Ассаламу Iалайкум! Аукционехь х1ума эцар мега, ца мега аьлла хезнера суна. Магочара Элчано шен маьждигехь хьанехан х1ума йоьхкина боху. Цамагочара мах т1е мах бина кхечун мах бохор ду боху .\nТ1ехул т1е аукционехь и аукцион вовшах тухучара ахь цхьа х1ума эцча шайна цхьа ял йоккху хьоьгара шаьш и вовшах тоьхна хьан эца аьтто барна . Цуьнан хьукма довза лаар мелла а даьстина Дала ял лойла тхуна жоп даларехь къахьегарна\nВа Iалайкум ассалам ва рохьматуллахIи ва баракатухI! 1) Аукционехь хIума йохкаран-иэцаран куц.\nАукционехь хIума йохкар а, иэцар а масийтта кепара ду. Цигахь юхку схьа а эцна дIаяхьалуш йолу хIуманаш а, цу юкъа буьллу цхьана меттехь бан беза болх а, цу юкъабуьллу цхьана хIуманах схьаболу пайда а, цу юкъа йохку мехах лело луш йолу хIуманаш а, иштта кхи дIа а. Цхьайолу аукционаш шайн низам долуш ю, юкъавоьдуш волчо цхьа мах дIа а луш, хуьлуш дерг ша-дерг кехат тIехь дIа а яздеш. Кхин а, аукционаш интернет чухула йо, церан а шайн низам а, къепе а ю. Ткъа аукционехь хIума йохкаран юкъара куц иштта ду: юхкуш йолу хIума юкъа а юьллий, иэца луучаьрга дIакхайкхадо, и хIума юхкуш ю олий, тIаккха цхьамма цунах бала ша реза волун мах аьлча, юкъалелачо, йа юхкучо олу – «кхин цхьамма а сов боккхий?» - тIаккха шолгIачо кхин а алсам мах олу, кхоалгIачо кхин а алсам олу, иштта дIадоьду и гIуллакх, тIаьххьара цхьанна тIехь саццалц. И тIаьххьара мах аьллачунна дIаюхку тIаккха и хIума. Мах алсам боккхуш йохкар ду иза, оьрсийн маттара «тендер» цунна доьхьал долчу агIор йохкар ду – мелла а борах цхьа болх байтар.\n2) Аукционехь хIума йохкаран-иэцаран хьукм.\nХьалхалерачу цхьаболчу Iелам-наха – церах цхьаъ ву Имам ИбрóхIúм Ан-НахаIий – аукционехь санна хIума йохкар дика ца лерина. Хьарам ду-м ца аьлла цара, делахь а «макрýхI» лерина цара иза. Цара иза иштта лараран бахьана хьадис хилла, оцу кепара йохка-иэцар ца магош долу. Делахь а, и хьадис мухьаддисинаша гIийла ду аьлла, цундела цунна тIедоьгIна хьукм даккхар нийса ца хилла.\nИмам Ал-АвзáIийс а, Имам Исхьакъ ибн РóхIивайхIас а – Дала къинхетам бойла цаьршинах – оцу кепара хIонс а, велачуьнан ирс а бен дохка мегар дац аьлла. Цаьршинан тешалла а цхьа гIийла хьадис хилла.\nТкъа хIетахьлерачу дукхах болчу Iелам-наха магийна - «кхин а сов мах хьан ло?» - олучу кепара муьлхха а ШарIо йохка магош йолу хIума йохкар а, иэцар а. Церан тешалла ду хьадис, Имам Тирмизийс дийцина долу, Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цхьана ансархочуьнан цхьа кIади а, яй а боьхкина хилла аьлла – «хьан оьцу хIара?» - а олуш, тIаккха цхьамма ша цхьана дирхIамах оьцу аьлча, «кхин а сов хьан доккху» - аьлла хаьттина цо шозза-кхозза, тIаккха цхьамма ша шина дирхIамах оьцу аьлча, цунна дIайоьхкина цо и хIуманаш. Иза доцург а, церан тешалла ду, бусалба наха даим иштта хIуманаш юхкуш-оьцуш хилла хилар а, нахана иштта йохка-иэцар хьашт хилар а.\nТIаккха, и дика ца хеташ хилла болу Iелам-нах дIабевллачул тIаьхьа, массо Iелам-нехан барт хилла оцу кепара йохка-иэцар мегаш хиларна тIехь. Церан и барт хилла хилар, Имам Ибн Iабдил-Барра а, Имам Нававийс а, кхин а масийтта Iелам-стага хьахийна.\nХьафиз Ибн Хьаджар Ал-Iаскъолáнийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла, «Сахьихьул-Бухáрú» тIехь, Имам Бухарис – Дала къинхетам бойла цунах – иштта йохка-иэцар мегаш хиларна далийна долу хьадисан маьIна дечу юкъахь: «Кхин а сов мах хьан ло?» - олуш юхкуш йолчу хIуманна аьлла болчу мехал сов мах алар хьарам дац, массеран а барт хилла хIума ду иза, Ибн Iабдил-Барра ма-дийццара».