Капитолин цIенна хьалха гулбелла Трампан агIончаш шайн митинг йирзинчул тIаьхьа\nВашингтонна юккъехь, КIайн ЦIенна хьалха, митинге хIиттира Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн президентан агIончийн тахана. Масийтта эзар стаг вара цигахь дакъалоцуш. Гуламхошна хетарехь, юхалиста беза дIадахана шо доьрзуш хиллачу президентан харджамийн жамIаш. Ткъа харжамхойн коллегино билгалдина демократ Байден Джо тоьлла хилар.\nГулбеллачарна хьалха къамел дина Трамп Дональда. "Вай цкъа а юхадевр дац", - дIахьедина цо. Шен къамелехь президента юха а пресса бехкейина харжамийн компани йоьдуш шех лаьцна доцург дийцарна. Цо бахарехь, Штаташкахь харжамаш "кхоалгIа дуьне" шайх олучу паргIато йоцчу пачхьалкхашкахьчул а ирча дIабаьхьина. "Вай могуьйтур дац вешан кхаьжнаш лечкъо", - аьлла Трампа.\nХьалха гуламехь къамел дира президентан кIанта Трамп Эрика. Харжамашкахь харцонаш лелийна, гулбеллачех стагга а ца теша Байден Джон толамах, бохура цо.\nМитинг йирзича гуламан декъашхой бахара Американ Штатийн Конгрессан цIа лаьттачу Капитолин барзе.\nТрампан цхьаболчу агIончийн аьтто балла цIенна чукхача.\nFox News телеканало гойтуш ю гуламхой полицица къийсалуш яьхна видеоматериалаш.\nДечкен-беттан 6-чохь, кхаарин дийнахь, президентан харжамашна сертификат яла езаш ю Конгресс. Иштта хуьлуш процедура ю иза президентанна тажтиллале.\nВекалийн Палатерчу бIе сов республиканхочо а, иттех сенатора а дIахьедина, шаьш цхьаццайолчу, Байден тоьлла лоручу, амма шеконехь йолчу штаташкахь (Аризона, Джорджия, Мичиган, Невада, Пенсильвани и Висконсин) харжамкъасторхоша бина сацам кхеле бала дохку, аьлла. Оцу хьокъехь хаам баржийна "Американ Аз" радионо.


ГIалгIайчоьнан Магас шахьарахь муьлш бу ца хуучу наха йиттина шайн махка еанчу зудчунна а, цуьнан хIусамдена а, цул тIаьхьа церан машенна герзаш диттина. Хаамийн гIирсаша яздарехь, юьйцург ю кхечу махкара еана гоьяьлла "пал тосург".\n"Мальсаговн цIарахчу урамерчу тIекIелдинчу цIенна герга веана хилла ВАЗ-2114 машенахь масех стаг, деш хилла къамел девне дирзина церан. Оцу цIа чохь петар лаьцна хиллачу зудчунна а, стагана а етта буьйлабелла уьш. Эххар а церан машенна тIе герзаш диттина", - хаам бина "Интерфакс" агенталло, шайн хьосташна тIетевжина. Церан информацица, зуламна бехке хила тарло, холмачалла лелочу нахаца къийсам латточу юкъаралла боламан декъашхой.\nКху беттан 18-чохь Маршо Радионо яздира, рогIера "хIумахуург" – Соьлжа-ГIаларчу Висаитовн кIоштара яхархо Долуева Зина – Iораяьккхарх "Грозный" телеканалан эфирехь. ТIехьийсийна камераш а йолуш, Долуевас шена къинтIерабовлар дехнера нахе.\nДолуева Iорайоккху, цунна довдира эфирехь Соьлжа-ГIаларчу исламан медицинан центран коьртачу лоьро, мехкан шахьарачу "Нохчийчоьнан Дог" маьждиган имама Эльжуркаев Адама.\n"ХIумахуург" Iорабахар дуккхаза а хьехийна Нохчийчуьрчу Iедало 2021-чу шеран Дечкен-баттахь а, Чиллан-баттахь а, дерриг а 2020-чу шарахь а. Палтасархой лецар долийра масех шо хьалха. Лецнарш дукха хьолехь видеокамерашна хьалха къера хуьлу шаьш харцо лелийна бохучунна. "Терроризмал а, наркоманел а кхераме" ду цара дийриг, олий гойту уьш дукха хьолехь.\nКавказ.Реалиица оцу темин хьокъехь къамелаш динчу бакъоларъярхошна гарехь, тоталитаран режиман башхаллех ду "хIумахуург" Iорабахар.


Эзар студенташ Минскехь протесте бевлира. Уьш дIалоьцуш йирзира акци\nМинскехь студентийн марш\nДешаран шеран хьалхарчу дийнахь протесте довлар доьхуш, пачхьалкхан оппозицино кхайкхам бинчул тIаьхьа Белорусин шахьарехь марше бевллера эзарнашкахь студенташ. Президентна Лукашенко Александрна дуьхьал хиларан символца, цIен-кIайн байракхашца, Гезгамашин-беттан 1-чу дийнахь Минскан юккъехь вовшахкхеттера студентийн ковранаш.\nБакъонашларъяран "Вясна" тобан зерашца, мел лахара а, 55 протестхо дIалецира цу дийнахь.\nОМОН-о дIасабохийнера гIалин масех меттигах гулбелларш.\nБайначу беттан 9-чохь харжамашкахь толам баьккхина аьлла, дIакхайкхийра 26 шарахь пачхьалкхан урхаллехь лаьттина Лукашенко Александр. Харжамийн жамIаш харц ду аьлла, тешна бу дуккха а.\nХаржамаш бирзинчул тIаьхьа эзарнашкахь бахархой пачхьалкхан урамашка бевлира, шаьш дуьхьал хилар хоуьйтуш. Цара тIедожийра 66 шо долчу лидерна дарж охьадиллар, политикан тутмакхаш маьршабахар, керла, маьрша, нийсонца харжамаш юха дIабахьар а.\nЕвропан дуккхаъчу пачхьалкхаша а, иштта, Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа а, кхечу мехкаша а тIе ца дуьту харжамийн жамIаш, цара емалво Лукашенко протестхой лакъо гIортарна а, оппозицица харжамаш хилале а, бирзинчул тIаьхьа а репрессеш лелорна.


Вилиспет — Википеди\nВилиспет (ширачу французийн маттахь vélocipède, латинан маттахь vēlōx «сиха» а, pes «ког»)- чкъургаш йолу транспортан гӀирс бу, адаман мускулан ницкъашца тӀам тӀетаӀорца меттахйоккху иза. Вилспет хохкуш долчу адамех- вилиспетхо олу. 2 чкъург йолу вилиспет уггаре яьржина ю, иштта хуьлу кхо чкъург йолу вилиспет а.\nШахьаран юкъараллин транспорт (атобусаш а, троллейбусаш а, тарамбайш а) гӀара а ялале, вилиспет дӀасалеларан гӀирс санна лелош яра. Вилспеташ лелайо туристаш а, спортхоша а. Таханлерачу дийнахь вилиспет лело меттигаш алсам а яккха цунна электрохьовзорг хӀоттайо.\nВилспетах пайдаэца болабелла 19-чу бӀешарахь. Ткъа 21-чу бӀешаран юьххьехь дуьненахь цхьа миллиард вилспет яра. Цу заманчохь машенал а дукхох яра вилспеташ. Цхьайолчу мехкашкахь уьш коьрта дӀасалеларан гӀирс бу.\n1885-чу шарахь зӀенан хьовзорг йолу вилспет кхоьллинчул тӀахьа тайпаналлин я «кхерамза» вилспетан кеп а, конфигураци а кхин баш хийца а ца елла. Цхьа бакъду, керла материалаш а, Computer-aided design система а юккъе яьллачул тӀаьхьа, цуьнан дукхах йолу деталаш тайина.\nВилиспет кхолларо оьздангаллехь а, керлачу индустрийн кепашкахь а боккха меттиг дӀалоцу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Вилиспет&oldid=5455694»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 12 январь 12:47\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 12 январь, 12:47.


Нохчочуьнгара 30 млн сом дIадаккхарна бехке вина полисхо\nНохчийчуьра вахархочуьнгара Вахаев ШахIабера, талор а деш, ахча даккхарна шеко йолуш жоьпе озийна Москвара наркотикаш йохка-эцарца къийсам латточу декъан полисхо. Цуьнан цIе ю Ширяев, хаам бо Кавказ.Реалиино.\nКхушара Чиллан-баттахь, 393 эзар долларх 30 миллион сом а хийцина, цIавоьдуш, мила ву цахуучу стага тIелатар а дина, и ахча дIадаьккхинера Вахаевгара, яздо Baza телеграм-канала.\nМоскварчу полисхойн аьтто баьлла и зулам динарг къасто, нохчочуьнан машенна чохь йиллина "жучок" олу гIирс а карийна. Цу тайпачу гIирсаца полисхоша тидам беш Iедал ду зуламхой хила мега аьлла шайна хетачу наханна тIаьхьа. Уьш дIахIитточу говзанчан болх беш хилла Ширяев.\nПолисхочуьнца цхьаьна талламхоша дIалаьцна Губанов фамили йолу ЧОП олучу доларчу хадаран агенталлан белхахо. Цкъа дуьххьара шена хууш хIумма а дац, бохуш дуьхьлваьлла хила иза, амма тIаьхьо цо дийцина, шена Ширяев вевзаш волу 4 шо а хиларх лаьцна.\nГубановс дийцарехь, полисхочо цуьнга дехар дина хилла Вахаевн машенна чу "жучок" йилла аьлла, нохчо велахь-вацахь зуламхо хила мегаш ву аьлла. Ширявс иштта тIедожийна хилла Губановна и гIирс чохь болчу машенна тидам бан планшет эцар а. Ткъа талор динчул тIаьхьа, планшет дIа а яйъий, цхьана ханна гIалара дIагIо, аьлла а хилла Ширяевс цуьнга.\nШа лаьцча, Ширяевс дIахьедина GPS-трекер олу гIирс ша Вахаевн машенна чубиллинера, белхан накъосташа дехар а дина аьлла. Цо чIагIдо, ша зулам ца дина, шена бинарг тешнабехк бу бохуш. Таллам дIабоьдуш бу.


Тбилисехь жигархочо охьаяьккхина консерваторин гIишлон тIеоьллина Оьрсийчоьнан байракх\nГIадужу-бутт 08, 2017\nТбилисехь жигархочо охьаяьккхина консерваторин гIишлон тIеоьллина Оьрсийчоьнан байракх.\nТбилисехь дуьненаюкъара фестивал дIахьочу консерваторин коьртачу гIишлон, кхечу пачхьалкхийн байракхашца цхьаьна, тIеоьллина Оьрсийчоьнан байракх, схьа а яьккхина, этIийна Гуьржийчоьнан "Гуьржичоьнан антиоккупацин болам" олучу юкъараллан жигархочо Гергедава Онисес. Цунах лаьцна хаам бо Маршо Радион корреспонденто Кобаладзе Георгийс.\nСоциалан машанех пайда оьцучу Гуьржийчуьрчу бахархоша гIортор йина Гергедавас дIаяьхьначу акцина. Iедалша, тергал а ца деш, дитина цо динарг. Хиллачух лаьцна видео социалан машанехь зорбане яьккхина ларамаза цигахь тIехволуш хиллачу цхьана стага.\nЦу видеон къеллахь комментареш йитинчу наха къобул дина жигархочо динарг, Гуьржийчохь лаларца тIоьцу Оьрсийчуьра туристаш а, музаканташ а, амма байракх «Гуьржийчоьнан ши регион – Абахази а, Къилба ХIирийчоь а – дIалаьцначу» пачхьалкхан симбол хилар, билгал а доккхуш.\nПолици цига еанехь а, юкъа ца гIоьртина.


Нохчийчуьра кIира: цомгашчарна ахча ца кхачор, нохчий эскаре бигар, некъан бохамашкахь лен нах\nЛахьан-бутт 15, 2020\nКIира долалушшехь, хаам хилира коронавирусан инфекци кхетта нах де-дийне алсамбовлуш бу Нохчийчохь аьлла. Нагахь санна, бахархоша кхин дIа а тесна дитахь Роспотребнадзоран тIедахкарш: масканаш лелор а, вовшашна юкъахь дистанци латтор а, регионерчу Iедалхошна дуьсург ду юха а изоляцин раж кхайкхор.\nИнстаграмехь дIахьочу эфирехь дина оцу кепара дIахьедар Нохчийчоьнан парламентан спикеро Даудов Мохьмада, яздо REGNUM агенталло. "Ун даьллачу нехан терахь десташ хилахь, дарбан хIусамаш ларор яц цомгашчу нахаца, тIаккха изоляцин раж ца кхайкхийча девр дац юха а", - аьллера Даудовс.\nСпикера дийцарехь, мехкан Iедалхой лууш бац юха а дозанаш детта, амма, билгалдаьккхина цо, раж кхайкхор "вайх доьзна ду" аьлла. Даудовс дIахьедина, Роспотребнадзоран бехкамаш тесна буьтуш, жоьпазалле лелачу нахана гIуданаш а детташ, уьш таIзаршка хIитто лерина шаьш хиларх а.\nКарарчу шарахь некъан бохамашкахь нах дукха беллачу регионех хIоттийначу рейтингехь хьалхара ю Нохчийчоь, яздора REGNUM агенталло. Динчу зерашца, махкарчу некъаш тIехь зен хиллачу цхьа эзар нахалахь 284 стаг велла. Иштта ду Новости агенталло 2020-чу шеран исс баттахь динчу зерийн жамIаш.\nКхинйолу Къилбаседа Кавказан федералан гонашкара субъекташ а ю оцу тептарехь. Масала, ГIалгIайчохь хиллачу аварешкахь велла 163 стаг, ГIебарта-Балкхаройчохь 146, Дагестанехь 136, Кхарачой-Чергазийчохь 110. Къилбаседа ХIирийчохь а, Ставрополан кIоштахь а 87 вахархо.\nДагестанерчу Хаси-Юьртарчу СИЗО-хь латтош ю аьлла, зорбане даьккхира, Нохчийчуьра 63 шо долу Рамазанова ПатIимат. Талламчаша бехкбиллина цунна, гIаттамхойн тобанехь хиларна а, теракт дарна а. Кавказ.Реалиин корреспонденте Рамазанован гергарчара дийцарехь, Шеман Малхбузерчу Туркойчоьнан ницкъийн карарчу Джараблус гIалахь хилла ю иза.\n"ЧIогIа цIа ян лууш яра иза, даймахкахь яла лаьа шена бохуш. Эххар а Туркойчоьно депортаци йира цунна Оьрсийчу. Москвара лаьцна Дагестанерчу СИЗО йигира иза. КIира а ду хIинца иза цигахь латтош йолу", - аьлла, дийцина Рамазанован гергарчо, шен цIе ца яккхар а доьхуш. Бакъоларъярхочо Саратова Хедас тIечIагIдина Кавказ.Реалиин кореспондентца хиллачу къамелехь, цуьунан гергара шайга орца дехарх "Иза Шема тIом бан яхана яцара, шен берашна тIахьа яханера.\nШемара Нохчийчу цIа балийна зударий маьрша буьту, царна цхьа а кхерам бац. Юкъараллан дахарехь дакъа лоцу цара, шаьш лайнарг а, шаьш Iехорах а лаьцна дуьйцуш. Доккха гIо хуьлу цунах кегийрхошна Iеха ца бала", - дийцина Саратовас. Рамазанован адвокато Курбаналиев Мусас хаамбцарца, Дагестанан чоьхьарачу гIуллакхийн министраллан карахь ду цуьнан гIуллакх.\nЭпидемиологин хьал бахьана долуш цхьана ханна доьхкуш ду Нохчийчохь хIитточу тойнашкахь бIенал сов нах вовшахбетта. Нохчийн парламентан спикеро, эпидеми ца яржийта вовшахтоьхначу Оперативан штабан куьйгалхочо Даудов Мохьмада бина цунах лаьцна хаам, яздора махкарчу хаамийн гIирсаша. "Масканаш лело еза, стоьлаш гена-гена хIиттон а оьшу, вовшашна юкъахь меттиг буьтуш.\nБанкетан хIусамашка а, ресторанашка а дIахаийтина низамех, нагахь санна, цара уьш лардеш цахилахь, дIа ца къевлича девр дац", -аьлла Даудовс. Карладоккху, Роспотребнадзоро еарин дийнахь тIаьххьарчу 24 сахьтехь лаьттинчу хьолах Iорадаьхначу зерашца, махкахь 44 стаг къаьстина коронавирусан ун долуш.\nЦIе ца йоккху цамгар талларехь ахчанаш кхоош йолчу Оьрсийчоьнан регионашлахь къастийна Нохчийчоь а, ГIалгIайчоь а, Къилбаседа ХIирийчоь а. Наха шайн могушалла Iалашъеш закъалт чулучу хьукмато (ОМС) билгалдаккхарехь, онкологин лазарш ду аьлла, шеконаш йолчу наха шайн чоьтах толлу лазар, маьхза лоьрех чекхбовла таро йоллушехь.\n"Молекуляран-генетикан талламаш ца бинехь а, таргетан терапи язъеш хилла царна. Сан хаттар ду лоьрашка-онкологашка: иштта дан мегаш дарий? Гуш ду, дацара. Хетарехь, йа цигахь лоьраша кхечу хьостанашкара эцначу цхьахйолчу анализех пайдаэцна.\nТарло, бахархоша шайгара ахча а луш йина, тамашен хIун ду, уьш маьхза, ОМС-ан чоьтах ян йиш йолуш яра", аьллачу урхаллан куьйгалхочун Царева Ольгин, Оьрсийчоьнан онкологин конгрессехь дина дIахьедар далийна "Медвестник" гIирсо. Молекуляран-генетикан талламаш бина хиларх ОМС-ан информаци йоцу 13 регионан цIе яьккхина Царевас. Шаьш бахьанаш толлур ду аьлла, тIетоьхна цо.\nНохчийчоьнан парламентан спикеран Даудов Мохьмадан цхьанакхетар хилла республикан керлачу тIеман комиссарца Есимбиев Турпал-Iелица. Цаьршиннан дийцарш хилла карарчу шарахь нохчийн кегийрхой эскаре бахийтарх лаьцна.\nТIеман комиссаро чIагIо йина, доьдучу шарахь Нохчийчуьра 500 жима стаг эскаре кхойкхур ву аьлла. Царех 400 Къилбан тIеман гонашкахь вуьтур волуш ву, ткъа висинчу I00 стаге даймахкахь эскаран гIуллакх кхочушдойтур ду.\nКIиранан де, 15\nМоскван индустриалан банк (МИнБанк) кхоьллина, цуьнан урхаллехь лаьттина, "Справедливая Россия" кхеташонан декъашхо хилла Арсамаков Абубакар велла коронавирусах аьлла, хаамбинапартино шайн сайтехь.\n"Лоьрашша дикка къийсира цуьнан могушалла, амма цунна дарба дан ницкъ ца кхечира",- аьлла яздина хаамехь. Москох индустрин банкан 1998 шарахь дуьйна коьртехь вара Арсамаков Абубакр. 2016-чу шарахь "Справедливая Россия" партин цIарх Пачхьалкхан Думе харжамашкахь дакъалецира цо. Амма цунах гIуллакх ца хилира. 2018-чу шарахь дийца даьккхира, Нохчийчурчу Iедалша бизнесхочун Арсамаков Абубакаран долара дIаяьккхина "Гранд-парк" олу самукъадаккхаран центр бохуш. Бизнесхочо кехатна куьгяздина хиллера цуьнан долара волуш.\nХIетталц цуьнах йолу ах са шена схьаоьцуш вара иза. И хаам бинера Маршо Радиога шен цIе ца йоккхучу Iедалерчу хьостано. Арсамаковн ахчанех йина а, болх бан йолаялийтина а яра и комплекс, Советан заманахь дуьйнна дIатесна лаьттина хилла йолу. Иштта Арсамаковс шен чоьтах хьалайира Соьлж-ГIалара 30 гIаттах лаьтта, Грозный-сити комплексна юкъайоьду гIишло а.\n2013-чу шарахь иза цIе а яьлла егира. ХIусамаш юха а меттахIоттийра Арсамаковн ахчанах. ХIинццалц "Олимп" хилла цIе а хийцира цуьнан "Феникс" аьлла. 2010-чу шарахь Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана Арсамаковна елира Кадыров Ахьмадан цIарх орден.


