Украинаца тIом бан берстина а, простатит йолу а "лаамхой" дIаоьцуш бац Нохчийчохь\nСтигалкъекъа-бутт 31, 2022\nНохчийн пачхьалкхан зорбанан гIирсаша дIакхайкхийна, Украинана дуьхьал бечу тIаме баха луурш муьлхачу барамашца къестор болуш бу. Getcontact аппликацин хьесапашца, тIемаш боьлхучу меттиге хьийсорах хаамашкахь билгалъяьккхина телефонан номер лакхарчу хьаштонца лелош ю – иза дIаязйина ю бIе абоненто тайп-тайпанчу цIерашца, яздо Кавказ.Реалиино.\nШайлахь "ТIом", "Гуьмсе" (Оьрсийчоьнан спецназан университет Гуьмсехь ю – Редакцин билгалдаккхар.), "ЧВК", "Украине", "ТIамтIе", "Йолахо", "Zv", "Грозный ЧВК", "z схьаэцар", "Бекхан", "Ичкери", "Чехаш", "Соьлжа-ГIала Оьрсийчоьнан спецназан университет", "Ахмат сила схьаэцар оччамашна дуьхьал", "Соьлжа-ГIалахула Украине контракт", "Лаамхой Ахмат фронте", иштта кхин ерш а.\nЧВК – долара тIеман компанеш ю – Оьрсийчохь официалехь йихкина ю уьш. Зазадокху-беттан чакхенехь пачхьалкхан думе низаман проект кховдийра, церан гIуллакхна легализаци еш. Карарчу заманчохь ЧВК-н леларна тIаьхьабевлла бу Зуламан кодексан "Йолах эцар" олучу Iедалан къепехула.\nЛеррина "лаамхой" вовшахтоха кхоьллина телеграм-канал, цуьнан контенте хьаьжча, лелош ю Оьрсийчоьнан кхечу регионашкарчу тIемалоша. Масала, иттаннашкахь йолчу публикацешлахь еаммо (царех кхоъ – Кадыров Рамзанан репост ю) лелош ду, махкарчу официалан ресурсаша даим пайдаоьцу "Ахмат сила!" алар. Оцу юкъанна спецназан университет каналехь "Оьрсийчоьнан" ю ца боху, "оьрсийн" лору. Цул совнах, цигахь дIахIоттийна ю, православин килсехь Пасха даздечу йолахошца яьккхина видео. Царех цхьаберш гIалгIазакхийн барзакъ доьхна бу.\nКаналехь сих-сиха билгалдоккхуш ду, Соьлжа-ГIала ван мегар ду, ширделла а, психикан а лазарш доцург а, дегIан йозалла совъйоцурш а, иштта, дикачу кепехь берш а.\n"Шу шина баттана догIуш ду. Нагахь санна, шун эпилепси, грыжа, геморрой, ширъелла простатит елахь – ма гIерталаш схьа. Кхузахь Iамочу куьпахь аш дуккха а хьовзамаш бохур бу, уьш тхан ишта а тоъал бу…ХIокху чолхечу заманахь тхайна проблемаш йинчу нахана мах лойла дац тхан", - аьлла ду Охан-беттан 23-чохь бинчу хаамехь.\n"ДегIан дилха совдолчарна а, йа тIех эгIаза болчарна а кхузахь меттиг бац – йоллу тобанан хьовзам бу иза. Когашца, куьйгашца сингаттам болчу, заьIапчу наха а кхузахь дан хIума дац – иза йоллу тобанан хьовзам бу. ГIеметтахIоьттинчу нахана а, вочу кепехь болчу нахана а меттиг бац кхузахь - йоллу тобанна хьовзам хир бу цунах", - юх-юха олу Охан-беттан 26-чохь бинчу хаамехь.\nЛаамхой вовшахтухучара дIахоуьйту, билгалбаьхначу барамашца богIуш боцчарна: некъах даьлларг а, хан яккхарна а ахча лур дац.\nКхечарна лун долу хьелаш иштта ду: Соьлжа-ГIала кхаччалц некъах даьлларг а, цул тIаьхьа Соьлжа-ГIалахь хан яккхарх ахча дIадалар, алапа 205 эзарна тIера 270 эзаре кхаччал хир ду, 50 эзар аванс кара а луш.\n"Тхо Соьлжа-ГIаларчу мэрихь ду. КПП-хь дIахаийта хьуо лаамхо вуйла. Хьуна дуьхьал баьхкина, хьо чу вуьгур ву… Тоьллачу тIеман инструкторша Iамор ду шу ворхI дийнахь", - аьлла ду хаамехь.\nТIаьхьо дIаяккхинчу, амма кэшехь йисинчу цхьана постехь билгалдаьккхина а дара: йолахой санна дIаоьцуш бац аьттехьа а: Украинаца доьзна дахар хилларш – нагахь санна, церан цигахь гергарнаш белахь, уьш оцу пачхьалкхан бахархой хиллехь хьалхо ( иза хьакхало Донбассан а, ГIирмин а бахархойх а цхьаьна) йа цигахь бинарш а.\nУкраинаца боьдучу тIеман теми тIехь мехкан куьйгалхочо Кадыров Рамзана ша шена пиар ярехь коьртачех бу Нохчийчуьра "лаамхой". Юьхьанца цо дIахьедора, меттигера бахархой кийча бу тIамехь дакъалаца бохуш, тIаьхьо гучуделира, "бехкалабахна" ницкъахой а, Кадыровн критикийн гергарнаш а тIаме ийзош хиларх, кхин а цхьа хан яьлча "лаамхой" леца буьйлабелира ахчанах.\nКадыровс дош делира, Украине тIом бан воьдучу хIора "лаамхочунна" 300 эзар сом лур ду аьлла. Кандидаташкара оьшург мел лахара дара хIетахь – "могуш", 50 шаре бовллалц болу божарий бара уьш, тIамехь зеделларг дацахь а мегаш дара.\nУкраинан къайлахчу сервисаша зорбане яьккхинчу видео тIехь йийсаре лаьцначу Нохчийчуьрчу эскархочо дийцира, Украинан дозана тIехь тIамехь дакъалаца шен дуьхьалвала гIортарх а, куьйгалло салташка тIемаш байтарх а.\nСтигалкъекъа-беттан юьххьехь Нохчийчуьрчу чоьхьарчу гIуллакхийн министран гIовсо Ирасханов Аслана рогIера Украине лаамхой олурш хьовсочу хенахь кхайкхамбира цаьрга, талораш ма леладе аьлла.\nНохчийчухула йолчу МВД-н министран гIовсо Ирасханов Аслана дIаязйина хила мегаш йолу аудио арахецна бакъоларъярхоша. Цу тIехь шен куьйгкIел болчарна цо тIедуьллу Украинера цIабаьхкина лаамхой а, Европера цIабирзина нохчий а –Iедална дуьхьал бу аьлла, жимма а шеко хилахь, "шога дIалеца", боху аудио тIерачу озо.


Трамп дуьхьал вац школаш схьаеллийта, ткъа Германехь бераш деша дуьйладелла\nПандемин муьрехь берийн дешарх дийцаредо дуьненчуьрчу мехкашкахь. Цхьайолчу пачхьалкхашкахь ун кхин тIе а даьржаш лаьтта, ткъа кхечу мехкашкахь, эпидеми лахъелла го, амма саготта бу шолгIа тулгIе хьовзарна. Къаьсттина коронавирусо зен динчу 4,7 миллион стаг ун даьлла хиларца билгалваьллачу Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь, дешарца доьзна масех кеп ю билгалъяьккхина.\nАмерикан коьртачу инфекционисто Фаучи Энтонис оршотан дийнахь еллачу интервьюхь дIахьедина, бераш школашка дерзон ша реза ву, амма хIора а меттигехь йолчу ситуацига хьаьжжина аьлла.\nШколаш схьаелийтарна тIехь соьцу Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн президент Трамп Дональд а. Цуьнан дIахьедаро коьрта проблема гIаттайо, 155 эзар гергга вахархо веллачу пачхьалкхехь, Лахьан-беттан харжамаш гергаркхочучу юкъанна.\nКху кIиранчохь дешаран шо долалуш ду цхьайолчу шататашкахь: Джорджиехь, Миссисипехь, Тенессихь.\nГерманехь школаш болх бан юьйлаелла. Европехь шолгIа тулгIе эккха кхерам лаьтташехь, иттаннашкахь эзарнаш немцойн бераш оршотан дийнахь школе дIадахана. Мекленбург олучу къилбаседанерчу федералан лаьтта тIехь уггар а хьалха дешар дIадолийра Передняя Померания олучу меттигехь.\nПандемин тохар ловш йолчу Латинан Америкехь доллу дешар онлайн-форматехь дIахьош ду, иштта урокаш гойтуш ю телехьожийлехь а.


Iамеркан мозгIар маьрша ца ваккхахь Туркойчоьнна санкцеш тухур ю Трампа\nТуркойчоьнна дуьхьал "яккхий санкцеш" яха дагахь ву Iамеркан Цхьанатоьхначу Штатийн президент Трамп Доналд, нагахь Iедалхоша дIасавалар дихкина латто Iамеркан мозгIар Брансон Эндрю маьрша ца ваккхахь. Твиттерехь яздина цунах Iамеркан президенто.\n"ЧIогIа бала хьоьгуш ву и стаг. Бехк-гунахь доцуш, динца лелаш стаг ву Брансон, катоьхна маьршаваккха веза иза", - аьлла, яздо Трампа.\nЦу кепара дIахьедар дира президенто, вице - президента Пенс Майка Хонкарна дуьхьал санкцеш яха тарло аьлла, изза дIахьедар дина цхьа сахьт даьллачул тIаьхьа.\n"Президенте ЭрдогIане а, пачхьалкхан урхалле а кост ду сан Iамеркан президентан цIарах: мозгIар Брансон Эндрю дIахоьцу аш кху сохьта я кечло оха дуьхьалдокхучунна", - элира Пенса, Вашингтонан пачхьалкхан департаментехь динан маршо ларъечу барамехь вистхуьлуш.\n20 шарахь Туркойчохь болх бина Брансон набахте хьажийра 2014-чу шарахь, цул тIаьхьа, терроризм а, шпионалла а лелийна, пачхьалкхан Iедална карчам бан гIоьртинчу тобанашна гIоьналла а латтиийна аьлла, бехкаш дехкира.\nКху беттан 25-чу дийне кхаччалц набахтехь латтийра Брансон, цул тIаьхьа шен цIера дIасавала дихкина латтош ву Туркойчохь. МозгIар набахтера ара а ваьххкина, шен цIахь гурашкахь витар тоаме дац, цунна Туркойчуьра аравала магийта деза аьлла, дIахьедина Iамеркан пачхьалкхан секретаро Пампео Майка.


Европера нохчийн студенташ гуллур бу доттагIаллин гуонехь\nЕвропера нохчийн студенташ гуллуш бу доттагIаллин гуонехь\nХIора шарахь хилла ца Iаш, даим а керлачу семестрица алсам долуш ду Европерчу тайп-тайпанчу пачхьалкхашкарчу университеташкахь а, институташкахь а доьшучу нохчийн студентийн терахь. Шаьш бол-болчу мехкашкахь тобанаш а, юкъараллин цхьаьнакхетараллаш а кхоьллинера хIинцалц схьа нохчийн студенташа.\nИштта, масала, Белгехь масех шо а ду нохчийн студентийн тоба кхоллаелла. ХIора шарахь цхьаьна а кхеташ, доьшучу кегирхойн самукъадаккхаран белхаш а беш, схьабогIуш бара уьш.\nАвстрехь а кхоьллина нохчийн студенташа дахначу шарахь шайн цхьаьнакхетаралла. "Серло" цIе йолчу цу тобанехь хIинцале а бIе герга стаг ву. Цара а иштта сих-сиха студенташ вовшашна бовзийтарна а, тIекхуьучу чкъурана лакхарчу дешаршкахь доьшучу кхиамечу кегирхойх дика масала хилийтарна хьажийна белхаш бо.\nКху шарахь Европерчу нохчийн студенташна юккъерчу жигархоша сацам бина, тайп-тайпанчу пачхьалкхашкарчу доьшучийн цхьаьнакхетар дIадахьа, юкъараллин болам я цхьаьнакхетаралла кхолларца нохчийн кхиаме кегирхойн потенциал гуш хилийта а. Дозанаш а ца лоруш къоначарна вовший бовзийта а.\nЦу Iалашонца Охан-беттан 14-чохь Белгерчу Вьерве гIалахь дIахьур ду Малхбузерчу пачхьалкхашкарчу нохчийн студентийн цхьаьнакхетар. Германера а, Британера а, Францера а, Нидерландашкара а, ша Белгера а университеташкахь а, институташкахь а доьшуш болу нохчийн кегирхой бу цигахь гуллур болуш.\nАвстрерчу "Серло" цхьаьнакхетараллера делегаци а ю студентийн форуме йоьдуш, цуьнан куьйгалхойх цхьаъ йолчу Кушалиева Таисас Маршо Радионе ма-дийцара: "Нохчийн студентийн цхьаьнакхетар ду Белгехь дIахьур долуш. Цига богIуш Германера, Британера, Францера студенташ бу. Австрехь тхан студентийн тоба ю "Серло" цIе а йолуш. Тхо, цу тобан декъашхой, вовшах а кхетта Белгерчу гуламе доьлхуш ду. Нохчийн студенташ буйла хаийтар а, вовшашна массо а бовзийтар а ю цу цхьаьнакхетаран Iалашо".\nЦхьаьнакхетаран программехь нохчийн къоман културах а, исторех лаьцна презентацеш а, концерт а, къоман хелхарш а ду.\nЦул совнаха, гуллуш берш интеллуктуалаш хиларх терра, цара вовшашца хаарш а къовсур ду тайп-тайпанчу викторинашкахь а, квизашкахь а.


