ЦIЕРАДАХАР - 17 Марта 2015 - NAHI\nГлавная » 2015 » Март » 17 » ЦIЕРАДАХАР\nШаIами-Юрт. Иза дара 23-чу февралехь 1944-чу шарахь. И кхоьлина Iуьйре шийла яра, тIесерсаш дерз а йолуш. «Дакхий кешнашна» гена йоцуш, таьIначу тогIий чу схьагулдина адам а долуш, цу меттигана чехка го лецира НКВД-ан белхалоша. Уьш хиллера, гонахьа долчу бердашца, кондараш юккъехь хьалххе къайлабохуш охьаховшийна. Айъаеллачу еа маьIIехь, нахана тIе а ерзийна дIахIоттийна лаьтташ яра, «Максим» олу йиъ пулемёт. Лаьтта бийшина, Iалашо лаьцна Iоьхкуш гIаш-салт а бара. ГIонна аьлла, фронтера юхадаьккхиначу тIеман декъан эскархой бара уьш. «Кузов» тIехь лаьтташ масех эпсар а волуш, юьртада, юьрта молла, цаьрца кхин цхьа-шиъ стаг а волуш, биначу цу гонна юкъаеара «полуторка» олу машен. Эпсаро, папки юкъара хьаладаьккхина кехат дIадийшира, гочдеш юьртанда а волуш. Иза, Советан Iедало «нахчийн къам махках даккха» аьлла, арахецна Постановлени яра. Цул тIаьхьа юьртада а, цу машина тIехь лаьтта масех воккхастаг а нахе вистхилира:\n- Нах! Вай, махкаха дохуш ду тахана. Вайн дан хIума доцуш, иштта хIоьттина Делан кхел ю хIара. Дуьхьало а ца еш, шайгахь делахь герз а, уьрса мIаьчиг биста кхаччалца йолу уьралла а охьайилла. Кхара, вайга аьлларг дан деза вай. Цу Дала, вайга боху: «ТIедиллиначу Iедална муьтIахь хила шу». Сан дехар ду шуьга, шайн Деле аша собар дехар - элира царех цхьаммо.\n«Вай муха доху, махках?», «Тоьура дац, цкъа даьхча?», «Вайн махкаха баьхнарш, хIинца а цIабахказа ма бу», «Боьршалла йисна вай делахь, кху меттехь летта дала деза вай. Шегахь герз дерг схьагулало!» бохуш, маьхьарий деттара юкъ-юкъара наха. Цул тIаьхьа, маситтамо машина тIеволуш, нахе дехарш дира:\n- Юьртахой, Нахчий! Хьовсийша гонахьа. Кху эскарна дуьхьала итт минотехь а тIом бан вайгахь герз ца хилча, муха хира ду вай гуш лаьтташехь хIаллак? Ойла е вай, цIахь дисначу вайн берин, зударин? Кхузахь летта дала хала дац, ткъа буха буьсучеран ойла хьан йийра ю? Царна Iуналла, хьан дийра ду? Шуна хаийта боху аса, вайн зударий а, цIахь бисна болу берриге нах СемаIашка дIабигна шуна. Уьш вайга хьоьжуш, хIинца цигахь Iаш бу. Кхузахь хIаллак а хилла, кху хьакхарчин лаамна кIелахь муха буьтура бу вай, и вайн миска доьзалаш? Церан ойла йой аша? - бохуш, мохь беттара массо а ханна, Iедална муьтIахь хиллачара.\n- Шу молланаш ду бохурш хьалха а бевлла, аша дуйнаш туьйлуш герз дIа ца эцнехьара, итт минот боху аша, итт шарахь а тIом бан аьтто бара вайн - аьлла, мохь туьйхира Мусас.\nДелахь а, цу хезначу кхао, ойлане бахийтинера нах. Царех дукхаха берш боьхна, шаьш хIун дан деза ца хууш лаьттара хIинца. РагI шега схьаоьцуш, шен къамел гоч а дойтуш, эпсаро элира:\n- Шайгахь долу герз, кху машина хьалха охьатаса. Оха гечдо шуна. Герз охьа ца диллар тIаьхьа гучадалахь, кхуззахь тоьпаш тухара ю цунна, цхьаа хаттар доцуш тIеман низамаца нисдина.\nАбусалахьас, дукхачу хьолахь шеца лелош яра, ворхIазйолу тапча. Ойла йисте, «саьнгарш яха еза» аьлла, юьртара божарий дIагулабечу хенахь а, цуьнгахь яра и тапча. Муслимас, кху шелла жимаха волчу вешига, меллаша элира:\n- КIант! Вай тоьлура долуш, хьал дац хIара. Охьакхоссалахь хьайгара и «биргIа».\nАбусалахьан пхуьйшахь йоллу тапчан юьхьиг а гуш, вежарин къамел хезаш, гена воцуш лаьтташ вара Хорсаман кIант Байсолта.\nОцу хенахь, МартантIера йогIуш йолу виран ворда саца а йина, гобина лаьттачу нахана юккъе схьаялийра салташа. Цу вордана тIехь яра, Iисин йоI Халипат а, и яхна волу Хьасан а,иштта дейтта шо кхаьчна йолу церан йоI Марем а. Халипат, Абусалахьан де шича йоI яра. Дас лелийна хиларна, хьоме яра Абусалахьна шегара тапча. Цунах къаста хала дара цунна, ден безамана иза ша лелош хиларна.\n- Халипат! ХIара Боппин тапча, хьайн дегIаца дIалачкъаехьа - олуш, къайлаха и герз цуьнга дIакховдийра цо.\n- КIант! Ахьа..., хьо... - олуш, йоьхначу йоккхастагас, сиха корталех хьарчош, къайлаяккхара шега кховдийна тапча.\nЮкъахь лаьттачу машина улло шайгара герз а, йолу иралла охьа а кхуссуш, гонна тIететтина лаьттачу машинаш йолчу агIора а буьйлуш сецара нах. Цхьа мор хиллал герз гуладелара, машина хьалха сал беш. Абусалахь, леккха айъана корта а болуш, тIехвелира. Цо герз охьакхуссуш ца дайначу Байсолтас, гена воцуш лаьттачунна тIевахана:\n- Вон парен. Его ест писталет. Он спратал ва штанах - элира цо салтийчуьнга, цхьанне а ца хозийтуш.\nТкъа важа, эпсарна тIе а вахна, цуьнан лерге таьIаш вистхилара. «ХIинца-м, аса ваккха ца везаш, кхара воккхура вара хьо, сан новкъара дIа. Ас хьа деза кхунна, Мархас сайна караделла йовлакх гайта, хIуьттаренна» элира, шен дагахь Байсолтас. Шен мостагIа, Iедалан куьйгашца новкъара дIаваккха аьтто баьлла, воккхавеш вара иза. Герз охьадуьллуш дехьаваьллачунна, салтий юха а дегIах хьожура. Цул тIаьхьа, кхечу салташа «Студабеэкар» олучу машина тIебохура нах, «быстро залезай!» бохуш тIе мохь а бетташ.\nАбусалахьна улле хIоьттина догIура, кхунах цкъаа къаьсташ доцу, жIаьла «Борз». Жан-жIаьлин, барзаца тасаделлачу гергарлонахь хилла пхьу-къеза дара иза, дукха жимадолуш кхо ша Iамош кхиийна. Абусалахьас, шега къамел дечу хенахь, накъосте санна ладугIара цо, шен хаза корта агIора а боккхий, леррина кхуьнан бIаьргаш чу а хьоьжуш. Цуьнан хIуманаш дийца воьлча, дукха хира дара уьш дийца. Хьекъале, майра, кхунна муьтIахь жIаьла дара «Борз».\n- Уллера дIа а далий, машина юххехь саца. Нах реза хира бац вайшинна, ахьа церан ламаз дохадахь - элира Абусалахьас «Борзе».\n«Борз» меллаша юьстахделира. Хьмидан, Муслиман дегIах а хьаьжна, царна тIаьхьа вогIучу кхунна салтий тIеволавелча, эпсаро мохь туьйхира:\n- Этого, проверьте досконально! - олуш.\n- Товарищ, майор госбезопасности! У него пустая кобура - элира салтийчо, дегIах хьаьжначул тIаьхьа.\nКетаран чухула йолу, кхуьнан хаьнтIахь кхозу хумпIар, цунна дIа а гойтуш.\n- А в руке, что у него? - олуш, тIеволавелира эпсар.\n- Покажи, что у тебя в руке? Товарищ майор! У него ножичек - элира салтийчо юха а, жима урс буйнахь доллу, ша схьалаьцна Абусалахьан куьг эпсарна дIа а гойтуш.\n- Где пистолет? Я наблюдал за тобой, и ты не сложил его. Я тебя спрашиваю, куда дел ты пистолет? Отвечай!\n- Мой оружи вот. Писталет дома аставил - элира Абусалахьас.\nСалтийчо лаьцна шен куьг схьатоьхна карара а доккхуш, буйнахь доллу жима уьрс дIагайтира цо. Кхерам боцуш шега хьежар, ца вашарца цуьнан къежар, цергашца балда а лаьцна курра и дIахIоттар ца ладеллачу эпсаро, мохь хьаькхира омра деш:\n- Расстрелять его! - аьлла.\nЦу дешнаша, цкъа цецбаьхна гергара нах, сиха меттабаьхкира. Машинашна тIера чу а лелхаш, тIехьевдира уьш кIантана. Иштта а кхехкаш лаьтта, кхин болу юьртара кегийрахой и сурт а гина, эпсарашна тIегIоьртира маьхьарий а детташ. Цхьаболучара, сал тIера масех герз а ийцира схьа. ХIоьттина и хьал а долуш, салтийчо Абусалахьна тIе топ хьажийра. Мичара долу ца хууш, и топ хьала айъаначунна хьерадаьлча санна тIекхийтира «Борз». Карара герз охьакхуссуш, легаш тIекхетта жIаьла дIадаккха гIерташ мохь оьхура, лаьтта охьавоьжначу салтийчуьнга. Керчаш Iуьллу иза лара а веш, жIаьлина хьажош шозза лаг узуш тапча йожийра эпсаро. ТIаккха юхахьаьдда, шена тIегIертачу нахана тапча а хьежош, мохь хьаькхира цо:\n- Назад! Кому сказал назад! Всех расстреляю без суда - олуш.\nШен ваша бахьаненна, нахана зен хиларна кхоьруш волчу Муслимас, хьалха а иккхина мохь туьйхира юьртахошка, Абусалахь шена тIехьа а кхуссуш.\n- Дела а, Пайхамаран дуьхьа, ма де кхунах дов! Юхадовла, кхара зулам дийра ду вайна. Iела! Хьо юьртада велахь, дIасацаве и эпсар - олуш.\nГонахьа лаьттачу салташа, нахана тIехула а, когаш хьалха хьежош герзаш кхуьссура. Юкъахь бисинчу эпсарашка, юьртадас дехар дира. Бакъдерг дийцича, хIинца шаьш эпсараш а бара кхерабелла. Царна дика хаьара, кху наха уггаре а хьалха, шайна бекхам бийра буйла, цIий Iенаш хIара хьал доьрзуш хилахь хIетте а.\nНакхармозин никх меттах баьккхича, мозий гIовтуш йолу гIовгIа санна, ялла и гIовгIа сиха дIатийра, гIуллакх кхин чолхе ца доьрзуш. Нах юхабевлича, цу майданахь Iуьллуш дара лазийна жIаьла. Цуьнан коьрта тIехула куьг хьоькхуш Iаш, Абусалахь а вара. Вашас юха ша кхоьссича, дехьахула го тесна, жIаьлина тIекхаьчинера иза.\n- «Борз!», «Бо-о-рз». Маржа «Борз» яI! Ма хьоьга кхочуш, тешаме накъост вацара сан. Со цхьаъ вита йоллу техьа хьо? Ас чIагIо йо хьуна, хьан чIир екъаза Iийра ма вац со, кху хьакхарчех - бохура цо, наггахьа, стага санна «у-ух!» аларал совнаха, кхин цIийзар доцуш, садетташ Iуьллачу цу тешамечу накъосте.\n- Абусалахь! Хьо Iовдал. Тоьур ду хьуна, ахьа кегийнарг. ХьалагIатта! Нах хIаллакбайта воллу хьо? Сиха машен тIедала, жIаьла! - бохуш чехавора иза, ведда тIевеаначу Муслимас.\nАмма кхунна хезаш дацара, вашас дешдолу дов а, гонахьа хIоьттина хьал а. Цул тIаьхьа, тIеведда маситтамо юхаозош, дIатакхийра иза. Шен куьйгаш лаьцна дIаийзош болучаьрга тидам боцуш, бухавуьсачу шен накъостана тIехь яра цуьнан ойла а, хьажар а. БIаьргех оьхуш хиш а долуш, хьалхара шен когашана тIехIуьттуш тIаьхье а текхош, цIийзаш тIаьхьатекхара кIантана «Борз» а. Юхавада гIерташ дIасхьаветталуш волчу кхунна гира, тIеваханчу эпсаро жIаьлин корта лоцуш йожийна тапча. Иза гича, кхуьнан кийрара инзаре, ирча мохь белира.\nЦул тIаьхьа, гIелвелла, тийсавалар доцуш волу Абусалахь, машина тIе хьалакхоьссира наха. Цо шен дагахь чIагIо йира: «Дала мукъалахь, хьан чIир оьцуш, хьуна дуьхьала цхьа эскархо веза Iийра ма вац со» аьлла.\nИ адам тIедоьттина машинаш, СемаIашка боьдучу новкъа евлира, могIа беш. Хьалха йоьдучу, Байсолта волчу машина тIехь, гонахьа болучарна а хезаш, девне къамелаш хилара гергарчу шина кIантана юкъахь.