\nИмам Ал-Iирóкъийс бах – Дала къинхетам бойла цунах – «ТIорхьут-Тасрúб» тIехь, цхьана хьадисан маьIна деш: «Оцу хьадисехь тешалла ду – «кхин а сов мах хьан ло?» - олуш йохка-иэцар ян мегаш хиларна. Имам Нававийс аьлла: Иза хIинца массеран а барт хилла хIума ду, цхьаболчу хьалхалерачу Iелам-нахаца гIийла къовсам бара цу тIехь хьалха».\nОцу Iелам-нехан дешнашца вайна го, оцу кепара йохка-иэцар массо бусалба нехан бартаца мегаш хилар, ткъа аукцион оцу йохка-иэцаран кепех цхьа кеп ю, цундела иза а мегаш ю, массо Iелам-нехан барт хиларца. Иза мегаш хилар тIечIагIдеш сацам бина, таханлера, Бусалба Конференцин Цхьанакхетаман («Муназзамат Ал-Муътамар Ал-Исламий») цхьа дакъа долчу Бусалба ФикъхIан Маджлисо а. Цара бина сацам хIара бу:\nАлхьамдулиллахI, вассолату вассаламу Iала саййидина Мухьаммадин хотаминнабиййин, ва Iала алихIи ва сохьбихIи аджмаIин.\nСацам 73 (8/4)\nАукционехь махбарх лаьцна\nБусалба ФикъхIан Дуьненаюкъара Маджлисо, Бруней пачхьалкхехь, Дарус-Саламера, Бандар Сери Бежванехь, хIижратан терахьца 1414 шарахь Мухьаррам беттан 1-7 деношкахь (21-27 июнь 1993) цхьанакхеттачул тIаьхьа, аукционехьь махбарх лаьцна шега кхаьчна болу Iилман-талламаш Iамийначул тIаьхьа, и гIуллакх дийцаре даре ладоьгIначул тIаьхьа, аукционехь махбар тахана даьржина долу дела, цхьадолчу хьолашкахь цу юкъахь дуьйлуш долчу мегаш доцучу хIуманаша и махбарш ШариIатаца догIуш долчу цхьана низаме дерзо дезар гайтина дела, пачхьалкхашкахь и махбар цхьана низаме балоре терра цуьнан низам нисдан деза дела, оцу махбаран хьукманаш билгалдохуш, кху лахахь болу сацам би:\n1 – Мах совбаккхаран йохка-иэцар – иза шина агIоно вовшашкара цхьа пайда оьцуш махбар ду, хIума иэца лууш болчаьрга аукционе кхайкхам беш, йа маттаца, йа язбина. И махбар кхочуш хуьлу юхкуш верг (оьцуш волчо аьллачу механа) реза хиллачул тIаьхьа.\n2 – Мах совбаккхаран йохка-иэцар масийтта кепара хуьлу, шех лууш долчу маьIне хьаьжжина, йохкар-иэцар а, мехах лело ялар а, кхидерг а санна; цуьнан куьце а хьаьжжина, шен лаамца еш йолу аукцион санна, муьлхха а нахана юкъахь хуьлуш йолу, йа ца йича ца йолуш йолу аукцион санна, кхиэло цхьа хIума юхкуш тIейожош ерг санна. Аукцион хьашт ю юкъара а, къаьсттина долахь а йолу кхоллараллашна а, пачхьалкхан кхоллараллашна а, нахана а.\n3 – Мах совбаккхаран йохка-иэцар ечу хенахь лелош долу низам – яздеш дерг а, урхаллин а, низаман а бакъонаш а, билламаш а – ШариIатан хьукманашна доьхьал догIуш хила ца деза.\n4 – Аукцион юкъаваха луучуьнгара тешамана даьхни дехар ШариIатехь мегаш ду, цу юкъахь цхьа хIума ца эцна волчунна юхадала а деза и даьхни, ткъа цхьа хIума иэцначо тешамана делла даьхни иэцна йолчу хIуманан меха юкъахь дIалара деза.\n5 – Аукцион юкъавогIучуьнгара билламийн тептаран мах баккхар ШариIатехь ца мага бахьана дац, хIунда аьлча иза цуьнан бакъболу мах болу дела. Бакъду оцу тептаран шен мехал сов хила ца беза цу юкъавахийтаран мах.