"Баьццара зона". Кавказерчу бусалбанаша Оьрсийчьурчу набахташкахь ловш дерг\nОьрсийчоь - Владимиран кIоштара колони №2\n"Оьрсийчоьнан набахташкара Къилбаседа Кавказера бусалбанаш" цIе йолу доклад кечйина Анализ яран а, конфликташ ца хилийтаран а центро. Бакъонашларъярхошкахь болчу хаамашца, ислам дин лело тутмакхийн нийсонан бакъо яйар (дискриминаци яр) хуьлуш ду Оьрсийчуьрчу колонешкахь. Царна тIехь кхечу тутмакхаша Iазап латтийна а, йиттина а, хьийзийна а меттигаш ю, ткъа иза хуьлуш ду дукхачу хьолехь гергарнаш ган церан аьтто а боцуш.\nБилггала хIун халонаш хьоьгуш бу бусалбанаш чубоьхкина латточу меттигашкахь, хIун бахьана ду ницкъхой Къилбаседа Кавказера схьабевллачу нахаца кIоршаме хиларан, хIун до шаьш чохь бохкучу наха бала хьегар сацор Iалашонца. Цунах лаьцна Кавказ.Реалиига дийцира талламан авторша.\nСийзас бар, ша хилар, ислам дин лело новкъарло яр\nАдамийн бакъонаш йохор хуьлуш ду ерриг а Оьрсийчохь. Иза хуьлу лаьцначу хенахь дуьйна. Вуно даьржина ду иза чуволлале хьалха таллам дIабоьдучу хенахь. ГIуллакх толлуш шен бакъонаш йохорах лаьцна хаам бина оцу талламехь дакъалаьцначу 30 респондентах эханно: уьш бу Нохчийчоьнан а, ГIалгIайчоьнан а, ГIебартойн-Балкхаройчоьнан а бахархой.\n"[Къиблбаседа Кавказера схьабевлла бусалбанаш] кхечарел а алсам ницкъ бар, шена юкъахь адаман сий дойъуш долу Iазап лар а долуш, ловш бу, бахьана а доцуш таIазарш до царна. Церан дин лело йолу бакъо йохор а алсам хуьлу, хала ду царна хенал хьалха набахтера арабовла а", - дагардо Анализ яран а, конфликташ ца хилийтаран а центран директоро Сокирянская Екатеринас.\nБусалба стагана дискриминаци яран масалла санна ду футболан фанат Свиридов Егор верна шена дина таIзар токхуш волчу ГIебартойн-Балкхаройчуьра схьаваьллачу Черкесов Асланца хуьлург.\nНабахтехь латточу Iазапах дуьйцу Черкесовс\n2019-чу шарахь 7 баттахь сов латтийра иза Енисейск гIалахь гIуданан изоляторехь (ШИЗО), ткъа Красноярскан кхело низамца догIуш лерира иза. Оццу хенахь кхечу тутмакхе оццу ШИЗО-хь 15 де-буьйса даккхийтар "Iазап лелор" ду аьлла сацам бира оццу инстанцино.\nУггар йоккха хало ю, элира хаттаршна жоьпаш деллачу чубоьхкинчу наха шаьш цIера дIа масех эзар километр генахь хан токхуш хилар а, гергарнаш ган наггахь а бен аьтто ца хилар а. Ткъа цхьаболчара дийцира шаьш мичахь ду а ца хаара гергарчарна бохуш, билгалдаьккхира Сокирянскаяс.\nЦул сов, колоне дIакхачор а дезачу хьелашкахь хуьлу цера, ткъа цига дIакхаьчна уьш тIеоьцу жIалеш тIе хоьцуш, етта а етташ.\nЛамаз деш бу бусалба тутмакхаш\nБусалба дино бохург лело гIертачу тутмакхашна дуьхьал бовлу набахтин администрацин белхахой, тIетуьйхира Сокирянскаяс.\nВуьшта, цхьайолчу колонешкахь делах тешачу нехан аьтто хуьлуьйту дин лело. Леррина кечйина чоьнаш хуьлу, имамашца цхьаьнакхета а, маьждиге баха а аьтто а бо. Чубоьхкинчу нахаца йинчу интервьюш гойту тутмакхийн халонаш йозуш хилар колонийн администрацех.\n"Уггар луьрчу колонешкахь рецидивисташ къовламе хьелашкахь латтийнера, амма уьш сийсаз беш ца хиллера. Цуьнца цхьаьна кхечу колонешкахь юккъерчу барамера зулам динчу нехан хьал да хьоьгуш воцуш хиллера", - дуьйцу Анализ яран а, конфликташ ца хилийтаран а центран директоро.\nТутмакхашца оцу тайпа харцонан юкъаметтигаш лелор кхето мегар ду Нохчийчохь тIемаш хиллачу заманахь дуьйна Федералан таIзарш кхочушдон сервисан системехь болх бечу нехан вочу агIор йисначу ларшца, хета Сокирянскаяна.\nИза доьзна дара федералан зорбан гIирсашкахь нохчашна дуьхьал хьажийна йолу пропаганда жигара яларца а, ткъа иштта оцу тIамехь дакъалаьцна нах ФСИН системехь болх бан буьйлабаларца а\n"И тема лелочу бакъонашларъярхоша дуьйцу, нохчашца, ткъа цаьрца цхьана кхечу бусулбанашца, йолу юкъаметтигаш вочу агIор хийцаелира хьалхара тIом болабелча, бохуш (1994-1996 шш. – Ред.).\nИза доьзна дара федералан зорбан гIирсашкахь нохчашна дуьхьал хьажийна йолу пропаганда жигара яларца а, ткъа иштта оцу тIамехь дакъалаьцна нах ФСИН системехь болх бан буьйлабаларца а. Бакъонашларъярхошкахь болчу хаамашца, оцу ведомстван дукхаха долу дакъа Къилбаседа Кавказехь командировкашкахь хилла ду", - хаам бира цо.\nКъилбаседа Кавказерчу республикашкарчу тутмакхашца набахташкахь вон хиларан кхин цхьа бахьана хила мега аьлла хета экспертана терроризмца а, экстремизмца а къийсам латто беза аьлла хIоттийна декхар а. Цо дийцарехь, Оьрсийчохь тIамца йоьзначу статьяшкахула чубоьхкина нах бу коьртачу декъана Къилбаседа Кавказера бахархой, цундела ФСИН системо шен тидам тIебахийтина тутмакхийн оцу категорина.\nИерархи - лахара чинаш лакхарачарна муьтӀахь хиларан къепе\nЧубоьхкинчу нахана гIело ярехь кхин цхьа хIума а ду. Иза ду колонешкара иерархи (лахара чинаш лакхарачарна муьтӀахь хиларан къепе) – тутмакхаш сибаташца я касташка бекъна хилар. Территорина Iуналла деш йолчу тобане хьаьжжина къаста йо "Iаьржа" зона – Iуналлехь хуьлу "къуйша", "цIен" (администрацино), "баьццара" (бусалбанаша). Сокирянскаяс дийцарехь, "баьццаран зонаш", хьехо йолийра 2000-чу шерашкахь, амма цкъачунна билггала хууш дац уьш ю я яц.\nРеспонденташ дийцира шайн а дезна хилар шен иерархи йолчу къуйн дахарна юкъадаха, бохуш. Талламехь дакъалаьцначара дийцира кавказхошна "хаьара шаьш муха гайта деза". Коьртаниг дара уьш барт болуш хилар.\n"Тутмакхийн элий", "урканийн цхьаалла". Йохаялур юй пачхьалкхе криминалан юкъараллаш?\n"Наггахь уьш цхьана лелар динан бухахь кхоьллинчу джамаIаташкахь (тобанашкахь - Ред.). Уьш яцара иерархин системана юкъахь, ткъа наггахь уьш лекхара хилара иерархешна. Мел лаххара а цхьана респонденто дийцира иза. Оьшуш меттиг беъча къуйн кхетамца юкъаметтигаш къасто дезаш а хилара уьш. Къуйн система юкъара кеп ю тайп-тайпана культурийн векалша юкъаметтигаш лелоран,"- дийцира эксперто.\nКъилбаседа Кавказерчу колонешкахь, мелхо а, дин а, къам а бахьана долуш нийсонан бакъо яйар (дискриминаци) дац, къастийра бакъонашларъярхоша. Низамехь йоцу иерархи а яц я ялахь а коьрта яц. Къилбаседа Кавказехь зулам даран таллам дIахьуш лецначарна тIехь Iазап латтадахь а, колонешкахь церан ларам бо, кхечу регионашкахь бечул а алсам.\n"Иза эксперташа дузу регионашкахь колонешкахь болх беш болу нах меттигера бахархой хиларца. Ницкъ бина меттиг нислахь, кхерам бу чубоьхкинчера гергарчара иза дуьтур цахиларан. Цундела шайна таIзар хир дуй хаьа царна", - дийцира Сокирянскаяс.\nБожарий а, зударий а\nТамашийна дерг ду докладан авторша хаттарш дина зударий набахтех сиха булуш хилар, божарел а. Чубоьхкина болу Кавказера зударий бовлу шайн доьзалех а, берех а, социалан уьйрех а, бахамех а. Масала, Мадина цIе йолу тутмакх (респондентийн цIерш докладехь хийцина ю) "кхераелла яра, бераш шаьш дисна" аьлла а, "ша динарг бахьана долуш беза-бевзачерах эхь хетарна" а.\n"Иза ду вуно хала садеттар, жоьжахате, вуно хала дара суна цунах йола". Сайна чуйоьлла Iара со. ХIора дийнахь цу чохь даьккхина де чаккхе йоцу абаде санна хетар суна", – даладо цо аьларг Сокирянскаяс.\nБожаршна уггар хала хилларг дара керлачу дахаран хьолах болар, стаг ша виса меттиг цахилар, мостагIаллин набахтан го лан дезар. Массарел а хала оцу хьолах болара шаьш харцонца, леррина чуволла кечдийнчу гIуллакхехула набахте хьажийна аьлла хетарш.\n"Сайн са даара ас уггар чIогIа хIора денна неI схьайоьллуш, кхача чубохьуш – со бехказваккхаран хаам кхачаре сатийсара ас. Цуьнца сайн садиира ас. Деъа шарахь ах шарахь, ала мегар долуш, дахделира иза. Оцо хьера ваккханза витира со", - даладо Сокирянскаяс кхечу репондентан дешнаш.\nТутмакхийн дахар аттачу даккха аьтто лахар\nЧубоьхкинчу нехан бакъонаш ларъяйта а, уьш йохийнарш жоьпе озабайта а вуно хала ду. Цундела дуккха а меттигаш хуьлу цара мацалла кхайкхош а, бунташ ойъуш а, шаьш шайна тIе куьг хьуш а.\nМасала, кхушара Охан-баттахь Смоленскан кIоштарчу колонехь хан токхуш волчу Дагестанера схьаваьллачу кхаа стага, ур-аттал хи а ца молуш, екъа мацалла лецира, шаьш оцу колонин белхахоша саццаза хьийзош хиларна. Амма цул тIехь царна дуьхьал яьхна репрессеш кхин а чIагIйира, хаам бира оцу тутмакхех цхьаннан дас.\nСокирянскаяна хетарехь, уггар пайдена хилларг ду респонденташна колонехь, цара цхьацца говзалла караерзийна хилар. Царах дукхаха болчара пайда ийцира керла цхьаъ Iамо хиллачу аьттонах. ЦIабирзича дахар дIанисдан гIо дира оцу гIуллакхо хан текхначу нахана.\nЧубоьхкина хилла нах юкъаралле юхаберзорехь долчу дуьненаюкъарчу зеделлачух лаьцна дийцира Кавказ.Реалиига докладан кхечу авторо, Анализ яран а, конфликташ ца хилийтаран а центран талламчо Гуревич Викторияс.\nИштта, Туркойчохь кхеташонаш кхоьллина юьртабахамехь къахьега накъосталла дан. Хиллачу тутмакхашна кретидаш ло латта эца а, жима бизнес кхолла оьшу гIирс эца а. Сингапурехь зударий-хьехамчаш кечбеш бу хан текхначу нехан хIусамнаношна гIортор ян.\nЦхьайолчу пачхьалкхашкахь, масала СаIудийн Iаьрбийн пачхьалкхехь, чубоьхкина хиллачу нахана ханна хIусам ло, могIарерчу дахаре юхаберза царна гIо деш. 12 кIира даккха дезаш хуьлу оцу наха оцу цкъачунна еллачу хIусамехь. Оцу юкъана цхьацца программашкахь дакалоцу цара, шайна юкъахь истори а, политика а, кхин дерг а Iамор а долуш, спортан мероприятешкахь дакъа а лоцу цара.


