Нилхаевлла вайнехан хьаннаш\nГIуран-бутт 18, 2012\nКъилбаседа Кавказ -- Нилхаевлла вайнехан хьаннаш\nХIокху ткъех шарахь хьун хьакхар бахьана долуш Iаламан доккха тохар хилла Нохчийчохь. ТIемаш дина зулам ца дийцича а, цхьа а терго а йоцуш хIаллак еш яра республикера хьаннаш. И гIуллакх хIинца сецна ала хала ду. Нохчийчура хьаннийн бахам юхаметтахIотто иттаннаш шераш оьшур ду.\nЛуларчу Дагестанца юстича Нохчийчоь баьццара оазис ю ала мегар ду. Дукха ширчу заманахь дуьйна хилла нохчийн латтанаш луьста хьаннех дуьзна. Тахана хьал хийцаделла. Иза хилла дац цхьана, я шина шарахь. Оьрсийн паччахьан эскарш Нохчийчоь яккха догIуш хьаннаш а хьокхуш тIегIерташ хилла церан ярташна.\nТахана даьсса долу Соьлж-гIалана гонах долу гонаш Iаьржа лаьмнаш олуш хилла цу заманахь уьш хьаннаш йолуш хиларна. Соьлж-гIала чекхайолучу меттехь, хIинца Пригородное а, Гикало а олуш йолу яьртийн метта яьккхий хьаннаш хилла. Ермолован омрийца, оцу чIожехь уьш ягийнера.\nБIешерийн хаьннаш дукха жигар хьокхуш хилла, Совета заманахь а. Ломанца газ йоцун дела, цхьа цIа IантIехь дохдан, тракторан ши лафет, мел лаххара оьшу. Цхьана чу, хадийна шиъ-кхоъ дитт доьду, дукхачу хьолехь, поп а, нажа а, царах йолу йовхо ехха лаьттан дела.\nХIета, иза ца лелийча ца бовлура, мил бала гIерта нах, амма, тIемаш буьйлабелча, дIадуоладелира, цхьа а барам а, чоьт а йоцуш, нохчийн хьун хьакхар.\nОьрсийн цхьаболчу инарлаш цу тIехь ахча а доккхуш хилла. Церан омрийца, бIе шарахь бен йолуш йоцу, наж а, чан балл а, къахьашту дечк а, аракхоьхьуш хилла махкара. Иза цхьана эскархоша дина а ца Iа. Куьйган цIена боцу даржхоша тховкIело а еш, тийна-таьIIина, аракхоьхьуш ю, уьш, аьлла дуьйцу, ша дечкъийн пхьар волчу Iальвис.\nДечка пхьар Iальви: «Хьалха, Совета Iедал дочлу хенахь, хьуьнах дечка даккха вахча, хьехочо екъа дечкий бен йоьккхуьйтуш ца хилла. Диканиг яьккхича, доккха гIуда тухура. Хьуна ларйора оцу хенахь. Цунах схьадевла генаш гул а дойтий, жимчу диттана новкъа ца хуьлчу агIор дIадахьа дезар.\nХIинца, ахча дIаделчхьан, диканиг йоккхуьйту а, хьун дIакхоьхьуш ю. Наж дечк уггаре дика лоруш ю. Червленый а, Чурттохе а олучу меттигашкара, дика хуьлу иза. Дашо наж олу цуьнах. Шеднаш ца хуьлу, херош а ца хуьлу, малхехь цьунга дикка хьаьжча, къега иза деши санна. Дукха мел лаьтта, цуьнан дикалла лакха йолу. Иза ша дерг кху чуьра арадоккхуш ду».\nКъамел динчу Iальвис, шен дегара схьаэцна йолу и дечка пхьехаран говзалла, тахана дIатаса мегаш ю. Оьшуш яц дечкъах йина хIума нахан боху цо. Хьун Нохчийчохь Iедалш Iалаш еш ю, цу тIехь дукха чIогIа Iуналла ду, аьлла Маршо радиога дийцира, хьунан бахаман, департаментан декъан куьйгалхочо Ибаев Iусмана.\nИбаев Iусман: «Вай гIала а, яьрташ а , тIом дIабаьлчулла тIаьхь, мел хазлуш, мел талуш дIадоьдуш ду вайна гуш ду. Изза сурт ду, вай хьаннаш ларъярца а, лелош долу жоьлгал хададарца а. Стохка а, лурчах а, хилла цу тайпа хIумш, амма хIокху шарахь хилла дац. Тахана вай махкхаь жоьлгалла оьшуш яц, тIамо динарг вайна гуш ду. Мелхо а, шен аьтто болчо, кхуза чуян езар шен кайолуш ерг».\nХьаннийн барам, Нохчийчохь цхьана Iаламан лаамца, меттахIотта там бу, нагахь санна, иза хьакха а ца хьокхуш, хьал хIинца долчу барамехь мукъне а дитахь. Цунна цхьа бIе шо дезар ду. Иза хIумма а йоккха хан ю аьлла ца хета, иманехь чIагIбелла шаьш бохучу хIинцалерачу нохчашна.


Страсбургехь маьждигехь маслаIат дан гIерта нохчий а, Iаьрбий а\nМангал-бутт 30, 2017\nFrance -- Police secure a mosque in Creteil near Paris, June 29, 2017\nСтрасбургехь нохчийн кегирхошца Кьилбаседа Африкерчу Iаьрбийн тассаделла дов маслаIатца дерзадайта аьлла зIене бевлла хилла еари дийнахь цу гIаларчу Iарбойн маьждиган векалш. Маршо Радион Страсбург гIаларчу хьостано дийцарехь, векалш шозза баьхкина хилла нохчийн диаспорин жигархошна тIе.\nИ дов нохчийн, Iаьрбийн кьаьмнашна юккьехь даржарх зулам дер ду, бехк боцучу нехан цIий а Iенар ду, куьг бехкенарш талла а теллина, жоьпе озор хьалхадаккха дезаш хиларна тIехь барт хилла вовшахкхеттачийн.\nСтрасбургерчу нохчийн маьждиган имама Саламус а тIечIагIдира Маршо Радионе, шаьш Iаьрбийн маьждигерчу дешначу нехан дехарца цаьрца цхьаьнакхетта хилар а, куьг бехкенарш жоьпаллех кIелхьарбовлийтар боцуш, амма бехкебоцурш цу довнах маьрша буьтур болуш шайн барт хилар а.\nКарарчу хенахь Страсбургехь дIагулбелла дукха нохчийн кегий нах бу, бекхам бан Iалашо йолуш, элира имама. Цаьрга цо кхайкхам бо шайг-шайгара хIумнаш а ца лелош, баккхийчеран сацамна тIехь совцаре. Цул совнаха, имама элира, кхечу гIаланашкара а, мехкашкара а тIе кегирхой ца эхча а, Страсбургехь тоьар болуш нохчий бу, вовшахкхета оьшуш хилахь, аьлла.\nПIераскан дийнахь Iарбийн а, нохчийн а маьждигашкахь хутбанехь дийцаре дийр долуш ду кхолладелла хьал, кегирхошка ишттачу зуламех долу питна а дуьйцуш.\nКарладаккха догIу, Страсбургехь нохчийн, Iаьрбийн кьомахчу кегирхошна юккьехь латарш хилла масех де хьалха. Меттигерчу маьждигехь КьурIан хьоьхуш волу цхьа нохчийн жимстаг машенахь цIавоьдуш, цуьнан некь бихкина хилла Кьилбаседа Африкера орамаш долчу Iаьрбийн тобано. Некь баста аьлла дехар дича, уьш цуьнга эвхьаза бистхилла, ткьа иза машен чуьра охьвоьссича тобанца тIе а беттабелла летта.\nХилларх цу гIаларчу нохчийн кегийчу нахана хиинчул тIаьхьа уьш Iаьрбийх юхалетта, Iедалхой юккье а гIоьртина шаьш дIасадаххалц.


"Покрова Пресвятой Богородицы" олучу Москох N2 йолчу (Бутырка) талламан изоляторера килсан лаккхара мозгIар протоирей Кобелев Константин синтем байна ву Оьрсийчуьрча набахташкарчу джамаIаташа лелориг бахьана долуш, хаам бо life.ru сайто.\nМозгIара чIагIдарехь, цу джмамаIатийн декъашхоша бусулба дине берзош бу неоязычникаш а, скинхедаш а олу чубоьхкина нах. ДжамаIаташа пропаганда дIахьо кхоччуш цхьана а дине бирзина боцучу нахана юкъахь, аьлла хета цунна.\nМозгIара чIагIдарехь, оьрсийн къомах боцу нах байина а, царна арсаш хьекхна а болчу скинхедаша радикалан ислам тIеэцна меттигаш ю набахташкахь.\nlife.ru хаам барехь, цу тайпа цхьа стаг колоне воьдуш сатесна хиллера бухахь шен накъостий карор бу шена аьлла. Амма кхин скинхедаш ца хилла цигахь. ТIаккха эххаре а радикалан исламан боламан декъашхо хилла цуьнах.\nАмма православин мозгIар ца теша и тайпа нах баккъалла а бусулбанаш хуьлу бохучух. Цунна хетарехь, цу нахана шайн куралла коьрта ю динел а, уьш баккъалла а болу бусулбанаш бац.


Умаров: Халачу муьрехь нохчийн къомана тIехIоьттина ву Путин\nНохчийчохь Путин Владимиран цIарх объекташ хIунда ю аьлла, Оьрсийчоьнан президентан пресс-секретаре Песков Дмитрийга журналисташа деллачу хаттарх комментари йитина махкарчу зорбан министро Умаров Джамбулата.\n"Халачу муьрехь нохчийн къомана тIехIоьттина адам, иза ца хиллехь, тахана Нохчийчоь ишта дIахIуттур яра олийла а дацара. Ницкъболчу, хьекъалечу президентна нохчийн къомера баркалла ду иза, кхи хIуммаъ дац", - аьлла Умаровс.\nЦундела шен цIарх Нохчийчохь гIишлош хIиттор адекватехь тIеэцна президенто аьлла министро.\n"Суна хетарехь, Владимир Владимировича, ша эсала стаг хиларе терра, республикехь бечу сацамех нийса кхетта", аьлла, тIетоьхна зорбан хьаькамо.\nНохчийчохь керла хьаладен дзюдон цIа а Путинан цIарца хилар хьахийна Умаровс.\n"Ткъа дика дац дзюдон керла хIусам хилар? Зуламе ду, цуьнан цIе а Путинан цIарца хилча? Путин - дзюдон говзанча ма ву. Уггар а лекхарчу тIегIане и спорт яьккхинарг а ма ву Путин. ДогIуш лелош ду дерриг а. Оьшуш дац Сталинца дустарш дан", - аьлла, кхайкхамбина Нохчийчуьрчу зорбан министро.


Приморскан кIоштарчу таIзар кхочушдаран федералан урхаллан (ФСИН) номер 27 йолчу колонехь ницкъаллин операци дIахьочу заманчохь чевнаш йина Нохчийчуьра 30 шо долу Адаханов Хьусайн кхелхина шолгIачу дийнахь. Цунах лаьцна дIахьедина ютубехь йоьдучу эфирехь Gulagu.net проект кхоьллинчу Осечкин Владимира.\nБакъонашларъярхочо дийцарехь, ГIуран-беттан 3-чохь сатосуш колони чулилхира ФСИН-н а, ФСБ-н а, Росгвардин а 250 сов белхахой.\n"Цара долийначу летаршкахь мел кIезиг а къизаллица чевнаш йира 16 стагана, церан могушаллина дикка зенаш а деш. Номерш 2, 3, 4 йолчу Приморскан кIоштан ФСИН-н СИЗО дIабигира уьш. Оцу спецназхойн тIелатарехь, серло луш, гIовгIа ен гранатех, электрошокерех, чхьонкарех пайдаоьцуш, йиттира 150 сов стагана", - дийцина Осечкина.\nОсечкина билгалдоккху, спецназан тIелатар бахьана долуш доккхачу декъанна яккхий чевнаш йинера 1981-чу шарера Адаханов Хьусайнна, де-буьйса даьллачул тIаьхьа велира иза.\nИза кхалхаран коьрта бахьана ду – даге лазар дар. Адаханов кхалхарх дIахьедина Gulagu.net проектан бакъонашларъярхошка цуьнан вашас Мохьмада.\n"Gulagu.net проектан цIарах оха кадам бо доьзале. Бехкзуламан гIуллакх доладайта, материалаш а гулъеш, тхайн ницкъ мел берг дийр ду оха", - дерзийна шен къамел Осечкина йоьдучу эфирехь.\nПриморскан кIоштарчу ФСИН-н сайтехь информаци яц, номер 27 йолчу колонехь ГIуран-беттан 2-3 чу буса хиллачух.\nСайтехь билгалъяьккхинчу телефонехула регионерчу ФСИН-н пресс-гIуллакххошца зIене довлар ца нисделла "Кавказ.Реалиин", жоп ца делира царна.\nЙиллинчу хьосташкахь йолчу информацица, номер 27 йолчу колони Приморск-мехкан Партизанан кIоштарчу Волчанец эвлахь ю. Оцу колонин куьйгаллехь ву подполковник Кисель Андрей.


Обновлено 21.05.2017 07:28 Автор: Administrator 23.12.2016 13:10\nЙовха пазаташ я ненан йовхо…\n– Сан нанас юцар сацийчхьана йовха пазаташ ца хилла-кх сан, – боху, пеша уллерчу паднара тIехь Iачу воккхачу стага, шен зудчо юьйцина керла йовха пазаташ кога а юхуш. Пазаташ шатайпа кIайчу басахь ю, бертигаш леккха хьалайовлуш, кIажий, бертиггий можа бос бетталучу тIергIах а йолуш. Пазатийн юцар а цхьа шатайпанчу бустамца ду – цкъа шуьйра лолам, тIаккха готта лолам бохуьйтуш. Леррина, тIебаьлла морса чо куьйгаца дIабижош, бертигаш хьалаозош, цкъа аьтту кога тIехь, тIаккха аьрру кога тIехь дIанисйо воккхачу стага пазаташ.\n– Тхан нанас Тахлас йора-кх тIергIан пазаташ хьовха, каранаш, мангалан куйнаш, пхьуьйшашдоцургаш, бIегIаган чоэш, вертанаш. Кхечу ярташкара а нах лаьттара тхоьгахь. Суна йийриг хIуъа елахь а шатайпана хуьлура. Суна тIехь иза мел гинчо а, «Дуогална санна яхьара суна а», – олура. Тхан нана елакъежара, амма «Дуогална санна» ца нислора цхьанна а, цкъа а.Тахлин пазаташа сан когаш бохбина ца Iара, сан са дохдора цара. Бакъду, Казахстанехь Тахла дIайирзинчул тIаьхьа-м ца хилла ишттанаш. Пазаташ-м дера хилла, хIорш а ма ю, амма сан нанас еш хилларш санна-м, ца хилла…\nЛеррина цхьаьнга деш доцу шайн ден къамел доладелчахьана а стоьлана гонаха Iаш долу кхеран кIант, йоI дIатийнера. Церан бист ца хуьлуш, вовшашка хьаьжначу бIаьргаш чохь дешалора: «Дадинаш шалха даьIначу эхангах йина ма ю, лекха бертигаш а йолуш! Бос а бу шекаран санна, дукха кIайн хиларна, сийно хеталуш! Ткъа бертигаш а, кIажош а нелхан басахь. Хетарехь, шарахь ца хуьйцуш, мачаш чохь лелийча а, нужур хьоврдоцуш, шатайпана юьйцина – тIаккха а пазаташ яц! Ткъа тхайнаш, дадас лелийнарш схьа а яьстина, жимма карла а яьхна, басардина, бамбин эхангаш а тоьхна ю, хIетте а мел аьхна ю!».\nЦхьабарт хилча санна, шайн пазаташка хьаьжира ши бер, тIаккха шайн дега-нене, юха а вовшашка.\nПешахь догучу дечиган бен гIовгIа йоцуш, тийналла хIоьттира чохь. Пеша хьалха, лохачу гIантахь Iачу зудчо, кхерча дечиг тилла схьайиллинчу неIарехула схьаетталучу йовхонна а, серлонна а дуьхьал шен даима а тIаргIа лелийна шарделла, чекх са гуш долу куьг лоций, тIетадо воккхачу стеган дешнаш: «Деллахь, ма бакълоь хьо, стаг!».\nШи бер юха а вовшашка хьожу, цIоцкъамаш хьаж тIе хьаладовду цу шиннан, бIаьргаш чуьра цецдовлар лачкъа ца ло цаьрга. Хезаш а, гуш а долчух ца тешаш, доьIу са а сацийна, къайла ца яккхалучу шеконца шайн дега-нене леррина хьоьжу ши бер.\nПеша хьалха эккха кечъелла тийналла. Мискъазарратал йоьхна ца го зуда. Цо, дог а даьтт1а, дечиг пеша а кхоьссина, неI тIе ца туьйхира. Мел лерина кхушимма ладоьгIча а, ца хезира ненан дегабаамца дегадо аз а: «Аса йинарш ца мега хьуна? ХIун оьшуш ю уьш, хьан уьнашарахь хиллачарал? Ца вашахь, эцца базарара схьаэца хьайн пенсех, мах белларш, са дохдеш, дика хир ю хьуна!».\nНожан дечигах бохь боккхуш, кхерчахь гIала а йина, гIара ца хозуьйтуш, пешан неI тIе а чIаьгIна, воккхачу стагехьа схьайирзира зуда.\nИ шиъ, минотана вовшашка а хьаьжна, сецира, шиммо а цхьана даггара доккха са а даьккхира… .\n– Къахьштун дечиг кхачийна вайгара, – боху зудчо, – цхьа мадар ца яхь ер яц, буха тилла и ца хилахь, цIе дIа ца юлу ножах.\nСтоьлана гонаха Iийраш, вовшех бIаьргаш а лечкъош, бендоцчуха, маьркIажан бодано кхолийначу корехьа дIабирзира.


