"Миша! Миша!" – Саакашвилин агIончаша Тбилисехь акци дIаяьхьна\nЛаьцна латточу Гуьржийчоьнан президент хиллачу Саакашвили Михаилан эзара агIончаш митинге бевллера парламентан гIишлона хьалха. Цара тIедожийнера, политик дIахецар, я набахтин дарбан цIийнера бахархойн лазартне дехьаваккхар.\n"Миша! Миша!" бохуш, маьхьарий деттара акцин декъашхоша. Дукхахйолчу транспоранташ тIехь яздина дара "#FreeSaakashvili". "Эхо Кавказа" портало хаамбарехь, парламентан гIишлонна уллора Руставелин проспект полицино дIакъевлинера.\nСаакашвилин лоьраша а, адвокаташа а боху, цо мацалла хьоьгу 44-гIа де ду, иза ледарчу хьолехь а ву. Цара чIагIдо, Саакашвилина гIо дойла ю бозуш боцчу лоьрийн, ткъа спецклиникехь дарба лело оьшу гIирс бац бохуш. Гуьржийн Iедалхоша чIагIдо, экс-президентана мел оьшу гIо шаьш латтош ду бохуш.\nЛахьан-бетта 11-чохь ша Саакашвили Михаила хаамбира, Европан адамийн бакъонашкахула йолчу кхеле ла а доьгIна, мацалла юкъахъяккха дагахь ву ша. Кхин сов даьккхина цунах лаьцна хууш хIума дац.\nГезгмашин-беттан 29-чохь Украинера юхавеара Саакашвили Михаил Гуьржийчу - ГIадужу-беттан 2-чохь дIабаьхьна меттигера Iедалхойн харжамаш тIекхочуш. Саакашвилис кхайкхамаш бора бахархошка, харжамашка гIо, ткъа шозлагIчу дийнахь Тбилисехь акци гулло аьлла. ГIадужу-беттан 1-чохь лецира иза, хьалхо долийначу бехкзуламан гIуллакхийн буха тIехь. Ша лаца ма лоццура мацалла кхайкхийра политико.\nЛахьан-беттан 8-чохь дуьйна набахтин дарбан цIийнехь ву Саакашвили Михаил Тбилисин Глдани кIоштахь. Рустави гIаларчу набахтера цига дIавигира иза "цуьнан могушаллин хьал ца эгIийта а, кхерамаш алсамбовларна а".\nЛахьан-беттан 9-чохь оппозиционераша а, жигархоша а митинг хIоттийра Гуьржийчоьнан юстицин министраллана хьалха. Саакашвили Vivamedi цIе йолчу доларчу клинике дехьаваккхар тIедожийра цара. Цигахь департаментаца динчу контрактца дукха хьолахь дарба до цомгашчу тутмакхашна.\n2007-чу шарахь оппозицин митинг дIайохорах а, ницкъахоша "Имеди" телекомпани хIаллакхъярх а экс-президентна Саакашвили Михаилна дехкинчу бехкашца гIуллакх листа долийра Лахьан-беттан 10-чохь Тбилисин кхелехь. Амма пачхьалкхан пенитенциаран хьукмат дуьхьал хилира Саакашвили кхеле вало. Президент лаьттинчуьнгахь долчу хьолаца буьйзира цара шаьш бина сацам.


Марха дастаран Іийд\nАллахІу Акбар, Воккха ву АллахІ-Дела, Шена муьтІахь берш айбеш, Шена Іеса берш сийсазбеш верг. АллахІу Акбар, Воккха ву АллахІ-Дела, марханаш кхобучарна ял луш, цакхобучарна таІзар деш верг. АллахІу Акбар, Воккха ву АллахІ-Дела, сийлалла Делехь а, Цуьнан Элчанехь а (Делера салам-маршалла хуьлда цунна), ийман диллинчу нахехь а ю, сийсазалла шайтІанехь а, цунна тІаьхьабозучу керста нахехь а, Іесачу нахехь а, къинош летош болчу зуламхошкахь а ю. АллахІу Акбар, Воккха ву АллахІ-Дела, Мухьаммадан (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) уммат собаре хилла, Далла муьтІахь хилла, Рамадан беттан марханаш кхобуш ду. АллахІу Акбар, Воккха ву АллахІ-Дела, бусалбанаш Къуръан доьшуш, ламазаш деш сахуьленга бовлуш бу. АллахІу Акбар, Воккха ву АллахІ-Дела, ийман диллинарш маьждигаш дузуш, ламазаш деш, Дела хьехош, Цуьнга къинхетам бар доьхуш доІанаш деш, Цо деллачу ниІматашна шукра деш бу. АллахІу Акбар, Воккха ву АллахІ-Дела, бусалбанаш марханаш кхобуш, халонехь болчу шайн вежарийн хьелаш дагалоьцуш бу, къен-мискачу нахана сахь-закат даларца, царна гІо деш бу, самукъане болуш Іийд-ламазе баха арабовлуш, Далла хастам беш, во-вшийн декъал беш, йоккха ял хиларца вовшашка кхаьънаш дохуш бу. АллахІу Акбар, Воккха ву АллахІ-Дела, бусалба нах марханаш кхобуш, достуш диканехь совбуьйлуш Дела резавеш бу.\nАль-хьамду лиллахІи, Далла хастам бу, йолан, а бекхаман а Іийдан де хІоттийна волчу, Шена Іибадат деш берш резабеш волчу, къиношна геч-деш, дикачу Іамалшна ял совйоккхуш бусалбанийн сий деш волчу. Вай Далла хастам бо, Рамадан беттан деношкахь даар-малар дитина, Шена муьтІахь хила вайна тавфикъ (гІо) даларна. Вай Далла шукра до, таравийхь-ламазаш дарна тІехь, Къуръан дешарна тІехь Цо вайн аьтто барна. Вай Цуьнга, Веза-Сийлахь ву Иза, доьху Шен диканехь Цо вай совдахар, диканан неІарш ерриге а Цо вайна еллар, Ша хьехон а, Шена хастам бан а, Шена дика Іибадат дан а Цо вайна гІодар, нийсачу некъа тІехь Цо вай нисдар. Тхо Кхиош-кхобург, Ахь тхан дегнаш бакъдолчу динах дІа ма хьовзаделахь, Айхьа тхо нисдинчул тІаьхьа, Хьайна гергара къинхетам лолахь тхуна, баккъал а Хьо ма ву – Хьан лешна диканиг деш, диканиг луш. ЦІена ву АллахІ, И воцург кхин Дела вац. Вай дог тешна тоьшалла до АллахІ воцург кхин Дела цахиларх, Иза Ша цхьаъ хиллачу хьолехь, Шен цхьа а накъост воцуш. Іийдан дийнахь даар-малар вайна хьаналдина Цо, бусалбане шен доьзална комаьрша хиларца омра дина, марха кхабар хІокху дийнахь хьарам дина, хьанал долчу хьолах сагІа\nдалар мелехь дина. Иштта вай тоьшалла до, вайн эла Мухьаммад (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) Цуьнан лай а, элча а хиларна, Цо, Веза-Сийлахь ву Иза, бакъдолу дин кхайкхо а, сийлахь долу гІиллакхаш кхочушдан а халкъе ваийтина волу. Веза Дела, къинхетам белахь, маьрша а виталахь тхан эла Мухьаммад, цуьнан доьзал а, асхьабаш а, дика хІума дарца, вониг дитарца царна тІаьхьабозуш берш а.\nМила ву дашца дика верг Делан дине нах кхайкхинчул а, дика Іамалш йинчул а, жоьжахатех нах ларбеш кхерам тийсинчул а, ялсаманица а, Дала цу чохь кечдиначу ниІматашца а кхаъ баьккхинчул а?! Цхьа а вац.\nАллахІу Акбар, АллахІу Акбар, АллахІу Акбар, Воккха ву АллахI-Дела.\nХІай, Делан леш! Дала, собаре хилла, марханаш кхаьбначарна, цара йиначу Іамална совбаккхарца мел ло де ду хІара, Шен дуьхьа цара диначунна, Шен лайшна сий-лерам беш де ду.\nМархийн бутт кхаьбна, сахь-закат даьккхина, Іийд-ламазе арадевллачу шух, стигаларчу маликашна хьалха дозалла деш ву Веза-Сийлахь верг. АллахІу Акбар, Воккха ву АллахІ-Дела, ма самукъане бу марханаш кхаьбнарш марха достучу дийнахь, ма самукъане хир бу нахана кхераме долчу Къематан дийнахь.\nІийдан дийнахь марханаш кхаьбначеран яххьаш елаелла, екхаелла хир ма ю, Іеса болчу нехан яххьаш кхоьлина хир ма ю. Дала нисвинарг а, Рамадан беттан марханаш дохийнарг а цхьатерра хир ма вац. Диканна хьакъ хилла Дала хьалхаваьккхинарг – Дела реза вина декъал хилларг ву, важа – Далла муьтІахь волчуьра дІа а ваьлла, Делан дозанаш хедош волу зуламхо ву, бакъдерг шена гучудаьлча, цунна инкарло йинарг ву.\nЛекха волчу Дала марха дастаран Іийд шарІе диллина ма дац, бусалбанийн шайн Іамалш, марханаш кхочушхиларца самукъадалийтархьама бен, Іийд-ламаз шарІе диллина ма дац, бусалбанаш Шена хьалха дІахІиттийна, царна ял ялархьама бен. Шена муьтІахь хилларш, цара йиначу кІеззиг йолчу Іамална дуьхьал, Дала йоккха ял лур йолуш ма бу. Динехь нисбеллачу Шен лешца иштта комаьрша ву Веза-Сийлахь верг, цаьргара кІеззиг долчу бахьанах, боккха мохь (эхартан кхерам) царна тІера боккхуш. Делан комаьршалла йоккха ю, Цуьнан къинхетам шорта бу.\nБусалбанаш хІокху дийнахь баккхийбеш, вовшашка саламаш луш, марабетталуш, шайн дика Іамалш дагалоьцуш, Делера йолчу йоле сатуьйсуш бу. Амма хІокху дийнахь даар-малар, керла бедар тІеюхар бен кхин хІума хууш боцурш, я яхана буьйса а, я тІейогІург, ца къаьсташ динехь марзо йоцурш, царна шаьш лелочух Делера мел хир ма бац, йоккха ял яккха аьтто боллушехь ІадІарна уьш дохкобевр ма бу, шаьш шайга бехкаш дохуш уьш холча хІуьттур ма бу. Къематан дийнахь шайтІано цаьрга эр ду: «…Шуна тІехь бакъо йолуш дацара со, шуьга кхайкхар доцург. Аш суна жоп делира, хІинца соьга бехкаш ма баха, Далла Іеса хиллачу шайн догІмашка бехкаш даха».\n(ИбрахIим сурат, 22 аят)\nХІай бусалба нах, эрна яханчу ханна дохкодовлий, тоба дай, Далла тІедерза, Далла муьтІахь хила, дика Іамалш ян сихо е, шаьш Цунна дуь-хьал кхетале.\nЦхьаболу нах хуьлу Рамадан баттахь вон мел дерг дитина, Іеса, фасикъ хилар дитина, Далла муьтІахь хилла, марханаш кхобуш, моллалла кхойкхуш хезча, рузбане, жамаІат-ламазе баха сихо еш, Дела хьехош, Къуръанаш доьшуш. ТІаккха тІаьххьара марха чекхдаьлла, Іийдан буьйса тІееача, шайтІанца берта а боьлхий, хьанал-хьарам, цІена-боьха а ца къастош, дихкина мел дерг, вон мел дерг леладо цара. Оцу Делан мостагІчуьнца цхьаьна, кхин йолчу ханна, Далла дуьхьал, шайн Іесаллица тІом дІахьо цара. Цара деш долу зен Далла деш дац, Веза-Сийлахь верг Шен лешкара цхьана хІумане хьашт вац, шайн догІмашна ду цара деш долу зулам.\nБакълийна Делан Элча (Делера салам-маршалла хуьлда цунна): «Рамадан бутт тІебеача, ялсаманин неІарш схьайоьллу, жоьжахатин неІарш дІакъовлу, шайтІанашна буржалш туху», – бохучу шен дашехь.\nИ Іеса нах ца хууш бу те шаьш Рамадан баттахь а, Шавваль баттахь а, цул тІаьхьа а Іибадат дийриг, цхьа Дела вуй. Даима шайна рицкъа латтош, ниІматаш луш верг цхьа АллахІ вуй?\nДекъал хир ву-кх шайтІано бохург ца деш, шен лаамашха юхаваьлла Далла муьтІахь хилларг: «Далла а, Элчанна а муьтІахь хила, Шайна (Делера) къинхетам хилийтархьама».\n(Алу-Iимран сурат; 132 аят)\nХьаьжцІа ваханчо шен хьаьж санна лардан дезаш ду марха а, ламаз а, сагІа а, Дела цхьаъ хиларх, Элча бакъхиларх деш долу тоьшалла а, муьлхха а ша дина долу дика хІума а. ХІорш дерриге а лардар хІун ду? Шен дикачу Іамална тІаьхьа вон Іамал цаяр ду. Вочу Іамало диканиг дІайоккху. Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) вочу хІуманна тІаьхьа и дІадойуш долу дика хІума де аьлла. Дикачунна тІаьхьа вон дерг дар хьекъале дац. Дика Іамал къобал хиларан билгало ю цул тІаьхьа а дика хІума дар.\nХІай, бусалба, хьан марха стиглана а, лаьттана а юкъахь, Дала къобал ца деш, кхозуш ду хьуна, къен-миска нахана ахь сахь-закат дІадаллалц. Хьайгахь долчу ялтех, дикачух ахь сахь даьккхича, Дала къобалдийр ду иза.\nХІокху Іийдан дийнахь, Далла дуьхьалхІуттуш\nбедарех цІенаниг, керланиг тІеюхар, хаза хьожа йолу хIума тохар мелехь ду, божарша дарийн а, дешийн а хІума ца юьйхичахьана, духарца а, ле-ларца а божарий зударех, зударий божарех тар ца белчахьана. Вовшийн самукъадаккхар а мегар ду, динах а, гІиллакхах ца воьхчахьана. Дагца а, маттаца а, дикачу Іамалшца а Дела хьехор мелехь ду, вовшашна а, меттахь бисинчу баккхийчарна а, цомгаш болчарна а, заьІапхошна а зераташ дар (хьажа-хIотта вахар) мелехь ду. Іеса хилар а, моттаргІанаш а, мостагІалла а дитар мелехь ду. Делах кхоьруш, гечдеш, къинтІераволуш хиллачу Элчанах (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) масал эцна вовшашна къинтІерадовлар, шайна юкъахь салам даржор мелехь ду.\nДинехь а, дуьненахь а, эхартахь а бусалбанашна маршо йоьхуш, церан барт хилар доьхуш, хьалха дІабаханчу вайн бусалба вежаршна гечдар доьхуш, Деле доІанаш дар мелехь ду. Бусалба динехь вай нисдарна Далла шукра дар, хастам бар, Цуьнан Элчанна (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) Деле къинхетам бар доьхуш, иза маьрша витар доьхуш, салаваташ дахкар мелехь ду.\nАллахІумма салли Іала Мухьаммадин ва Іала али Мухьаммадин ва саллим. Амийн, валь-хьамду лиллахІи Раббиль-Іаламийн.\nIийдан дийнахь суннат дерш\nIийд-ламаз дар чIагIдина суннат ду. Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) цкъа а даза дитина дац иза, цул тIаьхьа цуьнан асхьабаша а (Дела реза хуьлда царна) даим деш лелийна ду.\nТакбийр дар (АллахIу Акбар алар)\nIийдан буьйсанна малх чубуьзначул тIаьхьа, Iийдан дийнахь имама ламаз дехккалц, цIахь а, некъашкахь а, маьждигашкахь а, базаршкахь а динан Iадат гучудоккхуш, аз айдеш «АллахIу Акбар…» бохуш такбийр дар мелехь ду.\nЦуьнан юьззина кеп хIара ю: «АллахIу Акбару, АллахIу Акбару, АллахIу Акбару, ла илахIа илл-АллахIу в-АллахIу Акбару, АллахIу Акбару ва лиллахIиль-хьамду».\nКхоалгIа «АллахIу Акбару» аьллачул тIаьхьа «Кабийран валь-хьамду лиллахIи касийран ва СубхьаналлахIи букратан ва асылан» юкъадалорца такбийр совдаккхар дика лерина ду.\nIийдан буьйса шозлагIчу декъе яханчул тIаьхьа лийчар. Цул хьалха лийчар Iийдан ларалуш дац.\nЦул сов, рузбанан ламазна кечваларх терра, хаза хьожа йолу хIума (масала, IатIар) тохар, керла я цIена бедар юхар. Бедарех гIоле ерг кIайчу басахь ерг ю.\nНах маьждиге хьалххе дIабахар\nЕзачу меттигехь Дела хьехоран мел алсам хилийта хьалххе маьждиге дIавахар дика ду.\nИштта имамана мелехь ду, хьаштболчарна саьхьаш дIакхачо нахана аьтто хилийта Iийд-ламаз дехкар тIаьхьаттатар. ГIурбан Iийд делахь, сагIанаш дахарна сихо хилийта ламаз хьалхадаккхар.\nIийд ламазе вахале цкъа хIума кхаьллина я хин къурд бина рицкъанах кхетар мелехь ду. ГIурбан Iийд делахь, ламазера юхаверзалц юучух цакхетар мелехь ду.\nIийд-ламазе воьдуш, цигара вогIуш\nIийдан-ламазе цхьана новкъа вахар, юхавогIуш кхечу новкъа вар мелехь ду. Бухарийс (Дела реза хуьлда цунна) дийцинчу хьадисехь хьахийна ду, Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) Iийдан дийнахь некъ хийцина хилар. Мел совбаккхар ду цуьнан маьIна. И некъаш Къематан дийнахь теш хIуьттур ду аьлла а ду жайнахь. Рузбане воьдуш санна гIаш а, сих ца луш паргIат вахар а ду мелехь.\nИштта Iийдан гIиллакхех ду буоберашна а, заьIап нахана а, цомгашчарна а, церан дола деш болчарна а гIодар, сагIа далар, деца-ненаца а, доь-залшца а комаьрша хилар. Дагца а, маттаца а Дела хьехор, Къуръан дешар, Делан Элчанна салаваташ дахкар (Делера салам-маршалла хуьлда цунна), шайна юкъахь салам даржор, вовшийн декъалдар, Дала марханаш къобал дойла, алар. Динах а, гIиллакхах а ца вухуш, самукъадакха а, забар ян а мегар ду. ХIора къоман шен Iийд (деза де) ду, хIара вайн бусалбанийн Iийд ду. Везачу Дала бусалбанаш декъал бойла цу дезчу дийнахь.\nHey! I just wish to give a huge thumbs up for the great info you may have right here on this post. I shall be coming again to your blog for extra soon.\nAmazing Web page, Carry on the great job. Thanks a ton!|\nWhat¦s Taking place i’m new to this, I stumbled upon this I’ve discovered It positively helpful and it has helped me out loads. I hope to contribute & help different customers like its aided me. Great job.\nI just could not go away your site before suggesting that I actually loved the usual information a person supply for your visitors? Is gonna be again frequently to investigate cross-check new posts.\nyou might be a great author.I will ensure that I bookmark your blog and may come back from now on. I want to\nthe layout in your blog. Is this a paid subject or did\neffort to create a very good article… but what can I say… I put things off a lot and don’t manage