Вайн нохчийн поэзица гергарло лелочарна дика вевзаш ву – Россин журналистийн декъашхо, Россин яздархойн декъашхо, Нохчийн республикан культурин хьакъ волу белхахо, Нохчийн республикан хьакъ волу журналист, поэт, яздархо, вайн Аргунера вахархо — Аболханов Хьаким. — Муниципальное образование город Аргун\n11.01.2017 от admin в Новость\nКху оьздангаллин ц1ийнан белхалошна ч1ог1а мехала ду Хьаькимца долу шайн гергарло. Ша х1окху оьздангаллин ц1ийнан белхахо вац аьлла ца 1аш, оха шега г1о дехча цкъа а юьстах ца 1ийна Хьаьким кху балхана. Вайн къоман оьздангалла ларъярехьа, кхиорехьа, лакхаяккхарехьа, т1екхуьу къона т1аьхье кхетош-кхиореха оха бечу балха т1ехь тхуна дика накъост хилла, жигара дакъа лоцу Хьаькима.\nИштта,вайн республикехь х1ора шарахь д1ахьош йолчу «Синмехаллаш» проектехь дакъалоцуш оха беш болу белхаш Хьаькиман язъярш т1ехь беш бу. Кхушара , вайна ма-хаара, финале яьлла шолг1а меттиг яьккхира Аргун-г1алас цу проектехь. Ткъа Хьаькима тхуна цу т1ехь доккха г1о-накъосталла а дира. Массо а къовсамехь «Нохчийн къоман шира 1адаташ, г1иллакхаш, оьздангалла а» аьлла йолчу номинацехь д1агайтина долу суьрташ Хьаькима язъдина дара.\nДаггара баркалла олуш декьал вира Аболханов Хьаким вай Аргун- г1алин дас Темирбаев Ибраьхьимас хьайн балха т1ехь кхиъмаш совбуьйлуш, ирс, аьтто, могшалла йолуш Дала дукха вахавойла хьо аьлла.


Репрессийн мур болабелла Краснодар-махкахь\n"Хьаштйоцу хьукматашца" доьзна, жоьпе ийзабо юкъараллийн лидерш, экологаш, журналисташ\n"Хьаштйоцчу хьукматийн болх лелор" цIе йолчу низамца жоьпе ийзо болийна нах. Оьрсийчохь оцу артикло карарчу ханна сингаттам баьккхинчу кхааннах кхуьй а ву Краснодар-махкара.\nДеношкахь гIуда тоьхна йисина Iечу зудчунна, "Йиллина Оьрсийчоь" боламехь координатор лаьттинчу Антонова Янина. Дуьххьара "хьашт йоцчу хьукматийн болх лелорна" гIуда текхира "Къилбаседа Кавказан экологин ха" юкъаралло. Хаамийн гIирсашлахь дуьххьара юьйцучу атриклца жоьпе озийнарг ю Краснодарера "Маьрша Медиа".\nИттех де хьалха, сатоссуш, баьхкира берийн хирург Антонова Яна йолчу. ТуьтмIаьжигашкахь бара неI тоьхнарш. (ХIинца яц иза хьалхо координатор Iийна "Йиллина Оьрсийчоь", дIакъевлина). Оцу боламан симбол тIехь йолу материалаш яржийна Facebook машанехь, аьлла, шозза гIуда тоьхна ю иза кху тIаьххьарчу шерачохь.\n"И керла низам кху махкан Iедало шуьйрра кхетадо, социалан машанашкахь ен репосташ а тIехь йохку "хьашт йоцчу хьукматашца" бинчу белхан могIара", элира Антоновас "Кавказ.Реалиига".\nДукха хан йоццуш юкъадаьлла долу и низам талхийначунна дуьхьал айдойла ду бехктакхаман дов. Ишта нисделла Антоноваца. 8 сахьтехь гергга хьийсира цуьнан хIусамах. Уггаре хьалха шегара а, шен кIантера а телефонаш дIаехира – дIабаьккхира шегара адвокат кхайкха аьтто, боху зудчо.\n"Низамхоша шайн болх адамна дуьхьал ницкъ баккхарца беш белахь, оцу адаман бакъо ю адвокат декъавеха, бен башха а дац, бу я бац низамхой цIийнах хьовсуш. Доцца аьлча, цIийнах хьажар а, лацар а дац низамехь кхочушдина". Антоноваца леллачун иштта мах хадийра цуьнан адвоката Валявский Александра ша "Кавказ.Реалица" динчу къамелехь.\nТалламчаша ша леечу муьрехь Антоновас пайдаэцна стеган ша-шена тIе ца лен йолчу бакъонах. Адвокаташ карарчу муьрехь тIаьхьакхиа гIерта, хIун бух бу Iедална иза лаца. Цкъачунна хууш дац хIумма а – иза лаца кхайкхош арахецна буьйр бен дац цаьрга гулданделлачу документашлахь.\n"Цхьанхьа цхьамма тIедожорца айина истори ю иза, бакъонах я адаман хьекъало кхеточу хIуманах йозаелла а яц", боху Валявскийс.\n"Йиллина Оьрсийчоь" боламехь болхбан йола а ялале евзира нахана Антонова цо Краснодар-махкахь берийн бошмаш совъяха еза аьлла йолийначу акцешкахь. Вуно гIоьртина хьал лаьтта махкахь берийн бошмаш ца тоарца. Евзира бахархошна Антонова Краснодарера мехала меттигаш, паркаш хьолахошна дIаекъарна дуьхьаляларца а.\nМухха а нисделлехь а, пачхьалкхера яда лерина яц юкъархо – дика хир ду, боху цо.\n"Кеста хийцамаш буьйлалур бу, суна хетарехь. Вайн кху Краснодар-махка атта-м кхочур бац уьш, делахь а, Iедалний, бахархошний юкъа барт-кхетам бола тарло аьлла хета-кх", боху Антоновас.\nБехктакхаман 284.1 артикло шина шера тIера ялх шаре кхаччалц деш долу таIзар кхачо мега Антонова Янина.\n"Къилбаседа Кавказан экологин ха"\nАнтонова йолчу ницкъхой баьхкинчу дийнахь дуьххьара "Хьаштйоцчу хьукматийн болх лелор" низамо кхачош долу гIуда туьйхира кхечу меттехь, амма оццу Краснодар махкахь, Майкопехь – административан кодексан 20.33 артиклца. ГIуда такха кхачийнарг яра "Къилбаседа Экологин ха" юкъаралла. Барам – 80 эзар сом. Ши шо хьалха социалан машанашкахь хаам арахецарна дира таIзар.\n"Тхайн твиттере схьаэцнера оха журналиста Савельев Александра "Йиллина Оьрсийчоь" боламан сайтехь арахецна артикл. 2017-чу шарахь ду иза. Ткъа оцу боламан сайт-м къевлина ю", элира "Экологин хан" координаторо Рудомаха Андрейс.\nДеношкахь, аьлча а, Антонова лоццучу дийнахь, цунна духьал айдечу девнан барамаш дIабахьа, "терроран тохархой" лоьцуш санна, герзашца, куьпна гобеш деара Iедал "Экологин хан" декъа тIе. Зудчуна дуьхьал гIаттийначу бехктакхамехь теш волу Савельев Александр лаца итта баьхкира ницкъхой.\nАнтоновас санна, Iедал резадацар шена тIехь лан Iеминчу Рудомахас дийцира оцу дийнах лаьцна.\n"Тхоьгара дIадаьхна дерриг а документаш – кехатнаш а, электронан кепехь дерш а, дIаяьхьна телефонаш, сан долара ахча а даьхьна", дуьйцу Рудомаха Андрейс.\nШен хIусамах Iедал хьажначул тIаьхьа болх бойла доцуш йисина "Экологин ха" юкъаралла.\nРудомахина хетарехь, рогIехь ницкъхой баьхкина "Экологин хан" белхахой "Черниговское-Дагомыс" некъ ца биллийта арабевлла хьийзар а, "Путинан резиденци" олучу "Лунная Поляна" комплексе билла болочу некъанна дуьхьабовлар а дIадекха.\nКраснодар-мехкан цхьана кхелехь луьстуш ду кхин а цхьа прецендент йоцу дов - "хьаштйоцчу хьукматашца" доьзна. Хаамийн "Маьрша Медиа" сайтан коьрта редактор Янюшкин Владислав ву жоьпе валийнарг.\nПрокуратуро бахарехь, журналисто низам талхийна ша араяьккхинчу артиклах, Facebook-ера схьаэцна, "Йиллина Оьрсийчоь" боламан симбол йозарца.\nАмма редакцино, ша бехке яц хIуманна а, симбол ша ца кечйина, ша артиклах бен жоп лойла дац, боху. Адвокаташ реза бац, масала, талламо "Йиллина Оьрсийчоь" Британера ю аьлла яздарна бехктакхаман кехаташна тIехь – иза Оьрсийчоьнан болам бу, низамо тIеэцна бацахь а, боху цара.\nЯношкин Владислав ца кхета низамхойх: цара бахарехь, "Йиллинчу Оьрсийчоьнан" жигархойн суьрташ гойтийла дац, цаьргара интервью эца мегаш дац, оцу балхах "информаци яржор" эр ду шайн кепехь хьал тида луучара, цевуьйлу иза.\n"Хаамийн гIирсех лаьцна низам ду лелаш, цо цхьана а дашца ца юьйцу "хьашт йоцу хьукматаш", боху Яношкина.\n"Маьрша Медиа" редакцина хетарехь, ницкъхой харц бу, цара дуьхьало йо хаамийн гIирсанна информаци яржо, доьхку цунна шен уггаре коьрта бакъо дIакхехьа – халкъанна мехала йолу информаци яржор.\n2017-чу шарахь Iедало "хьаштйоцчу хьукматех" ю аьлла къастийра Британехь низамеяьккхина йолу а, Ходорковский Михаилца йоьзна йолу Open Russia Civic Movement и OR (Otkrytaya Rossia) а структураш. Инарла прокуратуран векалша хаийтира, Оьрсийчуьрчу изза цIерш йолчу юкъараллашна зен хир дац, аьлла, амма хан ялале дIакъевлира "Йиллина Оьрсийчоь" сайт а, цунна тIаьххье "МБХ Медиа" портал а.\nТкъеха де хьалха "Йиллина Оьрсийчоь" боламо дIакъевлина ша-шен, Оьрсийчуьра шен жигархой зенах хьалхабахархьама.


