2015-чу шарахь шен доьзалца Шема дIаяхна, даIишхойх дIакхеттачу Туркестанан кIоштарчу вахархочун Мауленов Маратан йоIна набахтехь даккха пхи шо хан кхайкхийна.\n"Исламан пачхьалкх" шех олучу тобанхошна гIо латторна бехкейина иза прокуратурано. Аидин жимахволу ваша а набахтехь ву. ЙоьIан воккхаволу ваша а, да а кхелхина Шемахь.\nГIУЛЛАКХ ЛИСТАР, ХАН КХАЙКХОР\nТуркестанан кIоштарчу Казыгуртскан муниципалан кхело кху беттан 4-чохь пхи шо хан туьйхира къайлахчу сервисаша Шемара цIаялийначу Казахстанан яхархочунна Амангельды Аидина, "терроризмна пропаганда ярна а, терроран зуламаш де бохуш, кхайкхамаш барна а, полисхошна кIелоян кхерамаш тийсарна а". Кхелан сацамна латкъамбийр бац ша аьлла Аидас.\n2015-чу шарахь шен зуда а, 6 доьзалхо а эцна Шема дIавахначу, школехь хьехархо хиллачу Мауленов Маратан йоI ю Амангельды Аида. Гергарчара дийцарехь, Мауленов Марат вийна Шемахь 2017-чу шарахь. Ткъа цуьнан доьзал цIа балийра кху шеран Стигалкъекъа-баттахь, къайлахчу сервисаша йолийначу "Жусан" операцин гурашкахь.\nТIаьххьара хиллачу кхелан кхеташонехь Аидас аьллера, ша бехкехиларна къаро а йина, оьшу кехаташна куьйгяздийр дара ша. Амма прокуроро хаамбира, талламаш дIахьочу юкъанна низамашца догIуш дац ишта гIуллакх дерзор аьлла.\nПрокуроро Алтаев Ерсина дIахьедира Аидин бехк кхачо йоллуш тIечIагIбина, цуьнан гIуллакхан материалашкахь тоьшаллаш ду, Шемахь йолчу хенахь цо терроризмна пропаганда йина хиларх телекоммуникацин машанехь. Шен гергарчунна агитаци еш а хилла цо, шайн тобанех кхета бохуш.\nИшта бехкейо иза, эвларчу имамна а, къоман кхерамзаллан комитетан векална а кехаташкахь кхерамаш тийсарна. Пхи шо хан ехнера Амангельды Аидина.\nКхелахо Рахимбаева Гульмира (аьтту) а, прокурор Алтаев Ерсин (аьрру), Амангельды Аидин кхелехь.\nПрокуроро иза бехкехиларх документ доьшучу заманчохь, меллаша йоьлхура жима зуда. Суьдхочо шега дош делча, ша бехке а ю, лелийначунна дохкояьлла, кхиндIа шегара ледарло йолуьйтур яц ша аьлла, шех къинхетамбар дехнера цо.\nЦуьнан адвокато Байжаркынов Мусабека дийхира кхелахошка, иза Шема шен гергарчу наха тIеIаткъамбина яхана хилар а, доггаха шегара даьллачунна иза дохкояьлла хилар а тидаме эцахьара аьлла. Суьдхочо Рахимбаева Гульмирас пхи шо хан кхайкхийра цунна.\nКАЗЫГУРТЕРЧУ ДОЬЗАЛАН ШЕМАХЬ ХИЛЛА ДАХАР\nШемарчу Багхузна гергахь автобусна тIаьхьатесначу гIудалкх чохь зударий а, бераш а\nОьрсийн меттан хьехархо хилла Казыгуртскан кIоштара Мауленов Марат 2015-чу шарахь Шема дехьавелира шен доьзалца. Гергарчу Малхбалехь волчу цо кхечу тIемалошца цхьана Казахстанан Iедалшна кхерамаш туьйсуш, видеокхайкхамаш зорбане баьхнера. 2017-чу шарахь даIишхоша эшамаш ловра, шайн могIаршкара нах а леш. Дийна бисина зударий а, бераш а мухIажиршна ехкинчу каппашкахь дIатарбира.\nМауленов Маратан зудчо Нысанбаева Айгуля ца хаийтира, Шемахь шаьш Iийна меттиг. Цо дийцарехь, воккхахволу кIант Амангельды Нурдаулет вийра 2016-чу шарахь, ткъа кхуьнан цIийнда Мауленов Марат лурчаха вийра. Шен берех ка а тоьхна, хIара едда йоьдучу заманчохь курдойн гIаттамхойн караяхнера иза. Кху шеран Стигалкъекъа-баттахь "Жусан" аьлла лерина операци дIахьочу хенахь Шемара цIаялийра.\n"ТХУНА ЦА МОЬТТУРА, ТХО ДIАЛОЦУР ДУ"\nКазахстанехь шен кхо бер хеттарш дан тIекхайкхинчул тIаьхьа дIалецира боху Нысанбаева Айгуляс. Кху шеран Марсхьокху-баттахь кхиазхойн гIуллакхашкахула йолчу кIоштан кхело шен 19 шо долчу кIантана Амангельды Диасна 6 шо хан кхайкхийра боху зудчо, "терроризмна пропаганда ярна а, терроран зуламаш дар хьоьхуш, кхайкхамаш барна а".\nНур-Султанехь лаьцна ву цуьнан шолгIа 22 шо долу кIант Амангельды Абзал. Пхиъ, исс шераш долу ши кIант ненаца ву.\n- Суна Iаламат хала ду кхунах лаьцна дийца. ГIора дисина а дац соьгахь. Итт бутт хан ю суна сайн кIант Абзал ганза. Шымкентехь цкъа аьтто хилира сан Диас ган. ЙоI а ю сан набахтехь. Сайн бераш дIалоцучу хенахь уьш стенна бехкебо аьлла, хатта а ца хIоьттира со. Сайца волу ши кIант буоберийн цIийне дIа а хьажийна, со кхеле ца озарна а баркаллаш бохуш, Iаш ю со, - дуьйцу Нысанбаева Айгуляс.\nКазахстане шаьш цIадирзинчул тIаьхьа лецира боху цо шен йоI, "даIишхойх схьакхета бохуш, кхайкхамаш барна". Шемахь маре яханера Аида, ши бер дуьненчу а делира цуьнан, амма уьш кхелхира 7 бутт болчу хенахь.\n- ЧIогIа кхоьруш Iара тхо. 2017-чу шарахь, тхо Шема кхаьчна 1,5 шо а даьллачу заманчохь, юхадахка лууш дара тхо. Казахстано тхо тIеоьцур дац, хIораммо а тхайгара бехкаш дохуш, тхайна тIе пIелгаш хьежорна кхоьрура тхо. Шина шарахь Iийра тхо оцу кхерамашца. Цигара тхаьш муха арадевр ду а ца хаьара. Дуккхаъ цигара арабовла гIертарш минаш тIехь лилхина меттигаш бара. Тхо курдойн карадахча, воккхахволу ши кIант тхоьх дIакъастийра. Набахтехь латтийра и шиъ. Казахстане схьакхаччалц соьца яра йоI а, жимахволу ши кIант а, - дуьйцу зудчо.\nШаьш Шемара даймахка даьхкича дIалоьцур ду ца моьттура шайна боху Нысанбаевас.\n- Нах санна Iен а, даха а ойла яра тхан тхешан даймахкахь, тхешан лаьттахь. Жимахволу ши кIант ву соьца. Цхьаъ школе волавелла, важа цIахь ву. ХIоьттина со. Шемахь тхо хиларна хIораммо а тхайгара бехкаш дохуш санна хета суна. Ас массаьрга а тхайна гечдар дехна, тхайца къинхетаме хилар а дехнера. Кхин хIун дан деза ас?, - боху зудчо, бIаьрхиш а Iенош.\nШемарчу даIишхоша хьайн доьзал балош дIавола аьлла, шен цIийнда Iехийнера боху Айгуля. Шен ваша Мауленов Марат кхалхар хала лов цуьнан жимахволчу вашас:\n- Доккха гIалат даьллера Маратера Шема дIавахна, сан цхьаъ бен воцу ваша вара иза. Хала мур бу оха кху заманчохь ловш берг. ТIаьхьий-хьалхий хенаш тоьхна сан вешин берашна. ХIора кхелера чохь са а доцуш юхайогIу сан вешех йисинарг. Цуьнан синна йина чевнаш йоьрзуш яц. Амма дан амал дац тхан, тхайна тIехIоьттинарг ца лайча ца довлу.\nСтохка Товбеца-баттахь Казахстанан къоман кхерамзаллан комитето хаамбира, Гергарчу Малхбалехь тIом болабелчхьана Шема а, Иракъе а 800 гергга Казахстанан вахархо дIаваханера аьлла. Кху шарахь йолийначу "Жусан" операцин гурашкахь Казахстанан Iедалхоша Шемара цIа валийна 516 стаг, шайлахь 360 бер а долуш. Цхьаболчарна дуьхьал долийра бехкзуламан гIуллакхаш.\nКазахийн Азаттык сервисан корреспондентан ИСА Диларин материал


ГӀоншуа — Википеди\n▲184 стаг (2019 шеран 1 январь)\nГӀоншуа (фр. Ronchois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу Контвиль (Сен-МагӀитим), Фламе-ФгӀетий, ОдгӀикугӀ, Иллуа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГӀоншуа&oldid=7827280»


Дайана Халперн | Либрусек\nГлавная » Авторы » Дайана Халперн\nПсихология критического мышления [Thought and Knowledge: An Introduction to Critical Thinking ru] 3M, 569 с. (пер. Царук, ...)


Сада (Удмурти) — Википеди\n58°16′50″ къ. ш. 51°49′08″ м. д.HGЯOL\nСада картан тӀехь\nСада (оьрс. Сада) — Российн Федерацин Удмуртин Яран кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сада_(Удмурти)&oldid=5012230»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 25 май, 09:31.


NGC 6897 — Википеди\nNGC 6897, PGC 64513, 2MASX J20210126-1215171, 6dFGS gJ202101.3-121517, AGC 600049, IRAS 20182-1224, IRAS F20182-1224, MCG-02-52-001, PSCz Q20182-1224, LEDA 64513, [SLK2004] 1626\n1863 шеран 28 июнь\n57,54 ± 0,2 мегапарсек, 57,54 мегапарсек\n5752 километр в секунду\n20ч 21м 1,267с\n−12° 15′ 17,11″\nNGC 6897 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 6897: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 6897.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_6897&oldid=5061609»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 4 июль, 10:20.


ПгӀе (ЭгӀ) — Википеди\nПгӀе (фр. Prey) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.\nДозанашца йу Ла-ФогӀе-дуь-ПагӀк, La Baronnie[d], ГгӀоссевгӀ, Гишенвиль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ПгӀе_(ЭгӀ)&oldid=7829890»


ГIалгIайчохь лаьцначу талламхочун уьйраш хилла батIалхьажошца\nДе хьалха ГIалгIайчохь лаьцна талламхо а, регионерчу прокуратуран хилла белхахо а. Кхаьънаш эцарх а, даржел совбийларх а бехкзуламан гIуллакх толлучу гурашкахь лецира и шиъ. Москварчу талламан органаша дIахьош ду гIуллакх, хаамбо "ГIалгIайчоь" интернет-газето ницкъаллин стурктурашкарчу шайн хьосташна тIетевжина.\nЛецначийн батIалхьажошца уьйраш хилла аьлла, шеконашка эца тарло, и формалехь йоцу организаци а цхьаьна ю ГIалгIайчуьрчу экстремизмана дуьхьало латточу Центран куьйгалхо Эльджаркиев ИбрахIим а, цуьнан ваша а вер толлучу гIуллакхна юкъахь хьехош, хаамбина "Интерфаксо".\nХьалхо дуьйцура, Эльджаркиев верна бехке хила тарло аьлла хетачу, ГIалгIайчуьрчу бахархошна гонах гIуллакх теллина даьлла аьлла. Оьрсийчоьнан Талламан комитето бехкебина уьш, амма царех цхьаммо а тIе ца лоцу дохку бехкаш.\nМаршо Радионо яздира, Эльджаркиев верца даьстинчу гIуллакхца 11 стаг лацарх, цхьаберш лаца кхайкхийна хиларх а. Царех цхьаъ ву ГIалгIайчоьнан вахархо Картоев Къурейш. Дийцарехь, Туркойчохь къайлаваьлла иза.\n2020-чу щеран ГIуран-баттахь Басманан кхело лаца кхайкхийра, Эльджаркиевна кIелоярна а, иза верна а талламна бехкехета ГIалгIайчуьра схьаваьлла Аушев ИбрахIим а, БелхороевгIар Адам а, Iийса а. Дуьненаюкъарчу лехамашка бевлла уьш.\nОцу гIуллакхна бехкевина, лаьцна латточу Белхороев Алихана Дечкен-баттахь дIахьедира, шега гIело хьегийтрах.\nБатIал-Хьаьжин бусалба вежараллина юкъахь ву 10 эзар гергга стаг. 19-гIа бIешо чекхдолуш, 20-гIа бIешо долалуш ваьхначу гIалгIайн шайхан Белхароев БатIал-Хьаьжин тIаьхье лору цара шаьш.


