ТIом ца оьшу!\nОьрсийчоьнан Президенто Путин Владимира Украине шайн эскарш хьажош хилар бахьана долуш сингаттаме эгийна дуккха а нах. Массо а ладоьгIуш бу гIуллакх хIинц-хIинца цIий Iеначу доьрзу-кх бохуш. Кху тIаьхьарчу деношкахь Украинехь а, Оьрсийчохь а хуьлчух шайна хетарг довзуьйтуш дIахьедарш дина дуккха а културан гIуллакххоша.\nУкраине оьрсийн эскарш хьовсор ирча гIалат ду аьлла Оьрсийчоьнан Iедалшка петици хьажийна Оьрсийчохь лоруш йолчу «Машина времени» олучу рок-тобан хьалханчо Макаревич Андрейс а, цуьнан накъосташа а.\nМакаревич Андрей (аьттоагIор)\nНагахь Оьрсийчоьно Украиница тIом болабахь иза баккъалла а вежарша вовшен бойу тIом хир бу аьлла хета Макаревична.\nChange.org сайт тIехь гучуяьллачу петици тIехь Макаревича, цуьнан накъосташа а иштта боху: «Кху масийтта дийнахь синтем байна керланаш доьшуш вай кхеташ ду ГIирмехь хуьлург бIаьрга моттаргIа а, ирча гIан а ца хиларх.\nУггаре ирча сценарий кхочуш ян йолош ю, Галича ма аллара, «юха а вайн танканаш ю нехан латтан тIехь». Оха тIедожадо Оьрсийчоьнан Iедалшна Украини территори тIера берриг а тIеман ницкъаш арабахар.\nОха кхайкхам бо тхайн махкахошка: ма теша официалан пропагандех, ма хIитта тIаманна тIе. Вай гайта деза украинахошна Оьрсийчохь Iедалан пропагандах къаьсташ йолу ойла хилар а, танканаш а йоцуш кхин аргументаш хилар а. Тахана цкъа а ца хиллачу кепара мехала ду вайн лулахойн историн харжам лоруш хилар гайтар а, цера вайга ларам хилийта гIортар а".\nОьрсийчохь уггаре а вевзаш волчу кхузаманахьлерчу оьрсийн яздархочунна Акунин Борисана Путинан тIеман буьрсалла моттаргIа ю аьлла хета. Амма иза тешна ву кху тIаьхьарчу деношкахь Оьрсийчоьнах полицин пачхьалкха а, диктатуран пачхьалкх а хилла хиларх.\n«Цхьана агIор Путин дагахь ву шегахьа баха оьрсийн националисташ – хIинца оьрсий ларбарехь коьртаниг хир ву иза.\nУкраинехь болчу оьрсашна цо цхьа а гIо дийр дац, ша вониг ца дахь, вуьшта а дика йоцу украинахойн а, оьрсийн а юкъаметтигаш талхош. Амма дуьхьал берш пхоьалгIа колонна санна гайта гIуртур ву иза, Оьрсийчоьнан а, оьрсийн а уьш мостагIий бу бохуш",- яздо Акунин Бориса шен блогехь.\nИ бахьана дулош Акунина кхайкхам бина Оьрсийчурча оппозице дуьхьалонан акцеш а ца еш сатоха, бIаьннаш эзарнаш нах урамашка арабовла кийча хиллалц аьлла. Яздархочунна хетарехь, тахана пикеташка арабуьйлурш уггаре а майра жигаралла гойтуш болу оппозицин декъашхой бу."Уьш лийца аьтто болу схьалуьца-таIзардон органийн", - бохуш яздо Акунин Бориса.\nУкраиница йолу юкъаметтигаш машаран гIулчашца къастайе аьлла кхайкхам бина Оьрсийчоьнан Iедалшка «Аквариум» тобан куьйгалхочо, музыканто Гребенщиков Бориса шен Facebook-ехь йолчу агIон тIехь. Цунна хетарехь, адамаш а ца дойуш гIуллакх дерзо сацам болуш бу даиман а. Карахь Iедал долчу нахе кхуьйкху цо и Iедал шайна делла халкъ дагадаийта бохуш.\n«Генна ойла еш хила. Ма тийса адамаш вошен коча, совца, хIинцца пайда хир бу аьлла хеташ, шайн халкъана пуьташ буттучура. Кхана цу гIуллакхо вуно боккха эшам бохьур бу вайна», - бохуш яздо Гребенщиков Бориса.\nОьрсийчоьно боло мегаш болчу тIеман вуно ирча тIаьхье хир ю аьлла хета ДДТ тобан лидерна Шевчук Юрийна. «Украинера а, Оьрсийчура а бахархой гергара бу. ХIораммо а вайх шега далург дерриг а дан деза, вежарша вовшен бойу тIом ца хилийта. Иза вай ца дахь тоьлур ду адамалла ца хилар», - аьлла яздина Шевчук Юорийс «Эхо Москвы» сайт тIехь йолчу шен блогехь.\n«Вайн хьекъале, майра, оьрсийн къам Iалашдон депутаташ хIунда ца бахара Майдане, Раде стохка ГIура-баттахь, майра къамел хIунда ца дира цара цу хенахь, шайн куплеташ хIунда ца лекхира цара... Олимпиада... Ткъа хIинца, даиман а санна, уьш тIехьалевчкъина эскаршна а, кхиазхошна а, цIийна а», - бохуш яздо Шевчука.\nОдессехь вина Жванецкий Михаил яздархо-сатирик ву. Дийна классик аьлла цIе яхана ву иза Оьрсийчохь. ТIаьхьарчу хенахь Iедалша хьоьстуш лелош вара и стаг. Жванецкий Михаил Украинин а, Оьрсийчоьнан а халкъан артист ву.\nЦо дийцарехь, украинахой ницкъ болу къам ду, къуйн Iедал лалла ницкъ кхаьчна долу. Оьрсийчура бахархой тийна-таьIна Iаш бу, иза дан доьналла хилла болчу украинахошца буьстича аьлла хета цунна.\nЦул сов, Путина лелочунна шаьш реза ца хилар хайитина эшаршлакхархочо Земфирас а, музыкан критик волчу Троицкий Артемийс а.\nЦа оьшу тIом бан!\nПутинан омрица цIеххьана зиен долийна оьрсийн эскарш. Украина ладоьгIуш ю\nГIирмера хьал Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Организацин Кхерамазаллин Кхеташоне дийцийта лууш ю Украина


Лараме белхан накъостий! Долара юкъардешаран хьукмат «Ишколан академи «Вундеркинд» куьйгалхочо даггара декъалдо шу Нохчийн Зудчун Денца!\nГлавная / Новости / Лараме белхан накъостий! Долара юкъардешаран хьукмат «Ишколан академи «Вундеркинд» куьйгалхочо даггара декъалдо шу Нохчийн Зудчун Денца!\nЛараме белхан накъостий!\nДолара юкъардешаран хьукмат «Ишколан академи «Вундеркинд» куьйгалхочо даггара декъалдо шу Нохчийн Зудчун Денца!\nДуккха а ду дуьненахь Деза денош,\nЗударийн де дог1у гуьйре къагош,\nХуур дац, шуний бен, гуьйре хазъян,\nВайн ц1ийнан, кхерчан а йовхо ларъян!


Францойн поэзи нохчийн маттахь а ека хаза\nНохчийн мотт шарбойла, халкъалахь чIагIбойла ду, цхьамогIа кхечу хьелашца, цу матте яьккхина дуьненан литература хилахь. Иза кхетош болчу поэтех ву поэт, гочдархо, меттан говзанча Хатаев Хьусайн.\nХатаев Хьусайнан гочдарш\nКху цIахь берш боцуш, цIарна цIе яххана исбаьхьаллин дешан говзанчаш беха тахана Европехь. Кху Нохчийчохь а, цигахь а бехачарлахь кIезиг бац стигал Iаьршашка кхачош , исбаьхьаллин дешан къайле ястаелларш,нохчийн литературан дозанаш шординарш. Багарбан хьашто а йоцуш, дукха а бу.\nУьш мел бу, тIехIотта да воцуш, байлахь юьсур яц нохчийн исбаьхьаллин литература аьлла, тешам а бу. Бакъду, цу яздархошлахь дукха бац литературах, дахарх, махкахь долчу хьолах, бIо ца къажош, шена хетарг дIаала хIуттуш верг.\nИштачех цхьаъ ву байтанча, гочдархо, ненан меттан говзанча Хатаев Хьусайн. Ша мел гена велахь а иза куьг кхочехь ву,мичча хена кийча а ву, хьулам боцуш, шен хьажам-ойла ялхо.\nТахана Францехь веха Хьусайн тIетаьIIа къахьоьгуш ву. Цигахь нохчийн матте яьккхина ваьлла хьесап ду иза Пушкинан «Евгений Онегин» роман.\nБакъду, литературах а, гочдарех а тхойшиннан къамел нисделла 15-чу бIешарахь ваьхначу фаранцойн байтанчех (бакъйолу цIе де Монкорбье йолчу) Франсуа Вийонах.\nКъамел доладелира Хатаев Хьусайна нохчийн матте яьккхинчу жимачу «Илли билгалонех» цIе йолу байта тIера.\nДевза шурин мозий вай,Вевза стаг а духарца,\nБевза хIоттам беза бай, Девза дитт а гарца чкъор,\nБевза чхар а,леша бокх, Бевза муьста нах а хьуна,\nДевза хьал,пхьор доцург токх: Амма со ца вевза суна.\nВевза денна буург тIуо,Вевза хьехам чIогIа бийриг,\nВевза лай шен кхобург вон, Евза хIолбат хиъна Iийриг,\nВевза даржо хьоьсту бохь,Вевза лерца пуьталг, хьуна,\nДевза чагIар черми чохь: Амма со-о ца вевза суна.\nЕвза говр а,ловзош берг,Девза декхар,такхар иза,\nЕвза гIам дерг,оьзда ерг,Евза нийсо,харцо къиза,\nЕвза само,мерза гIан,Девза Делан дехкарш, хьуна,\nЕвза адам толлу хан: Амма со-о ца вевза суна.\nХьенех,дийца дукха ду, Кхаъ бац хIара дуьне, хьуна,\nДевза далар-синан Iу: Амма со-о ца вевза суна.\nЦунах, Франсуа Вийонах а, цуьнан синхааман турпалхочух а, исбаьхьаллин литературах а ду тхойшиннан кхиндIа къамел.\nМаршо Радио: Хьусайн, «Со-о ца вевза сунна..» цуьнан синхаам турпалхочуьнга ша ала гIортийнарг аладелла аьлла хетий хьуна?\nХатаев: «Дера аладелла. Цуо боху дуьне,гонаха мел дерг девзина шена, амма ша-м ца вевзина шена. Ша-шех ца кхуьу боху цо ша. Вевза а моьттуш цунна ша вевзина ца хилла. Ишта даре до цуо талламаш бинчул тIаьхьа. Франсуа Вийон шен заманал а кхо корта лакхара стаг лоруш хилла иза,кхетамца а,хьежамца а,леларца а».\nМаршо Радио: ХIинца цигахь, Европехь, мелла а хан яьккхинчул тIаьхьа, изза Вийон Франсуа, Шекспир, Гете кхиберш а тIеэцар,кхетор кхечу кепара-м дац хьан?\nХатаев: «Цара бух биллина. Оьрсийн литература ю бохург, шолгIа бен яц. Цара дукха хIума кегийна, массо тайпана кепаш хIиттийна. Хьо маттах кхиа а воьлча, иртийн чулацам оригиналана герга йовза а воьлча,хьуна хаьа уьш мел ницкъала хилла. Уьш ца хиллехь Пушкин а хир вацара,кхиверг а хир вацара… Хьалхара гIулч цаьргахь ю».\nМаршо Радио: Лакхарчу доьшийлашкахь дозанал арахьара литература Iамор, изза Франсуа, Гете, Байрон, кхиберш а бовзар цхьа декъаза,къовзийна ду боху-кх ахь?\nХатаев: «Боху. Стенна аьлча оьрсаша шаьш шайчара лакхе яьккхина,шайчара къаьхьде дина бохуш дуьйцу… И лакхе яккхар а ур-аттал, кхаьргара схьаэцнарг бен церан хIумма а дац. Кеп елахь а,ойла елахь а… И ойла а тIе басар тухуш,дIаерзош,схьаерзош хIумнаш-м мелла а дина хир ду цара. Вуьшта оьрсаша шайггара керла даьккхина цхьа хIума дац. Дозаллий,хьехамашший,массо нисваррий цаьргахь бахьа меттиг а йоцуш ду…»\nФранцой байталлах тIетовжийла а йина, исбаьхьаллин литературах дийцина байтанча, гочдархо Хатаев Хьусайн, даима а санна, тешна ву кхечу къаьмнийн исбаьхьаллин ирташ нохчийн матте яхаро, хи тодеш,стамдеш,цунах дIаэлучу шовданех тера,оцу гочдарша ненан меттан таронаш шорьярехь, кIаргьярехь вуно мехала дакъалоцу аьлла.


Низам талхийний - яхийта кешнийн керта!\nБахархоша даре дарца, кху деношкахь Нохчийчохь ницкъаллин структураша марсабаьккхина дIахьош бу, машенаш схьа а йохуш, гIуданан лаьттийлашка дIаюьгу мур. Низамхоша лечкъа ца до цу кепара машенаш дIахIиттор Iедалхойн пурбанца деш хилар.\nХарцхьалеллачунна дечу таIзаран керла кеп\nБIеннашкахь дIайохуш ю машенаш, низамо магадар цамагадар тергамза а дуьтуш. ДIаяхарал сов цхьа хан яллалц дIалуш а яц. Ткъа къаркъа а мелла совцийначу долахойн машенаш-м Iедалдайша, дуьненна а хазош, дIа а ма ло аьлла.\nМашенаш санна алсам бацахь а полисхойн урхаллашкахь бахархой а бу совцийна латтош. Мелла я кIомал оьзна совцийнарш а бу, таблеткаш олу дIаьвше веттарчий молханаш бахьнехь чохь бохкурш а бу, къола дина а,харцахьа лелла а дIабигнарш а бу.\nУьш массо деш хIума а доцуш чохь ца кхаба,юкъараллина пайдехьа хилийта, некъ карийна Iедалехь болчарна.Ма-дарра аьлча уьш хIора денна а балха кхийла болийна. Масала карарчу хенахь цаьрга тIетаIIийна кешнаш цIандойтуш ду массо бохург санна кIошташкахь. Бахархошна гергахь бертаза къахьоьгуьйтуш мел берш къаркъа бахьнехь тIетеIош бу къинхьегамна,цундела, и нийса дуй даций бохучуьнан кхин ойла а ца еш, могIарерчу нахана и новкъа а ца хета.\n«Ма мала кхин доккъана тIаьхьа маларг! Мала а мелла, нахана бале вала веза?! Мала а малий шен чохь Iункъар хIотта,со цагучуьнан ши бIаьрг болийла аьлла, ара а ца волуш! Дика-м ду цаьрга болх бойтуш!» Герггачу барамехь ишта къамелаш хазадо наха шайлахь.\nЦхьана кIоштехь велларг дIаверзо мел оьшучу гIирс-коьчаллин дола а деш,галдаьлларг тодеш,кешнашкахь къепе латтош, Делан дуьхьа аьлла нигат а долуш, жоьпаллин болх беш ву соьца къамел деш волу Хаваж цIе йолу бусалба. Цо тоьшалла до полисхоша балочу лецначу наха кешнаш цIандарехь вуно дика болх бо бохуш.\nХаваж: «Тахана а балош бу кешнашка болх бан. Селхана дика катуьйхира цара. Летта валийнарг а хуьлу,мелла балийна а бу. Бехке болуш балийна бу хьуна. Цара шаьш даре ма до. Бехк а боцуш валийна ша бохург суна-м ца хаавелла. Цкъа сан дош ца дохош къа-м хьийгира цара. Ялхитта вара уьш.\nИшта-м тхойций дIа а хIиттина болх бира полисхоша а. Коьллаш,къух,буц дIа а йоккхуш хIинцца кху чохь санна дIа-м цIанйо кешнийн керт. Уьш ца бахкийтича бовлур-кх уьш! Дела реза хуьлда царна.»\nТамаше хеталург ду (кхузахь хIуъу а, низамаца мел бIоста нислахь а, дина карадойту дела хила а там бу иза), йина ян ма еззара кхел а йоцуш, бух болуш а, боцуш а, совцийна латточу нахе, бертахь а, бертаза а белхаш дайтар, нийса ду те я гома ду те аьлла дийцаре дара-м стена дуьйцу, отталла хаттаре доккхуш а цахилар. Бакъдерг дийцича и хаттар делларг кхузахь хIуттуш а вац жоп а дела шеен хьажам бовзийта.\nКъаьркъа мер дац аьлла, чIагIо йина Кадыровна шофераша


Мангал-бутт 22, 2018\nОьрсийчоь -- Шаманов Владимир а (аьрро), "Роснефть" пачхьалкхан компанин куьйгалхо Сечин Игорь а.\n"Солнцевская" лерринчу Iалашонна вовшахкхеттачу талорхойн тобанан хьалханчан Михайлов Сергейн (Михась) гIоьнчин Тамм Арнолдан (Спиваковский Андрей) мобилан телефонера Испанин полицино схьэцна сурташ зорбане даьхна The Insider-о.\nОьрсийн мафица доьзначу бехктакхаман гIуллакхна юкъатоьхначу масийтта сурта тIехь Михасьца цхьаьна дIахIоьттина ву цу Оьрсийчоьнан турпалхо Пачхьалкхан Думан депутат инарла Шаманов Владимир.\nThe Insider-ро бинчу хаамца, и сурташ даьхна ду Москох Lotte Hotel цIе йолчу хьешан хьусамехь. Шамановца а, Михайловца а лаьтташ ву "Локомотив" футболан тобанан тренер Семин Юрий.\nThe Insider-о дагадоуьйту Шаманов Пачхьалкхан Думан тIеман комитетан куьйгалхо а, тIеман хьашташна хьажийна федералан бюджет йоькъучу парламентан комиссин гIаьнтадех цхьаъ а хилар.\nНохчийчохь тIом боьдуш инарла Шаманов гIаравелира, кхел а ца еш, адамаш дайарца а, тIамах бевдда боьлхучу маьрша нехан коврашна тIt бомбанаш еттарца а, ткъа иштта тIемаш боьлхучу меттигашкара маьрша бахархой арабовлийтар доьхкуш омра даларца а.\n"Глыба" цIе йолу (Тамбовн лерринчу Iалашонна вовшахкхетта талорхойн тоба) Шамановн хилла нуц чувоьллира 2009-чу шарахь, 10 шо хан а тоьхна, стаг вен гIортарна а, ахча даккха гIортарна а бехке а вина.\nОцу хенахь хIаваан десантан эскаран буьйранча волчу Шамановс леррина кечйина эскархойн тоба хьажийра шен невцан фирме, цигахь таллам барна новкъарло яйта дагахь. И бахьана долуш цунна таIзар дира, хIаваан десантан эскаран буьйранчан дарж дIалаца кхоччуш хьакъ долуш вац аьлла.\nСтохка Гезгмашин-бутт чекхболуш Испанерчу Марбельехь полицино лецира 11 стаг, шайна юкхаь Тамм воцург, "Марбелья" футболан клубан долахо Гринберг Аександр а, цу клубан вице-президент Пастушенко Герман а, Agua Sierra de Mijas компанин долахо Кузнецов Олег а, цу компанин кхин а ши куьйгалхо - Дождев Сергей а, Дзреев Владимир а волуш. Масийтта бутт баьлча уьш дIахийцира,закъалтана ахча а эцна.


