2. Нахана моьтту-те шаьш дуьтур ду ала "Оха иман диллина"‚ шаьш питане ца лоцуш?\n3. Оха питане ма лаьцна царел хьалха хилларш а. Далла хууш ма бу хьуна бакълина хилларш а‚ Цуна хууш ма бу хьуна харцлуьйш берш а (Дала къастор бу иманца бакъхилларш харцхиллачарел).\n4. Вониг деш берш моьттуш бу-те шаьш Тхоьл хьалха дер ду? Ма вон хьукам деш бу-кх уьш!\n5. Милла хиллехь Делаца цхьанакхетаре дог дохуш - Делан тоьхна хан йогIур йолуш ма ю! Иза хозуш верг а‚ хууш верг а ма ву!\n6. Милла велахь а /Делан гIуллакхна тIехь/ къахьоьгуш - цо къахьоьгу шена. Баккъалла а, Дела ма вац Шен хьашташ долуш Iаламашкахь.\n7. Иман диллина берш а‚ дика Iамал йинарш а - царех айдийр ма ду Оха церан вонаш‚ бекхам бийр ма бу Оха царна шаьш деш хиллачул а мелхо а хазачуьнца.\n8. Оха весет дина адамна шен деца-ненаца дика хилар. Нагахь санна цу шиммо къахьегахь Соьца хьоьга накъост лацийтархьама‚ хьуна шеца цхьа а Iилма доцуш‚ - тIаккха ахьа цу шиннега ла ма догIалахь! Суна тIе ду шун дIадерзар‚ тIаккха Аса шуьга дуьйцур ду аша деш хилларг.\n9. Иман диллинарш а‚ дика Iамалш йинарш а - уьш бохуьйтур бу Оха дикачаьрна юкъа.\n10. Нахах бу шаьш олуш берш: "Оха иман диллина Деле"‚- шайна бохам хилча Делан дуьхьа цара лору нехан питна Делан Iазапах тера‚ хьан Кхиош-кхобучуьнгара толам беъча цара олу: "Баккъалла а,‚ тхо шуьца ма дара". Ткъа Дела вац дика хууш Iаламийн дегнашкахь дерг?\n11. Банне а бевзаш бу хьуна Далла иман диллинарш а‚ бевзаш бу хьуна Цуна мунепакъаш а (Дала гучадоккхур ду нахана церан а, вакхеран хьал).\n12. Ца тешна хиллачаьра элира иман диллинчаьрга: "ТIаьхьахIотта тхан новкъа‚ оха хьур ду шун къинош". Хьур ма дац цара церан къинойх цхьа а хIума. Баккъалла а, уьш харцлуьйш ма бу!\n13. Цара хьур ма бу шайн моьхьаш а‚ /кхин/ моьхьаш а шайн моьхьашца. Цаьрга хоттур ма ду къемат дийнахь цара /харц/ кхуллуш хиллачух.\n14. Оха вахийтира Нухь шен къамана тIе. Иза лаьттира царна юкъахь эзар шарахь шовзткъе итт шо тоьхча‚ тIаккха уьш схьалецира тIовфано шаьш зуламхой хилла.\n15. Оха кIелхьараваьккхира иза а‚ кеманан дай а‚ хилийтира цунах Iаламашна делил.\n16. ИбрахIим а /вахийтира Оха шен къамана тIе/‚ цо ма элира шен къаме: "Далла Iибидат де‚ Цунах кхера. Иза дика ду шуна шу хууш хиллехь.\n17. Баккъалла а, шу Iибадат деш ду-кх Дела а витина цIушна‚ кхуллуш ду эладита. Баккъалла а, и Дела а витина аша Iибадат дечаьрийн долахь ма дац шун рицIкъ. Аша лаха Далла гергахь рицIкъ‚ Цуна Iибадат де‚ Цуна баркалла а ала. Цуьнан тIе духадерзор ду шу.\n18. Аша и харцдахь…- харцдира шуна и халкъаша шул хьалха а. Элчанна тIехь-м ма дац билгала дIакхачор бен".\n19. Царна ца гина-те‚ муха кхуллу Дала кхоллар‚ тIаккха карладоккху иза. Баккъалла а, иза Далла атта ду.\n20. Ахьа ала: "Лела латтахула‚ хьажа‚ муха долийна Цо кхоллар‚ тIаккха Дала кхуьуьйту тIаьхьара кхолладалар. Баккъалла а, Дела массо хIуманан тIехь ницIкъ кхочуш ву.\n21. Iазап до Цо Шена луучунна‚ къинхетам бо Шена луучух‚ Цуьнан тIе дIадерзор долуш ду шу.\n22. Шу ма дац гIелдийр долуш /хIумма а/ лаьттахь а‚ стиглахь а. Ма вац шуна Дела воцург вали а‚ гIоьнча а.\n23. Делан аятех а‚ Цуьнца цхьанакхетарх а цатешнарш - цара догдиллина Сан къинхетамах‚ уьш бу шайна лазош долу Iазап хир дерш.\n24. Ца хилира цуьнан къаман жоп‚ цара алар бен: "Ве иза‚ я вагаве иза!" Оха кIелхьарваьккхира /ИбрахIим/ цIарал. Баккъалла а, цу чохь аяташ ма ду тешачу къамана.\n25. Цо /ИбрахIимо/ элира: "Баккъалла а, аша леци-кх Дела а витина цIуш безам хилла вовшийн юкъахь дуьненан дахарехь. ТIаьхьа къемат дийнахь шух цхьаболчара вакхарна керста дер ма ду‚ цхьаболчара вакхарна неIалт эр ма ду‚ шун чугIойла цIе ма ю‚ ма бац шуна цхьа а гIоьнчий".\n26. Цунах тийшира ЛутI. Цо элира: "Со дIакхелха сан Кхиош-кхобучуьнга‚ баккъалла а, Иза ву веза верг а‚ хьукаме верг а".\n27. Оха велира цуна /ИбрахIимна/ Исхьакъ а‚ ЯIкъуб а‚ хилийтира цуьнан зуьрретехь пайхамаралла а‚ жайна а, дIаелира цуна шен ял дуьненахь. Баккъалла а, иза эхартахь а дикачарех ма ву.\n28. ЛутI а /хьахаве/‚ цо ма элира шен къаме: "Баккъалла а, аша кхуллуш ма ду боьханиг‚ шеца шул хьалха Iаламех цхьа а ца ваьлларг.\n29. Шу доьду ткъа божаршна тIе аша хеда ма бо ткъа некъ. Аша леладо шайн синкъерамехь ирчаниг." Ца хилира цуьнан къоман жоп цара алар бен: "Дайта тхуна Делан Iазап‚ хьуьо хиллехь бакълуьйчарех".\n30. Цо элира: "Сан Кхиош-кхобушверг‚ Ахьа гIо делахь суна пасад хIума лелочу къоман тIехь".\n31. Тхан элчанаш баьхкича ИбрахIимна тIе кхаъца‚ цара элира: "Баккъалла а, тхо ду хIокху юьртан нах хIаллак бан дохкуш. Баккъалла а, цуьнан нах хили зуламхой".\n32. Цо /ИбрахIим пайхамара/ элира: "Ткъа царна юккъехь ЛутI ма ву-й". Цара элира: "Тхо дика хууш ду цу чохь верг. Оха ваккханне а кIелхьаравоккхур ву иза а‚ цуьнан доьзал а‚ цуьнан зуда йоцург - иза хили байначарех".\n33. Тхан элчанаш баьхкича ЛутI волчу - уьш бахьанехь пошме хилира иза‚ дог гатделира /кийрахь – уьш шен къоман боьхачу хIуманах ларбалур бац шена моттаделла/. Цара /шаьш Делан элчий дуй хаийтина/ элира: "Хьо ма кхера‚ ахьа сагат ма де. Баккъалла а, тхо ду хьо кIелхьаравоккхур верш‚ хьан доьзал а‚ хьан зуда йоцург - иза хили байначарех.\n34. Баккъалла а, Оха доссор ду хIокху юьртан нахана тIе Iазап стиглара уьш песакх хиларна".\n35. Оха дитира цунах билгала асар хьекъалечу нахана.\n36. Мадъяне /вахийтира Оха/ церан ваша ШуIайб. Цо элира: "ХIай сан къам‚ Далла Iибадат де‚ дог даха эхарчу дийне‚ ма даржа де лаьттахь пасад хIума".\n37. Цара иза харцвира. Уьш схьалецира /лаьтта/ ластаро - тIаккха уьш Iуьйранга белира шайн цIеношкахь горабахана.\n38. Iадаш а‚ Самудаш а /хIаллакбира Оха/. Шуна гучуделира церан цIенош. Хазъйира царна шайтIано шайн Iамалш‚ цо дIатилира уьш /нисчу/ некъах‚ уьш хиллехь а дика гуш.\n39. Къарун а‚ ФирIавн а‚ ХIаман а /хIаллак вира Оха/. Веара цаьрга Муса билгалонашца‚ куралла йира цара лаьттахь‚ уьш ца хилира хьалхаболурш /Тхан Iазапах/.\n40. Массо а схьалецира Оха шен къица. Царех бу Оха шайна тIе чIогIа мох бахийтинарш а‚ царех бу мохь тохаро схьалийцинарш а‚ царех бу Оха шаьш лаьттан буха бахийтинарш а‚ царех бу Оха шаьш хина буха бахийтинарш а. Ца хилира Дела царна зулам деш‚ делахь а шаьш хилира уьш шайна зулам деш.\n41. Дела воцург гIоьнчий лаьцначаьрийн мисал хIусам лаьцначу гезган мисалх тера ду - баккъалла а, уггар ледара хIусам гезган хIусам ю‚ уьш хууш хиллехь.\n42. Баккъалла а, Далла хууш ду Ша витина цара кхойкху хIума. Иза веза верг а ву‚ хьукаме верг а ву.\n43. ХIара мисалш Оха даладо нахана. Церан ойла-м ца йо Iеламнаха бен.\n44. Дала кхоьллина стигланаш а‚ лаьтта а бакъонца. Баккъалла а, цу чохь делил ду муъма нахана.\n45. Ахьа деша хьайга вехьеца даийтинчу жайнах‚ ламаз хIоттаде. Баккъалла а, ламазо духатуху боьханиг а‚ ирчаниг а. Дела хьехор мелхо а доккха ду. Дела хууш ву аша дийриг.\n46. Аша ма къийса жайнан охIланца уггар дикачуьнца бен царех зулам динарш боцучаьрца. Аша ала: "Оха иман дилли тхоьга доссьинчуьнга а‚ шуга доссинчуьнга а‚ Тхан Дела а‚ шун Дела а цхьаъ ву‚ тхо Цуна мукIар (муьтIахь) ду".\n47. Иштта Оха доссира хьоьга жайна. Оха шайга жайна делларш цунах тешаш бу. ХIокхарех а /Iарбех/ цунах тешаш верг ву. Тхан аятех цатешаш бац керстанаш бен.\n48. Хьо вацара-май цул хьалха /КъурIан доссале/ цхьа а жайна доьшуш а‚ яздеш а хьан /аьтту/ куьйга - хиллехьара цу харцболчаьра шеко йийр ма яра.\n49. ХIаъ‚ уьш - кхеташ долу аяташ ду шайна Iилма деллачаьрийн дегнашкахь долу. Тхан аятех ца тешаш бац зуламхой бен.\n50. Цара элира: "Доьссинехьара цуьнга делилш шен Кхиош-кхобучунгара. Ахьа ала: "Делилш Делан ду‚ со билгала волу кхерамча ву".\n51. Царна кхачо ца йо-те Оха хьоьга жайна доссина хиларо‚ шайна тIехь доьшуш долу? Баккъалла а, цу чохь къинхетам а‚ хьехам а ма бу тешаш болчу нахана.\n52. Ахьа ала: "Кхачо йо суний а шуний юккъехь Дела теш хиларо. Цуна хаьа стигланашкахь а‚ лаьттахь а мел дерг. Харцдолчунна иман диллинарш‚ Делана керстаналла динарш - уьш бу эшнарш".\n53. Хьо сихво цара Iазап даийтарехь. Тоьхна хан ца хиллехь цаьрга догIур дара и Iазап‚ цаьрга данне а догIур ду иза цIеххьана царна ца хаалуш.\n54. Хьо сихво цара Iазап даийтарехь - амма жоьжахати го бийр болуш ма ю ца тешачаьрна.\n55. Оцу дийнахь Iазапо хьулбийр бу уьш шайн тIехула а‚ шайн когийн бухахула а‚ Цо эр ду: "Iовша шаьш деш хилларг!"\n56. ХIай сан иман диллина леш! Сан лаьтта шортта ду‚ /деккъа/ Суна Iибадат дейша.\n57. Массо сино валар Iовшур ду. ТIаккха Тхуна тIе шу духадерзор ду.\n58. Иман диллинарш‚ дика Iамалаш йинарш - уьш чуховжор бу Оха ялсаманера цIеношка‚ шайн бухахула татолаш лелаш долчу‚ цу чохь уьш гуттар хир бу - дика ял ю иза Iамал йиначаьрийн‚\n59. Шаьш собар дина долчу‚ шайн Кхиош-кхобучун тIе тевжина хилла болчу.\n60. Мел бежна ду шен рицIкъ ца хьош - Дала рицIкъ ло цуна а‚ шуна а. Иза хозуш верг а ву‚ хууш верг а ву.\n61. Ахьа цаьрга хаьттича‚ хьан кхоьллина стигланаш а‚ лаьтта а‚ хьан болх бойтуш бу малхе а‚ батте а‚ аьлла‚ цара эр ду хьуна: "Дала". Ткъа муха Iехийна /дIахьовзийна/ уьш /бакъдолчух/!\n62. Дала шортта ло рицIкъ Шен лех Шена луучунна‚ Цо барам а бо цуна /кIеззиг луш/. Баккъалла а, Дела массо хIума хууш верг ву.\n63. Ахьа цаьрга хаьттича‚ хьан доссош дара стиглара хи‚ цуьнца лаьтта дендина и деллачул тIаьхьа аьлла‚ цара эр ду хьуна: "Дала". Ахьа ала: "Хастам бу Далла". ХIаъ‚ царех дукханаш кхеташ бац.\n64. ХIара дуьненан дахар-м дац синкъерам а‚ ловзар а бен. Баккъалла а, эхартан цIа - иза ду дахар уьш хууш хиллехь!\n65. Шаьш кемана тIе хиъча цара Деле кхойкху шаьш Цуна дин цIандеш. Цо уьш аренга кIелхьарабаьхча - цара /Цуьнца/ накъост лоцу\n66. Керстаналла дархьама Оха шайн деллачунна‚ зовкх хьегархьама а. ТIаьхьа хуур ду царна\n67. Царна ца го-те‚ Оха ма йина Хьарам кхерам боцуш (тешаме)‚ ткъа царна /Маккан бахархойн/ гонахь (йолчу кхечу ярташкахь) нах луьйцуш (зуламаш деш)? Ткъа харцдолчух теша уьш‚ Делан ниIматана керстаналла до?\n68. Мила ву вуно зуламе Далла тIе харцдерг кхуллучул‚ я бакъдерг шега и деъначул тIаьхьа и харц деш волчул? Ткъа жоьжахатин чохь /Iан/ меттиг яц керстанашна?\n69. Тхайгахь къахьегнарш - уьш нисбийр бу Оха Тхан некъана тIе. Баккъалла а, Дела ву-кх дикачаьрца.


Ниццин мэр кхеле велла бакъонашларъярхоша, цо нохчех лаьцна динчу къамелашна тIехула\nТовбеца-бутт 25, 2020\nНицца гIалин мэр Эстрози Кристиан\nНицца гIалин мэрана Эстрози Кристианна арз дина кхеле францхойн "Лига прав человека" органиацино, цо массарна а хезаш "динан къестамаш барца доцург кхолларна". И кхайкхам бина, байначу баттахь мэро Дижонехь хиллачунна тIехула Францехь беха нохчий наркобизнесца боьзна бу аларна, яздо France Info гIирсо.\nЭстрозис дIахьедора, нохчий кхечу къаьмнийн векалшца наркотикаш юхкучу бизнесан монополи къуьйсуш бу аьлла. Францехь бакъонашларъярхоша кхеле веллера Ниццан мэр, цо дина дIахьедар бахьана долуш. "Нохчийн къоман сий дойъу" цо дехкинчу бехкаша аьлла, леринера "Лига прав человека" юкъаралло.\nХьалхо Нохчийчуьрчу бахархоша масийттазза латкъамаш бира Ниццерчу мэрана, цо нохчий наркобизнесца бозарна. ГIалин прокуроро Бон Ксавьес бинера цунах хаам журналисташка.\nМангал-беттан 16-чу дийнахь Эстрози Кристиана, ша BFM TV телеканална интервью луш элира, "нохчаша наркотикаш йохка бакъо къуьйсу кхечу диаспорашца". Иштта довзийтира цо Францерчу Дижон гIалахь Мангал-беттан 12-15-чу деношкахь, нохчийн цхьана жимачу стаганна йиттича, нохчашний, Африкера схьабевллачу бахархошний юкъадоьлла дов.\nМэро елла комментари ца тайна нохчашна. Эстрозина критика еш вуно дукха видео-къамелаш даржийна социалан машанех пайда оьцучу наха. 3500 Францин вахархочо петици хIоттийна, мэро аьлларг кхечу кепе а дерзош: "Нохчий вовшахкхетта герз карахь долчу накотикаш юхкучу наханна дуьхьал, цара хIора денна бахархошна ен гIело лан а ца елла".\nМангал-беттан 23-чу дийнахь Ницца гIалин мэрин векалша нохчийн ассоциацийн куьйгалхой кхайкхира хилларг шайца дийцаре дайта. Амма цхьаьнакхетарехь Эстрози реза ца хилира ша аьллачунна нохчий къинтIера баха.