«Урок-сценарий: «Нана хьоьца ду сан ирс».» | Школьные файлы SchoolFiles.net\n«Урок-сценарий: «Нана хьоьца ду сан ирс».»\nАдамийн дахарехь наноша лелош долу маь1на, шен дуьхье кхиалуш воцуш, 1аламат доккха ду. Наноша дахар ло адамашна. Царна хастамбеш, беран мата т1е дуьххьара дуьжуш долу дош: «Нана!» ду. Т1аккха, ши биши а лоций, ког бакхха 1амадо наноша шайн бераш. Иштта уьш дахаран бокххачу новкъа доху. Шен доьзалхо д1аваханчу новкъа хьоьжуш, иза буха ца вог1у-те, бохуш б1аьрса арт даллац 1а наной.\nВайн нанойн аганан иллеш дерриге дахарехь вайца цхьана некъ беш хуьлу оцу хьокъехь язйина ю поэташ х1ара стихотворени:\nАлахьа, нана сан аганан илли,\nГой хьуна, со-м х1инца а бера ма ду, нана.\nГот ма е хиларх сан шераш т1ехтилла-\nДоьху хьоь, аганан илли сан ала.\nХьо ю со 1амийнарг комаьршаллина,\nАдамех теша а, уьш даггах деза.\nАлахьа, нана, сан аганан илли,\nСан деган безаман мерз иза беца.\nГой хьуна, беза мохь белшаш т1ебилла,\nНигат ду халкъана йовхо луш вала.\n1амавеш дош деган чарха т1ехь ага.\nТешалахь:валлалц со набарна\nКийча ву сахиллалц ладег1а хьоьга.\nШерашца, ц1ий д1ауьгйи, и дагах доьлла.\n«Буьйса ю тховсенан ша цхьаъ да Хилла\nСедарчийн цинцаша зарзйина, текхош.\nСо тиша, нана, хьан аганан илли\nДен д1аьндарг карор яц. И хир ду дехаш.\nДахаро цхьа дика кхаъ беача,иза бекъа нана лоху вай. Бохаман сахьтехь нана лоху вай. Оцул докххачу хьурмате бу-кха вайн наной. Веза-вокххачу Делан къинхетамах ма йоккхийла цхьа а нана.\nВайнехан наношка, делахь-х1ете, берте зударшка Лерам шатайпа хила,- луьра а, баркалле а. Азаллехь дуьйна а охьадог1уш г1иллакх ду вайн. Масалла, ишттаниг:\nСтаг велча-юьртахь зударий боьлху.\nЗуда лахь-юьртахь зударий боьлху.\nТезетахь божарий г1айг1ане лаьтта.\nБ1аьргеххи ца гойтуш, ойлане лаьтта.\nГ1иллакх ду иштта и, схьадеъна ломахь.\nАмма кхин цхьа г1иллакх схьадог1у ломахь.\nЦ1ий 1ано дов г1аттахь, дош даше даьлча\nДов духу, зударийн мохь-ч1ог1а даьлча.\nВайх х1ора ларван уьш ницкъ болу Хилла,\nХ1оранга там бан уьш комаьрша Хилла,\nТкъа тахна тезет ду. Зуда д1аяьлла\nДахаран х1у тесна, иза д1аяьлла.\nХьаста вай и цкъа а кара ца эцна\nТкъа тахна хьуш ю и белшаш т1еэцна,\nДелхийша, адамаш! 1ийна мА лаьтта?\nЗуда яц-нана ю кховдош ерг лаьтте?\nКхин а цхьа г1иллакх Хилла нохчаша лардин.луьра лардин Нохчаша пурба луш ца Хилла шайн доьзалхошна новкъана не1алт кхайкхо, цхьа хьовзош нисбелча. Х1унда аьлча:\nХьо араваьлла некъ мел боьхна барах, бакъо яц хьан не1алт кхайкхош. Хаалахь:цу новкъа хьо вог1уш ларвеш, нана ю, сена там байна. Ишттачу хьехамца хьекъал луш Хилла дас нанас.\nХ1аъ иштта олуш Хилла дас шеен к1енташка, вокххан волчу вашас жимачуьнга. Хала-м дерахета заманца и г1иллакхаш херлуш хилар. Цундела тхуна, хьехархошна, дай-наношна чул а алсам, т1ехь ду вайн дайша д1акхехьна оьзда г1иллакхаш шуна х1ора денна карладахар, шуьга уьш дагахь латтархьама, лардойтар хьаша. Ткъа амма уьш шайн гонехь нисбелчаьрга д1алур ду.\nЦара-шайн гонехь нисбелчаьрга. Хазделла, хьаг1-гоманах ц1анделла, бертахь, мерза д1ах1уттур ду дахар. Хаалаш:наной шайга белабелла хьаьвсича, церан и ирсе къажар дагахь а латтош,шайн нийсархошка д1аделча, уьш а шаьш шайн наношка дуьхьал, мерза-к1еда къежна, маракъевлина бистхила тарло. Оцу муретехь мел самукъадаьлла, екхаелла д1ах1уттур ю х1ор нана. Лаа олуш мА дац вайнаха: да-нана къинт1ера ца даьлла доьзалхо эхартахь 1азапехь хир ву,ялсаманах даха цуьнан дог а дац. Х1етте шеен доьзалхошца даима деле доьху нанас шеен Бер. Вайн цкъацкъа, кегамерса хетий делахь а, я мало яхь а, тидамца дуьту цхьадолу х1уманаш. Масала,новкъа юккъехь ларамаза нисбелла, я цхьамма охьакхоьссина т1улг, ткъесо лергина охьадоьжна, диттан год1а а даькххина, шайл т1аьхьа бог1учарна некъ шарбар долуш сана х1уманаш. Оцу хьокъехь а поэта аьлла:\nНовкъа т1ехь 1уьллу т1улг юьстаг1 д1абакхха,\nМало еш т1ехвалахь хьо,\nСапарг1ат хир мА яц хьан нана т1акхха.\nКхоьрур ю: тасалуш кхетарна хьо\nЦуьнца йог1уш ю х1ара байт.\nХьан куьг-м д1ахийци нанас,\nЖима к1ант, кхера мА лолахь,\nХьал-хьалха-м, некъ хьуна шарбеш,\nХьан нана-м хилий кху ломахь.\nКхин а ду:\nВелахь хьо к1иллошках,\nХьан ненан юьхь 1аьржъеш\nДуьйцур ду некъаш.\nГой шуна мел дукха ду вайн нехан 1едалехь. Нанойн сий даре, хастам баре, цаьрца к1еда-мерза хиларе кхойкху, вай шеш х1ора денна, х1ора бокххачу когаца лардаре кхойкхуш оьзда г1иллакхаш. Уьш дукха хиларнабахьана а ухьаъ хила тарло:цхьана а поэтана, яздархочунна, царах нанойх дукха яздахь а, цхьана а психологана, 1илманчина сила докххачу кху дуьнен т1ехь буьззина Ненан мах хадо ца Белла. Цундела массара а шайн декхар лору ненах шеен лош алар. Иштта схьадог1уш ду Адаме дуьнен т1е даьлчахьана. Амма цкъа а кхачор яц нанойх йоху байташ иллеш, яздархоша царех язъен произведенеш. Шайн талламаш д1ахьур бу лоьраша-психологаша, 1илманчаша. Амма наной, х1ора дуьне сана, йокхха къайлехилла д1акхочур бу т1аьхьарчу т1аьхьенашка. Цундела кхайкхамбо аса: такхамехь пусур де, Лера, хастамбе, шайн нанойн. Кхана т1аьха хир ду. Ахьа юьхьдуьхьал д1акхийкхийна безам даге д1акхочур бу. Бакъ волчу доьзалхочо иза дан а деза.\nТкъа х1инца вай ладоьг1ур ду Аша 1амийначу нанойх стихашка:\nБераш стихаш йоьшу.\nД1атаса атта дац»,-бохуш,\nХьо еха лаьмнашкахь,-\nЯьхначу, кхиъначу юьртахь;\nНекъ иза хьаша-да вог1уш,\nКомаьрша, дог ц1ена\nХьаша т1еэцначу кертахь.\nМел хаза хан яра-\nДахарехь йицлойла доцуш:\nЦхьатерра хи сана,\nБарт болу доьзал а кхиъна\nЙист йоцу марзонаш оьцуш,\nДа 1ара там Хилла,\nУьй1арчу дитта къел хиъна.\nШеен берийн куьйгашца\nХьанала хьанала къинхьегам гаро,\nУьш дара дегнашца лелам.\nДас, нанас берашка лора,\nХьехамийн аз г1иттош.\nОлура:»Варийлаш бераш, бераш»\nВайн кертахь болу некъ\nКхоллало гоьннашка боькъуш,\nВай х1инца цхьаццанхьа деха.\nХьо цигахь цхьаъ йиси,\nБуйнаца юткъа г1аш йоьдуш,\nОйланийн б1арлаг1ашлахь Леха.\nЦхьа ирс ду ненан,\nШеен к1ант д1авалар.\nКъевсина мехкан дов.\nВайн ага техкадо\nНаноша цу денна,\nвай дала дуьненна.\nНенал деза, хьоме, мерза,\nСийлахь х1ума цхьа а дац!\nЦхьаъ ю нана.\nЦарех хоьгург ирсе вац.\nАс цундела дуьллу Нана\nДерриг дакхий элпашца.\nСайн ницкъ хилча,-\nСтигла мел ю маьлхаца!\nМоьттура сунна сайн\nЕхаш ю, ца бевзаш\nЦа хаьа заманах\nАмма, цкъа сатоссуш,\nХезна цхьа тийна\nШабарш, со д1ахаьжча,-\nДо1анехь куьйгаш шеен\nДехарш цо дора.\n1ара со тапъаьлла,\nТк1а нана-м хьесталуш\nАдмашна гечдар цо\nДоьхура нисбан ницкъ\nГ1уллакх дан меле\nДицдар цо адмашна\nЦхьалха де эшна,\nЛардар цо бераш\nДоьхура меттахь цо\nЦо т1еман кхерам,\nЦа белхар шаьш винчу\nНана-м сан ца ехи\nЦул т1аьхьа еха,\nАмма ду дехаш и\nСан нана, хьо стена ойлане оьжна?\nКийра хьан богу-те, г1алат соьх доьжна?\nРеза еш, со ц1ергахь вага ву кийча,\nДог а ду детталуш довхачу ц1ийца\nАмма го хеназа къежбелла корта,\nХалонаш дахарехь лайна ахь шорта\nНана, хьан дикалла кхачаяц, йийцарх,\nДешнашца ларавац безам хьоь бийца\nХийла соьх г1алатло йоьжна а хир ю,\nБ1аьргех хи даллал дог 1овжийна хир ду.\nДелахь а, нана, сох къинхетам белахь,\nДийлинчу г1алатийн хьесан мА делахь.\n«Ахь сунна гечделахь».\nДаймехкан латта т1ехь\nсо т1ома яьккхинарг,\nДаим со 1алашъеш\nХьо дагна йиц ца ло\nхьомсара сан нана.\nсо гена яларх а,\nдашо некъ кхаларх а,\nХьарг1анах сан корта\nкъежбелла баларх а,\nХьо дагца ехар ю,\nМелла а леларх.\nдахарехь хьан сий деш,\nМел дика хьо кхабарх\nахь санна т1алам беш\nЕр яц со хьан декхарх\nцуьнах ду сан иллеш\nАмма ахь гечделахь,\nСхьабийца,- эли цо,-\nСоьга мерза - пондар,\nК1ант валар цо нене\nНицкъ кхочур бу цуьнага\nНенан кхаъ ла атта\nЦунна хир ду.\nМерз пондар цунга,\nТобанна хьалха и\nСов буткъа мерза,\nДог т1ера чов.\nКъант вина, кхиинчу\nКерта а кхаьчна,\nКортош а охкийна\nБарма т1ехь валинарг\nЦа везаш, йоьхна,\nК1ант винарг 1а.\nНанас шеен к1ант кхиор\nцхьаъ Бен кхин воцуш\nмел кезаш кхиийра\nнанас шеен к1ант\nмерзошца дегош ду.\nЦо лаьмнийн аз.\nШело сов 1аьткъина\nЛаьмнийн шаш лелхар\nТкъес тоьхча сана г1ов\nДеса ца техкийна\nЦу к1анта ага!\nТурпала Хилла ю\nДерзоран дош. Тахана х1окху классан сохьтехь вайх х1ора а вайн наношка кхечу б1аьргашца, кхечу дог-ойланца хьоьвси, аьлла дегайовхо а юьсуш, ненахкъамел дерзо луур дара сунна.\nЛаьмнашкахь дехаш Хилла наний, к1антий. Шеен оьмар чекхъяьлча кху дуьненахь. Якхха нана д1акхелхина. К1ант ша висина. Т1акхха иза ц1еххьана аз- вала волавелла. Нана д1акхалхаран г1айг1а тохара чекхъялла, цуьнан сагаттдеш х1умма дац:даа-мала-шортта ду, юучух чам баьллаа вац. Х1етте а де-дийне азлуш схьавог1уш ву.\nДарбанхоша а, х1ума хуучанна а т1екхийлира иза. Амма дарба ца карадо.\nНицкъ а эшна, мета охьавижира к1ант. Кхин дан амал а ца Хилла, цуьнан гергара нах г1араваьллачу шайхана-х1ума хуучу стагана т1ебахара. К1антаца къамел дича, цунна хиира иза нана елчахьана азлуш хилар. Шайхо элира:\nЦунна токххе шеен нанас куьйга кечбина кхача а Бен бацара. Иза толу рву, нагахь сана Аша цуьнан ненан куьг кхетта кхача баахь. Кхин дан дарба дац.\nКхача а кечбина, ненан коша т1ебахана уьш. Каш аьхкина, ненан дак1аделла дег1 карийна царна. Т1акхха, ненан куьг хьала а айдина, кхача чохь болу шуьнах хьакха-далийтина.\nИ кхача биъна к1анта. Г1олий Хилла. Оцу дийнахь дуьйна т1еван волавелла иза. Дукха хан ялале то а вела.\nНенан куьг дарбане ду стенах хьакхаделча а.\n«Нана, хьоца ду сан\nас мел ен ойла а».\nХьехархо: Илясова Д.Х.\nСан есім. Сан есімні? т?рлері 2 сынып\nСан есім. Сан есімні? т?рлері 4 сынып\nПрезентация по казахскому языку на тему «16 Желто?сан — Т?уелсіздік к?ні «Ар намысым, ?асіретім,…\nЕлха хьо, нана…\nСтихотворение Нана на чеченсском языке\nПодготовка к итоговому сочинению по рассказу И.А.Бунина Господин из Сан-Франциско (направление Цели и средства).\nГосподин из Сан-Франциско Вопросы к семинару\nУрок литературы. Философское содержание рассказа И.А. Бунина `Господин из Сан-Франциско`\nКонспект урока по бунину господин из сан-франтсиско


Тутмакха Дадаев Заура шен суьрташ интернетехь даржор талла долийна\nЧиллан-бутт 13, 2020\nДадаев Заур (архивера сурт)\nОьрсийчоьнан оппозиционер Немцов верна набахтехь таIзар токхучу Дадаев Заура социалан машанехь шеца цхьана хан йоккхучу тутмакхашца цхьана даар хIоттийначу стоьлан гонах даьхна суьрташ даржор талла долийна Иркутскан кIоштарчу таIзар кхочушдаран федералан урхалло (УФСИН). Кхааридийнахь бина цунах лаьцна хаам Иркутскерчу УФСИН-ан пресс-гIуллакхойн куьйгалхочо Хинданова Ольгас.\nШашлыкаш, кеп-кепара стоьмаш, мутташ хIиттийначу стоьла гонах бу 2018-чу шарахь зорбане даьхначу суьрташ тIехь тутмакхаш.\nТалламхой тIекхиа дагахь бу, хьан, стенгахь даьхна суьрташ, интернете бовла аьтто а муха хилла церан. Низамашкахь тутмакхийн бакъо ю боху ФСИН-ан белхахоша, колонин дозан тIехь йолчу кафе чохь хIума кхалла а, вина де, я цхьа кхи деза де цу чохь даздан а.\nМаршо Радионо яздира кхааридийнахь, политик Немцов Борис верна, набахтехь таIзар токхучу "Север" батальонан хиллачу хьалханчан Дадаев Зауран мобилан зIе а, интернете волийла а долчух тера ду аьлла, хаамбо "Муниципальный сканнер" хьостано аьлла. "ВКонтактерчу" цхьахйолчу аккаунтехь 2018-чу шеран Товбеца-беттан 3-чохь шен суьрташ зорбане даьхна хилла цо. \nОппозиционер Немцов Борис верна, набахтехь таIзар токхучу "Север" батальонан хиллачу хьалханчан Дадаев Зауран мобилан зIе а, интернете волийла а долчух тера ду аьлла, хаамбо "Муниципальный сканнер" хьосто. "ВКонтактерчу" цхьахйолчу аккаунтехь 2018-чу шеран Товбеца-беттан 3-чохь шен суьрташ зорбане даьхна цо.\n2015-чу шарахь Чиллан-беттан 27-чохь Москвахь тапча тоьхна вийра Немцов Борис. Оцу зуламна бехкебина Нохчийчуьра бахархой Бахаев Хьамзат а, Дадаев Заур а, Эскерханов Темирлан а, ГубашевгIеран ши ваша Шадид а, Анзор а хенаш токхуш бу колонешкахь. 11 шарера 20 шаре кхаччалц хенаш йиттина царна.


Византи́йн импе́ри, Византи́, Малхбален Руман импери (395—1453) — 395 шарахь Руман импери йоьхча кхоллаелла пачхьалкх Феодоси I император велча малхбузен а, малхбален а дакъош тӀехь. Екъанчул тӀехьа берхӀитта шо даьлча, Малхбузен Руман импери дӀаяьллера, Византи йитина Шира Руман историйн а, культуран а цивилизаци, ТӀехьара Античносташ Юкъара бӀешераш а историн бӀешерашкахь.\nЛатинан мотт, Желтойн мотт, юкъаражелтойн мотт[d], Эрмалойн мотт, Ӏарамийн меттанаш, Ӏаьрбийн мотт, Коптский язык[d]\n↑ Византи кхоллаелла хан билгалъяккханза ю. Дукха болчара олу и кхоллаелла 330 шарахь. Цу хенахь Сийлахь Воккха Константинс кхоьллира Константинополь. Иштта олу: 1) III бӀешо чекхдалар (Диоклетиан волу хенахь Руман импери къастийна куьйгал дан долийра); IV бӀешеран юккъе (Констанций II волу хенахь Константинополь юззина коьрта гӀала хилар); 395 шо (Импери Малхбале а, Малхбузе а шина декъа екъаялар); 476 шо (Малхбузе импери хӀаллак хилар); VI бӀешеран юккъе (Юстиниан I паччахь волу зама); VII бӀешо (Ираклий I Ӏарбошца а, персашца а бина тӀемаш чекхбоьвла зама). Хьажа: Дашков С. Б. Императоры Византии. М., 1996. С. 8.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Византийн_импери&oldid=5601581»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 17 февраль 08:46\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 17 февраль, 08:46.