\n- Боьха хIума ю хьо. ВаллахIи, вара хьо вен везаш. Сел ийман доцуш волчу хьан, тIаьхье а хира ю, нахана балеялла - элира Борз-Iелин кIента кIанта Iумарас, шен ден шича кIанте.\nЮххера нах, кхо дечу девнан бахьанах ца кхеттехь а, Байсолтана дика хаара, Iумарс и къамел шега иштта хIунда до. Цуьндела, дуьхьала дош ца элира цо, шелла итт шо жима волчу, дайтта шо кхаьчначу цу кIанте. Шен маьхчина тIехьа лаьттачу Iумарна хезна хиллера, Абусалахьна мотт тухуш салтийчуьнга цо аьлларг. Иза бара, цунна резавоцуш диначу цу девнан бух.\nТIейогIура йолчу хенан йохаллехь, цу кIентийн тIаьхьенашна юкъахь хин йолу уьйранин а, я хьагI хьалха юьйлуш, царех цхьаболучара вовшешна хедор долчу некъин бух бара, хIинца кхоллалуш берг. ТIаьхьено шайн орамаш толлуш, хилларш а, лелларш а карладохачу хенахь, церан хийлаза кхоллалура ду: «Тхох бовлар тамашийна долуш, орам телча а вайн хила йиш йоцуш болу хIара нах, мичара бевлла техьа вайна?» бохуш долу хаттар.\nБакъду, нахаца леллачуьнан къутIа хуьлу, тIаьхьенашна бале долий, нахана, цуьнан дуьненчу даларан къайле, ма-ярра ца йовзарна.\nСемаIашкахь, аьчкан некъаца схьатеттина лаьтташ яра, бежанаш а, кхин долу киранаш лелош йолу вагонаш. Цхьацца йолчу вагонаш чохь аннех кечйина, тIекIала йина дIавуьжийла елахь а, дукхаха йолу вагонаш еса яра, чутесина чал, пенел совдаьлла хIума доцуш. Кхуза схьадалош долчу адаман, ши тоба яра: цхьаъ - зударийн, берийн, лазархойн, тIех баккхийчу нехан; шолгIаниг - божарийн. Иза нисделлера, божарий шен доьзалах къасторна. Хьалххе схьаялийна зударин, берин тоба, тIаьхьа тIебалийначу божарин тобанах кхетча, Iаламат йоккха гIовгIа эккхара станцехь. Зударша, бераша доьлхуш шайн дай, вежарий лоьхура, ткъа вуьш, доьзалашка мохь бетташ дIасхьауьдура ше-шениг лоьхуш.\nШи де хьалха, БугIан-юьрта стунцхой болчу бахана ваший, нуссий, арадохучу Iуьйранна цIа каьчна хиларе сатуьйсуш волу Абусалахь, уьш лаха вахана, цхьанхьа а гуш вацара. Мимпи а яра сагаттадеш Соьлжа-ГIалахь а, ВаларгтIехь а вехачу шен пхеа кIантана, марехь йолчу йоIана, царех хилларг шена ца хаарна. ХIинца, кхузахь цуьнца вара виъ кIант, йоI, кхоъ нус, церан дейтта бер. Цул совнаха, кхузткъе пхиъ шо кхаьчна, цамгарца йолу марйиша а. Муслимаца вейтта стаг вара, царех итт, бер а долуш. Муслиман доьзал а бара, халонан мур лан, хьалхе кечамаш бина Мимпес санна. Кхарел совнаха, кхин ткъаесна стаг вара цу вагона чохь кхаьрца цхьана. Уьш ШаIми-юьртара, Заки-юьртара, СемаIашкара кхаа-деа тайпанан, шишша-кхоккха нислуш къаьстина, пхеа доьзалера нах бара.\nТкъаесна дийнахь некъ бечу юкъана, цхьацца бахьаница, бархI стаг кхелхира новкъахь. Лайх кошан барз беш, хийла бисара, цу аьчкан некъа йистехь сил дукха безнарш, дахарехь бевзина хилларш. Мимпина гина гIан декхалуш санна, шан тIулгаш хилла вайнах, Iехка бисара цу аьчка-некъан асанца. СемаIашкарчу станцехь къаьстина хилла Абусалахь а, пхи-ялх де даьлча, схьакхийтира шен доьзалах.\nМаьршачу дахарехь нехан бIаьрг бузош хилларг, пайдабоцучу волуш, ткъа сонта воцуш охьатаьIана, миска ваьхначуьнан дукхачу хьолахь сий айъалуш, меттигаш еара и хала некъ беш еъначу цу кIеззигчу хенан юкъахь. ТIебеаначу цу балано, зоьш дара адам. Стеган мах хадош болу, коьртаниг дара: собар, оьздалла, гIиллакх, къинхетам, цхьана дашаца аьлча, адамалла. Дуьненан хьесапе диллича, кIезга йолуш, адамин дахаре диллича тоаме хира боцучу цу хенан юкъахь, пхи-ялх меттиг нисъелира цу шийлачу новкъахь, вай хIинца йийцича тIаьхьено масала оьцура долуш. Цуьндела, юьтура вай цхьана юкъана, кIант вина паргIатаялла Зулай а, Iедало чувоьллина волу Абусалахь а. Шен а, вежарин доьзалашна рицкъ лохуш, Iуналла деш волу Муслим а. Карла доккхура вай, къам махкаха доккхачу дийнахь хилларг а, сибреха боьдучу новкъахь нисделларг а.\n- Деши! Ва, Деши! - аьлла, кхайкхара цо цуьнга. Юхахьаьжначу Дешина, Заба евзира.\n- Ваттай, сан Дела! Заба яц иза? - олуш, юхаедда мараиккхара иза, шена тIаьхьа кхойкхучунна.\n- Заба! Ма доккха хIума даьлла хила деза вайгара. Дан мукъане а, хIун ду хIара? Со тIаьхьа кхуьуш ма яц, кху хуьлуш долучунна. Вай стенга дуьгуш ду кхара? - бохуш, хеттарш дора Дешис.\n- Деши! Вай, махках дохуш ду. Шун хIуманаш мичхьа ю? Тхойца саца еза шу шиъ, вайн божарех хуьлуш дерг къастталца мукъне а - элира Забас.\n- Iуьйранна, маьттаза мотт а буьйцуш «Арадовла!» бохуш, салташа тхо чехош, йоьхначу аса, хьуна гушъерг бен тIехь а, я карахь а кхин хIума йоцуш, араялар нисделла тхойшинна. Кху йоIан ден ваша, Жима-КIант, вайна ма-хаъара ГIалахь, мехкадаьтта доккхучохь болх беш ма вуй. Цунах хилларг а дац тхуна хууш. Айса хIун дийра ду ца хуаш, йисна со - элира, йиш йоьхначу Дешис, бIаьргаха даьлла хиш дIа а дохуш.\nДешин марзахойх, ши доьзал бен бацара ШаIми-Юьртахь бехаш. 1918-чу шарахь, ЦIонтарара, лура воьлла веъна вара шина кIантаца ИсмаIал. ЧIирхоша, дукха хан ялале и ИсмаIал вийра. Буха висина шиъ кIант, цу юьртахь бехачу цIонтарошна тIеязлуш, орам тесна ваха висара. Царех воккхаха волчу вашас, Iалсолтан йоI Деши ялийра. Дуьххьара йиначу йоIан ши шо кхачаза дара, мар чу а воьллина, Деши ша цхьаъ юьсуш. ИбрахIимас, набахтичохь хан йоккхуш итт шо дIадаьлла, аравала бисина масех бутт а болуш, нахчашний гIазакхашний юкъахь хиллачу девнехь, ю а Iоьттина вийнера иза. Жеролла тIедоьжначу Дешин кхуьуш, йоI яра. Оьзда а, товш а хиларца, юьртахь билгала яллера иза. Цуьнан месин еха кIажар, дукха маьхкарша «сан елара хьо» бохуш сатийсар долуш, хаза яра. Куьйган цхьа ша сов бен, меттиг ца буьсура и кIажар лаьтта кхача. «Марвешина яло еза» бохуш, къайлаха цу йоIе безам болуш йолчу Забас, цкъа Муслиме элира:\n- Стаг! Жимчу-КIантана, ма дика йоI билгала яккхина аса. Реза хира варий техьа иза цунна? - Мила ю иза? Нус яц хьо? Хьан аьтто болуш ма ду, цунах дерг хаа - элира майрачо.\n- Iалсолтан Деши йоI, Малх-Аьзне ю-кха. Хьуна ма хаъара, Деши доттагIа ма юьй сан. Аса аьллачунна реза хира йолуш а ю. Муха хета хьуна и захало? - элира Забас, майрачуьнга.\n- Цу захалонна, ала хIума дац. Амма, цхьаъ ду-кха новкъа. Вайн Абусалахь кхин йоI езаш, цуьнга болчу безамо корта дIабаьхьина хилар - элира Муслимас.\n- Марха юьйци ахьа? Ма вайна оьшуш, пхьегIа яцара иза. Жима-КIант, цу тайнигах Iехавала везаш вацара. Шена тIаьхье кхио а, ша велча буха йиса а, накъост яра цо лаха езарг. ТIехуле хазахилар дац коьртаниг, деган хазалла ю мехаллениг - элира, цу захалонна резайоцучу Забас.\nМархица, Забина товш доцург, цуьнан кочалла яра. Дийнахь моситтазза духар хуьйцуш кечъяла лаар, шен хазаллех дозалла деш, нийсархошна тIехула хьежар дара, цунах цуьнан бIаьрг бадийтинарг. Цул совнаха, къастийна цхьаъ воцуш, жа санна кегийрахой шена тIаьхьа базабар дара, цу йоIах кхуьнан чам ца летарг. ХIинца, Деши шеца сацо гIертар а, шаьш шинна юкъахь долу доттагIал совнаха, Малх-Аьзни шен кхин хила лаарца йолу шовкъ яра.\nИштта, гена йоцуш шайн чамданаш тIехь Iаш яра ши зуда, шайца маре яхаза йиъ йоI а йолуш. Царех цхьаъ хьалаэккхий, лаьтташ йолчу йоIана гонахьа хевзура сих-сиха. Уьш бара, ШаIми-Юьртара Къакъин а, цуьнан лулахо волчу Ахьмудан а зударий, церан кхиъна богIу маьхкарий. Буьйсанна, набарха даьккхина бер санна, гонахьа долчу хьолан мах хадо кхетам боцуш, йоьхна лаьттара кечъелла йолу Марха. Къурдйоьлла котам санна, хьомечу йоIана гонахь хьийзаш ерг яра, цуьнан нана Зараъ.\nЦу хенахь, СемаIашка юккъехула ялла, станце йолчу агIора хьалайирзира машинан колонна, «Студабэкар» олу машинаш тIебоьттина боьрша нах а болуш. И машинаш юха а тоьттуш, божарий охьабиссо болийра цу станцин майданахь. Шен доьзал карийнарг сапаргIата даьлла а волуш, кароза верг йиш йоьхана, мохь бетташ дIасхьауьдуш вара цу майданахь. Масех го беш, жIаьлешца цхьана хIоттийна ха дара цу станцина гонахьа.\n- Мюси, ва Мюси! Вайниш, дIага лаьтташ бу хьуна. Со, Рохьман вуй хьожуш, и лаха воллу - аьлла, ваша вистхилале, машина тIера чуиккхина, къайлавелира Абусалахь.\n- Хьамид мичахь ву? Шунаш, дIо кIайн кир тоьхначу вагонан уллехь бу ала цуьнга, тхайчаьрца цхьана – а олуш.\n- Лайса! Хьо муха каьчна кхуза? Мичхьа ву Солса? - аьлла, кхо шега хаттар дича, шина беран куьйгаш лаьцана йолхуш лаьттачу несан, кхунна дала жоп дацара.\n- Яло соьца, йоьддушехь дуьйцар ахьа - олуш, «Джамалик» цIе йолчу кIентан куьг лоцуш, вагонаш йолчу агIора дIаведира Муслим.\nТIаьхьа едда йогIучу Лайсас, дийцира кхунна доцца. Ша кIира хьалха гIалара хьажахIотта юьрта еъна хилар а, ши бер доцург кхин хIума доцуш, ша цхьаъ йисина хилар а хоийтуш. Царех цхьаъ, ворхI шо кхаьчна кIант, шолгIаниг - пхийтта шо кхаьчна йолу йоI Шумист яра.\nЮкъ-юкъа кхуссуш герз а долуш, юьхьлаьцначу жIаьлешка катухийтуш тIегулдина адам, вагонаш чулалла долийра салташа, божарий схьакхаьчна итт минот а ялале. Адамах йоьттина евлачу вагонан неIарх гIуй а буллуш, юьстаха туьттуш яра уьш, царех керла составаш кхуллуш. Цу Делан минутехь, и майда яссаелира. ТIаьхьабисна цхьацца болу нах, туьпан баххаш а бетташ, вагонаш йолчу агIора тIелоьхкура салташа. Цхьа жима стаг вара, гихь воллуш воккхастаг а волуш, жIаьло настарх еттачу цено схьаван ца вуьтуш, халла вогIуш. Иза гина Мимпин кIант Хьажи, и волчу агIора дIаведира. «Стой! Стрелять буду» бохуш, чапаханаш дIасхьа а тухуш туьпаш юьйлира, го биначарех волчу масех салтийчо. Дехьо лаьттачо урх дIахоьцуш, жIаьла тIехийцира кхунна, «Фас!» олуш. Хьажис дуьхьала ластийна буй, чухьаьдда догIучу жIаьлина нисса бага чукхийтира. Куьг юхадоккхуш вукхо шен иза Iаьвдича, кхеравеллачу Хьажис, жIаьлин лахара моччагIал лецира. Ша деш долчуьнан хьесап дан кхетам боцуш волчу кхо, шен куьйгах тасаделла жIаьла, тIелхаг санна хьовзийра ша а хьевзуш. Корта тIехула айъадина хьийзош долу и жIаьла, кхул чIогIа кхераделла, цхьа боьха дарц детта доладелира, гонахьа лаьтта салтий а къахкош. Доьханчу хьолахь бохкуш болу нах и сурт а гина, цхьабосса аьлча санна белабелира. Хиллачух кхетаза болу зударий а, иштта церан бераш а, боьлхучуьра совцуш, боьлаш болчу дайшка хьаьжжиначохь бисара цхьана юкъана. Хиллачунна шаьш тIаьхьакхиача, церан белхар хIинца, деларца цхьана ийна дара. Цу хьоло бохийна салтий, меттабахкале аьлча санна, Хьажис ша хьийзош долу жIаьла дIахоьцуш, кхоьссина тIехула дIадахийтира. ТIаккха, воккхастаг гихь а волуш, вогIачу жимачу стагана гIодира цо, вагонаш йолчу агIора и чехка дIавадош. Ткъа, тапча яккхина волу эпсар герз туха ца хIоьттира, шечарна кхетарна кхоьруш хиллехь а, я кхин бахьана хIоьттина хиллехь а. Цу суьрто самукъадаьккхина, цхьа болу салтий а бара гIаддаха боьлуш.