Кхузахь дIадахна цуьнан бералла, Iаламна юккъехь, малх кхетачу хенахь араволий, берзинчу когашца хьаннийн хIорд, уьшалан Iаннаш, акхаройн некъаш толлуш; пепнаш тIера дартанийн баннаш, тIома хьийза лечарчий тергалдеш.\nДекарах девзара олхазар суна,\nОзе ладуггIушехь дора ас къаста,\n– дуьйцу кхидIа а Мохьмад-Салахьа. ХIетахь цунна данне а дагахь дацара, мел хала, къиза кхоллам язбелла хилла шена бераллин а, къоналлин а шерел тIаьхьа. Оцу муьрехь иза массарел а ирсе вара, цигахь ша «бераллин той» дуучу хенахь, мокхазар бердаша го биллина, «сирлачу шовданех дай бекхначу» махкахь.\nХIетахь жимчу сайн кхетамо соьга\nШабарца олура: Хьол ирсе хилла\nДIа мила воьрзур те, каш чу дегI дилла?\nТкъа изаъ дац хьоьца наххартал шога,\nХьоьсту цо денна хьо, барамах тилла».\nХIаъ, Гадаев Мохьмад-Салахь Iаламан бер дара, шен даймехкан-Нохчийчоьнан исбаьхьчу Iаламан агано техкийна, кхиийна, цо шен аьрхачу амалехь дахчийна бер. Цунна шен халачу дахарехь гуттаренна а дуьненан къилба хуьлий дуьсу бераллин ирсечу муьран суьрташ, царах болу дагалецамаш. «Жималла дагна гена мел ели, йицлой ткъа? ХIинца а йиц ма ца ло. Сирла ю», – эр ду цо тIаьхьа, ша гIеметта хIоьттинчу муьрехь «Дарта цIе йолчу стихотворенехь. Иштта дан а дара и. Цуьнан говзарш йоьшучу хенахь гуш ду иза.\nГадаев Мохьмад-Салахьах гIараваьлла поэт хир вацара, нагахь иза шен дайн юьртахь, Чуьрч-Ирзехь, ца ваьхнехь, ЦIечу-Берда тIера хьаннийн мукъамашка ла ца дегIнехь, аьрцнаш тIера гIов лерса хьостуш ца хиллехь, буса ара а вуьйлуш, ломан буьххьера хьала куьг тIекхоччехь хетало седарчий, уьш «дажош лела церан Iу» – буттий тергалдеш, церан къайленийн ойла еш ца Iийнехь.\nХIетахьлера шен синхаамаш, кхано шех поэт хилча, йовзуьйту цо «Орцара гIов» стихотворенехь:\nIожалла, шена тебаш, готийса йоьлча, лайначу халонийн, иэшамийн дукъ тIех даздаларна, шийлачу ойланаша эххар а кхалха везар кест-кестта даг чу тийса долийча, юха а шен уггаре ирсе хиллачу бералле дIакхойкху поэт весетан дешнашца:\nПепнаш кIел тIулг богIий,\nгонаха берд хьой,\nXX-гIа бIешеран 30-чу шерашкахь евзира Гадаев Мохьмад-Салахьан цIе нохчийн литературехь. Дагахь а доцуш, цIеххьана, амма шех тоьшуьйтуш, кхиъна ваьлла поэт волуш веара иза вайн литературе. Нохчийн поэзин жовхIарех цхьаъ лара йогIуш йолу шен «Йисита» стихотворени хIетахь язйинера поэта. 1939-1940 шерашкахь зорбанера араевлира цуьнан поэзин а, гочдарийн а гуларш. Хууш ду, цо дуьххьара нохчийн матте СССР-н гимн а яьккхинийла а.\nОцу муьрехь дукха а, кхиамца а къахьоьгура Гадаев Мохьмад-Салахьа оьрсийн а, советски а яздархой нохчийн матте гочбарехь. Царна юкъахь ю М.Ю. Лермонтовн «Мцыри», «Паччахьах Иван Васильевичах, къоначу опричниках, майрачу совдегарх Калашниковх а илли» поэмаш, Вл. Ставскийн «Болар иэцар», А. Фадеевн «ХIаллакбар» романаш. Н. Асеевн, Дж. Джабаевн, М. Исаковскийн, Д. Бедныйн, С. Чикованин, кхиболчу яздархойн произведенеш а. Иштта цо говза гочйира А.С. Пушкинан стихотворенеш а, поэмаш а, Л. Толстойн «ТIом а, машар а» романан дакъошший, дийцаршший, Т. Шевченкон «Ойланаш» цIе йолу поэма а, А. Чеховн исбаьхьа говзарш а. ХIетахь язйира Гадаевс «Буьйсанан бере», «Ши стаг» романаш, «Нус», «Акхаралла» повесташ, иштта дийцаршший, стихашший. Цуьнан «Герз далар» поэма, А. Тарковскийс оьрсийн матте гоч а йина, I939-гIа шарахь Соьлжа-гIалахь зорбатоьхначу «Нохч-ГIалгIайчоьнан поэташ» гулар тIехь араелира. Республикера газеташний, журналашний тIехь зорбатухура оцу шерашкахь цуьнан говзарш, амма уьш карийна яц цкъачунна.\nГадаев Мохьмад-Салахьан «Стихаш» цIе йолу гулар 1940-гIа араяьлла. Оцу шерашкахь цо зорбане кечйина хилла стихийн, поэмийн, прозин а «Довха дог», «Безаман лирика», «ТIаьххьарлера безам», «Партизанаш», «Попан дийцар» киншкаш куьйгайозанехь йисира. Иштта Гадаевс язйинера «ЧIир екхар а, чIирхо витар а» киншка. Цунна юкъадаханчу ширачу хабарша, туьйранаша, баснеша, притчаша гойтура хIетахь литературе веана волу Гадаев Мохьмад-Салахь кхоллараллин лехамийн шорто йолуш яздархо хилар.\nИ тIечIагIдо Гадаевс драматургин жанрахь а шен ницкъаш зийна хиларо. Шен цхьана кехат тIехь цо яздора: «Пьесаш а язйора, ролаш а ловзайора». Карарчу хенахь, халкъан ю олий, дIалокхуш йолу «Бэлин йиш» язйинера цо Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан драматически театро М. Лермонтовн «Вайзаманан турпалхо» романан цхьана декъан буха тIехь хIоттийначу спектаклана. Иштта, Тутуев Висамис шен «ЦIечу бердан мукъам» эссе тIехь яздо: «Кху тIаьххьарчу хенахь Гадаевн архивна юкъахь суна карийра цо язйинчу «Кунта-Хьаьжа» пьесин белхан вариант. Ша цIавирзинчул тIаьхьа иза ша хила езачу бараме яло дагахь а вара Гадаев». Цуьнан чулацамах лаьцна а дуьйцу эссен автора.\nЭвлаяан Кунта-Хьаьжин хьехамаш, дахаран некъ а бовзаро боккха тIеIаткъам бо Гадаев Мохьмад-Салахьан кхоллараллина а, Iилманан лехамашна а. Иштта суффийн Iилманчин, Кунта-Хьаьжин хьехархочун Iабдул-Къедар Гиланин философин белхаша а. Оцу шина хьекъалчех кхета гIерташ, дукха къахьега а ца дийзира Гадаевн, хIунда аьлча иза ша ма вара исбаьхьчу Iаламанан йийсар, иза тергалдархо, цуьнан хаттаршна жоьпаш лехархо а. Цунах лаьцна иштта яздора цо шен цхьана кехат тIехь: «Тхан цхьа цIа эвлахь дара, ткъа важа-цунна ши чаккхарма генахь, кIоргачу Iина йистехь. ЦIенна шовзткъе иттех гIулч генахь нежнийн хьун яьлла арц бара. Цхьаццанхьа тIулган тархаш лаьттара. Лахахь шуьйра тогIи яра, шена тIехь пепнийн хьун а йолуш. ТогIина дехьахь айлора нийсса дуьхьал лаьтта арц, тханчул мелла лекха а болуш. Къилбехьа долу лаьмнаш, гена мел девли а, айалуш, Кавказан дукъ тIера лайн баххьех дIаоьра. Къилбаседехьара лаьмнаш лахлуш охьадоьлхура, эххар а йистйоцчу аренашца дIадовш. Буса цигара схьагора арен тIехь багочу эрзан а, бецан а цIераш, ткъа Iуьйрана а, сарахь а лепара лаьхьанах сетта генара Терк. Хаза сурт дара!»\n…Иштта, кхета атта, ойла тIеерзош, васташ кхуллуш, ма-дарра яздан хаьара цунна Iаламан хазаллах, дахаран кхехкарх, Нохчийчоьнах лаьцна, ша берраллехь дуьйна Iаламах дIаийна, и чIогIа дика девзаш, дезаш, Iамош, толлуш леларна. Цо сих-сиха карладохура шен дененан дешнаш: «Синбилгалонца хьала а гIеттина, делккъалц Iаламехь ловзуш, цунах марзо эцнарг ялсаманехь хир ву».\nШен йозанашкахь Гадаевс дуьйцу: «Винчу юьртахь, ломахь, хьаннашкахь суна ца хууш меттиг яцара. Суна ца бевзаш олхазаран бен а бацара. Дийнахь хьовха, кест-кестта буса а кхерсташ лелара со лаьмнашкахула а, хьуьнхахула а, бухIа ган, борз я цхьогал дуьхьалкхета сатуьйсуш». Мохьмад-Салахь юххера вевзаш хиллачу наха дийцарехь, иза кхиа а кхиира, шен дерриге дахарехь виса а висира кхеравалар хIун ду ца хуу, амма гIийла-гIаддайначунна орцахвала кийча стаг санна. Цу тIе, кIиллолла, аьшпаш, ша а, шена гондхьара адамаш а, шен халкъ а сийсаздар ца ловш,ишттачохь сиха, мохане, хала амал а гойтура цо. Цундела нисбелла хила а тарло цуьнан кхоллам сел декъаза.\n«Сийлахьчех сийлахьниг, шайхашлахь шайх, декъаза Кунта яI! Хьан дакъазаллехь йоллу хьан декъалла!- бохуш, яздора цо 1931-чу шарахь. –Цуьнан итт шо а дацара, цо шен тидамашца жамI дича (я, Эпикура аьлларг хууш а доцуш, карладаьккхича)-муьлхха меттахдалар есаллин гуонехь хуьлуш ду. Сийлахь Iеламча-къинхетамча!» Дикка хан дIаяьхьира цо цунах лаьцна язъян материалаш гулъеш. Царна тIехь болхбечу хенахь Гадаев кхета Кунта-хьаьжин дуьнене хьежамех: дерриге а хIума гуонан боламехь кхоллар а, и юха лаьтта духадерзар а. Цуьнан зуькаран маьIна а ду гуонан боламехь. Кунта-хьаьжин лехамех коьртаниг ду адамийн дегнийн цIеналла, масала: «КIайн чалба шайн коьртех хьарчаяле хьалха, иза шайн дегнех хьарчае». Иштта кхин а ду Кунта-хьаьжас къобал ца дийриг- шен накъосташа ша нахана юкъахь тIех вазвеш вийцар. Оцу къамелийн-хабарийн тIаьхье кхераме юйла хаац иштта дуьйцучарна. Цхьа стаг вазвалур вац, кхиберш лах ца беш, сийсаз ца беш. Наха дерригенна а тIехь маршо елла стаг гал ца вала йиш яц.Кунта-хьаьжех лаьцна дуьйцурш а, цо язбина динан белхаш а теллинчул тIаьхьа, шен пьеси тIехь коьртачу турпалхочун барта дохку Гадаевс иштта маьIна долу дешнаш: адаман кхетам билгалбалур бац, цо, ша къа а хьоьгуш, вовшахтоьхначу бахамций, цуьнан Iер-вахарций бен. Шена тIехь долчу Iедалан а, ша вехаш волчу юкъараллин а хьокъах гулбина бахам лара ца беза адаман кхетам. Къестамаш баро нехан юкъаметтигаш галйоху, цундела цхьана гуонехь (масала, зуькаран гуонехь)-цIаналлин гуонехь, вовшийн юьхь-сибат, бIаьргаш чуьра синхаамаш гуш-бешалуш хила деза дерриге адамаш. Кхузахь «Кунта-хьаьжа» пьесах лаьцна гIеххьа дахдина дийцаран Iалашо ю Гадаев Мохьмад-Салахьан кхоллараллина а, цуьнан дуьнене хьежарна а оцу сийлахьчу стага –эвлаяо бина тIеIаткъам гайтархьама. Иштта тIеIаткъам хиллачух ю «Сайга» цIе йолу стихотворени:\nХарц некъ ма хьолахь:\nХарц новкъах макх летчахь,\nДог телхар ду.\nМел кIезиг макхо а\nХьайн даг тIехь голахь;\nШен даг чохь цIанвелларг\nДалла гур ву.\nБилггал хууш дац ГадаевгIеран доьзал Гезлой-эвла дIа маца кхелхина. 1913-гIа я 1924-гIа шо олий, къовсамаш а хуьлу. Амма, билггал шолгIа терахь нийса хир ду бохург бакъдолчунна дуккха а герга ду, хIунда аьлча диъ-пхиъ шо кхаьчначу берана дагадогIур дац Чуьрч-Ирзера Iалам, иштта кIорга иза цуьнан иэсехь соцур а дац. Цигахь ворхIшеран школа чекхъяьккхина Мохьмад-Салахьа. Цигара дIа вахана иза Ростов-гIалара рабфаке (рабочий факультете) деша. Цигахь доьшуш волчу шерашкахь бевза цунна дуьххьара философин белхаш, иштта Кантан а, Лапласан а космогонихула хетарш-гипотезаш а. Оцу шиннан белхаш Iамош, царна тIехь талламаш беш, волало иза шен Iилманан белхаш язбан а. 1947-1957 шерашкахь Гадаев Мохьмад-Салахьа А.Баймурадовца цхьаьна «Дуьненан суьрташ» цIе йолу шен дуьххьарлера таллам язбина. Цул сов Гадаевс кхин а язбира философин белхаш: масала, «Изменение в качественных процессах порождения вещества», «Программа классификации и анализа звезд», «Спектр-химическая плотность», и дI. кх. а. Цу кеппара кхуллу, тIетадо цо шен дуьнене хьежар. И белхаш цо дIабохьуьйту СССР-н а, ерриге союзан республикийн Iилманийн а Академешка. Цхьаболчу Iилманчаша цунна делла йозанан жоьпаш а ду шолгIачу киншкина юкъадахийтина. Шен дерриге а дахар лехамашкахь дIадаьхьна Гадаев Мохьмад-Салахьа, иштта вара и карзахе са, амал йолу къонах. Гадаев Мохьмад-Салахьан философски талламаш бу шолгIачу киншки тIехь. Билгалдаккха деза, иза воккха Iилманча , Iилманехь керлачийн автор хилла боху тIечIагIдарш, схьагарехь, кхолладелла цуьнга болчу безамна а, лерамна а, уьш шайн бух болуш а, цуьнан сий лакхадоккхуш а дац. Вай тешна а ду, Гадаевна уьш ца оьшу аьлла. Иза шашаха кхоллавелла Iилманехь лехамча вара. Ткъа физикехь а, астрофизикехь а кIорггера хаарш доцчуьнга кхоллалур дац Iилманехь дуьненан сурт. Сурткхолларан похIма лаккхара дара цуьнан. Дуьнене хьежарехь цхьана билггалчу гурашкахь а вацара. Цуьнан шатайпаналла яра, кхоллараллин ойланашкахь маьрша а волуш, хетарг (гипотеза) майрра дIаалар, ойланийн нуьцкъалла а, хIуманан тидамбар а, гушдоцучун сурт-васт кхолла говзалла а, жигаралла а, къарцавалар а дара. Iаламан а, адамийн син а къайленашка шен ойланца тIекхача а, и схьаала а хаьара цунна. Лаа ца аьлла цунах лаьцна оццул доца, амма кIорггерчу маьIнехь, нохчийн халкъан поэта Сулейманов Ахьмада: «Мохьмад санна верг эзар шарахь цхьаъ бен ца вогIу хIокху лаьтта тIе. Мохьмад кестта вогIур вац. ГIеххьа заманаш оьшу иштта цхьа Мохьмад кхолла». Цо шел тIаьхьа йитинарг йоккха хазна ю, адамийн син мехаллашлахь шена хьакъболу меттиг дIа а лаьцна цо.