Сокуров: "ХIун ю Нохчийчоь? Я республика а яц, я Оьрсийчоьнан дакъа а дац"\nМангал-бутт 19, 2017\nКинорежиссер Сокуров Александр\n"Суна хетарехь, Нохчийчоь йоллу Оьрсийчоьнан а уггар а халачех проблема ю. Я и республика а яц, я Оьрсийчоьнан дакъа а дац. И ша къаьстина формаци ю. Шен эскар а долуш, жигара исламизаци а, милитаризаци а йолуш, къизалла хестош, сонта, Оьрсийчоьнан Конституци а, низамаш дац цигахь лардеш. Катоьхна йийцареян еза и проблема, йозуш йоцчу республикан статус цунна дIа а елла, шайна баха бита беза нохчий. ТIаккха Оьрсийчоьнан Федерацин дозанашкахь тIеман дуьхьало латто еза".\nКIирандийнахь Петарбухарчу "Фонтанка" интернет-газетана Оьрсийчохь гоьваьллачу режиссеро Сокуров Александра еллачу интервью юкъара дакъа ду хIара.\nИ алар дуьххьара дац кинорежиссеро ша Нохчийчоьнна дуьхьал хиларх къайла а ца хьош, дIакхийкхочех.\nКху бIаьста, "Ника" кинопремин совгIаташ дIасадоькъучу церемонехь вистхуьлуш, юха а Iе ца велира Сокуров, шен цабезам хьалха ца боккхуш. Ша Оьрсийчохь цабезачу режиссерех ву, оцу бахьанашца тIаьххьарчу хенахь пачхьалкхал а арахьа кинош яха декхарийла хуьлу ша. Шен дукхаъйолу кинош оьрсийн кинотеатрашкахь гайта йихкина ю, иштта Нохчийчохь а.\nДелахь а, башха саготта вац режиссер, ша хьоьгучу къинан дакъа Нохчийчу ца кхочуш. "Нохчийчоь – ша къаьсттина сектор ю, Оьрсийчоьнца башха йогIуш йоцуш" аьллера цо.\nХIетахь махкарчу Iедало жоп доцуш ца витира вевзаш волу кинорежиссер. Нохчийчоьнан зорбан, информацин министро Умаров Джамбулата кхийсарш йира, цунна жоп луш.\n"Ша режиссер хиларе терра, бакъо ю Сокуровн шена хетарг ала, амма кхузахь, дукха тIехваьлла иза. Гоьваьлла режиссер иштта кIорггера хьекъал доцуш стаг ву аьлла ца хета суна, Нохчийчоь Оьрсийчоьнах дIакъасто йиш йоцуш дакъа дуйла цахаъал. Я Сокуровс юьйцург кхи Оьрсийчоь ю-те, шена ган луург: Нохчийчоь цхьаъ, Башкири шолгIа, ГIезалойчоь кхоалгIа, Урал-4-гIа, иштта кхи дIа а".\nКиноиндустрех Сокуров Александра къамелаш деш а, хьахонза ца юьсу Нохчийчоь. Кавказан регионашкахь дика хир дара боху режиссеро киностудеш ехкича, амма оьшуш дац Нохчийчохь, цигахь Оьрсийчоьнан низамаш болх беш дац боху цо.\nТIаьххьарчу шерашкахь мехкан куьйгалхочо Кадыров Рамзана а, цуьнан гоно дIахьедечу кеп-кепарчу дIахьедарша ира-карахIиттабо юкъараллехь\nИштта стохка интеллигенцин Конгрессо куьйгаш дара гулдеш Кадыров мехкан урхаллера вохавар доьхуш, цо рогIера оппозицина кхерамаш туьйсуш, ларам боцу дIахьедарш динчул тIаьхьа.\nМаршо Радион къамел хилира Сокуровн дIахьедаран хьокъехь махкал арахьарчу Ичкерин Iедалан куьйгалхочуьнца, Лондонехь вехачу Закаев Ахьмадца.\nЗакаев: "Вай хьалха а дийцина хIуманаш ду уьш, дукха хьехийна а ду, тахана Оьрсийчохь боккъал а бакъ а долуш, дуккха а нах кхетта аьлла хета суна. ХIокху тIаьххьарчу 20 шерачохь Оьрсийчоьно оцу Нохчийчохь тIебинаболчу тIамехь а, шайн хетачу Iалашонка ца кхачийнийла хууш дукха нах бу тахана.\nХIунда аьлча, и дIадолалучу хенахь дуьйна я Нохчийчоь цхьа герзах йоьттина дуьненна кхерам а болуш пачхьалкх ю аьлла долийна дацара иза. Политикан хьолехь, Нохчийчоьнан, Оьрсийчоьнан юкъаметтиг билгаляккха вайн Iедало а, ЖовхIара а, Аслана а бохушшехь, дIаболийна тIемаш бара уьш. Тахана уьш кхеттарг хIун ду, цара муьлххачу агIор и хьийзича а, цига чохь долчу хьолан цаьрга Iуналла ца дало.\nЮьхаьнца Оьрсийчоьно тIом болочу хенахь, ЖовхIар ца мега шайна аьлла болийра, шолгIа тIом болалучу хенахь, БасаевгIара хIара провокаци йина, вукхара важа дина аьлла, иштта и шолгIаниг а болийра. Аслан ца мега аьлла, цунах террорист а вина, цIе а кхоьллина, иза вен а вуьйш, иштта таханалерачу дийне схьабохьуш хIара тIом. Тахана царна Кадыров ца мега, царна цхьа а мегар вац. Кхийолу регионаш а санна оцу статусехь Нохчийчоь цаьрга дIахIотталур яц, царна мел чIогIа лиича а. Уьш кхеттарг, Оьрсийчуьра бахархой кхеттарг, политикаш кхеттарг цхьа хIума ду, Нохчийчоь маьрша яккха езаш хилар".\nСокуровс шен дIахьедарехь кхи цхьа агIо а хьахийнера, дуьне ма- дду бьржина нохчий шаьш тIеэцначу мехкашна а бале бовлу, шайн меттиг ларбан цахаарца аьлла.\nТкъа Закаев Ахьмад оцу тIехь реза вац режиссерца, ша догйовха ву элира цо, даймахкал а арахьа кхуьу тIаьхье Нохчийчоьнан кхане хирг хиларх.\nЗакаев: "Хьаъа а, хIуъа а бахахь а, Европехь, кхузахь вайн къам ду дехаш. Вайн къоман онддах долу дакъа ду махкал арахь дехаш. Проценташкахь билгалдаьккхича, вайн нохчий санна хIокху аренца дукха бехаш кхечу къаьмнийн векалш хир бац. Вониг а хир ду, диканиг а хир ду. Амма кхеран Iедалшкахула а, кхаьрца вешан йолчу юкъаметтигашца а, кхеран терхи тIе а тевжина, вай билгалдаьккхича а, тахана Европехь дехачу къаьмнашлахь вайн къам кхеран Iедалша цхьана а тайпана чолхе къам ду аьлла билгалдаьккхина дац.\nДоккхачу декъанна тахана вайн къоман кегийнах доьшуш бу, дика дIатарлуш бу, тарбелла а бу. Бакъдерг аьлча, вайн тIемаша хIаллакйинчу, йохийна, яьржина лелачу оцу тIаьхьенах 1-2% эр ду вай оццул хIума а ца хуьлуш, 25 шерачохь тIом лаьттинчу къомана юкъахь вуьшта доьрзийла а яцара. Вайн къомана а, пачхьалкхана а пайдехь а хир долуш, чкъор ду кхузахь хьалакхуьуш, иза суна вайн къоман кхане ю аьлла хета".\nМатериал кечъечу юкъанна видеохула Сокуров Александрна жоп луш вистхилла Нохчийчоьнан зорбан министр Умаров Джамбулат.\n"Хьо гунахь воццушехь эхь ца хетта хьуна шуьйра евзачу зорбанашкахь и харцо йийца. Суна чIогIа интересе ду, стенна лелайо ахь и харцо. Шайн култура, ламасташ, идентификалла йиссийтархьама, хи санна цIий Iенийначу нохчийн къоман историн бухера хIун ахка гIерта хьо?", - хоьтту министро.\n"Со хууш вац, муьлхачу сибате вилла ас хьо: сайн къоман мостагIийн куьце я айхьа хьайна пиар ян гIертачу стеган амате? Хьуна хIун оьшу пиар а? Генийш олучу нахана герга ма ву хьо. Ахь буьйцурш муьлха нохчийн бу, Туркойчоьнах дIакхета гIерташ мила ву, хIун цхьаалла юьйцу ахь", бохуш, юх-юха карзахе вуьйлу пафосе Умаров Джамбулат.\nКхи дIа билгалдоккху министро, политикин гIуллакхошлахь нохчашца ультиматуман мотт а ца лебеш, адамийн маттахь, боьршачу стеган маттахь вистхилларг цхьа Путин Владимир бен цахилар а.\nШен а, кинорежиссеран а сийдойуш, доьвне вала а ца лаьа шена боху министро.\nНохчийчоьнан къоман политикан а, арахьарчу зIенийн а, зорбанан а, информацин а министран Умаров Джамбулатан бIобулу, кеста шаьшиъ вовшашца ган а гина, куьйге гIуриг хиларх.\nШа доьналла долуш стаг хиларе терра, Сокуров реза хила а тарло Умаровца къамел дан, амма кIезиг меттигаш бу Нохчийчоьнан куьйгалхошца къамел дийнарг воккхавеш.


Сен-ЖогӀж-д'Аннбек — Википеди\n48°37′59″ къ. ш. 0°15′56″ м. д.HGЯOL\nСен-ЖогӀж-д'Аннбек (фр. Saint-Georges-d'Annebecq) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу ФавгӀоль (ОгӀн), Бовен (ОгӀн), Ла-Шо (ОгӀн), Ле-ГгӀе (ОгӀн), ГӀан.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ЖогӀж-д%27Аннбек&oldid=7837025»


ОнагӀ — Википеди\nОнагӀ (фр. Onard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ландаш.\nДозанашца йу Одон, Гутс, Пуаянн, Сен-ЖугӀ-д'ОгӀибат, Вик-д'ОгӀибат.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ОнагӀ&oldid=7828632»


Йоккха Эрмалойчоь — Википеди\n190 в. э. хь — 428 в. э.\nсуьдан а, канцелярин а мотт Ӏарамийн, къамелан мотт эрмалойн\n387 шарахь 312 тыс. км² гергга\nIV—V бӀешерашкахь — 3 млн. гергга\nИсторел хьалхара мур эрмалойн махкахь\nПачхьалкхаш а, кхолламаш а\nЭрмалой кхолларал хьалхара истори (в.э.хь. 2 эзар шо — в.э.хь. VI бӀешо)\nЭрмалойн къам кхолладеллачул тӀаьхьа. Антикалла (в.э.хь. VI бӀешо — V бӀешо)\nЮккъера бӀешераш (V—XV бӀешераш)\nЭрмалойн ЗакаридгӀеран олалла\nКерла Зама (XV—XIX бӀешераш)\nРоссийн империн юкъахь (XIX—XX бӀешераш)\nКерла Зама (XX бӀешо — тахане)\nРеспублика Арцах (ЛКР)\nЭрмалойн асхьабийн килс\nРуман а, ГӀажарчоьнан а юккъехь\nЙо́ккха Э́рмалойчо́ь (эрм. Մեծ Հայք [Mec Haykʿ], желт.-шира. Μεγάλη Ἀρμενία, лат. Armenia Magna, пехл. Buzurg Armenā, гуьрж. დიდი სომხეთი, шир.-оьрс. Йоккха Эрмалойчоь) — шира эрмалойн пачхьалкх Эрмалойн акъари махкахь, лаьттина 600 шарахь сов, вайн эрал 190 шо хьалха дуьйна по 428 год н. э.\nТигран II волуш, хилира йоккха пачхьалкх, дозанаш дара Кура тӀера Урдане кхаччалц, Лаьттаюккъера хӀорд тӀера Каспий-хӀорд тӀекхаччалц.\n2 АрташесидгӀеран некъий\n3 Йоккха Эрмалочоьнан коьрта шахьарш\nХьажа иштта: Айраратан паччахьалла\nСийлахь Тигранан импери, 1883 шеран карта\n«Эрмалойчоь» (Армина) термин дуьххьара гучудолу гӀажарийн паччахьан Дарийн I Бехистунан йозанехь вайн эрал хьалхара 521 гергга шарахь, цуо билгалайоккху Урарту паччахьаллин хиллачу махкара гӀажарийн сардалалла. ТӀаьхьарчу желтойн хьосташкахь евза иштта цӀе йолу ши сардалалла: Малхбузен Эрмалойчоь а, Малхбален Эрмалойчоь. ТӀаьхьарчун махкахь дегара кӀенте дуьтуш дарж урхалла дира ОронтидгӀеран некъаша (ЕрвандидгӀар, эрм. Ервандуни). Македонхой тӀелетта АхеменидгӀеран паччахьалла йоьжначул тӀаьхьа, эрмалойн латташ маьрша дисира. Къилба Эрмалойчоьнан урхалчаша къобалдира Искандаран Ӏедал, амма и къобал дар формалан дара: Искандар ша Эрмалойчухула чекх ца велира, цуьнан тӀеман баьччаш а иштта ца баьхкира церан махка. Вайн эрал хьалхара IV бӀешо чекхдолу хенахь дуьйна Эрмалойчоьнан махкахь йолало кхоллаяла маьрша я ахмаьрша пачхьалкхаш.\nСардала Ерванда (Оронт) диадохашца къовсам латтош вайн эрал хьалхара 316 шарахь кхоьллира маьрша Айраратан паччахьалла. вайн эрал хьалхара 220 шарахь (кхечу хаамашца вайн эрал хьалхара 200 шо гергга долуш) Эрмалойн Айраратан паччахьалла тӀетуьйхира селевкидгӀеран паччахьо Антиоха III шен тергонехь долчу Эрмалойчоьнан декъана, иза лаьттара Ван Ӏоман кӀоштахь, Тигран лакхенашкахь, оцу хенахь дуьйна цунах ала долийра Йоккха Эрмалойчоь. Иштта, вайн эрал хьалхара III бӀешо чекхдолуш, дерриг аьлча санна эрмалойн латтанаш дисира СелевкидгӀеран Ӏедалан кӀелахь. Оцу замана герга, вайн эрал хьалхара III — II (юьхьиг) бӀешерашкахь эрмалой охьахевшира берриг аьлча санна махкахь, цуо тӀаьхьа хӀоттийра историн Эрмалойчоь.\nЕвфратал дехьара Жима Эрмалойчоь, коьртачу асанах дӀакъаьстина шира эрмалойн пачхьалкхалла кхиарца, «Йоккха Эрмалойчоь» цӀерах официалан цӀе хилира шираэрмалойн пачхьалкхан. Иштта маьӀна долуш лелийна иза вайн эрал хьалхара 77 шеран Гарнера паччахьан Трдатан I желтойн йозанехь, (желт. Μεγάλη Ἀρμενία, Мега́лэ Армени́я — «Йоккха Эрмалойчоь»). Кхин а паччахь Бакур руман II бӀешеран йозанехь язвина Йоккха Эрмалойчоьнан паччахь аьлла: «Аурелиус Пакорус, Йоккха Эрмалойчоьнан паччахь» (желт. Αύρήλιος Πάκορος βασιλεύς μεγάλης Άρμενίας). Пачхьалкхан и цӀе язйина ю кхин йозанашкахь а, масала паччахьан Трдатан III йозанехь IV бӀешо долалуш, иза карийна Апаранехь. Изза цӀе лелайо иштта кхин меттанашкара — латинан, гӀажарийн, гуьржийн, оьрсийн, кхечу хьосташкахь.\nАрташесидгӀеран некъий[нисйе бӀаьра | нисйе]\nПаччахьан Арташес I-чун делимитацин тӀулгаш (вайн эрал хьалхара189—160 шераш), карийна Сюникехь (Зангезур)\nКоьрта йаззам: АрташесидгӀар\nНекъий схьабевлла Арташес I-чух, цуо шех Ервандид олура. Цуьнан хьалхарчу урхаллера эрмалойчоьнан некъашца йолу уьйр чеккхенца хууш яц. АрташесидгӀеран урхалла билгаладаьлла ца Ӏа мехкан экспансешца, амма билгалдаьлла аьттонца политикин а, динан а марталла ян гӀертарца, баьхна мехкашка эрмалой хийшорца, пачхьалкхан а, оьздангаллин а юкъараллица эрмалойх тарбала гӀертар чӀагӀдарца.\nЙоккха Эрмалочоьнан коьрта шахьарш[нисйе бӀаьра | нисйе]\nХьажа иштта: Эрмалойн пачхьалкхийн коьрта гӀалийн исписка\nЙоккха Эрмалойчоьнан ерриг коьрта шахьраш, Тигранакерт йоцург, лаьттина Араратан тогӀенехь, хӀинцалерачу Ереванан герга — Айрарат наханган махкахь, паччахьийн долара цӀа долчохь. Айраратан паччахьаллин хьалхара коьрта шахьар хилла Армавир (вайн эрал хьалхара IV чеккхе—III бӀешо); иза лору ламастан испискица историн эрмалойн пачхьалкхийн шолгӀа коьрта шахьар. Вайн эрал 200 шо гергга хьалха паччахьо Ерванд IV-чо коьллира Ервандашат, иза оццу паччахьаллин коьрта шахьар а, монархан резиденци а лаьттира, Арташес I-чо вайн эрал 176 шо хьалха Ганнибалан планца Арташат гӀала йоггӀалц, иза хилира Йоккхачу Эрмалойчоьнан коьрта шахьар. Вайн эрал 77 шо хьалха Сийлахь Тиграна югӀу Йоккхачу Эрмалойчоьнан къилба-малхбузен йисттехь керла къегина коьрта шахьар, цунна цӀе туьллу Тигранакерт. Тигранакерт а, Арташат а масех бӀешарахь лаьтта коьрта шахьарш, царна юкъахь дара билггала эмгаралла: Тигранакерт яра эллинийн а, руман а Ӏаткъаман юкъ, Арташат — руман дуьхьала а, парфянашкахьара а. II бӀешо долалуш Вагарш паччахьо дӀахьо шен резиденци керлачу гӀала, цунна цӀе туьллу Вагаршапат. керсталла тӀеэцарца иза хуьлу Эрмалойчоьнан килсан коьрта шахьар, хӀинца а ю иза оцу статусехь. 335 шарахь паччахьа Хосров II-гӀачо Араксан харш хийцадалар бахьнехь кхалхабо Арташатан бахархой Двине, цунах хуьлу тӀаьххьара коьрта шахьар Йоккхачу Эрмалойчоьнан, иза йоьжначул тӀаьхьа хуьлу резиденци хьалха гӀажарийн, цул тӀаьхьа Ӏаьрбийн сардалийн.\n↑ ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса йац; тIетовжаран ИДМ йоза йаздина дац\n↑ Кеп:Нп5. Artaxias I // Encyclopaedia Iranica. — 1986. — Vol. II. — P. 559—560.\n↑ Йоккха Эрмалойчоь — йаззам бу Большой советской энциклопедии чуьра. :\n↑ ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса йац; тIетовжаран История Древнего мира йоза йаздина дац\n↑ 1 2 3 4 5 6 7 Всемирная история / Ред. А. Белявский, Л. Лазаревич, А. Монгайт. — М.: Государственное издательство политической литературы, 1956. — Т. 2, ч. II, гл. XIII.:\nПредставитель этой династии Оронт (по-армянски Ерванд) признал власть Александра, но во время борьбы диадохов в 316 году до н. э. Айраратское паччахьалла стало самостоятельным. Столицей царства был город Армавир, расположенный на месте урартского Аргиштихинили. В 220 году до н. э. Айраратская область была захвачена Антиохом III и некоторое время спустя присоединена к собственно Армении, которая отныне начала называться Великой. Таким образом, к концу III в. почти все армянские земли оказались под властью Селевкидов.\n↑ ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса йац; тIетовжаран БСЭ йоза йаздина дац\n… Все это не помешало Антиоху III в 201 г., имея за спиной удачно завершенный восточный поход и победоносную войну с Египтом, устранить Ксеркса при посредничестве Антиохиды и обратить Софену в селевкидскую провинцию. Аналогичная судьба постигла в это же время государство Айрарат и его правителя - последнего Ерванда: Антиох III стремился укрепить свой тыл перед запланированным западным походом в Европу.\n↑ Рыжов К. В. Армении цари Архивацийина 19 майхь 2012 шеран.Кеп:Мёртвая ссылка. // Все монархи мира: Древний Восток: Справочник.\n↑ ГӀалат дешнаш далорна Тег <ref> нийса йац; тIетовжаран M. L. Chaumont йоза йаздина дац\nЭрмалойчоь (историн регион)\nЭрмалойчоь хьалха екъар\nЭрмалойн пачхьалкхаллин хронологи\nИнтерактивная карта Великой Армении Архивацийина 21 октябрехь 2020 шеран. 363—387 годов.\nЛитовченко С. Д. Римско-армянские отношения в I в. до н. э. — начале I в. н. э. Архивацийина 31 июлехь 2020 шеран.: Авт. дисс… к. и. н. — Харьков, 2003.\nв. э. хь. II бӀешо — 387 шо\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Йоккха_Эрмалойчоь&oldid=6660363»\nЭрмалойчоьнан исторера пачхьалкхаш\nЧоьхьара Кавказ шираллехь\nШирачу дуьненан историн пачхьалкхаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 30 сентябрь, 16:47.