\n- Да-а-дала хьан делаI! Ша чане санна, дарц деттийта-кха ахьа оцу жIаьлига - бохуш, боьлура Хьажи вевзарш а, и ца вевзуш берш а.\n- ХIара дегI аса доккхуш, вайн Делора ца гина суна дарц кхетта жIаьла - элира, цхьана агIазах тера волчу стага.\nИза дара, тIаьхьарчу ткъа шарахь Советан Iедало «асар» деш, кхиийна долу «чкъор». ТIехьаьжча басна товш, шен ойла йолуш, доьналлийца билгалваьлла, я стаг тIаьхьа хуттара волуш кхетам, Iилма долчу нахах цIандинера и керла чкъор. Ткъа къам бехдеш долу бакъ асар, ша доллучохь дитанера цу Iедало. Делахь а, дикачу нахах къам нилха деш, шайна деза «керла чкъор» кхио гIертачу Iедало хьегна и къа, эрна хуьлура. ХIунда? «Асар» деш бисна, цу къоман орамо тIехь керла зIийдиг хоьцуш, гучадолу керла маргIал бахьана долуш.\nШи де делира мала хи доцуш, еллаза неI йолуш, СемаIашкара новкъа ялла цIерпошта дIаоьхуш. НеIарш йоьллуш яцахь а, сецар алсама хуьлара цуьнан. Наггахьа, нехан самукъадоккхуш, юханехьа некъ беш а нислора. Цунах кхаъ хуьлий, нах самукъане хуьлура. «Сталинна дIа а хиана, вай, юха цIа дуьгуш ду» боху, хабарш хуьлура массо а вагона чохь дуьйцуш. Дукха хан ялале, и къамелаш эрана дина хилар хоийтуш, сибреха боьду некъ юхабора цIерапоштано.\nВагончохь шийла хиларал совнаха, дегIан хьашташ кхочушдан аьтто боцуш, холчахь бара нах. Кхин тоха са доцуш, хIорш бIарзбелла хьийзачу хенахь, эрна арахь цIерпошта сецира. НеIараш дIайоьллуш болчу салташа схьакхайкхира: «Вагонана итт метар юьстаха ваьллачунна, таллам боцуш цу меттехь тоьпаш тухура ю» аьлла. Шайгахь пхьегIа йолучара, ло гуладора хин метта. Вагонаш чуьра охьадохуш дара, хьалхара декъий. И нах дIабохка ойла йолуш болу божарий, салташка белаш, лоьмаш доьхуш бара. Иштта и хьал а долуш, ткъейха минот а ца яллера, шок а тоьхна, меллаша цIерпошта дIайолалуш. Дена нанна а бохуш, гIазакхийн салташа сихдира адам. Цу эрна арахь, дIадохказа декъий дисаро цецбаьхина нах, хIун дан деза ца хууш маьхьарий а детташ, боьхна дIасхьауьдура. Хе лаьттачу салташка дехарш дора адамо, церан карахь долуш санна и гIуллакх. Зударий а бара, боьлхуш маьхьарий а хьоькхуш, вагона чуьра аралелха гIерташ. Цхьаъ вогIура ведда, дIайолаеллачу цIерпоштана тIекхиа гIерташ, марахь доллуш ненан дакъа а долуш.\n- Брось, свою вшивую «кралю»! Кому говорю, брось! Ну с-сука, погоди! - олуш, топ туьйхира цу салтийчо, цуьнан хьаж лоцуш хьажийна.\nМимпин кIентан, шо кхаьчна йолу йоI, пехийн лазар кхеташ цомгуш хилира. Забин ши шо кхаьчна кIант а вара, кIелависна дагаро хьийзош. ТIера духар беркъа хиларна шелвелла, йовхарш кхетта Лайсин кIант а, и дагар совдаьлла харцлуьйш вара хIинца. Кхузткъе итт шо кхаьчана СемаIашкара ГIама, хиллачулла а тIе, гIелвинера цуьнан лазаро.\n- Хьажи! - олуш, цкъа кхайкхина кIант шена тIе а валийна, цуьнга вистхилира иза: - Хьажи! Ахьа, вай цIера дохучу дийнахь дина вошалла дан, йоккха къонахалла оьшу, «ас-со» бохуш волчу стаганна а. Дела реза хуьлда хьуна. Сан дехар ду хьоьга, хьо айхьа ахьа ларавар. Муьлххачу а дас са тосу, шен кIант нах болчу нахаца гергорло лелош хилахьара олий - аьлла, лаг таIош къурд а бина, кхин дош ца алалуш, бIаьргах хи даьлла висира ГIама. Ваха шена йисна хан кIезга юйла хууш волу воккхастаг, бухавуьсучу кIентан ойла еш вара даима. И къамел хезаш Iуьлла Муслим хьала а айъалуш, воккхастагана тIехилира.\n- ГIама! Ахьа, хьайн са дуучух тера хета суна. Дала мукъалахь, хьуна гIоле хира ю. КIантана а, ма гаттаде са. Тхуна хьо, тхайн да санна хета, я хьан кIант а ца хета тхайн вежарелла хийра. Цхьа гергара нах ма ду вай - олуш, воккхастеган са тедан гIоьртира иза.\n- Дела, резахуьлда шуна. Тхайн гергарчу нахах тхо къаьстинехь а, шеко йоцуш, царелла гIолехьа шу ца хиллехь, кхин шуьгара кIезигалла гина яц суна. Къоналло а, гIора ца хиларо а, юткъаеш хилла-кха цкъа аьрха хилла и ойла а, болат санна хилла и дог а дашадеш - олуш, дIатийра ГIама.\nЗударшца доьзна дерг экам хиларна, божарий дукха хьолахь дIабуьйшура, я букъ а берзабой Iара, хьаштагIна билгала йиначу меттигана генабовлий. Амма Малх-Аьзний, Асмаъий коьртаха яллера массарна хIума ца яарца а, вуьшта къийлалуш хиларца а. Муслиман йиша Асмаъ, тIех сов къийлаелла ахкаргаш лилхина, жаннаш болхбечуьра севццера. Настараш а, кхин йолу меженаш йистина, тIера босбайна, лоралла лелон аьтто боцуш, гуш лаьтташехь леш яра и йоI. «Дакъаза ма яла хьо», «Хьан метта яла со» бохуш йоьлхуш, гонахьа хьийзара цуьнан нус Заба, иштта кхин болу зударий а.\n- ЙоI! ХIара цхьаъ-ам, хIаллак хиллера вайн. Ахь мукъане а, шад бастахьа тховса, кхоам бу-кха хьан - элира цо, бIаьргах даьлла хи, дIа а доккхуш.\nВагонан, аьчкан чкъургаша «кIонс тIох-тIах» бохуш деш долу тата, чохь Iоьхкучара еш йолчу йовхарашца цхьана ийна, хезаш йолу и гIовгIа ца лерича, кхин долчунна тийна дара, нах дIабийшиначу цу вагона чохь. Хьасан Iуьллачу соне, бIаьрг а бетташ Iара Малх-Аьзне. Ойлано хьоьстуш, цуьнан йоьлуш йолчу беснеш тIехулла охьаIийдалора, цу Iаьржачохь кхечарна гуш доцу бIаьрган хиш.\n«Сан безам. Сан Хьасан. Хьуна ца хаьа, суна хьо везавеллий. Хуар а дац. Сан дог кийрара схьадала гIерта, хьо суна тIех-сов везарна - бохура цо, шен дагахь,\n- Ма хала бу, дагахь дерг дийца йиш йоцуш болу, и къайлаха болу безам. Марж дуьне яI!» олий, доккха са а доккхий, юха а шен ойлане ладоьгIура цо. «Ма Iаьржа ю кху чохь? Хьасанана наб кхетта. Хала ду цунна. Да цомгуш ву, карахь даа рицкъ ца хиларна ийзалуш, юьхьIаьржа ву иза кхечарна гергахь. Муслиман, Мимпин доьзалаш тхойца бацахьара, хIун дийра дара оха? Къакъин, я Ахьмудан дикане сатийсар долуш хилча, ма хала дара, цара сагIина белла а, даарах цхьа цинц бала. Зараъ? Дийнахь, «яа хIума яц» бохуш, даима йоьлху. Цо а, цуьнан йоIа а цIезо санна шайн моччагIалашца болх бо, и сирла сахиллалца. Марха? Хьакха санна яжар долуш ю, оьздангаллех цхьа а, хьаса бисна бац цуьнца. «ДегIан хазалло шен айъана сий, хама боцуш хийцана цо, гайна безначу томах, дегIана езначу паргIатонах» элира цунна, кху деношкахь Забас. И буьрса дешнаш, сайна тIаьхьа тIе ца олийтуш, ялар гIолехьа ду суна. Ялар? Ялар. Цул тIаьхьа хин дерг, хIу ду техьа? Кхин сатоха ницкъ бац, хетарехь кийра галабаьлла сан. Ялар? Iожалла? Ма хьалхе кхечи-кха иза суна тIе. Ткъа Хьасан? Мама? Сан хьоме нана. Со елча-м, хьайн дахар нисдан йиш йолуш, паргIата хира яра хьо. Сан нана, ткъе берхIитта шо бен ма ца кхаьчна хьан. Дада вийна а даьлла, ялх шо. Ма дуьне ца диа-кха ахьа а. Со йина ши шо далале, итт шо хан тоьхна сибреха вахийтара вайн Дада. И итт шо чекхдолуш, нахчий, гIазакхий набахтехь вовшаха леттачохь вийна иза. ХIу дер ткъа, Дела кхел иштта хилла-кх. Мама! Хьо кхин йоккха а яц, керла доьзал ца боло. Ткъа аса хIинца, сайн сий а дайъана, хьо юьхьIаьржа муха хIоттора ю? ХIа-хIа! Малх-Аьзне гур яц шуна, Мархас санна шен сий дайъана. Дицлура дац-кха, цу дийнахь хилларг-ам. Хьажахь, и «хьарса гIазакхий», хIара хьакха а лаьттарийца, юххера дIа а ца йолуш. Соьга, и шен хьакхийчух тера болу бIаьрг а теIош, арахь нишка хиъна Iаш йолчу Мархин агIора, корта а лестош къежара иза суна. Цу дийнахь и вийча, Iебар яцара со. Муьжги! ХIа-хIа, мостагI! Гура яц хьуна со, сайн дегIан сийдайъана. Нахчийн йоI гур яц шуна, пайдабоцачу ялла. Тхо шадерш а дац, Мархех тера. Асмаъ? Асмаъ леш йоллу. ТIаьххьара къахьоьгуш ю иза. Цо а ца дайъара, шен йоьIан сий» бохуш йолчу цу йоIас, и тайпа ойла шен дагахь сецайора, ехачу месех йина шен чIаба буйнахь а къуьйлуш. ТIаьххьаре а, кIажар дIахийцира Малх-Аьзнес, кIант Iуьллучу соне хьежо шен бIаьргаш сецна а долуш.\n«Оьздачу, гIиллакх долчу йоIехь ду, ийманан догIа. Цуьнан сий башламал лекха ду. Дуьненчохь и мел еха а, кхана и Далла дуьхьала яхча а, сийлахьчу тIегIане тIехь хира ю иза» нанас бохуш, кхиийначу цуьнан ойлано, шена тIе куьг кховдор, дика доцийла хууш йолчу Малх-Аьзнега бохура: «Бусалба вежарин бIаьрг бодуш, мостагIашна луарг хьох долуш, хьан дегIан чархано ахьа бохург ца деш, осалалла гойтачулла а, хьо кечло елла дIаяла, хIай яхь йолу нахчийн йоI!». «Ахьа нигат де иштта: «Дела хьан дуьхьа, цу къизачу керстанан хьалха, хьан лай болчу сан бусалба вежарин сий айъархьама, тIеоьцу-кха аса хIара къа. Хьан Iазапах кхоьру со. Хьоьга доьху аса, гечдехьа суна ва Везан Дела! Хьоьгара сайна къинхетам хиларе, ахьа суна гечдаре сатуьйсу аса. ГIазотан новкъа даккхахьа, ас-сайна ден дерг» олуш хьастало хьо Малх-Аьзне, цу Везачу вайн АллахIана. Дела, къинхетаме ву хьуна» бохура, йоIан са, паргIата даккха гIерташ йолчу ойлано.\n- Ва-а! Аьзне-е! ХIун ди ахьа!? - олуш, цIеххьана баьллачу махьаро самабохуш хьала лилхиначарна, ирча сурт гира.