\nОьмаро шена еллачу 63 шеран 30 шо гергга хан набахтешкаххьий, ссылкехь а яьккхина Гадаев Мохьмад-Салахьа. Нохчийн халкъ махках даккхале цо дуккха а меттигашкахь белхаш бина. Рабфак чекхъяьккхинчул тIаьхьа, дика хаарш долу дешархо хиларна, Ростов-гIалин крайисполкаман аппаратехь балхахь сацийра иза, амма, хIинца вайна хууш доцчу бахьанашна, цхьа хан яьллачул тIаьхьа Нохчийчу цIа вирзина.\nЦигара цIавеъча ишколан директоран болх бо цо (схьахетарехь, Аух-юьртахь (хIинца Дагестанера Новолакск). Нажи-Юьртан райисполкоман жоьпаллин секретаран, тIаккха оццу кIоштан лаьттан декъан куьйгалхочун даржехь а хуьлу, Нохч-ГIалгIайн историн, меттан, литературин а Iилманан-талламийн институтехь Iилманан белхалочун болх а бо. ХIетахь шен дерриге дахар литературиний, Iилманний дIадала дагахь хиллачу Гадаев Мохьмад-Салахьна доьгIна ца хиллера, дерриге нохчийн халкъана санна, шен махкахь ваха. Халкъан мостагIчун иэхье цIе тиллина волу иза ГIиргIазийчу дIавигира. Оцу тIех хала даьхкинчу шерашкахь набахти чу воьллира иза дуьххьара.\nЦуьнан лаьцна иштта дуьйцура яздархочо Айдамиров Абузара: Йоза-дешар хууш хиларна, Гадаев Мохьмад-Салахь кхачанан сурсатийн складна коьрте хIоттийна хилла, иштта белхаш цхьа наггахь волчу нохчичух бен тешош ца хилла хIетахь. Амма цуьнан карзахечу, аьрхачу амалехь дацара хIора денна мацаллина лешболчу нахе бендоцуш хьежар. Цу тIе а, шелоной, Iаьржачу уьной хьокхуш, охьадохкуш дара адамаш. Ша кхочушдан дагалаьцначун тIаьхьало муха хир ю шена дукха дика хуъушехь, кхачанан сурсаташ мецачу нахана дIасадийкъира цо. Шен дезарел хьалха нехан дезаршка хьожучу къонахчун гIулч яра и. Итт шо хан тоьхна, набахти чу воьллира Гадаев. Хууш ду и хан цо Чарджоун, Ашхабадан набахтешкахь такхар. Цхьаболчу хаамашца, Чарджоу-гIалара яздинчу кехатца дуьххьара шен «Даймахке сатийсар» цIе йолу стихотворени яийтина цо вевзашволчу Iеламстаге Даьттахера Мадаше. Мохьмад-Салахьан кехаташа гойту иза, амнисти хилар бахьанехь, I953-гIа шарахь набахтера мукъаваькхина хилар а.\nЦул хьалха, 1952-гIа шарахь Гадаевс шен кIанте яздинчу кехато дуьйцу иза набахтехь чIогIа цомгаш хилла хилар. Дуьххьара хIоттийна диагноз- хьерана рак цамгар кхетар. Бакъду, и ирча диагноз нийса хIоттийна ца хилар гучуделира тIаьхьо, амма Мохьмад-Салахь баккъал а чIогIа могаш вацара. Цундела лара догIу цо шен кIанте яздина кехат цуьнан весет санна. Набахтехь дахаран тIех халачу хьелашкахь ша воллуш а, шен кхоллам бац цунна коьртаниг, шен галъяьлла йоьдучу могашаллин а ойла яц цо. Цунна коьртаниг ду шен кIант мила хир ву боху хаттар: шен халкъан патриот я цхьа а тайпа-тукхам доцу СССР-н гражданин? Иза дика кхета, халкъ махках даьккхина дIадигначохьчул а аттахо хир ду кIантана Россехь ваха, амма шена оьшучу хенахь шен халкъаца хир вац иза, цунна пайдехь цхьа а хIума дан аьтто хир бац цуьнан.\nДалла а вицлой,\n… Дог мерза гул а лой, ЦIен-Берде гIой,\nДегнийн хьу ясталаш бIаьста-гурахь…\nГуш ду, хIетахь а, 1949 шарахь, готуьйсуш, тебаш хилла цунна Iожалла. Цундела кхолладелла и хьеннан а дагах кхета, цIена, даггара дешнаш. Цара хьоьху вайна уьйр-марзонашца, Делан некъаца дахар. Хьоьху, дегнаш чуьра хьагI-гамо дIа а яьккхина, догмерза дахар. Оцу весетан-иллин дешнаш дехар ду дуьнен тIехь адамаллий, дикаллий мел еха, нохчийн моттий, иллий мел деха а.\nБилгалдаккха деза, Гадаев Мохьмад-Салахьан набахтера кехаташ дуьзна ду гуттар а баланаш ловш схьадогIучу шен халкъе, цуьнан матте, литературе, культуре болчу безамах а, гIайгIанах а. Цунна тоьшалла ду цо 1967-гIа шарахь Н-ГI-н АССР-н Министрийн Советан председателе Гайрбеков Муслиме нохчийн меттан хиндолчун ойлаеш яздина кехат. Иштта йоккха гIайгIа ю цуьнан нохчийн халкъан мукъамийн (музыкин) а. 1963-гIа шарахь шен доттагIчуьнга, драматурге, Хамидов Iабдул – Хьамиде яздора цо: «Со чIогIа кхоьру, оьрсийн композиторийн карахь къоман музыкин башхаллин, дог-ойланан аз нехачу, дог доцчу, дахар доцчу кегдаларе дерзарх… Къоман башхалла, дог-ойланаш ларъеш, муьлххачу къоман музыка кхиорхьама, жима волуш дуьйна, дегIан массо меженах чекхбаллалц, оцу халкъан дог-айамах худавелла хила веза…» Мел маьIне, хьехаме дешнаш ду уьш тахана къаьсттина вайн иллилархошна а, йишлакхархошна а.\n1956-гIа шарахь Сибрехара уггаре хьалха цIабирзинчех вара Гадаев Мохьмад-Салахь. ХIетахь Iаламат дукха дара цо кхочушдан дагалаьцнарш. Жигара дакъалоцура цо вайн республика юхаметтахIотторехь. Цуьнца цхьаьна язйора шен керла говзарш, дуккха шерашкахь зорбане яха йиш йоцуш Iаьхкинарш арахеца кечйора. 1957-гIа шарахь 3-гIа классан дешархошна лерина «Дешаран киншка» кечйира Гадаевс, оцу шерашкахь нохчийн меттан Iамат а х1оттийра. Иштта, оцу муьрехь нохчийн мотт таллархочуьнца Чентиева Марьямца цхьаьна «Нохчийн меттан нийсаяздаран дошам» кхоьллира цо, амма цунна зорба ца туьйхира. Гадаев Мохьмад-Салахь тIаьххьара набахти чу воьллира 1957-гIа шарахь. Ша чуволлале цхьа де хьалха хIетта юхавовшахтоьхначу яздархойн Союзехь шен накъосташна – яздархошна хьехар дира цо:\n– ХIинца вай вешан цIахь ду. Махках даьхна, даьржина лелаш, хIуъа лелийна хиллехь а, хIинца доллучунна тIехь вешан халкъана масал хилла дIахIитта декхар ду вай. Доккха жоьпалла ду яздархочунна тIехь. Цундела, муьлхачу а ледарлонах, муьлхха а вониг шегара даларх ларлуш хила веза яздархо. Сихвала мегар дац цхьана а хIуманна тIехь… «Собар! Собар! Кхин цкъа а собар!» – баьхна вайн дайша. Иза дицдан мегар дац.\nАмма цуьнан шен ницкъ ца кхечира ларвала, ца тоьира изза собар. И вевзинчара ма-дийццара, тамашийна стаг вара Гадаев Мохьмад-Салахь. Ша хIоккхера дIа ког муха, мича боккхур бу ца хаьара цунна, цхьа дош аьлча, цунна тIаьхьа догIу дош муха эр ду а ца хаьара. Сиха яра амал, цунна тIехь урхалла ца латталора цуьнга. Шех даим вогура иза. Цундела хьоьхура цо кхечарна собар. Делахь – хIета иза шена а дагадоуьйтура. Ца вицвала.\nГадаев Мохьмад-Салахь нохчийн халкъана мел чIогIа оьшуш ву бохучух кхеташ, цунна орцахъелира нохчийн къоман интеллигенци, хIетахь Н-ГI-н АССР-н яздархойн Союзан председатель волу Арсанов СаьIид-Бей коьртехь а волуш. Нохчийн литературехь Гадаев Мохьмада лелочун доккха маьIна а довзуьйтуш, цара суьдахошка дийхира, тоьпаш тоха дIакхайкхийна кхиэл муьлхха а кхечуьнца хийцахьара аьлла. И дIахьедар тидаме а эцна, СССР-н Лаккхарчу суьдо Гадаев Мохьмад-Салахь виэн кхайкхийна кхиэл ткъе пхи шо набахтехь яккхарца хийцира. Цул тIаьхьа и хан ницкъ ма-кхоччу лахйира пхийтта шаре кхаччалц.\nШена тоьхна хан тайп-тайпанчу набахтешкахь, тайп-тайпанчу хьелашкахь токхура Гадаев Мохьмад-Салахьа. Цо яздинчу кехаташа дуьйцу, яздан а, кхоллараллин болхбан а оьшуш долу дерриге хьелаш дIа а дохий, вуьсуш хилла иза бохуш. Уггаре дика аьттонаш болчохь а, набахтин барак чохь Iен дезара цуьнан, цу чохь аьхка бурко лаьттара, ткъа Iай чIогIа шийла хуьлура. Оцу хьелашкахь кхуллура цо шен исбаьхьаллин произведенеш, философин хаттаршна тIехь ойланаш а йора.\nЛагерехь лерамбора цуьнан. Цуьнан похIмаллин мах хууш болу лецнарш муьлххачу а хенахь кийча бара цунна стенна тIехь а гIодан. Цу тIе а, Мохьмад-Салахь а вацара осалчу нахах. ТIехьаьжна буьрса, шога стаг хеталуш волчу цо халахетар ца дойтура шена а, шен доттагIашна а.\nНабахтехь даккха дисина тIаьххьарлера шераш Алдара колонехь дIадаьхьира Гадаев Мохьмад-Салахьа. Цхьаболчу хаамаша бахарехь, республикера интеллигенцин дехаршца ваьккхинера иза цига дехьа. Баркалла аларца дагалаца вогIу милицин полковник Хасбулатов Шемал. ХIетахь колонин хьаькам вара иза, шен ницкъ мел кхочург дира цо Гадаевн хьелаш тодарехь. Цунна болх бан лагерехь хила тарлуш йолу гIоленаш кхоьллира Шемала. И бахьанехь аьтто хилира Гадаев Мохьмад-Салахьца кхоллараллин интеллигенцин векалшца цхьаьнакхетар вовшахтоха.\nИшттачех цхьаъ хилира 1972 шарахь: цуьнца цхьаьнакхийтира Н-ГI ПУ-н ректор М.П. Павловвий, профессор Тимаев Вахий. Цунах лаьцна ма-дарра яздина Тимаев Вахас. Оцу цхьаьнакхетарх лаьцна Михаил Павловича дуьйцура: «Набахти чохь хан яккхаро тIеIаткъам биний хьан произведенешна?» – аьлла, хаьттича, Гадаевс жоп делира: «Суна хетарехь, ца бина, Тобольскехь язйина цхьа стихотворени маршоне сатесна кхоллаелла елахь а». «Набахтехь лан уггаре халаниг хIун ду хьуна?», – аьлла, шолгIачу хаттарна жоп иштта делира: «Адаман сий лахдар».\nКхоллараллин шоллагIчу муьрехь язбира Гадаев Мохьмад-Салахьа нохчийн меттан Iилманан белхаш. Амма уьш куьйгайозанашкахь бисина. Гадаевн кхоллараллехь даима а коьртаниш хилла йисира Даймехкан, безаман, ломара Iаламан теманаш. Цуьнан дукхахйолчу произведенийн цIераш а ю цаьрца йоьзна: «Даймахке сатийсар», «РегIара поп», «Попаца къамел», «ЦIен-берд», «Гуьйренан зезаг», «Дайн латта», «Даймехкан суьрташ», и дI. кх. а. Цуьнан поэзи кIорггера чулацам болуш а, даг чу юьжуш а ю. Гадаевн байташа адамашца йолу юкъаметтиг ларъян а, Даймохк беза а, Iаламан къайленаш йовза а, безаман кIоргене кховда а, дахарехь хьанал хила а, бакъдерг лардан а Iамадо вай.\n«Орцара гIов» байташкахь цо боху:\nТогIи ма тийна ю, лечкъинарг санна.\nЮьрто а доьгIна ла. Стенга? – хаац,\nДийнаташ хьулъелла ерриш баннашка,\nМаьркIаже лестина Iаьржа-Iаннашка,\nТогIи чохь лергана Iеб-себ хазац.\nАмма арц лекхало, башха гIов даьлла,\nТIаьхь-тIаьхьа чIагI а луш,\nорцахь гIов ду.\nIарж-Iаржлуш, мархаш а\nЛах-лахлуш, аьрцнийн уьш\nНохчийн поэзин жовхIар хетало цуьнан «Орцара гIов» стихотворени. Цо, шен массо а могIа, массо дош, даг чуьра схьадоккхий, охьадилларан тоьшалла ду хIара а, кхийолу а байташ, поэмаш. Шен Даймахках а, цуьнан Iаламах а лаьцна боккхачу лазамца, кIорггерчу гIайгIанца, экамчу, сих кхетачу дешнашца яздора цо. Нохчийн меттан ша саннарг кхин воцу говзанча ша хиларе терра, уьш дерриге а цо дуьйцура шен деган лаккхарчу шовкъехь, дешнаш вовшахтасаран шатайпаналлица, шена бен ца хуучу кепара. Иза дац нохчийн литературехь ша Гадаев Мохьмад-Салахь воцург кхин воккха, корматаллин поэт ца хилла ала гIертар. Хилла дера, бан а бу, тIейогIучу хенахь а хир бу, Дала мукъалахь, нуьцкъала поэташ. Билгалдаккха луург кхин ду: Гадаев Мохьмад-Салахьан поэтически хатI тера дац кхечу поэтех, цуьнан дешан исбаьхьаллин дуьне шатайпана бос болуш ду.\nМассо а адам, ша дуьнен чу долуш, ша кхоьллинчу Делера цхьацца хIума дохьуш догIу. Гадаев Мохьмад-Салахьна а деллера Дала кхечарех къастош шенна похIма. Жимчохь дуьйна Iалам дезаш, дош дезаш, хьанна а дика дан хьаьгна, хьекъал ира долуш, къонахалла йолуш кхиънера иза. Эрна дешнаш ца кхуьйсура цо. Ша Iовжо волу дош цхьаьнгге а ца олура. Амма лаамаш шорта бара. Лакхалла езара Iаламан. Лаьмнийн лакхенга волий, гондхьа дIасахьоьжура иза. Ойланаш тIома юьйлура, дог, цхьа башха дегIе ницкъ луш, детталора. Цхьана агIор лекха лаьмнаш, ткъа къилбаседехьа шера аренаш гора цунна. Гина сурт байташкахь дийца лаам бара. Яздора могIанаш…\nТахана кIезиг девзаш, цундела талланза ду дешарехь а, гочдарехь а Гадаев Мохьмад-Салахьа динарг. 