ГIажарошна тIехь ницкъ цабар доьху Евроберто\nГIажаройн дешан маьршо лара а ларий, иккхинчу конфликтехь халкъанна тIехь гIело а ца яр тIедожийна Евроберто пачхьалкхан Iедалшна. Европан бертан арахьарчу политикехула йолчу лакхарчу векало Могерини Федерикас дина и дIахьедар.\nГIажарийчохь халкъана тIеIаткъамбар даздаларна Вашингтоно ООН-ан кхерамзаллан Кхеташонан сихонца цхьанакхетар вовшахтоха аьлла. Iамеркан ООН-ерчу векална Хейли Никкина хетарехь, протесташкахь нах баларх шена хетарг ала деза Женеверчу адамийн бакъонашкахула йолчу Кхеташоно а.\nООН-ан брифингехь шинарийдийнахь йистхуьлуш Никкис хастийра гIажарой цаьргахь майралла, доьналла хиларца. Йоллу пачхьалкхехь яьржина демонстрацеш арахьара провокаци а йина яьржина яц, ша-шаха хилла болам бу, аьллера цо. Хьалхо ГIажарийчоьнан аятоллас Хаменеи Iелас протестех дуьйцуш, шайн пачхьалкхан мостагIий цхьанакхетта Iедална зен дархьама бехира.\nБайначу беттан 28-чу дийнахь дуьйна меттигерчу Iедална дуьхьал йолийначу протесташкахь лаххара а велларг ву 20 стаг. Цхьа полисхо а ву царлахь. Шоьтадийнахь 450 вахархо лаьцна урамашкахь.\nЮьхьанца сурсатийн мехаш лакхадарна резабоцуш арабевллера гIажарой, тIаьхьо маьршша дIахьедора халкъо шаьш Iедална дуьхьал хилар.


Стихи о шахматах! « Музыка дождя\nPosted on 25 марта, 2012 Updated on 20 июля, 2014\nПешки и Король\nИ если в нем не заживает рана, —\nТерзаем ты без отдыха и срока, —\nДень ото дня томишься безысходней, —\nВзяла она, та, что подобна лани, —\nThis entry was posted in - Шахматы, -Стихи, Сборник.\nХ/ф Очкарик (2012)


Ламура — Википеди\n46°23′43″ къ. ш. 5°58′00″ м. д.HGЯOL\n▲646 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛамура (фр. Lamoura) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Юра. Дозанашца йу Лоншомуа, Лажу (Юра), Преманон, Сен-Клод (Юра), Сетмонсель, Septmoncel Les Molunes[d]. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ламура&oldid=6861469»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 20 октябрь, 12:59.


Легла с повдигащ механизъм • Легло N 212 с амортисьорен механизъм - Pirinski-Bor.com\nЛегло N 212 с амортисьорен механизъм\n144x190 см. (+ 14 лв )\n164x190 см. (+ 27 лв )\nЛегло N 212 е за еднолицев матрак с размери 120 / 190\nИма повдигащ механизъм газов амортисьор и ракла под матрака\nЛегло N 428 с амортисьорен механизъм 189.00 лв\nЛегло N 161 с амортисьорен механизъм 183.00 лв\nЛегло N 164 с амортисьорен механизъм 183.00 лв\nЛегло N 158 с амортисьорен механизъм 179.00 лв\nЛегло N 341 с амортисьорен механизъм 166.00 лв\nЛегло N 334 166.00 лв\nЛегло N 327 с амортисьорен механизъм 162.00 лв\nЛегло N 110 с механизъм 153.00 лв\nЛегло N 209 146.00 лв\nЛегло N 104 с механизъм 146.00 лв


5ХНМ, 5ХНВ, 40Х, 40, 45, 4Х5МФС, 30ХГСА, проч., Повсеместно\n5ХНМ, 5ХНВ, 40Х, 40, 45, 4Х5МФС, 30ХГСА, проч.\nНа постоянной основе требуются: Поковки (кубики (размеры от 300х300х300, круги (диаметр от 200мм) ) , лежалые, неликвид, и проч. невостребованные остатки (любые объёмы) . Ст. 20\nСт. 30ХГСА, и т. д. Самовывоз по всей России. 8 (846) 300-44-44 (58) . tender@specsplav. ru\nПоисковые теги для данного объявления: хгса проч


Олхазар (@Olxazar) — 139 answers, 87 likes | ASKfm\nАссаламу 1алайкум.Сан дисина марханаш 100 сов дара ,цхьа 20 шо хьалг1а кхабанза.Царна т1ера г1уда делача х1ора шарахь цхьацца т1еатухуш.2000 сов сахь ,дала деза .Сохь оццул ахча дац.Х1ун да деза ас?Бехказло лорий Рамадан бутт,кхаба фард дуй цахаара ?И г1уда х1ора шарахь т1екхитий х1инце бе ца хиича?\nЦундела, хьожур ву хьо айхьа ца кхобуш дитинчу марханашка - уьш тIедогIу мархин бутт тIекхачале доькхуш кхаба дезий хаьара хьуна йа ца хаьара? Хууш ца хиллехь - гIуда ца дужу хьуна тIе. Хууш хиллехь - хууш хиллачара дуьйна гIуда дужу.\nШолгIаниг - доькхуш ца кхобуш цу кепара тIаьхьататтар хьарам дуй хьайна хуъушехь, марханаш ца кхаба магош долу бахьана а доцуш, ахь уьш ца кхобуш цхьана шарал сов тIаьхьататтахь, цу хIора кхабаза ахь дуьтучу мархин тIера гIуда хIора шарахь цкъа (цхьацца) тIекхета хьуна. Масала, итт шо хьалха ахь кхабаза дийнна цхьа мархин бутт битинехь, ахь и ткъеитт марха доькхуш кхаба аьтту а болуш, ца кхаба бахьана а доцуш, уьш декха ца доькхуш итт шо далийтинехь, ткеъитт мархин гIуда итт шарахь иттозза тIекхета хьуна, цундела 300 хуьлу уьш.\nИштта ду вайн мазхIабехь цу хаттаран хьокъехь аьлла долчу шина дешах нийса дерг, йа вуьшта аьлча, чIогIох лерина дерг.\nАмма, шолгIа дош а ду гIийла доцуш, чIогIа, шен тешаллаш (далилаш) чIогIа долуш. Цундела, вайн мазхIабера цхьаболу Iеламнах цунна тIетевжаш хилла а бу. Ткъа, вайн махкахь лаьттинарг санна долчу хьолехь а, къаьсттина хIинца ахь дуьйцучу хьан хьолехь а, цу тIетовжа мегар ду хьо, йа хьуна цу тIетевжина жоп дала а мегар ду дешна-стага. И бохург хIун хуьлу - ахь оцу итт шо хьалха дуьйна доькхуш кхабаза диссинчу марханийн гIуда цхьана шарана бен тIе ца дужу хьуна, цхьана шарахь диссинчу марханийн цкъа цхьа гIуда делчахьана волу хьо, бохург хуьлу. Хьан хьолехь иштта хила йиш ю иза, Дала мукъа лахь. Цундела, боькхуш кхабаза биссинчу хIора мархин баттана тIера, йа цхьана шеран цхьа къаьсттина марханаш тIера, хIоранна а тIера цкъа цхьа гIуда делча вера ву хьо, Дала мукъа лахь.\nОцу веза хилла волчу АллахI Дала къобал дойла хьан марханаш а, ерриге кхийолу дика Iамалш а. Вайн массеран кхачамбацаршна, гIалаташна, къиношна геч а дойла-кх Цо. Амин.\nАссаляму 1алайкум. Ваш, наггахь каналчу кхусса ахь (до1а) текстцани аудио, цкъа 1арбойн маттахь, юха вайн матте гочдеш а. Ишта цхьа массех до1ан аудио оьшар сун (цкъачун цхьа пхиъан), презентаций еш, берашка пайд эцийта. Г1о дийр дацар ахь?..\nВа Iалайкум ассалам. Дера дийра ду. Хьайна къаьсттина цхьа доIанаш дезахь, уьш билгалдеш кехат язде имейл тIе (samagatde@gmail.com), ас ахь ма-бохху mp3 запись йина дIадоуьйтур ду хьуна, Дала мукъа лахь. Дала аьтту бойла хьан!\nАссаляму 1алайкум. Будет ли считаться ошибкой допускаемой в имени Аллах1а, если написать "Аллох1умма". С "о" для обозначения твердости "л".\nВа Iалайкум ассалам. Транскрипция, или транслитерация, всегда остаётся проблемным моментом в межязыковой передаче звуков. В данном случае я почти всегда использую "о" именно при транскрипции имени Всевышнего, например в словах зикра и т.д. Но использовать "о" вне транскрипции, то есть когда мы пишем имя Всевышнего на нашем языке, или на русском, английском и так далее, думаю, не стоит. В самом арабском языке данный звук различается в некоторых грамматических формах и не всегда произносится как близкий к "о". А АллахI знает лучше.\n..ас и х1унд хоьттар аьлч, сайти т1ера текст вордчу кхоьссан пдф файл ян г1ертар со цунах. Из дан мегар дари? ткъа гочдинарг т1е вазвеш, сайти ссылка яз еш.\nМегар ду да-м, амма ас и ца даран бахьана - доьххьара гочдинчул тIаьхьа дуьйна цунна кхин редактировани йина цахилар ду, ас айса гочдаран агIор а, меттан агIор а. Дела реза хилла хьуна.\nАссаламу 1алайкум. Имам Нававий жейн "Лерам беш хьалаг1атта мегаш хилар", гочдинарг хьо-м вац?


№33 Про зміну поштової адреси на житловий будинок з господарськими будівлями та спорудами вул. ХХХХХХХ село ХХХХХХХ Чортківського району. Власник – ХХХХХХХХХХХХ | БІЛОБОЖНИЦЬКА ГРОМАДА Чортківський район, Тернопільська область\nБілобожницька громада » №33 Про зміну поштової адреси на житловий будинок з господарськими будівлями та спорудами вул. ХХХХХХХ село ХХХХХХХ Чортківського району. Власник – ХХХХХХХХХХХХ\n12 березня 2021 року № 33\nвул. ХХХХХХХ село ХХХХХХХ Чортківського району.\nВласник – ХХХХХХХХХХХХ\nРозглянувши заяву гр.ХХХХХХХХХХ від 25.02.2021, представлені матеріали та відповідно до Закону України «Про регулювання містобудівної діяльності», Постанови Кабінету Міністрів України від 25.05.2011 №559 «Про містобудівний кадастр», рішення сільської ради №180 від 03.10.2016 «Про упорядкування назв вулиць по населених пунктах Білобожницької сільської ради Чортківського району Тернопільської області», керуючись підпунктом 10 пункту «б» статті 30 Закону України «Про місцеве самоврядування в Україні», виконавчий комітет сільської ради\n1. Змінити поштову адресу на житловий будинок з господарськими будівлями та спорудами з вул. ХХХХХХХХ на вул. ХХХХХХХХХ село ХХХХХХХХХХ, Чортківського району власник – ХХХХХХХХХХХХХХХХХ