\nЧIагIвеллачу дена, гонахьа хьийзаш волу Хьасан, паргIатваьлла хан еъча, Малх-Аьзнега къайлаха бIаьрг тухуш хуьлура даима иза. ХIинца, дена уллохь дIатаьIана волу Хьасан, и мохь а хезна хьалаиккхича, хиллачух ша кхетча, чехка пенехьа вирзира. ЙоI евзиначу кху пхеа дийнахь, цхьана агIора серла даьлла хилла дуьне, макхделара хIинца цу кIантана а. ЦIеххьана, кийрара узар болуш, оганах буй туьйхира цо, буй биначу цу куьйгах цIий дIа а тосийтуш.\nМалх-Аьзне пенаца кхозуш яра, шен хазачу кIажарца логах хорам а бина. Цуьнан когашкахь Iуьллуш яра, дог гIелделла йолу нана Деши. Дашоца варкъ диллича санна хаза, нехан бIаьрг хьоьстуш хилла и еха кIажарш, хIинца дуткъачу логах го боккхуш, муьшан метта хьалайихкина яра «скобанах» тосуш шад а бина. Оьздангаллах йоьхна, дегIан сий ца дойъуш, хьайбан хьесапе йирзина мостагI ца кхардавеш, гергарчу нахана тIехтохам ца буьтуш, дозала дан бахьана дитира цу йоIас. Шен жимачу дагчохь кхаьбна хилла и мерза безам, байлахь бисира цуьнан. Шена тIе куьг кховдор Iесалла юй хаарна, хаддаза Деле шена гечдар доьхуш дIаяхначу цу Малх-Аьзнес, доккха масала дитара шена тIаьхьа.\nЦу кепара къахьоьгуш йоллу, яхьйолу и Асмаъ а, делкъа-хан хуьллуш дIаелира. Къоман тIаьхье кхио томехь йолу нахчийн яхьйолу и ши йоI, цIен-къорза истанга кIелахь Iуьллуш яра, «новкъаяла» кечъелла.\n- Есть умершие? Давайте быстро, вынесите труппы. Стоянка сорок минут - бохуш, мохь беттара «хьаьрса салтийчо».\nЦарна хаьара, кхелхинарш тахана дукха хира буьйла. Ши де хьалха, нир-ун кхетийта шаьш деллачу дааро биначу белхан жамIа дар а, иза зер а мехалла долуш гIуллакх дара церан. Тахана, схьагуладан деза декъий дукха дуйла шайна хаарна, тIаьхьара вагонан чуьра нах охьабехира салташа и болх цаьрга байта дагахь.\n- Устинов! Отцепляй последний вагон, чтобы потом прицепить к следующему составу. Пусть собирают свои труппы. Я дам соответствующее распоряжение Начальнику станции - олуш, омра дира цIерпоштан коменданто, шен гIоьнча волчу майоре.\nОхьадохуш долу декъий, сал беш тIекIелдохкуш, схьа гуладайтира цара чехка. Массанхьара, схьахезаш дара зударин белхарш. Де, дийне мел долу, совдуьйлуш дара лешболчу нехан декъий. Дуьххьарчу дийнахь санна боьхана боцуш, шаьш дан дезарг хууш бара, кху деноша дукхаза кийра мерцина болу вайнах. Кхаьргахь болу бала кIезга болуш санна, гIазакхийн салтий а гIертара забарш лелон цу нахаца.\n- А ну Ваня, дай огня под ноги, вон тому гусю. Пусть станцует нам лезгинку - аьлла, салтийчуьнгара схьаэцна, когаш кIела автомат туьйхира кеп хиллачу эпсаро, дегIана лекха волчу цхьана нахчийчунна.\nЦIеххьана, шен когаш кIела цо герз тоьхча, кхералуш кхоссавелира и пекъар, шен коьртара куй а божош. Цунах самукъа даьллачу салташа, маситтазза герз кхоьссара и пекъар хьовзош.\nСхьагуладина декъий, сал бина тIекIел дехкича, тIевахана цхьана воккхастага, доIийна куьйгаш хьала айъара. Пекъар хьовзийначарех волу цхьана салтийчо, цу воккхастеган когаш кIела автомат туьйхира, беламе сурт карла даккхархьама. Амма воккхастеган цхьа а меже, меттаха ца хьайра. Шен доIа, паргIата чекх а доккхуш «Ами-и-ин!» элира цо. «Амина» олуш, гонахьа болчу наха шайн куьйгаш юьхьах хьаькхира.\n- Харитон! Объявляю тебе благодарность за рационализаторство. Выдать ему двести грамм спирта, за придуманный надгробный памятник, достойное этому поганому народу - элира, тIевеанчу эпсаро.\n- Служу Сталину и Советскому Союзу - олуш, честь делира салтийчо.\nАдам тийна лаьттара, цу йоккхастеган дакъе а хьоьжуш. Дукхаха болучеран бIаьргаш, хих дуьзанера. Царех цхьаберш летта, бала кийча бара цу минутехь. Амма, уьш сецош дерг кхин дара, доладан накъост воцуш, байлахь дуьсура долу шайн бераш а, зударий а. Боьлуш болчу салтийн бен гIовгIа йоцучу цу арахь, тийна лаьттачеран лергашна хезира, девзуш долу халхаран йишца дагIу вотанан аз. Цецбевлла салтий, цхьана юкъна дIатийра. Доккха, йоьза тас шен коьрте хьала а айъана, и вота етташ верг вара Хьасан. Го боккхуш волавелла, шена гонахьа йолу меттиг, паргIата яккхира цо. Юхахиллачу наха, го бира декъий гуладинчу цу майданахь. Тхьамданан меттиг дIалаьцча санна лаьтташ бара, декъех бина и хола а. Вота етташ, юкъахь лелачу Хьасанана тIе а волалуш, тIараш туьйхира цу меттехь гучуваьллачу Абусалахьас. Абусалахь гина, самукъадаьллачу Хьажис а туьйхира, цунна юххе дIахIуттуш даггара тIараш. Цул тIаьхьа, дукхаха болу кегийрахоша цхьатерра тIараш тухуш дакъа лецира, шайн оьгIазе бIаьргаш салтий болчу агIорхьа а къерзадеш. ТIаьххьаре а, шегара тас юьстах а кхоссина, халхаре ког шаршабеш волавелира Хьасан. Кхечу и тас хьалаэцана, юкъахь йисина вота дIайолийра.\nЧIенгий кIела куьг а хIоттийна, Iаш йолчу йоккхастеган юьхь елалуш санна хетаделла, даггара тIараш туьйхира кIенташа.\nТIулгаш текхош, дистина догIу Орга санна цкъа болар сиха дой, тIаккха лахене кхаьчначул тIаьхьа тийна техкаш долчу Теркан хих тарлой, махо ловзош долу дай пиллаг санна, халхаран шовкъо гонна хьийзавора Хьасан. Шен халхарца цо кхайкхам бора: «ОхьатаIа йиш яц вайн, кху балина хьалха! Кху гаурна гойтура вай, вайн деган локхалла!» бохуш йолу ойла, адаман дегнашка кхачаеш. «Орс-тох» бохуш, деш долчу цу халхаро, мостагIин дегнаш шелдинера, кхуллуш церан даге иштта ойла: «ХIу дойъуш хIаллак дар бен, хIара къам къардан, дисина хIума дац кху дуьненахь» аьлла. И кхерам гаурна дагчу тесинехь а, гонахьа лаьттачарна юкъахь карабора, къарбала кийча берш а. Лай хилла а, хIара дуьне дезаш берш.\nЦарех волчу цхьаммо элира:\n- Вай, халха дуьйлучохь-ам дацара.\n- Иштта а, вайца оьгIазе болу кху гIазакхийн, вайца болу цабезам совбаккха гIерта хIорш. Нахана зулам дан гIерта - элира шолгIачо а.\n- Вита. Халха валийта и кIант. Маржа, сан жималла яI! Тешана ву со тахана, вайн амал йохаян, вайн турпал къам къардан, кху дуьненахь кхин ницкъ ца хиларах - олуш, тIараш туьйхира цо а даггара.\nАбусалахь схьакхетта, цунах самукъадаьллачу Муслиман мелла а, йиша елла бала байбеллера хIинца. ЦIерпоштан коьртехьа йолчу вагонан чуьра, кху метте кхача гIерташ маситтаза вагонаш хуьйцуш, чIогIа къахеганера Абусалахьас.\n- Со яла хьан делаI! Ва-а, Жима-КIант! Хьо вац иза? Ма чIогIа сагаттадира ахьа тхан. ХIара хьан ваша, хьуна сагаттадеш, сара санна вакъавелла дIаволуш ма-лаьттара. Хаза-ЙоI а, яха вайн дIа. Дала гечдойла цунна. Ма чIогIа, сатийсира цо хьоьга: «Со ялале, гура вац техьа суна, сан жима ваша» олура цо, кест-кеста. Ма дукха дара цуьнан, хьоьга дийца дезаш - бохуш, йоьлхура Заба, Абусалахьан коьрта тIехула, беранна санна куьг а хьоькхуш.\n- Абусалахь! Хьуна хуучух тера дац, пхоьалгIа дакъа дIахьажийна охьа тахана: Iалавдин йоI, Лайси ворхI шо кхаьчина кIант, хьан вешин кIант Шамал а кхелхина. Дала, эхартан пайда бойла вайна цунах. Асмаана а, Дела къинтIера волийла - олуш вистхилира, Мимпин воккхаха волу кIант, Шепаъ.\nЦу станцехь хIора вагона чу, ши ведар кIорий, биъ мор дечиг делира. Цул совнаха, жаржах дина ши булка гIорийна бепаг а дара делла. Шовзткъе пхийтта стагана, шина дийне довла, тоийта дезаш дара, дастаделча хи санна тIуьна хуьлуш долу и бепаг.\n- Выходите! Стоянка пять минут - элира, кхарна ха деш волчу «хьаьрса салтийчо», арара гIуй дIа а боккхуш.\n- Стой! Стреляю! Ух ты, ш-шакал басурманский - олуш, цхьа-шина салтийчо чаппаха дIасхьатуьйхира шайгарчу тоьпин.\nАмма, шайн накъосташна кхетарна кхоьруш, герз ца тухуш, цунна тIаьхьа хаьвдира уьш. Хи оьцуш воллу салтий, белш тоьхна дIавожийра Хьасанас. Гонахьа берш метта бахкале, чехка шен сурил хих а юьзина, вагонаш йолчу агIора юхаведира кIант. ТIаьхьа бевдда богIучарех къаьхкаш, нацкъара раз дIаведира иза.\n- Ах ты, сука черно... ! Ну гад, мы давно приметили тебя. Шакал! - олуш, букъсурт лоцуш автомат туьйхира салтийчо.\n- Юхадовла сиха! Ма дайта, цаьрга шаьш хIаллак! - бохуш.\nМинот ялале, цIерпошто шок туьйхира, адамашна вагонаш тIеховша дезий хоийтуш. Хьуьсайнан дехьий-сехьий пхьаьрсаш лоцуш, юханехьа ведара Хьажий, Абусалахьий. ДIасхьа даржийна куьйгаш а долуш, сурилан чуьра охьаIийдалуш долчу хин тIадамашка хьаьжжийначохь диллина бIаьргаш а долуш, цу эрна арахь ша Iилла висара, яхьйолу нахчий кIант Хьасан.\nКIантах хилларг ца хиара, цу хенахь лазаро кхетамчуьра ваьккхина волчу ГIамина. Кхин метта ца вогIуш, буьйса юкъал тIехялча, дIавелира иза.\nШолгIачу дийнахь, делкъал тIаьхьа эрна арахь, лайх дIабоьхкира рогIера белла нах. Царна юкъахь вара воккхастаг ГIама а.\nЦа гуш дIаялла йиша, вийна Хьасан, велла ГIама, Мархица къастийна юкъаметтиг, и дерриге а цхьана дийнахь нисдаларо, Абусалахьан и ойла, са бIарздина кхехкаш яра. «Борзана» ша йина чIагIо йицъелла воцу иза, вагонан аннин оганах Iуьрг доккхуш вара хIинца, уьрсан мукха а хьоькхуш. Цуьнан дегIаца лачкъийна яра, цхьана вагона чукхаьчча, Халипатас кхуьнга юхаелла ворхIазза йолу тапча. Iаржъеллачул тIаьхьа, мукхаца болх бора цо, дIа ца вуьжуш. ЧIир екъа, кхо билгала винарг вара, кхеран вагонна хехь лаьтташ волу хьаьрса салтий. Цунна тIехь хIара сацаран бахьана дара: хьалхараниг - йоккхастеган докъаца, цо бина эвхьаза бегаш, шолгIаниг - кху чохь болучара и шайна гича, цара цунна сардамаш дохкар. Вагонан цхьа агIо гIопаста а йолуш, хехо тIехIотта меттиг болуш яра. Цу тIехь рогIехь хийцалуш, ши салтий вара ха деш массо а ханна. «Тулуп» олу, йоккха кетарах а хьаьрчий, топ мара а юллий, Iара уьш даима. Хебна Iаш шел а лой, топ скобанах а уллий «зарядка» йо кеп хоттош, кхоссалора кест-кеста, вохвала гIерташ волу хехо. Абусалахьас даьккхина Iуьрг, и хехой Iаш болчу агIора дара.\nИттех сов де даьллера, цIерпошта дIаоьхуш. ХIинца, цхьацца йолчу вагонаш тIера, охьабиссош бара нах, цу бевзаш боцучу пана махкахь. ДIакъастош болу нах боьлхура, вовшин Деле а боьхуш. Станцешкахь а, эрана арахь а, поездана дуьхьала баьхкиначу юьртабахаман хьаькамаша, маьттаза хабарш а дуьйцуш, лай оьцуш санна «сортировка» йора, халонан къурд Iаьвшина болчу нахана.