Москох парадехь хир вац Лукашенко\nСтигалкъекъа-беттан 9-чу дийнахь Толаман де даздеш Москох парадехь хир вац Беларусин президент Лукашенко Александр. Цунах лаьцна дIахьедар дина ша Лукашенкос Шоьтан-дийнахь журналисташна хьалха вистхуьлуш. Цо дийцарехь, 9-чу дийнахь иза хир ву Минскерчу парадехь. Ткъа оьрсийн халкъаца цхьаалла гойтуш иза Москох хир ву Стигалкъекъа-беттан 7-чу а, 8-чу а деношкахь.\nЛукашенкос ша гIортор цайо элира Москох даздаршка гIура дац шаьш аьлла дIахьедар динчу политикашна. Таханлерчу дийнахь 25 пачхьалкхан векалша, шайна юкъахь Инди а, Китай а, Серби а, Къилбаседа Корей а йолуш, дIахьедар дина шаьш Москох параде догIур ду аьлла. Дукхах болу дуьнентIера пачхьалкхийн лидерш реза цахилла Стигалкъекъа-беттан 9-чу дийнахь Москох хир долчу даздаршка баха.\nИштта цигарчу парадехь дакъалоцур дац Iамеркин президенто Обама Барака а, Британин премьер-министро Кэмерон Дэвида а, Нидерландийн премьеро Рютте Марка а, паччахьо Виллем-Александра а, Норвегин премьер-министро Сольберг Эрна а, Финляндин президенто Ниинистё Салис а. Украинехь Оьрсийчоьно лелориг бахьана долуш Москох ваха реза цахилла Полшин президент Коморовский Бронеслав а.


Брюсселерчу полисхошна а оьшу кхерамазалла\nБелги -- Брюссел, Заз.25, 2016.\nТеррорхойн тIелатарш лайначу Брюсселан аэропортерчу полисхоша болх сацийна, кхерамазаллин гIулчаш Iедало чIагIцаярна шаьш резацахилар гойтуш.\nБрюсселерчу Завентем кеманийн портехь болх бечу полисхоша цигахь терррорхойн тIелатарш хилча дуьйна схьа далхош дара шаьш болх бечу аэропортера ледара кхерамазаллин хьелаш. И хьелаш тодарна Iедалера шайн оьшу гIо дуьйцуш цара схьадиллина кехат яздинера Белгин чоьхьарчу гIуллакхийн министралле.\nБIе сов полисхоша бечу латкъамашкахь билгалдоккхуш дара, кеманийн портан гIишлоне, беш цхьа а таллам а боцуш, муьлха а стаг чуван йиш хилар а, чувогIучеран тIоьрмигаш я чамдеш я дегIаца болу гIирс талларан система цигахь ца хилар а. Цул совнаха, полисхоша чIагIдо, кеманийн портан инфрастуктура ледар ю, кхерамазалла ларйеш йолу персонал тоъалла яц, ткъа полисхошкара герз тишделла ду, бохуш.\nИ кхачамбацарш дIадахархьама аэропорт ларйечу белхалойн терахь алсамдаккха а деза, церан хьелаш тодан а деза. И хьелаш тодар Iедало шайна хеттачу агIор кхочуш ца дарна, еари дийнахь дуьйна болх охьа а биллина, дуьхьалонан акци дIахьош бу полисхой.\nБрюсселехь террорхойн тIелатарш динчул тIаьхьа Европерчу кеманийн порташкахь кхерамазаллин гIулчаш лакхаяьхнехь а, амма доккхачу декъехь аэропорташкахь хадеш дIасалелачу полисхойн терахь мелла а лакхаяхар доцург башха хийцаделла хIума дац цигахь.\nИштта, масала, дукхахйолчу пачхьалкхийн коьртачу шахьаршкахь муьлхачу а аэропортан гIишлонна чу кхача йиш ю хIоранан а луучун, цхьанна а кепара Iедалхошкара терго а йоцуш, хIунда аьлча неIаршкахь Оьрсийчохь а, цхьайолчу Малхбалерчу пачхьалкхашкахь а санна багаж толлу сканерш ца хиларна. Цул совнаха, дицдан мегар дац, шех адамийн фактор олуш долу гIалат даима а нисдала йиш хилар.\nИштта, Брюсселехь терроран акташ а хилла, йоллучу Европехь кхерамазалла чIагIйан езаш хилар дуьйцучу дийнахь Маршо радион корреспондент теш хилира Дюсселдорферчу аэропортехь некъахой, цхьа а новкъа-нацкъар хIума а доцуш, кхерамазаллин персонал бен чоьхьа вала йиш йоцуш къевлинчу неIаршкахула чуй-ара буьйлуш хиларан – хийрачанна некъбоьхку система цу мIаьргонашкахь йохар бахьана долуш.\nМассо а зенах-зулмах аэропорташ а, кхинйолу дукха нах дIасалела меттигаш а ларлур яц аьлла хеташ ву политолог Чапханов Руслан а. Ур-аттала диктаторалле Iедал коьртехь долчу мехкашкахь ка ца долу урхаллин 100 процентехь терактех бахархой ларбан, бохуш дуьйцу цуо. Ткъа урхаллаш террорхойн зуламаш ца хилийта гIертарехь нийсоъ гIулч хир ю, политологна хетарехь, къечу мигрантийн доьзалшкара кегирхошна интеграци ярехь Iедало гIодар.\nЧапханов Руслан: „Мигрантийн доьзалшкара схьабевллачу кегирзошна, уьш экстремистийн хьежамаш болуш я цу агIор дог-ойла йолуш ца хилийта, Iедало гIо-накъосталла а дахь, царна дискриминаци а ца яхь, царна белхан меттигаш а хилийтахь, и тайпа зуламаш хир дац аьлла хета суна. И зуламаш лелош берш доккхачу декъехь къечу доьзалшкара хуьлу, цу къелло цаьргахь Iедалшна дуьхьал оьгIазло кхуллу аьлла хета суна“.\nЦу юкъана, террорхоша йохийна йолу Брюсселера аэропорт юхаметтахIотор чекхдаьлла. Иза муьлхачу а хенахь кеманаш тIеэца а, новкъадаха а кийча ю, Iедалхойн, аэропорт ларйечу полисхойн къовсам дIабирзичахьана.


Хьехархой - Cloud Library\nДжон Бивер шен майраллица а, даггара хиларца а вевзаш ву, иза ишттачу бестселлерийн автор ву: «Экстроординарни дахар», «Иблисан Ιехавар», «Далла герга гΙерташ», «Веза Воккхачун тхов кΙелахь», «Абадено дΙасадохурш». Цуьнан книгаш 100 сов меттанашкахь гочдина ю, ткъа цуьнан хΙора денна еш йолу телепрограмма «Элча» дерриг а дуьненна трансляци еш ю. Джон – конференцишкахь а, динан тобанашкахь а гΙараваьлла спикер ву, цуьнан гΙуллакхдаро Делан агΙонаш чулацаяларх кхета луучарна дахар хуьйцу материалаш дΙахьейо. Джон Колорадо-Спрингсехь вехаш ву шен зудчуьнца – иза а иштта бестселлерийн автор ю. Церан виъ кΙант а, нус а, берийн бераш а ду.\nЧу яккхарна тΙекхочийла ду Электронни пошта Джон Бивер\nДаггара адам. Сеттар йоцуш ерг. Адамашна юххерниг. Нуьцкъалниг. Самукъане ерг. Цу дешнаша гойту Лизин Биверан амал. Иза, дуьненан 200 сов пачхьалкхашкахь трансляци ечу «Элча» телепрограммин соучредитель ю. Лизас шатайпаначу агΙонца доькъу Делан дешаца санна, иштта адамийн дегнийн дуьхьа маьршонца а, хийцадаларца а доьзна шен юьхьша къахьегаран халонех лаьцна. Бакъонаш ларйийриг хиларе терра, цо кхинаш а нийсачу новкъа боху. Иза дерриг а шен дахаран безам болчу майрачуьнца Джон Биверца а, церан веа кΙантаца а, исбаьхьачу несаца а, кΙентан хьомечу берашца а цхьаьна ехаш ю.\nЧу яккхарна тΙекхочийла ду Электронни пошта Лиза Бивер


"Гергарчаьргахула куьйгаш доьхку". Шайн юьртахь завод йиллийта ца лаьа гIалгIашна\nIаьли-Юрт, Магасна 4 чаккхарма юьстах\nГIалгIайчуьрчу Несаран кIоштарчу Iаьли-Юьртахь наштар лаладен завод ца йиллийта арабевлла меттигера бахархой: цо экологи талхор ю, дIасацабе болийна болх, доьху цара. Iедалан урхаллашкахула аьрзнаш деш чекхбевллачул тIаьхьа, ШарIан кхеле а бевлла уьш, амма ца сацийна белхаш – хьалакхуьуш ю заводан гIишлош.\nНаштарх гIирс кечбечу Iаьли-Юьртарчу "РИАК" заводна уллехь юьллуш ю наштар кхехкош йолу "РИАЛ" завод. Ткъа сурсат цунна латтор ю ГIалгIайчуьра а, луларчу мехкара а тиша наштар гул а деш, дIадухкучу наха. Каарачу хенахь "РИАК-о" сурсат "Русал" компанера оьцу, ткъа хIинца шенна завод йиллича, юьстахара наштар оьцуш ен харц чохь юьсур ю, боху меттигерчу Iедалхоша.\nхIо бехдийр ду, даьхнин дежийлаш талхор ю, ялтанашна гIело йийр ю – кхузахь ерриг а юьрт ю дуьйш, оруш хуьлучу ялташа кхобуш\nКерлачу заводо иттанашкахь белхан меттигаш лур ю – уггаре дукха белхазалла йолчу регионна цунах боккха пайда хуьлу. ГIалгIайчохь къахьега дедолчу нахах кхоалгIа дакъа дуб ан белхаш боцуш – хьалхарчу меттехь ю Оьрсийчохь гIалгIайн белхазалла.\nДелахь а ца лаьа Iаьли-Юьртарчу бахархошна шайна гергахь завод йиллийта. Цара чIагIдарехь, цо хIо бехдийр ду, даьхнин дежийлаш талхор ю, ялтанашна гIело йийр ю – кхузахь ерриг а юьрт ю лаьттоо лучу ялташа кхобуш.\nЗавод йилла бакъо ца еллехь а, массо низам а дохош, ян йолийна иза\nДоллучул а дукха кхоьру Iаьли-Юьртан бахархой экологи талхорах, шаьш долучохь хьовха – ерриг а ГIалгIайчохь. Юьртарчу цIеношна 200 уллехь ю юьллуш йолу завод, ткъа ша юьрт яц Магасна 4 чаккхарма бен юьстах а.\n"Цхьааллин Оьрсийчоь" партин а, ГIалгIайчоьнан Халкъан кхеташонан декъашхо а ву бизнесхо, "РИАЛ" а, "РИАК" а заводийн инарла директор Тумгоев Мохьмад.\n"Цхьа а бакъонан кехат дац Тумгоевна делла. Иза дала декхаре ерг Несарара администраци ю, оха хаьттина цигахь, ца елла цо бакъо, амма завод хIайт-аьлла хьалаеш ю, низам а дохош", - чIагIдо Iаьли-Юьртан депутата, меттигерчу вахархочо Ганижев Муслима.\nХин метта – баьццара Iовраш\nШи бутт хьалха Тумгоев ШарIан кхеле кхайкхира. ГIишлош меттигерчу бахархошка а хаьттина яхка еза, нагахь санна цхьа стаг хилла а, дуьхьал велахь, завод юьллийла дац, аьлла бира къедас сацам.\n"ШарIан кхело, наха мухха а аьллехь а, гIишлош юттуш ю. Иза дино бохучух, я нахана хетачух вешаш вац. Шена са ерриг леладо цо", - леткъа Тумгоев Мохьмадна тIе Ганижев.\nИза дино бохучух, я нахана хетачух вешаш вац. Шена са ерриг леладо цо\nДукха а шерашкахь болх беш йолчу "РИАК" заводан бац хIо Iалашден гIирс, ткъа хилларш а лечкъийна тоххара, дуьйцу Ганижевс. Оцу проблемах лаьцна яздина "Металлоснабжение и сбыт" цIе йолчу журнало а. Нах карзахбевлла заводерчу биргIанаш чуьра баьццара хи уллерчу хорша охьаоьхуьйтуш гойту видео яьржича. Тешаша бахарехь, хьожанна латта а ц ало оцу меттехь.\nНах гергарчаьргахула совцо гIерта, зен-зулам дийр ду, бохуш\n"Ша оьрнаш чу яссош йолу боьха кочаллаш дIайохьуьйту, уьш ша барт бинчу компанино дIакхоьхьу, боху Тумгоевс, амма дац цуьнан тхуна схьагайта цхьа а кехат-тоьшалла", - дуьйцу Iаьли-Юьртарчу вахархочо Ганижев Муслима.\nШайн рогIерчу протестан гуламе баьхкинчу бахархоша кехат а кечдина, дIадахьийтира иза ГIалгIайчоьнан куьйгалхочуьнга Калиматов Махьмуд-Iелига. Амма арз цкъачунна жоп доцуш дуьсуш ду, элира Кавказ.Реалиин корреспонденте меттигерчу жигархочо Цуроев Мусас.\nрезабоцчу нахана кхерамаш туьйсу, белхашкара бохор бу бохуш\n"ШарIан кхело бинчу сацамна тIе а тевжаш, со юкъарраллин кхеташо вовшахтоха воллура. Амма оха къастийначу наха шолгIачу дийннехь элира, шаьш реза дац. Ткъа Iаьли-Юьртарчу администрацехь кхоьллина йолу и кхташо йисина болх бан – иза хIинца Тумгоевгахьа яьлла. Ткъа резабоцчу нахана кхерамаш туьйсу, белхашкара бохор бу бохуш". Иштта довзуьйту таханлера хьал Цуроевс.\nГIалгIайчоьнан жил-Iаламан министраллехь кхеташо хилла деношкахь. Цигахь Тумгоевс тешийна куьйгалхой, нагахь санна Iаламна зен деш хилахь, ша шен керла завод ечуьра сацор ю, аьлла. Цо санитаран-эпидемиологин эксперташа хIоттийна кехат а чуделла Iедале. И кехат толлур ду мел бакъ ду. Хьал зуьйр ду, низамца мел ларайо бухарниг а, тIееш йолу завод а, аьлла яздина министралло шен инстаграм-агIонехь.