С ДРЕВНОСТИ ПО НАСТОЯЩЕЕ… - 13-ГIА КИЙСАК - 19 Мая 2018 - NAHI\nГлавная » 2018 » Май » 19 » С ДРЕВНОСТИ ПО НАСТОЯЩЕЕ… - 13-ГIА КИЙСАК\nШирачу оьмаран 3-2.5 эзар шерашна юкъахь, Къилбседа Кавказехь «майкопан культура» кхиийна «протохуррин» макроэтнос, къилбехьа дIаюьду Шумаран а, Мисаран а дозане кхаччалца, ваьррин цIарах керла юкъараллаш кхуллуш. И этнос, Хьалхарачу Ази юхадахаран бахьана ду, Iаламан хиламаша кхоьллиначу бухца доьзна. Иштта, кхин цхьа бахьана а ду и хурриташ шайн ширачу Даймахка юхаберзаран. Иза, къастийна чурхе кхуллуш (хидесарца йоьзна чурхе), Iорадоккхура ду аса.\nЦу хуррин этносах, тIаьхьо кхоллалура ду дакъош: «митанниш», «шу-бартой» (субартой), «гиксос Барт» («Gi-Ka-Hasug», «Жи-Ка – Ха-Саг»/«-хьовсург»; жалелорхой – «гиксосан Барт»), «Нахаре» («Наири», «Нах-Ари»), «праурартуойн», «праманан» этноюкъараллаш, иштта цу могIара йолу кхин ерш а. Уьш дерриш а кхоьллина бух хилла, дукхаха «хурритин», цуьнан ладаме дакъош «пранахи» (аренхой) а, «пранах» (ламарой) а долуш.\nЦул тIаьхьа, цхьана эзар шарна юкъахь, кхоччуш кхолладелла цу «хурритин» этнос юкъара га долу, «нах-адаман» дакъа. Хетарехь, цу декъан кийсаг Къилбседа Кавказе юхайоьду. Дуьххьара иза нисделла, ширачу оьмаран 1757-гIачу шарал тIаьхьа беъначу муьрехь а, «гиксосан Барт» эшаме бирзича а. ШолгIаниг – ширачу оьмаран 1300-1150-гIа шерашна юкъахь, Митаннин олалла маладеллачу муьрехь. И дIакхалхар, вай билгалдаккха деза, «яккхийчарех йолчу, пхеа кхалхаран хьалхара а, шолгIа а кхалхарца йоьзна тулгIе ю» аьлла. Уьш бу, къилбседакавказехь, нах-этносан хьалхара лард юьллура йолу, вайн шира прадай.\nШирачу оьмаран, 17-гIачу бIешарахь хиллачух тера ду, «жима, хьалхара кхалхардар». Цу «нах-адаман» декъан кхалхаро кхоьллина, «Гинчи-Гатын-Кала» (ш.оь.1700-1400 шш) олу, юкъара лара мегара долу культура. Цу кхалхаран бахьана, дикка девзаш дац вайна. И жима кхалхар доцург, кхин а доккха диъ кхалхар дина вайн шира дайша (нахи), шен хенахь тукхамаш кхуллура долу гергара ваьрраш Къилбседа Кавказе кхачош. Рожехь «шолгIа кхалхар» дина, Митаннин онда пачхьалкх афризио-симитин халкъаша цIура ерзийча (ш.оь.1300-1200 шш). «КхозлагIаниг» - Урартун пачхьалкх симитин, индоевропейцин орамах долчу халкъаша йохийча (ш.оь.580-400 шш). «ДоьалгIаниг» - Риман империн Iаткъам, ТIехьарачу Кавказехь совбаьлча (ш.оь.I-ра бIешаран юкъ – к.оь. I-ра бIешо). «ПхоьалгIаниг» - Iарбойн, бусалба халкъо (халифат) Ирана-Кавказан а, Араратан а лаьмнашкара дахар, шена кIелахьарчо долийча (к.оь.7 бIешаран чеккхе - 8 бIешаран юьхьиг).\nКерла кхоллаелла «нах-этносан» юкъараллин цхьа дакъа, дуьххьара (ш.оь.1700-гIа шш) Къилбседа Кавказе юхадоьдачу муьрехь «цуьнан лаьмнашкахь а, йа цу кIеларчу акъарин аренашкахь а дехаш адам доцуш, еса меттигаш хилла уьш» олуш ду, цхьацца йолчу «гуьржийн» хроникаша. И тешалла шеконе оьцу аса, хIунда аьлча, «майкопан культура» (ш.оь.III-гIа эзар шаран шолгIа хенан дакъа) кхиийначу «хурриташа» и мохк битанехь а, цул тIаьхьа «Къилбседакавказхойн культура» (ш.оь.III-II эзар шш) кхуллара йолчу адаман чкъоро, и мохк кхин дIа а кхиийна хиларна. «Хурритин» доккхаха долу дакъа, юха Хьалхарачу Ази дIадахча, цу махкахь бухадисначу «хурри-аррин» декъо кхиийна ю «Къилбседакавказхойн культура» (гIазкхашха, «Северокавказская культура»). И кхиийнарг ю «праассан» этнотоба шех кхоллаелла «арин» тайпанаш, юкъараллаш. Делахь а, «нилха, сорса адам дехаш хилла ю цу мехкан аренаш» аьлча, нийса хира ду моьтту суна.\n«Ханнин (срубни) культуран» (II-гIа эзар шаран шолгIачу декъехь – I-ра эзар шаран юьхь) юкъара даьхнилелорхойн тайпанаш наггахьа гучадовлар бен, Дон-Идал хишца бен (праассаш) даима дахар доцуш болу ламхьалхарачу аренан и мохк, шайн шира дай («Майкопан культура» кхиийна адам) баьхначу махка юхайирзиначу тIаьхьиенаша денбо. ТIаьхьо, историн бIаьрла лар юьтуш, рогIехь цара кхуллу кхиаме йолу «Гинчи-Гатын-Кале» (ш.оь. III эзар шаран чеккхе - II эзар шаран хьалхара дакъа, иштта лоруш ду, ш.оь.1700-1400 шш. а ), «Каякента-Харачойн» (ш.оь. 1300-900 шш), «Кобанан» (ш.оь. 1200-400 шш) культураш.\nЦхьана хенахь, Хьалхарачу Азин кIошташкахь («Палестинера», «Сийрира», «Хана», «Хаттан» («ха-тIе»; гIазкх. маьIна, «стража над /чем-то/»), «Наирин» («нах-арин»), ишт.кх.) даьхна тайпанаш, тIаьхьо «симитех» а, «индоевропейцех» а дIа ца эрахьама, малхбалехьа юхатаьIна и «хуррито-хаттан» халкъаш. Цара бина некъ хилла, цкъа хьалха Къилбседа Месопотамин аренашкара лаьмнашка таьIаш, цигара дахар жигара а деш, кхуллуш керла культураш. Цул тIаьхьа, цу лаьмнашкара дахар дукъдеш дебна и адам лахдан, къилбседа агIора дIадоьду, цкъа шайн шира дайша дитана лаьмнин кийрахь а, цуьнан лахенашкахь а керла дахар дендан. Цу лаьмнин къилб агIо цхьана декъо дIа а лоцуш, дукъал дехьа даьллачу вукха адамо, керла дахар дендо Къилбседа Кавказехь, лакхахь аса билгалйиначу рожехь, дахаран культураш а кхуллуш. Ткъа «Арарат-лаьмнашкахь» бухабисначу «наирахоша», ширачу оьмаран хьалхара эзар шераш долалучу муьрехь, керла онда пачхьалкх кхуллура ю, исторехь «Урарту» аьлча евзу, амма шаьш шайна тиллина цIе «Биайнили» (Ба-ийна-эли) а йолуш. Цу керла кхоллаеллачу пачхьалкхан а, цуьнан халкъан а толам хилла, шен дуьххьара хилла «дуьхьало яран тактика» (гIазкх. маьIна, «оборонная тактика») хуьйцуш, кIезгачу барамехь елахь а, «тIелатаран тактика» тIеэцарца буьйзина. «ТIелатаран тактика» (гIазкх. маьIна, «наступательная тактика») бохург тардала мегара дац, «мехкашдIалецархо» бохучу кхетамца.\nЦундела, кхин а диъ бIешарахь, цу «симиташна», «индоевропейцашна» дуьхьала латта ницкъ кхочу церан. Къилбседан агIонга дIабахначу шайн цIий-вежаршца йолу юкъаметтигаш ходийтуш а ца хилла цара, гергарло шира ца далийта. Иза иштта ца хиллехьара, Урарту йоьхначул тIаьхьа, цига дIакхелхина «урартхойх» долчу цхьацца ваьррин (масала: ванаш, прадурдзукаш, кулхаш, гаргараш, иштта санаареш а) тIедиссар а, ахмашаре хира дацара. Цу заманчохь нисделла ду, «нах-этнасо» дина рогIера «кхозлагIа, доккха кхалхар».\n12-гIа жамI: Хьалхарачу Азира Къилбседа Кавказе, «нах-орам» болчу адамо пхиъ даккхийчех кхалхарш дина ( I/. ш.оь.1700-1400 шш; II/. ш.оь.1300-1200 шш; III/. ш.оь.580-400 шш; IV/. ш.оь.I-ра бIешаран юкъ – к.оь. I-ра бIешо; V/. к.оь. 7 бIешаран чеккхе - 8 бIешаран юьхьиг. ), кхуллуш керла архиологин культураш (мелла а «Къилбседакавказхойн», «Гинчи-Гатын-Кала», «Каякента-Харачойн», «Колхидан», «Кобанан», «Шира, ал-банан», «Ал-анан») а, политика-бахаман яккъаш а.\nIехано лулара керт яккхахь, цуьнан мекхаш, хьан керта а кхочура ду.\nУрарту паччахьалин малх дIабузучу муьрехь, цуьнан латта тIедеъначу хийра халкъах кхоллало, цуьнан тIаьхьие а, культура а дIаоьцура йолу эрмалойн юкъаралла. Иза а нисделла, мидиша, тIаьхьо гIажарша шайн верасаллина кIелалацаро, мелла а шайчух тера орам болу и этнотоба. Дуьненчуьра Iилманчашна юккъехь шайн лобби йолу эрмалой бахьана долуш, Урартун тIаьхьиенан дай хIуьттуш ю Армени. Амма иза харцо а ю, аьшпениг а ду, бакъдолучунна, адаман хила езачу оьздангаллина вай тIетийжаш делахь. Урартун тIаьхьие дIаэца хьакъ берш бу, уггаре а хьалха нах-меттан тайпанаш а, иштта гуьржийн халкъ а. Урартун тIаьхьиенан дай хила гIерта эрмалой, «Араратан (Эрмалойн) акъаре» а, йоллу Кавказехь а хийраораман (тIееъна), «индоевропейцин расан» юкъаралла ю, «малхбален муски» олуш хилла йолу. «Йоккха Армени» аьлла, туьйра кхоьллина эрмалоша. Иза, хилла дац, йа и тайпа Армени а хилла яц. Иза санна дерг ала йиш ю азербайджанашка а. Уьш а бу, «Кавказан Ал-Банан» тIаьхьиенна а, «Йоккхачу Армених» бухадисна дакъошна тIехь а, дай хIитта гIерташ.\nМелла а, «симитех» хIо хьакхалуш «эрмалой» хиларна, «арменоидная раса» аьлла и къам къастош, цуьнан лаамберг хьалаайъа гIерта тахана цхьаболу Iилманчаш. Мичара, муха кхаьчна и къам, тахана шаьш дехачу махка? Шира Кавказаца а, йа Хьалхарачу Азица а генеологин орам болуш дуй техьа и къам? Аса боху, данне а дац!\n«Хатта» («ха-тIе»; гIазкх. маьIна, «стража над /чем-то/») халкъан доккхаха долу дакъа, тIедаьхкиначу «индоевропейцин» тайпанаша, шайн дукхаллица дIаэр деш, иза чIаьнкъа дерзочу заманчохь нисделла ду, «протоэрмалойн» хьалхара тайп кхолладалар. Цу къоман цIий кхоьллинарг ду, «Балканан ахгIайре» тIера деана, тахана билгалдан дуьненчохь бисина орам боцу «фракин» халккъий, «симиташший», иштта, шен хенахь «хаттан» халкъ чIаьнкъа дина долу, «индоевропейцех» хилла долу цхьацца ваьррашший.\nЕвзуш ю иштта, кхин цхьа гипотеза. Цо дийцарехь, Жимачу Азин къилб агIора, «Арартан лаьмнашна» гергахь дехаш хилла, Балканера деана и этнодакъа. Ассирин паччахьо цкъа йийсар дина хилла боху иза, «жуьгташца» цхьаьна. Цу заманчохь нисделла хила деза, «наирахошна» юкъахь кегийра гIайренаш кхуллуш, и тайп даха хиана хан. Масала: «Хурри» бехаш хиллачу Хайаса-ГIалахь («Ха-йа-са», йа «Хой-Асса») бехаш хилла болу и эрмалой…» бохуш, тешалла ду вайна девзаш. Хетарехь, Ассирин паччахьаша цхьана гIалара, вукха гIала шаьш йийсар дина адам кхуьйлуш, цу кепара и тайпанаш, халкъаш вовшахаэдеш лелийначу политикан жамI ду аьлла хета суна, и «праэрмалойн» тайп, Урартун мехкан дазонехь даха хаар. Ширачу оьмаран, 580-гIачу шарахь Мидин бIоно, «скифашца» цхьаьна, Урарту пачхьалкх йохийначул тIаьхьи бен, баха хевшина бац и «протоэрмалой», тахана вай «Армении» олучу цу махкахь. И мохк, дукха эзар шерашкахь дуьйна, вайн шира дай баьхна а, цара кхиийна а мохк бу. Урарту пачхьалкх йохийначул тIаьхьа, шина бIешарахь ГIажарин (Персин) «сотрапи» а йолуш и мохк бехачу хенахь а, цу пачхьалкхан шен хиллачу шира цIарца (Урарту), баьхна бу и мохк. Ширачу оьмаран, 415-гIа шарал тIаьхьий бен долийна дац, цу махках «Армени» ала а. И аьлларш бу, «гIажарий» - персаш.\n«Проэрмалойн» агIо ларочу Iилманчаша чIагIдо, «эрмалойн» халкъан хьалхара да, «Хайк» цIе йолу эпоним хилла бохуш. Цуьнца зIе тосу цара, и «Хайаса» олу мохк, цу эпониман цIарна кIелабалош. Иза, харц гипотеза ю аьлла хета суна. ХIунда аьлча, цу меттигехь даьхна халкъ хиларна, шен хенахь хурритин мотт бийцинехь а, тIаьхьо, цу меттан бух тIехь «иберин мотт» буьйцура болу а, «протогуьржийн» халкъ кхуллара долу а нах - «хой». Изза «хай», «хана», йа «хоны» бу уьш. И «хой», «нах-этносан» дакъа хилла хилар гучадолу, тахана а «нахчийн» тукхамашна юкъахь и цIе йолу ваьр дехаш хиларна. «Ацци-Хайаса» аьлла историн тешалаша билгалйина и цIе кхетамашка юькъуш дIасайиллача, пхи дош юкъадогIучу кхетамо кхоьллина хилар гучадолу вайна «а-цIи-ха-йа-са» (гIазкх. маьIна, «эта кровь, есть страж души») аьлла. Ткъа и «хой» баьхна мохк, «Чорох» олу хи тIера дIа малхбалехьа, «Кура» хица йолчу лахене болуш хилла бу. Доцца аьлча, 10-7-гIа бIешерашна юкъахь, масех халкъан цIий дуттуш, чIаьнкъалла тIеэцна «фракин» тайп, ширачу оьмаран 6-4-гIа бIешерашна юкъахь дебий, «урартхойн куьлтура» тIеоьций, «эрмалойн» халкъ а хуьлий дIахIутту, ширачу оьмаран 4-гIачу бIешарна тIаьхьа беанчу историн муьрехь. Йоццачу ханна, Александр Македонскина кIелабахначу цара, шайн пачхьалкх дIакхайкхайо, шайна тIехь олаллехь хилларш дIабевллачул тIаьхьа.\nАлександр Македонски веллачул тIаьхьа (323 шо), цуьнан импери дакъошка екъалучу муьрехь «Арарат-лаьмнаш» а, ТIехьара Кавказ а, маьрша мехкаш хуьлий дIахIуьтту. Политикан вовшахакхетаран бух тIехь, шайн паччахьалла дIакхайкхо, аьтто болуш хилла и мехкаш. Цул тIаьхьа деанчу иттех шарахь, кхоллало «Атропатена» (321 шо), «Араратан пачхьалкх» (321, йа 312-220 шш), «Софена» (312 шо), «Жима Армени» (323 шо) олу, паччахьалла долу яккъаш а. Иштта нисделла ду, цу Персин хиллачу сатрапах, «Айраратан пачхьалкх ю» аьлла, «Ерванд-III-гIачо» «эрмалойн» паччахьалла дIакхайкхор а. Аргиштиханели-ГIала (Аргишти-хин-эли) шен пачхье йой, цуьнан цIе хуьйцу цо «Армавир» аьлла. Цул тIаьхьа, цара кхоьллина ю «Ервандашат», «Ервандакерт», «Ервандаван» олу гIаланаш. Цу пачхьалкхах, тIаьхьо «грекаша» «Жима Армени» олуш а хилла. Ширачу оьмаран, 2-гIа бIешераш юккъедоьлхачу заманчохь, «Понт» олучу пачхьалкхо лелочу политикан, Iаткъам болуш хуьлу и мохк. Ткъа и бIешо чекхдолучу муьрехь, «Понтан» паччахь волчу Митрадат Евпаторо, шен пачхьалкхах дIатуху, «Жима Армени» аьлла билгалйаьлла хилла и кIошта. Цул тIаьхьа, ширачу оьмаран 72-гIачу шарахь, цу махках Риман кIошта хуьлу, кхоъ ахбIе шарна, шен лаамехь йолчу юкъараллин а, политикан а, дахарах иза къастош.\n13-гIа жамI: Ширачу оьмаран 6-гIа - 4-гIа бIешераш юкъахь кхиана даьлла «эрмалойн халкъ», «нах-урартахойн» махка тIедеаначарех лору этнотоба ю. Кхузаманан Арменин латта тIехь, дуьххьара, ширачу оьмаран хьалхара эзар шерашкахь баьхнарш, «нах-этносах» болу автохтонаш хилла. Урарту пачхьалкх йоьхначул тIаьхьа, дуьххьара «мидихошна», тIаккха «гIажаршна» тIетевжина хилла и «протоэрмалой». Меттигерачу Iедалан дай эрмалой хIиттийча (империна юкъахь а болуш), «нах-этносах» мелла а басбелла «урартхойн» мохк жим-жимма боккхуш, долабаьккхина бу цара. И эрмалой, «индоевропейцин» орамах долу, «кавказхошна» тIедеаначарех халкъ ду, шен оьмаран юьхьигехь, Балканехь баьхначу фракийцех схьадаьлла а долуш.\n«Малхбален /мушка/ муска»  - уьш бу, «мисашца» цхьаьна Балканера баьхкина (ш.оь. Х-гIа – IX-гIа бIешераш долалуш) протоэрмалой. И «малхбален мушкаш» охьахевшина латта шорте йолуш хилла, «Тигр» хин хьостехь долу лаьмнашкара, «Тавр» олучу лаьмнашка, лакхараевфратан атагIан малхбузехьа кхаччалца. Билгалдан деза, «мушки» олу термин царех аьлла ца Iаш, изза термин йолу цIе («малхбузен мушкаш») ассирийцаша, урартуоша, шира жуьгташа, «фригийцин халкъах» олуш а хилла. И цIе йолу, Евфратан атагIахь охьа ца хууш, «жимаазийн» юкъ лорачу латта тIехь даха хиъна и халкъ а, Балканера деъна хилла. Ассирийн тешаллаша дийцарехь, и «малхбален мушкаш» шайн пхиъ паччахь, йа тхьамда волуш хилла. Цундела, и этнотоба пхеа ваьррах лаьтташ хила а тарало. Хетарехь, и ваьрраш даха хевшина коьрта юкъ хила тарало, «Арацани» (кхуз., Муратсу) олу хи, «Лакхара Евфрат» (кхуз. Карасу) хина чудужучу меттехь йолу, «Алзи» пачхьалкхахь (эрм. Агдзник). Ассирийцаша, цхьатерра, «мушки» олуш хилла «малхбален мушкех» (протоэрмалой) а, «малхбузен мушкаш» болчу фригийцех а. Хеттин иероглифаш йолчу, вуьшта аьлча лувийцин яздарша уьш къастош хилла, хьалхарачарех «муска» олуш, шолгIачарех «муса» олий. Ткъа «миса» олу этнически цIе (ширагрекин аларца нисло «мюса», /грек. Mytoi/) йисна ю, цул тIаьхьа эзар шо даьлчи а, кхузаманан Болгарин латта тIехь (Балканехь). Хетарехь, тIаьхь-тIаьхьа догIуш, цу махкара даьхкиначух тера ду протоэрмалойн («малхбален мушка», «муска») а, фригийцин а ваьрраш.\nПросмотров: 95 | Добавил: erzu | Рейтинг: 5.0/1


Заречни (Якути) — Википеди\n60°20′42″ къ. ш. 120°26′21″ м. д.HGЯOL\nЗаречни (оьрс. Заречный) — Российн Федерацин Якутин Олёкминскан улусан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Заречни_(Якути)&oldid=4744231»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 22 февраль, 22:13.