Тест, Марсхьокху-бутт 29, 2019\nЕари-де 29 Марсхьокху-бутт 2019\nМангал-бутт 07, 2019\n"Цхьа борз ю-кх хьо!"\n… Къинхетам бина Дала, тIера цIока а этIаш, махана дуьхьалйирзинчу Барзах. Аьлла: "Хьан дуьхьа, майра Борз, даха дуьту ас хIара дуьне, амма ца доккху къинойх хьалха". Адамаша йийна шайн Iесаллин теш хилла Борз. ХIетахь дуьйна, Деле кхойкхуш, муцIара стигал а ерзайой, угIу Борз. ...Массаьрга а санна, Дала жоп доьхур ду Барзе: "Ахь муха лайра оццул дера мох?" – аьлла. "Сан когаш кIел Даймохк бара, ца йолура лар ца бича", - жоп лур ду Барзо. Оццул еза ю борз нохчийн барта кхоллараллехь. ...Мел евза шайна Борз хьовсал! (МеттахIиттаде кицанашкара "эгна" дешнаш).\nСтигалкъекъа-бутт 09, 2019\nНохчийчуьра 100 буц\nНохчийчуьрчу хотешкахь, хьаннашкахь лаххара а 100 орамат ю молханна мегаш а, яа тарлуш а. Дийцича-м, шаьш хьалха кхиъинчохь кхуьу уьш: йий кхехкош, кхекхий, истангаш басардеш, машшаш доIуш, шекар доккхуш лелийнарш… Вай ду-кх царех херделла. Дагалаца вай даймехкан бецаш!\nХазаниг, диканиг, сирланиг хьоьху БIаьстено. Дог-ойла екхало, цIеначу кханенна деллало дог БIаьста. Юлу бIаьста бIаьсте къоначух а, къеначух а. Карладаха вай нохчийн маттана бIаьстено делла ниIматаш!\nДечкен-бутт 22, 2019\nНохчийн исторехь масийтта рузма лелла. ТIаьххьарчу бIешерашкахь дайша лелийначех ю карарчу хенахь вай меттахIоттийна рузма. Оьрсийн маттера схьаэцна беттанийн цIерш а йитина, вешан маттахь лело а догIу уьш. Хуург чIагI а деш, цахуург Iама а деш, луьстур-кха вай хIара квиз!


Дечкен-бутт 21, 2022\nСтрасбургера Европан Кхеташонан гIишло\nТховкIело лун хеттарш луьстучу Къоман кхелехь (CNDA) Ойсаев Джахаран гIуллакхехь шайна дош ала бакъо ялар тIедожийна Францин Amnesty International организацино. Карарчу хенахь Оьрсийчоьне дIавала кхерам лаьтта Ойсаевна. Amnesty International Францина лаьа CNDA-н кхелахошна дIахаийта, Оьрсийчу дIахьежочу Нохчийчуьра бахархошна лаьттачу кхерамех.\nШен доьзалца мухIажаран статус елира Ойсаев Джахарна иза Франци ма кхоччура. 2019-чу шарахь и статус дIаяьккхира цуьнгара, колледжехь доьшучу заманчохь радикализаци лелийна аьллачу шеконашца. Делахь а, жимстаг цкъа а тергонехь хилла вац, ткъа гIуллакх кхеле а кхачале Ойсаевн хьокъехь болийна таллам сацийнера.\nAmnesty International организацина хетарехь, Францин Iедалхоша сацон деза низамехь доцу нохчийн мухIажаршна Оьрсийчу депортаци яр.\nФранцехь лецира Гадаев Мохьмад Охан-беттан 8-чохь, иза полице вахча. ХIора денна лелаш вара иза цига, ша депортацех хьалхавоккхуш кхело бина сацам кхочушбеш: адвокато тоьшаллаш далийнера цунна Оьрсийчохь ваха кхераме хилар тIечIагIдеш. Амма кхелан сацам а ца ларбеш, Францино экстрадици йира цунна. Хьалхо ша депортацин лагерехь сацийча, протест кхайкхош, шен гай цистира Гадаевс.\nНохчийчохь стохка Охан-беттан 10-чохь Гадаевна дуьхьал бехктакхаман дов гIаттийра низамехь а доцуш герзаш лелорна. Талламан урхаллаша цо герз къайладаьккхина меттиг карийна бохура. Нохчийчохь лаьцна латтош хиллачу Гадаев Мохьмадна цхьа шо ахшо хан тоьхна набахтин кIедачу хьелашкахь такха.\n2019-чу ушарахь Украинерчу бакъоларъяран органаша шайн пачхьалкхера араваьккхира Нохчийчоьнан вахархо Альбердов Iумар. Урамехь саца а вина, цуьнга аьлла хиллера, Украине кхайкхина ахь "ца оьшу цхьаъ" аьлла. Оцу юкъанна Альбердов Украинехь ваха бакъо йолуш вара, Киевехь шен доьзалца дIатарвелла вара иза.


Латта хьаткъах дIацIандар муха хила деза - 29 хьадис - Iумдатул-ахькам - Хьадис - Динул-Ислам Коьрта агIо\nМИН КАЛАМИ ХАЙРИЛ-АНАМ 29 хьадис\nМа́ликан кIанта Анаса (Дела реза хуьлда цунна) дийцина: «ГIамар-аренца Iаш волу цхьа стаг веанера (Пайхамаран (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) маьждиге), тIаккха цо маьждиган цхьана агIонгахь хьаткъа гIулкх дира. Нах цунна довдан буьйлабелира, иза сацо гIоьртира. Ткъа Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) совцийра уьш. ТIаккха иза хьаткъа гIулкх дина ваьлча, Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) ведар чохь хи даийтира, тIаккха и хи оцу меттиг тIе доьттира».\n- Латта хьаткъах дIацIандар муха хила деза дуьйцу хIокху хьадисехь.\n- ГIамар-аренца Iаш болу нах Iилма хууш а, хIума Iамош а ца хилла хьалха. Иштта болчу нахах цхьа стаг веана хилла Пайхамар (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) волчу, цуьнан маьждиге. Пайхамар а (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна), цуьнан асхьабаш а маьждиг чохь а болуш, и стаг маьждиган цхьана йистехь хьаткъа гIулкх дан охьахиъна. Маьждиг чохь и хIума дан мегаш доций хууш ца хилла цунна. Ткъа маьждигаш цу хенахь хIинца санна кечдина ца хилла, бухатиссина кузнаш долуш ца хилла, маьждигийн цIенкъа латта хилла. И хIума дан ца мегий хууш воцу и стаг иштта охьа а хиина шен гIулкх дан хIоьттича, асхьабаш тIехьевдда цунна, иза сацо дагахь. Ткъа Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) Iадвита аьлла иза, хIунда аьлча иза эццахь сацийча хир долу зен иза валлалц Iадвитарал доккха долу дела. Цкъа делахь, ша юкъахваьккхича хьаткъ дIасадаржо тарлора цо маьждиг чохь а, шена тIехь а. ШолгIа делахь, гIулкх дан волавеллачул тIаьхьа иза сацийча цуьнан могшаллийна а зен хир долу дела. Цул совнаха, цхьа хIума ца хууш волчуьнгара цхьаъ даьлча, цунна дов дан ца дезий хоуьйтуш а хилла Пайхамар (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна). Цундела, цунна дов а ца дойтуш, иза юкъах а ца воккхуьйтуш, иза ваьллачул тIаьхьа цхьана ведар чохь хи даийтина Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна), тIаккха и хи цо хьаткъа гIулкх динчу метте тIедоттийтина. Ткъа и хIума дина волу стаг тIе а кхайкхина, иштта хьехар дина цо цунна:\n«Бакъдолуш, хIокху маьждигашкахь и хьаткъа гIулкх а, цул доккха гIулкх а дан мегаш дац. Маьждигаш – Дела хьахорна а ду, ламаз дарна а ду, Къуран дешарна а ду».\nИштта кIеда-мерза, паргIат, дов а ца деш, чийха а ца веш, гIовгIа а ца еш, кхетийна иза Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна). Иза шеца иштта дика а, кIеда а хилла дела, оцу стага аьлла хилла цул тIаьхьа: «Йа АллахI, сох а, Мухьаммадах а къинхетам бе Ахь! Тхойшинца цхьаьна кхин цхьанна а къинхетам ма бе Ахь».\n- Бехделла долу латта тIехула тIе хи доттарца цIанлуш ду, хIокху хьадисехь деана ма-хиллара. Нагахь санна боьха лоруш йолу хIума лаьтта тIехь йиссина яцахь, иза хиллачу меттиг тIе хи доьттича и латта цIанлуш ду, ткъа нагахь санна и боьха йолу хIума лаьтта тIехь йиссина елахь, иза схьаэцна дIаяккха еза, тIаккха лаьтта тIехула тIе хи дотта деза.\n- Адаман хьаткъ боьха хилар а девза вайна хIокху хьадисера.\n- КIезга долчу зеца доккха долу зен духатоха дезаш хилар а гойту вайна хIокху хьадисо. Маьждиг чохь хьаткъа гIулкх дар хьарам ду, иза шариIатехь вон хIума ду. ХIетте а, и гIулкх дан волавелла волу и стаг цара сацийна хиллехь, иза сацорах хир долу зен алсам хир дара, иза валлалц Iадвуьтучул а. Цундела, жима долчу вочу хIуманца доккха долу вон хIума духатоьхна цигахь Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна). Ткъа иза Бусалба динера цхьа бакъо ю: нагахь санна шина зенах цхьахадерг харжа дезаш хилахь, жиманиг харжарца доккханиг духатоха деза. Йа вуьшта аьлча, жимчу зеца доккханиг духатоха деза.\n- Маьждигийн лерам бан безар а, боьха лоручу хIуманах уьш лардан дезар а, цIандан дезар а гойту вайна оцу хьадисо. Маьждиг чохь цхьа боьха хIума нислахь, иза сихонца дIаяккха езар а, дIацIанйан езар а гойту вайна цо.\n- ХIума ца хууш, ца девзаш, кхетам боцуш волчуьнгара цхьаъ даьлча, цунна дов дан ца дезар, цуьнца кIеда-мерза хила везар а гойту вайна хIокху хьадисо. Иза Iамор сих ца луш, паргIат хила деза, чийха а ца веш, дов а ца деш, гIовгIа а ца еш, атта хила деза.\n- Пайхамаран (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) амалш дика хилар, иза хаза гIиллакх долуш хилла хилар, иза кIеда-мерза хилла хилар, вон долу хIума сацочу хенахь иза хьекъале хилла хилар а гойту вайна хIокху хьадисо. Ткъа вай а цунах тардала дезаш ду, цуьнгара масал эца дезаш ду, хIунда аьлча вайга шех масал эцийта ваийтина ву иза вайна Дала, Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна.  Муслим.


Адама Султана Олхазаран сайт "Динул-Ислам" - Хаттаршна жоьпаш - Къуръан дешаран сужуд а, дIавижале доьшу сураташ а\n(Делахь а), церан хилпало (къовсам) хилла, иза дан дезаран хьокъехь – суннат ду иза, йа важиб ду? – аьлла.\nДукхах болчу Iелам-наха иза важиб дац аьлла, муххале а «мустахьабб» (суннат долу хIума, дича мел болуш, ца дича къа а доцу хIума) ду аьлла. Иштта аьлла Iумар ибн Ал-ХаттIа́ба, Дела реза хуьлда цунна, Ибн Iабба́са а, Iимран ибн Хьусайна а, Ма́лика а, Авза́Iийс а, ШафиIийс а, Ахьмада а, Исхьакъа а, Абу Савра а, Давуда а, кхиболчара а.\nАбу Хьанифата, Дала къинхетам бойла цунах, иза важиб ду аьлла.\nЦо тешалла далийна лекха хинволчу АллахIан дош: [ХIун до цара, (хIунда) ца теша уьш? Шайна Къуръан дешча сужуд а ца до цара].


Гуьржийн Iилманчас толлу ГIалгIайчоь\nСтигалкъекъа-бутт 02, 2016\nКавказан къаьмнийн истори толлу мохк хилла дIахоьттина дуккха хан ю Гуьржийчоь.\nБежиташвили: «Хьеший тIеэцар гIалгIайн а, гуьржийн цхьатерра ду..."\nБежиташвили Марьям-къона Iилманча ю, гIалгIайн къоман культура а, истори а кIорггера толлуш йолу. Дуккха а уьйраш гIалгIашца цуьнан елахь а, иза цкъа а хилла яцара ша толлучу ГIалгIайн махкахь.\nКхо кIира хьалха дуьххьара яхара иза цига. Дуккха а хIуман тIехь, хазахетарца цецъяьлла иза. Маршо Радиога цо дийцира, шена ГIалгIайн махкахь гинчух а, тайначух а.\nБежиташвили: «Со официала визитца яхана яцара ГIалгIайн махка. ДоттагIа санна яхана яра. Со чIогIа дика тIе а ийцира сан доттагIаша а, суна сайна бевзаш боцучу наха а.\nГIалгIайн махкахь сагIадоьхурш бац. Цхьанна а меттехь бац уьш, я коьрта шахIарахь а, я кхечу гIаланашкахь а. Оцу кхаа кIирнах, со Магасехь а, Несар-ГIалахь а, Малгобекехь а ца кхочуш урам ца бисира. Цхьана меттехь суна ца гира сагIадоьхург.\nСуна хетарехь иза гIалгIайн къоман амалца доьзна ду. Цигахь, гIо оьшучунна иза ца дар, эхье хIума ду».\nШен махкахь, муьлхха а дезде а, могIарера цхьанакхетар а кIезга делахь а, маларца хуьлуш хиларх дIайоьлла Бежиташвили Марьям, цецъяьлла ГIалгIайн махкахь и хIума даьржина ца хиларх. Иза шена чIогIа тайна, аьлла кхин дIа а дийцира цо.\nБежиташвили: «Молуш нах а ца гира суна. Мухха а делахь а, урамашкахь мелла нах бацара. Ресторанашкахь молуш а, узуш а нах бац. Иза суна чIогIа дика хета. Хазахета, иза кавказхойн амалехь, гуьржийн амалехь долуш.\nМасала, со тIеэцначу доьзалшкахь, хIусамдас стака кара а оьций, дош олу. Ца оьшу, я чIагIар а, я коньяк а. ГIалгIачо иштта а дика дош олу хьешах лаьцна».\nМуьлхачу гIалгIачунна деган дагна тIебоьду некъ безахь, цуьнан мотт хьуна хаахь, хьан Iалашо кхочуш хилла яьлла ю, аьлла хета Iилманчана Бежиташвили Марьяман. Цо ша зийна иза.\nБежиташвили: «Масала, со туькан чу яхана. Соьга хотту: муха ду хьан гIуллакхаш, олий. Жоп ло:-дерриге а дика ду. Зударий а, божарий а собаре бу, амма чIогIа нах дукха безаш бу. Хьуна цхьа хазахетар хилийта лаахь, гIалгIайчунга ахь гIалгIайн маттахь ши-кхо дош ала деза.\nТIаккха, чIогIа хазахеташ тIеоьцу иза цара:-Ваа, сан Дела, олий. Самукъадолий, бела а боьлу. Уьш чIогIа дика нах бу. Муьлха а хIуманах самукъа а долу церан. Ши дош гIалгIайн маттахь аьлча а».\nГIалгIайн къоман амалх а, шена хIинцалц хууш ца хилларг а девзина Iилманчана Бежиташвили Марьямна. ГIалгIай собаре хилар, шортта масалш а карийна цунна.\nБежиташвили: «ЧIогIа дика йина терго ю гIалгIайн философа Келигов Мурада йина. Со цуьнца ТIой-юртахь гира. Цуьнан дешнаш: «Кавказан шатайпа амал: элийн амал-гуьржи, пайдехь дерг лаха хаар-аьрмлой, маршо езаш хилар-нохчий, хьекъалалла-дагестанхой, собаре хилар-гIалгIай».\nИ агIонаш дуккха а ю, гIалгIай собаре хилар суна сайна гира, со машенца дIасалелочу стеган амалца. Цо со масийттаза шен хIусаме а, кафе чу кхайкхира. Даим дукха дахлора нехан соьца Iадика яр. Иза массо а хенахь соьга хьоьжуш лаьттара. суна иштта собаре стаг гина а вац».\nГIалгIайн хIусамийн хIинцалера архитектура а, цу чохь лела низамаш а тайна Бежиташвили Марьяман. Цуьнах цо иштта элира.\nБежиташвили: «Суна чIогIа тайна гIалгIайн хIусамаш а, цу чуьра къепе а. Къаьстина суна хазахийтира Несар-ГIала. Цигара кечдина цIенош. ЧIогIа тамехь ду. ГIала чIогIа цIена ю. Иза гIалгIайн амал ю. Низам а, къовлам а царна дукха деза».\nГIалгIай кхидолу къаьмнаш санна, хьаша-да тIеэцарца билгалбовлу. Цунна а тидам бо Iилманчас Бежиташвили Марьяма.\nБежиташвили: «Хьеший тIеэцарх, гIалгIай а, гуьржий а цхьанна а хIуманца къесташ бац вовшех. Гуьржаша хьешан гIуллакх деш хаьа, хьаша Делера хилар. ГIалгIаша а иштта до. Церан кица а ду: «Хьаша ца везарг, Далла а, нахана а ца веза».\nСо циига яхначу дийнахь дуьйна со хьошалгIахь яра Албогачиев Зураб волчохь. Иза шен гIуллакхашна Тбилиси ваха везча, цуьнан гергарчу наха шаьш долчу хьошалгIа кхойкхура со. Цхьана денна со ца юьтура терго йоцуш».\nГIалгIайн къоман истори а, культура а толлучу Iилманчина Бежиташвили Марьяман дог теша, шен хIара визит тIаьххьара ца хиларна. Шортта бан безаш болх бу боху цо. ГIодан а дуккха а нах бу цунна.


