьхьучара. Поэтана Арсанукаев Шайхина иштта гина поппаран белхи:\nБелхий бу, белхий бу поппаран белхий.\nВуьсур вац юьртахо, тIекхаьчча гуьйре,\nБелхи, цIенош хьаьхна довллалц, эшахь, маьркIажан хан хиллалц, бахлуш хилла. Белхи дIабирзича, цIенойн дас: «Дела реза хуьлда шуна, доккха гIуллакх дин аша, Дала мел яздойла аша хьегна къа!» олу. Вукхара дуьхьал жоп ло: «Дала беркате, ирсе хIусамаш йойла! Дела реза массарна а хуьлда!» Иштта дIабоьрзу муьлхха а белхи а.Вай кхузахь мел дийцинарг хьайбанашка, акхарошка, дитташка, бецашка, хишка, Iаьмнашка болу лерам, цаьрца лелон еза къинхетаме юкъаметтигаш чулоцу «Даймахке безам» бохучу дешнаша. Хетарехь, цхьана нохчийн къомах болчу нехан бен дац, ша дуьненан муьлххачу маьIIехь вехаш велахь а, шен каш Даймахкахь хила сел чIогIа лаар. Цундела нохчийн гIиллакх ду муьлхха а нохчо и шайн накъост велахь а, я вевзаш вацахь а кхелхинчул тIаьхьа ша винчу махка цIа кхачо гIортар. Дай баьхна латта деза хетаран барам лаккхара хиларан билгало ю иза.\n«Дай баьхна латта. Дуьххьара цхьана бIаьстенан малх кхеттачу дийнахь девза иза. Оцу маьлхан зIаьнаршца, зазадоккхучу бешаца, нуй хьаькхна къагийначу уьйтIеца, боргIалийн кхайкхарца… Девза ненан хьастарца, ден хьехамца. Денна а хазло иза, маьлхан догIанаша лийчош, баьццара бай болуш. Иза къона а, хаза а хета. Эшарш ека хотешкахь. Ахь тIаьхьара олу.\nХьо хьаьддий, веддий лела, цкъа дIо орца волуш, тIаккха Iин чу вуссуш. Хьан хазахетар, лоппаг санна, эккхий дIадоьду аьхкенан малх хьаннаш тIе лахбеллачу хенахь. Хьуна дахар къахьдо безачарах къастаро. Дерриге а хьалха санна ца хета – вада лаьа. Дуьненан маьIIе вала. Амма и лаам кхочушбича, хьан хьераваллал сахьаьвза хийрачу махкахь. Хьо водий, юха а цIа кхочу. Хьо кхета: мел баккхий баланаш, гIайгIанаш тIехIиттарх, къаста йиш яц хIокху лаьттах, кхуьнца хьо хазахетарша санна вузу баланаша а. Къаьхьа а, мерза а хиларх, хьан латта ду хIара. Кху лаьттаца ийна хьол хьалха мел баьхначеран даьIахкаш, ойланаш, гIайгIанаш, хьацар, цIий…» («Сатоссуш, седарчий довш», Грозный, 1986). Даймохк иза цхьа лаьмнаш, хиш, аренаш хилла ца Iа. Даймохк иза уггар а хьалха хIокху лаьттан адамаш ду, церан вовшашца йолу оьзда юкъаметтигаш, гIиллакхаш, марзонаш, баккхийчеран хьекъал, Iеламнехан беркате серло, кегийрхойн доьналла, мехкарийн оьздангалла, нахана юккъера нийсо… И дерриге Далла дукхадеза гIиллакхаш хIокху лаьтта тIехь латто, дебо, кхион гIерташ адамаш хиларо марздеш хилла нохчашна хIара латта. Амма уьш лардеш ца хилча, Даймахке, лаьтте марзо а шелло, и къахьоне йоьрзу. Иштта заманаш а яьхкина вайн махкахь. Масала, Кавказан тIом чекх а баьлла, нохчийн мохк оьрсийн паччахьан олалли кIел бахана зама. ХIетахь дуккха а нах кхечу мехкашка дIакхелхина. Амма шайн дахар къиэн я хьоле нисдаларх, цкъа а шайн Даймахке болу сатийсам, безам дегнашкахь гIел ца белла церан.\nИштта хьал хIоьттина вайнахехь махках даьхначу хенахь а. Хийла дас, ша леш, уггар а чIогIа сатеснарг Даймехкан шовданех цхьа къурд бар, башлаьмнийн кортойх цкъа бIаьрг тохар, юьртахойн кешнашкахь лаьттах вахар… ТIаьхьа, цIадерзар маьршадаьллачу хенахь, хийла стага, шен ден я ненан тIаьххьара лаам кхочушбеш, церан даьIахкаш цIа а еъна, Даймехкан лаьттах йоьхкина меттигаш а нисъелира.Нохчийн поэташа тайп-тайпанчу дешнашца бийцина Даймахке болу безам. Мамакаев Мохьмада:\nГуш ду-кха яздина сан дайшка кхаьчнарг…\nДаймахкана шен дахар дIадала кийча хилар хоуьйтуш, дош ца олуш наггахь а нохчийн яздархо висна а хир вац. Кхузахь билгалдаккха деза, Даймахке болу безам, ша «Даймохк» боху кхетам дуьненчохь мел йолчу мехаллел лакха хIиттош маьIнаш а нисло цхьаболчу яздархойн йозанашкахь. Иза, хетарехь, вайн махкахь еххачу хенахь лаьттинчу Iедалан харцидеологин тIеIаткъам хила а тарло. Амма иза доккха философски гIалат ду. Дуьненчу Дала кхоьллинчу стагана оцу Далла гIуллакх дарал деза цхьа а хIума хила йиш яц, и ду стеган дахаран маьIна а, цуьнан уггар сийлахь Iалашо а. Цул тIаьхьа латта деза Даймохк, халкъ, цаьрга болу безам, церан хьашташка хьажар.\nЦхьана стага мохь тоьхна хилла массо а акхарошка а, дийнаташка а, ша цIе таса воллу кху махкахь, кху махкара дIадовла аьлла. Кхано, цIе яьгна яьлча, оцу стагана гина, цIаро бага а бина, бала бетталуш Iуьллу текхарг. «Ас мохь тухуш ца хезира хьуна?» хаьттина оцу стага текхарге. «Хезира, аьлла текхарго, суо бинчу, кхиинчу махках а баьлла, хийрачу махкахь бехачул, сайн цIахь балар гIоле хийтира суна». Текхаргана а ша бина, кхиъна латта оццул дезаш хилча, кхетам болчу адамашна сел чIогIа иза дезарх, тамаша бойла а дац. Цунах ду хIара кица а: «Нехан махкахь эла хуьлучул, шен цIахь лай хилар гIоле ду».\nТ1аьхье хир ю\nКультура Культура и языкознание\t2017-03-02\nМетки: Культура Культура и языкознание\nНазад: «Главное в человеке – человечность…»\nВперед: Мусаева Малика. Исмаь1ал


Шен баьлла б1аьрг а ца гуш нехан б1аьргахь к1ай лехар санна х1ума ду 1амерко лелош дерг - Новости - Аргунская городская газета «Аргун»\nШен баьлла б1аьрг а ца гуш нехан б1аьргахь к1ай лехар санна х1ума ду 1амерко лелош дерг\n31.07.2020 01:01 Пятница\nУстрада-г1алин урамашкахь шайга динчу хаттаршна бахархоша делла жоьпаш\nРеспубликехь дехачу дерриге къаьмнаша санна Устрада-г1алин бахархоша цхьабарт болш емалйо 1амеркан Цхьаьнатоьхначу Штаташа Нохчийчоьнан Куьйгалхочунна а, цуьнан доьзална а доьхьал кхайкхийна санкцеш. Иза иштта хилар гучуделира тхан корреспондентана д1адаханчу шоьта дийнахь вайн г1алин урамашкахь «1амеркан пачхьалкхан департаменто Р.А. Кадыровна а, цуьнан доьзална а доьхьал санкцеш кхайкхор муха хета шуна?» аьлла бахархошка ша динчу хаттарна цара дела жоьпаш хезча.\nСултан, 71 шо, хьехархо: — Шен баьлла б1аьрг а ца гуш нехан б1аьргахь к1ай лехар санна х1ума ду цара лелош дерг. Адмийн бакъонаш талхор дуьйцучахь дац 1амеркехь лаьтташ долу хьал. Масех бутт бу цигахь 1аьржа чкъор долу бахархой, шайн бакъонаш к1оршаме талхош хилар ла а ца делла, митингашка арабевлла. 1амеркан дукхаха йолу штаташ сийначу ц1арах йогуш ю, 1едална реза боцчара охьаотуш ю шайна доьхьал мел нисъелларг: машенаш, туьканаш полицин тобанаш. Полицин белхахочо, герз тухий, маьрша стаг вуьйш хилар, 1амеркехь ламаст хилла д1ах1оьттина. Адмийн бакъонаш кхочушъяр шайн чуьра дуьйна д1адоло деза 1амерко Нохчийчоьнна ма1аш 1итта а ца г1ерташ.\nАдам, 59 шо, журналист: — 1амеркан юьхьачкъуьйриг котамийн з1акарш ечу х1умнах йина яцахь ас тамаша бийр бу — оццул эхь ца хеташ, б1аьрга нег1ар ца тухуш, харцдерг дуьйцу цара. Адмийн бакъонаш талхор бохуш къамелаш муха дийр ду суверенни пачхьалкхеш – Югослави, Ливи, Афганистан, Ирак – бомбанаш а йиттина х1аллакьйинчу пачхьалкхан ц1арах? 1амеркан къизалла бахьанехь миллионаш маьрша адмаш х1аллакьхилла лакхахь ц1ерш яьхначу пачхьалкхешкахь, б1еннаш эзарнаш бераш, зударий, къаной заь1ап бисина. Хьаъа дича а 1амеркан бакъо ю аьлла ца хета адмийн бакъонех лаьцна дийца.\nСайд-1алви, 70 шо, 1еламстаг: — Тахана Нохчийчохь адмийн бакъонаш талхайо бохуш массарел а ч1ог1а мохь бетташ йолу 1амерк пачхьалкх мичахь яра-те чекхбаьллачу шина т1амехь Нохчийчоь охьаотучу хенахь? Оццу 1амерко а, цуьнца бертахь йолчу кхечу пачхьалкхеша а саццаза луш хиллачу долларех, Нохчийчохь «бусалба пачхьалкх» кхуллу шаьш бохуш деса къамелаш а деш, нохчийн культура, г1иллакх-оьздангалла, ислам-дин хьаьшна д1адаккха, суверенни Росси пачхьалкх йохо 1алашо йолш вайн махка эзарнаш дуьненаюкъара террористаш, экстремисташ а хьовсийна, цаьрга вайн туркхаш, къаной, хьехархой, 1едалан белхахой бойуьйтуш, Нохчийчохь маьршачу нехан ц1ий 1енадайтинарш муьлаш бу тхуна дицделла моьтту-те 1амеркана? Тхан г1айг1а а ца беш шаьш долчахь къиэпе, 1аьржа чкъор долчу адмийн бакъонаш ларъейша. Тхан мехкан Куьйгалхо Рамзан Ахматович тхуна мегаш ву. Кхидерг ца дийцича а, х1окху тхан Устрада-г1алахь цо дайтина рузбан маьждиг, хьафизийн хьуьжар, берийн бошмаш, ишколаш, т1ехлекха Аргун-Сити г1ишлош, махлелоран «Беркат» комплекс, спортан комплексаш, оьздангаллин Ц1а, больница, берийн поликлиника, дехкина кхузаманан некъаш тоьар дара.\nМуса, 58 шо, пенсионер: — Нохчийчохь шина т1еман ц1е кхерстачу хенахь, бехк-гуьнахь доцу маьрша адмаш дойуш, лечкъош, шайн синош довдийна х1ара дуьне мадду нохчий баьржина лелачу хенахь мичахь яр-те 1амерка пачхьалкх? Тхан махка и ирча т1ом беънарш 1амеркан долларех бохкабелла дуьненаюкъара террористаш хаттабг1ар, абу-валидг1ар, басаевг1ар, бараевг1ар, кхиберш бара. Х1етахь мичахь яра тахана Р.А. Кадыровна а, цуьнан доьзална а санкцеш кхайкхийна 1амерка пачхьалкх? США-н Пачхьалкхан департаментан куьйгалхочуьнга ала лаьа: шун санкцеша мискъал зарратал х1ума галдоккхур дац Р.А. Кадыровн. Цундела шайн ца лозу корта бехка а ца г1ерташ 1амеркехь йолу проблемаш цхьалхаяхахьар аша. Тхан мехкан Куьйгалхо тхуна мегаш а, оха лоруш а, тхуна дукхавезаш а ву. Цуьнан куьйгаллица т1еман херцаршлахь хилла Нохчийчоь х1окху иттех шарахь ца йовззал хийцаелла, т1еман ларш, чевнаш ерзийна ца 1аш исбаьхьчу куьце яьхкинчу цуьнан шахьаршкахь, ярташкахь б1еннаш туристаш хуьлу х1ора дийнахь. Цундела 1амерке а, цуьнан куьйгалхошка а мохь тоьхна ала лаьа: тхо дитийша даха, тхан г1айг1а еш эрна къа а ца хьоьгуш шайн чоьхьара проблемаш листийша.\nАхьмад, 65 шо, сийлахьчу устазан Кунта-Хьаьжин мурид: — Оццул тхан бала кхаьчна йолу 1амерка пачхьалкх мичахь яра-те 1995-чу а, 2000-чу а шерашкахь? Устрада-г1ала а, республикан кхийолу шахьарш а т1еман ц1аро ягийна, аьтта, херцаршлахь 1охкучу хенахь нохчийн къоме г1оьналлин куьг а кховдийна Соьлжа-г1алахь йоккха ишкол а, х1усмаш йохийнчарна чубаха дукхаг1аьтнаш долу ц1енош а дира Москва-шахьран мэр хиллачу Лужков Юрийс а, Казахстанан дуьхьарлечу президента Назарбаев Нурсултана а. Оццул хьалдолчу 1амерко ур-атталла цхьа хьостам а ца белира. Бакъду, тхан махка т1ом чубеанчарна миллионашкахь долларш-м латтийра цара. Тхуна иза цкъа а дицлур дац. Тхуна шу а эшац, шун санкцеш а ца оьшу. Тхо дитийша тхешан махкахь кхиа а, даха а. Нохчийчоь а, цуьнан Куьйгалхо а витий шортта йолу шайн проблемаш листийша.\nБахархошца къамел динарг – А. ТАЗБИЕВ