Царнаев вуьйш бина сацам юхаэцар толлур ду Лакхарчу кхелехь\nАмерикан Цхьаьнатоьхначу Штатийн Лакхарчу кхело дIакхайкхийна, 2013-чу шарахь Бостонерчу марафонехь динчу терактна бехкеболчех дийна висинчу Царнаев Джохарна вен кхайкхийна вердикт юха меттахIоттадайта хьовсур ду шаьш аьлла. CBS News гIирсо яздо цунах лаьцна.\nМел а лахарчу инстанцин кхело бина сацам юхабаккхийта хьийзачу юстицин министралло динчу дехарца Лакхарчу кхело луьстур долуш ду и хаттар.\nТрамп Дональда а, инарла прокурора а емал бина и сацам.\n"Бостонера террорхочунна Царнаев Джохарна санна вуьйш кхел йогIуш верг цхьа наггахь бен хир вац", - яздира Трампа шен Твиттерехь.\nГIадужу-баттахь юстицин министралла Лакхарчу кхеле елира.\nШогачу хьелашкахь йолчу набахтехь хан йоккхуш ву Царнаев Флоренсехь (Колорадо штат). Дечкен-баттахь 250 эзар доллар ахча тIедожийра цо, набахтен белхахоша лийча аьтто ца барна а, коьрта туьллу кепка а, бандана дIаяккхарна а.\nШа бинчу латкъамехь цо яздинера, дискриминаци а лелайо шеца, низамехь могуьйтуш йоцучу кепехь юкъаметтигаш а латтайо шеца, ткъа ша латточу хьелаша шена массо а агIор тIеIаткъам бо аьлла.\nКарладоккху, 2013-чу шеран Охан-беттан 15-чу дийнахь динчу лелхийтаршкахь велира ши стаг, лазийра 280. Зулам дина ши ваша лоцуш, полицино вийра воккхахволу Царнаев Тамерлан, лецира Джохар. Хиллачу кхело вежарий бехкебира терроран тохар дарна. 21 шо кхаьчначу ЖовхIарна вен кхачош сацам бира, шина вашас шаьш лаца тIаьхьабевллачу полисхойх цхьаъ вийна хилар а бехке а диллина.\nДареш дечу хенахь Царнаев Джохара дийцира талламчашка, шаьш лелха коьчалш вешин Тамерланан Массачусетс штатерчу Кембриджерчу петарахь кечйира, уьш еш шаьш туьканара эцначу пиротехникан патармех пайда ийцира, аьлла. Амма лерринчу ницкъашна ца карийра ларш цо дийцинарг бакъдеш.\nБостон а, "ЦарнаевгIеран эффект а"\nШа ца вуьйриг талламчашца бертаваха дагахь хилла Царнаев\nБомбанаш ша а, шен вашас а кечйинера аьлла Царнаев ЖовхIара\nЦарнаев ЖовхIаран доттагI Iамеркара аравоккхуш ву


Мор-де-Бретань — Википеди\nМор-де-Бретань (фр. Maure-de-Bretagne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а. Дозанашца йу Гер (Морбиан), Кельнек, Бовель (Иль а, Вилен а), Ле-Брюле, Кампель, Ла-Шапель-Буексик, Комблессак, Гиньян, Льерон, Лоеак, Лутеель, Максан, Мернель, Пиприак, Сен-Сеглен. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мор-де-Бретань&oldid=5174764»


Усдой рачи партал | Форум Кавказкой музыки и культуры народов Кавказа - Druzya.com\nУсдой рачи партал\nГьер инсон, комини э дуьньегь зигьисде, Э нубот ю мирав эзи хуше гIуьлом. Гъэрд одомини эз хуьшде хубе нуме гьишде, Гьемчуьн гьисди поке метлеб эн инсон. Зоя Семендуева. Божэхьэти офд миев одоми э гъэдимие шегьер Дербенд иму, комики нисе шинохдебу омбар жофодусде одомире, синогълуье парталдухэ Довид Довидове. Гьелбет, зэхьмет инсон, жофою э вэхд зиндегуни – хьуьрмет не гIуьзет юни. Эз гIэилиревоз, мунде бебесуьз, у зу дануьсди гъэдуьр жофоире. Довид Ирмияевич эз I4 саларевоз сер гирди эри рафде рэхь жофои хуьшдере. У гьеммише э келе эрклуьиревоз э ер овурдебу суьфдеи тербиедорегор хуьшдере, келе усдой дерзиетире Ева Томчинскире, комики бирмунди эри эну дузе рэхь жофокешире ве хуте сохди уре э усдоети дерзи. Гирошдет вэхдгьо.Довид Ирмияевич Довидов - синогълуье усдо-парталбуррагор (закройщик) хуте сохди э сенигIэт хуьшде 100 зиедте шегуьрдгьоре, э гIэрей энугьо гьемчуьн 3 хэлефгьой хуьшдереш, комигьоки изму кор сохденуьт э вилеет иму ве э Исроилиш, ве мэгIлуьмлуьнуьт, чуьн ведилуье усдогьой кор хуьшде. Э вэхд корисохи хуьшде э сферей гъуллугъ могьлугъэ веровундеи Д.Довидов гъэзенмиш сохди келе хьуьрмет ве гIуьзете э гIэрей хэлгъ ве корсохгьой хуьшде.\nЭ апрель 1990-муьн сал эри дуьруьсде жофокеши Довид Довидове доре омори буьлуьнде нум «ГIуьзетлуье корсох эн бытовой обслуживания». Э 2003-муьн сал Довид Довидов э гъисмет хуьшде гуьре рафдени э Исроил, ве зигьисдени э шегьер Бетелезер те песини рузгьой зиндегуни хуьшде. Одомигьо, комигьоки хуб шинохдебируьт уре, гьич вэхд фурмуш ни сохут дуьлшоре, хьэвеслуье, мэгIрифетлуье хосиет усдой парталдухире. Довид Ирмияевич Довидове. Эри гьеммишелугъи мимунуь э ер гIэилгьо ю, гъовумгьо, хьэрмэхьгьо ю, чигьрет эну, чуьн келе одомихогь, гьэгъигъэте дусд, боворинлуье хьовир. Монухьо ю э генгIидим гъисмет гердо. Изму э теклифи омбаре хундегоргьой гозит иму гуьре эдее нуьвуьсденим статьей Михаил Гаврилове «Усдой рачи партал», комики дофус зере оморебу э альманах тати «Ватан Советиму» э 1979-муьн сал. Жофо инсоне рач сохде. Е сал бу шуьвер ю муьрде, Ливгъо дер кабинет председатель колхозе вокурденге. Эз лэгъэре, сиегье чердее сифет и жовоне зен веди бу, чуьтам гурунде фикиргьо дегиш сохденге чигьрет энуре. Ливгъо эрзоре э сер стол председатель норе, гуфдирени: - Бэхшлемиш сохит, мере член колхоз ишму бире воисде. Э тигъэтевоз эрзоре хунде, председатель сере тик гуьрде, гуфдирени: - Биреш гереки. Шуьвер ишму омбор пушолуье жофокеш бу. Жигей эн ужире мерде энжэгъ гьинорменде инсон миёгируь. У э зени мерди кор не вери... Гье и себэхьине правление тевэгъэшмуре э сер бегьем миёрим. - Омбор согъбошит,- гуфдире Ливгъо ведироморени эз кабинет. - Инсон биё гьинормендире соху. Чуь мидануьм сохде ме – зен хэйлогъи? И фикиргьо динж ние гьишденбу Ливгъоре. У нисе дануьсденбу, мидануьге ю у ихьдиборире э жиге овурде. - ...Миё гьеммей гъувот мере венуьм эри пес не мунде. Ливгъо хурег, рузи, гIэилгьоре хьозур сохде, зу-сери мирафд э кор. Хунегьо ве дуь чуькле гIэил мимунд э сер дегь сала, келеи духдер – Гегей. Ебойге торики шохьонгум эз кор вогошде, Ливгъо эз дерд дуьл ве эз хэсдеи минуьшд э гуьм-гуьми. ГIэилгьо могъбули дедере дире, минуьшдуьт э ён ю. Эз гьемме чуьклете бугьо, е сала Довид, дедере гъэл гирде тимор мисохд сифет юре. Эз чорченги, тозеле э пой вэхуьшдебугьо Довид денишире, Ливгъо мигуфди: - Имогьой гьемме имидгьой ме ишмунит. Туьни чуьшмей себэхьине руз ме. - Куьнде хэгьер-бирор гурунде хьол Ливгъоре дире, гьерки ежире рэхь миноруьт э пушой ю. Екигьо мигуфди, доре-восдоре сох, екигьойге рэхь мэгIмеле дореире э пушой ю норе мигуфдируьт: - Эз Зулпо не Хумор и ченд салгьо э мэгIмелеревоз дуланмиш биренуьтгьо, туь кеми бегем?! - Кем нисдуьм! НэгI! Оммо той эн угьо биреш нисе воисде мере. Ме миё эри гIэилгьой ме дузе рэхь зиндегунире бирмунуьм, огьили ме хошбэхд бу. Оммо ишму...\nРузгьо мегьгьоре дегиш сохде, гирошденуьт салгьош. Песово мунденуьт гиснее салгьо, ве эри Ватан Совети гурунде 1941-1945 салгьой довгIоиш. Шаздегь сала Довид гурунде зэхьмет дедере дире, нисе дануьсде, чуьтам кумеки сохуге э у. Оммо и е рузе, коминире Довид гьич фурмуш ни соху, келе дегишигьо овурде э зиндегуни ю. Е руз шоббот, шохьонгум, зен гъунши, Ева Григорьевна эз кор вогошденге, Ливгъо уре огол зере, гуфдирени: - Жон Ева, гьери виниш эз и мол эри Довид шовол миверовге. Э сер стол е тике сиегь-сипре зуле мол вебу. Ева Григорьевна э пеймунегьой Довид гуьре эз сер мол гировундени сипре ризгьо э мелевоз. Моле бурра, гуфдирени; - Me мидухум... Ишмуре можол нибу... Тигъэтлуь э дес дерзи дениширебугьо Довид, Ева Григорьевна вадарафденге, мундени омбар фикирлуь. Мугуиге эз гьемме ю дире усдоети Ева Григорьевна, энжэгъ е жигелере не варасире мунди мэхьтел. Дуьимуьн руз Ева Григорьевна духде хьозуре шоволе дировунде, гуфдирени эз Довид: - Гьери воку виним... Довид шоволе э дес вегирде гьер тарафлуь фегьм сохде, духдени юре. - Чуьни, хьэз нисе оморе туьре? - НэгI! Омбар согъбошит. Хуби. Энжэгъ... - Чуь энжэгъ?! Довид э хуне дарафде ведировундени э тегьер пожогьой шовол бурра когъозгьо. Э дерзи бирмунде, пуьрсирени. - Игьоре э еки чуьтам вогосунде? Ева Григорьевна э Довид денишире, лов ю э хэнде варафде. - Туьре дерзи бире воисде? Довид жогьобсуьз сергъуз поисде, эз зир сиегье фирегье гъошгьо дениширени э деде. - Ихдиёр мидориге, Ливгъо, мибердуьм Довиде э шегуьрди. Э дерзихонейму гьейсэгIэт эдете шегуьрдгьо вегирденуьт. Бигьил, сенигIэт хуте бу эри хуьшде гIэил.\nГьевели рузгьо десгьой Довид эз герме ути сухде ве энгуьшдгьой десгьой ю эз дерзе сула-сула биренге, уре воисденбу дес вегируь эз и «бирэхьме сенигIэт». Оммо юре гIэйб мисохут гуфдире тоб доренбу э энгуьшд дерзе варафде, дес ю эз ути сухде, дуз не духде жигере е ченд гиле векенде дуьборе духдере ве де четине коргьойгереш. Екиге гофгьой Ева Григорьевна: «Дерзи миё сабурлуь бу», омбар сокит сохденбу битоби юре. Е сал бэгъдойге, Довид дуьимуьн разряд вегирде гирошдени э усдоети. Довид, э хьэрекетлуье жофо кеширей ю гуьре, варафдени дуь разряд зевер. Имогьой Довид ю шегуьрд хуте сохде, мигуфди: - Тоб ди. Дерзи миё сабурлуь бу. Э 1950-муьн сал, Довиде рэхь сохденуьт э солдати. Э солдатиш Довид э партал солдати духденигьо дерзихоне кор сохде. Е ченд хубе усдогьоре фуьрсоренге э курсгьо, эри дананменди сенигIэте зиёд сохде, э гIэрей эн угьо дебирени Довидиш. Хундеире варасде бэгъдо, уре норенуьт бригадир партал комсостав (офицергьо) духденигьо дерзихоне. Э 1952-муьн сал Довиде гъобул сохденуьт э кандидати партией коммунисти. Е салиге бэгъдо, у дарафдени э жергей коммунистгьо. Эз солдати оморенге Довид вогошдени э сенигIэт хуте биригьо дерзихоней хуьшде. Е ченд мегьгьо кор сохде бэгъдо уре фуьрсоренуьт э Московский школей дерзиети. Омбар хьэрекетлуь корсохдеи ве хуьшдере обурлуь, э инсон лоигъи, бердеи ю гуьре, хьуьрмет Довид варафдени руз-бе-руз зевер. Данандеи хуьшдере пэхьни не сохде, у гьемише э хьэрмэхь кумеки мисохд. Не уреш гIэйб ни омо эри не варасиреи хуьшдере хэбер вегирде. У кор хуьшдере тигъэтлуь сохде мигуфди: - СенигIэт инсон миё эз дуьли ю бу. Заказчикгьо гьем хуб, гьемиге рач, духде партале гъобул сохде эз луьгъонди дуьл келе согъбоши мигуфдируьт эз Довид. Э зеверсер Довид корсохденбугьо мошин варафдени секуьнже чуькле гъирмизине бейдогъ «Пушолуье жофокеш». Э усдоети ве данандеи ю гуьре, Довиде гировунденуьт э закройщики (партал буррагор) э артель «Дружба» шегьер Дербенд. Довид дануьсдени э ю суке кор тапшуьрмиш не биреире. Э у боворини дуз ве ихьдиборлуь эри ведироморе, у жофо кешире, э сер гьер усдо, гуьнжуьндени жовоне бригада. Бригада э сер хуьшде вегирдени гьер тарафлуь рази сохдени заказчикгьой ишуре. Довид хьэрекет сохдени эри мол кем рафденигьо тозе модельгьо гуьнжуьнде. Хонендее усдо сабурлуь жофо кешире расирени э метлеб. У гуьнжуьндени дуь метро палтуй зенуне ве е чендигеш мол кем хэрж биренигьо тозе модельгьо. Эз Довид гуьнжуьнде модельгьо, эри Догъисту ве у республикегьойге лоигъи гъобул сохде оморе хьофд модель. Е ченд гиле Довид духде парталгьо воноре оморет э выставке э шегьергьой Дербенд, Махачкала, Ростов. Довид эри хубе селэгъэлуье кор хуьшде ченд гилегьо лоигълуье премиегьо ве бэхшгьо гъобул сохди. Изму хьовир Довидов заочно эдей варасде Московский техникум закройщик модельерире. Цех, Довид серберэхьи сохденигьо лоигълуь вегирди гIуьзетлуье нум жофекешгьой вилеет имуре «цех жофой коммунисти». - Me эз лугъонди дуьл ме келе согъбоши гуфдиренуьм эз у зен, мере э и сенигIэт хуте сохдигьо. Ве согъ гIуьмуьр гъэрдхундуьм буьзуьрге партией Ватан советимуре. Уни имуре э дузе рэхь зиндегуни норе, пушово берденигьо. Me гьеммей гъувот мере мидуьм эри пес не мунде эз у, себэхьине, бэхдевере девр, пушолуье одомигьой Ватан иму. Me диеш хубте хьэрекет мисохум эри э хуб ве рач духде парталевоз рази сохде заказчикгьоймуре. У э дес иму дери. Дерзини – усдой рачи партал. Изму Ливгъош э Довид денишире гуфдирени: - Э зэхьметгьой ме верзирей, хэлефме. Огьили ме хошбэхди.


Орту-Сериньяк-Киян — Википеди\nОрту-Сериньяк-Киян (фр. Orthoux-Sérignac-Quilhan, фр. Orthoux-Sérignac-et-Quilhan) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Гар. Дозанашца йу Брагассарг, Брузе-ле-Киссак, Канн-е-Клеран, Гаян (Гар), Лек (Гар), Лиук, Киссак (Гар), Сардан (Гар), Вик-ле-Феск. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Орту-Сериньяк-Киян&oldid=5177591»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 22:35.