Йоккха, хаза гIишло хьалакхиина Нохчийчохь, буто ков кхелина бархI са болчу седарчашца – криминалитетан вастаца, иза ю Домбаев Ахьмадан (тутмакхашлахь – Ахмед Шалинский), яздо URA.RU агенталло, шен хьосташна тIе а тевжаш.\n"Ахьмадан ша ма-ярра йолу гIап ю Нохчийчохь. Масех метр лекхачу кертахь ду шиъ кхузза тIекIалдина цIа а, хьашташна оьшу цхьацца гIишлош а. Уьш йина безачу гIирсах, гобаьккхина хазйина ю", - довзуьйту агенталлина кхерамах ларлуш цIе ца яьккхинчу анонимо.\nГIопан масех сурт а гойту хьасто.\nURA.RU агенталло бечу хаамца, Домбаев карарчу хенахь маьрша велахь а, цо "доладо" Челябинск махкарчу набахтех. Цигахь цо шен "тIехьажархой" латтабо.


Шемана шен химин герзаца йоьзна программа гIараяккхар а, дуьненаюкъараллина тIехьажа аьтто баккхар а, иза хIаллакьяр а тIедуьллуш йолу резолюци Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Организацин Кхерамазаллин Кхеташоне хьажор ю Францино аьлла дIахьедар дира, Францин арахьарчу гIуллакхийн министро Фабиус Лорана.\nЦул а де хьалха Оьрсийчоьно Шема пачхьалкхе кхайкхам бира, химин герз дуьненаюкъараллин урхаллин кIел хIоттае, аьлла.\nОццу хенахь, Шеман оппозици аьттехьа а реза яц цу планна. Оппозицин векалшна хетарехь, Цхьаьнатоьхначу Штаташа герзаш деттар тIаьхьататтаро Шеман президента Асад Башаран дог айар бен, кхин хIумма а дийр дац.\nДуьненаюкъара Human Rights Watch организацино тахана хааме даьккхинчу рапотра тIехь бахарехь, андий тоьшаллаш ду, Шеман эскаро Димашкъана йистехь Марсхьокху-беттан 21-чу дийнахь химин герз лелийна хиларан. Документо чIагIдарехь, оргнаизацино дIабаьхьначу талламо билгалдаьккхина, цигахь лелийнарг «герзийн нервашна паралич ен компонент йолу дIовш лелийна. Гарехь, зарин.»


Ма йоаелаш шоай наб — Сердало\nМа йоаелаш шоай наб\nХьалха вай зIамига долча хана боккхагIчар хоаттар вайга: эггара мерзагIа, кIаьдагIа, массагIа фуй, аьле. Цу хаттарашта вай дух тIа доахаш жоп лора. ТIаккха аргдар: эггар мерзагIа фуй аьнна хаьттача, наб я аьннад, эггара кIаьдагIа фуй хаьттача, наьна кулг да аьннад, хIаьта эггара массагIа фуй хаьттача, уйла я яьхад, аьле. Хетаргахьа цу кхаь хаттара жопаш къовса а, е царна когаметта кхыдар оттаде а велча хIама хургдацар. ДоагIаш аьнна хIамаш да уж. ХIаьта дIахо дувцаргда вай эггара мерзагIа йолча набарах лаьца.\nФу хургда укх дунен тIа набарал мерзагIа? Мел чIоагIа меца хиларагI цкъа набарах чам ца баьккхача хIама даа а дог доагIаш хилац саг. Хийлавар хIама дуаш вагIача а, ламаза латташ а, машен лоаллаш волаш а набаро дIаозавий тхьовсаву. Цхьаволча сага дегIа оамало моллагIа хаоттама ханаш шоайла хотталуча хана ший тайпара тIаэц из гIулакх. Къаьстта Iа дIа а даьнна бIаьсти хьаэттача, цу хозача хаоттама хана хьалхарча беттаца дикка зувш хул из гIулакх. Дукхаш салаIара, дегI мукъадитара тIера хул. Iанна шелал бахьан хьулденна дIайха хила гIерташ лечкъа даьллача дегIа бIаьсти хьаяларца йIовхал сов чIоагIа эшаш хилац.\nДеннеи бусеи е йоагIача боараме наб еш ца хилча сага дегIа могашала тайп-тайпара халонаш хул, вешта аьлча, хьам боал. Бакъда, массаза наб эшаш хиларо саг мекъ ву, эгIазъухаш а ший ханнахьа де доагIар хьаде вIаштIехьа ца доалаш а хул набара ийшар. Цул совгIа, шийна гонахьарча нахаца ма хетта ийна а хилац из. Набара кхоачам боаца саг лазарашта лаца аттагIа ва, цун дагалоацам а ма хетта хилац, цул совгIа вицвалар долаш а хул. Цудухьа ший аьттув ма боалла дукха а кIезига а йоацаш боарамагIа наб еш хила веза саг.\nИз теркал а даь дерригача дунен тIара унахцIено лораяра йолча юкъарчено 2008 шера юкъедаьккхад дерригача дунен тIара набара ди. Юххьанцарча шера из ди белгалдеш нийсденнад март бетта 14 дийнахьа. ХIаьта дIахо долхача шерашка из ди белгалдоахаш да март бетта дизза доагIача шоллагIча кIиран пIаьраска дийнахьа. ХIаьта укх шера из ди нийсденнад март бетта 15 дийнахьа. Из ди дезду цу ден хам беш дунен тIарча дукхача паччахьалкхенашка.\nДукха набъеш бола нах эсала боахаш а, царна из тIехдетташ а нийслу халкъанна юкъе. Амма цхьабола нах хул наб яра вIалла тIера боацаш, кхыбараш хул геттара дукха из еш, хIаьта цхьаькхаш хул гIулакхаш сов дукха хиларагI е ма еззара наб е мукъа боацаш. Бакъда, лораша хьаяхачох ший ханнахьа еш йолча набарал дикагIа дарба дац сага.\nНаб яра даькъе къахьегача тохкамхоша хьаяхачох маIача наьха а кхалнаьха а юкъера наб яра гIулакх дукха къоастам боацаш цхьатара да. Бакъда, берах болча кхалнаха дукхагIа ю наб вокхарел. ХIаьта, сага деннеи бусеи е езаш йолча набара юкъера ха 8 сахьат я. Яле а дукхагIча даькъе из ха кхоачаш ца еш хул вай. Цхьавола саг ший ханнахьа дIагарахьа а ваьнна наб ца йича ца могаш хул, кхыбараш хул массехк дийнахьа наб а ца еш лелаш, цох хулаш вIалла хало а йоацаш. ХIаьта Гиннеса, рекордай книшка тIа наб ца еш эггара дукхагIа ха яьккха ва аьнна белгалваьча сага 11 дии бийсеи даьккхад вIалла наб ца еш.\nЦхьабола нах хул, гIулакхаш дукха хиларца кIезига наб еш, тIадоагIача мукъача салоIача деношка ерг ма йий шоаша, аьнна хеташ. Уж уйлаш гIалат хиларал совгIа, дегIа зене а я сага. Е йоагIача хана наб цаерах цкъаи, тIаккха дукха е ца йоагIача хана из ерах шозлагIеи зе ду сага ший могашала. Цудухьа, гIойле я, хIара бийсанна диззача 8 сахьата наб яр, нагахьа санна ше лерттIа ваха лела чам болаш вале.\nНаб мичча хана йой а, ше дунен чу йоаккхаш йолча ханах кхоалагIа дакъа наб еш доаккха сага. Цудухьа, гIойле я наха шоай ханнахьа йоагIача хана чухьа наб яр. Бусалба дингахьа наб яр мишта хила деза хьежача а, медицина оагIорахьа из тахкача а гучадоалар да, бийса тIа ма енгге а из дIакIоаргаялале бийсан хьалхарча дакъагахьа Iо а вижа наб яр. Ишта яьча набаро дегIага а, кертага а салоIийт.\nШоана а хеза хила тарлу цхьа багахбувцама дувцар. Цкъа моцали, шелали, наби кхоъ шоайла къовсаденна хиннад йоах, ше-ше чIоагIагIа я аьнна. ТIаккха шоашта юкъера къовсам дIабаккхар духьа цар лаьрхIад гаьна воаццаш жега воаллача кIаьнках лата. Яха моцал летай кIаьнка керах. Цо кер Iувдаш, маькх йиа а е хий менна а кер Iехабе гIерташ хьувзаше цунга ваьннача кIаьнка моцал йицъеннай. ТIаккха ше ма йодда яха шелал гIартай цох. Гарре эгавеш шелвенна кIаьнк хьалгIотташ а, дIа-хьа волалуш а шелала кIалвисавац. ДIахо яха наб хьаьрчай кIаьнка дегIах. БIарга ногIараш IотIаухаш, таръетталуш, хIаьта а ца тхьовса гIерташ хьувза кIаьнк шийна хиннар фуд ца ховш набаро дIаоззаваь тхьайса дIавахав. Цигга хайнад новкъосташта шоаех низ болашагIа фуд.\nВай даьша яьхад: «Бийса лоаца я аьнна наб кIезига ма е, бийса йIаьха я аьнна наб дукха ма е». Цул совгIа кица да вай халкъа: «Ханнахьа Iовижар кхаь вонах ваьннав, ханнахьа хьагIеттар кхаь диках кхийнав» яхаш.\nДерригача дунен тIара набара ди дездеш да, наб яра гIулакх нийсагIа а дикагIа а миштад наха дагадохийта а, наб кIезига еш хилча цох мел зе доалла а кердадаккхар духьа, набарах къехкаш нах хургбоацаш, сага вахар атта хилийта.\nГIулакх мичча тайпара дале а, шоаш диззалца наб елаш, хьамсара «Сердало» дешархой.\n← ТIемхочун вахара никъ\nЦогали, боабашки →\nБереги воду в любую погоду


Украинана Оьрсийчоь тIелетар ю аьлла, Дудаев ДжовхIаран дешнаш шайхаллин дешнаш хиллера. "Оьрсийчоьнца дуьхь-дуьхьал нислур ю Украина", - аьллера 1995-чу шарахь къобал ца йинчу Нохчийн республикан Ичкерин хиллачу хьалхарчу президенто. Дудаевн цIарах урамаш ду Украинехь, цуьнан дахарх лаьцна "Миллион хьалхарниг" а, "Маршонан къонах" а книгаш арахийцира.\nКавказ.Реалиина еллачу интервьюхь оьрсийн ницкъахоша вийначу президентах йисначу Дудаева Аллас довзийтира Нохчийчуьрчу а, Украинерчу а тIемийн цхьанадарех, дийцира, хIунда бу кадыровцаш – Оьрсийчоьнан эскаршкахьа.\n– Алла, 1995-чу шарахь Дудаев ДжовхIара аьллера, Украинаца тIом болор бу Оьрсийчоьно. ЧугIортар хьуна дагахьдоцург дарий?\n– ХIан-хIа, дацара. 2014-чу шарахь дуьйна Украинано шен тоьлла кIентий дIабухкуш бу, гора а хIуттий, новкъабоху тIаьххьара. Чов йина, лазийча санна яра Украина, цунна чуьра цIий дIаоьхуш санна, хIоразза а шен дика кIант вайча.\nТIом дукха лаьттар бац, хIунда аьлча, доллу дуьне ду оцу халкъана гIо деш. Цхьа бакъду, кхин хир яц пачхьалкхан дегIа тIехь чевнаш. Суна хетарехь, мостагIашца йист яккхар гIоле ду, тIехула тIе мостагI ша веана церан лаьтта тIе.\nТIеман чакхено вайн дуьне хуьйцур ду аьлла, хета суна. Дера Оьрсийчоь тоьлар яц, цхьана а ийна, доьналла гойтучу Украинан халкъо боккхур бу толам. Оьрсийчоьно оккупаци йинчу мехкашкахь а хийцамаш хир бу – и яьлла хIума цкъа мацца а эккха езаш яра.\n– Украине гIортарх дерг аьлча, дуккхаъчу политологаша нохчийн тIемашца цхьаьнадар билгалдоккху. Стенца го хьуна цхьаьнадар?\n– Суна дагадогIу 1994-гIа шо. Юьхьанца Ельцина, олуш ма-хиллара, "конституцин къепе" меттаялош вара, ма-дарра дийцича, и къепе яра – хIаллакйина гIаланаш, Украинехь а санна. Гуьмса а, Соьлжа-ГIала а, ярташ ягийнера, и херцарш, суна хетарехь, космосера суьрташ тIехь а гуш яра уьш.\nЦул тIаьхьа шолгIа, Москвахь а, Волгодонскехь а цIенош лоьлхуьйтуш, Путинан реваншан тIом бара, оьрсийн нохчашка цабезам гIаттийна, уьш тIом бан бахийта.\nТоьшаллин кехат: Оьрсийчоьнан кхелан органийн таIзаршца а, официалан версица а догIуш, цIенош лелхийтинера НВФ-н куьйгалхоша Эмир аль-Хаттаба а, Абу-Iумара а. Оцу юкъанна Оьрсийчоьнан а, дуьненан а юкъараллехь йийца яьккхира, теракташ дарна бехке бу Оьрсийчоьнан леррина сервисаш, уггар хьалха, ФСБ аьлла верси.\nОцу хеначохь болх беш яра, Ичкерин а, цунна гонахарчу гIаланашкахь: Пятигорскехь, Минводехь, Кисловодскехь 50 гергга фильрацин каппаш… Цигахь нахана тIехь гIело латтайора, хьийзабора, бойура. Кегийнах, зудабераш дара цигахь, цхьа нохчий хилла а ца Iара, Ичкерехь дехаш хиллачу кхиндолчу къаьмнийн векалш а хуьлура. Мах а белла, и стаг схьа ца ваккхахь, цуьнан дакъа карадора вежараллин кешнашкахь.\nУггар а халахетарг дара, доллу дуьненна хетарг: хIаъ, хIаллакдеш ду жима къам, иза вайн бала болуш хIума дац, иза Оьрсийчоьнан гIуллакх ду\nОцу юкъанна Европерчу политикаша дIахьедора, Оьрсийчоьнан гIуллакхна юкъа ца гIертарх. Уггар а халахетарг дара, доллу дуьненна хетарг: хIаъ, хIаллакдеш ду жима къам, иза вайн бала болуш хIума дац, иза Оьрсийчоьнан гIуллакх ду. Цундела хIетахь ДжовхIара дIахьедора: "Европан политикаша чуьра гIуллакх ду боху Ичкерихь боьду тIом. Цара ойла ца йо, цкъа мацца а Европа а хир ю чоьхьара гIуллакх. Ичкери хIинца дIалаьцна ю Путина хIоттийначу тайнигийн рожо. Адам охьатаIийна, ма-дарра аьлча, набахтехь латтош ду.\nУкраина, суна хета, тоьлар ю, хIунда аьлча, цкъа делахь, уьш шовзткъа миллион ву, нохчийн миллион ца кхоччуш вара, шолгIа аьлча, тIеман гIирсаца доллу дуьнено гIо деш ду царна, нохчаша тIом бора, мостагIчуьнгара даьккхинчу герзаца.\n– Ахь охьаягарйина эрчо лайначул тIаьхьа, муха нисделла, тахана Оьрсийчоьнан агIор Украинана дуьхьал тIом беш нохчий хилар?\n– Тоьлла нохчий байъина тIамехь, дийна бисинчех, цхьа дакъа Малхбузе дехьабевлла. Ичкерин виъ президент вийра, дуккха а командираш а. Путина чIагIо ма-ярра, вайн могIаршкахь йисира юпканаш, къаной, бераш. ТIаьхьа и бераш кхиира, Путинан проспект хестош, Кадыровс ечу гIишлошка а хьуьйсуш.\nЙохийначу Соьлжа-ГIала оьрсийн салтий, 2004 шо\nКадыровца берш, уьш шайн лаамехь лела нах бац. Цхьаберш тIаме боьлху, шайн доьзалаш кхаба, ткъа кегийрхой, дукха хьолахь, бертаза хьийсош бу, йа набахтеца, йа гергарчаьрца кхерамаш а туьйсуш. Ас буьйцурш бац, Кадыровна уллохь болу цхьа эзар ах эзар цуьнца цIийца боьзнарш, шен зуламашкахь цо дакъалоьцуьйтурш, нохчийн къам хIаллакдеш, сийсаздеш. Уьш билггал хIуъа а дийр долу кадыровхой бу, ткъа бисинарш – хьалха а туьйсуш, хIаллакбен бIахой бу.\nТоьшаллин кехат: Украинан дозана тIехь тIемаш беш хаабелла Кадыровн гонера, даккхийчу политикан зуламашна бехкебина нах. Доккхачу декъанна, оппозицин политик Немцов Борис вер вовшахтохарна бехкевен Геремеев Руслан а, иштта, нохчийн блогер Алиев Iимран (Мансур Старый) верна бехкехета Мамадиев Iусман а.\n– "Миллион хьалхарниг" хьайн книга арахецначул тIаьхьа еллачу интервьюхь ахь элир-кх, иза къаьсттина пайден хир ю, Украинан малхбалерчу тIамехь болчарна, хIунда аьлча, оцу тIехь юьйцуш ю нохчийн тIамехь Дудаевс лелийна кепаш. ХIун ала гIертара хьо?\n– Ас юьйцурш партизанийн тIеман кепаш яра. Жимачу тобанашца хьуьнхахь ловчкъий Iара нохчий, тIелетара къаьстинчу гIагI диллинчу машенашна, некъаш дохадора. Дудаев ДжовхIаран эскарша 1996-чу шеран Зазадокху-баттахь кхаа денна схьаяьккхира Соьлжа-ГIала. Журналисташа хаьттира ДжовхIаре, кхаа денна бен хIунда ца яьккхина. Цо жоп делира: "ГIаланаш муха схьаяха еза гойтуш вара со".\nОьрсийочьнан эскаро авиацех пайдаоьцу, ткъа салташа тIаьхьа меттигаш цIанйо. МостагIчунна дуьхьал боьлхура ДжовхIаран бIахой хьалххе кечйинчу планаца: некъаш дехкинера, хIора отряде муха кхочур ву, базаш схьа муха йохур ю, салташна го барх, амма байъа а ца бойъуш. ТIаккха эскархоша маьхьарий деттара: хIаллак ма дахьара тхо, дийна ду тхо. Оьрсийчоьнан армин дийзира юхаяла. Оццу планаца, 1996-чу шеран Товбеца-беттан 6-чохь, ДжовхIар вийначул тIаьхьа, гобинчу Оьрсийчоьнан эскарша къинхетамбар дийхира, тIаккха машаран дийцаршка хаа декхарийла хилира Ельцин.\n– Оьрсийчоь Донбассе гIоьртинчул тIаьхьа ахь диллина кехат яздира, украинхойн къомана гIодар доьхуш. ХIинца биний ахь кхайкхам?\n– Чиллан-беттан 25-чохь, тIом болийна шолгIачу дийнахь кхайкхам бира ас украинхошка. Цу тIехь, фильтрацин лагере а кхаьчна, тIаккха машар дIахIоьттича, маьрша ваьккхинчу 16 шо долчу нохчочух лаьцна цхьа дийцар а дийцира ас. Цуьнан 19 шо долчу заманчохь шолгIа тIом нисбеллера. ТIамтIе вахара иза, ши шо даьлча командир а хилира цунах. Шен 24 шо долуш кхелхира иза. Цуьнан дас зорбане яьхнера цуьнан байташ, тIаьххьарчу агIона тIехь сурт дара: каш, цунна улло хиъна, йоьлхуш йоI. Ас дIайоьшу цуьнан йоца байт:\nДелла дахар – вайн дуьненахь хийцалуш хIуммаъ цахилар - хьуна гуш хилар. Украинхой бойъуш, нохчий бойъуш, дийнна къаьмнашна тIехь харцо лелош. Хьан дан хIуммаъ цахилар – и ду делла дахар. Ткъа дийна Iожалла- турпалхо санна, хьо леш велахь, хьан са ялсамане доьду. Бусулбанаша гIазотехь кхалхар, шахIид хилар олу цунах.\n– Хьо теший, Украина баккъал а маьрша пачхьалкх хирг хиларх?\n– Украинан къам тоьлар ду, суна лаьа дашо малх царна кхетийла, ялтийн аренаш хуьлийла, церан байракх тIехь ма-хиллара, украинхой баккхийбина ца Iаш, гонахара доллу халкъийн а самукъадоккху, доккха хазахетар царна хуьлийла а. ХIунда аьлча, и пачхьалкх хьаьхна ю Оьрсийчоьнан зуламан а, ницкъбаран а импери эшон.\nОхан- беттан 19-гIа – тIом болабелла 55-гIа де ду. Оьрсийчоьнан эскаро долийна тIелатар Укрианан малхбузехь. Украинан президентан офисан куьйгалхочо Ермак Андрейс хаамбина, "тIеман шолгIа фаза йолаелла" аьлла. "РогIера спецоперацин фаза" йолаяларх дIакхайкхийра Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министро Лавров Сергейс а. Украино шайн контролехь латточу Луганскан а, Донецкан а кIошташкарчу нах бехачу меттигашкахь къиза тохарш ду дIахьош. Гоне берзийна украинхойн тIемалой дуьхьал хилира Мариуполь дIаяла.