Герз лелорца доьзна дехкарш малдина Америкерчу Техас штатехь\nШтато доьхур дац герз лелочу нахе лицензи хилар а, талламах чекхвалар а\nАмерикан Техас штатан губернатора Эббот Грега тIе куьг таIийна, бакъо луш долу кехат а доцуш, биографи а ца толлуш бахархошна шайца герз лело бакъо луш долчу низамна. Цунах лаьцна хаам бо Американ Аз зорбан гIирсо.\nДийцарехь, Эббот дагахь ву къаьсттина и низам хьахо еарин дийнахь хир йолчу лерринчу церемонехь.\nКхушара Гезгмашин-беттан 1-хь дуьйна ницкъ болуш хир долчу низамах пайда эца аьтто хир бу луьра зулам дина чувоьллина воцучу а я герз эца кхин йолу юридикан новкъалонаш йоцучу муьлхха а вахархочуьнан.\nГерз оьцуш цхьаболу федералан тIегIантIера талламаш бар дуьсуш ду, ткъа цхьайолчу компанийн бакъо ю шайн территорина тIехь герз лелор дехка.\nГерз лело йолу бакъо уггар коьртачу маршонех цхьаъ лоруш ю Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь. И бакъо д1аязйина ю мехкан конституцехь. Американ бахархошна герз хила деза аьлла шайгахь зуламхочух ша а, шен доьзал а ларбан.


Балха дIакхачале 20 камера ю некъаца хIоттийна. Муха ларбо карантинехь болу Москвара бахархой\nМатериалан автор "Настоящее Время" телеканалан корреспондент Алексей Александров\nБайначу беттан 27-чохь дуьйна керлачу программица ларбеш бу Оьрсийчохь карантинан раж йохо нах. Пачхьалкхан Iедалхойн тIедилларца, гIалин бахархоша карантинан низамаш муха лардо смартфонийн геолокацица теллина ца Iаш, программашна тIетесна ю иттаннашкахь эзарнаш видеокамераш а.\n"Безопасный город" системан камераш ерриш а болхбан юьйлалур ю карарчу беттан 5-чу дийнахь дуьйна. Боккъал а, дуккха а ю камераш: нах бехачу цIенойн чувоьдучу неIаршкахь а, юкъарчу транспортан соьцийлашкахь а, метрочуьрчу турникеташ тIехь а.\nМоскван мэрино дIахьедарехь, шахьарахь ерриг а 178 эзар камера ю. И бохург ду, хIора 70 еакIов километрехь хIиттон таро хилар. Кеста царна тIе кхин а 9 эзар камера кхетар ю\nМел лахара а 20 камерана тIехвала дезар ду балха воьдучу меттигерчу вахархочун. Мэрин куьйгалхой тешна бу, оцу системано карантинан раж йохош болу нах Iорабохург хиларх. Бетах маска йоьллина хилахь а, оцу технологино вовзуьйтур ву стаг, нагахь санна, 40 процентна юьхь хьулйина велахь а боху цара.\n"Коммерсант" газете мэрерчу хьостано дийцина, адамийн яххьаш къастийтархьама NTechLab компанин технологех пайдаоьцур болуш бу аьлла. Цхьана хенахь оцу компанино кхоьллина ю уггар гоьяьлла адаман юьхь йовзуьйту апликаци. FindFace яра цуьнан цIе. Ткъа цуьнан алгоритм дуьненахь а дикачух лоруш яра.\n2018-чу шеран аьхка дуьйна оцу апликацех пайдаэца йиш яцара хьен-хьенан а. NTechLab компанино шен продукт пачхьалкхна а, бизнесхошна а йохка йолийра. Партнераш бу аьлла, сайтехь билгалъяьккхина цара Оьрсийчоьнан чоьхьарчу гIуллакхийн министралла а, Москварчу информцийн технологийн департамент а.\n"Уггар а коьрта тхан гIирсех пайдаоьцу оцу структураша, - элира "Настоящее Время" телеканална еллачу интервьюхь стохка гурахь NTechLab компанин директоро Минин Александра.\n"Тхан керла, уггар а тоьлла проекташ Москварчу информацийн технологийн департаментца юкъахь кхочушйина ю. Тхо хIинца Москвахь болх бина ца Iаш, кхечу регионашкахь а ду. Оьрсийчоьнан яккхийчу регионашкахь масех пилот ю, амма цкъачунна церан цIераш яха йиш яц тхан", - аьлла, дийцира Минина.\nМоскван бахархошна тIехь карантинан режимехь терго латторах кхин цкъа а интервью яла дуьхьал хилира NTechLab компани.\n"Коммерсантан" информацица, цкъа карантинан къепе йохийначеран а, кхечу пачхьалкхера цIабаьхкина, изоляцехь хила безачийн а суьрташ системина чуоьцур ду. 500 гергга стаг ву уьш. Ишта коронавирусан ун кхетта, аттачу хьолехь хиларна шайн цIахь дарба деш битинчийн суьрташ а латтор ду базехь.\nИшта видеокамераша терго латтор ю церан мобилан телефонашкахула уьш болчу меттигийн а, чу-ара бийларан а.\n"Цу геолокацин системица аьтто хир бу церан, и стаг цIахь ву, я цхьана маршрутца цхьанхьа воьдуш ву, я ураме ваьлла хаа", - дуьйцу "Инфосистемы Джет" компанин белхахочо Каросанидзе Дмитрийс. -Ишта Яндексна а, Гуглна а, Фейсбукна а хаьа, вай стенгахь Iаш ду, хIунда аьлча, суьйранна гуттар а цхьана меттигехь гучудийларна. 100 метар гена волчу стагна радиус тIетосу, ткъа цу диапазонел а иза дехьаваьлча, хаамбо карантинан гурашкара араваьлла иза олий".\nОьрсийчоьнан зIенан министраллана дахначу кIиранах тIедожийра, зIенан операторийн гIоьнца система кхолла, геопозицица коронавирус йолчу стеган хьаьнца контакт хилла хоуьйтуш аьлла. Эксперташа бахарехь, цу кепара система Къилба Корейхь хIинцале а болх беш ю.\nУггар а йоккхачу "Мегафон" компанин пресс-гIуллакххоша дийцира "Настоящее время" телеканале, цу тайпа система кхолла аьлла, Iедалхошкара дехар шайга кхаьчна дац аьлла.\nЮристашна хетарехь, Азин пачхьалкхашкахь лелош йолу, хIинца Москвахь а юкъаяха гIерта, нахана тIехь терго латтон системаш, низамашкахь магийна яц.\n"Роскомсвобода" бакъонашларъяран организацин юристо Дарбинян Саркиса боху: "Низамашкахь магош дац оцу стеган бакъо ца хилча, вахархочун биометрин хаамаш кегон. Цуьнгара бакъо а йоцуш, магийна ду цхьацца меттигашкахь, амма эпидемица къийсам латторца доьзна низамехь билгалдаьккхина дац".


Навальныйх "отбивная" йийр ю ша, боху Росгвардин куьйгалхочо\nРосгвардин куьйгалхо Золотов Виктор.\nОьрсийчоьнан Росгвардин куьйгалхочо Золотов Виктора "латаре" кхайкхина оппозиционер Навальный Алексей, цунах "отбивная" олу (тIе хIума тухуш кечдина жижиган дакъа) даар дийр ду ша аьлла.\nИза жоп ду Росгвардин белхахошна сурсаташ оьцуш лелийначу харцонех лаьцна "Коррупцица къийсам латторан фондо" арахецначу талламана делла долу.\nШен видеокхайкхамехь Навальный "Iамеркан пробирки чуьра хӀума" ю, ткъа цо дина дIахьедарш сий дойу а, питане а ду, эпсаршна юкъахь бекхам боцуш иштта атта дуьтуш доцу, аьлла Росгвардин коьрта хьаькамо.\nЦуьнца цхьаьна Золотовс чIагIдо, ша куьйгалла дечу тIеман структурехь къийсам дIахьош бу баккъалла а коррупци лелийна меттигаш гучуяьлча, бохуш.\n"Наггахь эхь доцучу эладитаца къийсам латто мегар ду муьлхха а кепаца, иза бухадаккха деза орамашцана аьлла, комментари йина Росгвардин куьйгалхочо дийцинчунна Кремлан зорбанан сервисо. Оьрсийчоьнан президентан зорбанан секретаро Песков Дмитрийс жоп а ца луш дитина мегар дуй-те лаккхарчу даржехь волчу Iедалхочунна цу тайпа дIахьедарш дан аьлла, шега делла хаттар.\nНавальныйн фондехь хаийтина шаьш кхелехь жоп дала реза хиларх лаьцна арахецначу талламан чулацам бакъхилар гойтуш.\nЗолотовна ца хуийла дац Навальный, 30 де хан а тоьхна, лаьцна хилар а, цундела цуьнан жоп дала аьтто ца хилар а, боху Фондан белхахоша.\nХьалхо Росгвардино дIахьедар динера Навальныйн фондо дуьйцург харц а ду, питане а ду аьлла.\n"Коррупцица къийсам латторан фондо" бинчу талламехь дуьйцуш ду Росгвардин эскархошна сурсаташ эцна хилар, болчул а лакхара мах а луш, ткъа цуьнах пайда эцнарг я премьер-министр Медведев Дмитрий, я цуьнан юххерчу гонера нах хила мега аьлла.


Оьрсийчоь -- Ресторане вайнах леца еана полици, Москох,19Ман2015\n«Самукъане Бабай» олуш ю Москох нохчочун долара и ресторан. Цигахь хьалал даарш дарал совнаха, дукха хьолехь цуьнан дас сагIийна юург яа а кхойкху нах, ша суьпа адам хиларе терра.\nИфтаре веъначу ахбIе стагах цхьаберш ресторанан ламаз-чоьнехь Далла корта тухуш, вуьйш марха досту миноташ ларъеш Iара пIераскан сарахь.\nЦунна дара нохчийн кхачане вайнах гулбалар а. Амма ца яздина хилла бусалба вежаршна кхачанах кхета, я шаьш ламазаш деш лаьттачуьра маьрша текха ховша а. ЦIеххьана туьтмIаьжигашкахь чухьаьлхинчу полисхоша, тухуш-Iуттуш, гоне а лецна, кехаташ теллина, нах литтина шаьш девлча, автобусаш чу а ховшийна дIабигина уьш - 70 гергга стаг -Дорогомиловски кIоштан полице.\nМарха дастаза, пхьор даза, кхечу ахбIе шен накъосташца цхьаьна буьйса яьккхира полицехь Ризвана а (оха хийцина цуьнан бакъ цIе цуьнан дехарца). Цо хилларг иштта дуьйцу.\nРесторанехь совцийна, полице бигинчу вайнахалахь могIархой хилла ца Iаш, бу Iедалан белхахой, хьехархо, адвокат, совдегарш.\nМусаев Саламу дуккха а шераш ду Москох веха, иза адвокат ву. Ша иштта дуьтур дац полицино боцчу бехкаца къиза барам шайна тIехь дIабахьар, ша а, шеца лаьцна кхаьбначу кхин масситтаммо а арз яздина Москох полицин куьйгалхочуьнга Якунин Анатолийга, элира Маршо Радиога Мусаевс.\nМусаев: «Царех дукхахболучара, леринчу ницкъийн ОМОНан белхахоша, шаьш Москох полицин буьйранчин цIарах даьхкина бохура. Церан коьртераниг полицин духарца вацара, массо а цуьнга ладугIуш бара, иза ша лийлира ламазан кузаш тIехула мачашца.\nЦу тIе, цо боьха мотт а лебора, гуш дара цунна тхо шайх латийта оьшийла, провокаци яра лелош. Царна оьшу конфликт, шаьш арадаьккхинарг низамца дацаре терра, адамаш низамах а дохийна, шаьш лелориг бакъдан.\nУьш жIалица баьхкинера. ЖIаьла машенашчу хьоьжуьйтура, тхох хьожанаш йохуьйтура. Ткъа бусулба стеган ламаз ма духу жIаьла шех хьакхаделча, тIераниг йитта езаш хуьлу, ламаз духу.\nЦхьа а ларам бац церан я адамийн бакъонашка а, я бусулба нахе а, я бусулба дине а.\nОха арз яздина и операци айинчу стаге шега – Москох полицин куьйгалхочуьнга. Прокуратуре а яздина, гур ду-кх цара хIун жоп ло».\nБехк-гунахь а доцуш, кест-кеста Москох полицино бусулбанашна бечу тIеIаткъамаша дикане ца кхачабо церан Оьрсийчоьне болу хьажам. Догдоккху пачхьалкхах а, цуьнан Iедалх а. Оцу хьелашкахь кхуьу Кремло экстремизм олу бусулбанийн резадацар а. Дегнашчу Iедале йоьссина гамо а йолуш Дорогомиловски кIоштан полицера цIадахара шаьш, бохуш, дийцира лакхо оха Ризван аьллачу шен цIеяккха ца лиинчу жимчу стага.