1942 шарахь дара цо хIетахь вевзаш волчу меттан Iилманчица, серлончица Эльмурзаев Сираждица цхьаьна юккъерчу школана лерина «Нохчийн маттахь литература» хрестомати хIоттийча. Литература таллархочо Гайтукаев Казбека «Дешан цIергахь» цIе йолчу шен монографи тIехь иштта яздо цунах лаьцна: «Оцу хрестомати тIехь, А. С. Пушкинан, М. Ю. Лермонтовн, Н. А. Некрасовн, кхечеран а произведенийн гочдарш хилла ца Iаш, яздархойн биографиш а яра, уьш яра оьрсийн школашна леринчу Iаматашна тIера гочйина. Шена тIе тидам бохуьйтуш ду кхин а: М-С. Гадаевн а, С. Эльмурзаевн а хрестомати тIехь, кхечеран санна а доцуш, кхетамлуш бу дешархошна исбаьхьаллах лаьцна, дуьйцу поэзи хIун ю а. Циггахь ло жанрах, стихотворенин маттах кхетам. Дешархой кхетабо ритмах, рифмах, стопах, и. дI. кхидолчух».\nШен къоналлин доттагIчуьнга Ю. Б. Верольскийга набахтехь волуш ша яздинчу цхьана кехат тIехь Гадаев Мохьмад-Салахьа яздора кхоллараллехь къахьоьгучеран жоьпаллах лаьцна: «Хьайн кехат тIехь ахь хоьтту: стихаш язъяр гуттаренна а дIа-м ца тесна ас? Ас жоп ло хьуна: хIан-хIа, гуттаренна ца тесна. Ас цхьана минотна а дIа ца тесна поэзи. Амма тIаьххьарчу шерашкахь, халахеташ делахь а, хала а, наггахь бен а ца кхоллало стихаш. Кхоллало бIаьрхишца цхьаьна. ДагадогIу, жимчу хенахь дуьххьара со воьлхура Тарас Григорьевичца цхьаьна, цуьнан «Ойланаш» поэма нохчийн матте гочъечу хенахь. Ткъа хIинца сайн могIанашна тIехь воьлху. Со гуттаренна а тешаме висна поэтан Т. Г. Шевченкон весетна, цо яздина: «БIаьргаш чу хиш а ца хIуьттуш язйинчу стихаша хиш хIиттор дац ешархочун бIаьргаш чу, меттахбохур бац цуьнан синхаамаш. Цкъа а.».\nХIаъ, Гадаев Мохьмад-Салахьа шен кхоллараллехь кхочушдора сийлахьчу Кобзаран весет. Цундела цуьнан къоламо кхуллура иштта даггара, дахарна гергара синхаамаш меттахбоху сирла говзарш. Тахана а ца вуьту цара бендацарехь цхьа а, шен говзаллах цецвоху цо. Цуьнан могIанашкахь го дахаре безам, цуьнца цхьаьна дайн лаьттан, сийзазбарца хIаллакбан гIиртинчу Даймехкан кхолламах доглазар, царна сагатдар.\nВай вуьйцучу яздархочун шен дахарх лаьцна ца яздича а нийса хир дац. Лакхахь билгал ма-даккхара, «Йисита» стихотворени поэтан дуьххьарлерчу безамна лерина ю. Цул тIаьхьа церан юкъаметтигаш муха хилла хууш дац вайна. Стихотворенин чулацаме хьаьжча, гуш ду поэтан и синхаамаш жоп доцуш бисина хилар. Хууш ду, 30-гIа шерашкахь оьрсийн йоI Шура ялийна Гадаевс. Вай лакхахь ма-аллара, кIант а хуьлу церан, иза, ден дехаршка ла а ца дугIий, шен ненаца Тверь-гIала дIавахана.\nАмма уггаре а чIогIа синхаамаш, схьагарехь, цо лайна шен тIаьххьарчу шерашкахь. 1968 шарахь Нажи-Юьртан кIоштара йоIаца вовшашка кехаташ яздан доладо цо (оцу йоьIан дехарца, Малика аьр вай цунах), иза хIинца а юьхьанцара классашкахь хьехархо ю. Цул 40 шо жима йолу Малика стихаш дукхаезаш а, ша уьш язъеш а яра. 1968-гIа шарахь шена цкъа а гина воцу Мохьмад-Салахь цунна вевзинера хIетахь цуьнца набахтехь хилла волчу девашас вуьйцу хазарца. Шаьш вовшашка яздечу кехаташ тIехь цара дуьйцура стих кхолларан теориех лаьцна, иштта йийцаре йора шаьшшинан а, кхечу авторийн а стихотворенеш. Вовшех дагабийларна тIера дIадоладелла и кехаташ яздар вовшашка синхаамаш кхоллабаларе дирзира церан. И, схьагарехь, поэтан тIаьххьарлера, боккха безам хиллера. «Цхьана кIиран чохь цо соьга 3-4 кехат доуьйтуш а хуьлура, – дагалоьцу йоIа. – Дуккха а дара цуьнан кхочушдан дагалаьцнарш. Оццул хьалхе дIаваха дагахь вацара иза».\nКхузахь билгалдаккха оьшуш ду кхин цхьа хIума. Ша набахтера цIа вирзинчул тIаьхьа Гадаев Мохьмад-Салахьа дийхира, ша цхьаболчу накъосташка «маьрша» дахийтина шен байташ тIехь йолу тетрадаш цаьргара схьаэцар. Амма оцу «накъосташа» уьш шайгахь хиларна даре а ца дира, схьа а ца делира. Царна тIаьхьаваьлла лела Гадаев Мохьмад-Салахьан шен хан а ца хилира, могашалла а ца тоьира. Цундела яздархочун ерриг а кхолларалла чулоцуш яц кху шина томо а. Амма кIезиг яц хьалха вайна ганза а, ешанза а йолу байташ, гочдарш. Гулдаза дисина дуккха а яздина кехаташ, байташ, поэмаш, бина белхаш.\nАьллачунна тIетоха оьшуш кхин а ду. Схьакарийначарех а ерриге байташ юкъа ца яхана шина томана. Царах ю вайн замано неIалт кхайкхийнчу партеххий, цуьнан «баьччеххий», «сирлачу кханенах-коммунизмаххий», шен хенахь вай массо а санна, теша а тешаш, Гадаев Мохьмад-Салахьа язйина хилларш.\nТкъа кхечу агIор, исбаьхьаллин агIор кхочушхилла евлла яц аьлла хетарш а юкъа ца яхийтина хIоттошверг автор ша ца хилар хьесапе эцна. Цо, ша дийна хилча, царна тIехь болх бан а тарлора я юкъа ца яхийта а мегара. Цхьадолчу дешнийн, масала, «гонаха» олучу меттана «гош» яздеш, яцйина кеп лелойо авторо. И кеп литературни яцахь а, халкъалахь лелаш хиларна, ца хуьйцуш йитина. Иштта кхийолу башхаллаш а гучуевр ю дешархошна. Тхо тидаме цахиларна дац иза, ткъа ма-хуьллу Гадаевн цIена кхолларалла Iалашъян лаар долуш ду.\nГадаев Мохьмад-Салахь ша а ма хилла мотт цIена бийцарна, дош шен-шен меттахь далорна, дуьйцучун маьIна хиларна тидам чIогIа тIебохуьйтуш. Масала, стихаш тIехь болх муха бан беза хьоьхуш, цо яздинчу кехат тIера цхьа меттиг ялор нийса хир ду кхузахь: «Стихан жутийн («стопа» олучух олу ас и «жут»), масала, кхоккха слог йолчу (трехсложни) жутийн хьалхарчу слога тIе нисдала деза уозор (ударени). Ницкъ ма-кхоччу. Ахь аьлла: «ГIаьттина сан кийрахь». И «сан» бохучу дашна тIехьара «кий» боху аз деха ца хилча, масала, «сан дагахь» хилча, – тIаккха иштта мегар бара и могIа: «ГIаьттина кийрахь сан» аьлла, хIоттийча, мукъам товш хуьлу цуьнан, шина жутан а, – «гIаьттина», «кийрахь сан» – хьалхарчу слогашна нисло уозор».\nНохчийн поэте Шайхиев Iалвадига цо I964-гIа шарахь яздинчу кехато дуьйцу Гадаев Мохьмад-Салахьна литературехь атта, деккъа цIена яздархьама эрна къоламаш хьекхар ца дезаш хиллийла. Шен «Стих» цIе йолчу байташкахь а ма боху цо:\nБайташ ю могIа бина, гIаргIулеш санна.\nЙоза ду хаздина, сеттадарцанна.\nРитмийн шайн гура чохь болар а ду,\nМогIа чекхболучохь «шуш-пуш» а ду.\n«Стих яц и?» –\nзорбане лоллу дIа сихха.\nДелор ю, доттагIа, стих-ма.\nАмма чохь йовхонан Iаь йоцуш ю.\n«Цу вайн раьгIнашкахь, – яздора цо, – цхьа сурт хIуттуш ду дарц дала кечделлачу хенахь (дукхахьолахь Iа дулучу муьрашкахь), мох а болий, аьрцнаш угIа дуьйлало, берзалой санна. Дукхахьолахь, суьйрана (я буса) хIутту и сурт. ТогIеш тийна а йолуш, «о-в-в» бохуш, тийжа угIа дуьйлало аьрцнаш. Оцу угIаро цхьа тамашийна (дуьне доьлхуш санна) сурт хIоттадой, сагатдалар а, самукъадалар а вовшахкхетча санна, хоьтуьйтий, ша ма-дарра хьовзош ву со, вала-вола меттиг гатбой. И сайна хIуттуш долу сурт, вуьшта аьлча, и сайга хIуттуш долу хьал далхо лууш хуьлу со стихан кепехь. Оцу лаарх (и санна я цунах терра кхечу лаарх а) олу ас и «даг чуьра схьагIертар. И дийцина сурт хIотто (стихан кепехь охьадилла) лууш со волу массийта шо ду (30 шо лаххара а). Мосуьйттаза и дилла а гIоьртина со. Амма сан дагахь ма-дарра ца нисделла сан и. Оцу гIертарех цхьаъ ду хIокху кехаташна тIехь ас хьуна дIадоуьйтуш дерг. Хьуна ма-гарра, йиъ вариант ю уьш… Царех тIаьххьарниг («чекхъяьлларг») йоьалгIаниг ю. Амма со резаволуш хIоьттина яц иза а.\nБакъду, и сурт (и раьгIнаш угIа йоьлча хIуттуш долу хьал-сурт) чолхе (неопределенный) сурт ду ша. Цундела ду цуьнан «диллар» хала а. Вуьшта, и санна, даг чу доьжна, дагах кхетта, дагна Iеткъаш доцу сурт (хIума) «садоцуш» хир ду, мел «говза» яздича а. Ткъа дагна Iеткъаш, даг чуьра схьагIерташ хилча а хир ду и «садоцуш», нагахь санна «диллар» (яздар) дагна Iеткъаш, ма-дарра ца хIоьттинехь.\nХIума, и хIуъа делахь а, гар, хаадалар, дагна Iеткъар (оьрсашха аьлча: наблюдательность, проницательность, чувствительность) – и бу поэтан цхьа агIо – аьрру агIо. Ткъа поэтан (яздархочун) аьтту агIо бу – и гинарг, хааделларг, дагна Iаьткъинарг дешнашца нийса, ма-дарра схьаала (дIаяздан) хаар. И ши агIо цхьаьнакхетча хIутту поэт, яздархо. Цу шиннах муьлхха а цхьа агIо бацахь, – тIаккха кхолларалла «садоцуш» хир ю, дегнех (нехан дегнех) ца кхеташ хир ю». Иттанаш шераш дIадевлира Гадаев Мохьмад-Салахьан цIе зорбанехь а, хаамийн гIирсашкахула а ца хьахайойтуш. Амма уггаре луьра, хала яьхкинчу заманашкахь а нохчийн кхоллараллин интеллигенцин векалша йовзуьйтура цуьнан говзарш. Кхеташ ма-хиллара, уьш, авторан цIе а ца йоккхуш, «халкъан» ю олий я кхечуьнан цIарах зорбатухура, дIаолура. Масала, нохчийн халкъан илланчас Усманов Iимрана дуьххьара дIаэлира цуьнан дешнаш тIехь даьхна иллеш: «Даймахке сатийсар», «Дарта», «ЦIен-Берд», кхиерш а. Поэта Шайхиев Iалвадис Магомедов Салахьан цIарах зорба-туьйхира цуьнан говзарш Нажи-юьртан кIоштан газетехь.\nДIадаханчу бIешеран 80-гIа шераш чекхдовлучу хенахь бен зорбанехь арахеца ца йолийра Гадаев Мохьмад-Салахьан цIарах цуьнан говзарш. «Даймахке сатийсар» цIе йолу стихотворени дуьххьара зорбатуьйхира Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан университетан «За кадры» газет тIехь. ХIетахь дуьйна цуьнан говзарш араюьйлу «Ленинан некъ» «Комсомольское племя», кIоштийн а газеташ тIехь, «Орга» альманахехь а. Иштта I993-гIа шарахь арахоьцу «Буьйсанан бере» цIе а йолуш Гадаевн гулар а. Цуьнан кхолларалла Iамо йолийра школашкахь а, университетехь а.\n1972-гIа шарахь набахтера паргIатваьккхинчул тIаьхьа цIа вогIуш, цо шеца шен йоккха архив а еара. Амма оцу башхачу стеган дахар а, кхолларалла а хала кхоллам болуш хилла. Гадаев кхелхинчул тIаьхьа, цхьаццаммо дIасаяьхьна цуьнан архив. ХIокхо я вукхо яьхьна аьлла, билгалдаьккхина ца хиларо и лахар чIогIа халачу доккху. Цуьнан белхийн цхьацца дакъошший, цхьадолу кехаташший, документашший бен дац архивах бухадисина, уьш Нажи-юьртара 3-гIа школехь гулдина ду. Оцу школо Гадаев Мохьмад-Салахьан цIе а лелайо. Кхузарчу куьйгалло шайн ницкъ мел кхочург до музей керлачу документашца тIеюзарехь. Амма хьехархойн ницкъ ца кхочу хила езачу тIегIанехь музей дIахIотто. Ткъа и стаг хьакъ ву шена республикин музей схьаелла.\nГадаев Мохьмад-Салахьан цхьайолу стихотворенеш санна, цкъачунна схьакарийна яц цо прозехь язйинарш а. Билггала хууш ду, набахтехь воллучу хенахь иза «Мукх хьакхар» романа тIехь болх беш хилла хилар, амма цунах хилларг хууш дац. Цо прозехь мел язйина произведени чекхъяьлла, тIаьххьара тIадам хIоттийна яц, уьш цо ша кхолла кечйинчу произведенийн кечбина бух бу. Ша набахтера мукъаваьллачул тIаьхьа эха шарахь бен ца вехира Гадаев Мохьмад-Салахь. 1972-гIа шарахь ша винчу Чуьрч-Ирзехь кхелхира иза. Цигахь ду цуьнан каш а, чурт а, цунна ма-лаъара, цо са матийссара:\nХалахета иза тахана вайца воцуш, иштта боккха дагахьбаллам бу цунна ша дийна а волуш шен гулар зорбатоьхна ца гар а. Цуьнан произведенийн ши том араялла. НР-н Iилманийн Академин Президиумо сацам тIеэцна тIейогIучу хенахь Гадаев Мохьмад-Салахьан произведенеш, биографин материалаш лахар, таллар а ца сацош дIадахьа.\nЦуьнан весет кхочушдан хIора шарахь аьтто ца болу, «ЦIен-бердехь гул а лой, дегнийн хьу яста бIаьста, гурахь». Цунна шен бахьанаш а ду. ХIинц-хIинцца бен дац нохчийн халкъ шен рогIерчу бохамах хьалхадаьлла а. Шен херцаршна юкъара, овкъаршлара юхаденлуш, гIоттуш ю Нохчийчоь.\nВай тешна ду, Гадаев Мохьмад-Салахь гуттарена а вуьсур ву нохчийн халкъан иэсехь, шен къоман санна, бохаме, декъаза кхоллам язбелла стаг санна, шен халкъан, Даймехкан бакъволу патриот, похIма долу поэт, Iилманча санна а.