\nЦхьана Iуьйрана, чохьберш бийшина а болуш, Iуьргехула тидамбеш Iачу Абусалахьана гира, хьаьрса салтийчо фляжка а ястина, цу чуьра спирт молуш. Ирах вирзина лаьтташ волчу цо шен батт а чIечкъош, там хилла хьакхано санна узарш дора. Цул тIаьхьа, некъо гола тухачу меттигехь, цхьана куьйга аьчкан тIам а лаьцна, багахь олуш йир а йолуш тIаьхьарчу вагонашка хьоьжуш, чукхозавелла лаьттара, маларх кхетта волу и хехо. Абусалахьан аьтто болуш, хIоьттана вара иза хIинца. Сиха четара схьаяккхана тапча, цуьнан кIесаркIаг лоцуш, Iуьрган чухула хьажош шозза йожийра цо. Цул таьхьа, и тапча сиха чета а йоьллина, вижина Iуьллу кеп хIоттош, дIатаьIара кIант. Чохь болучарех ши-кхоъ вистхилира:\n- И хIун тата дара!? Кху чохь даьлча санна, ма чIогIа дара иза? - цхьаммо аьлча,\n- Иза-м, оцу ехначу «хьаьрса хьакхано» кхоьссина герз хира дара - элира кхечо.\nКоре хIуманаш тоьхна, арара чукхетта са кIезга хиларна, чохь хIинца а Iаьржа яра. Кхин жимма ладоьгIуш а Iийна, хьалагIаьттира Абусалахь. Мох чу ца хьекхийта тоьхначу юргIанан цхьа агIо схьа а йостуш, корах араластийра цо шегара тапча. Цул тIаьхьа, юргIа нисдеш кор дIа а къевлина, пеша чуьра схьаэцна, дагийначу дечиган кIора хьаькхара цо, ша керла даьккхина Iуьрг кIуьрзах дузуш. Чу горгам юллуш и Iуьрг дIа а къевлина, цициг санна хебаш, соне дIавижира иза.\nШи-кхо сахьт даьлча, цIерпошта сецира. ЛадоьгIуш Iаш волчу Абусалахьна хезаш бара, ха хийца веанчо, шен накъосте бетта мохь. Дукха хан ялале, эпсар кхечира цига, шеца салтий а болуш.\n- Товарищ лейтенант! Мы сменились ночью. Я не знаю, куда мог он деться.\n- А я знаю. Видишь, ружье висит на скобе? Как обычно поддал и уснул. А на повороте свалился как пенёк. Хорошо, если жив остался. Передайте коменданту поезда, что между пунктами номер 118 и 124, в промежутке времени от трех до семи утра, пропал сержант Харитон Макаров. Скорее всего, свалился с платформы после принятия дополнительного пайка, что получил за рационализаторство - элира, лакхарчу хьаькамана, реза воцучу лейтенантас.\n«АлхьамдулиллахI! Дела, ма дика ву хьо. Ма дика нисйикха аса и чIир. АстогIфирлахь! АстогIфирлахь! Сан куьйгашца ахьа и чIир» олуш, юьхьах куьйгаш хьаькхира Абусалахьас. - Схьахетарехь, и «вайн хьаьрса хьакха» къаркъа сов а даьлла, чувоьжначух тера ду-кха, цу арарчу къамелашка ладоьгIча - элира цо, шена гергахь Iачеран самукъадаккха.\n- ЛадогIиша! И вайн «хьаьрса хьакха», къаркъа сов а даьлла, вагон тIера чуйоьжна бохийца - элира, цунах самукъадаьллачу цхьаммо мохь а тухуш.\nЧохь берш а, Далла хастам беш бара, цу кхао самукъадаьккхина.\n- Везан Дела! Ворта а, букъсурт а кагдина, дисна дахар Iазапе хилийта ахьа цуьнан - бохуш, сардамаш доьхура зударша цунна.\nЦу кепара Iазапхьоьгуш, кхин исс дийнахь дIаихара хIорш, шаьш кхочуш болчу дIакхаччалца. Кхузткъе пхийтта шо кхаьчна йолу Мимпин марйиша, некъ ца лайна Кокчетаван областан дозане кхаьчначул тIаьхьа дIаялла, цIейоцучу цхьана станцехь охьадаьккхира цуьнан дакъа.\nПросмотров: 915 | Добавил: erzu | Рейтинг: 4.9/7


Тижи — Википеди\n47°47′42″ къ. ш. 2°11′54″ м. д.HGЯOL\n47,29 квадратан километр\nТижи (фр. Tigy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀе.\nДозанашца йу УвгӀуе-ле-Шам, Неви-ан-Суьльяс, Сиглуа, Ванн-суьгӀ-Коссон, Вьенн-ан-Валь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Тижи&oldid=7846653»


ОвхIанистанехь маьрша бахархой байар толлуш ю леррина комисси\nОвхIанистанехь, Лагман-провинцехь, НАТО-н кемано, ракеташ а тоьхна, маьрша бахархой байар таллар Iалашонца леррина комисси кхоьллина дуьненаюкъарчу коалицин буьйранчалло. Цунах лаьцна хаам бина НАТО-н векалша.\nЦара дийцарехь, НАТО-н кемано ракеташ тоьхнера шена хичаш еш болчу герзаца хиллачу нахана. И бахьана долуш, вийна масийтта тIемало. ТIеман операци дIахьуш, ларамаза масех маьрша стаг а вийна аьлла, хаам бина НАТО-н векалша.\nОвхIанистанерчу дуьненаюкъарчу коалицин ницкъийн буьйранчалло кадам бина байинчу нехан гергарчаьрга. Хьалхо ОвхIанистанан Iедалша дIахьедар динера, дечиг лахьо яхана хилла 8 зуда йийна Алингар олучу эвлан йистехь аьлла.


МегӀвиль (НогӀ) — Википеди\n▲9641 стаг (2019 шеран 1 январь)\nМегӀвиль (фр. Merville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу Вье-БегӀкен, ЛестгӀем, Сен-ФлогӀи, Калонн-суьгӀ-ла-Ли, ЕстегӀ (Франци), Ла-ГогӀг, АвегӀскегӀк, МогӀбек, Неф-БегӀкен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МегӀвиль_(НогӀ)&oldid=7819774»


ХIара пIераскан де Дагестанехь мукъа де ду аьлла, дIакхайкхийна ду. Мархийн Рамадан бутт бирзина 70 де даьлча тIекхочуш долу ГIурба даздеш бу бусулбанаш тахана. Ткъа муха дIахьош ду и де, коронавирус йоьдучу юкъанна, хаам бина Кавказ.Реалиино.\nМаьждигашка, масканаш а йоцуш\nКоронавирусан эпидеми яьржичхьана Iаламат дукха ун даьлла нах бара Къилбаседа Кавказерчу регионашлахь Дагестанехь. ПIераскан дийнан зерашца, COVID-19 вирус къаьстина исс эзар сов вахархочуьнца. Уьш-м официалан терахьаш ду, цу юкъа ца тоьхна пневмоница болу дархой. Гергарнаш тIегуллуш, цхьана дIахIиттина ламазаш деш, деза ГIурбан денош а тIекхечи коронавирусан статистика ледара йолчу хенахь.\nКоронавирус бахьана долуш тоьхна дозанаш достуш, шолгIа этап йолийча дIадиллира бусулбачарна маьждигаш а. Бакъду, ГIурбан деношкахь маьждига чу боьлхучу нахана дозанаш диттина: цхьана стагана кхачайо 4 еакIов метар маьрша меттиг. Иштта маьждиг чохь лардан дезар ду Роспотребнадзоран тIедахкарш а: масканаш лелор, шеца цIера ламазан куз бар, куьйгашна дезинфекци яр, вовшашна юкъахь доза латтор а.\nКавказ.Реалиица къамел мел динчара дийцарехь, динан урхаллерчу наха цкъачунна оцу бехкамех лар ца дийриг цхьаъ бен дац: масканаш лелор.\nНехан кхерамзаллин дуьхьа Дагестанерчу муфтийн гIовсо Кахаев Ахьмад-Хьаьжас ца бо кхайкхам, ламаз маьждигехь дан деза бохуш.\n"ГIурбан ламаз маьждигехь дича дика ду, амма лаахь а, ца лаахь а аьлла, тIедожийна дац. ХIораммо а ламаз шен-шен чохь дийр ду аьлла, тешна ву со", - боху цо.\nКоронавирус а, уьстагIий а\nКоронавирус бахьана долуш тоьхна дозанаш ца хьакхаделла устагIий дайъарх. Махачкалара араволлучохь, хьалха ипподром лаьттинчу дозана тIехь леррина кечйина меттигаш ю гIурбаден. Цига тIекхоьхьур ду хи а, гулъелла нехаш а дIайохур ю. Иштта кечйина меттигаш ю устагIех йиссина чалх лаьттах йолла а. И барамаш Iалашбийр бу махкарчу кхечу кIошташкахь а, тIетуху Кахаевс.\nТкъа устагI эца таро йоцу нах гIоьналлин фондашка а, маьждигашка а буьйлу. Кху шарахь "Инсан" цIе йолчу фондо доккха сагIа даьккхира, адамаш гул ца деш, жижиг хIора хIусаме дIакхачош.\nДагестанан цIарах волчу сенаторо, олигархо Керимов Сулеймана а дакъалецира гIурбадерехь. Цуьнан фондо масийтта кIоштана ахча кхачийра гIурбаден.\nЖижигаш доькъур ду иштта маьждигашкахь а.\nДербентан администрацин куьйгалхочун пресс-секретаро Гамзатова Камиллас боху, шаьш муфтияте дехар дира, гIурба ден таро йоцучу доьзалийн тептар шайга кхачаде аьлла. Цхьана Дербентехь 4 эзар гергга доьзал вовшахтоьхнера цара.\n"Оха жижигаш дIасадоькъур ду маьждигашкахула, хIора доьзале кхо кила а кхачош. Цул тIаьхьа маьждигаша шаьш дIасалур ду", - аьлла Гамзатовас.\nУьстагийн мах тIекхетта\nГIурбан дийнахь уггар а тоьлла жижиг хила дезаш ду стоьлаш тIехь. Шо шаре жижиган мехаш а хьаладуьйлуш ду.\nКху шарахь 30 сом мах тIекхеттера устагIан кила жижигана, дуьйцу Шамилан кIоштарчу фермеро Давуда. Ткъа хIинца цуьнан эвлахь цхьа кила жижиг оьцуш 300 сом дала дезар ду. Ткъа цуьнгара схьа а оьцуш, Махачкалахь а, кIошташкахь а 400 туьманах дIадухку, шайна са а йоккхуш бохуш, латкъамаш бо Давуда.\nХунзахан кIоштара Гасан гIадвахана, шен хиллачу аьттонна. Ларамза иза тIекхаьчнера боккхачу некъа тIехь, лаьмнашкара охьадалийначу устагIийн жана. Цаьргара I0 эзар соьмех устагI ийцира ша боху цо.\n"Ас жаIуьца мах а ца къийсира, къа хийтира суна цунах, цхьа миска вара. Масех де а хиллера иза жана тIаьхьа вогIу, цхьана кIошта кхача гIерташ. ГIурба деле базара кхиа гIерташ волчух тера дара иза", - бохуш, дуьйцу Гасана.\nХIара гIурбадер шолгIа ду цуьнан дахарехь.\nДуьххьара устагI бийна хиллера цо масех шо хьалха, ша СаIуда Iаьрбийчохь зияратхо волчу заманчохь.\nМискачу нахана жижиг дIадекъа Iалашо ю Гасанан, иштта, кху шарахь гIурбанах кхета йиш ца хилла шен гергара нах ша волчу шуьне кхайкха а дагахь ву иза.\nIийд ал-Адхьа, нохчийн маттахь аьлча, ГIурбан Iийда бусалбачийн коьртачех дезде ду. КъурIан чохь ас Саффат сурин аяташкахь дуьйцуш ду гIурба дерах а, цуьнан баххех а лаьцна. Дала массо а пайхамарашна юккъехь шен ДоттагI ву аьлла цIе тоьхна, цхьаъ бен воцучу ИбрахIим пайхамаре, Делан салам хуьлда цунна, сагIа даккха аьлла, омра деш даийтинчу Джабраил малико хаам бина хилла, шен кIант сагIийна вер тIедожош хиларх. Къона къанлуш тIаьхье йоцуш, деле кIант воьхуш хьеставеллачу ИбрахIим пайхамарна Дала иза къанвелла, гIора дайна висинчу дийнахь дина долу доккха совгIат, цуьнан кIант ИсмаьIал хилла сагIина вен кхаж баьлларг. ТIаккха ша Кхоьллинчун муьлха а дош кхочуш дан кийчачу пайхамаро Мина олучу басе а ваьлла, цигахь гIурбанна кечамаш бан иза хIоттича, цуьнан кIант ИсмаьIал а, шен дена а, Далал муьтIахь ша хилар довзийтина волу, кийча хилла ша закъалте вайта. Ткъа ИбрахIим пайхамар зуьйш хиллачу, цуьнан шена муьтIахьалла гиначу Дала тIаьхьарчу мIаьргонашкахь ИсмаIалан метта бен уьстагI баийтина. Иза ду КъурIан аятехь „Оха тIаккха цуьнан закъалт кхин а гIолехьчуьнца хийцира“ аьлла дуьйцуш дерг. ХIетахь дуьйна доллучу бусалба дуьнено Закъалтан Iийда, я гIурбан Iийда бохучу цIарца даздо и де.