КIайн нускал » Нийсо-Дагестан\n13.03.2019 255 0 niyso\n- Вай маца хир ду-те нахах тарделла дехаш!? Буьйсана 1уьйренга довлахьара, 1уьйрана суьйренга довлахьара, кханалерчу дийно х1ун дохьур-те бохуш, палтуьйсуш, д1адолуш ду-кх х1ара дахар… х1а..! Тишъелла машен ца леташ, глушитело «ах1и-ах1-ах1-ах1» деш, цунна чу са даийта г1ерташ, шен ма-хуьллу хьийза шопар, резавоцуш, цуьнга хьаьжира.\n- Делан дуьхьа, ма йолалохьа х1инца, ишта а бу сан кийрахь бала! – дуькъа сирделла цкъоцкъамаш дусийра 1аламата.\n- И-и-и, сонта жималла, х1инца долу хьекъал хиллехьара! – къоьжа корта ластийра Дешис. – х1ара сан б1аьрса –м жима йолуш дуьйна ца хиллий ларт1ехь… 1аламат ц1е йолчу стаге йоьду хьера ца яьлларг?!\n- Х1а-а, х1инца сан ц1арна коча еа! Цунах х1ун 1оттадели-те!?\n- Оцу хьан ц1аро цхьа 1аламаташ гойтур ду моьттуш 1ехаеллера-кх!\n- Велла вала со дела-1, ахь дийцарехь, ц1аро цхьаъ дан дезаш хилча, хьан ц1аро-м, т1аккха, кху кертахь деши компани кхоьллина хила ма еза! «1аламат дукха Деши» ц1е а йолуш…\n- Х1ай-х1ай, «Къеллин 1аламаташ»! – бат саттийра зудчо. – Ма доккха х1ума ду-кх х1ара, суна хьакъ доллу дахар-кхоллам ца хили-кх сан! Ма хаза яра со, ма товш… хьалдолчу бухт1ера… – ша-шех дукха къахетта, елхар а иккхира зудчун.\n- Т1аккха, хьо елха дезаш хьал дац, йоккхаеш хила еза, - велавелира х1усамда. – Ч1ог1а «повезло» хилла хьуна!\n- И бохург х1ун ду?\n- Делехь боккха къинхетам хиларна, адамаша леточу къиношна царна хила ма-деззара шен хьакъ д1а ца кхочу бохург ду-кх.\n- Х1аъ, вела хьо… хьан воьлийла ма ду, - майрчун самукъадаларх ца кхийтира зуда. – Хьо ву бехкениг… сан дахар къахьдинарг!\n- Хьан декъазчу дахаран бехкечунна мийра бетта йиш хилча… хьо а г1атталур яцара-кх, - воьлучура юха ца верзалора 1аламат. – Хьан виран амал ма ю хьо дакъазаяьккхинарг!\nИштта д1айолаелира оцу дийнахь и хаза 1уьйре.\nХ1ара шиъ дуьххьара захалшка хьошалг1а даха новкъадаьллера – жимахволчу к1антана зуда ялийна, х1инца кхузлаг1а марда-марнана а хилла, зудаялоран г1иллакхаш дерзош дара и шиъ.\n- Зуда, и хьайн ирачу меттан доладелахь тахана мукъа а…\n- Соьгара х1ун даларна кхоьру хьо?\n- Дера кхоьру, вайн захалш хьох ца кхетарна… цхьа 1оттар ца йича хьо мегаш ма яц!\n- Вайна реза ца хилахь и шайн… йо1 аьлча а… и шайн набаран т1оьрмиг ц1ахь сацор бен, кхин х1умма дийр дарий цара?!\nМашенаш некъа йистехьо г1оьртина севцира.\n- Х1ун ду цу новкъахь хилларг? – машен чуьра корта арабаьккхира 1аламата.\n- «Пробка» ю.\n- Авари-м ца хилла?\n-Х1ан-х1а, цхьана хьаькаман нус ю боху гучуйоккхуш… церан машенашна некъ мукъа бита боху…\n- Дависа хьо дела1, и аьттонаш болу нах кеманашца лелаш мукъа а белахьара, царна а атта хир дара, вай а маьрша…\nХалла д1атийна Деши юха а карзахъелира:\n- И сийна стигал ца тоьаш, къуьйсуш, авареш а еш, вайн коьрта т1е оьгур бара-кх уьш т1аккха а! Дала д1аэцарш!\nХ1орш эххар а д1акхечира.\nЗахалша дукха лерина, сийдина , комаьршша охьадиллинчу шуьне ховшийра керлабевлла гергара нах. Божарий-м башха хабарна т1ера а бацара, эцца хьал-де а хаьттина, шен декхар чекхдаьлла лерира.\nЗударийн къамел тасаделлера.\nДешис шен к1ант хестош, захалша шайн йо1ах малик тардеш.\n- Милана жима йолуш дуьйна къастийна ю-кхи тхан, - дуьйцура несан нанас. – Шен йоккхахйолчу йишех, Моникех, ч1ог1а и тера хиларна… И яллалц дукха яхарг… тера ю аматашца, амалца… ша тап-тера…\n- Валлах1а ю-кх , д1адаккха-т1етоха х1ума доцуш-м, - т1етайра Деши а.\n- Ойн, хьуна евзара Моника? – цецбевлира зударий.\n- Ца евзара, амма и шен йиша санна елла х1ума ю-кх и сан нус а!\nОхх1ай, цул т1аьхьа хилла къематде дийца а хуур дац.\nШа-ша ала г1ерташ, хьоькху маьхьарий, зударийн ц1ог1а, чоь эккхал г1аьттина г1овг1а.\nЦхьадика, «ах1и-ах1-ах1» доцуш, машен сиха д1аэккхийта ларийра 1аламат.\nХ1усамда оьг1азваханера зудчунна.\nОццул ша туьйсина йоллушехь, шениг ца дити-кх цо!\nГ1ам ша ма-дарра!\n- Х1ах1, туьйлин хьо? 1ебин?\n- Хьайн ши мекх тодехьа цул… - Деши шен коьртара йовлакх нисдеш йоллура.\nКуьзгана хьажавелча, боккъал а, дозаллийца хьалахьовзийна ши мекх охьаолладеллера.\n1аламат кхин а ирхъиккхира:\n- Ахь дукха юхь1аьржах1отторна, т1ехь дика а лаьттина х1орш-м… охьа ца эгаш… со 1овдал, алахьа, хьо ца евзаш санна… хахкавелла схьавеана волу. Цкъа ц1а кхачийта ахь… ас йийр ю хьуна хьан болх!\nЗудчунна и кхерам тоссушехь, машен ша йолччохь иркхоссаелира.\n- Хьо х1ун дан воллу, х1ай накъост, х1ай? Хьан б1аьргаш мичахь бу… некъ ца го хьуна… сан машен…приора…селхана эцца йолу… теттина ахча делла… сан дозалла… сан сий дайа г1ерта хьо!!! Со мила ву ца хаьа хьуна… ас х1инцца х1окху Делан сохьта милице… полице…ас хьан ворх1е де букъ т1ехь къематде х1оттадо-кх! – мохь-орца делира хьалха нисъеллачу машен чуьра схьа.\nЦу чуьра араиккхинчу шопаран мекхаш цхьаъ хьаладирзина, важа охьадирзина дара – сахьтан цхьамзанаша ялх сахьт гайтарехь.\n- Х1ах1, х1инца цо йийр ю-кх вайшиннан болх, - не1арх тасаелира Деши.\n1аламата доккха садаьккхира.\n1уьйренца дуьйна дацара х1ара де х1окхунна тайна.\nДа ма ват1арг, муха 1отталур вара оцу «Приорина» т1е. Цуьнан да ледара стаг волчух тера ду – собар дац, вохьа-хьем.\nХьераваьлларг санна шен машенна гуотуьйсуш, багара ара туьйнаш кхиссалуш, маьхьарца 1оьхучу шопарна хьалха бехкалавахана, вистхила г1ертара йиш йоьхна 1аламат:\n- Делан дуьхьа, ма ца хууш хили-кх х1ара… хьайн Делан дуьхьа вала-кх суна къинт1ера… хьажахьа …цхьадика…оццул дукха х1ума ца хилла… Делан къинхетам…\n- «К1еззиг х1ума бен ца хилла» -тов, - ша волччохь ирхъиккхира приоран да. – Х1ара-м «с нуля» яй, ца го хьуна… и к1айн нускал санна!\n- Х1инца «юьззина зуда» хили-кх оцу хьан «к1айчу нускалх»! – хаьнт1е ши куьг а диллина, д1ах1оьттира Деши. Дов даьллачохь, хи чохь ч1ара санна, хуьлура иза. – Ахь х1ун до и ц1ог1а хьоькхуш, мера к1ел ши мекх латийна?!\n- Х1ах1, делахь, х1ара «заь1ап зуда» шайна а йитий, суна кхин керла «нускал» тардер аша, - машенан дог1анаш схьакхиссира вукхо. – Сан ц1е Турко яц-кх хьуна, шуьга иза охьа ца йиллийтахь! – некха т1е п1елг беттара цо.\n- Ч1ич1 ду иза а, - яша а ца ешира зуда. – Оха хьуна кхин «нускал» а тардина, ахь хенахь доьзал болабахь, ас тамаш бо-кх!\nДог доьхначу ц1ийндена к1ордийра церан яппарш:\n- Д1асацае и хьайн бат! Хьада яло, машен чухаа, хьайн г1уллакх доцург дитий! - човхийра цо чхьагъяьлла х1усамнана.\nТ1аккха Турко ц1е йолчуьнга масла1ате вистхила г1оьртира:\n- Хьо сан к1ентан хеннара ву, Турко, цкъа сих ца луш, вайна юкъахь барт хирриг дийр дара-кх вайшимма… х1ара сан, машен аьлча а, аьчкан къеч1алг, йоьхкича а х1ара «селхана эцца…теттина ахча делла…к1айн нускал» суна такхалур дацара…\n1аламат ала г1ертарг вукхо чехдаккха а ца витира:\n- И сан бала болуш х1ума дац!\nЦкъа а чаккхе хирйоцу дов юкъахдаьккхира керлаяьллачу «Мерседес» олучу машена чуьра охьавоьссинчу къоначу стага. Некъа йистехь хьийзо миска а гина сецнера иза.\nДерригенах кхетта ваьлча, бехк боккхуш, приоран дега хьаьжира:\n- Оцу хьан машенна оццул хилла х1ума а дац, х1ара воккха стаг ахь хьийзаваллал. Д1авахийта иза, ас сайна т1елоцу ерриге а харж!\n- Суна иза а мегаш ду-кх! – парг1атвелира важа.\n1аламат ша х1ун дийр ду ца хууш, д1асахьийзара.\n- Делан дуьхьа, жима къонаха, суна ма бег1ийла доцуш нисдели-кх х1ара г1уллакх… Хьуна иштта зен муха дийр ду? Хьо мила-хьенан ву мукъа а дийцахьа.\n- Х1ун бен ду хьенан-мичара хилар, дада, нохчо хила г1ерташ къахьоьгуш воллу-кх со!\nМоха кхуссуш, эццахь шен приора юхаерзош воллу Турко, галваьлла, вахана д1акхийтира «Мерседесах».\nТапъаьлла тийналла х1оьттира.\nТурко машен чуьра арахьажа а ца ваьхьаш, вахьийна, вог1авелла 1ара, «к1айчу нускалан» руль мара а йоьллина.\n«Мерседесан» да, г1адвахана велавелира:\n- Турко, тахана пхиъ миллион д1аделла «эла» валош вог1ура со… Х1инца и хьайн «к1айн нускал» цунна а дерзош, доккхачу тойна кечам бер-кх ахь!\nДеши ша йолччохь хелхарехь сеттира:\n- Ва-а-а, Турко, д1алаца хьайна,нускал маре доьду хьан!


