Чеченский юмор - Нохчийн забарш\nЦхьана юьртахь ч1ог1а дуьненах самукъа долуш цхьа стаг хилла.\nШа г1еметта х1оьттича а, синкъерам бу аьлла меттиг хааелча, говрахь цига воьдуш хилла иза.\nМацца а цамгар кхетта меттахь висина хьара. Шен виъ к1ант схьа а кхайкхина, цаьрга вист хилла да: «Велларг ден лур ву бохург бакъ делахь со ц1а вог1ур ву шуна, со ц1а ца ваг1ахь, хаалаш, и бакъ доцийла».\nВай ц1ера дахале хилла х1ара. Цхьана ло диллинчу 1уьйрана, Сиржа-Эвлара цхьа жима стаг вахана дечиг даккха Ц1е-Ведана хьала, салаз а йоьжна. Ша кечдина дечиг т1едотта салаз юххе ялаян х1ара кийча волчу минотехь, ц1аьххьана цхьа цхьогал гучдаьлла-кх. Шад тухуш говр човха а еш, цунна т1аьхьа хаьхкина кхо. Мичара, цхьогал-м дукха хан ялале къайладаьлла, ткъа х1ара ша а тилвелла. Х1инца кху хьунхахь висахь ду-кх доьхнарг бохуш, х1ара д1асахьийзаш буьйса а йоьллла.\nЭххара хьуьнхара ара а валавелла, цхьана корехь богуш къуьда а гина х1ара цига керта хьаьвза. Дика хьошалла до кхунна. Йовха чохь парг1ат ваьлла, товхара хьожа етталу сискал схьаяларе сатуьйсуш х1ара 1ачу хенахь, кхин цхьа хьаша а вуссу кхаьрга. Иза Шелара хилла. Дукха хан ялале сискаллий муьста берамий хьалха диллира хьусамнанас. Сиржаэвлахочо ца 1ебаш ч1огг1а, юх-юха сискал муьста берам чу 1уьттуш. Таккха вист хилла шелахо: «Жима къонах, айхьа цкъа чу 1оьттина сискал, кхьин шолг1а кеда чу ма 1отта», – аьлла. Шега аьлларг ч1ог1а ца тайна сиржаэвлахо, кхин рицкъах ца кхетта. 1уьйрана, цхьа боккха кад буьззина кхоьашший, сийсара йисина сискалан ах хьалха йиллина х1усамнанас. Сиржаэвлахо вист хилира:\n– Маса 1айг кхоьаш хир ю кедахь?\n– Дера хаац, цхьа б1е 1айг хила там бу-кх, – аьлла х1усамнанас.\n– Т1аккха 1айг а цхьа б1е безар бу.\n– Ой, х1унда? – цецъяьлла х1усамнана.\n– Цкъа чу 1оьттина 1айг, юха чу 1отта йиш йолуш вац х1ара шелахо, – элира сиржаэвлахочо. Сийсара шена йина 1оттар д1айоькхуш.\nШина вешин урдо хилла юкъах лелош, т1ехь йийна хьаьжк1а а йолуш. Воккхах волчу вешин ц1е Мука хилла. Жимах волчо зуда ялина шо долушехь, Мука мотт бастийтаза хилла несе.\n«Ялол, хьаьжк1ана асар дина дог1ур вай», – аьлла цкъа Мукас несе. Йист ца хуьлуш, шен метиг а белш т1е а тесна, т1аьхьа х1оьттина нус. Урдо доккха хилла. «Х1ара асар тахана чекхдаккха г1ерта хир ма вац х1ара», – ойла йора несо.\nД1а ма кхеччи, ка-тоьххана асар долийна Мукас. Делкъана мукъне садо1ур ду бохуш 1ийна нус. Мичара, Мука-м дагахь а ца хилла асар дечуьра саца.\nМарвашас садо1уш ца хилча, нус а д1аг1иртина кхунна т1аьха къар ца луш.\nСуьйре т1е еъна, х1ара шиъ асар дина а даьлла.\nТ1аккха шен метиг белш т1е а тесна мотт баьстина несо: «Боккхачу дехка ц1е йолу к1ант, вайшиммо асар ца дина бохучунна къематдийнахь ялсмане хьарам йойла-кх», – аьлла.\nЦхьана стеган х1усамнана кхелхана хилла. Ша х1ун дийр ду ца хууш синтем байна, холчахь хилла и стаг. Лулахочо моллига жайна даккхийта аьлла кхуьнга. Иштта, вахана моллас жайна даьккхича а г1оле ца еъна.\nЮха т1е ваха ца х1уттуш хьара лелачу юкъана молли а зуда елла. Т1аккха вахана моллига кадам а беш кхо аьлла: «Хьуна-м х1ун дара, хьаьйна жайнеш дохуш 1ийр вара хьо-м», – аьлла.\nП.С.: Х1усамнана д1аяьллачуьна молха – хье ца луш зуда ялор ду. Берашна и хаа деза. Велларг юха ца вог1у, виснарг ца ваьхча ца волу. Вайн дахар иштта а ду доца. Доьзало г1айг1а бан беза шайн дена...\nТхан лулахь цхьа воккха стаг вара. Оха цунах Дага олура, ц1е ца йоккхуш.\nЦхьана к1иран дийнахь, Шела етт бохка вахнера х1ара, х1усамнана къар а ца елла. Вон амал йолуш бара и етт. Шела кхаччалц хала сецош д1абигира Дагас и. Етт ийзош базара юкъа воьдуш кхуьнан ц1аьххьана цхьана йоккхачу стагах б1аьрг кхета Даги. Цхьа ша тайпа хаза т1е дуьйхина барзакъ долуш, к1айн корталий т1ам т1ехьа тесна, ч1ог1а товш хилла и зуда.\n«Ой, хьара мила яра-а, суна цхьанхьа гам-гина х1ара», – ойла хьаьвза Дагин коьрте.\nЭцца кхунна дага еара Х1ийжан: кхуьнан дуьхьарлера безам. Дагина Х1ийжанас йиллина хан а йолуш, вай ц1ера а даьхна диснера и захало. Цул т1аьхьа мел лехарх Дагина Х1ийжан ца карийнера. Х1инца 2010-г1а шо дара. Етт бицбеллера Дагина.\nИза-м кхуьна карара а баьлла Сиржа-Эвла ц1а баханера. Ц1а кхаьчна етт гича х1усамнанна моттаделла Дагига саца а ца белла беъна. Дагина ма1а 1оьттина хила тарлуш а дара. Ткъа Дагина-м, Х1ийжан гинчул т1аьхьа, етт хьовх, дуьне а дицделла хилла.\nШа ца гойтуш, Х1ийжан яьл-яьллачу волуш лийлира Дага, Ведана йоьдучу автобус т1е а хиъна и д1аяххалц. Коьртехь ойланаш сов евлла, къона хан дагаеъна, муха кхочу ца хууш г1аш Шелара Сиржа-Эвла кхечира Дага. Х1усамнана кхуьнга етт хьахо ца х1оьттира.\nСуьйрана, маьрк1ажа ламаз эца ара ваьллачу Дагина дохна кертахь тесна лаьтташ шайн етт гира. Дагий, еттий цецдаьлла вовше хьаьжира. «Вай дела де хьох Дала хайра», – аьлла велавелира Дага.\nЖурнал "Нана", Яхиханова Дагмара\nЦхьана юьртахь ч1ог1а дуьненах самукъа долуш цхьа стаг хилла. Ша г1еметта х1оьттича а, синкъерам бу аьлла меттиг хааелча, говрахь цига воьдуш хилла иза. Мацца а цамгар кхетта меттахь висина хьара. Шен виъ к1ант схьа а кхайкхина, цаьрга вист хилла да: «Велларг ден лур ву бохург бакъ делахь со ц1а вог1ур ву шуна, со ц1а ца ваг1ахь, хаалаш, и бакъ доцийла».\nВы здесь: Главная / Фольклор / Юмор


Хьоьга хатта лаьара суна, муха доIа дича дика хир дара? - Хаттаршна жоьпаш - Динул-Ислам\nАссаламу Iалайкум! ХIокху безчу мархин баттахь цхьажимма АллахIе деха, джамаIат ламазаш деш, цхьанакхетта мел баккха луаш ду тхо, иштта цхьа хаза дика а, деза а доIа дан лаьара тхуна. Хьоьга хатта лаьара суна, муха доIа дича дика хир дара?\nМархин беттан хIара сийлахь итт де-буьйса тIекхачале хьуна жоп дала аьтту ца хилира сан, цунна бехк ца биллар дехар ду. Ткъа хIокху итт дийна чохь йогIуш ю «Лайлатул-къадр» цIе йолу еза буьйса, АллахIа шех лаьцна Къуръан тIехь сурат доссийна йолу. Цу буьйсанна кхечу буьйсанашкахьчул алсам Iибадат деш къахьегар дика ду, хIунда аьлча и буьйса эзар баттал дика буьйса ю.\nТкъа вайн нана йолчу Iаишас (Дела реза хуьлда цунна) хаьттина хилла Пайхамаре (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна): «ХIай Делан Элча! «Лайлатул-къадр» буьйса сайна йовзахь, хIун ала деза ас цу буса?» Цо жоп делла цунна: «Ахь ала: «АллóхIумма иннака Iафуввун тухьиббул-Iафва фаIфу Iаннú». «Йа АллахI! Бакъдолуш, Хьо къинхетаме а, къинтIера волуш а ву-кх, къинхетам а, къинтIера валар а дезаш а ву-кх Хьо, къинтIера валахь суна, къиношна гечдехьа суна, къинхетам бехьа сох».\nИ хьадис дийцинчул тIаьхьа, Имам Нававийс (Дала къинхетам бойла цунах) аьлла: «Вайн Iеламнаха (Дала къинхетам бойла церах) аьлла: «Оцу буьйсанна и доIа дуккха а дар дика ду. Кхин а дика ду Къуръан дешар а, кхидолу азкараш дар а, дикачу меттигашкахь дича дика долу доIанаш дар а». И азкараш а, доIанаш а вай дийцина, цхьаьна гулдина а, цхьацца а дуьйцуш.\nИмам ШафиIийс (Дала къинхетам бойла цунах) аьлла: «Оцу буьйсанна санна, цуьнан дийнахь а Iибадат дарца къахьегар дика хета суна». Иштта аьлла цо.\nКхин а дика ду, мелехь ду цу буьйсанна бусалба нехан гIуллакхашна (баланащна, халонашна, хьашташна) дуккха доIанаш дар, иштта и доIанаш дар дикчу нехан а, АллахI дика вевзаш болчу АллахIан дикчу лайн а билгало ю».\nЧекхдели Имам Нававийс аьлларг.\n13.08.2012 = 22.09.1433\n Тирмизий, Насаий, Ибн МаджахI, Ахьмад.\n Имам Нававийс (Дала къинхетам бойла цунах) кхузахь дуьйцурш шен «Ал-Азкар» цIе йолчу жайни юкъахь ша гулдина долу азкараш а, доIанаш а ду, ткъа и жайна вай гочдеш ду, делахь а дерриге гочдина далаза ду иза. Цундела, нагахь санна Къуръан тIехь а, Суннатехь а даьхкина дика доIанаш, пайхамарша а, хьалхалерачу эвлаяаша а, дикачу наха а дина хилла доIанаш хьайна довза лаахь, хьо хьажа «Къуръан тIера а, Суннатера а доIанаш» цIе йолчу жайни тIе.\n Имам Нававий, «Ал-азкар».


Iилмангахьа къахьийгарашта баркал оалаш — Сердало\nФевраль бетта 8 ди Россе паччахьалкхе, Iилман ди, аьнна белгалдаь дездеш да. Цу хьаькъе вIашагIкхетар дIадихьар Евкурнаькъан Баматгире Юнус-Бека ГIалгIай Мехкарча Iилманхошца.\nМехкдаь администрацен Iан цIагIа паргIатта дIа-хьа йист а хулаш дIадихьача вIашагIкхетаре Баматгире Юнус-Бека Iилманхошца дийцар тахан Iилман даькъе мехка латташ дола чоалхане хаттараш. Иштта цо белгалдир ГIалгIайчен тархьар мадарра хьагучадоаккхаргдолаш, Iилма дегIадаргахьа къахьегаргдолаш къона къахьегамхой а юкъе боалабе беза Iилман балхашта, аьнна.\n«Массадолча хаттарашкахьа наьха вахаре хулаш дола моллагIа хувцамаш Iилманхой къахьегам боацаш вIаштIехьадоалаш дац. Цудухьа тахан вай мехка къаьстта теркам бу керда хьагучабувлача Iилманхошта а, царна балха моттигаш Iалашъяра а Iилмаи дешари даржаргахьа, керда кечалаш кхолларгахьа, иштта Iилманца бувзам а лоаттабу», — аьлар Мехкдас.\nЧехкача боларах ГIалгIай Мехка хьинаре Iилма дегIадар доладеннад 1926 шера Iоахарнаькъан Элмарзий ЧхьагIий цIерагIа йола ГIалгIай Iилман-тохкама институт хьакхолларца. Института кулгалхочо БIархой Мустафай Нинас яхачох, тахан ГIалгIайчен Iилман-тохкама институт лерхIам болаш я шийна хьалхашка тархьара овлаш чIоагIдаргахьа декхараш увттадирца ерригача Россе а Кавказа а даькъе долча хаттарашкахьа дIахьош долча балхашца.\n«ГIалгIай Мехка керда Iилман болхлой Iалашбаргахьа хьинаре къахьегаш я институт. ДIадахача шин шера шиъ кандитатскии, иштта шиъ докторскии диссертаций зашиташ хиннай. Института Iилманхоша доххьал 2018 шера 16 Iилман форумашка дакъалаьцад Россе а цун доазол арахьа а. Къаьстта кIатбу институто Iилман балхаш арадахаргахьа. 2017-2018 шерашка 60 Iилман къахьегама балхаш арадайнад», — аьлар БIархой Нинас.\nИштта Нинас белгалдир, гIалгIай Iилма дегIадоаладаргахьа долаш долча толамех кхоачам баь ца а Iеш, ГIалгIайчен Iилман-технически къахьегама закон дарахи, иштта ГIалгIайчен Iилма дегIадоладара программаш овттаярахи бола болх ца бича баргбоацаш ха хьаэттай, аьнна.\nДIахо ГIалгIай мехка Iилма алсамдаларгахьа къахьийгача Iилман болхлошта баркал а аьнна, царна лерхIаме грамоташ йийкъар Мехкдас.\n«Хала дар аьнна, юха ца довлаш, Iилман даькъе боагIа болх дIачакхбоаккхаш оаша къахьегар бахьан долаш, укх цIай долча дийнахьа шо дерригаш а дег чура даькъал дувца лов сона. Ираз, аьттув болаш, ди тIехьа Iилмангахьа керда оагIонаш гучаяхарца толамаш доахаш шоай балха говзал лакхъеш дIачакхдовла аьттув болба шун», — аьлар Евкурнаькъан Юнус-Бека.\n← В Ингушетии подвели итоги конкурса сочинений «Что я знаю про электричество?»\nМала я хой-те шоана Мàли? →\nДешар — дуне довзар