сий (Исмаил Акаев) / Проза.ру\nЙийначу цхьаьна зудчун метта\nЧ1ирана нохчаша вуьйш хилла шиъ….\nХ1ора а къоман ду шайн цхьанхьа а язданза ламасташ а, юкъараллас т1еэцна дахаран кепаш а. Нохчаша цунах 1адат олу. 1адат иза – дахаран бакъенийн бух а, ламанхойн сий-оьздангаллин а, г1иллакхан а лард ю.\nИбрах1иман йишас Заргана дийхира вешига шеца луларчу юьрта хьошалг1а вола аьлла. Цигахь Зарганан накъост яра маре яха кечам беш. Зарганин х1усамден Мовсаран ша мокъа ца хилар бахьана долуш, аьтто ца белира иза эцна цига ваха, ткъа Ибрах1им хазахетарца реза хилира йишин дехара кхочуш дан. Цунна доккха совг1ат хетара шен хьомечу йишина муьлххачу а аг1ор дог дика дан аьтто балар.\nУьш некъа йисте бевлира. Ибрах1иман х1инца а бакъонаш яцара шен машен лело. Х1ара шиъ юкъараллин транспортан социйлахь лаьтташ дара машен кхетаре сатесна. Ткъа дукха латта ца дийзира. Сийначу басахь «Волга» сецира. Водителан уллохь 1аш схьахетарехь г1уллакхехь волу юккъерчу шерашкахь стаг вара. Шен йиша цкъа хьалха охьа а хаийтина, Ибрах1им чухиира машенна. Х1етахь бен ца гира цунна дуьхал долу корайистехь 1аш кхин цхьаъ стаг хилар. Амма машен х1инцале д1айолаелира, цундела т1аьхьа дара йиша сехьа яьккха. Цул совнаха, шайна г1уллакхна машен совцийначу нахана цатешам гайтина вас ян ца лууш, йитира Ибрах1има шен йиша шина боьршачу стагана юккъахь. Ткъа Зарган-м уьйриг санна ч1аг1ъелла, шен ма-хуьллу к1езиг меттиг д1алаца г1ерташ, вешина улло те1ара.\nХ1ора а шен ойланан йийсарехь вара. Дуьткъа тай санна кхарна хьалха д1ауьдура беха некъ. Амма машенчуьра тийналла дагахь доцучу кепара юьйхира. Хьалха 1аш волчу стаго ц1еххьана схьа а вирзина, Зарганан вовшахдуйцина долчу шина куьйгах цхьа к1оршаме катуьйхира. Х1ун бахьана долуш йоьссира цуьнан коьрте и тайпа ирча ойла? Я йо1 т1ехэсала хеттера, я цуьнан вешин доьналла к1езиг хеттера, я муьлха а х1ума шена бекхам боцуш дуьссуш хиларах воьллера? Даржо вахийнера, я сов маларах кхеттера? Хийрачу стеган карара шен ши куьйг схьа а доккхуш, Заргане мохь белира.\n«Нохчочо дуьненчохь цкъа а дуьтур доцу х1ума ду шен ненах, х1усамненах, йишех хийра стаго ларам боцуш куьйг 1оттар. Нохчий дуьненахь а г1арабевлла бу муьлхха а кхерамна дуьхьал кураллица корта ойуш хиларца. Нохчийн 1адат – иза къоман чоьхьара мах боцу хазна ю. И 1адат лардаро дозаллица ваха бакъо а ло, и 1адат дохийнарг юьхь1аржонан новкъа а волу. Нохчий цкъа а ца хилла кураллина къен. Жималлехь дуьйна х1ора а нохчочунна ша «нохчо» аьлла и сийлахь ц1е д1акхехьа жоьпаллехь хетта. Иза ю и динан хьолаллаца нийсса, къоман кийрахь син-оьздангалла кхиош йолу исторически мехалла. И жоьпалла ларъя оьшу и «нохчалла» - нохчийн маттахь бен маь1на дан йиш йоцу башха кхетам. Цкъа зовкхе олу вай мел сийлахь ю и Нохчочун ц1е, ткъа юха и ц1е йицлой, х1умма а бехке ца хеташ, къинош летадо.\nШалхонаш лелаяр иза Дела цхьаъ ца хетар санна ду. Иза дог1уш дац бакъ волчу нохчийн къонахчун а, зудчун а вастаца. Дуккхозза йилбаз мох хилла дуьхьал даьллера хийла х1ума нохчийн культурина, ламасташна, 1ер-дахарна, динна. Тайп-тайпана ницкъаша т1е1аткъам беш, хийла д1асалестийна и нохчаллин г1ортор хилла лаьттина дайн 1адаташ.\nХ1ора а къоман культурин шен башхалла ю. Кхи долчу къаьмнашна ца кхета а тарло и. Нохчийн къоман син-оьздангаллина, цуьнан 1адатана т1екхевдина долу куьйг та1зар доцуш дита мегар дац. Ткъа дикка хан яьлла волчу стагера даьлларг вуно ирча а, ц1армат а х1ума дара. Ц1ий 1анийча бен ц1анлур доцу х1ума дара цо динарг.\nЮьхьанцара цу г1уллакхах ца кхетта, воьхна хилла Ибрах1им ц1ехххьана дера экха санна цергаш юхкуш т1екхийтира цу стеган боьхачу куьйгана, кхин д1а хила тарлучух йиша ларъеш, иза шен дерриге а дег1аца д1а а хьулъеш. Цхьаьна куьйгаца цо киснахь лоьхура тиссало м1ара хадо эшахь а аьлла, шеца даима лелош хилла скальпель. Амма иза карош яцара. Вешин х1уманашна иту кхьокхучу хенахь Заргана д1аяьккхина хила тарлора и, оцу кепара цо ларамза лардира шена халахетарг динчунан дахар.\nМашен ц1еххьашха сецира, вовшашца чуччавахана ши довхо д1а схьа а къастош. Ибрах1има цу м1аьргонехь машенан не1 схьа а йоьллуш ара такхийра цу чуьра и стаг. Х1уммаъ бен ца хеташ цуьнан са даккха кийча вара Ибрах1им. Цунна шена а ца хаьара мичара баьлла шегахь адамехь хила йиш йоцу и хьере ницкъ. Хетарехь Ибрах1иман карара дийна а волуш маьршаволийла дацара цу стеган, амма Заргана новкъарло йира. Иза кхераеллера, даима а эсала, комаьрша хиллачу вешин кийрахь б1ешерашкахь дуьйна кхолламо зийначу нохчийн къоман амал самаяларна. Шен ховха, жимачу куьйгашца тиссалора Зарган вешех, иза сацо г1ерташ. Машен чохь волчо юханехьа чуийзавора шен накъост водителана т1е мохь а бетташ\n-Д1аяхийта сиха машен, сихо е! Цо Ахьмад вуьйр ву х1инца.\nИбрах1им цу минотехь къора а, б1аьрзе а вара. Цунна гуш а хезаш а шен боьха мостаг1а бен кхин х1умма а дацара. Маьхьарца т1еетталу йиша д1а а теттина, иза юха а т1екхийтира, нохчалла охьайиллиначунна, цуьнан дахар ши капек мах доцийла хууш. Цхьаьна куьйга и машеначуьра ара а текхавеш, важа куьйгаца цунна юьхьа т1е саццанза буйнаш доьттура Ибрах1има. Шен ма-хуьллу тиссавелира иза, амма юха ницкъ кхачийна, машен буха ваханза волуш, г1ора д1адаьлла некъа т1е охьавуьйжира. Ша корта хьалаойбуш, цуьнан б1аьрг кхийтира сихъелла д1айоьдучу машенан пачхьалкхан регистрационни лоьмарашах. 90 44 ЧИС – шеко яцара машен пачхьалкхан г1уллакххойн хиларан.\nДог 1ийжара, лозура, доьлхура. Лан ницкъ боцуш халахетара и сийдоцу х1ума бекхам боцуш д1аяхийтарна. Муха хьажа веза х1инца ден а, ненан а б1аьра? Х1ун ала деза йишин х1усамдега, вежаршка, кхи болчу гергара нахе? Сингаттаме ойланаша борзморзахан багахь болуш санна къуьйлура корта. Де доьхна лаьттачу Ибрах1имана ца хезира шайна уллохь киранан йоккха машен соцуш. Машенан шофер хетарехь цхьа пхи шо валахь кхин воккха вацара Ибрах1имал.\n-Сиха чуховша – мохь туьйхира цо, не1 схьа а йоьллуш.\nНовкъахь цо дийцира шена кхузахь дукха хан йоцуш хьалха х1оьттина сурт гинера, шуна г1о оьший кхетта, цундела сецнера ша аьлла. Ибрах1има иза шена нисвелла хазахетар къайла ца деш, ма-дарра ша дерриге а д1адийцира.\nЦуьнга леррина ла а доьг1на, жима стага доггах элира:\n-Геннара гира сунна машенчуьра цхьаъ охьаваккха г1ерташ тиссалуш волу хьо а, хьуна улло де доьхна уьду жима зуда а. Кху минотехь дуьйна хьуна вошалла дан кийча ву-кх со! Шек ма вала хьо! Вай сиха т1аьхьакхочур ду царна.\nИбрах1имна-м х1ара накъост шена Дала ц1еххьана доссийна г1о хетара, амма х1ете а ца лаьара нехан стаг доккхачу девне юкъаийзо. Цо дийхира цуьнга машенна т1аьхьакхиъначул т1аьхьа шайн г1уллакхна юкъа ца г1ертаре. Некъ беха хиллера. Жима стаг къамеле велира Ибра1имца. Ибрах1иман а, Зарганан а да-нана девзаш хилла цунна. Цаьрга болчу ларамо кхин а ч1ог1а марсайохура жима стеган ойла. Шен ма-хуьллу т1ета1айора цо машен, цуьнан берриге а ницкъаш схьа1овда г1ерташ санна. Сийна машен а дукха ца 1аш гучуелира. Уьш цхьаьна юьрта чукхечира. Цу хьалха 1уьллура аьчка некъ. Семафоран ц1е стогар схьалалетира. Ибрах1имна орцанна санна, геннара схьахезачу г1овг1анца хьаьдда йог1ура ц1ерпошт. «Волга» ца ларийра цул хьалха аьчка некъал дехьаэккха. «Волганца» цхьаьнаэшшара сецира киранан машен а. Зарган маьхаьраца юха а тиссалора шен вешех и сацо г1ерташ, амма Ибрах1им «Волгина» т1екхаьчна ваьллера, цунна т1аьхье монтировка а карахь ведда вог1ура ц1еххьана Ибрах1имна нисвелла накъост а. Ибрах1има машенан хьалхара не1 схьа а йиллина, Ахьмадан юьхьт1е ластийна буй туьйхира, ткъа цул т1аьхьа иза машенчуьра ара а такхийра. Ахьмадан схьахетарехь 40-45 шо хир дара. Деза духарах а, леррина йихкиначу галстуках а гуш дара иза 1едалан лаккхара даржехь хилар. Шен некъахочун г1о даккха машенчуьра цхьа стаг охьаиккхира. Шен ц1е Рахьим ю аьлла ша вовзуьйтуш, цо дийхира Ибрах1име зулам ма дахьара ахь аьлла, х1унда аьлча цуьнан т1аьхьало к1антана ирча хир юй хууш.\n- Хьо мила ву кхуьнан? Жоп ло? Мила ву? Гергара вуй? Вацахь д1авала сунна новкъара. Х1ара стаг ша диначунна жоп дала дезаш ву.\n-Х1ан-х1ан! Гергара вац. Тхойшиъ цхьаьна болх беш ву. Къинт1ера валалахь. Жимма маларах кхеттера иза, цундела даьллера цуьнгара иза. Юха дистхила мегаш ма ду вай. Ас адрес дуьйцур ду хьоьга…\n-Х1ун адрес? Ас юстах вала боху хьоьга, хьайна бала а ца беш – т1е мохь туьйхира цунна Ибрах1има. Цу м1аьргонехь ц1еххьана к1ентан б1аьрг кхийтира дагахь доцучу кепара гучуваьллачу мостаг1чунна т1ехьашха тебаш волу киранан машент1ера шен накъост. Цу минотехь некъайисте сецначу машенчуьра охьаиккхира Ибрах1имца цхьаьна классехь дешна волу, цуьнан лулара 1ела. Гонахара хьал к1еж туьйссуш дог1у ламанан ахка санна кхехкаш дара. Ибрах1имана гуш дара шен доьзална т1едеанчу вуоне ша ларамза юкъаийзош нехан нах хилар, ткъа цо кхин а ч1ог1а йохайора цуьнан иштаъ панаевлла ойланаш. Коьрте тессира дас дина хьехар: «Даима дагахь латтаде! Хьо дера волчу минотехь еана оьг1азло цкъа а юьссур яц т1аьхьало йоцуш. Цуо маца ваьккхина а дохко воккхур ву хьо. Хьан деган а, кхетаман а баьллачу къиссамехь толам собаре баккхийта хьажалахь».\nИбрах1имна ша жоьпалле хийтира киранан машен лелош волчу жима стагах а, шена ваша хилла улло х1оьттиначу 1елах а. Луьралла д1аелира, цуьнан метта кхолладеллачу хьолан кхетам беара. Терзан т1е диллинар йишин а, цуьнан х1усамден а, Ибрах1иман берриге а доьзалан а, тайпанан а, тукхуман а сий ду. Цу сийнна т1екхевдинарг бекхам боцуш вита йиш яц. Амма нехан нах бехке бац, уьш чот йоцучу зуламан бисте бига хьашт дац. Дас диначу хьехаре хьаьжжина, кху къиссамехь собаро баьккхира толам. Т1аьххьара шеконан чан шена т1ера охьаэгош санна, Ибрах1има юхь-дуьххьал шен мостаг1чуьнга а хьаьжна элира\n-Нагахь санна хьоьх жимма а боьршалла йиссинехь, хьо кхета веза айхьа диначун барамах! Мичахь хир ву хьо? Мичахь лаха ас хьо? Х1етахь, вайшиъ цхьанакхеттачу дийнахь кхолламо къастор ду сий дайна дуьненчохь мила вехар ву, я ваххане а вехар вац. Суна ца лаьа тхайна хийра болу нах вайшиннах бен хьакхалуш доцучу г1уллакхна юкъаийзо. Амма хьуна д1ахаийла! Хьо милла а валахь а, хьо миччахь а валахь суна – Тасуев Заурбекан к1антанан карор ду хьо сий доцу ж1аьла! Сан кхиэлах, сан бекхамах хьо кху дуьненчохь к1елхьара а вер вац.\nДегочу моччахалца, ц1ийлуш, к1айлуш лаьттара Ахьмад. Ткъа юьхьат1ехь Ибрах1има диттинчу буйнашах йиссина таммаг1аш яра гучуюьйлуш.\nЮха а къамелана юкъаиккхира Ахьмадан некъахо.\nКиснара кехатан кийсиг схьа а яьккхина, цу т1е цхьаъ д1а а яздина, иза Ибрах1име д1а а кховдош, меллаша вистхилира иза\n-Х1ара дар-дацар д1адоьрзур ду…х1уммаъ дац…\n-Хьо-м вац соьца и д1адерзо лууш, х1ан? – цуьнан дешан юкъаиккхира Ибрах1им, - нагахь санна валахь юьстахвала – ас гойтур ду хьуна дар-дацар д1а муха дерзадо. Нагахь санна вацахь, яхийта кхузара массара а, со дохковалале! Мацца карийна а, шу массо а каронза 1ийр вац со!\nЧубуза кечбелла малхо шен з1аьнарш яржийра сийначу стиглахь. Шаьш юьхьарлаьцна некъ-м Зарганна а, Ибрах1имна а бицбеллера. Киранан машент1ехь хиллачунна баркалла а аьлла уьш д1асакъаьстира. 1елас ц1акхетийра Зарган а, Ибрах1им а.\nСинтем бойна буьйса т1екхечира. Тасуевг1еран х1ут1ера г1аж таккхол мел верг г1аьттинера.\nСатассале арабевллера сийна «Волга» а, цу чохь хилларш а лаха. Ибрах1им воккхах волчу вешица Саь1идца республикин центральни ГАИ вахара, амма цигахь х1орш цецбохуш элира 90-44 ЧИС лоьмараш йолу машен а, кхи йолу техника а республикехь регистрации йина яц аьлла. Зуламхоша шайн лораш лечкъош дика къахьегначух тера ду. Адрес а ца хиллера нийса.\nДоьалг1а де дара Тасуевг1ара уьш лоьху. Доьалг1ачу дийнахь Саьидан б1аьрг кхийтира Соьлжа-Г1алин цхьаьна урамехь некъо гола туххучохь, д1аиккхина йоьду «Волга». Саь1ида сихонца т1аьхьахехкира цунна машен. Лоьмараш цхьаьна терахьца бен къаьсташ яцара: 90-45 ЧИС. Нагахь санна 90-45 хилча, ткъа 44 а хила еза-кх, республикин центральни ГАИ-н инспектора харц тоьшалла динехь а – дагатессира Саь1идана. Цо машенна т1аьхьа а кхиъна, иза фараш сегна, сацийра. Ибрах1имца цхьаьна иза машенчуьра охьа а воьссина, «Волги» т1ехь волчуьнга вистхлира\n-Доттаг1а! цхьа х1ума хатта мегар дарий хьоьга? 90-44 ЧИС лоьмараш хьенан ю-м ца хаьа хьуна? Оцу накъоста шен тишъелла аккумулятор лур ю аьллера соьга, тхойшиъ машен юьлучохь вевзинчу хенахь.