Къизачу мехийн бутт\nМарха досту де герга мел гIерта а деста юуучун мехаш Нохчийчохь\nБазаршкахь ду кху деношкахь адам. Iуьрре арабовлий, сарралц кхача хоьржу наха. Иштта дукха адам лаьтта йийбар а, духар а духкучу меттигашкахь – верриг а ву Дезачу Денна кечлуш.\nШи кIира гергга хан ю юуучун мехаш лакхадийла доьлла. Уггаре хьалха деста дуьйладелира массо а хIуманал дукха мархин шуьнехь оьшучу котамийн, хасстоьмийн, стоьмийн мехаш. 250 сом бара хьалхо котаман мах, хIинца иза шина-пхеа туьманна бистина.\nХIора шарахь а нисло мехаш 200-300% хьаладоьлхуш.\nБазарийн, туьканийн дай жигара хьийза йоккху са естачу кху муьрехь. Шело хаало царний, церан клиенташний юкъахь. Эцархой реза бац дистинчу мехашна, юхкучара бахьана дузу оптан мехаш хьалабовларца, бензин даздаларца. Юкъаметтигаш базаршкахь наха мохь туххий къестайо.\nСоьлж-ГIаларчу "Беркат" базарахь. "Тхоьца девнаш доху наха, тхо бехке долуш санна", - леткъа "Кавказ.Реалиин" корреспонденте махбеш лаьтта Зулай.\nЮсупова Зарган, 65 шо долу шахьаран яхархо, ах сахьт ду базархула бораха кхача лохуш хьийза. Боккха тIоьрмиг а карахь нус ю цуьнца. Реза яц Зарган мехашна.\n"Iедална стенна ца го хIара хьал? Дерриг а гуш хуьлучу паччахьна стенна ца го кхузахь дерг? Мархин бутт тIекхоччушехь стенна дестадо мехаш? – Хоьтту цо. Дац жоп.\nКонфетийн – уггаре дукха оьцу уьш кху баттахь, берийн кара ло марха достуш – мехаш дистина шозза муххале а.\n"Кавказ.Реалии" зIене елира Нальчикерчу конфеташ ечу "Сладость" ("Марзо") фабрикаца. Конфеташ юхкучу декъан векалша жоп делира тхан хеттаршна. Цара бахарехь, стохка жимма тIекхеттарх, хийцабалаза бу цигахь арахьоьцучу конфетийн мах.\nАла догIу, массо а йохкархо вац кху деношкахь тIех-сов са яккха араваьлла – къинхетам бо нахах цхьаболучара.\nДинан дай, Iедалхой ца ларабо базаршкарчу мехашца къийсабала. Цара дехарш до маьждигашкахула, телевизионехула, ткъа базар шен амалца еха.\nИсмаилов Сайд-Эми Iеламча ву. Цо иштта дуьйцу: "Мархийн баттахь ма-хуьллу дукха дика гIуллакхаш дар тIехь ду бусалбанна. Къинхетаме хила веза хIора а. Хьайна болх беш волчу стагна а, сов ницкъ ца хуьлуьйтуш, комаьрша гайта веза хьуо. Мехашца дерг а ду ишта. Дела шена реза ван луучо мехаш а беза лахбан".\nНохчийчуьра Абдулаев Руслан Мисарахь веха. Юьртбахаман бизнесехь ву иза. Мархийн баттахь Мисарахь массо а хIуманан мах лахло, боху цо. "Цхьа а ца хуьлу, "хьовсал, со массарел а диканиг ву шуна", бохуш, мохь бетташ. Иза нахана дас-нанас чуйиллина амал ю, Дела везар ду", - боху Руслана.


Гайтукаев А. «Гочдарш. «Делера СовгIат» - Министерство образования и науки Чеченской Республики\nГайтукаев А. «Гочдарш. «Делера СовгIат»\n(Малхбузен къаьмнийн дийцар)\nВехаш Iаш вара цхьа чIерийлецархо. Хаза сурт-сибат долуш, жимастаг вара иза. Доьзал бара цуьнан – кхуьуш ши бер дара, даима велавелла-векхавелла гора иза. Дахарехь мел яккхий халонаш хиларх, хIуманна бIокъажор боцуш, догъэшна ца гойтуш вехаш вара иза. Ткъа цуьнан дахар аттачех а дацара.\nДукха жима волуш дуьйна дагахьлаьттара цунна хIорда йистехь йолу шайн юрт, даима къахьоьгуш волу шайн да, эсала а, кIеда-мерза а, даима массарна гIо деш а, хаза чомехь кхача кечбеш йолу нана а.\nДелера СовгIат аьлла цIе тиллинера кIантана. Баккъалла, Дала дина СовгIат дан а дара иза. Даима самукъане вара, дена-нанна гIо деш хуьлура. Муьлххачу тобанна юкъа нисвелча а, везаш тIеоьцура хIара, делахь а кхуьнца хьагI ерш а, кхунна тIаьхьашха луьйш нах а нислора. Цхьабакъду, кхуьнца хьагI лело бахьана-м дацара.\nЦеран цIа берда йистехь дара. Лаха чохь – йистйоцу хIорд, ткъа иза паргIат а, тийна а боцуш хенаш йогIура. Таро йолуш нах бацара хIорш, амма даима хIусамехь унахцIеналла, низам дара, синтеме бехаш доьзал бара кхераниг. Шен хIусамнана а, кIант а чIогIа дукхадезара дена. КIиранна чIерийлеца ваханчуьра ша вухавоьрзуш, хIоразза а доьзална кегий совгIаташ дохьура цо: цкъа лахьорч (раковина) йохьура, я хIордан седа, ткъа наггахь – хи бухара маржан (коралл).\nЦхьана дашца аьлча, бертахь, ийна, вовшашца мерза бехаш самукъане доьзал бара цераниг. ТIедеана дика а, вуон а цхьаьна ловра цара, Дела дагахьлаттавора, Делерчу гIоьнца ловра дахарера гIайгIа-бала.\nШераш дIаоьхура, Делера совгIат кхуьуш вара. Иштта цкъа кIиранна чIерийлеца вахана волу кхуьнан да накъосташа айбина цIа валийра. ХIорд чIогIа ловзабаьллачохь дукъо тIедоьжна, цо юкъахь Iаьвдина лазийна хилла иза.\nШолгIачу Iуьйранна Делера СовгIат тIе а кхайкхина, дас аьллера:\n– Со бакъдуьнена ваха воллу, бIаьрхиш ма гайталахь, массо а ву вала везаш: цхьаъ – хьалха, важа – тIаьхьа. ТIейогIучу хенахь а хьо хIинца хьой ма-варра вуьсийла луур ду суна – Дела дагахь а латтош, нахана везаш волуш, хьайн цIе Делера СовгIат хилар диц а ца деш – доккха ниIмат-беркат ду хьуна иза. Яхьах, доьналлех ца вухуш ларъелахь и цIе. Массо адам дезалахь, ларалахь, хьайна цатам биначарна а Деле диканиг дехалахь, хьо ца веза нах а безалахь. Делера СовгIат аьлла цIе муха лелор ю стага, шеца дика болу нах а бен цунна безаш ца хилча. Нах вуон ма бийца, хьо цхьаммо а цкъа а вуон вуьйцур вац хьуна. Цкъа а оьгIаз ма гIо, адамашца дегабааме ма хила, хIунда аьлча, адамаш ца хилча, хьайна уллохь цхьа а воцуш, цхьалха хир ма вара хьо. Муха вехар вара хьо тIаккха? Цхьанна а хьалха шалхо а, юьхьдагалла а ма лелае, цул а стагана диканиг хьеха, я цунна уллора дIавала, хьайна цо деш долу къамел ца тахь. ХIоранна а гечдеш, къинтIера волуш хила, тIаккха хьуна а гечдийр ду. Ларамаза хьо а гIалатвала тарло; хIун хир тIаккха, ахьа гечдар дехча, оцу стага хьуна геч а ца дича?! Ахь дохковаларца Далла хьалха тоба дича, ткъа хьуна хьалха: «Ахь муха гечдира?» – аьлла, хаттар хIоттийча. Адамашка юхалург хIума луш хила, хьайгахь бухаюьсуш хIумма яцахь а. Хьайна духадаладезарг лардеш ма хила. Юхалахь, Далла хастам бе, ткъа ца лахь – оцу стагана вуон ду иза, цунна хир ду къа. Ткъа ахьа гечде цунна, диканца хьайн доIина юкъа а лаца иза. Даима велавелла-векхавелла хила, массеран гIолаца, массо адам лоруш а, дезаш а хила.\nОцу дешнашца дIакхелхира да. Оцу сингаттаман гIайгIа-бала лайра Делера СовгIато а, цуьнан нанас а, ткъа шен хан кхаьчча – тезетан барам а дIабирзира. Дан хIума дацара, виснарг ца ваьхча валац-кха. Делера СовгIатна зуда ялийра, шиъ доьзалхо хилира церан: кIанттий, йоIIий. Дена чIогIа дукхабезара шен доьзал. Тохара шен да санна, хIорда тIе воьдура иза. ЧIерий лоьцуш, уьш духкуш хене бовлура хIорш.\nДелера СовгIатан дахарехь кIеззиг ца нислора ирхенаш, охьаненаш, хазахетарш, халахетарш, гIалаташ довлуш меттиг йогIура, амма цкъа а диц ца дора цо шен ден дешнаш:\n«Массо адам дезаш-лоруш а, царна къинтIера волуш а хила».\nДала шена а гечдаре догдохура цо, ша нахана хIума гечдеш хилар бахьнехь.\nДела везаш а, хьанал-хьарам къастош хила а, оьзда а кхиадора цо шен бераш, ша волчу веанчуьнна хаза хьехам бора цо. Дахарехь нислучу диканехь а, вуонехь а нахана хаза масал хила вехара иза.\nШирчу заманахь дуьйна олуш схьадеана:\n«Уггар тоьлла хьехам – шегара дика масал гайтар ду».\nИ башха хьекъале дешнаш дагахьлаттадора цо даима.\nКоличество подписчиков: 1 525


Ийманан арканаш - Жайнех тешар\n1 – Жайнех тешар бохучун маьIна\n2 – Жайнех тешаран хьукма\n3 – Нахана жайнаш оьшуш хилар а, уьш диссоран пайда а, бахьана а\n4 – Муха хила деза жайнех тешар?\n5 – Къуръанал хьалха хиллачу жайнийн хабарш къобул дар\n6 – Къуръан чохь а, Суннатехь а хьахийна долу стиглара диссийна жайнаш\nАллахIа Шен элчанашна – Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда царна – тIедиссийначу жайнех тешар Иманан арканех кхоалгIа рукн ду. Лекха хин волчу Дала Шен элчанаш кхетаме йолчу билгалонашца бахкийтина, царна тIе жайнаш а диссийна, Шен халкъах къинхетам беш, Шен халкъ нисдалийтархьама, цуьнан дуьненан а, эхартан а ирс кхочуш хилийтархьама. И жайнаш адамашна некъ хилийта, уьш оцу некъа дIабахийта. Нахана юккъахь къовсам а, цакхетам а хилча, иза къастош дерш Ша диссийна жайнаш хилийта. Лекха хин волчу АллахIа аьлла Къуръан чохь:\n(Бакъ долуш, Оха (АллахIа) дахийтира Тхайн геланчаш (малийкаш, пайхамаршна тIе) кхетаме, сирлачу билгалонашца, Оха цаьрца жайна а,1 терза (нийсо) а доссийра, нах нийсонна тIехь латтийта) [Сурат «Алхьадид» 25 аят].\n(Адамаш (дерриге а) цхьа уммат дара (массара а Дала бохург деш, тIаккха цхьаболчара куфр дира), тIаккха Дала бахийтира царна пайхамарш, кхаъ боккхуш а болу (ялсаманица, Делах тешачарна), кхерам луш а болу (Делах цатешачарна), цаьрца жайна а доссийра Цо бакъонца, (оцу жайнашца) нахана юккъахь кхел яйта, уьш бекъабеллачу хIуманна тIехь) [Сурат «Албакъарат» 213 аят].\n1 – Жайнех тешар бохучун маьIна.\nЖайнех тешар бохург – иза Делан жайнаш хилар бакъ дар ду, Цо уьш Шен элчанашна тIедиссийна хилар бакъ дар а ду. Оцу жайнаш чохь дерг Делан баккъалла а долу къамел хилар а, и жайнаш нахана нур хилар а, куьйгалла хилар а бакъ дар а ду. Оцу жайнаш чохь дерг бакъ а ду, нийса а ду, царна чохь ерг нийсо а ю, оцу нийсонна тIехь хила везаш а ву, цуьнца Iамал ян езаш а ю аьлла тешна хилар а ду.\nИ жайнаш мел ду цхьа Дела воцчунна хууш дац. Сийлахьчу Дала аьлла:\n(Дела вист а хилира Муса-пайхамаре, къамел деш) [Сурат «Аннисаъ» 164 аят].\nКхин а аьлла Везачу Дала:\n(Нагахь санна Делаца накъост веш болчерах цхьамма хьоьгара кIелхьаравалар (ахь ша лар вар) дехахь – тIелаца иза, Делан дешнаш цунна хазийтархьама) [Сурат «Аттавбат» 6 аят].\nДала Шен элчанашна тIедиссийна долчу массо жайнех тешар важиб (парз) ду, иштта, оцу жайнаш чохь дерг Делан баккъалла а долу къамел хиларх тешар а важиб ду, цунах теша дезаш а ду вай. И массо жайнаш Делера охьадиссийна хиларх а, уьш кхоьллина цахиларх а тешар тIехь ду вайна. Ткъа уьш духатоьхнарг, йа царах цхьадерш духатоьхнарг куфр (керстаналла) деш ву (Дала лар дойла вай цунах). Лекхачу Дала аьлла Къуръан чохь:\n(ХIай Ийман диллинарш! Шу теша АллахIах, Цуьнан элчанех а, Цо Шен элчанна тIедоссийна долчу жайнах (Къуръанах) а, Цо хьалха диссийначу жайнех а. Ткъа АллахIах а, Цуьнан малийкех а, Цуьнан жайнех а, Цуьнан элчанех а, ТIаьххьарчу (Къемат) дийнах а цатешнарг – баккъалла а, иза тилла генадаьллачу тиларца) [Сурат «Аннисаъ» 136 аят].\n(ХIара Оха доссийна беркате жайна ду, ткъа шу хила цунна тIаьхьа доьлхуш (цуьнан куьйгаллийца лелаш), кхера а кхера (Цуьнца керстаналла дарх), шух къинхетам бан мега тIаккха) [Сурат «АлъанIам» 155 аят].\n3 – Нахана жайнаш оьшуш хилар а, уьш диссоран пайда а, бахьана а.\n● Элчанна тIедоссийна долу жайна умматана шен дин довзуьйтуш долу жайна хилийтар;\n● Адамашна юккъахь хуьлуш болчу къестамашна а, бекъабаларшна а нийсонца хьукма деш дерг элчанна тIедоссийна долу жайна хилийтар;\n● Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – веллачул тIаьхьа, мел дукха хан яларх а, мел гена меттиг хиларх а, бусалба дин оцу жайнехула лардалийта, нахана юккъера бусалба дин дIа цадалийта;\n● АллахIана Шен халкъана тIехь и жайнаш тоьшалла хилийта лаар, хIунда аьлча оцу жайнаш бохучунна тIера цера дIасабовла меттиг йоцу дела. Лекхачу Дала аьлла:\nЖайнех тешар шина кепара ду:\n1 – Массо агIо хьахош долу духхенгара тешар.\n2 – Массо агIо чулоцуш а долуш, юкъара доцца долу тешар.\nЮкъара доцца долу тешар – иза Дала Шен элчанашна тIе жайнаш диссийна хиларх тешар ду.\nТкъа массо агIо хьахош долу, духхенгара тешар – иза Дала Къуръан чохь цIе яккхина долчу жайнех тешар ду. Цо цIе яьккхина долу жайнаш хIорш ду: Къуръан, Таврат, Забур, Инжил, ИбрахIиман а, Мусанан а жайнаш. Иштта хIокху тешаран шолгIачу декъана юкъадогIуш ду, Делан, Цо цIе яккхина а доцуш, кхин жайнаш хиларх а тешар, и жайнаш Цо Шен элчанашна тIедиссийна хиларх а тешар. Ткъа Делан жайнийн дукхалла цхьа Дела воцчунна хууш яц.\nДелан дерриге жайнаш Дела цхьаъ вар кхочуш хилийтархьама диссийна ду, Iибадат а, дика Iамалш а Цуьнан доьхьа хилийтархьама диссийн а ду. Делаца гIоьнчий бар а, дуьненчохь бохамаш бар а цамагош даьхкина ду уьш массо, цундела, массо пайхамарийн кхайкхам цхьаъ хилла бу, церан хьукманаш а, цхьайолу Iамалш а тайп-тайпана хиллехь а.\nЖайнех тешар – иза хьалха хилла болчу элчанашна тIе уьш диссийна хиларх тешар а ду, цуьнца мукIарло дар а ду, амма Къуръанах тешар – иза Къуръан къобул дар а, цунна тIехь долчуьнца лелар а, цо бохург дар а ду. Лекхачу Дала аьлла:\n(Шайн Делера шайна доссийначунна тIехь хила шу, Иза (АллахI) бен шайн доладан цхьа а ма лаца аш) [Сурат «Ал-АIраф» 3 аят].\nКъуръан шел хьалха хиллачу жайнех къаьсташ ду масийтта башхаллашца, царах уггар коьртанаш хIорш ю:\n● Къуръанан матте а, маьIне а, цо бийцинчу Iилманан хаамашка а цул хьалха хилла жайнаш кхачалур доцуш, Iаламат чIогIа тамашийна, башха ду Къуръан;\n● Вайн Пайхамарца Мухьаммадца – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – пайхамаралла хадийна чекхдаьлла хиларе тера, Къуръан а ду жайнашна юккъахь уггар тIаьхьа доссийна жайна, шел тIаьхьа кхин жайна доссор доцуш а ду;\n● Дала Шена тIелаьцна ду Къуръан лардар шена чохь хийцам хиларх а, галдаккхарх а, ткъа кхин долу Къуръанал хьалха хилла долу жайнаш наха хийцина а ду, галдаьхна а ду;\n● Къуръан шел хьалха хилла жайнаш бакъ деш деана ду, царна чохь долу маьIнаш лар деш ду, церан галдахар нисдеш а ду;\n● Къуръан шел хьалха долу массо стиглара доссийначу жайнийн хьукма дIадоккхуш, уьш нахана юккъахь лелар дIадоккхуш жайна ду; Лекхачу Дала аьлла:\n((ХIара Къуръан) харц долу хабар хилла дац, муххале а, шел хьалха долчу (жайнашна) тIечIагIдар а, уьш бакъдар а ду, массо хIуманах кхетош а ду, куьйгалла а ду, къинхетам а бу (хIара Къуръан Делах) тешаш болчарна) [Сурат «Юсуф» 111 аят].\n5 – Къуръанал хьалха хиллачу жайнийн хабарш къобул дар.\nВайна хаьа, Къуръанал хьалха хиллачу жайнаш чохь деънарг, Дала Шен элчанашна – Делера салават а, салам а хуьлда царна – тIедоссийнарг бакъ хилар цхьа а шеко йоцуш. Амма иза вайна хаар, тахана керста нахехь а, жуьгташкахь а долчу жайнаш тIехь дерг бакъ дан деза бохург дац. ХIунда аьлча, уьш хийцина а, галдаьхна а долу дела. Цундела, уьш Дала Шен элчанашна – Делера салават а, салам а хуьлда царна – тIедиссийначу кепара шайн баххаш тIехь дац. Дала вайна Къуръан чохь довзийтина оцу хьалхалерачу жайнаш тIехь долчух цхьадерг. Цо вайна довзийтинчух ду: шен боцу мохь, кхечуьнан мохь цхьаммо а хьур ца хилар, адамо динарг бен цунна эхартахь хирг цахилар, цо лелийнарг гур долуш хилар, цунна богIуш болу бекхам цунна бийр хилар. Лекха хин волчу Дала аьлла:\n(Йа ца хаийтина цунна Мусанан жайнаш чохь дерг? (Тешаме хилла волчу, шена тIедиллинарг) кхочуш дина волчу ИбрахIиман (жайнаш чохь дерг) а? Кхечуьнан мохь (къинош) цхьаммо а хьур бац (аьлла дерг). Цо лелийнарг (эхартахь) гур долуш а ду (аьлла дерг). ТIаккха цунна цунах бекхам а бийр бу, кхоччуш болу бекхам (аьлла дерг)) [Сурат «Аннажм» 36-41 аяташ].\n(Муххале, дуьненан дахар гIоли хета шуна. Ткъа Эхарт дика а, дуьсур долуш а ма ду. Баккъалла а, хIара ду хьалхарчу жайнаш чохь. ИбрахIиман а, Мусанан а жайнаш чохь) [Сурат «Ал-АIла» 16-19 аяташ].\nТкъа оцу хьалхалера жайнаш чохь долу ахькамаш (Дала де аьлла тIедехкина долу парзаш а, ма де аьлла ца магийна хIумнаш а) схьалаьцча, вайна Iибадат хилла тIедужуш дерг Къуръан чохь дерг ду, хьалхалера жайнаш чохь дерг дац. ТIакхха вай оцу ахькамашка хьаьвсича, вайна царах вайн шариIатана доьхьал дерг кара дахь вайна цуьнца Iамал ян мегаш дац. Иза харц ду аьлла дац иза, муххале а, шен хенахь бакъ хилла ду иза, делахь а, вайна тIехь дац цуьнца Iамал яр, вайн шариIатца цуьнан лелар дIадаьккхина долу дела. Ткъа нагахь санна царах цхьаъ вайн шариIатца догIуш делахь, иза бакъ ду, вайн шарIо иза бакъ хилар вайна хаийтина а ду.2\n6 – Къуръан чохь а, Суннатехь а хьахийна долу стиглара диссийна жайнаш.\n1 – Къуръан.\nИза Делан къамел ду, пайхамарийн а, элчанийн а мохIур долчу Мухьаммадна – Делера салават а, салам а хуьлда царна – тIедоссийна а ду. Иштта, иза стиглара диссийначу жайнех тIаьххьара жайна ду. Дала Шена тIелаьцна ду, галдаккхарх а, хийцарх а иза лар дар. Цул хьалха хиллачу жайнийн хьукма а, лелар а дIадоккхуш даийтина а ду иза Дала. Лекха хин волчу АллахIа аьлла:\n(Баккъалла а, Оха доссийна «зикр» (Къуръан), баккъалла а, Оха лардеш а ду иза) [Сурат «Алхьижр» 3 аят].\n(Оха хьуна тIедоссийна Жайна, бакъонца, шел хьалха долу жайна бакъдеш, цунна тIехь тешалла долуш, ткъа ахь хьукма де царна юккъахь Дала доссийначуьнца) [Сурат «Алмаидат» 48 аят].\n2 – Таврат.\nИза Дала Мусанна – Делера салам хуьлда цунна – тIедоссийна хилла жайна ду. Цуьнца хьукма деш хилла жуьгташна бахийтинчу пайхамарша а, церан дешначу наха а. Иза царна куьйгалла а дина, нур а дина делла хилла ду. Ткъа вай шех теша дезаш долу Таврат – иза Дала Мусанна тIедоссийна хилларг ду, тахана керста нахехь а, жуьгташкахь а долу, галдаьккхина долу Таврат дац.\nЛекха хин волчу Дала аьлла Къуръан чохь:\n(Баккъалла а, Оха доссийна Таврат, шена чохь куьйгалла (нийса некъ) а, нур а долуш, цуьнца жуьгташна (юккъахь) хьукма (кхел) до (дора) пайхамарша, Далла муьтIахь хилла болчу, (иштта, жуьгтийн) молланаша а, Iелам наха а (хьукма дора) шайга лар дан делла долчуьнца (Тавратаца)) [Сурат «Алмаидат» 44 аят].\n3 – Инжил.\nИза Дала Iийсанна – Делера салам хуьлда цунна – тIедоссийна хилла жайна ду, шена чохь бакъо а, нийсо а йолуш, шел хьалха долу стиглара жайнаш бакъдеш а долуш. Ткъа вай шех теша дезаш долу Инжил иза Дала Iийсанна – Делера салам хуьлда цунна – тIедоссийна хилла долу жайна ду, шен нийсачу баххаш тIехь долу, тахана керстанашкахь долу галдаьхна долу Инжилаш дац. Лекхачу АллахIа аьлла:\n(Церан (пайхамарийн) лорашна тIаьхьа вахийтира Оха Марйаман кIант Iийса, шел хьалха долу Таврат тIечIагIдеш, Оха цунна Инжил а делира, шена чохь куьйгалла а, нур а долуш долу, Таврат бакъдеш а долу, ша куьйгалла а, хьехам а болуш (Делах) кхоьруш болчарна) [Сурат «Алмаидат» 46 аят].\nТаврат чохь а, Инжил чохь а хиллачу хабарех ду – вайн Пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Элча вина воуьйтур ву аьлла кхаъ баккхар. Лекха хин волчу Дала аьлла Къуръан чохь Ша къинхетам хьенах бийр бу хоуьтуш:\n(Элчанна, Пайхамарна тIаьхьа хIиттинчарна, язъян а, еша а ца хууш волчу, шайн Таврат чохь а, Инжил чохь а царна вуьйцуш карош волчу, цаьрга диканиг де олуш, вочу хIумнах уьш юхатухуш волчу, царна цIена хIумнаш хьанал деш, цIена доцург хьарам деш волчу, царна тIехь хилла йолу хало а, гаттонаш а дIаойъуш волчу)3 [Сурат «Ал-АIраф» 157 аят].\n4 – Забур.\nИза Дала Давудана – Делера салам хуьлда цунна – тIедоссийна хилла жайна ду. Ткъа вай шех теша дезаш долу Забур – иза Дала цунна тIедоссийна хилла Забур ду, жуьгташа галдаьккхина дерг дац. Забурах лаьцна Дала аьлла Къуръан чохь:\n(Давуде Забур а делира Оха) [Сурат «Аннисаъ» 163 аят].\n5 – ИбрахIиман а, Мусанан а жайнаш.\nУьш Дала ИбрахIиме а, Мусага а – Делера салам хуьлда цаьршинна – делла хилла жайнаш ду. Уьш дерриг а дайна ду, царах хууш хIумма а дац, Сийлахьчу Къуръан чохь, йа Суннатехь царах лаьцна деана доцург. Церан хьокъехь Дала аьлла Къуръан чохь:\nКхин а аьлла Дала царах лаьцна:\n1 Жайнаш диссийра бохург ду цуьнан маьIна.\n2 Иза иштта делахь а, вайна церан жайнаш деша а доьшуш лело мегаш дац.\n3 Дала адамашна довзуьйтуш ду хIокху аятехь, жуьгтех а, керста нахах а Ша къинхетам муьлхачерах бийр бу. Оцу аятехь дуьйцуш долу сифаташ долуш волчу Мухьаммад Пайхамарна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – тIаьхьахIиттинчерах бийр бу Ша бах Дала къинхетам. Оцо вайна хоуьйту, бусалба дин лелош боцу нах – жуьгтий белахь а, керстанаш (христианаш) белахь а – уьш ялсамане гIур ца хилар, Дала церах къинхетам бийр цахилар а. Амма вайна иза хиъча а, вайн бакъо яц царна зулам дан уьш керста бара аьлла, хIунда аьлча Дела массо хIуманна тIехь нийсо езаш волу дела.