Шовзткъа итт шу хьалха -\nШовзткъа итт шу хьалха\nИшттал ха йоал укх шера журналиста а поэта а Арчаков Микаила Тухана ший эггара хьалхара байтий книжка арадаьккха. 1970-ча (1969?) шера «Хетолг» аьнна цIи а йолаш, Нохч-ГIалгIай книжни издательстве кепа а теха, арадаьлар из. 1975-ча шера, валале цхьа шу хьалха, цо ше хьа а хьокхаш, цунга хьийжарех ва со Шолжа-ГIалий тIа. Со цу хана университета филологически факультета хьалхарча курса студент вар. Цу хана долаш дар цун шоллагIдола, берашта яздаь «Лоамашка бIаьсти» яха книжка а. Арадала кийчдеш дар «Дагалаттар» яха юкъара (Муталиев М., Арчаков Т., Торшхоев И.) книжка а, бакъда из поэт венначул тIехьагIа мара арадаланзар.\nЛитературан даькъе цо баккха лаьрхIа никъ дIаболабелар шовзткъа итт шу хьалха «Хетолг» яхача книжкагара. Цу тIа яр тайп-тайпара чулоацам бола стихотворенеш. Цун кхоллама «хетолг» дар из, цох, ха дIа мел йода, хьахила езаш яр йоккха, беркате га. Бакъда Iоажало, лакхлургйоацаш а йIаьхлургйоацаш а, тийдар цун ткъоврош. ДукхагIча даькъе граждански лирика яр цу тIа хиннар. Къаьстта теркам тIаозаш яр «Са юртара къоаной» яха байт, хIана аьлча цо довзийтар, 1919-ча шера Антон Деникин ший эскарца вай мехках летача хана, ТIой-Юртарча наха гойта денал а къонахчал а. Шоаш бо а бовш, лорадаьд цар дукха ха йоацаш даьккха хинна керда Iаьдал. Цар тешаме новкъостий хинна лаьттаб бе-беча къамех бола нах. Массаболча къеча наьха барт хиларах яьккха котало хиннай из. Из тема дIахо йоашхаш язъяьй цо «Къаьнача салтечо дагара дувц» яха байт. Укхаза дагайох М. Лермонтова «Бородино» яха стихотворени. Литературни критиканна юкъе да «боккхагIболча поэтий традицеш дегIакхувлар, дIахояхьар» яхараш санна дола дешаш. Арчаков Тухан гIийртавац Лермонтова стихотворени хьатIаязъе а ший доалаерзае а, бакъда сийлахь-воккхача поэтагара масал эцаш, цун никъ дIахо дIабахьа гIийртав из. Ешаргья вай из байт:\n«Iоажал, со вац, вац Iа лехар,\nХьо сона лаке хIана гIерт?\nДац са хьона дала дехар,\nХьо са дегах хIана гIерт?\nСо цкъа ваьгав цIера алах,\nМуаш дусаш дег тIада,\nВаьннав пешка чу вагарах,\nВоацаш сай дегIа да.\nДи детташ лийчав пхорчий догIах,\nДегIалара коч Iувдаш цIийх.\nДуIо вийттав бартал нонагIа,\nИразо къехкавеш шийх.\nШоай лоIамах дулха дегаш\nДаьхен духьа дала ловш,\nГараш мо лаьтта легаш,\nСона дайнад кIантий бовш.\nЮха а дийнлуш, юха а гIотташ,\nАз никъ кхихьаб лоамах да,\nСо пхе шера лаьттав духьала\nХьол низ болча болата.\nТакхарга шодо ийзав сигала,\nДегIа гом сих къоастабаь,\nНикъ баьб хIара коа тIа отташ\nТIема Iазап кхайкадаь.\nХьо са хьаьша яц, дIагIолахь,\nХьо морг со тIаэцаш вац.\nИз вайнаьха эздий гIулакх\nХьоца лело дага вац.\nКхы цхьан дуIах, кхы цхьан дукъах\nДIагIерт сатем боаца дог.\nЛела йиш яц са хьа мукъах,\nДегIа гома лела мог.\nМаьлха зIанараш цох хьерчаш,\nПхаьнашкара цIий ловзаш лел.\nСийнача баьца тIа бер мо керчаш,\nКъаьгача сигаленга со вел.\nСога хьеж са Даьхен пхьоалле,\nСа кулг эшаш лаьтта хьеж.\nЦIаькха мехко: «Вала!» – оале,\nХьалхабаргба са кхаж.\nЙолле, Iоажал, гаьнаяла,\nСо хьа царга кхача бац.\nХарцдоале бекъа накха мара\nХьога кхача хIама дац».\nЛермонтовс вувцар 1812 шера тIема турпал ва, хIаьта Тухана байтага гIолла къамаьл дер 1941-1945 шерашка гитлера гIаьрхошца тIом баь саг ва. Шинне а къоначарна дIахайт шоаш эза тIема Iазап, цунца цхьана гойта денал. ЗIамагIчарна масал хилча бакъахьа хет царна шоаш хьабенача халача наькъах.\nЦу книжка тIа я иштта сона езаенна «Элтара кий» яха стихотворени а. Кийнаца сий дувзадеш хиннад лоамароша, тIера кий яккхийта чувар доккха эхь лоархIаш хиннад. Из бахьан долаш, эхь хургдола хIама, доастама, кIезига хIама шоашкара ца гойта гIийртаб вай шира дай. Цудухьа аьннад поэта укх тайпара дешаш:\n«…БIаргаяйча кхоачам болаш,\nКхерам бар хьо моастагIчоа.\nБIуна юкъе хьа сий доадаь,\nЦаI венавац ший даь коа».\nЦу «Хетолгах» хьахинна ткъовро яр «Лоамашка бIаьсти» яха цун шоллагIа книжка. Берашта безалургбола чулоацам хиларал совгIа, из хозача басарашца, сакъердамеча сурташца кийчдаь дар. ЗIамагIбарашта меттел, боккхагIчарна а езалуш яр цу тIара байташ. Царех шиъ белггала дагахьа йисай сона а, уж яр «Марема дов», «Сварщик». Лаккха тIаваьнна, лотор деш воаллача сварщиках сигала седкъий хьалсегаш воалла саг хеталу. Вешта, седкъий хьалсегарца нийсде мегаргда цо вIаштIара деш дола цIенош, цар чу геттара сийрда хьалсегаш йола лампаш. Керттера маIан да, цо наха сердал, хозал, йIовхал яхьаш хилар.\nЦун кхоллама цхьаькха ткъовро я цо даь таржамаш. Царех массехк юкъедахад 1918 шера арадаьннача «Эрсий классика таржам даь гIалгIай меттала яккхар» яхача кхаь книжках хьалхарчунна. 60-ча шерашка цо таржам даь хиннад М. Лермонтовс язъяьча байташта. Дувцача книжка тIа да «Сигалеи седкъийи», «Кавказага» яха эрсий гIорваьннача поэта йоазош. Поэта даь таржамаш эрсий меттала язъяьча байта гаьна ца воалаш даь да. Еш вай хьалхаръяр:\n«Йийкха латт сайранара сигале;\nКъаьга бера ираз санна,\nГаьнна сигала седкъий леп;\nВанах! ХIана яц са хета бокъо:\nШо санна сай ираз сийрда да, аьнна!\nХIана дац хьа ираз,\nАргда сога наха?\nИшта а дац,\nВа дика нах, сигалеи седкъийи –\nСедкъийи сигалеи да! ХIаьта со – саг!..\nШоайла ма хьаг\nМасса а адам;\nСо-м царех вац,\nАлхха хьаг со цу хозача седкъех,\nАлхха цар метта хилар ма ловра».\nКхы дукхагIа хургдар цун кхолламах хьадаьнна беркат, нагахьа санна цо духхьал литератураца мара къахьийгадецаре. ДукхагIйола цун ха журналиста балхо дIайоаккхар. Ца а беш, бутаргбар-кх ала тарлу цхьаволчо. Бутаргбар ваха, дика-во леладе, дезал кхаба ца безаре. Уж шедола дукъ тIа а латташ, байташ язъеш вагIа паргIата хилац поэт, ше хьадаьр мара хьатIадоагIаш хIама ца хилча. Цудухьа дукхагIа мел бола вай йоазонхой цхьацца балхаш деш хиннаб, шоай кхоллама зе а деш. Иштта ваьхав Тухан а. Укх тIехьарча шерашка цун кхолламах дукхагIа язде баьннаб. Цох деша йиш я «ХIанзара гIалгIай литература» яхача книжкай 2-ча тома тIара, Патиев Йоакъапа оттадаьча «100 гIалгIай йоазонхо» яхача книжка тIара. Айса уж книжкаш хьоадаь долаш, белгалдаккха лов цхьа хIама: Тухан, мехкахдаьхача хана, Павлодарски областе ваьв аьннад цар тIа. Из ишта дац. Из ваьха Явленка яха юрт ГIинбухерча Казахстана Петропавловски областа Ленински районе хиннай. Со ваь юрт я из, цу юрта баьхаб Микаила Тухана дай а, вай Сибре дигача хана.\nИштта хиннад Арчаков Тухана «Хетолг» яха, шийна тIехьа кхы а хоза байташ дунен чу йоалаяь хьалхара книжка. Цун мел дола йоазош (берийдараш а доацараш а), таржамаш цхьан книжкаца арадаьхача дика хургдар; поэта ший, цун даь, наьна, веший, йиший, новкъостий, дезала сурташ тIа а долаш. Хана йIоахала цкъа хиларга сатувса лов цунга а.\n← В Сунженском районе завершается реализация ряда проектов по благоустройству территорий\nКоронавирусал унзарагIа кхы а хIамаш хиннад →


Динул-Ислам. Хаттар - жоп: Зудчо хьешашна юург хьалхайилла мегар дуй?\nАссаламу Iалайкум! Чувеанчу хьешана юург-мерг хьалхайиллла мегар дуй зудчо, майра хьешаца цхьаьна хилча?\nЗуда, хуьлийла иза марехь ерг йа маре йаханза ерг, шена хийра волчу борша стагца ша́ цхьана чоьна чохь йиссар мегаш дац, иза хьарам ду, питана дечу бахьанехь цхьа бахьана а ду. Iелам-наха массера а барт хилла хIума ду, шена уллера гергара воцучу борша-стагца зуда ша́ цхьана чоьна чохь йисса мегаш ца хилар а, иза къилахь хилар а, хIунда аьлча ишттачу хьолехь шайтIано цаьршинан дагчу вон ойланаш туьссу, хьарам долчунна тIехь ойла йойту.\nПайхамара – Делера салават а, маршалла а хуьлда цунна – аьлла: «Борша-стаг ша́ цхьаъ ма вуьссийла (шена хийра йолчу) зудчуьнца, цуьнца цхьаьна цуьнан уллера гергарчу божарех цхьаъ хилчи бен».\nКхин а аьлла Делан Элчано – Делера салават а, маршалла а хуьлда цунна –: «Борша-стаг (шена хийра йолчу) зудчуьнца цхьаьна вуьссур вац, цаьршинца кхоалгIаниг шайтIа хиллий бен».\nИза девзинчул тIаьхьа… Имам Буха́рийс дийцинчу хьадисехь деана ду, Абу Усайд Ас-Са́Iидийс ша́ зуда ялийначу тойне кхайкхина хиллера аьлла, Пайхамар а – Делера салават а, маршалла а хуьлда цунна – цуьнан асхьабаш а. И хьадис дуьйцуш волчу СахIла бах: «Царна юург кеч а йина, иза царна хьалха ца йиллира кхечо цхьамма а, Абу Усайдан зуда Умм Усайд йоцучо».\nЦу хьадисо гойту вайна, тойне веана хиллачу Пайхамарна а – Делера салават а, маршалла а хуьлда цунна – цуьнан асхьабашна а юург кечйинарг а, иза царна хьалха йиллинарг а Абу Усайдан хIусамнана Умм Усайд хилла хилар, иза хIетта далийна керла нускал а хилла хилар.\nОцу хьадисан маьIна деш Хьафиз Ибн Хьаджар Ал-Iаскъола́нийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «Оцу хьадисо гойтуш ду зуда шен майрачуьнан а, цо ша́ волчу кхойкхучеран а гIуллакхе хьажа мегаш хилар. Бакъду, цхьанна а къайлах дац, и мегаш хилар хIокху шина билламца доьзна хилар: питана хирг ца хилар а (чувеанчу стага цу зудчух лаьцна вон ойланаш йарца), хьулйала ма-езза дIахьулйалар зудчо лардийр хилар а».\nЦу хьокъехь Шейх Iабдул-Кари́м Зайда́на – Дала Iалаш войла иза – аьлла: «Зудчунна мегаш ду хийрачу хьешашца цхьанакхета, нагахь санна цуьнца цхьаьна цуьнан майра а хир велахь, иза цигахь хила цхьа мегаш долу бахьана а, хьашт а делахь; хIунда аьлча цуьнан майра цуьнца цхьаьна хиларо дIаайдо иза хийра борша-стагца ша́ йисса мегаш ца хиларан хьарамалла. Ткъа хьошалла лелор важиб ду, (цкъацкъа) иза лелорехь зуда хьашт йолуш хьал а хуьлу. Цундела, иза хьешашна хьалха хилар мегаш ду… И мегаш хилар гойтуш ду хьадис-Iилманан дай хилла болчу Iелам-нехан имамо Бухарийс – лекха хинволчу АллахIа къинхетам бойла цунах – дийцина долу сийлахь хьадис». Цул тIаьхьа и Абу Усайдан хьадис дийцина Шейх Iабдул-Кари́м Зайда́на.\nШейх Ал-Алба́нийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «Мегаш ду тойне кхайкхина болчеран гIуллакхе нускал хьажар (юург охьайилларца а, и санна долчу кхечу гIуллакхашца а), нагахь санна нускал хьулдала ма-дезза дIахьулделла а хир делахь, питана хиларна кхерам а бацахь». ТIаккха ша аьллачунна далил далийна цо уьзза Абу Усайдан хьадис.\nШейх Мухьаммад Ал-Хьасан Ад-Дадва а аьлла, шега хIара хаттар дича: «Шен майрачуьнан доттагIашна хьалха охьахаа мегар дуй зуда, нагахь санна цуьнан майра цуьнца цхьаьна велахь, шен дегI а, шен къамел а цо лардан ма-дезза лардеш а делахь?» - «ХIаъ, мегар ду иза шен майра волчу меттехь охьахаа а, и волчу баьхкинчаьргара цо маршалла схьаэца а. Делахь а, шен духар лардеш хила а еза иза, гучахь долчу кечйаларца кечйелла хила а мегар дац иза, IатIар тоьхна хила а мегар дац иза. Шен майра чохь волчу меттехь цуьнан хьешийн гIуллакхе хьажа а мегар ду цунна, делахь а (уллехь майра а воцуш) цаьрца ша́ йисса мегар дац цунна».\nБакъду, цхьайолчу хенахь гIиллакхе ца хила мега баьхкинчу хьешашна хьалха зуда хьийзийтар, къаьсттина нагахь санна хьеший нахана юкъахь ларам болуш нах белахь. Цундела, юург мерг зударшка цкъа доьххьара охьа а йиллийтина, тIаккха тIекхайкха мегар ду юуучунна хьеший, йа кегийрхойх цхьаьнга леладайта мегар ду и гIуллакх.\n Хьафиз Ибн Хьаджар Ал-Iаскъоланий, «Фатхьул-Ба́ри́», 9/312.\n Шейх Iабдул-Кари́м Зайда́н, «Ал-Муфассал фи Ахька́мил-Маръати вал-Байтил-Муслим», 3/427-428.\n Шейх Ал-Алба́ний, «А́да́буз-Зифа́ф», 104-106.


Нохчийчохь ЛГБТ-н юкъаралхой хьийзор дитийтар тIедожийна Кремлна бакъонашларъярхоша\nНохчийчохь ЛГБТ-н юкъаралхошна Iедал тIаьахьадаьлла лелар талла а, таллий, бехкечарна таIзар дар тIедожош петици дIакхачийна Кремле Amnesty International бакъонашларъяран организацино. 280 эзар гергга стага куьйгъяздина документна, хаамбо бакъонашларъярхойн сайт тIехь. Гомофобица а, трансфобица а, биофобица а къийсам латточу дуьненаюкъарчу дийнахь лаам хилла шайн оьрсийн Iедалхошка кхайкхамбан аьлла, билгалдоккху организацино.\nПIераскандийнахь масийтта Европан шахьарашкарчу Оьрсийчоьнан векалташна хьалха акцеш дIаяьхьира. Amnesty International организацин жигархой Лондонехь гулдина куьйгаш оьрсийн дипломаташка дIадала гIоьртира, амма митингошна дуьхьал ара цхьа а ца ваьлла.\n"Нийсо" аьллачу йозанца стелаIадан басаршкахь йолу шайн байракх яржийнера гулбеллачара векалтна хьалха, 40 роза тIе а дуьллуш. Церан жамIашца, Нохчийчохь тIаьххьара Iедалхоша ницкъбинчийн терахь ду иза.\nКарарчу шеран Дечкен-баттахь Оьрсийчоьнан ЛГБТ-машано хааме даьккхира, Нохчийчохь репрессийн керла тулгIе йолийна гомосексуалашна дуьхьал аьлла.\nОрганизацин зерашца, ГIуран-беттахь тIаьххьарчу деношкара схьа республикехь мел лахара а 40 зуда а, стаг а дIалаьцна хилла Iедалхоша. Царех, дийцарехь, ши стаг велла царна тIехь латтийна Iазапаш бахьана долуш. Нохчийчуьрчу Iедалхоша бакъ ца йо информаци.


Дубай, гайтаман сурт\nНохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан гонерчу нехан долахь хилла Дубайхь беза чу-ара ца баккхалун бахам, информаци цхьаммо Iораяккхарца къастийра"Важные новости" ресурсо, и толлуш бара кеп-кепарчу мехкашкара 19 хаамийн гIирс.\nКъаьсттина, Forbes журналан оьрсийн тептарера совдегаран Байсаров Русланан, зорбанаша Кадыровн "бохча" олу цунах, 2020-чу шеран Дечкен-баттахь цIартIехь хилла Пальма Джумейра олучу гIайри тIера пхи петар а, хIорданехьа йирзина йоккха вилла а. Дубайрчу Байсаровн боллу бахаман мах бу 10 миллион долларш. Стенна оьшу цунна Дубайхь оццул хIусамаш, цо латториг Кадыровна а, цуьнан гергарчарна а лерина бахам буй шега журналисташа хаьттича, бизнесхочо жоп ца делла.\nИштта, "Важные истории" ресурсан хаамашца, мел лахара а 2020-чу шеран Дечкен-батте кхаччалц Дубайрчу бахаман да вара Сабсаби Мухьаммад, иза воI ву Нохчийчоьнан цIарах сенатор лаьттинчу Сабсаби Зиядан – карарчу хенахь Оьрсийчоьнан президент волчахь йоллу бакъонаш йолуш, республикан векал ву иза. Кадыровн уллорчу хьаькаман кIентан цIартIехь Джумейра Пальма гIайри тIехь апартаменташ а, вилла а карийна журналисташна. Диъ миллион долларш мах бу цу бахаман.\nДубайн тептар олучу юкъахь кхин а цхьа стаг ву – Нохчийчоьнан куьйгалхочун гIоьнча Ясаев Ахьмад. Журналисташа билгалдаккхарехь, Нохчийчоьнан чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан ППС-н полкан командирана тIера министран гIовсан а, мехкан экономикан а, юкъараллин а кхерамзаллин Кхеташонан секретаран даржашка а кхаччалц белхаш бина ву иза. 800 эзар долларш мах болу Дубайра апартаменташ ю Ясаевн цIартIехь.\n"Важные истории" ресурсо иштта хьахийна Нохчийчоьнан цIарах Федерацин Кхеташонан декъашхо волу Геремеев Сулейман а. 2019-чу шарера схьа дуьйна цо лелош ю, Дубайрчу петаран долахочух болчу хаамашлахь дIаязйина мобилан телефонан номер, петаран мах бу 360 эзар долларш.\nПальма Джумейра гIайри тIерачу апартаментийн да хилла ву, мел лахара а 2020-гIа шо тIекхаччалц, журналистийн хаамашца, Нохчийчуьрчу ФОМС-ан фондан директоран гIовс, къона говзанча Алханов Адам. Цуьнан чу-ара ца баккхалучу бахаман мах хадийна 700 эзар долларш. Алханов – чоьхьарчу гIуллакхийн министран Алханов Русланан - Кадыров Рамзанан юьртахочун- кIант ву.\n"Дубайн тептарехь" хьахийна Дагестанера масех хьаькам а. Умаханов Сайгидпаша, "Единая Россия" партин цIарах Оьрсийчоьанан парламентехь депутат волу. "Важные новости" ресурсо яздарехь, 700 эзар долларшкахь мах болу петар ю цуьнан.\nКхин а цхьана, дагестанхойн депутат лаьттинчу Маграмов Iабдулмажидан цIартIехь хилла миллион сов долларшкахь мах болу хIордан йистера люксан резиденцера хIусамаш. Цул совнах, 88,5 эзар долларшкахь мах болу 39-зза тIекIелйинчу V3 Tower гIишлочохь хIусамаш хиллера Дагестанерчу кIошташна юккъерчу пенсхойн фондан урхаллин куьйгалхочун (мел лахара а 2021-чу шарахь) Гаджиясулов Махачан.\nДубайрчу шайн бахамех лаьцна цкъачунна комментареш йина яц Оьрсийчоьнан политикаша а, хьаькамаша а, пачхьалкхан структурийн куьйгалхоша а, совдегарша а, билгалдаоккху "Важные истории" гIирсо.