Нохчийн мотт – г1иллакх-оьздангаллин бух - Новости - Гудермесская районная газета «Гумс»\nНохчийн мотт – г1иллакх-оьздангаллин бух\n26.04.2018 15:07 Четверг\nАвтор: АБДУРАЗАКОВ Шертбек\nГуьмсан муниципальни к1оштахь дешаран урхалло нохчийн меттан Де даздарна лерина дуккха а мероприятеш вовшахтохар дика ламаст хилла схьадог1у т1аьххьарчу цхьайтта шарахь.\n2018-чу шеран апрель баттахь дешаран урхаллин хьаькаман, Кадыров Ахьмад-Хьаьжин орденлелорхочун Куразова Маликин омрица кхоьллинчу вовшахтохаран комитетан декъашхоша к1оштарчу ишколийн векалшца д1абаьхьира «Нохчийн меттан тоьлла кабинет», «Нохчийн маттахь тоьлла альманах», «Нохчийн маттахь тоьлла газет», «Нохчийн маттахь тоьлла сочинени», «Ненан мотт – аганан илли» — темехула дешархоша шаьш язйина байташ ешаран къовсам, классал арахьара белхаш, кхоллараллин адамашца цхьаьнакхетарш. Оцу къовсамашкахь толамаш баьхначу дешархошна а, церан хьехархошна а Гуьмсан муниципальни к1оштан администрацин куьйгалло а, к1оштан дешаран урхалло а совг1аташ дира…\n«Нохчийн мотт – г1иллакх-оьздангаллин бух» ц1е йолу даздар д1адаьхьира 2018-чу шеран 19-чу апрелехь Берийн кхоллараллин Кхерчахь.\nИсторин цхьа дакъа ду цхьайтта шо хьалха Нохчийн Республикин Куьйгалхочо, Россин Турпалхочо, Кадыров Ахьмад-Хьаьжин орденлелорхочо Кадыров Ахьмад-Хаьжин Рамзана, нохчийн мотт 1алашбаран, кхид1а шарбаран, кхиоран, нохчийн культура кхиорехь, къоман башхалла ларъярехь цо лело маь1на лакхадаккхаран 1алашонца «Нохчийн Республикехь меттанийн хьокъехь» долчу Нохчийн Республикин законна куьг яздина, апрелан 25-г1а де Нохчийн меттан Де д1акхайкхор.\n2007-чу шарахь вайн мехкан куьйгалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзана куьг яздинчу Буьйро аьтто бира нохчийн мотт к1орггера 1амо. Цкъа шен къамелехь дика вевзачу Нохчийн Республикин хьакъволчу журналиста, нохчийн меттан говзанчо Сумбулатов Денис ма-аллара, «Дархочунна оьшучу дарба-молханах санна, бан новкъа баьллачу нохчийн маттана дарба-молха хилира Ахьмад-Хьаьжин Рамзанан Буьйрах».\nВайн махкахь а, цул арахь а нохчийн маттах дог лозучу, цунах дозалла дечу нехан дегнаш иракарах1иттош, Дезде хилла д1ах1оьттина х1ора шеран апрель беттан 25-г1а де. Х1ора дешаран хьукматашкахь д1ахьо оцу Денна лерина даздарш, кхоллараллин адамашца цхьаьнакхетарш. Иштта бечу балхо беркате т1е1аткъам бо кхиазхошна, церан дегнашкахь ненан матте безам кхуллуш, марзо совйоккхуш.\nНохчийн Республикин дешаран а, 1илманан а министро, Кадыров Ахьмад-Хьаьжин орденлелорхочо Байханов Исма1ала боккха тидам т1ебохуьйту ишколашкахь нохчийн мотт, литература хьехаран хьелаш тодарна. Цуьнан омрица вовшахтоьхна Нохчийн дешар кхиоран институтехь нохчийн меттан говзанчийн тобанаш ю федеральни пачхьалкхан стандарташца йог1уш керла дешаран методически коьчалш х1иттош (1аматаш, хрестоматиш, г1о-1аматаш, белхан тетрадаш, юкъарчу хьесапехь белхан программаш, дошамаш).\nВайн меттан сий-ларам, хан-зама мел йолу, вай махкахь кхуьуш, ч1аг1луш хиларан тоьшалла ду Байханов Исма1ала, Республикин Куьйгалхочун Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзанан т1едилларца ишколашкахь нохчийн меттан экзамен пачхьалкхан йина юкъаялор а, арахецархоша шайн лаамехь и харжар а.\nГуьмсан муниципальни к1оштан администрацин куьйгалхочо Оздамиров 1усмана а, к1оштан дешаран урхаллин хьаькамо Куразова Маликас а вайн к1оштарчу ишколашкахь нохчийн мотт хьехарна боккха тидам т1ебахийтаран жам1аш ду к1оштан а, республикин а т1ег1анехь д1аяьхьначу олимпиадашкахь а, кхиболчу къийсамашкахь а дешархоша толамаш бахар. Иштта дешархой вайн к1оштана боккха юьхьк1ам а, дозалла а ду. Ишттачарах ю вайн к1оштарчу Комсомольскерчу юккъерчу ишколан 9-чу классан дешархо Буцуева Майса а, Энгель-Эвларчу №1 йолчу юкккъерчу ишколан 9-чу классан дешархо Шабазова Камила а, кхиберш а.\nРеспубликин нохчийн меттан олимпиадашкахь толамаш баьхначу дешархойх цхьаберш Нохчийн пачхьалкхан университетан къоман отделенехь кхиамца доьшуш бу, ткъа иштта нохчийн мотт, литература хьоьхуш бу (Шахгириева Алиса – Гуьсе-г1алин дешаран Кхерч, Хамидова Дагмара – Гуьмсе-г1алин №3 йолу юккъера ишкол, Хамидова Рукъет – Гуьмсе-г1алин Дадагова Данин ц1арах №3 йолу гимнази), кхиберш а.\nНохчийн къоман, массо а къаьмнийн санна, дахарехь коьрта бу мотт. «Ненан мотт» олу нохчаша нохчийн маттах, массо а х1ума ненера хилар ч1аг1деш. Нанас 1амадо шен бер дуьххьара мотт бийца, цуьнга безам а кхуллуш. Нанас шен оьздачу, эсалчу, хьекъалечу къамелашца, аганан иллешца берана даг чу юьллу нохчийн г1иллакх-оьздангалла.\nНохчийн маттахь бевза-безачаьрга хаза, ц1ена, масла1ате мотт бийцина, Делан дош халкъе д1акхачийна эвлаяаша, къоман турпалхоша: Таймин Биболата, Шайх Мансура, Бенойн Бойсг1ара, обарг Зеламхас, Нурадилов Ханпашас, вайнзаманан турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжас.\nНохчийн мотт вайн къоман аз ду, вайн къоман илли ду, вайн къоман хазна ю. Ненан матто 1амадо вайна нохчийн оьзда г1иллакхаш, ламасташ. Цо 1амадо вайна дуьненан а, адаман а хазалла йовза. Цу мукъамца схьахеза т1еман аренгахь къоман парг1ато къийсинчу Таймин Биболатан аз, оьздаллин, майраллин васт шеца лардинчу Дадин Айбикин аз.\nНохчийн мотт теллина дуккха а 1илманчаша. Яздархоша Бадуев Саь1ида, Мамакаев Мохьмада, Сулейманов Ахьмада, Гадаев Мухьмад-Салихьа, Курумова Селимас, Ахматова Раисас, Айдамиров Абузара, Бексултанов Мусас, Арсанукаев Шайхис и.д1.кх. вай сатедеш, хьостуш, кхетам кхиош нохчийн маттахь исбаьхьаллин хазна кхоьллина.\nВайн к1оштахь а бу республикехь а, цул арахьа а дика бевзаш болу поэташ, яздархой: Нохчийн Республикин халкъан поэт Шаид Рашидов, Шарип Цуруев, Хожбауди Борхаджиев, Руслан Юсупов, 1умар Саиев, Мохьмад Алиев, иштта кхиболу. Церан мог1арехь шен ц1е яккха хьакъ ву дика вевзаш волу меттан говзанча Дени Сумбулатов а. Цара лардина, кхиийна нохчийн дош, вай мотт. Дела реза хуьлийла царна!\n«Нохчийн мотт хьашт бац, оьшуш бац, цуьнан кхане яц», — бохучу хенахь, нохчий шайн махках а къастийна, г1ело ловш болчу хенахь, Делан диканах дог ца дуьллуш, вовшашка олу дош, буьйцу мотт нохчийн болуш, нохчий шайн махка ц1абирзича мохк, мотт беза а, халкъ деза а 1амийначу хьехархойн ц1ерш х1окху Дийнахь яхар мехала ду. Хьакъ бу уьш шайх дуккха а хаза, хастаме дешнаш ала. Церан ц1ерш яьхча, цхьаболчарна дагайог1ур ю шайн бераллин хаза зама, карладевр ду церан, шайн синош ц1ена хиллачу хьехархойн аматаш. Уьш бу иттанаш шерашкахь нохчийн мотт буьйцуш, хьоьхуш хьанал къахьегна хьехархой: Нохчийн Республикин Халкъан хьехархо Эльдаров 1абдул-Къах1ир, Бошхаджиева Зарган, Джимнигов Ваха, Хизриева Майсет, Лалаков Халид, Бошхаджиева Малика, Чаплуев Шаид, Шудуев Турко, Шовхалов Сайдселим, Рашидов Шаид, Лакаев Леча, Косумов Мохьадди, Абдурзаков Солтан, Абдулмежидов Нажа, Мусаев Баудди, Ибрагимов Саловди, Дугулаев Бишраку, Исхаджаев Мохьмад, Булаев 1абдуршед, Темиралиев Султан, Кудусова Мета, Абзотов Нурди, Денисултанова Макка, Алхазова Майса, Кесабиева Зараъ, Умханова Пайдат, Алтемирова Джанета, иштта кхиберш а.\nЦарах цхьаберш дийна бац. Дала гечдола царна! Шайх ала хастаме дош а дитина, д1абахна уьш. Вайн к1оштара, берриге аьлча санна, нохчийн меттан хьехархой церан хилла дешархой бу.\nНана санна безаш хила беза ненан мотт, дега санна лерам хила беза цуьнга, бер санна кхио беза иза, воккхачун санна 1уналла дан деза цуьнан. Т1аккха бехар бу вайн мотт, т1аккха кхочур бу иза вайн массеран дегнашка.\nЗамане терра кхуьуш ду вайн дахар, хийцалуш ду адамаш, цаьрца цхьаьна мотт а. Уггаре коьртаниг – мотт ларбар, цхьадолчу къаьмнаш санна, мтт бала цабалийтар.\nКъоман культура, ламасташ маттаца ехаш ю. Нохчийн къоман синбахам бу нохчийн мотт. Б1ешерашкахь халонна къар ца луш, нохчийн къоман дахарна керла ницкъ луш, бекна вайн ненан мотт. Цуьнца ю б1ешерашкахь даьхначу адамийн синмарзонаш, церан сатийсамаш, церан дегнийн йовхо.\nТоьаш дац ненан мотт беза бахарх. И-м кхио безаш бу, заманца г1улч йоккхуш, къоначу чкъурана бовзуьйтуш, марзбеш, 1амош.\nЖурналисто Д. А. Сумбулатовс ма-аллара, «Кавказехь массо а тайпа меттанийн векалш бу. Царах шен шира истори йолу цхьа къам нохчийн къам ду… Къам шен маттана херадалар шен орамах хадар ду. Орамах хадар къам доь доцуш дуьненчуьра д1адар ду».\n2018-чу шеран 19-чу апрелехь Гуьмсан к1оштарчу ишколийн векалша ширачу юьртан кеп х1оттайо Берийн кхоллараллин Кхерчан майданахь. Х1ор шарахь, йоккха а хуьлуш, хазлуш ю юрт.\nХ1ор ишколан векалша гойту нохчийн къоманан ширачу заманахь хилла дахар, кхачанаш. Х1оттадо хьаша т1еэцаран сурт. Хеза нохчийн къоман шира мукъамаш, турпалаллин иллеш, шира дийцарш, аларш. Х1ор х1усамехь нохчийн духаршца к1ант, йо1 ду хьешашка маршала хатта а, шайн шуьнера кхачанаш бовзийта а д1ах1оьттина.\nНохчийн меттан Денна лерина даздаран шолг1а дакъа д1ахьо кхоллараллин Кхерчахь.\nНохчийн меттан Денна лерина Берийн кхоллараллин Кхерчахь дешаран урхаллин коьрта говзанчо Джамалаева Амината вовшахтоьхначу нохчийн маттахь арайийлинчу книгийн а, «К1оштан тоьлла альманах» а, «К1оштан тоьлла газет» а гайтамашка лерина хьовсу хьеший, церан лаккхара мах а хадош.\nДаздаран хьолехь д1адахьа вовшахтоьхна цхьаьнакхетар д1адоладо Соьлжа-Г1алара «Нохчо» ц1е йолчу хелхаран ансамблан декъашхоша хелхаран номер х1отторца.\nЦхьаьнакхетар д1ахьуш долчу Гуьмсан муниципальни к1оштан Шоьнарчу юккъерчу ишколан 7-чу классан дешархочо Назиров Ислама, №5 йолчу юккъерчу ишколан 11-чу классан дешархочо Ибрагимова Амината а салам-маршалла хаьттинчул т1аьхьа бовзуьйту хьомсара хьеший: Гуьмсан муниципальни к1оштан администрацин куьйгалхо Оздамиров Ахьмаран 1усман а, цуьнан белхан накъостий а, «Гумс» газетан коьрта редактор Борхаджиев Рамзанан Хожбауди, иштта кхиберш а.\nМаршаллин дош ала сцени т1е кхойкху Гуьмсан к1оштан дешаран урхаллин хьаькам Куразова Исма1алан Малика. Цо цхьаьнакхетараллин декъашхошна бовзуьйту к1оштарчу ишколашкахь Нохчийн Республикин Куьйгалхочо, Россин Турпалхочо Ахьмад-Хьаьжин Рамзана Нохчийн меттан Де билгалдоккхуш Буьйр даьккхинчул т1аьхьа хилла кхиамаш. Вайн Хьалхара Президент, Россин Турпалхо Кадыров Ахьмад-Хьаьжа Нохчийн Республикин куьйгалле х1оьттинчул т1аьхьа, цо билгалъяьхначу 1алашонех ишколашкахь дешаран хьал юхаметтах1оттор коьртаниг хилла хилар довзийтира Куразова Маликас. Вайн Хьалхарчу Президента, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжас аьлла мехала дешнаш довзийтира цо: «Хьехархочо кхуллу къам». Шен дас д1аболийна некъ НР-н Куьйгалхочо, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзана говза а, нийса а д1абахьаро таханлерачу вайн кхиамашка кхачийна хилар билгалдаьккхира Куразова Маликас.\nШен къамелехь Гуьмсан муниципальни к1оштан администрацин куьйгалхочо Оздамиров Ахьмаран 1усмана а, «Гумс» газетан коьртачу редакторо Борхаджиев Рамзанан Хожбаудис а лаккхара мах хадийра Нохчийн Республикин Хьалхарчу Президента Кадыров Ахьмад-Хьаьжас нохчийн меттан мехалла ойуш болийна болх цуьнан к1анта, НР-н Куьйгалхочо, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзана лакхарчу т1ег1ан т1ехь д1ахьуш хиларан. Цара дийцира вайн махкахь дикачу аг1ор хуьлуш болу хийцамаш Кадыров Ахьмад-Хьаьжас д1аболийначу белхан, г1уллакхийн хьост а хилла схьабог1уш хиларх.\nЦхьаьнакхетараллин декъашхоша а, ларамечу хьешаша а хестийра ненан мотт, дийцира цуьнан дозаллах.\nЦхьаьнакхетаре баьхкинчу хьешийн самукъадоккхуш, шайн пох1ма довзийтира Керла-Бенара юккъерчу ишколан мехкарийн тобано, Гуьмсе-г1аларчу №9 йолчу ишколан ансамбло, Энгель-Юьртарчу №1 йолчу юккъерчу ишколан мехкарийн тобано, Билтойн-Юьртара юккъерчу ишколан мехкарийн тобано а. «Г1арг1улийн аьзнаш» сценка х1оттийра Лаха-Нойбоьрара юккъерчу ишколан дешархойн тобано. «Бусулба дин» нашид элира Шоьнара юккъерчу ишколан дешархочо Шарипов Наиба. Мехала цхьаьнакхетар дерзош, Шоьнара юккъерчу ишколан дешархочо Шарипова Сурьяна хьалхара а олуш, «Ненан мотт» эшар лекхира Шоьнара юккъерчу ишколан а, Лаха-Нойбоьрара юккъерчу ишколан а дешархойн тобанаша.\nНохчийн меттан Денна лерина цхьаьнакхетар дуккха а хьехархошна, дешархошна, нохчийн маттаца уьйр-безам болчарна дагахь лаьттар ду. Хаза, сирла дагалецамаш оцу цхьаьнакхетарх хьехархойн, дешархойн бисийта Гуьмсан к1оштан администрацин куьйгалло, дешаран урхалло а царна дала совг1аташ кечдинера. Гуьмсан к1оштан дешаран урхаллин хьаькамо Куразова Маликас тайп-тайпанчу номинацешкахь совг1аташ д1адала сцени т1е кхойкху баьхкина лараме хьеший.\nГуьмсан муниципальни администрацин куьйгаллин ц1арах нохчийн меттан Денца доьзна, дуккха шерашкахь хьанал къахьегарна а, кхиамаш бахарна а Сийлаллин грамоташца билгалбехира:\nАбдулхаджиева Вахин Хеди, Гуьмсе-г1алин №9 йолчу юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархо;\nАсхабов 1абдул-1азиз, Лаха-Нойбоьрара №1 йолчу юккъерчу ишколан г1иллакх-оьздангаллин хьехархо;\nМустапаева Султанан Зарема, Гуьмсе-г1алин №3 йолчу юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархо;\nАбдурашидова Мохьмадан Тумиша, Мелхчера юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархо;\nХасанова Абуса1идан Есират, Лаха-Нойбоьрара юккъерчу №1 йолчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархо;\nЭльтукаева Мусан Милан, Ойсхарара №3 йолчу юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархо.\nМагомедова 1аловдин Элита, Шоьнара юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархо.\nЧермыханова Айсолтин Лиза, Гуьмсе-г1алин №7 йолчу юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархо;\nАлиева Мусан Лида, Лаха-Нойбоьрара юккъерчу №1 йолчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархо;\nГераева Г1айрсолтин Маьлхиш, Энгель-Эвлара юккъерчу №1 йолчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархо;\n«Нохчийн меттан тоьлла кабинет» къовсамехь тоьллачарна Гуьмсан муниципальни к1оштан администрацин куьйгаллин а, к1оштан дешаран урхаллин а ц1арах грамоташца а, кубкашца а совг1аташ дира к1оштан администрацин куьйгалхочун хьалхарчу заместитело Абдулхалимов Джабреилан Якъуба:\n1. Гуьмсе-г1алин юккъера №3 йолу ишкол;\n2. Гуьмсан муниципальни к1оштан Комсомольскера юккъера ишкол.\n«Ненан мотт – аганан илли» номинацехь шаьш язйина байташ йоьшуш д1абаьхьначу къовсамехь шеконза толамчунна, толамаш баьхначарна а к1оштан дешаран урхаллин ц1арах грамоташца а, кубкашца а совг1аташ дира Нохчийн Республикин хьакъволчу журналисто, поэто, «Гумс» газетан коьртачу редакторо Борхаджиев Хожбаудис:\n1. Даипова Хедина, Хошкалдера Сумбулатов Абузаран ц1арахчу юккъерчу ишколан 8-чу классан дешархочунна – шеконза толамхо;\n2. Абубакарова Миланина, Гуьмсе-г1алин №9 йолчу юккъерчу ишколан 8-чу классан дешархочунна – 1-ра меттиг;\n3. Пашаева Аминина, Энгель-Юьртара №1 йолчу юккъерчу ишколан 11-чу классан дешархочунна – 1-ра меттиг;\n4. Элиханова Раянина, Гуьмсе-г1алин №3 йолчу юккъерчу ишколан 3-чу классан дешархочунна – 2-г1а меттиг;\n5. Хуржаев Мохьмадна, Гуьмсе-г1алин №3 йолчу гимназин 5-чу классан дешархочунна – 2-г1а меттиг;\n6. Берсункаева Зазина, Керла-Бенара юккъерчу ишколан 8-чу классан дешархочунна – 3-г1а меттиг.\nК1оштан «Нохчийн маттахь тоьлла газет» ц1е йолчу къовсамехь шеконза толам баьккхинчунна а, толамаш баьхначарна а к1оштан дешаран урхаллин ц1арх грамоташца а, кубкашца а совг1аташ дира дешаран урхаллин хьаькамо Куразова Маликас:\n1. Гуьмсе-г1алин №10 йолу юккъера ишкол – шеконза толамхо:\n2. Гуьмсан муниципальни к1оштан Комсомольскера юккъера ишкол – 1-ра меттиг;\n3. Гуьмсан муниципальни к1оштан Ойсхарара коьрта ишкол – 1-ра меттиг;\n4. Гуьмсе-г1алин №3 йолу юккъера ишкол – 2-г1а меттиг;\n5. Гуьмсе-г1алин №12 йолу юккъера ишкол – 2-г1а меттиг;\n6. Гуьмсе-г1алин №11 йолу юккъера ишкол – 3-г1а меттиг;\n7. Гуьмсан муниципальни к1оштан Мелхчера юккъера ишкол – 3-г1а меттиг.\nК1оштан «Нохчийн маттахь тоьлла альманах» ц1е йолчу къовсамехь шеконза а, толаме а меттигаш яьхначарна к1оштан дешаран урхаллин ц1арх грамоташца а, кубкашца а совг1аташ дира дешаран урхаллин хьаькамо Куразова Маликас:\n1. Гуьмсан муниципальни к1оштан Комсомольскера юккъера ишкол – шеконза толамхо;\n2. Гуьмсе-г1алин №2 йолу юккъера ишкол – 1-ра меттиг;\n3. Гуьмсе-г1алин №3 йолу юккъера ишкол – 1-ра меттиг;\n4. Гуьмсан муниципальни к1оштан Энгель-Юьртара №1 йолу юккъера ишкол – 1-ра меттиг;\n5. Гуьмсан муниципальни к1оштан Ойсхарара №1 йолу юккъера ишкол – 2-г1а меттиг;\n6. Гуьмсан муниципальни к1оштан Ойсхарара №3 йолу юккъера ишкол – 2-г1а меттиг;\n7. Гуьмсан муниципальни к1оштан Джалкхера №2 йолу юккъера ишкол – 2-г1а меттиг;\n8. Гуьмсан муниципальни к1оштан Къеда-Юьртара №1 йолу юккъера ишкол – 3-г1а меттиг.\nК1оштан «Нохчийн маттахь тоьлла сочинени» ц1е йолчу къовсамехь шеконза а, толаме а меттигаш яьхначарна к1оштан дешаран урхаллин ц1арах грамоташца а, кубкашца а совг1аташ дира дешаран урхаллин хьаькамо Куразова Маликас:\n1. Атакаева Зайнапина, Лаха-Нойбоьрара №1 йолчу юккъерчу ишколан 9-чу классан дешархочунна – 1-ра меттиг;\n2. Успахаджиева Хедина, Комсомольскера юккъерчу ишколан 11-чу классан дешархочунна – 2-г1а меттиг;\n3. Зайналабдиева Танзилина, Гуьмсе-г1алин №3 йолчу юккъерчу ишколан 9-чу классан дешархочунна – 2-г1а меттиг;\n4. Джимнигова Хедина, Ойсхарара №3 йолчу юккъерчу ишколан 11-чу классан дешархочунна – 3-г1а меттиг.\n5. Мачаева Иманина, Шоьнара юккъерчу ишколан 9-чу классан дешархочунна –3-г1а меттиг.\nНохчийн меттан Денна лерина к1оштан дешаран хьукматашкахь дуккха шерашкахь балха т1ехь эвсаралла гайтарна дешаран урхаллин ц1арах к1оштарчу нохчийн меттан хьехархошна Сийлаллин грамоташца совг1аташ дира Гуьмсан муниципальни к1оштан дешаран урхаллин хьаькамо Куразова Маликас:\n1. Бурчаева Хьасанан Зинина, Гуьмсе-г1алин №9 йолчу юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьерахочунна;\n2. Гагаева Мухьаддин Т1аусана, Ойсхарара коьртачу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархочунна;\n3. Джамалдиева Хьасанан Мархина, Дарбанхера юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархочунна;\n4. Дуруева Хасмохьмадан Мадинина, Азамат-Юьртара юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархочунна;\n5. Имхаджиев Сулайманан Даудана, Ойсхарара №1 йолчу юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархочунна;\n6. Халимова Денилбекан Зинина, Гуьмсе-г1алин №4 йолчу юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьерахочунна;\n6. 7. Эльдарова Саламун Ровзанина, Ишхойн-Юьртара юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархочунна;\n8. Эрсебаева Сайд1алвин Хьаванина, Комсомольскера юккъерчу ишколан нохчийн меттан, литературин хьехархочунна.\nК1оштан дешаран урхаллин хьаькамо Куразова Маликас «Нохчийн мотт – г1иллакх-оьздангаллин бух» — цхьаьнакхетаре баьхкинчу хьешашна а, вовшахтоьхначарна а, декъашхошна а баркалла а олуш, дерзоран къамел дира.\nЦхьаьнакхетар дерзадо Шоьнарчу юккъерчу ишколан 10-чу классан дешархочо Шарипова Сурьяна хьалхара а олуш, Шоьнарчу а, Лаха-Нойбоьрарчу а юккъерчу ишколашкарчу мехкарийн тобанаша «Ненан мотт» цхьаьнакхетараллин шатлакхца.\nНохчийн меттан Денна лерина «Нохчийн мотт – г1иллакх-оьздагаллин бух» цхьаьнакхетаран болх вовшахтухуш а, д1ахьуш а коьрта дакъалецира к1оштан дешаран урхаллин хааман-бакъонийн а, методически г1о-накъосталладаран а декъан куьйгалхочо Шалаева Ларисас а, цуьнан белхан накъосташа а, дешаран урхаллин коьрта говзанчо Осмаева Хьавас. Йоццачу хенахь к1оштара ишколашкара пох1ма долу дешархой схьагулбар а, уьш цхьана низаме балор а йоккха говзалла езаш болх бу. Оцу балхаца дика ларийра вовшахтохархойн комитетан декъашхой.\nНохчийн меттан Денна лерина цхьаьнакхетар д1адахьа кечам беш а, д1ахьош а дика накъосталла дира Берийн кхоллараллин Кхерчан белхалоша, къаьсттина Шерипов Увайса.\nВайн к1оштахь цхьаьнакхетарш, къовсамаш, даздарш лаккхарчу т1ег1анехь д1адахьа аьтто хилира дешаран урхаллин хьаькамо Куразова Маликас ша коьртехь а йолуш нохчийн меттан Де даздарна лерина говзанчийн тоба вовшахтохарна. Оцу тобанан декъашхой бара: Шалаева Лариса, Джамалаева Аминат, Осмаева Хьава, Исмаилова Залина, Эскерханова Зина, Азиева Тамара, Иблаева Аминат, Асхабова Залина, Токаева Аминат, Абдусаламов Мохьмад а.