\n-Вай хаьа дера! Оцу машенаца д1асалелаш сан доттаг1а Виталик ву. Оха шиммо цхьаьна Горьковски автозаводера ялийна а яра и машен, цхьаьна гаражехь болх беш а ву тхойшиъ, Райкомера белхалойн хьашташ кхочуш деш. Цо Ахьмад ву д1асалелош - райком-партин шолг1а секретарь.\n-Тхан «Автокомбинат» ц1е йолу гараж Заводски к1оштахь ю, ша Виталик Ленински к1оштахь вехаш ву – Ливандовски урам, ц1ено 29.\nТасуевг1еран дагахь доцучу кепара аьтто белира. Суьйре т1е а кхачале карийра Виталик. Вежарша схьаалийтира цуьнга шен куьйгалхо мичахь 1аш ву. Ахьмад Соьлжа-Г1алин центрехь вехаш хиллера. Туьйсина дина лекхачу кевнаш т1ехьара гуш дара ши г1атт йолу доккха ц1ено. Ибрах1има ков туьйхира. Дуьхьал буьрса летира ж1аьла. Кевнан херонашна юкъахула Ибрах1имана гира корах арахьоьжу, берх1иттараяьлла хила тарло, тайначу аматехь цхьа йо1\n-Мила ву цигахь? – хаьттира цо.\n-Тасуев Ибрах1им ву! Деа когахь долу х1ара ж1аьла саца а дай, Ахьмад ц1е йолу шина кога т1ехь долу шайн ж1аьла арахеца.\n-Д1адовла д1аг1о! Ц1ахь цхьа а вац. Ас х1инца милици телефон тухур ю!\n-Шайн ж1аьлига д1аалалахь ас шен ц1огант1е ког баькхиний.\nВежаршна шайн ц1ахь гулделла Тасуевг1еран тайпанера дукха адам гира, иштта Зарганан марзхой а баьхкинера.\nЗаурбек волчура схьахезара дехха къамелаш. Массара а дийцаре деш дара кхи д1а Ахьмадана х1ун дан деза а, муха кхиэл ян еза цо динчунна а.\nЙоь1аца, зудчуьнца и тайпа сийсаза х1ума дарна 1адато ма-бохху хила еза кхиэл – бехке волчунна т1ера нуьцкъара хеча йоккху, я цо ша шен бехк т1елоцуш массарна а хьалха шен хеча охьайоккху, оцу кепара ша велла д1аваллалц шен а, шен тукхуман а сий дайар билгалдоккхуш, я цо диначунан бараме хьаьжжина и тайпа зулам цуьнан йишина я, йоь1ана, я кхин гергара зудчунна до. Амма Зарганан марзхой реза бацара, т1е1оттаделларг къастор шайна т1ехь ду, цундела юкъа ма г1ерта бохуш. Ткъа Ибрах1има жоп делира:\n-Хилларг сунна хьалха хилла ду, со цунах жоьпалле волчу хенахь. Шу цунах жоьпаллехь иза шайн доьзалан гуонехь, шун чохь йолчу хенахь ду. Шун доьналла, шун яьхь охьата1о ца г1ерта со, амма хиллачунах бекхам эцар шуна т1едожо ца лаьа суна и бакъо тхан доьзалан санна шун а йоллушшехь. Коьртаниг ду вайна бехкениг карор, вайна иза мила ву а, мичахь 1аш ву а хууш хилар. Нагахь санна советан 1едалан законашца и к1елхьара вала дагахь валахь, цуьнан аьтто бер бац. Йо1 шен ц1ахь 1ийр ю, сан доьзала и г1уллакх къастолц. Оцу тайпа сацамца сан да реза а ву. Нагахь санна шуна и тайпа эхь т1едеана аьлла тхан йиша шайн х1усамехь ган ца лаахь, шух кхетта оха и т1е а лоцур ю.\nЗарганан марзхой реза хилира цу къамелана. Заурбека массарна а баркалла а аьлла д1асабаха пурбаделира, 1уьйренца ван аьтто болушверг, вовшахкхетар ву аьлла.\nЗарган шен нана йолчура ара йолуш а яцара. Масех де дара иза юучух ца кхеташ, г1айг1ане йоьжна йолу. Г1айг1анан йийсарехь церан нана Хеда а яра. Ненан дог барам боцуш лозура берех а, х1усамдех, кханенах.\nК1оргерчу буса д1адайра Заурбекан х1усамехь чиркхаш, амма вижанза шиъ вара.\nДукха 1уьйрре Ибрах1им самаваьккхира шайн кертара схьахезачу шатайпа г1овг1ано. Корахула арахьаьжча цунна гира кхуьнан деца а, Саь1идаца а, кхин болчу гергара нахаца а, аз айдина къамел деш, хан яьлла масех стаг. Ибрах1им сиха аравелира, амма х1ара ара воллушшехь хьеший Заурбекаца а, Саь1идаца а цхьаьна кхеран кертахь долчу шолг1ачу ц1еночу бахара. Цаьрца цхьаьна чоьхьавелира Тасуевг1еран тайпанара масех къано а. Ибрах1име дийцира баьхкинарш Ахьмадан гергара нах бу аьлла.\nДикка хан елира Ибрах1им Заурбек волчу чукхайкхале. Хьешан ц1ачохь кхуьнан да а, масех гергара стаг а, иштта Зарганан марзхошах нах а бара. Ден юьхь кхоьлина яра. Саь1ид а вара оьг1азвахана вуйла гуш. Ибрах1им кхийтира къамел шегахьа доцуш д1адирзнийла.\nД1ах1оьттина тийналла йохош, дийкира ден аз:\n-Хьадийцал х1инца х1ун ду ахь динарг? Муха бехказа вала волу хьо кху масех денна юкъахь айхьа мел диначунна? Цхьа а бахьана а доцуш нехан стагана йиттина ахь, вайн дерриге а тайпа а г1аттийна, цунна т1аьхьаваьлла лелла – Заурбек емалдарца хьоьжура к1анте.\n-Ас кхин цкъаъ ма-дарра дуьйцур ду хилларг – волавелира Ибра1им.\n-Ца оьшу! Ма-дарра соьга дйцина хьоьл хьекъале а, хьоьл ч1ог1а кху дуьнено зийна а болчу наха. Со царех теша. Хьо берана къонахех ловза лиънера? Йишин ойла ян а ца йинера ахь? Ца йинерий? Ч1ир леха дагадеанера хьуна? Хьуна ч1ир х1ун ю мукъне а хаьий?\n-Ишта оьг1азе ма хила цуьнца Заурбек, - юкъаг1оьртира къамел дохьуш веанчарех цхьаъ. Жима ву, амал чехка ю. Галваьлла, хуьлуш хуьлу. Коьртаниг ду вай Делан къинхетамца вовшехкхетар. Х1ара пайда боцу х1ума бахьана долуш, доккха зулам долура вайна юкъахь.\nЖимма корта а оллийна, корах арахьоьжуш лаьттара Ибрах1им. Церан кертахь дукха адам дара гулделла, дукха хьолахь уьш массо а Тасуевг1еран герара нах бара. Республикин дозанал арахьа бехаш болу Ибрах1иман ненахой а, дехой а баьхкинера, оьшучу меттехь г1о лаца а, т1аьхьа х1отта а. Дикка хан яьлла берш а, къона берш а уьш цхьаъ цхьанна т1аьхьа чуоьхура. Чоь-м готта яра уьш массо а т1елаца, цундела сацам хилира къамел арахь дан. Къаношна охьаховша г1анташ делира, ткъа кегий нах цаьрга леррина ладуг1уш лаьттара.\nИбрах1им массарех схьа а къаста вина, гулбеллачеран гуоне юкъаваьккира. И ша цхьалха лаьттара, харцахь леларна чехо д1ах1оттийна бер санна.\nК1ентан алу хилла йогучу юьхьт1е хьаьжча гуш дара, баккхийчу нахана хьалха собарах ца воха г1ерташ, мел кхехкаш бу цуьнан кийра. Кхехкара ц1ий а, ишта а хьере йолу ойланаш кхин а ч1ог1а карзахйохуш. Лаге х1оьттина шад а бара, кхуьнан доьхначу собаран теш хила кечделла б1аьрхиш шена чохь къуьйлуш. Цо г1иллакхах ца воха, дагчохь доьхура Деле и собар. Гуо баьккхина лаьттара шортта адам, ц1еххьана Ибрах1иман б1аьрг кхийтира Абу-Хьаьжих. Цо т1е1аткъам бинера Заурбек ч1ирхошца куьйге вахарна а, ткъа х1инца юха а заманан майданахь кхеран доьзалан дахарехь маь1не дакъалацар т1едожийна цунна Ахьмадан гергарчу наха. Царна хаьа Абу-Хьаьжи юкъараллехь муха ларам болуш, муха ц1е лелаш стаг ву, цундела Заурбек цунна дуьхьал вер вац. Цунна а, кхузахь вовшах мел кхеттачу адамна а, нохчийн б1ешерашкара схьадеана 1адат дохош, нехан зудчух, нехан йоь1ах боьхачу ойланца куьйг 1оттар, пайда боцу дар-дацар а дина т1едаьхьна.\n- Ибрах1им х1инца а жима ву, дахаран чам кхетта, дахаро човхийна вац, цундела ларамза хилла х1уманах, цунна шен доьзална т1едеана доккха эхь хетта – бохуш дуьйцура Ахьмадан гергарчу нехах цхьаммо.\n-Ахьмад жима маларах а кхетта, хьалха 1аш хиллера, водитель 1аш волчу машенан г1антана т1ехула пхьарс а баьккхина. К1аьгнашт1ехула йолуш машен кхоссаелча, цуьнан малделла куьйг йоь1ан куьйгах ца хууш жима хьакхаделлера. Ткъа ц1ий чехка Ибрах1има иза шен йиша сийсазян г1ортар, цунна т1е ницкъ бан г1ортар санна тидинера. Амма нагахь санна ларамза хилларг Ибрах1има шайна т1едеана эхь санна лоруш далахь тхо шуна хиллачу васах мах д1абала а реза ду – нахана юкъахь реза ца хиларан г1уг1 хезира, ткъа хьашас иза тергал ца деш шен къамел дора\n-Тхо кхета жима къонахчун дегаллех, сонталлех, цундела вайна юкъахь машар баран некъа т1ехь хьалхара г1улч яьккха кийча а ду, бог1у мах д1алуш. Иза цхьаъ ду! Ткъа шолг1аниг – цу хьокъехь муьлхха а къамел тхо цу зудчун марзхошца дан реза ду, х1унда аьлча иза церан ц1ентехь ю. Ткъа оха тхайн рог1ехь цуьнан х1усамден дерриге а тайпанна хьалха Къор1ан т1ехь дуй буур бу цу зудчун леррина сий дайа, цунна ницкъ бан тхан стеган 1алашо ца хиллера аьлла. Цундела шу – цу йоь1ан гергара нах оха цу г1уллакхах мокъа дуьту. Кхозлаг1ниг: коммунистически партин лаккхарчу даржехь волчу стагана еттар 1едале ца даккхар а оха тхайна т1елоцу. Цуьнан могашаллин зен хиларан лоьраша дина тоьшалла а ду, цул совнаха шиъ теш а ву.\nНахана юкъахь соцунг1а хилира. Ткъа юха Зарганан мардас дош дийхира:\n- Масех шо ду Заурбекан йо1 сан х1усаме еана. Оцу кепара х1етахь дуьйна тхан доьзалшна юкъахь гергарло ду. Зарган сунна нус хиларал совнаха, йо1 санна дукха езаш ю. Цуьнан догц1еналла, цуьнан оьздангалла суна дика евза. Таханлерачу дийнахь ас дукха х1ума д1алур дара х1ара киртиг тхуна т1ех1оьттина ца хилийта. Нагахь санна Заурбека х1ара г1уллакх къасторан урхаш соьга а елла, ас уьш юхаузур хиларах шу сатуьйссуш делахь, иза эрна ду шуна. Заурбека бина болу муьлхха а сацам, ас а, сан доьзала а бинарг санна т1еэца дезар ду шун.\n-Т1аккха Заурбеке ду-кх дош – элира Ахьмада векал вина ваийтиначу къаночо.\n-Х1ан-х1ан! – реза ца хилира Абу-Хьаьжи – нийса хир ду вай цу хьолан теш хиллачуьнга ладог1ахь. Кхи болу тешаш Ибрах1има шен йишин сий лардеш, шен йишех куьйг 1оьттиначунна еттар бен гина боцуш санна лелаш бу – гуш дара цо Заурбекан доьзалан аг1о лоцуш хилар, ша Ахьмадан векал воллушшехь. Эрна ца хилла Абу-Хьаьжин юкъараллехь ишта дика ц1е яккхар, цунна Шар1аца а, 1адатаца а доьзна дерг даима а сийлахь а, деза а хеташ дуйла бохуш халкъалахь дуьйцуш хилар.\nКъамел муьлххачу хорше дерзахь а, Саь1ид тешара шен вешех, иза жима валахь а цуьнан доьналлех а, цуьнан кхетамах а. Иза меллаша Ибрах1имана улло а вахана, цуьнан букъа т1ехьа д1ах1оьттира, оцу кепара ша цуьнгахьа хилар к1антана хоуьйтуш. Ибрах1им къайлах шен дега хьаьжира, цуьнан дагчохь дерг б1аьргашчохь деша г1ерташ. Цу м1аьргонехь Заурбек а хьаьжира к1анте, ткъа б1аьргашца цо хоьттура\n-Х1ун де вай х1инца?\n-Дика ду! Баркалла шуна вистхила пурба даларна…\n-Ма-дарра дийцалахь, вах ца луш! Бакъ дерг бен а ма дийца! – Ибрах1иман дешана юкъаиккхира Абу-Хьаьжи.\n-Т1аккха сунна уггаре а хьалха Ахьмадан векалш хилла баьхкинчу къаношка вистхила лаьа. Нагахь санна шайн гергара стаг шайна бехке хеташ ца хилча, шу х1унда баьхкина кхуза? Шу хьан кхайкхинера? Собар х1унда ца дира аш тхайна шу карабалц. Ма-дарра аьлча, тхуна-м шу карийнера. Бехке воцург бехказа волуш ца хуьлу. Цул совнаха аш вайн къомана юкъахь дош лелаш волу Абу-Хьаьжа а валийна, сан доьзал цунна дукха х1уманна декхарийлахь буйла хууш.\nТ1аккха шу дика кечам а бина баьхкина бу-кх. Ишта ойла кхоллало схьагучу суьртах. Шуна шайн гергарчу стаго дийцинарг бен ца хаьа, амма Аллах1 Дела ву теш - суна дика хаьа сайн шина б1аьргана гинарг, сан йишин шина б1аьргана гинарг, кхин а шина тешан б1аьргашна гинарг. Суна цкъа а дицлур дац и сурт а, цу дийнахь, цу м1аьргонехь ас а, сан йишас а лайнарг а. Амма х1ете а цхьа бакъ ду – таханлерачу дийнахь сунна дуккха а аттох ду шуьца х1ара къамел дан а, кхузахь латта а шуначул, х1унда аьлча бехкениг ц1анва халох ду, бакъ дерг дуьйцуш лаьттачул. Суна шуьх къахета! Сан а, сан доьзалан а тахана нохчалла охьайиллина волу тхайн стаг нехан нахана хьалха ц1анва г1ерта ца деза, цу боьхачу г1уллакха юкъа Абу-Хьаьжа санна наха лоруш волу стаг а ийзош. Цундела шу тахана тхуна а, Далла а хьалха юьхь1аьржа ду. Амма нагахь санна шуна Ахьмадан бехк ца хетахь, цуьнан коьртачохь боьха ойланаш ца хиллера бахахь, шу цо дийцина долу харц дерг бакъ деш Къор1ан т1ехь дуй баа кича делахь, тхо и дуй т1еэца кийча ду, амма кхечу хоршехь. Вайн 1адато ма-бохху, аш кхана, Ахьмадан уггаре а гергарчу нахаца кхузахь мел долчу адамна хьалха Сийлахь дезачу Къор1ант1ехь дуй баа беза, нагахь санна шайн йишица, я шайн тайпанара зудчуьнца х1ара кеп х1оттийча, тхуна иза тхайн сий дойуш, эхье х1ума хетар дацара аьлла. И дуй бианчул т1аьхьа, ас а, сан доьзала а шун бехказа довлар т1еоьцур ду. Нагахь санна шу ас аьллачуьнца реза дацахь, т1аккха шун Ахьмада шена т1ера хеча яьккха еза, ша бехке хилар а, шена т1едог1у эхь а т1елоцуш. Нагахь санна цуьнца а шу реза дацахь, т1аккха Ахьмадан доьзалера, я шайн тайпанера зуда, я йо1 сийсаза яйта схьало. Амма нагахь санна ас бовзийтиначу цу кхаа билламах шу реза дацахь, т1аккха т1ахьара шинах цхьаъ оха нуьцкъара кхочуш бийр бу. Ас Делаца дуй буу вай куьйге баха а, вайна юкъахь машар хила а кхин аг1о яц шуна. Тхуна шаьш дала арадаьккхина долчу ахчанах кхечанхьа пайда эца. Кхузахь аш царех дан х1ума дац. Оха зудчун сий духкуш я, оьцуш лелийна дац. Тхайн зударийн сий божарийн дахарал дезох хетта тхуна. Кху х1усамехь т1аьххьара дош дегахь хуьлу, амма со тешна ву заманан йохалла цо шен т1аьхье сий дайна яха юьтур ца хиларах.\nИбрах1иман къамело 1адийнера гулделла адам. Цуьнан къоначу кийрахь дехачу цу кепара лаккхара доьналло цецбаьхнера х1ара дуьне к1ордоллалц диъна, хийла замано зийна болу къаной. Олхазаро тоьхна т1ам а хезар болуш тийналла х1оьттира цу кертахь.