\n6 – Бусалба банко а, йа цхьана кхечо а, шен саяккхаран проекташ аукцион юккъе йахка мегаш ду, тIейолу са алсам хилийтархьама…\n7 – Харцонца, Iехорца мах хьалабаккха гIертар хьарам ду. Иштта мах хьалабаккхарх ду:\nА – Иэца лууш воцучо мах совбаккхар, баккъалла а иэца гIертарг Iеха а вина, цуьнгара мах алсам баккхархьама;\nБ – Иэца лууш воцург юхкуш йолчу хIуманах цецвийлар, цунах воккхавер, и хIума хестор, шена и хIума дикка евзаш йолуш санна, оьцуш верг Iеха а вина, цуьнга лаккхара мехах эцийтархьама;\nВ – ХIума юхкуш волчо, йа цуьнан векило, йа юкъалелачо, ша цунах хIоккхул мах белла бохуш, ша белла боцу мах бийцар, оьцуш верг Iехорхьама.\nГ – Тахана керлаюкъадевллачу хьарам долчу Iехорех ду, хабарийн гIирсашца – хезаш, боьшуш, гуш болчу – юхкуш йолчу хIуманан баккъалла а доцу куьцаш дийцар, боцу мах а бийцар, иэца лууш верг Iеха а вина, цуьнга и хIума эцийтархьама.\nТкъа, дика хуург АллахI ву».\nМах совбоккхуш йохка-иэцар магоран ши биллам бу, и шиъ цхьаболчу Iелам-наха ца хьахабо, массарна а бевзаш болу дела, вукхара хьахабо. И шиъ иштта бу: оцу йохка-иэцарна юкъавоьдург цхьанне а зен дан ниййат долуш хила мегар дац; оцу юкъавоьдуш верг юхкуш йолу хIума баккъалла а иэца лууш хила веза, вацахь – хьарам долчу агIор мах совбаккхар хуьлу цо дийриг. 3) Цхьамма бина мах бохор.\nЦхьана стага кхечуьнца цхьана хIума йохкар-иэцар тIехь барт бинехь, цаьршинан шинне а дог оцу механа реза хиллачул тIаьхьа, йа цхьамма кхечуьнгара цхьа хIума эцна яьллачул тIаьхьа, царна юкъа а гIоьртина, ас кхин а диканиг юхкур ю хьуна аьлла, йа ас кхин йорах лур ю хьуна аьлла, йа цхьана кхечу агIор церан мах бохор хьарам ду, дуккха а хьадисаш ду иза ца магош даьхкина.\nИбн Iумара – Дела реза хуьлда цунна – дийцина, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «Шен вешо йоьхкинчунна тIехула хIума йохкийла аш». Абу ХIурайрас – Дела реза хуьлда цунна – дийцина, Делан Элчано – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «Шен вешо цхьа хIума юхкучу хенахь, юхкучуьнан а, оьцучуьнан а цхьана меха тIехь барт хилча, цаьршинна юкъа маволийла шух цхьа а керлачу мехаца».\nТкъа, аукционехь юхкуш йолчу хIуманца и хьарамалла ца хуьлу, хIунда аьлча юхкуш волчо хIорозза а олуш ду, шега цхьамма цхьа мах аьлча - «кхин а сов мах хьан ло?» - олий. Цо гойту, юхкуш волчо мах аьллачунна иза дIайохка сацам бина ца хилар, цаьршинан иза йохкар-иэцар тIехь барт хилла ца хилар. Амма аукцион дIакъевлинчул тIаьхьа, юхкуш верг оьцучо тIаьххьара аьллачу механа реза хиллачул тIаьхьа керла мах алар – иза хьарам ду.\nИмам Нававийс – Дала къинхетам бойла цунах – Муслима дийцинчу оцу хьадисийн маьIна деш олу: «Юхкуш волчунна а, оьцуш волчунна а юкъахь цхьа мах билгал а баьлла, оьцучо – «ас хIокху мехах оьцу иза» - аьллачул тIаьхьа царна юкъе а вахана керла мах алар хьарам ду, меха тIехь барт хиллабаьллачул тIаьхьа. Амма – «кхин а сов мах хьан ло?» - олучу кепара юхкуш йолчу хIуманна тIе мах тохар хьарам дац».\nУьзза маьIна долуш дешнаш олу оцу хьадисийн маьIна мел динчу Iелам-наха. Цуьнца а, лакхахь вай хьахийна болчу, аукционехь хIума иэцар мегаш хилар тIехь хиллачу бартаца а хаьа вайна, аукционехь хIума иэцар а, цигахь шен мах алар а хьарам долчу кепара махбохорна юкъара къастийна магийна хилар.\n4) Амма аукцион вовшахтоьхначара цхьа хIума иэцначуьнгара шайна цхьа мах баккхар – иза жимма алсам талла ца теллича, хIинцца цунна жоп лойла дац сан. Дала мукъа лахь, кеста жоп дала хьовсур ду вай цунна.\nДика хууш верг АллахI ву!\n Хьажа: «Фатхьул-Бáрú», Ибн Хьаджар Ал-Iаскъолáний; «Тухьфатул-Ахьвазий», Ал-Мубáракфýрий; «ТIорхьут-Тасрúб», Ал-Iирóкъий; «Найлул-АвтIóр», Аш-Шавкáний.