Кеманан тохарш нах байъина Шемахь\nСтигалкъекъа-бутт 06, 2016\nШемара хьал Цхьанакхеттачу Къаьмнийн организацин цIарх тергонехь латточу ал-Хьусайн Зейд Раада пIераскана бинчу хаамца, Идлиб провинцехь мухIажирийн четаршкара 28 стаг вийна кеманаша тоьхначу ракеташа, аьлла.\nЦо бахарехь, тера дац кеманаш гIалатделлачух, и тохар тIеман зуламийн могIара даккха а деза. Цунна цкъачунна билггал ала ца хаьа, зуламдина кеманаш Шемарчу режиман ду, цунна гIодечу мехкийн ду. Асадан инарлаша даре ца дина.\nЦара бехкейо шайна дуьхьал лаьтта тIеман оппозици. Францино а, кхин а массех махко а емалдина зулам, кхайкхина дуьненаюъкара хьукматаш иза талла. Оьрсийчоьнан тIеман министралло а хаамбина, шен кеманаш хилла дац Идлибна герга нах хIаллакбечу муьрехь, аьлла.\n"Бакъонашларъярхо цунах тIамо йинера". Саратова Хеда кхелхина Нохчийчохь\nНохчий ца беза Малхбузенна, боху Кадыровс, 45 стаг вийна Iедало регионехь, боху Чайкас\nШвецера полици толлуш ю Ветланда гIалахь уьрсаца тIелетарш дар\nКадыровс бегаш бо ФБР-ца, амма бегаш бац гIалгIайн муфтийна гIуда тохар


Кавказерчу нехан бакъонаш а хьехийра Немцов дагалоцучу барамашкахь\nЗазадоккху-бутт 01, 2020\nПолитик Немцов Борис вийна 5 шо кхачарна лерина барамаш дIабаьхьина шоьтадийнахь Оьрсийчоьнан дуккха а гIаланашкахь. Алссам наха дакъалаьцна Москварчу гуламехь.\nСтрастной бульвар тIера Сахаровн майдана кхаччалц некъ бечу наханна гонах бара дуккха а полисхой. Гуламхойх дIакхета луург воккхура кхерамзаллина хIоттийначу гIирсан кевнах чекх, толлура цуьнгахь ерг.\nДагалецамийн барам кхайкхийначийн декъахь яра «Яблоко» парти, «Солидарность» болам, ПАРНАС, «Мемориал», Навальный Алексейн коррупцина дуьхьалоен фонд, кхийолу юкъараллаш. Бараман коьрта лозунг яра «Немцов вейтинарш набахте кхачон беза».\nОьрсийчоьнан юкъара проблемаш, адамашкара бакъонаш дIаяхар, политика бахьанехь нах лецарш хьехочу лозунгашлахь бара кавказхойн гIайгIанаш а. Нехан карарчу плакаташа маршо йоьхура Ростовхь лаьцна кхобучу меттигерчу жигархочунна Шевченко Анастасияна а, Дагестанерчу журналистна Гаджиев Iабдулмуминна а, гIалгIайн жигархошна а.\nМосквара барам шуьйрра гайтина, видео YouTube а хIоттийна «Дождь» («ДогIа») телеканало.\nХьехайора гуламхоша Нохчийчоь а. Юристан Айвазян Артеман карахь дара «Мел дахлур ду иза?» плакат. Цо дийцира, ша дуьхьал ву «Кадыров Рамзана нохчийн къоманна узурпаци ярна», аьлла.\n«Адамна оьшучу цивлизацин, демократин битамаш банне а бац Нохчийчохь. Оцу хьелашкаш къиззалла, куралла гойту, Немцов вейтар зуьйш лаца кхайкхийначу Геремеев Русланан гергарчу стагана пачхьалкхо совгIат даларо [сенаторна Геремеев Сулиманна Путинан омрица мидал ялар - ред]. Талламчаш бахана Гереммев Руслан лаца, амма, гой шуна, «цо неI схьа ца йиллина»! МогIарчу нохчочуьнца ишта ловзар ду Iедал! Дац дера», - бохура журналисташка Айвазяна.\nОппозиционер Немцов Борис вийра Кремлна гергахь 2015-чу шеран Чиллан-беттан 27-чу дийнан сарахь. Иза верна бехке а вина, набахтешка хьажийра массех нохчо. Амма каронза, таIзар данза буьсуш бу зуламна нах арабаьхна хьаькамаш, уьш а беза леца, жоьпе ийзо аьлла хета Немцовн накъосташна а, гергарчарна а.


«Росси тахана» хаамийн агентствон куьйгалхочо дакъалецира «Рамаданан четар» схьадоьллучехь | Эксклюзив | Россия массарна а\n© РИА Новости, В. Трефилов\n«Рамаданан четар» схьадоьллуш даздаран церемони д1аяьхьира оршот дийнахь, Москвара Поклонни ломан т1ера Мемориальни маьждиган уллехь. Рамадан бутт болабаларна лерина, бусулба нехан г1одаран а, культурин-серладаккхаран а йоккха проект схьайоьллуш дакъалецира «Росси тахана»дуьненаюкъара хаамийн агентствон генеральни директоро Киселёв Дмитрийс.\nМероприятехь дакъалоцуш болчу бусулба 1еламнахел совнаха, «Рамадан четарехь» т1елецира Россира кхидолчу динийн векалш а, федеральни а, коьртачу шахьаран а 1едалера векалш а, иштта юкъараллин, культурин г1уллакххой а.\nГ1уллакхехь дакъалоцуш хиллачу Киселёв Дмитрийс дийцира, «Рамаданан четаре» кхайкхаро — шен дагах кхеташ, ч1ог1а хазхетар дира аьлла. Кисилёвс дийцарехь, цуьнан пхенашкахь а ду г1ирмахойн-г1езалойн ц1ий. Цуьнан дененан дас, Агапов Семёна, цхьа эзар барх1 б1е шовзткъе пхийттолг1ачу шарахь Севастополь ларъечу хенахь «Г1ирмера г1езалойх йолу х1усамнана ялийна хилла шена».\nКиселёв Дмитрийс билгал ма-даккхара, цуьнан дас «ч1ог1а лорура исламан культура, цуьнга лерам а бара цуьнан, жима волуш дуьйна со а цу кепара кхиийна ву». «Со керста динехь хиларо суна новкъарло ца йо, Россин ламасталлин и культура сайгахь хааяла», — билгалдаьккхира «Росси тахана» хаамийн агентствон генеральни директоро.\nКиселёвс «Рамаданан четаран» хьешашка иштта хаам бира, «Росси массарна а» проектан юкъа а дог1уш, агентствос дукха хан йоцуш интернет-сайт схьайиллина хилар, «Россихь дуьххьарлера г1ирмахойн-г1езалойн маттахь пачхьалкхан ресурс». «Суна хазхета, цу г1уллакхна Г1ирмехь а, Россихь а т1етайна хилар», — билгалдаьккхира Киселёвс.\n«Россихь цкъа а ца хилла динан т1емаш, со тешна ву, кхид1а йолчу хенахь а хир бац. Дуккха а цивилизацешна, континенташна масала ду иза. Вайн даймахкара ислам, шеко йоцуш, вайн юкъарчу культурин хазна ю. Вай массо а кхеташ ду, бусулба 1еламнехан школа ч1аг1ъярехь х1оттийна 1алашо хиларх. Иштта дуккха а декхарш ду, вовшийн цакхеташ долу тайп-тайпана хаттарш къасторехь. Со тешна ву, вай цхьаьна цу г1уллакхца ларорг хиларх», — билгалдаьккхира «Росси тахана» хаамийн агентствон генеральни директоро.\nКилсан а, юкъараллин а юкъаметтигашкахула долчу синодальни декъан председателан заместительс, мозг1аро Багдасаров Романа шен къамелехь билгалдаьккхира, «Рамаданан четар» — иза машаран а, доттаг1аллин а, вовшашца лераме хиларан а четар ду» аьлла. Хала хаттарш, девне хьелаш къасторехь вовшийн зеделларг довзийта таро ю кхузахь. «Цхьаьна меттехь — тайп-тайпанчу динийн, къаьмнийн векалш бертахь бахаран масала ду Росси», — билгалдаьккхира Багдасаровс.\nМозг1аро дийцарехь, «до1анаша адаман толам баккха г1о до», ткъа «марха кхабаро цуьнан дин ч1аг1до». «Луур дара марха кхабарехь шун аьтту хуьлийла, х1унда аьлча массарна а беркате х1ума ду иза», — аьлла, вистхилира бусулба нахе Килсан векал.\nШен рог1ехь, «Рамаданан четаран» дакъалацархошка маршалла а хоттуш, жуьгтийн динан юкъараллийн а, организацийн а Россин Конгрессан вице-президенто Коган Зиновийс тидам т1ебахийтира, «вайн бусулба наха цхьаьна дийнахь марха ма-кхеббина, Москва аьхке юхаеана» хиларна. «Суна хетарехь, кху беркатечу батто вайн Москва г1ала аьхке еана а ца 1аш, вайн ерриге пачхьалкхана, Новороссина машар бахьар бу», — аьлла вистхилира Коган. И дешнаш хазхетарца т1елецира зал чохь гулбелчара.\nВовшахтохархоша кхойкху лаам болчаьрга массаьрга а «Рамаданан четарехь» дакъалаца. Цунна юкъа а дог1уш, хьалхарчу июлехь дуьйна ткъе ворх1олг1а июль кхаччалца, къаьмнийн культурийн денош а, кхидолу г1уллакхаш а д1ахьура ду меттигехь. Акци д1ахьочу исс шарахь дуьххьара, Рамадан беттан ткъе итт дийнахь диллина хир ду «четар».


ТахIаджуд ламаз тIехь деха мегий шена луург? - Хаттаршна жоьпаш - Динул-Ислам Коьрта агIо\nТахIаджуд ламаз тIехь деха мегий шена луург, цу хенахь дехнарг Дала ло олуш хезнера суна.\nПайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) аьлла: «Буьйсана чохь цхьа хан ю, шена чохь бусалба стага Делера дуьненан а, эхартан а диканаш дехча Дала уьш цунна луш йолу. И хан хIора буьйсанна хуьлуш ю».\nКхин а аьлла Делан Элчано (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна): «Вайн Дела хIора буьйсанна лахарчу стигала охьавогIу, буьйсанан тIаьххьара кхоалгIа дакъа диссича. ТIаккха Цо олу: «Мила ву Соьга доIа деш, Ас цунна жоп а лур долуш? Мила ву Соьга доьхуш, Ас цунна оьшург лур а долуш? Мила ву Соьга гечдар доьхуш, Ас цунна геч а дийр долуш?».\nПайхамаре (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) хаьттина хилла: «Муьлха доIа ду уггар дика дIахезаш (жоп луш)?» Цо жоп делла тIаккха: «Буьйсанан шолгIа дакъа юккъе дахча деш долу доIа а ду, парз ламазел тIаьхьа деш долу доIа а ду».\nКхин а аьлла Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна): «Делан лай, нуьцкъала а, сийлахь а волчу шен Делана уггар герга хуьлу хан – иза сужудехь волуш ю шуна; доIа дар совдоккхийла аш (оцу хьолехь)».\nОцу хьадисаша гойту вайна, лераме йиша, тахIаджуд ламаз тIехь доIа дар деза хилар а, иза доIийна жоп луш долчу меттигех хилар а, оцу ламазехь ахь хьайна луург деха мегаш хилар а.\n ХIокху хьадисехь дуьйцург массо Шеца хила там боцучу кхачамбацарех цIена а, лекха а волчу АллахIан сифат ду, Цуьнан цхьа куц ду, Иза лахарчу стигала охьавогIу аьлла. Ткъа Цо деш долу цхьаъа хIума Цо кхоьллина долчу кхолларо дечух тера дац, йа иза иштта ду аьлла коьрте даийта а мегар дац. Мелхо а, АллахI – вайн ойлане хьовза йиш йолуш долчу цхьанне хIуманах тера вац. Цундела, оцу сифатах, оцу АллахIан балхах теша вай, Иза къобал а до вай, Цуьнан Элчано (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) иза вайна дийцина хиларна. Делахь а, иза иштта а хуьлу, йа вуьшта а хуьлу бохуш куц-кеп ца ло вай цунна, йа АллахI Шен кхолларх тар а ца во вай, массо кхачамбацарех Иза цIан а во вай, Иза Шен кхолларх цхьанне агIор тера воций а хаьа вайна.\n Буьйса кхаа декъе екъча, тIаьххьара долу кхоалгIа дакъа хуьлу иза. Йа, буьйса ялх декъе екъча, пхоьалгIа дакъа хуьлу иза, Iеламнаха ма-аллара. Имам Iалий ал-Къорий, «Миркъотул-мафатихь», 3/929.\n Муслим, Абу Давуд, Насаий.