Ков:Телевизион — Википеди\nМарша догӀийла кевне «Телевизион»\nКов Керланаш Яззамаш кечбар Дика яззамаш Проект Проект йийцар Проектан декъашхой\nТелевизион (грек. τήλε — гена, лат. video — го) — лела сурт а, аз а гена дӀадаларан а, схьалацаран а зӀен система. Телевизионан тӀаьхьий-хьалхий разверткийца кадрийн элементаш дӀаяларан хьесап бух тӀехь йина. Кадраш хийцадаларан сихалла хоржу, коьртаниг, лелар дӀадалар кӀедаллин критерица. ДӀаяларан сихалла аса гатъярхьама лелайо могӀанашна тӀехула лелха развертка, цуо таро ло шозза совъяккха кадрийн сихалла.\n«Даллас» (инг. Dallas) — американ телевизионан «мыльни опера», гойтуш яра CBS канало прайм-таймехь 1978 шеран 2 апрелера 1991 шеран 3 май кхаччалц. Сериало дуьйцу хьалдолчу техасан доьзалех Юингех лаьцна, уьш бизнес лелош бу юьтабахамехь а, мехкдаьттадаккхарехь а. «Далласа» йолийна телевизионан клиффхэнгерийн модан юьхьиг, ткъа цуьнан рекламан лозунго Who shot J. R.?(ингалс.)нохч. экранашка балийна рекордан барамехь 83 млн хьовсархой.\n«Далласа» гойту дерриг кхойтта шарахь, сутара а, ямарта а мехкдаьттан магнатан Дж. Р. Юинга коьрта роль ловзийра актёра Хэгмэн Ларри. Сериал кховдийна «Эмми» совгӀате ткъеиттазза сов, даьккхина диъ совгӀат; масала, категорехь «Драман телесериалех уггаре дика зударийн роль ловзорна» билгалъяккхира Бел Геддес Барбара Мисс Эллин роль ловзорна.\nТелевизионан гӀарабевлла нах\nКов:Телевизион/Телевизионан гӀарабевлла нах\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ков:Телевизион&oldid=2842279»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 12 февраль, 16:46.


Дегага ладувгIаш даь йоазош — Сердало\nДегага ладувгIаш даь йоазош\nУкх тIеххьарча хана, эггара дукхагIа ший йоазошта кепа еттача, каст-каста книжкаш арадоахача поэтех ва Хамхой Бекмарзий Дауд. Лоаццача юкъа цо арадаьккхад 13 книжка. Дерригаш цхьатарра дика деце а, царна юкъе да дийшачоа тоам беш, дезалуш, нийса хьехам луш дола йоазош. Дукха ха йоацаш, «Сина кхоллам» аьнна цIи тилла, ший тIеххьара байташ йовзийташ бола гуллам нахалбаьккхаб цо. Эггара хьалха теркам тIаоз цу тIа а, хьалхарчар тIа санна, дукха темаш хиларо. Кердача книжка тIа массаза санна из тешаме ва саг къахьегаш ваха веза яхача уйланна. Ше, гIишлонхо волаш, дуккхача шерашка болх беш хиннав Бекмарзий Дауд, цудухьа укх книжка тIа а нийслу вайна, къахьегама сийленах дола мугIараш. «Къахьега деза» яха стихотворени укх дешашца дIайолаю поэта:\n«Iохайна ца вагIаш,\nХьай кулгий хьинарца\nИз байт йIаьха я, бакъда уж биъ мугI дIаязбаьча тIадам оттабаьбаларе а; хоза, кIоарга маIан, хьаькъале уйла шийца йола зIамига байт хургьяр царех.\nКъаьстта а боча я поэта ший мехкаца ювзаенна уйлаш. Дукха, бе-бе цIераш я вай даьча, кхедаьча лаьттан. Из белгалдеш да Даьхе, Макхе, Дакхе, Даьймохк, Лоаме, ГIалгIайче яха а кхыдола а дешаш. Цар мах ховш, сийдеш, цар хоастам беш ва из. Цу дешаех цхьадараш юкъе долаш, итташ йоазош даьд поэта. Дувцача хIаманна тешал деш, «Даькъала хийла» яхача стихотворенецара массехк мугI боалабергба аз:\nВай ГIалгIайче —\nБIарга ца гуш\nБелгалдаккха деза, Хамхой Дауд Iалам хоза долча гIалгIай юрта вахаш хилар. Из Iеш йолча Iаьлий-Юрта йоккха хьу, гувнаш, аьлеш да. ХIаьта, ховш да укхазарча дийнатий дуне а дикка дIаьхий долга. Цхьан хана чарч а наггахьа мара ца нийслу кхыдола оакхарий а хиннад укхаза. Цигара Iочуухаш, Магасе лелаш цогалаш а хулар. Дукха дувц Iалама темах Бекмарзий Дауда ший аргIанарча книжка тIа. Из кхетадара кхоачам ба цхьайолча стихотвореней цIераш яьхача. Царех я «Боалий га», «Тхира тIадам», «Хоза бIаьсти», «Хьазилгаш», «Гаьнилг ягIа елхаш», «ДогIа сецача», «Лаьттан доал дой», кхы дIахо а.\nНийса хургдацар аьнна хет сона, безамах долча мугIарех массехк дош ца аьлча, хIаьта уж дукха а да поэта книжка тIа. Кхалсагацара уйла къаьстта хоза я цун байташка, из цунах дог лазаш, из елаш, ираз долаш хилча дика хеташ ва. Из иштта хургьяр де а гIерт из ший аргIагIа. Укхаза дагабох «Ма хала я сона» яхача стихотворенецара биъ мугI:\n«Ма хала я сона,\nХьо йоацаш лела,\nТигац са дего\nХьо йоацаш дела!»\nМоллагIча кердача книжка тIа наха вахаре: балха тIа, доттагIала тIехьа, дезал кхебеча даькъе, мехка лерхIам а сий а деча новкъа — накъадаргдола мугIараш хул. Уж корадоагIаргда аьнна хет сона Хамхой Дауда книжка тIара а, дошув лехаш гIум юлаш санна, дегаца кердача книжкан чулоацам байзача.\n← Председатель Правительства Республики Ингушетия Зялимхан Евлоев прокомментировал Послание Главы республики Народному Собранию РИ:\nЦIенача сага гонахьа цIена хул →\nС богатой культурой Ингушетии знакомится все больше российских регионов


Тест page 1\nШинари-де 17 Гезгмашин-бутт 2019\nМангал-бутт 13, 2018\nМуха ала деза дуккха а хилча?\nНохчийн меттан башхалла ю цIердешнаш дукхаллин терахье довлуш, къаьсттина цхьана дешдекъах лаьттарш, хийцалуш хиларца. Цундела кест-кеста хеза уьш кегдеш я нийса ца олуш. ДIадаккха вай ваьшгара и гIалат!\nМангал-бутт 03, 2018\nАхча дийца вай?\nБIешераш хьалха дуьненахь лелачу йохк-эцарна юкъаозалуш вайн къоманна довза доьлла ахча. Вешан финансийн система ца хиларе терра, дезна кеп-кепарчу хенера, мехкашкара валюта лело. Тахана а ю вайлахь лелаш уьн-шарахьлерчу ахчан цIерш. Туьдур вай уьш.\nСтигалкъекъа-бутт 25, 2018\nТерахьашкахь дайн кицанаш\nБарта кхолларалло дика довзуьйту халкъан дахар, цуьнан амалш, хатI. Кицанаша а, аларша а, дустарша ненан мотт хазбо, кхиабо, шорбо. Нагахь юкъ-кара кицанаш, аларш далош ахь буьйцу мотт бацахь, хьуна дIахаалахь, хьо ненан мотт хууш вац...\nСтигалкъекъа-бутт 17, 2018\nВайна-м евза вешан литература!\nДахаран ирхенашка, цивилизацин баххьашка кхачарх, беркъа ву нанас техкийначу аганан илли, шен "жимчу" къоман синбахам ца бевзаш, ца безаш веха стаг. ...Бакъду, вай дац дуьйцурш! Бевза вайна вешан яздархой, церан романаш, дийцарш, иллеш, байташ! ХIинцца гойтур а ду!\nСтигалкъекъа-бутт 07, 2018\nМангала ваханий хьо цкъа а?\nЮьртан вахархо виллина а вара лаьттах вихкина, цо лучу рицкъанах возуш. ДIадоьш, кхиош, оруш хьора шеран йовха зама. Лаьттаца доьзначу массо а хIуман яра шен-шен цIе. Буц, ялта, стом, хасстом кхиочу нохчочун мотт бевзий хьуна?\nСтигалкъекъа-бутт 02, 2018\nДика евзий хьуна Нохчийчоь?\nНохчийчоьнан географи, мехкан яхначу а, карарчу а заманашкара хьал довза декхаре ву даймахках дозалла дийриг. Хьакъ а долуш, дой ахь и дозалла? Хьажал!\nОхан-бутт 26, 2018\nМуьлхачу сагалматца "тIом бан" вахийтира Пушкин?\nВайн къомо вуно дукха туьйранаш, аларш, кицанаш кхоьллина дийнатийн хатI, лелар, кеп тергал а еш. Бакъду, дицлуш лаьтта дукхахдерг. Дийнатийн цIерш а тIехь. Сагалматех лаьцна ю хIара квиз. Гайтал хаарш!\nОхан-бутт 19, 2018\nПхьола де вай!\nХьаьттахь, пхьалгIахь, хьерахь, аьр вай, хIусамехь мел лелочу гIирсан шен-шен цIе яра нохчашлахь лелаш. Амма хенан йохалла йовш ю ца хилча ца болучу гIирсан цIерш. Карлаяха вай уьш?