Нохчийчура ша-тайпа газеташ\nТовбеца-бутт 08, 2013\nНохчийчоь -- Iедалан кхиамаш бийцар коьрта ду республикерачу газеташна.\nНохчийчохь болх бечу журналисташна алап хьалаайдийра долуш ду. И сацам бина, Iедалша. Цунна доьхьала, журналисташа, деша а лууш, хаза а, мехалла а долуш газеташ арахеца деза. Нохчийчохь болх бечу журналисташна алап хьалаайдийра долуш ду. И сацам бина, Iедалша. Цунна дeьхьал журналисташа, деша а лууш, хаза а, мехалла а долуш газеташ арахеца деза.\nIедалан кхо урхалла вовшах а тоьхна, царах кхоьллинчу министраллийн куьйгалхочуьнца Хучиев Муслимца шен хиллачу цхьанакхетарехь, коьрте даьккхинера Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана, журналистийн алапца долу гIуллакх. Ша, бакъволу коьрта редактор санна, церан таронийн хьелан сагаттадечух тера дара цо, муьтIахь болчу Iедалан журналистийн хьелашна.\nХучиев Муслима, ша а цхьана хенахь журналист хиллачо, даре дира, газеташкара журналисташ, алап лоха долун дела, и говзалла а юьтуш, кхечу меттигашка дIаоьхуш бу аьлла. сацам бина бу, церан алап 20 процент тIетоха. Нохчийчоьнана журналистийн кхеташонан куьйгалхо волчу Хатуев Ислама, бахарехь, йозан говзанчаша, дукха хазахеташ тIеэцна бу и хаам.\nХатуев Ислам: «Хууш ма хиллара вай журналистийн алапаш лекха дац. Иза 6-7-8 эзар соьмелла лакха ца долу. Вай цIхаь долчу мехашка хаьжча, иза дукха кIезга ду. Тхуна чIогIа мехалла хета, и долийна долу хIума. Дукха журналисташ, и говзалла лекха ерш, алап кIезга ду олий дIаоьхура кхечу меттигашка болх бан. ТIаккха и говзанчаша дIаихча, вай махкана а, оцу говзална а зе а тохар а хуьлу».\nГазетере журналистийн хьолан тIе терго яхийта гIерташ дукха хан яра шаьш боху Хатуев Ислама. Журналисташ, цхьанна а тайпа белхан тIегIан юккъе бохуш бац, боху цо.\nХатуев Ислам: « Тхайн агIора оха диманна дуьйцуш дара, журналистийн статусах лаьцна. Масала, Iедалан белхахорй бохучу тIегIан тIехь а бац уьш, бюджетера белхахошна юккъахь а бац уьш. ТIаккха, кхечу Iедалан белхахошна алап айдечу хенахь, журналисташ буьсура, шай кIезгачу алапца».\nАлап айдаралла сов, махкхахь арахоьцу газеташ деша а лууш, царна тIетоьхна, дика материалаш а хила еза, боху мехка Iедалан коьртехь волчо. Ткъа, мел айлура ю, нохийн журналистийн дикалла, алапа лакхадаьккхича? И хаттар Маршо радионо делира «Грозненский рабочий» газетийн коьрта редакторан гIовс волчу Докаев Лукъмане. Гарехь журналист теша в у, иза ишшта хиларна.\nДокаев Лукъман: «Иза айлура ю аьлла хетта а ца Iаш, тешна ву со. ХIунда аьлча, вай материалан дуьнен чохь дехаш ду. ТIаккха, стага, шен балха тIехь, лучу алапе хьаьжжина болх а бо. Цуьнана лелар а, кхоллараллийн агIо а хуьлу ишшта».\nТахана махкахь цхьаннах а лечкъина дац, хIоьттинчу хьола бахьанца, журналисташ, Iедалшна луьйш, ян ур-аттала Iоттар еш а материалаш тIетухуш яц. Цунна хIун барт бу а дийцира Докаева Лукъамана.\nДокаев Лукъман: «Вай республикехь, юккъараллийн барт бу бина. Мохк юхаметтахIотторан этапехь, Iедало лелош долчуьнна критика а ца еш, мелхо а дика агIонаш гойтура ю аьлла. Иза массарна а хууш а ду. Iедалан агIора а лаьцна, лелачу журналисташна, царар гIо а дан дезара».\nТахана, ахь Iедалшна луьйш материал язйича, даржхочуьнна хила цхьа а во болх бац, кехат тIехь цуьнах яздина хилар доцург. Оцу бахьанца, журналисташ, хьалха санна ларар аьттехь а дац бохуш, кхин дIа а дуьцу Докаев Лукъмана.\nДокаев Лукъман: «Совета Iедал доухале 6-7 шарахь болх бина ас, кIоштан газетехь. Иза кIошта газета бен доццушехь, критика йолуш материал йича, цунна жоп дала дезаш журналист а вара, и хьакам а вара. Журналистех оза а лора, лара а лорура. Ткъа, тахана, журналисто язйо, дешархочо доьшу, ткъа, даржхочуьнна хIумма а ца хуьлу. Хьакаман таIзар дина а тIаьхьало ца хуьлу».