Германи - Терроран дуьхьал бечу балхах лаьцна керланаш ду интернетехь даржош.\nДай-наноша орца даккхар бахьана долуш Румыне кхаьчча цIерпоштехь йоьдуш йолу Австрера и ши йоI Iедалхоша лаца а лаьцна, юхаерзийна. Румынера дIа Болгаре а, цигара Iаьржачу хIурдалахь кхин дIа а Иракъерачу Раккха гIала кхача дагахь хилла боху и шиъ. Iедалхоша билгалдоккху, маре яха дагахь йоI араялар – иза меттигерчу низамцашца зулам ца хилар, амма нагахь санна и марел террорхойн тобанехь болчу нахаца деш делахь, тIаккха Iедалийн хеттарш кхоллало марел дан луучаьрга.\nУггаре а хьалха церан террорхошца зIе мичара хилла, уьш вовшашна муха бевзина, цига яхча террорхойн зуламашкахь дакъа лаца дагахь нускал хиллийла а. И дерриге а хIинца хетта таро ю Австрин Iедалхойн шина йоIе – цкъа хьалха набахте йоьллина хилла и шиъ, талламан белхаш дIабоьлхучу муьрана маьрша яьккхина, цIаяхийтина. Дела денна полисхойн декъе а йоьдуш, шаьшшиъ йолу меттиг Iедалшна дIахаийта декхарийлахь ю шиъ хIинца.\nБерлинехь а террорхошца зIенехь хиларна шеконашца лаьцна цхьа нохчо. Иза еари суьйранна йоллучу Германехь а полисхойн леринчу декъаша террорхошна белшашгIортораш лахаран операци дIахьош нисделла. Немцойн коьртачу шахьаран инарла прокуратурано бинчу хаамца, лаьцнарг суьйлехий, нохчехий лаьттачу исламистийн тобанан куьйгалхо хилла. Iедалхоша бечу хаамашца, Исламан Пачхьалкхе ша шех олучу ДаIиш тобанна керла агIончаш Европехь лоьхуш а, цу тобанна ахчанца гIо гулдеш а хилла иза.\nБерлинерчу Веддинг а, Моабит а кIошташкахь полицино II петарчохь талламаш бина, цу чуьрчу нехан компьютерш а, телефонаш а, кехаташ а дIа а лахьдехь. Ала догIу, и ши кIошта, къаьстина Веддинг, Берлинера дукхахболу нохчи беха а, ткъа ишшта дукха туркой а, Iарбой а беха а меттиг хилар.\nХьахон догIу иштта, немцойн Iедалхоша билгадоккхуш ду, лаьцна волу нохчо а, цуьнца декъа хилларш а Германин лаьттатIеъь терроран тIелатарш дан дагахь хилла бохучунна цхьа а тоьшалла дац бохург. Уьш кхечу пачхьалкхан терроран тобанан декъа хиларна бехке беш бу.\nЦуьнца цхьаьна Iедалша билгалдоккху, беккъа цхьа бусулба хиларний я ислам дин лелорний цхьанна а стагана Германехь Iедалшкара новхкарло хирг ца хилар – Iедалийн къийсам беккъа террорхошца я джихадхойн хьежамаш Германехь баржоцаьрца бу.\nБерлинехь вехачу нохчийн диаспорин жигархочуо, немцонй-кавказхойн доттагIаллин кхерчан куьйгалхойх цхьаъ волчу Душуев Рахьмана а билгадоккху, меттигарчу Iедалшкара я бахархошкара могIаречу нохчийн агIор цхьанна а кепар хеттарш я цатешамаш ца хилар. Парижехь хилла терроран тIелетар бахьана долуш Iедалийн белхахойн а, урхаллин а джихадхойн хьокъехь самалла алсам яьллехь а, амма могIарерачу бусулбачаьрга хIуммаъ бобхуш стаг вац, бохуш дуьйцу цуо.\nДушуев Рахьман: „Кхин хIара аьлла могIарерачу нахера я Iедалшкара нохчашка хIума олуш хааделла хIума дац тхуна. Мелхо а, Парижехь и теракт хилчул тIаьхьа цхьаццаболчара олу, бусулба нахана уьш сел лазаме хилча, ца дехкича а хIуммаъ дацара и сарташ, олий. ХIинца со болх беш волчу меттехь делкъана немцойн къомах болчу белхахошца цхьаьна чай молу оху, дистхуьлуш Iа. Цхьа а кепара со бусулба вара аьлла сайца гамо ца гина суна цаьргара. Сайн балха тIехь ламазан чоь а ю суна елла“.\nДушуев Рахьманан дешнаш тIечIагдо иштта ши де хьалха Берлинехь Германерчу бусубачийн Кхеташоно вовшахтоьхначу митинге цу пачхьалкхан лакхарчу Iедалан векалш а баьхкина хиларо.\nБранденбургийн кевнашна хьалха дIабаьхьначу цу „Террор: тхан цIарах яц“ цIе тиллина хиллачу гуламехь йистхилира немцойн канцлер Меркел Ангела. „Ислам Германех дIакъаста йиш йоцу цуьнан дакъа ду“, - элира цуо. Парижехь а, кхечу меттигашкахь а шаьш бусулба динан цIарах лелачуха болчу зуламхоша терроран тIелетарш дарх, Европин йиш яц исламофоби яржон луучу ницкъашка шена тIеIаткъам байта, ша иттанаш шерашкахь кхаьбна йолу толеранталла цаьрга хьашийта а, элира цуо.\nМеркел Ангелица цхьаьна цу митинге веанера иштта немцойн президент Гаук Йоахим а. Цуо а билгалдаьккхира, неонацин хьежамаш болчара Парижехь хиллачух пайда а эцна, бусулбачарна тIе церан боцу бехк тасса гIертар чекхдалийта мегар дац аьлла.\nМитинг йолалчу хенахь цуьнан декъа хиллачу бусулбачара ламазаш а, доIа а дира. „Террорхой тола ца тоьлла я тулур а бац“ - элира и гулам вовшахтоьхначу Германерчу бусулбачийн кхеташонан куьйгалхочуо Мазйек Аймана.


Кремлна халахетта Трампа Голанаш хьокъехь бина сацам бахьана долуш\nВашингтон -- Шен указ гойтуш ву Трамп Доналд. Заз. 25.2019\nГоланан лакхенаш Израилан территори ларар хьокъехь Iамеркан президенто Трамп Доналда бинчу сацаман вон тIаьхье хир ю, дIахьедина Оьрсийчоьнан президентан зорбанан секретаро Песков Дмитрийс, хаам бо РИА Новости агенталло.\nЦо билгалдаккхарехь, цу гIулчо кхин а чолхечу доккхур ду Гергарчу Малхбалера политикан хьал. Шаьш халахеташ ду цу хьокъехь, аьлла Песковс.\nОршотан дийнахь (Зазадоккху-беттан 25-гIа) Израилан премьер-министрца хиллачу цхьаьнакхетарехь, Трампа указан тIе куьг таIийра официалан кепара Голанаш Израилан лоруш.\nIамеркан сацам къобул ца бина Британино а, Евробарто а, Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Вовшахтохаралло а, иза дуьненаюкъарчу кепашца богIуш бац аьлла. Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министраллан официалан векло Захарова Марияс аьлла Трампа лелориг "инзаре агресси" ю аьлла.\nГоланан лакхенаш (1800 еакIо метр) 1967 шарахь Израилца тIом эккхалц Шеман территори хилла ю. ТIом боьдуш уьш дIалецира жуьгташа. ТIаьхьо Израило низам тIеийцира Голанаш жуьгтийн пачхьалкхана юкъатухуш. Цхьаьнакхеттачу Къаьмнийн Вовшахтохараллан Кхерамазаллин Кхеташоно бакъонца ца лерира иза.


" Коронавирус яц кхерамениг». ХIусам йоцчу нехан дахар а, пандеми а\nИванова Евгения, Маршо Радио, оьрсийн сервис\nIедалан балабоцчаьрга - къинхетамца\nКалининградехь Iедало цхьана категорина магийна карантинан хьелашкахь алссам гулъяла – хIусамзачу наханна. Уьш меца буьсур бу царна дIасалела дехкахь. «Адамашна – чорпа» проектерчу волонтёраша 10 шо ду къоьллин ор чохь бисинчу наханна юуург йоькъу. Ткъа оцу бахархошна вац хIинца арахь кепек кховдо стагга а – меца буьсур бу когашца рицкъ ца лехахь.\nХIора сарахь, 6 сахьт даьлча, цхьана метте йохьу Калининградехь юург – чорпех буьззина 30 литр чуйоьду яй. Итт шера чохь хIусамаш йоцу нах боьлла хIума кхалла центрерчу парке лела.\nПроектанна гIодечийн могIарахь ю Калинградера ресторанаш. Цара, рогIехь денош а доькъуш, йо хIусам йоцчу наханна юуург. Яц иза кхечу наха йиинчух юьсург, леррина кечбеш кхача бу. Амма коронавирусо йохийна массо а боьлла йолу кеп: ресторанаш чIаьгIна ю, чорпа ян цхьа а вац.\n– Селхана а ца хаьара тхуна тхаьш хIун дан деза, кхетара, оцу наханна юург яла езийла, уьш ишта а бу арахь баха бисина. Оха гIалин администрацига ехна тхаьшна тхайн гIуллакх дIакхехьа бакъо. Тахана жоп делла: магадо хIусамза болчу наханна юург яла, сихха, цIенна леладе аьлла иза, - йоккхаеш дуьйцу волонтера Шпунтенкова Марияс.\nЦхьана ресторанан белхахой резахилла, балха ара а бевлла, тхов боцчу адамашна юург ян. Шайн «клиенташ» цабахкарна кхоьрура кхача кечбийраш а, волонтераш а юьхьанца – йиллинчу метте веана гуш вацара селхана цхьа а. Амма телефонан зIенехула хиира хIусамзачарна шайна юург лур йолуш юйла – сарахь парке баьхкира уьш.\nШа чорпа чохь лаьтта яй беллале, Шпунтенкова Марияс дийхира шен «хьешашка», кара цхьацца элп а эций, царех «Баркалла, Калининград» йоза хIоттор. Карантин яра аьлла ца Iаш, кхача кечбечарна а, дIасабоькъучарна а, гIалин администрацина а ду и «баркалла». Бакъду, флешмоб яхло: элпаш Iункар-бертал а дохий, гойту хIума яа баьхкинчара!\nОцу юкъанна, фартукаш, каранаш, масканаш шайна тIехь дIанисъеш хьийза волонтераш. ХIума яа баьхкинчарна дезинфекци йо. Боьхачу, хебначу куьйгашна тIе комаьршша Iена санитайзер. Дуьхьал вац цунна цхьа а.\nХаьа суна, коронавирус сайна кхераме юйла. …Амма чорпа яа а ма лаьий\nВолонтерашна бевза шаьш кхача мел луш болу нах, церан дахар. Кхолламаш шайн-шайн бу церан, ткъа юкъара хьал ду тхов бацар, уьш вовшех бозуш хилар.\nТIаьхьа висина, ведда вогIу карахь боккха тIоьрмиг болу Ноздрин Сергей.\n-БархI аптекех чекхвели со, цхьа маска яц юхкуш. Баккъал а эца воллурий со-м! – дуьйцу цо.\nТамаше делахь а, масканаш а йоьхкина бу цхьаболу хIусамзахой. Бакъду, ца тешало оцу масканаша уьш уьнах ларбийр бу бохучух. Цхьана зудчо боху, масала, шена маска дарбан хIусамо нехаш кхуьйсучу гIутакхахь карийна.\nЦхьа пекъар ю йоккха стаг Баба Валя. Цо ша йина шена маска – бетах хьокху кехат шалха а тоьхна, цу тIехула лагдохдийриг а йихкина.\n- Ас цунна дезинфекци ен хи тоьхна. Хаьа суна сайн хенарчу наханна къаьсттина кхераме юйла коронавирус. Ткъа хIун ден ас? Чорпа яа а ма лаьий. ХIинца муьстаргех йина, чомехь чорпа ю, суна чIогIа дарбане ю иза, - боху йоккхачу стага. Минот ялале боий йолу иза шена боьттина кхача. «Цуьнан воI маларх воьлла, цуьнгара пенси дIа а дохуш, муьйлу», - дуьйцу волонтера.\nПхьор деш Iен Ноздрин Сергей воккхаве шена карийначу хIуманех, тIоьрмиг чуьра хьала а йохуш, оьхьу цо уьш гонахарчарна.\nХийла хьашт йоцург оьцу наха…\n- Хьовсал шу, суна тахана нехийн гIутакхахь хIун карийна! Дукха а ю тамаше хIуманаш: чIичI-аьлла косметика, зока, суьртан гур, ткъа хIара ю, хуучара аьлла соьга, цхьацца хIуьцI-пIуьцIалг тIеуллург.\nИ «хIуьцI-пIуьцалг» стенна оьшу, хаьттича, гучудолу иза зуда йолуш хилар – аьтто баьлла-баьллачохь хан йоккху цушимма. Еха ойла а ца еш ло Сергейс жоп:\n- Ас иза «мезийн базарахь» («блошиный рынок») дIаюхкур ма ю! Нах лела цига, туьканаш къевлина ю, яьлла лела боху – хIун ю иза? – еврогриппус. ДIаюхкур ю ас базарахь. Хийла хьашт йоцург оьцу наха…\nТрудова Лора ша ю хIусамза, амма еха наханна буьйса яккха лучу чоьнашкахь. Волонтер ю иза а. Ша санначарна ша хаза а хеташ гIо до, боху цо. Цунна тIаьхьадедда лела арахь кхиина жима жIаьла Марго. Бакъду, ца кхечи жIаьлина кхача – цу сахьта бассий наха 30 литр йолу яй.\nВолонтераша доьху гулбеллачаьрга дистанци ларъяр, амма хIусамзачарна бен-башха бац уьно бохьу кхерам. Массо а гулло чорпин ена гонах. Амма шайна кхача буттушехь бовлу гIенташ долучухьа дIаса. Бепигца цхьаьна хохан дакъа а ло хIусамзачарна. Хохо нах муьлххачу а цамгарх ларбо, боху волонтераша.\nВирус чIагIлахь, карантин а чIагIлур юйла хуучу волонтераша эцна туьканашкара хIусам йоцчу наханна оьшунболу гIирс: дезинфекторш, деман мерзалгаш, хох, жижиг чудоьллина консерваш. Уьш шайн «хьешашна» дIасаеъка дагахь ю «Адамашна – чорпа» юкъаралла.\nЦа кхоьру волонтераш наханна юкъахьийза\nХаьа волонтерна шаьш шайн дахар адамашна юкъа хьийзарца кхерамна кIел дуьгийла. Амма царна дуьххьара дац тахана халкъо лелориг – дезинфекци яр, каранаш, масканаш лелор. Уьш шайн балхахь даима а лелайо цара. Ишта боху проектан координатора Глинская Полинас.\n- Ца кхоьру, хIун ду тхуна кхера? СхьадогIу, духар хуьйцу, куьйгаш дуьлу, якъайо юьхь, витаминаш муьйлу. Иза оха даима а дийриг ду. Тхуна хаьа тхаьш муьлхачу наханна юкъахьийза. Массо тайпа цамгарш ю цаьрца. Экам лела Iаьмначарна а, уьнах къайлабевлла Iечарна а цхьабосса кхераме ю коронавирус. Ткъа нах цабалийта хьийзачу тхуна оьшу кху балха лела, - дуьйцу Глинскаяс.\nИза дагахь ю шен коллегашна дуккхаза а лелон мега масканаш тега: «Уьш дешин мехах ю юхкуш, оха стенна бузош бу спекулянташ!» - боху зудчо.\nГлинская Полина а, Шпутенкова Мария а\nХIусамзачарна лийча меттиг яц\nТхов боцчу наханна йоькъур юй масканаш, шега хаьттича, олу Глинскаяс: «Оцу балханна батош цIена хила еза, амма, бехк ма билла – дечиг тIе горгам а хьарчийна, юьстах а ваьлла, йила еза церан яххьаш. Царна лийча меттиг янне а яц хIинца, цхьа сантитаран цIаналла ен меттиг яра царна Калининградехь, ткъа дIакъевлина иза ун даржарца доьзна. Католикийн килсахь яра и меттиг, цигахь яра кхача буу чоь а, лор а вара цигахь. Цигахь луьйчура и нах, цигахь мезех а цIанбора. ДIакъевлина, - боху Глинскаяс.