Нохчийн блогерна динчу тIелатарна бехкейина зуда лаьцна Швецехь\nНохчийн оппозицин блогерна Абдурахманов Тумсона динчу тIелатарна Оьрсийчуьра яхархо бехке ю аьлла хета Швецин прокуратурана. Прокуратуран векалша Швецин Евле гIалин кхеле дехар дина, 30 шо долу зуда лаьцна йита аьлла. Церан шеконаш кхоллаелла, динчу зуламан декъахо иза хилла аьлла. Прокуратуран сайтехь бина бу ишта хаам.\nAftonbladet хьостано яздарца, лаьцна зуда Оьрсийчуьра ю. Цо тIе ца дуьту шена дохку бехкаш аьлла прокурора Стенссон Терезас. Ишта прокуроро тIечIагIдина, юьхьанца тIелеттарг Тумсо хилла аьлла, шайн шеконаш хиларх а, тIаьхьо иза бехказваккхарх а.\nМаршо Радионо яздира, байначу беттан 26-чу дийнахь вевзаш воцу стаг Европехь вехачу блогерна Абдурахмановна тIелатарх. Ша вен веанарг йиттина охьавиллина гойтуш, видео яьккхира ша Абдурахмановс. ЦIийлахь Iуьллучо бохура видео чохь, ша Москвара ву, Соьлжа-ГIаларчу Iабдурахьман цIе йолчу цхьана стага ваийтина ша Абдурахманов «кхерон».


Хаттар, Дечкен-бутт 26, 2019\nШоьта-де 26 Дечкен-бутт 2019\nДечкен-бутт 23, 2019\nГазах 9 миллиард сом декхар дитахь хьакхалур дуй иза Нохчийчуьрчу бахархойх?\nДечкен-бутт 18, 2019\nХалкъ дуьхьал гIаттарна кхоьруш, махкахойн коммуналан декхар тIерадаккха дагахь бу Iедалхой. Дог дохий аш шаьш декхарх мукъадовларе?\nХалкъ дуьхьал гIаттарна кхоьруш, махкахошна тIера коммуналан 9 миллиард сом декхар тIерадаккха дагахь бу Iедалхой. Дог дохий аш, шайна тIехь дисинчу декхарх мукъадовларе?\nДечкен-бутт 09, 2019\n1957 шарахь Нохч-ГIалгIайн республика меттахIоттор мехала хилам бара аьлла хетий шуна?\n62 шо кхаьчна Нохч-ГIалгIайн автономин республика меттахIоттийна. Цуьнца доьзна ду оха кхоже диллна хаттар. 1957 шарахь Нохч-ГIалгIайн республика меттахIоттор мехала хилам бара аьлла хетий шуна?\nГIуран-бутт 24, 2018\nКадыровс Нохчийчохь кхин дIа а куьйгалла дойла лаьий шуна?\nОьрсийчоьнан президент хIотта я федералан урхаллан куьйгалхо хила план яц шен аьлла, дIахьедар дина Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана. Шен карьера регионан куьйгалхочуьнан даржехь дIаерзо лууш ву иза. Шун хIун ойла ю цу хьокъехь?\nГIуран-бутт 17, 2018\nШуна муха хета, даггара дуй шена зен хиллачу доьзало Iедална хьалха куьгбехкенаш кIелхьарбахар?\nШелан кIоштан куьйгалхочо, Кадыров Рамзанан шичас Ибрагимов Турпал-Iелас машен тIетоьхна, нах байира кIира хьалха Соьлжа-ГIалахь. Кху деношкахь беллачийн гергарчара кхайкхамбина Кадыровга, куьйгбехкениг маьрша витар, иза даржах ца вохор а доьхуш.\nГIуран-бутт 10, 2018\nХьенан бехкенна хилла Нохчийчохь "Хьалхара тIом"?\nГIуран-бутт 03, 2018\nЭзарнаш нохчий даймахка берза йиш йоцуш хиларна бехке ву ша Кадыров, я вац, муха хета шуна?\nКадыровс Украинан президент Порошенко бехкевина Оьрсийчуьра украинхой даймахках бахарна, иза диктаторийн могIара а хIоттош. https://www.radiomarsho.com/a/29634409.html\nНийса дара аьлла хетий шуна Евкуров Оьрсийчоьнан Конституцин кхеле валар?\nНохчин-гIалгIайн доза къасторах лаьцна бина барт низамца хилар билгалдаккхар дийхира Оьрсийчоьнан Конституцин кхеле ГIалгIайчоьнан куьйгалхочо Евкуров Юнус-Бека. Евкуровс иза нийса динера аьлла хетий шуна?\nЛахьан-бутт 21, 2018\nСоьлжа-ГIалахь иккхинчу зудчух кеп-кепар версеш лела. Ткъа шуна хIун аьлла хета?\nЛахьан-бутт 14, 2018\nАьтто хилча деша гIур дарий шу?\nTIемаш а, цул хьалха а, тIаьхьа а хилларш а бахьана долуш деша аьтто боцуш бисина нохчашна юкъахь дуккха а нах. Цуьнца доьзна ду хIара хаттар. Шайн аьтто хилча хIинца деша гIур дарий шу?\nЛахьан-бутт 08, 2018\nКъам махках даккхарх дийцар дихкинчу Iедалша Хьайбахахь хIоллам хIоттор муха тIеоьцу аш?\nКъам махках даккхарх дийцар дихкина ду Нохчийчохь, ткъа кху деношкахь Кадыров Рамзана ша хIоллам хIоттор бу аьлла цу къематан дийнахь бIеннашкахь нах багийначу Хьайбахахь.\nГIадужу-бутт 30, 2018\nГIалгIайчоьнан а, Нохчийчоьнан а доза къасторца доьзнарг дижна аьлла хетий шуна?\nГIалгIайчоьнан а, Нохчийчоьнан а Iедалхоша цхьамогIа гIулчаш яьхна тIаьхьарчу кIиранашкахь доза къастор бахьана долуш лилхина цакхетамаш а, дегабаамаш а бижо. Шина республикана юкъахь доза къасторца доьзнарг дижна аьлла хетий шуна?


Фашистийн концлагершкара тутмакхаш мукъабахаран дуьненаюкъара де — Википеди\nФашистийн концлагершкара тутмакхаш мукъабахаран дуьненаюкъара де\nФаши́стийн ко́нцла́гершкара ту́тмакхаш мукъаба́харан дуьне́наюкъара де — иэсан терахь, даздо хӀора шарахь 11 апрелехь.\nБухенвальдехь америкахоша динчу ирча суьртех цхьаъ\nШолгӀа дуьненан тӀом болуш нацистийн Германин махкахь а, цуьнан бартхойн мехкашкахь а, цара дӀалецна мехкашкахь а яра (набахташ йоцуш, геттош) 14 000 концентрацин лагер. Тутмакхаш нацисташа багабора крематорийн пешаш чохь (цкъацца дийна болушехь), садукъдора газан камеракахь, ницкъ бора, нуьцкъаш лелабора, мацалла болуьйтура, цунна тӀе гӀор дӀадаллалц болх бойтура; тутмакхашкара цӀий оьцура вермахтан салташна, царна тӀаьхь ирча медицинан зиераш дора, адамашна тӀаьхь керла препараташ зиера.\n1945 шеран мартехь Бухенвальдан (уггаре йоккха концентрацин лагерь) лагерехь оьккху герзаца гӀаттам, иза боккху чубоьхкинчеран интеркъаьмнийн ницкъаша. Бухенвальд концлагерь американ эскарш чудаьхкича, гӀовттамхоша хӀеттале тергоне лецира валаран лагерь. Иза бахьнехь, нацисташ (СС хой) ца кхиира шайн ирча зуламийн лараш яйа, тутмакхийн тешаллаш хезира дуьненаюкъара Нюрнберган трибуналан. 11 апрелехь — американ эскарш Бухенвальдан лагере чудахаран де — тӀеийцира ВКЪКХс Ӏидан терахь, оцу дийнахь дуьнено даздо «Фаши́стийн ко́нцла́гершкара ту́тмакхаш мукъаба́харан дуьне́наюкъара де».\nБерриш гитлерхойн тергонан кӀеларчу мехкашкахь, концлагершкахь, баларан лагершкахь, набахташкахь латтош вара 18 000 000 стаг. Царех 11 миллион сов хӀаллаквира. Кхелхинчарна юкъахь — 5 млн ССРСн гражданин, ткъа кхин а тайп-тайпанчу мехкашкара 6 миллион жуьгтий. ХӀора пхеалгӀа тутмакх бер дара (кхин а ирча терхьаш а ду: «чубоьхкина бара 20 миллион сов стаг дуьненан 30 махкара, 12 миллион араваллалц ца ваьхна»).\nФашизмах бохам баьллачеран иэсан дуьненаюкъара де\nХолокостах бохам баьллачеран иэсан дуьненаюкъара де\n↑ День освобождения узников фашистских концлагерей. Справка(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). РИА Новости (10 апреля 2009). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2012 шеран 29 мартехь. Теллина 2010 шеран 13 августехь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фашистийн_концлагершкара_тутмакхаш_мукъабахаран_дуьненаюкъара_де&oldid=2897057»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 11 апрель, 01:29.