\nМаршо радио: «Дозуш доцу газеташна хала дуй Нохчийчохь? Шун газета «Грозненский рабочий» хууш ма хиллара, ханна сацийна ду аш».\nДокаев Лукъман: «Оьрсийчохь дозучу мел долчу газетан ду хала. Ткъа, вай цIахь гуттара хала ду. Кхечу газеташна санна, хуьлуш гIо ма дац. Газетийн хаьлхарчу меттехь реклама хила езаш ю. Иза кхето гIоьртича а, ца кхета вай цIахь болу нах».\nДика журналист когаш кхобу бохург, хьалха коьртехь дара. Ткъа, тахана арахь дерг хьесапе эцча, журналистийн когаш тIахь аьлла хилла а ца Iаш, иза, Iедалан даржхойн бага хаьжжина а хила веза, тIаккха, цунна цхьа а бала, ян балха тIехь, ян цIахь а новкъа бац.\n«Кадыровн некъан» некъ хадийна Кадыровс\nХьан хьекхна Кадыров-ден суртана шекъанаш?\nЭлпаш а ду, адамаш санна, балехь\nПошта бен йоцуш лелайо Оьрсийчохь\nКIиран бIаьрла хиламаш\nСтенна дIавахана Царнаев Дагестанера, цигара шен паспорт схьаэца а ца кхуьуш?\nИерусалим - Соьлж-ГIала: "Вашас" "вешина" тIара тоьхна тов!\nМоллица забарш ян кхераме ду Туркойчохь\nАвстрера нохчийн мухIажарш а, кадыровхойн кхерамаш а


Псковрчу десантхошца тIом бина ву аьлла, лаьцна Москвахь поэт Арбинин Шемал\nБасаев Шемалан тобанан декъашхо хилла ву аьлла, нохчийн поэт Арбинин Герман (Шемал) лаьцна Москвахь, 2000-чу шарахь Псковрчу десантхошна тIелеттачарлахь дакъалаьцна ву, гергарчу заманчохь бехкаш кховдор долуш ду цуьнга, боху прессехь. Оьрсийчоьнан Талламан комитетан пресс-векалто бина цунах лаьцна хаам, яздо "Интерфаксо".\nДечкен-баттахь Нохчийчохь шолгIа тIом боьдуш Улус-Кертана гергахь Псковерчу десантхошна тIелатар дарна бехке вечу Ганиев Рустаман гIуллакх кхеле дIахьажийна аьлла, хаамбира Оьрсийчоьнан Талламан комитето. Хьежа а деш, нийса герз детташ хилла цо десантхошна тIе, талламчийн версица.\nХьалхо кхин а 14 стагна таIзар дира, яккхий хенаш а етташ, вара царлахь Украинера Малофеев Александр а.\nОьрсийчуьрчу адвокаташа а, бакъоларъярхоша а билгалдоккху, т1ехь Iазапаш а латтош, бехкаш тIеоьцуьйту оцу нахе аьлла.\nНохчийчохь 2000-чу шарахь тIамехь беллачу Псковерчу десантхошна ЖIар хIоттийра Нохчийчоьнан Iедалхоша дахначу шарахь.\nНохчийчохь 2000-чу шарахь Псков гIаларчу десантан декъанна тIелетта пхи стаг лоьху талламчаша\nПсковерчу десантхоша Нохчийчохь "хуьнар гайтина 20 шо кхачар" даздарх лаьцна омра дина Путина\nПсковра десантхой балар хьехор ду кхелехь юха а - ши ногIи валийна кхеле


АНЗОРОВА БАЛКАН (1923 – 1997)\nДIадаханчу бIешеран 30–40-гIий шерашкахь Нохчийчохь цIеяххана евзаш хилла Анзорова Балкан – эшаршлакхархо, поэт, юкъараллин деятель санна. Iаламат тайна, куц долуш, исбаьхьа жима зуда, еха Iаьржа кожанка а юьйхина, когахь юткъа хаза эткаш, хаьнтIехь жима зударийн тапча лелош йолу Анзорова Балкан шайн цIера пайтонахь арайолуш леррина цуьнга хьовса доьлхура шаьш бохуш, дийцина 1930-1940-чуй шерашкахь шен беран хенахь Хьалха-МартантIахь Iийначу Нохч-ГIалгIайн университетан профессора Лоов Инала.\nАнзорова Балкан йина 1923 шеран 24 декабрехь (1919 шарахь йина аьлла яздина меттигаш а ю, иза нийса хила тарлуш ду) Хьалха-МартантIахь ахархочун Анзоран доьзалехь. Церан дай Девлитгийр-эвлара хилла, цигара Хьалха-МартантIа кхелхина баьхкина уьш.\nЮьхьанца шайн юьртарчу хьуьжарехь дешна Авторханов Iабдурахьмана. Оцу хенахь Нохчийчохь школаш башха дукха а ца хилла. Лаха-Неврехь халкъан хьехархочо, серлончас Хакишев Солтас схьайиллинера школа, оьрсийн а, нохчийн а меттанашкахь дешар долуш.