Песков: ЭрдогIанца цхьанакхета дагахь вац Путин\nЗаздоккху-беттан 5-чохь Туркойчоьнан президентца ЭрдогIан Реджепца цхьанакхета лерина вац Оьрсийчоьнан президент аьлла, еаридийнахь дIахьедина цуьнан пресс-секретаро Песков Дмитрийс. Туркойн а, оьрсийн а эскарша саццаза тIемаш бечу Шеман къилбаседа-малхбузерчу ситуацех дийца дагахь вара ши лидер.\n"Заздоккху-беттан 5-чохь Путинан белхан кхи планаш ю", - аьллачу Песковн дешнаш далийна ТАСС агенталло. Кремлан векалан дIахьедар бIостане ду, Стамбулехь карабогIучу беттан 5-чу дийнахь Путинца цхьанакхетар ду шен, лаахь Германин а, Франицн а лидерш Меркель Ангела а, Макрон Эммануэль а шайх схьакхета мегар ду аьлла, ЭрдогIана де хьалха аьллачуьнца.\nМасех кIира а ду Шемарчу Идлиб провинцехь, Оьрсийчоьно гIо а деш, Шеман президентан Асад Башаран эскарша Туркойчоь тIехIоьттинчу оппозицина дуьхьал тIемаш бен.\nОьрсийн авиацино Туркойчоьнан агIончийн позицешна бомбанаш етта. ТIаьххьарчу масех дийнахь Асадан эскарша дIалаьцна 30 гергга юрт а, Идлибан къилбера йоккха территори а.\nШеман оппозицин аьтто баьлла, туркойн артиллерис гIо а деш, шайна схьаерзо Серакиб гIала, ишта ницкъ тоьъна Димаьшкъа- Алеппо аьлла автомагистарль юха а хадо а.\nПутина а, ЭрдогIана а карарчу баттахь телефонехула масийттазза йийцарейира Идлибера ситуаци. Туркойн а, оьрсийн а векалшна юкъахь дийцарш а хилира. Цкъачунна барт хилла бац - Шемахь тIемаш лах ца белла.


ЗIенаш чIагIъяр лоьху замано\n26 мая в 11:30 (2010 г.)\nТаханлерчу дийнахь республикал арахьа Iаш верг 600 эзар гергга нохчи ву. Иза билгалдаьккхира Нохчийн Республикан Президентан Кадыров Рамзанан Нохчийчоьнан арахьарчу зIенийн, къоман политикин, зорбанан, хаамийн министраца Саралиев Шамсаилца, республикан Президентан пресс-секретараца. – Президентан а, Правительствон а хаамийн-хьесапдаран урхаллин хьаькамца Керимов Iальвица хиллачу цхьаьнакхетарехь. – Царах 300 эзар сов гергга нохчи Россин тайп-тайпанчу регионашкахь Iаш ву. Бисинарш дозанал арахьа – Европехь, Шемахь, Иорданехь, Хонкарахь, СаIудийн Аравехь, ур-аттал Иракехь Iаш бу. Алссам нохчий беха Казахстанехь а, ГIиргIазойчохь а. Ткъа республикехь вехаш верг билггал маса нохчи ву хуур ду Нохчийчохь бахархой дIаязбар чекхдаьллачул тIаьхьа. Уьш дIаязбар хIинца дIахьош ду, – бохура Р.Кадыровс. Цо иштта билгалдаьккхира Европан мехкашкахь а, Герггарчу Малхбалехь а Iаш болчу нохчашца юххера зIенаш таса езаш хилар.\n«Дукха хан йоццуш со Хонкара а, Шема а ваханчу хенахь сан цхьаьнакхетарш хилира цигахь Iаш болчу нохчашца. И адамаш боккъал а Даймахках дог лозуш ду. Уьш баккхийбебо вайн цIахь хуьлуш болчу дикачу хийцамех. Цара дозалла до шаьш нохчий хиларх, цхьаболчарна шайн ненан (нохчийн) мотт ца хаахь а. Царна лерина культуран мероприятеш вовшахтоха еза аьлла хета суна. Цу юккъехь – тайп-тайпана гайтамаш, концерташ, кхоллараллин интеллигенцица цхьаьнакхетарш. И дерриг гIуллакхаш тIехьовсийна хила деза нохчийн мотт, вайн Iадаташ, гIиллакхаш, ламасташ, культура йовзийтарна, марзъярна. Масала, Шемахь Iаш болчу нохчаша дуьйцура «Грозный» телеканал спутникаца гайта долийначул тIаьхьа шайн бераш нохчийн мотт Iамо дуьйладелла бохуш. «Республикан арахьа бехаш дуккха а нохчий бу. Цхьаболчу мехкашкахь дийнна ярташ а, шахьараш а ю шайна чохь Iачарах дукхах берш нохчий болуш. Хонкарахь волчу хенахь суна ларамаза хиира цхьана юьртахь вехаш ворхI эзар сов нохчий хилар. Церан юьртан куьйгаллхо а ву нохчи. И санна йолчу меттигашка вайн векалш бахийта беза, Даймахкаца йолу церан зIенаш хедда йоций хаийта. Уьш болчохь вовшахтоха еза царна хазахеташ йолчу культуран мероприятеш», – бохура Нохчийчоьнан куьйгалхочо.\nРеспубликан Президентан а, Правительствон а хаамийн-хьесапдаран урхаллин хьаькама Керимов Iалвис билгалдаьккхира оцу декъехь хьокъалла болу болх хIинцале дIахьош хилар.\n– Дозанал арахьа бехачу нохчийн мотт ца хуучу вайн вежаршна лерина Iаьрбийн а, туркойн а меттанашкахь йолу киншкаш арахеца лерина ду тхо. Оцу киншкаш тIехь хир ду нохчийн яздархойн, поэтийн говзарийн, фольклоран, и.дI.кх. гочдарш. Биъ бутт балале хьалхара тираж кечйийр ю оха. Уьш дIасаяржор ю нохчий бехачу мехкашкахь, – элира I.Керимовс. Иштта хаам бира Нохчийн Республикан Президентан а, Правительствон а пресс –службера.


Терроран тIелатар кечдарна 10 шо хан тоьхна ХIинжа-гIалин мэр хиллачу Амировна\nОьрсийчоь -- Ростох кхелехь ву ХIинжа-гIалин мэр хилла Амиров СаьIид, Охан 24, 2014\nХIинжа-гIалин мэр хилла Амиров СаьIид а, Каспийск-гIалин куьйгалхочуьнан когаметта хилла Джапаров Юсуп а бехке веш сацам тIеэцна Ростох Къилбаседа Кавказан гонан тIеман кхело. И шиъ бехке вина теракт кечъярна а, герз дохка-эцарна а. Амировна 10 шо кхайкхийна судхоша, ткъа Джапаровна кхайкхийна 8,5 шо.\nТалламхоша кечйинчу версица, ХIинжа-гIалан куьйгалхо хилла Амиров СаьIид хилла шен политикан конкурент Пенсийн фондан куьйгалхо а, Дагестанан пачхьалкхан кхеташонан депутат а волу Муртазалиев Сагид дIаваккха кечлуш. Цу Iалашонца цо карахь лело зенитан-ракетан комплекс эцна депутат тIехь волу кема чудаийта дагахь, тIаьхьо иза терроран акт яра аьлла дIа а кхайкхош.\nДагестанехь Iедалан куьйгалхо хийцалуш цу дарже хIотта дагахь хиллера Амиров, шеца и дарж къовса мегаш волу стаг а вийна. Амиров дагахь хиллера, Дагестанехь болчу тIемалоша иза вийна аьлла дIа а хьедина, республикехь паника а яьккхина, Iедалш зуламхошца къийсам латто гIорасиз ду аьлла дIакхайхко. Иза дагахь хиллера ша бен республикан коьрте хIотто стаг вац аьлла массо а тешо.\nЦул сов, Амировна бехке диллина 2011-чу шеран ГIура-беттан 14-чу дийнахь Оьрсийчоьнан талламан комитетан ХIинжа-гIалахь волу белхахо Гаджибеков Арсен вер. И зуламаш дар даре ца до хиллачу мэро.\nАмиров СаьIид Iедалша лецира стохка Мангал-баттахь. Цу гIуллакхо вуно цецбаьхнера нах. ХIунда аьлча Амиров СаьIид могIарера Къилбаседа Кавказера республикан коьртачу гIалан мэр хилла ца Iара. Цу стага шен Iуналлехь латтош яра Дагестанехь а, цул арахьа а хуьлуш йолу политикан процессаш.\nАмировн бизнесан проекташна юкъаозийна бара иттаннаш политкаш а, бизнесхой а. Масала, Гейдар Джемалана хетарехь, Амиров юххера уьйраш лелош вара Оьрсийчоьнан куьйгаллехь болчу нахаца. Ткъа Къилбаседа Кавказ Оьрсийчохь мехала регион хилар тидаме эцча, Джемалана хетара Амиров лацаро вуно вочу доккхур ду аьлла Оьрсийчура политикан хьал.\nАмма цкъачунна Джемала сагатдеш хилларг кхочуш ца хилла. Амировн гергара нах ахча-бохча арадаьккхина хьийзинехь а, дукха хан йоцуш вуно ницкъ болуш хилла и стаг 10 шаранна набахте хьажош ву луьрачу хьелашкахь хан яккха.\nРостох хиллачу суьдехь прокурораша дийхира экс-мэрана 13 шо тохар. Оццу гIуллакхехула кхеле озийна вара Амировн гергара стаг Каспийск-гIалин куьйгалхочуьнан когаметта хилла Джапаров Юсуп.\nАмировна хан кхайкхош сьудо тидаме ийцира и стаг заьIап (юх лелаш йоцуш) хилар а, цуьнан пачхьалкхо делла совгIаташ хилар а. Джапаровна 8 шо ах шо хан тухуш суьдо тидаме ийцира цуьнан кегийра бераш хилар а, цуьнан хIусамнана цуьнан рицкъах йозуш хилар а.\nАмиров СаьIид ХIинжа-гIалан мэран даржехь лаьттира 1998-чу шарахь дуьйна 2013-чу шаре кхаччалц. Цу хенан чохь 10 сов тIелатар а дира цунна иза вен дагахь.\nРостох кхел дIайирзича Амировн адвокато Постанюк Владимира дIахьедар дира, шаьш массо а инстанцешка латкъамаш бийр бу аьлла.\nПостанюк Владимир: «Оха, шеко а йоцуш, аппеляцин латкъам а кечбийр бу, кхин болу берриг а латкъамаш а бийр бу тарлучу массо а инстанцешка».\nАмиров а, Джапаров а бехке вац, шаьш иза гойтур а ду эххаре а бохушг вара адвокат.\nIедалша лаьцна ХIинж-гIалин мэр Амиров СаьIид\nАмировс ша-шен пхенаш хедийна\nХIинжа-гIалин мэрана дуьхьал бехк-такхаман гIуллакх долийна\nКхеле озийначу Амиров СаьIидехьа вовшахтоьхначу митинган декъашхой лаьцна ХIинжа-гIалахь


ДоьалгIа де ду Домодедово аэропортера даймахка йогIу нохчийн мухIажир дIа ца хоьцу\nМузаева Иман, карахь паспорт а дац, цхьа а даймахкалла долуш а яц аьлла сацийна ФСБ-рчу дозанхоша кху беттан 14-чу дийнахь. Арахецанза ю хIинца а.\nШелахь йина, цигара 2 бутт а болуш, дас-нанас шаьш мухIажирш довлуш Урдуне дIайиггарх, 18 шаре кхаьчначу йоьIана лиина шен даймахка юхаерза. Амма карахь яц цуьнан «метричка» бен – йинчу муьрехь Шелахь делла тоьшалла.\nНохчийчу хаттар хьажийна ФСБ-но. Шеларчу Iедало даредина Музаева цигахь йина а, гергарнаш болуш а ю, аьлла. Амма мехкан чоьхьарчу гIуллакхийн министралло ша Домодедово хьажийначу факсца харцдина иза Нохчийчохь йина хилар.\nМузаева Иманна орцахбевлла хьийза кху муьрехь Москвара а, Нохчийчуьра а бакъоларъярхой (Саратова Хеда ю цхьаъ), Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министраллан Нохчийчуьра векал Мазаев Беслан, Урдунера вайнехан диаспоран хьалханча Бено Самихь а.\nАэропортерчу ханна нах лецна латточу чоьнехь йижа меттиг а, лууш юуург а цоцуш кхобу йоI, телхина йогIу цуьнан могашалла а.\nМаршо Радионо йоьIана орца дехна охIла болучу бакъоларъярхошка а, адвокаташка а, Нохчийчоьнан урхалхошка а. Цкъачунна Музаева арахоьцур ю кестта алар доцург, хийцам бац – аэропортехь ю иза хIинца а.


"Даздаршка" кхерамо лоьхку нохчий\nМангал-бутт 12, 2013\nНохчийчоь -- Оьрсийчоьнан де билгалдаккха далийна бераш, Соьлж-ГIала, 12Ман2013\nОьрсийчоьнан де, лакхарчу хьакамийн лаамца, шуьйрра даздина Нохчийчохь. Соьлж-ГΙала кхача декхаре динчу бераша а, хьехархоша а, лоьраша а, кхечу хьукматийн белхахоша а дΙалаьцна яра шахьаран коьрта майданаш. Ιедалан барам ларбеш лаьттара эзарнашкахь герзахой...\nДукхахболчу бахархойн кхетаме дижина дац Оьрсийчоьнан де вуно мехала хилар. И хIун де ду, стенна лору и деза, аьлла, хеттаршка ваьлча, схьахеза жоьпаш дукха хьолахь цхьанатайпанара ду: «ца хаьа", "хаам хаац».\nНохчийчохь и де лераме цахиларан гайтам бу Iедалдайша кIоштийн хьаькамашна ден буьйраш. Масала, уьш декхаребина Оьрсийчоьнан Де даздан, Советан Iедал долуш май-параде санна, Соьлж-ГIала бIеннашкахь адам дIакхачо. Декъашна тIехь ду шайн чоьтах шахьара кхача а, байракхаш карахь майданхула буьйлабала а, хьовсархой хилла самукъане маьхьарий детта а.\nСелхана дийнан делкъана дуьйна шайн белхошка зIенаш етташ, варийлаш, варийлаш, ца даьхкича йиш яц, ледарло ма ялийталаш, бохуш, къардайна хьийзаш бара кIошташкара хьаькамаш.\nБертахь а, бертаза а гIала кхуьйлучу наха даре а деш, дукха меттигаш яьхкина, адам дукха тIеозар бахьнехь Соьлж-гIалb юкъа а ца буьтуш, нах новккъара юхабирзина.\n"Даздарш" баледевлла нохчашна