ГахӀар (лат. ornamentum «хаздар») — шен элементаш карладаккхаран а, хийцаран а бух тӀехь болу бустам; цхьацца бахаман хӀуманаш (пхьегӀа, гӀирс, герз, текстилан сурсаташ, мебель, жайнаш, кхин дӀа а), архитектуран гӀишлош (тӀехула а, чухула а), пластикан говзаллин кхолламаш (коьртаниг прикладан), цхьаболчу наха шайн догӀмаш (басарш хьекхар, татуировка) хаздан лерина.\nБашха кхуьу гахӀар дериг гойтуш билламан кепаш йолчохь: Шира Малхбалехь, колумбал хьалхарчу Америкехь, азин шираллин оьздангаллашкахь, юккъерчу бӀешерашкахь, европан юккъера бӀешерашкахь. Ширачу заманахь дуьйна, халкъан кхоллараллехь хӀиттало гахӀаран цхьаьна эшшара хьесапаш а, кепаш а, дукхаха дерг къоман исбаьхьаллин гӀиллакхаш билгала дохуш. Масала, ХӀиндехь йисина шира говзалла ранголи (альпона)- гахӀаран сурт — дуӀа.\nВикидошам чохь бу яззам «гахӀар»\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ГахӀар&oldid=2880525»\nТӀаьххьара хийцам бина 2019, 23 март 13:05\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 23 март, 13:05.


Бусалба а, Вайнеха а цахиларан билгалонаш! - Chechenews\nГлавная » Все Новости » События » Бусалба а, Вайнеха а цахиларан билгалонаш!\nКерста нахана юкъахь Iаш волчу бусалба стага хIума лачкъоро Бусалба динан а, массо бусалба нехан а вон цIе йоккхуьйту, зен до, бусалба динна тIе нисвала мегаш волу керста стаг динах вуха а туху, бусалба боцучу нехан бусалба динах вон кхетам кхоллаболуьйту. Ткъа, ша бахьанехь дерриг Бусалба динан вон цIе яккхийтар.\n– Далла хьалха дIахIоьттича боккха хаттам бийр болу хIума ду, Делан динах адамаш духатохар – даккхийчу къинойх доккха къа ду. Цундела, керста нахана юкъахь Iаш волу бусалба стаг къаьсттина ларвала веза шегара Бусалба динан гIиллакхашца догIуш доцу хIума далийтарх, хIунда аьлча, и бахьана долуш Бусалба динан вон цIе яккха мега, Бусалба дин довза лууш верг цунах вухакхета мега. Дагадаийта деза, бакъ болчу бусалба наха лело ма-дезза Бусалба динан гIиллакхаш лелор бахьана долуш масийтта къомо бусалба дин тIелаьцна хилар.\nЙеменера дIа Малайзи а, Индонези а, ФатIани а лелаш хилла болу махлелорхой бахьана долуш, цигарчу къаьмнаша Бусалба дин тIелаьцна хилла. Цу махлелорхоша шайн тешамалла а, нийсо а, дикалла а царна гайтар бахьана долуш, бина тIом а боцуш, йа бина хьехамаш а боцуш, оцу къаьмнаша Бусалба дин тIелаьцна, тахана а уггар тоьллабусалба пачхьалкхеш ю цу меттигашкахь. Ойла ел ткъа, хIетахь цига лелаш хиллачу оцу махлелорхоша уьш Iехош хиллехьара, «хIорш-м керста бара» бохуш церан даьхни лачкъош хиллехьара, цара шайн тешамалла дIа ца гайтинехьара, лоцур дарий цу къаьмнаша бусалба дин тIе?\nАдамалла а, ехь а, г1иллакх, г1уллакх а шегара д1аделча, лахара, пайда боцуш, шен вон ц1ейоккхита х1умнаш дуьйлу стагера!\nВай махкалла ара девла лелачу меттехь, коьчу махкахь, вай х1ума лач1къича, вай зудари маьттаза лелча, вай чохь а, т1ехь а боьха хилча, вай кхуза хьадог1аш вай кхарна делла дош ларцадича, кхарна ямарта хилча, вай Къомана вон ц1е яккхитана а ца1аш, вай Бусалба динан а вон ц1ейоккхита!\nАмма иза, Бусалба а, Вайнеха а цахиларан билгалонаш ю! Шаьш Бусалба а, Вайнеха а делахь, иза хаалаш, диц а маделаш, сан вежари, йижари, махкахой!\nДала массарна Иман лойла вайна.


Радиожигара изотопаш — Википеди\nРадионукли́даш, радиожигара нукли́даш (башха нийса дац - радиожигара изото́паш, радиоизото́паш) — радиожигара дохар хуьлу, цхьаьнаэшшара доцу хӀоьънийн нуклидаш. Дукхахдолу девза нуклидаш радиожигара ду (цхьаьнаэшшара ду Ӏилманехь девзачу 3000 нуклидех 300 гергга). Массо нуклидаш, шен дуладаларан терахь 43 я 61 я 82 сов – радиожигара ду; цуьнца догӀу элементех Радиожигара элементаш олу. Радионуклидаш ду (коьртаниг бета-цхьаьнаэшшарадоцу) кхин дуладаларан терахьаш долуш (1 - 42, 44 – 60, 62 - 82).\nМуьлххачу кепара Бета-дохаро ца хуьйцу массан терахь A нуклидан, массин терахьан (изобарийн) нуклидашна юкъахь ду уггар кӀезиг а цхьа бета-цхьаьнаэшшара нуклид, цуо жоп ло минимум Z хӀоьан булабалар деллачу A (изобаран зӀенера) атоман масса совъяларх; бета-дохар хуьлу оцу минимум агӀора хуьлу. Дукха хьолахь шинна ца декъало A иштта минимум цхьаъ ю, тӀаккха шина декъалуш долу A бета-цхьаьнаэшшара изотопаш хила тарло 2, 3 хила а тарло. Бета-цхьаьнаэшшара дай нуклидаш цхьаьнаэшшара ду кхечу тайпана радиожигара дохарна, иштта хуьлу уьш абсолют чӀогӀа (хӀинццалц цхьанне карийна йоцу протон йохаран терго ца йичахьа, хӀинцалерчу хила тарло бохучу шордаларан Стандартан Моделан теорица). Долалой А=36 тӀиера шинна екъалучу изобарин зӀен чохь гучуйолу шолгӀа минимум. Бета-цхьаьнаэшшара хӀоьънийн изобарин зӀен локалан минимумашкахь таро ю шалха бета-дохар дан зӀен глобалан минимумехь, тӀаккха а оцу харш чуьра ахдохаран муьраш чӀогӀа бакхий бу (1019 шо а, сов а). Бета-цхьаьнаэшшара беза хӀоьънашна хила тарло альфа-дохар (A≈140 тӀиера дуьйна), кластеран дохар а, цӀеххьана дохар а.\nДукхаха йолу радионуклидаш хуьлу адаман гӀоьнца. Ӏаламехь ду нуклидаш ахдохар баккхийчу муьрашца долуш (>5•107 шо, масала уран-238, торий-232, калий-40), уьш доьхча долу сурсаташ (масала, радон-222) а, космогенан нуклидаш а, уьш кхоллало космосан излучени бахьнехь (тритий, углерод-14).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Радиожигара_изотопаш&oldid=2438301»\nФизикех лаьцна бовланза йаззамаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2017, 30 декабрь, 10:44.


Апрель беттан 26 дийнахь Федерале Къилбен университетехь Нохчийн Республикин Ӏилманийн академин пайде семиотикин декъан куьйгалхочун Умархаджиев Салаудин физикин-математикин Ӏилманийн докторан диссертаци чӀагӀъяр дӀадаьхьна. Диссертацин тема: Фукнцийн цхьайолу кепе йоцу шортенашкахь гармоникин анализан операторш таллар (Исследование операторов гармонического анализа в некоторых нестандартных пространствах функций).\nНохчийн Ӏилманчийн юкъараллин кхин цхьаъ боккха кхиам бу и. Иза Умархаджиев Салаудин дахарехь хилла ца Ӏаш, доллу нохчийн къоман Ӏилманан дахарехь боккха кхиам бу. Вай тешна ду кхидӀа а, вайн маттана а, Ӏилманна а Ӏаламат пайдехь болу Ӏилма кхиорехь а, даржорехь а цо бечу балха тӀехь кхин а дуккха а ирхенаш хирг хилах.\nДала тӀаьхье беркате йойла! Дала аьтто бойла!\nОбновлено 16.05.2019 10:38 | Автор: Administrator 16.05.2019 10:35\nОбновлено 16.05.2019 10:35 | Автор: Administrator 16.05.2019 10:29\nОбновлено 16.05.2019 10:29 | Автор: Administrator 16.05.2019 09:20\nБоккха эшам хилла нохчийн къоман журналистикина тахана. Шийлачу Ӏожалло къинхетамза катоьхна вайна юкъара хеназа яьккхи Жумалаева Лула. Нохчийн оьздачу мехкарех тоьллачарех цхьаъ яра иза. Ховха нана, муьтӀахь хӀусамнана, хьуьнаре зуда, похӀме журналист, яздархо. Доза доцуш деган комаьршалла яра цуьнца. Дерриге а дуьне маракъовллал халкъе а, махке а нуьцкъала безам бара. Лула хьанала къинхьегамхо яра. 2004-чу шарахь дуьйна цхьана дийнахь балхана юкъара ца йолуш ша кхоьллинчу "Нана" журналехь къахьоьгуш яра Лула. Зорбане баккхале журналера хӀора могӀа, хӀора хьаьрк шен экамчу сица луьттуш, цӀийца лозуш, сирлачу ойланца цӀинбеш хуьлура цуьнан. Цундела дара "Нана" журнал шатайпачу башхаллица къаьсташ, вайна массарна дукхадезаш. Нохчийн къоман журналистикехь мах боцу беркат хилла дӀахӀоьттина дара "Нана" журнал, коьртачу редакторан говзаллин лаккхарчу тӀегӀанехь йолу корматалла бахьнехь. Нохчийн къоман тешаме йоӀ, оьзда зуда яра Лула. Ша схьаяьллачу къоман зовкх деба лууш, хаарийн серло яржош йогӀура иза шен дахаран новкъахь. Амма тахана чекхдевли, белхан накъостийн дегнаш Ӏовжош, цо гездина атта доцу журналистан некъаш. ДӀабай цуьнан къеггиначу похӀмин чиркх, нохчийн къоман журналистика кхолош, иза тӀаьххьарчу новкъа ели, вай тӀаьхьа делхош. Дала декъала йойла хьо, тхан хьоме Лула! Хьайн хӀусамах Веза-Воккхачу Дала йоккхаейойла хьо! Ялсаманин хьаша хуьлда хьох а, тӀаьхьадахка дезачу тхох а!\nОбновлено 30.04.2019 17:14 | Автор: Administrator 30.04.2019 17:11


Home Игры УЧЕБНИК НОХЧИЙН МОТТ 2 КЛАСС СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО\nadmin Игры Март 31, 2020\t Март 31, 2020\nДешнаш алфавитан рогаллехь д1а а яздийрду. Система работы с высокомотивированными и одаренными учащимися по Тайп-тайпана дешнаш 1аморан заняти 3 22 окт 24окт 27 окт Дашана, дешдекъана юкъахь йолу башхаллаш йовзийтар. Докха элп 9 сахьт. Шайн г1алаташ довза , уьш нисдан 1амор. Карточкаш Зевне а, къора а мукъаза аьзнаш. Доций мукъа аьзнаш долу дешнаш предложенин маь1ане хьажжина нийсаяздан.\nАг1онаш 95 дагахь 1амо.\nЧулацам схьабийца а хуур ду. Нохчийн мотт учебник 6 класс Мерза 1аж,сийна стигал, йовха бедар, шийла 1а, 1аьржа буьйса, ховха суьйре, муьстаниг, мерзаниг, йоккханиг,маьттазниг, ирчаниг, сутурниг, оьзда, хьаша, ненан сий, нохчийн мотт,дарин коч.\nШишкова Тематическое планирование составлено с учетом требований федерального компонента государственного стандарта учедник общего и полного Темина т1едахкарш а хаттарш.\nХуур ду дешар шайн дахарехь коьрта г1уллакх хилар. Яздархочун дог-ойла гайтарца нохчмйн Регулятивни: Берашна хуур ду мукъа аьзнаш, мукъазчерах къасто. Социальная сеть работников образования ns portal. Ахьмад,Ваха -Муьлхачу билгалонашца далийна аша уьш цу тобане? Бершан адамийн ц1ерашкахь а, фамилешкахь а доккха элп яздар д1акхачор, цу хамах пайда эца 1амор. Хьехархочун т1едилларца оьшу к1айдарг еша Регулятивни: Нохчийн метан шатайпана мукъаза аьзнаш довзийтар, уьш йозанехь шалхачу элпашца билгалдар хаийтар.\nАг1о деша Суьрташ 69 Д. Цхьана х1умана шех яккха тиллинчу ц1арах долара ц1е олу -Муьлханиг ю юкъара ц1е? Алсам дер бу мохк бовза, 1аламан тидмамбан лам. Например, в данном выражении слово «исследование» в четыре раза релевантнее слова «разработка»: Х1уманийн дар билгалден дешнаш.\nЧулацам схьабийца 1емар ду. Хуур ду зевне акъора а мукъаза аьзнаш довза, уьш йозанехь билгалдаха. Дешархошна хуур ду дар билгалдечу дешнашна хаттарш х1итто, уьш йозанехь билгалдаха.\nК1ентийн ц1ераш яц -Муьлха ц1ераш хила езацу к1ентин? Нохчийн метан шатайпана мукъаза аьзнаш довзийтар, уьш йозанехь шалхачу элпашца билгалда хаийтар хаийтар.\nХуур ду ролашца еша. Жа1уьно Сулейманов Ахьмада жа 1алашдо -Хьан лелайо машина?\nДешархошна хуур ду х1уманийн билгало гойтучу дешнашна хаттарш х1итто, уьш йозанехь билгалдаха. Аг1онаш еша Аг1онаш деша Презентаци 76 учебнив Д. Даймехках дозалла долуш, цуьнан сурсаташ девзаш хир бу дешархой. Темина т1едахкарш а хаттарша.\nДешархойн амалехь кхуьуур бу дика нохчайн Шовданан хи шийла ду. И коль искать защиты, так от себя самих. Юьхьанцарчу школехь нохчийн мотт 1аморан предметни жам1аш: Дешархошна 1емар ду дешдакъошцаа, дешнашца еша.\nGrozny Live 4 years ago.


www.islamannur.org - Дакъа 14: АллахI воцург орцане вехар, И воцучуьнга кхайкхар ширк ду\nДакъа 14: АллахI воцург орцане вехар, И воцучуьнга кхайкхар ширк ду\nАллахIа (Лекха ву И) аьлла: «Ма кхайкха АллахI воцучуьнга, хьайна бан я пайда, я зен доцучу! Нагахь ахьа и дахь, ткъа билггал зуламхойх хир ву хьо. АллахIа хьоьх цхьа зен кхетийтахь, ткъа цуьнах хьо кIелхьара воккхур вац хьуна И воцучо. Нагахь Цунна хьуна цхьа дика лаахь, ткъа цхьа а вац хьуна Цуьнан дика духатоха. Цо иза ло шен лайх шена лиъначунна. И - гечдеш, къинхетаме ву» («Юнус»: 106-107).\nАллахIа (Лекха ву И) аьлла: «…Боккъалаъ, аша АллахIан метта шайна лолла дийриш шуна рицкъа латталуш бац. Цундела рицкъа АллахIера лаха шайна, Iибадат а де Цунна, шукар а де Цунна. Шу Цуьнга дерзор долуш ду» («ал-1анкабут»: 17).\nАллахIа (Лекха ву И) аьлла: «АллахIан метта къематде кхаччалц шайна жоп лур доцучаьрга а, царна шайга кхойкхий хууш боцучаьрга а кхойкхуш волучул а йоккхачу тиларчохь мила ву-те?! Нах (махьшар майдане) дIагулбича, церан мостагIий а хилла дIахIуьттур бу уьш, цара шайна лолла дарна инкаре а хир бу уьш» («ал-Ахькъаф»: 5-6).\nАллахIа (Лекха ву И) аьлла: «Хьаште волучуьнан доIина жоп луш верг мила ву, цо Цуьнга кхайкхича, зен дIадоккхург а, шух лаьтта тIехь халифаш (дай) бийриг а? Дела ву ткъа, АллахI воцург?» («ан-Намл»: 62).\nАт-ТIабаранис дийцина: «Пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) заманахь цхьа мунепикъ хилла, муъма нахана зенаш деш. Царех цхьаболчара аьлла: «Схьадуьйла, АллахIан элчане (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) гIо-орца олу вай, оцу мунепикъан зенах хьалхадахар доьхуш». И шена дIахиъча, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлла: «Боккъалаъ, соьга деха ца деза гIо-орца, АллахIе деха деза»».\nГочдинарг: Турпалан к1ант Фарукъ.