Венехь динчу терактца воьзна ву аьлла хаамийн гIирсаша, Миланехь лаьцна нохчо\nМиланна гергахь лаьцначу Нохчийчуьрчу вахархочо харц кехаташ латтош хилла террорхойн тобанан декъашхошна. Corriere della Sera газетано яздарехь, дукха хан йоццуш Венехь теракт динарг а хилла оцу тобанахь.\nЕарин дийнахь Миланерчу полицино хаамбира, онлайнехь харц документаш а кечдеш, уьш а духкуш хилла Нохчийчуьра схьаваьлла стаг шаьш лацарх. Билгалдаккхарехь, антитерроран операци дIаяьхьначул тIаьхьа италхойн талламчашка информаци кхаьчнера Австрера.\nCorriere гIирсо яздарца, "Австрехь лелачу нохчийн а, балканан а террорхойн гаранца" воьзна ву 35 шо долчу Соьлж-ГIалара вахархо Арсимеков Турко. Церан тобанехь хилла Венехь тIелатар дина Фейзулай Куйтим а.


Шемахь тохарш дарна Iамерко бехкбиллина Асадна а, Оьрсийчоьнна а\nIамеркан Цхьанатоьхначу Штатийн пачхьалкхан департаменто бехкбиллина Димаьшкъна а, Москвана а Шемара конфликт марсаяккхарна. "Маьршачу бахархошна а, юкъараллан инфраструктурана а - школашна а, базаршна а, дарбан хIусамашна а тIе бомбанаш еттар могуьйтийла дац", - аьлла, дIахьедина пачхьалкхан департаментан пресс-секретаро Ортагус Моргана.\nСтигалкъекъа-бутт карабеачхьана ситуаци марсаяьлла Идлиб провинцехь. Доккхачу декъанна, Вашингтоно емалдо Асадан эскарша химин герз лелорна. ТIемаш а, тохарш а бахьана долуш 200 эзар гергга вахархо шайн хIусамаш дIатаса декхаре хилла, ткъа дуьненаюкъарчу гуманитаран организацеша болх сацийна.\nОьрсийн эскарша гIо а латтош, Асадан ницкъо тIелетарш до оппозицина. Болчу хаамашца, маьршачу бахархошлахь масех ву вийнарг. Оцу юкъанна Москвано дIахьедо, Идлибехь тIеман шуьйра операци дIахьур яц бохуш.


Туркойчоьнан президент Эрдоган Реджеп\nШемарчу Идлибехь тIеман операци дIаяхьарца доьзна хаттар иза маца хир ю бохучух бен кхин цхьанне а хIуманах доьзна дац аьлла, дIахьедар дина Туркойчоьнан президенто Эрдоган Реджепа. Цунах лаьцна хаам бо Reuters агенталло.\nЦо дийцарехь, тахана Димашкъ тIаьххьара варе йина Анкарано, ткъа Идлиб хьокъехь план кечъяр чекхдаьккхина Туркойчоьно. "Эвххьаза аьлча, Идлибехь операци дIаяхьар иза хир йолчу хенаца бен доьзна доцу хаттар ду", - билгалдаьккхина цо.\nШемарчу Идлибехь маьршачу нахана тIелатарш деш, уьш хIаллакбарна Туркойчоьнан президенто дIадаханчу кIиранах бехкейира Оьрсийчоь. Нагахь санна, туркойн салташна юха а керла тIелатар дахь, Шеман эскархошна шаьш бекхам бийр бу аьлла, кхерамаш теснера Эрдогана.


Амманехь нохчийн ловзар хIоттийна, 2013\nАрахьа бехачу вайнаха алсам сагаттадечух долу хаттар ду йоI маре яхийтарца а, кIантана зуда ялорца а доьзна. Дукхах ан йоццуш Европехь баха охьахевшинчара захалонаш вовшашна юкъахь я, Оьрсийчура нохчашца до. Урдунера нохчий цигахь беха 100 шо сов хан яьлла хиларе терра, Iабьрбашца алсам дIаиэ буьйлабелла.\nНохчийн къомана тIебаьхкина тIемаш бина бохамаш дукха бу. И зенаш гIелдан дуьненаюкъара нохчийн юкъаралла юкъаметтигаш лелаер чIогIа оьшу вайнахана.\nОьрсаша нохчашна тIехь тIом а къизалла лелош бIе шераш ду. Даймахкахь баха ца буьтуш, маситта муьрехь дохийна, дуьненан тIехула даржийна нохчийн къам. Цу бахьнехь шаьш нийса белла мехкашкахь, нохчалла дIа ца хеца а, хIу ца дайта, вовшашлахь гергарлонаш а захалонаш лаьттина даиспорера нохчаша. Масала, Урдунан махкахь, кхечу къомах зуда ялор а, нохчо хийрачуьнга маре яхара кIезиг дара тIаьххьалца. Иза сов дала доладелча, цхьацца новкъарло лелош, нохчийн хIу ийна дIа ца далийта гIертар цхьа йолу тобанаш.\nНохчийн йоI кхечу къомах волу стаге маре яхча, иза новкъ дагIахь, нохчочо ца йигна, ца яьлча денна, яхна олий цхьа ерг бехказа йоккху цу тобанаш. Амма нохчийн кIанта, шайн нохчийн йоI Iадйитина, кхечу къомах ялийча, цуьнан ловзарг ца бахар а, ишттачу захалонан юкъа ца хьийза чIагIо йина нохчийн бу Урдунехь, мел гергара стег валахь и зуда ялориг.\nЦхьана махкахь диаспора мел йоккха хиларх цхьа гергарло доцуш ца хуьлу хенан йохалла, ткъа гергара нахана юкъахь долу захало тIаьхьенашна дика дац. Вайн, Делан салам хуьлда, Дела элчано аьлла, захалонаш гена даха. Iилмано а ца мага ду. цIийца цамгарш а, заьIапалла дукха хуьлу дела.\nЦуьнан хIун дан деза а, нохчо воцчуьнга яхча я нохчо йоцург ялийча хуьлу халонаш юьйцуш, цхьаьццамо иштта къамелаш ду Маршо Радионан.\nНаташа: Iаьрбичуьнга яхча цхьаьцца халонаш хуьлу. Дукхах болчарна хийр хета вай, вайн мотт ца хаарна, новкъ а догIу вай нохчийн мотт бийцича.\nIаьрбичуьнга яхар бахьнехь суна халонаш хилла дела, сан йоI яхийтира яцар ас я милла нохчийн йоI Iаьрбичуьнга яха лара дацар суна. Вайн Iедалаш, гIиллакхаш а, мотт цхьа терра боцу дела, вуно хала ду-кх иштта захало. Со нохчочуьнгахь яра. Нохчочуьнгара дIаяьлла, цхьа ялча денна Iаьрбичуьнга яхара со. ХIинца соьга хетташ хилча, Iаьрбичуьнга гIур яцар со. Кегий долуш дуьйна, цIахь нохчийн мотт буьйцу дела, суна вуно хала хиллера.\nIаьрбичуьнга яхана Наташин дахар нехан санна ца хиларо гойту, иза паргIат йоцийла. Марзахошна наггахь бен тIе ца йоьду, ткъа майрачо невцалла ца леладо, вайн Iедалехь лелон ма-дезза.\nСтага ялош нисло нохчийн йоцу зуда.\nБено Набийл: Нохчий Урдунехь болу 100-шо сов хилла. Ишта дукха хан яьлча, махкахошца захалонаш хиланза ца довлу. Дуккха шераш халха, нохчийн йоI Iаьрбичуьнга маре яхча я, нохчочо Iаьрби ялийча, дукха халахетара нахана. ХIетте, хIинца и захалонаш хиланза ца довлу.\nНохчочо нохчи йоцург ялийча - Урдунехь дукха хьолехь Iаьрби зуда хуьлу иза, чохь буьйцу мотт Iаьрбийн хила беза, Iаьрбичуьнан нохчийн мотт ца хаьа дела. Бераш хилча, дас берашка нохчийн мотт бийцахь, ткъа нанас Iаьрбийн мотт, берашна шерра ши мотт Iема.\nРадио Маршо: Нохчи а Iаьрби гIиллакхаш а, ламасташ цхьана ца догIу. Цу бахьнехь, стунцхошна а, марзахошна юкъахь хIун халонаш нисъелира хьан дахарехь?\nБено Набийл: Бакъдерг дийцича, нус нохчо хилча дуккха атта ду. Цунна хIумма дийца а хьеха ца оьшу. Нохчо ца хилча, уьш Iамо деза. Доггах тIеоьцуш ерг хуьлу, дегаза ерг хуьлу.\nСуна-м нохчочо нохчо ялае ма лаьара, Нохчийн йоI Iаьрбешка яха ма ца лаьара. ХIунда аьлча, кхин хIума дац сан амма хIор къоман шен хIу Iалаш дан ма лаьа.\nНохчийн йоI Iаьрбешка яхча, нохчийн кIанта Iаьрби яло, эна луш, кхин сиха дIадолу къам. Урдунехь нохчи кIезиг болу дела, кхин йолу даиспорера нохчашца зIенаш йолуш, захалонаш долуш хилча дика-м дара, амма иза дан атта дац. Йоьдуш ерг а, ялош ерг шайна гуш ца хилча хала ду.\nКIезиг долу къам, доккхачу къомана юкъахь дехаш хилча, цу къоман култура а Iедалаш тIе ца оьцуш ца диса. Доккхачу къомана юкъахь шайн Iедалаш бен ца лела до, бохург хала хуьлу. Ма дарра аьлча, стаг шайн къам дезаш валахь, цуьнан некъ карор бу шайн мотт а Iедалш Iалаш дан\nРадио Маршо: Бено Набилана дукха хала ца хилла хIусамнана нохчо ца хилла аьлла, шайн бераш охьахийждеш, школехь санна нохчийн мотт Iамийна цо Iаьрбичо дина берашна, амма иза дан карах долуш дукха кIезиг нохчо ву.\nХIуъу хиларх шайн доьзалехь нохчийн захало бен ца хилийтина йолу Джубраил Поллас нохчийн кхечу къаьмнех эна ца дала хIун дан деза бохуш хIара къамел до:\nДжубраил: Вайна юкъахь, гергарчара захалонаш ца дара дукха нийса ду. Амма Урдунехь, вайн кIезиг долу дела, ишттаниг нисло. Суна нийса ца хета и. Вай даиспорехь дукха ду. Цхьаьцца бахьанаш дина, царна вовше бовзийта а, мареш хилийта вай карах далхьара дика хир дара. Компютарш ю, Фесбук а, сайташ ю, иштта цхьаъ дан дала мегар.\nСан йиъ йоI ю. Цхьа а Iаьрбешка я хийрачаьрга яхна яц. Оха ца магор и. Мел ехча ца елла оха хийрачуьнга. Ши кIант ву сан. Цхьаъ нохчо ялийна ву. ШолгIаниг ялонза ву. Цуьнга олуш-м ду оха хийра зуда ма ялае. Вайн шортта хаза а, дика мехкарий бу.\nЦу тIе вай ца дерзахь, вай довш ду. Вай кIезиг адамаш долу дела, и хIума ца дахь дисира дац вай. Мотт буьйцурш дукх кIезиг бу.\nБерашна хьеха деза, чIогIа тIедилла а деза, нохчий эн делла доцуш доьзал а, шайн цIий Iалаш дара а, дика хIума дойла.\nКомпютарш лелон хууш говза нах балахь, вайн дукха нах ма бу арахь, Юропехь а, массо махкахь. Фесбук ю, Твитар ю и захалонаш лела дан. Суна уьш лела ен ца хаьа амма ас сан карах долург дина. Берий берашна сан дан хIума дац. Цара цу хьокъехь хьехамаш бича дика хир дара.\nАрахь болчу нохчашна юкъахь, къаьсттина бусулба мехкашкахь чучча долу захалонаш хуьлуш ду. Иза дика доцийла вайна хууш ду. Iилмано цамгарш хуьлу боху цу захалонашкахь. Цундела, генахь хиларах, вайн кегий нахана вовший бовзийта меттигаш лаха езара.\nДукха вуо ду гергара нахана юкъахь захалонаш хилар. ХIинццалц хилла дацара уьш. Вайн Iедалехь магош дац иза, делахь тIаьхь-тIаьхьа хуьлуш ду. Цундела, вовшашна генахь хиларх, цхьа цIий ду вай. КIезиг делахь а, нохчалла а, мотт Iалашбан беза вай.\nРадио Маршо: Массарна хетарг, даиспорера нохчашна юкъахь чIогIа уьйраш хила еза аьлла хета. Иштта зIенаш нийса елча, меттигера култураш бина тIеIаткъам тидаме билла а беза. Цул сов, цхьа захало нийса делча, кIанте а йоIе, нохчий хиларх, и башхаллаш йовзийта еза.»