Къилбаседа Кавказана Лерина Телевизион Схьаелла Еза Аьлла Хлопонина Кхин Цкъа а\nХлопонин Александр, Къилбаседа-Кавказан Федералан Гонан куьйгалхо, 10Чил2010\nКъилбседа Кавказана леринчу телевизион кхолларна тIехь болх беш ду Къилбаседа-Кавказан Федералан Гонан Iедалш. Оцу хьокъехь цара дагадовларш долийна Оьрсийн Пачхьалкхан Радион а, Телевизионан а компаница. ХIун Iалашо ю леррина Къилба-Седа Кавказана лерина телевизион кхолларан?\nСоьлж-гIалахь «Дашо пелаг» олучу журналистийн къийсамехь толам баьккхинчарна хьалха къамел деш Къилбаседа-Кавказан Федералан Гонан куьйгалхочо Хлопонин Александра элира, шайн сагатдеш долу коьрта хаттар, канал хьенан дуьхьа еш ю, бохург ду.\nШайн дуьхьа еш хилча – цхьа Iалашо ю. Къилбаседа Кавказана еш хилча – кхин ю. Ерриг Оьрсийчоьнна – кхоалгIа Iалашо ю. Ткъа махкал а арахьа болчарна еш хилча – йиалгIа Iалашо ю. Iалашо йоккха мел хуьлу а, говзалла а, цуьнан чулацам а гуттар а лакхара хила беза, аьлла. Цо дийцарехь, канал хьовса шортта нах тIеозорхьамма, говзалла йолу журналисташ кечбан беза.\nИ хаам хезначу кавказхоша тайп-тайпана тIеийцира иза.\nДагестанера яздархо, рспубликан пачхьалкхан каналехь ечу къоман программийн шеф-редактор а волчу Галбацов ГIезамохьмада бахарехь, кавказхойх кхоллаелла вуон ойла хийца дика гIирс хир бара цунах.\nГалбацов ГIезамохьмад: Уггар коьртаниг, кавказхой ма-барра гайтар ду. Дагестанехь, Нохчийчохь, ХIирийчохь а, кхечу республикашкахь а бехаш эхь-бехк долуш, цIена, диллина дегнаш долу нах бу бехаш. Иштта нах гайта лаара. Iалам, географи, мукъамаш, кхин дерг а – шолгIачу меттехь ду. Вайх кхоллаелла вуон ойла дIаяккха еза. Оьрсийчохь а, дуьненахь а вайх лаьцна вуо кхоллаелла ойла дIаяккха таро хилча дика дац?\nМаршо радио: Нийсса бIостанехьа ойла ю Бисавалиев Мохьмадан. Иза Дагестанера дозуш доцчу «Миллат» газетин редактор ву. Оьрсийн Iедало кхуллуш йолу канал йозуш йоцуш хир яц, боху цо.\nБисавалиев Мохьмад: Суна-м ца хаьа оцу канало хIун гойтур ю. Карахь телефон йолчу муьлхха а стеган таро ю тахана шен доьзалан а, даймехкан а билгалонаш йовзийта. Култура гайта езаш хилча, юкъаралла цунна кийча ю аьлла ца хета суна.\nНагахь санна керлачу каналехь уьш Къилбаседа Кавказан литературех, драматургех, театрах, исбаьхьаллех а лаьцна дийца бохкуш белахь, и ша-дерриг а доцуш ду.\nДуккха а федералан каналаша санна, керлачу канало а керланаш дуьйцур делахь, хIун до цунах? Йозуш йоцуш иза хир яц хIете-вете а. Хьовсур ду-кх. Оцу канало цхьа а проблемаш къастош гIо дийр ду я иза чIогIа оьшуш ю, соьга тахана алалур дац.\nМаршо радио: Дуьххьара, Къилбседа Кавказера республикех лаьцна дуьйцуш йолу федералан канал кхолла еза аьлла, 2010-чу шарахь дийца долийра Хлопонина. Оьрсийн Пачхьалкхан Радион а, Телевизионан «Култура» тайппа канал кхоьллича, кавказхойн дахарх лаьцна дийцалур дара, аьллера цо.\nКъилбаседа Кавказана Лерина Телевизионан Канал Кхолла Еза Боху Хлопонин Александра


Нохчийн - blogen.wiki\nДийнахь хилларг — 25 октябрь\n1415 — БӀешеран тӀом: хӀаллакбеш иэшийна французаш Азенкурера тӀамехь (сурт тӀехь).\n1854 — ГӀирман тӀом: туьйра хилла дуьйцу Балаклаван гергахь яйн дошлойн бригада тӀелатар.\n1913 — дуьххьара хӀоттийна «Полякийн цӀий» оперетта («Барышня-ахархо» дийцаран мукъамца).\n1924 — Британин парламентан харжамаш буьйлабала денош дисинчу хенахь зорба тоьхна харц долу Зиновьевн кехатан.\n1944 — Лейте гӀайренан бердашца хилла исторехь уггаре масштабан хӀордан тӀом.\n1971 — Цийн Халкъан Республика хӀоьттина ВКЪКХ Цийн Республикин меттана.\n1990 — дуьххьара арадаьлла телеловзар «Поле чудес».\n2003 — Новосибирскан Толмачёво аэропортехь лаьцна Ходорковский Михаил.


ГIалгIай литературах дола массехк дош — Сердало\nВай литература, ховш ма хилара хьахила доладеннад йоазув хьахиннача, хьалхарча шера денз. Юххьанца (1923-1938 шш.) гIалгIай кепайоазув латински алапаша ларде хиннад Россе (цу хана Советски Союза) дахача дуккхача къамий санна. Кириллица ларде даьккхад из, вай мехка мел долча къамий йоазонаш, цхьатарра хилийтара, вешта аьлча унификаци яра декхарашта. Цу хана вай литератораша язъяь хиннай, дукха произведенеш: дувцараш, повесташ, поэмаш, стихаш, пьесаш, иштта статьяш а. Вай кепайоазув вIашагIдоллача доккха дакъа лаьцад Малсагнаькъан Кураза Зоврбика, Беканаькъан ДордагIа Тембота, Яковлев Феофана Николая, Озанаькъан ИсмаIалий Салмана. ХIаьта литературни йоазонаш де болабеннаб уж а иштта тIехьагIа шерра дIабайза йоазонхой: Базоркин Идрис, Малсагнаькъан Орцхо, Янданаькъан Джамалда, Хамхой Ахьмад, Ведажнаькъан Ахьмад, Беканаькъан Ахьмад, дуккха а кхыбараш.\nШий хана 1991 шерага кхаччалца болх беш яр СССР Йоазонхой Союз. Цу юкъебоагIар цIихеза йоазонхой. Царца бар вай поэташ, прозаикаш, драматургаш. Вай замах из союз юкъарлен гуллам санна я. Цун йоакхо елга, паччахьалкхено доакъашхошка шоашка йитай.\nРоссийске Федераце кхыча субъекташка санна ГIалгIай Республике а болх беш я йоазонхой союз. Духхьал, вай республика хьаяь ткъо шу дузача дийнахьа союзе дIаийцар ткъо йоазонхо. Массехк шу даьлча цу боараме бар цIаькха юкъебахараш. НонагIо ба Российски Федераце Йоазонхой союза доакъашхой бола гIалгIай йоазонхой а.\nВай литературах дола ер йоазув деш, сона лов поэтах, Хамхой Бекмарзий Даудах дувца. Аз цох поэт алар дувзаденна да цо дукхагIа даь йоазонаш байташца хиларах. Цо къахьег иштта публицистике, багахбувцам дIаязбеш. ХIаьта цун литературни къахьегам поэзеца дукхагIа бувзам болаш ба. Бекмарзий Дауда, кхойтта поэтически гуллам арабаьккхаб, къаьст-къаьста книжкаш а долаш.\nЕраш да уж: «Даьхенцара безам», «Вахара морзо», (2010); «Вахара маIан» (2012); «Лаьча бIене» (2013); «Заман тешал» (2014); «Са Даьхен вахарах» (2014); «Айлама зIанараш» (2017);«Сердала талгIе» (2018). «Берашца да са дог» (2011); «Уйлай зIиргаш» (2016); «Са доша ГIалгIайче». «Дунен безам» (2018); «Сина кхоллам» (2019). Укх книжкай цIерех а гуш да автор, дегчура говза, хоза аьнна дош дукха дезаш поэт волга. Сона хов цо, аргIанара книжка кепатоха ше кийчдеш, цох тилла цIи белгалъеш, тохкаш, хоатташ-оалаш цаI-шиъ бутт боаккхаш хинналга.\nИз, йоазонаш де, царна кепаетта волавенна дикка ха я. Цун хьалхарча «Шолж» цIи йолча стихотворений кепатехай 1969 шера, «Ленина никъ» цIи йолча Наьсарен районий. Цул тIехьагIа цо дукха шераш даьхад къоалам хьа ца эцаш, хьаьналча къахьегамца вувзавенна. Дале а шийна тIехьагIа накъа яла тарлу уйла, дустар, кица, говза аьнна дош, къаьстта дIа а яздеш, ший поэтически ганзе дIадийхьад цо.\nХамхой Дауд дикача оамалех лархIа йоагIа, ший йоазонех редактора корректора хетар дегабуам ца беш цо тIаэцар; вай йоазон а метта а башхало теркалъеш тоае мег аларал совгIа духьале ца яр.\nШей поэтически йоазонаш деш хьавоагIача цо стихашта кепайийттай «Сердало», «Ленина никъ» газеташ тIа, «СелаIад», «Литературни ГIалгIайче» журналаш тIа, «Лоаман Iуйре» цIи йолча Нохч-ГIалгIай йоазонхой союза орган хиннача альманаха тIа.\nЦхьан боарраме стихаш язъйича, ший хьалхара «Вахара морзо» цIи йола поэтически гуллама книжка арахец Бекмарзий Дауда. Цул тIехьагIа-м цхьа шу дIадодац, цо керда книжка ара ца хецаш. Цхьаццадолча шерашка шишша кепатеха а карагIдаьннад автора. Царел совгIа поэта йоазонашта кепайийттай «Бехке доаца кхаьра» (2015), «Дом в котором живет книга (2013ш) «Са дошо ГIалгIайче». (Ростов-на-Дону, 2015), «Современная литература народов Россий» (Антология М.2017) книжкаш тIа. ХIаьта поэта кхолламах дола йоазув да Оахаргнаькъан ЧхьагIий цIерагIча ГIалгIай Iилман-тохкама институто кийчдаьча «ХIанзара ГIалгIай литература» яхача гуллама йиълагIча тома тIа (Нальчик 2013 оагI. 267-280). Хамхой Дауда кхолламах даьча цу йоазон тIа Iилманхочо язду: «Хамхоев Дауда хIара стихотворени ший белгалонаш йолаш, къаьга я. Цо гойташ дола хIара амат, стих, ритм, рифма, интонаци, дош деррига а мах баь варгвоацаш лоархIаме да. Дегчура доагIа мугIараш да уж…».\nДа а да Хамхой Дауда поэтически хIара дош дегчура доагIаш, цIена, сабаре, хоза. Цар керттера чулоацам ба Даьхенцара безам, къаман хоза гIулакх, мотт безар, адамашцара лерхIам, хьаьнала къахьегам, эхь-эздел, сабаре хилар хетадар, наха юкъера барт-безам лорабар. Цунна корадоагIа хIара поэтически сурт-сибат дуллаш товргдола дош, дустар.\nПоэта кхоллах яздаьча йоазонхочо Iарчакхнаькъан Сале «Водар гаьна воал» цIи йолча статьяш тIа Хамхой Дауда стихашта язду: «Стихотворени цхьаннена езаяла, вокхан еза ца яла тарлу. Уж стихотворенеш санна шо-шоай белгалонаш, хьисапаш, оамалаш йолаш хул уж еша нах а…» ХIаьта уж дукха а дукхагIъяраш наьха сакхетаме юссаш, атта ешалуш я. Царех массехк иллеш а хинна дIаоалаш я вай иллиалархоша. Ала деза автора еррига а стихаш ше-ший башхалонаш йолаш яле а наггахьа йолчарца бе-бе дешашца цхьа уйла йовзийташ хилар. Авторо, цу тайпарча поэтически кечалах пайда эцар дувзаденна да, цунна дикача оамалий, эздела, сабара, къахьегама, лерххIама куцаш цунна гарга хиларца, уж кхайкаде ловш хиларца.\nВай лакхе хьоахадир, Хамхой Дауда кхойтта поэтически йоазоний книжка кепатехад аьнна. Цар чулоацама мах вай хоадабергбац тахан.\nЦхьабакъда ГIалгIай метта говзал езача хIара сага короргда, сакхетаме дуссаргдола дош, царех хIара книжка сабаре Iодийшача. Шеко йоацаш да, берашта лаьрхIа йоазонаш де боккхийчарна лаьрхIа яздарал халагIа долга. Цхьабакъда Хамхой Дауда из мул дика баьккхаб. Цун поэтически а прозаически а йоазоний ший тайпара белгало я цо берашта лаьрхIа дукха стихаш, лоаца дувцараш, «СелаIад» цIи йолча берий журнала тIа кепаетташ хилар. Ховш да, царна лаьрхIа йола стихаш дагардергаш санна атта Iоешалуш ца хилча, сакхетаме ца юсалга. ХIаьта дувцараш, берий уйла-нигат довзаш язъяь, чулоацам цар оамалашта гарга болаш хилча мара тIаэцац.\nХамхой Бекмарзий Дауда поэтически йоазонаш гаргах дале а цунна карагIдоал прозаш (лоаца дувцараш), публицистикаха хийра ца вала. Цу даькъе къаьстта гуллам кепатеха беце а тайп-тайпарча изданей оагIонашка корадоагIа уж.\nПоэт йоазонхо Хамхой Бекмарзий Дауд ваьв 1950 шера, цхьоалагIча сентябре, Казахски ССР–а Кустанайски областа Федоровски района Кархопа цIи йолча юрта. 1957 шера деша вахав Наьсарен района Iаьлий-Юртарча 8 класс йолча ишколе. ДIахо юкъера ишкола йистеяккха из дешаш хул Эккажкъонгий-Юрта. Хургволча поэта йоазонаш де новкъостал даьд, цу ишколе гIалгIай моттеи литературеи хьехаш хиннача Угурчнаькъан Шовхала Азмат-Гире.\nИшколе дийша ваьлча эскаре амал де тIахьех из. Германски Демократически Республике эскаре волаш цо къахьег «Советская Армия» цIи йолча газета штате воацача корреспондента дарже волаш. Цигара цIавеча гIишлош еча къахьегаш дукха шераш доах цо. Пенсех волаш хIанз ше цIагIа вале а хадданза йоазув деш ва поэт. Хьинаре дакъа лоац юрта юкъарча вахаре. Боккхача дезала да ва Дауд. Цун кхоъ воIи йиъ йоIи я. ХIаьта цар дезалашта дукхавеза из цо массаза хозача гIулакхах, эзделах хьехамаш деш, шийгара дика масалаш гойташ хиларах.\n← Шо дий беша хIама дIае лаьрхIа?