Спасскан кӀошт (Пензан область) — Википеди\n53°55′ къ. ш. 43°10′ м. д.HGЯOL\nСпасскан кӀошт (Пензан область)\nСпасскан кӀошт (оьрс. Спасский район) — Пензан областан муниципалан кӀошт.\nАдминистративан центр — Спасск.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Спасскан_кӀошт_(Пензан_область)&oldid=2571056»


Кашпо ЛИВИНГРИН Протея д/орхидей цв. ободок микс 13см ЛН921451 – купить в сети магазинов Лента.\nГлавная Каталог Дача, сад Семена и растения Кашпо и горшки Кашпо ЛИВИНГРИН Протея д/орхидей цв. ободок микс 13см ЛН921451\nКашпо ЛИВИНГРИН Протея д/орхидей цв. ободок микс 13см ЛН921451


Купить Came BN1 - Плата аварийного питания\nдля CBXE 24V;\nаккумулятор РВ 12-1,2 (используется 2шт.).\nCame LB38 - Плата аварийного питания\n1 662 р. (опт.)\nCame ZR24 - Блок питания\n2 743 р. (опт.)


Динага хьежжа нах къеста ма бе\nГаьннарча наькъаг1а ваьнна водаш хиннав Ибрах1им-пайхамар. К1аьд а венна, цхьан гаьн к1ала сала1а 1охайнав из. Т1орме чура кхача баьккха из баа волавеннав. Цу хана т1ехвоалаш хиннав бусалба им диланза вола цхьа саг. Ч1оаг1а меца хиннав из. Кхоалг1а ди да ше х1ама ца дуа, леча эттав ше, к1езига-мукъаг1а яа х1ама я шийна, аьнна, дийхад цу саго.\n- Со Даьлах тешаш пайхамар ва. Ды боацача наха тоам бе йиш яц са. Им делла, аз лечара воаккх хьо, - аьннад Ибрах1ам-пайхамара.\n- Моцалла 1азап озаш валар дикаг1а хет сона, къахетам фуб ца ховча наьха им дуллачул, - оалаш, д1аволавеннав из саг.\nСигалара лаьтта сердал ессай – духьала эттад Джабраил-малейк. Бехк боаккхаш аьннад цо:\n- Вай Веза-Воккхачо дайтад со. Хьона раьза вац из, хьога ала а йоах: “Ибрах1ам, из саг сайха тийша воаццашехьа, укх шовзткъача шера кхоабаш лелаваьв аз, 1а цкъа кхаллал а х1ама еннаяц цунна, лечара из варгволаш”.\nМалейк сигала д1адахад. Цу саг1адехарга т1ехьаведдав Ибрах1ам-пайхамар. Юхавоалаваьв, вузаваьв. Виза ваьлча, цунга хаьттад мискача саго:\n- Из фуд хьа? Цкъа сона “ак” аьлар 1а, х1анз со вузаваьв 1а?\nДжабраил-малейкага г1олла шийга Далла баь хинна хоам д1абайзийтаб пайхамаро. Ч1оаг1а цецваьннав из саг. Аьннад цо:\n- Шийх тешаш боацача нахаца а хьа Даьла селлара къахетаме волаш хиларах цунца им дул аз!\nНе различайте людей по их религии\nПророк Ибрахим шел дальнею дорогою. Он устал и сел под деревом отдохнуть, достал свои припасы и начал обедать. В это время по дороге шел изголодавшийся язычник. Увидел он обедающего Ибрахима и попросил у него еды, сославшись на то, что третий день, как он ничего не ел и вот-вот может свалиться и умереть на дороге.\n- Я праведный человек и не могу ублажать неверных. Перейди в мою веру, и я спасу тебя от голодной смерти, - ответил Ибрахим.\n- Да лучше я погибну мученической смертью, чем приму веру человека, не имеющего сострадания к людям! – воскликнул язычник и поплелся своей дорогой.\nС неба на землю упал свет, и появился ангел Джабраил. Он сказал с укоризною:\n- Меня послал к тебе наш Всевышний. Он недоволен тобою и говорит: “Ибрахим, я сорок лет давал пропитание этому человеку, хотя он и не поклоняется мне, ты же отказался один раз накормить его и тем самым спасти от голодной смерти”.\n- Почему ты сначала отказал мне, а потом передумал?\nИбрахим поведал ему о своем разговоре с ангелом Джабраилом. Язычник был поражен этим и решил:\n- Раз твой бог столь милосерден к людям, даже если они и не поклоняются ему, я принимаю твою веру.\nТут же Ибрахим принял его в лоно ислама.


АгӀм — Википеди\n47°27′31″ къ. ш. 3°32′52″ м. д.HGЯOL\nАгӀм (фр. Armes) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — НьевгӀ.\nДозанашца йу Кламси (НьевгӀ), ЛишегӀ-суьгӀ-Ионн, ШевгӀош, ДогӀнеси.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=АгӀм&oldid=7808098»


Делимхановх думан кхерамазаллин а, курхаллана дуьхьало яран а комитетан куьйгалхочун хьалхара гIовс хилла\nОьрсийчоьнан пачхьалкхан думан Нохчийчуьрчу депутато Делимханов Адама кхерамазаллин а, курхаллана дуьхьало яран а комитетан хьалхара гIовсан дарж дIалаьцна – иза дар хьоьхуш проект къобалйира селхана хиллачу кхеташонехь.\nДагадоуьйту, нохчийн политик комитетан куьйгалхочун дарже хьахийра Мангал-беттан 6-хь – иза дира Делимханов декъашхо волчу "Единая Россия" партино. И проект чуялале цхьа де хьалха думан хьалханча Володин Вячеслав цхьанакхийтира Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнца Кадыров Рамзанца а, шеца Делимхановца а, иштта нохчийн депутаташца Догаев Ахьмадца, Саралиев Шамсаилца, Лечхаджиев Русланаца а. "Коммерсанта" яздарехь, Володино цигахь баркал аьлла Делимхановна "Мариуполь кIелхьара яккхарна".\nХьалхо нохчийн депутат оцу комитетан декъашхо вара, хIинца цуьнан куьйгаллин декъехь ву иза.\nСтигалкъекъа-беттан 26-хь президента Путин Владимира Делимхановна Оьрсийчоьнан Турпалхо чин луш омрана кIел куьйг яздира, цо "лерина операци дIахьош гайтинчу доьналла а, турпалалла а бахьанехь". Зазадоккху а, Охан а беттанашкахь Делимхановс Украинерчу тIамехь дакъа лаьцна, "Мариуполан агIо" йара цунна жоьпалле елла.\n2022-чу шарахь Делимхановн хьокъехь таллам бар тIедожийра, цо журналисташна кхерамаш тийсарна а, федералан кхелахочун Янгулбаев Сайдин доьзална "коьртеш дахарца" кхерамаш тийсарна а.\n2021-чу шеран аьхка политика Яшин Ильяс Делимхановх "Оьрсийчоьнан уггара кхераме депутат" элира. "Медиазонан" а, The Scanner Project гIирсан а цхьаьна бинчу талламца а догIуш, 2015-чу шарахь Немцов Борис верна чубоьхкинчаьрца телефонехула зIенехь хиллачу лаккхарчу полисхойн а, хьаькамийн а декъехь ву Делимханов Адам: иза веле масех де хьалха а, вийначу динахь а, иштта иза виначул тIехь а телефонехула зIенехь хилла иза куьйгбехкечу Нохчийчоьнан бахрхошца.\n2009-чу шарахь Интерполехула лехамашка велира иза, "Восток" батальонан экс-буьйранча Ямадаев Сулима Дубайхь верна шеконашца (Нохчийчуьра дуьххьарчу тIамехь къобалъянзачу Ичкерин агIо лаьцнера Сулима, шолгIачу тIамехь – Оьрсийчоьнан агIо лаьцна, "Восток" батальонан буьйранча вара). Депутат иштта вевзаш ву ММА-н латархочунна Емельяненко Федорна, а Москван Мещанскан кIоштан депутатийн Кхеташонан хьалханчана Закускин Александрна кхерамаш тийсарца, 2013-чу шарахь киснара дашон тапча охьа а йожош, кхечу думан депутатца Журавлев Алексейца летарца а.\nДиллина Кадыров Рамзанна дуьхьала ваьлла хилла Нохчийчоьнан вице-премьера лаьттина волчу Гантемировна 2006-чу шарахь ФСБ-н подполковник, нохчийн "Горец" тобанан буьйранча Байсаров Мовлади вуьйш дакъа лаьцнарг хета хета Делимханов.\n2021-чу шеран хаамашца, Делимхановн йолан деклараци тIехь 14 бIеметр долу латта а, 250 метар йолу хIусам а бен яцара хьахийна. Декларацица а догIуш, Делимхановс кхиош пхиъ доьзалхо ву, амма официалехь хIусамнана яц - бакъду, 2021-чу шеран чакхенгахь Кадыровс гергарлонийн зIенаш а ца лечкъош шен гIоьнча хIоттийра депутатан зуда Делимханова Разита.\nЗорбанийн хаамашца, Нохчийчохь дуьххьара тIом боьдуш Делимханов аренан буьйранчан Радуев Салманан машен лелориг вара, шолгIа тIом болалуш Оьрсийчоьнан агIоне дехьавелира иза.


Ле-Грольж — Википеди\n45°29′43″ къ. ш. 0°26′31″ м. д.HGЯOL\nфр. Les Graulges\nЛе-Грольж (фр. Les Graulges) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Дордонь. Дозанашца йу . ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Грольж&oldid=5167793»


ПгӀиньяк-ан-Медок — Википеди\nПгӀиньяк-ан-Медок (фр. Prignac-en-Médoc) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.\nДозанашца йу СивгӀак-ан-Медок, Бленьян, ЛеспагӀгӀ-Медок.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ПгӀиньяк-ан-Медок&oldid=7830153»