Доллу дуьненах а Fake хилла\nЧиллан-бутт 11, 2017\nФейк ньюс, аьлча а, харц керланаш тайп-тайпанчу ницкъаша даржор вайн заманан яккхийчех проблема хилла дIахIоьттина.\nШуна гиний, КъурIан дагийначу цхьаьна зудберана хилларг? Цунах Дала мукадахка а беш, цунна муха бекхам бина гиний шуна?\nАьлча, КъурIан дага ца динера цо, датIийнера, я даго гIоьртинера, я датIор ду ша аьллера. Бен а дацара иза-м. Коьртаниг – цу зудчунах мукадахка хилар ду.\nТкъа цуьнан, цу мукадахкан амате йирзинчу мискан суьрташ а, иза тIехь йолуш, деталашкахь цу имансизера даьлла къа а, цу къинна цу бина бекхам а буьйцуш йолу видеош нохчийн телефонашкахула а, социалан машанашкахула дIасалелаш ду масех шо а.\nХIетахь, оцу зудчуьн-мукадехкан чамбоцу сибат нохчаша вовшашка дIасатийса долочу хенахь дуьненчохь хIинца а кхолладаланза яра фейк-ньюс олу дош, я алтернативе факташ бохург а цкъа а цхьанна а хезна дацара.\nХетарехь, амма, и вайнахалахь сел яьржина хилла йолу сюжет тахана дуьнено сел шуьйра дийцаре даьккхинчу фейк-ньюс шех олучу феноменан прототип хиллачух тера ду. Фейк-ньюсийн хилла а ца Iаш, алтернативечу фактийн а.\nХIунда аьлча, и суьрташ тахана а даржош болчу нахе цхьаммо, мелла а еша а, яздан, дешначунна хьесап дан а хууш волчо, хIей, хьовсийша, иза бакъ дац, ца хилла цу зудчух мукадахка, иза деккъа исбаьхьалхочо диллина сурт ду ца олу.\nАвстралерчу суьрташдахкархочуьн Пиччинини Патрицияс йинчу инсталляци юккъера цхьа сибат ду и цу суьрта тIехь гойтуш йолу чамбоцу хIума аьлча, хийламмо жоп ло, ой, дера ду-кх иза -м бакъ, кхуза интернет чохь дуьйцуш ма ду иза.\nАхь хьадийцарехь Дела цу зудчунна иштта бекхам бан йиш йоцуш-м вац кхин, иштта-м дера хир ду массо а Делан мостагIашна, олий. И тайпа кхетам болчу нахана дерг ца го, шайна ган луург го, аьлча а, уьш фактех ца теша, Iамеркан керлачу президентан Трамп Доналдан хьехамчех цхьаммо хьастагIа хьахийначу алтернативечу фактах теша.\nВайнаха санна кхечара а дуьйци-те и пайда мел боцу хIумнаш, царех цхьа къамел а, цхьа керланаш а дой бохуш хоьтту 26 шо долчу Мовсарова Залинас.\nБоккъал а холчу хIоттайо ша телефонехула цхьацца бевза-безачара схьатуьйсучу цу кепарчу хаамаша а, видеогайтамаша а.\nМовсарова: „Цкъа схьатосу, ишколашна уллохь берашна духкуш сегIазаш ду шуна, шайх наркотикаш тоьхна а долуш, бохуш болу хаам. ТIаккха тоссу, хIей нах, парацетамол ма маллаш, иза дIаьвше ю шуна бохуш, кхерамаш туьйсу хаам.\nСуна-м ца хаьа, наггахь хетало, цхьа стаг волуш санна цу нахе иштта и хIума леладойтуш: хIахI, тахана ахь хIара дIатасса, кхана ахь важа дIатасса, бохуш. Иштта видеош а хуьлу, масала, наний, йоIий хилла Iаш бохуш дуьйцуш.\nЙоI телевизионе хьожуш хилла, ткъа нана КъурIан доьшуш. Нанас ша дешна яллалца телевизион лаха е аьлча, йоIа, дог даьтIна, цуьнгар КъурIан дIакхоьсна. ТIаккха Дала цу йоIах цхьа дийнат дина. И пал дIасакхоьхьуйтучу нахана, хетарехь, Делан къайленаш а, Дала вайна хIора дийнахь гойтуш долу шен хьаьркаш а ца тоьуш долчух тера ду-кх“.\nВайнаха санна кхечара а дуьйци-те и тайпа хIумнаш бохуш Мовсарова Залинас дечу хаттарна жоп, шеко йоцуш, хIаъ, дуьйцу, аьлла ду.\nКхечу къаьмнехчу наха а леладо и саннарг, дуьненчохь „фейк ньюс“ а, „алтернативан факташ“ а боху терминаш кхоллаяларо ма-гайтара. Бакъду, социалан тIегIанна тIехь лахахь бисначу а, дешарца совбевлла боцучу а нехан амалш ларало кхиинчу юкъараллашкахь и тайпа хIумнаш дийцар а, даржор а, царех тешар а.\nМасала, жимма лакхарчу тIегIанна тIехь кхетам болу нах тешар буй хьастагIа оьрсийн юзерша социалан машанашкахь даржийначу ша-башхачу керлачух?\nЦара дийцарехь, Саратоверчу цхьана 14 шо долчу дешархочо къаьркъа а мелла, урамехь чай а, даарш а духкуш йолу фургон а ядийна, цул тIаьхьа цу чохь мел йолу юу хIума арахь бехачу тIехь тхов боцучу мискачу нахана дIайекънера.\nТкъа цул тIаьхьа, иза лаца полисхой баьхкича, оцу тIехь тховбоцучу наха и йоI Iедалхошка дIа ца югуьйтуш, ларйинера.


«Sukhoi Superjet 100» кемано разбовдорна ца кхоьру нохчий\nИндонези -- «Sukhoi Superjet 100» Джакартерчу аэропортехь, 09Стиг2012\n«Sukhoi Superjet 100» олу Оьрсийчохь деш долу 8 кема эца сацам бина Нохчийчурча Iедалша. Царах цхьаъ хир ду лаккхара хьаькамаш дIасалело кечдина. Амма цунах Кадыров Рамзана пайда эцахь тамаш бу аьлла хета цхьаболчу бахархошна. Цуьнан бахаьана го царна Нохчийчоьнан Iедалша оьцуш долу кеманаш дика цIе йолуш ца хилар.\n«Sukhoi Superjet 100», цIе йолу 8 хIаваан кема оьцуш ду шаьш аьлла, дIахьедар динарг ю Нохчийчоьнан транспортан а, зIенан а министралла. Оцу хьукаматан куьйгалхочуьнан гIовс волчу Шахгериев Iальвис, ша хIаваан кеманинй МАКС-2013 олучу гайтамехь бина и хаам. Оьцучу кеманашна юкъахь цхьаъ тоьллачу агIор кечдинчарах хира ду. ТIедогIучу шарахь кеманаш Соьлж-ГIала схьакхочура ду, цо бинчу хаамца.\nДерриге а дийнахь, транспортан а, зIенан а министраллехь къасто гIоьртира Маршо радио, оцу эцарх лаьцна, амма, ур-аттала, мел мах болуш контракт ю иза, къаста ца даделира.\nСоьлжа-гIаларчу хIаваI кеманийн парк хийца езаш йолу дикка хан яра. Лелош дерш, Як-42, Ту-134 а кеманаш ду цигахь. ХIора а кеманна хан, тIех сов лекха ю, шорта нах чу а боьттина, генна лела. Гарехь, Нохчийчохь цхьаболу нах хIуттура болуш бац цуьнца баха. Руслан цIе йолу хIара стаг а ву царах.\nРуслан: «Тахана кеманца Туркойн махка а, Москоха а воьду со. Оцу Superjet\nчу хиина вац со. Дала динарг бен хIумма а хира дац. Диках дерг эцча дика дара. Оцу Superjet кема чудоьжжа а меттиг ю, нах белла а меттиг ю. Оьрсийчоьнан экономикан накъостал хилчхьана, со а , со санна болу нах белча а хIума ца хета, ала а ца лаьар суна. Амма, схьахетарехь иза ишшта ду».\nШай агIора, Sukhoi Superjet I00 кеманна, дика мах ца хадабо цхьаболчу тергамхоша. Шорта инциденташ ю, хIаваера иза нуьцкъалха вахьхаийна. Индонезехь цхьа кема чу а доьжжа. Уггаре а боккха цуьнан кхачамбацар ду боху, чкуьргаш схьа ца еллаялар. ХIокху IаьнтIехь, Аэрофлотехь долчу 10 кеманах 3 бен лелаш дацара.\nТкъа, стохка Оьрсийчохь мел хилла йолу хIаваI кеманашца йолу инцидентех, 40 сов процент оцу Sukhoi Superjet 100 - ца хилла бохуш, лаьрра масла «Коммерсант» газето. Массарна а хууш хилча, дуьненахь доьвзина долу кеманаш эцар гIоле хира дара бохуш, кхин Iда а дуьйцу Руслан цIе йолчу бизнесхочо.\nРуслан: « Соьга хаьттича, Боинг а. Аэробус а, эцча гIоле хир дара. Советан пачхьалкха йоьхначулла тIаьхь, шаьш кема до а, кхидерг до а , аьлла, шаьш сецна бац алийта, цхьа хIума моттийта, ахча хьала а кхаьллина, кема до шаьш аьлла бина цхьа пал бу иза. Дан хIума дац. Иза соьга хаьттина оцуш ма даций».\nSukhoi Superjet 100 кема динчу «Сухой» цIе йолчу компанехь, цхьанна а тайпа доьхна хIума дац боху, оцу кеманца цхьацца гIалаташ гучудоьвлча. Керла юккъдаьккхинчу кеманца шина шарахь, мел кIезга а ханна, ишшта иза хуьлу, боху цигарчу говзанчаша.


Куашев, Исаев, Кара-Мурза дIовш делла велла хила тарлуш йолу верси толлуш ю Bellingcat\nДечкен-бутт 06, 2021\nХристо Грозев, Bellingcat\nЖурналиста Горзев Христос "Дождь" телеканалан эфирехь хаийтина Bellingcat-о карарчу хенахь д1ахьош болчу талламех лаьцна - Оьрсийчоьнна вевзаш хилла масех стаг муьлхачу бахьаница, хьенан карах велла зуьйш ю журналистийн-талламчийн тоба.\nНавальныйна д1овш луш хьийзина нах т1аьххьарчу заманахь лелла меттигаш билгалъевлича х1оьттина и хаттар, боху Грозевс.\nШайггара талламаш бина социалан машанех пайдаоьцучара а: хааделла, журналисташа-талламчаша Навальныйна зен дина ФСБ-н белхахой хила мега аьлла ц1ерш яьхна нах хиллийла Кавказехь журналист Куашев Тимур а, юкъараллин жигархо Магомедрагимов Руслан а веллачу деношкахь, уьш баьхначу меттигашкахь.\nГрозевс дийцарехь, алссам ду Оьрсийчохь бевза нах беллачу деношкахь, уьш баьхначу меттигашкахь буьйцу ФСБ-хой лелла хилар гойту документаш. Масал далош, Bellingcat-хочо боху, 2014-чу шарахь Нальчикехь журналист Куашев Тимур веллачу дийнахь оцу г1ала кхаьчна лелла д1овшдалархой, "иштта хьийзина уьш, гарехь, Къилбаседа Кавказехь кхиболу журналисташ а, бакъоларъярхой а бойъуш".\n"Суна цкъачунна ца лаьад1аьвшах белларш хьехо. 100% бакъдолу тоьшаллаш хиллалц со кийча вац ма-дарра дийца", – аьлла Грозевс.\nШа а, шен накъостий а шайн талламашкахь хьенан кхалхар зуьйш ду а хаийтина цхьана декъанна Грозевс. 2017-чу шарахь Кара-Мурза Владимир дарбан х1усаме кхачар а, 2019-чу шарахь Тамбов-Москва ц1ерапошта чохь политик Исаев Никита валар а толлуш ю Bellingcat тоба. "Оцу бохамийн юкъара х1уманаш хаало, талла дезаш ду дерриг а", – хаийтина Грозевс.\nЯблоко партин жигархо, журналист Куашев Тимур веллачу хенахь нисвелла цхьа "дIовшдалархо" Нальчикехь, чIагIдо журналисташа-талламчаша. 29 шо долу Куашев вийна карийра аьрру бIаьрга кIел томагIа а долуш, ткъа дегIан аьрру агIор яра маха тоьхна лар – оцо шекбехира нах иза шен Iожаллица велла бохучух. Хаалуш кхин дерташ дацара, эксперташна хетарехь, девзаш доцчу дIаьвше вийнера иза. Лоьраша деган лазарх велла бохура журналист, амма гергарчара 2018-чу шарахь арз хьажийна Европан кхеле.\n2015-чу шеран Зазадоккху-баттахь кхин цхьа "дIовшдалархо" вахана кеманца Дагестане. Оццу деношкахь цигахь вийна карийна "Цхьаалла" ("Единство") боламан жигархо Магомедрагимов Руслан. Цуьнан дегIа тIехь а карийра маха тоьхна лар – садукъделла велла иза бохура лоьраша.\n2013-чу шарахь Грозев Христон талламехь хьехош болу ФСБ-н белхахой хилла Къилбаседа Кавказехь Оьрсийчохь йихкина йолчу "Кавказ Имаратан" лидер хууш доцчу бахьаница веллачу деношкахь.


"Пираьнко леш дина вайх". ФСБ-н эпсарца къамел\nОхан-бутт 25, 2018\nКинжкашна тIера бевза вайна "кхечарна болх бина" шпионаш, хезна, масала, тахана-кхана лоьцур болчу диссиденташна Iедалх къайлабовла аьтто беш леллачу КГБ-н капитанах Орехов Викторх лаьцна дуьйцуш. Амма шатайпа сурт ду Маршо Радиона хьалха хIоьттинарг: ФСБ-хь болх беш волчу эпсаро лаам къадийна ша оппозиционерашна тIехь терго муха латтайо дийца. Цо дийцарехь, иза кхетта шена кхаьчначу декъах – ша тоталитаран система чIагIъярхо вуйла. Шен бIаьргаш биллина, боху цо, Арент Ханнин "Тоталитаризман орамаш" кинжкано. Тхан йиш яц цуьнан цIе яккха, делахь а, ша ФСБ-ра хиларх тешош, дуккха а дийцира цо, муха болх бо Лубянкин "системано".\n- Стенна вахара хьо ФСБ болх бан, маца кхетта айхьа дийриг нийса доцийла? Билггал аьлча, хIун гайтина хьуна Арентан кинжко?\nАс бечу балхо чIагIйо халкъалахь къайлах лела тоталитаран структура\n- Юьхьанца дог диэхьара, тара дерриг а, воккхавера со. Вехха ца кхеташ Iийра, хIун ду оха дийриг, стенна до. Къийсам латтабо олура системехь йоцчу оппозицица, иеговисташца, фашисташца, антифашисташца… ТIаьхьо кхийтира и ерриг а IалгIож Iедал Iалашдеш, цунна резабоцурш совцош лелайойла. Кхета воьлча, Iетто дог догIу.\nАрентан кинжко суна гайтира, ас муха сайн балхаца чIагIйо халкъалахь къайлах лела тоталитаран структура. Оьрсийчохь ойланца а, аларца а маьрша болу нах кхачалахь, юьйлалур ю бакъйолу репрессеш.\n- Стенна лаьа хьуна хьайн балхах лаьцна тхоьга дийца?\nАйкханчийн могIарш бу бесташ\n- Лаьа, пачхьалкх лекхачу бердах йоьдуш ца лалуш. Дукхахберш ца кхета хуьлучух, харц бу дерриг а дика ду бохурш. Мел бу аьлла хета шуна шайн лаамехь, "пачхьалкхан дуьхьа", мотт беттарш? Ас олу шуьга, ГIирме "садаIа" лийлира царех дукхахберш 2014-чу, 15-чу шерашкахь. Шозза баханарш а бу.\nДог кхаьрда, кегийрхой, богIий, шайн накъосташна меттанаш бетта буьйлабелча. Бохкабелла уьш декъазчу пираьнках, шайх дIатарбо гонахаранаш а. Сан бераш а дехар ду царна юкъахь, гобаьккхина даьржар ду моттбеттар. Цуьнан ойла йо ас.\n- Оццул дукха бу айкханчаш? Стенан хьокъехь бетта меттанаш дукха хьолехь, цаьрца болх кест-кеста бой аш?\nИеговисташа атта ца туху мотт, царна тIехь шен цергаш кегйо системо\n-Кхуьуш ду церан гара. Лулахо, куьпах жоп луш волу белхахо, цIийнах жоплург, балха тIера, доьшийлера накъост, иштта дIа кхиверг а. Маркетинган маша санна, цунах тера даьржа и ун. Масала, проблема иккхи цхьаьннан (бизнесехь, бандиташца, коррупцица, хьаькамца, бехк такха ийзорца, доьшийлехь…), иза хьодий воьду "тешамечу доттагIчунна" тIе, цо вукхунна тIевуьгу, ткъа вукхо валаво тхо долчу, иза ша кхин дийр дац, олий, шен са паргIат а доккхий. Иштта болх бо машано. Цхьаъ хьалаволу дахаран лами тIе, важа – охьавоьду. Ткъа ца бо оцу кепо болх иеговисташлахь - царна тIехь шен цергаш кегйо системо.\n– Иеговисташца болх ахь маца болийна, уьш низамера баьхча, я хьо хьалха дуьйна а ву уьш тергалбеш? Пачхьалкхна уьш стенна ца беза, кхетий хьо?\nОьрсийн Керста Килс тхан филиал йолуш санна ю\n- Дукха хан ю, царна дуьхьал низам даккхале дуьйна а. Церан ондда вовшахбозабелла "экстремистийн" гуо бу. Шаьш делах тешаш хиларе терра, пропагандах ца Iехало уьш, ца бало тхоьга царех айкханчаш. Система кхоьру цкъа мацца а Iедале бахка уьш гIортарх –вовшашна муьтIахь а бу уьш, цу тIе церан куьйгалхой Iамеркан Штаташкахь бу. Делахь а, адамна цIий далар-доттар тIе ца оьцу цара, аьлла, бахьана а кхоьллина, бехира уьш низамера.\n- Килсашкара мозгIарш буй шун тергонехь?\n- Оьрсийн Керста Килс тхан филиал ю ала мегар ду, вовшашца къийсало цигахь. Даккхийчу даржашка хIиттош берш тхоьга хоттий хIиттабо.\n–Информаци яьржира, къайлахчу сервисаша шаьш кхолла а кхоьллина, Iораяьккхира оппозицехь ю боху "Керла Сийлалла" тоба, аьлла. И тайпа фабрикацеш кест-кеста нислой?\nЦадашар, шалхелелор – иза тхан амалехь ду\n-Тоьшалла динарш тхан системера бара. Сан ца нисделлла и саннарг дар. Амма "Э" Центр – ФСБ-н филиал ю, аьлча а, цуьнан цхьа тIам.\n-Хьан коллегашлахь буй "Оьрсийчоьнан мостагIашца", шаьш лелочух а тешаш, дуьхьаллаьттарш, "путинисташ", я шаьш дечух а ца бешаш, ахчан дуьхьа болх бо цара?\n– Мила теша хаац, амма цадашар, шалхелелор – иза тхан амалехь-м ду. Путиннна критика йича, массара а цецбевлла кеп хIоттайо, шаьш зуьйш ду олий хета, бовдий боьлхий, хьаькаме дIаолу.\n– Атта дуй оппозицин могIаршна юкъа агенташ хеца? Хьоьхур дарий ахь, муха вовза йиш ю шун стаг?\nЛадугIу, хьоьжу, доьшу, дIаяздо\n– Иза дан тIех хала дац: хьелашна оьшшу кандидатура схьакарийчхьана. Тхан стаг вовза массех хIума ган деза. Масала, хьуна вевзаш а воцу стаг хьох лаьцна дуьйцуш велахь (хьан хобби, дахаран некъ, веха меттиг, хьуна маса мотт хаьа, иштта дIа кхин а) – эццахь ойла ян еза.\n–Ахь телефонашка ладугIу, почта йоьшу, машанашкара йозанаш тергалдо… Айхьа тидамехь латточу нахана хIун хьоьхур дара ахь?\n– ЛадугIу, хьоьжу, доьшу, дIаяздо. Дика ю хIинца техника а, таронаш а. Оьрсийчоьнан территори тIехь тхуна цхьа а доза дац. Сан хьехам: Вконтакте цалелор, оппозицин сайташ тIехь регистраци цаяр, Tor-браузер лелор (иза 2017 шарахь дуьйна йихкина Оьрсийчоьно).\n– Навальныйн волонтераш бу массанхьа а лоьцуш, кегийрхой, студенташ. Цаьрца болх муха бан беза, инструкцеш юй шун?\n– Официалан верси – къепедацарш, административан низам дохор цахилийта. Протесте бевлла кегийрхой совцош, церан дай-наношца болх бо, полицехула. Ала дашна, доьзалехь буй-тIара яр бехктакхаме а дац хIинца.\n– Заманца приоритеташ хийцалой? Тахана, аьр вай, коьрта тидам иеговоситашна тIехь белахь, кхана – навальнисташна I1еберзош?\nХIора декъо шен "мостагIашца" болх бо, цул беза болх бан а бац, олу\nСистемина мостагI волуш ву даима а. Тахана – цхьаъ, кхана – кхин, я иза ший а. ХIора а гайта гIерта, мел "веза" ву ша тергалве "мостагI", мел боккха бу цо бохьу кхерам.\n- Дуьйцу, Краснодарехь ФСБ-но меттигерчу полицин дакъойх шайна "къайлах набахтеш" йина, бохуш. Бакъ дуй иза?\n– Административан хьесапехь стаг лацар а, лаьцна латтор дахдар а – иза лелаш ду. Ток етта бохуш дуьйцург а, гарехь, харц дац.\n– Аш оппозицина духьалоеш, Iедалца кIедаверг къаста а вой?\n– Айкхаша тхаьшка схьабийцинчу нахаца болх бо ас. Iедална духьаллаьттарш – уьш лечкъаш а боцу оппозиционераш бу. Территорешкарчу харжамийн каппашкахь леллачу хьолах информаци кхочур ю тхоьга деношкахь – тIаккха, сих а ца луш, болор бу болх. ХIоранца бийр бац, коьртаниг стеган зIенаш карор ду: болх, секта, кхидерг. Ца теша хьо? Со а тешар вацара, хууш вацахьара.\n-Нах режимна резабацар тIаьхьало йолуш дуй?\n– Соьга хаьттича, дац.\n–Скрипальна дIовш даларх лаьцна дуьйцург хьуна муха го? ХIун дуьйцу хьан коллегаша?\n- Скрипальна дIовш даларца скандал гIаттийна ахча кхачийча. Системин ерриг а истори – чуьрчу а, арахьарчу а мостагIашца къийсар ю. Михоэлсна тIера Литвиненкона тIекхаччалц. Сан коллегаша олу: "Тхо дац иза динарг, амма хIора мостагIчуьнна иза хир ду ".\n– Интернет дIакъовлур ю, боху ахь. Иза хьуна хетарг ду, я ца дича цадериг ду, хIун боху шун балхахь?\n– Иза суна хетарг ду. Клименкос элира-кх дукха хан йоццуш, Китайн шен ю интернет. Со техник вац.\n– Хьан алапа мел ду? Дика болх бича мел тIетуху ахча? Атта дуй даржехь лакхавала?\nХаийла "иччархошна" шаьш айкханчаш буйла, вайн мохк Къилбаседа Кореях дIатаръяла пхи минот бен а йоцийла\n– Алапа жима дац, Сечинчуьнга ца кхачахь а. ХIинцца веъначу лейтенантна 60 эзар сом ло, мелла а хан яьлча – 90, хьаькамна – кхин а дукха. Шерашца, дарже хьаьжжина тIекхета алапа. "Керла Сийлалла" кхоьллинчунна шо доьрзуш лур ду ахча. Даржехь лакхавоккху хенан йохалла, хьо шена тIехула эккха воллу аьлла хьаькамна ца хетчхьана. Тийна-таьIIина Iа дукхахберш, воккханиг пенсе ваххалц, хьо хьалаваккхалц.\n– Муьлхачу меттехь дика ду болх бан, атта ду даржехь лакхавала?\n– ТIехьожучу дакъошкахь дика ду, цигахь экономикера нах бевза, таронаш совйовлу.\n– Дозанал арадовла, дIасадаха бакъо лой шуна?\n– Ца ло, белхан гIуллакх эцна воьдуш вацахь.\n– Зуда, гергараниг Мисара я Таиланде кхача лууш хилча, декхаре вуй Iедалца къаставала?\n– Ву дера.\n- ГIирмехь садаIа магош ду, я тIедожадо?\n– Иштта схьа ца олу, бен а дац, Оьрсийчохь садаьIчхьана.\n– Хьо санна "диссиденташ" бан а буй хьан коллегашлахь?Шайн шеконех лоций къамелаш вовшашца дан а дой аш?\n– Ца до и тайпа къамелаш. Дахь – хьо зуьйш ву. Ший а водур ву хьаькаме дIаала.\n- ФСБ-н майор Игнатьев Александр вуьйцуш хезний хьуна – зудчунна урс хьаькхна, бIаьргаш баьхна, юха шен 4 шо кхаьчна бер дийна волу? Иза балхахь хьерваьлла бохура-кх. Оццул чIогIа стресс хуьлу шуна?\n– Дера хезна. Балхо хIаллаквина иза, айкхаллаш дукха а дешна, ша-шена чувоьлла, тIаккха дина динарг. Дагара дийца стаг ца хилла цуьнан. Оцу балха тIехь кхоьлина, мокха тхо массо а лела. Хаийла вайн "иччархошна" шаьш айкханчаш буйла, вайн мохк Къилбаседа Кореях дIатаръяла пхи минот бен а ца йисинийла. Оьрсийчоьнан коьрта мостагI – иза шех пачхьалкх а хилла лаьтта къайлахчу ницкъийн система ю.