Министраллашкахь болх бар, 2012 шарахь Даджал валар... - Хаттаршна жоьпаш - Динул-Ислам\n1) Москвахь министерствашкахь, я нохчийн министерствашкахь (экономики, финансов, здравоохранения, образования и т.д) болх барн хьукм хIун ду?\n2) 21.12.2012 Даджал ва там бу бохург муха хета хьуна?\n3) Ялсмане юьцуш хьехамаш да дагахь вуй хьо кеста?\nОлхазар, АллахIа хила йиш йолуш мел долчу диканца бекхам бойла хьуна дуьненахь а, эхартахь а.\nДела реза хуьлда хьуна, Дала иштта диканаш лойла хьуна а!\n1. Мегар ду аьлла хета суна оцу министерствошкахь болх бар, кхаа билламца: 1) нахана зене-зуламе болх бийр ца хилар; 2) ша и болх хьарам болх ца хилар, масала риба́ца боьзна берг, къаьркъанца боьзна берг, иштта кхидIа а; 3) шен болх бан ма-безза бийр хилар, Бусалба динан гIиллакхаш лардеш, белхан бакъонаш ларйеш.\n2. Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) хIора ламазехь доIа деш хилла, Даджалан питанах ларвар доьхуш: «Шаьш ташаххIуд (этхьаг, аттахьиййат) дешначул тIаьхьа (салам далале хьалха), диъ хIуманах шаьш лардар доьхийла аш АллахIе, иштта хIара дешнаш олуш: «АллóхIумма инни́ аIýзу бика мин Iазáбил-къабри, ва мин Iазáби жахIаннама, ва мин фитнатил-махьйá валмамáт, ва мин шарри фитнатил-маси́хьид-даджáл» «Йа АллахI! Со Хьоьца ларло кошан Iазапах, жоьжахатин Iазапах, да́харан а, валаран а питанах, Даджалан питанах а, вонах а». И доIа шен асхьабашна Iамош хилла цо, Къуръанан сурат Iамош санна.\n«Ал-КахIф» суратан доьххьара итт айат Iамийнарг Даджалах ларвийр ву аьлла деана хьадисехь. Шайна иза доьхьал кхетахь, «ал-КахIф» суратан юьхьера айаташ доьшийла аш цунна доьхьал аьлла а деана ду хьадисехь.\nТкъа, Даджал оцу ахь хьахийначу дийнахь вера ву ала а, вац ала а ца хаьа суна, хIунда аьлча и вера волу де билггал цхьанна а хаийла дац. Валахь а, ца валахь а, Дала лардойла вай цуьнан питанах.\nТкъа къаьсттина оцу дийнахь лаьцна дуьйцуш дукха хIуманаш ду, дуьне духур дуй, хIара хир дуй, важа хир дуй бохуш. Со цецволуш хIума ду бусалба стаг а, зуда а оцу хIуманех тешар. Жимма хьалха «Динул-Исламан» Фейсбук тIера агIона тIехь ас ма-яздарра, оцу дийнахь дуьне духур ца хиларна а, Къемат де хIуттур ца хиларна а ас «гаранти» ло. ХIунда аьлча, дуьне дохале хьалха хила дезаш дуккха хIуманаш ду, Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) дийцина долу. Уьш хилла ца хилча, билггал хаьа вайна дуьне дохар цу хенахь хила йиш йоций. Дуьне духур долу де хIара ду йа важа ду бохуш билгалдан гIертар къилахь хилар а, иза шена хаьа бохучух тешар къилахь хилар а-м ас дийца а ца дуьйцу, хIунда аьлча цуьнан хан АллахIана цхьанна бен хууш ца хилар массо бусалба стагана а, зудчунна а хаа дезаш хIума долу дела.\nКонец света ду бохуш дуьйцу вайна декабрехь 2012\n3. Ялсаманах лаьцна хьехамаш бийр бу аьлла ниййат хилла дац сан. Бакъдерг аьлча, хьехам бан сой говза ву аьлла ца хета суна, йа сайн иза нисло аьлла ца хета суна. Со дан гIертарг – Iилманца доьзна долу хIума дIакхачо гIортар ду, пайдане долу хIума довзийта гIортар ду, хьехамо иймане валийначо кхидIа хIун лело деза гIортар ду, сан иза нислуш делахь а, дацахь а.\nТкъа дика хуург сийлахь веза волу АллахI ву.\n12.12.2012 = 28.01.1434\n «Бусалба стеган гIап», 55-гIа доIа. Хьадис Муслима дийцина.


"Ериг яккха" дагабеъча даймохк...\nНохчийчоьнан хьалха, тIемаш лелхале баьхначу оьрсийн бахархойх бовлу цIаберза луурш. Амма царех цхьаберш иза дан гIерта цхьацца бозбуунчаллица. Кху деношкахь ишттаниг цхьаъ гIоьртина шен нохчаша ша талхийна бохуш ялхае бакъо меттахIотто. Амма иза чекх ца даьлла.\nШинна а тIаман юьххьехь Нохчийчохь баьхначу оьрсийн бахархошна тIехь боккха Iаткъам бина бохуш, дуьйцуш ду даиманна федерала хаамийн гIирсаша. Цхьаболучара-м, иттанаш эзар царах нах къиза байина, царна тIехь латтийнарг геноцид ю, бохуш чIагIдо.\nТIеман юьххьехь цу тайпа зуламаш бен-башхалла а йоцуш хилла ду, амма буьйцучу барамашкахь дац. Дукха меттигаш ю, цIахь бисинчу оьрсийшна тIехь нохчаша Iуналла дина.\nДукха оьрсий Соьлжа-гIалара шай меттигаш а, петарш а болчу мехах дIа а юхкуш, дIаихна, уьш эцначеран дола а догIуш. Амма тIаьхьа-тIаьхьа гучубовлуш бу уьш хIинца юхабахка лууш. Цхьаболучара бозбуунчаллийца до иза.\nКху деношкахь Нохчийчоьнан лаккхарчу кхелан коллегийно Соьлжа-ГIалин хиллачу вахархочуьнна Епихов Алексейн арз теллина. Старопромыслан кIоштехь ваьхначу цо, шен петар йоьхкина хилла Эльмурзаев Рамзанна.\nГIуллакх теллича къаьстина, и шен петар цо йоьхкина хилар. Эльмурзаевс шега цо ахча дIаделла аьлла, куьг таIийна кехат а тоьшаллийн далийна. Иштта, эцар-йохкаран нотариусо хIоттийна документ а ду.\nИза, цхьа агIо ю, Нохчийчуьра дIаихинчу оьрсийша шайн гIишлош юхаерзо лелош. Цхьаболучара дIа а юхкуш, шаьш дIакхаьчначу керлачу меттехь, «отказной» олуш долу ахча схьа ийдина дукха меттигаш ю.\nГIишлонаш оьцуш, юхкуш юккъе лелаш берш дукха Iиттало иштта хIуманашна. Абубакаров Рустам цIе йолчу царах цхьаммо дийцира Маршо Радиога цуьнах лаьцна.\nАбубакаров: «ТIом балале I999-чу шарахь, оха а ийцира кхузахь лулахь 30 шарахь яьхначу метишкигара цIегнош. И цIенош оьцучу хенахь, нотариус йолчу а вахана хила ма деззара кехаташ кеч а дира. ТIом баьлча, и цIенош дохийнера. Компенсацина уьш чуделча, 2003 шарахь дуьйна иза, «отказной» хилла-кх. Белгородехь цхьанахь цо и ахча схьаэцнера. Иштта, хIума динера суна оцу зудчо. Оха-м кхелехула иза дIадерзийра».\nТахана къайле яц Нохчийчуьра дIаихина болу оьрсий керлачу меттехь а дукхачу хьолехь дIауьйш ца хилар, Дуьххьара дIа, бухахь болчара тIе ца оьцун дела. Царах «чеченаш» бен олуш а дац. Мухха а бирзина а цIа берза лучу цара аьрзанаш до лаккхарчу Iедалшка. Иштта цхьанах а дийцира Абубакаров Рустама.\nАбубакаров: «Кхузара дIабаханчара шайгара петарш дIаяхна бохуш, дуьйцу. Шаьш цIа догIур дара олу цара. Путине кехат яздина хилла цхьана зудчо, шен Соьлжа-гIалара гIишло схьаоьцуш гIо дахьара аьлла. Кхузарчу Iедалшка схьахьажийна хилла и кехат. Теллича гучудаьлла, цо и петар йоьхкина хиллийла. Доцца даьккхича, ша йоьхкина петар схьаяьккха гIерташ хилла-кх иза».\nНохчийчохь тахана муьлхачу а гIишлонна, оьцуш-юхкуш хилча, дукха леррина талламаш бо наха. Иза мацца а оьсрийчуьнна долахь хиллийла хиъча-м, муххале а. Хаьа кхана-лама долахо юхаван мегийла. Цундела, иштта деш долу аьрзанашца дIаихинчу оьрсийшка шай хилла дIайоьхкина йолу хIусамаш юхаерзалахь тамаш хета риэлторна Абубакаров Рустамана.\nАбубакаров: «Со а ву петарш юхкуш. Тахана юхкучу муьлхачунна а кехаташка чIогIа лерина хьовсу нах. «Отказной» я приватизаци йина иза елахь, ца хIутту эца. Шек бовлу нах приватизаци йинаачу гIишлойх а. Дукха нисло цу тайпанаш».\nТахана Нохчийчу цIа берза лууш дукха оьрсий бу. Уьш кхузахь болчу хенахь, олуш дара, оьрсий дIаболхахь, Соьлжа-ГIала боьхалла гIур ю, нохчаша цара беш хилла боллу Iаьржа белхаш, канализацеш цIанъеш бийра бац аьлла. Амма замано гайтина, царел а, кхечарел а белхаш дика а беш, беха тахана могIарера нохчий.\nОьрсий Нохчийчу юхабахка гIерта


Нохчийчоь, Зазадоккху-бутт 01, 2017\nКхаари-де 1 Зазадоккху-бутт 2017\nКхаарийдийнахь Псков-ГIалахь базбира Нохчийчохь тIехсов майралла гайтина боху 6-чу ротера эскархой. Цара, 17 шо хьалха дуьненаюккъера террорхошна дуьхьала а бевла, шайн синош ца кхоийна бохуш дозаллийца дийцира хиллачу эскархоша а, Iедалхоша а.\nХьонка баккха ваха а еза бакъо\nЦхьана заманахь, цхьана Iедало детташ зил-дозанаш а доцуш, шайна ма тов баккха йиш йолуш,хьонка лахьорехь маршо хилла даима а вайнахана. Цунна тоьшалла до къоьжачу къаноша а\nЧиллан-бутт 28, 2017\nБула а, цIоькъа а схьадало деза шаьш даьхначу лаьмнашка\nКъилбаседа Кавказерчу пхеа республикан урхалхоша куьг таIийна, шаьш акхаройн терахь меттахIотто хьелаш кхуллур ду аьлла. Оцу хьокъехь бартбина «Кавказан Iаламан центр» цхьаьнатохараллица. ХIора махканна тIедожийна шайн-шайн дозанехь цхьацца-шишша дийнат даржор.\nНохчий къепелатточу эскаршка ийзор диканна дац\nИттех де ду Нохчийчуьрчу Новр-ГIаларчу Росгвардин декъера эскархо ведда. Иза лохуш хьийза эпсарш. Стенга вахана, стенна ведда иза, хаттар лаьтта нахехь?\nМашен лело бакъо оьцуш, юхкуш хилча...\nОьрсийчоьнан автошколийн юкъаралло хьоьху тIейогIучу хенахь машен лелон бакъо бахархошна юьхьанца, иза зерхьама, шина шарна бен цаялар.\nЧиллан-бутт 27, 2017\nТуьканашкахь экстремизм лоьху Iедало\nСоьлж-ГIалахь книгаш юьхкучу туьканашкахь талламаш дIабаьхьна мукъаденошкахь муфтиятан а, Iедалан а, прокуратуран а белхахоша. Низамо йохка а , яьржо а магийна йоцу литература яра лоьхуш. «Нийса йоцчу» литератураца Нохчийчохь къийсам жигара а, эвсар а латтабо.\nДаймахканна ца дебахь а, нохчий дебаш-м бу\nНохчийчуьрчу демографех: кхиаре терра, лахлуш а ду къам\nИнтеллигенцино урамаш а цIандеш, кхечара уьш бех а деш...\nМаьхькIамхоша шайггара кхоьллина, юкъадаьккхина ламаст ду Нохчийчохь Iедалан балхахь мел болучаьрга доцу декхарш кхочушдайтар. Царех уггар даьржинчех цхьаъ ду хьехархой, лоьраш, хьехамчаш, социалан декъан белхахой урамаш битамеа далош, Iалам хаздан арабахар.\nЧиллан-бутт 25, 2017\nЗамане терра хийцало гIиллакхаш а\nКхиаме а, токхо а долу таханлера дахар эшаме доьрзу нохчаша лардинчу ширачу гIиллакхашна. Царах цхьадерш дIадевла, уьш цкъа а хилла доцуш санна, кхидерш гIеллуш керлачу замане доьрзуш ду. Къаьсттина гIелйелла нехан вовшашца хилла уьйраш.\n1944-чу шеран депортацин де кеп-кепара кхетадо вайнехан шина къомо а, царна тIебехкинчу куьйгалхоша а. Нохчийчохь и де Iедало билгал ца даккхахь а, ца хьахош ца висира наггахь а. Ткъа гIалгIаша шайн куьйгалхой хьалха а болуш, хIиттира дагалецаман гуламе. Амма и контраст ца тайна Москох…\nЧиллан-бутт 24, 2017\nНохчийчохь жигарбаьккхина Шемарчу ДАIИШ-ца бен къийсам\nДуккха а шерашкахь Iедалан белхашкахь къа а хьегна, масехь шо хьалха дуьйна а пенсехь ву ас юьззина цIе ца йоккхуш вуьту Ленинан кIоштара вахархо Салман. Цо дустарш а далош, ша кхеторехь, шена моттарехь довзийтира таханлера Iар-дахар.\nЧиллан-бутт 22, 2017\nНохчийчохь цхьана декъо Оьрсийчоьнан эскаран де даздо, ткъа вукхеран дагчохь хьегIа депортацин шераш...\n"Терроризман коьрта мостагI" Кадыров вацара антитерроран кхеташонехь\n«Хьо хьуо ву зудчуьнца йолу юкъаметтигаш нахала яха волавелларг». Кадыров шалхенаш лелорна бехкево блогеро Абдурахманов Тумсос.\nТIех ширачу заманахь чохь адамаш даьхна Баксанера Сарадж-Чуко хьех толлуш бу Iилманчаш\nМаршо Радион тIаьххьара керланаш (08.10.2019)\nМаршо Радион тIаьххьара керланаш (09.10.2019)\n"Уьш дIалоьцур бу ца моьттура суна". Шемара цIабалийначу доьзалан кхолламах\n"ТIекхечи дашо гуьйре…"\nГIадужу-бутт 10, 2019\nМотт хаарх зен дац,нохчий къам ч1ог1 лар дала дезаш ду дакхийн къаьмнех.


Туркойн эскархой Карабахехь хир бац, хаам бо Кремло\nПутин Владимир а, Алиев Ильхам а\nКремлан сайта тIехь шинарин дийнахь зорбане даьккхина Ломан Карабахехь тIемаш совцош Оьрсийчоьнан а, Азербайджанан а президентийн а, Эрмалойчоьнан премьер-министран а дIахьедар.\nЦуьнан текст доккхачу декъана цхьаьнайогIуш ю хьалхо "Спутник-Армения" телеканало йовзийтинчу текстца, цхьа дукха баккхий боцу хийцамаш балахь а, яздо Маршо Радион Оьрсийн сервисо. Ша аьлча, Кремло зорбане яьккхинчутекстехь билгалдоккхуш ду, Эрмалойчоь а, Ломан Карабах а хуттуш йолу Лачински олу коридор "юьсуш хилар Оьрсийчоьнан Федерацин машарбаран контингентан Iуналлехь".\nКарабахе хьажийна Оьрсийчоьнан 2 эзар машарбархо\nДокументехь аьлла ду герзаш деттар 0 сахьт даьлча Лахьанан-беттан 10-хь сацош хилар а, Азербайджанна Лачински а, Кельбаджарски а, Агдамски а кIошташ дIаяларх а, Ломан Карабахехь а, Лачински коридорехь а шина агIонан эскархой гергабахар долчу шуца 1960 эскархо-машарбархо дIатарвеш хиларх а лаьцна. Хьалхо хаам бинера Оьрсийчоьнан эскархошца а, техникица а кеманаш дахарх лаьцна уьш дIатарбечу меттигашка.\nАзербайджанан президенто Алиев Ильхама Путин Владимирца видеозIенехула къамелдеш, дIахьедарна тIе куьг таIадале (дIахьедарна тIе куьгаш таIийра дистанцин кепехь) оршотан сарахь иштта дIахьедар дира, "таханлерчу дийнан дIахьедаран пунктех цхьаъ ю Оьрсийчоьно а, Туркойчоьно а дIахьура йолу машарбаран миссси" аьлла.\nШина президентан къамел дIаяздина аудио зорбане яьккхина Азербайджанан президентан сайта тIехь. Алиевца къамел деш Путина цуьнан дешнаш харц ца дира, делахь а Кремлан сайта тIехь зорбане даьккхинчу документа тIехь туркойн машарбархой хьахийна бац.\nКарабахехь дIатарбийр буй туркойн машарбархой аьлла, шега хаттар дича, Кремлан зорбан-секретаро Песков Дмитрийс шинарин дийнахь "бац", аьлла, жоп делира. Делахь а, цо бакъдира кхаа пачхьалкхан лидерша дийцаре дина хилар, Туркойчоьно дакъалоцуш Карабахан юьстаха мониторинган центр хирг хилар. Песковс дийцарехь, иза дIатаръярца доьзна хаттарш - ша кхин барт бан безаш гIуллакх ду.\nЗорбане даьккхинчу дIахьедарна тIехь иштта пункт ю: "Бина барт конфликтан агIонаш кхочуш баран эвсаралла лакхаяккхар Iалашонца кхуллур ю герзаш деттар сацорна терго йон машарбархойн центр". ХIара аьлла, Туркойчоь цигахь хьахийна яц.\nКарабахехь конфликт йоьдуш Туркойчоь тIехIоьттира Азербайджанна, цуьнан бакъо ю и конфликт ницкъаца дIаерзо аьлла.\nКхаа пачхьалкхан лидерша цхьаьна дIахьедар тIеэцарх лаьцна хиира оршотан сарахь, Ломан Карабахехь а, цунна уллехь йолчу кIошташкахь кхиамца тIемаш деш тIедоьдуш Азербайджанан эскарш а долуш.\nТIом сацорах лаьцна дIахьедар тIеэцна Путина а, Алиевс а, Пашиняна а\nЭрмалойчохь тIом сацоран дIахьедарх лаьцна хаамаш тIеийцира яккхийчу дуьхьалонан акцешца а, къепедацаршца а. ЭргIадбахна Ереванан бахарорхой чулилхира Iедалан а, парламентан а гIишлошна.\nЦхьамогг1а оппозицин ницкъаш кхайкхамаш бо Пашиняне, премьер-министран дарж дита бохуш. Ша Пашиняна дIахьедина, шен кхин некъ бацара т1ом сацон а бен, арми яра машарбарехьа аьлла.