Страсбург - ПАСЕ-н кхеташо\nОьрсийчоьнан Iедалш тӀетаьӀина каро а, таIзар дан а гӀорта деза Нохчийчоьнан республикехь ЛГБТИ-юкъарлан векалшна дуьхьал зуламаш диначарна, ткъа иштта зулам даьллачу нахана компенсацеш яла еза. Цунах лаьцна дуьйцуш ду де хьалха Страсбургехь Европан Кхеташонан парламентан ассамблейно (ПАСЕ) тIеэцначу резолюцехь, хаам бо Deutsche Welle зорбан гIирсо.\nРезолюци кечйина ПАСЕ-н нийсаллан а, дескриминаци ца яйтаран а комитетан докладхочо Бельгерчу социалистийн цIарах волчу депутата Фурат Бен Шикха. Оцу документан текстехь дуьйцуш ду, тIаьхьарчу шерашкахь Европан цхьайолчу пачхьалкхашкахь цабезам кхуллуш а, ницкъбар а, зуламаш деш а хиларх а лаьцна ЛГБТИ-на дуьхьал. Оцу хьоеъкхь Оьрсийчуьрчу Iедалшна йина рекомендацеш кечйина ша лаьттачу параграфехь.\nРезолюцица йоьзначу докладехь билгалдоккхуш ду, тIаьхьарчу итт шарахь "Европехь цхьанха а ца лелийна оццул къиза ницкъ бар ЛГБТИ-на дуьхьа, Iедалша гIо а деш ЛГБТИ-на 20I7-чу шарахь Нохчийчохь дина тIелатарш санна аьлла.\nАссамблейно кхайкхам бина Европан Кхеташонна юкъайогIучу пачхьалкхашка, Оьрсийчоьнан Iедалшна "Iаткъам бар юхадоладахьара аьлла, цаьрга "бакъонца кхел яйта" ЛГБТИ-н бакхонаш йохоца хьакхалучучу гIуллакхашкахула. Цул сов, ПАСЕ-но дехар дина Европерчу пачхьалкхашка далург дерриг а дахьара аьлла "тховкъело а яла, ларбан а" "сексан ориентаци" бух болуш Оьрсийчуьра дIабаха дезначу нахана аьлла.


Абаст-Хьаьжа — Википеди\nНазир-Хьаьжин Абаст-Хьаьжа (1830 я 1830 шарахь, Нохчийчоьн Курчалойн кӀоштара Ӏаларой-Эвла) — накъшбандин тӀарикъатан шайх, Зандакъара ГӀеза-Хаьжин мурид хилла. Тайпана Ӏаларо.\n3 Назманашкахь хьахавар\n4 Абаст-Хьаьжин цӀе иэсехь\nАбаст-Хьаьжа дуьнен тӀе ваьлла 1830 я 1840 шарахь, Ӏаларой-Эвла. Зандакъара ГӀеза-Хаьжин мурид хилла, накъшбандин тӀарикъатан шайх а хилла. И тӀарикъат хьеха цунна бакъо елла Ӏаларара Мата-Хьаьжас, ткъа цунна бакъо еллера ГӀеза-Хьаьжас. Абст-Хьаьжа я Аза-Хьаьжа цӀарца вевза.\nМасех шарахь ваьхна Мескитахь, цигахь имам лаьттира иза. Абаст-Хьаьжин нийсархой хилла Шелара Суоип-Молла, Курчалойра ЯнгӀульби-Хьаьжа, Кхошкельдара Юсуп-Хьаьжа, Митаев Ӏела (Ӏовдин Ӏела), Цоцин-Эвлара Мани, Хьаьпшара Сулим-Хьаьжа. Абаст-Хьаьжас шозза хьаьжа дина (тӀаьххьара – 1908 шарахь).\nАбаст-Хьаьжа кхелхина 1924 шарахь, дӀаверзийна Ӏаларой-Эвлахь, веллачул тӀаьхьа шо даьлчи цуьнан каш тӀехь зиярат дуьйгӀира. Цунна уллехь дӀаверзийна, наха чӀогӀа лерам беш хилла волу, ши кӀант – Халад а, МагӀарби-Хьаьжа а.\nIуьйра ламаз динчул тIаьхьа, ламаз карахь долуш. Ас ният ди сай Устаза Абаст-Хьаьжас тIе диллина вирд даккха, Дела доьхьа Далла АллахIу Акбар. 3-шахIадат даладо 100-АстагIфируллахI 500-ЛаилахIа иллаллахьу 100-салават\nНазманашкахь хьахавар[нисъе бӀаьра | нисъе]\nИльмади Цоккуевн назмехь хьахийна Абаст-Хьаьжа: "Марша ва хьо Воккха-Хьаьжа!".\nДала билгалйинчу бешахь\nАхь исламан стоьмаш кхиий.\nСийлахь йолчу Ӏалашонца\nАхьа къона Хьаьжой кхиий!\nХьайца цхьаьна балабелахь\nАхьа тхоьгахьа гӀодоккхуче!\nАбаст-Хьаьжин цӀе иэсехь[нисъе бӀаьра | нисъе]\nЧӀуьлга-Юртара керла Абаст-Хьаьжин маьждиг\nТеркан кӀоштан ЧӀулга-Юртахь диллина керла маьждиг Абаст-Хьаьжин цӀарах ду.\nИштта ду ЧӀулга-Юртахь Абаст-Хьаьжин цӀарах урам а.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Абаст-Хьаьжа&oldid=2832044»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2018, 27 октябрь, 12:12.


Динул-Ислам - Хаттаршна жоьпаш - Сан нанас соьга сан маре вон ду, цIа йола боху...\nСо маре яханчул таьхьа сан нана соьх дIахерйелла, суна тIе йоха хIуммаъ ца оьцуш, со тергал ца еш. Соьга са маре вон ду, со ца лору сан марзахоша, цIа йолу бохуш. ТIехьари соьга ша йа сан маре харжа аьлла цо, хьай аьтто балахь далил далош жоп лахьара ахь суна, ас мила харжа веза? хьай ма хуьллу сиха жоп лахьара ахь суна!\nЛераме йиша! ХIара хаттар кехат яздарца жоп дала тарлуш хаттар дацара, хIунда аьлча ишттачу хьолехь жоп луш волчунна довза дезаш а, хаа дезаш а дуккха а хIума хуьлу, хоттуш волчуьнга иштта а иштта а де аьлла цуьнан хIоьттинчу хьолаца догIуш ма-дарра нийсса жоп далархьама. Бакъду, муьлхха хаттарна а юкъара жоп далалур ду, масала хIара хIума иштта ду, важа хIума вуьшта ду аьлла. Делахь а, хIара санна долчу хьелашкахь юкъара жоп далар гIалат хила тарло, хIунда аьлча хIоьттина долу хьал оцу юкъарчу жоьпана кIел догIуш доцуш хила тарло дела.\nИ бахьана долуш, суна сайна доьххьара хIара хаттар дешча дагадеана дерг а, ас масех Iелам-стаге дагаволуш хIара хаьттича цара соьга хаьттина дерг а, ас хьоьга яздина долу хаттар дара: «Хьо маре йоьдучу хенахь хьайн цIеранаш реза а болуш йахана юй? Мах бечу хенахь хьан верас а волуш (да, деда, ваша деваша), шиъ теш волуш, нахана ахь маре деш дуй хууш хилла дуй хьан маре йахар?». Иштта дан ма-дезза маре ца даро кхолладолуьйтуш ду дукха хьолехь хIинца хьоьгахь дерг санна долу чолхе хьелаш. Ахь цунна жоп далаза дукха хан яьлча, маре дан ма-дезза дина хир дац аьлла хийтира суна, ткъа вай дагадевлла волчу Iелам-стага яздина долу жоп а цу тIедоьгIна дара. ХIинца, ахь хьайн да реза вара боху, цундела, оцу Iелам-стага (Дела реза хуьлда цунна) яздинчу жоьпан доьххьаралера дакъа хьуна догIуш доцу дела, иза ца яздо вай кхузахь. Иза Iадда а дитина, къаьсттина ахь дан дезарг а, ахь дича дика хиндерг а яздийр ду вай, Дала мукъа лахь:\n«ХIинца дан дезарг хIун ду? Нана собаре хила еза, йоI чIогIа гIиллакхах ца юхуш чекхъяла хьажа еза. Хан яларца дайлур долуш хIума ду хIара. ХIара юьхьиг ю, юьхьехь массо хIума чIогIа а, хала а хуьлу, собар оьшуш хуьлу, Пайхамара (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) ма-аллара: «(Хила ма-дезза, баккъалла долу) собар – доьххьара хало ма хилланехь дийриг ду».\nЗуда йоьдуш а, стага ялош а лардан дезаш ши хIума ду, хьадисехь деана ма-хиллара: и меттиг дин долуш а, оцу динца догIуш долу гIиллакх долуш а хилар. Марзахоша ларар коьрта дац, майра и ши хIума (дин а, гIиллакх а) долуш хилчахьана. Вацахь, хилла даьлларг дохочул дендан хьажар гIолий ю.\nНана шен йоIах къа ца хеташ хир яц. ХIинца дерриге гIора тIедахийтина, йоI цигахь дIатаръян хьажар хьекъале ду. И яхана болу нах оццул сиха муха бу ца хаа тарло, цундела нана сих ца ялар а, царна халахетар долу хIуманаш ца дийцар а кху муьрехь а, даиманна а дика ду. «Иралло йина чов йирзина, матто йина чов ца йирзина» - олуш хилла ду вайн дайша а, бусалбанаша а. ЙоI марера ма йохае аьлла дехар а, хьехар а ду вайн оцу хьомечу вайн нене. «Ма-бохху ца хилча, ма-торру» - аьлла юха а вайн дайша. Иза хIума нисдан гIерташ къахьега бохучу маьIнанга ду. Бусалбанаш дерриге хIума тодар тIедиллина бу, хIума дохор церан гIиллакхех дац. Вайна тIехь тахана йоккха киртиг ю, хало ю. Тахана а вай вовший догэцар а, юкъахь гIиллакх а ца лардича, кхечу хенахь лардийр ду бохург гена хеташ хIума ду. АллахIа дикачу хIуманна тIехь аьтту бойла вайн массера а!\nЙоIе цхьа дехар ду вайн: и (хьо, хIай йоI) жима хир ю, цундела тахана хаа аьтту болчу массо гIирсашкахула вайн Ислам дин хаа а, Iамо а хьажахьара хьо, хьайн аьттоне хьаьжжина!».\nИ жоп чекхдели, цу юкъара къовларш юкъахь дерг ас сайгара тIетоьхна дара, маьIна билгалдеш.\nЛераме йиша! Ахь дан дезарг а, хьан нанас дан дезарг а чIогIа дика а, кхачаме а билгалдина ду цу жоьпехь. Ткъа сан кхин тIетоха хIума дац, ахь далил дале аьлла дехар дина дела иза хьахор доцург. Бусалба динехь девзаш, чIагIделла хIума ду, майрачуьнан хьакъ ненан хьокъал хьалхе йолуш хилар. Вуьшта аьлча, майрачо бохург нанас бохучул хьалха даккха дезаш ду. Нагахь санна иза бусалба динна доьхьал дацахь, нанна муьтIахь хилале хьалха майрачунна муьтIахь хила езаш ю зуда. Цундела, майрачуьнгара даьлла хIума а доцуш, марзахоша ца лорура аьлла хьоьга хьан нанас цIайола алар нийса дац, кхин бахьана а доцуш хьо цIа яхар а нийса хир дац. Ткъа дан дезарг – лакхарчу жоьпа юкъахь билгалдина дара хьуна: хьайн ненаца гIилкхах а ца юхуш, хьайн ма-хуьллу цуьнца дика юкъаметтиг а лелош, иза хьайца херйеллехь а хьой цунна тIегIертачара ца соцуш, даим даггара Деле хьайн хьал дикачу агIор нисдар доьхуш, хьайн хьолехь уггар коьрта агIо хьайгахь юй а хууш, хьекъалца а, собарца а чекхъяла еза хьо, лакхарчу жоьпехь хьайга дина долчу дехарна жоп дала а хьожуш!\nДала туодойла, нисдойла хьан хьал!


Европерчу адамийн бакъонашкахула йолчу кхеле гIалгIайн веа жигархочун цIарах латкъамбина бакъонашларъяран "Мемориал" центро. Беков Мурата а, Барахоев Илеза а, ДзейтовгIара Вахас а, Руслана а арздина нийсонца дов хаттаран а, дешан маьршонан а шайн бакъонаш ларъеш яц аьлла.\nБакъонашларъяран центро бечу хаамца, Беков а, ДзейтовгIар а, Барахоев а ГIалгIайчоьнан Магасан майданахь хилла ву Заздоккху-беттан 27-чохь. Амма Iедалхоша митинг дIаяхъян пурба ца деллийла хиъначул тIаьхьа, уьш майданара дIабахна хиллера, яздо "Мемориало". Охан-баттахь полици бигина, хеттарш а дина, гIуданаш диттина хиллера царна 10, 20 эзар соьмана, къепе йохорна аьлла. Лакхарчу кхеле апелляци чуелча а ца туьйлира уьш.\nМаршо Радионо яздира ГIалгIачуьрчу протестех. Нохчийчоьнца дозанаш хийцарна резабоцчу бахархоша Заздоккху-баттахь митинг хIоттор бахьана долуш леца болийра гIалгIайн жигархой. Царех кхаанна хенаш кхайкхийна кху деношкахь. Железноводск гIалин кхело 1 шой, 4 буттий тоьхна Нальгиев Сайд-Мохьмадна, Гагиев Рамазанан биъ бутт баккха беза чохь, ткъа Томов Зеламхан 17 бутт хан кхайкхийна.\nУьш берриш а бехкебина Iедалан векалшна дуьхьало ярна.


Терроризм бакъярна гIуда хьарчийна ГIалгIайчуьрчу вахархочух\nРостов-ГIаларчу тIеман кхело 250 эзар сом гIуда тоьхна ГIалгIайчоьнан 27 шо долчу вахархочунна Оздоев Русланна, нахана гергахь терроризм къобалъярна. Оцу артиклехь таIзаре хIоттийначунна 100 эзар соьмера 500 эзаре гергга гIуда кхачадо, йа шина шарера пхеа шаре кхаччалц набахтехь яккха хан.\nГIуда тохарал совнах, "Кавказский узел" ресурсо (оьрсийн Iедалхоша арахьарчу агентийн статусе яьккхина) яздарца, Оздоевна дихкина цхьана шарна "сайташ лелон". Ша бехкехиларх даредина Оздоевс.\nРостов гIаларчу тIеман кхело бехкевира Нохчийчуьрчу ТIехьа-Мартанара Цечоев Рохьман терроризм бакъйина аьлла, амма гIуданах хьалхаваьккхира. Цечоевна бехке диллинера, социалан машанашкахь террорхойн дикачу агIор мах хадош роликаш зорбане яхар.\nБехке хIоттийначу Цечоев Рохьманах 45 эзар сом гIуда а хьарчийра, амма гIуллакх кхелахоша листталц иза чохь латтийна хиларна, кхело таIзарх а воккхуш, цIера дIасавалар а дихкина, маьрша витира иза.\n"Одноклассники" социалан машанахь экстремистийн материалаш яржорна - нохчийн бардан Муцураев Тимуран "ДжихIадан доьхкина тIемаш" илли хIоттийнера цо шен агIонехь - бехкевина Гуьмса гIалин кхело Нохчийчуьра вахархо Дускуев Ахьмад. Федералан суьдхочо Дускуев Ахьмадна такха эзар сом гIуда тIедожийра.