ЦIерпошт – шапсугийн эвлашкахула\nОьрсийчоьнан президента Путин Владимира, ша Къилбаседа Кавказе веъча, билгалъяккхира «стратегин Iалашо», Сочина гергара, Iаьржачу хIордан йистонца Iуьллучуьра дIа а баьккхина, чоьхьа оза беза аьчкан некъ, аьлла. Президента аьлларг кхочушдахь, керла некъ хир бу чергазех болчу шапсугийн ярташкахула чекхболуш – ткъа оцо зен дийр ду ишта а жимма бен дисина доцчу къомана, боху юкъархоша.\nСочера хьаькамаш вуно реза бу Путина аьллачунна – лаьа царна ма-хуьллу сиха некъ шаьш долучуьра дехьабоккхийла. Цара бахарехь, керлачу ачка некъо шорйийр ю туризм, лахйийр ю Соче кхача, йийбар чуйохьуш ен харж, бацбийр бу хIорда тIе лелачу нехан некъ.\nШапсугийн жигархо Гвашев Руслан дуккхаза а гIиртина шен жима даймохк индустрин чалхашка хIаллак ца байта. Амма ца хеза цуьнан леткъамаш Сочерчу Iедална – маьIна доцу сингаттам бу цо балхориг, аьлла цуьнга.\n"Некъан проект тIеэцна яьлла, ахча а къастийна цунна. Тхан, Краснодар махкахь, Iаьржа хIорда йистехь эзарнаш шерашкахь даьхначу къоман, цхьа статус хилча-м дика дара, амма бац тхан хиндолчух теша бух. Некъан аса билгалйоккхуш а, я иза толлуш а вац тхох комиссе кхайкхина стагга а. Ткъа мел дукха ю некъан асано хIаллаъйийр йолу историн, археологин хазанаш! – яздина Руслана шен Фейсбук-агIонтIехь байначу баттахь.\nШапсугийн ярташ хIаллакйийр ю некъо, боху Адыгейрчу жигархочо, «Адыгэ Хасэ» юкъараллин декъашхочо Негуч Шамсудина а.\n"Со цецвала хIума дисина а дац. РогIехь ахчанах катухуш бу, оцо даима а санна экологина, хьадан магийна доцчу латтанашна эшам бо. Оьрсийчохь оьшшучул ахча п дойий, чекх ца доккху хIумма а – катуху ахча алссам хьулу. Дагалоцур вай Сочера олимпиада, дуьненаюкъара футболан чемпионат, ГIирме тиллина тIай, «Малхбале» космодром, Сколково, дуккха а кхийолу проекташ, цара хьалакхаьллина ахча дара оьшучул дуккха а дукха. Ткъа некъо шапсугаш дакъазбохур бу, лохкур бу уьш шайн ярташкара», - дийцира Негуча «Кавказ.Реалиига».\nСтенна ца дина некъах дерг шапсугашца дийцаре? Оцу хаттарца долийра «Кавказ.Реалиица» шен къамел ГIебарта-Балкхаройчоьнан парламентан депутат лаьттинчу Тумов Мухьамеддина.\n"Сагатдойту, вас йойту Оьрсийчоьно, бIе шо сов хан яьлча а (Кавказан тIом бирзина – ред.) адыгаш Къилбаседа Кавказан автохтонан халкъ хиларх даре ца деш. Стенна до Оьрсийчоьно дерриг а адыгашна дуьхьал? Шеко а йоцуш ду кхераме шапсугашна и некъ шайн ярташкахула биллар. Церан ярташ а йохош, бахархой гIаланашкахь санна долчу тIекIелдинчу цIеношка дIасабохур бу Iедало», - леткъа Тумов.\nШайн къам цхьаьнаэйта некъаш лоьху адыгаша\nКестта Iорайоккхур ю шапсугийн ярташкахула чекхболучу аьчка некъан проект, элира Краснодар-мехкан "Адыгэ Хасэн" куьйгалхочо Сохт Аскера. «ТIаккха хуур ду, муха, муьлхачу меттигашкахула дIабуьгур бу и некъ. Цкъачунна хууш дац цунах дерг», - билгалдаьккхира юкъархочо.\nСохта дийцарехь, итт эзар шапсуг веха Сочина чуйогIучу Туапсен а, Лазаревскийн а кIошташкахь, цундела цуьнан шеко яц некъо церан хIусамаш хьайийриг хиларх.


Республикански бюджета юкъе хувцамаш дахьа лерх1а\nГлавнаяХоамашРеспубликански бюджета юкъе хувцамаш дахьа лерх1а\nОпубликовано 06 Июнь 2018 .\nЙовлой Заьлмаха д1аехьача Халкъа Гуллама Совета заседане бюджетах а налогех а йолча комитета председатела Тебой Мохьмада 2018 шерарча а планаца лоарх1ача 2019-2020 шерашкарча а республикански бюджета юкъе хувцамаш дахьарах бола хоам бир.\nДепутата яхачох, федеральни бюджетера кхы а 69 миллион сом ахча дайтад унахц1енон сферашкара хьал тоадолда аьнна: молхай кхоачам бира, берий поликлиникий материально-технически хьал хьаллацара, цхьацца кхыдараш дира.\n«Цунца цхьана, транспортни налога т1ара йоаг1а сбораш аййаларах а госимушества йохкарах а хулача пайданга хьажжа, республикански бюджета налоговий а налоговий доаца а доходаш юхадекъалерх1аш а да», - аьлар Тебой Мохьмада.\nИштта законопроета лерх1амашта юкъе да укх шера Г1алг1ай мехка яь яла еза берий беш а кхыйола г1ишлош а яь йистеяхар.\n«Бюджета доходий дакъа 24 миллиард сом а расходий дакъа иштта 24 миллард а хургда, дефицит 300 миллионал сов а долаш. РФ Бюджетни кодексах а «Галг1ай Республика бюджетни процессах долча» законах а из иштта хила йиш йолаш да», - кертахдаьккхар докладчика.\nЗаконопроет хьалхарча чтенех йийца чакъаяьнна а шолаг1ча чтенех ювца оттае лерх1аш а я.


Тамила сагаипова хьоме везар минусовка | Linfeltz\nТамила сагаипова хьоме везар минусовка и освобождение фильм 2 й прорыв через торрент\nАс ирс сай лардийр ду д1адала хьуна. Припев: Теша со декъал беш са мерза безам. Вог1ур ву со йолче са хьоме везар. Эрна хир дац хьоьга со даим. Naitimp3.ru/Исполнители на букву «Т»/Тамила Сагаипова. Тамила Сагаипова K, Тамила Сагаипова — K'ona bezam (Минусовка). S, Тамила Сагаипова Тамила Сагаипова — Хьоме везар (New 2014) M95 · Тамила Сагаипова. Хаза к1ант, хьо хьена ву? Сан б1аьргаш хьо лоьхуш ма ву. Хьо волчу со кхочар ю. Деган йовхо хьоь кховдор ю. Хазчу ойла, хьо воьвзийна. Хьоьга безам. Скачать и слушать онлайн «Тамила Сагаипова страница 3» Тамила Сагаипова – Хьоме Везар 04:18 Минус-Тамила Сагаипова – Йогу со 04:16.\nСлушать онлайн - сайхан гериханов хьо хьоме дуьне асхаб, скачать музыку iphone Тамила Сагаипова–Хьоме везар (New 2014) M95 танцевальная. Тамила Сагаипова–Хьоме везар (New 2014) M95 танцевальная. талхийнарг хьайна со везар Тахана сан дагна деш эшам ахь мича бехьи вай безам. 24 дек 2012 4.Тамила Сагаипова-Везара 5.Romantics (B CH S) — Сан хьоме езар 6. Шамхан Далдаев - Сан дог 7.Шамхан Далдаев - Хелха йолу хьо.


Товбеца-бутт 09, 2016\nОьрсийчоь -- Москох Iамеркин векалаллан неIарехь, скриншот.\nIамеркин Цхьаьнатоьхначу Штаташа шайн махкара арваьккхина Оьрсийчоьнан ши дипломат. Иза дина Москох Iамеркин дипломатана тIелатар динчул тIаьхьа аьлла ду Iамеркин Пачхьалкхан департаменто динчу дIахьедарехь.\nМангал-беттан 29-чу дийнахь Washington Post газето хаам бинера цу беттан 6-чу дийнахь Iамеркин векалалла ларъечу ФСБ-н белхахочо тIелетта белш а кагйеш йиттина векалаллан чувоьдуш хиллачу Iамеркин дипломатана аьлла.\nШоьтан дийнахь Оьрсийчоьнан Iедалша шайн агIор Москохара дIавахар тIедитллина Iамеркин шина дипломатана. Оьрсаша дIахьедарш до Iамеркин дипломат вара тIелеттарг Iамеркиy векалалла ларйеш хиллачу шайн гIаролхочунна бохуш, Амма интернетехь дIасаяржийначу видео тIехь гуш ду оьрсийн полисхо, шен буткин чура ара а иккхина, стагана цIеххьана тIелеташ.