Турксад — Википеди\n45°13′03″ къ. ш. 44°52′48″ м. д.HGЯOL\n↗2112 стаг (2010)\nТурксад картан тӀехь\nТурксад (оьрс. Турксад) — Российн Федерацин Ставрополан мехкан Левокумскан кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\n2421 ↘2024 ↗2112\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Турксад&oldid=4964717»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 12 апрель, 14:47.


NGC 3149 — Википеди\nNGC 3149, IRAS F10043-8010, PGC 29171, ESO 19-1, IRAS 10043-8010, 2MASX J10034406-8025178, HIPASS J1003-80, 6dFGS gJ100344.1-802518, SGC 100421-8010.7, PSCz Q10043-8010, LEDA 29171, [SLK2004] 573, Gaia DR2 5201708048366871296\n1835 шеран 24 февраль\n−1,418 ± 0,767 миллиарксекунд в год, −0,559 ± 0,724 миллиарксекунд в год\n10ч 03м 44,1475819929с\n−80° 25′ 18,293305″\nNGC 3149 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 3149: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ Dressler A. The supergalactic plane redshift survey (инг.) // The Astrophysical Journal: Supplement Series — American Astronomical Society, 1991. — Vol. 75. — P. 241–271. — ISSN 0067-0049; 1538-4365 — doi:10.1086/191531\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_3149&oldid=5057800»


МиньовиллагӀ — Википеди\n46°47′29″ къ. ш. 6°07′33″ м. д.HGЯOL\n53,82 квадратан километр\nМиньовиллагӀ (фр. Mignovillard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МиньовиллагӀ&oldid=7821018»


Сумаррага (испан. Zumarraga) — Испанин Гипускоа провинцин муниципалитет.\n▲9781 стаг (2020)\nСумаррага картан тӀехь\nМуниципалитетан майда — 19,42 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 356,9 метр. Дозанашца ю Вильярреаль-де-Урречуа, Ансуола, Аскойтия, Аспейтия, Эскиога-Ичасо, Гавирия (Испани), Легаспия муниципалитеташ.\n10 270 стаг ↘10 265 стаг ↘10 173 стаг ↘10 115 стаг ↘10 070 стаг ↗10 078 стаг ↘10 059 стаг\n↘10 053 стаг ↗10 104 стаг ↘10 037 стаг ↘10 007 стаг ↗10 024 стаг ↗10 094 стаг ↘9950 стаг\n↘9921 стаг ↘9918 стаг ↘9848 стаг ↘9834 стаг ↘9728 стаг ↗9781 стаг\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 25 февраль 02:51


Нан-ле-Гран — Википеди\nНан-ле-Гран (фр. Nant-le-Grand) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мез. Дозанашца йу Линьи-ан-Барруа, Молан, Монплонн, Нан-ле-Пети, Стенвиль, Таннуа, Тронвиль-ан-Барруа, Велен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Нан-ле-Гран&oldid=5175694»


Сент-АндгӀе-де-Боон — Википеди\nСент-АндгӀе-де-Боон (фр. Saint-André-de-Bohon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.\nДозанашца йу Сен-ЖогӀж-де-Боон, Осе, ГгӀень-Мени-Анго, МагӀшезье, МонмагӀтен-ан-ГгӀень, ТгӀибеу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-АндгӀе-де-Боон&oldid=7841823»


Сент-Онорин-ла-Гийом — Википеди\nСент-Онорин-ла-Гийом (фр. Sainte-Honorine-la-Guillaume) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Орн. Дозанашца йу Бреель, Ла-Карней, Шенедуи, Крамений, Ла-Форе-Овре, Нотр-Дам-дю-Роше, Сент-Обер-сюр-Орн, Ле-Турай. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Онорин-ла-Гийом&oldid=5187983»


Шампанье (Сарта) — Википеди\n48°01′22″ къ. ш. 0°19′58″ м. д.HGЯOL\n▼3816 стаг (2018 шеран 1 январь)\nШампанье (фр. Champagné) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Луаран латтанаш регионехь. Коммунан департамент — Сарта. Дозанашца йу Фатин, Ивре-л'Евек, Шанже (Сарта), Сен-Марс-ла-Бриер. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Шампанье_(Сарта)&oldid=5194299»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 16:58.


Пуьзье (Мозель) — Википеди\nПуьзье (фр. Puzieux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мозель.\nДозанашца йу АленкугӀ-ла-Кот, КгӀенкугӀ, Дельм, КсокугӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Пуьзье_(Мозель)&oldid=7832590»


Сальман Мохамед Хумуд Фархан - Дакар 2020. Дакар 2020 - Чемпионат\nДакар 2020. Сальман Мохамед Хумуд Фархан\nСальман Мохамед Хумуд Фархан\nHusqvarna 99 05:19:26\nHusqvarna 89 05:49:53\nHusqvarna 120 06:43:22\nHusqvarna 120 76:00:00


Ла-ОгӀнь — Википеди\n49°37′37″ къ. ш. 4°40′13″ м. д.HGЯOL\nфр. La Horgne\nЛа-ОгӀнь (фр. La Horgne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Шампань — АгӀденаш регионехь. Коммунан департамент — АгӀденаш.\nДозанашца йу Баалон, Пуа-ТегӀгӀон, Сенли, ВиллегӀ-ле-Тийоьль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ла-ОгӀнь&oldid=7839762»


Песковс комментари ца йина Киевна тIелатарх лаьцна Кадыровн дIахьедаршна\nОхан-бутт 12, 2022\nКадыров Рамзан а, Песков Дмитрий а\nОьрсийчоьнан президентан пресс-секретарь Песков Дмитрий реза ца хилла оьрсийн эскарийн Киев схьаяккха лаам хиларх лаьцна Нохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан дIахьедаршна комментари йан, журналистийн хеттарш тIеман министралле дIахьажийна цо.\n"Вай хIицнцалц санна ца дуьйцу лерина тIеман операции дIаяхьарх лаьцна. ТIеман министраллина юьту вай и бакъо. Дийнахь шозза брифингаш ю цигахь дIахьош. Цигара хаамаш лехьор хьоьху аса шуна", - цитата ялайо "Интерфаксо" Песковн дешнийн.\nХьалхо Кадыровс шен телеграмерчу каналехь видео арахийцира, цу тIехь цо тIелатаран операцина анонс йира, "Киев схьаяккхаран" планех лаьцна а дийцира, тактикан зарратан тохар дарца кхерам тесира Украинана.\nКадыровс, Песковс масийттаза вовшашкара бехкаш дехира. Украине оьрсийн чугIортар доладелчхьана цара вовшен ен Iиттарш алсамъевлира. Украинехь буьззинчу барамехь тийсадаларш доладаларна а, Оьрсийчоьнна дуьхьала яьхна санкциш бахьанехь а элитан вовшахъяларца доьзна хета иза политологашна.\nЗазадокху-беттан 4-чуьра схьа дуьйна шен телеграм-каналехь Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана 26-зза дIахьедира, оьрсийн эскархоша а, иштта Нохчийчуьрчу чоьхьарчу гIуллакхийн министарллан полкан дакъоша а, Росгвардино а юкъаерзийна украинхойн Мариуполь кеста схьайоккхур ю аьлла.\nУкраинан дозана тIехь тIемаш беш хаабелла Кадыровн гонера, даккхийчу политикан зуламашна бехкебина нах. Доккхачу декъанна, оппозицин политик Немцов Борис вер вовшахтохарна бехкевен Геремеев Руслан а, иштта, нохчийн блогер Алиев Iимран (Мансур Старый) верна бехкехета Мамадиев Iусман а.\nШинне агIора дакъа лоцу нохчаша тIеман тийсдаларшкахь. Украина ларъеш ю Дудаев Джовхаран а, Шейх Мансуран а цIарах йолу батальонаш, иштта вовшахтухуш ю ВСУ-н Iуналлехь хир йолу кхин а цхьаъ шайн лаамехь тоба.