Сура Накхармозий — Википеди\n16 Сурат АН-НАХЬЛ Некхарий (Маккахь доьссина‚ дерриге 128 аят). Ша сов къинхетаме а‚ къинхетаме а волчу Делан цIарца.\nДакъа 1 1. Делан омра кхаьчна (герга деъна къематде хIоттар)‚ и сихдар ма дехалаш. Вонах цIена ву Иза‚ гена лекха ваьлла Иза цара /Шеца/ накъост лацарх. 2. Маликаш диссадо Цо Шен омраца Шен лех Шена луучуьнга "Аша дIахьеде Со воцург кхин дела цахилар‚ Сох кхералаш"‚ олий. 3. Цо кхоьллина стигланаш а‚ латта а хьакъ-бакъ‚ лекха вели И цара /Шеца/ накъост лацарх. 4. Адам кхоьллина Цо тIадамах‚ ткъа иза билггала мостагI ву-кх /керста, Далла инкарло еш волу/. 5. Даьхний – Цо кхоьллина уьш. Шуна царна чохь йовхо а ю‚ пайданаш а бу‚ царех аша дуу. 6. Шуна царна чохь хазалла ю, аша чулохкучу хенахь а‚ аша дажа арадохуш а. 7. Шун маххьаш дIахьо цара махка‚ шу цига кхочур доцчу, чIогIа хала а бен. Баккъалла а, шун Кхиош-кхобург дог лозуш а ву‚ къинхетаме а ву. 8. Говраш а‚ вир-бIарзанаш а‚ варраш а шу шайна тIеховшархьама а‚ хазаллина а ю. Цо кхуллу шуна ца хуург а. 9. Делан тIехь ду /стаг/ нийсачу новкъа нийсвар‚ цунах (некъах) бу (бакъдолчух) дIаверзош берг а. Шена лиънехьара, шу дерриге а нийсачу новкъа дехкина хир дара Цо.\nДакъа 2 10. И ву Ша стиглара хи доссийнарг‚ шуна цунах малар а ду‚ цунах дитташ а ду‚ шен чохь аша бежнаш дажош. 11. Цуьнца Цо шуна долуьйту ялта а‚ зайт-дитташ а‚ хурманаш а‚ кемсаш а‚ массо стоьмаш а. Баккъалла а, цу чохь делил ма ду, ойла ечу нахана. 12. Шуна муьтIахь йина Цо буьйса а‚ де а‚ малх а‚ бутт а. Седарчий а муьтIахь ду Цуьнан омраца. Баккъалла а, цу чохь делилаш ма ду, хьекъале болчу нахана. 13. Цо шуна лаьттахь яржийна хIуманаш (динаташ, ораматаш…) /муьтIахь йина шуна/‚ шайн беснаш тайп-тайпана а долуш. Баккъалла а, цу чохь делил ду-кх, дагадойтуш болчу нахана. 14. И ву шуна муьтIахь бинарг хIорд. Аша цунна чуьра керла жижиг даархьама‚ шуьга цунна чуьра жовхIарш арадахийтархьама‚ аша шаьш тIеухкуш долу. Хьуна го кема лелаш цунна чухула, аша Цуьнан комаьршаллих /хIуманаш/ лахархьама‚ шу хир дацара-те баркалла олуш. 15. Лаьтта лаьмнаш дихкира Цо, иза шуьца ца лестийтархьама‚ хиш а‚ некъаш а /хилийтира/, – шу нийслур дацара-те (шайна Iалашонашна тIе). 16. Iаламаташ а /хилла/‚ седарчашца уьш нийслур бацара-те (буьйсана шаьш баха безачу). 17. Ша кхуллург ца кхуллучух тера ву-те? Аша ойла ца йо-те? 18. Аша Делан ниIмат дагардахь – хьесап далур дац шуна Цуьнан. Баккъалла а, Дела гечдеш верг а ву‚ къинхетаме верг а ву. 19. Далла хаьа аша къайладоккхуриг а‚ аша дIахьедориг а. 20. Дела воцуш шайга кхойкхуш берш – цара хIумма а ца кхуллу‚ уьш шаьш а кхуллуш бу. 21. Белла бу уьш‚ дийна боцуш. Царна ца хаьа‚ шаьш маца дендийр ду.\nДакъа 3 22. Шун дела цхьа Дела ву. Шаьш эхартах цатешаш берш – церан дегнаш инкарло еш ду‚ шаьш курабевлла бу уьш. 23. Шеко йоцуш, Далла ма хаьа аша къайладоккхург а‚ аша дIахьедийриг а. Баккъалла а, Цуна ца беза курабовлурш. 24. Цаьрга аьлча: "ХIун доссийна шун Кхиош-кхобучо?"‚ олу: "Хьалхалерачийн туьйранаш". 25. Цара дIахьойла шайн /къинойн/ мохь кхоччуш Къематдийнахь‚ цхьа а хаар доцуш шаьш тилийнчийн цхьаболу мохь а. Вон ца хили цара дIахьош ерг!?\nДакъа 4 26. Царел хьалха хиллачара а мекарло йира – дIаяьхьира Дала церан гIишло буххашкара‚ тхов тIебожийра царна шайна тIехула‚ Цо Iазап даийтира царна шайна ца хуучухула. 27. ТIаккха Къематандийнахь Цо сийсазбийр бу уьш‚ эр ду: "Мичахь бу Сан "накъостий"‚ шаьш бахьанехь аша /бакъдолчуьнца/ къуьйсуш хилла болу?" Шайга Iилма деллачара эр: "Баккъалла а, тахана сийсазалла а‚ вон а ду-кх керстанашна‚ 28. Маликаш болуьйтуш болчу шайн синошна зулам дечу хьолехь". ТIаккха муьтIахь хилира уьш: "Тхо дацара вониг деш". ХIаъ! Баккъалла а, Дела хууш верг ву аша деш хилларг. 29. "Чу гIуо жоьжахатин неIаршкахула‚ гуттар лаьтташ цу чохь. Ма вон ю-кх курабевллачеран чугIойла". 30. /Делах/ кхийринчаьрга элира: "ХIун доссийна шун Кхиош-кхобучо?"‚ цара элира: "Диканиг". Диканиг диначарна хIокху дуьненахь а диканиг ду‚ эхартан цIа-м дикох ду. Ма дика ду-кх /Делах/ кхоьручеран цIа! 31. Iаднан бошмаш – царна чу гIур бу уьш – царна бухахула татолаш оьхуш. Царна цу чохь шайна езнарг хир ю. Иштта ял ло Дала /Шех/ кхоьручарна‚ 32. Шаьш маликаша болуьйтуш болчу цIеначу хьолехь‚ олуш: "Маршалла ду шуьга! Чу гIуо ялсаманина, шаьш /дика/ Iамал еш хиларна". 33. Уьш /керстанаш/ хьоьжуш бу-те шайга маликаш дахкаре‚ я хьан Кхиош-кхобучун омра даре? Иштта дира хьуна царал хьалха хиллачара а. Дала зулам ца дира царна‚ делахь а шайна зулам деш хилира уьш. 34. Шаьш дина вонаш кхиира царех‚ шаьш ца дешаш хилларг хьакхаделира царех.\nДакъа 5 35. /Делаца/ накъост лаьцначара элира: "Далла лиънехьара, И воцчу цхьана а хIуманна Iибадат дина хир дацара оха – оха а‚ тхан дайша а‚ Цо ца йинарг, цхьа а хIума хьарам йина хир яцара оха". Иштта /хьукма/ дора царел хьалха хиллачара а. Элчанийн тIехь ду-й, ткъа, билгала дIакхачор бен? 36. ХIора умматана Оха ваийтира элча‚ Далла Iибадат де‚ ТIагIутах гена довла‚ аьлла. Царех Дала нисвинарг а ву‚ царех шена тIехь тилар кхочушхилларг а ву. Лела шу лаьттахула‚ хьажа‚ муха хилла /Делан цIена дин/ харцдиначеран тIаьхье! 37. Церан нисбаларна тIехь хьо мел сутар хилча а‚ Дала нис ма ца во Ша тилавала витинарг. Царна гIоьнчий ма бац. 38. Делаца чIогIа дуйнаш ма биъна цара "Денвийр вац Дала велларг"‚ бохуш. ХIаъ! Иза хьакъ-бакъ хилар Цуьнан тIехь йолу ваIда ю-кх! Делахь а дукхахболчу нахана ца хаьа-кх. 39. Билгалдаккхархьама царна шена чохь церан хилпало ерг‚ керстанашка хаийтархьама шаьш харцлуьйш дерш дуйла . 40. Тхан дош ду цхьа хIума Тхуна дезча алар: "Хила!" – и хуьлу.\nДакъа 6 41. Шайна зулам диначул тIаьхьа Делан дуьхьа дIакхелхинарш – Оха уьш биссор ма бу дуьненахь а дикачунна тIе‚ эхартан ял-м мелхо а йоккха ю‚ уьш хиллехь хууш. 42. Уьш бу шаьш собар динарш а‚ шайн Кхиош-кхобучунна тIетевжинарш а. 43. Хьоьл хьалха а ца бахийтина Оха божарий бен Оха шайга вехьеш а луш. Аша хаттал хьехам шегахь болчу охIлане , шаьш хиллехь ца хууш. 44. Билгалонашца а‚ жайнашца а /бахкийтира Оха элчанаш/. Хьоьга боссийна Оха хьехам, хьоьга нахана билгалдаккхийта цаьрга доьссинарг‚ уьш ойла еш хилийтархьама а. 45. Вочуьнца мекарло йинарш тешна бу-те Дала шаьш лаьттаца хьулбийриг цахиларх‚ я шайга Iазап догIург цахилрх шайна ца хуучухула? 46. Я Цо шаьш схьа цалацарх шайн дIа-схьа идаршкахь? Уьш ма бац карарабовлур берш . 47. Я Цо шаьш схьалацарх кхерамна чохь? Баккъалла а, шун Кхиош-кхобург доглозуш верг а ву‚ къинхетаме верг а ву. 48. Уьш ца хьожу-те Дала кхоьллинчу хIуманашка, шайн IиндагI теIаш долчу аьтту агIорхьара а‚ аьрру агIорхьара а Далла сужд дарца шаьш муьтIахь а долуш? 49. Далла сужд до стигланашкахь мел долчо а‚ лаьттахь мел долчо а‚ бежанех /долчара а/‚ маликаша а‚ цара куралла ца йо. 50. Уьш кхоьруш ду шайна тIехь волчу шайн Кхиош-кхобучух‚ деш ду шайга де бохург.\nДакъа 7 51. Дала элира: "Аша ма лаца ши дела. Иза цхьа Дела ву‚ Соьх кхералаш!" 52. Цуьнан ду стигланашкахь а‚ лаьттахь а мел дерг. Цуьнан ду даима долу дин‚ ткъа Дела воцчух кхоьру шу? 53. Шуьца мел долу ниIмат а Делера ду-кх. ТIаккха шаьш цхьана зено схьалаьцча – Цуьнга цIогIа детта аша. 54. ТIаккха Цо зен шух дIадаьккхича, шух /цхьана/ тобано шен Кхиош-кхобучуьнца накъост лоцу 55. Оха шайна деллачу /ниIматна/ инкарло ярхьама. Зовкх хьега шайна! ТIаьхьа хуур ду шуна. 56. Оха шайна деллачу рицкъех шайна ца хуучарна дакъа до цара. ТаллахIи‚ цаьрга хоттур ма ду цара харц кхуллуш хиллачух. 57. Далла мехкарий хуьлуьйту цара – вонах цIена ву Иза – ткъа шайна – шайна дезарг /кIентий/ хуьлуьйту. 58. Царех цхьаннан йоI хилла, аьлла, кхаъ баьккхича‚ юьхь Iаржало цуьнан, чIогIа пошме хуьлий. 59. Хьулбо цо нахах шена кхаъ баьккхина болу цатам. "Сийсазаллин тIехь схьаоьцу-те ша и /йоI/‚ я лаьттах дIахьулъйо-те?" Ма вон ду-кх цара деш долу хьукам! 60. Эхартах цатешачарна вонан масал ду‚ Далла лакхара масал ду‚ Иза веза верг а‚ хьукаме верг а ву.\nДакъа 8 61. Дала нах шайн зулам бахьанехь /балане/ лоцуш хиллехьара‚ цуьнан /лаьтта/ тIехь цхьа а дийнат дуьтур ма дацара Цо‚ делахь а тIаьхьатотту Цо уьш цIетоьхна хан тIекхаччалц. Шайн хан еъча – цхьа сахьт тIаьхьа ца буьсу уьш‚ хьалха а ца бовлу. 62. Далла шайна ца дезарг хуьлуьйту цара‚ харцдолчуьнан сурт хIоттадо церан меттанаша, шайна диканиг ду‚ бохуш. Шеко йоццуш царна /жоьжахатин/ цIе ю‚ уьш /цу чу/ сихбийр бу /массарел хьалха/ . 63. ТаллахIи‚ хьоьл хьалха а умматашка бахкийтира Оха /Тхан элчанаш/‚ шайтIано шайн Iамалш хазйира царна‚ тахана а церан верас и ду‚ царна лазош долу Iазап ду. 64. Хьоьга жайна доссийна ма дац Оха, деккъа ахьа царна билгалдаккха бен церан шена чохь хилпало хилларг, нийса некъ а‚ къинхетам а хила а бен тешаш болчу нахана. 65. Дала стиглара хи доссийна‚ цуьнца латта дендина Цо и деллачул тIаьхьа. Баккъалла а, цу чохь делил ма ду ладугIучу нахана.\nДакъа 9 66. Шуна бежанашкахь а маьIна ду: Оха шуна малайо церан кийрахь йолучух боьхаллин а‚ цIийнан а юккъера шура‚ цIена йолуш‚ чам болуш молучарна. 67. Хурманийн а‚ кемсийн а стоьмех аша доккху вахош долу малар а‚ хаза рицкъа а. Баккъалла а, цу чохь делил ма ду ойла ечу нахана. 68. Хьан Кхиош-кхобучо накхаршка хаийтира: шайна цIенош лаца лаьмнех а‚ диттех а‚ цара (наха) ечух а (некхаршна чохь Iан кечам). 69. ТIаккха даа шайна массо стоьмех‚ шайн Кхиош-кхобучун некъашкахула лела муьтIахь хилла‚ аьлла. Церан кийрара малар долу‚ шен бос тайп-тайпана а болуш‚ шена чохь нахана дарба а долуш. Баккъалла а, цу чохь делил ду-кх, шаьш ойла ечу нахана. 70. Дала кхоьллина шу‚ тIаккха Цо долуьйту шу. Шух ву дахаран уггар ирчачу хьоле верзош верг а, цунна хууш хиллачул тIаьхьа хIумма ца хаийта. Баккъалла а, Дела хууш а ву‚ ницкъ кхочуш а ву.\nДакъа 10 71. Дала шун цхьаберш вуккхарел базбина рицкьанна тIехь. Ма бац и базбинарш шайн рицкъа лур долуш шайн куьйган кIелболчарна‚ шаьш цу чохь цаьрца цхьанийса а деш‚ Делан ниIмат а харц до, ткъа, цара? 72. Дала шуна шух шайх а зударий хилийтина‚ Цо шуна шун зударшкара кIентий а‚ кIентийн кIентий а хилийтина‚ Цо шуна дикачух рицкъа делла. Ткъа харцдолчух теша уьш‚ Делан ниIматана керстаналла до? 73. Цара Iибадат до Дела воцчу‚ шайн долахь царна яла стигланашкара а‚ лаьттара а рицкехь хIумма а йоцучарна‚ ницкъ ца кхочучарна? 74. Далла масалш ма даладе. Баккъалла а, Дела хууш ву‚ шу ца хууш ду. 75. Дала далийна шуна масал: Шех /кхечара/ доладеш волу лай ву‚ шен цхьана а хIуманна ницIкъ а ца кхочуш волу‚ Оха шена Тхайгара дика рицкъа делларг а ву‚ цо цунах харж а йо /сагIа ло/ къайлах а‚ гучохь а. Цхьанийса буй уьш? Хастам Далла бу. Делахь а царех дукхахберш ца хууш бу. 76. Дала /кхин/ масална оьцу ши стаг: оцу шиннех цхьаъ мотт ца хууш ву‚ цхьана а хIуманна ницкъ ца кхочу цуьнан‚ и верриг шен валина тIехь ву‚ миччахьа а цо и хьажийча а‚ цо диканиг ца дохьу. Ткъа цхьанийса вуй иза а‚ нийсонца омра деш верг а‚ ша нийсачу новкъахь а волуш?\nДакъа 11 77. Делан ю стигланийн а‚ лаьттан а къайле. Ма дац сахьтан гIуллакх бIаьрнегIар тохар санна а бен‚ я кхин а гергахь а бен. Баккъалла а, Дела массо а хIуманна тIехь ницкъ кхочуш ву. 78. Дала схьадаьхна шу шун нанойн кийрара‚ хIумма хууш дацара шуна‚ Цо шуна хазар а‚ бIаьрса а‚ дегнаш а хилийтира‚ шу хила мегар-кх баркалла олуш. 79. Царна ца го-те олхазарш‚ муьтIахь лелаш стиглан хIаваэхь? Уьш ца сацо /стиглахь/ Дала бен. Баккъалла а, цу чохь делилаш ду тешаш болчу нахана. 80. Дала шуна хилийтина шун цIенойх хIусам‚ Цо хилийтина шуна бежанийн неIарех цIенош‚ шаьш шуна дайа долуш шу дIа-схьа долучу дийнахь а‚ шу /севцина/ лаьттачу дийнахь а; церан тIаргIех а‚ месех а‚ чоьшех а шуна палтар а ю‚ цхьана ханна бахам а бу. 81. Дала хилийтина шуна Ша кхоьллинчух IиндагIа‚ Цо хилийтина шуна лаьмнех лочIкъийла ‚ Цо хилийтина шуна духар, шу лардеш йовхонах а‚ духар а шу лардеш вовшийн ницкъах. Иштта кхочушдо Дала Шен ниIмат шуна тIехь, шу хилархьама мукIар хилла . 82. Уьш дIаберзахь – хьуна тIехь билгала дIакхачор ду (Тхан элчалалла). 83. Делан ниIмат девза царна‚ тIаккха инкарло йо цара цунна‚ царех дукхахберш керстанаш бу .\nДакъа 12 84. Оцу дийнахь Оха вохуьйтур ву хIора умматах теш‚ тIаккха керстанашна пурба лур дац‚ царна бехкаш а бохур бац. 85. Зулам диначарна Iазап гича‚ царех и дайдийр дац‚ тIаьхьатоттур а бац уьш. 86. /Делаца/ накъост лаьцначара шайн "накъостий" гича‚ эр ду: "Тхо Кхиош-кхобуш верг‚ хIорш бу тхан накъостий‚ Оха шайга хьо витина кхойкхуш хилла болу". Цара цаьрга дош кхуссур ду: "Баккъалла а, шу харцлуьйш дерш ду-кх"‚ аьлла. 87. Деле кхуссур цара оцу дийнахь мукIарло‚ дIатилар ю царех цара кхуллуш хилларг. 88. Цатешначарна а‚ Делан новкъах /нах/ тилинчарна а Оха тIетухур ду Iазапан тIе а Iазап, уьш боьханиг деш хиларна. 89. Оцу дийнахь хIора умматехь Оха вохуьйтур ву шайна тIехь теш царех шайх‚ хьо валор ву Оха теш хилла хIокхарна тIехь. Хьоьга жайна доссийна Оха ша массо а хIуманан билгало хилла долу‚ ша бусулбанашна нийса некъ а‚ къинхетам а‚ кхаъ а хилла долу.\nДакъа 13 90. Баккъалла а, Дала омра до нийсо‚ диканиг‚ гергарчарна /сагIа/ далар‚ ца магадо /Дала/ боьханиг а‚ вониг а‚ хьагI а. Цо шуна хьехам бо, хьехам тIелоцурбацаре-те аша. 91. Делаца чIагIо кхочушъе‚ шаьш чIагIо йинчул тIаьхьа‚ дуйнаш боха ма бе, шаьш уьш чIагIбинчул тIаьхьа: аша Дела ма хилийтина шайна тIехь векал. Баккъалла а, Далла хаьа аша дийриг. 92. Шу ма хилалаш шен уьйриг баьстинчу зудчух тера, ша и хала хьарчинчул тIаьхьа‚ шайн дуйнех вовшийн юккъехь пайдаоьцуш‚ цхьаберш вукхарел хьал сов долуш хилийтирхьама. Дала шу цуьнца зуьйш ду. Цо шуна Къематдийнахь билгалдийр ду шу шена чохь хилпало еш хилларг. 93. Далла лиънехьара Цо шу цхьа уммат хуьлуьйтур дара‚ делахь а Цо тилавала вуьту Шена луург‚ Цо нисво Шена луург. Шуьга хаттанне а хоттур ма ду аша деш хиллачух. 94. Шайн дуйнех вовшийн юккъехь пайда ма эцалаш – тIаккха ког телхар бу, и чIагIбеллачул тIаьхьа‚ вониг Iовшур ду аша шаьш Делан новкъах /нах/ тилорна‚ шуна доккха Iазап а ду. 95. Ма эца Делан ваIдах кIеззиг мах! Баккъалла а, Далла гергахь дерг дика ду шуна‚ шу хууш хиллехь. 96. Шуьгахь дерг кхачалур ду‚ Делан гергахь дерг бухадуьсур ду. Собардеш хиллачеран ял дIалур ма ю Оха цара деш хиллачун уггар хазачуьнца. 97. Дика Iамал йинарг‚ боьрша стаг велахь а‚ зуда-стаг елахь а‚ ша муъма волуш – и денвийр ма ву Оха хазачу дахарца‚ церан ял дIалур ма ю Оха цара деш хиллачун уггар хазачуьнца. 98. Айхьа КъурIан доьшуш‚ Деле ларвалар дехалахь тIулгаш кхуьссуш эккхочу шайтIанах. 99. Баккъалла а, цуьнан бакъо яц иман диллинчарна тIехь‚ шайн Кхиош-кхобучунна тIетевжачарна тIехь а. 100. Цуьнан бакъо ю шех /шайна/ накъост виначарна тIехь‚ шаьш цунах (Делаца) накъост лоцучарна тIехь а.\nДакъа 14 101. Оха аятан метта аят хийцийча – Дела дика хууш ву Ша доссош дерг‚ – цара олу: "Баккъалла а, хьо кхуллуш верг ву" . ХIаъ‚ царех дуккхахберш хууш бац. 102. Ахьа ала: "И доссийна Дезачу сино хьан Кхиош-кхобучуьнгара бакъдолчуьнца, Ша чIагIбархьама иман диллинарш‚ Ша нийса некъ а‚ кхаъ а хилла бусулба нахана. 103. Тхуна хууш ду‚ цара олу: "Иза Iамавеш ву адамо". Уьш шена тIекхийдаш берг Iажам мотт ма бу‚ ткъа хIара билгала Iарбийн мотт ма бу. 104. Баккъалла а, Делан аятех цатешаш берш – Дала нисбийр бац уьш‚ царна лазош долу Iазап а ду. 105. Баккъалла а, Делан аятех цатешаш берш харцдерг кхуллуш бу‚ уьш – харцлуьйш берш бу. 106. Ша иман эцначул тIаьхьа Делаца керсталла динарг‚ шен дог иманца чIагIделла долуш шена ницкъ бинарг а воцуш‚ керсталлина шен дог деллинарг – царна Делера оьгIазло а ю‚ царна доккха Iазап а ду. 107. Иза цара эхартал дуьненан дахар дезар лахарна ду‚ Дала нисбеш цахиларна ду керста нах. 108. Уьш бу Дала шайн дегнашна а‚ хазарна а‚ бIаьрсина а мухIар тоьхнарш‚ уьш бу шаьш гIовпал берш! 109. Шеко яц эхартахь уьш эшнарш хиларан. 110. ТIаккха, баккъалла а, хьан Кхиош-кхобург /гечдеш ву/ хIижар диначарна, уьш питане лаьцначул тIаьхьа шаьш къахьегна болу‚ собар дина болу, – баккъалла а, хьан Кхиош-кхобург цул тIаьхьа гечдеш верг а ву‚ къинхетаме верг а ву.\nДакъа 15 111. Оцу /къемат/ дийнахь массо а вогIур ву шен са къуьйсуш‚ массо сина лур ду ша динарг‚ царна зулам дийр дац! 112. Дала масална ялийна цхьа юрт. И хилла маьрша а ‚ паргIат а: шен рицкъа догIура цига шортта массо меттигера. ТIаккха цо Делан ниIматашна керсталла дира. ТIаккха Дала цуьнга Iовшийтира мацаллин а‚ кхераман а духар, цара деш хилларг бахьанехь. 113. Цаьрга веара элча, царех а волуш – цара иза харцвира – тIаккха уьш схьалецира Iазапо‚ уьш зуламхой бу. 114. Аша даа Дала шайна деллачу рицкьанх хьанал дерг а‚ цIена дерг а‚ Делан ниIматашна шукур де‚ шаьш Цунна Iибадат деш хиллехь. 115. Баккъалла а, Дала хьарам йина шуна еккъа къеелла хIума а‚ цIий а‚ хьакхин жижиг а‚ Дела воцуш /кхечун/ цIарца хьахийнарг а . Ша ца ваьлларг ‚ къа деш воцуш‚ дозанах а ца волуш – тIаккха Дела гечдийриг а ву‚ къинхетаме верг а ву. 116. Аша ма алалаш шайн меттанаша дуьйцучу харцдолчунна: "ХIара хьанал ду‚ хIара хьарам ду"‚ Далла тIе харцдерг кхоллархьама. Баккъалла а, Далла тIе харцдерг кхуллуш берш баккхийбуьйр болуш бац. 117. КIезиг зовкх хьоьгур ду‚ царна лазош долу Iазап ду. 118. Жуьгтийн динехь хиллачарна а хьарам дина Оха хьоьга хьалха дийцинарг‚ Оха царна зулам ца дира‚ делахь а‚ уьш хилира шайна зулам деш. 119. ТIаккха, баккъалла а, хьан Кхиош-кхобург ца хууш вониг диначарна‚ тIаккха цул тIаьхьа тоба деш дика Iамалш йиначарна, – баккъалла а, хьан Кхиош-кхобург цул тIаьхьа /царна/ гечдийриг а‚ къинхетаме верг а ву.\nДакъа 16 120. Баккъалла а, ИбрахIим хилла Далла муьтIахь имам‚ цIена дин дерг ‚ и ца хилла ширк дечарех. 121. Цуьнан ниIматашна шукар дийриг а /хилла иза/. Цо /Дала/ хаьржина иза‚ нис а вина нийсачу новкъа. 122. Оха цунна делира дуьненахь а диканиг‚ иза эхартахь а дикачарех ву. 123. ТIаккха Оха хьоьга вехьи доссийра цIена дин долуш хиллачу ИбрахIиман миллатан тIаьхьахIотта‚ аьлла‚ и ца хилла ширк дечарех. 124. Шоьтаде /даздар/ хилийтина цуьнгахь хилпало хиллачарна. Баккъалла а, хьан Кхиош-кхобург хьукам дийр долуш ву царна юккъехь уьш хилпало еш хиллачуьнгахь. 125. Ахьа кхайкха хьан Кхиош-кхобучун новкъа хьекъалца а‚ хазачу ваIзийца а‚ цаьрца къийса хазачу кепаца. Баккъалла а, хьан Кхиош-кхобург вуно дика вевзаш ву Шен новкъах тилавелларг. Иза вуно дика бевзаш ву нийсачу новкъахь берш а. 126. Нагахь санна аша таIзар дахь‚ таIзар де шайна таIзар диначух терра ‚ аша собар дахь – иза собар дечарна дика ду-кх. 127. Ахьа собар делахь‚ хьан собар Делаца а бен дац‚ царна пошме ма хила‚ хьо ма хила сагатлуш цара ечу мекарлонах. 128. Баккъалла а, Дела ву /Шех/ кхийринчаьрца‚ Иза ву дикачаьрца.\nХьост — «http://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сура_Накхармозий&oldid=88596»\tКатегори: Къуръан\tНавигацин меню