Пуенси — Википеди\n48°58′11″ къ. ш. 2°56′07″ м. д.HGЯOL\n▲724 стаг (2019 шеран 1 январь)\nПуенси (фр. Poincy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу ШамбгӀи (Сена а, МагӀна а), ЖегӀминьи-л'Евек, Мо (Сена а, МагӀна а), ТгӀийпогӀ, ВагӀгӀедд.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Пуенси&oldid=7832370»


Москве дIайихьача робототехника фестивале толам баьккхаб ГIалгIай мехкарча бераша — Сердало\nМарт бетта 7 денгара 12 денга кхаччалца йолча хана чухьа ишкола дешархошта юкъе дIахьош «Робофест» яха Россе технологен йоккха фестиваль хилар. Робототехника даькъе эггара доккхагIдолча вIашагIкхетарех йоккхагIйола фестиваль яр из. Укх шера цига дакъа лоацаш Россе паччахьалкхен 75 мехкара 7 500 доакъашхо вар.\nИштта цига дакъа лоацаш ГIалгIайчера яха тоаба а яр 24 сагах латташ. ДIадахача шера хинначул кхозза дукхагIа бар укх шара вай мехкара баха кагирхой. Хьалха хинначул уж хьасовбовлар, вай мехка массайолча шахьарашка ЦМИТ «Реновация» филиалаш хилар бахьан да. ХIаьта Реновация проект кхоачашъяьй ГIалгIайчен экономика дегIайоалаярах йолча министерствос гIо дирца.\nЦу моча метте дакъа лоацаш хилча хьалхе кийчам баь, цхьан тайпара тIехбола дешархой къоастабе безаш хул. Иштта къахьийгадар ЦМИТ Реновацен викалаша, ер шу долалуча хана.\n«Укх шера, Робофеста, мехка филиал йолча Назранерча гимназе январь бетта вай мехка гIолла яхьараш дIайихьаяр оаха, вай берашта юкъера дикагIвар хьакъоаставеш. Из дакъа чакхдаьннчаул тIехьагIа белгалдайнараш Магасереи, Назранереи, МагIалбикереи, Элдарха-ГIалий тIареи бераш дар», — йоах Реновация хьехархочо Оздой Оарце.\nФестиваля хьалхарча деношка вай кагий доакъашхой «Лучшие новаторские идеи» яхача FLL даькъе дIайихьача яхьарашка хьалхабайнаб. Из моттиг яккха вай берий аьттув баьннаб Назранерча гимназени, Магасерча лицеяни, ЦМИТ «Реновация» юкъарчени викалаша хьинаре къа а хьейга, цхьана баь болх бахьан долаш.\nИз доацаш кхы а цхьаькха хоза кхаъ хиннаб вай мехкара бахача робототехника доакъашхошта, Федеральни кхелахой тоабан чу Сампенаькъан Мадина дIа а йийха дIачуэцарца. Мадина я ГIалгIай мехка гIолла йолча Робофеста этапа керттера координатор.\nХIаьта хургболча технарашта ловца боаккхаш аз оал, дIахо йодача хана, ди тIехьа кхы а лакхагIа толамаш доахаш дIачакхбовла Дала аьттув боаккхалба цар.\n← Развивать свой туристический потенциал


(ДжумӀат-ламаз дӀасахьажийна кхузе)\nДекхар[нисъе | нисъе чухулара]\n↑ Посещение женщинами мечетей (оьр.). Фонд Ихлас. — «Однако факихи-мутааххарун, следующие воззрениям ханафитского мазхаба, утверждали, что так как в последнее времена нравы сильно испортились и люди открыто совершают аморальные поступки, посещение пожилыми женщинами коллективных намазов – пусть это будет пятничная, пусть праздничная или же просто прослушивание лекции – является макрухом.» Архив йина хьалхара хьостан чура 2013 шеран 25 мартехь. Теллина 2013 шеран 25 мартехь.\n↑ Нурдинов, Алим Пятничный намаз по мазхабу имама Абу Ханифы (оьр.). Islamdag.ru (13 январехь 2012). Архив йина хьалхара хьостан чура 2013 шеран 25 мартехь. Теллина 2013 шеран 25 мартехь.\nДан дезаш долу ламазаш\nПхиъ кепара ламаз (фаджр ·зухӀр ·Ӏаср ·магӀриб · Ӏишаъ) ·джумӀат ·Ӏид ·джаназа\nДухьа ·Истискъаъ ·Истихарат ·Кусуф ·Вудуъ ·Теспахь ·Ратибат ·Таравихь ·ТахӀажжуд ·Тахьиятуль масджид ·Хьажат ·Хусуф ·Витр\nЛамазан бухан элементаш\nРакӀат ·Такбир ·Къираат (латтар) ·Куьг (гӀод юккъе охьатаӀар) ·Къиям (латтар) ·Сужуд (лаьтта охьатаӀар) ·КугӀуд (охьахаар)\nТӀахӀарат (цӀан валар): Гусль (лийчар) ·Вудуъ (ламаз эцар) ·Ӏоврат ·Къиблат ·Ламазан хан ·Азан ·Икъамат ·Ният\nАль-Фатихьат ·ВаджахӀту ·Кунут ·ТашаххӀуд ·Салават ·Таслим\nЗикр, ламаз тӀехьа доьшург\nАятуль-Курси ·Тасбихь ·АльхьамдулиллахӀ ·Такбир\nКатегори · Commons ·Имам ·Муэдзин ·Хутба ·Коврик ·Сутра


Бакъоларъярхошца гамъелла гIала\nМангал-бутт 03, 2015\nНохчийчоь --«Iазапна дуьхьалояран Комитетан» йохийна машен,2015\nКаляпин Игор коьртехь волчу «Iазапна дуьхьалояран Комитетан» Соьлжа-гIаларчу офисна тIелатардина, иза хIаллакьйина видео тIехь яххьаш лечкъош а боцчу кегийрхоша. Иштта, йохийна бакъонашларъярхойн машен а. Шаьш, комитетан белхахой, корехула арабевлла бисина дийна.\nМашаран проспектехь йолчу «Iазапна дуьхьалояран Комитетан» офисехь массийта белхахо хилла оцу хенахь. КетIа баьхканчу кегийчу наха, дуьххьара йохийна церан арахь лаьтташ йолу машен «Мицубиси L-200» олуш йолу.\nГобаьккхина куьзганаш а кегдина, чкъуьргаш а ясина, тIе мийраш а бетташ, яккхий чоьвнаш а йиттина. Капот тIехь йитнера шайгахь йолу плакат «Дадаев - къепене ларам боцучу наха вийна ву», аьлла.\nПхиозза тIекIал динчу цIа чохь, шолгIа гIат тIехь йолу петаран чувоьлуш йолу аьчган неI, бетонийн гур а бохош, бухъяьккхина ю.\nДийцарехь, и болх бан царна цхьа сахьт сов эшна. Лом а, яьккхий жIоьвнаш а лело хуучу нахе бен иза далур а дацара. Арара неI йохийна уьш чулоьлхучу хенахь, корехула ара а боьвлла, цу чуьра боьвда бакъонашларъярхой.\n3-4 чоьнех йолчу петар чу кхаьчча, шайна карайогIу мел йолу хIума кагъеш, харцош, кехаташ дIасакхуьссуш хIума дина цара. Офис хилла а эра дацара хIинца оцу меттигах. Чу ракета тоьхча санна, лаьттахь Iохку кехаташ а, куьзган геригаш а, кегйина аппаратура а яра.\nМаршо Радио: ХIара муха йохийна цара?\nЛулахо: «Ша мел йолу хIума дIасакхоьссина цара кху чуьра. ХIинца гIазкхий кхуза богIур бац. Ванни чоьне хIун де бохуш хилла теша кхара. ДIавала, цара инзаре болх бира, кувалдаш а етташ, лоьмаш детташ. ВорхI-бархI стаг вара. Полици ян а еъна дIаяхара».\nЙохийначу офис чуьра араваьлча, дуьхьала а кхеташ чу вахара талламхойн духар долу, карахь чамданаш а йолуш ши стаг. Гарехь, уьш талламан комитетера, я прокуратурера бара.\nПетар чохь, шортта кегий нах бара, ларамаза шаьш цига кхаьчча санна лелаш. Арахь а Iохкура Комитететан бакъонашлраъярхошна дуьхьал долу йозанаш а.\n«Къизаллина дуьхьала» комитетан Соьлжа-ГIалин белхахошка телефон дIаеттарх, иза яйъина яра. Цундела цаьрца зIене валар ца хилира.\nАмма, социала машанехь цара бинчу хаамца, тIелатар динчара бехке дуьллушдерг Дадаев Джамбулат вер толлуш дац аьлла, дара Комитетан куьйгалхочо Каляпин Игора Фейсбукчохь шен агIонтIехь цунах лаьцна комментари йина: «И гIуллакх талла хIунда ца толлу хатта дезаш дара чоьххьарчу гIуллакхийн министралле а, Оьрсийчоьнан талламан комитете а, амма тхоьгара жоп дехар атта ма дай», аьлла.\n«Iазапна дуьхьалояран Комитетан» доьхна де


Решебник нохчийн мотт 2 класс | Решебник По Чеченскому Языку. 2019-11-19\nРешебник нохчийн мотт 2 класс. Решебник По Чеченскому Языку\nРешебник нохчийн мотт 2 класс Rating: 6,1/10 588 reviews\nМотт хьеха билгалдина сахьташ кху кепара ду: 1-чу классехь 99 йоза-дешар сахьт, 2-чу классехь 102 сахьт, 3-чу классехь 105 сахьт, 4-чу классехь 102 сахьт - дерриге а 405 сахьт. Йозанан къамел кхиор 1- чу классехь дуьйна хаддаза д. Цуьнан дешарца а, кхетамца кхиорехь а доккха маь. Ответы на домашние задания по русскому языку 3 класс автор канакина. Программехь коьрта меттиг д1алоцу т1екаре хила 1аморан карадерзораш, шардарш кхиоран балхо.\nАмма цхьана шарахь школехь болх бинчул т. Iаьхьа, Ленинан некъ газетан редакцехь болх а беш, юха а заочно деша а х. Оцу кийчачу буха т1ехь школо д1ах1оттабо ша кхид1а а бен болу болх, аьлча а дуьненах лаьцна болу берийн кхетам алсам а боккху, уьш г1иллакх-оьздангалла йолуш кхиорехь а царна дешар 1аморехь а дерриге а декхарш кхочуш. Юьханцарчу ишколан белхан программи т. Юьхьанцара школа чекхъяьккхинчу дешархочуьнгахь нохчийн меттан программа караерзоран декъехь хила деза хаарш: - нохчийн мотт пачхьалкхан мотт а, иза уьйран а, гонахара дахар довзаран а г. Цу юкъадаханчу дийцарийн турпалхой а ду бераш. Хьехархочун хьанал болх ца гуш ца бисна.\nБарта къамел кхиъна а, ешар карадирзина хиларал сов, дешархойн йозанан къамел, цуьнан хат. Махмаев Жамалдина хьалххе дезаделла исбаьхьаллин дош Исбаьхьаллин даше безам со кхуллуш дуьйна а Дала сан дагчу бижийна аьлла хета, со стихаш язъян волавелла литература х. Поэтан алссам язйина берийн произведенеш. Iожалца къийсалуш,Дахарна со кечлуш,Сайн нене цу маттахь. Юьхьанцарчу муьрехь ненан мотт хьехаран коьрта декхар ду къамелан г1уллакхан цхьадолу тайпанаш 1амор кьамеле ладог1аррий, цунах кхетаррий; вистхила 1аморрий; дешаррий, йозий. Дешаран предметан чулацаман мехаллин аг.\nБарта къамел кхиор хила деза дешархойн коьртачу тидамехь уьш еша а, яздан а 1емачу хенахь а, грамматикех болу хаамаш царна бовзуьйтуш а, йозаелла тексташ х1иттош а, упражненеш кхочушъеш. Культура кхиоран декъехула йолу коьчал: -тайпа, тукхам; - ц. Цунна шен дахарехь коьрта хетара школехь хьехархо хилар а, берашна яздар а. Уьш шайн амалшца вовшех къаьсташ ду, амма вовшех тера а ду, шаьш долчулла а дика хила лаарца, адамна диканиг деш, пайдехьа хила лаарца. Нохчийн мотт хьехаран башхалла билгалъяьккхина тематически планаш т1ехь.\nЮьхьанцарчу школехь нохчийн мотт 1аморан метапредметни жам. Грозненски районан Заветы Ильича ц. Цуьнца цхьаьна кхийолчу дешаран предметийн санна, ненан матто юьхьанцарчу муьрехь кхочушдан деза цхьадолу мехала юкъара г. Гдз по чеченскому языку 6 класса. Это самые популярные учебники по немецкому языку за 4 класс.