"Юучух а, молучух а". Дагестанехь нах бацор\nКъилбаседа Кавказехь, къаьсттина Дагестанехь лоллехь нах бацорах кест-кеста хаамаш баьржа. Эксперташа бахарехь, регионехь Iаламат даьржина хIума ду оцу кепара лолла.\nНах бацош регион ю аьлла, цIе яхна дукха хан ю Дагестанан, билгалдоккху республикерчу "Альтернатива" боламан координатора Исмаилов Закира. Иттех шо а ду церан организацис болх бен, оцу заманчохь ка яьлла боламан жигархойн лаьцна вацочуьра эзар сов стаг мукъаваккха.\nКавказ.Реалиин корреспонденто дуьйцу, махкахь таханалерачу дийнахь лаьттачу хьолах.\n- Кхечу регионашкахьчул а дукха бу Дагестанехь къинхьегаман леш?\n- Къинхьегаман лолла массанхьа а йолуш ю, вайн махкахьчул а хIуммаъ а кIезиг йоцуш. Еттина кибарчикаш ен заводаш, цигахь бацош бу кест-кеста нах, дукха хиларца вай дара хьалха девлла. Кхечу регионашкахь оццул заводаш яц кибарчикаш ен.\n- Муха хаам кхочу шуьга нах лаьцна хиларх? Хьан дуьйцу шуьга царех лаьцна?\n- Дукха хьолахь бахархоша дуьйцу тхоьга, оцу хьолехь хилла болчу. Шаьш цхьацца бахьанашца маьрша а бевлла, шайн цIийнах кхеттачул тIаьхьа, тхоьга телефонаш а етташ, хоуьйту цара, гIо оьшуш кхин а цигахь нах бисарх. Интернетехула а зIе лоху тхоьца. Нагахь санна, интернетехь "лолла, Дагестан" ахь яздой, тхан телефонаш гучуьюьйлу цигахь. Массанхьа а аьлча санна: федералан посташкахь а, меттигерчу полицин декъехь а цхьана ю тхан номерш. Сих-сиха полицин белхахоша а бо тхоьга хаам.\n- Дукха хьолахь муха нисло и нах лоллехь?\n"ХIора стагах пхиппа эзар сом кхочу царна\n- Дукха хьолахь провинцешкахь беха нах хуьлу уьш, Москва болх лаха баьхкина. Болх ца карийнехь, "кхаа вокзалан майданахь" буьсу уьш, цигахь болх леха буьйлало. Ткъа цигахь болх беш ю цхьа лерина тоба, "вербовщикаш" олу оха царех. Дагестана йа кхечу регионо тIедиллинарг кхочушдан арабевлла нах хуьлу уьш. Масала, цаьрга олу пхи стаг оьшу. Царна уьш карабо, кхуза схьахьийсабо цара тIаккха. ХIора стагах царна пхиппа эзар сом ахча кхочу, тхуна хаарехь. Уьш шайга хьоьжучу метте схьа ма балли, ахча "долахочо" дIало.\nГIалгIайчохь кIелхьарваьккхина лоллахь хилла кхо стаг\n- Муьлш бу и лаамаза нах бацораш?\n- Совдегарш бу. Дуккха а шераш ду цара заводаш лелон, цу тIехь аьтто а хуьлу церан. Нагахь санна, дагестанхойн жимстаг цара балха оьций, мел лахара а, хIора баттахь 25 эзар сом ахча дала декхаре бу уьш. ХIунда аьлча, Iаламат беза болх бу и.\nТкъа стенна лур ду цара тхан божаршна оццул ахчанаш, цул а гIоле дац Москвара цхьа мисканаш схьа а балийна, юучух а, къаьркъанах а цаьрга байтича?\nЛоллехь бацабо нах даьхнийн фермашкахь а. Оха "кошараш" олу царех. Кочубейн а, ногIийн а, Кизляран а зонашкахь хуьлу уьш.\nТIаьххьарчу хенахь тхуна керабо нах шайн керташкахь бацош ХIинжа-ГIалахь а, кIошташкахь а.\n- Дукха хан йоццуш Левашинскан кIоштахь цхьаъ кIелхьараваьккхир-кх аша...\n- Суна билгалдаккха луу дара Левашинскан а, Акушинскан а кIошташкахь чIогIа дика накъосталла до тхуна. Цигарчу полицин дакъошкарчу хьаькамаша а цхьана. Нагахь санна, цигахь ишта меттигаш хаалахь, цара шога совцабо уьш. ТIебаьхкина нах схьа а гулбой, цаьргахь кехаташ хьаьнгахь ду, хьаьнгахь дац хьовсу уьш, цаьрца къамелаш до. Оцу билгалъяьккхинчу шина кIоштахь дукха хуьлура бацош нах, хIунда аьлча, цигахь тIулгийн карьераш ю. Ткъа хIинца леш цхьа наггахь хаало цигахь. Цунах чIогIа даккхийде тхо.\n- Ахь боху, полисхоша шайна накъосталла до. Цара шаьш стенна ца бо и болх? Церан болх бац иза?\n"Хууш ма-хиллара, наха полицига хаам ца бо, хIунда аьлча, уьш кхоьру\n- Иштта болх дIаболо, чуделла арз хила деза. Хууш ма-хиллара, наха полицига дIахьедар ца до, хIунда аьлча, уьш кхоьру. Мел хIуъа дича а, нехан дозана тIехь хилча муххале а кхоьру. Шаьш цIа бирзинчул тIаьхьа а дукха нах дуьхьал хуьлу Iедале дIахьедан. Нагахь санна, оцу стага, ша лоллехь латтош ву аьлла, латкъам ца бича, полисхоша хIун дийр ду?\n- Нагахь санна, билггал стаг лаьцна меттиг хаабелча, муха маьрша воккху аша иза? Шу церан неIаре даьхкича, цара тапъолий схьало шуьга?\n- Даим а санна, мехкан чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан пресс-гIуллакххошка йа зуламхой лоьхучу хьукмате орца доккху ас. Цхьана эвлахь сецош стаг ву аьлла, хаам кхаьчна олу ас. Цара меттигерчу декъа тIехь контрол латточу полисхочуьнга йа полицин декъе хаам бо, цигахь дерг талла олий. Со ала гIертарг хIун ду, чоьхьарчу гIуллакхийн министралло аьтто боккху тхуна. ХIинццалц уьш юкъа а ца ийзош бора оха тхайн болх, хIунда аьлча, тхох дIоггара тешам бацара церан. ТIаьххьарчу масех шерачохь дерриг а хийцаделла.\n- Бакъо йоцуш стаг маршонех а ваьккхина, вацош хиларан хьокъехь бехтакхаман гIуллакхаш дуьхьал даьхна меттигаш бан а буй?\n- Масех шо хьалха Мекеги олучу эвлахь дийнна цхьа лерина операци дIаяьхьира, йоллу юьртана полисхоша го а бина. ТIулган заводехь цигахь белхаш беш Украинера бахархой хиллера. Цара массара а кехат чуделлера, шаьш сецош хиларх. Эххар а уьш берриш а шайн даймахка дIабахара, ткъа бехкзуламан гIуллакх хьа а ца дира. Шина баттахь гергга кхузахь биса безаш ма бара уьш, талламаш дIахьочу юкъанна. Шина баттахь царна яа а, мала а, тIеюха а хьан латтор яра? Нагахь санна, оха маьршаваьккхинчу стага латкъам бой, ша бертаза лаьцна латтийна аьлла, тIаккха полицино гIуллакх толлур ду. Кхузахь цхьана ханна виса веза и стаг, ша тIекхайкхича - тIе а воьдуш, хеттаршна жоьпаш а луш. Цуьнан аьтто ца хуьлу кхузахь Iен.\n- Республикехь лоллехь нах латтош хиларх терго йой Дагестанан Iедалхоша?\n"Халкъан гуламан цхьана кхеташонехь мехкан куьйгалхо лаьттинчу Абдулатиповс элира: "Кибарчикийн заводийн долахой кхузахь, парламентехь бу"\n- Халкъан гуламан цхьана кхеташонехь мехкан куьйгалхо лаьттинчу Абдулатиповс элира: "Кибарчикийн заводийн долахой кхузахь, парламентехь бу". Дагестанан территори тIехь мел йолу кибарчикийн заводаш дIа а къовлий, царна юьстах цхьа меттиг ло, элира цо. Аьллачохь дисира и дешнаш. Цул тIаьхьа Васильев веара, цо бертаза Каспийскан зонера массо а завод дIакъевлира.\n- Ашь маьрша баьхначу нехан кхоллам муха боьрзу? Цул тIаьхьа цаьрца уьйраш латтайой аша?\n- Нагахь санна, оцу стеган ваха меттиг бацахь, тхайн партнерашца цхьана оха гIо до цунна. Реабилитацин цхьана центрехь дIатарво оха иза, йа цхьа кхечухьа. Амма, дукха хьолахь, маьршабаьхначул тIаьхьа цаьрца зIе ца латтайо оха. Тхайна догIург дина оха - и стаг шен цIа дIа а вахийтина. Иза билггал дIакхаьчнийла хиинчул тIаьхьа, зIе хадайо. Нагахь санна, церан лаам хилахь, къамел дан реза ду тхо.\n- "Альтернативаца" хьо волу итт шо ду элир-кх ахь. Муха доладелира хьан цаьрца болх бар?\n- ХIетахь газетехь болх беш вара со. Етта а йиттина, ХIинжа-ГIалин йистехь тесна витинера цхьа узбек. Цхьахйолчу юьртахь жаIу хиллера иза. Иза а хиллера Дагестане валийна, ткъа цуьнгара пайда ца баьлча, доIахца цирроз яра цуьнан, дIакхосинера. Хетарехь, къаьркъа мелийнера цунна. Цул тIаьхьа гIалина юьстах охьатеснера иза. Кхетий хьо, вахьа а ваьхьна, охьатеснер-кх!\nППС-н белхалошна карийнера иза, цара дарбан цIийне дIавигийтина хиллера. Эххар а велира и кIант. Цуьнан дакъа Самарканде дIадахьийтира оха. Цул тIаьхьа доладелира дерриг а. Оццу заманчохь ду-кх, болам вовшахтоьхна Мельников Олег веанера Дагестане дуьххьарлера лоллехь бахкийна нах кIелхьарбаха. Цуьнца цхьанакхийтира со, иштта хIетахь дуьйна хIара болх беш ву-кх со.\nЧиллан-баттахь тIаьххьара дара Дагестанехь лоллехь латтош хилла зудий, майрий, Артем а, Екатерина а, маьршадоккхуш. Церан долахочо, меттигерчу фермера дIахьедира, ша уьш "мехах эцна бу", цундела дийнна шарахь ишттанехь шена болх бан безаш бу цара. Нагахь санна, и шиъ реза ца хилахь, ша сингаттам боккхур бу аьлла, кхерамаш тесна хиллера цо царна.


Буй Европера нохчийн мухIажирш кхерамна кIел?\nТовбеца-бутт 11, 2019\nГIоьналлин VAYFOND организацин куьйгалхо Садулаев Мансур\nХIунда дIалаьцна Швецехь Кадыровн критик\nОьрсийчоьнан дехарца нохчийн бакъонашларъярхо Садулаев Мансур дIалаьцна кху беттан 8-чу дийнахь Швецин полисхоша. ТIаьххьарчу масех шарахь ша вехачу Стокгольме кеманца схьа ма кхеччи лаьцна ву иза. Аэропортна гена йоццучу Нючепинг гIалин полисхойн декъе вигина хилла Садулаев.\n2017-чу шарахь Евробертан пачхьалкхашкахь вехачу нохчийн масех мухIажирца юкъахь гIоьналлин "Вайфонд" организаци вовшахтуьйхира цо.\n"Коммерцица йоьзна а йоцуш, шайн лаамехь нохчийн къоман векалша а, нохчийн юкъараллаша а, кхеташонаша а кхоьллина дуьненаюкъара организаци ю хIара" аьлла, яздина ду "Вайфондан" сайт тIехь.\nЦеран коьрта Iалашонаш ю – къоман а, динан а, синбахамаллин а ламасташ кхиор, даржор, ишта адамийн бакъонашна гIаролехь латтар, чолхе мур тIехIоьттинчу шайн махкахошна гIо кхачор а.\nИшта организацин векалийн куьг кхочу Европан пачхьалкхел а арахьа бехачу нахана а. Масала, фондан белхахоша ахча гулдо доьзалш болуш, амма царна кхачо йоллу напха латто, йа хIусам лаца ницкъ ца кхочучу Iарбойн пачхьалкхашкахь бехачу студенташна а цхьана.\nСадулаевн белхан накъосташа дийцарехь, цунна шена а хууш а ца хилла, Оьрсийчоьно ша Интерполе веллийла.\nШен видеороликашкахь тероризме кхайкхамаш бина цо аьлла, бехкево иза Оьрсийчоьнан Iедалхоша аьлла, дийцина прокуроран офисехь бакъонашларъярхо Iалашван лаьцначу адвокато.\nФейсбукерчу "Вайфондан" пена тIехь дахначу кхааридийнахь информаци гучуелира, "шведийн прокуроро экстрадици йийр яц аьлла, сацамбина, цундела кхеле иза лаьцна вита аьлла, тIе а ца дожийна цо" аьлла.\nСадулаев Мансур уллора вевзачу, Германехь вехачу Хьамзатана хетарехь, иза лацар доьзна хила тарло, цо кест-кеста Нохчийчоьнан куьйгалхочунна шога критика еш хиларна.\n"Терроризме кхайкхамаш бина цо бохуш, цунна бехкаш дахкар - Швецехь цунна бехкамаш байта гIертар ду, Европехула леларна а доза тухуш, - тешна ву Хьамзат. – Дуьненаюкъарчу бакъонехь лела ша декхаре хиларе терра, гIулчаш йийр ю Швецин Iедалша, Оьрсийчоьнна тIаьхьахIуттур яц".\nПолитикан мухIажиран статус еллачу пачхьалкхо Садулаев лацарца хаттар хIоттадо дуьненан юкъараллана хьалха: Малхбузерчу демократин пачхьалкхашкахь тховкIело лоьху шен оппоненташ Оьрсийчоьно дIабехар мел бакъонца догIуш ду?\nСадулаевн истори - дуьххьара хилла ца Iа. Оьрсийчоьно тIедилларца нохчийн мухIажирш дIалецар даьржина хIума ду Европан мехкашкахь.\nТIаьххьарчу масех шарахь ситуаци чIагIъелла, оцо хьоло сагатдойту ши эзар гергга стаг чулоцучу Европерчу нохчийн диаспорашка.


Американ Сенат: вежарий РотенбергъгIара, сурташ а оьцуш, кIелхьарбовлуш хилла санкцешна\nРотенберг Аркадий а, Путин Владимир а\nОьрсийчуьрчу миллиардераша вежарша Ротенберг Аркадийс а, Бориса а пайда эцна сурташ а, кхийолу а исбаьхьаллан хIуманаш юхкучу аукционех, Америко кхайкхийначу санкцешна кIелхьарбовла. Цунах лаьцна дуьйцуш ду Цхьаьнатоьхначу Штатийн Сенато кечдинчу репортехь, хаам бо Маршо Радион Оьрсийн сервисо.\nОьрсийчоьнан президентана уллера и миллиардераш 2014-чу шарахь дуьйна Американ санкцешна кIеллахь бу. Царна дихкина ду Цхьаьнатоьхначу Штаташкарчу компанешца махбар. Делахь а, Сенато бинчу хаамца, РотенбергъгIаьрца уьйраш йолчу кхаа харц компанино 18 миллион доллар эцна цхьацца коллекционерашкара а Америкерчу аукционашкахь а исбаьхаьллин хIуманаш. Ткъа санкцеш кхайкхийнчхьана бизнесхоша финансийн операцеш йина 90 миллион доллар ахчан барамехь.\nРотенбергъгIара эцначу суьрташна юкъахь ду, бохуш дуьйцу снаторша Брак Жоржан а, Шагал Маркан а, Магритт Ренен а белхаш. Талламхоша къастийна бизнесхоша Америкехь шаьш лелочунна юкъаозийна хилар Москвара арт-диллер а, Цхьаьнатоьхначу Штатийн махкахо Бальцер Григорий а. ЧIагIдарехь, Бальцера кхоьллина хилла харц (фейкан) фирма. Цу кепара РотенбергъгIара эцна лаххара а 16 сурт, аьлла ду репортехь.\nThe Wall Street Journal-о яздарехь, аукционан хIусамийн долахоша баш тергал ца до шаьш духку суьрташ эххаре а оьцуш верг мила ву бохург. Билггал оцунах пайда эцна РотенбергъгIара.\nАуционан хIусамийн векалша дIахьедар дина Бальцера суьрташ оьцуш шайн цхьа а хаттар ца кхолладелира аьлла. Коьрта эцархо арт-диллер вара, цо мах белира шен доларчу чоьташна тIера, боху цара. Амма сенаторшкахь болчу хаамца, Бальцеран счета тIе ахча дахьийтинарг ю РотенбергъгIеран фейкан фирма. Бальцеран адвокато дIахьедар дина, шен клиент цхьа а юкъаметтиг йолуш вац Оьрсийчуьрчу миллиардерашца аьлла.\nРотенбергъгIеран векало аьлла, Сенатан репорт цхьа а доцург ду аьлла. Цо дийцарехь, цара цхьана а гIирсах пайда ца эцна Америко кхайкхийначу санкцешна кIелхьардовла.\nРотенбергъгIара Аркадий а, Борис а дукха хенахь дуьйна вевзаш ву Путин Владимирна. Школехь доьшуш болуш уьш цхьаьна, цхьа тренер а волуш, лелла дзюдон секце. Ротенберг Аркадийна Къинхьегаман турпалхо цIе елла Путина, "ГIирмера тIай деш ша-тайпа къинхьегаман жигаралла гайтарна".\nБританино хаам бина Оьрсийчуьрчу долахошка\nIамерко санкцеш кхайкхийна Оьрсийчуьрчу бизнесхошна а, Iедалхошна а, компанешна а