КIира: инвесторша кхераме лоручу Нохчийчохь нах байъина юха а, адамийн бакъонаш хьоьшу Кремло\nДечкен-бутт 24, 2021\nИнвесторийн рейтинго гIийла гойту Нохчийчуьра хьал\nRAEX агенталло ша хIора шарахь хIоттош йолу инвестицешна томехь болчу мехкийн рейтинг хIоттийна. ТIаьххьарчу меттигашкахь ю Дагестан а, ГIалгIайчоь а. Царел к1еззиг тоьлаш елахь а, эшначу хьолехь, инвестицеш хьийсо кхераме лоручу мехкашлахь боьалг1ачу меттиг бу Нохчийчоьнехь.\nИнвесторшна тоьлла хетачу мехкех бу Къилбаседа Кавказехь Ставропол-мохк. Цигахь хьал тоьлла дацахь а, шайн капиталашна сов кхераме дац аьлла хета совдегаршна.\nГIалгIайчоь хьалхо банкрот кхайкхийра Оьрсийчоьнан министрийн кабинето.\nОьрсийчоьнан г1уллакх дац NATO юкъаяха луучу пачхьалкхашна новкъарло ян\nАтлантикан тIеман цхьаьнакхетараллин (NATO) инарла секретара Столтенберг Йенса дIахьедина: Оьрсийчоьнехь бац къастам, хир ю Гуьржийчоь а, Украина а Атлантикан тIеман цхьаьнакхетараллехь я хир яц. Иза цо аьлла оршотан дийнахь Парижерчу арахьарчу гIуллакхийн хьаштийн Iилманийн школехь хIоьттинчу конференцехь. Цунна хетарехь, "провокацин хьесап" ду шен хиндерг къастош йоллучу Гуьржийчоьнна новкъарло яр.\nКоллаж - Столтенберг Йенс а, Путин Владимир а\n"Йозуш йоцу пачхьалкх Гуьржийчоь дакъошка яккхар – иза харцо ю. Изза ала догIу Украинан хьокъехь а: низам а дохош, ГIирмина аннекси яр, Донбассехь хьал талхор – оцо эшийна вай машар кхуллуш схьабохьу некъ", – аьлла Атлантикан альянсан инарла секретара.\nНохчийчохь ФСБ-н болхахо хилларг стаг вадо гIиртина\nМоскварчу Савёлово кIоштан кхело лаца кхайкхийна мехах Воронежера совдегар Корнев Кирилл вен кечамбарна Алероев Iаьрби а, Нальгиев Ислам а, Замураев Иван а. Талламо бахарехь, 2016-чу шеран бIаьста мехах цхьамма дехна Нальгиев Исламе Корнев Кирилл вер.\nНальгиевс, реза а хилла, шеца цхьаьна дехар кхочушдан ши накъост лехна – Замураев а, Нохчийчохь ФСБ-н урхаллехь болхбина подполковник Алероев а. Корнев вен тIаьххьара миноташ йисинчу хенахь зуламна духьалойина Iедалан белхахоша. Бевдда, карош бац кхеле ийзийнарш.\nАмир Бютукаев а, кхин 5 тIемало а вийна Нохчийчохь\nНохчийчохь хIаллакйина тIемалойн тIаьххьара тоба, шеца амир Бютукаев а волуш, дIахьедина мехкан куьйгалхочо Кадыров Рамзана. Лерина операци дIаяьхьна Соьлжа-ГIалина 30 километр юьстах йолчу Котар-Юьртахь. Кадыровс бахарехь, президент Путин Владимир хууш хилла кечъечу операцех лаьцна, цо буьйцуш хилла нийса некъ, хьехна дараш доцуш гIуллакх чекхдаккхар.\nДечкен-бутт, 21, еара\n"Хьаьжа юккъе тоьхна вуьйр ву"\nПолитикна Закаев Ахьмадна вен кхерам тесна Кадыров Рамзана. Оцу хьокъехь видео ю цо пайдаоьцучу инстаграм-агIонехь. Закаеван цIе ца йоккху Кадыровс, амма хьехайо иза веха гIала – Лондон, юьйцу политика караерзийна йолу актеран говзалла.\n"Хьо сихха цIавола, ас тоьли чу хаор ву хьо. Я хье юккъе герз тоьхна, вуьйр ву, чIир сайна тIе а оьцуш ", - дIахьедина Кадыровс.\nКадровна улле хиъна ву йоьдучу машена чохь Кадыров Ахьмад-Хьаьжин цIарах йолчу полкан буьйранча Чалаев Замид – цо куьйгалла а деш дIаяьхьначу лерринчу операцехь вийна де хьалха ялх тIемало, амирца Бютукаев Асланца цхьаьна.\nТ1емалой байъинчу дийнахь Закаев Ахьмада дина къамел ду Кадыровна цатайнарг. Махкал арахьа вехачу Ичкерин векало кадамбира байъинчийн гергарчаьрга, "къоман турпалхой" бу элира кхелхинарш.\nДечкен-бутт, 22, пIераска\nКадыровга шен йоI лаьцначуьра дIахецар дехна нанас\n14 долчу Сейидова Жасминин нанас Гюльнарас видеокхайкхам хьажийра Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнга Кадыров Рамзане. Зудчо доьхура шен йоI маьршайоккхуш гIодар. И дехар шен агIоне хIоттийра Телеграмерчу 1ADAT канало.\nСейидова Гюльнарас дийцарехь, цуьнан йоI ядийна – иза дIайигна Соьлжа-ГIаларчу Октябран кIоштарчу полицин белхахоша, амма ца дитина иза лацаран хьокъехь цхьа а кехат, лаьцна латтайо 2020-чу шеран ГIадужу-беттан 13-чохь дуьйна. Хьалхо хаам баржийра Кавказ.Реалиин редакцино, 2020-чу шеран ГIадужу-беттан 13-чохь Соьлжа-ГIалахь лерина операци дIахьош 4 стаг вийна хиларх лаьцна. Iедало уьш тIемалой бара, боху. Оцу тIемасадалерехь велла Iедалан ши белхахо, цхьаъ лазийна. 14 шо долу дагестанхо Сейидова Жасмина вийначу цхьана тIемалочун шолгIа зуда хилла, цо даредина ша нохчийн тIемалошца хилла хилар, аьлла дара полицино журналистийн хаттарна делла жоп.\nДечкен-бутт, 23, шот\nНохчийчуьрчу Iедало дIахецна лаьцна латтош хилла Сейидова Жасмина\nДагестанера кхиазхочо Сейидова Жасминас кхо бутт сов хан яьккхина Соьлжа-ГIаларчу полицехь. Селхана Нохчийчу еъначу Дагестанерчу делегацига дIа а елла, хIинца шен цIахь ю иза. Дагестанерчу бакъоларъечу цхьаьнакхетараллийн координацин кхеташонан куьйгалхочо Хадулаев Шемала, йоI лаьцна яцара, полицин декъехь яра, шега долчу хеттаршна жоьпаш луш, аьлла. Цо дийцарехь, Сейидова Жасминин дац арз шен могашаллина а, Соьлжа-ГIаларчу полицехь шена латтийначу хьелашна а.\nКъилбаседа Кавказерчу протестан гуламашкахь лецна бIеннашкахь\nОппозиционер Навальный Алексей набахтера арахецарехьа а, пачхьалкхан куьйгалхоша ден къоланаш сецорехьа а, ерриг а Оьрсийчохь санна, гуламаш хIиттийра наха цхьаццайолчу Къилбаседа Кавказан коьртачу шахьаршкахь а. Сочерчу протестан акце веанера лаххара а 500 вахархо. «Путин – къу!» хезара цигахь гуламхошкара. Лаьцна Сочехь 80 стаг. Царалахь яра цхьа хан яьлча д1Iахецна "Новая газетин" корреспондент Костюченко Елена а.\nХIинжа-ГIаларчу гуламехь лаьцна 60 вахархо.\nЕрриг а Оьрсийчохь протестан акцешкахь лаьцна 3000 сов декъашхо.\nДечкен-бутт, 25, кIиранде\nАмерикан Штатийн дIахьедар: Оьрсийчохь эшош ю тIаьххьара йисина маршонаш а\nАмерикан Цхьаьнатоьхначу Штатийн Пачхьалкхан департаменто дIахьедар даржийна Оьрсийчоьнан гIаланашкахь Дечкен-беттан 23-чу дийнахь протестан акцешкахь дакъалаьцначу наханна дуьхьал таIзарш айдарца доьзна. Американ Штаташа бехкбуьллу протестхошна а, журналисташна а гIело ярна.\nОьрсийчуьрчу бахархошна маьрша гуламаш хIитто, нийсачу, паргIатчу харжамашкахь дакъалаца бакъонаш конституцино луш хиларал совнах, уьш Оьрсийчоьно тIечIагIйина Европан Кхерамзаллин а, Цхьаьнаболхбаран а организацина хьалха а, Адамийн бакъонийн Юкъара деклараци а, Дуьненаюкъарчу адамийн юкъараллийн, политикан бакъонийн Пакт къобалдарца а, билгалдоккху Американ Штатийн Пачхьалкхан департаменто шен дIахьедарехь.\nОха кхойкху Оьрсийчоьнан Iедал деккъа дIа шайн бакъонех пайдаэцарна лецна нах дIахецаре а, хьалха цхьа а тIедахкарш а ца хIиттош, Навальный Алексей мукъаваккхаре а, боху документо. Вашингтоно Оьрсийчоь кхойкху дуьнанюкъарчу цхьаьнакхетараллашна Навальный Алексейна дIовш далар толлуш гIодаре а, химин герз Оьрсийчоьнан территори тIехь лелор стенна нисделла, бакъдолу тоьшаллаш а далош, довзийтар а.


Республикин цхьаалин а, бартан а де – Керла Дахар\nСеверокавказский портал о спорте\nО комиссии по борьбе с коррупцией\nРеспубликин цхьаалин а, бартан а де\nНохчийн Республикин пачхьалкхан т1ег1анехь билгалдохучу дезденойх къона дезде ду Цхьааллин а, бартан а де. Иза билгалдоккху 6-чу сентябрехь.\nВайн махкахь и де билгалдоккху дукха хан яц – Нохчийн Республикин Хьалхарчу Президента, Россин Турпалхочо Кадыров Ахьмад-Хьаьжас (Дала г1азот къобалдойла цуьнан) 2002-чу шарахь шен омрица ч1аг1дина ду и дезде.\nВедана к1оштан ерриге а школашкахь дешархошца цхьаьнакхетарш дира Цхьааллин а, бартан а де билгалдоккхуш. Классийн куьйгалхоша а, ийманехь кхетош-кхиорехула болчу хьехархоша а царна дийцира цу дездийнах лаьцна. Дешархойн хаттарш дукха дара цу хьокъехь, царна хаа лаьара и де билгалдаран бух стенгара схьа бу.\nДешархойн хаттаршна кхачаме жоьпаш луш, хьехархоша карладаьккхира вайн къоман дахарехь хилларг. Дийцира мел беза мах белла вай таханлерчу маршонах. Вайн къоман баьчча, вайн Хьалхара Президент Кадыров Ахьмад-Хьаьжа хьалха а ваьлла, т1ом сацорах, цу т1еман ларш д1аяха йолорах, шен ден сийлахь некъ юьхьарлаьцна вайн Республикин Куьйгалхочо Кадыров Рамзана къахьегарх дийцира цара берашна.\nЮха кхин цкъа а карладаьккхира, мел пусар дан деза вай тахана вайгахь долчу хьолан. Вайх х1ора а г1ароллехь латта веза вайн къоман ирсана. Дешархойн хьалхара декхар ду хьехархошка ла а дуг1уш, цара аьлларг а деш, хаарш гулдар. Т1аккха царах вайн къомана пайда бер бу.\n(Смотрели 2 раз, 1 за сегодня)\nPrevious День гражданского согласия и единения – в Веденском районе\nNext ТIекхуьу чкъор кхеторан болх дIахьо\nКIоштан ярташ, урамаш къагийра\nМовладан беттан хьурматна


Иммунодефицитан лазар даьржина го Оьрсийчохь\nТовбеца-бутт 03, 2019\nОьрсийчоьнан 13 регионехь иммунодефицитан лазар (ВИЧ) кхетта бу цхьаъ сов процент бахархой. РБК агенталло Iорадоккху и терахь, Роспотребнадзоро кечйинчу рапортан бух тIехь. Кхи а 35 регионашкарчу бахархошлахь 0, 5 процент сов лакхадаьлла го ВИЧ лазар.\n2018-чу шарахь Иркутск кIошт яра иммунодефицитан лазар уггар а даьржинчех ю аьлла къастийна. 1, 8 процент цигарчу бахархойх хьакхаделлера и лазар. Шина проценте гIоьртинера лазар Свердловскан а, Кемеровон а кIошташкахь.\nВИЧ цамгарх тIаьххьара 2015-чу шарахь хIоттийна статистика.\nХIетахь, РБК агенталлан зерашца, исс регионехь цомгашчу нехан терахь 1 процент дара. Цу шарера схьа лерича, 40 процентал а лакхара ю иммунодефицитан лазар долчу нехан статистика.\nОцу юкъанна 2018-чу шарахь цомгуш хилла 30-50 шераш долу кхи а 70 процент бахархой.\n· Роспотребнадзоран зерашца, 2018-чу шеран чакхенехь миллион сов стаг вара ВИЧ диагнозца. ХIора денна Оьрсийчохь иммунодефицитан лазар долу 300 гергга вахархочунна. Иттозза совдаьлла тIаьххьарчу итт шерачохь оцу лазарх леш болчийн терахь а.