Apple — Википеди\nApple ([ˈæp(ə)l] кириллицехь: эпл; нохчийн маттахь «Ӏаж» маьӀна ду цуьнан)- америкин корпораци ю, персональни а, планшетан а компьютерш а, аудиоплеерш а, смартфонш а, программан латторан а арахоьцург ю. Персональни компьютерш а, кхузаманан дукха хьесапийн операцийн система яран декъехь а пионерах цхьаъ ю. Калифорни штатехь Купертино шахьрехь ю Apple-ан штаб-петар.\nКомпанин аппаратан сурсатийн кехатехь ю iPhone смартфон а, планшетан компьютер iPad а, персональни компьютер Mac а, портативан медиаплеер iPod а, хьекъалдолу сахьташ Apple Watch а, терахьийн медиаплеер Apple TV а, сарабоцу ладугӀургаш AirPods а, интеллектан динамик HomePod а.\nApple-ан программа латторан юкъайогӀуш ю macOS а, iOS а, iPadOS а, watchOS а, tvOS а операцин кепаш (системаш) а, iTunes медиаплеер а, Safari веб-браузер а, музыкин билгалйоккхург Shazam а, кхоллараллан а эвсараллан йина а iLife а, iWork гуламаш а, иштта корматаллин программаш Final Cut Pro а, Logic Pro а, Xcode а.\nЦуьнан онлайн-сервисан чуйогӀуш ю iTunes Store а, iOS App Store а, Mac App Store а, Apple Arcade а, Apple Music а, Apple TV+ а, iMessage а, iCloud а. Кхечу гӀуллакхан юкъайогӀуш ю Apple Store а, Genius Bar а, AppleCare а, Apple Pay а, Apple Pay Cash а, Apple Card а.\nApple кхоьллина Стив Джобсас а, Стив Вознякс а, Уэйно Рональдас а 1976-чу шеран оханан (апрель) баттахь Wozniak’s Apple I цӀе йолу персональни компьютер кхолла а, йохка а. Шийтта де даллалц Уэйно шен дакъа доьхкира. 1977-чу шарахь кхолламан (январь) баттахь Apple Computer, Inc. цӀарца компанис регистраци йира. Цу хенахь дуьйна компанин компьютерш йохкар (масала Apple II) а, кхиаран боларш а лакхадуьйлуш дара.\nМасийтта шарахь Джобсо а Возняко а интерфейсийн дизайнерш балх ийцира. Иштта арахецаран (производствон) могӀа кхоьллира.\n1980-чу шарахь Apple-x юкъара компани (инг. public company) йира. И бахьан долуш Apple-ан боккха финансийн аьтто белара.\nТӀаьхьайогӀучу хенахь Apple-ас графикин интерфейс йолу компьютерш латтайора, масала 1984-чу шарахь араяьлла ша-тайпанара (оригинал йолу) Macintosh. Критикаш лакхара мах хадийра Apple-ас шен сурсатан йина маркетинган рекламан. Амма лаккхара мехаш а, жима программин библиотека а, куьйгалхоша Ӏедал къийсар а компанин проблема яра.\n1985-чу шарахь Вознякан доттагӀаллица Apple-р аравалар нисделира. Компанин сийлахь белхало даржехь висира иза. Цу хенахь Джобс а, кхинберш а NeXT кхолла гӀуллакхера мукъа бевлира. 1990-чу шерашкахь персональни компьютерийн рынок кхуьуш а, шор луш а яра, Intel PC-ан клонаш тӀехь Microsoft Windows йораха дуополи хиларна рынкан дакъа дойуш лаьттара Apple-ас.\nДиректорийн кхеташоно «инарла директор» даржехь Джил Амелио (инг. Gil Amelio) балха дӀаэца сацам бира. Пхи бӀе дийнахь финансийн хало йолу компанин юхаметтахӀоттор яра цуьнан белхан Ӏалашо- белхалой гӀуллакхера дӀабохуш юхадӀахӀоттор а, куьйгалхойн дӀахӀоттаман хийцар а, компанин некъ (ориентаци) сурсатийн тӀе берзабар а.\n1997-чу шарахь Амелиос тоьшаллаш далорца Apple-ас NeXT ийцира. Иштта юхавалийра Джобс а.\nСтиван шен лидеран хьал (статус) меттахӀотто аьтто белира. 2000-чу шарахь иза инарла директор хоьттира.\n↑ I Never Left Apple (en-US), Officially Woz (January 3, 2018).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Apple&oldid=5423581»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 2 декабрь, 12:57.


Динул-Ислам - Хьадис - Iумдатул-ахькам - 13 хьадис - Нишка воьдуш, аравоьдуш олуш дерг\nАнас ибн Малика (Дела реза хуьлда цунна) дийцина, Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) ша нишка воьдучу хенахь олура аьлла:\n«Алло́хIумма инни́ аIу́зу бика минал-хубуси вал-хаба́ис». МаьIна: «Йа АллахI! Со лар ло Хьоьца, боьршачу а, стечу а шайтIанех».\n- Нишка воьдуш, аравоьдуш олуш дерг довзуьйтуш ду хIара хьадис.\n- Бусалба дин массо агIор кхачамалла йолуш ду, шен Iибадаташкахь а, адамаша вовшашца лелоезачу юкъаметтиган низамашкахь а, гIиллакхашкахь а, дича дика лоручу хIуманашкахь а, дича вон лоручу хIуманашкахь а. Адамана дика долу хIума бен Бусалба дино де́ олуш а дац, адамана вон долу хIума бен ма де́ олуш а дац. Дикаллин дерриге баххаш гайтина билгалдина ду Бусалба динехь, воллин дерриге баххаш а довзийтина билгалдина ду Бусалба динехь. Далла хастам а бу Цо вайна иштта кхачаме долу дин даларна. Цу юкъадогIуш ду адамо цIано йар а. ЦIано йар адамана дахарехь доккха маьIна долуш хиларна, цу балхехь дика долу хIума а довзийтина цо, дан мегар доцург а, цадеш Iаддитича дика дерг а довзийтина цо. Цундела аьлла Салмана (Дела реза хуьлда цунна), керстанаха шега аьлча: «Шун пайхамаро шуна массо хIума Iамийна, аравахар а тIехь!», - «ХIаъ, Iамийна! Цо ца магийна тхуна арадоьлхучу хенахь къилбехьа дерза а, аьтту куьйга цIандала а, (хица а ца еш, кхечу хIуманца цIано йан езаш хилахь) кхаа тIулгал кIеззиг цIано йан а, хьайбанан кхоца а, даьIахкаца а цIано йан а».\n- Аравоьду меттигаш боьха меттигаш ю, шайтIанаш гулло меттигаш ю, хIунда аьлча уьш боьха долу дела, боьху хIума царна дезаш хIума долу дела. Цундела, аравоьдуш хилча оцу шайтIанех ларвалар дика хIума ду, Деле ша церах ларвар дехар дика хIума ду. Ткъа оцу хьадисехь «хубус» а, «хабаис» а бохучу дешнийн маьIна дукхах болчу Iеламнаха «борша шайтIанаш» а, «стен шайтIанаш» а бохург ду аьлла, цхьаболчара цигахь лууш массо кепара долу вон а, боьха а хIума ду аьлла. Цундела, «Бусалба стеган гIап» цIе йолчу жайни тIехь вай оцу доIанан маьIна и шиъ шиъе хьахош яздинера: «Йа АллахI! Со лар ло Хьоьца массо вочу хIуманах а, боьршачу а, стечу а шайтIанех а», - аьлла.\n- Оцу доIанал хьалха бисмилла даккхар дика ду, «Бисмилла́хI» аьлла, кхечу хьадисехь деана ма-дарра.\n- Аравоьдуш и доIа дар мелехь ду цхьана гIишло чохь хилча а, эрна арахь хилча а.\n- Нишкара араваьлча иштта хIара доIа дар дика ду: «ГIуфрóнака», «Гечдехьа суна сан Дела». Ткъа, нишкара араваьлча и гечдар дехаран бахьана дуьйцуш цхьаболчу Iеламнаха и бахьана Дела ца хьехош хан яккхарна гечдар дехар ду аьлла, хIунда аьлча араваханчахь Дела хьехор мегаш доцу дела. Ткъа цул диканиг дийцина вукху Iеламнаха: шен дегI вочу-боьхачу хIуманах дIацIанделча, шен са а вочу къинойх дIацIандар доьхуш доIа дар ду иза аьлла цара. ДегIана оьшуш йоцу хIума, дегIаца йиссар зене долу хIума араяларца дегI дIацIанлуш ду, иштта и санна шен са а къинойх а, вочу сакхтех а дIацIандар дехар ду иза.\n- Нишка воьдуш а, нишкара араваьлча а и дешнаш алар дика хилар дуьйцучу хьадисаша гойту вайна, Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) даим Дела хьахош хилла хилар, даим Дела дагахь латтош хилла хилар, шен хан цо эрна йойъуш хилла ца хилар. Деле ша ларвар деха дезачу хьолехь ларвар доьхуш хилла цо, вистхила везачахь вистхуьлуш хилла иза, вистхила ца везачахь вистхуьлуш ца хилла иза. Ткъа, цо аьлларг вай алар дика хилча, и ма-хиллара вай хилар а дика ду.\n- Оцу хьадисаша гойтуш ду асхьабаша (Дела реза хуьлда царна) Пайхамарца (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) доьзна долу хIума мел лардеш хилла, царна иза мел девзаш хилла. Цуьнан хьелаш а, дешнаш а, гIуллакхаш а, Дела хьахораш а, уггар кIеззиг долу хIуманаш а тIехь массо хIума довза а девзина, ша ма-дарра схьадийцина цара иза вайна. Цигара схьа хаьа вайна, Пайхамаран (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) дахар санна дукха а, кIорге а, массо агIо чулоцуш а дийцина кхин цхьаъа адаман дахар ца хилар.\n «Хубуси» боху дош цхьаболчу Iеламнаха «хубси» аьлла а лелош ду, иза а гIалат дац.\n Муслим, Тирмизий, Насаий, Ахьмад.


Нохчийн орфографин проблемашна лерина Iилманан семинар | Нохчийн Республикин Iилманийн Академин пайде семиотикин отдел\nКоьрта агIо » Керланаш » Нохчийн орфографин проблемашна лерина Iилманан семинар\nХийцина 2015.10.04 Зорбане тоьхнарг admin 1 Комментарий\nНохчийн Республикин Iилманийн Академехь дIахьош йолу компьютерийн программийн нохчийн локализаци кхин дIаяхийта йиш йолуш яц, нохчийн орфографин а, грамматикин цхьадолу хаттарш къаста ца дича. И хаттарш тIаьхьарчу хенахь меттаIилманчаша, яздархоша, журналисташа НР IА семинарашкахь а, нохчийн мотт кхидIа кхиоран, исбаьхьаллин литературин а, нохчийн маттахь йолу кхечу зорбанан изданийн а мах хадоран Экспертийн Советан цхьаьнакхетаршкахь а дийцаре дина дара. Амма цкъачунна кхоччуш жоьпаш карийна дац. НР IА пайде семиотикин отделехь нохчийн меттан дешнийн гулар вовшахтухуш ю. И гулар компьютер тIехь нохчийн меттан орфографи толлу программа ян оьшуш ю. Оцу отделера белхалойн и болх цкъачунна сацо безна, хIунда аьлча, дешнаш шайн кепашца хуьйцу программа ян кхоччуш нисйина орфографин бакъонаш оьшу, амма нохчийн филологехь цкъачунна оцу хьокъехь дуккха а къастадаза хIуманаш ду.\nИ проблемаш йийцаре ярхьама НР IА куьйгалхоша сацам бира хIора баттахь пайде семиотикин отделан, меттан а, литературин а отделан цхьаьна семинараш дIакхехьа.\nХьалхара семинар 2015 шеран апрелан 9 дийнахь хилира. Семинарехь дакъалоцуш бара НР IА вице-президент физикин-математикин Iилманийн доктор Р.Х. Дадашев, меттаIилманчаш филологин Iилманан докторш В.Д. Тимаев, М.Р. Овхадов, М.Х. Халидов, филологин Iилманан кандидаташ А.Д. Вагапов, меттан а, литературин а отделан куьйгалхо Н.Н. Альбеков, лакхахь билгалйинчу Экспертийн Советан секретарь журналист Х.Б. Юсупов, физикин-математикин Iилманийн кадидат, пайде семиотикин отделан куьйгалхо С.М. Умархаджиев, НР IА кхиболу белхалой.\nСеминар дIаяьхьира профессора Р.Х. Дадашевс. Доклад йийриг пайде семиотикин отделан Iилманан белхало Бадаева Iайшат яра. Цуьнан «Нохчийн орфографин цхьадолу хаттарш» цIе йолу доклад коьрта долчунна нийсаяздаран хьокъехь долу хаттарех лаьтташ яра. Дийцаре дан леринчу хаттаршна юкъахь дара, масала, юьхьанцарчу кепан орамехь ов дифтонг йолу дешнийн кепашца хийцадаларан бакъонаш (довза, хьовса, ков), цхьадолу хандешнийн нийсаяздаран бакъонаш, цхьа хIума билгалден масех лард цхьаьна я къаьстина яздар.\nХIора хаттарна жоп семинаран декъахоша дийцаре деш дара, Iилманчаша шайн варианташна Iилманан бух балабора, цул тIаьхьа уьш, гуттар а бохург санна, массо а цхьана варианта тIехь совцура.\nДекъахошна хетарехь, семинарах чIогIа пайда баьлла, нохчийн орфографин дуккха а хаттарийн хьокъехь цхьа йист а яьккхина.\nМасала, ов юкъахь долу хийцалуш йолу лардех дуьйцуш, В.Д. Тимаевс билгалдаьккхира, фонетикин башхаллашка диллича ([ов], –и аффикс хилча, кIад а дела, [оьв] дифтонге дерза дезаш ду) нийса хета вариант тIелаьцча бакъахьа хилар. Кхиболу Iилманчаш цунна тIетайра. Къаьсттина дийцаре дира цхьадолу терахьдешнийн нийсаяздар. Амма тIаьххьара церан сацам хилира, А.Г. Мациевс шен словарь тIехь ялийначу кепаш тIехь совца. Иштта йийцаре йира цхьайолу латтаман кепаш, схьадоьвллачу хандешнийн аффиксаш, нийсадоцу хандешнийн тайп-тайпана кепаш нийсаязъяаран проблемаш.\nЮсуп Яралиев 2016 шеран 18 Июнь\n1аламат ч1ог1а дика г1уллакх ду х1ара. Вайн меттан йозанехь дукха х1уманаш ду кего дезаш, кхеташ болчу наха къесто дезаш. Соьмо сагатдечу нахана пайдабоцуш а хеташ, амма вайн къоман юкъарчу г1уллакхаш т1ехь саготта болчу наха т1ехь ойла йан езаш дукха хеттарш ду маттаца доьзна. Дала мукъа лахь, вовшашка лерам хилахь, собаре хилахь, мел а сиха цхьалхадахалур долуш х1уманаш ду уьш. Бакъахьа хир дара, баттахь шозза гуллуш хилча.


Женева. Навальны1 Алексейца граффити\nКхаарин дйинахь, Мангал-беттан 16-чохь, Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн а, Оьрсийчоьнан а президентийн - Байден Джон а, Путин Владимиран а цхьанакхетар дIахьондолчу Женевехь Оьрсийчоьнан политикан Навальный Алексейн граффити гучуяьлла, "Тхан заманан турпалхо" аьлла, францхойн маттахь тIе а яздина.\nОхан-баттахь Санкт-Петербургерчу трансформатаран будки тIехь диллинарг санна сурт ду хIинца граффитица кечдинарг а. ПIелгашца дог а гойтуш вара цу тIехь Навальный. Буха яздина дара "Тхан заманан турпалхо". Пхи сахьт даьллачул тIаьхьа сурт къайладаьккхира коммуналан белхахоша басар а хьаькхна. Полицино бехкзуламан гIуллакх айдира, вандализм лелийна аьлла. ТIаьххьара а шайн сацам юхабаьккхира прокуратурано.\nТахана, Женевехь саммит хила де дисинчу хенахь оьрсийн диаспорера векалш митинг хIоттон дагахь бу, Навальный маьршаваккхар тIе а дожош, "политикан репрессешна" а, Оьрсийчохь оппозицина дуьхьал болчийн бакъонаш йохорна а дуьхьал а.\nСелхана, Америкерчу NBC телеканалан журналистна жоп луш, Оьрсийчоьнан президента Путин Владимира дIахьедира, Оьрсийчоьнан "Iедал дац цхьаъ вуьйш" аьлла. Оцу дешнашца жоп делира Путина, Навальный Алексейна дIовш даларна Кремль декъахь хила мегаш хиларх шега деллачу хаттарна. Путина юха а ца яьккхира Навальныйн цIе, я ца делира Оьрсийчоьнан президента жоп, Навальный дийна аравера вуй набахтера аьлла, динчу хаттарна а.\nОцу юкъанна, Кремлан сайтерчу стенограмехь юкъарадаьккхина, Навальный Алексейх лаьцна деллачу хаттарна "суна бен-башха дац" аьлла, Путина делла жоп а.