Нохчийн мотт, халкъ а - Новости - Гудермесская районная газета «Гумс»\nНохчийн мотт, халкъ а\n22.03.2018 16:56 Четверг\nДуьненахь цхьана дозанашца билгалбаьккхинчу махка т1ехь дехачу адамех къам олуьйтург, хуьлуьйтург уггаре а хьалха цуьнан мотт бу. Маттаца тийсало адамашлахь уьйраш, ч1аг1ло барт, марзо. Матто лардо г1иллакхаш, 1адаташ, ламасташ. Уьш дерриге а лардеш, кхетам кхиъначу (къоман кхетам кхиъначу) адамийн хьежамаш, са, амал хуьлу шатайпана, кхечарех тера йоцуш. Хан-зама яларца 1ер-дахарехь а, амалехь а диканиг т1едузу я вочу аг1ор хийцало. Х1окху дуьненахь даккхийчу къаьмнех д1аийна кегий къаьмнаш ду, шайн мотт, ламасташ а дайна, делахь-х1ета шайн къоман башхаллаш д1аевлла. И къоман башхаллаш ларъеш 1у-дай хуьлу х1ора къоман, мел хало т1ех1оттарх, нийсачу, ц1еначу некъах, къилбанах ца бухуш, нигат ц1ена долуш. Уьш вайн къоман а хилла массо а заманахь. Цара лардеш схьакхаьчна вайга нохчийн мотт, г1иллакхаш, оьздангалла, дин. Цара и сийлахь-еза, ц1ена къоман хазнаш вайга нохчийн маттаца кхачийна. Муьлш хилла и 1у-дай хилла лаьттинарш? Халкъан поэтан Сулейманов Ахьмадан дешнашца аьлча:\n- Со меца 1ийна а, нах бузо!\nДуьне, дахар хаздан, даздан! – бохуш, баьхна шайн дахаран къилба дина эвлаяаш, устазаш, къоман къонахий, куьпан, юьртан бакъболу дай, оьзда къаной, хьехам бан Дала хьекъал, кхетам белларш. Цара латтийна къам бертахь, 1индаг1на, стоьмана дитташ дуг1уш, некъ, шовда тодеш, т1еш тохкуш. И къонахий, къоман ламастийн, г1иллакхийн, эхь-ийманан г1ортораш, д1аевлча, малъелча, некъах туьлу къам, цул т1аьхьа д1ахеда шен орамех… Т1аьххьалц (ХХ-чу б1ешеран чаккхенехь) вайн махкахь дай хилла хьийзаш вайн амална хийра амал йолу, вайн хьежамашца хьежамаш ца бог1у кхин адамаш дара, тайп-тайпанчу пачхьалкхашкара, мехкашкара чудаьккхина. Цара мехкан баьрччера не1саг1ане баьккхинера нохчийн мотт, ткъа г1иллакхаша-м аракхиссинера. Дег1ана бечу ницкъал а хала яра лан хьекъална, синна, амална йо г1ело. Оцу г1елоно, синна эшам а бина, к1елдитина адам к1езиг дацара, ткъа иштта к1езиг бацара оцу «хьешийн» хьадалчаш а.\nОцу тайпана адамаш к1езиг ма ца хилла д1адаханчу б1ешеран 30-чу шерашкахь а, вайн къоман оьзда адамаш х1аллакдечу муьрехь. Къоман кхетамна, амална бинчу т1е1аткъамо, тохарша а адамийн синошна чевнаш йина ца 1аш, бохийнера доьзалш, херадаьхнера йиша-вешин гергарлонаш. Къам тобанашка декъаделла а ца 1аш, и тобанаш вовшехлеташ яра, х1ора дийнахь, х1ора к1иранах, х1ора баттахь иттаннаш, б1еннаш адамаш х1аллакдеш. Тобанийн ц1ераш тайп-тайпана яра, ткъа х1аллакбийраш нохчий бара. Наггахь ца хазара Нохчийчу баьхкинчу кхечу къаьмнийн векалшна зулам дина бохург. Нохчийчоьнан баьрччерчу ярташкахь т1емалойн туьпаш ехкина, нохчийн мехкан дай а хилла хьийзачу шовзткъе итт сов къаьмнийн векалша шайна товриг, шайна луъург бен деш дацара. Шаьш мехкан дай хилар цара ч1аг1дора шайн хьехамаш, хьежамаш баржош, шайна резавоцург х1аллаквеш. Церан лаамна дуьхьалойинарш наггахь бен вацара. Церан лаамаш кхочушбийраш, церан ахчанах бохкабелларш, церан хьехамаш къобалбийраш вовшахкхетта, йоккха тоба кхоллаелира Нохчийчохь. Нохчийн мотт хуучу, амал евзачу оцу тобано даккхий зенаш дира вайн махкахь, шайн зуламаш массо а юьртахь, г1алахь даржош. Кегий бераш, зудабераш, мехкарий, баккхий нах идор, лечкъор д1адоладелира Нохчийчохь. Царех цхьаберш гергарчара ахчанах зуламхошкара оьцуш бара (декъий а цхьаьна). Т1аьхьо, Нохчийчохь т1ом болуш, изза зуламаш дора Россин эскаран салташа, эпсарша а.\nЯлх эзар гергга адам ду Нохчийчохь доьза дайна. Уьш шайн х1усамашкара д1абигнарш бу, тайп-тайпана ц1ераш а тихкина. Ницкъ, дарж, ахча долчийн хьежамашна, церан хетаршна, идеологина резабоцурш, я царна шайна реза бац аьлла хетарш бу и доьза байнарш. Оцу муьрехь Нохчийчохь хьаьшнера нохчалла. Уггаре а хьалха нохчаллин коьрта билгало хилла лаьтта нохчийн мотт. Зорбанехь арадолуш дацара нохчийн маттахь «Стела1ад», «Орга» журналаш, «Даймохк» газет. Цхьа а х1ума деш дацара къоман культура кхио. Къоман культура муха кхиайо, нохчийн меттан сий-ларам беш ца хилча? Къоман мел долу сийлахьниг емалдеш «нохчийн пачхьалкх» еш бара нохчийн «патриоташ», кхечу пачхьалкхашкара векалш а. Муьлххачу а къоман сийлахь мехалла ю цуьнан мотт. Т1амо йохийна мел йоккха г1ишло, юрт, г1ала а юхаметтах1оттало. Бакъду, уьш юхаметтах1иттош а дуккха а къахьега деза, 1аламат дукха харж а еш.\nЮхаметтах1отто халаниг я юхаметтацах1отталург байна д1абаьлла къоман мотт бу. Ишттаниг ца хилийта, ша Нохчийн Республикана куьйгалла дан д1а ма-х1оьттина Кадыров Ахьмад-Хьаьжас (Дала г1азот къобалдойла цуьнан) шен тидам т1ебахийтира, тергонехь латтадора къоман синмехаллаш денъяран, юхаметтах1итторан хаттаршна. Оцу декъехь цо дуккха а диканиг дира. Дуьненарчу къаьмнаша и болх барна, къахьегарна ларделла меттанаш пачхьалкхийн т1ег1анехь. Мотт ларбарехь коьртаниг, 1илманчашна хетарехь, йоза-дешар хилар, йоза-дешар школашкахь, кхечу дешаран хьаьрмашкахь хьехар, 1амор а ду. Дуьненара къаьмнийн меттанаш толлуш бинчу 1илманан белхашна т1е а тевжина, ЮНЕСКО-н экспертан комиссино дина жам1 иштта ду: «Йоза-дешар 1аморехь уггаре а дика г1ирс ненан мотт хилар гуш ду. Гуш ду, кхин меттанаш 1амор ненан мотт чоьтах я цуьнан меттана а доцуш, д1адахьа дезар. Уьш шен мотт 1амийначул т1аьхьа 1амо доло деза» («Дешарехь меттигерчу меттанех пайдаэцар». М.1953 шо).\n1илма довзуьйтуш, карадерзош, къоман мотт коьрта г1ирс хилла ца 1аш, кхечу къаьмнийн меттанаш 1амош а коьртача г1ирс бу. Кхечу меттан дешнех кхета йиш юй, оццу дешан шен ненан маттахь маь1на девзаш, хууш а ца хилча? Дера яц. Делахь-х1ета, шен маттах пайдаоьцуш, цуьнан г1оьнца, г1ирсашца 1илма довза г1ерташ воцург цхьа а 1илма а доцуш висса кхерам бу. Шен къоман мотт, г1иллакхаш, ламасташ, доцца аьлча, шен къоман культурица вехарг сихо кхочу 1илманан лакхене, цуьнан хаарш шайна чохь къоман са а долуш хуьлу. «Шайн ламасташца, дог-ойланца, кхоллараллийца т1ебуьзна болу муьлхха а мотт шен мах хадалур боцуш а, шатайпа башха а бу, х1ора стеган дахар санна» (ЮНЕСКО-н Генеральни директор Мацурра Хантиро). Нохчийн халкъан поэто, 1илманчо Сулейманов Ахьмада язйинчу «Нохчийчоьнан топоними» белхан лаккхара мах хадийна, и болх бевзаш мел волчо а.\nЛаккхара мах хадо хьакъ а бу и болх. Махкара меттигаш мичхьа ю билгалдина ца 1аш, церан ц1ераш д1аязйина Ахьмада, царех цхьайолчеран 1илманан бух т1ехь таллам а беш. Цо бинчу талламо вайн ойла б1ешерийн к1оргене д1аюьгу, тайп-тайпанчу культурийн тег1анаш билгалдохуш. Цара гойту, эзарнаш шераш хьалха дуьйна вайнах Кавказехь баьхна хилар, вайн дайн мохк Кавказ хилар. И бакъдерг шеконе дилла г1ерташ кхин 1илманчаш (нохчийн а, кхечу къаьмнийн а) белахь а. Иштта далийначу тоьшаллийна хьалха г1орасиз хуьлу муьлхха а 1илманча. Кхин цхьа мехала дакъа а ду А.Сулеймановн белхан: къоман мотт. Нохчийн мотт шира хилла ца 1аш, и мотт буьйцу адамаш х1окху махкахь даьхна хилар т1еч1аг1до цо. Цул совнаха, Гуьржийчохь (вайн дозанца долу лаьмнийн дакъа) йолу цхьайолу меттигийн ц1ерш нохчийн маттахь ешаелла а ца 1аш, нохчийн маттахь маь1на далуш ю. Ахьмада д1аязйинчу меттигийн ц1ераша (масех эзар дашца) т1еюзна нохчийн меттан дешнийн хазна. «Мотт – халкъан культуран уггаре а мехала дакъа ду, цо шена чулоцу гонахара дуьне, халкъан юкъараллин кхетам, цуьнан башхалла, 1ер-дахар, къоман амал, г1иллакхаш, оьздангалла, мехаллаш, дуьнене хьежамаш, дуьненца юкъаметтигаш (Тер-Минасова С.Т. «Мотт а, культурашна юкъара з1енаш а». М.2000г.). Хууш ма-хиллара, хаза 1алам долуш мохк бу вайн мохк. Тайп-тайпанчу диттийн хьаннаша д1адуькъна аьрцнаш. Бес-бесара, тайп-тайпана а т1улгаш ду вайн махкахь. 1аьржа а, можа а, г1амаран а латта ду вайн.\nГовзачу пхьеро шайх пайда ца эцча, дитташ а, т1улгаш а, латта а хуьлий, дуьсу уьш. Амма нагахь царех эца ма-безза пайдаэцахь, дечигах дечиг-пондар, кор-не1, тхов-ц1енкъа хуьлу; т1улгах чхо, ц1а, чурт, б1ов йоттало, лаьттах – кхийра пхьег1аш, ц1енош далало. Шайх пайда мел ца оьцу, шайх говза, хаарца куьг мел ца туху чохь са доцуш хуьлу уьш. Иштта бу мотт а. Меттан дешнаш делла, чохь са доцуш ду, шайн маь1на хуучара шайх пайдаэццалц. Шен махкахь, дайн махкахь, къоман меттан меттиг баьрччехь хила еза. И барч схьалаьцна мотт бу оцу меттан да. Меттан меттиг баьрччехь хилийта г1ерташ дукха къахьегна дуккха а къаьмнийн векалша. Цхьадолу меттанаш дуьненахь девзина, оцу меттанашкахь 1илманан, культуран лакхенашка кхачарна. Цхьадолу меттанаш, тахана и меттанаш дийцинчу къаьмнийн ц1ерш а ца евзаш, доьза дайна. Царех цхьадерш, даккхий мехкаш схьалецна даха охьахевшина, даккхий халкъаш а хилла, амма шайн мотт боцуш. Уьш кхечу къаьмнийн т1е1аткъамна хьалха г1орасиз хиларна, шайн къоман башхалла ца ларъярна, дайна. Нагахь хьалха т1е1аткъаман г1ирс кхин хиллехь, тахана 1илман-технически кхиар ду боккха т1е1аткъам беш. Тахана шен мотт, йоза а даржо аьтто берг, телерадиопередачашца, интернетца т1е1аткъам бан йиш ерг дуьненан а доладеш ву, иза толамхо а ву оцу къийсамехь. Оцу г1уллакхо, хьелаша сагатдечу нохчийн интеллигенцин векалша дукха дийцина, дукха яздина цу хьокъехь, шайна хетарехь, нийса некъаш а къастош. Царалахь 1илманан бух хиларца къаьсташ ву НР-н 1илманан Академин вице-президенто, профессоро Р.Х.Дадашевс дуьйцург. Цуьнан «Юьхьанцарчу школехь хьехаран мотт: 1отбаккхамаш, мифаш, баккъала долушдерг» (НР-н 1илманийн Академи. Таллам (1илманан-дешаран тептар) статьяхь яздинарг доладо вай лахахь:\n«Меттанаш д1адовларехь нуьцкъала г1ирс бу юкъара дешаран д1ах1оттам а, хаамийн г1ирсаш а. Дуккха а талламхошна хетарехь, школийн ницкъ кхочур бу б1ешерашкахь баьхна мотт цхьа-ши чкъор кхиале буьззина д1абаккха. Цундела кхид1а долчу т1ехь вай дуьйцур ду вайн республикехь цуьнца доьзна долу хьелаш. Х1ун дан деза-теша, нохчийн мотт, кхид1а кхиа ца бахь а, д1а ца болуьйтуш, ларбархьама? Х1окху мог1анийн автор цхьана х1уманах тешна ву: ша буьйцуш берш мел белахь а, мотт д1абер бу, нагахь и болх беш бацахь, кхуьуш бацахь, нагахь и оьшуш бацахь. Нагахь нохчийн мотт, оьрсийниг санна, пачхьалкхан мотт белахь, цхьатерра таронаш мукъана а ло вай цу шинна. Къайле яц, нохчийн маттахь вай тезетахь бен пайдаоьцуш цахилар. Кхидолчохь вай пайдаоьцу сийлахь-боккхачу оьрсийн маттах. Кху т1е а доьг1на аьлча, правительствехь нохчийн маттанна ницкъ ма-кхоччу бакъонаш яла еза. Ткъа тахана вайн республикехь кхочуш ца до ЮНЕСКО-с хьоьхуш долчарех уггаре а коьртанаш а. Иштта хала ду-те, ЮНЕСКО-с ма-хьеххара, меттигера радио а, телевидени а нохчийн матта т1е яккха? Россин Федерацин законашца ца дог1уш а ма дац и, дерриге а дозуш ду вайн ницкъех а, лаамах а. Цигахь лелошдерг, нохчийн маттанна ницкъбар ду, алар т1ехдаьккхина а дац. Цигахь жигара юкъабоккхуш бу цхьа «керла мотт», 80% оьрсийн, 20% нохчийн дешнех лаьтташ болу. Суна хетарехь, и нохчийн мотт х1аллакбарехьа яьккхина рог1ера г1улч ю, х1унда аьлча кегийрхошна и тати-гота цара 1амайо дела. Радиохь я телевиденехь мукъана а дан ма дезара ц1еначу нохчийн я оьрсийн маттахь къамел».\nНохчийн мотт бийцарехь, юкъараллехь цуьнах пайдаэцарехь, юьхьанцарчу классашкахь хьехарехь, цуьнах говзаллин мотт барехь долу кхачамбацарш билгалдаьхна ца 1аш, Р.Х.Дадашевс долуш долу хьал нисдарехь, цхьана къепе, низаме далорехь шайх пайдаэца хьакъболу мехала хьехамаш а бо законан а, 1илманан а бух т1ехь: «Нормативан керлачу документаша, масала, Росстандарто бакъо ло нохчийн маттахь болх бан лууш болу журналисташ кечбан. И кхочушдархьама, дешаран плана юкъа керла предметаш яло еза. Тахана радиохь а, телевиденехь а болх беш болчу журналисташа НПУ-хь говзалла лакхаяккхаран курсаш вовшахтоха езара… Уггаре а хьалха кхочушдан дезачех дара:\n- хьехар нохчийн маттахь д1адахьар а, хьалхара классана математикан 1амат арахецар а;\n- ЧИПКРО-хь юьхьанцарчу классашкара хьехархой юхакечбаран курсаш д1аяхьар;\n- къоман школашкахь болх бан говзанчаш кечбар кхочушдархьама дагалаьцнера, Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн институте а, хьехархойн колледже а школе даха хан йоцчу берашна хьеха леррина студенташ д1аэцар.\nТкъа оцу программин коьрта хаттарш кхочуш ца дина. Со кхоьру, х1окху шарахь а, масех кхеташо д1аяьхьначул т1аьхьа, вай и реформа яр т1едог1учу шаре д1ататтарна. Иштта схьадог1уш ма ду ХХ-чу б1ешеран 60-чу шерашкахь дуьйна».\nР.Дадашев вай лардан г1иртинарг, иза кхийринарг, цо шеконехь латтийнарг, халахеташ делахь а, бакъ а хилла д1ах1оьттина вайн дахарехь. Цунна масалаш дуккха а ду. Царех цхьадерш хьахор ду вай.\nТахана муха ду Нохчийчохь нохчийн мотт хьехар, цуьнах пачхьалкхан хьаьрмашкахь, юкъараллехь а пайдаэцар? НР-н Куьйгалхочо Р.А.Кадыровс шен Буьйраца д1акхайкхина «Нохчийн меттан Де» — апрель беттан 25-г1а де. Т1еэцна НР-чу меттанийн хьокъехь Закон. Нохчийн а, оьрсийн а меттанаш пачхьалкхан хилар ч1аг1дина НР-н Конституцин статьяца. Пачхьалкхан т1ег1анехь бакъонан бух биллина нохчийн маттанна. Халахеташ делахь а, оцу бакъонан бух т1ехь бан ма-беззара болх цабар бахьнехь, мотт ша хила безачу т1ег1анехь бац.\nШколашкахь нохчийн мотт хьехаран урокийн барам лахбина. Юьхьанцарчу классашна хьехархой кечбечу колледжешкахь 3-4-чуй курсашкахь нохчийн мотт хьалха хьоьхуш хиллехь, х1инца хьехаран сахьташ к1езиг ду я дан а дац. Нохчийн пачхьалкхан университетехь нохчийн меттан, литературан а говзанчаш (хьехархой) хьалхачул а к1езиг кечбеш бу. Берийн бошмашна говзанчаш кечбар хила деззачу т1ег1анехь дац. Нохчийн маттахь долу «Стела1ад», «Орга» журналаш а, «Даймохк» газет а шайн рожехь арадолуш дац. Туьканийн, кафейн, ресторанийн, урамийн, пачхьалкхан хьаьрмийн ц1ерш кхечу къаьмнийн хилла ца 1аш, кхечу къаьмнийн меттанийн йозанашца д1аязйина ю. Вай вовшашка буьйцу нохчийн мотт вай хезаш ду, цуьнах дикка кхеташ дацахь а.\nСоьлжа-г1алина чу-араволучохь йинчу нартола (арка) т1е яздина: «Счастливого пути!», «Добро пожаловать!» ду. Амма нохчийн маттахь дац яздина: «Некъ дика хуьлийла!», «Марша дог1ийла!». Дика а, нийса а хир дара нохчийн меттан экзамен ЕГЭ-хь хилча (нагахь ЕГЭ юьтур йолуш елахь), х1унда аьлча нохчийн мотт НР-хь пачхьалкхан мотт хилар Конституцехь ч1аг1дина хиларна. Кхин экзаменаш санна, д1алур яр-кх и экзамен а. Кхин х1умма ца хилча а, к1еззиг а жоьпалла хьаладер дара дешархойн, пачхьалкхан т1ег1анехь меттан сий-ларам а хьалабер бара. Лакхахь хьахийна а, билгалдаьхна а нохчийн меттан хьокъехь дан деза г1уллакхаш шерашкахь гулделла, цундела уьш д1адаха а шераш дезар ду. Маттаца доьзнарг вайх х1ораммо а, къа а хьоьгуш, нис ца дахь, кхане кхин а г1айг1ане, сингаттаме а хир ю вайн.\nСуна хетарг иштта ду, ткъа шуна муха хета, лераме газетадешархой!


Рудуаллек — Википеди\n48°07′36″ къ. ш. 3°43′01″ м. д.HGЯOL\nРудуаллек (фр. Roudouallec) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Морбиан. Дозанашца йу Спезе, Гурен, Гискрифф, Скаер, Леан, Сен-Гоазек. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Рудуаллек&oldid=5182377»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 03:04.


Массех телевизион дIакъевлина ГIажарийчохь\nИранерчу гIаланашкахь сателиташкахула хьовсу телевизионе\nГIажарийчоь шиIатойх лаьтта доккхачу декъанна. Суннатошна дуьхьал пропаганда кхуллу мохк а хилла оцу пачхьалкхах. Амма , гарехь, суннатошца эгIар шена пайде доцийла кхетайоьлла пачхьалкхо гIулчаш яха йолийна бусулба дин шина гаране дахар.\nСуннатойн уммат сийсаздан гIерташ программаш арахоьцу аьлла, критика кIел эцна махкахь шиIатойн телевизионаш. ГIажарийчоьнан информацин министралло дийцарехь, массех телевизионан белхахо лаьцна ТехIеранехь а, гIаланашкахь Кум, ИсфахIан, ХIорасан.\nЖурналисташ леца бакъо елла пачхьалкхан кхелах йозучу хьукматаша, хаам бо прессехь. Телевизионаш дIакъовла бахьана делларг ду – суннатошна деза долу ламасташ сийсаз а деш, бусулба дин декъа а, махках алссам даьржина долчу шиIаталлан цIе йожо телевизионаш гIертар.\nСтигалкъекъа—баттахь ГIажарийчоьнан оьздангаллин министралло цхьайолу телевизионаш бехкейира пачхьалкхан низам талхорна, царна дуьхьал бехктакхаман гIуллакх схьадилла тарлуш хилар а хоуьйтуш.\nТелевизионашна дуьхьал болх болийра ГIажарийчоьнан Iедале ХIезболлахI-боламан лидеро Насралла Саид Хьасана, суннатошна дуьхьал махкахь яржае пропаганда сацаяхьара аьлла дехча.


МостагIчо дIалаьцна лору меттигаш билгалъяьхна Украинин парламенто\nДонецкан а Луганскан а областийн цхьайолчу кIошташ оккупацина къеллахь йолу территореш лоручу сацаманна тIе куьйг таIийна Украинин Лаккхарчу Радан куьйгалхочо Гройсман Владимира. И мехкала кехат болх бан долалур долуш ду Шинарин дийнахь дуьйна.\nДаханчу кIиранах Лаккхарчу Радан депутаташа билгалъехира Донбассехь ша тайпа урхалла дийр долу территореш. Царна юкъахь ю 2014-чу шеран Гезгмашин-беттан 19 дийнахь дуьйна сепаратисташа Iунналла деш йолу ярташ а, кIотарш а, гIаланаш а, аьчган некъан станцеш а.\nГройсмана бинчу хаамца, Донецкан а, Луганскан а областийн цхьадолчу дакъошна тIехь ша тайпа урхаллан раж хIоттор дахлур ду «цу регионера ерриг а низамехь йоцу тобанаш а, тIеман техника а араяккхалц». «Донецкан халкъан республика» шех олучу сепаратистийн тобанан векалша цу хьокъехь дIахьедар дина, Лаккхарчу Радо тIеэцна и документ «дипломатин питана» ду аьлла.


Сен-Гюиомар — Википеди\n47°46′51″ къ. ш. 2°30′49″ м. д.HGЯOL\n▲1367 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСен-Гюиомар (фр. Saint-Guyomard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Морбиан. Дозанашца йу Серан (Морбиан), Боаль (Морбиан), Молак, Ле-Кур, Тредьйон. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Гюиомар&oldid=5184155»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 05:00.


ФгӀомезе — Википеди\nФгӀомезе (фр. Fromezey) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Моьз.\nДозанашца йу АбокугӀ-ОткугӀ, Дьепп-су-Дуомон, Етен, Фоаме-ОгӀнель, ЕгӀмевиль-ан-ВуавгӀ, МогӀжмулен.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФгӀомезе&oldid=7843401»


Люзи-Сен-Мартен — Википеди\nЛюзи-Сен-Мартен (фр. Luzy-Saint-Martin) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мез. Дозанашца йу Сесс, Инор, Ланевиль-сюр-Мез, Мартенкур-сюр-Мез, Пуи-сюр-Мез. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Люзи-Сен-Мартен&oldid=5170200»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 15:25.


Исламан Нур - Свет Ислама - МикъатIаш (ихьрам доьхку меттигаш)\nМикъатIаш (ихьрам доьхку меттигаш)\n603. IабдуллахI ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Меднарчу бахархошна ихьрам доьхку меттиг зул-Хьулайфа къастийра, Шемара богIучарна – ал-Жухьфа, Наждара богIучарна – Къарн ал-Маназил, Йеменарчу бахархошна – Йаламлам. И меттигаш - царна а ю, иштта хьаж дан я Iумрат дан лууш лакхахь хьахийна йоцучу кIошташкара, лакхахь ягарйиначу меттигашкахула а бовлий, мел богIучарна а ю. Маккина кхин а уллохь болучарех дерг аьлча - церан хьаж дIадолалур ду цара некъ боллийначуьра. Цундела Маккара бахархоша ихьрам Маккахь дехка деза» (ал-Бухари: 1524, Муслим: 1181).\n604. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Iиракъерчу бахархошна ихьрам доьхку меттиг Зат Iиркъ къастийра» (ХIара хьадис далийнаш Абу Дауд: 1739, ан-Насаи: 2605. Оцу хьадисан бух иштта Муслима а балийна, Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина аьлла. Амма и хьадис дийцинарг шеконехь хилла - и дешнаш АллахIан элчанан (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ду бохучух).\nИштта Бухарин «Сахьихь» жайнахь хьахийна ду: «Царна и метиг къастийнарг Iумар (АллахI реза хуьлда цунна) вара» (ал-Бухари: 1531).\nIабдуллахI ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) малхбалехьарчу кIошташкара хьажцIа богIучарна ихьрам доьхку меттиг ал-Iакъикъ къастийра» (хIара хьадис далийнарш Ахьмад: 3205, Абу Дауд: 1740, ат-Тирмизи: 832).