Нах могаш хилча бакъахьа хеташ — Сердало\nНах могаш хилча бакъахьа хеташ\n19.07.2019 19.07.2019 serdalo@yandex.ru 0 Комментариев\nИюнь бетта 19 дийнахьа Наьсарен керттерча маьждиге рузба де баьхкача наьха могашал тохкаш, тайп-тайпара лазараш долча наха цхьацца хоам тIабола каьхаташ дIа-хьа декъаш, цар давлени юсташ «Диспансеризация в 2019 году» яха акци яр мехкарча лораша дIахьош. Укхаза дакъалоацаш из дIахьош хиннараш ГIалгIайчен унахцIенон министерствона ларца ГБУ «Республиканский центр медицинской профилактики» яха мехка больница юкъарче яр.\n«Хийла саг ва шийна лазар дий а ца ховш могаш воацаш лелаш. Цхьавола саг ший корта лазабаьлча а, е дегI лазадаьлча а из дукха теркал ца деш, е фу бахьан долаш да из ца тохкаш лелаш хул. Цудухьа цу тайпарча нахага хоам бар духьа лелабу оаха ер болх. Диспансеризаци ю 3 шера цкъа 18 шерагара 39 шерага кхаччалца ха мел йолча Россе бахархошта. ХIара шера ю 40 шерал лакхагIа ха йолчарнеи, цхьацца гучадаьнна лазараш долчарнеи. Шийна моге а ца моге а больнице дIа а ваха шийна фуд хайча бакъахьа ва саг, могаш вале геттара дика а ма дий цунна», — йоах акци дIахьош болча лораша.\nЦхьаболча наха шоашка лораша хьаяхар дукха теркал ца деш тассе дут. Цу тайпарабараш кIезига бацар маьждиге баьхкачарна юкъе. Хийлавар кулг тассе, е доастама хеташ тIехвоалар лораш дувцачунга ла ца дувгIаш, бакъда лазаро дIалоаце, метта дукха кIалтIавувла везаргва хийла даь. Лораша бена хоам тохкаш царга ладувгIараш а бацар Даьла параз дIадала баьхкачарна юкъе.\n«ЦIаккха давлени яха хIама фуй ховш хинна вац со. ТIехьара цхьа иттех ди да со дог дола моттиг лазаш лела, корта а ба цхьа кIезига бIогора баьлча мо. ХIанз акхар Iохоаваь давлени йистай са, хьалха 120/80 хинна из тахан 180/100 я йоах. Кхы юкъ ца йоаккхаш юрта амбулаторе дIа а вахе хьай гIулакхага хьажа аьннад сога акхар. Дала аьннадале из кхоачаш де хьожаргва со», — аьнна дийцар маьждиге венача цхьане.\nАкци дIахьош болча лораш яхачох, нах хила тарлуча лазарех кIалхара бовла йиш йолаш ба, нагахьа санна шоай ханнахьа цар дарба дой, у — лазар доагIача тайпара юхатохе.\n← ЛЮБЯЩЕЕ СЕРДЦЕ\nЦкъа дIалаьцар хьахецац цо →


Википеди:Марша доaгӀалда Википеде — Википеди\nВикипеди:Марша доaгӀалда Википеде\n(Википеди:Маьрша доaгӀалда Википеде яха оагIув укхазахьа хьожаяьй)\nМарша доaгӀалда Википеде[тоаде чура]\nВикипеди (ингал: Wikipedia) — доакъашхоша юкъаро цхьана яздеш дола энциклопеди да. Из де аьттув ба мазаоагIоно вики яхача технологех пайда эцарах. ХIара саг, иштта къаьстта Хьо а, дáкъа лáца йиш йолаш ва статьяшта хувцам бара, оагIон лакхе латташ йолча «Тоаде» яхача пIелг тоIобаь. Википеден ерригача бокъоний лард я Википеде чура керттера маIан хьагойташ бола «Пхи бIоагIа»:\nВикипеди — энциклопеди да.\nВикипеди цхьанне а га ца доаккхаш (нейтральни) оагIо лаьца латт.\nВикипеде чура кхоачамаш (материалаш) лоIаме да пайда эцарá.\nВикипеде чу мишта болх бе беза (лела веза) хьагойташ ший бокъонаш йолаш я.\nВикипеде чу геттара дIачIоагIъяь оттаяь бокъонаш яц.\nХьажа иштта: Википеди:Хьалахар\nДукха информаци я Википеде тайп-тайпара Iилмаш а ховраш а чура, царна юкъейоагIа: политика, Iилма, ди, тархьар, мукъам, культура, спорт, иштта царна юкъе мел дарах лаьца а. Цу Iохьоахаяьча оагIонашка хIанза дехьавала йиш я хьа е цаховш нийсъеннача статьяга хьажа йиш я.\nИштта Хьа аьттув ба статьяш лаха. Из кхоачаш дергдолаш эшаш дола дош е калам Iочуязъе лахара могIара чу моллагIача оагIон тIа (↗) (е къаьстта лахара оагIон тIа), тIаккха «Хьалаха» яхача пIелг тоIабе.\nНагахьа санна Iа лийхар хьона кора ца йой, хьа йиш я из статья хьакхолла, тIаккха массехк факташца из хьалъйиза. ТIехьагIа хила тарлу цхьацца болча доакъашхоша текст тIа а етташ из статья дегIайоалаяр.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=Википеди:Марша_доaгӀалда_Википеде&oldid=26245»\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 5 Этинга 2018, 21:19.


1 Chronicles Глава 4 American Standard и Чеченский (нохчийн мотт) переводы\nЯхІудан хилира хІара кІентий: Парас, Хьацрани, Карма, Хьор, Шубали.\nШубалин кІант хилира Раи-ЯхІу. Иза Яхьатан да хилира. Яхьатан кІентий хилира: Ахьумай а, ЛахІда а. Ахьумайн а, ЛахІдин а тІаьхьенех цорІахойн тукхамаш схьадевлира.\nЭпратин дуьххьарлера доьзалхо волчу а, Байтлахам-гІала дІахІоттийна волчу а Хьоран кІентий хІорш бара: ІайтІам, Пенуал, Іезар. ІайтІаман кІентий хІорш бара: ИзраІал, Ишма, Идбаш. Церан йишин цІе ХІацилалпуни яра. Пенуал Гадур-гІала дІахІоттийнарг вара. Іезар Хьушат-гІала дІахІоттийнарг вара.\nАшихьур ТакхоІ-гІала дІахІоттийнарг вара. Ашихьуран ши зуда хилла: Хьалиа, НаІран.\nНаІрана бина кІентий хІорш бара: Ахьузам, Хьепар, Тимани, Ахьаштарай. Уьш НаІранан кІентий бара.\nХьалиан хІара кІентий хилира: Царати, ЦІохьар, Этнани,\nКъоца. Къоцин хилира кІентий: Іануб, Цубиба. Къоцин тІаьхьенах схьадевлира ХІаруман кІант волчу Ахьархьилан тукхамаш.\nТкъа ЯІабац шен вежарел лоруш стаг вара. Цуьнан нанас: «Аса чІогІачу лазаршца дуьнен чу ваьккхина хІара», – аьлла, ЯІабац цІе тиллина хилла цунна.\nЯІабаца, исраилхойн Деле доІа а деш, дийхира: «Ахьа со декъал а вахьара, сан латта шор а дахьара, со зуламех лар а веш, Хьо суна уллохь а хилахьара, со лазарш доцуш хилийтархьама!» – аьлла. ТІаккха цо деххнарг делира цунна Дала.\nТкъа Халуб Шухьин ваша вара. Халубан кІант вара Махьир. Ткъа Махьир Эштунан да вара.\nЭштунан кІентий бара: Байт-Рапа, Писухьа, Тахьина. Тахьинас Нахьаш-гІала дІахІоттийра. Уьш Реха-гІалин бахархой бара.\nКхеназан кІентий хІорш бара: Іотниал, Сари-ЯхІу. Іотниалан кІентий хІорш бара: Хьатати, МаІунутай.\nМаІунутай Іапрун да вара. Сари-ЯхІу Йоабан да вара. Йоаб Пхьерийн тогІи дІахІоттийнарг вара. Шаьш пхьераш болу дела тиллина хиллера цара и цІе.\nЕпунин кІант волчу Килабан кІентий хІорш бара: Іиру, Эли, НаІам. Элан кІант вара Кхеназ.\nЯхІалал-Элан кІентий хІорш бара: Зип, Зипа, Тиръя, Асариал.\nІезаран кІентий хилла: ИтІар, Мерад, Іайпар, Ялун. Ткъа Мерада пирІунан йоІ йолу Бит-ЯхІу шена ялийра. Цо Мерадана дина бераш хІорш дара: Марем, Шамай, Ишбахь. Ишбахьа ЭштамуІа-гІала дІахІоттийра. ЯхІудхо йолчу Мерадан зудчо дина бераш хІорш дара: Ярад, Хьебар, Якхутиал. Ярада Гадур-гІала дІахІоттийра, Хьебара – Соха-гІала, Якхутиала – Занухь-гІала.\nНахьаман йиша йолчу ХІуди-ЯхІун зудчун кІентий хІорш бара: гармихо волчу КъаІилан да а, маІхахо волу ЭштамуІ а.\nШимІунан хІара кІентий хилира: Амнан, Рина, Бен-Хьанани, Тилун. Ишхьин хІара кІентий хилира: Зухьати, Бен-Зухьати.\nЯхІудан кІант волчу Шейлин кІентий хІорш бара: Лека-гІала дІахІоттийна волу Іаьр, Мареша-гІала дІахІоттийна волу ЛаІда, Байт-АшбаІ-гІалара ветанан кІади деш хилла долу тукхамаш,\nиштта цуьнан тІаьхьенах бара хІорш: Йокхам а, Хузба-гІалара бахархой а, кхин а Юаш а, Сарап а. Цушиммо Муаби-махкахь а, Яшуби-Лехьамахь а олалла дора. (Царах лаьцна яздина хилларг ширачу тептарш тІера ду.)\nШейлин кІенташа кхийра пхьегІаш йора. Уьш НатиІам-гІалахь а, Гадира-гІалахь а Іаш бара, паччахьна гІуллакх а деш.\nШимІин хІара кІентий хилира: Намуал, Ямин, Ярби, Зерахь, Шаул.\nШаулан хилира кІант Шалум. Шалуман хилира кІант Мибасам. Мибасаман хилира кІант МишмаІ.\nМишмаІан тІаьхье иштта яра: цуьнан хилира кІант Хьамуал. Закхур хилира Хьамуалан кІант. Закхуран кІант хилира ШамаІи.\nШамаІин ялхитта кІант а, ялх йоІ а хилира. Ткъа ШамаІин вежарийн бераш дукха ца хилира. ЯхІудан тайпа санна доккха ца хилла ШамаІин тІаьхьенан долу дерриг а тукхам.\nУьш бехаш бара Беар-ШабаІ а, Мулада а, Хьацар-ШуІал а гІаланашкахь.\nИштта Балхьат а, Іацам а, Тулад а,\nБетаал а, Хьорма а, ЦакхелагІ а,\nБайт-Маркабут а, Хьацар-Сусам а, Байт-Бари а, ШаІрайм а гІаланашкахь а бехира уьш. И гІаланаш церан долахь хилла Дауда паччахьалла даллалц.\nЦеран пхи гІала хилла шайн ярташца: ІайтІам, Іейн, Римун, Тухан, Іашун.\nИштта оцу гІаланашна гонах хилла йолу ярташ а БаІалт-гІалина тІекхаччалц церан долахь яра. Иштта яра уьш баха охьахевшина меттигаш а, церан схьабовлар а цу тайпана дара.\nМашубаб, Ямлекха, Амци-ЯхІун кІант Юша,\nЮал, Іасиалан кІентан Сари-ЯхІун кІант Йошби-ЯхІун кІант ЯхІу,\nЭлъюІинай, ЯІакхуба, Яшухь-ЯхІу, Іаси-ЯхІу, Іадиал, Яшмиал, БенъяхІу,\nШамІа-ЯхІун кІентан Шимрин кІант волчу а, Яди-ЯхІун кІентан Іалунан кІант волчу ШипаІан кІант волу Зиза а –\nуьш шайн тукхамийн баьччанаш бара. Церан тІаьхье чІогІа дебнера.\nШайн хьайбанашна дежийла лоьхуш, Гадур-махкана а, цунна малхбалехьа йолчу тогІина а тІекхаччалц дІабаханера уьш.\nШаьш баханчохь царна токх йолу а, дика а дежийла карийна. Иштта боккха а, тийна а, шайна кхерам боцу а мохк карийна хилла царна. Уьш цига кхачале, цигахь кІеззиг болу хьамахой бен бехаш ца хиллера.\nЯхІудхойн паччахь волчу Хьузакх-ЯхІун заманахь, и цІераш хилларш, схьа а баьхкина, хьамахойн четаршна а, цигахь бехаш болчу маІунхошна а тІелеттера. Цара уьш берриш а хІаллакбина. Таханлерчу денна тІекхаччалц а иза иштта ду. Церан метта уьш цигахь баха охьахевшина, хІунда аьлча жа дажо меттигаш хилла царна цигахь.\nТкъа царна юкъара ШимІин тІаьхьенах хилла волу пхи бІе стаг СеІир-лаьмнашка ваханера. Церан коьртехь хилла Палти-ЯхІу, НаІар-ЯхІу, Рапи-ЯхІу, Іузиал. Уьш Ишхьин тІаьхьенах хилла.\nЦигахь дийна бисина болу Іамалекхахой байа а байина, баха охьахевшина уьш. Таханлерчу денна тІекхаччалц уьш цигахь бехаш бу.