\nШардар 34 по чеченскому языку 5 класс. Ши колхоз вовшахтохарна язйинера ас уьш. Iера довла кийча хуьлу, баккхийчеран санна, мекха я вас ца лаьтта церан кегийчу дегнаш чохь. Культура 4 Монография 12 Прочее 1 Публицистика 1 Словари 3 Языки 68 Кабардинский. Ткъа цул а хаьлха, сайна байт юй а ца хууш, школе а вахале байташ язйина ас.\nЧеченский язык 6 класс янгульбаев решебник чеченский язык 5 класс Все гдз гдз за 5 класс гдз по русскому языку 5 класс. Барта а, йозанан а къамел кхиор. Масала, юьхьанца алсам пайда оьцург ловзаран кепара тема елахь, мотт караберзарца доьзна и теманаш дешаран, х. Махмаев Жамалдин хьехархо а, яздархо а ву. Рабочая программа по английскому языку для 6 класса составлена в соответствии. Советская Россия колхозе балха вахна. Iена дог ойланаш, берийн амалш ю, церан вовшашца а, баккхийчаьрца а йолу уьйраш ю, царна шайна гонаха долу дерриг довза лаар, хуьлуш долчух кхета лаар ду.\nХ1ора муьрана тема билгалйо гонахарчу дахарна юкъара хиламаш билгалбахархьама. Iиллакх оьздангалла кхиорехьа къийсам латтош схьавеана. Хьаша бу Собар дехьа,Соьца Iехьа. Махмаев Жамалдина стихашкахь а, прозехь а язйина берашна произведенеш. Язык Запишем решебник по тетради для контрольных работ 6 класс математика ответы рабочей моро, У нас нашлось очень много книг по запросу тетрадь по математике. Iаьрг боьллуш,Сайн ненан маттахь со. Пособие предназначено для практического изучения чеченского языка.\nA решебник чеченского языка 4 класс солтаханов 23 ноя 2015. Массо а кепара мотт 1аморан а, къамел кхиоран а г. . Евзар ю грамматически билгалонаш терахь ,дожар ,легар, ; евзар ду ламе а , лаамаза а билгалдешна ,башхаллаш. Iахъаьлла ду, хаттарш деш, керланиг довза г.\nIо деш йолу произведенеш язъян. Юкъарадешаран юьхьанцарчу дешаран нохчийн меттан предметан чулацам Программехь «Нохчийн мотт» предметан чулацам билгалбина дешаран декъан т. Гдз по чеченскому языку 5 класс янгульбаев махмаев. Iаешна, цара уьш байташ ю аьлча, цхьаъ хирду кх бохуш, ойла яра сан. Кхобур бу Хаза мотт бу, стих яй ю. Масала, цхьатерачу грамматико- орфографически хиламех пайдаэцарца аз, элп, мукъа, мукъаза аз боху кхетамаш; доккха элп; дош сехьадаккхар; предложених, дешдекъах, дашах болу кхетамаш и д. Евзар ю грамматически билгалонаш терахь ,хенашца хийцадалар ; Предложенехь лелош долу синтаксически г.


Отдам французского бульдога. Г.зеленоград\nMaximp Нужны ручки для мальчика французского бульдога, 2 года,бело-тигровый, болеет эпилепсией\nКонтактный телефон :8 926 416 33 00 Максим. собаку зовут -Марсель.\nДополнительная информация - мальчик добрый и ласковый, кастрированный.


Фланец глухой шир. 4, RFGA4, - купить по низкой цене с гарантией и доставкой\nФланец глухой шир. 4\nФланец глухой шир. 4  k-elektro.ru/catalog/montazhnye_i_krepezhnye_aksessuary/flanets_glukhoy_shir_4/


Урок 95 — Страница 2\nАбулханова Аза - Соьлжа-Г1алин №2 йолчу гимназин нохчийн меттан а, литературин а хьехархо.1989 – чу шарахь дIаболийна цо шен къинхьегаман некъ.Муьлххачу… Читать далее…\nТАЙМИН БИБОЛАТТИЙ, ТАРКХОЙН ШОВХАЛЛИЙХьаша-да дика тlеоьцуш ву бохуш, гlараваьлла хилла Таймин Биболат. И хезна Таркхойн Шовхал вахана Биболат волчу, и…\nЮсупова (Эльбиева) Луиза, йина 1962-чу шеран оханан беттан 23-чу дийнахь, Хьалха-Мартант1ехь. 1969-чу шарахь, Хьалха-Мартан №1 йолчу йуккъерчу ишколе 1-чу классе… Далее…\nОшаев Халид вина 1898 шеран 1-чу январехь Йоккха-АтагIана гена йоццуш хиллачу Чахкара-ГIалахь хьуьнан белхахочун Дудин доьзалехь. Шен 11 шо долуш… Далее… →


Халонаша къар ца ваь саг — Сердало\nШолжа-ГIалий тIа баьхача гIалгIашта юкъе 80 шу даьнна нах лаха тахан атта хургдацар аьнна хет сона. Цига гIулакхаш тIа хиннача нахах, артистех, йоазонхоех, журналистех наггахьа саг мара висавац. Царех цаI ва карарча хана Iаьлий-Юрта йисте баха хайшача нахах вола Евлоев Мухьмада Абоезит. Дезткъа шерал тIехваьннав из укх шера. Сона из каст-каста гора, Шолжа-ГIалий тIа балха волча хана, нах вIашагIкхийттача моттигашка, цхьацца гIулакх нийсденна Министрий Совете ваха вийзача, Iура-сара балха водаш е цIавоагIаш хилча. Из, цкъа бIаргавайнача сага а везалургволаш, чIоагIа сабаре, ше деш дола хIама, оалаш дола дош эзе-дисте оалаш саг вар, хIаьта куц-сибат долаш хиларо кхы а дукхагIа совбоаккхар цунцара безам.\nГIалгIай республика хьайича денз, сона вайнавацар Мухьмада Абоезит, хIана аьлча мехка лаьттача хьало а, беча балхо а, тIалаттача гIулакхаша а дукха паргIата витацар со. Дукха а чоалхне а моттигаш хиннаяр цун вахаре а. Цунца къамаьл де дагахьа из волча водаш, сона моттар из, бейоаллаш Iаса а йолаш, халла гIа боахаш, cайна духьалвоагIаргва. Со гIалатвувлаш хиннавар. Тахан кхийна зIамига саг санна, болара кадай, къамаьлах талханза, кIайвалар мара сибата хувцаваланза вар фусам-да. Цох сона доккха дикахетар а хилар. Дикка ха яьккхар оаха шинне, къамаьл деш дагIаш, юкъеэккха саг а воацаш.\nАбоезит ваь хиннав 1938 шера апрель бетта Iаьлий-Юртарча Евлоев Ювназа Мухьмадеи Яндиев Эскхий Маржанеи дезале. 1942 шера ший лоIамагIа тIем тIа ваха хиннав дезала да Мухьмад. Вай эскарца волаш, фашизмаца лира къовсам лоаттабеш, Польшерча Коваль яхача гIалий тIа кхаччалца дIавода из. ХIаьта Смоленск бахьане лаьттача тIем тIа човнаш яь а хиннай гIалгIай зIамигача сага. Цул тIехьагIа, из а вайнахах бола салтий, эпсараш а, Iодахьийтача къамех ба аьле, юхабоах. Цхьан юкъа Ярославле соц из, цул тIехьагIа хьакхет Казахстана Кустанайски областа Тарановски района Николаевка яхача юрта бахача ший дезалах. 1946 шера из хьакхийттачул тIехьагIа, аттача доал цар дезала хьал. Мухьмад комбайна тIа болх бе вода, цу гIулакха эша курсаш а яьхе. 1958 шерага кхаччалца цу балха тIа хул из. Казахстана гIорваьнна комбайнер хул цох, цунна тешал деш, 1957 шера Евлоевна лу Ленина орден.\n— Сибрера цIабоагIача нохчаштеи гIалгIаштеи юкъе из мара-м хиннавац цу тайпара паччахьалкхен совгIат денна саг, — йоах Абоезита ший даьх. – Цигарча МТС хьакимаша цIа ма гIо, тIадоагIача шера оаха Социалистически Къахьегама Турпал ве оттавергва хьо, аьнна а хиннад цунга.\n1946-1958 шерашка Казахстана арешка къахьийгачул тIехьагIа, цIавоагIа Мухьмад, цул тIехьагIа «Назрановский» совхозе балха вода. Къаваллалца, кIаьдваллалца из болх бийя, 4-5 шера юртарча юкъерча школе завхоз хул цох, цигара пенсе а вода. Ший 76 шу даьннача хана, 1992 шера кхалх Абоезита да Мухьмад. Вешта аьлча, ший мохк боарам боаццаш дукха безача а хьаьнала къахьегаш хьавоагIача а сага дезале кхийнав Абоезит, цун воша Муслим а йиша Зайнап а. ТIеххьаръяр карарча хана Iаьлий-Юрта ях. Вай мехка дика бовзаш болча нахаца гаргалол тесса, ший дезал хьа а хинна, даьй баьхача юрта сецай из. Цун цIенда ва эггара хьалхара гIалгIай «Абат» оттадаь волча Цокиев МурцаIала воI Мурад. Муслим а тайп-тайпарча Iаьдала балхаш тIа хиннав. Масала, цо хьехархочун, Сурхо тIарча школан директора, цигарча юртсовета кулгалхочун балхаш даьд. Арахьа дIаваха дикка ха яьккха, цIавена, хIанз да ваьхача коа вах.\nДешарца чIоагIа чам бале а, ханнахьа ший нийсархошца цхьана школе ваха вIаштIехьадалац Абоезита. Ший 10 шу даьлча мара водац из цхьоалагIча классе, хIана аьлча хьатIаювха хIама йоацаш, эттадар гIулакх. Да балха вахачул тIехьагIа, паргIато йоал, цо дикка алапи ийдар бахьан долаш. Ший юрта ворхI класс а яьккха, дIахо деша кхыча юрта дIаваха везаш вар кIаьнк, амма цу тайпара пурам даланзар цунна коменданта. 1955 шера дар из, вайнаха хIанз а мукъа беннабацар мехка гIолла паргIата дIа-юха лела. ЦIадахккалца дIадоладаь дешар чакхдаккха аьттув баланзар. Мехка ваьлча Буро тIа мах беча болхлой техникум йоаккх Евлоевс. Iаьлий-Юрта ваха а вахаш, Наьсарерча райпонна чуйоагIача тиканна кулгал деш, хул из. Цунца цхьана цо, заочно деша а дешаш, чакхйоаккх Москвера мах беча наьха институт. Ше болх бу тика дIаенна, 1969 шера Абоезит Шолжа-ГIалий тIа ваха а болх бе а дIавода. Укхаза а Октябрьски районерча кхача бохкача тиканна доал де оттаву из. Ленина проспекта тIарча тоннела юхерча гастронома директор хул Евлоевх. ЦIаккха а нахагара хьарам хIама даккха гIерташ воацача вай мехкахочоа кIордаяьяр даим, са ца доаккхийташ, хьауха ревизеш, комиссеш. Цудухьа Нохч-ГIалгIай респотребсоюза аппарате балха Iочувода из, орготдела воккхагIвола инструктор волаш. Цу хана ший хиннача хьакима М. Мамаевна чIоагIа раьза ва Абоезит, цIена, хьаьнала, болх ховш, нахаца гIулакх леладе ховш саг вар из, йоах цо. Укхаза балха валцца, ваха ший фусам йоацаш, итт шу даьккхар цо, тайп-тайпара квартираш лувцаш, дIаухаш, юхаухаш лелаш. Юххера Старопромысловски районе квартира лу цунна.