Iамерко Iаьрбийн пачхьалкхашкахь лохур ду Кадыровн ахча\nРезолюцехь хьахийна ю Эмираташ а, СаIудийн Iаьрбийн пачхьалкх а\nIамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн Конгрессан Векалаллин чоьнан арахьарчу гIуллакхашкахула комитето еарин дийнахь къобулйина "Немцов Борис вер хьокъехь жоьпе а, бакъ-кхиэле а кхайкхар" цIе йолу резолюци.\nЦу тIехь, кхечуьнца цхьаьна, Iамеркан Iедалш декхарелахь деш ду Iаьрбийн пачхьалкхашкахь Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнан Кадыров Рамзанан активаш лаха. Резолюцин текст коьртачу декъана евзаш яра Чиллан-беттан 27-чу дийнахь дуьйна. Цу тIехь цхьацца хийцамаш бина, Нью-Джерси штатан цIарх конгрессмен-демократо Малиновский Тома кечбина.\nМалиновский ву хьалха Human Rights Watch бакъонашларйон вовшахтохараллан куьйгаллан декъашхо а, президентан Обама Баракан администрацехь Iамеркан пачхьалкхан секретаран адамийн бакъонашкахула гIонча а хилла. Малиновскийс хьалхатеттина пачхьалкхан секретаре а, финансийн министре а дехар къобулдина комитето.\nРезолюцица а догIуш, цу шиммо оьушрг дерриг а дан деза Оьрчийчоьнан территорина арахьа, Кадыров Рамзана а, цо урхалла дечу институташа а финансашца доьзна лелийнарг талла. Резолюцехь хьахийна ю ши пачхьалкх - Цхьаьнатоьхна Iаьрбийн Эмираташ а, СаIудийн Iаьрбийн пачхьалкх а. Цу документан чулацамца а догIуш, билгалдаккха дезаш ду, Кадыровна дуьхьал кхайкхийна сакцеш йохийна меттигаш ю-яц бохург.\nНохчийчоьнан куьйгалхо 2017-чу шарахь юкъатуьйхира Iамеркан финансийн министралло, Магнитскийн низамца а догIуш, Iамерко санкцеш кхайкхийначу нахана. Уьш хьакхалуш яра Кадыровн бизнесах а, цуьнан Iамерке ваха болчу аьттонах а.\nЦхьаьнатоьхначу Штатийн финансийн министралло санкцеш кхайкхош билгалдаьккхинера Нохчийчоьнан лидер жоьпаллехь хилар адамаш дайарна а, царна тIехь Iазап латторна а, кхин йолу а адамийн бакъонаш йохорна а.\nХIинца Векалалан чоьно тIеэцур йолчу резолюцехь аьлла ду, Кадыровс "хила ма везза патриот ву" ву бохуш Немцов верна чувоьллина волу Дадаев Заур хестийна хилар а, ткъа вийнарг (Немцов) "Оьрсийчоьнан мостагI ву" аьлла эшнаш вина а хилар а.\nИштта, резолюцехь хьахийначу нахана юкъатоьхна ву Оьрсийчоьнан Пачхьалкхан Думан депутат Делимханов Адам а. Оьрсийчуьрчу бакъонашларъярхоша а, журналисташа а бехке вора иза, кIоршаме адамийн бакъонаш йохорна.


NGC 4393 — Википеди\nNGC 4393, IRAS F12233+2750, UGC 7521, PGC 40600, MCG+05-29-083, SDSS J122551.32+273338.8, Z 158-104, UZC J122551.4+273344, Z 1223.3+2750, 2MFGC 9789, CAIRNS J122551.37+273343.4, IC 3329, IC 3323, LEDA 40600\n0,00248 ± 9,0E−5\n785 километр в секунду\n12ч 25м 51,328с\n+27° 33′ 38,87″\nNGC 4393 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4393: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 4393.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4393&oldid=5059070»


ТгӀеско — Википеди\nТгӀеско (фр. Trescault) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу ГӀибекугӀ-ла-ТугӀ, Вилле-Плуиш, АвгӀенкугӀ, Мец-ан-КутуьгӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ТгӀеско&oldid=7845972»


Сказки Ханса Кристиана Андерсена. Скверный мальчишка (Нехороший мальчик) | Сказки для детей и взрослых\nСказки Ханса Кристиана Андерсена. Скверный мальчишка (Нехороший мальчик)\n← Сказки Ханса Кристиана Андерсена. Дюймовочка Сказки Ханса Кристиана Андерсена. Дорожный товарищ →


Гриньи (Па-де-Кале) — Википеди\n50°23′06″ къ. ш. 2°04′00″ м. д.HGЯOL\nГриньи (фр. Grigny) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале. Дозанашца йу Уби-Сен-Лё, Марконн, Ле-Парк. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Гриньи_(Па-де-Кале)&oldid=6762323»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 16 октябрь, 21:59.


Джурак (Аштаркханан область) — Википеди\n46°12′01″ къ. ш. 47°05′14″ м. д.HGЯOL\nДжурак (Аштаркханан область)\n↗236 стаг (2014)\nДжурак картан тӀехь\nДжурак (оьрс. Джурак) — Российн Федерацин Аштаркханан областан Нариманован кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\n190 ↗214 ↗228 ↗236\n↑ 1 2 3 Состав и оценка численности населения муниципального образования "Наримановский район" Астраханской области на на 1 января 2013 и 2014 годов. Архив йина хьалхара хьостан чура 2014 шеран 19 ноябрехь. Теллина 2014 шеран 19 ноябрехь.\n↑ Всероссийская перепись населения 2010 года. 1. Численность и размещение населения Астраханской области. Архив йина хьалхара хьостан чура 2015 шеран 11 майхь. Теллина 2015 шеран 11 майхь.\nНариманован кӀоштан нах беха меттигаш\nКӀоштан центр: Нариманов\nАлга • Барановка • Бархани • Без названия • Биштюбинка • Буруни • Верхнелебяжье • Волжски • Джурак • Дрофини • Караагаш • Ковыльни • Краснопесчани • Линейни • Линейни • Межозёрни • Мирни • Нижнелебяжье • Николаевка • Ницан • Новокучергановка • Остров Долги • Петропавловка • Полынни • Пригородни • Прикаспийски • Разночиновка • Разъезд 2 • Разъезд 3 • Рассвет • Рычански • Сайгачни • Сенной • Солянка • Солёни • Старокучергановка • Тинаки • Тинаки 2-е • Трусово • Тулата • Тулугановка • Туркменка\nХӀара Аштаркханан областан географех лаьцна баланза яззаман кечам бу. Хьоьга проектана гӀо далур ду, йоза дика яздина, нисдина.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Джурак_(Аштаркханан_область)&oldid=4735696»\nАштаркханан областан Нариманован кӀоштан нах беха меттигаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 22 февраль, 03:57.


Бойцова Тамара Николаевна. Ленинградский альбом\nБойцова Тамара Николаевна\nВсю блокаду прожила в Ленинграде.\nСестра - Бойцова Наталья Николаевна.


Іабди-ЯхІу-пайхамарна сурт хІоттар. Хьалдолчу Эло иштта бохура Эдоман халкъах лаьцна. Везачу Эло хІара хаам бира тхоьга, тІаккха оха геланча вахийтира, и хаам халкъашна дІахазийра: «ХьалагІовтта, Эдомана дуьхьал тІом бийр бу вай!» – аьлла.\n«Ас къаьмнашна юкъахь жиманиг дийр ду хьох, цундела хьо лорур дац цара.\nХьо хьайн деган куралло Іехийна. Хьо дехаш ду лекхачу меттехь, тархийн хераллашкахь. Ахьа хьайн дагахь боху: „Мила вара со лаьтта доссо?“\nНагахь, аьрзу санна, лакха хьала а даьлла, седарчашна юкъахь ахь хьайна бен бича а, Ас хьо цигара а охьакхуссур ду», – боху Везачу Эло.\n«Къуй-м бацара те хьуна баьхкинарш? Буьйсанна лела талорхой-м бацара те хьуна иштта бохам бинарш? Цара-м шайна оьшшучул бен хІума дІахьур яцара. Нагахь шу долчу кемсаш лечкъош берш къайлаха чубаьхкича, цара а буьтур бацара ткъа кемсийн масех буьртиг?\nМа, чІим санна, цІанвина Іесав! Къайлаха мел ерг а ма гучуяьккхина цуьнан!\nШу шайн бартхоша дозанан йисте кхаччалц дІалохкур ду. Шуьца бертахь бехачара, шу ле а дина, эшор ду. Шуьца цхьаьна шуьне ховшучара шу Іовжор ду. Цара эр ду шух лаьцна: „Мичахь ду церан дерриг а хьекъал?“»\n«Цхьана дийнахь Ас таІзар дийр ду Эдомна. Церан хьекъале нах хІаллак а бийр бу, церан хьекъалалла дІа а доккхур ду Ас, – боху Везачу Эло. –\nХьан тІемалой, Теман-гІала, кхерабелла хир бу, ткъа Іесаван лам тІехь берш хІаллакбийр бу».\n«Аша шайн вешина Якъубана гІело ярна, шуна тІе эхь дуссур ду, шу гуттаренна а хІаллакьхир ду.\nЦеран хьал хийрачу наха дІахьочу дийнахь, кхечу къаьмнаша, церан кевнехула чу а девлла, Ярушалаймах кхаж тосучу хенахь, шу, царах долуш санна, юьстаха лаьттара.\nШу хьогІаца хьежа ца дезара шайн вежарийн дийне, церан аьтто боьхначу дийне. Шу даккхийден ца дезара яхІудхой хІаллакьхуьлучу дийнахь, аша дозаллаш дан ца дезара церан бохаман дийнахь.\nШу чудовла ца дезара Сан халкъан кевнехула цуьнан ирс дайначу дийнахь. Ур-атталла хьежа гІуллакх а дацара цуьнга цу дийнахь. Аша цуьнан бахамна тІе куьг кховдо ца дезара цунна бохам хиллачу дийнахь.\nШу некъаш галморзаха довлучу меттехь латта ца дезара цуьнан бевддарш хІаллакбархьама, дийна биснарш дІабала а ца безара аша оцу баланечу дийнахь.\nМассо а халкъашна гергадеана Везачу Элан къематде. Аша диннарг шуна а дийр ду. Хьакъ мел дерг шун кортош тІе доьрзур ду.\nХІунда аьлча Сан безачу лам тІехь аша маларш мийларе терра, кхечу къаьмнаша а муьйлур ду уьш массо а хенахь. Цара кхаьллина дІадоккхур ду, тІаккха, цкъа а ца хилча санна, дІа а девр ду уьш.\nТкъа кІелхьардовлар Цийон-лам тІехь хир ду. И лам, еза меттиг а хилла, дІахІуттур бу. Якъубан цІийно шена бакъонца догІуш долу латта тІаьхьалонна доладоккхур ду.\nЯкъубан цІийнах цІе хир ю, Юсупан цІийнах цІеран алу хир ю, ткъа Іесаван цІийнах ча хир ду. И ча дагор ду. ТІаккха цхьа а дийна вуьсур вац Іесаван цІийнах». Иштта боху Везачу Эло.\n«Іесаван лам къилберачу яхІудхоша дІалоцур бу, ткъа акъарешна чуьра болчара пІелаштамхой кара а берзор бу, Эпраймера а, Шамранера а аренаш дІа а лоцур ю. Бен-Яманан тІаьхьено ГалІад-мохк схьабоккхур бу.\nИсраил-мехкан къилбаседерчу агІонера махкахбаьхначеран эскаро, юха а деана, КанаІанан латта Сарпат-гІалина тІекхаччалц дІалоцур ду, ткъа Ярушалаймера ара а баьхна, Сапрад цІе йолчу меттигехь баха ховшийначара ЯхІуд-мехкан къилбера гІаланаш схьайохур ю.\nКІелхьардаха богІуш берш Цийон-лам тІе богІур бу Іесаван ломана тІехь олалла дан. ТІаккха Везачу Эло Ша паччахьалла дийр ду».


Аренда таунхауса, дуплекса, бунгало за рубежом. База таунхаусов в аренду выгодно. Лигурия


СадоIурш тIеэца кийча ю "Серноводск"\nНохчийчоь -- Серноводск.\nЖимма а хенарчу бахархошна дика дагадогIу коммунистийн Iедал урхаллехь долуш мел лераме садоIийла, могушалла тоен меттиг хилла Серноводскера курорт.\nЧекхдевллачу тIемаша дамарцу бина херцаршка ерзийна, гIайгIане кешнаш санна Iаьхкина цигахь массийтта шарахь мацах цкъа лекха, куьце гIишлош хилла кибарчигаш, бетонаш, эчигаш.\nТкъа тахана цигахь йина яьккхина 250 стаг тIеэца йиш йолуш, дарбанаш лело кхоьллина массо хьелаш долу могушалла тоечу курортан, пхиазза тIекIалйина хьалхара корпус. Официалан чIагIдарехь и хилам бахьнехь бахархошна 200 гергга керла белхан меттигаш евлла. Курорт юхаденьяр шайна чIога тайна бохуш дуьйцу меттигарчу бахархоша Амината а, Маликас а.\nМалика: «Массо хазахеташ ву 200 сов стаг тIеэца таро а йолуш, керла гIишло йина а, курорто шен болх карбаьккхина а. Сан несана а нисбелла цигахь болх. Хьалха Советан Iедалехь цIарна цIе яххана садоIийла мА яра иза. ХIинца а ишта дIахIоттаре сатуьйсу оха.Болх-некъ боцчу нехан а аьтто хир бу даламукъалахь»\nАминат: «СССр йолуш дуьйна евзаш ма яра и курорт.генара ,малхбалера биста кхаччалц нах оьхура кхуза дарбанаш леладайта. Кхузахь дика хьелаш кхоьллина дийцарехь.Тхуна хетарехь хьалха санна цIе а йолуш дIахIуттур ю аьлла хетта тхуна-м тхайн курорт»\nIедалдайша билгалдаккхарца оццул йоккха, мехала гIишло ян йолийна хилла Нохчийчоьнан социалан-экономикан кхиаран программица, амма ахчанах гIоьртина сацийна лаьттина. Стохка аьхка Iедалан мукъ карахьберш Серноводске бахкар а, цара курортан маьIна кхетор а бахьнехь йина яьккхина керла гIишло.\nИ йина яккхар а,цунна харж яр а муха нисделлехь меттигерчу могIарерчу бахархошна, шеко а йоцуш хаза кхаъ хилла садаIаран, могIушалла тояран курорто шеен болх дIаболийна. Уьш тешна бу дукха хан ялале, хьалха санна массо маьIIера нах цига схьаэха буьйлалур бу аьлла.