\nИ тийналла йохийра Ахьмадан векал хилла веанчу къаночо\n-Нагахь санна кхин совнаха хьекъал а, кхетам а болуш нах кхузахь бацахь, суна б1ег1ийла ца хета кху сонтачу жимхаца х1ара къамел дан. Амма д1ахаьийла шуна! Х1ара тайпа къамелаш оха дойтур дац. Шуна дицделлехь а, дагадаийта лаьа суна – вай Советски союзехь дехаш ду, цуьнан 1едало ма-бохху закон а лардеш.\n-Т1аккха, Саь1идбек, хьо советан 1едалан векалшца ван везаш хиллера, соьца а ца вог1уш – ша реза ца хилар гайтира Абу-Хьаьжас – Жимачу стага нийсонца дог1уш бовзийти шен доьзалан лехамаш. Амма со дахарехь дукха зеделларг долуш стаг ву, айса дуьненчохь яьккхинчу хенан лакхенца дустича х1ара к1ант сонта вац шуна, цо дуьйцург нийса а ду шуна! Нагахь санна ц1ий 1ана шайна ца лаахь, цуьнга ладоьг1ча дика хир дара аш а, вай массара а. Вайна массарна а ма-хаьъара Заурбек нехан стаг вийна, ч1ир хьаьрчина вара. Ша ч1ирхоша витина воллушшехь, цунна товш дац 1адатаца доьзна къамелашкахь дакъа лаца. Сан цуьнца болу ларам кхин а ч1ог1а алсамбаьлла, цо хьуна дуьхьал дош ца аларна. Саь1идбек, кхетаве и эхь-бехках воьхна волу Ахьмад ша диначунна жоп дала дезаш вуй, шайна т1ехь долу декхара кху доьзална д1а а ло. Нохчаша цхьаьна зудчух ши стаг вуьйш хилла ч1иранна. Шуна харжам бан аьтто белла! Амма со тешна ву хьалхара билламах – Къор1анах дуй баийтар шуьга шу тайпанера цхьа жима мукъне а яьхь йолчу наха пайда оьцуьйтур бац, х1унда аьлча и дуй баарца аш шайн зударшна т1екховда бакъо ло хьанна а. Ас делла и хьехар соьгара совг1ат лара мегар ду шуна. Ткъа х1инца бахьана даьллачура кхуза вовшахкхеттачу кегийчу нахе хьехам беш, масалийна цхьа дийцар дало лаьара суна:\n-Цкъа мацах ламанца 1аш цхьа къен жима стаг хилла. Цхьаьна оьздачу доьзалера йо1 езаелла хилла цунна. Йо1а дош дела хилла к1анте йог1ур ю ша аьлла. Амма церан ирсана дуьхьал кхин цхьа стаг ваьлла. Жималло, хьал долуш хиларо сонта ваьккхина иза 1емина хилла даима шена езарг яьккха. Цо дукхозза а захало т1ехьош хилла цу йо1ана, амма х1оразза а йо1 ехна ю, дош делла ю олий жоп дог1уш хилла дуьхьал.\nЦкъа талла ваханчохь йоь1ан везар тархат1ера тассавелла бердах чуиккхина хилла, шена т1аьхьа инзаре даккхий т1улгаш чу а эгош. Цу т1улгаша т1ета1ийна 1уьллура иза бердан бухахь. Цхьа ког т1улгаша юкъа1евшинера, ткъа куьйг аьтта, дерриге а дохийна дара. Шен езаре болчу безамо ницкъ лора цунна дахарах тийссавала а, диканах дог ца дилла а. Шаьлта тоьхна кхоьссина д1адахийтира цо т1улгаша дохийна куьйг а, ког а. Шен са ма-дду тийсалуш схьалавелира иза цигара, амма заь1ап виссинера. К1анта йоь1е йолу ойла хийцира. Цунна ца лиира шен езаран дахар заь1ап стаг лелош кхоло. Цо геланча вахийтира езар йолчу иза шен безамах ша мокъа юьту, кхечуьнга маре яха бакъо луш аьлла хаам эцна. Амма йоь1ан ойла хийца ца еллера. Цо дуьхьал жоп даийтира ша цуьнга йог1ур ю аьлла иза муха велахь а. Цул т1аьхьа цхьаьна дийнахь шовданера хи эцна йог1учу цунна дуьхьал велира хьол-да. Йоь1ан куьйгах к1оршаме ка а тухуш цо элира:\n-Х1инца-м соьх яьлла цхьанхьа а г1ойла дацара хьан! Ас хьо сийсаза йина – ас куьйг 1оьттина хьоьх, цундела соьга бен маре г1ойла дац хьан цхьаьнга а.\nОцу м1аьргонехь шена т1екхевдинчун хант1ехь кхозуш хилла шаьлта схьа а яьккхина, цуьнца тоьхна шен куьйг д1а а доккхуш, йоь1а элира\n-Х1инца со ц1ена ю! Ас ца йити сайн дег1ат1ехь сийсаза хилла меже.\n-Х1ай, адамаш! Дагахь латтаде шайна, цхьаьна 1илманчас ма-аллара хьарам долчунах ларлуш дуьненчохь ваха мел хала делахь а, амма цунах хин йолу ял оза терза карор доцуш еза ю шуна. Ойла е, адамаш! Ларло хьарам х1уманах! – дерзийра шен къамел Абу-Хьаьжас.\nЮха а т1екхечира буьйса. Массо а д1авахара. Заурбекан доьзалехь юха а вижанза шиъ вара. Заурбек вехха 1ера шен жимох волчу к1антаца, цунна хьехамаш беш, Къор1ан доьшуш, цуьнан доьхна дог оьцуш. Буьйсаю къаяьлча бен д1а ца вахийтира цо иза сада1а.\nШена т1ехь йолчу х1уманашца д1ате1ира Ибрах1им. Схьадиллиначу корахула хьоькхучу аьхкенан мелачу мохо ховха хьостура цуьнан йогу юьхь. Б1аьргаш д1а а хьаббина вехха 1иллира иза. Цхьа шатайпа синтем боьссира кийра. Юхьат1ехула охьахьаьдира дуьрачу б1аьрхин т1адам. Хеталора цу жимачу т1адама х1ордан тулг1ено санна шеца д1ахьо кху масех дийнахь дагчохь даш санна базбелла лазам. Ибрах1им кхетара кху г1уллакхан х1инца а йистяьлла йоций, кханалера 1уьйре а шеца г1айг1а яхьаш йог1ур юй, амма иза кийча ву кхолламан 1овжорах кхин цкъаъ чекхвала. Хеталора кху цхьаьна буса дахаро зийна, жималлин мур д1абаьлла, иза г1еметтах1оьттина. Кху буса деца хиллачу къамело керла ницкъ а, кхин а сов доьналла а деллера к1антана. Ткъа Ибрах1има тахана гулбеллачарна хьалха диначу къамелан хьокъехь вистхуьлуш, дас элира:\n-Ибрах1им! Хьо чов хилла экха санна лаьттара цу нахана хьалха. Адаман сибаташкара боьхна нах цхьогалшах тарло, шайна дуьхьал берзалойн сибате бирзина нах бевлча. Цундела дахарехь муьлхха а киртиг т1ех1оьттича, адаман кепера ма вохалахь, адамалла ларъелахь хьайгахь! Ца кхоьруш ваха лаахь, вала а ма кхералахь.\nЮха а йоьссира 1уьйре, лаьмнийн к1ажехь 1уьллучу юьртана т1ехула шен сийналла яржош. Заурбекан кертахь юха а гуллуш дара адам. Хилларг цхьаьна м1аьргонна мукъне а дицдан г1ерташ, дезарш деш д1асхьауьдура Хеда. Шен доьзална ша бахьана долуш эхь т1едаарна ойла йоьхна Зарган, нана йолчура ара йолуш а яцара.\nЗаурбекан х1усаме боьду и шуьйра урам д1алаьцнера схьаоьхучу гергара наха а, юьртхоша а. Хилларг сихонца д1асадаьржинера халкълахь. Массарна а хаьа лаьара муха д1адоьрзур ду х1ара г1уллакх, муха сацам бийр бу дагахь доцург дуьхьал даьлла, х1ара чолхе киртиг т1ех1оьттинчу шина тайпано, шина доьзало. Ц1енна хьалха йолу жима майда еса лаьттара коьрта турпалхой вовшахкхетаре хьоьжуш санна. Ибрах1им шен нийсархошна жима юьстах а ваьлла д1ах1оьттира, корта охьа а бахийтина. Леккхачу дег1ахь, мел хаза товш вара и массарна а юкъахь къаьсташ. Селхана-стомара бер санна хилла иза, тахана вуьззина къонахчун васт дара цуьнан. Даима самукъне къегаш хилла цуьнан и ши б1аьрг, тахана замано зийначу къаночун юьхьт1ера санна хьоьжура дуьнене.\nШа лаьттачуьра меттах ца велира Ибрах1им шена гена йоццуш масех машен сецча. Цу чуьра охьавоьссира кхарна дуьххьара гуш волу масех боьрша стаг. Т1екхечира и массара а сатийсина м1аьрго! Адамаш юха а ц1еххьана х1оьттинчу тийналло йийсаре лецира. Цигахь мел волу стаг цец воккхуш, машенан т1ехьара не1 схьа а йиллина, божарша араьяккхира Ибрах1имана Ахьмадан чохь дуьххьара гина хилла и кхиъна яьлла хаза йо1.\nЗаурбекан кертахь хиллачу наха цхьаьнаэшшара б1аьрг т1ех1оттийра т1ебаьхкинчу нахана. Йо1 схьаялош веанчух цхьаммо иза д1ах1отта еза меттиг билгалйира. Кхи берш корта хьалаайа эхь хеташ лаьттара.\n-Цара х1ун леладо – бохуш г1овг1а хезира адамашна юкъахь.\nТкъа йо1-м шега аьлларг муьт1ахь кхочуш деш, яхана д1ах1оьттира. Дог1анан 1овраш санна охьауьдучу б1аьрхиша яшийна шен къона, хаза юьхь 1аьржачу йовлакхца д1а а лечкъош, багара дош ца долуш, лаьттара иза. Оцу м1аьргонехь кертахь сецира кхин цхьа машен, цу чуьра охьаиккхира хан яьлла елахь, цхьа хаза тайна аматехь зуда. Гуш дара иза йоь1ан нана юйла. Цуьнан кхоьлина юьхь т1ехь кхерам бацара, мелхо а шен йо1ана орцах яла, цунна доьхна деанчу дийнахь улло д1ах1отта шегахь мел долу доьналла цо тховса гулдиний хууш дара.\nКорах ара хьаьжча и сурт гина Зарган маьхьарца шен нанна т1екхийтира.\n-Нана! Нана! Ас Делаца доьху хьоьга! Ма кховдийта цу йоь1ана т1е цхьа а. Ас х1ара дуьне дуур дац хьуна цара и йо1 сийсаза яккхахь!\nХедас елакъажарца марйоьллира шен йо1.\n-Ма дийца 1овдал дерг, Зарган. Хьайн доьзалехь ишта боьршалла охьайиллина нах бу моьтту хьуна? Хьан дас ша дийна а волуш могуьйтур долу х1ума ма дац и.\nБожаршна юкъахь хезаш шабарш дара. Нехан керта а ялийна д1ах1оттийна йо1а-м- гуьйренан мохо лестаде г1а-патар санна эгош лаьттара. Цхьа болу кегий нах-м баккхийчарна къайлахь х1инцале шайна юкъахь харжам а х1оттийна бара нана, я йо1 хьанна кхочур ю. Иза вуно ч1ог1а ирча а, ц1армат а сурт дара ма-дарра аьлча. Заурбекан собар кхачош лаьттара.\n-Ас Делах дуй ма буу, кху керта еана йолу милла а зудчунна раз б1аьра хьаьжна я, харц дош аьлла вас йиначун ас цу м1аьргонехь СА хьала доккхур мА ду! Божарий кху дуьненчу зударийн сий ларда кхоьллина бу!\nАраяьллачу Хедас т1ебеанчу баланах иза д1алачкъо г1ерташ санна маара къуьйлура шена йо1.\n-Деца! Шайна луург дайта цаьрга соьца, цара дадина х1уммаъ ца дичхьана! Дика дуй?! Ас муьлха а бала ловр бу, сан да кху дуьненчохь маьрша д1алелчхьана – йоьлхура йо1.\n-Ма кхера! Кхузахь цхьаьна а стаго хьуна вас йийр яц хьуна, хьуна халахетар а дийр дац. Хьо сан хьаша ю, ткъа ас кхача луш лелийна, кхиийна болчу къонахашна хьан ц1е тховса сийлахь ю хьуна.\nУьш цхьаьна лаьттара – ши нана а, цхьа йо1 а, ткъа корах ара а хьоьжуш йоьлхура Зарган. Цу еа зудчун б1аьрхиш а, кхолламаш а таханлерачу дийнахь цхьаьна ийнера. Уьш вовшех дика кхетара, царна т1ебоьссиначу баланан барам шатайпа балахь а, х1унда аьлча бала узу терза массеран а цхьатерра дац.\nХ1уммаъ атта кху минотехь божаршна а дацара. Цхьа берш – сийсаза ян шайн йо1 ялош баьхкинарш, корта хьалаайа юьхь йолуш бацара, ткъа вуьш – Тасуевг1ар хиллачун деган 1ижамца маь1на деш лаьттара. Цхьаболу къаной а лаьттара б1аьрхиш а лечкъош. Х1оранан а коьртехь эзар тайп-тайпана ойла хьийзара, амма массара а дагчохь Далла хастам бора заманан йохалла х1ара тайпа эхь шайна т1едеана ца хиларна. Х1оранна а ойла ян бахьана деллера таханлерачу дийно, ша дуьненчохь йоккхучу хенахь шена а, шен т1аьхьенна а х1ара санна дерг т1е ца кхачийта. Юкъараллехь шен ц1е ларъярхьама, шен сих яьлла, шен хьоме йо1 сийзаян нехан кара д1аеллачу дас, цу м1аьргонехь дуьненчохь йоккхучу ханна кхин цкъа а ца г1атто дожийра шен сий. Цу суьртан теш хиллачу х1ора а стеган коьртехь цхьа ойла яра – шен йоь1ан сийл деза хетта-те цунна маца хаьдда а хедар долу шен и деса дахар? Заурбекан доьзалан доьналло, комаьршаллас, син-оьзадангалас, собаро толам баьккхира цу къиссамехь. Ч1иран бакъо шайгахь йоллушшехь, цара куьйг ца 1оьттира цу йоь1ах, х1унда аьлча цунна т1е ницкъ баро, церан доьналлин ницкъ алсам боккхур бацара. Амма йо1 ишта а хиллера сийсаза. Цуьнан сий дайинарш нехан нах бацара, цуьнан сий даийнарг цуьнан да вара.\nЗаурбека шен тайпанера къаноче Бетерсолте куьйгаца хаам бира и зударий мокъа бита аьлла. Бетерсолтас уьш схьабахкийна хиллачу божаршна улло д1а а бигна элира\n-Д1аг1о! Оха некъ маьрша буьту шуна. Шуьца дог1уш кхин а х1умма дац тхан.\nМинот а ца елира хьеший шайца цхьаьна шайна т1едеана эхь а хьош, юьртара къайла бовла. Юха а массарех а хьаьрчира тийналла. Де суьйренга лестира. Ц1ийелла йогура стигал. Алу хилла догура гулбеллачеран дегнаш. И деган лазам б1аьрхишца 1ийдалора церан кхохкийначу яьххьаш т1ехь. Цара тахана делхош дерг сий дара, Ахьмада а, цуьнан тайпано а охьайиллина нохчалла яра цара елхошерг. Кхузахь минот хьалха х1оьттина хиллачу суьрто дукха 1адийна, цец баьхна уьш, цхьа а вовше вист ца хуьлуш, д1асхьакъестара. Ахьмадан векалш хила баьхкинарш массо а ц1ехьа бирзира, цхьа Абу-Хьаьжи виссалц. Иза вехха лаьттара Заурбекан кертахь лаьттан б1аьра а хьоьжуш. Дукха гинера, дукха лайнера, кхолламо а, адамаша а, замано а хийлозза цхьатерра къизаллица зийначу къаночунна ца моьттура, берх1иттара ваьллачу жимхан доьналло ша тховса 1адор ву. Цу к1анта гулделлачу халкъана хьалха и тайпа къамел деш лардеш дерг шен йишин сий хилла ца 1ара, цо къуьйссуш дерг нохчийн къоман сий дара, цу къиссамехь к1анта кураллица толам а баьккхира. Абу-Хьаьжи кхетара цунах. Воккхачу стагана х1ара доьзал а, х1ара керт а тховса боккъалла а сийлахь хетара, х1унда аьлча цара шайн доьналлица, шайн лаккхарчу син-оьздангаллица нохчаллина цкъа а бухур боцу х1оллам боьг1нера кхузахь. Цунна ца лаьара кхузара д1аваха. Цунна лиира кху нахаца марзо оьцуш пхьор дан а, кхин а хан яьккха а. Шина доьзало гайтира мел къаьсташ хилла царна «Сий» боху и сийлахь кхетам. Шен сий к1езиг хеташ верг бен кхевдар вац нехан сийнна т1е. Цуьнан къеггина тоьшалла дара тховса Ахьмада динарг.\nИбрах1им кхин меттах ца волуш лаьттара. Иза генарчу паналле хьоьжура, суьйрено 1анийначу боданехь дагна гергара дерг каро г1ерташ санна. Саь1ид меллаша т1евеара цунна.\n-Баркалла хьуна собаре хиларна. Суна хаьара хьо цкъа а ледар хир воций.\nБуьйсано юха а шен йийсаре лецира и х1усам, амма кхузахь вижанза шиъ вара…церан дагара дийца шортта х1ума а дара…\nСвидетельство о публикации №221041900394