Зуда къовлаелча толуш делахь...\nНохчийчохь Iедалан балхахь болчу зударшна хьиджаб лелор тIедожийна махкахь.\nКерлачу шарца хийцамаш бан Iалашо тIелоцу хIора а стага шен дахарехь. Ша ду, нагахь санна и хийцамаш шен лаамехь беш белахь цо, Iедало нуьцкъала тIедожош а доцуш.\nКху деношкахь Маршо Радиога бинчу хаамашца, керла бусулба зудчун дресс-код юха а йийцаяьккхина Нохчийчуьрчу къинхьегаман, социалан хьелаш кхиоран министралло.\nХьалхо бах-бахарехь дуьйцуш хиллехь а, хIинца оцу урхалло кехатца буьйр дина шен Iуналлехь йолчу хьукматашка, кху карадеанчу шарахь дуьйнна балхахь хьиджаб лелор тIедожош.\nОцу духаре берза лерина боцучийн пусар а ца до, балхара шайн лаамехь санна дIабовлуш кехат буха куьйг язде боху хьаькамаша.\nТхоьга бечу хаамашца, оцу керлачу духарна резабоцурш дуккха а бу, амма кхин некъаш ца карадарна, шайн доьзалш кхаба кхи аьттонаш цахиларна куьйгалхочо боххург ца дича ца довлу шаьш бохуш, даредо цара.\nНохчийн зуда оьздангаллин гурашка ерзийча, цуьнан коьрта доккха йовлакх а тиллина, лаьттах текхаш, еха а, шуьйра а коч а тIейоьхча, пачхьалкхехь йоллу къепе меттахIуттуш санна хета цхьаболчу куьйгалхошна.\nШайн ойла озаца бистхутьлуш, къадо ца хIиттира тхо зIене девлча, масала, махкара къинхьегаман, социалан хьелаш кхион министраллан хьукматашкара белхахой.\nАмма церан хьаькамаш лучу жоьпаша жимма шеконаш-м кхоьллира кхетамехь.\nМасала, Шела кIоштан пенсхойн фондан хьукматан цхьана декъан куьйгалхочуьнца Шемалца хилира Маршо Радион хIара къамел.\nШемал: «Хьиджабашца лелаш бац. Сийна, Iаьржа коч, цхьана басахь хилча дика ду аьлла, цхьа барт а бина тIеэцна духар ду-кх тхан белхаоша-зударша лелош…»\nУстрада-ГIалин пенсхойн фондан урхалле а горгали туьйхира Маршо Радионо, хьакхаделлий-те царех керла низам аьлла.\nБелхахо: “Йовлакхаш, еха кучамаш оха ишта а лелош яра, кхи хIара тIетилла, важа тилла юха аьлла, тIедожийна хIуммаъ дац тхо долчахь…»\nУстрада-ГIаларчу лоьмар 5 йолчу школан урхаллица а девлира тхо зIене, кхаьчний цаьрга Iедалан омра, нагахь санна кхаьчнехь, буй хийцамаш, керла духар тIеэцчхьана, лакхадевллий дешархойн хаарш аьлла.\nИштта доцца къамел хилира тхан школан директорца Асхабов Iумарца.\nАсхабов: «Прагера дуьйнна дIа телефон а етташ, стенна хоьтту ахь? Зорбанехь йолу информаци ешахьа, хьайна хаа лууш хилча…»\nМасех шо а ду Нохчийчохь хьиджаб лелорах кеп-кепара ойланаш лела. Цкъа, балхара йохор ю, юьйр ю, йоккхур ю олий, кхерамаш а туьйсий, ворхI чкъурах ерриг дIахьулло зуда.\nЮха Iедало чIениг дIакъовлар, иза ваххабистийн амалера ду, олий, дIайосту.\nОцу юкъанна хьиджаба гонах аларш, къийсарш, хетарш дуьжуш данне а дац.\nДуьнеаюкъарчу бакъонашларъярхоша цхьабоса кхайкхадо «Кавказехь зударийн бакъонаш ларъеш яц, бертаза ду дерриг а, ур-атталла, шена товриг тIеюха бакъо а ца юьту цуьнгахь» бохуш.\nТкъа Iедал, Iедал-м къора ду оцу маьхьарна.\nЦхьана а нохчийн зудчо ца боху, ша къоман доцучу хьесапехь, духар а дохий, араялийта.\nЦа боху, шен хатI ма торру наха юкъа даккхийта а.\nЦо бохург цхьаъ ду, нохчийн къам кхолладелча дуьйнна схьа лелла доцу генарчу Малхбалера кеп шена тIе ца кхоллар а, шегара нохчийн куц дита цалаар.\nБакъду, кху тIаьххьарчу шерашкахь Iедалан бага хьоьжуш Iен нохчийн зуда кхеташ яц, божарша хIоттош долу шен духаран васт дуьззина муха ду а я муха хила деза а.\nКерлачу шеран даздаршкахь "никаких этих снежинок!"


www.islamannur.org - Дакъа 67: АллахIан Дешан хьокъехь\nДакъа 67: АллахIан Дешан хьокъехь\n«АллахI ца лери цара хьакъ долучу кепара, ткъа дерриге латта Цуьнан цхьа кана хир ду къематдийнахь, стигланаш Цуьнан аьтту куьйгахь хьарчийна хир ю. Цара Цуьнца нисбечу накъостех тIехцIена а, сийлахь а ву И» («ал-Ахьзаб», 67).\nИбн МасIуда (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цкъа цхьана жуьгтийн Iилманчо, пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) волучу а веана, аьлла: «ХIай, Мухьаммад! АллахIа стигланаш цхьана пIелга тIе дIатарйийр ю аьлла ма ду тхан, латтанаш – вукхунна тIехь, дитташ – кхоалгIачунна тIехь, хиш – боьалгIачунна тIехь, хьал-бахам – пхоьалгIачунна тIехь, берриге а бухабиссина Шен кхолламаш – ялхалгIачунна тIехь. ТIаккха эра ду Цо: «Со ву – Паччахь». Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) велавелира, кхетаман кхела гуча а йолуш, оцу Iилманчо аьллачунна реза хилла. Цул тIаьхьа (хIара аят) дийшира цо: «АллахI ца лери цара хьакъ долучу кепара, ткъа дерриге латта Цуьнан цхьа кана хир ду къематдийнахь …» (Бухари: 8/423, иштта 13/397, Муслим: 2786, Ахьмад: 1/457, Тирмизи: 3239).\nМуслимехь долучу ривайатехь аьлла:\n«…ткъа лаьмнаш а, дитташ а – цхьана пIелга тIехь хир ду. Цул тIаьхьа уьш дега а дина, эра ду Цо: «Со ву – Паччахь! Со ву – АллахI!».\nБухарис далийначу ривайатехь аьлла:\n«…стигланаш цхьана пIелга тIе дIатарйийр ю, хиш а, хьал-бахамаш а - вукхунна тIе, берриге а бухабисина Шен кхолламаш – кхоалгIачунна тIехь…».\nМуслима даладо пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дешнаш, ибн Iумара дийцина хилла долу: «АллахIа къематдийнахь стигланаш хьарча а йина Шен аьтту кара оьцур ю. ТIаккха эра ду Цо: «Со ву – Паччахь. Мичахь бу и берриге кураллин а, дозаллин а дай?». Цул тIаьхьа, дерриге ворхI латта дIа а хьарчийна, аьрру кара схьа а эцна, эра ду Цо: «Со ву – Паччахь. Мичахь бу и берриге кураллин а, дозаллин а дай?» (Муслим: 2788).\n«ВорхI стигал а, ворхI латта а Къинхетамечуьнан кераюккъе тарло - шух муьлххачу а цхьаьннан карахь кIоллин буьртиг дIатарбаларе тера».\nИбн Жарира аьлла:\n«Йунуса [ибн Iабд ал-АIласа] дийцира суна ибн ВахIабера, ибн Зайдера, цуьнан дас дийцина хьадис дара аьлла, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «ВорхI стигал Курсаца юьстича, турсана чутесначу ворхI дирхIамах тера ю».\nЦо дийцина, Абу Заррас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, «АллахIан элчано олуш хезна шена аьлла: «Iаршаца дуьстича Курс - йист йоцучу аренга кхоьссиначу аьчкан чIагарх тера ду».\nИбн МасIуда дийцина:\n«Дуьненан стигална а, цунна тIехуларачу стигална а юккъехь – пхи бIе шо ду. Иштта хIора стигалара вукхуьнга кхаччалц (йолучу юкъаметтиган геналла) - пхи бIе шо ду. ВорхIалгIачу стигалний, Курсанний юккъехь а – пхи бIе шо ду, ткъа Курсанний, хинний юккъехь а – иштта пхи бIе шо ду. Iарш - хина тIехь ю, ткъа АллахI - Iаршана тIехула Ву, аша дечух цхьа а хIума къайлаха дац Цунна».\n(И хьадис далийна ибн МахIдийс - Хьаммад ибн Саламера, Iасим ибн Бахдалера, Зирра ибн Хубайшера, IабдуллахI ибн МасIудера. Цуьнах тера хьадис далийна ал-МасIудис а - Iасимера, Абу Ваилера, Iабдуллера. Хьафиз аз-ЗахIабис (АллахIа къинхетам бойла цуьнах) аьлла: «И хьадис тхуна тIекхаьчна ду дуккхаъчу нехан зIенашкахула»)).\nIаббас ибн Iабд ал-МуттIалиба дийцина, цкъа АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Стигалний, лаьттаний юккъехь мел гена юкъ ю хаьий шуна?». Оха элира: «Цуьнах дерг хууш АллахI а, Цуьнан элча а ву-кха». (Пайхамара) элира: «Цаьршинна юккъехь пхи бIе шеран некъан юкъ ю, (кхин дIа) хIора стигална тIера вукху стигална тIе кхаччалца – иштта пхи бIе шо ду. Иштта хIора стигал пхи бIе шеран юкъо дIалаьцна ю. ВорхIалгIачу стигалний, Iаршанний юккъехь хIорд бу, цуьнан бухара тIехуленга кхаччалц йола юкъ стигалний, лаьттаний юкъ санна а йолуш. Сийлахь-Веза АллахI оцу дерригенна а тIехула ву, Адаман бераша дечух цхьа а хIума къайлах а дац Цунна» (Абу Дауда а, кхечара а далийна хьадис ду хIара. Абу Дауд: 4723, 4724, 4725, Тирмизи: 3317, ибн МажахI: 193, Ахьмад: 1/206, иштта 207)\nХастам бу АллахIана, дерриге Iаламийн Дела волучу!\nАллахIа къинхетам а, маршо йолда вайн эла волучу Мухьаммадах, цуьнан доьзалах, цуьнан берриге а асхьабех!


ГIалгIайчоьнан Iедалхоша куьйгаш яздина "Эрзин" цхьа дакъа Нохчийчоьнна дIалуш\n"Эрзи" комплексехь дIахьон белхаш, ГIалгIайчоь, Нохчийчоь\nНаггахь бен ца хуьлу дийнаташ а, ораматаш а кхиош, даржош йолу "Эрзи" комплексан цхьа дакъа къоман парк ян Нохчийчоьне дIалуш, пакет кехаташна куьйгаш яздина ГIалгIайчоьнан Iедалхоша. Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнца хиллачу цхьанакхетарехь цунах лаьцна дIахьедина Оьрсийчуьрчу Iаламан хазнийн а, экологин а министро Козлов Александра, яздо Кавказ.Реалиино.\nМинистро бахарехь, 2023-чу шеран Стигалкъекъа-беттан 1-ра де тIекхачале латтанаш дIадаларх президентан омра министрийн кабинете листа чукхачон дезаш дара.\n"И хаттар гуттаренна а дерзон дезаш дара. Оха бартбина белхан комиссехь, хIора регионан куьйгалхочо къастор ду, хьан куьйгяздийр ду дан дезачун (Iилма а юкъадало деза), мехкийн урхалхошца дийцарш дерза дезаш ду Товбеца-беттан 15-чу дийне кхаччалц. ГIалгIайчохь хIинцале а дахначу кIиранах и кхочушдина даьлла, шун куьйгашка хьоьжуш ду тхо. Теманаш чIогIа ира а, лазаме а ю, амма белхаш дIаболо документаш кечдина дацара", - далийна Козловн дешнаш ЧГТРК «Грозный» телеканало.\nМинистро тIетоьхна, ГIалгIайчоьнан дозанаш дIадаларх хаттар айдинера Нохчийчоьнан куьйгалло президентан Путин Владаимиран а, премьер-министран Мишустин Михаилан а цIарах кхехьийтина кехаташ бахьана долуш.\n«Даймохк» парк кхолла дагахь хиларх 2020-чу шеран юьххьехь дIахьедира Нохчийчоьнан премьер-министро Хучиев Муслима. Официалехь дIахьедарца, "парко таро лур ю дийнатийн а, ораматийн бен-берсалла Iалашъян, цо хьелаш хIиттор ду туризмана а, садаIарна а". Оцу проектана юкъа мел ахча дилла деза, цкъачунна хууш дац.\nКарладоккху, республикашна юкъара доза Нохчийчоьнехьа хуьйцуш хиларх къаьстира ГIалгIайчоьнан бахархошна 2018-чу шарахь, нохчийн некъан белхахоша, ницкъахой улло а хIиттийна, «Эрзи» олучу комплексехь белхаш болийча, 15 километарна ГIалгIайчу а боьлхуш. Махкахь нах протесте бевлира – эххар а митинган декъашхошна хенаш йиттира ворхI шарера исс шаре кхаччалц, ткъа ГIалгIайчоьнан куьйгалхочо а, Кадыров Рамзана а оцу юкъанна куьйгаш яздира регионашна юкъара дозанаш тIечIагIдеш.\nIедалхоша цхьаьнамаьӀнехь ду аьлла, латтанаш дIасахийцира республикаша, амма картографаша дIахьедира, ма-дарра аьлча, Нохчийчоьно долаяьккхина меттиг 25-зза сов хиларх, Нохчийчоьно схьаеллачул а.


Адама Султана Олхазаран сайт "Динул-Ислам" - Хаттаршна жоьпаш\nЦхьа хаттар ду сан хьоьга. Пайхамар (Дмхц) веанчул тIаьхьа бусулба воцург цхьа стаг ялсамани кхочар вуй? Цхьаммо элар соьга "ламаз ца деш волу стаг хира вац ялсманяхь, бусулб воцург мукъли хира вац". Ткъа вай цIахь дуьйцуш цхьа х1ума хезер суна "стаго Бусулб дин тIелаьцча, Дала цунна совгIатан шайца Ялсамани цхьа 70 гергара стаг вига бакъо лур ю аьлла (и дин тIеляццарг ша лартIахь дин лелош хиллехь нагахь санна)". Къаьстан бусулба гергар йа керст гергар аьлла дацар, просто 70 гергар стаг аьлла дар соьга. Ткъа юха а кхи хIума ду, ИбрахIим - Пайхамаран да хира ма ву даимана ЖоьжгIатахь вогуш, со гал ца ваьллехь, ткъа Дала ИбрахIимана шен дена шафаIат дан бакъо ца йелча, кхечунна муха лур ю Цо и, уьттаз и дин тIеляццарг велахь а? Иштта ца хуьлу иза? Доцца аьлча хаттар иштта ду: Человек писания мел мухха и дика хиларх даимана ЖоьжгIатахь вогар волуш ву йа цхьа послаблений хила мега, йа цхьа n-шарахь Iазапехь латтавин аравоккхар ву и Дала? ХIу эра дара кхунах лаьцна?\nДела реза хуьлда хьуна!\n1. Лераме ваша! Доьххьара цхьа само йан лаьа суна: Пайхамаран – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цIе яьккхича, йа иза хьахийча, цунна салават диллар а, цунна маршалла дехар а ша́ ма-дарра дIаязде олу Iелам-наха, хаттар юкъахь ахь яздина элпаш санна доцца а ца яздеш. Иштта доцца и элпаш яздар гIалат ду, Пайхамарна къинхетам а, хастор а, маршалла а доьхуш ден доIа дерриге ша ма-дарра яздар нийса ду, иза мел хала делахь а.\nИза вай дийцина хIокху хаттарехь: "Пайхамар - Делера салават а, салам а хуьлда цунна - хьахийначул тIаьхьа дуьллу салават элпашца яздар".\n2. АллахIа Шен тIаьххьарчу пайхамаре Бусалба дин деллачул тIаьхьа, Дела цхьаъ веш, Мухьаммад пайхамар – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – бакъ а веш хилла воцург цхьаъа ялсамани кхочур вац, Бусалба динан кхайкхам шега кхачанза воцург.\nБусалба динан кхайкхам шега кхаьчна волчо Делан тIаьххьара пайхамар Мухьаммад – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – бакъ ца вахь, иза ялсамани кхочар вац, йа цунна цхьаъа бехказло хир яц, йа Дала шена хIоттийначу Iазапах кIелхьаравалар а хир дац.\nЛекха хинволчу АллахIа аьлла: [Ткъа, АллахIах а, Цуьнан элчанах а ца тешнарг – бакъдолуш Оха кечйина керста нахана (жоьжахатин) чIогIа цIе].\nАмма бусалба динан кхайкхам шега кхачанза верг – цуьнан хьокъехь Iелам-нехан шина кепара аьлла дош ду, цаьршиннах цхьаъ иза жоьжахате гIур хилар ду, шолгIаниг – иза нийсох дерг хила а тарло цхьаболчу Iелам-наха ма-аллара – иза къемат дийнахь зуьйр хилар ду. ШолгIа дашна тIедоьгIча, цунна омру дийр ду - «жоьжахати чу гIо» - аьлла. Нагахь санна иза муьтIахь хилахь ялсамани вохуьйтур ву иза, нагахь санна цо шена делла омру кхочуш ца дахь – жоьжахати чу вохуьйтур ву иза.\n«АллахI воцург дела а вац, Мухьаммад Цуьнан элча а ву» - аьлла тешалла деш воцург, цу дешнийн маьIна къобал деш воцург керста ву, ткъа керста верг даиманна жоьжахати чохь хир ву, цкъаъа цу чура аравер воцуш, цу хьокъехь даьхкина вуно дукха айаташ а, хьадисаш а ду.\n3. Керстанна пайда бийр бац цхьаъа шафаIато, йа цунна шафаIат дойтур а дац цхьаьнга а, йа иза ялсмане а вуьгур вац цхьамма а.\nИмам Ибн Къуда́мас – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «ШафаIат дечеран шафаIато (дехаро) пайда бийр бац керста хиллачарна».\nЦуьнан тешалла ду лекха хинволчу АллахIа керстанех лаьцна аьлларг: [Ткъа царна пайда бийр бац шафаIат дечеран шафаIато (дехаро)].\nОцу айатан маьIна деш, Имам Ибн Аби-Заманайна – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «Иза – «царна шафаIат дийр дац шафаIат дечара» - бохург ду».\nЦуьнан маьIна деш Имам Ибн Каси́ра а – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «И (керстаналлин) куьцаш шайца гулделла волчунна пайда бийр бац къемат дийнахь шафаIат дечуьнан шафаIато, хIунда аьлча шафаIато пайда ца бо и шена шафаIат дийриг цунна хьакъ хилча бен, амма къемат дийнахь АллахIана хьалха керста а волуш хIоьттинарг – бакъдолуш цунна (жоьжахатин) цIе хир ю цхьаъа шеко йоцуш, даиманна цу чохь хир ву иза».\nАллахIана хьалха шафаIат даран ши биллам бу:\n- АллахIа шафаIат дайта пурба далар. Лекха хинволчу АллахIа аьлла: [Мила ву Цунна гергахь шафаIат дийр верг, Цуьнгара пурба а доцуш?!]. [Цу дийнахь пайда бийр бац цхьаъа шафаIато, Къинхетамо волчо пурба а делла, вистхилийта Иза реза хиллачуьнан шафаIат доцучо].\n- Шена шафаIат деш волчунна АллахI реза хилар. Лекха хинволчу АллахIа аьлла малийкаша шафаIат дарх лаьцна: [Цара шафаIат дийр дац Иза (АллахI) реза хиллачунна бен].\nЦу юкъара къастийна ву вайн Пайхамаран – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – деваша Абу ТIалиб. АллахIа пурба делла къаьсттина вайн Пайхамарна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – шен девешина Абу ТIалибана шафаIат дан, цIеран Iазап цунна дай дар доьхуш.\nБухарис а, Муслима а дийцина Iабдул-МуттIолибан кIанта Ал-Iаббáса – Дела реза хуьлда цунна – Пайхамаре – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хаьттинера аьлла: «ХIай Делан Элча! Абу ТIолибана цхьанне агIор пайда биний ахь (эхартахь), бакъдолуш иза хьо лар а веш, хьан доьхьа оьгIаз а воьдуш хилла вара-кх?» Цо аьлла тIаккха: «ХIаъ! Иза коган хьорканаш тIекхаччалц цIергахь ву, со ца хиллехьара (жоьжахатехь) цIеран уггар бухарчу меттехь хир вара иза».\nАбу СаIид Ал-Худрийс – Дела реза хуьлда цунна – дийцина, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – шена гергахь шен деваша Абу ТIолиб хьахийча элира аьлла: «Къемат дийнахь сан шафаIато пайда бан мега цунна – цуьнан когийн шина хьоркана тIекхочуш йолчу цIерга вуьллур ву иза, оцу цIарах цуьнан коьртан хье хир бу кхехкаш».\nИ воцучунна кхечунна цхьанна а елла яц Дала и бакъо. Имам Ибн Хьаджар Ал-Iаскъолáнийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «Абу ТIолибана хилла болу и пайда цунна цхьанна бен хир болуш бац, иза цунна хиларан бахьана Пайхамаран – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – беркат ду».\nЖимма алсам вай хIара дийцира хьалха хIокху хаттарехь: «Бусалба стага шен гергарчу керстанна шафаIат дар».\n Сурат «Ал-Фатхь», 13 айат.\n Шейх Мухьаммад Ал-Ами́н Аш-Шинкъи́тIий, «ДафIу ИйхIа́мил-ИдтIиро́б Iан А́айáтил-Кита́б», 52-54.\n Имам Ибн Къуда́махI, «ЛумIатул-ИIтикъо́д», 26 агIо.\n Сурат «Ал-Муддассир», 48 айат.\n Имам Ибн Аби-Заманайн, «Тафсиру Ибн Аби-Заманайн», 2/286.\n Имам Ибн Касир, «Тафси́рул-Къуръа́нил-Iази́м», 8/273.\n Сурат «Ал-Бакъарат», 255 айат.\n Сурат «ТIо́хIа́», 109 айат.\n Сурат «Ал-Анбийа́ъ», 28 айат.\n Имам Ибн Хьаджар Ал-Iаскъолáний, «Фатхьул-Бáрú Шархь Сахьúхьил-Бухáрú», 7/196.