Хасханов Самради карарчу хенахь Дешар кхиоран институтехь болх беш ву. Белхан накъосташна массарна а иза билгалваьлла ву гIиллакхе, оьзда, иштта ненан матте, дайн махке даггара безам болу стаг санна а. Цунна масал санна ю цо хIокху номерехь ешархойн кхиэле юьллуш йолу «Ойланаш» эссе а. Самрадина нохчийн мотт кIорггера хууш хиларна тоьшалла а ду хIара эссе. Махкана, халкъана хьалха шен догдастар ду х1ара ойланаш. ХIокху дешнашкахь ца го цхьана а кепара шалхонаш, хьуламаш бар. Шен къоман дахаран а, лехамийн а лазамаш балхабо авторо.\nХасханов Самрадин амалехь кхин цхьаъ а ду билгадаккха догIуш – иза даима а лехамехь ву, ткъа цуьнан къинхьегам шен халкъана пайдехьдерг кхочушдарна тIеберзийна бу. Масала, цо нохчийн матте гочйина юккъерчу школашкахь физикин Iилма хьехаран Iамат. Говзанчаша билгалдаккхарехь, цу тIехь кхиаме а кхаьчна Самради. Хууш ма-хиллара, физика Iилманан шен терминологи, дуьненан Iаламан хиламех лаьцна шатайпа кхетамбаларан башхаллаш ю. Уьш кхеташ болчу нохчийн маттахь ешархошна хьалха охьаяхка ницкъ кхаьчна цуьнан. Карарчу хенахь а, тIейогIучу заманахь а шен маьIна сов дер долуш бина болх бу и.\nЦу тIе а, Хасханов Самрадис говза гочйо гIарабевллачу философийн афоризмаш: Аристотелан, Сократан, Конфуцийн, Шопенгауэран, кхечеран а. Тхешан журналан агIонаш тIехь уьш йовзийта аьтто хилла тхан.\nВезачу Дала ницкъ а, хьуьнар а лойла хьуна, Самради, ахь кхочушбеш болу беркате болх кхинд1а а д1акхехьа!\nСан ойланца хьуна Дуьне довза лаахь, еша сан ойланаш, хьажа сан бIаьргашца, муха го хьуна сан Дуьне. Хьайна гучуьнца дуста суна гург. Пайденна хIума карадахь, схьаэца, сол, мел валий а, сов вала. Дуьне хаздеш, ирсана серлонан зIаьнарехь вага, хьайна гонаха болчарна зIаьнаран суй бала диц ца деш.\nДаймохк! Лаьара, Малх къевкъича, мархин IиндагI хилла, четар санна, хьуна латта. Йокъа хIоьттича, догIанах хьуна тIе лиэша. Лаьара, латта якхделча, токхе тIуналла хилла, гIодехула хьала хьада, зIаьнаран йовхонехь, заза хилла, датIа. Лаьара, Малхана серло хилла, дегайовхо хьуна луш, массо хенахь а хьоьга хьоьжуш, ваха.\nОбновлено 01.08.2019 07:33 | Автор: Administrator 01.08.2019 07:19\nХалкъан кхоллараллин «Бенара бIаьсте – 2019» хIорашеран фестивалан гурашкахь Нохчийчуьрчу къоначу яздархошна юкъахь дIаяьхьначу республикин конкурсан «Нохчийн маттахь тоьлла литературин говзар» номинацехь хьалхара меттиг яьккхина Тапалаева Амината. «Орга» журналан цIарах оха декъалйо Аминат оцу дезачу совгIатца. Аминат дийцаран жанр дика караерзийна схьайогIуш ю. Цуьнан дийцарш дешархоша дезаш тIеоьцуш ду. Шун кхиэле дуьллу оха Аминатан кекерла дийцар\nХьекъал алсам долчу зудчун дахар цхьана заманахь а ца хилла атта.\nДешна Iилма долуш хиларца а, чохь-кертахь долчу гIуллакхна тIахъаьлла хиларца а ша куьпарчу зударел тоьлла юй хууш йолу Набу дукха къона йолуш дуьйна а яра иза хууш.\nОбновлено 01.08.2019 07:32 | Автор: Administrator 31.07.2019 07:22\nКусин Дауд эвлахь а цIеяххана забаре, самукъне а стаг вара. ХIора шарахь, бIаьсте тIе моссазза йогIу, юьртахошца Сибреха шабашке воьдура Дауд, «деха» сом даккха. Ехачу аьхка цигахь белхаш а бой, гуьйре тIе ма-кхеччинехь, хьалхий-тIаьхьий, цIа эха буьйлалора юьртара нах. Иштта, цигара цIа вогIуш, Соьлжа-ГIала а кхаьчна, колхоз-базархула «Южная» олучу автостанце схьагIерташ вара Дауд, шен жима чамда а карахь. ТIеюьйхина яйн пальто яра Даудна, коьрта тиллина Iаьржа шляпа а яра. ДIаса а хьоьжуш, базархула вогIучу кхунна дIо, цхьана кIажахь, цхьаъ юхкуш лаьтташ шен нана Куса яйра, гIопастана тIехьа лаьтташ.\nОбновлено 30.07.2019 11:39 | Автор: Administrator 30.07.2019 11:16\nСингаттаман эшарийн тулгIенаш дагах етталуш, гIайгIанан когаша дог хьаьшна, хьайга цхьа бала а кхаьчна, и бала базбелла Iаш хила мега хьо тховса. Хьайх Дела дIавирзина, хьуо Дала дIатесна, Далла хьуо ца веза аьлла моьттуш хила а мега хьуна. Вуочу ойланаша охьаоллийна болу хьайн корта хьалаайбе, бакъ дац хьуна моьттург! Ца вицвелла хьо Далла мIаьргонна а. Хьан лазам Далла хьуначул дика хууш бу.\nБеана бала а хуьлу, бехна балийна – ша шена базбина – бала а хуьлу. Ахь базбинчул бен беза бац хьуна цхьа а бала. Хьо Шена хьаставалар, хьо Шега верзар, ахь Шега дехар дезаш, Дала совгIатна а ло бала. Хьоьгара дуьйлучу къиношна дуьненахь бекхам а бина, эхартан халонах хьо хьалхавита. Делан гергарчу наха шайна Деле боьхуш хилла, олуш ду, бала, цунна собаре хиларехь, сатохарехь йолу еза ял езаш.\nХьайн сингаттам, хьайн хьашто, хьайн гIайгIа, хьайн бала Деле бен бийца а ма бийца, Цуьнга бен балха а ма бе. И бен вац хьуна и хьоьгара дIаайбан. Цуьнга бен хьайн дагара а ма дийца. Дукхах болу нах хаза хетий, хьох дог кхардий бен бац. Ткъа дерриг хууш, гуш Волу Дела собаре болчаьрца ву.\nОбновлено 29.07.2019 07:59 | Автор: Administrator 29.07.2019 07:34\nМаржа-яI хьо, ирсе бералла, кIоршаме къоналла, дагахьбаллам буьту воккхалла! Дог цIеначу безамах хаьддарг морсачу шелонах къиза чекхдолуш хилла-кх, дIадаьлча а дIа ца долуш...\n«Даг чу дахана кIохцал», – аьлла безамах цхьана хьекъалчо. Билгалдина: дог сецча, велла ца Iа стаг, дассаделча а волу дIа. Ца езий я ца везий – ваха а ца ваьхна. Хан яьккхина-кх. Цхьа а Iилма доцчарна а хаьа: безамо хуьйцу стаг. Озалушверг майравоккху, гIийлачунна ницкъ ло, карахцадолург котвоккху. Мер тIехь дохкушшехь куьзганаш лоьху хан тIекхаьчча а ца йицло цуьнан башхалла, дагара дIа ца долу шатайпа хьал, хIуо. ДIаяхана ца Iаш, тIе чан а йиллина Iуьллуш йолу жималла дуьхьалъэха а, карлайийла а йолало. ДIатийна Iийна безаман кIохцал юха а карзахдолу. Шовзткъе итт, кхузткъа шо даьлча а. Юх-юха а дагаоьху хилларг а, сино кхоьллина хилла ойланаш а. Къаьсттина сино кхоьллина ойланаш цахилларг.\nОбновлено 25.07.2019 08:44 | Автор: Administrator 25.07.2019 08:35


RSS - Маршо Радио\nRSS хIун ю?\nRSS аббревиатура ю. Really Simple Syndication (Боккъалла а Атта Синдикаци) бохург ду иза. Тхан сайт тIера информаци хьуна атта долчу кепара схьаэца таро ло цо. Хьуна оьшу билггала информаци сайтан тIехь юх-юха а лоьхучул а, иза зорбане яларца цхьаьна, хьан компьютер чохь гучуйолу иза.\nRSS юзар муха доладо?\nДукха хьолахь, уггар хьалха оьшург «керланийн дешархо» олу хIума ю. Софтверан цхьа кийсиг ю иза, RSS юзарш толлуш а, цунна тIетоьхна йолу керла артиклаш ешийта аьтто луш а йолу. Тайп-тайпана версиш ю церан. Цхьаерш браузерца тIетасалуш ю. Кхиерш юзалур йолу аппликацеш ю. Браузершна юкъахь долчу керланийн дешархошна тIекхочуьйту хьо хьан RSS юзарша. Ткъа юза йиш йолчу программаша шуна аьтто ло, уьш шайн коьрта компьютер чохь латтон. Иштта, шайн и-мейлаш дузу аша Outlook программица. Я hotmail санна веб бух тIехь йолчу сервисан тIехь латтон.\nЙозуш йоцу программаш\nВуно атта гIирс болу Google сайт лелон йиш ю шун. Кхиндолу керланаш дешархой тайп-тайпанчу меттанашкахь атта карор ю шуна. Цкъа аша керланаш дешархо лехначул тIаьхьа, RSS feeds лохуш а, язлуш а ахьа дан дезарг, муьлха маьIна долу керланаш оьшу, къастор ду.\nRSS браузершна юкъахь\nMozilla Firefox, Microsoft Internet Explorer 11, Opera бразуерша, иштта, гIортор йо,\nХьажа лууш йолу RSS feed ахьа тIетаIаяхь, браузеро автоматикан кепехь гойтур ю. АгIонан буьххьехь цо хьоьга хоттур ду хьуна дIаязвала а, стенга иза дIайилла а лаьа.\nLive Bookmarks-ана Firefox, Bloglines, My Yahoo и Google браузершкахь карарчу хенахь долу маьIна ду кхин ца хуьйцуш бухерчу барамца нисдина. ТхIан сайте дааязваларца программо автоматан кепехь гоутйр ду шуна тIаьххьара керланаш я сайта тIехь керла гучудаьлларг.


Евкуровс машенаш низамехь нисъяр доьху ...маьждигашка\nГIалгIайчоь --Машенна некъахьовзам баьллачу муьрехь, Несара, 12Заз2012\nГIалгIайн куьйгалхочо низамхошна тIедожийна, некъабохамийн терахь лахадархьама, машенийн куьзганаш тIера пардош дIадахар хьоьхуш, маьждигашкахь даΙваташ дайта, аьлла. Цунах мел пайда хир бу хууш дац, амма, и хьехамаш а боцуш, низамхоша шайн болх бичхьана, дерриг а шен меттахΙуттур ду, аьлла хета тергамхошна. Цуьнан масалш гайтина луларчу Нохчийчоьно.\nГIалгIайнчоьнан куьйгалхочо Евкуров Юнус-Бека и кхайкхам бина республикан ницкъаллийн структурийн белхахошца шен хиллачу цхьанакхъетарехь. Машенийн куьйзганах чекха са ца гойтуш долу пардош дIадахар тIехь хIуъ а дика ду, аьлла, цо рузба дечу пIераскан дийнахь маьждигашкахь хьехамаш бан беза, аьлла, тIедожийна низамхошна.\nИслам цIе йолу нохчийн бизнесхо Несарахь вехаш ву. Цо бахарехь, машенийн кораш тIе Iаьржа пардо латор ГIалгIайн махкахь дукха чIогIа даьржина хIума ду.\nИслам: "Шаверг ву кхузахь иза латийна.Цхьаццайолчу машенаш тIехь хьалхара чу хьожуш долу кьузгана тIе а латадо и пардо. Евкуровс аьлла боху маьждигашкахь оцу хьокхехь хьехамаш бе, аьлла. Низамхошна луш долу ахча оцу молланашна дала деза-кх тIаккха!"\nМашенийн куьйзгана тIе пардо латор Нохчийчохь дихкина масех шо ду. Оьрсийчоьнан низамаша магош ду тIеххьара куьзганаш тIе иза лато, амма, меттигерчу Iедалша, дерраш а дIадохуьйту, иза хIуъа а машен елахь а. Наггахь Соьлж-гIалахула автоинспекцин машенаца араволу ша республикан куьйгалхо Кадыров Рамзан а.\nНесар-гIалахь веха бизнесхо Ислам кесст-кесста хуьлу Къилбаседа Кавказан республикашкахь. Нохчийчохь массо а машенаш чекх са гуш хиларх а, иза муха деш ду а дийцира цо Маршо Радиога.\nИслам: И пардо латийна машен Нохчийчохь хуьлуш а яц. Соьгахь яра Iаьмеркара машен, ша йинчу заводехь дуьйна тIехьа Iьаржа бIаьргаш а долуш. Уьш дIадахийтира соьга. Пятигорске а вахана, ас цигахь ийцира и куьзган бIаьргаш. Тахана эзарнашкахь полицин белхахой бу. Бакъо а, герз а, мел йолу хIума ю цаьргахь. Шайн болх цара бичхьана, талур дара дерриг а.\nЦа балахь, дIабаха беза балхара. Дуккха а нах бу-кх, балха баха меттиг а йоцуш. Цига балха воьдург 5 эазар, 10 эзар, 50 эазр доллар деллий, бохуш, ма ю ситуаци. Тахана талламхо протокол яздан а хууш ца хилча, иза хIун белхахо ву? Болх бийрриг схьа а эций, цуьнга болх байта, молланаш а битий".\nIедалан низамехь ца кхоьруш болу гIалгIайн машенлелорхой, Делан дашах озалур хиларх тешачух тера ду ГIалгIайнчоьнан куьйгалхо. Нагахь санна, цунах гIуллакх хилахь, юккъараллера кхидолу кхачамбацарш а ишшта дIадахадала а там бу. ТIаккха, диснарг башха доккха хIума а ца хуьлу, маьждигерчу хьехамашка наха ладоьгIчхьана...


Нохчийн-оьрсийн дошаман электронан аналог кечйина | Нохчийн Республикин Iилманийн Академин пайде семиотикин отдел\nКоьрта агIо » Керланаш » Нохчийн-оьрсийн дошаман электронан аналог кечйина\nНохчийн-оьрсийн дошаман электронан аналог кечйина\nХийцина 2014.25.03 Зорбане тоьхнарг admin Хетарг язде\n2014 шеран мартан 25 дийнахь пайде семиотикин отделан белхалоша А.Г. Мациевн нохчийн-оьрсийн дошам (Мациев А.Г. Нохчийн-оьрсийн словарь. ГИИНС. М., 1961) терахьийн кепехь кечъеш бен болх чекхбаьккхина.\nЦул хьалха кхоьллинера Карасаевн, Мациевн оьрсийн-нохчийн дошаман электронан вариант (Карасаев А. Т., Мациев А.Г. Русский язык. М., 1977). Оцу шинна а дошаман электронан варианташ кхоччуш оригиналашца йогIуш ю. Царна юкъахь хIиттийна ю мукъа аьзнийн дохаллин хьаьркаш, тохарш, идиомийн хьаьркаш, кхин лерина йолу хьаьркаш.\nДошамаш кечъеш, лакхахь билгалъяьхначу хьаьркашца болу болх сихбархьама, белхалоша пайдаоьцура тайп-тайпана макросех, Visual Basic for Applications программаш хIитто меттан гIирсех.\nНохчийн-оьрсийн дошаман скриншот\nНохчийн-оьрсийн электронан дошам секторан белхалоша информацин технологийн ингалс-оьрсийн-нохчийн дошам а, нохчийн меттан омографийн дошам а кечъеш, пайдаоьцуш ю.\nОьрсийн-нохчийн- дошаман скриншот.\nОмографийн дошамна тIехь болх а чекхболуш бу. Компьютеро нохчийн маттера а, нохчийн матта а гочден система кхуллуш оьшур ю иза. И дошам чIогIа маьIна долуш ю, текст къастош, дешан дукха маьIнаш хиларна кхоллалуш йолу проблемаш дIаяхарехь.\nОмографийн дошаман скриншот\nЛакхахь ягарйина дошамаш компьютерийн программийн нохчийн локализацин меттан бух бу. Локализаци дIахьош, ян езаш ю нохчийн маттахь нийсаяздар толлу система, офисан программашкахь грамматикин а, стилан а корректор, текст къасторан а, къамел довзаран а системаш.\nПайде семиотикин отделан куьйгалхо