Я – телохранитель. Заказ на олигарха (Аудиокнига) » Портал саморазвития и самообразования\nЯ – телохранитель. Заказ на олигарха (Аудиокнига)\nСкачать: Я – телохранитель. Заказ на олигарха (Аудиокнига)\nНазвание: Я – телохранитель. Заказ на олигарха Автор: Гриньков Владимир Цикл/серия: Я – телохранитель Жанр: Детектив, боевик Издательство: ИДДК Год: 2021 Тип: аудиокнига Читает: Ященко Игорь Язык: Русский Время звучания: 05:55:16 Формат: MP3 Битрейт ...


Оьрсийчуьрчу ах сов бахархоша ларамца тIеоьцу Сталин\nСталинан дикачу агIор я башхалла ца хеташ мах хадабо 77 процент бахархоша\nСталин Иосифан дикачу агIор я башхалла ца хеташ мах хадабо 77 процент Оьрсийчуьрчу бахархоша, яздо "Iамеркан аз" зорбан гIирсо. Цуьнца цхьаьна, баккхийберца а, ларамца а, безамца а баьчча тIеоьцу 51 процент махкахоша. Иштта ду Левада-центро тIаьххьара бинчу талламан жамIаш. Цу тайпа гайтамаш хилла бацара 2001-чу шарахь дуьйна цу центран социологаша и хаттар талла долийчхьана.\nУггар алсамдаьлла "халкъийн да" шаьш лору аьлла жоп деллачу нехан дакъа (12 пункт). Оццу хенахь хаъал охьадаьлла Оьрсийчуьрчу бахархошна юкъахь Сталин вочу агIор тIеоьцучу нехан терахь (19%).\nЦул сов, 70 процент респонденташна хетарехь, Сталина диканиг алсам дина пачхьалкхан дахарна, вониг динчул а, ткъа хаъала лахделла "Сталинан заманахь Советан халкъана юкъахь дараш хилар" бакъдан йиш йоцуш ду, аьлла хетачу нехан терахь (60% тIера 45 %).\nСталин бен доцуш тIеоьцуш бу коьртачу декъана 18-24 шераш долу Левада-центран талламех дакъалаьцна къона респонденташ.\nЦу жамIашна социологаша йинчу комментарешкахь билгалдоккхуш ду, Оьрсийчуьрчу бахархошна юкъахь дикачу агIор Сталин тIеоьцучу нехан тIегIа лакхара хилар, иза дIаваьллачул тIаьхьа хиллачу пачхьалкхан куьйгалхойх Брежнев Леонидах а, Горбачев Михаилах а, Ельцин Борисах а царна хетачуьнца дуьстича.\nБорщев Валерий "Москох ХIелсинкин тобан" гIантдех цхьаъ ву. Левада-центро бинчу талламах лаьцна "Iамеркан аз" порталан дехарца комментари еш цо дуьйцу, Сталинах баккхийбечу нехан терахь алсамдаларан бахьанаш.\nБорщевна хетарехь, юкъараллехь цу тайпа ойланаш йолу нах алсамбовларан оьрта бахьана ду Кремло дIахьош йолу пропаганда.\n"Сталин зорбан гIирсашкахь кест-кеста гойтуш ву, цхьа ша-тайпа эвсаре хилла куьйгалхо санна, дуьйцуш ду иза волуш махкахь "болатан низам" хилла бохуш. Ткъа дуккха а адамаш, шайна юкъахь цу заманан дуьхе кхиа мало еш болу кегийрхой а болуш, шаьш кхоьллинчу моьттучуьнца бехаш бу, зулам дагадохарна къел бахана бу, я тидаме ца оьцуш бу чолхе историн тIаьхье, шайн чкъуьйриг чохь хьулбелла, - боху бакъонашларъярхочо.\nБорщевна хетарехь, нахана Сталин дикачу агIор гуш хиларна Iаткъам бийриг ду Оьрсийчохь карарчу хенахь хIоьттина хьал, хьарамлонаш лелорца а, ца сацало коррупци хиларца билгалдаьлла долу. Цундела болх беш ду, боху цо, Сталин волуш иза дерриг а доцуш дара, цхьа а къола деш вацара, амма низам дара, бохург.\nЦу кепара, Оьрсийчуьрчу бахархошна хетарг тахана махкахь лелачун реакци ю, уьш Сталинехьа бац, амма дуьхьал бу Кремло дIахьош йолу политика бахьана долуш пачхьалкхехь хIиттинчу хьелашна, боху Борщевс.


Ла-Шапель-Виллар — Википеди\nЛа-Шапель-Виллар (фр. La Chapelle-Villars) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Луара. Дозанашца йу Лонж, Верен (Луара), Шуие, Павезен, Кондрьё. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ла-Шапель-Виллар&oldid=6858883»


Израэль Родригез (Israel Rodríguez) | Kino-pup.com\n1.\t 2007\t Подпольщики\n2.\t 2007\t Ничего не говори\n3.\t 2006\t Не родись красивой\n... Jota López\n4.\t 2002 - 2005\t Танцы под звездами\n5.\t 2002\t Любовь, которая жмет...\n6.\t 2002\t Коротко о парнях 2\n7.\t 2000\t Нехорошие знакомства


ОвхIанистанерчу мухIажиршна ца тоьа хIусамаш\nХIусамашкара бевдда, шайн махкахула баха керла меттигаш лоьхучу овхIанхойн терахьаш 1 миллион 200 эзар стаге кхаьчна кху тIаьххьарчу кхаа шера чохь, боху дуьненаюкъарчу бакъоларъяран Amnesty International юкъаралло. Лондонерчу оцу хьукмато бахарехь, пачхьалкхан дозанел арахьа веха тахана 2 миллион 600 эзар овхIанхо.\nЦо бахарехь, цхьа а доьзал бац кху тIаьххьарчу 40 шарахь шен цIера балаза бисина. ОвхIанистанан маьI-маьIIехь мухIажирш бевлла бехачу нахана ца тоьа хIусамаш, кхача, хи, молханаш, аьтто бац берийн деша, болх карон.\nКъилба Азерчу Amnesty International юкъараллан декъан директора Пател Чампас латкъам бина, ОвхIанистанерчу конфликто нахана бохьу бала дуьненна бицлуш лаьтта, аьлла. Iамеркан эскарш оцу махкара 2014 шарахь дIадахчхьана дуьйна вуно телхина ду адамийн бакъонашца долу хьал.


Монтиньи-ле-Гедье — Википеди\n48°23′01″ къ. ш. 3°15′13″ м. д.HGЯOL\n7,89 квадратан километр\n▲305 стаг (2019 шеран 1 январь)\nМонтиньи-ле-Гедье (фр. Montigny-le-Guesdier) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу Компиньи, СегӀжин, Жольн, Муссо-ле-БгӀе.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Монтиньи-ле-Гедье&oldid=7823269»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 22:10.


Кёлнехь бусулбанашца къийсало неонацисташ\nГермани --Кёльнерчу къепедацаршкахь, 26ГIа2014.\nКIирандийнахь Германехь даккхий къепедацарш хилла, неонацин хьежамаш болу эзарнаш нах урамашка бовлар бахьана долуш. Бусулба дин лелораш Германехь баржарна дуьхьал акци дIаяхьинчу цара полисхошна цIе тоссу шишанаш а, тIулгаш а диттина. ХIинца иза толлуш ду меттигера Iедал.\nНемцойн Кёлнехь кIирандийнахь митинге арабевллачу аьтто-радикалан партин агIончаша официалехь магийначу шайн акцин бахьана радикалан исламхошна дуьхьало яр ю аьлла кхайкхинера.\nАмма и болам вовшахтоьхначу Pro NRW партин хьежамаш бевзачарна хьалхе дуьйна а кхеташ дара, цара арабаьккхинарг радикалхошна дуьхьал къийсам боцийла, цунах бахьана а дина, уьш шайн массо а бусулбачаьрца йолу гамо гайта арабевллийла. Гуш дара иза иштта цу партино митинге гулбинчу ницкъашка ма-хьаьжжина а.\nФутболан фанаташ, ультрас олуш болу волелархой, скинхедаш, тайп-тайпана неонацин хьежамаш болчу кегирхойн тобанийн декъашхой – 3 эзар гергга стаг вара Кёльна юккъехь гулвелларг. Ткъа ишттачу хьолехь даима а хуьлуш ма-хиллара, царех дукхахберш корта бахон маларш мийлина, кеп хилла а, я йий чохь долу шишанаш кара лаьцна а бара.\nСалафиташна дуьхьало яре юкъаралла кхайкха а, шаьш царна дуьхьало ян кийча хилар гайта а арабевллачу цара, демонстраци дIайолаелла дукха хан ялале, шайн гулам ларбан арабевллачу полисхошна тIелатар долийра. Iедалан белхахошна тIулгаш детташ, лоьлхийтаргаш а, шишанаш а кхуьйсуш, полисхой сийсазбо дешнаш а кхайкхош а, къепедацарш долийра цара.\nТкъа хьал цу кепара дерза там болуш дуйла хууш хиллачу меттигерчу полицино хитуху машенашца а, резянкин гIажмашца а, бIаьргах хи доуьйту газ еттарца а дуьхьало йира. Ткъа меттигерчу хаамийн гIирсаша а, Iедалан векалша а чIагIдарехь, маларо дог-ойла ир-кара хIоттийна болу волелархой совца а тигича, и гулам чекхбаьлла аьлла, гулбелларш дIасалаьхкира полицино.\nАмма цу тIехь ца севцира шаьш салафитийн гамончаш кхайкхийна болу, амма бакъдерг аьлча, бусулба дин лелочарна а, кхечу къаьмнех болчу тIебаьхкинчаьрца а, кхечу басах дегIан чкъор долчаьрца а гома болу аьтто-радикалхой. Жимма гIалин юккъера шаьш Iедалхоша юхатеттинчул тIаьхьа, шаьш дIасабовлу кеп а йина, кхин цкъа а Iедалхошна тIелатар долийнера цара.\nКёлнерчу коьртачу цIерпоштан вокзална уллохь футболан фанаташа а, церан накъосташа а полисхойн машен тIекIелъяьккхира, масех полисхочунна чевнаш а еш. Церан къепедацарш бахьана долуш масех сохьтана цу вокзалера цIерпоштанаш а совца йийзира, дIасаяха йиш йоцуш.\nКIирандийнахь Кёлнехь неонацин хьежамаш берш харцхьалелла аьлла кост даьржинчул тIаьхьа, Европерчу вайнахана юкъахь, ишттачу хьелашкахь тIаьхьарчу хенахь кест-кеста хуьлуш ма-хиллара, эладитанаш даржа дуьйладелира, цу летаршкахь нохчий а лазийна, ткъа аьтто-радикалхой нохчашна дуьхьал арабевлла а хилла бохуш.\nАмма и тайпа хабарш цхьа а бух боцуш хилар къастийра Маршо Радионо, Кёлнехь бехачу цхьамогIа нохчийн диаспорин векалшца зIе а йина. Царех цхьаммо, Кёлнан вахархочо Джантемиров Iадлана иштта дийцира цу гIалахь хиллачух лаьцна.\nДжантемиров: „Бусулбачарна дуьхьал арабевлла бара уьш. Масех эзар стаг вовшахкхетта, митинг йо шаьш аьлла. Цара цигахь къепедацарш лелийна, мелла ма барий уьш. Полицин белхахошна йиттина цара, шишанаш кхуьйсуш, тIулгаш детташ. Iедалан белхахой бу цигахь лазийнарш массо а. Делан къинхетамца цхьанна а нохчочух хьакхаделла дац и хIума. Вайнчарех цхьа а ца хилла цигахь“.\nЦу юкъанна кIирандийнахь Кёлнехь а, цул хьалха кхечу немцойн гIаланашкахь а неонацин хьежамаш болчу ницкъаша къепедацарш лелоро гIайгIане божийна Германин Iедалхой а, тергамхой а. Уьш кхета, бусулба дин лелочеран агIонтIе къайлахчу сервисийн а, полицин а ерриг само ерзина шаьш Iачу муьрехь, шайн махкахь скинхедаша а, аьтто-радикалхоша а корта айбина хиларх. Ткъа иза вуно кхераме хиларх а.\nИштта, масала, немцойн полисхойн профкхеташонийн куьйгалхочу Пликерт Арнолда дIахьедина, футболан фанатийн боламаш мел кхераме бу бохург тидамера далийта мегар дац, аьлла. „Там бу кестта хазнеха санна кхераме керла цхьаьнакхетаралла цара кхолла, вуно ира радикалан хьежамаш болу кегийрхой вовшах а тоьхна“, - элира цо оршотдийнахь шен журналисташца хиллачу къамелехь.\nЦо дийцарехь, и фанаташ цхьа керла, цкъачунна Iедалхоша шайх болу кхерам ма-барра тидаме а ца лоцуш, шайн тергонан юьстах йитина хилла феномен кхуллуш ницкъ бу.\nНеонацистийн къепедацарш хилла Кёльнехь\nАьхкенан мур болалур бу "Ведучехь"\nCo dicurg baq dats\nЗама хийцаяларх а, дайшца зIе ца ходуьйту урдунхоша\nСаг1а хир дуй!!! ???\nСагIин мах базбора йовхоно\nДела реза хулда Пет1аматан\nДу, Оьрсийчоь сан пачхьалкх хиларна 4 %\nОьрсийчоьнан футбол сан тергонехь яц 22 %\nФутболца сан бала бац 74 %