ГIалгIайчуьра "Э" центран хьаьким вер толлуш лехамашка велла кхо стаг\nМосквахь Эльджаркиевна тапча йиттина меттиг\n2019-чу шарахь экстремизмана дуьхьало латточу Центран хилла куьйгалхо Эльджаркиев ИбрахIим вер толлучу юкъанна, дуьненаюкъарчу лехамашка велла Оьрсийчоьнан Талламан комитето ГIалгIайчуьра кхо вахархо.\nНизам лардаран органашкарчу хьастано ТАСС агенталле хаам барехь, лаца кхайкхийначу нахана бехкаш дехкина. Лехамашка веллачу цхьаннан цIе яьккхина агенталло. Иза ву Дудурханов Аслан.Оьрсийчу цунна экстрадици йинчул тIаьхьа, иза шина баттана лаца сацам бина Москварчу кхело.\nЭльджаркиев, кIело а йина, вийна аьлла, шеконашца лаьцна ву 11 стаг, карладоккху ТАСС агенталло. 2019-чу шарахь шозза вен Iалашонца кIело йинера Эльджаркиевна. ГIуран-баттахь цуьнан машенна герзаш диттира, иза Нохчийчуьра ГIалгIайчу цIавогIуш. ХIетахь ца лазош виснера иза. Лахьан- баттахь шен вешица цхьаьна Эльджаркиев Москвахь волчу заманчохь тапча йиттира цунна а, цуьнан вешина Ахьмадна а.


Нохчийчохь кхераме долу 10 хIума\nМангал-бутт 22, 2017\n1. Iедал реза а доцуш, Iилманан а, юкъараллан а барам (масала конференци) вовшахтохар\nМасал. 2012-чу шарахь Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана сацам бира нохчийн къам дохийна Сибрех дахийтина де дагалацар Стигалкъекъа-беттан 10-чу дийне дIататта.\n2014-чу шарахь Чиллан-беттан 23-гIа де тIекхочуш нохчийн департацина хьажийна Iилманан конференци вовшахтоьхнера Кавказан къаьмнийн ассоциацин президенто Кутаев Руслана. Цул тIаьхьа дукхах хан ялале лаьцна, 4 хан а тоьхна, чувоьллира иза Iедалша, цуьнгахь наркотикаш хилла аьлла бехке а вина. Юкъараллан жигархо Кутаев Руслан синан маршонан тутмакх лерина ву дуьненаюкъарчу Amnesty International цхьаьнакхетаралло.\nКутаев Руслан: Ян тарло со саннарш Iедалехь болуш зама а...\n576p | 46,8MB\n2. Журналист Нохчийчуьрчу Iедалан тергонера валар\nМасал. Нохчийн журналист Гериев Джалавди дIалецира Iедалша 2016-чу шарахь. КIомал хилла аьлла бехке а вина, кхело набахтехь даккха 3 шо хан туьйхира цунна.\nЮхьанца шена буьллу бехк тIеэцначу журналисто, кхелехь дIахьедар дира, къизаллаш йича, ша верна кхеравела, боцу бехк тIелаьцнера ша аьлла.\n2016-чу шарахь ГIадужу-баттахь адамийн бакъонаш ларъечу «Мемориал» центро политикан тутмакхашна юкъатоьхна Гериев Жалавди. Ткъа Human Rights Watch юкъаралло Гериев Жалавдис журналистикехь бечу балханна Iедало бина бекхам лору иза набахте чуволлар.\n3. Исторех лаьцна шена хетарг дуьйцуш книгаш зорбане яхар\nМасал. Публицисто Ибрагимов Ризвана цхьацца жайнаш зорбане даьхнера нохчийн истори толлу ша аьлла. Цо язйинчу книгашкахь нохчийн къам ай а деш, жуьгтийн къам сийсаздо аьлла, кхеле озийра иза Iедалша. Иза хилира стохка дIа а лаьцна, полицин декъехь ток а етташ, хьийзийначул тIаьхьа.\nМангал-беттан 20-чу дийнахь Ибрагимовна 2 шо 6 бутт арахь яккха хан кхайкхина Соьлж-ГIаларчу Октябран кIоштан кхело.\nБаккъалла а набахте ца хьажош витира публицист суьдо гонахарчу наха а, накъосташа а дика вуьйцуш хиларна а, юкъараллана цунах кхерам ца хиларна а.\nЙист ца йолу Ибрагимов Ризванан кхелах\n4. Муцураевн эшаршка ладогIар а, царна интернетехь репост яр а\nМасал. Охан-баттахь 15 дийнахь хан а тоьхна чувоьллира Нохчийчура вахархо Шидиев Абузар. Цунна бехке диллинарг дара "ВКонтакте" социалан машанехь нохчийн бардан Муцураев Тимуран йиш зорбане яьккхар.\nТалламхоша чIагIдарехь, иза Оьрсийчохь йихкинчу материалашна юкъатоьхна хилла. Цу кепара Шидиевс административан низам дохийна аьлла хета царна.\nТкъа кху деношкахь Нохчийчохь бехктакхаман гIуллакх долийна Нохчийчоьнан вахархочун Сулейманов Ильясана дуьхьал. Талламхоша чIагIдарехь, «Вконтакте» социалан машанехь дIахIоттийна цо Муцураев Тимуран масийтта эшар.\nИ бахьана долуш суьдо бехке вахь шинна тIера пхеа шаре кхаччалц набахтехь такха хан, я ах миллион сом гIуда тоха тарло Сулеймановна.\n5. СагIийна ахча далар.\nМасал. 2011-чу шарахь аьхка Iаьрбийн пачхьалкхе деша воьдучу цхьана жимачу стагана сагIийна 500 доллар ахча делла хиллера Стандартан а, метрологин а академин Соьлж-ГIаларчу филиалан директоро Шамилев Iаьлвис.\nЭххаре а и стаг шен лаамехь Iедална тIевеана тIемало ву аьлла дIакхайкхийра Iедалша 2013-чу шарахь. Гарехь, цу стага шена гIо динчу нехан яьхначу цIерш юкъахь хилла Шамилев Iаьлвин цIе а.\nЦхьацца хьелаш тидаме а эцна, Нохчийчоьнан лакхарчу суьдо арахь яккха кхо шо хан кхайкхийра цунна, тIемалошна ахчанца гIо дина аьлла.\n6. Кадыров Рамзане латкъам бар\nМасал. 2017-чу шеран Стигалкъекъа-баттахь Соьлж-ГIаларчу яхархочо Бексултанова Яхас Кадыровга латкъам бира, цIе яьлла хIусамаш яьгначу нахана гIо ца дина мэро Хучиев Муслима аьлла.\nОццу дийнахь Iедалан векалша, мэре а йигина, эххаре а ша харц хиллера аьлла дере дайтира цуьнга. Диканиг дара и зуда луьрчу таIзарх кIелхьараялар.\n7. Путине Кадыровна латкъам бар\nМасал. Оьрсийчоьнан президенте Путин Владимире кхайкхам беш Нохчийчохь Кенхи-эвлахь яьккхина видео «YouTube» дIахIоттийнера стохка бIаьста цу юьртарчу вахархочо Джалаладинов Рамазана. Шен латкъамехь цу стага дуьйцура шайн эвлахь бехачу суьйлишна эшам беш бу Нохчийчуьра Iедалша бохуш.\nДжалалдинов видео сихонца дIакхечира Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнга Кадыров Рамзане. Цо, хьем цабеш, ломарчу Шаройн-кIошта хьажийра шен администрацин куьйгалхо Кадыров Ислам.\nЭххаре а Iедалша сацам бира Джалаладинов харц хилла аьлла. Цу хенахь дуьйна цIаверза кхоьруш лелаш ву и стаг. Дукха хан ю иза ша динчун дохковаьлла.\n8. ТIемлошка дог латтар\nМасал. 2014-чу шарахь набахтехь яккха ши шо хан а тоьхна, чувоьллира Хьалха-Мартан кIоштара вахархо Абдурахманов Рамзан. Кхело цунна бехке диллинарг дара нахана юккъахь тIемалошкахьа къамелаш дар.\n21 шо долу Абдурахманова Соьлж-ГIалахь хьуьжарехь доьшуш хиллера. Талламхоша чIагIдарехь, шен нийсархошна мобилан телефона тIехь гойтуш хилера цо нохчийн тIемалоша тIом беш яьхна видеош.\n9. Цхьацца "шпионин" гаджетех пайда эцар\nМасал. Кху шеран Дечкен-баттахь цхьана интернетан сайтехула къайлаха къамелашка ладугIу гIирс эцна хиллера 64 шо долчу пенсионеро, Соьлж-ГIалара вахархочо Турлаев Дардас (цIе хийцина ю). Цхьа бутт баьлча почте вахана хилла иза шена схьатесна гIирс схьаэца. Цигахь песнионер лаьцна Федералан кхерамазаллан сервисан белхахоша.\nЦецваьллачу цу стагана оцу минотехь а бен ца хиина ша эцнарг шпионийн гIирс хилар.\nСтохка изза къайлаха ладугIу гIирс эцна аьлла, ши шо ах шо хан туьйхира Соьлж-ГIаларчу кхело меттигерчу вахархочун Виситаев Висханна.\n10. Социалан машанашкахула хетарг алар\nЛамаст хилла дIахIоьттина даьлла Нохчийчохь, Iедална реза воцучун тIехь мехкан дайша шайггара кхелаш яр. ТаIзарх ца бовлуьйту я церан гергарнаш а.\nТеркйистерчу Iели-Юьртахь боберийн цIийнахь хьехархо йолчу Инаева Iайшата ватсапехула Кадыровга лерина динчу къамела тIера доладелла дерриг а.\nШега махкахойн хьашташна тергонехь хилахьара, церан коммуналан ял охьайилла таро йоццушехь, уьш хьийзош бу аьлла йистхилла Инаева Iайшт а, цуьнан цIийнда а шена тIе а даладайтина, церан юьхь ехира Кадыров Рамзана, тIе телекамераш а хьовсийна.