Стенах дойу Малхбузерчу пачхьалкхашкахь бехачу нохчаша шайна тIедогIу рицкъ?\nХьалха машенаш эцар, ткъа хIинца...\nЮккъерчу хьесапехь 1500-2000 эзар евро хуьлу Европехь бехачу нохчийн белхан алапа, нагахь санна лакхара я лакхарчуьнга кхочуш дешна а волуш, юкъараллехь юкъарчу классо беш болчарех цхьанхьа балха хIотта церан кадаьллехь. Мелла а кIезиг я мелла а лакха а хила тарло ю терахь, болхбечун квалификацега а, белхан зеделлачуьнга а хьаьжжина.\nЦу алапах, масала, Германехь а, Австрехь а бехачу нохчийн, меттигерчу бахархойн а санна, уггаре а дукхах ахча петарех а, цIенойх а дIадолу. Европин бахархой аренда ечу хIусамашкахь бехаш бу доккхачу декъехь, иштта бу Малхбузе дIабахана болу вайнах а.\nВенехь ехачу Сатуева Iайшата дийцарехь, цуьнан алапа а, доьзална тIедогIуш долу кхин долу рицкъ а вовшахтоьхча, цу ахчанах гергарчу хьесапехь 60 процент петаран арендах а, цу чуьрчу электроэнергих, йовхонах а дIадолуш ду.\nСатуева Iайшат: „Суна баттахь тIедогIуш долу ахча ас юккъехула декъча, петарх долург а, юург а, молург а, тIеюухург а, массо а хIума а тидаме а эцна, тIаккха сан цу ахчанах 60 процент петархий, цу чуьрчу серлонах, газах а дIадолу-кх сан.\nЮург -мерг ас мел мерза даарх, мел деза даарх, цунах кIезгох долу сан петарх долучух чул а. Кхузахь бехачу кхечеран а кхин кIезгох долу аьлла ца хета суна“.\nДоьзалехь машен йолчеран цу машенах хIора баттахь яла езачу ясакхна а, иза чохь латточу гаражах а долу дукха ахча дIа. Машенаш шаьш, лелийнарг эцча-м муххале а, башха еза ца хилахь а, Iедало кредитах луш хилахь а, иза лелорна харжаш дукха йолу.\nИштта, масала, кIезиг бен бензин ца дойъуш, жимчу машенах, мел кIезга а, 60-70 евро ясакх яла еза баттахь, мел кIезга а оццул 60-70 евро гаражчохь меттигах а бала беза. Ткъа нохчашлахь кIеззиг бу цу тайпана кегийра машенаш оьцуш берш, массара а аьлча санна Мерседесаш а, БМВ-аш, тайп-тайпана джипаш а оьцуш хиларна, баттахь царех ло ясакх а бIе еврол совйолу.\nДелахь а, машен хIоранне а яц, ткъа петарх массеран а мах бала беза. Венехь ехачу Газиева Азас тIечIагIдо, уггаре а дукхах ахча доьзалан бюджетера хIусамах а, цуьнца йоьзначу харжех а дIадолу бохург. Цул совнаха, Азас дийцарехь, шо шаре мел долу тIебетталуш а бу петарийн мах.\nГазиева Аза: „СхьакардогIучу ахчанах а, Iедало схьалучу ахчанах а, соьга хаьттича, 70 процент хIусаман арендах а, цу чохь коммуналан хьашташна а дIадолуш ду, нагахь санна доьзал Iедалера болхбоцучеран гIо оьцуш белахь.\nНагахь санна хьо болхбеш елахь а, башха хийцам бац, хьан доьзалера 3-4 стаг балхахь вацахь. ТIехула тIе хIора шарахь тIебетталуш а бу и мехаш. Мацалла -м ца ле хьо, делахь а халла бен хене вала ца вуьту цу петарийн мехаша“.\nАвстрерчу статистикан хьукматан терахьашца, юкъерчу меттигерчу доьзало уггаре а дукхах ахча шайн хIусамех а, петарех а ло. ШозлагIчу меттехь юург-мерг ю, ткъа къозлагIчохь - машенна деш долу зе а, некъан билеташна луш дерг а ду. Цу терахьашца дуьстича, юкъарчу европахойнчарех башха къаьсташ дац Малхбузехь бехачу нохчаша шайн ахча хьажор а.\nШо-шаре мел долу лахлуш ду Нохчийчуьрчу бахархойн терахь хьаладалар\nСаакашвилин "нохчийн" политика\nМаситта тобане бекъабелла Европера нохчий


Макка Сагаипова — Махачкала Тамара Дадашева Ялалц вижи хьо са дагчу New [exclusive M95] 3: Макка Сагаипова Восток 3: Макка Сагаипова — Ахь суна делла дог Макка Сагаипова Ахь дхьа хаита 3: Без тебя я не я. Макка Сагаипова — Верь мне\nМакка Сагаипова — Нохчи свадьба Макка Сагаипова — Хьо воцуш дуьне оьшуш яц Макка Сагаипова Даймохк 3: Макка Сагаипова Леху хьо 3: Макка Сагаипова Макка Сагаипова Если не работает Плеер на сайте, установите последнюю версию браузера Google.\nМакка Сагаипова — Чечения Макка Сагаипова Воля 2: Макка Сагаипова Нохчи къонах 3: Макка Сагаипова Макка Сагаипова 13 4: Макка Сагаипова Ревнивый Кавказ 4: Макка Сагаипова Ахь дхьа хаита 3: Хава Ташаева Кавказ 5: Седарчи лепа гр. Макка Сагаипова — Хьо цхьаъ ву са Макка Сагаипова Восток 3: Макка Сагаипова — Хаза илли Макка Сагаипова — Твоя Красота Макка Сагаипова — Г1араг1улеш Макка Сагаипова — Забарш Макка Сагаипова Хьо оьшу от гр.\nКийра ц1елетта — огонь внутри. Макка Межиева Тур ду хьо new от гр.\nМакка Сагаипова Это сердце саганово о любви своей поет 2: Макка Сагаипова — Люблю тебя Макка Сагаипова У родника 2: Макка Сагаипова Мовлид 2: Макка Сагаипова Ас суна делла дог от гр. Макка Сагаипова Денош качество 3: Макка Сагаипова — Нана Макка Сагаипова — Хьан безаман лай!\nмаккс Макка Сагаипова Шуточная 3: Макка Межиева Нохчий к1ентий гр. Макка Сагаипова Хьа хазалло 2: Макка Межиева Ойла Яра new гр. Х1у хала ду суна яха exclusive M95 New Макка Сагаипова Цайог1иту 2:


ПIераскан-де 31 Стигалкъекъа-бутт 2019\nСтигалкъекъа-бутт 31, 2019\nКадыровн Эртугрулах воккхавер, набахтехь буьту гIалгIай, суьдхочо тIедожийна 10 миллион\nШен кIанта туркойн кино чохь дакъалацарх дийцина Кадыровс, ГIалгIайн студенташ чохь буьтуш сацамбина Мисарарчу кхело, Нохчийчуьрчу суьдхочо 10 миллион тIедожийна хаамийн гIирсашна.\nКремло дагалаьцнарг Telegram-каналашкахула тергалдало, ткъа иза тида аьтто ло Нохчийчоьнан куьйгалхочо ша йохучу гIулчашца\nИракъера дахар. Болхбоцучарна – сабанаш дан меттиг\nТIеман хьелашкара яла гIерта Иракъ. Кхидерг а санна, ца тоьу бахархошна белхан меттигаш. Цундела мехала ду Рукъайа Мохьаммада сабанаш ден меттиг схьаеллар а, цига нах балхаэцар а, махко цуьнан сабанаш оьцуш хилар а.\nЦхьанатоьхначу Штаташа Израиле эмиссар ву хьажош конфликт ерзо


Батаева Хеда, Товбеца-бутт 20, 2019 page 1\nШоьта-де 20 Товбеца-бутт 2019\nЛахьан-бутт 29, 2015\nБатаева Хеда. Ма деха дара и Iа...\nБатаева Хеда. Цхьаъ дац вай\nБатаева Хеда. Куьпча Iам Iадийна...\nБатаева Хеда. Хаттар - жоп\nБатаева Хеда. ТулгIе\nБатаева Хеда. Дагалецамаш\nЛахьан-бутт 16, 2015\nБатаева Хеда. Син хьаса ца гучохь\nБатаева Хеда. Сан кхетам отуш ю къиза...\nБатаева Хеда. КIант тIепаза вайначу ненан узам\nБатаева Хеда. Ас къиза дош яздахь...\nБатаева Хеда. Букъ нисбеш гIаьттина


Ибряйкино — Википеди\n54°19′04″ къ. ш. 50°48′23″ м. д.HGЯOL\n23 стаг (2010)\nИбряйкино картан тӀехь\nИбряйкино (оьрс. Ибряйкино) — Российн Федерацин Самаран областан Челно-Вершинин кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nЭвла ю барамера шораллера континенталан климатан асанехь, шен амалехь арктикан а, тропикан а а хӀаваъ кхачар а долуш. ГӀоролаш йоцу мур Ийдалан тогӀенехь лаьтта юккъера барам 159 дийнахь, 29 апрелера 4 октябрь кхаччалц, амма гӀеххьа галл а долу оцу тӀиера цхьацца шерашкахь. Иштта, 1967 ш. тӀеххьара бӀаьстенан гӀоролаш хилира 4 июнехь, ткъа 1950 ш. хьалхара гуьйренан гӀоролаш 14 сентябрехь хилира. ГӀоролаш цахуьлу мур бозу рельефан хьолах. Кхузахь йогӀу шарахь 500 мм йочанаш. Йочанаш цхьабосса цаяро сих-сиха йокъаллаш хӀиттайо. Йокъаллаш алсама хуьлу май беттан шолгӀа а, кхоалгӀа а декадашкахь, июнан хьалхарчу декадехь а, цасоццаш йочанаш хуьлу – дукха хьолахь январехь а, февралан хьалхарчу а, шолгӀачу а декадашкахь, ткъа кхин а октябран шолгӀачу декъехь – ноябран хьалхарчу декадехь.\nЭвла ю Самаран хенан сахьтийн асехь. UTC-ца хийцадалар ду +4:00. Москван хенаца цу сахьтийн асан гуттар а хийцадалар ду +1 сахьт, MSK+1 санна Россехь къастош а ю. 2010-гӀа шо кхаччалц, областехь яра асан самаран хан (МСК+1). 2010-2014-чу шерашкахь яра москван хан. 2014-чу шеран 26-чу октябрехь дуьйна регион ю юха а кхоьллинчу кхозлагӀчу сахьтийн зонехь (МСК+1, москван хан + 1 сахьт, UTC+4). Маьлхан хенаца юкъара башхалла ю 30 минот тӀера областан малхбалехь, малхбузехь 48 минот тӀекхаччалц.\n↑ Климат Самарской области\nЧелно-Вершинин кӀоштан индексаш\nХӀара Самаран областан географех лаьцна баланза яззаман кечам бу. Хьоьга проектана гӀо далур ду, йоза дика яздина, нисдина.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ибряйкино&oldid=4600481»\nЧелно-Вершинин кӀоштан нах беха меттигаш\nПРО:ГӀаланаш:ТӀеххьара хийцам: карарчу баттахь\nСамаран областан географех лаьцна бовланза яззамаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 3 февраль, 12:57.


Шайн дипломаташна акустикаца зенаш дина ГРУ-но аьлла хета Цхьаьнатоьхначу Штаташна\nСтигалкъекъа-бутт 11, 2021\nМосква, ГРУ-н коьрта цIа\nАкустикаца шайн дипломатийн могашалла галъяхар Оьрсийчоьнан тIеман талламийн урхаллин (ГРУ) белхахойн карах нислуш долчух тера хета Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташна. Иштта бу Politico хаамийн гIирсо, шен хьасташна тIе а тевжаш, бен хаам.\nЦхьаьнатоьхначу Штатийн къайлахчу сервисаша дуьззина билгал ца даьккхина америкахойн могашалла талхаран бахьана, амма акустикаца царна зен деш хилар толлуш ду.\nХьостано чIагIдарехь, ГРУ еккъа цхьа урхалла ю Оьрсийчохь акустикан тIелетарш дан таро йолуш. Politico-ца къамел динчу Американ кхерамзаллин хьукматехь болх бинчу хьостано дийцарехь, и тайпа технологеш хила мега Израилан а, Китайн а, амма цара болх ца бо инциденташ билгалъевллачу меттигашкахь.\n2016-гIа шо доьрзучу муьрехь Гаванерчу Американ дипломаташа хаам бира, шайна цхьа ирча гIара хеза, цул тIаьхьа кортош хьийза, лазабовлу, дегI малло, координаци юху, лерса дов, аьлла.\n2017-чу шарахь Цхьаьнатоьхначу Штаташа шайн дипломаташ цIабигира Кубин коьртачу шахьарара. ХIетахьлерчу президента Трампа Кубин Iедал бехкедира акустикан тIелетарш дарна, Вашингтонера араваьккхира оцу пачхьалкхан 15 дипломат. Гавана къера ца хилира шена тIебаьхьначу бехканна.\n2018-чу шеран аьхка Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа Китайрчу Гуанчжоу гIалара дIавигира шен масех дипломат, цигахь царна изза "акустикан тIелатар" дича. Китайн Iедало ша таллам бина, цхьа а шеко йолуш хIума шена ца карийна, элира.\n2019-чу шеран Охан-бутт боьрзуш CNN телеканало хаам баржийра, акустикан зуламан билгалонаш хааелла Цхьаьнатоьхначу Штатийн территори тIехь, аьлла. Вирджиния штатехь шена акустикан тIелатар дина, хаам бора КIайчу цIийнан белхахочо-зудчо. 2020-чу шеран Лахьан-баттахь изза хааделира, инцидент хиллера КIайчу цIенна гергахь.\nPolitico-н хьасташна билггал ца хаьа, цхьа бух болуш ду я дац дозанал арахьа а, Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь а хаалуш долу "акустикан тIелетарш".\n2019-гIа шо доьрзуш хаам баьржира, магнитан-резонансан томографино гайтина Цхьанатоьхначу Штатийн Куберчу дипломатех 40-нна коьртан лазар хьакхаделла хилар, аьлла.