Тихонов Дмитрий - Сундук мертвеца. Слушать аудиокнигу онлайн\nТихонов Дмитрий - Сундук мертвеца +33 9 комм.\nПодольский Александр - Хозяин туннелей +41 16 комм.\nПодольский Александр - Забытые чертом +44 9 комм.\naudioknigi.club Ужасы, мистика Тихонов Дмитрий Тихонов Дмитрий - Сундук мертвеца


Шовда дамаева мерзачу безамо текст\n1 year ago. Шовда дамаева - Ларбина безам. Текст песни и видео: Ас санна ларбина хиллехь вай безам, Къаьстина хир дацара бохабеш къоллам, Амма ахь ца лайна, ас лайна халонаш, Йина яц везнарг ахь ас йина ойла. Чеченский и русский текст. 6.Шовда Дамаева - Хьо хунда кхаьсти хьо сьоха. Шовда Дамаева - Жима дог. Чеченский и русский текст. Фото к видео: Шовда дамаева мерзачу безамо чеченский русский текст. Шовда Дамаева - Мерзачу безамо чеченская тема онлайн или скачать mp3.Текст трека: Ас санна ларбина хиллехь вай безам, Къаьстина хир дацара бохабеш къоллам, Амма ахь ца лайна, ас лайна халонаш, Йина яц везнарг ахь ас йина ойла. Добавить комментарий. Шовда Дамаева Аюб и Зарема (New 2015) [M95]. Мадина Юсупова - Ца хIутту веза ала хьо. Ас санна ларбина хиллехь вай безам, Къаьстина хир дацара бохабеш къоллам, Амма ахь ца лайна, ас лайна халонаш, Йина яц везнарг ахь ас йина ойла. Игорь Половнев. Шовда Дамаева Са даг ша деттало 2016.Шовда Дамаева Мерзачу безамо (exclusive M95). Декхалой хьо тахна, не разлучились бы мы, сказал ты мне, что было, текст песни Шовда Дамаева, йина яц везнарг ахь ас йина ойла, шовда Дамаева. Скачай шовда дамаева new 2013 bezam и шовда дамаева жима дог new 2015 exclusive m95.1.Шовда Дамаева — Мерзачу безамо vk.\ncom/newkavkazmusic. Чеченский и русский текст. Чеченский и русский текст. Песня bezam, автор Шовда дамаева new 2013, видео Шовда Дамаева »» Мерзачу безамо .Исполнитель: Шовда дамаева new 2013. Шовда Дамаева - Хьомениг, сан хьоменаг. Мерзачу безамо хьийзадо кийрара дог, Х1унда доьлху сан хенахь багабо сан кийра, Ларбина декъаза сай безам ас хьоьга, Багийра везнарг ахь сийначу ц1ергахь.Другие тексты песен "Шовда Дамаева".\nМерзачу безамо хьийзадо кийрара дог, Х1унда доьлху сан хенахь багабо сан кийра Шовда Дамаева Текст Безаман туьйра. Шовда Дамаева - Мерзачу безамо (exclusive M95)р, 1.Шовда Дамаева - Мерзачу безамо vk.com /newkavkazmusic и другие в mp3 скачать и слушать онлайн бесплатно.слушать скачать USAр р ё Мерзачу безамо (чеченская) текст песни4:06. Имя. Чеченский и русский текст. Исполнитель: Шовда Дамаева, Песня: Мерзачу безамо (exclusive M95), Длина: 03:04, Размер: 7.27 МБ, Качество: 320 kbit/sec, Формат: mp3. Published on 1 year ago.Шовда Дамаева - Ма ген 11 months ago.. Шовда Дамаева - Хьан хаза вела къежар. Слушать онлайн и скачать mp3 - Мерзачу безамо чеченская тема от Шовда Дамаева.Текст песни: Ас санна ларбина хиллехь вай безам, Къаьстина хир дацара бохабеш къоллам, Амма ахь ца лайна, ас лайна халонаш, Йина яц везнарг ахь ас йина ойла. Самад - Яздина кехат (New 2014) [exclusive M95].Шовда Дамаева new 2014 - Мерзачу безамо. Махир Нуралиев. Шовда Дамаева - Мерзачу безамо (чеченская тема). Шовда Дамаева - Седа чу буьжи (New 2014) [M95].Шовда Дамаева - Мерзачу безамо. by Игорь Половнев 9 months ago. Шовда Дамаева - Хьан х 12 months ago. Шовда Дамаева - Хьан хаза вела къежар. Скачивай и слушай шовда дамаева мерза безам на Zvooq.online!Шовда Дамаева — Мерза Безам. Чеченский и русский текст. Игорь Половнев. Чеченский и русский текст. Чеченский и русский текст. Шовда Дамаева Мерзачу безамо. Чеченский и русский текст. Амма ахь ца лайна, любимый, мерзачу безамо (чеченская тема) Ас санна ларбина хиллехь вай безам. Найденные mp3 песни: Шовда Дамаева new 2014-Мерзачу безамо.Чеченский и русский текст. 3, 911 views.Шовда Дамаева - Ма ген 9 months ago. - kharasach.com. Ас санна ларбина хиллехь вай безам, Къаьстина хир дацара бохабеш къоллам, Амма ахь ца лайна, ас лайна халонаш, Йина яц везнарг ахь ас йина ойла.Шовда Дамаева new 2013. Главная Новости музыки Видео Тексты песен Каталог. Шовда Дамаева Мерзачу безамо. Марха Макаева - Судьба моя. 52421961.Прослушать скачать текст песни добавить в избранное 04:32. Похожие клипы Для вашего поискового запроса Шовда Дамаева Мерзачу безамо Чеченский и русский текст MP3 мы нашли 1000000 песни, соответствующие вашему запросу, но показывающие только 10 лучших результатов. 2572 04:03 АВТОР.Шикарно поёт Шовда Дамаева -Жима дог. Пожалуйста, поддержите проект лайком или плюсом! 6. Мерзачу безамо от исполнителя Шовда Дамаева new 2014 скачать и слушать в mp3 формате, текст к песни и клип.Видео клип Шовда Дамаева »» Мерзачу безамо . Published 7 months ago3,958 views.Шовда Дамаева - Лур вац хьо цхьаннена. 20. Текст. Песня на чеченском языке с подстрочным переводом на русском языке. Чеченский и русский текст. Длина: 04:06. 03:04. (Чеченский и русский текст). Мерзачу безамо хьийзадо кийрара дог, Х1унда доьлху сан хенахь багабо сан кийра, Ларбина декъаза сай безам ас хьоьга, БагийраВ их число попали слова песни Шовда Дамаева (95) new 2013 Безам ( любовь), которые часто поют не только в России, но и за рубежом. Чеченский и русский текст.Чеченский и Русский текст. Шовда Дамаева - безаман ирс (New 2016).Шовда Дамаева - Мерзачу безамо. Чеченский и русский текст. (Нохчийн а, оьрсийн а текст.) Игорь Половнев - Шовда Дамаева - Лур вац хьо цхьаннена. Клип Шовда Дамаева »» Мерзачу безамо . 03:50. Скачать mp3 песни: Шовда Дамаева-Мерзачу безамо. Творение: bezam. 46 просмотровдва года назад.335 560 просмотров8 месяцев назад. Игорь Половнев 1 year ago.Шовда Дамаева - Ма ген 8 months ago. 4:02. By: Игорь ПоловневPublished: 1 year ago. Я протяну сквозь облака надежды нитья продолжаю жить. Страница, посвященная популярному треку Шовда Дамаева - Мерзачу безамо чеченская тема - скачать и слушать онлайн без предварительной регистрации и смс.Текст. Текст песни и видео: Ас санна ларбина хиллехь вай безам, Къаьстина хир дацара бохабеш къоллам, Амма ахь ца лайна, ас лайна халонаш Список песен исполнителя Шовда Дамаева (95) new 2013.Мерзачу безамо хьийзадо кийрара дог, Х1унда доьлху сан хенахь багабо сан кийра, Ларбина декъаза сай безам ас хьоьга, Багийра везнарг ахь сийначу ц1ергахь. Слова и текст песни Шовда Дамаева New 2013 - Bezam, К сожалению, скачать песню и послушать онлайн, на сайте не получится, здесь находится только текст песни. Шовда Дамаева - Ма гена ели хьан ойла. слушать. Асхаб Вахарагов - Мерзачу безамо (M95). Песня на чеченском языке с подстрочным переводом на русском языке.Шовда Дамаева Мерзачу безам, текст песни на ioMedia.ruiomedia.ru//Текст песни Шовда Дамаева Мерзачу безам в открытом доступе бесплатно: Ас санна ларбина хиллехь вай безам, Къаьстина хир дацара бохабеш къоллам, АммаМерзачу безамо хьийзадо кийрара дог, Х1унда доьлху сан хенахь багабо сан кийра, Ларбина декъаза сай безам ас хьоьга Слова, текст и перевод песни - Шовда Дамаева - Мерзачу безамо (чеченская тема). Малик Рогелов. Шовда Дамаева - Мерзачу безамо. Related Videos. Текст к этой песнеМерзачу безамо хьийзадо кийрара дог, Х1унда доьлху сан хенахь багабо сан кийра, Ларбина декъаза сай безам ас хьоьга, Багийра везнарг ахь сийначу ц1ергахь. Приветствую Вас мой подписчик!!!Шовда Дамаева - Лур вац хьо цхьаннена. Шовда Дамаева - Жима дог. Шовда Дамаева - Лур вац хьо цхьаннена. Шовда Дамаева new 2013 - Мерзачу безамо. Чеченский и русский текст. Страница с текстом из Мерзачу безамо под исполнением Шовда Дамаева new 2013. 496422 04:37 АВТОР. Чеченский и русский текст. 1:17. (добавить в избранное) ( текст песни) 04:06. Шовда Дамаева - Ма гена ели хьан ойла. Игорь Половнев - Шовда Дамаева - Жима дог. Мудрые слова Султана Сулеймана vk.com/bakekz. Шовда Дамаева Мерзачу безамо. Популярные сборники. Игорь Половнев - Тамила Сагаипова - Безаман лай. Еще от этого автора Шовда Дамаева. Шовда Дамаева - Ма гена ели хьан ойла. Шовда Дамаева - Лур вац хьо цхьаннена.Чеченский и русский текст. Это страница предлагает вам прослушать и скачать композицию Мерзачу безамо чеченская тема от исполнителя Шовда Дамаева, а также найти текст песни и смотреть онлайн видео клип. 21. Шовда Дамаева - Ма гена ели хьан ойла. Похожие клипы: Макка Cагаипова- Хьо цхьаъ ву са 2013 HD. Чеченский и русский текст. MTV Сaucas Лучшие Кавказские ХИТЫ. Шовда Дамаева - Мерзачу безамо. Мерзачу безамо хьийзадо кийрара дог, Х1унда доьлху сан хенахь багабо сан кийра, Ларбина декъаза сай безам ас хьоьга, Багийра везнарг ахь сийначу ц1ергахь.другие песни от: Шовда Дамаева. (Нохчийн а, оьрсийн а текст.) Шовда Дамаева - Жима дог. Чеченский и русский текст. 4, 868 views.by Игорь Половнев 5 months ago. Чеченский и русский текст. Чеченский и русский текст. Все MP3 треки бесплатные на нашем сайте. < Валерий Курас. Тамила Сагаипова - Безаман лай. Если вам понравился «текст», то обязательно напишите свой коммент. Dj slim - House 2010 DFM club UFA - Без названия. (скачать). Шовда Дамаева »» Мерзачу безамо . Описание: Песня на чеченском языке с подстрочным переводом на русском языке. Текст: Ас санна ларбина хиллехь вай безам, Къаьстина хир дацара бохабеш къоллам, Амма ахь ца лайна, ас лайна халонаш, Йина яц везнарг ахь ас йина ойла.Видеоклип Шовда Дамаева - Мерзачу безамо (чеченская тема).\nШовда Дамаева - Мерзачу безамо.