Иштта хьал ду Оьрсийчуьрчу мьлххачу а гIалахь! Кху хьеречу заманахь машенаш адамийл а яьржина хетало некъаштIехь. Шо хьалха Оьрсийчуьрчу пачхьалкхан автоинспекцино шайн чоьте эцна 57 миллион гергга машен.\nВайн пачхьалкхехь тIамехьчул а алсам нах некъан бохамашкахь леш хилар а чIагIдо статисташа а, тергамчаша а.\n2015-чу шарахь, некъан полицино Iораяьккхина некъашкахь машенашлелорхоша низамаш дохийна 34 миллион меттиг.\nОцу зуламашкахь 40 миллион гергга вийнарг а, 250 эзар кеп-кепара чевнаш йинарг а ву.\nОьрсийчоьнан Iедало ян езза терго ца йора оцу проблемин, цара далхадора, пачхьалкхехь некъаш готта хилар, некъаш шордан таро цахилар а.\nИза а кхеташ ду, дехха шераш а, Iаламат дукха ахча а оьшу некъийн проблема ерзон а.\nАмма шерашкахь зераш динчу статисташа чIагIдо, некъаш ледара мел хуьлу бен, бохамаш кIезиг а ца хуьлу бохуш.\nЦара бахарехь, беркъачу, доьхначу некъаштIехь машен лараме лелайо шоферо, ткъа шерачу некъатIехь кхоа ца еш дIахохку.\nНекъашкахь хуьлучу бохамийн уггар коьрта проблема лору, шаьш бахархоша мукIарло дарехь, автошколашкахь а, некъан полицино а лелон коррупци.\nМашен лело бакъо эца аьтто бара хьеннан а, туьканахь оьцу муьлхха а сурсат санна. 25-30 эзар соьме кхаччалц шен хIоттийна мах а болуш юхкучара.\nЦуьнах пайда а оьцуш, автошколашкахь хан ца йойуш чекхбийлина дуккха а шофераш бу, масала, еккъа цхьа Нохчийчоь йийцича.\nХарц хир дац, цигахь, хIора машен йолчу 3-чу вахархочо некъан низамаш ца девзаш, яла еза экзамен а ца луш, мехах эцна ю аьлча машен лелон бакъо.\nХалкъалахь дукха хан ю олуш хеза, "бакъо эцар гIоле ду, деша воьдучул а".\nШен цIарца, аз а хазош вистхила ца хIоьттинчу махкарчу цхьана вахархочо элира Маршо Радионе, оцу автошколехь а ю еккъа цIена коррупци аьлла.\nЦо бахарехь, кхаа баттахь, цхьа а де юкъара а ца долуьйтуш хьо дIалелахь а урокашка, ахь мел лаккхара жамIаш гайтахь а, экзамен дIалучу дийнахь цхьацца новкъарлонаш лелош, ког туьйсуш, дуьхьалонаш лелайо, чомахь чекх ца валийтархьама.\nХIунда аьлча, юх-юха декхаре во хьо, шолгIа а, кхоалгIа чекхвала оцу хаарш зерах. ХIоразза а, дIалучу экзаменах ахча дала деза. Цундела бакъо, эцца 25 эзар сом дIакховдийчхьана, гIад а боьлхий схьало, бохура цо.\nАмма, стохка, Соьлж-ГIала чувуллучохь, 8 стаг в вуьйш, махкахь ирча бохам хилчхьана Iедало луьра дехкар дина некъан полицин урхаллана а, автошколашна а, машен лелон бакъо мехах йохкар. ТIедожийна автошколашкахь 3 баттахь дешар а Iамийна, цул тIаьхьа машен лелон хаарш зийначул тIаьхьа бен цаялар бакъонаш.\nБаккъал а хьал толлуш, тхо зIене девлира Соьлж-ГIаларчу ДОСААФ-ан цхьана автошколан директорца Молочаева Зиница.\nЦо дийцарехь, къоьлла яц тахана цо куьйгалла дечу школехь дешархойн.\nМашен лело бакъо оьцуш а, юхкуш а хила йиш яц\nМолочаева: «Тхан автошколехь тахана доьшуш ши тоба ю. Цхьана группехь 30 стаг ву, вукху тобанехь 25 дешархо. Машен лело бакъо юхкуш яц, юхкуш хила езаш а яц. Уьш ГАИ-хь луш ю, нагахь санна, ахь автошколехь деша а дешна, экзаменаш дIаеллехь».\nКху деношкахь социалан машанехь а цхьаьна кар-кара оьцуш дуьйцу Москохарчу автошколийн юкъаралло дуьххьара машен лело бакъо шина шарна яла еза, и стаг зерхьама, цул совнах, кхи а цхьацца некъашна доза а тухуш аьлла дина дIахьедар.\nОцу юкъараллан говзанчаш тешна бу, хIинцца машен лелон волалучунна, уггар хьалха, шена интересе хирг хиларх, новкъахь низамаш ца талхош, ша санна волчуьнца а, некъахочуьнца а гIиллакх лардеш лелар, нагахь санна юьхьанца шина шарна бен бакъо ца луш, иза зийча.\nГИБДД-н куьйгалле и нициатива кховдийначу юкъаралло иштта хьоьху шина шарна бен бакъо цаеллачарна оцу заманчохь дехкар машен маса хехка а, пассажираш дIасалело а, буьйса йоьллачул тIаьхьа машенца арабийлар а.\nКерла низам хIинца а тIеэцна дац, амма карабогIучу беттан хьалхарчу деношкахь Оьрсийчоуьрчу ГИБДД-н хьаькамца дийцаредан лерина ду.\nМаршо Радионо хаттам бира махкарчу кегийрхошка а, муха тIеоьцу цара Оьрсийчоьнан автошколийн юкъаралло кховдийна некъаш аьлла.\nСоьлж-ГIалара Гайрбеков Ахьмад тешна ву, тахана махкахь некъаца хуьлу бохамаш лахбала там бара, оцу дийцаредечу а, кхи а Iедало бечу бехкамаша а аьлла.\nОцу низамо Iамор ву машенлелорийг сема хила\nГайрбеков: «Новкъахь низамаш хууш воцург билгал хуьлу, амма ахь боху низам тIеэцахь, лаахь а, ца лаахь сема хир ву машенлелорийг. Цо низамаш а лардийр ду, оцу шина шарахь цунна шарлур ду машен лело а, муьлхарниг хIун билгало ю а.\nХIинццал юкъахь лелаш дара, хьо новкъахь инспекторо сацийча, забаренна санна хоттура, ахь бакъо эцна юй олий. ХIинца оцу автошколийн юкъаралло кховдийна некъ Iедало тIелацахь, аьтто хиллане а хир бац бакъонаш йохка».\nХIара материал кечъечу юкъанна болчу хаамашца, Астраханехь некъан бохамашкахь цхьа стаг велла.\nГIезалойчохь зуда елла.\nПетарбухахь полисхонна чевнаш хилла.\nТюменехь 8 машен вовшахкхеттачу бохамехь зуда лазийна, ткъа Омскехь 6 шо долу бер.\nЧелябинскехь шиъ лазийна, цхьаъ велла.\nНохчийчохь цхьаъ велла, шиъ дарбан цIийне кхачийна.\nИщтта, статистийн зерашца, оьрсийн пачхьалкхехь хIора 5 секундехь машен машенах кхетий, некъан хьовзам эккха.


Лараме совгIат делла нохчийн кинояккхархочунна\nФеллинин цIарах совгIат делла нохчийн кинояккхархочунна Шериповна.\nИндонезехь дIаяьхьначу дуьненаюкъарчу кинофестивалехь лерринчу совгIатца билгалваьккхина нохчийн режиссер Шерипов Инал. Цо яьккхина йолу „ТIаьххьара“ цIе йолу фильм яра Джакартехь гайтинарг а, Феллини Федерикон цIарахчу совгIатца жюрино мах хадийнарг а.\n"Авторан ша-башха исбаьхьаллин хьежамаш бахьана долуш“ аьлла, бух балийна Индонезин коьртачу гIалахь Джакартехь дIаяьхьначу дуьненаюкъарчу кинофестивалан жюрис ша нохчийн режиссеран Шерипов Иналан фильм совгIатца билгалъйоккхуш. Цуьнан „ТIаьххьара“ цIе йолчу лентина кинофестивалан лерина мидал елла.\nИ фильм хIинццалц схьа масех дуьненаюкъарчу фестивалехь дакъалаца кхиийна ю. Дуьххьара иза гайтира кху шарахь Нью-Йоркехь дIаяьхьначу кинофестивалехь. Цигахь иза „Хьовсархойн совгIатца“ билгалъяккхира. Ткъа гурахь иштта Ингалс-махкахь дIахьур йолчу кинофестивалехь гайта лерина а ю иза.\n„ТIаьххьара“ цIе йолу фильм Шерипов Инала Германеххьий, Белгеххьий яьккхина ю, Европерачу Исбаьхьаллин Академин дехарца. Цуьнан коьрта турпалхо ву Германехь вехаш волу нохчийн операшлакхархо Хасанов Зайнди. Ткъа фильман коьрта тема ю бусулбанийн а, керстанийн култураш вовшашца цхьаьнакхетар а, цушимма вовшашна тIеIаткъам бар а ю.\nШа авторо билгал ма-даккхара, тIаьхьарчу шерашкахь керстанан пачхьалкхашкахь бусалбанийн яккхий каппаш кхоллаелла хиларо, дуккха а хийцамаш а, керла боламаш а кхоьллина Европехь.\nЦу боламийн талламаш бар а, царах кхета гIортар а яра шен Iалашо, ша цу лентина тIехь болх бечу хенахь бохуш, дийцира авторо Джакартерчу кинофестивалехь шен фильм хьовсархойн а, жюрин а кхеле юьллуш. Карарчу хенахь сийдолчо дуьненаюкъарчу совгIатца къастийнарг дуьххьарлнра фильм яц нохчийн режиссеро яьккхинарг.\n1971 шарахь Соьлж-гIалахь вина ву Шерипов Инал. Шен исбаьхьаллин белхаш дIаболалучу муьрехь иза Москох „Союзмультфильмехь“ а, ОРТ телеканалехь а, ткъа иштта Оьрсийчоьнан документалан фильмийн студехь а белхаш беш вара.\nРежиссер хиларал сов, композитор волу Шерипов Нохчийчоьнан бахархошна дагавогIу, даханчу бIешеран 90-чу шерашкахь Нохчийчоьно ша йозуш йоцуш хилар кхайкхийначу хенахь Лондонерчу симфонин оркестрица Ичкерин гимн дIаязъян Iалашо лаьцна иза лелла хиларца. Бакъду, цул тIаьхьа дукха хан ялале, Оьрсийчоьнца хьалхара тIом болабалар бахьана долуш, и болам цхьа а жамI доцуш бисира.\nНохчийчохь хьалхара тIом дIабирзина дукха хан ялале цо Соьлж-гIалах лаьцна фильм яьккхира, „Сан гIала, Соьлжа-гIала“ аьлла, цIе а йолуш. Шуьйрачу хьовсархошна ца гуш йисина йолу и фильм „Сталкер“ цIе йолчу адамийн бакъонашларъярхойн фестивалехь гайтира, амма цул тIаьхьа, Оьрсийчоьнан кинояккхархойн куьйгалло бинчу сацамца, иза оьрсийн хьовсархошна тамехь а ца лерина, гайтамашна йихкира.\nИзза кхоллам хилира Шериповн рогIерчу „Москох. Нохчийчоь. СегIаз“ цIе йолчу лентанан а. ХIетахь Оьрсийчура дIа а вахана, дозанал арахьа вехаш а, болх беш а ву режиссер. Цуьнан белхаш хIинцале а гайтина Iамеркан Цхьаьнатоьхначу Штатийн а, Европин а дуккха а гIаланийн кинофестивалашкахь.\nКарарчу хенахь Шерипов Инал Белгехь а, Цхьаьнатоьхначу Штаташкахь а вехаш ву. Иза Европерчу кинон а, телевизионан а ассоциацин инарла продюсер ву. Масех шо хьалха Нохчийчу а веана, Чеченфильм-киностуди юхакхолла гIерташ лийлира иза. Амма Iедалшкара кхин гIортор а ца хилла, Малхбузене юхавирзира Шерипов. 2007 -чу шарахь Татарстанехь дIаяьхьначу „Дашо момсар“ цIе йолчу кинофестивалан жюрин декъашхо а вара иза.\nГергарчу ханна шен Iалашонаш йовзуьйтуш, Шерипов Инала дийцира журналисташка, Шекспиран кхоллараллана тIе а тевжаш, ингалсхойн исторера хиламаш нохчийн историца цхьаьнадузуш йолу, фильм яккха дагахь ву ша аьлла.\nДуьненаюкъарчу кинохь интеллектуалан лехамаш санна лоруш болчу белхашца билгалваьллачу нохчийн режиссеран и тайпа фильм яккха аьтто хилахь, шеко яц, цу балхо вуно боккха тидам шена тIеозор хиларан.