Административан-мехкан декъар — Википеди\nДуьненан пачхьалкхийн административан-мехкан декъар.\nАдминистрати́ван-ме́хкан де́къар (администрати́ван-ме́хкан хӀо́ттам) — унитаран пачхьалкхан мохк дакъошка бекъар (административан-мехкан дакъош), цуьнца хӀоттайо меттигера Ӏедалан меженийн система. Йоькъу Ӏаламан, политикин, экономикин, этносан, къоман, кхин а факторшца. Административан-мехкан декъар (хӀоттам) хуьлу кхин а федеративан пачхьалкхийн субъекташкахь, хӀунда аьлча, дукха хьолехь, уьш хуьлу унитаран кхолламаш. Унитаран пачхьалкхех къаьсташ федерацийн мехкан хӀоттам федеративан хӀоттаман амалехь бу.\nФедерацин субъектийн, дукхаха дерг, хуьлу унитаран административан-мехкан хӀоттам, амма хила таро ю федерацеш а (масала, РСФСР). Кхин тӀе, федерацин субъекташ екъало дакъош, ду, дукха хьолехь, шайн меттигера урхаллин субъекташ, ткъа церан бакъонаш ларйо башхачу законашца.\nАдминистративан-мехкан дакъошна а, пачхьалкхан а юкъара кӀезиг чолхалла долу юкъаметтигийн кепаш бахьнехь, тӀаьхьарчуьн, дукха хьолахь, таро хуьлу меттигерачу тӀегӀанехь хала боцучу сацамийн процедурашца шен административан-мехкан хӀоттам хийца. Пачхьалкхаш юхуш я кхечу пачхьалкхан юкъара мехках керла пачхьалкхаш кхуллуш, чоьхьара административан дозанаш хийца тарло пачьалкхан дозанашца (масала, ССРС), цуо кхуллу шортта пачхьалкхашна юкъара мехкаш къийсар.\nЦхьацца мехкийн административан-мехкан декъаран башхаллаш[нисйе бӀаьра | нисйе]\nАдминистративан-мехкан декъар доцу пачхьалкхаш а ю. Масала, Олалла Монако, тӀаккха а административан агӀора иза декъало 3 коммунин: Ла-Кондамин, Монако, Монте-Карло.\nФедералан законаша Российн Федерацин субъектийн административан-мехкан хӀоттаман гӀуллакх дӀаделла Российн Федерацин субъектийн векалийн (законашкхолларан) меженийн компетенце (1999 шеран 6 октябран № 184-ФЗ «Российн Федерацин субъектийн законашкхолларан (векалийн) меженаш яран юкъара хьесапех» цӀе йолчу Федералан законан (2009 шеран 9 февралан редакци) 5 яззаман 2 пунктан бухара «л» пункт ; 2003 шеран 10 июлан № 289-О йолу Российн Федерацин Конституцин Суьдан сацам). Цу тӀе Российн Федерацин субъектийн административан-мехкан хӀоттам билгала боккхуш лара деза 2003 шеран 6 октябран № 131-ФЗ йолу «Российн Федерацин меттигера шайн урхалла кхолларан юкъара хьесапех лаьцна» цӀе йолчу Федералан законан низам. № 131 йолу Федералан закон тӀеэцале регионийн Ӏедалийн яра шен административан-мехкан хӀоттаман система а, меттигера шен урхалла кхуллуш, дукха шуьйра бакъонаш.\nХьажа кхин[нисйе бӀаьра | нисйе]\nМеттигера шен урхалла\nЮкъараллин мехкан кхоллам\nАдминистративан дакъойн таблица мехкашкахула\nКапительца билгала йоккху итт пачхьалкхел кӀезиг лелош йоцу термин.\nКоьрта гӀалин гуо\nМеттигера ша-шена урхаллин кӀошт\nКоьрта гӀалин регион\nБашха административан регион\nБейливик • Боро • Марз • Дзонгдэй • Дзонгхаг • Дунгхаг • Гевог • Квартер • Кирхдорф • Мухафаза • Наслег • Приход (Пароккия) • Сюзереналла • Улус • Тхромде • Чивог • Шир • Амт • Арондисман • Комарка • Фракци • Фрегези • Гмина • Жудец • Остан • Повет • Пфаррдорф • Туман • Шахрестан • Воеводалла • Вилайет • Аймак • Хошун • Кожуун • Сомон • Сумон\nШиръелла а, историн а\nШира кхечу мехкийн\nХьажа иштта: Административан дакъойн таблица мехкашкахула\nАзин пачхьалкхаш: Административан декъар\nАфрикин мехкаш: Административан декъар\nЮккъера Африкин Республика\nСийлахь Еленин гӀайре\nФранцузийн Къилба а, Антарктикин а мехкаш\nХӀиндин океан чура Британин мохк\nКъобалъянза а, цхьаццамма\nкъобалйина а пачхьалкхаш\nСаьхьарин Ӏаьрбийн Демократин Республика\n¹ КӀеззиг Азехь\nЕвропин пачхьалкхаш: Административан декъар\nКъилбаседа Америкин мехкаш: Административан декъар\nВиргинийн ГӀайренаш (Йоккха Британи)\nВиргинийн ГӀайренаш (АЦШ)\nКъилба Америкин пачхьалкхаш: Административан декъар\nКъилба Георги а, Къилба Сандвичан гӀайренаш а\nОкеанин мехкаш: Административан декъар\nКъилбаседа Марианийн гӀайренаш\nУоллис а, Футуна а гӀайренаш\nХӀара пачхьалкхашІаморехула чекхбаккханза йаззам бу. Хьоьга, йоза тодина, нисдина, гӀо далур ду проектана.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Административан-мехкан_декъар&oldid=5085900»\nПачхьалкхан а, бакъонан а теори\nПачхьалкхашІаморехула бовланза йаззамаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 август, 06:47.