Мали Арал (Аштаркханан область) — Википеди\n46°39′53″ къ. ш. 48°28′02″ м. д.HGЯOL\nМали Арал (Аштаркханан область)\nоьрс. Малый Арал\n↘665 стаг (2016)\nМали Арал картан тӀехь\nМали Арал (оьрс. Малый Арал) — Российн Федерацин Аштаркханан областан Красни Яран кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\n545 ↘513 ↗525 ↗559 ↗634 ↗673 ↘665\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мали_Арал_(Аштаркханан_область)&oldid=5011873»


Убийство экс-президента Йемена Али Абдалла Салех. ФОТО. ВИДЕО


Дауд-пайхамарах хьаьрча къа\nДауд хиннав пайхамар а паччахь а волаш. Дукха истий ший боллашехьа а цхьан эздечун дала теха 1алаьмате хоза хинна сесаг дагайоаллаш хиннав из. Хоза из кхалсаг шийна хьаерзаяр духьа эзде мишта д1авоаккхаргва ца ховш, Дауд сагота хьувзача хана, т1ом хьайр. Из эзде т1ом эггар лираг1а болча хехка ваьлар Дауд. Т1еххьара вийр из эзде.\nЦхьа ха яьннача г1олла жералла яьнна цун сесаг Дауда шийна д1айигар. Бакъда, х1арача бусса из эзде г1анахьа духьала аха ваьлар цунна, ше верахи Дауда зудал совдаларахи бехкаш доахаш, на1алташ кхайкхадора цо. Сатем байнача Дауда лаьрх1ар из вийна эзде шийна къинт1ера ваккха. Кашамашка ер хьалвахача, малейкий новкъосталца цхьан юкъа дийнвир из саг. Дауда аьлар цунга:\n- Хьа сесаг сайна хьаерзаяр духьа хьо т1ем т1а хехкаш, хьо х1алак хилийтав аз. Сона къинт1ера валар дех аз хьога.\n- Дукхача х1аманна къинт1ера вала йиш йолаш ва саг, - аьннад цу эздечо, - бакъда дега цхьаккха дарах могаргдац тийшача балхах къинт1ера дала.\nИз аьнна воаллашехьа а саг каша д1авижар, боарз къовлабелар. Из доккха къа т1ерадаланзар Дауда т1ера.\nПророк и царь Дауд имел много жен. Тем не менее он стал заглядываться на невиданной красоты жену одного из своих воинов. Дауд не знал, как его извести, чтобы жениться на той красавице. В это время началась война, и Дауд отправил воевать мужа той красавицы, причем послал его в самую гущу сражений. Наконец, тот погиб.\nЧерез какое-то время Дауд женился на красавице-вдове, но каждую ночь во сне ему стал являться погибший воин, укорявший и проклинавший Дауда в беспутстве и в том, что он загубил его, безвинного человека. Жизнь Дауда стала невыносимой, и он решил сходить на могилу того воина и попросить прощения. На кладбище пророку помогли ангелы. Они оживили покойника. Дауд ему сказал:\n- Я тебя отправил на войну, чтобы ты погиб, а твоя жена досталась мне. Прости мне этот грех.\n- Многое может человек простить, - ответил оживший покойник, - но его сердце и душа никогда не смогут простить подлости и предательства.\nПокойник вновь лег в могилу. Так и остался на Дауде этот непрощенный грех.


Оьрсийчоьнан миллиардеран Ротенберган Аркадин хиллачу зудчо, Натальяс, хаам бина, Ниццехь Shoshana цIе йолу шен вилла "дIалаьцна" аьлла, хаам бо Кавказ.Реалиино. Цо цу хьокъехь зудчо латкъам бина полице, ткъа Nice Matin газето яздарехь, полицехь тIечIагIдина латкъам шайга кхаьчна хилар.\nРоттенберг Натальяс хиллачух лаьцна яздинера дIадаханчу кIиранах инстаграмерчу шен агIонехь (карарчу хенахь цу тIехь хийцамаш бина цо).\n"Товбеца-беттан 10-хь Нохчийчуьрчу радикалан террорхоша дIалаьцна сан Францера вилла. Нуьцкъала лаьхкина цара территори тIера сан белхахой, йиттина гIаролхошна, йохийна камераш, кегдина догIанаш, дIалаьцна вилла, догIанаш а хийцина цигахь шайн база йина", - дIахьедина, ткъа тоьшаллана санна зорбане яьккхина виллан территори тIехь яьккхина масех видео.\nРотенберга чIагIдо, вилла дIалацар вовшахтоьхна "хьал долчу Оьрсийчуьрчу олигархаша, шен жигаралла ца тайначу". Ца боху, шена иза дайтинчеран цIераш а, иза дIалацарна цара мелла ахча делла а хаьа бохуш. Цо дийцарехь, полици реза ца хилла хуьлучунна юкъагIорта.\nFrance 3 телеканало хаам барехь, Товбеца-беттан 12-чу буса виллан керта ваьлла хилла 30 гергга герзаца волу стаг. Цара лаьхкина цигахь хилла нах.\nНаталья Ротенберг цига кхаьчча, цуьнан аьтто ца баьлла керта яха. Хилларг хIун ду хуучу телеканалан хьастано дийцарехь, виллехь йисна хилла цуьнан хIуманаш а, ши жIаьла а.\nFrance 3 телеканало чIагIдо, вилла дIалаьцнарш Ротенберг Аркадин долахь йолчу SCI Villa Shoshana компанин кхерамазаллин белхахой бу бохуш. Ткъа иза цара дина Оьрсийчуьрчу миллиардеро омра а делла.\nSCI Villa Shoshana компанин векалша дIахьедина France 3 телеканале, нуьцкъала вила дIалаьцна яц, ткъа карарчу хенахь иза яьсса ю аьлла. Компанехь аьлла Ротенберг Натальяс инстаграмехь йитина комментареш эладита ду аьлла.\nNice Matin газетана комментари еш SCI Villa Shoshana компанин куьйгалхочун адвоката Жонке Софис аьлла вилла компанин долахь ю, ткъа Ротенберган хилла зуда "Эрмалойчохь ехаш ю, иза яха хиъна хила шен долахь йоцчу вилле.\nРотенберг Аркадис ялийнера Наталья 2005-чу шарахь. Кхин а 8 шо даьлча иза йитна цо. Цул тIаьхьа Наталья Ротенберг суьде елира Британехь, амма эххаре а цуьнан аьтто белира цхьацца гIишлош а, кхин долу хIума а даккха шен хиллачу майрачуьнгара.