меттигашка - Synonyms of меттигашка | Antonyms of меттигашка | Definition of меттигашка | Example of меттигашка | Word Synonyms API | Word Similarity API\nTop 10 similar words or synonyms for меттигашка\nTop 30 analogous words or synonyms for меттигашка\nЦийн Халкъан Республика Цийхь дукха хиш ду, уьш цхьана тоьхчи дохал 220 000 км хирдара. 5000 сов царех охьа хьо шайн хиш, хӀорамма а 100 км² сов майдана тӀиера. Цийн хиш кхуллу чоьхьара а, арахьара а системаш. Арахьара хиш — Янцзы, Хуанхэ, Хэйлунцзян (Амур), Чжуцзян, Ланьцанцзян (Меконг), Нуцзян, Ялуцангпо, церан ю араволийла Тийна, ХӀиндин, Къилбаседа Шабина океанаш чу, цара хи схьаоьцу майда пачхьалкхан 64 % гергга ю. Чоьхьара хишшан, барам кӀезга бу, алссама вовшен генахь а ду, дукхах долу меттигашка лекъна а ду. Уьш кхета Ӏаьмнаш чу чоьхьарчу кӀошташкахь, я дов гӀум-аренашкахь а, дуьра ишалаш чохь; церан хи гулдо майда пачхьалкхан 36 % гергга ю.\nНохчийчуьра акхарой Барзо ижонна толлу оцу меттигашка а, гондахьа долчу Iаламан хьелашка а хьожжий. Цхьаъ ша хилчи барзо лечкъаш, тебаш герга а йоьдий лоцу ижу. Берзалойн арданго ижу кхечу кепара лоцу: я гондахьа йолий го бой, я цхьаерш кIела а ховший,вукхара тIетоллуш. ЖIаьлина тешнабехк бо барзо. Иза уьйтIахь, кертахь долу меттиг а лохий, ша цунна гучуйолу борз. Жйаьла шена летчи, ша кхераелла моттуьйтуш хьалхара йоду. ЖIаьла цунна тIаьхьа долу. Дех кхерам боцчу метте гена яьлчи, цIеххьана доьхьал а йоьрзий, жIаьла хьакхадо барзо. Иза ден а доьй дIахьо.\nСулейманов, Ахьмад Сулейманович Сталин веллачул тӀехь иза шен юрта цӀавирзира. Цигахь иза школан директор хилира. Цо нохчийн а, оьрсийн а меттанаш а, литература а хьоьхура. Иза куьйгахь волу школаш даимна тоьлла хуьлура. Иза гӀертара дешархой дешар хууш хилара сов шайн мотт а, литература а хууш шайн халкъан хакъ йолу векалаш бан. Цо кест-кест буьгура шен дешархой республикан историца доьзна меттигашка, царна цигахь хилларг а дуьцура, тайп-тайпан литературан произведениш а йошура. Цуьнан дешархо Муса Бексултанов тӀаьхьа вевзуш нохчийн яздархо хилира. Ша язйина хьалхара книга цо шен хьехархон лерина язйинера.


Немцой мухIажиршца эгIорхьама\nДечкен-бутт 11, 2016\nКерла шо даздечу буьйсанна Германехь. мигрантийн тобанаша лелийначу къепедацаршна гуонах скандал кхин дIа а яьржаш ю\nХетарехь, хьастагIа, Керла шо даздечу буса немцойн Коьлн гIалахь эзар герга Къилба Африкера а, Гергарчу Малхбалера а орамаш долчу наха лелийначу долчу къепедацарийн йилбаз-мохь кхин а гена базлур болуш бу йоллучу Европехь, шена тIаьхьа низамашкахь цхьа могIа хийцамаш а, юкъараллехь тIебаьхкинчаьрца болу хьежамаш талхар а дохьуш.\nЦу буса маларо бахийначу кегийчу наха, доккхачу декъехь тIаьхьарчу беттанашкахь мухIажарийн тулгIенца схьа а баьхкина, Германехь тховкIелоне ладоьгIуш мигрантийн юкъараIойлашкахь Iашболчу, лелийначу талорийн бакъдолу терахь де дийне мел долу лакхадолуш ду.\nНагахь санна хьалхарчу деношкахь Iедалхошка мигрантех лаьттачу бандитийн тобанаша шайна дуьхьал зуламаш лелорна наха, доккхачу декъехь зударша, бина хилла латкъамаш бIе герга хиллехь, хIинца церан терахь ялх бIел совдаьлла.\nКоьлнера къепедацарш талорхоша буьйсанна лелийна хиларна а, уьш яккхийчу тобанашкахь хилла хиларна а, ткъа урамашкахь цу буса иттанаш эзарнаш нах хилла хиларна а, вуно хала ду маьттазлонийн декъахилларш карон.\nХIетте а, хIинцале а 30 стаг сов лаца кадаьлла полисхойн. Кхин дIа берш, цу буьйсанна яьхна йолу видеош а, сарташ а теллинчул тIаьхьа, шайна карорг хиларх, царна массара а хьакъ долу гIуданаш кхочур хиларх а тешна бу немцойн Iедалхой.\nЗуламхошна хьакъ долу гIуданаш а, низамо магочу кепара таIзарш а дан догIу аьлла хеташ бу Германехь бехаш болу вайнах а. Кху деношкахь, и маьттаза къепедацарш Коьлнехь мигранташа лелийна хилар гучудаьллчу дуьйна схьа, делахь, ма дика ду-кх вайнах цу декъа ца хилла бохуш, вовшашца дийцаре до и хIума цу гIалахь бехачу нохчаша, бохуш дийцира Маршо радионе Коьлнерчу Джабраилова Еситас.\nЗуламийн декъа хилларг массо а чуволла веза аьлла а хета цунна, уьш муьлхачу къомах я динах белахь а.\nДжабраилова: „ЧIогIа вуо хIума ду цара цигахь лелийнарг. И хIума юха тIаккха кхузахь бусулбачара дина бохуш, дуьйцу. Цо нахана юккъехь гамо кхуллу. Метро чу йоьссича, цхьаццаболчара схьа а гойту шайн гамо а, шайн кхерар а. Кхеран бехк а бац, кхарна ма ца хаа бусулба ларалуш хиларх нах иман долуш а, доцуш а хуьлийла, массо а бусулбаниш цхьатерра бу моьтту кхарна.\nСоьга хаьттича, ас и зуламаш лелийнарш массо а лахьийна чубухкуьйтур бара. Ша тIамах ведда кхуза схьавеънарг, иза со елахь а, милла а велахь а, тийна Iе веза, кху пачхьалкхан низамаш а лардеш“.\nЦу юкъана аьхка дуьйна цхьа миллион сов мухIажар тIе а лаьцна, уьш Iалашбарца ларон гIерташ йолчу Германин бахархой вуно цецбевлла шаьш сел йовхонца тIеэцначу хьешаша и тайпа маьттазлонаш лелон йиш ю бохучух.\nЮкъараллехь яьржаш ю оьгIазло, шайн немцойн полисхошна дуьхьал а – цара бахархой, уггаре а хьалха зударий, бандитийн эвхьазбийларх лар ца бина, аьлла.\nАмма иштта мигранташна дуьхьал а – нагахь санна уьш боккъал а, цара ма-дийцара, тIамах а, баланех а бевдда баьхкина хиллехь, царна дага догIур дацара и тайпа зуламаш шаьш тIеэцначу махкахь лелон, хетарехь, и талорхой богIушехь куталш а, зуламаш а лелон Iалашонца баьхкина хилла Германе – иштта ю юкъараллехь яьржаш йолу ойла.\nИ ойла жигара аьтто-радикалан а, нацистийн а хьежамаш болчу наха социалан машанашкахула дебош а ю.\nЦуьнан жамIаш хIинцале а хаалуш ду оццу Коьлнехь а: цкъачунна муьлш бу ца хуучу ткъех стагах лаьттачу немцойн кегирхойн тобано тIелатарш динера пхи-ялх пакистанхочунна.\nИ хаам бинчу немцойн Экспресс газетано яздарехь, пакистанхойх шиъ чевнашца лоьрийн цIийна кхачийна. Цу сарахьехь кхин цхьа меттигерчу бахархойн тобано йиттина Шемара Германе схьавеана вехачу цхьана мухIажарна.\nИза а кхачийна чевнашца лоьрийн цIийна.\nИ санна йолу бекхаман акцеш юкъараллехь ца яржийтархьама бахархошка собаре хиларе кхайкхамаш бо немцойн урхалло, канцлере Меркел Ангеле кхаччалца.\nОршот дийнахь гIарделира, иза масех де даьлча Швейцарерчу Давосехь дIаяхьа леринчу дуьненан экономикан форуме гIур яц, Коьлнехь хиллачунна гуонахьара хьал теллалца бохург.\nДжабраилова: „ЧIогIа вуо хIума ду цара цигахь лелийнарг..."\nВенгрера мухIажирш дог цIена тIеоьцу немцоша\nНемцошна бевза баланийн чам\nРицкъано дин а хуьйцуьйту\nМухIажиршкара бала дика бевза нохчашна\nДика адамаш дукха хиларан тоьшалла\nЕвроперчу пачхьалкхийн барт хилла мигранташ вовшашна юкъахь бекъа\nЧохь мецаниг а вуьтуш, арахьарниг вузор дуй меле?\nГрецица шайн долу доза чIагIдеш ю Македони\nВайгара дикалла а ю Делан дуьхьа...\nКоьлнехь мигранташа хьийзинарш цу гIалахь беха коьртачу декъана Iаьрбийн къомах мехкарий бу