ХIара дийцар генна хьалха яздина ду. Боьрша стаг яло зуда ша лаха еза моьттуш волчу хенахь. ХIинца – по-другому. Зудчо ша лаха веза ша дакъазавоккху волу мужчина. Билггал шен каравоьрзур вуй хиъча бен, цо цуьнга маре яха дош дала а мегар дац.\nКхано, маре яханчул тIаьхьа, цIийнан дукъ вукхуьнгахь долуш, бахам дIаболо беза цара. Маре яха тохаеллачу йоIана хаа деза боьрша стаг стенах олу, иза муха кхоллавелла. Iилмано билгалдаьккхина боьрша стаг доккха букъан сурт долчу дийнатех кхоллавелла хилар, атта каравоьрзуш хилар, хIунда аьлча, циркехь чайта1аш а, берзан к1езий а, кхинйолу акхарой а санна, кара Iамо атта хиларна.\nНагахь санна, туькана вахийта везахь а, базара вахийта везахь а, хитIа вахийта везахь а, караIамийнарг атта ву.\nВайнаха олуш ду-кх, зудчунна караваха хала ду, амма ваханчул тIаьхьа – атта ду.\nМаре яха тарло муьлхха а: хазаниг а, ирчаниг а, кIайниг а, Iаьржаниг а, кураниг а, кочаниг а.\nАтта маре йоьду ерстина ерг. Озаниг а йоьду. Важа-м хьала а, охьа а йоьду. Маре яха хала ду хьекъалдолчунна. Ша хьераваьлла воцчо бен юьгур юй маре шел хьекъал дерг? Цундела ша маре йигийтархьама йоIа ша Iовдал хетийта еза йолчул кхин шозза сов.\nЮьгуш стаг вели – хIайда аьлла, дIаяха еза. Мега хьуна – марехь Iийр ю. Ца мега – хIайда аьлла, цIа ян мегар ду…\nМаре яха захотеть динчу йоIа тергал дан деза стеган хатI: лекха, лоха, юккъерчу дегIахь ву.\nЛекханиг цIентIехь пайденна вац. ХIунда аьлча, лекха хилчу, тIеюха хIума туьканахь карор яц. Заказаш еш, тегийта юлий хьо, карахь мел долчух ер ю.\nТоьлашха ду лохачуьнга яхча. Лоханиг оьзда а ву, гIиллакхе а ву, зудчунна муьтIахь а ву, вацо атта а ву. Лоха цIийнда волчу зудчо шен тишъелла юбка а, коч-хIума а дIакхосса оьшуш дац. Цхьана кучан юхах цунна ши коч ер ма ю, ткъа юбкин эхан декъах кхо хурашка хир ма ю. Ахьа цуьнга цигаьркий, къаьркъий дитийтахь – берриге а пайда бу хьуна, хIайда хилла а ца Iаш.\nВоккха хилча сан корта сирбелла, сан корта кIайбелла бохудолчаьрга а ма гIо. И санначаьрга хьо маре нислахь, дакъаза ер ю хьо. ХIунда аьлча, корта басарбан гIерташ, хIокху дуьнен чохь мел долу шампунашший, сабанашший ийдеш, чIанайоккхур ю хьо цо.\nАтта ду хьуна, бабиниг, кIунзал болчуьнга яхча. Корта билар хIун ду цуьнан? Караеъна тIеда горгам схьа а эцна, чан дIаяьккхичахьана ваьлла хьуна иза.\nМачаш тIе хьокхуш йолу хуьтан бехчалг цо дIай-схьай шаршайой, ша и йоьзан тас санна, тIох-аьлла, тIуьск дIахIуттур ю хьуна.\nДелкъанга баьллачу малхе лаьцначу куьзгано санна, постоянно чохь серло лур ю хьуна, цкъа а цунна меза а бийр бац хьуна.\nЕТТ БОДУШ БУЙ ХЬАН?\nСарахь-суьйренца чIогIа дов даьлла хилла хIусамден а, хIусамненан а.\n- Стаг! Хьуна ма-гарра, тIулгаш санна бераш ду вайшиннан кхаба дезаш, - аьлла хIусамнанас. – Эхь хета-кх суна, денна бохург санна, лулахошкара цкъа шура, тIаккха морзийн берам боьхуш лела. Хьайн тарлахь, и шай-кай дIасакхоьссина хьо валале, етт боху хIума эцахьа вайна.