Бексултанов Муса. Кехат | ВАЙНАХ\nЦу аьхка, со итталгIачу классе хьалаваьллачу I97I-чу шеран аьхка – сан ялхийтта шо дара хIетахь, – июнь беттан цхьана буьйсана, тхайн классерчу зудаберашна нехан кертара черешнеш а лечкъийна, тхо дIасакъаьсташ, цхьа мерза хьиэгIам буьсура тхоьца, дуьххьара санна, хIорраза а, цхьа хIун ю ца хуу гIайгIа, цхьана ирсе-м сатийсар, тахна-тховса хила дезачу, гуш санна хеташ, хезаш санна, хIара ю ала яккха цIе а йоцуш, хила дезачу цхьана зовкхан, тхайн классера мел йолу йоI, хIора а тхуна еза а луш.\nЦхьа доьзал санна дара-кх тхо, цхьаьна хьалакхиъна доьзал санна, массо а буса вовшах а кхеташ, баьллаш а юуш, дийла а дуьйлуш, дIасакъаста доьлча, къаста ца луш, юха-юха соьцуш, чуччахьийзаш, вовшашца цхьаъ-м дицлуш санна, вовшашка ала дезаш долу, ала ца луш, сецош долу, ца даьхьаш, къехкош долу, синхьегамца дехаш долу, метта буьххьехь кхобуш долу, цхьа хIун ю а ца хуу гIайгIа, цхьа хьегар, хьежар, дIаала воьлча, ала ца лууш, ницкъ ца тоьаш, дешнаш, хьайх кхоьруш, хьуо хьайх санна. Юха цу буса, оцу цхьана буса, зудаберашца баьллаш а йиъна, цIеран гонаха са а хьийзийна, шиъ доллуш со чувахча – тата ца дан, байн ког ловзуш, неI дукха еха, меллаша, кIажи тIера хьалаойуш, IиндагI санна, тIе а теттина, со дехьа чохь къайлаоьккхуш:\n– Буса леларг! – кхайкхира дада. – Буса леларг, кхана лам чу даха кечдел хьайн дегI… стохка-м Iехийра ахь со, хьайх воккха молла хир ву, аьлла, Шинасуьйра – Юкъе деша а вахана…\n«Лам» боху дош схьахезча, суо волччахь Iадийра со, кхин дIа ког а ца баккхалуш: «лам» бохург, хала хIума дара, вала вижжал хала дош. Лам суна чIогIа кIордийнера, суо бер долуш дуьйна схьа, хIора а аьхка жехь ваьллина, гурралц цIа а ца вохуьйтуш. Суна балл а, Iаж а, туьрк ца гуора, я паста а, хорбаз а, гуобаьккхина лаьмнаш доцург, дажо деза кIайн жа а. Ас уьш дукха дажийнера, беттанашкахь, шерашка, цкъа БIовлахь, ТIерийчохь, Хилдехьахь, Нашхахь а. ХIора а де лорура ас, хIора а сахьт а, суьйре, буса, вижича, гIенаш а гуш, тхайн класс а гуш, мехкарий а. Iуьйрана суо хьалахьавича – гIенах самавоккхуш, – суо лам чохь каравора суна, велххал аьлла, дог а духуш. Юха, халла хIума а йиъна, жана тIаьхьа хьалаволавелча, ма-хуьллу лакха волура со, лома буьххье, коьрта тIе. Цигара охьа ярташ гуора, машенаша йоху ченаш а. Итум-кхаьлла Пкъерара гуора, Никарара охьа – цхьа кхин юрт, Хола- Коьртара буса цIе гуора, Соьлжа-гIалин йисттера цIе. Цу ярташа са хьостура, ойла яржайора, дог а детталуш. Юха суьйренга сатосура, буса гундолчу гIенашка.\n– Ахь, наха санна, стохка Къоръан а, мехьалш а Iамийна хиллехь… – элира дадас.\n– Тхо цига дIа-м ца кхечира, цу мехьалшка…\n– ХIинца кхаьчна-кх хьо цига, вало дIавижа, дукха Iуьйрре новкъавала веза, – дада дIатийра.\nСо меллаша дIавижира, дехьа чу а вахана, кхин набаран суй а ца кхеташ. Суна Юсуп дагавеара, сайна хьоьхуш хилла молла, юха цуьнан кIант а, сан хеннара. Баттахь гергга хан яйича: «Деллахь, кIант, – элира соьга Юсупа, – ма хала дара-кх, хьох Iеламстаг а хилла, ахь сан цIе кху ДегIастанахь малхалаяккха… ламазан арканаш мукъна а Iамадехьа, хьан дех эхь ду-кх хIара, дIадуьйцучух ца кхеташ, хьо санна мутаIелим ца хилла-кх сан цкъа а», – аьлла. Цо дуьйцучух со боккъал а кхета а ца кхетара: «Лам къовла, лам хьалаоза, ламан тIе ла, – олура цо, – хIиэна кIела хIи», – олий. Суна лам бевзара, лам муха бу а хаьара суна, амма, бакъду, «лам» къовлий, «лам хьалаозий» бохучух, и Юсуп а, со а – тхойша ший а велла гараваларх – со кхета-м ца кхетара. «Васвасил ханнас, – олура Юсупа, – тIаьхьара ала, кIант!» – сан бIаьра а хьожий. «Васвасил-м цхьаъ хир дара, – хетара суна, – «ханнас», бохург хIун ду техь-кх!»\nЮсупа дийцина долу ламазан арканаш Къоръанал хала хиллера: хIора Iуьйрана (сахиллалц дачанашкара нехан Iежаш а лечкъийна – цуьнан кIант а хуьлура соьца), нIаьна а екале, моллалла кхайкха дезара сан. Юха, массо а пха а бусийна а, мел чIогIа ас мохь тохарх, Юсуп реза а ца хуьлура, суна тIаьхьа ламаз дан.\n– Мохь ма беттахьа, кIант, – олура цо, корта а ластабой, – дукхавахарг, ма беттахьа мохь! Кхайкха ма-веззара моллалла кхайкхахь суна: «Аллахьу Ойкабар» а ца бохуш: «АллахIу Акбар», – ду хьуна иза – «АллахIу Акбар!», – кхийтирий хьо хIинца?\n– Кхийтира, – олура ас.\n– Кхета-м дера ца кхетара хьо, – хьалагIоттура Юсуп, моллалла кхайкха а волалуш.\nАс тIаьхьара олура.\nСо цхьаьнцца а ца къаьстира, суо Iуьйрана лам чу воьдуш: суна хала дара цаьрца къаста – сайн классерачу берашца, юха цаьрца а, тхайн мехкаршца.\n– Эш-шай, – элира дадас, тIаьххьара лам тIе а баьккхина, тхойша охьанехьа чувирзича, хьацарна пхьош а хьокхуш, – хьо ваха, кIант, ирхе яккха санна хала-м охьанехьа вар а ма хилла хьуна… Биболт волчу жимма са а даьIна, хьала тIе вер ву вайша метта-метта1, хIара тов жимма лахъялийтина, – аьлла. Тхан жа дара цигахь, лам чохь, жехь воллуш ГIизлара цхьа суьйли а вара, Рашид бохуш цIе а йолуш. Дадас тешаме стаг ву олура цунна, цхьаьна накъост ца хилча а, жаца вита мегар долуш ву, олий. Цуьнан тешамах дерг-м ца хаьара суна, бакъду, жаца кIезиг бала болуш стаг-м вара иза, хIуманна цхьа а гIайгIа йоцуш, де дIа а даьлла, суьйре тIееъчхьана, кхин цхьа а сингаттам а ца бевзаш. Ас бала а хьоьгура цуьнца, иза цхьанна а хIуманна тIехь накъост ца хуьлуш, дуьххьалдIа хьоьца цхьаьна воккхах ву алар бен.\n– ХIуйт, дейиса, Рукъихьат, хьан, хIара Хилдехьаройн лам ма дIатуху-кх ахь, – кхайкхира дада, бедана тIехь цхьаъ деш йоллучу йоккхачу стаге. Йоккха стаг хьалатаьIира, хьаж тIе куьг а лоцуш.\n– Ваттай, сан Дела, кIант, хьо вац хIара! Дела дахка шу марша, – дуьхьал охьайолаелира иза, – сан болх-м хаац, хьо-м кIезга кхочу хьуна кхуза, – аьлла, бегаш барца, дадина мара а кхеташ.\nУьш кхуза стохка баьхкинера, со воцучу аьхка, шайн йолуш йолу уьстагI-бежана а ялош. Кхузахь Iа а даьккхинера цара, мангал а хьаькхна. Дадас дуьйцуш хезира суна: «ХIинца-м, сагатделча, чу-аравала Биболт а, Рукъихьат а дара цигахь, хьалха санна цхьа эрна-арахь а ца хета хьуо, буса церан богуш чиркх гича».\nДечиге ваханчуьра Биболт чу а веъна, хIума а йиъна, дадас цуьнга: «Хьун кхачо-м ца гIерта хьо, ва къонаха! СадаIа жимма, ладугIуш хила оцу дегIе, дуй, цхьа цIеххьана дуьхьал долуш Iедал ду хьуна цуьнан, вочу зудчун санна, шех бала беш къонахчунна», – аьлла, бегаш а бина, тхойша араволуш гира суна йоI, цхьанхьара, тилъеллачуьра схьакхаьчча санна, цхьа цеце, сема, акхачу хIуманна хьажар а долуш. Иза цхьа чIогIа тамашийна а дара, оццулла генахь, лам буьххьехь, суна иштта йоI гар, сел ойла йоьхна кхуза валийначу, сайн хеннара, жима а хеташ, юха цхьа хийра, генара а.\nЙоI шозза-кхузза хьаьжира соьга, дуьххьара гучу адаме цецдаьлла хьоьжу экха санна, корта жимма дIа а хилош белшашкара. Цо цхьа хIума лоьруш санна хийтира суна, я цхьа хIума толлуш санна.\nДада Биболтана мара а кхетта, схьаверзале, едда цIийна тIехьа иккхира иза, кога буьхьара, яйн, массехаза кхоссаелла – эхь хетачух тера дара цунна, маршалла хатта эхь хетачух.\nРашидана чIогIа хазахийтира, тхойша метта-меттахь карийча:\n– Дали Къоръанора, Сайд-Мохьамад, стаг гучавар волуш ма вацара шух, – элира цо, ма-варра тIекхетта, къовллуш дада мара а воьллина, – хIара кIанат Лема вуй? – рюкзак чуьра хIумнаш четар чохь дIанисъеш воллучу сан букътIехьашха вист а хилла.\n– Вац. ХIара важа ву, – элира дадас, – молла ву хIара, – аьлла.\n– А-а-ай, Джабраил ву хIара, сан доттагI! Хьо хIун даш вара оццалла… схьаволли, маракхетал цкъа сони!\nСо маракхийтира, цадогIучу дагца.\nСуна синкъерам бацара хIара, Рашидана санна, ехачу аьхккано гуш а, хезаш а стаг а воцуш, кхаа-беа баттахь жехь валла везар. Сан са дерриг а – ойла а цхьаьна – тхайн юьртахь, кIотарахь дара, тхайн классерчу берашца. Дадас Рашиде цхьана тайна2 урс хьакхийтина, кхаьрзина дог-пах а диъна, тхаьш дIадийша дIасакъаьстича (четара чохь дадий, сой – Рашид жа йистей), суо боккъал а лам чохь вуйла хиира суна, бегашийна а доцуш. Хиира, хIара берриг а пал юха а дIаболабеллийла: Iуьйрре гIиттар, Iаржъяллалц чу цавар, тIаккха хи дан дезар, юха жIаьлешна доьша дар, хIоразза а – дIавижале – кечъян еза юург а.\nСо жимма Iиллира иштта, и декъаза ойланаш а еш. Суна и йоI дагатесира, едда къайлаиккхина йолу: «Цо мукъа а хIун леладо-те кхузахь, кху дуьненчу а еана, шена цхьанхьа маре а яхана, кIелхьара ца йолуш», – аьлла. Суна, цуьнан ойлаешшехь, наб кхийтира.\nСуна гIенаш а ца гира, Iуьйрана суо меттахъхьевен Рашид воцург.\nДоккха де даьлла хиллера, со вижина Iуьллушехь. Жа а дIадахнера метта-меттара. Дада а вацара. Иза юха охьавахнера. Ши жIаьла Iуьллура лакха йистте, четар долчу охьа а хьоьжуш, тхойшиннах цхьаъ хьалаволаваллалц, бохуш, сагатдеш. Со ги хаск3 а доьллина – цу чохь юург яра, – гIаж буйна а лаьцна, дIаволавелира, Рашида (тахана тIера мода-хIума а йоккхуш) чохь Iийр вара ша а, аьлла.\nСуна Рашид кхин оьшуш а вацара, дохк деана де ца хилча, и лам чIогIа паргIат меттиг а яра жа дажо, цу балхана со дика а Iеминера хIокху масийтта шарахь.\nЖа шайн муккъа лелийтар дара коьртаниг, уьш доьлхучу тIаьхьа дIа а оьхуш. Генна лакха хьала а ваьлла, дежаш доллу жа а гуш, цхьана гу тIехь охьавижира со, турмал схьа а яьккхина.\nСуна хазахетара, турмала хьоьжуш – цо сингаттам байбора, лаьмнийн баххьаш, тархаш, хIора Iин улло тIе а далош. Юха, массо а метте хьежна ваьлча, лаха охьахьажийра ас турмал, БиболтагIеран кIотара: уьш хьалха, нах цIера бахале, юрт хиллачохь Iаш бара, тхан жа лакхахь а долуш, лам чекхболлучохь.\nЦIен коч а йолуш, зуда гира суна, шина ведарца хи тIе йоьдуш. Иза и йоI яра, селханлера акха йоI. «Кхо хIун леладо – хийтира суна, – кху Iовдало, лам буьххьехь, цIен коч а юьйхина».\nДоьалгIачу дийнахь, Iуьйранна:\n– Даллахьи, Джабраил, Рукъихьате хьакхамаш дайта гIуохьа, хIара гордилаш4 яа ца ло-кха соги,– элира Рашида, – цигахь вай ши галай дама а ду хьони. Биболтан йоI хьайна яйчи… охI, цхьа ламанан масар ю-кха, цхьа акха гази, – аьлла.\nХьокхамаш чу дахка цIена гали а эцна (берхIитта – ткъа хьокхам гижа5 а тоьхна), сайн юха тIебаккха безачу ломан ойла а еш, гIийла охьалестира со, хIара бала иштта такха безаш бу-кх кху аьхка, гуьйре тIеяллалц, олуш, сайн дагахь, ойла а еш.\nБиболтан уьйтIа кхаьчча, кхайкха дийзира, чу-араволуш стаг а ца гина. Лохачу гуранна охьа а таьIаш (даьхнашца Iачу нехан цIийнан неIарш лоха хуьлура), араелира селханлера йоI.\nСо сацавелира, вист а ца хуьлуш.\nИза а лаьттара, боккха ши бIаьрг а биллина.\n– Рашида… цхьа хьокхамаш… шун нене, – хазийра ас, воха а воьхна, соцунгIа дахделча.\n– ХIа-а, хьокхамашший… чувола, нана хIинца… – йоI сехьаелира, суна некъ бита.\nСо хьажар а доьхна, висира, сайна цкъа схьагина иза, ша ма-ярра ойланехь а соцуш.\n«Муха… кхузахь иштта йоI… хIунда…»\n– Хьо Лоьмин ваша ма ву… – лацаделира тхойшинна юкъахь.\n– Хьан цIе Джабраил юй? – юха а.\n– Суна Лоьмас вийцинера хьо.\n– Лоьмас … хIаъ… маца… хIа-а… – со цуьнга дIахьаьжира.\nАс хIумма а ца элира. Цо юха а цхьаъ хаьттира. Суна ца хезира. Суна шозлагIа а, ойланехь, цкъа схьа ма-гарра дуьхьал хIоьттира иза ерриг а.\n«ХIан-хIа… иштта муха хуьлу, кхузахь иштта йоI…»\nСуна ца хаьа, цул тIаьхьа хIун хилира. Цуьнан нана схьа а еара. Хьокхамаш а дира. Цхьа хабарш а дийцира оха. Ас хIума а йиира. Юха со тхайн жа лаьттачохь вара, малх чубузуш.\nРаиса боху цIе а яра соьца, цхьанхьа-м хезна я сих-сиха карлаюьйлуш.\nСуна дуккха а аттох хир дара цуьнан сурт дилла, вуьшта, дешнашца дуьйцучулла а. Иштта йоI суна ган а ца гинера тхайн юьртахь а, кхечахьа а.\nЦхьа акха аьрхалла яра цуьнца, цхьа цеце аьрхалла, нехачух тера йоцу я суна хIинццалц ца гина йолу. Iаьржачу аматехь хетара иза, боккха гIуьржа ши бIаьрг а болуш, лекхачу дегIахь. Буткъа нийса мара бара, чекх са гуш санна, аьрха, цхьа детталуш меран тIемаш а долуш. Цуьнан ерриг юьхь а хетара юткъа, тIеяьлла, марий, ши бIаьрг, цIен севсина жима бат бен, кхин хIумма а ца къаьсташ. Ерриг хазалла, я инзаралла, я ойла цхьа Iадориг и буткъа, нийса мара хетара я меран сизаш, цхьа ша-шах къаьсташ долу, ша-шах кхолладелла, кураша6 куьман санна, жимма тIедаьлла меран дукъ а, юха деттало меран тIемаш, садеIар, дехьар, цара сецо карзахалла я карзахе кхайкхар.\nТIаккха бIаьргаш, гIуьржа, сирла, догIанах яссалуш, кхуззахь, эццахь сийначу стигалца соьцу мархийн к1айн дакъош санна, йоI-бIаьргана гонаха къега сийна-мокха буьртигаш я жовхIаран цинцаш. ЦIех етта, цIех юкъаелла, цIийца юьзна, кура, жима бат; балдийн дестар, дусадалар, балдаша кхуллу сонталла, цаяшар, цхьа омра оьхьу куралла а. Логах къеста – яьIна, дегIацара уьду накха, хенех къехка болар, боларца уьду йоргIа, цуьнан ерриг а ийялар, гIатта гIертар, хIора меже ша-ша йийлар – хIан-хIа, ас къоламца кехата тIехь дилла мегара цуьнан IиндагI, цу IиндагIан масех сиз, цхьана сизан аьрхалла, ткъа дийца воьлча, сайна кхолла я гинарг дешнашца ала – дош ца тоьа, вастаца дуста я васт гайта басарш а.\nАс кхо де даьккхира, иза ца гуш, ца кхеташ, хила даьлларг я хилларг, маца, хIун ду а ца хууш.\nСуна хала дара. Суна иза ган лаьара. Суна хьежа лаьара цуьнга, дуккха а хьежа, нийсса дуьхьал охьа а хиъна, цкъа а тIера бIаьрг а ца боккхуш, сарралц иштта хьоьжуш Iан, юха хIора а дийнахь, юха массо а хенахь, юха гуттар а иштта хьежа. Суна денош дара, цхьаъ вукхунах тера долу, бохь сира лекха лаьмнаш а, дуьхьал дежа кIайн жа а, лила санна сийна стигал, цу стиглан уллохь хиларо лаьмнийн баххьаша кхулла цхьа еза-йоккха локхалла а, тIаккха деган деттадалар, синан цхьалла, ойланийн паналла а. Суна еза лаьара, хьега, ган лаьара, уллохь хила, дIа ца къаста, шабарш хаза, доху синош, деса къуьрдаш, бIаьргийн хьежар, къардалар, бIаьргийн цхьа гIийла кхайкхар.\nАс кхоалгIачу Iуьйрана, жана тIаьхьа дIавахале, Рашид дикка генаваьлча, богийна тIера тIулг хербира, чохь хьокхамаш долчу богин. Суна хаьара, жIаьло уьш дуур дуйла, я метта-меттахула, це а етташ, дIасакхусур дуйла, кхин эца пайда а боцуш.\nСо юха а охьакхечира, гихь гали а долуш.\nЙоI яцара. ЙоI деца некъ тобан яхана хиллера, лахахула дIабоьдуш болу, хьалха хилла болу шира некъ. Со дуккха а Iийра, хьокхамаш девлча а. Суна дIаваха ца лаьара. Ас шолгIа а хIума йиира, езаш санна, ехха, ца волуш, ца вузуш, ца деззашехь, чай муьйлуш.\nIиндагIаш охьалестира, дахделира IиндагIаш, IиндагIаш хьаладирзира дуьхьларчу ломах.\nЙоI хIета а ца кхечира. Ца оьшу бехк а хьахийна, шу хьийзадо а баьхна (Рукъихьата суна дов а дина), юха а хьоьжуш, дIавахара, хьостана тIе кхаччалц.\nТIаккха циггахь сецира, жимма садаIа, меттаван, цунах йолу ойла Iабо.\nИза гуттар а кхузахь гуора, турмал чу хьаьжча, хи тIе йогIий, хIумнаш юьттуш я иштта дIа, тIехйолуш. Саба Iуьллура тIулга тIехь, цо хIумнаш юьттуш долу, цхьа къорза бехчалг а, горгам санна, хьарчийна.\nЮха хьалагIоттуш, хьалагIаьттича, дIавахале дIасахьаьжча, со хиъна Iачу лакхахь, букътIехьашха, ирах баханчу берда тIе: «Асалиева Раиса I970 шо. Август», – цо яздина, стохка, ша дуьххьара кхуза еъча.\n«Асалиева Раиса… Асалиева», – ас куьг хьаькхира берда тIе, берд шийла бара, цхьа хаза шийла.\nСуна а лиира тIаккха, иштта, цунна уллохь сайн цIе йита: «Эскиев Джабраил I97I шо».\nЦа яздира. Эхь хийтира я дозалла. Иштта мегар дацара, цунна цхьаъ моьттур дара, иза кхарда там бара.\nСуьйре юлура. Суьйре сингаттаме яра. Суьйре дукха еха хуьлура.\nСуна буса дика хетара.\nБуьйса сан яра.\nСо буса мукъа хуьлура, набкхетталц цуьнца хила, хабарш дийца, бIаьра хьежа, хIора амат карладаккха.\nЮха буьйсано воьра, карзахвохура буьйсано, буьйса тамашийна инзара яра, бIаьрго ма-лоццу, таррашца ирделла, Iаьржачу лаьмнийн баххьаш а къаьсташ; цхьанхьа, генна бухахь, дуьне мел лаьтта, детталучу, лиэтачу, чахчарашца гIергIачу Органан йовхарш механ асано юкъ-кара лере а кхоьхьуш; ерриг а стигал – маха Iотта меттиг а йоцуш, – кеглуш, аталуш, тиэIаш, лиэпаш, довш, леш долчу седарчаша дийнна хIума санна, меттахъхьееш, охкуш, юуш, куьг кхочче тIеялош, юха, тоттий, генайоккхуш.\n«Iу-Iу-Iахь», «пах-хах», – дарца, дуьзна, синош дохуш, нахаршца сагатдеш, беттан буьхьигаш лаьтта гIортийна, хIора а ша-ша санна, даьржжина Iохку дато жа.\nЛахахьий – лакхахь я дехьий-сехьа, тIоьдаш тIе корта а биллина, цхьанхьа жий Iаьхча я нана лохуш Iахар, гIийлла корта хьалауьйуш, наггахь «гIалх-гIалх» деш, юха а иштта дIатуьйш, вовшашна ген-геннахь гIенашка дуьйлу ши жIаьла а.\nДIога бухахь, кIотарш йолчу лахахь, къуьда богучу жимачу чохь, тоххарехь набкхетта я хIинца а йижаза, йовхачу чохь, хьаьрччина, ша-шеца йижина Iуьллу цхьа цеце кура йоI: «Асалиева Раиса. I970 шо. Август». ХIунда? ХIунда хуьлу иштта хаза я стенна кхуллуш ю, юха ган а хIунда го, гуш хилча, хьан хIунда яц, хьо хIунда кхоьллина тIаккха! Са хIунда гатло гича, я ца гуш, хьеелча, хIунда езалуш ю оццул хала, хIунда еха хьоьца, са кхолочу бIаьргашца, де даьлча – денца, наб ца еш – буьйсанца. Юха еза а ас ала деза, цунна шена хаа ца мега, цо ала ца мега ша; иза схьаян ца мега кхуза, хьо воллучу улло, суна юххе охьахаа, настарш дIа кIел хьарчош, цхьана куьйгаца дIатаьIаш, лакхара охьа тIе хьоьжуш. Дерриг а иштта хIунда нисло, юхамаччахьара? ХIунда?\n– Схьагайтал, Джабраил, хьайгар а турмал, – элира Рашида, суна юххе охьа а хууш, – дIавала, яра боккха синкъерам бу хьони, а йоI кхуза хилар, цунга хьоьжуш, де тIап олий, чекхдалу сан, – аьлла.\nСуна чIогIа ца дийзира, цо Раиса иштта юьйцуш я иза цуьнга хьоьжуш а.\n– Со акхарошка бIаьрг тухуш ву, – элира ас, – собардехьа, – аьлла.\n– Дали Къоръанор, сохки ахкано Лоьмас хазахета цкъа а турмал кхачайтани ма яц соги, … хьайтал цкъа, – цо турмал дIаийцира, куьг кховдийна, сан карара дIа а йоккхуш.\n– Iайт, да ма дала-кх хьо балхан далиI, хьийзаш-м далар ю, бедана тIе а яьлли, – Рашида турмалан пирг хьовзийра, сурт кхин а гергадало, – вахаш-м ца валлара хьони, куьйрано къора кхокха санна… хьан ханнара, дависарг, хьан ханнара а волуш…\n– Рашид, Рашид, – элира ас, – схьагайтахь, схьагайтахь дIога… дIога хьуьна йисте… акха гезарий ю моьтту суна, схьагайтахь сихха…\n– Мичахьа, хьуьна йисте, гази окху ханихь тархашца йижана хулу, ва кIант…\n– ДIога хьажахь, дIога, гайтахь соьга, гайтахь, – цуьнга кхин дIа а ца хьожуш, цо сайгара санна, куьйгаца турмал схьаяьккхира ас, кIирвелла юха дIаса а хьоьжуш, наггахь Раисе а.\nСуна чIогIа дастам хетара, къанвелла волу Рашид – цуьнан зудий, ши бер а дара – Раисе турмал хьоьжуш.\nАьхке чIогIа йовха еънера, кху шарлера аьхке. Йовха хилча, хала хуьлура, уьстагIашна нIаьний а деш. НIаьна бина уьстагI, дап-дип деш, ког лаьттах беттарца, масех гуо а тосий, ма-баддалу бодий, хьуьна юкъа чуоьккхура, генна лахахь йолчу хьуьн чу, хьо валарх, кара а ца беш. Товна хIоьттина лаьтта жа, ялх-ворхI бIе уьстагI, де шелделча, дажа дуьйлалора, лам мел бу дIа а даьржий, шаьш хиллачуьра гена а дуьйлуш. УьстагI юха кара ца бора, нагахь иза ша цу хьуьн чуьра ара ца баьлча. Сан масех уьстагI байра, цхьа ка ас бен а буьйш.\nКуьмана тIулг кхетта хиллера, суна хаа а ца хууш, букъан бист кхачалуччохь, букъан тIехк а, дума а лоцуш. Цигахь юха нIаьний динера, сесий санна, сийсаш, кортош бен гуш а доцуш.\nДечигах буткъа зайл а бина, уьш схьадаха волавелча, ас нIаьна хьалабаьккхинчохь, урс тоьхча санна, цIий хьодура, вуьйш нIаьний ган а ца гуш. Берриг и болх бухура тIаккха. Шина дийнахь собар а дина, кхозлагIчу дийнахь керолин доьттира ас нIаьнешна тIе. Уьш дерриш а схьадевлира, йоккха кIорга чов а юьсуш.\nАс чевна тIе а доьттира тIаккха керолин, кхин а, кхин а тIе а дуьттуш, бухарниг худаделча, чов юха а хьала а юзуш.\nДоьалгIачу дийнахь белира ка, керолин кийра а даьлла, ерриг чоь а ягийна. И тайпа хIуманаш дукха Iитталора: йочанаш яхъелча, жа астагI дуьйлура, тов хIоьттича – нIаьний дуора.\nДика дежаш дохкучу жана юкъе хьо дIахьаьжча, музар боьлча санна, Iахар а, ка а, уьстагI а, гуотуьйсуш, кхиссабала боьлча, нIаьний динийла хаа дезара, оцу сохьтта ахь, тIекхетта, схьа ца лацахь, нийсса охьанехьа чу а хьодуш, хьун елахь – хьуьна чу, хьун яцахь – чIожаца охьа, тIуьна меттиг я IиндагI карадаллалц сацар а доцуш.\nИштта бедда болу уьстагI, буса тIе а буьсий, барзо боьра, тIергIан кIайн чоьш бен, кхин доь а ца карош. Оццул со жехь лелаш, цкъа а газана нIаьна бина ца гира суна, жIаьлинчул башха.\nТкъа гезарий – къаьхьа хиларш – мел сийдоцуш яра аьлча, хьан бIаьрг тIера а болийтий, йовдий, хьуьн чу лелхара, дитташ тIера гIаш даа, хьо тIаьхьа ведча, хьуна хьалхара дIа а уьдуш. Бакъду, кхано, шаьш юьзча, хьуьна чуьра ара-м йовлура уьш, амма жа гена даьлла хуьлура-кх, хьо юха а царна тIаьхьа ваха везаш, цу гезаршна.\nШи-кхо уьстагI, нIаьнеша са сов а даьккхина, иштта бедда бахана болу, Биболта Iалашбинера тхан, сарахьуо уьш, де шелделча, хьуьн чуьра арабаьлла а гина.\nЮха и дерриг а жа лахенца охьа ца дигча, уьстагI жах ца кхетара: я гихь бан безара, оццул болу лам а боккхуш, я говр а лаьцна, нуьйрахь, бертал цу тIе а бихкина.\n– Во-о, Рашид, Джабраил! – Биболтан мохь хезча, дог карзах тохалора сан, цунна уьстагI карийний а, сайна Раиса гур юй а хууш. Массийттаза хиллера иштта, тхойша дика довза а девзаш, – сой, Раисий. Тхойшиъ чIогIа гергара дара, вовшашна са а гатдеш.\nРашид БиболтгIаьрга хIума яа чувоьдура (жа охашимма охьа ма лохкурий), со уьстагI жах а тухий, хьостана тIе дIавоьдура, Раиса схьаяллалц, бохуш: «Чу а волий, юучух кхета», – Рукъихьата бетта мохь а хезаш. Кхин ванне а со чу ца веъча (со дIалечкъара), нанас Раиса йоуьйтура, бовха хьокхам, тIо а бохьуш. ТIаккха тхойшиъ цхьаьна Iара, Раисас цхьацца хIумнаш а хоьттуш. Цо гуттар а юрт хоьттура, да-нана а, йиша а хоьттуш. Ас цунна дерриг дIадуьйцура, тхайн класс а юьйцуш, ишкол а, тхайн цIа а, чоь а, сой, Лоьмий Органа тIе лийча эхар а, бIаьста оха лечкъош йолу баьллаш а тIехь.