Бусулба нах бекъа гIертарна дуьхьала бу диндай\nСтигалкъекъа-бутт 28, 2012\nНохчийчоь - Соьлж-гIалара коьрта маьждиг, 15Стиг2012\nДIадаханчу мукъачу деношкахь Ислам-динах а, цуьнан коьрта агIонех а лаьцна конференци хилира Москох. Цигахь тIеийцира леррина деклараци. Оцу форуман декъашхой, шайна юкъахь Iарбийн пачхьалкхашкара диндай а болуш, Соьлж-гIала баьхкина шаьш тIеэцна болу сацамаш дIакхайкхо.\nОршотан дийнахь Iуьйранна Соьлж-гIаларчу аэропортехь охьадоьссинчу кеман тIехь бара Кувейтера а, Саудийн Iаьрбийн пачхьалкхера а, кхечу пачхьалкхашкара лаккхара Iелам нах а, диндай а.\nНохчийчохь цара жамI дийра ду Москох хIокху мукъачу деношкахь «Бусулба динан радикализмана дуьхьала доктрина» форуман. Шина дийнахь Москох хиллачу оцу цхьаьнакхетарехь дуьнентIехь бевзуш болчу диндайша а, Iелам наха а, тIеэцнера джихадах а, халифатах а, бусулба динан кхечу коьртачу агIонех а йолу деклараци.\nШина дийнахь шаьш бинчу белхан жамIех лаьцна цара шуьйра довзуьйтур ду Соьлж-гIалахь зорбан-конференцехь. Аэропортехь царна дуьхьала баханчу журналисташка оцу форумехь дакъа лаьцначу Кувейтерчу бусулба динан министран хьалхара гIовс волчу Адель Абдалла Аль-Фалаха хаам бира, шаьш ваххабиташна дуьхьала хилар а, цара лелош долчо бусулба динна а, бусулба нахана а зе деш хилар а.\nТIеэцна йолу деклараци яржор йолуш ю бусулба нах бехачу пачхьалкхашкахь. Оцу документан бух тIехь лекцеш а йоьшур ю исламан лаккхарчу доьшийлашкахь.\n180 агIонах лаьтташ болу, Iаьрбийн маттахь хIоттийна болу и сацам, дукха сиха оьрсийн матте гоч а бина, хаамийн гIирсашкахула дIасабаржийра. Цу тIехь доккха дакъа дIалоцу джихадах лаьцна дуьйцуш. Цунна кIеллахь язийна ю 12 артикал. Джихадан маьIнах лаьцна, оцу декларацино кхета ма-дарра, Маршо Радиога дийцира Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнан динехула гIовс волчу Шахидов Адама.\nШахидов Адам: ХIокху дуьненчохь бевзуш болу дукха бакхий Iелам нах Москох а баьхкина, цара сацамаш бира. Бусулба дино, махкахь бехачу нахана, уьш бусулбаш бацахь а, царна кхерамаш тийсар а, царна юкъахь теракташ яр а, радикализм бохуш долу хIума, бусулба дино магош ца хилар а, Дала а, Пайхамара а иза хьарам дина хилар а. Ишшта цигахь резолюци йийшира.\nЙоккха меттиг дIалоцуш ю оцу декларацина тIехь бусулба нах динах бевлла бохучу, Iарбийн маттахь «такфир» олучу дешан маьIна деш. Хууш ма хиллара, Нохчийчохь а, Къилбаседа Кавказехь а болчу тIемалоша меттигерачу Iедалан дай бу боху динах бевлла.\nЦундела оццула лакхарчу диндайша а, Iелам наха а, оцу дешан маьIнах кхетор чIогIа оьшуш ду Iедалшна. Оцу декларацина тIехь тидам бо динах ваьлла аьлла, цхьана стаганна ала бакъо ца хилар, иза кхоччуш бакъо а йолуш, гIарбоьвллачу диндайша сацам бина бацахь. Оцу хаттарна а, кхоччуш жоп делла форумехь дакъа лаьцначу наха, боху Шахидов Адама.\nШахидов Адам: Iелам наха Москох бинчу сацаманн тIехь и деклараци Нохчийчохь йоьшур ю аьлла, ду. Уьш кхуза схьа а баьхкина. Нохчийн къоме кхайкхам а беш, хIума дийра ду цара. Джихад бохучу дешан маьIна къаьсттина тIом бе бохург дац. Цуьнан шен агIо ю.\nБусулба пачхьалкхо пурба а делла бен хила йиш йолуш хIума дац иза. Цхьа тоба гIоттуш, важа тоба гIоттуш, луучу хенахь джихад а кхайкхош, тIом а кхайкхош шарIо магийна хIума дац иза. ТIаккха цигахь цара хьахийнарг ду Оьрсийчохь вехаш волу бусулба стаг оцу пачхьалкхан гражданин хила йиш йолуш хилар.\nХIунда аьлча, оьрсийн Iедало вайга бусулба дин лела ма де а ца боху, маьждигаш а де боху шайна луучу кепара, шайна Къуръан а Iамаде боху. Шу маьрша хилча тхан шуна новкъарлонаш ян йиша яц шайн, шаьш шун накъостий ду бохуш Iаш хилча паччахь. Иза бина сацам бу.\nТIаккха керстанашца лелош долу гергарло хьарам хуьлуш йолу агIо а билгаляьккхина цара. Бусулба дин, охьа а таIийна, керстанан дин толо гIерташ лелош далахь, и гергарло ду боху цара хьарам. ТIаккха, керстанан пачхьалкашца лелош долу гергарлонаш, цхьадолчу хьелашкахь важаб а хуьлу, кхечу хьелашкахь суннат а хуьлу.\nБусулбачу нахана пайдехь иза хуьлуш далахь, иза магийна ду. Муртадаш дуй, мунафикаш дуй, керста дуй бохуш, цIераш тахкар харцонца ду, цхьа а бух болуш хIума дац. Иза бидIат ду аьлла, селхана цигахь Iелам наха.\nМоскох дIаяьхьна йолу и конференци юкъа йоьдуш ю Нохчийчоьнан Iедалша хIора шарахь дIахьучу «Ислам-машаран дин» цIе йолчу дуьненаюкъарчу форуманна. Стохка 4-гIа форум яра Соьлж-гIалахь дIаяьхьнарг.


Нохчийн Республикин Парламентан Председателан Даудов Мохьмадан Нохчийн меттан денца доьзна декъалдар - Лента новостей Чечни\nНохчийн меттан денца доьзна Нохчийн Республикин Парламентан Председателан, Россин Турпалхочун Даудов Мохьмадан декъалдар\nЛараме Ахьмад-Хьаьжин Рамзан! Хьомсара махкахой!\nНохчийн Республикин Парламентан депутатийн а, сайн а цIарах ас даггара декъалдо шу Нохчийн меттан денца! Вайна массарна а уггаре а мехалчех цхьа дезде ду хIара. ХIунда аьлча, вайна беза вайн ненан мотт, цунах дозалла а до вай.\nНохчийн халкъан башхаллин дIакъасталур доцу дакъа ду ненан мотт, вайн бIешерийн Iадаташ а, гIиллакхаш а, ламасташ а, хьал долу истори а, культура а санна.\nНохчийн Республикин хьалхарчу Президента, Россин Турпалхочо олура: «Мотт ца хилча, къам а ца хуьлу». Регионан куьйгалло оьшуш мел дерг до ненан мотт Iалашбарехьа а, кхиорехьа а.\nНохчийн Республикин Парламенто 2007-чу шарахь тIеийцира «Нохчийн Республикехь меттанийн хьокъехь» долу закон. Цуьнан Iалашо ю къоман уггаре а мехала билгало а, Нохчийн Республикин халкъан ерриге а культурин бух а болу нохчийн мотт Iалашбарна а, кхиорна а гIайгIабар. Оццу шарахь Нохчийн Республикин Куьйгалхочун, Россин Турпалхочун Кадыров Ахьмад-Хьаьжин Рамзанан Указаца юкъадаьккхира Нохчийн меттан де.\nТахана республикехь нохчийн маттахь передачаш йо телевиденехь а, радиохь а. Зорбатухуш ду газеташ, журналаш, арахоьцуш ю книгаш. Вай дозалла дан деза вайн ненан маттахь паргIат къамелаш дан, ненан мотт кхио маршо хиларх.\nАс шу дерриге а даггара декъалдо Нохчийн меттан денца! Лаьа шу дерриге а ирсе дехийла, шун массо а хIуманна тIехь аьтто хуьлийла, дахар беркате, зовкхе хуьлийла».\nНохчийн Республикин Парламентан Председатель Даудов Мохьмад\n4.«Ахмат» объявил состав на первый контрольный матч с венгерским ФК «Пакш»\n5.Фонд Кадырова восстановил разрушенную от пожара мечеть\n7.В ЧР провели туристическую акцию «День без интернета»\n8.В школах Чеченской Республики проходят уроки безопасности от сотрудников МЧС\n9.Рамзан Кадыров награждён Почетной грамотой Федеральной налоговой службы России\n10.Житель ЧР отрабатывает 400 часов за неуплату штрафов ГИБДД


Репрессеш чIагIлуш хилар гойту Саутиева а, Майсигов а лацаро\nГIалгIайчохь кхуьуш, марсабовлуш бу Iедална резабоцучарна бен Iаткъамаш\nДеношкахь Нальчикерчу кхело сацамбина Саутиева Зарифа – гIалгIайн протесташкахь дакъалаьцна зуда – лаьцна йита.\nДуьххьара дац цунна шен политикан жигаралла бахьанехь Iаткъамбар – шеран юьххьехь даржера йохийра иза, мукъаяьккхира репрессеша хIаллакбиначарна хIоттийначу Дагалецамийн комплексан директоран гIовс йолучуьра. Амма къар ца елира – меттахIоттийра даржехь.\nБутт хьалха юха а дIаяьккхира балхара Зарифа, ткъа деношкахь, лаьцна, дIайигина Нальчикерчу изоляторе. Протесташ бахьанехь лецначаралахь Саутиева дуьххьара зуда ю. Иза йоцуш, 30 гергга борша стаг ву массех меттехь чохь валлош.\nТайпанийн Кхеташонна Iедалх лечкъа бен ца дуьсу\nСаутиева лаццале хьалха лаьцна йозушйоцчу "Фортанга" сайтан журналист Майсигов Рашид. КIайн хIур карийна боху цуьнгахь – бехкево наркотикаш лелорна.\nСаутиева Зарифигахь ца карийна наркотик, иза ю "охкуш" гуламийн низам талхорна а, полицина дуьхьало ярна а. Бакъду, ю юкъарло цунний, Майсиговний юкъахь – "Фортангехула" шена хетарг олура оцу зудчо.\nМайсигов лацар къаьсттина новкъадаьлла бахархошна, уьш кхета, Iедал ГIалгIайчуьра журналистика а охьатаIо гIертийла.\nДелахь а, протесташца доьзна зуда а лацаро гойту, мел гена йоьлху репрессийн Iалашонаш. Хьалха ницкъхоша, кхерабой, хьехамаш бой буьтура зударий, гергара божарий декхаребора уьш "кхетош-кхион". ХIинца гуш ду "зударийн сий лардар" олу институт а дакъазъяьллийла.\nЕвкуровн хилла гIоьнчаш дIабаьхна Калиматовс\n"Бераш дайта шайн зударшка, галнаш яйта майра балхара чувале, тIаккха шун зударшна тIе пIелг хьор бац цхьаммо а", - хьехамбо гIалгIайн ницкъхошкахьа долчу цхьана телеграм-канало. Цо гойту, мехкан Iедал зударий аьзнаш дIалакъо гIертийла.\nОьрсийчуьрчу Human Rights Watch декъан куьйгалхочо Локшина Татьянас дагадоуьйту Саутиева протестан жигархошлахь хиллийла. Цундела цецвийла дац лецарийн рагI цунна тIекхачарх, боху бакъоларъярхочо.\n"Евкуровс дарж дитича совцур ду махкара политикан лецарш баьхна нах галбевлла. Шеко яц, репрессешна тIехьа лаьтташ федералан центр хилар", - чIагIдо Локшинас.\nКхеташ дац цкъачунна, муьлхачу хоршахь болор бу шен болх ГIалгIайчоьнна бутт хьалха тIевиллинчу, ханна куьйгалхо хIоттийначу Калиматовс. Цо цкъачунна хазийна дац репрессийн хьокъехь шена хетачух хIума.\nПутина ГIалгIайчоьнан ханна куьйгалхо хIоттийна Калиматов Махьмуд-Iела\nГIалгIайн адвокатна Костоев Ахьмадна хетарехь, новкъа дацара Калиматов Мохьмад-Iелас лецначу жигархойх шен дог лозийла гайтича, уьш мукъабахийтича. "Лечначуьра уьш мукъа а баьхна, дIабахьа торуш дара талламаш, оцо мелла а садоккхуьйтур дара нахе, Iедалний, халкъаний юкъа машар боссор бара", - аьлла хета Костоевна.\nКалиматовга хIинцале вуно дукха дехарш хьийсийна бахархоша – юкъархоша, лецначийн гергарчара. Амма цкъачунна ца делла цо цхьа а жоп. Иза тийна а Iаш, нах лецар, соцуш доцуш, лелаш хиларо сагатдойту бахархошка. Репрессийн машен хьалалатийнарг Москвара Iедал делахь, иза сацо ницкъ кхочур бац цхьаьннан а, аьлла го сурт меттигерчу оппозицина.


Кхачош йолчух тера ду Гудков Геннадийн зама а\nRussia -- Gennady Gudkov, a member of Just Russia political party, speaks during a news conference in Moscow, 22Aug2012\nОьрсийчоьнан Инарла прокурора Пачхьалкхан Думане дехна, вевзаш волу политик Гудков Геннадий депутатан декхарх мукъаваккхахьар. Цунна бехке до, иза, парламентхочунна мегаш доццушехь, бизнес лелош хилар. Ткъа кхин бахьана го цуьнан шена Гудковна - Кремлна ца тов иза, цо шена кест-кеста критика еш хиларна. Цунах лаьйна артикл арахецна Маршо Радион корреспонденташа Гальперович Данилас а, Колсон Роберта а.\nЦхьана хенахь хьехархойн институтехь ингалсан мотт а Ιамийна, кхерамзаллин урхаллехь - КГБ-хь - итт шарахь болх бина стаг тахана Кремлна дуьхьал ву бохург, нах ца тешшал хΙума делахь а, иза бакъдерг ду.\nПхи шо хьалха Ιедалан партера дΙа а ваьлла, «Нийсонан Оьрсийчоьна» юкъавахана волчу парламентан депутата Гудков Геннадийс мохь тоьхнна дуьйцура кхушеран бΙаьста, Оьрсийчохь президентан харжамаш гарзбурчаллех баьккхина дΙахьош а бу, Путин Владимир харцонца а кхочуш а ву пачхьалкхан коьрте, бохуш. Оццу тΙехь лаьтта иза тахана а.\nХΙинца Гудков Геннадийн карьера кхерамехь ю. Оршотдийнахь Инарла прокурора Чайка Юрийс Пачхьалкхан Думе кехат дахьийтина цуьнгара депутатан мандат дΙаяккхар доьхуш. Иза къайллаха шина гΙишлошъяран компанин дола деш ву, иза догΙуш дац депутатан статусца, боху Инарла прокурора. Ткъа цуьнан бизнес Ιорайоккхуш болх бинарг ю Оьрсийчоьнан Талламан комитет.\nОцу хьукматан векала Маркина Владимира иштта дΙахьедира цунах лаьцна.\nМаркин: «Оьрсийчоьнан Талламан комитето, Гудковс дола деш, Патан Секьюрити Агенси цΙе а йолуш, хадаран фирма а хилар хоуьйтуш, материалаш дΙахьовсийна Пачхьалкхан Думе».\nАмма дахначу кΙиранах Маршо Радион оьрсийн сервисца къамел деш, Гудков Геннадийс харцдира къепаллин урхаллаша чΙагΙдийриг. Шен долахь ю компанин акцеш, амма ша вац бизнесехь хΙуманнах а куьйгалла деш, элира цо.\nГудковс шена дуьхьал Ιедалан ницкъ гΙаттийнарг ю, боху, Кремль. Шегара, Москох кΙира даьлча оппозицин гулам хΙутту де тΙекхачале, депутатан мандат дΙадаккха, аьлла, буьйр дина цигара, элира цо шен къамелехь.\nОппозицино, алссам адам вовшах а тухуш, Гезгмашин-беттан 15-чохь хΙоттон кечбечу гуламан коьртехь ву Гудков Геннадий. Цигахь къамел дан дагахь а ву иза. Цундела олийла а дац и харц ву шен тидаршкахь.\nИнарла прокурора дина дехар дийцаре дийр ду Думано шен мессехь гулам хΙотта кхо де дуьсуш, Гезгмашин-беттан 12-чохь.\nГудков: « Со шеко а йоцуш, тешна ву, Гезгмашин-беттан 12-чохь депутаташ, шаьш Ιедалан леш хиларе терра, шайна Гудков а, кхиболу оппозиционераш а дΙасовцо беза, аьлла, хеташ хиларе хьаьжжина, гулам хΙутту кху беттан 15-гΙа де тΙекхачале гΙуртур бу соьгара мандат дΙадаккха. Амма ас а йийр ю ма-ялло дуьхьало. Царна со мандатах ваккха оьшу, хΙунда аьлча, иштта бен кхин некъ бац низамехь со а, со санна гуламе нах кхойкху оппозицин лидерш а леца».\nШа хинйолчу парламентан сессехь тоьлур ву, ала, тΙех оптимизм йолуш а вац Гудков.\nГудков: " Ιедалан лаам кхочуш барца боьзна хир бу бен болу сацам, суна хетарехь. ХΙунда аьлча, Гудков, мухха а, хΙун а дай, мандатах ваккха, аьлла омра ду Кремло дина».\nДелахь а, Гудков Геннадий вац юхавала лерина. Цо ша шена лараме волчу 50 депутате кехаташ яздина, боху, низамехь доцу политикан таΙзар дарна дуьхьалхΙиттахьара, аьлла.\nЦкъачунна хууш долчуьнца дуьстича, Гудковна гΙортор ян леринчу депутатийн могΙарш тΙех луьста а бац.\nДумин вице-спикерна Неверов Сергейна хетарехь, Гудковна депутаталлехь виса лааррий, цо бизнес лелош хиларрий цхьаьнадогΙуш хΙуманаш дац.\nНеверов: «Къасто деза-кх ахь хьайна, я хьо бизнесехь болх беш ву, я Пачхьалкхан Думе наха хаьржина хилар а кхетош, хьайна бизнес лелор дихкина ву».\nИзза бохура журналисташка Ιедалан парти шех олучу «Цхьааллин Оьрсийчоьнан» Думерчу фракцин лидера Воробьев Андрейс а.\nВоробьев: « Ιедал шен карахь долчу стеган вайн махкахь бакъо яц бизнес лелон»\nФедерацин Кхеташонан коьртехь Ιийна а, «Нийсонан Оьрсийчоьнан» лидер а волчу Миронов Сергейс шайн партино Гудковгахьа къуьйсур ду, элира. Амма цунна хетарехь, Думерчу «Цхьааллин Оьрсийчоьнерчу» депутаташна Жириновский Владимиран Либералан-Демократин партин фракцино гΙо дина меттиг ягΙахь, кхочуш хила а тарло Гудков мандатах ваккха леринчийн Ιалашо.\nМироновс а боху, Гудковс санна, Оьрсийчоьнан прокуроратура а, парламент а Кремло дина буьйр кхочушдан араяьлла.\nМиронов: «Тхо дика кхета, «Цхьааллин Оьрсийчоьнера» господаш, лакхара омра деъча бен, шаьш дийриг дан хΙуьттуш боцийла».\nГочдина Чабаев Лоьмас