Нохчийчуьра вахархо вийна Петарбухехь (видео)\nНохчийчуьра а, Дагестанера а, Петарбухера а бахархоша дакъа а лоцуш, дар-дацар хилла Петарбухехь. Цу девнехь вийна цхьа стаг, масийтта чевнаш йина ву, хаам бо Кавказ.Реалиино, "Фонтанка" хьастана тIе а тевжаш.\nИнцидент хилла Зазадоккху-беттан 2-чу дийнахь, машенаш дIахIитточу меттехь. Цигахь декхарца доьзна хаттар къасто вовшахкхетта хилла 6 стаг. Царна юкъахь хилла ши нохчо а Дагестанера вахархо а, ткъа иштта меттигера кхо вахархо а.\nЭххаре а Дагестанера Исмаилов Рамазан цIе йолчу стага тапча тоьхна вийна Нохчийчуьра Давлетбаев Абу цIе йолу стаг.\nТIаьхьо иза лаьцна полицино.\n500 сов хIусам яьгна даймахкара бевдда Бангладешехь бехачу рохинджийн куьпахь


Эксперташна хиина Малайзин Боинг чудаийтина халар\nГезгмашин-бутт 10, 2014\nНидерландаш -- Малайзин Боинг чудар толлучу комиссин хьалхара хаам. Гезг 9, 2014\nНидерландийн пачхьалкхан кхерамазаллин кхеташоно зорбане даьккхина товбеца баттахь Украинерчу сепаратисташа доладечу кIоштахь маьрша некъахой чохь болу кема чудаийтарх лаьцна долу официала рапорт.\nНидерландийн кхерамазаллин Кхеташонан интернет сайта тIехь еша йиш ю цу пачхьалкхан талламхоший а, кеманийн а, стигалнекъийн говзанчийн а тобаной даханчу аьхка сепаратистийн карахь йолчу Донбассехь чудоьжначу Боинг кеман хьокъехь кейчина йолу рапорт. 34 агIонах лаьттачу цу документехь Нидерландийн Iедалшна карийна долу коьрта жамIа – иза шена чохь 298 маьрша некъахо хилла волу кема арахьарчу бахьанашца чудоьжна ду бохург ду.\nКема чудеанчу меттехь карийна долу цу чохь тIаьхьарчу мIаьргонашкахь хуьлуш хилларг дIаяздеш долчу Iаьржачу гIутакхаша а, радиолокацин станцеша а, тIурненехь даьхначу сарташа а шаьшна хьалха хIоттийна долу сурт талла а теллина, цу бух тIехь бина бу талламхоша шайн сацамаш. Цара цхьанна а кепара хила йиш йоцуш лерина, кема ша цхьа муьлха а техникан кхачамбацар йолуш хилла хилар а, цу кеман пилоташ а, йоллу экпипаж а, цхьанна а агIор шайгара гIалат а далийтина, хиллачу бохамна бехке хила йиш хилар а.\n„Кеман фюзеляжан хьалхарчу декъа тIехь а, экипаж чохь йолчу кабини тIехь а карийна йолу йохорш, схьахетарехь, арахьара дуккхаъчу терахьашкахь йолчу хийрачу, совйоккха чехкалла йолчу а, лакхара энерги йолчу а объекташ йина ю. Цу объекташ кеманна Iуьргаш дахар бахьана долуш, кеман чархин чIагIалла йоха а йоьхна, иккхина ду ала мегар ду Боинг 777.\nЦу йохорийн аматаш цхьанна а кепара хIинцалца схьа евзаш йолчу кеманийн техникан проблемашца цхьаьнайозуш яц. Кеман дакъош латтахь йоккхачу территори радиусехь дIасакхийсина хиларо тIечIагIдо, и кема стиглахь долшехь дакъошкахь доха а доьхна, чудеъна хилар“, - иштта яздина Нидерландийн эксперташа шайн рапортехь.\nЦул совнаха, цара билгалдаьккхина, Боинг чу догIучу хенахь цунна 30 чакхарма уллехь цхьа а кхин кема хилла ца хилар а. Ткъа иштта, цу кеманна тIера массо а система йоьхна, дIасацале нийса 4 секунд хьалха а экипажо, гаррехь, цхьана а хIумана шек а йоцуш, шен могIарера хаамаш лаьттарчу диспетчершка бина хилар.\nХьахийна ма-хиллара, арахьара дуккхаъчу терахьашкахь йолчу хийрачу, совйоккха чехкалла йолчу а, лакхара энерги йолчу а объекташ дохийна кема ду аьлла чIагIдеш делахь а, цуьнан авторша билгал ца даьккхина, хIун ю уьш, и къайлене объекташ? Мичара евлла я хIун аматаш долуш ю уьш, и 300 тонна доккха долу кема мIаьргонехь дохон ницкъ болу? Дац цу тIехь ур-аттала гергарчу хьесапехь дина шайхаллаш а, цу объектийн йоккхалех а, церан сибатех я уьш цу кеманна тIе хецначийн аматех а.\nЦуьнца цхьаьна рапортехь дахкийна ду дохийначу кеман дакъойн сарташ, шайна тIехь дуккхаъ кегий Iуьргаш а долуш, хIинцалца схьа а хийлаза хаамийн гIирсашкахь зорбане даьхна хилла долу. Нагахь санна Нидерландашкарчу талламхоша и Iуьргаш стенах девлла ду боху хаттар доп доцуш дитнехь, хьалхехьуо тайп-тайпанчу тергамхоша и тайпа лараш „латта-стигал“ цIе йолчу ракетан даьндаргех дисса йиш ю бохучунна тIе тидам бахийтинера. ХIинца, и рапорт зорбане даьллачул тIаьхьа, и верси тIечIагIйелла хета тергамхошна а, журналисташна а. Украинин куьйгалло а, ткъа иштта цхьа могIа Малхбузерчу аналисташа а кема чудеъначу муьрехь а билгалдоккхуш дара, маьрша некъахой чохь болу Боинг Оьрсийчоьнгахьа болчу сепаратисташа, Украинин тIеман кема ду моьттуш, чудаийтина ду бохург.\nЦуьнан тоьшаллийна дахкадора цара, чудаийтинарг маьрша кема дуйла гучудалале хьалха, иза чудаийтинчу мIаьргонашкахь сепаратисташа шаьш интернетехь сонталлийца дитина хилла долу йозанаш, шаьш рогIера Украинин тIеман кема чудаийтина бохуш. Ткъа хIаллакдинарг 300 бIе герга бехк-гуьнахь доцу маьрша стаг чохь волу хийрачу пачхьалкхан некъахойн кема дуйла хииинчул тIаьхьа цара и йозанаш сихонца дIадайъинера. Ткъа уггаре а коьртанаг, цу тергамхошна хетарехь, и кема чудаийтина хила тарлуш йолу „латта-стигал“ ракеташ Донбассерчу сепаратисташна яла меттиг бац, Оьрсийчоьнерий бен. Ткъа иза, шен рогIехь, хиллачун бехк цу пачхьалкхана тIе балош долу хIума ду.\nИштта хеташ ву Венерчу политолог, Малхбалерчу Европех эксперт волу Чапханов Руслан а. Маршо радионе цуо дийцарехь, цу катастрофехь Оьрсийчоьнан бехк хилар шеконе дуьллуш дац дуьненан юкъаралло.\nЧапханов Руслан: „Массо а хаамийн гIирсашкахь и кема Оьрсийчоьно чудаийтича санна бехкаш дохуш яздеш ду цунах лаьцна. Оьрсийчоьно цхьаьна жоьлгашна герз а делла, цара шайна луург лелош хиларна хилла иза. Оьрсийчоьне дукха хенахь дуьйна дуьненан юкъаралло бохуш а дара, и нах жоьлгаш ю, цаьрга и герзаш ма лахьара аш бохуш. Делахь а, цара керисталла дора шайн бехканна. ХIинца гуш ду-кх вайна иза“.\nНидерландашкарчу Кхерамазаллин Кхеташоно шен рапортехь билгалдоккхуш ду, билгал а, тIаьхьарлера а долу кема чударан бахьанаш къастон кхин цхьа могIа экспертизаш а, кхин цхьаъ таллам а оьшу бохург. Цу Кхеташонан официала векал йолчу Ферной Сарас журналисташка динчу дIахьедарца, тIедогIучу шеран товбеца баттахь кийча хир ду талламхойн тIаьхьарлера жамIаш довзуьйтуш долу рапорт.\nЭксперташа тIечIагIдина Малайзин Боинг Украинехь чудаийтина хилар


Реза яц вовшашна ТехIеранний, Джиддий\nОхан-бутт 11, 2015\nТехIеранехь маситта бIе стаг протестан гуламе ваьлла шайн ши махкахо-кхиазхо СаIуда Iаьрбийчоьнан аэропортехь полицино хьийзор Iаьткъина.\nАссошиэйтед Прессано хаамбарехь, шоьтандийнахь СаIуда Iаьрбийн мехкан векалтна хьалха гулвелира, шайн пачхьалкхо и тайпа гуламаш шайггара бан ца магадешшехь, 300 гIажаро и векалт дIакъовла, махкара саIудахойн дипломаташка дIагIо, аьлла.\nДийцарехь, ши гIажаройн кIант хьаждан вахана хилла Джидде, ткъа хьийзийна цигарчу полисхоша. Йеменера конфликт бахьанехь гIоьртина ю юкъаметтигаш ТехIерананний, Джидданний. ГIажароша тIекарлойо цигахь Iедална духьал тIемаш бечу шиIатошна, ткъа СаIуда Iаьрбийчоь ю церан гIаттам хьошуш.


Шайн махкара берийн хьуьжарш талла бохку австрихой\nБусалба динехь болчу радикалаша берашна бечу тIеIаткъамах дийцарш керлачу гоне девлла Европехь. Масала, Австрехь Iедало талла йолор ю маьждигашкара хьуьжарш, цигахь бершана хIу Iамадо хьожуш.\nГергарчу хьесапехь 300 ду Австрехь. Царех 200 сов меттигерчу бусалбанийн официалечу хьукмато, шех Австрерчу бусалба динан цхьаьнакхетаралла, я немцойн маттахь GGOE цхьаьнакхетаралло доладеш ду.\nКхин дIадерш цхьацца кегийчу юкъараллаша я тобанаша, цу IGGOE-ца цхьаьнаболх бан ца луучу я динах болу кхетамаш шайн цхьа къаьстинчу кепара болчу, лелош ду. ХIора а аьлча санна маьждигехь я яккхийчу ламазан чоьнашкахь шайн-шайн хьуьжарш я хьуьжарийн тайпанаш ду, берашна КъурIан деша а, динан баххаш а Iамош долу.\nЦу хьуьжаршна а, цига оьхучу берашна а хьоьхуш долчунна а тIебахийтина хIинца Австрерчу юкъаралло а, политикаша а шайн\nтидам. Бахьана – цу хьуьжаршкахь бусалба берашна билгал муьлха\nмехаллаш Iамош ю хууш Iедалан агIор цхьа а ца хилар, цигахь кегийчу\nберашна пачхьалкхца а, цу пачхьалкхан баххашца а, масала, демократица а, адамийн бакъонашца а, зудчуьн, боршачу стеган цхьатерра бакъонаш\nхиларца а гамо Iамайо боху шеконаш кхоллаялар ду.\nИ шеконаш йийцаре меттигерчу политикаша а, цхьамогIа хаамийн гIирсаша а, бусалба динах болчу тергамхоша а бутт хьалха яха йолийра, БИБЕР цIе йолчу журналехь цхьана бусалба интернатехь ур-атталла 5-6 шо долчу кегийчу зудберашна а корта хIума ца тиллича ца магдо, цигахь лелаш долу Iадаташ сектехь санна долу Iадаташ ду, берашна цигахь пачхьалкхаца а, юкъараллица а херо лелон Iамадо бохуш йоккха артикл зорбане яьллачул тIаьхьа.\nЦу артиклан лорах меттигерчу консервативечу а, аьтто-популистечу а партеша парламентхойн хеттамаш хьажийра урхаллин векалшка, хIун чулацамаш бу Австрерчу бусалбачу интернаташкахь а, хьуьжаршкахь а берашна хьоьхуш берш, аьлла.\nВенерчу университетехь бусалба динан хьехархой Iамош волчу профессорна Эднан Асланна хетарехь, 35 эзар бусалба бер хир ду гергарчу хьесапехь йоллучу Австрехь кегийчу а, даккхийчу а маьждигашкахь ехкинчу хьуьжаршкахь КъурIан а, динан баххаш а Iамош. Царех цхьаъ Венерчу Флоридсдорф кIоштахь долчу доккхачу маьждиге, шех кхин а Исламан Центр олучу, оьхуш волу Джукалаев Мохьмад ву.\nЦу 15 шо долчу кIентан нанас Хадижата Маршо Радиога дийцарехь, цуьнан кIантана хьуьжарехь Iамийна дика хIума бен цхьа а зенехь хIума дац. И кIант цига ихарх доккха беркат даьлла шайн доьзална бохуш чIагIдо цо.\nДжукалаева: „КIант хьуьжаре вахар бахьана долуш суна а, тхан\nдоьзална а доккха беркат даьлла. Цу кIентан, массо а психологша а,\nIилманчаша а дийцарехь, уггаре а чолхе шераш ду, ткъа иза хьуьжарехь\nдоьшуш хиларна суна иза чуьра араваьлча мичахь ву а, хIун лелош ву а\nхаьа. Цунна цигахь нийса таджвидаца КъурIан деша а Iамийна. Деца-ненацадика хила Iамадо цунна цигахь, арахь нахаца дика хила Iамадо.\nХьуьжарехь и саннарг бен кхин хIун во хIума Iамор ду суна-м ца хаьа“.\nАла догIу, Австрера хьуьжарийн а, маьждигийн а болх меттигерчу динан\nмаршонех долчу низамца цхьаьнабогIуш хилар. Цигахь бусалбачу берашна дин Iамор а, бераша цигахь шайн мукъа хан яккхар а цу кепара цхьанна агIорибакъонца догIуш доцуш дац.\nБакъду, тергамхоша, шайна юккъехь вевзаш волу социолог Гюнгор Кенан а волуш, шайн тидам тIебохуьйтуш дерг ду, берашна КъурIан а, кхин долу динца доьзна хаарш а хьоьхуш болу имамаш доккхачу декъахь я педагогикин баххаш девзаш а, я мегарг немцойн мотт хууш а ца хилар ду.\nШен рогIехь Австрерчу бусалбанийн официалечу хьукмато, шех Бусалба\nдинан цхьаьнакхетаралла, я IGGOE олуш йолчу, меттигерчу Курьер газетица шен цу хьокъехь хиллачу къамелехь билгалдаьккхина, тIебогIучу\nстигалкъекъа баттахь лерина цу хьуьжаршкахь хьоьхучун чулацам цхьаьна\nкепе балорхьама Iелимнехан конференци вовшахтухур йолуш ю, аьлла.\n„Цул тIаьхьа массо а маьждигашка охьа дIасатоссур ду цигахь хьоьхучу\nчулацамийн критереш ягарйина йолу каталог. ХIунда аьлча тхуна чIогIа\nмехал ду маьждигашкахь берашна толеранталла а, дуьненна схьаделладелла хилар а, адамашна пайдехьа хилар а хьехар“, - элира журналисташка цу хьукматан вице-президент волчу Мемич Эсада.