Украинина герзаца гIо дан мегаш ду Iамерко\nIамеркан а, Украинин а байракхаш.\nНагахь хьал гуттар вочу далахь Украинина герз дала мегаш ду Iамерко. Цуьнах лаьцна хаам бина Цхьаьнатоьхначу Штатийн пачхьалкхан секретаран гIоьнчо Шэннон Томаса.\nЦо дийцарехь, и хаттар кхечаьрца цхьаьна дийцаре деш ду Вашингтоно Оьрсийчоьннна а, Украинина а юкъахь хIоьттинчу хьолаца доьзна.\nШэннон Томаса дийцарехь, Украинина Оьрсийчоьнна дуьхьал латта герз далар цхьаъ ю дуккха а варианташна юкъахь. Цо билгалдаккхарехь, карарчу хенахь хала ду Iамерка билггала Украинина герз дала йолалур ю ала.\nReuters-агенталлана ша еллачу интервьюхь Iамеркан Пачхьалкхан Департаментан секретаран гIоьнчо билгалдаьккхира карарчу хенахь Украинин цхьамогIа гIаланашкахь хуьлург дагадоуьйтуш ду ГIирмехь шайна гинарг аьлла. Шэннона дийцарехь, цхьа а шеко а йоцуш гуш ду цигахь хуьлуш долчунна юкъахь дакъалоцуш Оьрсийчоь хилар. Иза вуно кхераме ду аьлла хета Вашингтонна.\nУкраинина эскаршца гIо дарх лаьцна аьлча, НАТО-на юкъайогIуш йолу пачхьалкхаш дагахь яц цу пачхьалкхехь хуьлучунна юкъагIерта. Люксембургехь цу пачхьалкхийн тIеман министрийн цхьаьнакхетарехь дакъалоцуш волчу Чехин тIеман министро Стропницкий Мартина Шинарин дийнахь дIахьедар дира, НАТО Укринехь хуьлучунна эскаршца юкъагIортар хир долуш дац аьлла.\nАмма Малхбузехь дуккха а политикаш бу Оьрсийчоь сацо мелла а мехала гIулчаш яха еза аьлла хеташ. Царах ву Iамеркера сенатор-республиканхо Маккейн Джон. Даханчу КIирандийнахь CBS News-телеканалана интервью леш Маккейна дIахьедар дира, Цхьаьнатоьхначу Штаташа Украинина герз дала деза аьлла.\nКиевехь Iамеркан делегацин коьртехь ву Маккейн Джон, Заз14,2014\nДукха хан йоцуш Киевехь хиллачу цо билгалдаьккхира «Украинин Iедал хаалуш дац шена гIортор еш Iамерка хилар» аьлла. Маккейна цул сов элира Iамерко а, Европо а луьра санкцеш кхайкхо еза Оьрсийчоь финансийн агIор гIорасиз хилийта аьлла.\nЦу тайпачу санкцеша Оьрсийчоьнан экономика йохор ю аьлла хета Iамеркан сенаторна. «Ша пачхьакх ю моьттуш йолу мехкадаьтта духку колонка бен кхин хIума яц иза», - элира Маккейна.\nМаккейн Джон Республикан партин цIарах дакъалоцуш вара 2008-чу шарахь Iамеркехь хиллачу президентан харжамашкахь. Цунна хетарехь Оьрсийчоь кхерамаш туьйсуш ю шен лулахочунна. Оьрсийчоь провокацеш лелош ю Малхбузе меттах яккха гIерташ, Украинин малхбалехь акцеш вовшахйетташ, аьлла хеташ ву Маккейн.\nШинарин Iуьйранна Донецк-кIошттахь террорана дуьхьал операци йолийна Украинин ницкъаша. Цунах лаьцна хаам бина Украинин Лаккхарчу Радехь вист хуьлуш цу мехкан президентан декхарш кхочуш дечу Турчинов Александра. Цо дийцарехь, иза дIахьура ю Iедалша цхьацца гIулч йоккхуш а, жоьпаллица а, ойла ярца а.\nТурчиновс дийцарехь, Оьрсийчоьнан леррина эскаран тобанаш йоцург а, террорахой боцург а, Донбассехь бу бIеннаш эзарнаш Оьрсийчоьнан пропагандо Iехийна болу Украинин махкахой. Ткъа царна юххехь бу бIеннаш эзарнаш цхьа а бехк боцу украинахой.\nГIирмера зударий дуьхьал бу тIамна


Стенгара дер ду моллина алапа?\nХьалха а дийцина ма-хиллара, урхаллехь болчара а, муфтиято а бина сацам кхочуш беш, Соьлжа-гIалахь а, Москохахь 50 эзар гергга киншка зорба а тоьхна, нохчийн ишколашкахь юкъаялош ю «Исламан баххаш», «Исламан истори» Iамош йолу керла предметаш.\nЦу Iалашонна, муфтиято куьйгалла а деш, сихонца кечбина билгалбаьхна хьехархой а. Дешаран шо доладеллачул тIаьхьа, ишколан белхан раж-дIахIоттам а хуьйцуш, царна сахьташ къасторал а сов директоршна халонга даьлла кхин хIума ду: муфтиято бохкуьйтуш болчу хьехархошна-молланашна алапаш хIиттор. Стенна даьлла и халонга?\nИ керла Iилма Iамо, бераш иманехь, нийсо-бакъонехь совдаха, дешаран а, Iилманан министараллин пурбанца бохкуьйтуш болу хьехархойн ишколан директорийн гIоьнчанаш хир болуш а бу, къемата уьш берашца болх бина бацахь а, педагогика царна хIун ю ца хаахь а.\nБилгалдаккхархьама аьлча Нохчийчохь керла дац Оьрсийчоьнан низам талхадарра-м стенна дуьйцу цхьана гIиллакхца а,адамаллица а, цхьана а мел акхачу юкъаралло шайна магийта тарлуш доцу хIумнаш, иштта хила догIуш санна, дахаре дерзор.\nМасех шо ду Нохчийчохь, масала, юьрта молланаш, имамаш ишколашкахь а, цхьацца Оьздангаллин цIийнашкахь, клубашкахь дIаязбина а болуш алапаш оьшуш болу. Масала 11-12 эзар сом алапа хьаладузуьйтуш молла цхьана ишколехь дIаязвина хехо санна, вукханхьа балетмейстер санна,кхечанхьа нуй-горгам деш верг санна.\nДашна ала,цаьрга цу кепара «хьанала» алапаш схьаэцийта, изза белхахой: хехо верг а, пеш ягош верг а, кхин верг а бакълена а балхара дIабаьхна. Кхузара, ишколехь, шен метта а, дIаяьккхинчуьнан метта а «дала беркат ма дойла цунна цунах», «ткъа къих хьалха ма волийла и хьарам алапа оьцуш верг» бохуш горгам шершош хенара зуда гар хийра дац Нохчийчохь.\nСхьагучу суьртехь, шайн аьллар чекхдаьлчахьана муфтиятана а, Iедалехь болчарна а маьIне хетачух тера дац ишколан директорша и алапаш мичара муха хIиттош ду бохург.


Гуьржийн бIаьн некъ такхарца, дехьа-сехьа бовла таро йоцуш бIеннашкахь нах бисина аьтто боьхна.\nСтепанцминда эвлана гена доццуш боккха лам тIекхна 500 метар хиллал некъ а бохош. Иштта цигахь охьадогIучу хино а шен некъ хийцина.\nСхьадийцарехь, хIинца керла некъ билла беза. И ша дерриг Гуьржийчоьнан дозанехь хилла ду. Дукъана дехьа а, сехьа а дуккха а нах бу гулбелла бисина. Цхьаберш: яккхийн машенашца Азербайджане а, Эрмалойнчу а цхьацца сурсаташ хьош, кхиберш - садаIа.\nОьрсийчура дуккха а бахархой Аджари садаIа боьлхучура цигахь бисина.\nМарха достуш цIахь хир вац олу нохчийн забар, бакъхилла, и некъ такхарца, Гуьржийчохь цIа баха йиш йоцуш бисинчу вайнахана.\nИттанашкахь бу уьш. Совдегархо Литаев Леча а ву царех цхьаъ. Цо иштта дийцира.\nЛитаев: «3 де хьалха цIахь хила веза со хIинца кхузахь висина. Абхазехула некъ бу боху, амма цул тIаьхьа Гуьржийчу юхаван аьтто хир бац боху. Кхо шо хьалха вахана со Азербайджанехула иштта цIа, некъ а къевлина. Цигахь ма чIогIа хьийзийра цара со. Ахча доьхуш, сагIадоьхурш санна. Кхузахь дIа Iийр ву-кх со, некъ схьабеллалц».\nЭрмалойн, шайн Даймахка кхача, кхин некъ бац Гуьржийчоьнехула бен. Азербайджанехула церан баха йиш яц. Цундела мел хуьлуш болу тохам, доккхахчу декъанна царна хуьлуш бу. Шена дукха гина оцу некъаца, массийта чакхармехь лаьтта эрмалойн машенаш.\nЦарах кхеташ, къа а хета нохчийн совдегархочун Литаев Лечан. Некъаш къовлар ду, хIинцалерачу политикийн коьрта герз, аьлла кхин дIа а дийцира цо.\nЛитаев: «ГIаддайча оцу Азербайджанехула чекхвалалур ву. И аьтто боцу эрмалойх къахета суна. Иштта, оьрсий а бу оцу хьолехь. Еврокхеташонан юккъерачу пачхьалкхашкахула, цхьа а новкъарло йоцуш дехьа-сехьа волу. Кхузахь, тIом боьдуш санна, оцу некъашций бен шайна кхин мостагI чувогIур вац аьлла хета. ГIирме ваха а ца лаьа, Дагестанера Таркхойн хIуорданчуьра а цхьа лазар дарна кхоьру. Иштта хьал ду-кх».\nТIаьххьара болчу хаамашца, Кавказана Доккхачу дукъехула боьду тIеман-гуьржийн некъ схьабелла мега, мел лаххара а 2 кIира даьлча.\nИза а билгала ала ца хIутту Iедал.


Улюкаевс 2 миллион доллар схьаоьцуш яьккхина видео гайтина кхелехь\nГIадужу-бутт 12, 2017\nОьрсийчоь -- Улюкаев Алексей кхелехь. ГIад, 2017\nМоскох Замоскворецкийн кIоштан кхелехь рогIера кхеташо хилла Оьрсийчоьнан экономика кхиаран министр хиллачу Улюкаев Алексейн бехктакхаман гIуллакх луьстуш. Цунна бехке дуьллуш ду 2 миллион доллар барамехь кхаъ эцар.\nЕариндийнахь хиллачу ладогIаршкахь прокуроро видеош гайтиhа Улюкаев «Роснефть» компанин куьйгалхочуьнца Сечин Игорца цхьаьнакхеташ яьхна йолу. Церах цхьанна тIехь цо «Роснефть» компанин офисана хьалха, машен чуьра охьа а вуссий, гаражана уллехь Iуьллу тоьрмиг схьаоьцу. Цул хьалха Сечина олу Улюкаевга: «… ахь аьлларг кхочуш дина лара мегар ду хьуна».\nТалламхоша чIагIдарехь, цу тоьрмига чохь хилла 2 миллион доллар кхаъ. РогIера кхелан кхеташо хир ю кху, ГШадужу-беттан, 19-чу дийнахь, хаам бо "Медиазоно".\nУлюкаевн сейфан чохь карийна 250 эзар доллар а, кхин долу а валюта. Цул сов цу чохь хилла кепа тоьхна деши а, "История денежного обращения России" коллекцин дашо ахча а, шайна юкъахь 25 эзар сом барам болу кхо кила сов йозалла йолу дашо ахча а долуш.