Мисканийн букъ тIехьа а лечкъаш, тIом бо Кадыровн бIоно - Chechenews\nГлавная » Все Новости » События » Мисканийн букъ тIехьа а лечкъаш, тIом бо Кадыровн бIоно\nМисканийн букъ тIехьа а лечкъаш, тIом бо Кадыровн бIоно\nНохчийн т1емалой лохуш хьийзачу Кадыровн ницкъаша массо а некъаш юьхьарлоьцу шайн Iалашо кхочушъеш. Бен-башха дац царна, шаьш вайн къомо бIешершкахь шена дихкина латтийна хIуманаш юьхьара эцна хилар а, къонахошца догIуш доцу гIиллакхаш тIом бечохь шайна магийна хилар а. Лараме яц царна шаьш Нохчийчу юхакхачийна бохуш юьйцу Оьрсийчоьнан конституци а…\nКху деношкахь Оьрсийчоьнан тΙеман машено а, Нохчийчуьрчу ницкъахоша а балехь латтош ду Веданан лаьмнаш. Хьаннаш хΙаллакьеш, тΙедетта массо кепара деза герзаш. Иштта хьийзабо ярташкара бахархой а.\nШинарий дийнахь хьаннашка бигинера полицино гΙаттамхошлахь бераш долу, я ду боху дай-наной. Цаьрга маьхьарий деттийтира шайн кΙенташка, цIадуьйла, бохуш. Царех шайна дурс а дой, уьш хьалха туьйсу полисхоша, цхьана заманашкахь фашисташа иштта лелла тΙом беш, бохучу кепехь.\nЕвропехь веха шелахо Деналбек. Цо а лайна и тайпа тΙеΙаткъам Кремлана муьтΙахь болчу нохчашкара. Иштта дагалоьцу цо шеца а, шен берашца а лелийнарг.\nДеналбек: «Сан кхо кIант велла оцу керстанашца тIом беш. ВоьалгIаниг цара лачкъийна, дIа а вигина, хIинца карош а вац — доьалгIа шо доладелла и дIавигина. Сайн шовзткъа хилча, и шовзткъе а дIавогIуьйтур а вара. Цара вийна цхьа а нохчо а вац, цхьа а маьрша стаг а вац. Вийнехь, ас царна могуьйтур а дацара, со царна къинтIера а вер вацара.\nГерзаца чувеъначу мостагIца, шайн ка ма йоллу, шайгахь долчу герзаца, шайга ма балло, тIом бейша, нах а ца хьийзош. 2009-чу шеран Зазадоккху-беттан 28-чу дийнахь Шелана юккъехь, дийнан делккъехь, тIейиттина-йиттина, аьтта, охьавиллира цара сан кIант а, цуьнан накъост а.\nТIаккха, хьевдда, суна схьа а баьхкина, со тIе а вигина, «хIара хьайн кIант вевзий хьуна», хаьттира соьга. «Вевза дера-кха, Юсуп ву-кх хIара, бах аса. ТIаккха ас эли: » Оцу Везачу Дала гIазот къобалдойла кхуьнан!»\nСуна уллохь ву, цара «Лорд» а олуш, цхьа бандит, хIинца Рамзанна (Кадыровна -ред.) уллехь хиина Iаш а ву иза (министрийн кабинетан администрацин куьйгалхо — ред.), цо яхьа а яьхьина, бетах хIума тоьхна, со аркъалваьккхи. Кхин а тIе маса-тоьпан мукъ биттина, со тиларчуьра вохий. Цара массара а тIейиттина, йиттина, оццу дийнахь, ши инфаркт а хилла, со вуьйжи.\nДела а, цхьа нах а орцах а бевлла, цара Москох а вигина, цигахь дагана операци а йина, и операци ги а йоьллина, лелаш ву-кх со суо а хIинца, цара аьтта охьа а виллина».\nШинарий суьйренан тхан передаче ладоьгΙна оха оцу чохь вийцинчу цхьана тΙемалочун дас. Цуьнан зуда а яра хьуьнха воΙ лаха йигина. Орца даккха, и деха, ша Дела воцург, кхин цхьа а воцуш, гΙелонехь бу шен а, ша санначу дайн а доьзалш, Маршо Радионо шех бала кхаьчна дош алар а тов шена, бохура цо эфир йирзинчул тIаьхьа.\nХалахета, кхин цунна тхайн дан накъосталла доцуш. Ткъа майраллехь даздеш дийцина нохчийн къам стенна дац оцу хьолехь, ша хΙаллак ма де, шайлара маьрша нах дурсах ма тарбе, олуш тахана? Оцо вуно цецвоккху.\n…Амма иза-м кхин тема ю.


Кирлелорхошна мах тIетохар цхьана шарна дIатеттина "Платоно"\nФедералан некъаштIехула кир кхоьхьу машенаш дIасалеларна "Платон" системехула оьцу мах хьалабаккхар дIатеттина цьана шарна. Оцу хьокъехь омрана куьйгяздина Оьрсийчоьнан премьер-министро Медведев Дмитрийс еаридийнахь, хаамбо ТАСС агенталло.\nЦхьа киламетар некъах тахана доккхург ду яккхийчу машенашкара 1 сом 90 кепек. Кхаа соьме мах хьалабаккха гIоьртинера Iедалхой. Бизнесхой а, машенашлелорхой а дуьхьал бу, оцу хьолехь туьканашкахь кхачан-сурсатийн мехаш тIекхета кхерам бу аьлла хета царна.\n12 тонн сов йозалла йолчу кир кхоьхьучу машенашкара мах баккха "Платон" система юкъаяьккхинера 2015-чу шарахь, Iедалхоша чIагIдарца, "некъашна ден зен юхаметтахIотто" Iалашонца.\nОцу барамо машенашлелорхошлахь протесташ гIаттийра йоллу пачхьалкхехь. Оьрсийчоьнан куьйгалхочун Путин Владимиран гонерчу бизнесхочун Ротенберг Аркадийн кIант юкъахь волчу доларчу компанино ахча гулдеш хиларна оьгIазбахийтинера шофераш.


Кадыров Рамзанан шичин карах нах белла\nДахначу шоьтадийнахь Соьлжа-ГIалахь некъахьовзамехь йийна 1996 шарера зуда а, цуьнан 3 шо долу йоI а. Зудчун цIийнда чолхечу хьолехь дарбан цIийнехь ву. Цуьнах лаьцна хаам бо республикан чоьхьарачу гIуллакхийн ГИБДД-н урхаллас шен инстаграм агIонехь. Бохам хилла Ханкальская урамехь шийтта сахьт долуш. Вовшахкхеттарг ю ВАЗ 2107 а, Mercedes Benz а. Кхелхнарш хьалхарчу машенахь хилла. Коьрта бахьана ду, дихкинчул а машен чехка йигар.\nДийцарехь, Mercedes-ан урхалла деш хилла Шела кIоштан администрацин куьйгалхо, Нохчийчоьнан урхалхочун шича Ибрагимов Турпал-Iела (Быстрый). "Кавказ.Реалии" порталан информацица, бохаман тешаш хиллачаьргара телефонаш дIайохуш хилла Ибрагимовс, суьрташ, видео социалан машанашкахула цаьрга дIаса ца даржадайта.\nШинаридийнахь Шелан префектан гоно некъан инцидент хиллачу меттигехь бехачеран чу а оьхуш, талламаш бина церан гаджеташ чохь, бохамах лаьцна суьрташ лоьхуш. Кадыров Рамзана хIинцале а гIайгIа бина, шен гергарчу стагна чIир ца хьеяйта, яздо "Кавказ.Реалиис".\nХаа а хууш, некъан низамаш ца лардийраш террорхой бу, царна ден таIзар луьра хила деза аьллера Кадыров Рамзана 2015-чу шарахь.\nИшта цо чIагIо йира, некъан низамаш хьошучарна таIзар дийр ду ша, шен гергара нах а цхьана юкъара а ца бохуш, аьлла.


АллахӀ (Ӏаьрб. اَلله АллахӀ алар) — бусалба дин исламан цхьаъ волу, бакъ а волу Дела ву, дуьне а, маликаш, джиннаш, адамаш а кхоьллинарг ву иза, къематдийнан паччахь а ву. АллахӀ-дала шен Дин чӀагӀдеш ваийтина ву Мухьаммад пайхамар .\nАллахӀ ву стигал а, латта а кхоьллинарг. АллахӀ-дала аьлла: «Ша кхоьллина ма-дац маликаш, джиннаш, адамаш а шена лолалла дайта бен». АллахӀ ву ша воцург кхин дела а воцуш, уггаре хаза цӀераш ерг а. Адамийн декхар ду, АллахӀан лолалла дар а, ламазаш дар а, гӀо дехар а, иманехь нисдар а. АллахӀ-дала шега адамо цадехча, ша оьгӀазвоьду боху. АллахӀан уллехь дерш маликаш ду: Джабраиль, Ӏазраиль, Исрапиль, Малик, Ризван а кхидерш. АллахӀ дуьххьара шен бакъ долу дин делларг ИбраьхӀим пайхамар ву. ИбраьхӀиман дин, Маккахь юха дендинарг ву Мухьаммад. Массо а пайхамарийн дин, АллахӀан дин (ислам) хилла.\nКъуръан — иза АллахӀан дуьхьал дӀа къамел ду, Мухьаммад-пайхамаре дина дехар дара, Джабраиль маликехула. АллахӀ-дала ша хьахийна, шен сийлахь долчу къуръанехь:\nХьост — «https://ce.wikidark.org/w/index.php?title=АллахӀ&oldid=5371814»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 13 ноябрь, 11:31.


Винезак картан тӀехь\nВинезак (фр. Vinezac) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Ардеш. Кхузахь климат барамехь ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Винезак&oldid=3926069»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 13 ноябрь, 07:16.