Соьлж-ГIалахь вайна ши кIант лоьху бакъонашларъярхоша\nНохчийчоь - бакъонашларъярхо Саратова Хеда. 30Тов2010\nГIалгΙайн махкара ши вахархо лар йоцуш вайна Нохчийчохь, юкъа ши де а дулуш. И шиъ муха, стенгахь вайна билггал хууш дац. Башхалла ю оцу шиннах цхьаъ цхьана хенахь полицехь эпсаран даржехь а волуш балхахь хилла хилар. Соьлж-ГΙала къайлахчу сервисан декъе балха хьажийнначохь вайна иза. Важа, цул хьалхо вайнарг, цуьнан гергара стаг ву.\nГIалгIайн махкарчу Сипсо-гIалара 24 шо долу Дзейтов Зураб Нохчийчохь вайна цхьа кIира сов хан ю. Амма, хIинций бен цуьнан гергарчара и гIара ца даьккхина, шай ницкъаца лехарш далур дацара теша, бохуш. Цара нохчийн бакъонашларъярхошка дийцина цунах лаьцна. Гергарчара бахарехь, иза вайна Соьлжа-гIалахь, шен балхара араваьллачохь.\nДзейтов варах лаьцна дуьххьара арз гергарчара дина Iедалх йоцчу бакъонашларъярхойн цхьанатохаралле. Цигара белхахой Сипсо-гIала бахнера, хилларг къасто. Цаьрца яра йозуш йоцу журналист Саратова Хеда а. Цо Маршо Радиога дийцира, шайна хиинчух лаьцна.\nСаратова Хеда: "Тхоьга селхана цуьнан гергарчу наха телефон а тоьхна, хаийтинера иза. Цара схьадийцарехь, и кIант ванле, Бадургов фамили йолуш цуьнан цхьа доттагI а вайна. Дзейтов ялх сахьт даьлча, шен балхара араваьлча, кхин ца гина цхьанненна а.\nИшшта лар йоцуш стаг вайча, талламхоша маситта верси юьхьарлоцу. Царех дукхачу хьолехь коьртаниг хуьлу вайнарг тIемалойн боламах дIакхетта хила мега бохург. Нагахь санна цуьнан лар кхин гучу ца ялахь, иза ишта лорий, дуьту. Оцу хIуманах кхоьруш бу, вайначу Дзейтовн гергара нах, боху Саратова Хедас.\nСаратова Хеда: "Ишшта стаг вайча, Iедалан белхахоша а низамхоша а олуш дерг хIун ду? Шун стаг ламчу вахана, олий, цIе кхуллу-кх. Цунах кхоьруш бу Дзейтовн гергара нах, шайна Iедалхой чулелхарна. Сипсо-ГIалахь а, Эха-Борзехь а (оьрсийн маттахь Ассиновская-станица), хи санна, дIакхуьлуш бу нах.ЧIогIа дика сурт дац цигахь дерг.\nВайнарг тIемалойн болама юккъахь гучуваьлла меттигаш ю, мел церан гергарчара уьш цIанбарх а. Масала, Тазиев Iела, милцо, вайнера цхьацца къастоза долчу хьелашкахь. Итт сов шарахь иза велла бохуш Iийнера цуьнана гергар нах, амма башха дукха хан а яц иза стенгахь хилла а, мила хилла а къаьстина. ГIалгIайн тIемалойн коьртехь Iийна волу «Магас» хилла иза. МаьлгIбек-кIоштахь къайлахчу сервисо, цхьа топ а кхосссаза, дIалаьцначул тIаьхьа кхоччуш билгалделира иза.\nТкъа, Дзейтов а, Бадургов а тIепаза вар ша цхьа тамашеначу хьелашкахь хилла. Цул совнаха, цхьана а кепехь низамхойн шекъхилллачух тера дац царех. ТIаккха а тIемалойн боламах и шиъ дIакхетта бохург бакъ ца хила тарло, бохуш туьда меттигерчу тергамхоша.\nНагахь санна и шиъ доттагI хьуьнах дIаваха Iалашо йолуш хиллехь, тIаьхьий–хьалхий, юккъахь ши де а долуьйтуш гIур вацара, цхьаьна вер вара оцу новкъа. Цхьа а шеко яц нохчийн бакъонашларъярхойн а, журналистийн а и вайна ши кIант хIокху гергарчу деношкахь стенга вахана ца къастахь, иза далур а дац хан яьлча бохучух. Иштта лар йоцууш байначу эзарнийн масалшца гуш ду иза.\nГIалгIайчуьра ши нохчо вайна Соьлж-ГIалахь


Дечкен-бутт 12, 2016\nШинарин Iуьйранна Истамбулан коьртачу майданахь динчу эккхийтарехь велла 10 стаг, чевнаш йина 15.\nСултанахьмад цIе йолу майда а, изза цIе лелош йолу кIошта а Истамбулехь уггаре а хазчех ларалуш ю. Шех „Шира гIала“ олучу меттехь Iуьллучу цу кIоштанахь ю доллучу дуьнентIера туристаш дела денна шега хьовсу оьху цхьа могIа историн а, динан а, архитектурин а хазнанаш.\nМасала, Соьлжа-гIалара „Нохчийчоьнан дог“ маьждиг шех тардеш дина долу Сийна маьждиг а, бизантийн заманахь йоьттина йолу гIопа гIишло Айа Софийа а.\nЮ цигахь иштта Топкапы музей а, шена чохь уникале, дуьненчохь цигахь бен йоцу бусулба динан а, адамаллин историн а мехалаллаш а йолу, масала, Пайхамаран, Дела салам хуьйла цунна, мухIар я цуьнан йоьIан ПетIаматан коч, ПетIаматан кIентан Хьусейна лелийна чоа, иштта дIа кхин а.\nЦу хазнашка хьовса инзаре дукха туристаш цига оьхуш хиларх терра сахилча дуьйна схьа зингат а санна дукха адамаш а хуьлу цигахь лелаш. Цундела кхеташ ду, Истамбулехь эккхийтар дан Iалашо юхьара лаьцначу террорхоша и талор Султанахьмад кIоштанахь дар ма -хьуллу иза лазаме а, зене а хилийтархьама дуйла, ка ма-доллу алсамох нах байъархьама, лазорхьама а.\nАмма иштта террорхошна шал шера хууш хиллийла а, цу меттехь хIора дийнахь Малхбузера а, доллучу дуьнентIера а туристаш лелийла, ткъа цундела шаьш цигахь эккхийтар дича цу зуламан закъалташ кхечу пачхьалкхашкара, уггаре а хьалха Европера нах хир бу бохучун цара ойла йинийла а.\nИштта нис а делла иза. Iуьйранна Туркойчоьнан хенаца 10 сахьт даьлча оьккху молханах воьттина волчу цхьана жимчу стага, туристийн тобанна улле а вахана, эккхийтина шен юкъах дихкина долу Iожалхочуьн доьхка.\nЧехкачу орцан лоьрийн машенаш оцу сохьта бохам хиллаче кхаьччехь а, мел кIезга а, итт стаг вийна эккхийтаро. Иштта ткъех стаг дерачу чевнашца лоьрийн цIийне а кхачийна. Баъйинчарна юккъехь, тайп-тайпанчу хьостанаша чIагIдарехь, масех немцо ву, цхьа норгхо а, ткъа иштта меттигера бахархой а бу.\nХиллачун хьокъехь телевизионехула къоме вистхиллачу туркойн президента Эрдоган Реджепа дIахьедар дира, и зулам динарг Шемара Iожалхо ву. Ша и талор емал деш хилар а олуш, Эрдогана билгалдаьккхира, хиллачун талламаш хIинца а беш бу, цу зуламна тIехьа лаьттарш туркойн Iедалхошна карор а бу, аьлла. Iедалхой карарчу хенахь Iожалхочуо пайда эцна долу оьккху молха толлуш бу, иза мичара даьлла а, хьан мичахь кечдина дара а къасторхьама.\nШех, Iожалхочух аьлча, иза мила ву хIинцале а къастон кадаьлла туркойн полисхойн. Меттигерчу Хурриет газетано яздо, иккхинарг 27 шо долу шемахо ву, иза мила ву хаа кадаьлла цу стеган декъан дакъошца, духарийн кийсакашца а талламан белхаш бинчул тIаьхьа а, бохуш.\nТуркойчохь тIаьхьарчу хенахь масех эккхийтар динера радикалан исламхоша а, ДаIиш тобан агIончаша а, ткъа иштта кхурдойн сепаратисташа а. Царех уггаре а къизаниг даханчу шеран гIадужу баттахь хилира – хIетахь Хонкарехь машаречу демонстраце арабевлла хиллачу нахана юккъехь эккхийтар дар бахьана долуш I00 герга стаг вийра.\nТкъа ГIура-баттахь цхьаъ санна кхо террорхойн зулам хилира Истамбулехь. Царех цхьаъ Сабихьа олучу аэропортехь бомба эккхийтар дара, важа Малтепе олучу метрон станцина уллохь эккхар дар дара. Кхин цхьаъ вуно къайлене хIума хилира гIурабутт бовш Украинера лоьмарш тIехь йолу цхьа кир лелон машен эккхарца. Цу кхаа хиламехь, цхьадика, дукха адамаш ца дойъуш я ца лаздеш дIадирзинера.\nАла догIу, Туркойчоь Шемица доза долуш хиларна а, ткъа иштта иза Цхьаьнатоьхначу Штаташца а, кхечу пачхьалкхашца а цхьана ДаиIшна дуьхьал коалицехь дакъалоцуш хиларна а, и мохк муьлхачу а хенахь террорхойн тIелатарийн Iалашо хила йиш юйла кхета Малхбузехь.\nИ бахьана долуш Европерчу пачхьалкхаша шайн бахархошка Туркойчу бахар дита аьлла кхайкхам ца бинехь а, амма дукха адам гуллучу меттигашкахь ца лела хьехарш дора.\nИнстанбулехь зулам динарг Шемара Iожалхо ву\nТуркойчоьно шайн къам хIаллакдеш ду боху курдоша\nЛулахочуьнца ийгIинарг цуьнан динца а эгIа\nЦхьаболучарна - тIом, вукхарна - ахча\nКъилбаседа Кавказ, де-буьйса : 11 стаг велла уьнах, 564 – цомгуш хилла\n"ЦIечу зонехь" болх барна лоьрашна догIу ахча Къилбаседа ХIирийчохь массанхьа а дац дIалуш\nОьрсийчуьрчу рэперо ах миллион сом хьажийна коронавирусах бала хьоьгучу Дагестане


Чохь латийна компьютар, я телевизор (звук дIаяккхина) йолуш ламаз дан мегий? Суна хезнера сурт чохь дол цIачохь ламаз дан ца мега олуш, ткъа и компьютар, телевизор суьрташ хьагойташ хIума ю вайна ма-хаара.\nДала диканца бекхам бойла хьуна тхан бусалба ваша Олхазар.\nНагахь санна телевизор хьуна а, къилбанна а юкъахь лаьтташ елахь, иза дIайайъа еза, «звук» дIаяьккхина елахь а, йацахь а, хIунда аьлча латийна иза гуш хилча цо ламаз тIера ойла йохор ю. Ткъа, ламаз паргIат дар а, ойла шеца лаьтташ дар а важиб ду. И санна муьлхха ламаз паргIат дарна новкъарло йен хIума а дIаяккха еза ламаз дечу хенахь.\nАмма нагахь санна латийна телевизор къилбехьа воьрзучу агIор яцахь, ламазана цо новкъарло еш а яцахь, ахь ма-аллара «звук» дIаяьккхина а елахь, тIаккха ламаз дан мегар ду, иза латийна хилар зен дац Дала мукъа лахь. ХIунда аьлча, телевизор чура суьрташ малийкаш чу дахкарна новкъарло йен суьрташ ца лору дукхах болчу Iелам-наха.\nСаIуди пачхьалкхан Даиман болчу Фатван а, Талламан а Гуламе дина долу хаттар а, цу юкъара Iелам-наха делла жоп а дуьйцур ду вай цунах лаьцна.\n«Хаттар: Са долчу хIуманийн суьрташ чохь долчу чу малийкаш ца догIу. Ткъа вайн лаамца а доцуш, телевизор чухула вайн хIусамаш чукхочуш долчу суьртийн хьукм муха хуьлу? Суна хетарехь таханлерачу хенахь цхьаъа цIа хир дац шена чохь и телевизор йоцуш.\nЖоп: Телевизоран суьрташ хIусам чохь дIахIиттош (хьалаухкуш) долу суьрташ санна дац, хIунда аьлча уьш цкъа схьа а гойтий, тIаккха дIадовлу дела.\nГуламан куьйгалхо: Iабдул-Iазиз ибн Баз.\nКуьйгалхочуьнан наиб: Iабдур-Раззакъ Iафифий.\nГуламан декъашхо: IабдуллахI ибн КъаIуд». Чекхдели хаттар-жоп.\nБакъду, телевизорийн каналаш тайп-тайпана ю, цхьаерш бусалба динца йогIуш ю, вуьйжуш йогIуш яц, цундела оцу телевизор чохь схьаоьхьуш ерг хIун ю хаа деза, масала хила ма-дезза духар дохаза зударий белахь дIайайъа еза иза ламаз дечу хенахь.\nТкъа гIолий хуург сийлахь АллахI ву!


Дечкен-беттан 20, 2017\nДаймахках ваьллачун узам\nБайт дIайоьшург а, видеон автор а Эрсно Казбек\nНабахте хьажийна оьрсийн эскархо веха ца Iа цигахь\nМила ю "Фирдаусан" оьзда духар гайта ялийнарг?\nБорз - стенна лору иза нохчаша?\nХаза дош гуттар а хилла мехала. Бакъ дац нохчаша иза дикачух ала кхоадо бохург. Тоьллачу къонахах "Борз ю иза!" баьхна дайша. Воккхавеш хилла ишта шех наха аьлларг а. Стенна лору нохчаша борз, хIун ду церан оцу дийнатца юкъара? Яздархочо Хачукаев Сайд-Мохьмада довзуьйту маьIна. Эрсно Казбекан видео.\nОбама Баракан президенталла суьрташкахь\n2008 шарахь 44-гIа Iамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн президент хаьржира Иллинойс Штатера сенатор-демократ Обмама Барак. Исторехь дуьххьара афро-Iамеркахо пачхьалкхан коьрте хIоттийра халкъо. Шел хьалхарчу президентера Буш Джоржера цо караийцира лахъелла экономика, Иракъера, ОвхIанистанера тIемаш, мехкан йоьжна цIе. Обама Баракан президенталлера бIаьрла васташ гулдина Маршо Радионо.\nДечкен-беттан 17, 2017\nКема цIенна тIедужуш, дуьне а доьжна тIе...\nОршоьтан Iуьйранна ГIиргIазойчохь цIеношна тIедоьжначу туркойн кемано вийна Дача-Су юьртара 40 гергга вахархо. Жакхшылыкх бен дийна ца висина ШералиевгIеран доьзалх, масала.\nНохчийчоь къаръяр даздеш\nНохчийчоь францхойн бIаьргашчухула\nЛе Уэру Анна - социолог, Францерчу Нантер университетехь хьехархо ю. 20 шо сов хан ю Оьрсийчуьра хьал цо шен тергонехь латто, ма-дарра аьлча, Нохчийчохь дуьххьара тIом болабелча дуьйнна. Эрсно Казбекан цхьанакхетар хилира Ле Уэру Анница.\nЦоци-Эвлахошна Iаткъам бина, тIемалой бу бохучу нехан гергарнаш махках баха\nЦоци-Эвлахь пIераскан-дийнахь хиллачу гуламехь Iедалхойн тIеIаткъам бан дийзира юьртхошна, тIемалой бу бохучу нехан гергарнаш махках баха сацам тIеэцийта (видео махкахоша яийтина Маршо Радиога)\nШаьш дехачу Мьянмехь (хьалха Бирма а олура цунах), шайн Рохин штатехь, бухарчу цIуй делийн динехь болчу наха девнехь байира иттаннашкахь рохинджаш, дагийра маьждигаш, хIаллакбира кхерчаш.\nСалам-маршалла нохчашка а, гIалгIашка а\nМьянмехь бехачу рохинджаша мохь-орца дехча, Страсбургерчу Салсабил-юкъараллан декъашхой а, адвокат Мусаев Мурад а вуьгуш Мьянме бахана. КIира даккха лерина оцу тобано Мьянмехь бусулбанашна шайгара цхьа гIо хиларе са а туьйсуш.\nЦеран цIарх вистхуьлуш ву Салсабил-юкъараллан куьйгалхо Хутиев Тимур.