\n- Зуда! – аьлла майрачо. – Етт бохий ахь? Етт кхин багах ма баккхалахь! Етт лело тайпа а дац хьо, етт хьоьга лела а лур бац. Етт - не надо! Етт оьшуш бац! Эццахь, некъ хадийчахьана, туька ю хьуна. Цу чохь оьшург ерриг а ю хьуна: ряженка ю хьуна, кефир ю хьуна, свежий молоко, кислый молоко, растительни маргарин, сливочни маргарин, сан ден букъ бу хьуна цу чохь. Етт оьшуш бац! Етт - не надо!\n- ХIан-хIа, - элира хIусамнанас. – Я етт, я развод!\n- Ва, цIе хала хlокху белхан! Етт бахьанехь бераш тIера нана а муха йохор ю?!\nIуьйранна, са хуьллушехь, Шелан базарахь вара хIусамда. Цигахь, юьстахбаьккхина лаьтташ, дукха чIогIа нисбелла етт ма хилла.\n- Накъост, и етт бодуш буй хьан? - хаьттина кхо.\nВукхо, инзарваьлла кхуьнгa cхьa а хьаьжна:\n- Делан вазлора, накьост, цкъа а хаьхкина-м бац хIара, амма шуриний, тIайний, даьттанний кхул тоьлашха етт хьан хIусамнанна хьалха хIуттур-м бац. ДIаэцахьа хIара! Цхьа шай-кай эшна, бохка арабаьккхина хьуна ас-х Iapa.\n- Иза ца хоьтту ас хьоьга. Бодуш бу я бац алахьа.\n- Бодуш бу, - аьлла етт болчо. — ВаллахI-биллахI, накъост, аьхкенан юккъерчу баттахь, бута еана, хlapa дlаиккхича, тхан луларчу Хьамзатан къорза зуд кхунна тIаьхьа-м ца кхиира.\n- Схьада хьайн куьг! Шай-кай хьан ю, етт сан бу.\nЦо бохху мах дlа а белла, шен етт а балош, цIехьа ма волавелла хIapa.\nВукханхьа, хьаьвззина, дуьхьал а ваьлла, етт боьхкинчо ма хаьттина:\n- Делан дуьхьа, накъост! Шай-кай соьгахь ю, етт хьоьгахь бу. Мах бохо а ца воллура со. И етт бодуш бу-бац бохург хIун дара хьан?\n- Хьо вехийла, накъост, хьуна бакьъдерг хаа лаахь - сан xIусамнана йижинчуьра делкъал тIаьхьа бен хьала ца гIотту... Iуьйранна тхан юьртан бажа дIа ма-лаьллинехь, оха ков схьадиллича, xlapa тIаьхьа бадалур бацара-техьа бохург дара-кх...\nЦуьнан любопытство кхочуш а йина, шен етт а балош, цIа вогIуш ма хилла хIара. ДIабуза гергабахана малх а хилла, гIеххьа дIаваха везаш хIара а хилла. Уллохула тIехйолуш йолчу машенна а, автобусана а куьг лоцуш ма хилла кхо. Етт балош вогIучунна машен хьан сацор ю?!\n- Э-э, дера беза ас хIара шопарш цхьажимма лебан, - аьлла, некъана нацкъара а ваьлла, етт диттах дIа а бихкина, юха а новкъа ма ваьлла хIара.\nХIинца керла яьлла «Лада» боху цхьа машен, Iодара яьлча санна, йогIуш ма хилла.\nЛап-аьлла кхо куьг лаьцна, тап-аьлла важа сецна.\n- Ассаламу Iалайкум, накъост!\n- Ва Iалайкум салам…\n- ДIавуьгур вацара ахь со?\n- Ой, дера вуьгур вара, хьо, хьовха, хьо санна волу кхин ткъе итт-м!\n- Ткъе итт-м вацара соьца, етт-м бу…\n- Ой, етт бу бохург хIун ду? Муха бу хьан иза? Урс хьаькхна бу? Дийна бу?\n- Ой, урс хьаькхна муха хуьлу? Шура яккха буьгуш бай иза-м, накъост, шура яккха!..\n- Ой, ас муха буьгур бу иза?\n- Ахь боху мах лур бара ас, накъост, дIо тIехьа дIатасийтахьа иза соьга…\n- ДIавало, схьабалабе, - аьлла, етт тIаьхьа а тесна, хIара улло а хаийна, машен дIайолаялийтина вукхо.\n«Жигули» ткъе итт хьалаяьлла – йоргIанца богIуш хилла етт… Шовзткъе итт яьлла – чабол эцна богIуш хилла. Кхузткъе итт яьлла – багах чопаш а йина, мотт ара а баьккхина богIуш хилла етт.\n- Накъост, - аьлла водитело, - оцу хьан атто мотт ара ма баьккхина?..\n- Муьлхачу агIор берзийна цо иза? – хаьттина аьттан дас.\n- Аьрру агIор…\n- Делахь, дIаяхийта ахь хецций хьайн машен! Обгоне боьдуш бу хьуна иза!