19 — Сурат Марьям « islamanserlo.net\nАхьмад Хьамза | Iаьрбийн мотт: 2-гIа том, 9-гIа дарс, 2-гIа дакъа\n19 — Сурат Марьям\n19 — Сурат Марьям [Марем].\n[Маккахь доьссина, 98 аят ду].\n1.Кáф-х1á-йá-1айн-сóд [Аллах1 т1ех дика хууш ву Шéна цáрех луург].\n2.[х1ара] Хьан Дáла Шен лайх — Закариййáх къинхéтам бар хьахор [ду].\n3.Цо кхайкхира шен Дéле хьуламе [къайлаха] кхайкхарца\n4.Цо элира :»Х1ай сан Дéла ! Баккъалла а [къáналлийна] даь1ахкаш ледара евлла сан [дéг1ах] , къеждаларх корта буьзна [сан] , со ца хиллéра — х1ай сан Дéла — [х1инццалц айса] Хьоьга кхайкхарца [жоп ца луш] дéкъаза .\n5.Баккъалла а со кхоьру [сан] гергарчáрех соьл т1аьхьа [цáра дин д1атасарна] , сан зуда ю бéра ца хуьлуш , лóхьа сýна Хьайна гергара вéрас ,\n6.шá соьгара [пайхамараллин] ирс оьцуш , [иштта] Я1къубан ох1лунах ирс оьцуш [хинволу] , вéхьа и — х1ай сан Дéла — [Хьайна гергахь] тáме [стаг]».\n7.Х1ай Закарий ! Баккъалла а Оха хьуна кхаъ боккху к1ентаца , шен ц1е Яхьйá йолу , Оха ца вина цуна хьалха [цхьá а] ц1ерхо .\n8.Цо элира :»Х1ай сан Дéла ! Сан мýха хуьлу к1ант , сан зуда бéра хуьлуш яц , бакъдолуш со а кхаьчна воккхаллех [къáналлех] гужамалле [тишалле] ?»\n9.Цо элира :»Иштта [Дáлла лаарна хуьлу] , хьан Дáла аьлла :»Иза Суна aтта ду . Бакъдолуш Аса хьо а кхоьллина хьалха , хьо дáцара х1уммá а».\n10.Цо элира :»Х1ай сан Дéла ! Суна [сан зуда доьзалх хиларна] билгало éхьа». Цо элира :»Хьан билгало — кхá буса хьо нáхе вист ца хилавалар ю , [хьо] могуш волуш».\n11.[т1аккха] Михьрáб чуьра шен къóмана [нáхана] т1е áрá а ваьлла цаьрга ишар йира цо :»[Дáлла] Теспахь дарца 1уьйраннá а , суьйраннá а».\n12.[Дáла элира] :»Х1ай Яхьйá ! Тасало жайнах нуьцкъала». Оха белира цунна [и] бéраллехь [волуш] кхéтам а ,\n13.Тхайна гергара къахéтар а , [къинойх] ц1ано а , и вара [Дéлах] кхоьруш а ,\n14.шен дéца-нéнаца дика а , и вáцара къиза , 1éса .\n15.Маьршо [кхéрамазалла] ю цунна винчу дийнахь а , лийр волчу дийнахь а , [лахьтийчуьра] дийна [волуш] г1аттор волчу дийнахь а .\n16.Хьахайé жайни чохь Марьям ! Нацкъараéлира и шен ох1лунах [болчу нáхех] малхбáлечу меттиге ,\n17.[хьуламна] Пардо лéцира цо царна хьалха . Оха дахийтира и йолче Тхан са [Джабрáил] , и тарделира цунна кхáчамéчу адаман суьртахь .\n18.Цо [Марьяма] элира :»Баккъалла а со хьоьх ларло Къинхетамéчуьнца , хьо [Дéлах] кхоьруш велахь».\n19.Цо элира :»Баккъалла а , со хьан Дéлан гéланча ву , хьуна [уьнах] ц1ена к1ант вала [ваийтина]».\n20.Цо [Марьяма] элира :»Сан муха хуьлу к1ант , соьх адам ца хьакхаделла , [я] со нáхацалéлаш ца хилла ?»\n21.Цо элира :»Иштта [Дàлла лаарна хуьлу] . Хьан Дáла аьлла :»И [кхоллар] Суна aтта ду . [Оха кхоьллина и 1ийса хьан кийрахь] Тхаьш иза вархьама нáхана билгало а , Тхоьгара къинхéтам а» . И [1ийса кхоллар] сацам бина [баьлла] г1уллакх дара».\n22.Цуьнах [1ийсах] бéрах хилира и [Марем , т1аккха] цуьнца нацкъараéлира и гéнарчу меттиге .\n23.[бéр деш дóг1учу] Лазаро йáлийра и хурман [диттан] г1одаме , [цуьнах тевжина] цо элира :»[дáвискха] Х1окхул хьалха ялá а елла , [цхьаннé а] дагáцайóг1у йицъелла [х1ума] хилла елахьáра со».\n24.Цо [Джабрáило] кхайкхира цуьнга цуьнан [диттан] к1елара :»Г1айг1а ма йé ! Бакъдолуш хьан Дáла хьуна к1елахь [мала] тáтол дина [хьуна] .\n25.Ластадé хьайгахьá хурман [диттан] г1ад , цо эгор ю хьуна мéда [ховха] хурманаш .\n26.Йаа [хурма] , мала [тáтолан хи] , [к1антах] б1аьрг буза [йоккхайé] . Хьайна адамех цхьаъ гахь [т1аккха цо хьайга к1антах лаьцна хаттахь] ахь áла :»Баккъалла а аса Къинхетамéчунна ч1áг1о йина [цхьанггé а] йистцахила , со йист хир ма яц тахана аддамé а».\n27.Иза еара цуьнца шен къам долчу , шá [карахь] и [к1ант] вохьуш . Цáра элира :»Х1ай Марьям ! [Дéлора] Бакъдолуш ахьа [ма] дина инзаре [доккха , х1инццалц шайн доьзалехь хилла дóцу] х1ума .\n28.Х1ай Х1áрунан йиша ! Хьан дá [ма] вáцара вóн стаг , [я] хьан нáна [ма] йáцара нáхацалéлаш !»\n29.Ишар йира цо цунна т1е . Цáра элира :»Тхо дист муха хуьлу шá áганахь бер долчуьнга ?»\n30.Цо [1ийсас] элира :»Баккъалла а со Аллах1ан лай ву , соьга жайна делла Цо , пайхамар вина Цо соьх .\n31.Беркатé а вина Цо со миччахьá а велахь , Цо весет дина соьга лáмазцá а , закатцá а со дийна мел ву ,\n32.муьт1ахь а [вина Цо со] сайн нàнна , Цо ца вина со къиза , дéкъаза .\n33.Маьршо ю суна винчу дийнахь а , лечу дийнахь , дийна [волуш] г1аттóчу дийнахь а».\n34.Иза ву 1ийса — Марьяман к1ант , шéгахь уьш шек болу бакъóнан дош .\n35.Аллах1аца дóг1уш [ма] дáцара [Шéна] доьзалхо лáцар [цхьá а] . Ц1ена ву-кх Иза [цуьнах] . Шá цхьана белха сацам бича , баккъалла а Цо óлу цуьнга :»Хила !» — т1аккха и хуьлу .\n36.Баккъалла а Аллах1 [ма] ву сан Дéлá а , шун Дéлá а , Цунна дé 1ибáдат . Х1ара бу [шуна] нийса некъ .\n37.Екъаелира тóбанаш шайна юккъехь . Бáла [хир] бу шаьш [Дéлах] цатешначаьрна доккхачу [къéмата] дийнахь гурдолчух .\n38.Ма дика хеза царна , ма дика го [царна] Тхуна [дуьхьал] бóг1учу дийнахь , х1еттé а зуламхой тахана [дуьненахь] билгалчу тиларехь бу .\n39.Д1ахьéдé цаьрга дагахьбáлламан де ! [оцу] Белха сацам бина , [ткъа] уьш [тахана] чидам [тергам] бáцарехь бу [оцу д1ахьéдарх] , уьш [къéмата дийнах] тéшаш бац .\n40.Баккъалла а Тхуна [ирсана] кхóчур ду латтá а , цу т1ехь [мел] верг а , Тхоьга бухаберзор бу уьш [бéкхамна].\n41.Хьахавé жайнахь Ибрáх1им , баккъалла а иза хилла бакъ луьйриг , пайхамар .\n42.Цо элира шен дéга :»Х1ай сан дáда ! Х1унда до ахьа 1ибáдат шá хезаш дóцучуннá а , шá [х1уммá] гуш дóцучуннá а , [цхьаннé а] х1уманах хьо хьалха ца воккхучуннá а ?\n43.Х1ай сан дáда ! Баккъалла а , соьга деана хаарах шá хьоьга ца деанарг , суна т1аьхьах1оттахь , [т1аккха] аса хьо нисвийр вара нийсачу новкъа .\n44.Х1ай сан дáда ! Ма дéхьа шайт1ана 1ибáдат , баккъалла а шайт1а Къинхетамéчунна 1éса [ма] хилла .\n45.Х1ай сан дáда ! Баккъалла а со [кхéра ма] кхоьру [хьо дохко ца вáлахь] Къинхемéчуьнгара 1áзап хьоьх хьакхадаларх а , хьо шайт1анна вéрас хиларх а» .\n46.Цо [дáс] элира :»Х1ай Ибрáх1им ! Цабéзам болуш ву хьо сан дéланашка ? [Дéлора] Хьо ца сацахь , аса [вyo] човхор ма ву хьо , вита со еххачу хáнна !»\n47.Цо [Ибрáх1има] элира :»[соьгара] Маьршо ю хьуна . Аса гечдар доьхур ду хьуна сан Дéле , баккъалла а Иза соьца к1éда-мерза ву .\n48.Со гéна волу шух а , аш Аллах1 [1адда] витина шéга кхойкхучух а , аса кхойкху сан Дéле . Со дéкъаза ца хила тарло [догдóху аса] сан Дéле кхайкхарца».\n49.Иза гéнаваьллачу хéнахь царна а , Аллах1 витина цáра шéна 1ибáдат дечух а , Оха велира цунна Исхьакъ а , Я1къуб а . Оха вира [уьш] массо а пайхамар .\n50.Оха делира царна Тхан къинхéтамах [цхьа дáкъá] а , [иштта] Оха белира царна [т1аьхьенашкахь а дика ц1е йоккхур йолун] бакълуьйн лаккхара мотт а .\n51.Хьахавé жайнахь Муса , баккъалла а иза хилла [1ибáдат дарехь] догц1ена , иза хилла элча , пайхамар .\n52.Оха кхайкхира цуьнга [Т1ýр] лáман аьтту áг1орхьáра , Оха [Тхайна] гергавáлийра иза меллаша къамелдеш\n53.Оха велира цунна Тхайгарчу къинхéтамна шен ваша — Х1áрун , пайхамар вина .\n54.Хьахавé жайнахь Исма1ил , баккъалла а иза хилла [шен] ч1áг1о бакъйолуш , иза хилла элча , пайхамар .\n55.Цо омaр дóра шен ох1луне лáмазцá а , закатцá а , иза вара шен Дáлла гергахь [Иза] шéна рéза волуш .\n56.Хьахавé жайнахь Идрис , баккъалла а иза хилла [къамéлехь] бакъ луьйриг , пайхамар . 57.Оха хьалаваьккхира иза лаккхарчу меттиге .\n58.Уьш [и хьахийнарш] , Аллах1а шайга зовкх хьегийтинарш бу , [шаьш] Áдаман т1аьхьéнах [болу] пайхамарашхá а , Нýхьаца Оха [х1ордкéманахь] баьхьначáрех а , Ибрáх1иман а , Исрáилан а т1аьхьéнех а , Оха нисбинчáрех а , хаьржинчáрех а болу . [ткъа] Шайна Къинхетамéчун áяташ дешча , уьш гор оьгу [сужудана] корта бетташ , [шаьш] боьлхуш .\n59.Цáрел т1аьхьа яьхкира [вуон] т1аьхьéнаш , шаьш лáмаз дитина , дéг1ан лаамашна [марзóнашна] т1аьхьах1иттина [йолу] , царна карор ду [цунна дуьхьал] вуон [зен] ,\n60.шá дохкó а ваьлла , [Дéлах а] тешна , дика динарг вóцучунна . [ткъа] Уьш — ялсамани чуг1ур бу , царна цхьанá кéпара зуламдийр дац .\n61.Дáхаран [1адн] бошмашчу [г1ýр бу уьш] , шаьш Къинхéтамечо Шен лайшна ганза [а йолуш , делахь а хир ю аьлла] ч1áг1о йина [йолу].\n62.Царна ца хеза цу чохь эрнадерг [даьсса хабар , ца хеза] салам [маршалла] дóцург , царна шайн рицкъа [хир] ду цу чохь [дуьненахь] 1уьйраннá а , суьйраннá а [ма хиллара] 63.И ялсамани ю Оха шá ирсана луш [ерг] Тхан лайшха шá [Дéлах] кхоьруш хиллачунна\n64.[Джабрáилa элира] :»Тхо охьа ца дуьссу хьан Дéлан омaрца бен , Цунна [хаарехь] ду шá вайна хьалхадерг а , вайна т1аьхьадерг а , шá оцунна юккъехь [мел] дерг а . Хьан Дéла ца хилла вицлуш .\n65.[Иза] Стигланашин а , лаьттан а , цаьршинна юккъехь [мел] долчун а Дéла ву . 1ибáдат-дé Цунна . Сатóха Цунна 1ибáдат дарна [т1ехь] . Хьуна вевзий Цунна ц1ерхо ?»\n66.Адамо óлу :»Со велча , денвина г1аттор ву [те] ?»\n67.[ойла ца йо те] Дага ца дóг1у [те] адамна , баккъалла а Оха шá [цул] хьалха х1умма дóцуш [долу] кхоллар ?\n68.Хьан Дéлóра , Оха [денбина] гулбийр ма бу уьш а , шайт1анаш а , цул т1аьхьа Оха бáлор ма бу уьш жоьжахатан гóнаха горбахана [болуш] 69.Цул т1аьхьа Оха схьавоккхур ма ву х1óр тóбанах , Къинхетамéчунна дуьхьал вáларехь царах уггар ч1óг1аниг .\n70.Цул т1аьхьа , Тхо ма ду т1ех дика бевзаш шаьш [жоьжахатахь] бáгарехь цуьнца хьалха [хьакъ] берш .\n71.Шух [цхьá] ма вац , [шá] цу чу г1ун волуш бен . И хилла хьан Дáлла т1ехь [хаддош] бина сацам [кхел].\n72.Цул т1аьхьа , Оха [оцу жоьжахатах] к1елхьара бóхур бу шаьш [Дéлах] кхийринарш , буьтур бу Оха зуламхой цу чохь горлаьтташ .\n73.Ткъа шайна Тхан билгала áяташ дешча , шаьш [Дéлах] цатешначáра элира шаьш тешначаьрга :»[вай] Шина тóбанах муьлха ю [х1усамийн] хьóлаца г1óли а , пхьоханца [гуоца] тоьлла а ?»\n74.Хийла чкъор [къам] х1аллак дина Оха цáрел хьалха , шаьш [цáрел сал-пал] бáхамцá а , вàстацá а тоьлла долу .\n75.Ахь áла :»[вайх] Шá тиларехь хилларг [милла велахь] , Къинхетамéчо цунна хан яхйойла . Ткъа царна гича шайна ч1áг1о йийриг : я 1áзап [т1едеана] , я [ц1аьххьана] сахьт [т1ех1оьттина] , т1аккха хуур ду царна мила ву и [вайх] меттигца вуон верг а , б1оца г1ийла верг а».\n76.Аллах1а совбóху шаьш [ийманца] нисбелларш [шайн] нийсаллехь . [доврадóцуш] Бухдуьсу диканаш хьан Дàлла гергахь тоьлуш ду [хир йолчу] йóлехь [мелехь] а , тоьлуш ду [шайга] верзарехь а.\n77.[дийцахь] Гирий хьуна шá Тхан áяташха цатешна , «[Дéлора] Суна бáхам а , доьзал а лур ма бу» — аьлларг ?\n78.Къайле хиъна цуна , я Къинхетамéчун гергахь ч1áг1ам эцна цо ?\n79.Х1ан-х1á ! Оха цо бóхург д1аяздийр ду , цунна 1áзап дàхдийр ду дàхдарх а .\n80.Тхуна кхóчур [дуьсур] ду цо бóхург , Тхуна т1е вóг1ур ву и [шá] цхьалха [волуш].\n81.Цáра лийцира Аллах1 [1адда] витина дéланаш [ц1уйш] , уьш хилийта шайна [т1ех1уттур йолун] сийлалла .\n82.Х1ан-х1á ! [къéмата дийнахь] Цáра д1атосур ду царна [ц1уйшна] 1ибáдат дар , уьш хир бу царна дуьхьал [мостаг1ий].\n83.Хьуна ца гина , баккъалла а Оха шайт1анаш дахкийтар [Дéлах] цатéшачарна , цáра уьш [1éсаллийна] т1ехьоьхуш [карзахдóхуш] ду т1ехьéхарх а ?\n84.Хьо сих ма ло царна т1ехь [1áзап дéхарца] , баккъалла а Оха дагардеш ду царна [цáра дийриг] дагардарх а [1áзап хáнналц].\n85.Оцу дийнахь Оха д1агул бийр бу [Дéлах] кхоьрурш Къинхетамéчуьнга [шаьш эмкалшна] т1ехевшина [сийлахь болуш].\n86.Оха жоьжахате лохкур бу [шаьш] къинош динарш хьогах [долу хьайбанаш хи т1е санна] 87.Цéран [цхьанне а] дóлахь дац [вовшашна] т1ех1оттар [шафá1ат дар] , шá Къинхетамéчун гергахь ч1áг1ам эцнарг вóцург .\n88.Цáра элира :»Къинхéтамечо [Шéна] доьзалхо лаьцна».\n89.[Дéлора] Бакъдолуш , инзаре [доккха] х1ума дина аша [шаьш и áларца].\n90.Герга ю стигланаш [шаьш] эт1арна цуьнах , лàтта шá эккхарна , лаьмнаш доьхна эгарна .\n91.Цáра кхайкхорна Къинхетамéчунна доьзалхо\n92.Ца дóг1у Къинхетамéчунца [Шá] доьзалхо лáцар .\n93.Массо а шá стигланашкахь а , лаьттахь а дерг ма дац , шá Къинхетамéчунна [дуьхьал] лай хилла дóг1ур долуш бен .\n94.[Дéлора] Бакъдолуш , Цо [лáра а] лерина уьш , дагар а дина уьш дагар дарх а .\n95.Уьш дерригé а дóг1ур ду Цунна къéмата дийнахь цхьалха .\n96.Баккъалла а шаьш [Дéлах] тешнарш а , диканаш динарш а , Къинхетамéчо бийра бу царна [нéхан дегнашкахь] бéзам .\n97.Баккъалла а Оха àтта дина и [Kъуръàн] хьан [1арбийн] маттахь , ахьа цуьнца [Дéлах] кхоьручарна кхаъ баккхархьамá а , ахьа цуьнца девнéчу къóманна д1ахьéдархьамá a .\n98.Хийла чкъор [къам] х1аллак дина Оха цáрел хьалха , хаалой хьуна цáрех цхьá а , я хезий хьуна цéран тата ?\n11 сентября, 2017 | Меттиг: Сийлахь Къуръан | 706 Хьаьжна\n« 20 — Сурат Т1óх1á\n18 — Сурат Алках1ф »


Аг1онаш деша Хат 3. Урок — кхетор 1 1. Дика деша лаам хир бу. Азас книга йоьшу -Х1ун до Хьамида? Дешархошна 1емар ду массара цхьана еша, з1енаца еша Регулятивни:\nVI- чийрик 24 сахьт. Аг1онаш дакъа 64 хат. Календарно- тематическое планирование по литературному чтению 3 класс ФГОС Календано -тематическое планирование по литературному чтению для 3 класса составлено с учетом требований ФГОС второго поколения, по учебнику Л.\nПоурочные планы по чеченской литературе 1 класс.\nКхоллалур бу царех лаьцна шайн кхетам. Зулпа Алиевна Батарова Папка » Поурочные планы по чеченскому языку и литературе 2 класс «.\nАг1онаш 95 дагахь 1амо. Алфавит agidelik 9 years ago.\nУрок — кхетор 2 12 14 ноя Дешнаш сехьадахаран бакъонаш йовзийтар,йозанехь царех пайдаэца 1амор. Дийнатех лаьцна дийца хуур ду. Huawei Executive Faces U. Дош а, дешдакъа.\nХьехархочун т1едилларца оьшу к1айдарг каро, цунах пайдаэца. Урок — кхетор 2 5.\nДешнаш сехьадахаран бакъонаш йовзийтар,йозанехь царех пайдаэца 1амор. Мукъаза шиъ шалха элпа цхьана нисделча Урок — кхетор. Машарехьа къийсам латто лаам хи лар.\nЦ1ера болх таллар 2. Решебник по чеченскому языку 2 учеббник Хуур ду Хь,Кх,Къ элпаш дешнашкахь билгалдаха. Аг1онаш схьадийца Презентаци 33 Х. Лоьро Саламов Лечас -Хьан 1алашдо жа?\nМы в Вконтакте — https: Нохчийн барта кхолларалле безам кхоллар. I Специфические людские звуки обозначаются именно этими буквами. Ешаран чехкалла кхиор дешархошна хуур ду шайн белхан план учнбник планан рог1аллица болх бан. Авторан дог-ойла гойтуш еша Регулятивни: Аг1онаш 73 дагахь 1амо Суьрташ 48 Э.\nНохчийн халкъан барта кхолларалла.\nДехий, доций[о],[оь],[и] мукъа аьзнаш. Аг1о дагахь 1амо.\nЧулацам схьабийца 1емар ду. Дешар шайн дахарехь коьрта г1уллакх долуш,дика дешна кхеташ нах хила лаам хир бу дешархойн. Шайна говзалла харжа лаам хир бу. Художественная литература — Языкознание — Иберийско-кавказские кавказские языки — Чечено-дагестанская группа языков — Вейнахские языки — Чеченский язык — Преподавание и методика изучения языка — Учебники и учебные пособия общего усебник — Учебные пособия для начальной школы.\nЦхьана адамана шех яккха тиллинчу ц1ерах долара ц1е олу.