\nИза елаелча, хала хуьлура. Иза ша-шена санна елалора, шен ойланна йоьлуш санна, ши бIаьрг цхьана кхечахьа генна, кхузахь а боцуш. Суна лаг гуора, кIайн цергаш, беснеш тIера кIаьгнаш, дайн дегадо бIаьрацкъоцкъамаш а. Со цуьнга хьаьжжинчохь вуьсура тIаккха, иштта цуьнга хьаьжжинчохь, цхьана хIумнах-м – сайна хIинца а ца хуучух, – ца хуъушехь хьега а хьоьгуш. Суна цуьнга хьежа хала хуьлура, ца хьажа кхин а хала а долуш. Иза ерриг цхьа шера яра, цхьа хаза шера, ерриг цхьа горга а хеташ, хIора меже ша-ша горга: горга лаг а долуш, пхьаьрсаш а горга, горга голаш а, шуьран чопа санна, кIайн чкъор долу хаза настарш а, йоьттича санна. Цунах цхьа Iаь гIуьттура, цхьа йовха, кIеда, мерза Iаь, хIинццалц суна ца хезна йолу зезагийн тамехь Iаь. Иза ерриг а сурт санна яра, гIенакхоьлахь гина сурт санна, гушдолу сурт бакъ цадалла, цатешалла бакъ а долуш. Сан бIаьрса бIарзлора тIаккха, цуьнга хьоьжучу сан хьажаро цунах кхин васташ а кхуллуш, цкъа хинйолчу хенашкахь гуш санна юха карла а юьйлуш. Сан бIаьрсина гушйолу иза, йоцуш санна, гена йолура, иэсера дагалецаме йоьрзуш, цигара юха – бIаьрахьалхахь. Иза цIеххьана соцура, йоьлучуьра лаца а луш, бере санна, соьга схьа а хьожуш, даим шен дагахь долчу цхьана жимачу бере санна.\n– Ма дика ду-кх, Джабраил, хьо кхузахь волуш, сан чIогIа сагатлур ма дара, – олура тIаккха, нийса сан бIаьра а хьожий.\nСо цунна жима бер хетара, шен хеннара кIант а ца хеташ, иза уггар а хала а дара, со цунна жима бер хетар, бераца санна, ела а йоьлуш, ловза а ловзуш, сан кийрахь мел Iаь1нарг, мел кхехкарг ган а ца гуш.\nИштта йоьлий, ловзий, суна дуьне а, лам а бицбой, со гуттар а карзахваьлча, дIа а йоьдий, охьахуура, со волччохь Iадда а вуьтуш, марайоьхкинчу голаш тIе корта агIор а буьллий, узамна тIаьхьа техкаш санна, цхьанаэшшара дIаса а техкаш.\n– Некъех къахетий хьуна, – хоттура соьга цхьа ханъяьлча, – некъаша са ма гаттадо, гаттадой, вогIуш цхьа а стаг а воцуш, даим а иштта цхьаьнга хьоьжуш…\nСо цунах ца кхетара.\nСуна цунах къахетара.\nСуна сайх а хетара къа, цунна гIо дан йиш а йоцуш, иза сайна иштта езарна. «Еза» ала, хала хуьлура, хьуна боккъал а езаш хилча, орцахвала цхьа да а воцуш, хьо-хьуо хьайца иштта висича, цунах а, хьайх а – дуьненах а – дегабааме гIийлла къа а хеташ.\nСуна гуттар а, цул тIаьхьа дуьйна, тхойша вовшах моссаза къаьста, сихха Iаржлойла лаьара, катоьхна жIаьлешна доьша а дина, хIума кхоллуш а, ца кхоллуш а, жана йистте дIавижа, нийсса аркъал, стигла а хьоьжуш. Соьца Раиса хуьлура тIаккха, сила долчу дуьненчохь. ХIара дуьне тхойшинна дара: сан, цуьнан – Раисин. Ас ца кхуллуш хIун дуьтура: цкъа иза елла хуьлура сан, йиллина хан тIе а кхачале, юха иза ша тIаьхьа юьсуш, сан чIир кхаба, суна елха. Со цхьанхьа мехкашкара, гIаланашкара цIа оьхура, догIу-догIучу кеманца, гIала а, мохк а, пачхьалкх а хуьйцуш.\nИза бухахь хьоьжуш гуора, трапа тIера охьаволучу геннара суна ган а гуш, нахаца а йоцуш, ша, аьчкан серийн кертал дехьа, догIанехь яша а йина, тIехь еха сийна палаш а йолуш, корта а Iуьйра, бIаьрхиш а лиэдаш. Юха кеманца хуьлура со, хIурдкеманца, палуба тIера иза лоьхуш. Суна берд тIера йовлакх го, кIайн йовлакх, сайга лестош, мохо цуьнан дIакхоьхьу месаш, байракх санна, уьду палаш, хIордан цинцаша тIадийна юьхь, тIеда бIаьрхиш, цкъоцкъамаш, елха ца елха, Iуьйшу балда а. «ХIинца схьагича, хIинца гича-м, – хIоразза а иштта, буьйсанашца, оьгIаз а оьхуш, чIагIо йора, цуьнга дIаала, цкъа вистхила, цуьнга «хьо суна еза», ала. ТIаккха схьагича, ца алалора, вицвелча санна, вуьсура, я вицвала лууш санна, юха-юха а кхана а бохуш, кхин цкъа а ган, массийттаза, тIаьххьара гарна кхоьруш санна.\n– Суна хьо кхаа дийнахь ган ма ца гира, хьо чуьра ара хIунда ца йолура? – хаьттира ас, дегабаамбича санна. Суна боккъал а хала хеттера, хIора дийнахь ларъеш, пхеа дийнахь иза лар а йина, ялхалгIачу дийнахь суо охьакхаьчча.\n– Со чохь ма яцара, – элира цо, – дадица некъ тобеш яр-кх, лахахула болу шира некъ. Тхойша Iуьйрре дIадоьду, сарахь бен чу а ца догIуш.\n– Иза хIунда тобеш бу, цигахула цхьа а ма ца лела, – элира ас, – лакхахула бен…\n– Хьалха цигахула бара, боху, дадас некъ, нах цIера бахале. Мелана воллу ша, олу-кх цо, хьайбанех къахеташ, говраш юй, царех. Иза уггар а боца некъ ма бу, лахара некъ…\n– Суна хьо цIахь ца хилча, муха хуур ду тIаккха… Хьо ца гича хуур ду-кх, дуй?\n– Ас гоьзан буьххье ведар уллур ду хьуна, кIайн ведар. Ведар делахь – со цIахь хир ю, дацахь – дадица, – элира цо.\n– Ас вайшинна кхин диъ гIулг а ма деъна, – киснара гIулгаш гайтира ас, сийсара, цIера юххехь, цIий а долуьйтуш, айса тодина долу.\n– Иий, гайтахьа, ма хаза ду, – цо гIулгаш дIаийцира, буйнахь вовшех хьакхийна, «къарчI-къирчIинехь» кег а деш.\nТхойшинна шийтта гIулггий, цхьа тхьоз яра. Тхьоз шиъ хила езара – сан, цуьнан, – иштта шен-шен гIулгаш а долуш.\nТхьоз охашимма рогI-рогIана лелайора, кхосса доллу-долчо дIаса а оьцуш. Хьостана тIехь ловзура тхойша, со хьокхамаш а даттийтина, метта-метта ваха хьала араваьлча.\nРукъихьата хIумма а ца олура: «Хье ма лолахь», – алар бен. Цунна хуучех тера дара, Раисин сагатлойла.\nТхойша дуккха а ловзура, кIордадаллалц. ТIаккха гIулгаш циггахь, хьоста долчохь дIа а дохкий, хабарш дийца хуура тхойша. Цо дуьйцур-кх, ас ла а доьгIуш. Цо суна киншкаш а юьйцура, цхьацца хилла болу турпалхой а. Уггар цунна хазахета киншка «Овод» яра, Драйзеран «Дженни Герхардт» а йолуш. Ас уьш ца ешнера. Суна и ший а йоI – Дженни а, Джемма а – Раиса йолуш санна хетара, со Артур а, Лестар а волуш.\n– Хьо деша хIунда ца яхана, Раиса? – хаьттира ас, цуьнан цIе яккха бахьана а даьлла. Суна гуттар а цуьнан цIе яха лаьара, айса Раиса моссаза олу, иза сайн йолуш санна а хеташ.\n– Сой, – иза хьаьжира, цхьа елалуш, геннара, юха, ойлане йоьдуш санна, жимма саца а елла, – гIур ю-кх, – элира, – Ленинграде…\n– Со а ма ву цига гIур волуш… со Лоьмас дIавуьгур ву ма аьлла, итт класс чекхъяьккхича, – кхаъ хезча санна, чукхоьхкира ас, сайга боккха кхаъ кхаьчча санна.\n– Хьо а ву? ТIаккха вай… Ленинградехь… вай цхьаьна хир ду-кх… Соьца… соьца дика хир вуй хьо цигахь?\n– Муха – дика… хьоьца…\n– Иштта дика, суна хала а ца хоьтуьйтуш…\nСуна хIун ала деза ца хиира – со вуьйхира.\n– Хьо кхузахь, лам чу хIунда… – элира ас, сайн вохар хьулдан.\n– Лам чохь хаза ма ду… суна лам чохь хаза хуьлийла ма ца хаьара хьалха, –Раисас куьг кховдийра, пхьарс генна дIа а бохуьйтуш, – хьажахь цу лаьмнашка, мел буьрса а хета, хетий? – олуш.\n– Хьо Iай а кхузахь Iийр ю, цIа а ца йоьдуш, Iийр юй хьо?\nСуна иза кIелхьараяккха лаьара, кху балех кIелхьараяккха, я цуьнца виса, цхьа адам а, нах а боцче, иза йоцург, кхин цхьа а.\n– Кхузаххьий? Кхузахь Iен… август бутт юкъе баххалц Iийр ю-кх, тIаккха, – цо цкъоцкъамаш ирах довдийра, ши балда а дусош, – тIаккха… тIаккха… цIа а яхана, тIаккха… вай-й, хIокху сохьтта Ленинград юьйцуш дацара вайша, кхузара-а Ленинграде деша гIур ду-кх вайша цхьаьний! – элира цо, ша кеманна тIехь Iаш санна, ела а елла.\nДуьхьлара лам Раисе кхойкхуш бара, Рукъихьатан аз мохо цига дIа а даьхьна, юха цигара схьакхойкхуш: «Во-о, Раиса – иса – иса», – бохуш.\n– Цхьа хIиллай ду-кха, кIанат, ахь лелориг, хIара турмал ахь соги ялчи, Биболтан йоI ца го-кх сони цкъа а, – элира Рашида, шина-кхаа дийнахь турмал а текхийна, – хIахI, дIалаца, хьайна йиталахь яра хьайн турмал а, – олуш.\nОцу деношкахь гоьзанах кIайн ведар ца кхозура. Раиса чохь яцара тIаккха.\nДуьхьларчу ломах, саьрмак санна, хIорд кедара Iенича санна, дохк ломан баххьашкара, хи санна, охьа чухьаьлхича, ойла хебара, дог а духуш, йочано гIелден дог. Дохк чIожаца охьадуьжура, тIаьхь-тIаьхьа лакхадуьйлуш, лаьмнаш дIа къайла а дохуш. Наг-наггахь бохь буьсура, хIурдалахь хинкема санна, наггахь болчу ломан бохь, мохо дохк охьакъехкош. Йочана таьIара тIаккха, даш санна, еза, буьйса санна, кIиранашкахь малх а ца гуш. ДегI, хатт санна, тIеда хуьлура, эткашна чохь ши ког а лелаш. Партенгаш буса якъайора, цкъа хьалха дикка Iовда а Iовдий, хьо вуьжуш, хьайна кIела, яхйой, охьа а йохкуш. Ши этка бертал хьалаюхура, чу гIожмаш а хIиттайой. Хаддаза зарз7 оьхура тIе, ахь вуьжуш тIетесначу вертана тIехь Iаьмнаш а соьцуш.\nЖа а хуьлура даз а лой, соьцуш, цхьана сохьтана дажа кхевдича, сарралц юха нахарш а дохуш. Борз а летара чIогIа тIе, сахиллалц жIаьлеш а леташ. ХIора а буса бохург санна, цхьацца уьстагI а ца хуьлура. Жа астагI а дуьйлура чIогIа. Йочана лаьтташ, массийтта де а даьлла – цкъацкъа баттахь а, шина кIирнах а лаьттара дохк, – жимма-жимма екха йолаелча, дахкарна юккъехула маьлхан йовхо хаалора, кIайн бамба санна, дайделла дохк, акказин пух санна, чекх са гуш, сирла а хеташ. Малх цIеххьана Iаьткъара тIаккха, бIаьрасерло а кхолош, догIанах хебба меженаш, бедар йоццу-йоццуче маьлхан зIаьнарша яга а еш. Малхе иштта хьежа лаьара, бIаьргех хиш а туьйсуьйтуш, цуьнан ерриг а йовхо хьайн дегIах чекхъяккха санна. Хьо малхах ца Iебара, оцу йовхачу серлонех, оццул хаза хIара дуьне дахкарх кIелхьара даьлла, цатешалла воккха а веш.\nДохк хIинца хьоькхнашца гуора, кIайн эттIачу шаршонца, юккъе борз иккхича, дIасадаьржина жа санна, маьI-маьIIе дIасахьаьдда: ламанан даккъашца гуора, хьуьнан коьллашца, боьранашца а, иччархочун тоьпо къахкийна уьду акхарой санна, даккъашкара стигала гIуьйттуш, боьранашкахь туьлуш, йовхонах юьйлу Iаь санна, кIур хуьлий, серлонца довш.\nЖа шаьш дол-доллучохь – IиндагIера малхе а дуьйлуш, – шаьш лаьттачохь охьалегара, догIано сенйинчу баца юкъехь кIайн лош санна. Маьлхан зIаьнарш таьш санна гуора, эзар хьаса ловзу дашо таьш стиглара охьахьаьлхича санна.\nХьуна денош ца карадора, йочано диъна денош, мичахь, маса ду а ца хууш: бархI, исс а, итт а карадора, цул тIаьхьа юха виц а луш.\nДе кхойтта даьлла хиллера, суна Раиса юха гича, июль бутт дIа а болуш, августан диъ де а цхьаьна. Суна диснарг цхьайтта де дара, иза цIа яха диснарг, кху аьхккалц шерашца текхна, хIинца цхьамзанца уьду денош.\n– Хьо цхьайтта де даьлча, цIа гIур ю? – хаьттира ас, тIекхоччушехь, – гIур яций хьо, яций, ахI?\n– Сой… цхьайтта… кхин ца дисна? – ша-шега санна элира, ша-шега хоьттуш санна.\n– Ца дисна, – элира ас, – ахь пхийтталгIачу августехь… кIиранде хуьлу-кх иза…\n– КIиранде а… ца хаьа, яха-м еза, и терахь тила а делла, бетта юкъара дан ца дахь… Иштта хуьлуш а ма ца хуьлу, хуьлий, хьуна оьшу де охьа а доьжна, цунна метта кхин де хIуттуш?\n– Ца хуьлу, – элира ас, – иштта охьадожа йиш хилча, дика-м хир дара, – аьлла.\n– Хьуна кхано халахетар ма ду и де охьадоьжча, кхано хьуо воккха хилча…\n– Суна а… суна-м хетар дац хала, охьадожийтахь иза, цIа ма гIуохьа… суна… суна… хьоьца… хьо…\n– Дика ду, хIета, пхийтталгIа август охьа а дожийтина, тIаккха дуккха а хабарш дуьйцур ду вайшимма цIахь, лам чохь а доцуш, мегар дуй, реза вуй хьо?\n– Ву, – элира ас, айса хIун боху ца хуъушехь.\n– Вайшиннан гIулгаш цIа далахь, диц а ца деш, сан гIулг бархI ду хьуна, – Раиса елаелира, цхьа кхин хIума ца ала санна, шена багадеънарг а олуш.\n– ЦIа ма гIуохьа, – элира ас юха а, – сан да хьалаваллалц, тIаккха цхьаьний, гIулгаш а эцна…\n– Хьо волччохь хир ю-кх со, Джабраил, кхин цкъа а дIа а ца йоьдуш… хьуна уллохь, – сан юьхь цо дIахьулйира, ерриг юьхь цхьана хьажарца, хан а, дуьне а сецча санна хеташ, массо а хIума сецча санна.\nСан бIаьрса бIарзделира, гуш синтIадам а боцуш, бIарлагIе ойла бен, со а, иза а дан а доцуш.\nЦо цхьаъ-м хаьттира соьга, я дийцира, сан цIе а йохуш.\nСуна хIумма а ца хезира, гIовгIа йоцург, деган гIовгIа, лергаяххашца, къамкъаргахь, садеIарца детталуш долчу.\nСадеIар ца тоьара, накха жима бара, дукха готта, хIаваъ чу ца хоьура, некхан ваз лазадора, букъапIендарш лелха санна, дог чуьра хьала ара а гIерташ, пехаш а цхьаьна, кийра а.\nЦу буьйсана, ца хаьа суна, цкъацкъа велар а хьодуш, (сан лаамза хьоду велар), юха со велха хIунда тохалора, ший а ност а, дегI а кхийсалуш, хIора меже ша-ша санна, цхьана зовкхана эга а еш: ирс лан хала ма хиллера, ирс сецо, даг чохь къовла, сингаттам а, бала а санна, цхьа цIеххьана кхаьчна долу ирс. Со самах, гIенах а воцуш, гуш а, хезаш а, кхеташ а воцуш, со цу буса син са дара, син мIаьрго, заррат ойла, чуьркан тIоммал цхьа пардо, Iаьнаран Iаь, узаран ов.\nСо кхоьрура, иза кхин ган, цу агIор цкъа охьахьажа: иза ца гарна кхоьрура со, дог эккхарна кхоьрура, даге ца ладаларна, иза схьагича, мотт сацарна, мотт биц а луш, къарваларна.\nАс кхо де даьккхира – кхо буьйса а, кхо де а, – суо мичахь ву а ца хууш, суо виц а велла, ван а вайна, лам а, стигал а, хIара дуьне а – са а, бода а гуш а доцуш, Раисин амат бен, цуьнан юьхь бен, бIаьргаш. Суна мохь аьлла, вада лаьара, велха лаьара, юха – вела, цкъа хIара сайн кийра бассо, са цхьалха даккха, дог 1або.\nМассо а хIума Раиса дара, сан бIаьргашна мел гушдерг, хIоранна а чохь са а долуш, тIулг а, бецахал а – бен дIа а доцуш, цуьнан маттаца соьга луьйш санна, цуьнан бIаьргашца соьга хьоьжуш. Со, бохург, дан а дацара, Раиса бен, иза бен, де а, буьйса а цуьнца дара, иза ца хилча, хир а доцуш, само а, гIан а вовшах а ийна, дерриг а цуьнца, дерриг а – иза.\nСо суо сайца тилвеллера, хIара денош, денош бен, цул хьалха со хилла а воцуш, юрт а, ишкол а, да-нана а цкъа хила а ца хилча санна. Со Iуьйрре дIавоьдура, жа меттах а дохий, Рашидана дIакъайлавала, суо сайца виса, дIалачкъа. Рашида мел мохь беттарх, дуьхьал вист а ца хуьлура; жа а ца гуора, цхьа а хIума а, сарахь булу бода боцург. Юха оцу сохьтта дIавуьжура, жана йистте, горглуш, стигал хьежа, седарчашка, беттан экханца Раиса йийца. И бутт бара суна гушберг, тхойшинца юкъара хилла, Раисина гуш санна хеташ, цо а цуьнца, ас санна, дагахь дерг дуьйцуш санна, батте хьаьжча, цунна со а гуш, суна иза а баттехула: тхо кхоъ дара-кх дуьненчохь, бутт тхойшинна верас а волуш, тхан уггар а тешаме хьаша.\nРашида сайга мел дехарх, хьокхамаш дайта а ца вахара со цул тIаьхьарчу деношкахь. Суна хаьара, Раиса гича, хала хир дуйла, со верриг а вогур вуйла, чим бен, кхин хIума ца дуьсуш: со цунах ечу ойланех хIинца а Iаьбба а ца ваьллера, иза стиглара лаьтта йоссош, сайна улло, сайца нийсса.\nСуна иза дукха еза хетара, цуьнца дуста йиш йолуш, дуьненахь хIума а доцуш. Суна иза малик дара, стиглахь хуьлу бохуш, дуьйцуш долу тIома малик. Я малик а дацара, цул а лакхара, кхин хIума дара, сан дуста ницкъ боцург, цахуург, цадевзарг.\nМетта-меттахь дада гича – хьалха оццул цуьнга хьежна волчу, – суна кхин бен а ца хийтира, мелхуо а, жимма новкъа деара, цо хIун деъна ца хууш: Iахарий 25-чу августехь бен ларга а ца долалора; мангал кху шарахь хьокхуш а бацара (стохкалера йол яра йисина), жа Iа даккха регIа охьадигна а хилла. Орца даллал хIума ца хилча, кхуза вогIуш воцу дада – со цунах цецваьллера, – итталгIачу августехь метта-меттахь хьийзаш вара-кх, цхьа бохам Iоттабелча санна, сел хьалхе лам чу а веъна.\nСуна геннара гира иза, гуттар а санна, хьалххе, жа наждаре8 охьа а дерзийна, хи дан а, жIаьлешна доьша дан а чувогIучу.\n– Суьйра дика… – со аьлла валале:\n– О-о, Джабраил, дера веъна со хьуна хаза кхаъ бохьуш: вашас зуда ялийна хьан! – элира дадас, шеха-а, церга тIера балда дадош, шина бIаьргаца вела а велла.\n– Ялийна… мила… маца, дада…\n– Ши-кхо де ду-кх, шеца доьшуш йолу, Шелара цхьа йоI…ХIинца хьо цIахь ца хилча, и той дIадоьрзур дац боху-кх хьан вашас. Кхана цIа ваха веза-кх хьо, дукха Iуьйрре хьала а гIаьттина.\n«ЦIа ваха веза» бохург ца тайра суна, зуда ялор тайнехь а. Оццул сан мостагIий долу хIара лаьмнаш, суна хIинца нана санна дара – Раиса яра кхузахь, кхузахь суна евзина, кху лаьмнашца. Сан цIа гIойла дацара иштта, Раиса сол тIаьхьа а юьсуш.\nIуьйрана суо новкъаволуш (цу буса ас наб ца йира), шина-кхаа дийнахь юхавогIур ву со, элира ас дадига, шуна Iахарий лоргуш гIо дан.\n– Вай-вай, хьо ма чIогIа… хIинццалца-м, лам хьахийча, хорш йогIуш ма вара хьо! Дера вола-кх, дукха сиха юха-м, со-м хьо цIахь вита дагахь…\n– Цхьана кIирна Iийр ву-кх шуьца, – элира ас, пхийтталгIа август дагахь а долуш.\n– Цкъа юхаволахьа, – велавелира дада, – тIаккха дуьйцур вай, хьо мел Iийр ву, – олуш.\nСо новкъавелира, сийсара урс хьаькхначу уьстагIан цхьа гIоггIий, пIендарийн дакъа а эцна, дадас БиболтагIарна хьуо, аьлла. РукъихьатгIеран кIотарна герга мел гIоьрти, сан дог, тоххара санна лергаяххашца деттадала доладелира, тIаьххьара суна Раиса гинчу дийнахь санна. «Вухур вац-кх – ойлайора ас, – бIаьргаш чу хьожур ву-кх, иза сайн юйла хоуьйтуш, тIаккха со юхавогIу а аьлла, цхьа воккха кIант санна, меллаша дIа а волалуш, дIагIур ву-кх, са ма гаттаделахь а олуш».\nРаиса сох бIаьрг кхетташехь – соьга йист а ца хуьлуш, – сихха араелира, хьажар сецна ши бIаьрг а гуш.\n«Ас санна, хала буьйсанаш яьхьна-кх цо, суна шех санна, сох хIинца эхь а хеташ», – хьаьдира сан коьрте, айса лайнарг карла а долуш.\n– ЦIа воьдуш ву хьо, Джабраил, вашас зуда ялийна хьан? – элира Рукъихьата, ас ца еза боххушехь, цхьацца схьаоьцуш, кад-пхьегIа суна хьалха а хIоттош.\n– ХIаъ, – элира ас, – ялийна, Ленинградехь шеца доьшуш йолу йоI, – аьлла.\n– Вашас зуда ялор, хьаха бу, Джабраил, боккха синкъерам, – Рукъихьата суна чай доьттира, – дера бу, дукха боккха синкъерам-м, Дала декъалйойла-кх иза, шен рицкъ ду-кх цо деънарг а, – олуш.\nЕрриг къамкъарг а – Раиса ган сихваларна – кийра а багош, шина къурдаца чай дIа а мелла, сихха аравелира со, Рукъихьатан Iодика а йина.\nРаиса гуш яцара.\nСо цIийнехьа юхавирзича:\n– Хи дан яхна хьуна иза, хьостана тIе, – йистхилира Рукъихьат, суна тIаьхьа араяьлла йолу.\nСайн рюкзак – белшашкара охьайоккхуш – буйна а лаьцна, воккха стаг санна хила гIерташ (Рукъихьатана гуш хиларна), меллаша ваха гIоьртира со, айвала дог доггIушехь.\nУггар а хала и мIаьрго яра суна, Раисина тIекхача йисина йолу мIаьрго – иза дукъал тIехьа хила езара, цхьана жимчу гуна тIехьа.\nСо гуна тIе хьалавелира, циггахь юха саца а луш: суна Раиса гира, лакхара охьа чухьаьжча, тIулга тIе охьа а хиъна, тIеттIа хилийначу голаш тIе аркъал Iуьллучу шина куьйгаца шен йовлакх дIаса а уьйзуш, генна цхьанхьа дIа а хьоьжуш, IиндагI санна, сецна Iаш, ерриг а мас цхьана агIор, аьтту агIор охьа а хецна.\nСо сихха охьа тIе ведира:\n– Раиса… со… со… со хIинца цIа а вахана, ши де даьлча… лама юха, сан вашас Лоьмас… Лоьмас зуда ялийна… со юхавогIур ву хьуна… тIаккха ас… тIаккха вайша… ас итт класс чекхъяьккхича… со воккха…\nИза соьга хьалахьаьжира, бухара хьала, геннара. Суна цуьнан бIаьргаш гира, балдаш гира, кIайн лаг.\nБIаьргех охьа хиш оьхура, лаг ийзалора, бухара балда кхийса а луш.\n– Хьуна… Раиса… со кхана… со тахханехь… со охьа а гIур вац… ахь… со… хьуна…\nИза гIаьттира, буйнара йовлакх охьа а дужуш, цхьа меллаша гIаьттира, юха дIа а йоьрзуш, дIа а йолалуш, хьостана тIе дIа а йоьдуш.\nСо Iадда лаьттара, сайн рюкзак охьа а хецна, декъа-деса къуьрдаш а деш. Сан рюкзак охьаюьйжира.\nРаиса схьайирзира тIаккха, карахь кIайн хIума а йолуш; тIееара суна улло, схьахьаьжира, сецира тIаккха.\n– Джабраил, – хезира суна, – Джабраил, со ца еша алахь цуьнга цу хIумнех, хIуьмалгех… хIара кехат… хIара дIалохьа… хьайн вешига… ас сайн дош… соьгара дош а даьккхина, соьга хан а йиллийтина… Со кура ю алахьа цуьнга, цунах ца яшшал кура… – цуьнан ший а куьг эгадора, бат а, балдаш а ийзалуш, б1аьргех схьа хиш а уьдуш, т1етт1а та1ийна йолу цергаш къарш-къарш деш ата а луш… – хьо суна чIогIа, Джабраил, чIогIа дукха ма веза, – элира юха цхьа хан яьлча, – хьо санна кIант, хьо санна цхьаъ… хьо санна, цхьаъ хилча… – схьахьаьжира, мела хиш а оьхуш, хиш канашца охьа а 1енаш, ела а г1ерташ, къаьхьа йоьлуш.\nСо ведира, дукъах хьала, цу ламанца, ирах хьала, и кехат а, сан буйнахь, сан вешига, Раисас, и кехат буйнахь а долуш.\nАс куьйгашца, тулгIеш санна, ас хIаваъ этIадора, цхьа дуьхьало йохош санна, лам охкуш, бохош санна…\n– Хьан рюкзак, Джабраил, – со юхахьаьжча, цуьнан буйнахь, цо схьаэцна, схьакхийдош…\nСо юха чухьаьдира тIаккха, цхьа гIулч йина, ши гIулч, рюкзаках ка а тухуш, хьалхачул а сиха, кхин а сиха, ма-ваддалу вада а водуш.\nСо дукъал тIехьа иккхира, ломал тIехьа, дуьненал. Со вуьйжира, ког а тасалуш, бертал дIа, аркъал.\nСо вилхира, хIан-хIа, со велха ца вилхира, со верриг а хебира, эккха кечлуш, заррат санна, зарратал жимлуш, абадел горгавелла, хIара дуьне дохо санна. Хиш ша-шах охьауьдура, сан сацо ницкъ а боцуш, кийрара йовха алу а гIуьттуш, дегI а эгош, детта а луш.\nАс кехат лехира тIаккха, сайн буйнахь долу кехат, гуш доллушехь, ган а ца гуш, мел лехарх, кара а ца деш.\nАс эзар дакъа дира цунах, цхьа эзар, массийтта, берриг а бехк цуьнан болуш санна, дог Iаба а ца туьгуш, тIе т1улг а бетташ, когаш а бетташ, юха когаца латта дIа а кхуьйсуш.\nКхано юха, со меттавеъча, делкъал тIаьхьа, сарахьуо, сан кийрара Iовгаш дара, дилхинчу беран кийрара санна, дегабаамбинчу беран.\nIиндагIаш охьалестинера, цхьа хаза шийла хIаваъ а хьодуш.\nСо меллаша новкъавелира, цхьацца ког а боккхуш, меллаша, кхин цкъа а кхуза юха ца ван, кхин ца ган, ца хаза.\nРаиса суна кхин ца гира, цул тIаьхьа кхин цкъа а – со Соьлжа-гIала деша вахара, итт класс чекхъяьккхича.\nСуна кхин йоI а езаелира, юха кхин а, кхин а езалуш, гуттар а цхьаъ лоьхуш санна, даим цхьаъ, иза цхьаъ…\nИза хиллера массо а йоI, массо а суна мел езнарг, цул хаза кхин цхьа йо1 а йоцуш, хилла а йоцуш, хир а йоцуш, ша цхьаъ бен ца хилла йолу Асалиева Раиса, суна цул тIаьхьа ца гина йолу, цул тIаьхьа кхин цкъа а ца гина…\n1 Метта-мотт – жа цхьана ханна сецна меттиг (1а даккха я аьхке яккха).\n2 Тайна, туо – шо кхаьчна куома 1ахар.\n3 Хаск – уьстаг1ан я газанан ц1оканах бина т1оьрмиг.\n4 Гордилаш – шийлачу хица, сода а тесна, бод а хьакхийна, куьйггал яккхий, горга хьолт1маш.\n5 Гижа – гихь.\n6 Кураша ка – ма1аш йолу ка.\n7 Зарз – дерз.\n8 Наждар – даьхнашца я жаца хан йоккхучу меттигера х1усам (бун, кхало).\nНазад: 25-г1а апрель – Нохчийн меттан де