Умаров: Шена дерриг а могуьйтур ду моьтту Трампна...\nКху деношкахь Тель-Авивера Iамеркан Цхьанатоьхначу Штатийн векалалла дехьаяьккхина Иерусалиме. Оцу бахьанашца Газан секторехь вовшахтийсадаларш хилла, иттанашкахь палестинхой белла. "ООН коьртехь лаьттачу дуьненаюкъарчу организацешна а, доллу дуьненна а дуьхьал эхь ца хеташ шеташ тохар ду и" аьлла Нохчийчуьрчу зорбан министро Умаров Джамбулата ситуацех дуьйцуш.\n"Iамеркан президент ву и стаг- Трамп Дональд. Цхьана Iалашонашца шен пачхьалкхан векалалла Иерусалиме дехьаяккхар тIедожош, омра до цо. Доллу адамаллана а, цуьнан коьртехь ООН лаьттачу дуьненаюкъарчу организацешна а эхьдоцуш юьхь тIе шеташ тохар ду и. Цуьнан дог ца лозу иудейх а, керстанех а, бусулбанех муххале а… И дерриге а шена могуьйтур ду моьтту цунна. Шуна ма гарра, хичаш а еш, дуьйцу цо цунах, Техасера шен долара ранчо Нью-Йоркна гена боцчу шен даймахка дIахьош санна", - аьлла Умаровс.\nИштта атта Хиросимана а, Нагасакина а тIе атоман ши бомба йожийра цул хьалха хиллачу, хьераваьллачу Трумена а, дийцина нохчийн министро.\n"Трумен, тIеман хьелаш дара я кхин а тIех сов наха ца балийта дира ша аьлла, кIелхьаравер вара, ткъа хIун бахьана хир ду Трампан, дуккха а бIешерашна миллиардашкахь бусулбачарна буха Iожалле бомба йиллина волу?!", - боху шен дIахьедарехь Умаров Джамбулата.


CNN телекомпанина интервью луш Туркойчоьнан президенто ЭрдохIана Реджепа дIахьедар дина, шаьш агрессин акт лорур ю, нагахь Шеман хIаваэхь долу туркойн кема чудаийтахь, Оьрсийчоьнан зенитан ракетан комплексах пайда а оьцуш аьлла.\nТуркойн куьйгалхочо иштта билгалдаьккхира, цу тайпа хIума хила мегаш хилар. Нагахь и тайпаниг нислахь, шаьш дIацатоьттуш дан дезарг дийра ду элира цо. Амма ЭрдохIана билгалцадаьккхира шаьш дан леринарг.\nТуркойчоьнан президенто юха а дIахьедар дина шаьш лууш дац цу регионера хьал кхин а карзах даьккха аьлла. Иза чолхе даларна бехке бу элира цо Шеман президентан Асад Башарана тIехIиттина берш аьлла.\nХьалхо Туркойчоьнан президенто дIахьедар дира, шаьш цхьа а къинтIера воккхур вац, шайн хIаваан доза дохийна долу кема шаьш чудаийтарна аьлла. Шаьш кIинтIера даха дезарг ю важа агIо, шаьш дац бохуш вара иза.\nТуркойчоьно шаьш къинтIера дахаре ладоьгIуш ву Оьрсийчоьнан президент Путин Владмир.


Юкъарчу хIусамера араяьккхинчу зудчо шена гечдар дехна\nЮкъарчу хIусамера бертаза араяьккхина ша аьлла, Iедалхошка арздинчу Магерамова Малида нохчийн телевизионан эфирехь шена гечдар дехна. Цуьнан гергарчарна тIедиллина, тховкIелонца йолу цуьнан проблемаш ерзор.\nНоьвран-кIоштарчу яхархочух сюжет гайтира "Грозный" телеканалан керлачу хаамийн программехь оршотдийнахь. Мобилан телефонца яьккхинчу видео тIехь Магерамовас латкъамбо, Соьлжа-ГIаларчу юкъарчу хIусамера ша араяккхарна.\n"Сайн хIусамчуьра араяьккхина со ши кIира а ду учахь хиина Iаш йолу", - боху зудчо. Телесюжетан авторша дуьйцу, 2011-чу шарахь дуьйна гIаличуьрчу юкъарчу хIусамехь ехаш яра иза, амма кхелан сацамца цу чуьра араяьккхина хиллера бохуш.\nМаршо Радионо яздира, дахначу шеран ГIадужу-баттахь мехкан куьйгалхочо Кадыров Рамзана хьаькамашна тIедилларх, юкъарчу Iойленашкахь талламаш а бай, маьхза хIусамашка сатуьйсучийн тептаршкара оцу гIишло чохь хила йиш йоцурш арабаха аьлла.\nЦо бахарехь, тахана Соьлжа-ГIалахь тховкIело йоьхучу 19800 стагах 20 эзар аферисташ бу. Оццу дийнахь дIадолийра Соьлжа-ГIалара а, Гуьмсера а, Хьалха-Мартанара а юкъара хIусамаш таллар.\n"Кавказан узел" агенталле меттигерчу бахархоша латкъамаш бинера, шайн гергара нах цхьа кехат а ца гойтуш хIусамашкара арабохуш бу аьлла.\nМагерамова Малидин 8 бер ду, цуьнан цхьана а кIентан яц шен долахь хIусам.\n"Хьайца харцо лелийна, хьан цхьа а вац гIо дан ма бохура ахь. 8 бер ма ду хьан", - бохуш, бехкаш доху эфирехь зудчуьнгара. Ишта бехкбаьккира Iедалхоша зудчун кIенташкара а, ненан дола ца дарна. Эххар а ша дохкояьлла, шена къинтIера довлар дийхира Магерамовас.


Асадан гIопан кевнехь лаьтта ДАIИШ\nОьрсийчоьно новкъарло йина Цхьанакхеттачу Къаьмнийн организацин Кхерамзаллин Кхеташонна Шемарчу бахархойн бакъонаш йийцаре яхка. Оццу дийнахь Асадна хиина, мел хала ду дуьнено шена тIекарло еш ца хилча.\nКхерамзаллин Кхеташо дагахь яра шемахоша лов бала бийцаребан. Реза яра къамелдан Франци, Британи, Iамеркан Штаташ, Швеци, Полша, Перу, Кувейт. Амма Оьрсийчоь а, Китай а дуьхаьлъелира, вето тухуш. Царна тIехIоьттира Казахстан а, Боливи а.\n"Кхерамзаллин Кхеташоно тахана йийцаре йийриг адаман бакъо яц, цундела тхуна бахьана ца го уьш хьехо. Оцунна тIехь леррина болхбеш Женевера адамийн бакъонашкахула йолу Кхеташо ю", - элира шен позици йовзуьйтуш хьукматехь Оьрсийчоьнан векало Кузьмин Геннадийс.\nАдамийн бакъонаш листа Оьрсийчоьно доьхккучу дийнахь иза верас лаьттачу Шемин диктаторан эскаршна цIеххьана тохардира ДАIИШ-ан бIаьхоша. Демаьшкара Ал-Къадам олу дакъа а лоцуш, Асадан гIопана гергакхаьчна уьш, резиденци тIекхача ца юьсу ялх чаккхарма бен.\nДемаьшкахь Ал-Къадам ша цхьаъ хилла а ца Iа даIишхойн карахь – массийтта шо ду цара уллера ал-Хьаджар ал-Асвад кIошт а, палестинахойн-мухIажирийн куп Йармук а шайгахь латтае. Позицеш лаьтта даIишхойн гергарчу Тадаман кIоштахь а.\nХIун деш бара Асадан ницкъаш ДАIИШ-о Шемин коьртачу шахьаран дакъа дIалоцучу муьрехь? Муха аьтто балла террорхойн шаьш кхераме буйла юха а дIахаийта?\nIедалан эскарш а, царна гIо деш болу Оьрсийчоьнан, ГIажарийчоьнан ницкъаш а доккхачу декъанна лаьтта Демаьшкана уллерчу Малхбалерчу Гутехь (цигахь, Шемарчу бакъоларъярхоша бечу хаамашца, тIаьххьарчу шина беттачохь велла 1500 стаг).\nАсадна шен шахьарна гергахь Iен даIишхой новкъа бацара стохка а, лурчах а, ша а, курдоша а, дуьненаюкъарчу коалицино а динчу тохарша Алеппо цаьргара яккхалц. Цу тIе, ДАIИШ-ах ца леташ, демократи лоьхучу Гутерчу оппозицех лийтира Асад.\nХIора сантиметр долаерзор ю ша, олура Асада кест-кеста. Гарехь, Путина а санна, цо а лоруш хиллачух тера ду ша ДАIИШ эшийна ваьлла. Амма хIинца даIишхой хоуьйтуш бу Асадна ша галваьллийла.\nАл-Къадамера оппозици лаьллира Iедалан эскарша, амма тIелетира толамхошна ДАIИШ, Асадан ницкъех велира 36, лазийра иттаннаш, хаамбо меттигерчу бакъоларъярхоша.


Шун муха хета? » Нийсо-Дагестан\n25.11.2020 141 0 niyso\nХууш ма хиллара, Дагестанехь цхьаъ бен дац вайн къоман лазам буьйцуш газет. Вайна массарна девзаш а, дезаш а ду и. Ткъе итт шо хан ю вайн къоман газетан агlонаш т1ехь коьртачу теманашна лерина материалаш арайовлуш йолу. Церан юкъахь: Ауховски к1ошт меттах1оттор, вайнах махкахбаьхна Юккъерчу Азе бахийтар, республикера политически хьал, кхочушъеш йолу социальни проекташ, спортхойн кхиамаш иштта д1а кхин а. Массо а ханна вайн республикехь вайнаха д1ахьучу мероприятешкахь дакъа лоцу редакцин белхахоша а. Уггаре чолхечу заман чохь, кхин йолу шуьйра хаамийн г1ирсаш бакъдерг яздан а, дийца а ца х1уьттучу хенахь, вайн газетан белхахоша шайна мел хала а, кхераме а делахь а, бакъдерг яздеш болх бина. Тахана а, сих-сиха куьйгаллера кхерамаш туьйсуш боллушехь, къар а ца луш, вайн халкъана нийсадерг дуьйцуш, довзуьйтуш ду «Нийсо» газет.\nМа-дарра аьлча, цхьаболчу наха газетехь беш болчу балхана лахара мах хадабо.\nХалахеташ делахь а, иштта берш бу вайн юкъахь. Т1аьхьарчу шерашкахь кхин а цхьа бала бу редакцина т1ебоьссина. Шо шаре мел долу газете язлуш берш к1еззига хуьлуш бу.\nХила тарло и интернет юкъа ялар бахьнадолуш. Амма соьга хаьттича, деккъа и цхьа бахьна хилла ца 1а. Киншка а, газет а деша лууш бац кегирхой. Дукха хьолехь царна моьтту деккъа цхьана ловзаргех 1ехалуш 1ийчахьана дахар чекхдолу. Иштта царна хета дерриге бакъдолу керланаш интернет чохь ду. Амма Дагестанехь бехаш болчу нохчашна лерина болу хаамаш къаьсттина вайн газетехь бен бац. Цундела хета суна х1ора а нохчийн доьзалехь яздеш а, доьшуш а хиладеза «Нийсо».\nКхин х1умма а ца дийцича, вайн республикерчу х1ора а кхечу къаьмнийн шайн ненан маттахь арадолуш масийтта газет ду, ткъа вайн нохчийн маттахь цхьаъ бен дац. Иза а вайна кхаба ца лахь х1ун мах бу теша вайн?\nХуьлий вай жигара газета яздеш! Тахана Дагестанехь вай шиб1е эзар гергга нохчий ву. Ткъа вайна пхиъ эзар тираж кхаба ца ло. Иэхь дуй те и? Я бала цакхачар ду те? Шуна муха хета, хьоме газетдешархой? Мухха делахь а, суна нийса-м ца хета и...