Тони Кольтц | КулЛиб - Скачать fb2 - Читать онлайн - Отзывы\nПо форматам: fb2 книги - 1 (4.01 Мб)\nВсего книг: 1. Объём всех книг: 4 Мб (4,208,670 байт)\n- В поезде с вампирами (пер. Ю. Рознатовская) (а.с. choose your own adventure-7) (и.с. Выбери себе приключение-7) 4.01 Мб (читать) (читать постранично) (скачать fb2) (скачать исправленную)


Орел, Церковь Успенская (Св. Михаила Архангела)\nУспенская церковь (Св. Михаила Архангела) 1801-1817, 1858-1860 гг.\nАдрес: Михаило-Архангельский пер., 14


СЛАВУТСЬКА РАЙОННА ЦЕНТРАЛЬНА ЛІКАРНЯ ІМ. Ф.М.МИХАЙЛОВА в Украине - адреса, телефоны, услуги\nСЛАВУТСЬКА РАЙОННА ЦЕНТРАЛЬНА ЛІКАРНЯ ІМ. Ф.М.МИХАЙЛОВА\nХМЕЛЬНИЦЬКА ОБЛ., М.СЛАВУТА ВУЛ. РАДЯНСЬКА БУД. 32


Беффья — Википеди\n46°31′33″ къ. ш. 5°32′52″ м. д.HGЯOL\nБеффья (фр. Beffia) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу ГӀетуз, Chavéria[d], Мутонн, ГӀотоне.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Беффья&oldid=7814513»


Сен-Флур-де-Меркуар — Википеди\n44°41′44″ къ. ш. 3°49′32″ м. д.HGЯOL\nСен-Флур-де-Меркуар (фр. Saint-Flour-de-Mercoire) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Лозер. Дозанашца йу Лангонь, Люк (Лозер), Шейлар-л'Евек, Рокль (Лозер). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Флур-де-Меркуар&oldid=5187063»


Лапанти — Википеди\n48°34′45″ къ. ш. 1°00′25″ м. д.HGЯOL\nЛапанти (фр. Lapenty) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.\nДозанашца йу Мии, Мулин (Манш), Grandparigny[d], Сен-ИлегӀ-дуь-АгӀкуе, Сен-СемфогӀян-де-Мон, Вильшьян.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лапанти&oldid=7812697»


Альбье-ле-Жен — Википеди\n45°14′42″ къ. ш. 6°21′06″ м. д.HGЯOL\n12,45 квадратан километр\nАльбье-ле-Жен (фр. Albiez-le-Jeune) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Севваь.\nДозанашца йу Альбье-МонгӀон, МонгӀишегӀ-Альбанн, Сен-Жан-де-МогӀенн, ВиллагӀгондгӀан.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Альбье-ле-Жен&oldid=7809099»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 15:10.


Епревиль — Википеди\n49°42′26″ къ. ш. 0°22′00″ м. д.HGЯOL\n▼1021 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЕпревиль (фр. Épreville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-Маритим. Дозанашца йу Обервиль-ла-Рено, Фекам, Фробервиль, Маникервиль, Сен-Леонар (Сен-Маритим), Соссезмар-ан-Ко, Турвиль-лез-Иф. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Епревиль&oldid=6784972»