Туларе (гуо, Калифорни) — Википеди\nТуларе (гуо, Калифорни)\nТуларе (инг. Tulare County) — АЦШ Калифорни штатера гуо. Центр – гӀала Висалия.\nинг. Tulare County\nTulare Lake[d], Schoenoplectus acutus[d]\n▼466 195 стаг (2019 шеран 1 июль)\nКингс, Фресно, Керн, Иньо\n12 533 квадратан километр\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Туларе.\n442 179 стаг ↗443 342 стаг ↗447 705 стаг ↗451 043 стаг ↗454 143 стаг ↗459 863 стаг ↗479 112 стаг\n↘466 195 стаг\nГуон майда 12494 км².\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Туларе_(гуо,_Калифорни)&oldid=5799181»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 26 февраль 00:29\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 26 февраль, 00:29.


ПьегӀгӀегӀуь (ЭгӀо) — Википеди\n43°25′38″ къ. ш. 2°58′39″ м. д.HGЯOL\n▲293 стаг (2019 шеран 1 январь)\nПьегӀгӀегӀуь (фр. Pierrerue) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀо.\nДозанашца йу КазедагӀн, Себазан, ФегӀгӀиегӀ-ПуссагӀу, ПгӀад-суьгӀ-ВегӀназобгӀ, Сен-Шиньян.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ПьегӀгӀегӀуь_(ЭгӀо)&oldid=7832874»