Шемин Эскарехь ГIуллакх Дан ХIунда ца ХIуьтту Цигара Нохчий?\nШема -- Iедалан салтий бу Джиср аль-Шугlур гlалахула тlеман машенахь боьлхуш, 15Мар2011\nШема-пачхьалкхехьхь дуьхьалонан гlаттам а болабелла, адам урамашка арадаьлчхьана дуьйна, чолхечу хьолехь нисъелла оьрсийн паччахьан заманахь цlера а бевлла, цигахь баха хевшинчу нохчийн тlаьхье. Кегий нах нуьцкъала эскаре буьгу. Церан куьйгашца дуьхьалонан боламанна тlехь къизаллаш латтайо Асад Башаран режимо. Эскаре а вахана, адамаллина дуьхьала зуламаш ца дан Урдуне веддачу нохчийн жимачу стагца къамел дина Бакир Хьамида.\nНохчий Шемарчу чолхе хьоланан юкъа гIерташ бацахь, хIетте, Iедалан Эскаре ца ваха, Шемара ара волу цхьаволу нохчо. 2011 шарахь, Чиллан баттахь, кхин болу Iаьрбийн мехкашкахь санна, Шема махкахь урамашка буьйла болабелира Шемара бахархой. Юьхьанца, коьрта гIала Димашкъана 88 чаккхарма къилбаседехьа йолу ДарIа олу гIалахь буьйлабелира бахархойн гIаттам.\nТIаккха 2011 шеран Оханан баттахь Шемара кхин йолу гIаланашкара бахархоша а болийра гIаттам, Шеман президентега дарж охьадиллар доьхуш. Амма кхин болу\nIаьрбийн мехкашкахь санна, дIадоьрзуш дац Шемахь дерг. Оьрсаша а, китайхоша а Цхьаьнакхеттачу Къамнийн Организацехь Шемана дуьхьал сацам ца бойту дела.\nШемахь вайнах дукха бацахь а, цу чолхе хьоло Iаткъам бина латтош бу. Муьлхха а жима стаг Шеман эскарехь шина шарахь болх бан дезаш волун дела, цу чолхе хьолахь нах байа беза дела, ара валалург, Шемарь водуш ву. Иштта Шемара Урдуне ведда веанчу Шишани Ахьмада дийцира Шемахь лаьттачу хьолах а, ша цигара вадаран бахьанех а.\nМаршо Радио: Ахьмад, Шемахь муьлхачу меттехь дехаш ду шу, мел ду шу?\nШема -- Митингашкахь лаьттачара хьоьшуш ду, шайн къизачу режимана гlортор ечу оьрсийн премьер-министран Путин Владимиран сурт, Хlомс, 27Деч2012\nАхьмад: Димашкъехь цхьа масех куьпехь бекъабелла бу вайнах - “Къудсайхь” а, “Масакин барзехь” а, Димашкъан гонахарчу ярташкахь а. Димашкъехь цхьа эзар нохчо хир ву. Рас аль-Iайн олу гIалахь бу нохчий, мел бу-м ца хаьа суна, амма, алхьамдулиллахI, Нохчийн гIиллакхаш Iалашдина цара.\nМаршо Радио: Нохчи массо а Шемахь мел хира ву?\nАхьмад: 4-5 эзар, кхин дукха ву аьлла ца хета суна. Цхьаберш Урдунера а, ДегIастанара а нохчашца юкъаметтигаш йолуш бу. Со Шемара Урдуне веана, цигахь чолхе хьал долун дела. Къаьсттина, эскаре дIабоьхуш болчарна кхин а хала ду цигахь.\nМаршо Радио: ХIун до цара?\nАхьмад: Шемарь эскарин хьал кхераме ду. Хьайн са дIададийна лела веза эскарехь.\nМаршо Радио: Вайнехан нах дукха буй Шемара эскарехь?\nАхьмад: Дукха бац. Нуьцкъала эскарехь такха еза хан бен ца боьлху нохчий а, кхин болу цIена бусулба нах а. ХIунда аьлча, эскарехь ламаз ца дойту. Дин ца леладойту, Дин охьатаIадо эскарехь. Коьртехь волу эскаран баьччано аьлларг дан деза. Хьайн идеологин бакъонаш дIатаса еза эскарехь.\nМаршо Радио: Ахьмад, Нохчийн мотт, Iедалш а, гIиллакхаш а хIинца а долуш дуй Шемара нохчашкахь?\nАхьмад: Iедалш гIелделла. Мотт ца буьйцу, кIезиг доьзалшкахь бен. Нана Урдунера я ДегIастнара болчара бен ца буьйцу нохчийн мотт. Доцчу ирсана, цигара нохчий Iаьрбех ийна бевлла, Iаьрбийн а хилла дIабахана.\nШема - протесташка арабевллачара тайп-тайпана байракхаш лестайо, царна юкъахь Ичкерин байракх а ю, Рас аль-Iайн, 06Чил2012\nМаршо Радио: ХIинца долу чолхе хьал хIоьттича, оьрсашна дуьхьала байракхаш айъина ара бевллера цигара нохчий?\nАхьмад: И байракхаш Рас аль-Iайн олучу гIалахь бен ца айъира. Нохчий шайн дахарехь гуттар маьршо лоьхуш нах бу. ТIаккха цигарчу Iаьрбаша маьршо йоьхуш гIаттам бича, нохчийн а, Iаьрбийн а Iалашонаш а, лехамаш а, цхьатерра болун дела, нохчийн маьршонан байракхаш айъира цигахь. Амма, коьртачу гIалахь Димашкъехь берш, политикана юкъагIерташ бац. Дала паргIато а, маьршо а лойла Шемахь а, Урдунехь а, массо меттехь болчу а нохчашна. Шун сий долчу радиона баркалла ала лаьа суна.\nМаршо радио: Шишани Ахмад Шемара Iедал хийца ца лахь, юха ваха йиш йолуш вац. И санна, кхин а вайнехан кIентий бу кхечу мехкашка дIабахана, Шеман эскаре а бахана, нах ца байа. Шемара чолхе хьал кеста нислур ду аьлла ца хета Ахьмадана. ХIунда аьлча, цигахь дукха нах бу Iедалан балхахь а, эскарехь а. Iедало ца баллал ло алапа, ца хилча йиш йоцуш.


NGC 7214 — Википеди\n1RXS J220907.9-274839, 2MASX J22090769-2748340, 6dFGS gJ220907.7-274834, AGC 35082, AM 2206-280, ESO 467-12, ESO-LV 467-0120, GSC 06961-01620, HCG 91a, IRAS 22062-2803, IRAS F22062-2803, MCG-05-52-034, MCG-05-52-036, NGC 7214, NVSS J220907-274831, PSCz Q22062-2803, RBS 1824, SGC 220617-2803.3, PGC 68152, LEDA 68152, RX J220907-27486, [HB91] 2206-280, APMBGC 467+092-108, RX J2209.1-2748, PBC J2209.1-2746, Gaia DR2 6618526774727394560\n0,023128 ± 3,3E−5\n0,442 ± 0,106 миллиарксекунд в год, −0,261 ± 0,106 миллиарксекунд в год\n22ч 09м 7,662631917с\n−27° 48′ 34,155863437″\nNGC 7214 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 7214: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 7214.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_7214&oldid=5061930»


ХIокху дуьненахь хIора а адаман кхолламехь дуьххьара доцуш ца хуьлу цхьа а хIума. «Дуьненчу доьлхуш догIу бер, ша лан мел дезачунна хьалххе доьлхуш», – аьлла цхьана хьекъалчо. Дуьххьара делало бер, дуьххьарлера дош олу, церг къеда, хьалхара гIулч йоккху, ден-ненан юьхь тIехь хазахетар гучудоккхуш.\nТIаккха дуьххьара цIийнан цIенкъе, уьйтIе, кетIе, урам, юрт евза цунна. Дуьххьара девза кхин адамаш, хеза церан мотт. Дуьненан йист шайн ков-кертахь ю моьттинчу берана тIаьхьо хаа долало дуьне шена моьттинчул а дуккха а доккха хилар. Дуьненан доккхалла, Iаламан хазалла, адамийн дика-вон амалш, уьйр-марзонаш евза, шен хенарчеран тобане, юкъаралле кхаьчча. Шен хенарчийн уьйр-марзонашкахь дуккха а керланиг девза, леррина билгалдинчу низамехь. И низам дIадолало школехь хьехархочун тергонехь, Iуналлехь, горгалино шен хеннахь а, шен рожехь а бекарца хаам беш.\nИштта горгали бийкира I970-чу шеран хьалхарчу сентябрехь, дуьххьара ишколе баьхкина дешархой шайн дуьххьарлерчу уроке кхойкхуш хьехархочо Валентина Петровнас класса чохь шена билгалйинчу метте охьахиира Хеда. Оцу дийнахь дIаболабелира Iилманан лакхене боьду иттшеран некъ. ЙоьIан самукъадолура шена хьоьхучух, къаьсттина нохчийн маттах, литературах а. Хедас, ша доьшуш йолуш, шена хьалха Iалашо хIоттийра, деша а дешна, говзалла караерзийна, ишколехь юьхьанцарчу классашкахь хьехархо болх бан. 1980-чуй шарахь Комсомольскера юккъера школа кхиамца чекхйоккхий, I980-I983-чуй шерашкахь Гуьмсе-гIалара хьехархойн училищехь доьшу хинйолчу похIмечу хьехархочо. 1984-1990-чуй шерашкахь Комсомольскера берийн бешахь кхетош-кхиорхо болх бо Эльсункаева Хедас.\nI990-чу шарахь дуьйна Комсомольскера юккъерачу школехь юьхьанцарчу классийн хьехархо болх беш ю Хеда. Шен хаарш, похIма, корматалла а тIеюзу цо, 1995 – 1999-чуй шерашкахь Нохчийн пачхьалкхан хьехархойн институтехь заочно деша а доьший.\nНагахь юьхьанцарчу классашкахь хьехархоша дешархойн хааршна ондда бух биллинехь, Iилманан бохь лекха хуьлу дешархойн. Хедас дешархойн ненан матте, исбаьхьаллин литературе безам кхоллар дика хилар билгалдолу цара юккъерчу а, лакхарчу а классашкахь доьшуш. Юккъерчу а, лакхарчу а классашкахь хьоьхучу хьехархошна, цхьа а шеко йоцуш, атта хуьлу юьхьанцарчу классашкахь хьехархоша дешархошна йоза-дешар Iаморан, кхетош-кхиоран болх оьшшучу тIегIан тIехь дIабаьхьнехь.\nХеда похIма долуш хьехархо хиларан тоьшалла ду дешархойн хаарш. КIоштахь а, республикехь а Комсомольскера юккъерачу школин дика цIе йоккхуш, дуьххьара цIе яккха хьакъ ю зеделларг долу хьехархо Эльсункаева Хеда. Цо Iамийначу, хаарийн бух биллинчу дешархоша кIоштан а, республикин а тIегIанашкахь нохчийн меттан, литературин олимпиадашкахь, къовсамашкахь а толаме меттигаш йоху. Оцу кхиамийн, беркатечу белхан а юьхь йолийра Вагапова Фатимас (нохчийн литература – хьалхара меттиг, 2008 шо), Байсагурова Рашанас (нохчийн мотт – шолгIа меттиг). ХIокху тIаьххьарчу итт шарахь ламаст хилла дIахIоьттина школан векалша республикин тIегIанехь дIахьучу нохчийн меттан, литературин олимпиадашкахь, къийсамашкахь толаме меттигаш яхар. «Жимчохь Iамийнарг – тIулга тIе яздина йоза», – олуш кица ду вайнехан. Юьхьанцарчу классашкахь шайна довзийтинарг, Iамийнарг юккъерчу а, лакхарчу а классашкахь тIедузаран жамI ду иза.\nВовшашца гергарло долуш бу Хедас хьоьху а, хьехна а дешархой а, «СтелаIад» журналан белхалой а. Журналан жоьпаллин секретарна Мугаева Забуна шайн цIершца девза и бераш. Арсанукаева Карина, цуьнан йиша Раяна, Байсагурова Рашан, Дугулаева Дагмара, Гайтамирова Танзила, кхиберш а зорбане бийлина оцу журналан агIонаш тIехь. Цхьадолчу журналан «Берийн кхолларалла» рубрика Хедас хьоьхучу дешархойн похIмина лерина, церан стихотворенеш тIехь йолуш яра. Уьш зорбане яха кечъеш берашна гIо дора Хедица цхьаьна нохчийн меттан, литературин зеделларг долчу хьехархочо Таибова Ларисас.\nЭльсункаева Хедин белхан корматалла лаккхарчу тIегIан тIехь хиларан кхин цхьа тоьшалла а ду. Дахаро цхьацца халонаш тIехIиттийна, шайн хенарчу берашца деша аьтто боцу (коррекционни ишколехь хила деза заьIап бераш) дешархой Дала доккха похIма деллачу хьехархочо, царах хIоранца болх а беш, дахаран новкъа даьхна.\nЮьхьанцарчу классийн дешаран декъехула школан директоран заместитель йолчу Джабраилова Ровзана, ша Х.Эльсункаеван балхах дош олуш, билгалдаьккхира: «Доккха жоьпалла а, доккха дукъ а ду хьехархочун белшаш тIехь. Цуьнан коьрта Iалашо кегийчу берийн цIена синош хьастар, уьш шаьш-шайх тешор, хаарш далар а ю. Эрна ца хилла Хедас ша школехь доьшуш йолуш дуьйна хьехархо говзалла къастор. Хедина бераш чIогIа дукхадеза, царна ша санна. Иза гуттар а лехамехь, ша бечу балха чу са а диллина, къахьоьгуш хьехархо ю. Иза хьехархо-говзанча, хьехархо-хьехамча ю. Цо шен балхаца масал гойту къоначу хьехархошна. Хедас Iамийна класс, баккхийбеш, хазахеташ, схьаоьцу юккъерчу классашкахь хьоьхучу хьехархоша, уьш кIорггера хаарш а, лаккхара низам а долуш хиларна. Берийн доттагI, догцIена адам, дика хьехархо йолу Хеда Шайхаевна белхан накъосташа а, дай-наноша а лору».\nЗаьIап долчу берашца болх бар дукха нисло похIмечу хьехархочун. ЧIогIа жоьпалле а, мехала а болх бу иза. Хедина хаьа берийн дегнаш эца, уьш, хьаьстина, шен лааме дало. Берийн дайша-наноша лаккхара мах хадабо хьехархочо бечу белхан. Царах цхьаъ ю Черхигова Малика. «Сан жимахволу кIант мотт хууш вац. Шен хенара бераш школе даха дуьйладелча, Вахина а лиира шина йоIаца деша ваха. Рашан а, Фатима а кхетара кIанта дуьйцучух. Цаьршинца уьйр а тасаелла, дикка лийлира Ваха школе. Цул тIаьхьа Хедас хьоьхуш (цIа а оьхуш!), язъян а, еша а Iемира цунна.\nВаха хIинца воккха хилла. Вахина нускал дало Хеда яхара. Иза кIентан лаам бара. Хедица долу гергарло хIинца а лелош ву Ваха. Суна даггара баркалла ала лаьа Хедина. Дала дог хьостийла цуьнан, цо сан кIентан хьаьстина дог санна!» – элира Маликас.\nМидиева Маликас масех шарахь хIора Iуьйранна школе валавора могашалла дика йоцу шен кIант ВахIид. Хедех лаьцна хастаме дешнаш элира Маликас: «Хедас чIогIа дика доладора ВахIидан. Йоза-дешар а Iамийра. Берийн йоза-дешарца уьйр-марзо хилийта а, церан кхиамаш хилийта а хаьа Хедина. Цо Iамийна бераш, йиша-ваша санна, барт болуш, вовшашца лерам болуш, цхьа доьзал санна, хуьлу. Тхайн доьзалан цIарах даггара баркалла ала лаьа суна Хедина».\nШен моттцахуучу йоьIаца, Тамилица, хьехархочо Хедас бина болх хьахабелча, Абдулмежидов Iадлана элира: «Мотцахуучу бераца кхетош-кхиоран болх бар Iаламат дукха къахьега дезаш гIуллакх дуй хаьа вайна, амма Хедина карийра вайн йоьIаца бийца мотт, кхоьллира йоза-дешаре безам. Шена мел хала делахь а, цо масех шарахь Тамилина Iамийра язъян а, еша а. Суна тхайн доьзалан цIарах доккха баркалла ала лаьа Хедина. Iаламат мехала а, меле а гIуллакх ду цо дийриг».\n«Хьехархочун белхан бух бераш Iамо лаар ду, ткъа цуьнан белхан некъ – берашца долу доттагIалла», – аьлла гоьваьллачу нохчийн поэта Гадаев Мохьмад-Селахьа. Эльсункаева Хедина ала догIу и дешнаш. Шен дешархойн шолгIа нана хуьлий, цаьрца а, церан дай-наношца а юххера, мерза уьйр латто хаьа Хедина.\nХIинцалерчу федеральни стандарташца йогIуш, керла Iаморан, ловзаран технологеш ша берашца бечу балха юкъаялош, самукъане дIахьо похIмечу хьехархочо шен урокаш. Цундела ларамза дац хьалхарчу классе деша догIу бер Хедин классе дахийта дена-нанна лаар.\n«Хьехархочо кхуллу къам», – аьлла Нохчийн Республикин Хьалхарчу президента Кадыров Ахьмад-Хьаьжас. Къоман сийлахь-цIена гIиллакхаш марздеш, йоза-дешар Iамош, Даймахке безам кхуллуш, вовшашлахь уьйр-марзо чIагIъеш хьанал къахьоьгучу хьехархойн хьалхарчу могIарехь ю, ала мегар ду, Гуьмсен муниципальни кIоштан Комсомольскера юккъерачу ишколан юьхьанцарчу классийн зеделларг долу хьехархо Эльсункаева Шайхин Хеда.\nНохчийн Республикин халкъан хьехархо


Сен-Сернен-дю-Плен — Википеди\nСен-Сернен-дю-Плен (фр. Saint-Sernin-du-Plain, фр. La Montagne-en-Plain) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, Луара а. Дозанашца йу Крео, Шеи-ле-Маранж, Куш, Денви, Драси-ле-Куш, Пари-л'Опиталь, Сен-Жерве-сюр-Куш, Сен-Морис-ле-Куш, Сампиньи-ле-Маранж. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Сернен-дю-Плен&oldid=5186730»


7 декабря в 12:25 (2009 г.)\nНохчийн Республикан юьртан бахаман коллективо а, ас а даггара декъалдо шу уггар а мерзачу дезчу денца – Россин Ненан денца. Кху дийнахь къаьсттина лаьа шуьга, тхан хьомсара наной, довха, кIеда-мерза, лараме дешнаш ала. Бер дуьненчу даьллачу хьалхарчу дийнахь дуьйна нанас иза кхиорна, Iалашдарна тIехьажабо шен берриг а ницкъ, хаарш, иза шен доьзалан а, халкъан а дозалла, сий хилла дIахIуттийла лууш. Ур-аттал, вайн халкъ махках даьккхина дIадахийтинчу халчу шерашкахь а шун ницкъ кхечира, Юккъерчу Азин гIум-аренашкахь дуьненчу девллачу шайн берашкахь нана-ДегIастане безам кхолла. Ткъа вайн республикехь тIемаш болчу хенахь дуккха а наной шайн бераш дайна, кхелхина бисина. Аш, тхан наной, доккхачу ийманца лайра и бала-гIайгIа, сингаттам. Дала гечдойла массарна а! Дала декъалбойла уьш.\nДалла бу хастам. ХIинца маьрша ду Нохчийчохь. ХIинца юха а наной, мехкарий гIевттира халкъан бахам меттахIотто. Божаршка терра, наггахь царал гIолехь белхаш бора аш. Шайн беркатечу куьйгашца вайн гIаланаш а, ярташ а къагийна дIахIиттийна аш. Ур-аттал, советийн заманахь а яцара уьш тахана санна куьцехь, хаза. Шун куьйгаша, шун къинхьегамо кхоьллина ю и исбаьхьалла, тхан хьомсара наной!\nЮьртан бахамехь – хуьлийла иза зIакардохнан фабрика, я даьхнилелоран комплекс, я шекаран завод, я баьпган завод, я буракашлелоран, я ялташ кхиоран майда – шун куьг дIаIоттаделлачохь массанхьа а бIаьрла кхиамаш хуьлу!\nСо тешна ву, шуьца цхьаьна, тхан хьомсара Наной вай Нохчийн Республика Россин уггар а зазадоккхуш йолчу регионех цхьаъ йийриг хиларх. Лаьа шун бераш а, вай дерриг а маьрша, бертахь дехийла, шун исбаьхьа бIаьргаш даима а ирсах лиэпийла.\nМаьрша, ирсе, беркате, токхе хуьлда шун дахар. Дала могаш латтадойла шу! Дала дукха дахадойла!\nНохчийн Республикан Правительствон Председателан заместитель – юьртан бахаман министр.