Къонах, ва аларах хулаш вац (кица). Бейсара Мочкха\nТайпан цIи яккха а ца езаш гIалгIашта юкъе бовзача къонахех хиннав ГIазднаькъан (оагой) Бейсара Мочкха. (Эрсий меттала Базоркин Сергей Федорович). Ший деррига вахар а дегIа денал а гIалгIай къаман гIулакха хетадаьрех хинна къонах ва из. Деша аьттув а баьнна Iилма а довзаш, доаккха дунен хьаькъал а долаш, эзделах визза вола массанена а вовзаш а дукхавезаш а, сий деш а хиннав из Бейсара Мочкха. Къаман сакхетаме вахаш ва из, диканна масал эшача хьоаха а веш. Къонахчун эздий кеп йолча сагах хIанз оалаш хаза йиш я, Бейсара Мочкха санна къонах ва из аьнна. Цун вахарах а оамалех а дувцаш дуккха а дика хIамаш да гIалгIашта юкъе. Мочкъий-Юрта юртда хиннав из. Массе а ДаьгIаста мехкашкарча юрташкара юртдай гулбаь царца къамаьл де а човхам лоаттабе а дага волаш венав инарал, воаккха хьаким. БуротIарча резиденце хьалхашка уж дIа а овттабаь гIалат ваьннав аьнна хетачоа пхьарч увш, цхьаволчоа шод тохаш кхыметтел из инарал волавелча, эгIахьо латтача Мочкхас аьннад шийна тIехьа латтача ГIалгIай мехкарча юртий даьшка: «Со шод ца тохийта вала кийча ва шоана. Сона цо тоха аьнна шод аййой кхы цхьаькханена-м тохаргьяц цо, шун дукхагIчар зIамига бераш а да, со леча лергвоацар хIанззе а дIаюстара вала, аьнна. Вокхар массане а жоп деннад: хьа а тхой а сий бахьан долаш дала кийча доаца къонахий хет хьона тхох, аьнна. АргIах IовоагIа инарал Мочкхийна IотIа а кхаьча, мала ва, мичара ва яха хаттар а даь, укхо дIаденна жоп дика ца хеташ, тоха аьнна шод айяьй. Цо шод айешшехь а Мочкхас ахангахь кхаччалца беттачура тур хьалозадаьд (шийл лакхагI дарже эпсар волча герзах кулг тоха бокъо хиннаяц эпсарий). – Ер фу яхалга да, хаьттад инарала шод айяь а волаш. – Ер даьра да, аьннад Мочкхас, Iа сона тоха аьнна лостаяь шод са дегIах хьокхаялалехь, хьа гIовна тIара герга корта, хьо тIавагIача говра биъ кога кIал божаргболга. Цигга ше беш бола тIахьожам а бита ший резиденце говр хехкка хьалчу а ваха, Мочкха хьа а вехийта инарала аьннад: - сона хов шод хьанна етта мегаргья, хьанна етта мегаргьяц. Хьо визза къонах ва, хьа денал хиларах совгIата ер дошо сахьат а да хьона, аьнна. Мехка юкъе яйза еза цIи лакха а лелаеш, ди-денгара мел доал сий лакхлуш ваьхав Бейсара Мочкха. Цхьабакъда, Iалаьмате хала а чоалхане а йолча замалахь ваьхав из. Дале а берригача ГIалгIай мехка доал де, цун бокъо ма хулла лорае аьттув лохаш къахьийгад цо, ше цхьан юрта доал деш мара воацача хана а, цул тIехьагI БуротIа балха вахача а. Ший хана, мискача наьха бокъо лорае езар, дов-тIом эшацар, паччахьо яхар де дезар оалаш ДаьгIаста хьехам бе араваьннав Илисха-Юрта ваьха. Хаьдийи Киший воI Кунта-Хьажа (Дала къайлеи гучеи тоайойла цун). Цхьабакъда, цу ханарча паччахьа Iаьдало, воаккха зуламхо лаьрхIав из. БуротIара Iаьдала хьакимаш кхайка Кунта-Хьажа (Дала къайлеи гучеи тоайойла цун) цига вахача Бейсара-Мочкха хиннав цига болх беш. Паччахьа инарала хьалхашка из миска саг хилар цунна дайча, цунах мехка а паччахьа а дала зе дац аьнна тешал а даь га даьккхад цо. Инарало аьннад, ше укх дарже мел ва вахара никъ маьрша ба цун аьнна. Ца говш Хьажа (Дала къайлеи гучеи цIенйойла цун) цIенгахьа верзаш Мочкхас ахча кховдадаьд цунга, сагIийна. Вокхо дIа а ийца аьннад: сагIа хилда хьа, беркат хилда хьона. Вай, воай кулгашца къахьийга даьккхар мара рузкъа дуаш дац, вайл хьалхагI доагIаш нах дукха ба, цудухьа ер царга кхачийта, аьнна юхаденнад ахча. Мочкха волча бийса а яьккха, ГIулий Аьспе ТIуге шерч вордаца Нохчий мехка цIавигав Хьажа (Дала къайлеи гучеи цIенйойла цун). Цига дIакхаьчача Кунта-Хьажас (Дала къайлеи гучеи цIенйойла цун) аьннад: - укх дуненчу са гIулакха хьийга дукха къа а доацаш, дуненна а аьхартенна а шийна доаккха дика дир-кх Бейсара Мочкхас. Даьла раьза хилва цунна. Са даькъала хинна къонах ва из, са васкет да шуга бераш, из кхелхача цунна мух баь маьл кхайкабар. Цу хана вай ДаьгIаста хургдац, мехках довла дезаргда. Мочкхех лаьца иштта хоза къамаьл шийна хьахезача, ший вордах баьллача шиннех цхьа уст а бийна хьоалчагIа даьд Аьспе ТIуге. Кастлуш цIа а кхаьча хиннар-дайнар а Хьажас (Дала къайлеи гучеи тоайойла цун) аьннар а Мочкхийга дIадийца ТIуге аьннад: - Саки (иштта цIи йоаккхаш хиннай цо Мочкхех), из къамаьл сайна хьахезача Iеваланзар со уст ца бийча хьа сийна а Устаза сийна а. ТIаккха Мочкхас жоп деннад: - ТIуги хьо са сий даьккха, хьай сий даьккха Iийнавац, Iа гIалгIай къаман сий даьккхад, баркал хилда хьона, ираз долаш вахалва. Волле, са доахана Iулашта юкъе боарха уст ба хьона эггара дикагIа, из аз совгIата лу хьона, гIоза-даькъала лелаболба Iа. ГIалгIай къаман сакхетаме а заман белгалонца а дика къонах хиннав Бейсара Мочкха, цудухьа сийдолча наьха а деш, ший дегIа деналца а хозача гIулакхашца а наха масал а луш ваьхав ше мел вах. Цун деррига а вахар хиннад вай къаманна хетадаь, гIалгIай сийле лакхъяра тIадерзадаь. Ше хьадеш дола хIама адамашта кхетаме масал хулийтара деш хиннад. Вай ширача эздело дика могадаь, хоза гIулакх санна хIанз лелаш да ноанахойи уст-цIайи, даь-ноанахойи сий дар, царца лакха лерхIам хилар. Бейсара Мочкхеи цун зIамагIвола воша Бунахои вай мехка мел сий долаш хиннаб хьагойт цхьаькха масало. Шоай даьноанахошкахьара болча ЦIолой коа бер денна таьзет долча вахача уж ши воша Iоховш хиннавац. Уж шиъ Iохац яхаш таьзета баьхкарех саг Iо ца ховш мохк уралатташ чакхдаьлар из таьзет, яхаш белгалдора боаккхагIчар. Адамашца бола шоай лерхIам леладеча хозача гIулакхашца бакъ а беш баьхаб уж вежарий. Цхьан дийнахь гаргарча наьхацига саг йоагIача вахав Мочкхеи Бунахои. Цига хьоалчагIа а диа арабоалаш Мочкхас ах сом деннад (шин кома мах), Бунахочо дошо тума деннад (шин Iатта мах). Тачанка тIа а хайша хьаболабелча Бунхочо аьннад: - ХIанзалца, наха хьох Бейсара Мочкха а яхаш доаккхал дора аз, тахан-м эхь хийтар сона Iа даьчох. – Ахча кхы децарий хьога? Таро йоацаш а ма варий из вай гаргара саг. - Аз гаргало хеттар, Iа гаргало хоадайир, хIаьта ахча-м сога шортта долга шеко а мичай, аьнна, жоп деннад Мочкхас. - Ай, дукхагIа ахча дIаделча чIоагIлаций из гаргало? – хаьттад Бунахочо. - ЧIоагIлац, хIана чIоагIлац аьлча, каста са коа саг йоагIаш – йодаш хилча сона хьадала ах сом е цаI, шиъ ка цунна короргба, тIаккха со волча из ца воагIаш Iергвац, хIаьта хьа коа иззаморг хилча хьона хьадала дошо тума, е цун ах маьха цхьа етт а хургбац. Ца хилча кулг даьсса ца ва, яхь дIа ца яла из ца воагIаш Iергва, тIаккха гаргало хийраяргья. Цудухьа со гаргало хетта воагIа хьо хоадаяь воагIа. Луш – дуташ дар, ший аргIа а йолаш, моттиг а йолаш, ха а йолаш да, аьнна жоп деннад Мочкхас. КIеззига уйла еш ха яьккха Бунахочо вела а венна аьннад: - цудухьа даьра ва-кх хьо мехка юкъе цIихеза вувцаш вола Бейсара Мочкха. Наха пайданна хургдола дика масал лаха, цунца наха кхетам бала аьттув болаш хиннав из. Цхьан тоабанца хьавоагIача Мочкхас аьннад шийцарча новкъостех цхьаннега, гIой дIа михо керчабеш хьабахьача баIага хатта, фу леладу Iа, мича бода хьо аьле. ТIа а ваха цунца къамаьл а даь юха а вена жоп деннад цо, михо дIахьош баIа ба из, кхы хIама яхац цо аьнна. Ведаж-къонгий Келамата Угуз (Мочкхий доттагIа хиннав) вахийтав Мочкхас из хаттар де аьнна. ТIаваха сагаца санна къамаьл а деш, хаттараш а даь, ше жоп а денна аьннад Угуза: - цо йоах, мух баьлча бадар да са гIулакх, мух тийча бижар да са гIулакх. Миха духьал е духьале а яц са. Бакълув из аьннад Мочкхас, цун кара кхы хIама дац шун кара а хургдац хIама шун барт ца хуле, цу баIанна мух санна, шоана а дунен харцо гучаювргья, хIаьта цунна духьале ергьяр да барт-цхьоагIо хилар, шоай мехка сий-лоархIам бар хьалха вала ховр хьалха а воккхаш, воаккхагIчун сий деш, зIамигачох къа а хеташ шо дахе. ТIаккха Угуза баркал а аьнна ший баламах илла Iандий ферта дIаеннай, гIоза лелайойла, аьнна, ловца а боаккхаш. Бейсара Мочкха мехка юкъе цIи йола къонах хиларал совгIа боаккхача дезала да а хиннав. Цун дезал хиннаб ши-воIи, бархI йоIи. Царех хьаяьнна тIехьенаш яхаш я вай мехка. Цхьан дийнахь ший коа нув хьокхаш ваьллав Мочкха. НаIарга нах баьхка чукхайкаб. Мочкха эшаш гIулакх дар тха аьннад цар. Ше царна ца вайзалга кхетадаьча цо, из укх сахьате чувоагIаргва, цIагIа чудовла аьнна уж чу а бига, эгIа цIагIара цIена барзкъаш тIа а дийха хьаьшашка цIаькха а моаршал хаьтта чувахав. Моаршал – денал хаьтта, ха яьлча, зем баккха ховча хьаьшех цхьанне хаьттад, коа нув хьокхаш ваьллар хьо варий, аьнна. Вар, аьнна, дарий даьд фусам-дас. – Ай, чуоттаве Iу вац хьога, дIабала мах бац, дезал мукъа бац хьа, мехка аьла санна къонах ма вий хьо, хьаьттад хьаьшаша цIаькха а. – Дезал а мукъа ба, эшача Iуй а короргба безе, шортта ахча а да, бакъда со сай коа Iу хинна ца отте, наьхацига аьла санна лоархIаргвац со. Иштта вай къаман эздийча сакхетама оамалца наха хьехам бала а ховча къонахех хиннав Бейсара Мочкха. Юрта а цул тIехьагI БуротIа лакхача дарже хьаким волаш а къахьийгад цо. Цул совгIа паччахьа эпсар а хиннав из. Паччахьа цIерах денна дуккха паччахьалкхен совгIаташ а хиннад цун. Цу юкъе хиннай диълагIча степена Георгиевски орден (эпсарашта мара луш хиннаяц). Из орден цунна еннай гIалгIай къамах болчарна юкъе эггара хьалхагIа. Из Мочкха санна болча къонахий цIераш вIалла а йицлац халкъа, хIана аьлча цар шоай деррига а вахар къаманна хетадаь хиларах. Мочкха ваьхача замалахь кхы а дика къонахий хиннаб вай къаман: Дальганаькъан Уцига Малсаг, Малсаганаькъан ГIайте ГIайрбик, Ведаж-наькъан Келамата Угуз, дуккха а кхыбараш. Вахаре мел долча дикан хам бе а ховш, вонна духьале е а ховш, харцо йохае аьттув а болаш, наха а паччахьо а сий деш хиннача къонахех ба уж. Царна юкъе белггала хиннав ГIазднаькъан Бейсара Мочкха. (Ер йоазув даьд авторо полевой материалах пайда а эцаш)\nС. МЕРЕШКОВ, ГIалгIай Ч. Ахриева цIерагIча Iилман-тохкама института Iилман болхло Б. М-Г. Харсиев, кандидат философских наук Продвижение ислама\nсреди ингушей и чеченцев\n«Аллах возвысит (на много) ступеней тех из вас, которые уверовали и которым даровано знание, и Аллаху ведомо о том, что вы творите»\n(“Препирательство”, 11). Всемогущий и Великий также сказал: «…и говори: “Господь мой, прибавь мне знания!» (“Та ха”, 114). Известная попытка Шамиля утвердить неоспоримые ценности ислама среди вайнахов насильственными способами изначально была обречена на провал. История распространения ислама на Кавказе убедительно продемонстрировала, что непокорные к насилию ингуши вскоре приняли ислам от праведников, которые обладали лишь одним оружием – убеждением, и за которыми стояла одна сила – их искренняя вера в Аллаха. Распространение ислама среди вайнахов было с самого начала тесно связано со «святыми людьми», которые, возможно, принадлежали суфийскому ордену.1 Принимая во внимание низкий уровень формального религиозного образования, не следует удивляться тому, что проводником ислама среди вайнахов стали святые люди, легитимность деятельности которых основывалась лишь на способности творить чудеса.2 В местной северокавказской традиции шейх Мансур является святым, он – первый накшбандийский имам. Однако Мансур не создал в регионе сильной суфийской организации. Это было сделано лишь тридцать лет спустя, когда дагестанский алим Мухаммад аль-Яраги был принят шейхом Исмаилом аль-Ширвани в Халидийскую общину братства Накшбандийя. Это событие и деятельность самого алима положило начало принятию ислама многими народами Северного Кавказа, в том числе и вайнахами. «Лишь божественный закон правит людьми – все правоверные равны перед Аллахом. Не может быть чьих-то рабов», – учил Мухаммад аль-Яраги. Для горцев Северного Кавказа, которые не признавали вековую зависимость от любого агрессора, были близки и понятны постулаты ислама, который в принципе не входил в противоречие с их законами и идеологией. Своё название орден Накшбандийя (буквально - художники) получил по аналогии гильдий суфиев классического периода. Основателем ордена Накшбандийя считается Баха ад-дин Накшбанд из Бухары. Члены ордена Накшбанд возводят свою духовную родословную к Пророку Мухаммаду, да благословит его Аллах и приветствует, включая в неё большинство ранних классических учителей. Члены этого ордена считают, что его суфийское влияние лишь частично осуществляется с помощью его внешней формы, как дервишевской школы аскетического направления, а главная его функция состоит в том, чтобы способствовать поддержанию культуры окружающей социальной среды. До установления республиканского строя орден Накшбандийя обладал большим могуществом в Турции и время от времени оказывал решающее влияние на политику Оттоманского и Монгольского дворов. Укрепление ислама на Северном Кавказе, в частности среди ингушей, связано с именами выдающихся устазов, таких как Дени Арсанов, его сын Багаудин Арсанов, Кунта-Хаджи, Батал-Хаджи и некоторых других. Попытаемся дать краткую характеристику хотя бы двум из них, которые, на мой взгляд, являются самыми массовыми в современном ингушском обществе. Примечательно, что оба вирда суннитского направления и далеки от пропаганды экстремизма в любом проявлении. Кунта-Хаджинский вирд В кадарийском учении Кунта-Хаджи подчеркивалась особая роль клятвы верности мюрида устазу и сплоченность членов братства. При этом сохранились демократические принципы, допускающие участие в зикре женщин (ни в коем случае не совместно с мужчинами) и даже иноверцев. В каждом кадарийском обществе есть организатор – староста (туркх). На нем лежат обязанности организовывать регулярные зикры, соблюдать все культовые обряды, завещанные устазом, в том числе на свадьбах и похоронах. В круговом молении зикре туркх с посохом движется по внешнему краю круга. В центре круга никто не должен находиться – там присутствует божественная сила. Участники зикра впадают в экстатическое состояние, которое именуется шокъ. Члены братства спаяны моральной поддержкой.3 Последователи Кунта-Хаджи считают, что он не умер, и в момент крайней опасности появляется перед народом в виде белобородого старца. Не может быть никаких сомнений, что Кунта-Хаджи был выдающейся личностью. Примечателен тот факт, что ингуши до появления у них Кунта-Хаджи (1860 г.) всячески сопротивлялись принятию ислама. Проповеди Кунта-Хаджи решительно изменили дело.\nВ наше время вера в неумирающего Кунта-Хаджи, спасителя людей, сохраняет свою силу. Кунта-Хаджи считается одним из 356 мусульманских святых (аулия), постоянно живущих на земле и направляющих дела человечества.4 Дени-Арсановский вирд Накшбандийский вирд, основанный Дени Арсановым, в последующем, в 1900 – 1960-ые годы, возглавлял его сын Багаудин Арсанов.\nДени-Арсановский вирд довольно популярен среди чеченцев и ингушей. Поскольку его члены проводят зикры внутри помещений, этот вирд называют «закрытый вирд». С другой стороны, считается, что накшбандийцы хранят особые тайны, которые не раскрываются непосвященным. Отсюда это название.5 Сам шейх Дени Арсанов погиб в Грозном, в 1917 году. В годы народных бед: революция, война, высылка, сначала Дени Арсанов, затем его сын Багаудин Арсанов были с народом, помогая ему выносить тяжкое бремя судьбы, являясь его заступником. Во все времена роль устазов в ингушском обществе несла в себе не только роль духовного наставника, но и яркие черты традиционного вайнахского института къонахал – рыцарство. Институт рыцарства существовал на Кавказе с незапамятных времен. Свидетельством тому является вайнахский фольклор, воспевающий в героических песнях и сказаниях роль къонаха – рыцаря. Жизнь къонаха - это жизнь яркой личности, направленная на благо общества. Существовали три восходящие ранговые ступени этого института. Считается, что на первой человек брал на себя ответственность защищать детей и женщин, на второй – жителей своего рода – общества, на третьей – всего народа. Третья ступень была присуща всем устазам. Ярким примером сказанному является жизнь и деятельность перечисленных устазов в истории ингушского народа. Творить добро ради Аллаха и во имя Аллаха – цель, которой учили устазы своих последователей.\nНесмотря на то, что в каждом населенном пункте построены мечети, в ингушском обществе до сих пор не сформировалось религиозное мировоззрение. Каждый ингуш считает себя мусульманином, но далеко не каждый придерживается ценностей ислама. Сегодняшний ингуш мечется между адатом и шариатом, отдавая предпочтение тому или другому в зависимости от обстоятельств и интересов (исключение: похороны, заключение брака).\nШариат запрещает все, что может угрожать физическому, умственному и моральному развитию личности, включая алкоголь, наркотики, мясо животных, считающихся нечистыми и т.д. В то же время приветствуется и поощряется «правильное» пользование всеми радостями жизни и запрещается самоотречение, аскетизм и т.д. Категорически осуждается самоубийство, прелюбодеяние, аборт, контрацепция. Половые роли четко распределены и закреплены: муж – глава семьи, ее кормилец и защитник, жена посвящает себя домашнему хозяйству и воспитанию детей.\nКроме того, ислам считает, что все живые существа имеют определенные права над человеком, и поэтому запрещает причинение им бессмысленного вреда. Это относится ко всем видам ресурсов, включая растительные ресурсы, водные, минеральные и т.д. Каждый второй ингуш может прочитать лекцию на тему, каким должен быть настоящий мусульманин, но мало найдется людей, не нарушающих заповедей ислама. Что же ставится выше в повседневном быте: материальные ценности современной жизни в стиле модернистской культуры или ценности ислама? Трудно сегодня ответить на этот вопрос, все зависит от общественных приоритетов, формирующих ценностное сознание. Низкий социально-экономический уровень жизни, в том числе неудовлетворительный уровень формализованного образования, когда главной целью в получении образования представляется приоритет вузов и городов, а не приоритет полученных знаний, попытка отказа от базовых культурных ценностей привели к деградации духовных ценностей.\nНе последнюю роль здесь играют и регулярные экзекуции ингушей, через каждые пятьдесят лет на протяжении последних двух веков, препятствующие закреплению истинно религиозных ценностей среди ингушей. Изменится ли положение ингушей в новом тысячелетии, в первую очередь, зависит от них самих.\n1Н. Дубровин. «История войны и владычества русских на Кавказе». Т.2. Санкт-Петербург, 1871. с.621.\n2Дахкильгов, 1991. Мифы и легенды вайнахов. Грозный. № 64. с. 187.\n3Ян Чеснов «Характеристика суфийских братств в Чечне» Чечня и Россия, вып. 3. М.1999.с. 99.\n4Ян Чеснов «Характеристика суфийских братств в Чечне» Чечня и Россия, вып. 3. М.1999.с. 100.\n5Там же с.101.