ГагӀшизи — Википеди\n▲3740 стаг (2019 шеран 1 январь)\nГагӀшизи (фр. Garchizy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — НьевгӀ.\nДозанашца йу КугӀ-ле-БагӀ, ФугӀшамбо, ЖегӀминьи-суьгӀ-ЛуагӀ, Пуг-лез-О, ВагӀенн-Возель.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГагӀшизи&oldid=7822634»


Сен-МагӀтен-де-Ландель — Википеди\n48°32′45″ къ. ш. 1°10′19″ м. д.HGЯOL\n▲1142 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСен-МагӀтен-де-Ландель (фр. Saint-Martin-de-Landelles) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.\nДозанашца йу Изиньи-ле-Буьа, Монто (Иль и Вилен), Сен-ЖогӀж-де-ГӀентамбо, Амелен (Манш), Сен-БгӀис-де-Ландель, Сен-ЛогӀан-де-ТегӀгӀгатт, ВигӀе (Манш).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-МагӀтен-де-Ландель&oldid=7838900»


Хьадисаш « islamanserlo.net\n20. Маса дуй къарбина хууш цахилча хIун дан деза?\nИнтернет лелочарна насихьат\nХьом вац-те хIокхо вуьйцург?!\n1. АллахIан элчано (ﷺ) аьлла: «Шух цхьаммо а шен аьрру куьйга хIума а ма юийла, аьрру куьйга мала а ма молийла. Бакъдолуш, шайтIано шен аьрру куьйга яа а юу, аьрру куьйга мала а молу». Муснад Ахьмад, 7/247. Сахьихь Ибн Хьиббáн, 5331. Сахьихьул-джамиIис-сагIир, 7579.\n2. Салма Ибн ал-АкваIах дуьйцу (АллахI реза хуьлда цунна), цхьа стаг АллахIан элча волчехь (ﷺ) шен аьрру куьйга хIума юуш вара аьлла. ТIаккха пайхамара (ﷺ) цуьнга элира: «Аьтту куьйга яа (и)». Цу стага жоп делира: «Аьтту куьйга ца яало соьга» — аьлла. ТIаккха Пайхамара (ﷺ) элира: «(Цкъа а) ма яалойла хьоьга (аьтту куьйга)!». И стаг куралло бен юхатоьхна вацара. Цул тIаьхьа, (шен аьтту куьг) шен бете ца дахьалуш дIахIоьттира и. Муслим, 2021. Ахьмад 4/45. Сахьихь Ибн Хьиббáн, 6512.\n3. Анас Ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна), аьлла: «(Цхьана дийнахь) АллахIан элчанца (ﷺ) хиъна Iаш вара со. Вуьштта аьлча, кхин цхьа стаг вара (тхойшинна уллехь) дIахIоьттина ламаз деш. Цу стага ша рукуI а, сужуд а дина, ташаххIуд (этхьиг) дешна ваьлча доIа дира. Шен доIанехь (иштта) элира цо:\n“Йа АллахI! Ас доьху Хьоьга берриг хастам Хьуна хиларца, Хьо воцург кхин дела вац, Хьайгара массо а дика хуьлуш верг ву Хьо, стигланаш а, латта а кхоьллинарг ву Хьо. ХIай Сийлахь верг, Комаьрша верг, хIай даим дийна верг, даим волуш верг, ас доьху Хьоьга”.\nТIаккха пайхамара (ﷺ) шен асхьабашка элира: “Цо стенца дийхира хаий шуна?” – аьлла.\nАсхьабаша элира: “АллахI а, Цуьнан элча а ву дика хууш верг”. ТIаккха пайхамара (ﷺ) элира:\n“Сайн са Шен керахь долчух дуй ма буу ас! АллахIан уггар сийлахьчу цIарца доIа ма ди цо, Цуьнца доIа диначунна Цо жоп луш йолу, Цуьнца дехначунна дехнарг Цо луш йолу а».\nАбу Давуд, 1495. Ат-Тирмизий, 3544. Ибн МаджахI, 3858. Ибн Хьиббáн, 893.\nاللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّ لَكَ الْحَمْدَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ الْمَنَّانُ بَدِيعُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ، يَا ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ، يَا حَيُّ يَا قَيُّومُ، إِنِّي أَسْأَلُكَ.\n«АллóхIумма инни́ асъалука бианна лакалхьамд, лá илáхIа иллá анта, алманнáну, бади́Iус-самáвáти вал-ард, йá залджалáли вал-икрóм, йá хьаййу, йá къаййýм, инни́ асъалука».\n4. АллахIан элчано (ﷺ) аьлла: «Со а, бо беран доладинарг а ялсаманехь иштта хир ву». Шен хьажо пIелг а, юккъера пIелг а гайтина цо, дIасакъастош. ал-Бухарий, 5304.\n5. Iа́ишата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (ﷺ) элира аьлла: «(Нахана) дика хIума Iамош волчунна, мел долу хIума гечдар доьхуш ду, хIорд чуьра киташ цхьаьна». Сахьихьул-джамиI, 5883 .\n6. АллахIан элчано (ﷺ) аьлла: «Бакъдолуш, АллахI а, Цуьнан маликаш а, шайн бенаш чохь долу зингаташ цхьаьна, хIорд чохь долу кит чIерий цхьаьна салават дуьллуш ду, нахана дика хIума Iамош волучунна». ат-Тирмизий, 2685.\n7. АллахIан элчано (ﷺ) аьлла: «Шен гIурбан цIока йоьхкиначуьнан гIурба хир дац». Сахьихьул-джамиI, 6118.\n8. АллахIан элчано (ﷺ) аьлла: «Цхьаьна Iумрат тIера кхечу Iумрат тIекхаччалца йолу юкъ каффарат (къинойх цІанвеш) ду. Ткъа (Дала) къобулдина долчу хьажан бекхам — ялсамани ю». ал-Бухарий, Муслим.\n9. АллахIан элчано (ﷺ) аьлла: «Бусалба стаганна тIера дуьненан баланех цхьа бала дIаайбинчунна, АллахIа цунна тIера а дIаайбийра бу къематдийнан баланех цхьа бала…». Муслим, 2699.\n10. АллахIан Элчано (IалайхIис салату вас-салам) аьлла: «Iилма лохуш (и Iамо) новкъа ваьллачунна, АллахIа ялсамане боьду некъ атта бийра бу». Муслим, 2699.\n11. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «Хьайн вешина юьхь-дуьхьал хьо велакъажар — сагIа ду». ат-Тирмизий, 1956.\n12. ХаттIабан кIанта Iумара (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, Пайхамара (ﷺ) элира аьлла: «Бакъдолуш, АллахIа хIокху Къуръанца цхьаболу нах сийлахьбо, ткъа кхинберш сийсазбо». Муслим, 817.\n13. Iумаран кIанта IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда царшинна) дийцина, АллахIан элчано (ﷺ) элира аьлла: «Белхалочуьнан мах, цуьнан хьацар дакъадалале дIало». Ибн МаджахI, 2443.\n14. Пайхамара (ﷺ) аьлла: «Къуръан деша аша, баккъалла а, иза ша доьшуш хиллачарна къематдийнахь шафаIат деш догIур ду шуна». Муслим.\n15. Абу ХIурайрата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, Пайхамара (ﷺ) элира аьлла: «Давуд (пайхамар – IалайхIис-салам) шен куьйга къахьегна яьккхинарг бен юуш вацара». ал-Бухарий, 2073.\n16. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (ﷺ) олуш хезира шена аьлла: «Массо лай, ша лечу хенахь хиллачу хьолехь гIаттор волуш ву» Муслим, 2878.\n17. Анас Ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элча (ﷺ), берашка салам алуш тIехвелира царна» — аьлла. Сахьихь Муслим, 2168.\n18. АллахIан элчано (ﷺ), аьлла: «ОьгIазло чекхъяккха шен ницкъ боллушехь, иза хьулйиначуьнга къематдийнахь АллахIа — Сийлахь, ЦIена ву И, Шен кхолламашна хьалха кхайкхам бийра бу: «Хьурул-Iинех (хьайна) луъург харжа» — аьлла». Сахьихьул-джáмиI, 6518.\n19. АллахIан элчано (ﷺ) аьлла: «Шух цхьамма (тохаз а ца ваьлла) тухуш хилахь, юьхь тIе тохарх ларлойла». Сунан Абу Давуд, 4493.\n20. Ас-СáIидий тайпана волчу СаIдан кIанта СахIла (АллахI реза хуьлда цунна) аьлла: Цхьа стаг веънера пайхамар (ﷺ) волче, цо элира: «ХIай АллахIан элча, суна цхьа болх, бийцахь, ас и бича со АллахIана а, нахана а везар волуш». ТIаккха пайхамара (ﷺ) аьлла: «Дуьне дита ахь, АллахIана везар ву хьо. Нахехь дерг Iаддита ахь (цуьнга са ца туьйсуш), нахана везар ву хьо». Ибн МáджахI, 4102.\n21. IабдуллахI ибн Iамра (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина, цхьана стага пайхамаре (ﷺ) хаьттира, Ислам динехь лелийча дика долу белхаш муьлхарш ду аьлла? ТIаккха пайхамара (ﷺ) аьлла: «Ахь (нахана) кхача балар а, хьайна вевзучуьнга а, ца вевзучуьнга а салам далар а ду». ал-Бухарий 12, Муслим 39.\n22. Абу ХIурайрата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (ﷺ) элира аьлла: «Шен аьтто болушехь гIурба ца дуьйш верг, вайн (1ийд) ламаз дечу меттигана улле а ма вогIийла». Ибн МаджахI, 3123.\n23. Абу ХIурайрата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан Элчано (ﷺ) элира аьлла: «Лай шен Далла уггаре а герга, сужудехь волуш хуьлу. Ткъа (цу сужудехь) дуккха а доIанаш дойла аша». Муслим, 482.\n24. Iумаран кIанта IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда царшинна) дийцина, Пайхамара (ﷺ) элира аьлла: «Бакъдолуш, эхь хетар а, ийман а цхьаьна хIоьттина ду, цаьршиннах цхьаъ дIадаьлча, шолгIаниг а дIадолу». Ал-Албаний, «Сахьихьул-джамиIис-сагIийр» 1603.\n25. Абу ХIурайрата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (ﷺ) элира аьлла: «Шух цхьаъ ша ламаз динчохь хиина Iаш мел ву, ламаз керар даьлла а воцуш, маликаша цунна доIадеш доьху: “Я АллахI! Гечдехьа цунна, я АллахI! Къинхетам бехьа цунах”» — бохуш». ал-Бухарий, 445.\n26. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «Муъма стаганна а, я муъма зудчунна а, я бусалба стаганна а, я бусалба зудчунна а цамгар кхетар ма яц, АллахIа цунна тIера (кегийра) къинош дIадохуш бен». Сохьихьут-таргIиби ват-тархIиб, 3425.\n27. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «Шайн цомгушчарна сагIа даларца дарбаде». Сахьихьул-джамиI, 3358.\n28. АллахIан элчано (ﷺ) аьлла: «Хьо дIавижа метта ваьлча Аятул-курсий деша ахь. АллахIера хьо ларвийриг а (малик а) хир ду хьоьца, иштта, Iуьйре хиллалца шайтIа а догIур дац хьуна улле». ал-Бухарий, 2311.\n29. Пайхамара (ﷺ) аьлла: «Шайн хIусамашкахь «Бакъарат» сурат дешалаш. Бакъдолуш, шена чохь «Бакъарат» сурат доьшуш йолчу хIусаме шайтIа ца доьду шуна». ал-Хьаким, 2063.\n30. АллахIан элчано (ﷺ) цхьана стагана ша хьехам беш элира: «Пхи хIума тIедале, пхеа хIуманах пайда эцалахь: хьайн жималлах, къаналла тIеяле; могушаллах, цамгаро лацале; бахамах, къелла тIеяле; мокъачу хенах, хан йоцуш висале; дахарах, валар тIедале». ал-БайхIакъий «ШуIабул-ийман» 10248.\n31. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «Нахера дика хедар дац, уьш вовше хьагI лелош мел боцу». Сахьихьут-таргIиби ват-тархIиб, 2887.\n32. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «IатIар а тоьхна шех хаза хьожа яийтархьама нахана юккъехула йолаелла зуда, зина дина ю». ат-Тирмизий, 2786.\n33. Пайхамара (ﷺ) аьлла: «Нагахь шух цхьаьнга шен дика Iамал къайлах ялахь, йойла цо и къайлаха». ас-Силсилатус-сахьихьахI, 2313.\n34. Пайхамара (ﷺ) аьлла: «Къематде муъма нахана делкъий, малхбузний юккъехь йолу хан санна (доца) хир ду». Сахьихьул-жа́миI, 8193.\n35. Пайхамара (ﷺ) аьлла: «Бахам дукха хилар дац вехаш хилар, вехаш хилар — са дехаш хилар ду». ал-Бухарий, 6446. Муслим, 1051.\n36. Пайхамара (ﷺ) аьлла: «Шен да воций хуъушехь кхечу ден кIант ву ша бохуш волчунна, ялсамани хьарам ю». ал-Бухарий, 6766. Муслим, 63.\n37. Абу ХIурайрата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан Элчано (ﷺ) элира аьлла: «Къемат де хIуттур ма дац «хIарж» совдаллалц». Асхьабаша хаьттира: «ХIай АллахIан Элча! «ХIарж» бохург хIун ду?» ТIаккха Элчано элира: «Нах байъар ду, нах байъар ду!». Муслим, 157.\n38. Пайхамара (ﷺ) аьлла: «Шух цхьанна шен (бусалба) ваша везча, цо цунна дIахоуьйтийла шена иза везаш хилар». Ахьмад, 16303.\n39. АллахIан элчано (ﷺ) аьлла: «Вовшашна совгIаташ де — вовшийн дезар ду шу». Сахьихьул жáмиI, 3004.\n40. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «АллахIа цхьа а цамгар йоссийна ма яц, цунна (дуьхьала) дарба доссийна бен». ал-Бухарий, 5678.\n41. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «Ламазе воьдуш ахь мел йоккхуш йолу гIулч — сагIа ду». Муслим, 1009.\n42. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «ПIераскан дийнахь била ма-безза корта а буьлуш, лийча а лийчина, цул тIаьхьа хутIба дIадоладалале, хьалххе хIуман тIехиъна воцуш, гIаш рузбана вахана, вахалуччул имамана улле а вахана, меттах ца хьуьйш, тапъаьлла (хутIбане) ладоьгча, цо хIора яьккхинчу гIулчах цхьана шарахь марханаш кхобуш, буьйсанна гIуьттуш ламазаш деш Iамал йича санна мела хир бу цунна».\nمَنْ غَسَّلَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاغْتَسَلَ ثُمَّ بَكَّرَ وَابْتَكَرَ وَمَشَى وَلَمْ يَرْكَبْ وَدَنَا مِنَ الإِمَامِ فَاسْتَمَعَ وَلَمْ يَلْغُ كَانَ لَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ عَمَلُ سَنَةٍ أَجْرُ صِيَامِهَا وَقِيَامِهَا\nАбу Давуд, 345.\n43. Iелас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан Элчано (ﷺ) витр ламаз а дина элира аьлла: «ХIай Къуръанан охIлу, витр ламаз делаш, бакъдолуш, АллахI (Сийлахь-Веза ву И) цхьаъ ву, Шен лено витр ламаз дар дезаш а ву И».\nعَنْ عَلِيٍّ (رَضِي اللهُ عَنْهُ) قَالَ: أَوْتَرَ رَسُولُ اللهِ (ﷺ) ثُمَّ قَالَ: يَا أَهْلَ الْقُرْآنِ، أَوْتِرُوا، فَإِنَّ اللهَ عَزَّ وَجَلَّ وِتْرٌ يُحِبُّ الْوَتْرَ\nСахьихь сунан ан-Наса́ий, 1674.\n44. Абу Дардáа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (ﷺ) элира аьлла: «Цхьана а бусалба лайно шен (бусалба) вешина къайлах, цунна а ца хоуьйтуш доIа ма ца до, малико олуш бен: (Хьуна а хуьлийла изза)».\nعَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ: قَالَ (ﷺ): «مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ يَدْعُو لأَخِيهِ بِظَهْرِ الْغَيْبِ، إِلاَّ قَالَ الْمَلَكُ: وَلَكَ، بِمِثْلٍ». رواه مسلم\n45. Абу ХIурайрата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан Элчано (ﷺ) элира аьлла: «Сайн умматна хало хиларна ца кхерахьара, хIора ламазал хьалха сивак хьакха аьлла омра дийра ма дара ас цаьрга».\nعَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِي اللهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللهِ (ﷺ) قَالَ: «لَوْلاَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِى لأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عندَ كلِّ صلاةٍ». رواه مسلم\n46. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «Сан умматах цхьа нах хир бу, зина а,дари а, къаьркъа а, эшарийн гIирсаш ахьаналдеш…»\nقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ﷺ): «لَيَكُونَنَّ مِنْ أُمَّتِي أَقْوَامٌ يَسْتَحِلُّونَ الْحِرَ، وَالْحَرِيرَ، وَالْخَمْرَ، وَالْمَعَازِفَ». رواه البخاري\n47. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «Закат цалуш верг, къемат дийнахь (жоьжахатин) цIергахь хир ву».\n.«قَالَ رَسُولُ اللهِ (ﷺ): «مَانِعُ الزَّكَاةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي النَّارِ\nСохьихьут-таргIийб ват-тархIийб, 762.\n48. АллахIан Элчано (ﷺ) аьлла: «Хаза-дика дош — сагIа ду». ал-Бухарий 2989, Муслим 1009.\n49. Iамран кIанта IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда царшинна), дийцина, АллахIан Элчано (ﷺ), элира аьлла: «Стагана ша кхача латто безачарна кхача ца латторан къа а тоьур ма дара, кхин цхьа а къа цо ца латийча а».\nعَنْ عَبد الله بن عَمرو رَضِي الله عَنْهُمَا، قَالَ: قَالَ رَسُول الله (ﷺ) «كَفَى بِالمَرْءِ إثْمَاً أنْ يُضَيِّعَ مَنْ يَقُوتُ». أبو داود\nАбу Давуд, 1692.