Шевченко догнал Блохина. 26-02-2011 Премьер-лига - UA-футбол\n26 февраля 2011, суббота. 15:34


NGC 4864 — Википеди\nNGC 4864, PGC 44566, 2MASX J12591312+2758369, MCG+05-31-058, AGC 221274, UZC J125913.0+275839, Z 160-A12, Z 160-221, Z 1256.8+2815, SDSS J125913.11+275837.1, CAIRNS J125913.00+275839.0, LEDA 44566, GMP 3664, [DFO95] 229\n98,63 ± 0,23 мегапарсек, 98,63 мегапарсек\n6834 километр в секунду\n12ч 59м 13,129с\n+27° 58′ 36,91″\nNGC 4864 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 4864: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ Eisenhardt P. R., De Propris R., Gonzalez A. H. et al. Multiaperture UBVRIzJHK photometry of galaxies in the Coma cluster // The Astrophysical Journal: Supplement Series — 2007. — Vol. 169. — P. 225–238. — ISSN 0067-0049; 1538-4365 — doi:10.1086/511688 — arXiv:astro-ph/0611873\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_4864&oldid=5059541»


Feat — Я чё бох чтоли. Бесплатно Хьо 1ад йита боху соьга исполнитель Сулейманов Хьасин mp3. Miley Cyrus Young M. Милана Висханова — Ибреим ас соьга худе боху M Ray Emmanuel Official Visual. Ильяс Аюбов — Теша хьо Диснариг хьоьга ала дош. Тюнинг БОХ — Моя главная дорога ваз\nВалид Дагаев — Доттаг1аша боху соьга. Alan Walker — Different World feat. Бесплатно Амма са наха боху соь са езар йита mp3.\nЛариса Садулаева — Бох Бийца дай боцуш верг мел г1ийла ву Цара дика ц1е ца йитинарг кхиъ декъаза ву Да боху деза дош мел соьгв ду Шен вала Да вериг мел сийлахь ву Иллешкахь хесториг вай Нана ю Миска, эсала и хеташ ю Нана санна Да хесто вай бехке ду Вай къоман г1иллакхехь и. На нашем музыкальном сайте вы можете бесплатно прослушать и скачать любимые, новые и популярные mp3 песни в хорошем качестве.\nБесплатно Хьо 1ад 1ита боху соьга mp3. Сьога — Die Rich feat. Медитация на здоровье от Луизы Хей Mp3. Закон 80 20 преуспеть без усилий Mp3.\nJate лучший сон Mp3. Как работает сознание часть 1 Wmv Mp3.\nХьо 1ад йита боху соьга. Кху хазчу, хазчу суьйранна, Лаьтта со хьоьца.\nСкачать хьо 1адйита боху соьга тергал ма е боху соьга на телефон в хорошем качестве\nБесплатно Хьо 1ад йита боху соьга mp3. Rita Ora — Keep Talking ft. Бесплатно Мадина 1ад 1е ма бай1а и нах mp3. Eminem — Good Guy ft. Хусейн Израпов — Ала хьа соьга хьай хаза йо1 Remix. Kevin Gates — M. Бесплатно Зезагаш mp3. Гумс Энгель юрт 4 0 1тайм 1 Mp3. Мурад Дударов — М соьга.\nХьо 1адйита Боху Соьга Тергал Ма е Боху Соьга — Скачать бесплатно mp3\nОбзор мода на майнкрафт 1 7 10 Lucky Block Mp3. Ахь соьга йог1у ца аьлчи, Сан даге и ла ца ло, Хьо йоцуш ца ла ло. Julia Michaels [Official Audio] Смотреть все песни. Хусейн Израпов — Ма хьежа хьо соьга 2.\nАрби Бетирсолтанов — Хьо езарна йола соьга. Бесплатно 1ад Йита Whatsapp mp3. Ильяс Аюбов — Теша хьо Диснариг хьоьга ала дош. Хир йуй те хьо сан ойла еш. Rationale — High Hopes Official Audio. Рани — Къайлаха терго еш. Новая музыка Eminem — Good Guy ft. Теша хьо, теша хьо сан безамах.


Хорвати -- Товарник гIалара станци. Мигранташ тIехь болу цIерпошт. Гезг.22, 2015.\nМигранташ Евробертан пачхьалкхашна юккъехь боькъуш йолу квотанаш юккъеяхар къаьстина Германин, Австрин куьйгалло дийцаре деш долу масех кIира а дара. Цу шина пачхьалкхено, уггаре а алсамох мухIажарш тIеэцар тIедоьжначу, цу кепара сацаме кхин йолу Европера пачхьалкхаш кхайкхар тамашийна а дац.\nХIунда аьлча, нагахь санна кху шина -кхаа баттахь Европе чухьаьлхинчу бIеннаш эзарнаш мухIажарех доккхах долу дакъа Германе я Австре кхача гIерташ делахь, Евробертана юккъе йогIуш йолу кхин дIа йолу ткъех пачхьалкхе я и хIума шайх хьакхулуш а доцуш санна Iаш ю, я мигранташ шаьш долчу ца кхачийтархьама сихйелла шайн дозанаш чIагIдеш йохку. Ткъа цу юкъана еккъа цхьана Германино карарчу хенахь 400 эзар мигрант тIеэцна, хIара шо чекхдалале церан терах миллионе кхача там болуш ду.\nЦу хьелашкахь цхьа эзар я ур-атталла цхьа бIе мухIажар тIеэцна а боцуш Iа иттанаш Европера мехкаш. Царна юккъехь ю Финлянди а, Румыни а, Исланди а, Словени а. Исландехь, масала, 80 стаг тIеэцна, ткъа Словенехь 95. Дустарна аьлча, Австриной, Швециной, Италиной хIораммо а 30 эзар герга стаг тIеэцна, ткъа мигрантийн сатийсамийн мохк хилла дIахIоьттинчу Германино, хьахийна ма-хиллара, 400 эзар стаг чувитина.\nШинари дийнахь Брюсселехь цхьаьнакхеттачу Евробертан чоьхьарчу гIуллакхийн министарша бина болу сацам гаррехь тоаме бац, хIунда аьлча церан хиллачу бартаца I20 мигрант воькъур ву Цхьаьнакхеттачу Европина юккъейогIучу 28 пачхьалкхено. И декъар доьзна хир ду хIора пачхьалкхан бахархой терахь а, лаьттанийн йоккхалла а, ткъа иштта экономикан кхиина хилар а тергоне а оьцуш. Карара шо чекхдалале Европе, тайп-тайпанчу аналистийн шайхаллашца, миллион герга мухIажар кхочур хилар тидаме эцча, и терахь - I20 эзар стаг – хIурдалахь хи кана санна кIеззиг ду.\nХIетте а, оццул мукъане а мухIажарш бекъаран хьокъехь барт хила ца туькуш масех кIира дIаделира Евробертан пачхьалкхийн векалийн. Иштта, масала, Венгрий, Румыний, Словакий, Чехий хIинцалца схьа а яра шайн мехкашкахь мигранташ тIеэцарна дуьхьал, ткъа шинари дийнахь кхаж тассарехь а дуьхьал куьг айдира цара. И бахьана долуш Еврокомиссин куьйгалхочуо Юнкер Жан-Клода карладаьккхира цу пачхьалкхийн куьйгалхошна, ткъллгIачу бIешерахь ШозлагIа Дуьненан тIом болчу муьрехь шайн мехкашкара бевдда, кхечу пачхьалкхашкахь тховкIело карийна эзарнаш шайн махкахой дагалаца аьлла.\nНагахь санна, Евробертан куьйгалхой мигрантийн цхьа дакъа мукъане а вовшашлахь декъа кIиранашкахь барт ца хуьлуш леллехь, Европера могIарера нах кхин дIа а масала доцу солидаралла а, мухIажарщца къинхетам а гойтуш бу. Венерчу театрехь болх беш йолу актриса Ансманн Натали кхо кIира а ду, шен хIусамдеца доларчу машенахь Венгре а, Итале а, Греце а, ткъа хIинца Хорвате а оьхуш мухIажарш Австре я Германе мехаза схьакхуьйлуш йолу. Нагахь санна Iедална иза гучудалахь, 5000 евро гIуда тоха йиш ю цунна. ХIетте а, шен тамашийна орца кхачоран акци йита ца юьту Наталис. Маршо радиога иштта дийцира цуо, ша лелочух лаьцна.\nАнсманн Натали: „ХIоранан дахарехь цхьа момент нисло, цуо хIара хIума легал ду теша я дац теша бохучуьн ойла а ца еш, гIо оьшучарна гIодеш. И санна йолу момент ю тахана вайна хьалха хIоьттинарг. Йоллучу Европехь мигранташца хIоьттина долу ла ца далла хала хьал вайна гуш ду. Шайн цIера бовда а дезна, кхуза схьакхаьчначу адамашна вайн солидаралла гайтар а, царна гIодар а ду вайна тIехь. Уьш дозанал сехьа а баьхна, схьабахкийначул тIаьхьа кхуза Венерчу Вестбанхофехь цхьа меттиг ю, уьш тIебига йиш йолуш. Амма коьртачу декъехь цу нахана баха лууче дIакхетабо оха уьш“.\nАнсманн Натали санна шайн доларчу машенашкахь мигранташ къайлах дозанехула сехьа а бохуш, Австре я Германе дIакхетош берш кIеззиг бац цу шина пачхьалкхехь бехачу бахархошна юккъехь. Ур-аттала вевзаш волчу Австрин парламентан депутата, Баьццарчу партин векало Пилц Петера а гайтира кху деношкахь фейсбукехула шен машенахь Вене мухIажарш а бахкош ша вогIу сурт.\nЦу юкъана, Евробертан I9 пачхьалкхенна дуьхьал дисциплинаран талламаш схьабиллина Еврокомиссино, цу пачхьалкхаша Цхьаьнакхеттачу Европин мухIажарш тIеэцарх а, царна оьшучу кепехь Iуналла даран а, церан тховкIелонах долу дехарш телгалдарах а долу низамаш хьоьшуш ду аьлла. МухIажарш тIе ца оьцуш дуьхьал яьлла йолчу Венгрил совнаха Германий, Франций, Италий, Австрий, Испаний, Нидерландаший а ю цу могIаршлахь. Нагахь санна тIебогIучу шина баттахь цу пачхьалкхаш мухIажарш тIеэцаран хьелаш Евробертан низамашца догIучу кепара дIа ца нисдахь, царна дуьхьала Европерчу кхелехь бехкталламан гIуллакх схьадоьллур ду.\n„Евробертан пачхьалкхаш эххар а шайна жоьпалла тIе а эцна, шаьш дан декхарийлахь дерг дан долон деза“, - элира цу хьокъехь Еврокомиссин куьйгалхочуьн гIовс волчу Тиммерманс Франса Брюсселехь мигрантийн кризисна лерина йолу саммит дIайолош шен вистхиларехь.


БодинагӀ-суьгӀ-ВегӀдон — Википеди\nБодинагӀ-суьгӀ-ВегӀдон (фр. Baudinard-sur-Verdon, фр. Baudinard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ВагӀ.\nДозанашца йу Монтаньяк-Монпеза, Сент-КгӀуа-дуь-ВегӀдон, АгӀтиньоск-суьгӀ-ВегӀдон, Бодуьэн, ГӀегуьс.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БодинагӀ-суьгӀ-ВегӀдон&oldid=7815371»


(СоагIапче яха оагIув укхазахьа хьожаяьй)\nСоагӀапче (я) (эрс: Сагопши) — ГӀалгӀай мехка МагӀалбика шахьара эйла.\n5 ГӀорбаьнна нах\nТайпаш[тоаде | тоаде чура]\nХьажа иштта оагIатага: Родившиеся в Сагопшах\n↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 Численность населения республики Ингушетия по населённым пунктам 2006-2012 года. ТIехьара хьажар хиннад 17 АьрхӀий 2013. Архиве оттадаьд хьалхара хьаста чура 17 АьрхӀий 2013.\nЛо:Населённые пункты Малгобекского района Ло:Муниципальные образования Малгобекского района\nКатегория:Населённые пункты Малгобекского района Категория:Муниципальные образования Малгобекского района Категория:Сельские поселения Ингушетии\nГIалгIайченга баха нах\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=СоагӀапче&oldid=40805»\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 21 АгӀой 2021, 18:21.


Продажа Вилла №144. Центральный Корфу, Корфу - Керкира, Ионические острова, Греция. Продажа Вилла №144. Центральный Корфу, Корфу - Керкира, Ионические острова, Греция.\nВилла № 144


АгӀбанатс — Википеди\n44°40′31″ къ. ш. 0°23′44″ м. д.HGЯOL\n▲1335 стаг (2019 шеран 1 январь)\nАгӀбанатс (фр. Arbanats) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.\nДозанашца йу Лестьяк-суьгӀ-ГагӀонн, Пае (ЖигӀонда), ПогӀтетс, Сен-Мишель-де-ГӀьефгӀе, ВигӀлад.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=АгӀбанатс&oldid=7807555»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 7 февраль, 14:30.


Бервиль-ла-Кампань — Википеди\n49°01′35″ къ. ш. 0°54′03″ м. д.HGЯOL\n▲248 стаг (2018 шеран 1 январь)\nБервиль-ла-Кампань (фр. Berville-la-Campagne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Барке, Колландр-Кенкарнон, Еманвиль (Эр), Фавроль-ла-Кампань, Луверсе, Ромии-ла-Пютене. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бервиль-ла-Кампань&oldid=6701979»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 13 октябрь, 22:21.


Футер 2- х нитка\nСостав 64% хб, 31% ПЭ 5% лайкра\nИзнанка петля хлопок.\nФутер МОЛОДЕЖКА пастель\nСветлая крошка рибана\nКулирка пионы фуксия\nфутер бравл ассорти\nФутер Звезды на светлой джинсе\nФутер Рождественские грезы\nкулир купон котэ\nХАКИ Шнур плоский шир. 12 мм\nФутер Девочка лаванда купон\nкупон желтые кулир\nФутер Короны на джинс\nФутер Зимушка купон\nКулирка пчелки фуксия\nКулирка Бутоны на полосе\nрозы на черном шелк армани\nкулир цветы на полосе какао


Ставка на дог матч куш смотреть онлайн - Luxfilm\nСтавка на дог матч куш\nВремя 19:46 Дата 22.11.2014 | Видачок\nОнлайн видео Ставка на дог матч куш смотреть бесплатно. Скачать видео Ставка на дог матч куш на телефон. Смотреть онлайн Ставка на дог матч куш на мобильном.\nТеги: Ставка, дог, матч, куш