"Алджавабул кафи Iаниссуалил хофи" - Ибн Хьаджар АлIаскъоланий\n«Алджавáбул Кáфú Iаниссуáлил Хóфú»\n«Кхетамаза долчу хаттарна тоаме долу жоп»\nАхьмад ибн Хьаджар АлIаскъоланий\n(кхелхина - 852 хI. ш)\nХаьттина хилла Хьáфиз Ахьмад ибн Хьаджаре – Дала къинхетам бойла цунах -:\nХастам бу АллахIана! Делера салават а, салам а хуьлда Делан Элчанна Мухьаммадна.\nДала хьан Iилманашца массо бусалба нахана беркате пайда бойла. Дала Шен къинхетамца а, комаьршаллийца а хьуна мел а, ялсамани а йаларг, тхан хаттаршна жоп лахьара ахь.\nХIай къеданийн а къеда хилла верг! Велла стаг лахьти чу а виллина, вайна гучара дIаваьлча, Мункар а, Накúр а цIе йолу ши малийк цунна тIедеъча,\n1 хаттар: Цуьнга охьа а хаийна бийр бу хаттам, йа вижина волуш бийр бу?\nЖоп: Цаьршимма цуьнга иза хиъна а волуш бийр бу хаттам, гIардаьлла долчу Барáан хьадисехь деана ма-дарра, Абу Iавáнас нийса ду аьлла а долчу, Ахьмад бин Хьанбала шен «Алмуснад» тIехь дийцина а долчу.\n2 хаттар: Цуьнан са юха цуьнан дегIа чу юхадоьрзур дуй, иза дийна волчу хенахь санна? Йа муха хир ду хьал? Цуьнга хаттам бина баьлча стенгахь Iийр ду цуьнан са?\nЖоп: ХIаъ, цуьнан са юха цуьнан дегIе юхадоьрзур ду, делахь а хьадисехь деанчу тIехула долчу маьIнехь дерг – иза цуьнан дегIан лакхарчу декъа чу юхадоьрзур хилар ду.\n3 хаттар: Цуьнан са даим цуьнан каш тIехь хир ду, йа цхьайолчу хенахь стигала хьала а долуш, тIаккха юха а доьрзуш хир ду?\nЖоп: АллахIах тешаш хиллачеран синош уггар лакхарчу даржашкахь ду, керста-нехан синош жоьжахатин уггар лахарчу даржашкахь ду. ХIора син а шен дегIаца хоттадалар ду, дуьненахь иза цуьнца хоттаделла хиларх тера а доцуш. И са шен дегIаца хоттаделла хилар тера ду наб еш волчу стеган са цуьнан дегIах къаьстина хиларх. Цхьаболчу Iелам-наха и хоттаделла хилар тардина маьлхан зIаьнаршца. Иштта оцу маьIнийца цхьанатохало шина кепара даьхкина долу хьадисаш: синош хуьлу меттиг лаккхара даржаш а, лаххара даржаш а ду аьлла долу хьадисаш а, синош шайн догIмаш чохь долчу кешнашца хуьлу аьлла долу хьадисаш а, Ибн Iабдил-Барра дукхах болчу Iелам-нахера схьа ма-дийццара.\n4 хаттар: Цу стагна тIе латта тесначул тIаьхьа, цуьнан каш тIехь цхьаммо цунна «талкъúн»  дешча, цунна иза хезар ду йа дац, веллачунна а, доьшуш волчунна юкъахь йоккха меттиг хилча?\nЖоп: ХIаъ, хезар ду, хIинцца ас хьахийна долу хоттадалар синна а дегIана а юкъахь долуш долу дела. ХIара хьал тар дан мегар дац чIогIа кIоргачу гIу чохь волчу стагна лакхахь берш ца хазарх (хIунда аьлча и шиъ тайп-тайпана ши хьал долу дела ).\n5 хаттар: Веллачунна шен каш тIе цхьаъ веъча хаьий? Шена тIе цхьаъ веъча хаза а хетий?\nЖоп: ХIаъ, хаьа цунна. АллахIана лиъча иштта хаа дала агIо ю цуьнан, ткъа синошна бакъо елла ю дIасалела. Уьш доьлху шайн метте – йа лаккхарчу даржашка, йа лаххарчу даржашка – нийсачу хьадисехь деана ма-дарра: - «ГIазотехь беллачеран синош баьццарчу олхазаршца ялсамани чохь дIасалелаш ду» - аьлла, ткъа и хьадис «Сахьихь»  тIехь ду. Ахьмад бин Хьанбалера схьа а деана и саннарг, АллахIах тешаш хиллачеран синох лаьцна. «Сахьихь» тIехь ишттачу дешнашца деана а ду: - «Iаьрша бухахь долчу тогаршна герга уьху уьш» - аьлла. Делахь а, оцу дерриг хьадисийн маьIна галморзах дац цу синойн шайн догIмашца вайн бийцина болу хоттам хиларца. И хоттам хилар генара хеташ волчунна иштта хетаран бахьана цо оцу синойн дахар шена гуш долчу хIокху дуьненан дахарх тардар ду, ткъа цу синойн «барзахехь»  долу дахар вайчуьнах тера дахар дац.\n6 хаттар: Мункар а, Накúр а цунна тIедеъча, цаьршимма хIун хоттур ду цуьнга?\nЖоп: Цаьршимма хоттур дерг вайна доьвзаш ду Барáэра схьа Ахьмад бин Хьанбала дийцина долчу дехачу хьадисера а, Абу ХIурайрера схьа Ибн Хьиббáна дийцина долчу хьадисехь а.\n7 хаттар: И шиъ цуьнга хеттарш деш долуш, цунна доьхьал Пайхамаран – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – сурт а хIоттийна, - «хIокху стагах лаьцна хIун эр ду ахь» - аьлла хоттур ду йа дац?\nЖоп: Иштта сурт хIоттор ду аьлла нийсачу хьадисехь деана дац. Иштта хир ду аьлла, шайн дош тешаллийна лаца мегар доцуш болчу цхьацца наха. Хьадисехь деана дерг – «хIокху стагах лаьцна хIун эр ду ахь» - аьлла ду, делахь а, «хIокху стагах» бохучу дашо тIе ца дожадо цуьнан сурт хьалха хIотто дезар, хIунда аьлча иза хаттам бечеран а, веллачуьнан а ойланашкахь хууш долу дела.\n8 хаттар: Кошан Iазап синна хир ду, йа дегIана хир ду, йа цаьршинна шинне а хир ду?\nЖоп: Iазап цаьршинна шинне а хир ду, делахь а цуьнан коьрта лазам синна хир бу, цу синна Iазап хиларца дегI лазош а хир ду, цунна ниIмат хиларца дегIана дика а хир ду. Иза иштта ду, делахь а дегIана цуьнах хуьлуш болу Iаткъам гуш ца хуьлу и дегI хIокху дуьненахь гуш волчунна, цо и велларг юха хьааьхкича а цуьнан дегI ша ма-дарра карадо цунна (и Iазап а, йа ниIмат бахьанехь хилла хийцам боцуш ).\n9 хаттар: Нагахь санна, са каш тIехь Iаш хир ду аьлла олуш дерг нийса делахь, стенгахь хир ду и са – лахьти чохь хир ду, йа каш дIадолалучахь хир ду?\nЖоп: Са хир долу меттигах дерг вай дийцира. Цуьнан доцца жоп ду: са шен дегIаца хоттаделла ду, вайна хааме доцучу кепара, иза лазийча важа а лазадо, цунна ниIмат хилча вукхунна а дика хуьлу, хьалха вай ма-дийццара.\n10 хаттар: Каш тIедугIуш долу «райхьан»  а, хурманийн диттан га а, каш юккъехь тIедогIа деза, йа цуьнан коьртехь догIа деза? Йа муха хила деза и гIуллакх?\nЖоп: И догIар нийсачу хьадисехь деана ду , меттиг а ца хьахош, цундела иза муьлххачу метте доьгIча а лууш дерг кхочуш хуьлу.\n11 хаттар: Нагахь санна цхьана хийрачу стага Къуръан а дешна, цуьнан мел веллачунна дIалахь, цунах хIумма а оцу веллачунна дIакхочур ю йа яц?\nЖоп: И хаттар гIардаьлла хаттар ду, ас цунах лаьцна цхьа жима жайна а яздина. Цунах коьртаниг: хьалхалера дукхах болчу Iелам-наха иза дIакхочу аьлла, ткъа ас къастош дерг – цунах хаддош жоп ца далар ду, иштта Къуръан дешар еза Iамал хилар тIе а чIагIдеш, иза дуккха а дешча дика хилар тIе а чIагIдеш. \n12 хаттар: Адаме, ша йинчу Iамалх дерг шена луучу агIор хьовза далуш ду йа дац, Ибн Iабдуссалама иза ма-аллара?\nЖоп: Лакхахь долчу жоьпах схьа доьвзар ду хIокхунна жоп.\n13 хаттар: Нагахь санна велларг цхьана меттера кхечу метте дехьаваккхахь, цуьнан са а дехьа долий цуьнца кхечу каш тIе, йа ца долу?\nЖоп: ХIаъ. Вай хьалха хьахийра, и са шен дегIа чохь дацахь а цуьнан шен дегIаца хоттам хуьлу аьлла. Цундела и дегI муьлххачу метте дехьадаккхича а и хоттам даим лаьтта цуьнца.\n14 хаттар: Нагахь санна адаман ворта а, корта а цхьана метте дIадоьллина хилахь, диссина дегI кхечу метте дIадоьллина хилахь, цу шина меттигах муьлха меттехь хир ду са?\nЖоп: Цуьнан синан массо меженашца хоттам хир бу. Цуьнан хIора меже цхьацца йоккхуш, тайп-тайпанарчу меттигашка дIайоьхкина хилахь а, оцу хIора меженаца синан хоттам хир бу.\n15 хаттар: Стаг вала герга вахча, хIун ду цунна гIолий дерг – дуккха дарбанаш дар ду, йа ца дар ду?\nЖоп: Урс хьаькхначу хьайбанехь долчу хьоле леш верг кхаьчначул тIаьхьа дарба дар Iаддитар гIолий ду. Оцу хьоле кхаччалц йолчу юкъахь дарба дар мегаш ду, хьан Дела массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш а ву.\n16 хаттар: Ламаз ца деш хилларг а, закат ца луш хилларг а, мархийн бутт ца кхобуш хилларг а, уьш жоьжахатин тIай тIехула дехьа бовлучу хенахь, цу тIехь совцор болуш бу йа бац, и шаьш дитина хилларг чекхдаккхалц?\nЖоп: Хьекъалца цо цигахь хIумма а доькхуш дийр дац. Цо дитинчу парзашна меттина цуьнан суннаташ хIиттор ду. Суннаташ цуьнан дацахь, кхидолу цуьнан диканаш схьа а эцна, цаьрца кхочуш дийр ду. Уьш а цуьнан ца хилахь, цо дитинчу парзашка хьаьжжина къинош тIеэгор ду цунна, Дала цунна геч а дина, цунах Цо Шен къинхетам ца бахь.\n17 хаттар: Къемат дийнахь Iамал йар хир ду йа дац? Йа муха хир ду хьал?\nЖоп: ХIокхуьнан жоп хIокхул хьалха долчуьнца доьвзар ду.\n18 хаттар: Берашна хьоьхуш цхьа стаг ву, шеца цхьа цамгар йолуш, ламаз керахь ца лаьтта цуьнан парз ламаз дечу ханна юкъахь бен, цо ламаз мел оьцу и цамгар бахьана долуш керара долу цуьнан иза, ткъа иза керара мел долу цо ламаз эцча цуьнан дерриг де ламазаш оьцуш дайъа дезара ду. Оцу стагна ламаз керахь а доцуш Къуръанах куьг Iотта мегар дуй, цуьнан кхин дан хIума ца хилча?\nЖоп: И санна волчунна мегаш хуьлу, цуьнгахь йолу хало бахьана долуш, делахь а тайаммум дан деза цо, хIунда аьлча тайаммум даран хан ламаз эцаран хенал кIеззиг йолу дела. И хало иштта дIайодахь, цо Къуръан кералаьцча хIумма а дац, ткъа гIолий хууш верг АллахI ву.\n19 хаттар: Тирмизúс дийцинчу хьадисехь ма-дарра, адамийн Iамалш дIаязйеш долу лараме ши малийк цуьнан каш тIе а хIоьттина цунна гечдар доьхур долуш дуй?\nЖоп: Схьагуш дерг иштта ду: нагахь санна и хьадис билггал делахь, дуьненахь Iамалш дIаязйеш хилла долу ши малийк хуьлу цуьнга хаттам бийр берг. Цуьнан жоп оцу хьадисах схьадолуш ду.\n20 хаттар: И ши малийк Дала Къуръан тIехь «ДIавуьгуш дерг» а, «Тешалла деш дерг» а цIе яьккхина шиъ ду, йа кхин шиъ ду?\nЖоп: Тирмизина гергахь и ши малийк хаттарехь деана долу шиъ ду, кхин ши малийк дац. Iелам-нехан хилпало ю цаьршиннах лаьцна, ТIабарúс а, кхечара а хьахийна церан дешнаш.\n21 хаттар: (Къемат дийнахь) малх адамийн кортошна герга богIур болуш буй, наха ма-дийццара?\nЖоп: ХIаъ, иза бакъ ду, нийса хьадис ду цунах лаьцна деана , цундела цунах тешар важиб ду.\n22 хаттар: Къемат-дийнахь малх хир буй?\nЖоп: Бу, делахь а иза адамаш лаьттина довллалц бен хир бац, цул тIаьхьа малх а, бутт а жоьжахати чукхуссур бу, адамаш латтаран хан дIаяьлча.\n23 хаттар: Адамаш хьацар чу доьра ду йа дац?\nЖоп: Ду. Нийсачу хьадисехь деана ду иза , церах цхьаберш хьацаро дуьрста тесча санна лаьцна хир бу аьлла а, цхьаберш накхана тIекхаччалц а, голашна тIекхаччалц а хьацар юкъахь хир бу аьлла а, иштта кхин дIа а, церан Iамалшка хьаьжжина.\n24 хаттар: ХIинца долу хIара адамийн догIмаш талха а телхина дIадоьвллачул тIаьхьа, тIаккха АллахIана уьш юха денда лиъча, уьш хьалха шаьш ма-хиллара дендийр ду Цо, йа цхьа кхин догIмаш кхуллур ду Цо?\nЖоп: Лекха хинволчу Дала юхадендийр дерш адамийн хьалха шаьш ма-хиллара долу догIмаш ду, кхиниш а доцуш. И ду нийса дерг, муххале а бакъдерг. Иза а доцуш кхиниг аьлларг суна гергахь гал ву, дуьххьала дIа долу Къуръанан а, Суннатан а маьIница иза доцург харц долу дела.\n25 хаттар: Ши бIаьрг цу хенахь коьрта тIехь хир бу, йа юьхь тIехь хир бу?\nЖоп: И шиъ юьхь тIехь хир бу, хIокху дуьненахь ма-хиллара. И шиъ коьрта тIехь хир бу аьлла а деана ду, делахь а, дуьххьала дIа долчу хIокху хьадисан маьIно гойтург и шиъ юьхь тIехь хирг хилар ду. Iаишата – Дела реза хуьлда цунна – хаьттина хилла Пайхамаре – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – къемат-дийнахь Iавраташ гучудовлар шена дазделча, и муха хир ду-те аьлла, тIаккха цо жоп делла: «Цу дийнахь хIоранне а шен-шен хьал (бала) хир ду, цунна кхачам беш долу» - кхечаьрга хьежа цуьнан ойла ца хуьлуьйтуш. Оцу хьадисан дуьххьала дIа долчу маьIно гойтург и ши бIаьрг юьхь тIехь хирг хилар ду, доьххьара дуьненахь ма-хиллара. Ткъа, гIолий хууш верг АллахI ву.\n26 хаттар: Адамаш цу дийнахь массо цхьатера хир ду – лекхаллийца а, лохаллийца а – йа тайп-тайпана хир ду? Муха хир ду хьал?\nЖоп: Уьш цу дийнахь шаьш лечу хенахь ма-хиллара хир бу, амма ялсамани чу боьлхучу хенахь цхьатерра хир бу массо а. Хьадисехь деана ду: - «ХIора Делан лай гIаттор ву ша леш волуш ма-хиллара» - аьлла. Ялсаманин охIлунан куц дуьйцучу хьадисехь а деана ду вай хьахийнарг (цхьатера хирг хилар).\n27 хаттар: Адамаш къемат дийнахь схьагулдечу хенахь, шайн дегIаца чо а, месаш а йолуш хир ду, йа йоцуш хир ду?\nЖоп: ХIаъ, уьш йолуш хьалагIиттор ду адамаш, тIаккха ялсамани чубоьлхучу хенахь месаш а йоцуш, юьхь тIехь чо а боцуш чугIур бу уьш, лакхахь хьахийначу шина хьадисехь ма-дарра.\n28 хаттар: ХIокху умматера къинош летош хилларш – Дала жимчу валарца болуьйтур бу уьш йа бац? Церан хьукм хIун ду Далла гергахь?\nЖоп: ХIаъ, иза иштта хилар деана шина «Сахьихь» жайнаш тIехь, цхьана «Сахьихь» тIехь деана ду – «хIокху умматера жоьжахати чу бахана хилла болу къинош летош хилларш – Дала уьш жимчу валарца бала а балийтина, шафаIатца цу чура арабохур бу, тIаккха «дахаран татол» чу кхуьссур бу уьш цхьане, тIаккха, тIе хи деъча хьалаболуш болу буьртиг санна юха хьалакхиъна денлур бу уьш» - аьлла.\nЧекхдевли хаттарш а, жоьпаш а.\nСийлахь-цIена а, Лекха а волу АллахI ву нийсаниг дика хууш верг, дерзар Цуьнга а ду вай.\nДелера салават а, дуккха салам а хуьлда къемат-де кхаччалц вайн элана Мухьаммадна а, цуьнан охIлунна а, цуьнан асхьабашна а.\n Талкъин – иза, стаг дIавоьллинчул тIаьхьа цуьнан каш улло охьа а хуий, йа дIа а хIуттий, доьшуш долу доIа санна хIума ду. Вайна юкъахь цуьнан йоккхуш йолу цIе «заIам» ю. Цунах лаьцна хьадис ТIабаранийс дийцина ду. (Кху лахара дерриг билгалдахарш соьгара ду, Хьафиз Ибн Хьаджарера дац. Гочдархо.)\n Къовларш юкъахь дерг ас сайгара тIетоьхна ду.\n Муслиман жайна «Сахьихь».\n Барзах – Iаьрбийн дош ду. Адам деллачул тIаьхьа къемат-де кхаччалц цуьнан хуьлуш долчу дахаран цIе ю иза.\n Барáъ ибн Iáзиба – Дела реза хуьлда цунна – дийцина: «Цхьана дийнахь тхо Пайхамарца – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – кешнашка дахара, Ансарашна юкъара велла волу цхьа стаг дIаволла. ТIаккха цунна даьккхина долчу каш тIе дIакхечира тхо. Иза каш чу виллале хьалха Делан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – охьахиира, тхо а тIаккха охьахевшира цунна гонах. Тхо хевшина Iаш дара, тхешан кортош тIехь олхазарш долуш санна (дIатийна, меттах ца хьеш). Делан Элчанан – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – керахь цхьа гIаж йара, лаьттах Iуьттуш. ТIаккха корта хьала а айъина, цо элира: - «АллáхIаца ларло шу кошан Iазапах» - шозза йа кхозза элира цо иза. ТIаккха кхин дIа элира цо: «Бакъдолуш, Делах тешаш хилла волу Цуьнан лай хIокху дуьненах дIакъаста герга вахча, эхарта верза хан тIехIоьттича, стиглара малийкаш дуьссу цунна тIе, малх санна къегина кIайн яххьаш а йолуш, шайца цхьаьна ялсамани чура марчу а долуш, ялсамани чура марчуна тоха деана IатIарш а долуш. ТIаккха уьш охьаховшу, цуьнан бIаьрго лоццучул генахь. Цул тIаьхьа валаран малийк схьадогIу – Делера салам хуьлда цунна – цуьнан коьрте охьа а хуий, олу цо: «ХIай дика са! Арадала Делан гечдаре, Дела реза хиларе!» ТIаккха цуьнан са арадолу, гIумгIи чура хи арадолуш санна атта. Валаран малийко схьаоьцу цуьнан са. Цо иза схьаэцначул тIаьхьа, вукха малийкаша бIаьрга негIар тоххал юкъа хан ца йолуьйтуш цуьнгара иза схьа а оьций, шайца деанчу марчуна юкъахьарчадо иза, шайгарчу IатIаршна юкъадуьллу иза. ХIокху дуьнена тIехь йолу уггар хаза хьожа санна дика а, хаза а хьожа хуьлу цуьнан. ТIаккха уьш хьаладоьлху, хIора малийкийн тоба шайна дуьхьал мел-кхета цара хеттарш а деш: «ХIара хьенан дика цIена са ду?» - олий, тIаккха хIокхара жоп а луш: «ХIара хьенеха кIант хьенех ву» - олий, цуьнан дуьненахь йоккхуш хиллачу уггар дикчу цIерашца иза царна вовза а вовзуьйтуш. ТIаккха вайна уггар герга йолчу стигала хьалакхочу уьш иштта, и стигал дIаеллар доьху цара, иза дIайиллинчул тIаьхьа кхин дIа а хьала доьлху уьш ворхIолгIачу стигала кхаччалц, малийкашна и са хеста а деш. ТIаьххьара, Нуьцкъала а, Сийлахь а волчу АллахIана герга кхочу уьш, тIаккха Цо олу: «ДIаязде Сан лайн жайна лаккхарчу даржашкахь! ТIаккха дуьнена тIе охьа а дерза де цуьнан са, бакъдолуш Ас латтанах кхоьллина а бу уьш, цуьнга юхаберзор болуш а бу уьш, тIаккха кхин цкъа а цунах схьабохур болуш а бу уьш». ТIаккха цуьнан са цуьнан дегIе юхадерзадо. Цул тIаьхьа ши малийк догIу цунна, цаьршимма иза охьахааво. Цаьршимма хотту цуьнга: «Хьан Дела мила ву?» Цо олу: «Сан Дела АллахI ву!» Цаьршимма хотту: «Хьан дин хIун ду?» Цо олу: «Сан дин Ислам ду!» Цаьршимма хотту: «И шуна юкъахь ваийтина волу стаг мила ву?» Цо олу: «Иза Делан Элча ву – Делера салават а, салам а хуьлда цунна –». Цаьршимма хотту цуьнга: «Хьуна муха хиъна иза?» Цо олу: «Ас АллахIан Жайна (Къуръан) дийшира, тIаккха со АллахIах тийшира, ас иза бакъ а дира!» ТIаккха стиглара схьа кхайкхар до: «Бакълуьйш ву Сан лай! Ялсаманин кузаш таса цунна буха, ялсаманин духар а духа цунна тIе, ялсаманин неI а елла цунна дIа!» ТIаккха ялсаманин хазчу хьожанех хьожа йогIу цунна, цуьнан бIаьрго лоццучул гена шор а до цуьнан каш. Цхьа хаза юьхь а йолуш, хаза духарш а долуш, йогIуш хаза хьожа а йолуш волу цхьа стаг вогIу цунна тIе тIаккха, цо олу: «Хьо воккхавийр волу кхаъ бу хьоьга! ХIара ду, хьуна хир ду аьлла долу де». ТIаккха цо хотту цу стаге: «Хьо мила ву? Хьан юьхь диканца вогIучуьнан юьхь ма ю!» Цо жоп ло: «Со хьан дика Iамал ю!» ТIаккха цо олу: «Сан Дела! Къемат дийнан сахьт тIехIоттадехьа, сайн доьзале а, сайн даьхни тIе а юхавоьрзур вара-кх со!» Бакъдолуш, керста хилла волчу Делан лайн хIокху дуьненах дIакъаьста герга вахча, эхарта верза цуьнан хан тIехIоьттича, стиглара малийкаш дуьссу цунна тIе, Iаьржа яххьаш а йолуш, шайца цхьаьна шога кIадеш а долуш. ТIаккха уьш охьаховшу, цуьнан бIаьрго лоццучул генахь, валаран малийк схьа а деана, цуьнан коьрте иза охьахаъалц. ТIаккха цо олу: «ХIай боьха са! Арадала Делан оьгIазлоне!» ТIаккха цуьнан са цуьнан дегIаца дIасадаьржа, тIаккха озадой арадоккху иза, тIеда тIаргIи юкъара хьабоккхуш болу баI санна. Валаран малийко схьаоьцу цуьнан са. Цо иза схьаэцначул тIаьхьа, вукха малийкаша бIаьрга негIар тоххал юкъа хан ца йолуьйтуш цуьнгара иза схьа а оьций, шайца деанчу шогачу кIадешна юкъахьарчадо иза. ХIокху дуьнена тIехь йолу уггар боьха хьожа санна хьожа хуьлу цуьнан. ТIаккха уьш хьаладоьлху, хIора малийкийн тоба шайна дуьхьал мел-кхета цара хеттарш а деш: «ХIара хьенан боьха са ду?» - олий, тIаккха хIокхара жоп а луш: «ХIара хьенеха кIант хьенех ву» - олий, цуьнан дуьненахь йоккхуш хиллачу уггар вочу цIерашца иза царна вовза а вовзуьйтуш. ТIаккха вайна уггар герга йолчу стигала хьалакхочу уьш иштта, и стигал дIаеллар доьху цара, делахь а, иза дIа ца йоьллу царна». И аьллачул тIаьхьа Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – дийшира хIара айат: ×Стигланийн неIарш йеллане а дIайоьллур яц царна, механ Iуьргахулу эмкал чекхяьлча а ялсамани а бохуьйтур бац уьшØ. [Сурат «Ал-аIрóф» 40 айат]. Кхин дIа элира Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна –: «ТIаккха Дала олу: «ДIаязде Сан лайн жайна уггар лахарчу дуьненахь уггар лахарчу даржашкахь!» ТIаккха цуьнан са охьакхуссу». Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – юха а дийшира айат: ×Делаца накъост веш верг – стиглара охьавоьжна стаг санна ву, олхазарша лоций дIахьо иза, йа мохо генарчу кIорге чувожаво изаØ. [Сурат «Алхьадж» 31 айат]. Кхин дIа элира цо: «ТIаккха цуьнан са цуьнан дегIа чу юхадерзадо, цул тIаьхьа ши малийк догIу цунна, цаьршимма иза охьахааво. Цаьршимма хотту цуьнга: «Хьан Дела мила ву?» Цо олу: «Аааъ… Ааааъ… ХIааъ… Ца хаьа суна». Цаьршимма хотту: «Хьан дин хIун ду?» Цо олу: «Аааъ… Ааааъ… ХIааъ… Ца хаьа суна». Цаьршимма хотту: «И шуна юкъахь ваийтина волу стаг мила ву?» Цо олу: «Иза… Аааъ… Ааааъ… ХIааъ… Ца хаьа суна». ТIаккха стиглара схьа кхайкхар до: «Харц луьйш ву! ЦIеран кузаш таса цунна буха, жоьжахатин неI а елла цунна дIа!» ТIаккха жоьжахатин боьхачу хьожанех хьожа йогIу цунна, каш гатдо цунна, цуьнан меженийн хуттургаш чура йовллалц. Боьха юьхь а йолуш, боьха духарш а долуш, йогIуш боьха хьожа а йолуш волу цхьа стаг вогIу цунна тIе тIаккха, цо олу: «Ирча кхаъ бу хьоьга! ХIара ду, хьуна хир ду аьлла долу де». ТIаккха цо хотту цу стаге: «Хьо мила ву? Хьан юьхь вонца вогIучуьнан юьхь ма ю!» Цо жоп ло: «Со хьан вон Iамал ю!» ТIаккха доьху цо Деле: «Сан Дела! Къемат де ма хIоттийтахьа!». [Тирмизий, Ахьмад, и дешнаш Ахьмада дийцина ду].\n Къовларш юкъахь дерг Хьáфизан дешнаш дац, цо аьллачуьнан маьIница догIуш долу дела, кхетаме хилийта ас тIетоьхна ду..\n Райхьан – хаза хьожу йогIу, зезаг санна йолу буц.\n Кхузахь Хьáфиз Ибн Хьаджара – Дала къинхетам бойла цунах – мел дIакхочу йа ца кхочу а ца олуш, йа хIара агIо йа важа агIо а ца лоцуш, кешнашкахь Къуръан дуккха деша аьлла, иза дешар деза ду а аьлла. Цо цхьа агIо ца лацаран бахьана – суна схьагучу суьртехь – хьалхалерачу цхьаболчу Iелам-наха цуьнан мел дIа ца кхочу аьлла хилар ду. Ибн Касира – Дала къинхетам бойла цунах – шен тафсир тIехь хьахийна, Имам ШафиIийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла аьлла, дегIаца йина йолчу Iамалийн мел веллачуьнга дIа ца кхочу аьлла. Иштта СуйýтIийс а – Дала къинхетам бойла цунах – кхиболчара а хьахийна иза, цо аьлла аьлла. ХIетте а, Имам Нававийс – Дала къинхетам бойла цунах – шен «АлмаджмýI» жайни тIехь масийттозза дала до, Имам ШафиIийс – Дала къинхетам бойла цунах – кешнашка вахча Къуръан дешар мелехь а ду, деза а ду аьлла хилар. Имам ШафиIийс – Дала къинхетам бойла цунах – иза дIа ца кхочу аьллехь а, дукхах болчу Iелам-наха Къуръан дешаран мел а, Дела хьахоран мел а веллачу стаге дIакхочу аьлла, ШафиIийн мазхIаберчу баккхийчу Iелам-наха а тIехь. Масала, иза дIакхочу аьллачу Iелам-нахах бу: Ибн Солáхь, СуйýтIий, Нававий, Ибн Таймийа, Ибнул Къаййим, Шавкáний, Ибн Хьаджар АлхIайтамий, СаIдий, Мухьаммад ибн Iабдул-ВаххIаб… Уьш хьалха хилла Iелам-нах бу. Амма кешнашкахь Къуръан дешар – иза ца мега олуш цхьа а Iелам-стаг гина вац суна, таханлера цхьа масех Iелам-стаг воцург. Муххале а, вуно дукха Iелам-наха кешнашкахь Къуръан деша мегар ду а аьлла, дешар чIогIа мелехь ду а аьлла, доьшуш волчунна а, кешнийн охIлунна а пайдехь ду а аьлла. И ас лакхахь цIерш мел яьхначара аьлла ду иза, цул совнаха Мухьаммад ибн Iабдул-ВаххIаба – Дала къинхетам бойла цунах – шен «Ахькáму таманнил мавт» цIе йолчу жайни тIехь ши хьадис далийна, кешнашка вахча «Алфатихьат» а, «Ал-Ихлас» (КъулхIу) а, «Аттакáсур» а сураташ дешар мелехь хилар дуьйцуш долу. Цул совнаха, цу жайнийна керла зорба тохийта иза кечдина волчу, СаIуди Iаьрбийн пачхьалкхехь гIараваьлла волчу Iелам-стага IабдуллахI ибнул Жибрúна а яздина гина суна, мел дIакхочуш хиларх лаьцна. Бакъду, вайх муьлххарчуьнан а коьрта чу хаттар да тарло, церан баххаш а, тешаллаш а хIун ду, иза дIакхочуш хиларна аьлла. ХIара жайна цунах лаьцна дуьйцу жайна дац, цундела ас церан хIоранне баххаш а, тешаллаш а ца дуьйцу кхузахь, баккхийчу Iелам-наха аьлларг дIа а довзийтина Iаддуьту ас, и хIума дан ца мега бохуш волчуьнга ойла йайтархьама. Дала пурба а делла, валаза висахь, цунах лаьцна яздан хьожур ву со, Делан гIоьнца. ТIаьххьара, Имам Ибн Солахьа ма-аллара – Дала къинхетам бойла цунах – ала луур дара суна: «…и къовсаме долу хIума бусалба динан баххашкара хIума а дац, йа коьрта лоруш долу хIума а дац. Иза фикъхI юкъара жима дакъа лоруш хIума ду, цундела цу тIехь болу къовсам боккха бац…», цундела и бахьанехь вовшийн харц ду бахар а, вовший инкарлонаш йар а, и хIума къа долуш санна хетар а нийса хIума а дац, йа бусалба динан Iалашонашца догIуш хIума а дац.\n Бухари, Муслим, Тирмизий, Ахьмад.\n Муслим, Тирмизий, Ахьмад.