\nСел атта болх а бацар цу хана цо баьр. Республикан районашкарча райпоша болх мишта бу хьажа везар, цига дIа а ухаш. Гучадаьнна кхоачамбоацараш дIа а яздеш, респотребсоюза кхетаче йолча дувца овттадора. ГIалаташ каст-каста гучадувлар, моттигаш хулар шоай устава дIадехар кхоачаш ца деш, нахагара совлен ахчаш доахаш, Iаьдала ахчаш дуаш, и. кх. дI. ТаIазар дора. Геттара доккха хIама ца хилча, райпо председатель балхара дIаваккхацар. Бехк боаккхар, гIод тохар. Тиканчаш-м дIабоахаш а нийслора. Цига ший балхах дика лоархIавеш хинна Абоезит, ворхI шера къахьийгачул тIехьагIа, Министрий Совете балха хьех. Орготдела заведующи хиннача М. Кузнецовс дIавийхар Абоезит. Беррига цун вахара никъ хетта волавелар. Цул тIехьагIа балха дIа а ийцар. Дукха ца говш орготдела инструктор хул цох. Цкъа хьалхагIа Совмина кулгалхочунна М. Керимовна тIаваха-м вийзар цун. Юха а – хаттараш. Шоашца болх бергбола саг вовза гIертилга дар цу вIашагIкхетара маIан. ХIанз Абоезита балха чудоагIар райисполкомий, юрташкарча Советий, цхьайолча хана колхозийи совхозийи балха тIахьожам лоаттабелга. Йиъ район яр цунна тIачIоагIъяь, царна юкъе яр Шалинский, Веденский, Сунженский, Гудермесский. Цар балхах дувца дезар Министрий Совета гулламаш долча, цхьайолча хана докладаш кийчъеча дакъа лаца дезар. Из болх 1994 шерга кхаччалца бир цо. Цига къахьегача юкъа, вахара хьалаш тоалу вай мехкахочун, хIанз цунна енна квартира городе юкъе, Интернациональни урамагIа, яр. Хьалхаръяр мо къе йоацаш, диъ цIенах латтар из. Балха тIа цхьайолча хана вIалла хьона дага доаца хIамаш нийслора. Цига болх беш, шийна нийсъенна цхьа моттиг йийцар сона Абоезита. Цкъа Наьсаре вхача, цигарча райисполкома председатела Аушев Iаддал-Хьмида дийхад, ше Лакхехьарча Совета сессе къамаьлаш дергдолча наха юкъехьовалара оаш, аьнна. Абоезита вIаштIехьадаьккхад из гIулакх. Сесси йолча дийнахьа, ший аргIагIа къамаьл де хьалтIаваьннача Аушевс дувца доладаьд, Наьсаре дукхача хана денз город яле а, цига моцагIа денз гIишлош хьал ца еш хиларах, 60-ча шерашка даьр а демаша, хотташа даьккха латташ хиларах, иштта кхы дIахо а. Цу чу вагIаш хиннав цу хана парте обкома хьалхара секретарь В. Власов. Iо а кхайка:\n— Новкъост Аушев, дувца цадезар да Iа дувцар, — аьннад цо.\n— Аз дувцар-м укхаза дувца доагIар да, — аьнна, ший къамаьл дIахо а де эттав Iаддал-Хьамид.\nТIаккха Власовс, шийна юхе яьгIача парте Шелковской райкома хьалхарча секретара, Социалистически Къахьегама Турпала В. Табацковайна лерге а ваха, цхьа хIама аьннад. ХьалгIеттача Табацковас депутаташ тIахьийхаб, Аушевна денна дош юхадаккхара. Иштта, кхы къамаьл ца дайташ, Iоваьккха хиннав Iаддал-Хьамид трибуна тIара. Шоай къаман хIама тоаде гIертарех, националисташ лоархIаш хиннаб цу заман чухь.\nХоза бувзамаш хиннад Абоезита вай культуран а литературан а болхлошца. Цхьа ха яр, гIалгIай актёраша шоай къаьстта театр хьадарца дувзаденна дош айдаь. Берригаш цу гIулакха духьала бар, цу даькъе нохчий а. Из дош нийсагIа долча тайпара къоастаде дагахьа, цу юкъеухаш, нах бар, царех цаI Абоезит а волаш. Ала деза, вайна массанена йовзаш, езаш йола Яндиева Тамара цун наьна-веший йоI хулаш йолга. Цо хьаллаьцар актерий оагIув. Цул тIехьагIа, актёрашта дIаделар хьалха Х. Нурадилова театр чухинна къаьнара цIа. Цул совгIа, Евлоевс бувзамаш лоаттадаьд йоазонхошца С. Чахкиевца, А. Ведзижевца, А. Боковца, кхычарца. ДIа-юха дикан тIа, вон тIа водаш, уж вIашагIбетталуча хила гIерташ, чакхваьннав из. Цар книжкаш гулдеш а, дешаш а хиннав массаза. Иштта «Сердало» газета чулоацам а цун автораш а дика бовзаш хиннав из даим. Цо ше яхачох, тахан а «Сердало», «ГIалгIайче» яхача газетий хIара номер йовза, еша гIерт Абоезит.\nГIалгIай республика хьайилехь, мехка доал деш оргкомитет хиннай. Цун доакъашхо хиннав Евлоев. Цун балхаца дувза мел деннача вIашагIкхетарашка, гулламашка, митингашка дакъа лоацаш хиннав из. Россеца хургда е хургдац яха референдум еча хана, цох ву окружной комиссе председатель. В. Маяковске цIерагIча урам тIа хиннача кепайоазон цIагIа яр из комисси. Кхадж тувса еррига моттигаш дIа а къайла, Дж. Дудаевс деннача амарах цхьаннахьа чубуташ хиннабац референдум чакхъяккха ловш бола нах. Ара машенаш дIа а увттаеш, кхадж тессаш, из референдум чакхйоаккх цар. Наха Россеца хила шоаш ловш болга хьа а хайт цу наькъа. ГIалгIаех 95% болча наха могадаьд из гIулакх.\nГIалгIай республика хьа а къаьста, ший хIама тоаде йолаенна массехк шу дар. Балха поалхам бола нах эшаш бар укхаза а. Цудухьа Абоезит волча вера экономикани арахьарча экономически бувзамийи министр Евлоев Ваха. Цун дехарийца гIалгIай мехка воагIа из, хIанз цох хул экономически бувзамаш леладеча отдела кулгалхо. Укхаза цунна ваха кийчъяь латташ фусам яцар. ЗIамагIвола воша арахьа дIаваха волаш, 6-7 шера цун коа вах Абоезит. Из цIавеча цигара аравала вийзар. Дикка зама яьнначул тIехьагIа, Яндаре хьалдаьча вIаштIара даьча цIеношка квартира лу цунна. ХIанзарчоа гаргарча наха шийна еннача фусаме ваха соц. Цо лелаю отдел сов йоккха еце а, бакъда болх-м дукха хиннаб. Министр е цун гIонча цIагIа воацача хана, цар декхараш кхоачашде дезаш а хиннад. Цкъа ше балха дIачIоагIвелча, 1994 шера март бетта, беррига ший дезал а тIехьа Шолжа-ГIалий тIара хьалъаравоал из. Тахан мо дагадоагIа Абоезита Россе кхыча субъекташка эггара хьалха гIалгIай къаман викалаш шоаш мишта хьежабир. Акхар арахьа дIабахийта хержа, могабаь нах чIоагIбора вице-президент хиннача Б. Агапов керте волча комиссе. Министерство дукха ца говш дIайоаккх, цунна когаметта хьаю экономически бувзамаш леладу отдел, хIанз из беррига болх лелабе безар Абоезит вар, хIана аьлча цу отдела керте оттаваьвар из. Ерригача правительстве а хургвацар 120 саг мара, хIаьта укхо кулгал деча отделе 3 саг мара вацар. ДукхагIа бе безаш хинна болх юха а субъекташка дIаухийтача вай мехка викалашца бувзабенна бар. Царех цхьабараш хIанз а дагабоагIа Абоезита: Липецке хиннав Цолоев Бахьаудин, Ставрополе – Хамхоев ХIарон, Брянске – Эльмурзиев Мухьмад, Свердловске — Хашагульгов Адам, Удмурте – Богатырев Ахьмад, Казахстане – Чахкиев Шарип. Россе 22 субъекте болх бе бахийта хиннаб вай къаман викалаш.\nИз отдел 4 шера болх беш хул. Из дIаяьккхача, Абоезит пенсе вода. Цу тайпара моттиг нийсъелар 1997 шера. Пенсе вахавале а, дукхача шерашка цо Iоаяь балха говзал эшаш яр бе-беча моттигашка. Наьсаре «Супермаркет» оалача базара кулгалхоша М. Хамховс, И. Абадиевс цунна керте оттар дех цунгара. Пхе шера цу балха тIа а хул из.\nШолжа-ГIалий тIара беха баьхкараша шоай гIулакхага хьожаргбола нах вIашагIтох («Нохчий республикера бехача наьха бокъонаш меттаоттаяра Грозинг яха юкъара болам»). Уж вIашагIтохар дукхагIча даькъе дувзаденна дар, цар хиннача боахамех хьатела а хьатийна а ахча (компенсаци) кIезига хиларца. Хайра хIама хьаде вIаштIехьа далацар 100 е 120 эзар сомах. Дукха яздир цу хана Россе президентага а паччахьалкхен председателга а. Юххера нохчашкахьара бехача наха фусамаш е хьожадир 4 миллиард 800 миллион совгIа ахча. Регионаш дегIакхувлара болх дIахьош йолча министерствон болхлой Iобаьхка хиннаб вайцига, цига дIатIабийхарашца Абоезит а хиннав. Юххьанца лаьрхIа хиннад, из ахча, наха шоаш боахамаш хьалдергдолаш, царна дIадала. ТIехьагIа из дош хувцаденнад, Iаьдалга гIолла гIишлош хьалъе а лоархIаш. Иштта хьалдаь да Яндаре а Наьсаре а бехача наха лаьрхIа хьалдаь цIенош. Бувцача юкъарча боламо ший болх бир 13 шера, вахарах бехача наха дIалу хIама дукхагIа хилийта гIерташ. Къаьстта а белгалдаккха деза, цу берригача балха кулгал даьр юха а Абоезит хинна хилар. Из болх цо Iобиллар 2016 шера декабрь бетта, хIана аьлча наха белггалара гIо де доладеннадар Iаьдал.\nАбоезита фусам-нана я Экажев Макшарипа Лейла. 1963 шера денз, цхьан дезале болаш, хьабоагIа уж. Лейла а мах беча наьха мугIарашка къахьегаш хиннай. Шолжа-ГIалий тIа йоккхийча тикашта керте а лаьттай. ТIеххьара цо болх бир «Нохчий гастроном» аьнна цIи дIаяхача Шолжа-ГIалий тIарча тикан йоккхагIйола кассир йолаш. Цу халонашта юкъегIолла пхиъ дезалхо кхеве низ кхаьчаб Абоезитеи Лейлайи. ЙоккхагIйола йоI Iайна Наьсарерча пенсионни фонде къахьегаш я, цо экономически факультет яьккхай Пятигорске. Зульфия, ший дезалца дIаяха, Голланде ях, из филолог я. ВоI Хасмахьмад Бельге ваха 17 шу даьннад. Зара вайцига арбитражни суде болх беш я. Эггара зIамагIа Зарема я. Из Магасе ях. Юххьанцарча классай хьехархочун дешар дийша я из.\nБолх ца беш цIагIа сецача денз, сомий беша а лаьттанца беча балхаца а сакъердалу Абоезита. Масса тайпара га я цун беша. Шолжа-ГIалий тIа вахаш волаш а, дачанна хьаденна лаьтта леладора цо. Цу хана денз из гIулакх дезаденна ва Евлоев. Цул совгIа, аз кхетадаьчох, коа лаьтта «Жигули» яха машен а цо лелаеш я. Тахан, машен йоацаш, вáха а дIа-юха аха а хала да дезал болча сагá. Из гIулакх аттача даьккхад фусам-дас ший дезалерча нахá. Со а Магасе цIавугаргва аьнна, хьайзавар Абоезит, бакъда, цун дош аз хьатIа ца эцаш, висар из.\nМухьмада Абоезита хьийга къа зийнад Iаьдало. Цунна тешал деш да бе-бе паччахьалкхен совгIаташ. 1983 шера «Къахьегама ветеран» яха медаль еннай цунна Нохч-ГIалгIай АССР Лакхехьарча Совета президиумо. Президента М. Зязиковс «ГIалгIай республикан гIорваьнна экономист» яха сийдола цIи еннай. Юкъара болх беча толамаш дахарах президента Ю-Б. Евкуровс 2011 шера Сийлен грамота еннай, хIаьта 2014 шера баркал кхайкадаьд. Цул совгIа, «ГIалгIай Республикерча наьха бокъонаш лораярах» йола медаль еннай вай мехка бахача наьха бокъонаш лораю болх дIахьош волча Дж. Оздоевс.\nИштта саг ва вай мехкахо Евлоев Мухьмада Абоезит. Къаьстта дика хет, из а цун фусам-нана Лейла а маьрша-могаш болаш, лелалуш хилар. ГIоза бахалба уж.\n← В новый год в Ингушетии — без телевизора?\nХЬЕХАМ ВIаший дезар – вай декхар →