Куьзанс (Ду) — Википеди\nКуьзанс (фр. Cusance) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ду.\nДозанашца йу Ломон-суьгӀ-КгӀет, Ланан, МонтивегӀнаж, СегӀвен (Ду), Гийон-ле-Бен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Куьзанс_(Ду)&oldid=7838136»


Сен-Мишель-де-Монтень — Википеди\n44°52′27″ къ. ш. 0°01′48″ м. д.HGЯOL\nСен-Мишель-де-Монтень (фр. Saint-Michel-de-Montaigne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ДогӀдонь.\nДозанашца йу МонпегӀу (ДогӀдонь), Бельвес-де-Кастийон, Кастийон-ла-Батай, ГагӀдган-е-ТугӀтигӀак, Ле-Саль-де-Кастийон, МонкагӀе, Ламот-МонгӀавель.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Мишель-де-Монтень&oldid=7839473»


ЕмагӀг — Википеди\n▲5717 стаг (2019 шеран 1 январь)\nЕмагӀг (фр. Aimargues) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — ГагӀ.\nДозанашца йу ГаллагӀг-ле-Монтуье, Ег-Вив (ГагӀ), Ле-КаягӀ, Сен-ЛогӀан-д'Егуз, Луьнель, МагӀсиягӀг.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ЕмагӀг&oldid=7830629»


Стальная дверь ULTIMATUM PP Орех грецкий (арт. КТ Орех грецкий) КВ-16, Орех грецкий (арт. КТ Орех грецкий) КВ-19 Купить в Краснодаре


Между прошлым и будущим — Рязань-ВДВ\nИсточник: Информационное агенство «Медиарязань»\n← С Днём рождения, Маргарита!\nС Днём рождения, Виктория! →


Нохчийчоьнан имам – Воккха-Хьаьжа\nВоккха-Хьаьжа, Сесанара-Хьаьжа, Хьаьжа-Индаре, Ташу-Хьаьжа. Уьш ерриге а цхьана эвлаян цIерш ю. Цуьнан бакъйолу цIе Ташу-Хьаьжа хилла. Оьрсийн хьостанаша билгалдаккхарехь, иза Дагестанерчу гIумкийн Эндери эвлара схьаваьлла ву. Амма и шеконе дуьллу Ташу-Хьаьжина тIаьхьа хIиттинчу цхьаболчу нохчийн мурдаша. Цара и Нохчийчуьра вахана хилла боху Эндери-эвла.\nШеко йоцуш дерг цхьаъ ду: Дагестанехь гIараваьлла волчу Мохьамадал ЯрагIис бусалба дин Iамийна ву Ташу-Хьаьжа. Цуьнан дуьнентIе валарх, бераллех, тайп-тукхамах, гергарчарах лаьцна материалаш ца карийра тхуна, оьрсийн дукха документаш, нохчийн шира тептарш кегорах. Бакъду, 2008-чу шарахь Iаьрбийн маттахь зорбатоьхначу жайни тIехь хьахийна ду: I8I0-чу шарахь шен устаза Мохьаммадал ЯрагIис шена билгалйинчу нохчийн цхьана юьрта веара Индарера Ташу-Хьаьжа. Оцу юьртахь, цунна накъост, гIоьнча хир ву аьлла, билгалвина, Сесанара аренга охьавеана, юьртахоша лоруш, вехаш-Iаш цхьа стаг вара. Цунна тIевоьссира Ташу-Хьаьжа. ХIусамдена бийцира цо ша арабаькхина некъ. Нохчийчохь бусалба дин цIандар, чIагIдар дара цуьнан коьрта декхар, аьлла.\nНохчийчохь даьржина ши тIарикъат ду: къадирин, накъашбандийн.\nКъадирин тIарикъат Нохчийчохь а, Къилбаседа Кавказехь а даржийнарг Иласхан-Юьртара Кунта-Хьаьжа (Хьаьжа) ву. Мохь туххий зуькар деш, тIараш детташ, гонехь Iамал ечу къадириййатех къаьсташ бу, го бина охьаховший, меллаша зуькар деш, тийна дуьненахь Далла хастам беш болу накъашбандин тарикъатан декъашхой. Хаваж-Баудди Накъашбанди ву и тIарикъат дуьххьара даржо долийнарг.\nДелан Элчанна (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) тIекхаччалц хьалайоьдуш ю и ший а тΙарикъат кхайкхош хиллачу Iелимнехан силсил.\nОцу «силсил аз-захIабийят» олучу «дашочу зIенан» чIагаршна юкъахь хьакъ йоллу меттиг дIалоцу Къилбаседа Кавказехь и тIарикъаташ даржо долийначу гIазгIумкичо Мохьаммадал ЯрагIис. Цунна тIаьхьахIиттинчу Iелимнахах бу Сесанара Ташу-Хьаьжа, Сиржа-Эвлара Умалт-Шайх, Зандакъара ГIеза-Хьаьжа, кхиберш.\nМохьаммадал ЯрагIис Ташу-Хьаьжина тIедиллина хилла накъашбандин тIарикъат Нохчийчуьра Анапе кхаччалц долчу латтанашкахь довзийтар, даржор, цунна леррина бакъонаш, шайхан дарж луш.\nТашу-Хьаьжин васт ша-тайпа къаьсташ ду нохчийн эвлаяашна юкъахь. Иза динан да хилла ца Iаш, гIараваьлла тIемало хилла. Таймин Биболатан цIе политикин хьаьрмахь хьехор лахлучу I830-чу шерашкахь лата болало Ташу-хьаьжин сийлаллин седа.\nI830-чу шарера I843-гIа шо кхаччалц болчу муьрехь Нохчийчохь, Дагестанехь дIахьочу къоман паргIатонехьа болчу къийсамехь имам Шемалца цхьаьна оьрсийн документашкахь хаддаза хьехош ю Ташу-Хьаьжин цIе. Ташу-Хьаьжа Iеламстаг хиларе хьаьжжина, бусалба дин Къилабседа Кавказехь даржор шен декхар хеташ хилла цунна. Кавказехь накъашбандин тIарикъат дуьххьара юкъадаьккхинчу гIараваьллачу гIазгIумкин шайхан Мохьаммадал ЯрагIин мутаIелам хилла ву иза. Имамашна ГIеза-Махьмина, Шемална гIазотан идеологи йовзийтина, церан хьехамча ву Мохьаммадал ЯрагIи.\nКъоман маршонехьа латточу къийсамехь яккхий новкъарлонаш йора нохчашна юкъахь яьржинчу вочу амалша: къаркъа мийларо, томка озаро, кегийрхой баккхийчаьрца эвхьазбийларо, цхьаболчу мехкарийн маьттаза леларо, гIиллакхаш цалараро.\nОцу хьолехь вуно ледара даьллера дин лелор, ламаз-марха лардар, бусалба нехан сийдар. И дерриге а нисдан оьшуш дерг луьра низам дара. Адамийн дог-ойла гIатто, уьш шайн къийсамехь чIагIбан бусалба динан хаза гIиллакхаш марздан дезара. Кегий нах ийманехь, оьздангаллехь кхио безара. Ламанца, аренца йолчу нохчийн ярташкахь бусалба дин чIагIдан волавелира Ташу-Хьаьжа, даима шена уллохь Девкар-Эвлара Уди-молла волуш.


Божи (Ардеш) — Википеди\n45°16′59″ къ. ш. 4°45′40″ м. д.HGЯOL\n▲437 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБожи (фр. Bogy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Ардеш. Дозанашца йу Шампань (Ардеш), Коломбье-ле-Кардиналь, Погр, Перо (Ардеш), Сен-Дезира. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Божи_(Ардеш)&oldid=6709219»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 14 октябрь, 08:34.


Крикье — Википеди\n49°40′28″ къ. ш. 1°42′21″ м. д.HGЯOL\n23,55 квадратан километр\n▲671 стаг (2018 шеран 1 январь)\nКрикье (фр. Criquiers) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-Маритим. Дозанашца йу Одрикур, Абанкур (Уаза), Бларжи, Формери[d], Ланнуа-Кюер, Контвиль (Сен-Маритим), Гайфонтен, Окур (Сен-Маритим), Формери. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Крикье&oldid=5164608»