КоннантгӀ — Википеди\nКоннантгӀ (фр. Connantre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.\nДозанашца йу БгӀусси-ле-ГгӀан, Банн (МагӀна), КогӀгӀуа, ФегӀ-Шампенуаз, Лент, Онь (МагӀна), ПлегӀ (МагӀна).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КоннантгӀ&oldid=7836890»


ШевгӀо (ЖуьгӀа) — Википеди\n46°30′33″ къ. ш. 5°24′16″ м. д.HGЯOL\nШевгӀо (фр. Chevreaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Жизия, ГгӀе-е-ШагӀне, Динья, Луази, ГӀозе (ЖуьгӀа), ВегӀя, Шампанья (Сона а, ЛуагӀа а), Куьизо.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ШевгӀо_(ЖуьгӀа)&oldid=7847205»


Sula карамель леденцовая без сахара, со вкусом эвкалипта, 60 г, 1 шт. купить по цене от 93 руб. в Тюмени, инструкция по применению, аналоги, отзывы, Perfetti van Melle\n120 ₽ (+4 ₽)\n127 ₽ (+7 ₽)


Лист Л63 10,0х600х1500 г/к: продажа, цена в Караганде. Металлические листы от "ТОО Караганда Систем - Цветной металл." - 40283196\nЛист Л63 10,0х600х1500 г/кВ наличии


Буданов веран гIуллакх къасточу кхелера бехк-къасторхойн тоба дIасахецна\nЧиллан-бутт 13, 2013\nМоскох-гIалин кхело дIасахецна полковник хилла Буданов Юрий веран гIуллакх къасточу кхелера бехк-къасторхойн тоба. И сацам, масех бехккъасторхо цомгуш хиларна, кхелан кхеташонашка, ца вогIуш хилар бахьанехь бина бу.\nКерла тоба Зазадоккхучу беттан 18-гIа де тIекхачале вовшахтухур йолуш ю.\nБуданов верна бехке веш, кхеле озийна ву Нохчийчура вахархо Темерханов Юсуп. Оьрсийн эскархоша шен да вен а вийна, вагорна духьала бекхам беш вийна цо иза боху, бехк буьллучу агIоно.\n«Тешашна Буданов вийначу меттехь гинарг кхин стаг ву. Талламхоша, Темерхановс лелийна ю бохуш юьйцу машен – харц машен ю бохуш чIагIдо», цуьнан адвокаташа. Кхелехь гайтинера цу машенан пачхьалкхан номер. Цуьнан метта ша машен гайта аьлча, кхелахо дуьхьала ваьлла. Цул сов, бакъонийн органаша масех дийнахь къайлаваьккхина лелийна коьрта теш а, кхаъ белла эца гIиртинера аьлла, бехк биллина Мусаевна тIе.\n2003-чу шарахь Буданов Юрий бехке карийнера нохчийн йоI Кунгаева Эльза лачкъа йина, ерна. Шена кхайкхийна итт шо дуьззина чохь ца доккхуьйтуш, иза хенал хьалха маьршаваьккхинера. 2011-чу шеран Мангал баттахь вийна Москох.


АпгӀе — Википеди\n47°45′55″ къ. ш. 5°13′23″ м. д.HGЯOL\nАпгӀе (фр. Aprey) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу Флаже (Лакха МагӀна), ПегӀгӀонье-ле-Фонтен, Вилье-лез-АпгӀе, ОбегӀив (Лакха МагӀна), ОжегӀгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=АпгӀе&oldid=7810456»


Клубняк на казахском языке\nПодборка музыки на казахском языке, которую часто слушают в клубах и под которую приятно танцевать.\nСо яхара сарахь хит1а К1орни дацар хит1ахь лятташ Кхана сарахь хьо ца ваг1ахь Ас вуьту хьо нисарошна Кхана сарахь хьо ца ваг1ахь Ас вуьту хьо нисарошна Схьакхита малх схьакхитале Чу бузу малх чу бузале Дала к1орни дагар дици Г1овшех далла доллу вайши Дала к1орни дагар дици Г1овшех далла доллу вайши 1уьйре йоцуш йиш яц бохуш Суьйре йоцуш йиш яц бохуш Хьо ца хилча йиш яц бохуш Ас хьо сайна кура вякхи Хьо ца хилча йиш яц бохуш Ас хьо сайна кура вякхи 1уьрене да хьо ву меттуш Суьрене да хьо ву меттуш Хьай дешан да хьо ву меттуш Сай леларна дохку йоьлу Хьай дешан да хьо ву меттуш Сай леларна дохку йоьлу\nБезам - х1у\nбезам, безам, безам... Безам х1у ю хоьтту ахь, Б1аьргаш г1ила хьовсуш соьга Даг чохь вай ду хила шовда. Ду и стага даъалц доь. Безам тила йела ойла, 1еха дела жима дог и ду Харцо йина и ма лойла, Т1аьхьло йоцу г1ан и ду Безам, стиглахь лепа седа. Лаьтахь кхуьуш зезаг ду, Малха ц1ена хила цуьнца Цу хьо ирсе кхачор ву. Безам стила йела ойла, 1еха дела жима дог и ду Харцо йина и ма г1ойла Т1аьхьло йоцу г1ан и ду Безам, стиглахь лепа седа. Лаьтахь кхуьуш зезаг ду, Малха ц1ена хила цуьнца Цу хьо и ирсе кхачор ву. Безам, хаза еъна буьйса Иза малхел довха ду Бода чог1а чолха 1уьйре. Малхал даьлла суй и ду. Безам тила йела ойла 1еха дела жима дог и ду Харцо йина и ма г1ойла Т1аьхьло йоцу г1ан и ду Безам, стиглахь лепа седа. Лаьтахь кхуьуш зезаг ду, Малха ц1ена хила цуьнца Цу хьо и ирсе кхачор ву. Безам тила йела ойла 1еха дела жима дог и ду Харцо йина и ма г1ойла Т1аьхьло йоцу г1ан и ду Безам, стиглахь лепа седа. Лаьтахь кхуьуш зезаг ду, Малха ц1ена хила цуьнца Цу хьо и ирсе кхачор ву.\nАхьа лоьхура йац\nШи б1аьрг 1аьржа, лулахо\nсисар мила хьисти ахь тховса хьанна йоьлу хьо суна хаза хета хьо ши б1аьрг 1аьржа лулахо суна дукха еза хьо ши б1аьрг 1аьржа лулахо мацаллина стом бара хьо хьагаллина хин т1адам бар хьо суна дукха еза хьо ши б1аьрг 1аьржа лулахо суна дукха еза хьо ши б1аьрг 1аьржа лулахо 1уьйре хазчу г1о со али суьйре хазчу г1о со але хьай десар йола езар везар волчу г1о со але хьай десар йола езар везар волчу г1о со але\nЦу безамо со хьийза йо\nТхан ваша - дозалла


Рохинджашна тIехь къизаллаш лелорна Мьянман Iедалшна бехкбиллина ООН-о\nБусулба рохинджаш байарна Мьянман Iедалш емалдина оцу пачхьалкхехь талламаш бинчу Цхьанакхеттачу Къаьмнийн Организацино, шаьш зорбане яьккхинчу рапортехь, яздо Reuters агенталло. Пачхьалкхан хьехамча Су Джи Аун Сан коьртехь а волуш, Мьянмас пропаганда яйтина рохинджашна дуьхьал цабезам гIаттош. Адамийн бакъонаш хьоьшуш, тIеман зуламаш даран тоьшаллаш къайла а дохуш аьлла ООН-ехь.\nРакхайн кIошт тIемалойх мукъайоккхуш, эзарнаш бахархой, шайна тIехь ницкъ барна, Бангладеше а хьахош, пачхьалкхан кхерамзалла Iалашъечохь нахана бан тору ницкъ совбаьккхира Iедало, дIахьедина Цхьанакхеттачу Къаьмнийн организацино.\nДуьненаюкъара низамаш дохорна жоьпалла тIехь долчарна дуьхьал санкцеш яхар доьху ООН-е рапортан авторша. Доккхачу декъанна хьоьху церан активаш сацор, дехкар пачхьалкхашкахула кхерстар.\nРохинджашна дуьхьал операци дIаяьхьначу Мьянман пхеа инарлана дуьхьал санкцеш яха Iалашо ю ООН-ан. Стохка аьхка ООН-ан хиллачу Инарла секретаро Аннан Кофис зорбане яьккхира, Ракхайн штатерчу хьолах артикл. Мьянман Iедалхошна лерина 88 хьехам бара цу документ тIехь. Къаьсттина доьхура бахархошлахь реформаш дIаяхьар, шайн лаамехь мухIажиршна юхабахка хьелаш кхоллар, нийсонца кхелаш яр, адамийн бакъонаш Iалашъяр а.\nРапорт зорбане яьккхина ши де даьллачу заманчохь, "Рохинджаш кIелхьарабоху Араканан эскар" (ARSA) радикалан тобанан декъашхой тIелетира Мьянман эскаршна а, полисхойн дакъошна а. Цунна бекхам беш йолийра Ракхайнехь операци. Оцу гурахь 615 эзар гергга рохинджаш регионера арабевлира.


Динул-Ислам - Хаттаршна жоьпаш - Шура кIеззиг хилча, бер декхачара дIадаккха мегий?\nШура кIеззиг хилча, бер декхачара дIадаккха мегий? ХIинца 9 бутт болуш ю сан йоI. Баркалла.\nЛераме йиша! Оцу хенахь бер декхачара дIадаккхар хьарам ду олийла дац хьоьга, хIунда аьлча ши шо кхаччалц бер дакхорах лаьцна долчу айатан маьIна дечу хенахь Iеламнаха иза важиб дац аьлла, оццул ца дакхийча къа ду олийла дац аьлла.\nБакъду, шина шарал кIеззиг йолчу хенахь иза декхачара даккхаран биллам бу аьлла Iеламнаха, дакхочара бер сацийча цунна зен хирг ца хилар. Нагахь санна берана цунах зен хир делахь, тIаккха мегар дац аьлла Iеламнаха, шина шо дузале хьалха иза декхачара даккхар. ХIунда аьлча, бер дакхор – оцу беран бакъо йолу дела.\nХIетте а, берана зен хир долуш хьал а ца хилча а, дика дуй-те ахь иза оццул хьалха декхачара даккхар, шура кIеззиг йара аьлла? Ши шо дуьзна даллалц бер дакхор чIогIа маьIне лоруш ду бохуш дуьйцу, оцу беран могшаллийна а, иза могаш-маьрша кхиарна а чIогIа оьшуш ду бохуш дуьйцу тоам боллуш иза дакхор, жималлехь цунна нена шура кхача ма-езза кхаьчна хилар, къаьсттина доьххьаралера шина шарахь. Цул совнаха, нанна шена а оьшуш ду бохуш дуьйцу Iилманчаша, цо шен бер дакхор, цуьнан шен могшаллийна а, цуьнан шен доьзалхочуьнца хир йолчу юкъаметтигна а, иштта кхидIа а.\nЦундела, кхин цхьаъа бахьана а доцуш ахь иза сацор дика хир ду аьлла ца хета суна, мелхо а вон хила а мега иза. Ткъа шура ца тоарна билггал долу дарба ду хьуна оьрсийн маттара «верблюжье сено» цIе йолчу ораматан даьтта малар. И даьтта мелча шура алсам йолу, иза билггал хууш дерг ду. Iаьрбийн маттахь «зайтул-хьулба» олу оцу даьттанах. Мисрехь (Египтехь) а, кхийолчу Iаьрбийн мехкашкахь а духкуш хуьлу иза, дукха деза а доцуш. Хьайн аьтту белахь и даьтта эца а эце, и мала хьажа. Нагахь санна и дан аьтту бацахь, лоьрана тIе гIо, цуьнга дийцийта хьайна шура алсам яккха хIун дан деза.\n14.04.2012 = 22.05.1433


Shutterstock-ра сурт. Бер, да, маьршо.\nЦуьнца Iоттаделларг шена хууш ца хилча, цхьанна а дага а догIур дац и къона зуда кху тIаьхьарчу масех баттахь боккха бала бадийна лелаш ю аьлла. Цуьнгара меттигерачу берийн гIуллакхий хьукмато, - цунах немцойн маттахь Югендамт олу, - диъ бер дIадаьккхина, доьзалехь царна етта аьлла йолчу шеконца.\nКандил Силвия, шен Венерчу "ХIинцца" цIе йолчу кхерчахь, Дечкен беттан 10, 2014\n„ХIинца – массарна а хиндерг Iалашдан“ цхьаьнакхетаралла Венехь цу кепара - бух болчу я боцучу бахьанашца, - доьзалшкара дIадаьхна бераш юхадерзорехь къахоьгуш ю. Цуьнан куьйгалхо Кандил Силвияс дийцарехь, къаьстина бусулбачу доьзалшкара Iедало схьадохуш долу берашна а, церан дай-наношна вуно боккха ницкъ а, бала а хуьлу, и тайпа хIума шайна тIеIоттаделча, хIунда аьлча и бераш кхаьчна болу керла доьзалш, массо а аьлча санна, кериста хуьлу, ткъа берашна хенаца шайн дин а, мотт а, Iадаташ а дицло.\nКандил Силвия: „Шена тидам тIебохуьйтуш дерг ду, дукхахьолехь я гIийла бохкучу австрихойн доьзалшкара, я мигрантийн доьзалшкара бераш дIадохуш хилар. Меттигерачу лоьрийн, я хьехархойн, я кхечу цу кепарчу тIегIанашкарчу нехан бераш дIадохуш меттигаш суна ца гина. Нохчех дерг аьлча, цхьаъ ду тидам тIе бохуьйтуш - нохчий вуно хазаъ, европахойх тера а бусулба къам ду. Меттигерачу бераш тIеэца кийча болу доьзалш бусулба бераш башха ца оьцу, уьш тIеэцна дуйла нахана гушхиларна.


Хабаривьск - цэ украйна!\n(14-07 15:28) Мист\nХабаровск ДЕНЬ ТРЕТИЙ\n(14-07 15:07) джино\n(14-07 15:06) джино\n(14-07 15:04) джино\nНу погуляют и разойдуться\n(14-07 14:26) Гость\nPowered by Seditio .: 0.12