Къарояйтина "Грозный" телеканалехула кхин а цхьаьнга\nТовбеца-бутт 27, 2019\nМуфти Межидов Салахь а, "экстремизм яржорна" лаьцнарг а\nInstagram-ехь Нохчийчуьрчу Iедалхойх лаьцна вон комментареш язъярна лаьцна жимастаг гайтина "Грозный" телегойтилехула.\nКаналан корреспонденто бахарехь, полисхойн аьтто баьлла "Нохчийчоьнан Республиках лаьцна хIоттийначу постна кIел комментарешца экстремизм яржош волу" интернетхо лаца.\nЛаьцнарг ву 16 шо долу Ахматов Мохьмад. Телекамерашна хьалха, велха а воьлхуш, ша дохковаьлла, "вониг хуьлийла луучара Iехийнера", аьлла цо.\n"Со Интернетерчу, сох хIуъа а хиларх а бала боцчу наха Iехийра. Ас массо а нохчех, нохчийн Iедалх лаьцна яздира. Ас яздира, алапа мел оьцу нохчий (бюджетхой) кафираш бу, аьлла. ЧIогIа дохковаьлла со, со Iехийнера интернетехула. Сайгара кхин иштаниг долуьйтур дац ас, нохчийн къоме доьху сайна къинтIера далар", - элира Ахматовс.\nМехкан муфтица Межидов Салахье Iамавайта хаийначу жимчу стага емалбира "Европе а, Шема а дIабаханарш". "Со цара мел дуьйцучух тийшира, суо жима хиларна, хьекъал дацарна. Суна ца хаьа, хIун дин ду оцу нехан. Сайна а ца хууш, со церан могIаршка ваьлла хилла", - бохурацо, велха а ийзош.\nКхетош-кхиор дIадаьхьира жимчу стагца "Грозный" каналан куьйгалхочо Дудаев Ахьмада а. "Цуьнца зIенехь хилла цхьа нах, цара язйе баьхна цуьнга и тайпа комментареш. Иза аьлларг ша хиина Iа цхьаьнхьа дозанал арахь. Цуьнан бала бац кху жимчу стагах хиндолчун. ХIара валарх а шек вац иза, кхо оьшшу комментареш язйичхьана", - дIахьедира Дудаевс.\nХьалхо "Кавказ.Реалиино" довзийтира Кадыров Рамзана, "провокаци еш, комментареш язъечарна" дендерг муха хир ду. "Шайн мотт ларбе, пIелгаш ларде. Ца дахь, оха кегдийр ду уьш, багара мотт а бухабоккхур бу", - элира Нохчийчоьнан куьйгалхочо.


Шемара моттаргIанийн харжамаш\nШема -- Шеман президент Асад Башар а, цуьнан хIусамнана Асмаъ а.\nМангал-бутт болалуш президентан харжамаш дIахьур бу Шемахь, амма дуьненан юкъаралло емал до, боьдуш тIом болуш, харжамаш бар.\nКхо шо кхочуш лаьтта Шемахь тIом болабелла. Цу юкъана пачхьалкхан куьйгаллехь лаьттачу Iасад Башаран эскарша а, цунна дуьхьал къуьйсучу гIаттамхойн тобанаша а тайп-тайпанчу кхиамашца дIахьош дара тIеман тийсадарш. Нагахь санна тIом болабелчул тIаьхьа дукха хан ялале президент Iасад вожа кийча ву аьлла хеталуш хиллехь, - цунна дуьхьало ечу тобанийн тIеман кхиамаш бахьана долуш а, дуьненан юкъаралло доккхахчу декъехь цаьрга гIо доккхуш хиларна а, ткъа иштта Iасадан урхаллера а, эскаршкара а цхьа могIа мехала, цIеяххана болу нах я бевдда, махкара арабевлла, я гIаттамхойн агIор бевлла хиларна а, тIаьхьарчу шарчохь амма Шемин куьйгаллера режим, гаррехь, чIагIъяла йолаелла.\nЦу хиламан а ду цхьа могIа бахьанаш. Цхьаьна агIор, Шемахь тIом беш йолу Iасадан дуьхьалончийн тобанаш де дийне мел долу а вовшашца барт иэгIаш схьайогIуш ю. Царна юккъера, официала малхбузено белшашгIортош йолу Маьрша шемахойн эскарий, кхин дIа йолу, доллучу дуьнентIера джихад дан аьлла, цига дIагулъелла тобанаший, ала дашна, дуккхаъ Къилбаседа Кавказера тIемалой а болуш шайна юккъехь, Iасад а, цуьнан эскарш а дицделча санна, вовшашца тIемаш беш ю.\nЦул совнаха, джихад дан Шема баханчеран тобанаш а ю вовшашца барт ийгIина. И дерриге а, Оьрсийчуьра а, ГIажарийчуьра а, ткъа иштта луларчу Ливанера ХизболлахI тобанера гIо хуьлчу Iасадана пайдехьа хилла. Цундела а лара мегар ду, шайн Iедал гIеххьачул сов нуьцкъале лоручу цуьнан урхалло тIейогIучу аьхка Шемахь президентан харжамаш дIакхайкхина хилар.\nIасад Башара цу харжамашкахь ша дакъалоцур долуш хиларх цкъачунна дина дIахьедар дацахь а, амма цхьаннан а шеко яц, 2000-чу шарахь шен да, Iасад Хафез, кхелхинчул тIаьхьа пачхьалкхан куьйгалле кхаьчна волчу цуо дакъалоцур хиларх а, цу махкарчу тIеман хьолехь цуо толам боккхур хиларх а. И харжамаш маьрша а, демократикалле а хирг ца хиларх санна.\nМалхбузерчу цхьа могIа политикаша хIинцале а емал дина, тIамо лаьцначу махкахь харжамаш дIабахьа лаар. Иштта, масала, Цхьаьнакхеттачу къаьмнийн юкъараллин куьйгалхочуо Пан Ги Муна дIахьедар дина, и харжамаш Шемахь машар лахарна зене хир бу, аьлла.\nЦунна тIетайна Цхьаьнатоьхначу Штатийн а, Евробертан а векалш. „Харжамаш дIабахьа лаар кхин а чIогIа харц хетало карарчу хенахь, Шемарчу режимо шен харжамхойн цIий Iеночу муьрехь“, - иштта дахкадо БиБиСи агенталло цу хьокъехь Цхьаьнатоьхначу Штатийн пачхьалкхан департаментан пресс-секретаран Псаки Дженан дешнаш.\nЦул совнаха, цхьана муьрехь севцца хилла болу Iасадан эскархоша химин герзаш лелорах хаамш юха а марсабевлла тIаьхьарчу хенахь. Дуьненан юкъараллийца барт а хилла, цу махкара и кхераме герзаш арадохуш дара хIара шо доладелча дуьйна схьа. Амма ши кIира хьалха коста даьржира, Шемахь юха тIемашкахь химин герзаш диттина аьлла. Iасадан урхалло и герз лелорна гIаттамхойн „Нусран фронт“ цIе йолу тоба бехке йира.\nТкъа гIаттамхоша, кхеташ ма-хиллара, химин атакаш йинарш Iасадан эскарш ду элира. Даханчу кIирандийнахь изза элира Францин президента Олланд Франсуас а. Шайна билгал хууш ду, Шемин куьйгалло дукха хан йоцуш химин герзаш тоьхна хилар а, амма иза тIечIагIдан тоьшаллаш дац шайгахь элира цуо.\nКарладаккха догIу, Шемахь тIом болабелча дуьйна схьа цигахь, мел кIезга а, I50 эзар стаг вийна хилар. Иштта 2, 5 сов миллион шемахо ведда, махкал араваьлла ву. Ткъа тIом бахьана долуш шайн хIусамех а бевлла, мухIажарш а хилла, Шеман чоьхьарчу кIошташкахь тIамах уьдуш лелачийн терахь 6 миллионал совдаьлла.\nЙоI Шема яхча мукъадаьккхинчу дарже кхин хIоттийна


أحكام العيدين وصلاة العيد [ ألخزور بن سلطان الشيشاني ] - مقالات - شيشاني - PDF\nالعنوان: أحكام العيدين وصلاة العيد\nنبذة مختصرة: مقالة تتحدث عن أحكام عيد الفطر وعيد الأضحى المبارك وأحكام صلاة العيد.\nتأريخ الإضافة: 2007-08-03\nالرابط المختصر: http://IslamHouse.com/49347\nالتصنيفات المنتقاة » الصلاة » صلاة التطوع » صلاة العيدين\nIИЙД ЛАМАЗ А, ШИ IИЙД-ДЕ А\n«Iийд-ламаз» бохург – шина Iийд-дийнахь деш долу ламаз ду.\n2 – Iийд ши ламаз маца дан долийна, цаьршинан тешалла а хIун ду?\nIийд-ламазан тешалла лекха хинволчу АллахIа Шен Пайхамаре – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – аьлла долу дош ду: ﴾Ткъа ламаз а де ахь, гIурбанна урс а хьакха﴿ [Сурат «Ал-Кавсар» 2 айат]. Iелам-наха оцу айатан тафсирехь аьлла, и ламаз Iийд-ламаз ду аьлла. Кхин а, Бухарис а, Муслима а дийцина, Абу СаIид Ал-Худрийс – Дела реза хуьлда цунна – аьлларг: «Делан Элча – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – марха достучу дийнахь а, гIурба дуьйчу дийнахь а араволура (Iийд) ламаз дечу метте. Доьххьара цо дIадолош дерг ламаз дара, тIаккха схьавоьрзура иза, нахана шен юьхьца доьхьал вирзина хуьллучу агIор, нах шайн (ламазан) могIанашкахь хевшина Iаш а болуш. ТIаккха цо хьехар дора царна, омру а дора царна. ТIаккха, гIазоте дахийта эскар билгалдаккха лиъча иза билгалдоккхура цо, йа цхьана хIуманца омру дан лиъча омру дора цо, тIаккха дIавоьдара иза».\n3 – Iийд-ламазан хьукм хIун ду? Парз ду иза йа муха ду?\nIийд-ламаз жамаIатца дечу суннат ламазех ду. Иза дан деза массо бусалбачо: стага а, зудчо а, цIахь волчо а, некъахочо а, маьршачо а, лай волчо а.\n6 – Кечйелла йолу зуда яха мегар дуй и ламаз дан?\nКхечу ламазехь доцу и масех такбир дар суннат ду, ткъа нагахь санна вицвелла, уьш дан а ца деш «Фатихьат» деша доладахь, уьш тIехдевлла лору, ламаз нийса а хуьлу.\n10 – Iийд-ламазал тIаьхьа ши хутIба даран хIун хьукм ду? Муха дан деза и шиъ?\nХьадж деш воцучо, Iийд-буьйсанна малх чубуьзначул тIаьхьа, хIусамашкахь а, некъашкахь а, маьждигашкахь а, базаршкахь а, аз айдеш такбир дар суннат ду, Iийд-ламаз дан дIадоллолц.\nИ такбир даран тешалла лекха хинволчу АллахIан дош ду: ﴾Шуьга денош кхочушдайта, (такбир дарца) шуьга АллахI воккхавайта Цо шу нисдарна, шу шукр деш хила мега-кх тIаккха﴿ [Сурат «Ал-Бакъарат» 185 айат]. Iелам-наха оцу айатан маьIна деш аьлла: «Иза марха дастаран Iийд-дийнахь такбир дар ду, ткъа, гIурбанан Iийд-дийнахь такбир дар цуьнца дуьстина цунах дIатоьхна ду».


"Нах яа хIума а йоцуш бита гIерта". Юха а десташ ду Оьрсийчохь мехаш\nОьрсийчуьрчу кирлелочу автотранспортан ассоциацино дIадахначу кIиранах президенте Путин Владимире арз хьажийна, пачхьалкхехь цIеххьана бистина ягочун мехаш – тIаьххьарчу шина бетта чохь 15% - мехкдаьттан компанешка уьш лахабахийтахьара, аьлла. Машенийн дайша бахарехь, кир дIасалелочу белхан мах хьала ца болуьйту Iедало, амма ягориг юхкучу компанийн гай дац дузуш. Ягочун мехаш мел лакхабевлла, Оьрсийчоьнан бахархойн текх кхин а деза стенна хир ду, мехаш бестар стенца дозу? Оцу хьокъехь дийцира Сибирь.Реалиин редакцина Сибрехарчу а, Генарчу Малхабаленан регионашкарчу а кирлелорхоша.\nСа вуно кIезиг йолу\nПрезиденте видеокхайкхам бинарг ву кирлелочу транспортан ассоциацин куьйгалхо Матягин Владимир. Цо боху, шера чохь мехкдаьттан ягочун мах 20% лакхабаьлла юккъерчу барамехь, ткъа тIаьххьарчу шина баттахь – 10-15%, регионашка хьаьжжина. "Грузавтотрансан" лидеро дийцарехь, Путине иза вистхила декхаревина гена кир дIасалелочу наха а, компанеша а ягориг цахеддаш язъялар далхош хиларна.\n– "Лукойлан" ягориг юхкучу станцийн мехашка хьовса, салаьрка духку литрах 54,12 сом доккхуш. Кху хенахь стохка и мах бара 46 сом! Мехкдаьтта доккхучувайн пачхьалкхехь стенна бу мехаш бесташ шарахь 18-20%? Ткъа цхьаццайолчу регионашкахь – баттахь бовлу мехаш оццул хьала! – оьгIазъоьху Матягин.\nМеттигашкарчу кирлелорхоша бакъдо цуьнан дешнаш.\n– Сахалинехь ГIуран-беттан юьххьехь рогIера "рекорд" хIоттийра – АИ-95 дизелан ягочун литрах – 70 сом! Ткъа тхан белхан тарифаш яц хьалайохуьйтуш. Оха хIун дан деза? Тхаьшна зен а хуьлуш болх бан беза? Я и болх дIатаса оха? Кхузахь ишта лаьтта ягочун дефицит, кху агIор мила вогIур ву, делха а, дека а доцу машенийн дай ца баьхкина? – боху Иваненко Игора, Сахалинерчу "Авто+" транспортан компанин инарла директора. – Нах юха а яа хIума йоцуш бита гIерта. Изза ду ерриг а пачхьалкхерчу ягочуьнца, монополисташа къастабо кир лелочу белхан мехаш, транспортан яккхийчу монополеша, амма Сахалинехь уьш йоцу хьесап ду.\nКирлелорхоша дийцарехь, Оьрсийчоьнан монополешна дуьхьаллаьттачу урхалло (ФАС) I0 шо гергга хан ю транспортан компанешка а, кир дIасалелочу машенийн долахошка а шайн белхан тарифаш лакха ца йохуьйту.\nАЗС (архивера сурт)\n– 10 шера чохь оха шозза бен (!) ца яьхна тарифаш лакха, 5-7% хIоразза а. Ткъа мел лакхабаьлла ягочун мехаш, хьовсал! Лаххара а 130%. 20I0-2011 шерашкахь 25 сом бара мах, кхушара уггар кIезиг доьху 53 сом литрах. Оцу мехал а совбевлла цхьаццайолчу меттигашкахь, Красноярскехь хIинца доьху 56 сом дизелан ягочун литрах. Пачхьалкхо цхьана агIор боху, сецор бу юучун мехаш. Ягориг арахоьцучу компанешна тIехьожуш а хир ду Iедал, мехаш сов лакхабохуьйтур бац, бехира. Ткъа муха ду лаьтта хьал? Нийсса бIостанехьа ду. Кир лелораш мацалла хьоьгуш, сом кхоош лела некъашкахь, некъийн йистошца набарш а еш, бо болх. Къола динчу жуккаршкара оьцу ягориг, некъаш лоьху Iедална ял ца яла. Тхо бизнессан юккъера класс ю, тхо дахарера артосуш ду Iедало шен тхоьца бала бацарца, - боху Омскерчу "Автолига" транспортан компанин долахочо Данилко Ивана.\nЖеребцов Дмитрий, Чита гIалара кирлелорхо тIетов шен коллегашна, шина бетта чохь "уггаре атта йохкучу регионашкахь" а хьалабевлла ягочун мехаш 7-8%, чIагIдо цо.\nОц юкъанна Росстато официалехь боху, Оьрсийчохь ягориг мехалахь 9,3% бен ца яьлла лакха, ткъа дизелан ягориг - 8,25%. Цо бахарехь, цхьайолчу ргионашкахь оха а баьлла и мах.\nКирлелорхоша кхин дуьйцу: 2021 шеран Лахьан-баттера схьа цара, ягочун мехаш лакхабовлар бахьана долуш, яккханза йисина ял ю 10%. Цхьайолчу компанеша, церн долахоша дийцарехь, къайла яхьа йолийна шаьш йоккху са – Iедало иза а йоцуш буьтур бу уьш.\n– Дизелан мах бестарца доьзна сан компанина II бетта чохь хилла зен ду 200 эзар сом. 15 машенах автопарк йолчу тхуна вуно боккха бохам бу иза. Шайн машенашца шаьш кирлелораш-м гуттар а эшна бу. 20 шераш долу шайн церан машенаш-м йоьдуш лаьтташехь хIаллакьхуьлуш ю. Цара шаьш йоккхучух 50% ахча охьадуьллу ягочунн, са хилийта гIерташ, новкъа шаьш боккху кир аласамбоху цара – иза кхераме ду, - дуьйцу Данилкос.\nХьаькамаш дуьхьал бу\nРедакцига Оьрсийчоьнан энергетикан министраллехь хам бира, "ягориг юхкучу компанийн мехаш нисбар бIегIийла ца хета" шайна, аьлла.\n– Оьрсийчоьнан ерриг а регионашка ягориг дIакхачор тергонехь кхобу пачхьалкхан энергетикан министраллин штабо. Цо шен агIор дерриг а до ягориг юхкучу меттигашка дIакхачо, церан мехаш цхьана эшшаре бахарца, - аьлла ду тхан хаттарна урхаллин пресс-гIоьнчалло делла жоп.\nТкъа эксперташа тоьшалла до, ягочун мехаш лакха ца билийта таро ю пачхьалкхан, амма цо иза деш дац, бохуш.\nМатягина иштта элира:\n– Ягориг юхкучохь мехаш беста ца байта бина барт бу яккхийчу мехкдаьттан компанеший, Iедалой бина. Амма монополисташ – "Газпром", "Роснефть", "Лукойл" – бешаш а бац шаьш Iедалца бинчу бартах. Стохка мехкдаьттан мах цIеххьана охьабуьйжира дерриг а дуьнентIехь, машенийн дай тешна бара, Оьрсийчохь а охьабевр бу бензинан, дизелан мехаш аьлла, амма иза эрна сатийсам хиллера. Ткъа Евопехь вуно лаха охьабахара ягочун мехаш. Вай долчохь ца хуьлу и ирс.\n"Тхо хIо дуттуш лелаш ма дац"\nКъамелаш динчара дийцарехь, ягочун мехаш иштта десташ хьаладолхахь, дазлур ду туьканашкахь дерриг а. Кху бетта чохь хиндерг ду иза.\n– Тхо хIо дуттуш лелаш ма дац, ягориг ма ютту оха. Иза язъяларо дестор ду юучун мехаш. Цхьа дуьхьало ца яхь, хIинцца хиндерг ду иза. Оха цундела доьху президенте ситуаци цхьалхаяккхар, ягориг юхкучаьрга шайгара генан сутаралла юхаозийтар, – боху Матягина.\nНагахь санна кирлелочу компанеша шайн мехаш 10-15% лакхабахахь, туьканашкара юучун, бедарийн, массо а хIуман мехаш 2022 шеран хьалхарчу беттанашкахь лакхадевр ду 3% минимум, аьлла го хьал экономсташна.\n– Иза мел тIехьа теттарх а хиндерг ду: юьхьанца плюс 3% хьалхарчу кварталехь, амма шершаш, юьйцучу 15% хьалагIур ду мехаш. И 3% еккъа дIа транспорт язъяларна бен яц, ткъа дахаран кхидолу хьелаш а м аду дазлуш лаьтташ. Лаххара а 7% лакхабевр бу мехаш керлачу шеран хьалхарчу кхаа баттахь. Уггаре хьалха язлур ерг юур ю, кхачанан инфляци уггаре сиха яьржаш ерг ю. Ткъа официало мехаш лахара бу бохур ду, болучел шозза лахбийр бу багахь мехаш, – билгалдоккху экономикан министра гIовс льттинчу, "ВНИИ Экология" институтан директора Стариков Ивана.\n– Цкъа цхьа тулгIе оьккхур ю кхачанан мехаш десташ, юха шолгIаниг а хир ю. ХIара тхан проблема ерриг а Оьрсийчоьнан бахархошка дIакхочур ю. Со ца кхета, иза стенна ца го – шун бала бу аш балхориг, олу тхоьга, бIе-ши бIе лахарчу а, юккъерчу бизнесан фоиманаш оьгур ю, дIагIерталур ду вай! Дац, хIора доьзална кхочур бу и бала! ХIора пенсионерна кхочур ю якъо: туьканахь йоьхь я даьтта эцар "куралла" лору хан ю тIегIерташ. Кхетийша, мехкдаьттан ягориг а ду, бепик санна, дахарехь оьшу ниIмат, пачхьалкх адамашна ецаш елахь, бепик, шурин мехаш а санна, тергалбан беза ягочун мехаш а. Вайн ахча нехан кисанашка эга долалур дую ха а. Хьенан кисана – хIетал-метал! – Элира Данилко Ивана.\n2021 шеран Зазадоккху-баттахь Лерамашбаран Палато дIахьедира, Оьрсийчохь ягочун кризис эккха мега, 2018 шарахь санна, аьлла. ХIетахь дуьнентIехь мехкдаьттан мехаш бистира цIеххьана, дефиците йирзира ягориг.