«Боинг» чудожийначийн цIерш яьхна дуьненаюкъарчу талламо. Стрелков Игорь а ву царалахь\n2014-чу шарахь Малайзин «Боинг» дохорна официалехь бехк т1ебаьхьина Оьрсийчуьрчу кхаа, Украинерчу цхьана вахархочунна. Кхаарийдийнахь пресс-конференцехь цIерш а яьхна церан.\nАйдинчу девнан фигуранташ бу ша-шех «Донецкан халкъан республика» олучу регионан ницкъийн баьчча лаьттина Стрелков Игорь а (бакъйолу фамили - Гиркин), цуьнан гIовс Iийна Дубинский Сергей а (Хмурый), Дубинскин гIоьнча Пулатов Олег а (Гюрза), шех гоно Донецкан махкарчу Константиновка юртан комендант олуш хилла украинахо Харченко Леонид а (Крот).\nТалламо чIагIдарехь, царна тIехь ду сепаратисташа доладечу махка зенитан-ракетийн «Бук» комплекс кхачор. Уьш бехкебина нах байарна. Воккхур ву вий а дуьненаюкъарчу лехаме. Лайнер дохорах йолу кхелан процесс йолаяла тарло 2020-чу шеран Зазадоккху-баттахь.\nОьрсийчоьне а, Украине а шеконе бехкинчарна эктрадици яр деха дагахь бац талламчаш – оцу шина а пачхьалкхан низамаша арахьарчу кхелан карабала ца кхачабо шайн бахархой. Амма бехке хила тарлуш берш лебан тIедожор ду талламо шина а пачхьалкханна.\nТалламчаша лоьху бохамна бехке хила мега кхиболу нах а. «Бук» лелош хилларш Оьрсийчуьра болучух тера хета талламна.\nХьалхо Нидерландерчу хьукматаша «Боинг» дохийначу нехан гонах туьйхира массех керла декъашхо. Цхьа хан хьалха Украинехь пачхьалкханна ямартло ярна бехкевеш хиллачу Безъязыков Ивана кема чудожорах лаьцна тоьшалла динийла ду хууш, масала. Сепаратисташа лаьцна кхаьбначуьра мукъаваьлча, бехк т1ебаьхьира цунна Украино – талламо бахарехь, Дубинскин тобанехь Iийна ву иза.\nЕвропан кхеле бевлла Малайзе доьдучу кеман тIехь беллачийн гергарнаш\nСтрелков веха Москох, Дубинский – Ростовн махкахь. Стенгахь ву тахана Харченко, хууш дац, амма 2017-чу шарахь «ВКонтакте» машанехула интернетах пайдаэцархочо Комчатов Андрейс йоза дитина Стрелков Игора х1отийна цхьа пост ша ешча, цо бахарехь, Крот вийна Оьрсийчохь - «Боинг» муха дохийна т1ех дика хууш хиларна». Талламна хетарехь, Украинехь вехаш мега Харченко-Крот.\n2017-чу шарахь яздина машанашкахь Пулатовс: «Со вайн территори т1ехь ву" [контексто бахарехь, Оьрсийчоь ю юьйцург — Маршо Радио].\nДуьненаюкъарчу талламо тIебаьхьинчу бехках лаьцна вистхилла Стрелков Игорь «Интерфаксе». Донецкерчу сепаратистийн эскаро чу ца дожийна Малазера "Боинг", аьлла цо. Иза реза ца хилла талламчийн хеттаршна жоьпаш дала.\nMH17 рейсехула лела "Малайзин авиа-асанийн" кема чудожийра Украинерчу Донецкан махка т1ехула долуш 2014-чу шеран аьхка. Кхелхира чохь хилла 298 стаг. Оьрсийчуьра сепаратистийн махка ялийначу зенитан-ракетийн «Бук» комплексо чудаийтина кема, аьлла бу Дуьненаюкъарчу талламан тобано бина сацам.\nМосквано тIетаIIийна чIагIдо кема дохарна ша бехке яцар. Оьрсийчохь герз дечу "Алмаз-Антей" концерно д1ахьедира, шен эксперташа бинчу талламаша гайтина кема Украинан эскарша даладечу лаьтта тIера ракета хецна дохийнийла, аьлла.


Гуглан а, Яху а сайтийн логош\nНохчашца, аьлча а, церан маттаца еха проблема шайн мехкашкахь кхочуш еш бу тахана узбекаш, гIиргIазой, туркменаш – интернетерчу Гуглехь гочбалуш хир бу церан меттанаш кестта. Ткъа нохчийн мотт бац цкъачунна интернетехь цхьана а кепехь я гочбалуш а, я Iамабалуш а – ца бевлла и дан я Iилманчаш а, я программисташ а, я финансисташ а, я мехкан дай а.\nАзерчу кхаа къоман – уьш дуьненах а эхь хеттал иза дан тIаьхьа дисинехь а – хир ю Гуглехь шайн меттанаш гочден программаш. Юьхьиг, мухха а делахь а, юьллуш, Гугло кхойкху узбекашка а, гIиргIазошка а, туркменашка а, меттан хаарш долучаьрга, проблемин бала а кхаьчна, шена гIодар.\nАмма ца боху оцу маьIнехь Гугло нохчашка, шена герга а гIортий, шайн мотт дуьненна а бовза аьтто луш йолу интернет-гочдархо хIотто шу арадовлахьара. Ца боху, и къам цкъачунна и шега доьхуче а кхаьчна дацарна – ца даьлла хIинца а технологийн, цахаарий, цаэшарийн, балабацарийн балера.\nТахана интернетехь массех онлайн-гочдархо ю, ша-ша аьтто ло шуна дешнаш нохчийн маттера оьрсийн матте а, цигара шун матте а даха торуьйтуш, аьлла, дIакхайкхийна. Амма яц цхьаьллиг а цхьаъ, хьо хIинцца компьютерна хьалха хаахь, оьшу дош ма-дарра гочдеш-м. Масала, «къолам», «Iаж», «диг» - хIумма а чолхене доцу и дешнаш гочдеш ца йолу цхьаъ-шиъ бен онлайн-гочдархо. Ткъа мелла а чолхе дош ахь хаттахь-м, кхачало сайтийн Iаламаталла а.\nВай дукха дийцина оцу тайпанарчу интернет-гочдархоша яхйийр яра нохчийн меттан оьмар, бохуш. Амма уьш яц, я хила доьгIна ду ала меттиг а бац.\nЦундела я Гугл а, я ур-атталла йоза деш йолчу программех - хуьлда иза Ворд я кхин - цхьаммо а аьтто ца ло нохчийн маттахь, дешнаш нис а деш, гIалатех цIан а деш, компьютерца кехат яздан.\nДуккха а бу нохчийн программисташ, хаарш а ду церан оьшшурш. Амма уьш хьашт бац цхьанненна а, ненан мотт компьютере берзорехь мел фанаташ уьш белахь а. Цу тIе, цаьрга шайгга далуш а хIума дац иза – Iилмано ма-доьхху и болх бина баккха оьшу ахча а, ша Iилма а.\nМасала, оцу программистех ву шен схьавалар нохчех долу Ригера вахархо Караев Дэги. Дуккха а хан ю иза лингвист-программист волу. 12 меттан дошамнаш компьютере ерзош белхаш а бина цо ша декъахь волчу цхьана меттигерчу фирманехь.\nЦунна иштта го вай хьехаен проблема.\nЛатви - IT-инженер Караев Деги, Рига\nКараев: «Кхачам боллу дошамнаш кхолларца йолчу проблемин дуккха а санаш бу. И Iалашо нагахь санна пачхьалкхо кхочуш еш яцахь, цуьнан декъахь хила догIу Iилманехь, сацамаш бечу тIегIанехь таро йолу а, финансаш латтон йолу а хьукматаш мукъане а.\nХIунда аьлча, дошам хIоттор – иза деккъа дIа хьуна девза, дагадогIу дешнаш охьадахкар ма дац, иза а проблема елахь а. Бакъал а дешнийн яккхий чалхаш вовшахтоха еза, дешнаш дуьхь-дуьхьал хIитто деза, дешнаш талла деза, мотт ширлуш а, кхуьуш а хиларе терра.\nАхь нагахь и санна йолу дошам компьютере ерзийча а, вуно боккха болх ма бу компьютеран кхетамехь, тIех хьашт йоцу информаци юьстах а юьтуш, уггаре оьшург Iалашъеш вовшахтохар. Масала, дашехь аз чIагIдар, дахдар, дош ларде а, чаккхене а декъар – кехат тIехь дика гург компьютер чохь ма ца хуьлу иштта дика гуш.\nДоцца аьлча, иза боккха болх бу, цхьана тобано иза бан ма беза. Ша цхьамма хIумма а дийр дац, интернетехь цхьа хIума хьуна дехийла лаахь, иза коммерцин агIор дуьненна хьашто йолуш хила а ма деза. Ткъа дошам хIоттош, хала хеташ делахь а, ахь ахча хьайна гулдийр дац.\nЦундела меттан дахар дахдарехь, къаьсттина жимчу къаьмнийн маттанаш кхиорехь пачхьалкхо дакъа лоцуш дацахь, цхьа а аьтто хуьлийла дац. Iилманийн академи а, пачхьалкхан дай а кхетий, иза шаьш ца дича ца долий, тIаккха карор ду царна ахча а, гергаозор бу оьшшу нах а».\nНохчийн меттан де ду Нохчийчохь, иза оьшуш бу бохуш деза хабарш а дуьйцу массара а, коьртехь хийла ша администратор Кадыров Рамзан а нислуш. Амма хабарел гена ца долу хIумма а.\nСтенна ду иза иштта шена хетачу кепехь туьду лингвиста-программиста Караев Дэгис.\nКараев: «Политикан бахьанаш кхин а алсам ду. Я Iедалехь тиран хуьлу, я интернетна тIебехкина цхьацца бехкамаш хуьлу. Ас эр дацара иза и нах бодане хиларна ду а, царна цкъачунна бала кхочу хIуманаш дац-кха уьш, церан кхин гIайгIанаш бу-кх.\nИ пайда боцу хIума, бегаш беш аьлча, лелон, къоман мотт ца балийта гIерта хан яц-кха церан. Инициатива баккъал а мотт хьашт болучаьргара гIоттуш елахьара, тхан хаарш а, технологеш а, церан ахча а вовшах а тоьхна, ялур яра и тайпа дошам. ХIунда аьлча, цкъа йича, иза даиманенна а ехар ма ю, керла-керла дешнех а юзуш».\nНохчийн меттан интернет-беркъалла, иза лелаш бацар я экономикехь, я политикехь, я пачхьалкхан дахарехь а – иза вайна коьрта тема ю даима а. И хьехо яьккхича, вай уггаре хьалха кочадоьлху меттан Iилманчийн, Соьлж-ГIаларчу институтийн, академин. Амма церан карахь дац хIумма а, цхьа лааммий, меттан Iилма шордаррий, оьшшу белхаш кхолларрий бен.\nТкъа меттан дахар, адамийн а санна, дахдийриг, я хадориг Iедал ду. Цуьнгара баккха а, беха а догIу халкъо шен мотт балехь кхабарна бехк.\nХабар - хабар ду, мотт - мотт бу


ХIун хила мега ГIалгIайчуьрчу инвестпроектех?\nХIокху материалан автор ю Кавказ.Реалиин корреспондент Саламова Елена\n"Дагестан кхиоран корпорацино" пошме зийначо цхьана а хIуманна ца Iамийна ГIалгIайчуьра накъостий\nГIалгIайчохь дукха хан йоццуш хаам бинера керла инвестицийн ши проект кхочуш ян ларам бу шайн аьлла. Царах цхьаъ ю Оьрсийчоьнан Къилбехь дуьххьарлера берийн подгузникаш йон завод. Цуьнан мах бу 750 миллион сом. ШолгIа проект ю Китайхь а, Нидерландашкахь а йохка нехча а, кхин долу шурин сурсаташ кечдон завод (иза ян мел ахча оьшур ду цкъачунна хьахийна дац).\nХьалхарчу заводо белхан меттиг лур ю 76 стагана, шолагIчо – 60 сов. Карарчу хенахь болх лоьхуш ву ГIалгIайчохь 24 эзар стаг. Болчу хаамца, республикехь 2016 шарахь кхоьллинчу "ГIалгIайчоь кхиоран корпораци" (Корпорация развития республики Ингушетия) компанино кхочуш йийр ю и проекташ.\nЦу корпорацино кхиаме проекташ кхочушйина аьлла хаамаш кхаро аьтто ца белира. Цуьнан сайта тIехь тIаьххьарлера хаам бу бина 2018-чу шарахь.\n"2017-чу шарахь цу корпорацино хьахийнера цу кеппара проекташ ян дагахь ша хиларх лаьцна. Уьш яра "Кедр" а, "Риал" а заводаш а, "Строймаркет" махбаран комплекс а. Инвестицин картана тIехь и проекташ а, хIинцца кхайкхийна шурин сурсаташ а, подгузникаш йон а заводаш ярца йоьзна проекташ а йоцуш ю.\nКавказ.Реалиино хаттар динчу эксперташна хетарехь, ГIалгIайчуьра корпорацино лелориг ду луларчу Дагестанерчу "Дагестан кхиоран корпорацино" лелош хилларг. Цуьнан болх буьйцуш экономисто Дохолян Сергейс элира, "вуно тамашийна компани" ю иза аьлла. Цу корпорацина дуккха а хача хьажийнера, амма хууш дац цо цу ахчанах пайда муха эцна, бохуш вара говзанча.\nЦхьанне а ца хаьаелла министралла\nШеконца хьоьжу экономист "ГIалгIайчоь кхиоран корпорацино" дуьйцучуьнга а.\n"Хьайн нехча а эцна Голландин рынке вала цига хьажо дезар ду ГIалгIайчоьнан бюджетца дуста мегар долуш дукха ахча", - боху цо. Дохолян шеко йолуш ву баккъалла а оцу агIор цхьаъ далур ду бохучух. Гарехь, проект кечъяран тIегIанна ахча схьа а эцна, иза дIа-схьа а декъна, кхин дIа дерриг а кхиамца дицдан лаам болчух тера ду цигахь, бохуш вара иза.