Тахана дуккха а хаза Къуръан доьшуш къуррааш бу вайна алхьамдулиЛЛахI, ткъа сан хаттар кхолла деллера Къуръан айхьа дешча гIолехь ду-те я ладоьгIчиа тоаме ду-те аьлла, гIолехь дерг хIун ду техь. Дала диканца бекхам бойла хьуна, АллахIа Iилманца а сов воккхийла хьо де-дийне мел долу.\nЛарамца, хьан дин ваша Халид\nКъуръан дешар а, Къуръане ладогIар а ший а бусалба стеган гIиллакхех хила дезаш ду, и шиъ ший а оьшуш ду, вуно чIогIа деза а ду, мелехь а ду, вайн Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – ший а лелош хилла а ду.\nЛекха хинволчу АллахIа аьлла: ×Баккъалла а, Делан жайна доьшуш берш а‚ ламаз деш берш а‚ Оха шайна деллачу рицIкъанах къайлах а‚ гучахь а сагIа делларш а - уьш догдохуш бу хIаллакьхир йоцучу йохк-эцаре (ялсамане). (Уьш догдохуш бу, Дала) шайна ял йаларга‚ шайна Цо Шен ниIматаш совдахарга; бакъдолуш Иза гечдеш верг а ву‚ (мел совбаккхарца) шукр деш верг а вуØ.\nДелан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «Къуръан дешарца говза а волуш и доьшуш верг Далла муьтIахь хиларца сийлахь-беза болчу геланчашца хир ву. Къуръан деша дика хаа а ца хууш, иза юх-юха доьшуш, халонца доьшуш волчунна ши ял хир ю». Бухарис а, Муслима а дийцина иза.\nДелан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «Делан Жайни (Къуръан) тIера цхьа элп дешначунна цхьа дика ду, и цхьа дика итт дика санна а ду. Ас ца бах: “Алиф Лáм Мúм” цхьа элп ду, муххале а, Алиф – элп ду, Лам а – элп ду, Мим а – элп ду». Тирмизийс дийцина иза, (ша иза дийцинчул тIаьхьа) аьлла цо: «Дика, нийса хьадис ду (иза)».\nДелан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла: «Къуръанан накъосте эр ду (эхартахь): «ДIадеша! (Даржехь) лакха вала! Хазчу мукъамца дIадеша, айхьа дуьненахь хаза доьшуш ма-хиллара. Бакъдолуш, хьан (ялсаманера) меттиг ахь тIаьхььара дешначу аяте тIекхаччалц хир ю». Абу Давуда а, Тирмизийс а, Насаийс а дийцина иза; Тирмизийс аьлла: «Дика, нийса хьадис ду».\nДелан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Къуръан ша дешарал совнаха, кхечара доьшучу хенахь ладугIуш а хилла. Бухарис а, Муслима а дийцина IабдуллахI ибн МасIуда – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – соьга элира: «Къуръан дешахь суна (а хозуьйтуш)». Ас элира тIаккха: «Ас муха доьшу хьуна хьалха Къуръан, иза хьуна тIедоьссина хилча?!». Цо элира: «Бакъдолуш, кхечуьнгара иза хазар дезаш хуьлу со». ТIаккха со волавелира «Ан-Нисаъ» сурат деша. Со хIокху айат тIе кхаьччи - «Ткъа муха хир ду (цу дийнахь хьал), Оха хIора уммат юкъара теш ва́лийча, хIокхарна тIехь хьо а (хIай Мухьаммад) Оха теш валийча?» - цо соьша элира: «Тоьар ду хьуна». (Со цуьнга дIаьхьаьжча,) цуьнан бIаьргаш доьлхуш гира суна».\nБухарис а, Муслима а дийцинчу хьадисехь деана ду, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – Абу Муса Ал-АшIарийс Къуръан доьшуш ладоьгIна хилла хилар.\nТкъа цаьршиннах гIолий муьлха ду аьлча – иза стеган хьоле хьаьжжина ду. Цхьайолчу хенахь Къуръан ша дешар гIолий хила мега, цхьайолчу хенахь кхечо доьшуш ладогIар гIолий хила мега. Нагахь санна ша доьшуш хилча, цунна Къуръанах асар чIогIа хилахь, цуьнан маьIнаш тIехь ойла йарна иза гIолий хилахь, тIаккха иза дешар гIолий ду, мелехь ду. Нагахь санна уьзза хIума ладогIарца хилахь, тIаккха ладогIар гIолий ду, дезох ду. Цаьршиннах стеган дог алсам туодеш дерг – иза гIолий ду цунна. Цундела, хила тарло цхьана дийнахь Iуьйранна, масала, дешар гIолий долуш, делкъанна ладогIар гIолий долуш.\nХIетте а, дукхах дерг дешар хилийта деза, хIунда аьлча иза Пайхамара а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цуьнан асхьабаша а – Дела реза хуьлда цунна – алсам лелош хилларг ду. Цул совнаха, Къуръан ша доьшуш хилча масийтта меже хуьлу Iамал еш: мотт а, лергаш а, дог а. Ткъа мусхьаф тIера дешча бIаьргийн Iамал а тIекхета. Цхьаболчу Iелам-наха Къуръан дешар ладогIарал гIолий ду аьлла а ду.\nАхьмада дийцинчу хьадисехь деана ду: «АллахIан Жайни тIера цхьана айате ладоьгIначунна – совдаьккхина дика хир ду цунна иза. Ткъа иза дешначунна – къемат дийнахь нур хир ду цунна иза».\n Сурат «ФатIир», 29 айат.\n Къуръанан накъост бохург – иза доьшуш, иза Iамош, иза дезаш хилла волу стаг ву.\n Къуръан дукха мел доьшу, даржехь сов вер ву хьо, меттиг лакхара хир ю хьан, хIора аятца лерам хир бу хьан бохург ду цуьнан маьIна.\n Шейх Ибн Ба́з, «Фатава ИсламиййахI», 4/46; Шейх IабдуллахI Аз-Зайид, «Фатава Ал-Исламил-Йавм», 16/344.\n «Фатава Ал-Ладжнатид-ДаимахI», 3/90; «Фатава ва Росаил Мухьаммад ибн ИброхIим», 13/81.


Арахьара ахчанаш оьций ахьа? ТIаккха хьо агент ву!\nОьрсийчоь -- Олег Орлов, адамийн бакъонийн "Мемориал" организацин куьйгалхо организацин гlишлонна хьалха. Цхьаммо пена тlе яздина "Арахьара агент, Цхьаьнатоьхна Штаташ езаш", Москох, 21Лах2012\nОьрсийн прокурораш а, йолан полици а хIокху оршот дийнахь дуьйна талламаш бан йолаелла Аьмнести Интернешнл а, Москох дIатаръеллачу кхин а кхаа Iаткъамечу организацехь а. Кремлана критика ечу тобанашна таллам бечу, тIеIаткъам баран шуьйрачу акцин дакъа ду иза. Цул сов, цхьаболчу аналисташа бахарехь, йозуш йоцу информаци гулъен центрш гIелъян Iалашо йолуш ду, юкъараллехь ларам бовш долу оьрсийн Iедалш.\nАгора бакъонийн ассоциацин хьесапехь ерриг а Оьрсийчохь цхьаьнаметта 40 сов Iедалх йозуш йоцу организацехь талламаш дIабаьхьна карарчу баттахь. Царах дукхах ерш Путинна критика еш ерш ю.\nКхечу бакъонаш ларъярна тIехьовсучу организацеша а хаам бина, аьлла хIума а доцуш, шайна а цIеххьана талламаш бан баьхкинера Юстицин министраллин а, цIеяйархойн сервисан а, могушаллин департаментан а инспекторш, аьлла. Ши эзар организаци хила тарло, талламашна юкъа нисъелла боху Агорас.\nОьрсийчура Human Rights организацин директоро Пономарев Лева бахарехь, даханчу шарахь дехкаран низамаш тIеэца долийчхьана болабелла тIеIаткъам бу иза.\nОьрсийчоь -- Реза боцчийн Марш, Москох. ОМОНан векало лаьцна вуьгуш ву Пономарев Лев, 31Мар2009\nПономарев: "Конституцин амална а, бакъонан низамна а дуьхьала долу низамаш тIеэца йолаелла пачхьалкхан ДУМа. Къаьсттина, "пачхьалкхана тешнабехк барца" доьзна низам. Бакъонийн система Iункар яьккхина цо. Цуьнан тIаьхьало ю, карарчу хенахь коммерцица йоьзна йоцчу организацешкахь талламаш бар. Прокуратурин агIора, низамца ца богIу талламаш беш бу цхьанаметта бIеннаш организацешкахь."\nОршот дийнахь прокуратуро элира, керлачу низамашца а догIуш, арахьара ахча оьцу организацешна кхин а талламаш беш ю ша. Оцу низамо цу тайпа организацеш декхар йо, «арахьара агент» санна дIаязъяла.\n1930-чу шарахь Сталинан заманахь цу терминах шуьйра пайда эцара нехан боцу бехк тIебуьллуш а, репрессеш еш а. Дукхах йолу организацеш дуьхьала евлира иза дан. Iедалх йозуш йоцу организацеша дуьйцу, цкъа а ца хиллачу кепара, даханчу Iай хиллачу протесташна жоп луш, критикийн бага юкъо гIерта Iедалш, бохуш.\nАналисташа бахарехь, юкъараллехь Iедале болу ларам лахлуш, Кремл саготта хиларан билгало ю и талламаш.\nМоскохарчу Экономикан Лаккхарчу школехь политикан департаментан куьйгалхочо Урнов Марка боху.\nУрнов Марк, политикан аналист, Маршо радион Москохарчу студио чохь, 03Чил2009\nУрнов: "Ша нахалахь ларар лахлучу Iедалан боккха сингаттам гойтуш хIума ду иза. Путин ларар лахлуш ду. Цхьааллин Оьрсийчоь ларар лахлуш ду. И бахьанехь муьлхха а вовшахтоьхначу дуьхьалонан акцех кхоьруш ду Iедал. Коррупцех лаьцна информаци лахьон таро йолу муьлххачу а центрех ларлур ду Iедал. Цундела ю царна хIума тухуш. Ша шех Iедал боккъалла а бIобулуш ца хилар гойтуш ду иза."\nДийцарехь, нахалахь цхьа а ларам боцчу, Оьрсийчоьнан урхаллехь йолчу «Цхьаалин партех» гена йолуш ю Кремл. Урновс бахарехь, Путинан Iедалехь лаккхарчу даржашкахь волу масех стаг араваьлла цу партера. Кхиниш тIаьхьахIитта сахьт а дац.\nМоскохарчу политикан аналистана Орешкин Дмитрийна а хета, юкъараллин тобанашна тIелетар, Iедалан Iаткъамах йисина хьуьскаш ларъян гIортор ду аьлла. 13 шарахь урхалла деш волу Путин, уггар йоккхачу кризисехь ву тахана.\nОрешкин: "Iедалшна гуттар чIогIа товр долу сурт хир дара, йозуш йоцу организацеш кIел а йисина, гучуьра евлча. Иза сиха мел хуьлу, дика а долуш хир дара. ХIунда аьлча, и организацеш хIаллакьяран процесс ях мел ло а, церан репутацина хуьлу зе а алсамдолу. Суна хетарехь, цундела, Путинан "ирх-динчу" Iедало совбоккхур бу, йозуш йоцчу информацин хьосташна беш болу тIеIаткъам."\nAmnesty International организацино кхоччуш емалдина оьрсийн Iедалш, «юкъараллин шеко а кхуллуш, йозуш йоцчу организацин цIе, цара леррина бехъеш ю» аьлла. Иштта, «Iедалша лелон харцонаш билгалъйохуш йолу организацеш» дIакъовла аьтто боккхуш ду, керла юкъадаьккхина низам, аьлла ду цуьнан дIахьедарехь.\nПолитикан аналист Орешкин Дмитрий, 16Гез2010\nАрахьара ахчанех болх беш йолчу организацешка Путин гома хьоьжу дукха хан яра. Къаьсттина, ахчанаш Цхьанатоьхначу Штаташкара кхочучаьрга. Оьрсийн политикина юкъагIертарна бехке йинера цо уьш.\nИ талламаш а буьйлабелла, «Оьрсийчоьнна тIеIаткъам беш йолчу» организацешкахь беш болу талламаш алсамбаха аьлла, Путинас ФСБега кхайкхам беш къамел динчул тIаьхьа.\nЦкъачунна, цу талламийн аьтто баьлла, уггар кхиамех йолчу, Iедалх йозуш йоцчу организацийн белхаш юкъахбаха. Дукхах болу жигархой кхоьруш бу, шайн, эххар а, болх саца а бина, организацеш дIакъовла дезарх.


Тхо арадахаран гIар-тата а-м догIу дага...\nСоветан пачхьалкх -- Нохчийн къам дохоран де, 23Чил1944, вевзаш воцчу авторан сурт\nБоккхачу Iийжамца дагахь лаьтта нохчийн къаношна, 1944-чу шарахь шаьш цIерадохуш хилларг. И дагалецамаш цара буьйцучу хенахь, тидам хуьлу, хIетахь шаьш-шайн баланна нах белхар а, некъ бечу йохалла даьлла гIар-тата а тIехьа царна дагахь латтарна. Нохчийн къам цIерадоккхуш жима бер хиллачу, цул тIаьхьа Нохчийчура шина тIамехула чекхваьллачу къаночуьнца, къамел хилира Маршо радионан.\nАдамийн амалехь ду, жималлехь хилларг а, ша лайнарг а, дагахь лаьтта, ткъа, селхана-тахана хиларг даг ца догIу. Ткъа, жималлера хиламаш цхьана боккхачу балаца боьзна балахь, ша сурт даьккхича санна дагах а летий, коьрта чуьра ойланашца беха.\nИштта, веха ала мегар ду, махкахь мел висина волу воккха стаг, цIерадахар дагадогIурш. Шо шаре мел долу, лайна баланаш а, белла дай-наной а, йижарий-вежарий а бицло бохург бакъ дац.\nГIой-чу олучу оьвлара, вахархочуьнна Батаев Зеламхан, дахар, кхечу, шен нийсархойх тера хилла. ТIеман бера хилла иза. ДIавуохочу хенахь, пхоьолгIа шо дара цуьнан. Амма, оцу жимчу хенахь а, цунна дага догIу дуккха а хIума.\nБатаев Зеламха: «Виъ кIант ши йоI дара тхо доьзалехь. ДIадохош Хьорснера дохийна. Iуьйрана хIума яа вахьхоьвшина тхо Iаш, виъ салтий чувелира. «Батаев собирайся»,-элира. ТIакках тхан нана елха йолаелира. Дас, елха ма елха. Вай дIадохочух тера ду, сихха хIума гулъе, бераш а кечде, элира. Ах сахьт хан елира.\nИ ах сахьт даьлча, Хьорснера Шуьйта схьадалош дара тхо. Хьуьна юккъехула гIаш догIуш дара тхо. ХIинца санна дагадогIу суна, диттанаш тIера вахьлегга гIаш, тIе когаш догIучу хенахь, еш хилла йолу гIовгIа шаш-шаш-шаш, бохуш. Боьлхуш бара нах, баккхий а кегий а.\nШуьйта кхаьчча, цигара кешнийн керта кхечира тхо. Цигахь, цхьана шина барзана юккъехь лаьтта хIума а тесина, тIехула хIума а лаьцна ул-уллехь, тхо ялха бера вахьдижийра. Тхан дас а, кехчу наха а, чуьрташна йоьгIна йолу дечкаш схьа а йогIуш, уьш ягош йовхо латтош, и буьйса яьккхира оха».\nШина барзана тIехула хIума а тесина, шен дегIаца бераш дохдан гIерташ хиллачу Зеламхийн нана Балаку, царна ца гайта гIерташ йилхина. И бIаьрхиш, шена тIеIенна долу, хIинца а дагахь лаьтта, боху цуо.\nБатаев Зеламха: «Тхана нана, тхуна, истангах яьккхинчу хIуманех кога йоха хIума йира. Сан жимах йолу йиший, сой, улл-уллехь дара Iуьллуш. Нана йоьлхуш, бIаргара вахьдогIуш долу даккхийн хиш, сайн тIедоьжча, ас жима хиллехь а, дог Iовжадой, цуьнга олура «Ма елхахь нана, ма елхахь нана. Иштта яьккхира оха и буьйса цигахь».\nШуьйта дIакхаьчча, цигара Соьлжа-гIала бигина Орган чIожера мел волу стаг. Шина кIирнахь сов дIаихина, Казахстане кхаьчна БатаевгIеран доьзал. Хала а атта а, дIа а нисбелла, дахара шен цхьана харш чудаьлла, адамо ловра доцуш хIума дац бохург бакъ а деш.\nНехан вовше барт а, къинхетам а, дашар а хиларо, адамалла а, нохчолла а ца йойуш, цIадирзина шаьш цигахь I3 шо а даьккхина, бохуш кхин дIа а дийцира Батаев Зеламхас.\nБатаев Зеламха: «Тхан нанас ша газанера шур яьккхича, цхьа стака коре дIахоттайора, тхол а гIийлачуьнна а, шурин тIадам безабеллачуьнна а, лур ю-кх ша, олий. Иштта, и хIума а деш, вовшах дог а лозуш, вовшах гIортор а еш, марзо а йолуш, безам а болуш, Iийна тхо цигахь».\nЦIерадахар дика дагадогIучарна, бицбаланза бу, хIокху тIемашкахь лайна баланаш а. Шен дахарехь, кхузза цу тайпа Iазап лайна Батаев Зеламхас а, цуьнан хенара наха а. Шена хаа боху цуо, оцу баланех уггаре а кIоршмениг муьлха бара.\nБатаев Зеламха: «2000-чу шарахь, Зазадоккху беттан 4-чу дуьйна 9 де тIекхаччалца хилла йолу гIело хала хета, вукхулла. Оццула пана махка доьлхуш, иштта хала дацара оцу масех дийнахь, бьртахь лайнарг. Ленинградан го бар олуш дуьйцуш ду, тхан юьрт а кхаа баттахь латтийра иштта къоьвлина, я чу а ара а ца волуьйтуш цхьа а. оцу кхаа баттахь СУ олучу даккхийчу кеманаша, юьртана бомбанаш а, ракеташ а еттара.\nЦа тухуш хIума ца йитира. Зазадоккхучу беттан 8 дийнахь, ракеташ а тоьхна и ши кема, эрна аренгахь долчу тхуна тIехула хьовза а хьовзий, «8» олу терахь а дуьллий стиглахь дIадоьдура. Ас олура, хIорш чIогIа гIиллакх долуш бу, вай декъал а беш бу цара дезчу денца, аьлла».\nТахана тIеетташ бомбанаш яц, чулелхаш кегий а, баккхий а, тоьпан цхьамза Iуьттуш лоьхкуш бахархой а бац. Кханене баккхийчу боларца доьдуш ду нохчийн къам, амма, нехан шайна дагчохь лаьтта лайна болу и баланаш. Нохчийчу оьхучу оьрсийн туристаш даиманна терго йо, нохчий хьагI-гамо йоцуш къам ду аьлла. Амма, царна ца хаа, кийрахь хIун баланаш кхобу наха.