Ангушт (радио) — Википеди\nЛо:Радиостанция «Радио Ангушт» (я) — гӀалгӀай къаман FM-диапазона радиостанци. 2010-ча шера Маьцхали бетта денз 2015-ча шера Чан-тар беттага кхаччалца 104,0 107,4 МГц талгӀе тӀа болх беш хиннай.\nРадиостанце хьалхара эфир 2010-ча шера Маьцхали 3-ча дийнахьа хиннай. 21 января 2013-ча шера АгӀой 21-ча дийнахьа радио хоамбоаржабархо йолча Налганаькъан М.А. «Радио тӀа эггара дикагӀйола аналитикай программа» яхача номинаце толам баьккхаб, «Къонахчала ЦӀов (седкъарче)» яхача пхелагӀча ерригача Россе фестивала «адамий кхерам цахиларани кӀалхарбахарани» тематиках.\nЦу шера «Ангушт» радиостанци RADIO STATION AWARDS 2014 яхача кортамукъача мугӀама юкъе наминанталла йихьай\nРадио «Ангушт» денна-бусса болх беш а йолаш, ГӀалгӀай мехка ше мо кхы йоацаш хиннай. Радио керттера уйла — динцаи эзделцаи нах тӀахьехар а, кхаъаш телараи, экстремизмаи радикализмаи духьале яр а хиннай. Ший хьокхачеш гӀалгӀайи, эрсийи метташка кхехьай. Радио гӀоз еррига ГӀалгӀайче чулоацаш хургйолаш аьнна бар, бакъда Нохчий а ХӀирий а мехкай даькъе а ладувгӀалуш хиннай. Иштта маза чу а онлайн кхейкаеш хиннай: радиостанце официальни оагӀон тӀеи, вешта гӀалгӀай маза-коашкеи. Из бахьан долаш ладувгӀархой гом дуккха шерагӀлуш хиннаб арахьа бахача гӀалгӀаша а ладувгӀаш.\nХьокхачеши рубрикаши[тоаде | тоаде чура]\nРадиостанце эфире хоамаи, тахкараи мукъамаи хьокхачеш хиннай гӀалгӀай къаман а бусулба а тематиках. Радиос тайп-тайпара Ӏилман лекцеш а, яхьаш а, кхыйола динца ювзаенна а, йоацаш а мероприятеш йора.\nБолх цӀенах а тешамегӀа а хиларга сатувсаш радио дакъалоацаш дукха Ӏилманхой а, йоазонхой а, дийша, Ӏалам-нах а, Ӏаьдала болхлой а хиннаб.\n↑ Radio Station Awards: Номинаци "Даькъастен гома дикагӀйола радиостанци 2014"\n↑ Радио «Ангушт» объявило конкурс на лучшие стихи о Пророке (тIакхача вIаштехьа доаца тIатовжам)\n↑ О развитии добровольной пожарной охраны на радио «Ангушт» (тIакхача вIаштехьа доаца тIатовжам)\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=Ангушт_(радио)&oldid=42976»\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 31 Муттхьал 2021, 12:28.


Керлачу шеран буса, «Ахмат – сила» олучу меттана, «БIаьчи-Юрт – сила» бохуш, шайн юьрта юккъехь мохь биттина ткъеха сов жимха лаьцна Нохчийчохь полицино. Царна хьехна, «сила» (нохчийн матте даьккхича – «ницкъ») аьлла, язъян мегаш цхьа «сийлахь-воккхачу, хьалхарчу президентан, Оьрсийчоьнан Турпалхочун» Кадыров Ахьмадан цIе бен йоцийла.\nКурчалой-Эвлан кIоштахь, шайн урамехь, самукъадаьлла, «БIаьчи-Юрт – сила» мохь бетта кегий нах гIарабехира яьржинчу видеоно. Амма де юкъа ца дулуш, тIаьххье Ватсапехула дIасаелира оццу хиламца йоьзна кхин а цхьа видео – полисхоша берашка бехк боккхуш.\n«ХIара Ахьмад-Хьаьжин район ю. Кху новкъа тIехь (кхетон деза – «Ахьмад-Хьаьжин» - ред.) оха цхьангге а бойтур бац бегаш», - боху кегийрхошка полисхоша.\nИнциденто оьгIазбахийтина дуккха а нохчий. Масала, хьаькамаш совбуьйлу шайна еллачу бакъонел, кегийрхошкара дешан маршо дIаяьккхина цара, яздо Facebook машанехь дозанал арахьа вехачу лоьро Ибрагимов Рамзана.\n«Кегийрхой ловзуш бу, шайна шайн юрт езарна мохь а бетташ, цара ца хьавина стагга а, ца аьлла вон дош, гобаьккхина фейерверкаш ю, хьекхийтийша цаьрга мохь шайна ма-тов. ХIан-хIа, мегаш дац. Ахматовски кIоштахь иштаниг муха мега! Со ца кхета оцу кепехь, Iу хилла, Iедало нах хьийзорах. Мегаш ма дац иштаниг», - боху Ибрагимовс.