Нохчо, шена болх хилча, ваха реза ву дуьненан маьIIе а\nДечкен-бутт 03, 2017\n...Якутехь газ лохуш болхбо Хьамзата\nБолх боцурш чот йоцуш дукха хиларан лач делахь а тоьшалла ду эзарнашкахь кхечу кIошташкахь болу махкахой. Тергамхоша дийцарехь балхара дIа а буьйлуш дIаоьхуш бац эзарнаш кегийрхой Iар-дахар Европехь нисдан Iалашо а лаьцна.\nДоцца аьлча, къахьега луурш,хьаьгнарш вуно дукха бу,амма стагана ша а,шен доьзал а хене баккха болх бац.Цундела кховчу вайнехан векалш дуьненан мичча маьIIе,халонашна пе ца бетташ къахьегархьама.\nИштачех цхьаъ ву Саха-Якути республикехь,Краснодар гIалара дIа итт сохьтехь хIаваан кеманца некъ бечу Мирный гIалахь болх-некъ карийна Насаев Хьамзат.Цуьнца нисделлачу къамелехь яго газ лохучу белхалоша хьоьгучу къих кхиарал сов девза цу декъера махкара сурт а, ОЬрсийчохь хIинца а лелаш йолу,кегийчу къаьмний векалш балха дIаэцаран къайленаш а.\nХьамзат: «Краснодарерчу газпроман белхалой ду тхо. ДIадоьдуш кхо кема хуьйцу оха. Итт сохьтехь хIаваэхь ду-кх тхо. Нохчийчуьра тхо шиъ ву-кх.\nМаршо радио: Цигахь столови чохь аш кхача ца буу бохург хIун ду ? Шу батте муха довлу?\nХьамзат: «Хьакхин жижиг кхетта хила ма тарло юург. Оха цIера дIахьо дакъийна жижиг а хьо, бакъийна а, цIебина а дума а хьо,вуьшта жижиг а. Новкъахь схьаоьцу оха гарза а, дуга а, картол а. РогI-рогIана кхача кечбо охашимма тхайна.\nМаршо Радио: Хенан хIоттаме диллича мел башхалла ю? Тахана мел шийла ю цигахь?\nХьамзат: «Кху сохьта цигахь 50 градус сов шийла ю. Шозза хилла кхушара 52-53. Шийла-м хуьлу делахь а лан хала шело яц. Оццул шийла хилча болх бан йиш яц муьллха эчиг лаьттах кхетча «тIох» олий кагло. Совца а яц йиш 42 градус хилча,болх ца бан бакъо йоллушехь. Бура тухуш ду-кх тхо китайцашна йохка газ лохуш. Разведка еш ду.»\nМаршо Радио: Цу 5-6 эзар чакхарма геналле балха шу муха кхевчча?\nХьамзат: «Тхо хьалха болх бина ду цаьрца кху Нохчийчохь. ЦIера цхьа буру туху гIирс-коьчалла а бехьнера оха цига. ТIаккха а тхан кехаташ цхьана шарахь латтийра цара урхаллехь дIа ца оьцуш.Эххаре а дIа-м ийци тхойшиъ балха. Со а иза а дизелист вара. Цхьана баттахь слесарь хилахьара аьлла со дехьаваьккхира. Сан болх тайна а хаац хIинца сехьа а ца волийта. Газ кара а еш, къахьоьгуш-м ду тхо.»\nМаршо Радио: Алапа и газ караярца,цакараярца доьзна-м дац?\nХьамзат: «Башхалла а яц.Тхайна еллачу нормативашца оха болх бахь алапехь хийцам бац. Ишта алапа а долуш болх хилча цIахь хьерваьлла воцург кхуза вогIур мА вац. Хьуна хьайна а ца го кху цIахь дерг? Цигахь,Якутехь хьо хьайн болх бичхьана мА волу. Ткъа Нохчийчохь, алапа 20-25 эзар бен а доцуш, слесарь а хьо вара,сварщик а,электрик а со-со вара. Цу тIе хIинца дIавоккху, тIаккха дIавоккху бохуш этIош дог а дара. ЧIогIа хала дара Нохчийчохь»\nМаршо Радио: Хьамзат, цу геналлехь аьтто буй,белхаш дуй гергарниг дIавига а тарлуш?\nХьамзат: « Белхаш белахь а аьтто бац. ДIаоьцуш бац нохчий. Хьуламехь,барта бина сацам бу боху дIа ма эца аьлла. Ишта олуш ду-кх муьлххачу хьаькамо а. ТIетаьIIа къаркъа муьйлуш оьрсийа ,кхиболу белхалой боллушехь нохчий дIа-м ца оьцу.\nСтолови чуьра оха оьцург бепиггий, шекаррий ду-кх. Шийтта кийла жижиггий,думий,цхьа чIурам тIоьрмиг чохь саьмарсеккхий. И ду-кх тхан даар.»\nСаха республикехь, Якутск гIалина а 900 чакхарма генахь, луьрчу хьелашкахь шаьш хьоьгучу къих дийцина Насаев Хьамзат тешна ву,лакхара охьа барта бина «хIара балха дIаэца,хIара ма эца» бохуш бехкамаш бацахьара, цигахь балхахь дукха нохчий хир бара аьлла.


Кадыров: "Нохчийчохь хилла сурт ду тахана Шемахь лаьттарг"\n90-чу шерашкахь Нохчийчохь хиллачу хьолах тера ю аьлла Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана, тахана Шемахь йолу ситуаци. "Россия 24" телеканалана еллачу интервьюхь дина цо и къамел аьлла, яздо "Керланаш" агенталло.\n"Шема а, шемахой а цхьана хIуманна бехке бац. Тхан республикехь муха дара хIетахь? Нохчийн цкъа а ца хилла экстремисташ, террористаш. Оьрсийчоьнна дуьхьал тIом бан беза аьлла, дола а дина, иштта дIадахара, тхан къам хIаллак а деш. Изза ду тахана Шемахь а", - аьлла, билгалдаьккхина Кадыровс.\nКадыровна хетарехь, Оьрсийчоьнна тIеIаткъам бархьама оьшуш ду Шемахь ишта хьал. Шен позицеш Оьрсийчоьно кхи дIа а Iалашйийриг хиларх тешна ву мехкан куьйгалхо.\n"Оха собарца дIагойту дуьненан юкъараллана: нагахь кхана цхьаъ эккхахь,оха бехира шуьга, оха гайтира, оха тоьшаллаш дийхира шуьгара. Суна хетарехь, ишта гIуллакх дIадахлахь, Оьрсийчоь меттахъериг хир ю-кх цхьаъ дан цхьа дан", - аьлла Кадыровс.\nХьалхо Кадыровс дIахьедира, Путина гIо аьллачу нохчий гIаш баха а кийча бу аьлла.


ЯхІуд-мехкан паччахьаша Іузи-ЯхІус а, Йовтама а, Ахьаза а, Хьузакх-ЯхІус а, Исраил-мехкан паччахьан Юашан кІант волчу ЯрбаІама а паччахьалла динчу хенахь Беарин кІанте ХІушаІе Везачу Элера хаам хилла.\nВезачу Эло, ХІушаІехула Исраилан халкъе Ша вистхила волалуш, иштта элира: «Вало, нахаца лела зуда ялае хьайна, цунах девр долу бераш схьаэца, тешаме доцуш уьш хир делахь а, хІунда аьлча хІара халкъ чІогІа зуламе даьлла, кхечу деланашна тІаьхьа а хІоьттина, Везачу Элах дІадирзина иза».\nВахана, ХІушаІа шена Диблайман йоІ Гомар ялийна. Берах а хилла, цо ХІушаІана кІант вина.\nВезачу Эло ХІушаІе элира: «КІантана, ИзраІал алий, цІе тилла. Жимма хан яьлча, ИзраІалан тогІи чохь цІий Іанор Аса дІадоькхур ду ЯхІу-паччахьан цІенна. Исраил-махкахь долу паччахьалла дохор ду Аса.\nЦу дийнахь ИзраІалан тогІи чохь исраилхойн тІеман ницкъ бохор бу Аса».\nГомара, юха а берах а хилла, йоІ йина. Везачу Эло ХІушаІе элира: «Цунна, „Къинхетам цабинарг“ (Ло-Рухьама) алий, цІе тилла, хІунда аьлча Исраилан халкъах Аса кхин къинхетам а бийр бац, цунна геч а дийр дац.\nДелахь а Аса ЯхІудан халкъах къинхетам бийр бу. Церан Веза Дела волчу Аса уьш, секхаІодаца а, туьраца а, тІамца а, дойшца а, дошлошца а доцуш, кхечу кепара кІелхьарбохур бу».\nЛо-Рухьама екхачуьра дІаяьлча, Гомара, юха а берах а хилла, кхин а цхьа кІант вина.\nВезачу Эло элира: «Цунна, „Сан халкъ дац“ (Ло-Іами) алий, цІе тилла, хІунда аьлча шу Сан халкъ а дац, Со шун Дела а вац.\nАмма хинйолчу заманахь исраилхой, бусталур боцуш а, багарбалур боцуш а, хІордан гІум санна, шортта хир бу. „Шу сан халкъ дац“ – баьхначу меттехь, „Шу дийна волчу Делан кІентий ду“, – бохур ду цаьрга.\nТІаккха яхІудхой а, исраилхой а цхьаьнакхетар а бу, шайна юха а куьйгалхо дІа а хІоттор ву цара. Уьш шайн лаьттара хьалакхуьур бу, хІунда аьлча ИзраІалан де сийлахь хир ду!»


Трампан шеко ю Iамеркан прокурорах\nШен адвокаташа прессе кхоьхьуьйтучу кехатех информаци Iораяларна Iамеркан Цхьанатоьхначу Штатийн президенто Трамп Доналда шеконашка эцна юстицин министралла а, лерина прокурор Мюллер Роберт а. Твиттерерчу шен агIон тIехь бина цунах хаам Трампа. Президенто юха а яздина, шен харжамийн компани йоьдучу хенахь Оьрсийчоьнца цхьана а кепара шен бина барт цахиларх.\n"Сан адвокаташа хаамийн гIирсашка язде кехаташ Iорадохучул а, демократашлахь коррупционераш лехча гIоле дацара?", - аьлла, билгладаьккхина президенто.\nБайначу беттан чакхенехь Трампа дIахаийтинера, леринчу прокуроро бечу балхана ша реза цахилар. Iамеркан прокуроро Трампан адвокаташка 40 хаттар деллера, Оьрсийчоь 2016-чу шарахь Iамеркан президентан харжамашна югIагIортар толлуш. The New York Times газете кхачьнера и хеттарш.\nIамеркан Цхьанатоьхначу Штаташкахь дIахьош таллам бу президентан харжамийн компани йоьдучу хенахь Оьрсийчоь юкъагIоьртина хилар шеконашка а эцна. Прокурора Мюллер Роберта кхелахойн шуьйра коллеги вовшахтоьхнера, харжамашкахь "Оьрсийчоьнан лар" лоьхуш. Кхечу пачхьалкхашкахь дIахьочу харжамашна ша юкъа ца гIерта аьлла, дIахьедира Москоха.