Францин парламентан Лахарчу ХIусамо Шинарин дийнахь къобалъйина, зударшна арахь паранджа лелор доьхкуш долчу низаман къийсаме проект. БIаьргаш бен гуш боцуш, коьртера когашна тIекхаччалц тIетесна Iаьржа духар лелор доьхкуш долу низам Сенато Сентябр (Гезгмашан) баттахь тIеэцахь, и тайпа духар лелочу бусулба зударех хьакхалур ду иза. ТIаккха Франци Европера шолгIа пачхьалкх хир ю паранджа лелор доьхкучу Белгина тIаьххье. Низам тIеэцначул тIаьхьа и духар лелочунна гIуда тухур ду 185 евро. Оццу хенахь, юьхь къовлуш йолу паранджа дIайоккхуьйтур яц цаьрга арахь. Цуьнан метта, мила ю къастон Iалашонца, полицин декъе дIаюьгур ю. Кхин а доккха гIуда тоха билгалдаьккхина, зудчуьнга паранджа лелайойтучу майрачунна – 38 эзар евро я набахтехь даккха цхьа шо. И гIуда шозза алсамдер ду, паранджа лелайойтуш ерг ханна жима хилахь.\nОццу хенахь, полицин профсоюзаш сингаттаме ю, шаьш и низам кхочуш муха дойтур ду ца хууш. Церан декъашхошна чIогIа ца лаьа, и духар лелон Iемина зударий иза дIадаккхарна тIетеIон.\nМалхбузерчу Европехь уггар а дукха бусулба нах беха пачхьалкх ю Франци. Оцу махкахь вехачу 64 миллионах иттех процент – бусулба нах бу. Уьш, дукха хьолахь Алжирера а, Мороккара а цига дIабахана бусулба нах бу.\nФранцин чоьхьарчу гIуллакхийн министралло бинчу талламца а догIуш, буркха лелош болу ша-болу зударий бац охьатаIийна а, баккхий мисканаш а. Шайн лаамца леладо цара и духар.\nФранцерчу бусулба нахана юкъара цхьа кIеззиг зударий бен бац бац буркха лелош. Официала хаамашца ши эзар гергга зуда ю коьртера когийн бист кхаччалц, дегI хьулден, шаршу тайппа, духар тIекхуллуш.\nАрахь и тайпа духарна дуьхьала болчара бахарехь, дуьненан кеп йолчу Францин дIахIоттамана а, кхерамазаллина хьашташна а жоп луш дац и духар. И духар доьхна зуда, йолаелла йоьдучу къубах тера ю, уьш паргIатбаха беза цунах олу цхьаболчу францин политикаш.\nТкъа, буркха ехкарна духьала болчара бахарехь, махкахойн бакъонаш талхор ду, и тайпа духар лелон ца магадар.\nБусулба динан Францера Кхеташо – оцу махкахь бехачу бусулбанийн хьашташ кхочушдеш йолу урхалла ю. Цо чIагIдарехь, бусулба дино тIедуьллуш дац зударшна, цу кепара дегI хьулдеш долу духар лелор. Цул сов, Францехь лелон хьашт а дац иза. Делахь а, цунах дегабаам хир бу аьлла хета говзанчашна, массо а бусулба нахана.\nЮкъараллехь динчу хеттарийн жамIашца а догIуш, Францехь а, ерриг а малхбузерчу пачхьалкхашкахь а вуно дукха наха къобалдо паранджа я буркха лелор дехкар. Французийн президента Саркози Николяс а гIортор йо цунна – Францехь къобал ца до буркха лелор олу цо.\nГерманерчу 70 проценто, Британера а, Испанера а 60 проценто а дика тIеоьцу буркха ехкар. Цхьанатоьхначу Штаташкахь динчу хеттаршца 28 процент бахархоша бен ца аьлла, шаьш и низам тIеэцарехьа ду аьлла.\nЦкъачунна схьагучу суьртехь, Францехь оцу проектана тIех дика гIортор яхь а, хIинца а дикка кхеташ дац, цо мехкан конституци талхайо я ца йо.\nНагахь санна, Французийн парламентан шина а хIусамо оцу низаман проект къобалъяхь, керла низам, оцу делан минотехь, Конституцин Кхеле хьажор ду таллийта. Оцу низаманна дуьхьала хила тарло кхин цхьа хIума а. Страсбургехь йолу Адамийн Бакъонийн Кхел. Цуьнан сацамаш кхочуш ца бича йиш йоцуш бу.\nОццу хенахь, Францерчу Политикан Талламийн Школерчу Ван Оьвен Дэниэла бахарехь, цхьа а дин къаста а ца деш я гIортор а ца ен принципаш лоруш пачхьалкх ю Франци.\nВан Оьвен Дэниэл: Францин принцип Лэйсити олу принцип ю. И бохург ду, оха цхьа а дин билгал а ца доккху, цхьа а дин даржорна гIортор а ца йо бохург. Цхьа а дин лелор ца доьхку оха. Нехан къайленаш а, церан тешамаш а лору оха.\nМаршо радио: Иштта, Францино 2004-чу шарахь тIеийцира, школашкахь - керста нахана жIараш а, сикхшна тюрбан а, бусулба зудаберашна хиджаб лелор а доьхкуш долу низам.\nАмма, Парижехь вехачу исламан эксперт а, Францин арахьарчу гIуллакхийн министраллехь хьехамца а хиллачу Рой Оливера бахарехь, буркха ехкарехь, цхьа билламаш болу низам тIеоьцур ду Францехь эххар а.\nРой Оливер: Деккъа иза дехкарна дуьхьала ю Францин Конституцин Кхел.\nБуркхА лелор дехкарца доьзна ца Iа иза. Коьртаниг хIун ду аьлчи, буркха лелоран цхьа доза хIоттор ду. Эххаре а, буркха лелорна дуьхьало ярехь цхьацца гIулчаш йохур ю оха – уьш школашкахь а, аэропорташкахь а, урхаллашкахь а, оцу кепарчу меттигашкахь, кхерамазаллин хьашташ кхочушдеш йоьхкуш. Иштта, кхерамазалла а, цхьатерра бакъонаш а хилар ду коьртаниг.\nМаршо радио: Масала, бусулба дин долчу Туркойчохь, Таджикистанехь а, Узбекистанехь а, Казахстанехь а дихкина ду школехь а, Iедалан хьукхматехь а йовлакхаш лелор.\nФранцех лаьцна аьлчи, буркха лелор доьхкуш долу низам парламентехь чекхдалахь, буркха лелочу зударшна тухуш долу гIуда дIадала миллион ахча долу фонд кхолла дагахь ву Францера бизнесмен Некказ Рашид. Конституцин принципашца къаьсташ хета цунна и низам.


Министро Алхановс баьхна толамаш\nНохчийчоь -- Нохчийчоьнан чоьхьарчу гIуллакхийн министр Алханов Руслан, 16Охан2013\nМахкахь мел йолчу ницкъаллин структурийн коьрта декхар терроран дуьхьал къийсам баллор ду аьлла дIахьедар дина министаро Алханов Руслана шен урхалло эхашарахь бинчу белхан жамIаш деш дIаехьначу кхеташонехь.\nЦо далочу терахьашца герзаца дуьхьало ярна кху шеран чекхбаьллачу 6 баттахь Нохчийчохь вийна 24 гIаттамхо, шайна юкъахь кхоъ баьчча а волуш. Махкара хьал лартIа далорехь маьIне дIадирзина лору ах шо Алхановс.\nЦо билгалдоккху оццу хенахь лецнарш а, шайн лаамехь Iедална карабаха тIекIабинарш а – верриге а 36 стаг хилар. Дукхах долчу декъана кегийнах.\nМинистаро Iорадаккхарца хьахаеллачу хенахь низамхошна гучуяьлла дай а,нуьцкъала а герзаш чохь долу 11 хьулам-къайле а, шиъ гIаттамхойн меттамотт болу меттиг а. Харц пайда оьцучуьра юкъарьяьккхина 121 тапчанаш-маса тоьпаш а, 9 эзар сов патарма а, 900 тIех хIоьънаш а, 118 граната а, иттаннаш кийланашкахь кхиболу тIеман гIирс-коьчалла а.\nЧоьхьарчу гIуллакхийн министаро ша дIаехьначу цу мажаз-гуламехь ,стенна делахь а гIар ца дохуш дитна Iедалан герзахошлахь хилла дараш. Шен-шен хенахь, хIора а тIеман тасадалар мосазза нисдели хааме даьхна мА-хиллара уьш,и дараш,хIумма а кIезиг дац.\nКху шеран юьххьехь, вежарий – ГакаевгIар гоне а берзийна, дIадехьначу тIеман тасадаларехь вийнарг а, лазийнарг а вара ткъех гергга низамхо. Цул тIаьхьа а нисделла алсам дараш а хуьлуш масех тIеман тасадалар.\nОфициалан къаро а еш,кхачалуш бац ,шайн лаамехь а, лаамза а Iедална тIеоьхуш берш а, лоьцуш лаьтташ берш а. Низамхой хьостанаша дийцарехь итт-цхьацтта шо хьалха тIемалошна мала хи делларг а, йома лато тай делларг а полисхойн каравоьдуш ву соьгара хIара ледарло яьллера аьлла.\nЦаьрца дустар далийча мелла а кхечу тайпа бехк кховдийна 19 шо долу жимха, Веданан кIоштан Эластанжа эвлара вахархо лаьцна ницкъаллин структураша.\nЦуьнга кховдийначу бехкаца цо интернетехула экстремизман хьу йолу дог-ойланаш гIиттош джихаде кхойкхуш,къаьмнашна юкъа симтуьйсуш,оьгIазалла яржо гIерташ белхаш бина. Цо, официалан чIагIдарехь, мукIарло дина, шегара даьллачунна.


Кадыров Рамзан Ахьмад-Юьртахь динан туш (комплекс) ечохь хилира — Зори Ислама\nАхьмад-Юьртахь хазчу меттехь еш ю и туш.\nНохчийн Республикан Куьйгалхо Кадыров Рамзан Ахьмад-Юьртахь динан туш «Хьаьжин беш» ечохь хилира.\nШина б1е стагана лерина маьждиг а хир ду цу юкъахь. Ткъе итт божаберана а, зудберана а лерина, ши класс а йолуш, хьуьжар а хир ю. Социальни сетерчу шен аг1онехь, Кадыров Рамзана дийцира, иштта туш (объект) динан а, юкъараллин а даккхий цхьанакхетарш д1адахьаран майда хирг хиларх лаьцна.\n«Ларамаза дацара, кху меттехь и туш ян йолор. Кхуза, сан ден деда Бенойн Илес волчу вог1уш хилла Кишин Кунта-Хьаьжа. Цу заман чохь Илесан х1усам кху меттехь хилла. Иза Кунта-Хьаьжина ч1ог1а тешаме хилла. Шен гергара нах битина, цуьнца махках ваьлла иза. Цигахь д1акхалхар а хилла цуьнан. Бусалба динехь волла ма-веззара Кишин Кунта-Хьаьжас д1аваьллина Бенойн Илес», – дагадаийтира Кадыров Рамзана.\nЦо билгалдаьккхира нохчийн халкъан ч1ог1а йоккха истори хилар.\n«Берриге и бохамаш хиллашехь, халкъана даха, кхиа ницкъ карийна. Хьалха девлла г1алаташ юха ца довлийтархьама, вайн дайн истори 1амон а, т1екхуьучу чкъуоре д1аяла а еза. Шайн бераш хьакъ ма-дду 1амон декхарийлахь болчу дай-наношка кхайкхам бу сан: кегий болуш дуьйна уьш динца кхиор, царга дика дешийтар, уьш вайн къоман хазчу г1иллакхашца, 1адаташца кхиор. Интернета чуьра вочу хьехамчийн т1е1аткъамах ларбе уьш. Дукхахьолахь, интернето берашна дика х1ума ца 1амадо, ахь цара хаамаш(информации) схьа стенгара оьцу терго ца яхь. Дай-наной декхарийлахь бу шайн берийн хиндолчунна. Цакхоьрруш, нохчийн халкъан кхоллам шайх тешон хьакъйолу тоьлла т1аьхье оьшу вайна», – т1етуьйхира Нохчийн Республикан Куьйгалхочо.\n← Подвиг Зелимхана Мацуева во имя и благо народа\nВеданан к1оштахь ч1ир т1ехь ерш хьалхабитира →


"Яккхийчарех лоручу йеа" компанина юкъайогIучу кхаанца Украинехь тIом болабаллац Нохчийчоьнан 1едалхойн юкъаметтигаш хилла аьлла, нидерландхойн йозуш йоцчу журналистийн Follow The Money тобано таллам зорбане баьккхина. Иза бIостане ду официалехь дIахьединчу корпоративан мехаллашца. Юьйцурш ю PricewaterhouseCoopers а, KPMG а, Deloitte а компаниш.\nИштта, Оьрсийчоьнан Украине чугIортар хилале кхо кIира хьалха KPMG-но хаамбира, республикехь стратегин индустрин кхоллархо хир ю ша аьлла. 2021-чу шеран ГIадужу-баттахь Исламан экономикан форум вовшахтоьхначех цхьаъ яра компани. Форум схьайоьллуш дакъалецира "чолхечу кепехь адамийн бакъонаш хьешаран" а, "Iазап латторехь дакъа лацаран" а бахьанашца 2019-чу шарахь дуьйна Американ санкцешна кIелахь волчу Нохчийчоьнан премьер-министро Хучиев Муслима.\nDeloitte-н векалш Хучиевца Соьлжа-ГIалахь цхьанакхеттера 2014-чу шарахь, нохчийн зорбанаша бахарехь, "республикан инвестицин имидж кхиорхьама кхин дIа юкъаметтигаш лелоре дог доху" аьлла цара.\n2017-чу шарахь оьрсийн PricewaterhouseCoopers Оьрийчуьрчу декъо "Нохчийн Республике инвестициш йаран хьехамаш" кечбира, шен юьххьехь Кадыров Рамзанан малхбузера компанеш Нохчийчу ахча дилла кхойкхуш, дешнаш а долуш. Карарчу хенахь и кехат тIекхочийлехь дац.\n"Йоккхачу йиъ" компанина юкъайогIучу Ernst & Young-о хаамбира, Нохчийчохь ша болх беш яц, аьлла, амма жоп доцуш дитина хьалха лелийначух лаьцна Follow The Money гIирсо делла масийтта хеттарш.\nFollow The Money-н материало гойту, корпорациша дIакхайкхош болчу хьежамашна а, цара баккъала а лелочунна а юккъера башхалла.\nИштта, KPMG-но дIахьедо, "уггаре лакхарчу этикан стандартна тIетайна хилар": "Оха тхайн клиенташка доьху, дуьненахь тIеэцна адамийн бакъонаш ларар. Адамийн бакъонех доьзна кхерамаш карийча оха иза луьсту". KPMG-н массочу дакъоша талла беза шайн хила мега клиенташ, цаьрца юкъаметтиг лелор этикаца догIуш хилар а талла деза.\nDeloitte теша "инклюзиван культура кхиорах", ткъа PwC-но дIахьедо "шеконе репутаци йолчу клиенташца юкъаметтиг лелон дуьхьал хиларх".\nООН-ан "Адамийн бакъонийн аспектехь совдегаралла лелоран а, адамийн бакъонан а коьртачу принципех" дIакхетта ерриг кхоъ компани, царна компаниш декхаре йо "муьлхха адамийн бакъонаш хьешар гучудаха, юкъахдаха а, муьлхха а адамийн бакъонаш хьешар кIаддар а". Цул сов, PwC – Амстердамера гей-прайдан барамийн коьрта спонсор ю, иштта дерриг дуьненахь ЛГБТ-н бакъонаш ларъяран барамийн а.\nОцу гIуллакхо, билгалдоккху талламехь, новкъарло ца йина компанешна Нохчийчоьнан Iедалца юкъаметтигаш лелон. Республикан куьйгалла инзаречу кепехь адамийн бакъонаш хIаллакйарца девзаш ду, шен декъехь Кадыровн режиман критикашна а, ЛГБТ-н декъашна а хьокъехь Iазап латтор а, кхелехь доцуш нах байъар а долуш.\nFollow The Money гIирсан таллам Стигалкъекъа-беттан 13-хь арахецна; хIинца цунна тIе тидам бахийтина Къилбаседа Кавказехь ЛГБТ-наханна гIо латтош йолу "СК SOS" кризисан тобано: церан векалийн комментареш оцу материална юкъа яхийтина.\nУкраинехь тIом болабелча KPMG-но дIахьедина, "Оьрсийчуьра бизнес дуьненаюкъарчу машанах ца юзуш юьту", аьлла. Иштта сацамбира PwC а, Ernst & Young компаниша а. The Wall Street Journal-н хьостано бахарехь, Deloitte жим-жима шен бизнес сацош ю, Оьрсийчуьра дIаяха дагахь ю иза Стигалкъекъа-баттахь.\nАмерикан Цхьаьнатоьхначу Штатийн Пачхьалкхан департаменто ша шарахь цкъа арахьарчу мехкашкахь адамийн бакъонашца долу хьал довзуьйтучу артиклехь къаьсттина хьахийна Нохчийчоь. Билгалдоккху, Оьрсийчоьнан Iедалхоша толлуш дац Нохчийчохь кхелаца доцуш ЛГБТ-н дакъашхой байъарх а, царна тIехь Iазап латторах а долу хаамаш, иштта тIе ца лоцура оцу тайпа нах республикехь хилар. Цул сов, хууш ду масийттаза нах лечкъор а.\nЗазадоккху-баттахь оппозицин IADAT боламо таллам арахийцира СОБР "Ахматан" къайлаха набахтех лаьцна – цига чохь, жигархоша бахарехь, лачкъийна латточу меттигерчу бахархошна тIехь Iазап до.


МаӀа саг — Википеди\nМаӀа саг (ва) — маӀа (борша) адам. МаӀа саг Ӏоваьча хана денз валлалца хул.\nМаӀача сага ханашцара лагӀашТоаде\nХитӀоара — наьна кера чу дийнат хахила доладеннача хана денз, маӀа саг маьлха дуне валлалца.\nКӀаьнк — берашха вола маӀа саг. Ӏоваьча хана денз кхер белгалонаш гучаяьллалца (пубертатий мур чакхъяллалца). Белгалдаккха деза маӀача сага цӀи кхоабача хана цох "кӀаьнк" ала йиш хилар, маӀа саг зӀамига вале а воккха вале а, масала, зӀамагӀча маьр-вежарех.\nЗӀамига саг — кхер белгалонаш гучаяьнначул тӀехьагӀа, саг йоалаеллалца (кхалсагаца вижар-гӀаттар хиллалца).\nКъонах — маӀача сага керттера ха. Саг йоалаяьча хана денз маӀа саг къонах лоархӀ. Эггара дукхагӀа маӀача сага хӀама хьаде аьттув боалл ха я из къонах вола ха. Белгалдаккха деза, харцахьа дале а, цхьаболчара «къонах саг я из» аьле оал, чӀоагӀленца хало-бала ловш йолча сагах.\nВоккха саг — тӀехьен тӀехье хиннача хана денз е дегӀа низ дӀабаьннача хана денз ше ший хьашташ кхоачашде аьттув дӀабаллалца. Белгалдаккхар: саг везеи сий долаши лоархӀаш хилча цох воккха саг оал (хана воккха веце а).\nКъоано — кхывар воацаш ший хьашт кхоачашде аьттув дӀабаьнначул тӀехьагӀа валлалца.\nХьаст — «https://inh.wikipedia.org/w/index.php?title=МаӀа_саг&oldid=49663»\nПоследний раз редактировалась 11 Муттхьал 2022 в 13:36\nЕр оагӀув тӀеххьара хийца хиннай укх ха́на: 11 Муттхьал 2022, 13:36.