Германи - Нохчийн суртдиллархойн гайтамехь, Берлин, 1ГIу2014\nНохчийн сарташ дахкаран исбаьхьалла йийцаре ечехь даима аьлча санна бIаьргашна дуьхьал хIуьтту лаьмнийн пейзаж а, вайнеха ширачу бIаьвнийн сарташ а.\nАмма къоначу нохчийн сарташдахкархойн, къаьстина зударийн, корматалла цу цхьана агIонца кхачалуш йоцийла гойту Берлинерчу Нойкоьлн кIоштарчу Финчан цIе йолчу кхерчахь хьовсархойн тидаме дехкинчу белхаша. Царна юккъехь абстракцин стилехь дехкина сарташ а, графикехь белхаш а, натюрмортийн бес-бесаралла а, портреташ а ду. Ткъа сартийн авторш – Нохчийчуьра зударий-исбаьхьалхой бу.\n17 сурт ду Берлинерчу гайтамехь хьовсархойн тидаме диллинарг, ялх зудчо диллина долу. Уьш берриш а Соьлжа-гIалахь я цуьнан йистошкахь бехаш а, белхаш беш а бу. Царех цхьаццаберш хIинцале а Нохчийчохь шуьйра бевзаш бу. Нохчийчохь хилла а ца Iаш, иштта тайп-тайпанчу Европерчу гIаланашкахь гайтамашкахь дакъалаьцна цара.\nМасала, Тайсумова Тамарин сарташ гина хIинцале а Парижерчу а, Брюссерчу а, Миланерчу а исбаьхьаллаезархошна. Иштта Умарова Асетан гарфикаллин импрессионизмехь дехкина долу сарташ а. Цуьнан масийта Европерчу пачхьалкъехь шен лерина персонала гайтамаш хилла, тIаххьарниг даханчу шарахь Италехь а хуьлуш. Боккхачу тидамца а, тамашашца а тIе а оьцу цу къоначу похIманчин белхаш Европерчу хьовсархоша.\nГермани- Нохчийн суртдиллархойн гайтамехь, 1ГIу2014\nШа Умарова Асет кху деношкахь Берлинехь схьабиллинчу гайтамехь дакъалоцуш яра. Цунах лаьцна иштта дийцира Умарова Асета Маршо радиона.\nУмарова: „ Лахьан беттан 22-чохь дуьйна гIуран беттан 5-гIа кхаччалца дIахьур болуш бу кхузахь нохчийн зударий-исбаьхьалхойн гайтам. Царех сан 4 сурт ду цу юккъехь. Гайтам схьабоьллучу хенахь йистхуьлуш вайн цIера еана профессор, социолог Курбанова Лида а яра. Со а яра эшарш локхуш. ЧIогIа дукха хьеший а баьхкинера сарташка хьажа, массара а хазхеташ тIе оьцуш а бу хIара гайтам. Европехь нахана вайн нохчийн исбаьхьалла йовза лууш а, царна иза гайта вайн аьтто болуш а чIогIа дика хета суна“.\nСарташ дахкар цхьаъ бен доцу похIма хилла ца Iа цуьнан – Асет вуно башха аз долуш эшаршлакхархо ю. Бакъду, цуо лоькхуш ерш дукхахболчу нохчийн эстрадерчу йирлакхаройн тийжамашца цхьа а гергарло долуш яц, уьш халкъан эшарш ю, къоман синан букътIамарера кхоллаелла ала мегар долуш. Вай дIадохорах лаьцна а, Даймахках лаьцна а, оьздачу безамах лаьцна а ю уьш.\nБерлинерчу гайтаме гулбеллачарна а лекхира Асета масех йиш – нохчийн меттан зевналла царна хазийта а, халкъо ша бIешерашкахь кхоьллина йолу башха исбаьхьалла царна йовзийта а.\nУмарова Асет Берлине Швецера еанера. Цигарчу Мальмо гIалахь Асет а, цуьнца цхьаьна кхин шиъ а нохчо а леринчу цхьана анимацин проектехь дакъалоцуш яра. Цигахь нохчийн къона сарташдахкархой Iамалуш бу, анимацехь белхаш бан. Асета дуьйцу.\nУмарова: „КIира хьалха Швецехь анимацин проектехь дакхалоцуш яра со а, соьца кхин а вайн шиъ къона аниматор а. Оха цигахь анимацин фильмаш ехира, монтаэца а, аьзнашца а белхаш бан а Iемира тхо. Тхаьш яьхначу фильмийн сюжеташ а, церан аьзнаш а, цу чохь хезаш йолу мукъамаш а – дерриге а тхаьш харжа а хоржуш, тхаьш дан Iемира тхо. Кхоккха миноташкахь ю и фильмаш. Цигарчу режиссеран вуно хестийра уьш, цец а бевллера уьш тхуна йоцачу хенахь иштта болх бан Iамарх. Интернетехь хьажа йиш ю цу филмашка“.\nГермани- Нохчийн суртдиллархойн гайтамехь, Берлин,1ГIу2014\nВуно боккхачу тидамца тIеийцира Берлинерчу гайтаме гулбеллачу меттигерчу бахархоша а, исбаьхьалла езачара а Нохчийчуьра лерина еанчу социологин Iилманчин, профессоран Курбанова Лидин къамеле. Курбанова Лида дуккхаъ шерашкахь нохчийн зударийн хьал толлуш ю, ДегIастанахь бехчеран а, мухIажарш хилла дуьне мел ду дIасабаьржинчеран а. Карарчу хенахь Белгехь а, Германехь а бехачу нохчийн зударийн Iер-дахар а, церан хьежамаш а толлуш ю иза.\nХийраллерчу дахаро мел хийцина тера цера кхетамаш а, Даймахкаца йолу уьйр а, доьзалкхиоран Iадаташ а – иштта ю социологин Iилманчин коьрта теманаш. Ткъа царех лаьцна а, Курбанова Лидех шеъ лаьцна а Маршо радионо дуьйцур ду рогIерчу материалехь.\nНохчийн суртдиллархой Германехь


Дена етташ а гуш, собаре хила гIертар а ду Iазап\n2008-чу шарахь Краснодар-махкарчу цхьана вахархочунна йиттира полисхоша, и Iазап лардеш цуьнан исс шо долу йоI латтара аьлла а доцуш. Гиначо лачбаьккхина беран кхетам, йоккха хилча а ца даьлла цуьнан иэс ирчачу суьртах мукъа – Европан кхеле а яьлла, цигахь тоьлла иза.\n…Оцу дийнахь Тупсера вахархо шен йоI школера цIайига вахана машенахь. ЙоI машена чу яьлла, яланза а йолуш, тIехьалхинчу наха, когаш тIера охьа а вожийна, ирча йиттина цунна.\nТIаьхьа гучудаьлла цунах леттарш наркоманаш лоьцу полисхой хиллийла а, оцу стаганна иза наркотикаш юхкуш ву аьлла йиттина хилар а. Шена гIелояр кхеле делла цо, тоьлла цигахь, дIакъевлина цунна дуьхьал айдина хилла дов.\nДена бакъдерг ша толор тоаме хеттехь а, йоI Iадийначуьра метта ца йогIуш яьхна шерашкахь. Нах дех лета буьйлабелча, машена чуьра ара а иккхина, мохь хьекхна хилла цо. «Батт дIакъовла, яхийта машена чу хаа!» - тIечевхина цунна полисхойх цхьаъ. ЙоI машена чуьра дIа, хьал тергал а деш, сахаьдда йоьлхуш Iийна. ТIаьххьара а араиккхина, машен генна юьтуш, едда цхьана агIор дIаяхана иза. Гергарчу стага кара а йина, дIайигина.\n«Иза хIинца а яц шена хиллачу хьунах меттаеана»\nДена етташ гина йоI йоккха хила йоьлча а ца ялаелла дагатуьйсучу хиламо шена тоьхначу лазарх – 2008-чу шарахь лоьраша хIоттийначу диагонозо боху, «цуьнан энурез (хьатI цасацар) дозу кхетам ирчачу дагалецамо галбаккхарца. Буса диллина вон гIенаш гуш, дийнахь нахах ийзалуш хьалакхиина йоI, хьалха дика доьшуш хиллехь а, дена етташ дайначул тIаьхьа йоьхна дешарх.\nКотар-Юьрта бомбанаш еттарх лаьцна хаттарш хьажийна Оьрсийчоьне Европан кхело\n"ЙоI карарчу хенахь – иза хIинца йоккха хилла – доьшуш ю кхечу гIалахь, амма лазарх мукъа ца яьлла. Нахах дIа ца иэло иза, кхоьру хIинца а», - дуьйцу "Кавказ.Реалиига" «Iазапна дуьхьалояран комитетан» Краснодарерчу декъан куьйгалхочо Садовская Ольгас.\nКхечунна дечу таIзаре хьежийтар а ду таIзар\n2008-чушарахь йоьIан гергарчара арздина прокуратуре йоьIан дена йиттинчу полисхойх лаьцна. Амма ца айдина прокурораша бехктакхаман дов кхузза дехар дича а.\n2019-чу шарахь йоьIан цIарах цуьнан гергарнаш бевлла Европан кхеле, лурчах тIеэцна Страсбурго арз листа. Ткъа хIинца сацамбина оцу хьокъехь. Краснодар-махкарчу полисхоша стагна еттарца, тIехь Iазап латторца талхийна Европан конвенцин №3 артикл, боху сацамо. ЙоIанна дала кхачийна ахча ду 25 000 евро.\nМескар-Эвл - Страсбург: Зуламан мах - миллион евро\n"ЙоьIан цIарах чуделлера арз. Дуьххьара ду Оьрсийчоьнца доьзна и тайпа сацам арабалар: гергарчу стагна зен деш гайтар а ду зен, боху Европан кхело», - боху Садовскаяс.\n«Оьрсийчоьнан Iедалан векалш кIелхьаръяккха гIертара шайн пачхьалкх – зуламдарца шеконе воьжна стаг лоцучу муьрехь бер бац аьтто иза лоцуш, воьхкуш гергарчарна цагайта, бохура цара. Амма йоьIан да шен бераца школерчу барамехь а Iийна, цигара цуьнца дIавоьдуш хилла. Нагахь санна шаьш шек белахь, полисхоша стаг лоцуш ларъян езара бер уллехь доцу хан, шаьш бен къиза болх беранна гур боцу хан», - аьлла бу Европан кхелан сацаман бух, Садовскаяс дийцарехь.


Малхбалерчу Иерусалимехь хIоьттинчу ситуацица доьзна Израило шена къинтIера баха беза палестинахой аьлла Кадыровс динчу д1ахьедаро гойтуш яц Оьрсийчоьнан официалан позици. Иштта ду пачхьалкхан куьйгалхочун пресс-векала Песков Дмитрийс дина дIахьедар.\n"Оьрсийчоьнан Федерацин арахьарчу политикан позици пачхьалкхан куьйгалхочо къастош ю, шуна хаа лаахь", – аьлла Песков Дмитрийс, РБК агенталло бечу хаамца.\n"Ший а агIо собаре хиларе" кхайкхина цо, Кремль Израилехь "маьршачу бахархошна хуьлу зенаш кхуьуш лаьттарх" саготта юйла а хоуьйтуш.\n"Хьалха а санна, тхуна хета шина а агIонна ницкъ каро беза евзаш йолу проблема листа, аьлла, уггаре хьалха Кхерамзаллин Кхеташонан [Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн организацин] резолюцешна тIе а тевжаш",— аьлла Песковс.\nШи де хьалха Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана бусалба нах къинтIерабаха декхаредира Израилан Iедал цигара полици а, палестинахой а вовшашна дуьхьаллаьттачохь ал-Акса маьждиге нисбеллачу наханна зенаш дарна. "ТIаьхьа доцчуьра, ерзае конфликт, иза шорлахь дараш ирча хир ду!", - яздира Кадыровс шен инстаграм-каналехь.\nИзраил а, Газа секторера палестинахой а вовшашна ракеташ етташ хьийза кху тIаьххьарчу шина дийнахь. Малбалерчу Иерусалимехь, Ал-Акса маьждигна уллехь, кху беттан юьххьехь лилхинчу девнашца йолаелла конфликт. Девнашна бух биллинарг бу Израилерчу кхело Шейх Джаррах кIоштахь бехачу Iаьрбашкара хIусамаш дIа а яьхна, жуьгташна, уьш 1948-гIа шо кхаччалц церан хилла аьлла, дIадала кхачор.