www.islamannur.org - IУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Новкъахь марханаш кхабарах дерг дуьйцу дакъа\nIУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Новкъахь марханаш кхабарах дерг дуьйцу дакъа\n185. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Хьамзат ибн Iамр ал-Асламис хаьттира Пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна): «Новкъахь марханаш кхабий аса (марханаш дукха кхобуш стаг хилла иза)?». Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) жоп делира: «Хьайна лаахь - кхаба, ткъа нагахь хьайна ца лаахь – ма кхаба» (ал-Бухари: 1943, Муслим: 1121).\n186. Анас ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Кест-кеста АллахIан элчанца (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), даха-довлий, новкъахь нислора тхо. Марха долучо – марха доцучуьнгара бехк ца боккхура, я марха доцучо – марха долучуьнгара бехк а ца боккхура» (ал-Бухари: I947, Муслим: 1118).\n187. Абу Дардаа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цкъа Рамадан баттахь Пайхамарца (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цхьаьна новкъа девллера тхо. Сел довха дара и де, йовхонан чIагIаллина тIе куьг лоьцуш, корта къайла кхехьа а дезаш. ХIетахь тхуна юккъехь марха долуш цхьа а вацара, АллахIан элча а (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), IабдуллахI ибн Равахьа а боцурш» (ал-Бухари: 1945, Муслим: 1122).\n188. Жабир ибн IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «(Цкъа) новкъа воьдучу АллахIан элчанна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), цхьана стагана гонах а гулбелла, (иза маьлхан йовхонах къайлаваккха) цунна IиндагI а дина, дохкучу адамийн тоба гина. ХIетахь цо хаьттина: «ХIун ду кхузахь хуьлуш дерг?». (Наха) жоп делира: «Марха ду цуьнан». (ТIаккха Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) аьлла: «Новкъа воьдуш марха кхабар диканах лоруш дац»».\nМуслиман дIаяздарехь аьлла: «АллахIа шайна магийначух пайда эца» (ал-Бухари: 1946, Муслим: 1115).\n189. Анас ибн Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цкъа АллахIан элчанца (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цхьаьна новкъахь дара тхо. ХIетахь тхуна юккъехь марханаш дерш а бара, иштта марханаш доцурш а бара. Цхьана довхачу дийнахь цхьана меттигехь (садаIа дагахь) севцира тхо. Тхох уггаре а доккхачу IиндагIехь бара - (даржжош) шайн духар (шайна тIехула лаьцна хилларш), ткъа цхьаберш, дуьхьал куьйгаш а лоьцуш, къайлаоьхура маьлхан (зIаьнарийн йовхонах). Марханаш дерш (гIора а дайна) охьаийгира (лаьтта), ткъа марханаш доцуш берш - четарш дIа а дугIуш, эмкалшна хи а малош, (гIуллакхаш) дан буьйлира. ХIетахь АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Тахана марханаш цакхаьбначарна ял (йоккхаха) хир ю»» (ал-Бухари: 2890, Муслим: 1119).\n190. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Рамадан баттах кхаба дезаш марха хуьлура суна тIехь. Ткъа ШаIбан баттахь бен доькхуш кхобийла а ца нислора сан и» (ал-Бухари: 1950, Муслим: 1146).\n191. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Кхаба дезаш марха а долуш, веллачунна тIера марха цуьнан гергарачо кхаба деза».\nХIара хьадис далийнарг Абу Дауд ву. Цо аьлла: «ХIара – нузаран хьокъехь ду». Ахьмад ибн Хьанбала а аьлла изза (ал-Бухари: 1952, Муслим: 1147).\n192. IабдуллахI ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цхьана стага, Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) волучу а веана, хаьттира: «ХIай, АлахIан элча! Нана елла сан, цхьана беттан марханаш меттахIиттийна а доцуш. Цуьнан метта доькхуш кхаба бакъо юй сан уьш?». (Юханехьа цуьнга) хаьттира цо: «Хьайн нанна тIехь (нехан) декхар хиллехьара, дIатокхур дарий ахьа иза?». Оцу стага жоп делира: «Дара». Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «АллахIан хьакъ цул а сов хьакъ лоруш ду хьуна дIатакха».\nКхечу хаамехь иштта дийцина а ду: «Цхьана зудчо, Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) волучу а еана, хаьттина: «ХIай, АллахIан элча! Нана елла сан, кхаба чIагIо йина долу марха кхаьбна а доцуш. Цунна тIера доькхуш кхаба бакъо юй сан и?». Цо жоп делира: «Дийцал суна: хьан нанна тIехь декхар хилча, ахьа цунна тIера и дIа а делча, дIатекхна лорур дарий иза цунна тIера?». Цо жоп делла: «Дара». (ХIетахь Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) аьлла: «ХIета, хьайн нанна тIера марха кхаба ахьа»» (ал-Бухари: 1953, Муслим: 1148).\n193. СахIл ибн СаIда ас-СаIидис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нах хаддаза диканехь бехар бу - марха дастарна сихо еш мел бу а, Iуьйкъе яр тIаьххьалц дIатоттуш мел бу а» (ал-Бухари: 1957, Муслим: 1098, Ахьмад: 5/147-172).\n194. ХаттIабан кIанта Iумара (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «ХIоккхузехула буьйса тIе а гIоьртича, хIоккхузехула дийно букъ а тоьхча, малх чу а буьзича – марха долучо (шен марха) даста деза» (ал-Бухари: 1954, Муслим: 1100).\n195. IабдуллахI ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), (сарахь даста а ца достуш) хаддаза марханаш кхабар дихкира. ТIаккха бусалба наха хаьттира: «ХIай, АллахIан элча! Айхьа-м ма кхобу ахьа хаддаза марханаш?». Жоп луш элира цо: «Ткъа сох тера мила ву шух?! Боккъалаъ, (сан Дала буьйсанца) хIума а яайо суна, хи а маладо суна!».\nМуслиман ривайатехь аьлла: «Ткъа хаддаза марханаш кхаба луург – Iуьйкъа-хан хиллалц Iе» (ал-Бухари: 1923, Муслим: 1102).\n196. IабдуллахI ибн Iамр ибн ал-Iаса (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «(Цкъа), аса боху аьлла, хабар дIатоьхнера Пайхамаре (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна): «АллахIах чIагIо ма йо аса, билггал, дийнахь марханаш кхобур ма ду аса, буса ламаз дийр ма ду аса со дийна мел ву!». ТIаккха АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) соьга хаьттира: «Хьо вуй, ткъа, и аьлларг?». Аса жоп делира: «Бакъдолуш, со ву и аьлларг, сан да а, нана а махана хуьлда хьуна, (хIай, АллахIан элча!)». Цо элира: «Хьоьга лалур дац иза. Цундела марха кхобуш хила, юкъахдуьтуш а хила, буьйсанашкахь гIатта а гIатта, дIа а вижа. Баттахь кхоккха де марханаш кхаба, хIунда аьлча хIора дина дика уьттазза сов доккхур долуш ду (цунна дьухьал ял лучу хенахь), ткъа иза - хаддаза кхаьбначу марханех терра хир ду». Аса элира: «Кхин а дукхаха кхабалур ду соьга!». Цо элира: «ХIета, кхаа дийнахь цхьа марха кхаба». Аса элира: «Кхин а дукхаха кхабалур ду соьга!». Цо элира: «ХIета, дедда-юкъа кхаба. Оцу кепара хилла Даудан (АллахIера маршо хуьлда цунна) марханаш кхабар а. Уггаре а дезаха марханаш а ду уьш». Аса элира: «Кхин а дукхаха кхабалур ду соьга!». Цо элира: «Царел диканаш дан а дац!».\nКхечу ривайатехь аьлла: «Ах оьмарехь марханаш кхаьбна волучу сан вешин Даудан марханел а сов марханаш кхабар тIехь дац. Цундела дедда-юкъа кхаба хьайн марханаш» (ал-Бухари: 1976-1979, Муслим: 1159).\n197. IабдуллахI ибн Iамр ибн ал-Iаса (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «АллахIна угаре а дукха деза марха – Даудан марха ду. АллахIна угаре а дукха деза ламаз – Даудан ламаз ду. Ах буьйсанна наб еш хилла цо, кхоалгIачу декъехь ламазаш деш хилла, (юха а) ялхалгIачу декъехь наб еш хилла цо. Дедда-юкъа марханаш кхобуш а хилла иза» (ал-Бухари: 1131, Муслим: 189/1159).\n198. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) аьлла: «Сан доттагIчо кхо (Iамал) весет йина соьга: хIора баттахь кхоккха де марханаш кхабар, Iуьйренца тIедеш долу ши ракаIат духьа-ламаз дар, дIавижале хьалха витар-ламаз дар» (ал-Бухари: 1981, Муслим: 721).\n199. Мухьаммад ибн Iаббад ибн ЖаIфара дийцина: «Цкъа Жабир ибн IабдуллахIе (АллахI реза хуьлда цунна) хаьттира аса: «ПIерасканан дийнахь марха кхабар доьхкуш дарий Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)?». Цо жоп делира: «ХIаъ»».\nМуслиман ривайатехь оцунна тIе аьлла: «Хьаьжин цIийнан Делора» (ал-Бухари: 1984, Муслим: 1143).\n200. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Шух цхьаммо хIуъа а хилча а пIерасканан дийнахь марха ма кхобийла, нагахь цул хьалхара (еарин) де, я цунна тIаьхьадогIу (шоьтан) де кхаба ша дагахь вацахь» (ал-Бухари: 1985, Муслим: 1144).\n201. Ибн АзхIаран азатхочо Абу Iубайда (цуьнан ма-ярра цIе СаIд ибн Iубайд ю) дийцина: «(Цкъа) Iийданехь нисвелла со Iумар ибн ал-ХаттIабца. ХIетахь цо элира: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хIокху шина дийнахь марха кхабар дихкира: (Рамадан беттан) марханаш кхаьбна (девлча догIучу) марха достучу дийнахь а, шаьш дийначу гIурбанах шу кхетачу дийнахь а» (ал-Бухари: 1990, Муслим: 137).\n202. Абу СаIид ал-Худрис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шина дийнахь марха кхабар дихкира: гIурбанан дийнахь а, марха достучу (къобалдечу) дийнахь а. (Иштта цо дихкира: цхьа а Iуьрг ца дуьтуш, дерриге дегI а къовлуш), шен духарна юккъе хьарчар а; хьалааййина голаш шен мара а къевлина, цхьалха духар доьхна волу (стаг) хенан маьIигашна тIехь хиъна Iар а; Iуьйранан а, малхбузан а ламазаш диначул тIаьхьа (цхьамзин барамехь малх хьалаайбаллалц йолучу юккъехь тIедеш долу суннат) ламаз дар а» (Муслима дуьззина далийна и (хьадис): 141/827, ткъа ал-Бухарис далийначо хьадисехь деккъа цхьа мархех дерг хьахийна: 1991-1992).\n203. Абу СаIийд ал-Худрис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «АллахIан новкъахь (жихIадехь) цхьана дийнахь марха кхаьбна волучу муьлххачу а (лайн) юьхь - АллахIа жоьжагIатин цIарна гена йоккхур ю, кхузткъе итт шеран (некъан бохалла)» (ал-Бухари: 2840, Муслим: 168/1153).


Iамерко "Магнитскийн цIейозана" юкъатоьхначу шийтта стагахь шиъ нохчо ву\nОьрсийчоь -- Магнитский Сергейн сурт тIехь долу хьталха латон нуьйданаш.\nIамеркан aинансийн министралло “Магнитскийн цIейозана” юкъатоьхна Оьрсийчура 12 стаг. Царах лаххара а шиъ нохчийн къомах ву.\nIамеркан финансийн министралло бинчу хаамца, «Магнитскийн цIейозан» юкъатоьхна кхин а 12 стаг. Царна дихкина Iамерке бахкар а, Цхьаьнатоьхначу Штатийн банкашкахь финанасашца йоьзна операцеш яр.\nБухгалтер Магнитский Сергей Firestone Duncan олучу корнсалтинган компанехь болх беш хилла. 2008-чу шарахь Лахьан-баттахь иза лецира Оьрсийчоьнан талламан органаша. Магнитскийна бехке диллинарг дара Hermitage Capital Management фондан куьйгалхочунна Браудер Уильямана ял яларх къелхьара вала гIо дар. Амма таллам дIахьош цо бехке бира Оьрсийчоьнан ницкъаллийн структурин белхахой коррупци лелорна. Цул тIаьхьа вуьшта а могашалла ледар йолу Магнитский велира талламан изолятор чохь.\nХилларг тидам боцуш ца дитира Малхбузенехь. Iамеркехь, масала, тIеийцира «Магнитскийн акт» олуш долу низам. Цу юкъахь таханналц вара 18 стаг. ХIинца царна тIетоьхна кхин а 12 стаг.\nЦу керлачу цIейозана юкъахь ву «Матросская тишина» цIе йолчу талламан изолятор чохь 2009-чу шарахь веллачу Магнисткийн гIуллакх луьсташ хилла Москохара Тверан-кIоштан суьан суьдхо Алисов Игор а, «Матросская тишина» талламан изоляторан хаьким Тагиев Фикрет а, Магнитскийс ша шена йиттина бохуш чIагIдеш хилла цигара набахтан лор Гаус Александр а, «Махаон» фирман куьйгалхо Хлебников Вячеслав а, «Парфенион» компанин куьйгалхо Маркелов Виктор а.\nИ тIаьххьарниг дакъалоцуш вара бюджетера 4 миллиард 400 миллион сом лачкъош.\nКхин а цу цIейозанна юкъатоьхна пхи стаг (банкираш а, ял яларан оргнанийн белхахой а, церан гергара нах а) дакъалоцуш хилла и ахча лачкъош.\nТIе тидам бохуьйтуш ду Магнисткин цIезанна юкъатоьхначу керлачу тоьбан юкъахь шиъ нохчо хилар. Царах цхьаъ ву цхьана хенахь Масхадов Асланан гIаролхо хилла Сугаипов Iумар цIе йолу стаг. Цунна бехке дуьллуш ду Венехь Кадыров Рамзанан гIаролхо хилла Исраилов Iумар вийначу нахаца уьйраш хилла хилар.\nШолгIаниг ву Масхадовн Европерчу пачхьалкхашкахь векал хилла волу Вахаев Муса. Иза дакъалоцуш хилла лоруш ву 2004-чу шарахь Москох оьрсийн маттахь арадолучу Forbes-журналан редактор Хлебников Пол вуьш. Магнитскийн цIейозанна юкъатоьхначу наха адамийн бакъонаш йохийна аьлла хета Iамеркан Iедалшна.\nThe Daily Beast хаамийн интернет портало биинчу хаамца, цу цIейозан къайлах долчу декъана юкъатоьхна кхин цхьа стаг а. Цхьаболчу зорбанан гIирсашна хетарехь, иза хила мегаш ву Оьрсийчоьнан талламан комитетан куьйгалхо Бастрыкин Александр. Мухха делахь а, и тайпа лаам болуш вара лаххара а Iамеркан 4 сенатор.\nШен "Магнитскийн цIейоза" хIоттийна Британино\nМагнитский бехке вина Москох кхело\nIамерка тасаелла Оьрсийчоьнца


"Нах Iехабо". Муха, стенна бохуьйту Нохчийчоьно "шайн лаамернаш" Украине\n"Шен лаамера" "Ахмат" нохчийн батальонан эскархой Мариуполехь, 2022-чу шеран Охан-беттан 17-гIа де\nНохчийчуьра "шайн лаамернаш" - иза Нохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан Украинерчу тIамна тIехь пиар яран коьртачу декъех цхьаъ ду. Юьхьанца цо дIахьедора, меттигера бахархой шайн лаамехь кийча бу тIеман тийсдаларшкахь дакъа лаца, цул тIаьхьа тIаме кхийкха буьйлира "бехкала бахна" ницкъахой а, Кадыровн критикийн гергарнаш а, хIинца "шайн лаамернаш" ахчанашца гулбеш бу. Оцу хаттарехь Нохчийчоьнан куьйгалхочун къамел муха хийцалора, хIун кхерамаш лаьтта герзаца йолчу урхаллашкахь къаьсттина бакъонан статус йоцуш дакъа лоцучарна тIехь, тидамбира Кавказ.Реалиино.\nДуьххьара "шайн лаамернаш" Украинерчу тIаме хьовсорах лаьцна дийца даьккхира Нохчийчоьнан куьйгалхочо Чиллан-беттан 26-хь, цул цхьа де хьалха Соьлжа-ГIалин коьртачу маьждигна хьалха "гулбарх" комментари еш.\n"12 эзар сов эскархочо муьлхха чолхенан тIегIанера тIедилларш кхочушдан кийча хилар гайтина. Шайн лаамехь дIахьовсоре сатесна бу уьш", - яздира Кадыровс оцу хенахь шен телеграмерчу каналехь.\nОьрсийчоь чугIоьртина бутт баьлча республикан куьйгалхочо 20-зза гергга дийцира "эзарнашкахь нохчийн шайн лаамернаш" бу "тIом бан кийча".\n"Мелла а сиха тIама юкъахь нисбала сатесна бу уьш", - бохура Кадыровс, дIахьажийначу эскархойн терахь, церан кийча хилар ца хьахош, йа шен дешнашна цхьа бух ца балош.\nТIаьххьаре а оьрсийн эскархошлахь тIеман гIуллакхашна юккъехь дакъа лаца Украине кадыровхой дIакхачарх лаьцна дуьххьара хаам ца кхечира Зазадоккху-беттан 19-хь бен.\nЦуьнца цхьаьна хаамаш кхечира, кадыровхойх "заградотрядаш" санна пайда эца тарло аьлла. Цунах лаьцна Кавказ.Реалиига Зазадоккху-беттан 21-хь дийцира Украинехьа тIом беш йолчу Дудаев ДжовхIаран цIарах йолчу шайн лаамерчу нохчийн батальонан буьйранчас Осмаев Адама. Цул хьалха Украинан Кхерамазаллин Сервисо гIарадехира Росгвардин белхахочо шен хIусамненаца дина хила тарло нохчийн маттахь телефонехула къамелаш. Царна чохь цо шен коьртачу тIедилларх лаьцна дуьйцу – тIом боьдучу аренгара уьдуш болу оьрсийн эскархой сецор. Нохчийчуьра "шайн лаамернаш" оцу Iаланашца лелийнийла хууш дац.\nЗазадоккху-беттан 22-хь Кадыровс Соьлжа-ГIалахь шайн лаамернаш бу бохурш схьагулбинчу меттехь яьккхина дуьххьара видео арахийцира. Оцу тIера наха телекамерашна хьалха шаьш гойту, тIаккха Z билгалонаш тIехь йолчу автобусашкахь уьш дIабуьгу. Йозуш йоцчу хьостанашкара уьш Украине хьовсийна хилар тIечIагIдеш хаамаш ца кхаьчна. Оцу дийна гайтина болу кадыровхой шайх олучу нехан кхолламах лаьцна хIумма дац хууш.\nСтенна оьшу кадыровхой? Цара тийсдаларшкахь дакъа ца лоцу, цхьа а тIеман Iалашонаш кхочуш ца йо, стенна оьшу уьш цигахь?\nХIинцале а тIеман аналитикаша дIахьединера, Нохчийчуьра эскархойн эвсара ца хиларх а, церан кечам а, гIирс а ледара хиларх а лаьцна. Оцу тайпа ойла йовзийтинчех цхьаъ вара сепаратистийн "ЛНР-н" "Восток" батальонан буьйранча Ходаковский Александр. Амма бакъду, тIаьхьо Украинехь тIом беш волчу пачхьалкхан думан Нохчийчуьра депутатаца Делимханов Адамца шен цхьанакхетар хилча шен дешнаш юхаийцира цо.\nЗазадоккху-беттан 23-хь Нохчийчуьрчу Iедалхошна оппозицехь долчу телеграм-каналаша Соьлжа-ГIалара "шайн лаамехьберш" Украине новкъабохучу юкъанна, царна тIаьхьахьоьжучу нанойн белхарш хезаш видео яржийра. Гоне ерзийначу меттигехь лаьтташ бу уьш, царна хьлаха герзашца нах а бу. Кадыровс цул хьалха тIечIагIдора, схьадийцарехь, наноша шаьш доьхура шайн кIентий тIаме хьовсор, бохуш.\nОцу хенахь украинхойн "Азов" тобано Нохчийчуьра хила мегачу йийсаре лаьцначуьнга хеттарш деш видео гIаръяьккхира. Бакъхилар тIечIагIдина доцу видео тIехь цо Кадыровга кхайкхам бо, шен гергарнаш а хьовсабе Украинерчу тIаме, олий. Видео тIера стеган дешнашца (цуьнан цIе йоккхуш яц), нохчийн шайн лаамехьберш шайх олурш Украине хьийсочу юкъанна церан каралуш ерг цхьа автомат а, диъ патармийн гIутакх бен дац. Иштта цо дийцира, оьрсийн эскарша нохчийн ковранна тIе герзаш деттарх лаьцна, йийсархочо бахарехь, "тоьпийн дилха санна" тIеман хьалхене ластийна йолу. Байъиначийн декъий дагадо, боху видео тIерачу стага.\nЦул хьалха Украинехьа тIом беш волчу Осмаев Адама дIахьедира, "дукхачу оьрсашкахь мостагIалла лаьтта кадыровхошка, ур-атталла уьш кIелкхийса а гIерта уьш". "Со цецвер вац царна юккъехь девнаш довлахь а, иза вайна гинера [ши тIом боьдучу заманахь] Нохчийчохь сих-сиха", - билгалдаьккхира шен лаамерчу батальонан буьйранчас.\nДукха хан ялале нохчех Украинехь шен лаамца мила ву – мила вац боху хаттар шордира цигахь Мамадиев Iусман гучуваьлла бохучу хаамо. Мансур Старый цIарца вевзаш хилла волу Кадыровн критик Алиев Iимран верна шеконашкахь ву иза. Мамадиев оцу видео тIехь Нохчийчуьра шайн лаамернаш бу бохучарна хьалха лаьтташ ву.\nЦул хьалха фронтехь гучуваьллера 2017-чу шарахь Оьрсийчохь оппозицин политик Немцов Борис верна шеконашца тIаьхьбевлча хьалхо кIелхьарваьлла Кадыровн "куьйгкIелара киллер" Геремеев Руслан.\nУкраине ницкъахой а, царна юккъера "бехкбаьлларш" а кхайкхина ца Iаш, Нохчийчоьнан куьйгалхочун критикийн гергарнаш хьежабо, боху хаамаш иштта бакъхилира. Охан-беттан 9-хь меттигерчу пабликаша гIаръяккхира Туркойчохь вехачу блогеран Халитов Хьасанан ваша тIаме хьажош видео. Цо цул хьалха хаамбинера, шен гергара стаг нуьцкъаха Закан-Юьртара дIавигарх лаьцна пропагандистан видео яккхархьама.\nТIаьхьо Нохчийчуьра Iедалхой ахчанах "шайн лаамернаш" дIагулбан хIиттира, церан декъехь Оьрсийчоьнан кхечу регионашкара а. Охан-беттан 19-хь "Агентство" гIирсано бинчу хаамца, Украинерчу тIамехь дакъа лаца реза хиллачарна цкъа 300 эзар сом лург хиларх дош делла. "Шен лаамехьверг" хила луучуьнга кхийдон декхарш кIезга ду, тIеман министралло цаьрца контракт ца до, ахча царна кара дIало тIаме хьажорал хьалха.\nКху муьрехь тIаьххьара Украине хьовсийна "шайн лаамерчеран" тоба Охан-беттан 20-хь новкъаяьлла. Цунна лерина республикера "Грозный" телеканалан репортажехь тIечIагIдо, эскархоша Гуьмсехь йолчу оьрсийн спецназан университетехь кечам бина хиларх.\nЗазадоккху-бутт чакхенга бирзичхьана Кадыровс жигара пиар еш ю оцу хьукматна. Охан-беттан 17-хь Нохчийчоьнан куьйгалхочо дIахьедира, Гуьмсера центро хIора кIирнахь "дIахьажон кечбо 200 гергга шайн лаамехьберш", иштта билгалдоккху цо, буьйцурш шен декъехь кхечу регионашкара бахархой а хилар.\nТалламан Conflict Intelligence Team тоба кхоьллинчо Левиев Руслана Кавказ.Реалиина еллачу комментарехь дIахьедира, Нохчийчуьра "шайн лаамехь" болучарах лаьцна хаамаш уьш Украине хьийсош бу бохучу Кадыров Рамзанан посташца доза кхеташ ю. Оцу тобанийн кIезга хилар бахьанехь аьтто бац уьш тIаме кхаьчнийла хаа, цигахь цара хIун тIедилларш кхочушдо хаа а.\n"Кхеташ дац, муьлхачу [тIеман] урхаллашкахь бу уьш, церан куьйгаллехь мила ву. Церан терахь тидаме эцча, уьш эзар гергга валахь а, иза вуно кIезга терахь ду, фронтан бараме хьаьжча. Вуьшта аьлча, [оьрсийн] эскарийн тобанашкахь уьш ган чIогIа хала ду", - боху Левиевс.\nЦунна хетарехь, Нохчийчуьрчу "шайн лаамерчу" эскархойн цхьа тIедиллар ду.\n"Стенна оьшу кадыровхой? Цара тийсдаларашкахь дакъа ца лоцу, цхьа а тIеман Iалашонаш кхочуш ца йо, стенна оьшу уьш цигахь? Дерриг шайна пиар [ярхьама]. Изза ду нохчийн "шайн лаамехь" болучеран хьокъехь дерг а", -хета журналистана-талламхочунна.\nГуьмсерчу университето, дийцарехь, хIора кIирнах бIеннаш тIаме хьовсон керла эскархой арахоьцу бохучунна комментари луш, къамелдечо билгалдоккху, оцу кепара кечам кхоччуш барамехь бу ала йиш ца хилар.\n"Цхьана кIирнах коьрта говзаллаш бен йовза аьтто бац: автомат овшахтаса-вовшахъяккха, цуьнаца герз муха кхийса деза кхета а. ТIом баран тактика йийца а ца оьшу – цхьана кIирнах цунна Iамо йиш яц муххале", - чекхдаьккхина Левиевс.\n"Шен лаамехь волчунна" цхьа а гарантеш яц\nНохчийчуьра "шайн лаамерчара" Украинехь лелочух лаьцна хаамаш кIезга хиларна аьтто бац царлахь болчу эшамийн мах хадон. Амма, Кавказ.Реалиин хаамашца, беллачийн терахь иттанашка даьлла хила мега. Масала, СКФО-н ницкъаллин хьукматера тхан хьостано Охан-беттан 5-хь дIахьедира, Украинехь 60 гергга Нохчийчуьра бахархой байъина аьлла, иштта билгалдаьккхира, царах ах дакъа – уьш шайн лаамернаш шайх олурш бу.\nРеспубликерчу Iедало Охан-беттан 26-чу дийнера хьолаца тIелаьцнарг регионера исс эскархочун кхалхар бен дац. Украине хьовсийначу "шайн лаамерчеран" кхалхарх лаьцна Кадыров Рамзана цкъа а ца хьахийна. Иштта хууш дац, муьлха кехаташ яздо республикера тIамна декхаре боцу латархоша.\nЦаьрца Оьрсийчоьнан эскархочун контракт ца хIоттадахь "шайн лаамернаш" дIахаьдда хир бу социалан гарантех, шен декъехь лазийча дарба кхачоран а, велча доьзална ахча хьажоран а, билгалдоккху Кавказ.Реалиица хиллачу къамелехь "Гражданин. Армения. Право" юкъараллин боламан куьйгалхочо Кривленко Сергейс.\n"Шен лаамехь верг – иза цхьана агIор Украине кхаьчна, цхьана агIор кара герз кхаьчна веккъа Оьрсийчоьнан вахархо ву. Цуьнан цхьа а гарантеш яц. Цхьа а вац цуьнан вер талла а, йа пособиш дала декхаре а. Шен лаамехь верг формалехь низамца цхьанне агIор вогIуш вац, Бехктакхаман кодексехь артикл ю низамехь йоцу герзаца йолу вовшахкхетараллана юкъахь дакъа лацарна лерина, пачхьалкхан интересашна дуьхьала йолчу Iалашонашца арабевллачарна дуьхьа иза лелош ю аьлла, тIетохар делахь а", - боху бакъоларъярхочо.\nУкраине "баьсса" хьовсийнера – гIирс салташа шайн чоьтах шаьш эца безара\nЦул сов, билгалдоккху Кривенкос, пачхьалкхо, йа пачхьалкхан уллора урхаллаша лур ду аьлла ахча бахьанехь Украинерчу тIаме бахначу оьсийн бахархой, ма-дарра дийцича, йолахой бу (Оьрсийчоьнан УК-хь йолахо лору тIеман конфликтехь дакъа лоцучу пачхьалкхан вахархо а воцуш, ахчанна дуьхьа араваьлларг. – ред.)\nКавказ.Реалиица къамелдечо билгал ма-даккхара, "шайн лаамернаш" социалан гарантех хаьдда белахь а, масала, Оьрсийчоьнан эскархой бехкедеш долу тIеман зуламаш дарехь дакъа лацарна жоьпалла царна тIера цхьамма а дIа ца даьккхина.\n"Нах Iехош бу… ТIеман зуламийн хенан йохалла яц, иза дика кхеташ хила деза. Церан хьокъехь тIаьхьабевлла лелар бу белла дIабовллалц", - дерзийра Кривенкос.\nТIамехь дакъа лацаре кхойкху Дагестанера бахархой а. Цигарчу "шайн лаамерчарна" а дуьйцу ахчанаш – чине хьаьжжина 177 тIера 215 эзаре кхачалц. Унцульскан кIоштан военкоматан кхайкхамехь, масала, яздина ду, "леринчу тIеман операцехь дакъа лацархьама [тIеман министраллица] контракт яздан йиш ю".\nУнцукулян военкоматехь Кавказ.Реалиина Зазадоккху-беттан 11-хь дуьйна тIечIагIдира и кхайкхам бакъхилар. Белхахочо хаамбира, тIамехь дакъа лаьцначарна баккъала а лур ду хьахийна долу ахча. Контракт хIотторхьама оьшу тIеман билет а, иштта лоьрийн комиссих чекхвала а веза.\nЗазадоккху-беттан 23-хь Украинана дуьхьала тIамехь "шен лаамехь" дакъа лацаре кхайкхира Къилбаседа ХIирийчуьра парламентан "Единая Россия" партера депутата Кантемиров Бориса. Чиллан-беттан 24-хь долийна буьззинчу барамехь чугIортар "сийлахь декхар" ду аьлла цо. Кантемировс дIахьедира, Украине ваха луучунна шеца зIене вала йиш ю – "дерриг нийса дархьама". Дуьххьара "шайн лаамехь" болучеран "парти" хIинцале а коьрта говзаллаш Iамон лагере кхаьчна.\nОцу хеначохь, оьрсийн эскархойн ледара кечам, гIирс, эшамаш ду боху хаамаш кхочучу юкъанна, контрактан эскархошна юккъера "реза боцучех" лаьцна информации кхочу – омрана дуьхьала боьвлла Украине ца бахнарш бу уьш.\nДуьххьара ишттачу хиламах лаьцна хиира Чиллан-бутт чекхболуш. Оцу хенах бакъонашларъяран "Агора" организацино хаамбира, Краснодаран ОМОН-н 12 белхахо реза ца хилла Украине гIо аьллачу тIедилларна. Омра низамца догIуш дац аьлла, "шайн белхан декхарш Оьрсийн Федерацин дозанал арадовлуш дац" аьлла шайн сацамна бух балийна латархоша. ТIахьо хиира, "резабоцурш" балхара бохош хилар а, царна Iаткъамбеш хилар а.\nЗазадоккху-бутт чекхболуш пхеа дийнахь тIамехь дакъа а лаьцна юхавирзина ша дIакхайкхийначу Къилба ХIирийчуьра оьрсийн тIеман базан 300 контрактхо. "Медиазонан" хаамца, шайх цхьаъ минана тIехь иккхича, ткъа буьйранчас иза даймахка юхавига дуьхьало йича, бира эскархоша и сацам. Эскархоша бахарехь, уьш Украине "баьсса" хьажийнера – гIирс салташа шайн чоьтах шаьш эца безара.\nОхан-беттан 13-хь хаам кхечира, дагестанхойн 36-гIа тобанехь декхарш дIахьош хилла волу, юха Украинехь тIом бан дуьхьала хиларна балхара вохийна волу контрактхочун карти тIе мухIар тоьхна хиллера иштта текст а йолуш: "Ямарт хила, аьшпаш битта, Iехон мега цо. Украинехь, ЛНР-хь, ДНР-хь йолчу леринчу тIеман операцехь дакъа лаца дуьхьала хилла".\nОхан-беттан 26-чу дийнахь Кавказ.Реалиин евзинарг ю Оьрсийчоьнан къилбера а, Къилбаседа Кавказера а регионашкара 367 веллачун цIерш.