Темерханов кхалхарх Кадыровга бехкбаьккхина Осмаев Адама\nОмскехь набахтехь Темерханов Юсуп валарна жоьпалла "нохчийн мотт буьйцучу Оьрсийчоьнан турпалхошна" тIехь ду аьлла, Дудаев ЖовхIаран цIарахчу Украинерчу нохчийн батальонан куьйгалхочо Осмаев Адама.\nЦIерашца Осмаевс и турпалхой ца хьехабахь а, кхеташ ду, цо буьйцурш Кадыров Рамзан а, цуьнан гонера нах а буйла: уьш бу "Оьрсийчоьнан турпалхой", цара буьйцу нохчийн мотт а.\nКарладоккху, дахначу пIераскандийнахь Iуьйранна кхелхина, 2011-чу шарахь экс-полковник Буданов Юрий вийна аьлла, бехк хьарчийна, набахтехь хан токхуш хилла Темерханов Юсуп.\n2000-чу шарахь 18 шо долу нохчийн зудабер Кунгаева Эльза шен хIусамера лачкъийна дIа а дигина, садукъийна йийнера Будановс.\n"Масех шарахь набахтехь ницкъбинера Юсупна тIехь, тахана шен къоман сий лардеш, велла иза, - дIахьедо Осмаевс, Ичкерин байракхна хьалха хIоьттина бинчу видеокхайкхамехь. – И дерриге а хуушшехь, иза ца вейта бахьанаш ца лелийра нохчийн мотт буьйцучу "Оьрсийчоьнан турпалхоша".\nОсмаев Адама бахарехь, "аьтто бу церан милла а набахтера араваккха а, шайна ца оьшург цу чохь валло а".\nОцу контекстехь Осмаевс дагадоуьйту, 2017-чу шеран аьхка "Динго" ник лело, Денисултанов Артур (Курмакаев, Каринари) шена кIелоян гIортар.\nНохчийчуьра схьаваьлла Денисултанов 2010-чу шарахь бархI шарна набахте хьажийнера, 7, 5 миллион сом лачкъорна, амма стохка аьхка, ша францхойн журналист ву бохуш, Украине а веана, Осмаевца интервью ян дагахь ву ша аьлла, иза вен гIоьртинера иза.\nДенисултановс герз тоьхнера Адамна, амма цуьнан хIусамнанас Окуева Аминас дуьхьал тапча а тухуш, лазийнера иза.\nШа Окуева Амина йийра стохка гурахь, цуьнан цIийндена йинчу кIелонехь.\n"Со вен ваийтина "Динго" набахтехь хила везаш ма вара, делахь а, иза маьрша а ваьккхина, Украине хьажийнера, нохчашна дуьхьал тIом бан", - дуьйцу батальонан хьалханчас Осмаев Адама.\nОсмаевна хетарехь, Темерхановна а, кадыровхошна а юкъара коьрта башхалла хIун ю аьлча, и ший а хьенан турпалхо ву къаьсташ хилар ду.\n"Царна оьшуш ма бац Юсуп санна турпалхой, хIунда аьлча, Юсуп нохчийн къоман турпалхо ву, ткъа уьш, цара шаьш бахарехь, "Оьрсийчоьнан турпалхой" бу. Буданов а ма вара оьрсийн турпалхо, ткъа Юсуп тайпа турпалхо царна оьшуш вац", - тIекхио гIерта Осмаев.\nТемерханов схьаваьллачу Гелдгана, цуьнан тезета луларчу республикашкара а, Нохчийчоьнан массо а маьIIера а нах баьхкира. Веллачун дакъа цIа а кхачадале, хIоттийнера иза ваьхначу юьртахь тезет, цу кепара хIума наггахь бен хуьлуш дац Нохчийчохь.\nМахкахоша шаьш даре а деш, оцу барамехь Нохчийчохь тезет хIоттаза дукха зама яра.\nКъам гIаттарна чIогIа ларлуш реакци йира Кадыровс. Шех хьакхалучух а, шен дийца гIуллакх доцучух а цхьана, социалан машанашкахь комментареш юьту Кадыров, юьхьанца гIеххьа тийна Iийра. Шоьтан суьйранна яздира цо, ша ТемерхановгIаьрга тезета кхачарх а, цуьнан нахе кадам барх а.\nТемерханов турпалхо хилар тIе а чIагIдеш, Кадыровс дIахьедира, оьрсийн хилла полковник Буданов цо вийна вацара аьлла. Халкъана гергахь турпалхо вина цунах "кхелахойн гIалато" аьллера мехкан куьйгалхочо.\nТергамчийн хьесапца, Темерхановн кхалхаро Нохчийчоьнан Москохе боккъал а йолу юкъаметтиг гучуяьккхина. Путине шен безам Кадыровс балхочу юкъанна, дукхахберш духе ца кхуьу, я теша а ца теша, ши тIом лайначу нохчех муха хилла Оьрсийчоьнан патриоташ, бохучух.\n"Тахана лаьттачу хьолехь, нохчаша шаьш гайтина суна хазахета. Бакъдерг аьлча, ца моьттура суна иштта хир ду. Боккха къинхетам бу, со нийса ца хилла, деанчу воно тешам белла, къам цхьаъ хиларан. Тхан мостагIаша а цуьнан терго йина хир ю аьлла хета суна. Хала хеташ делахь а, уьш а дукха ма бу тхан", - боху "Кавказ.Реалии" портале нохчийн пачхьалкхан университетан хьехархо лаьттинчу, философи Iилман кандидато Тепсаев Аптис.\nОха хааме даьккхина ма-хиллара, социалан машанашкахь беш кхайкхамаш бу, Темерханов Юсупан цIе халкъалахь йисийтар, доьхуш.\nГIалин карти тIехь хийцамаш бина цара хIинцале а: Кадыров Ахьмадан цIарах проспект Темерханов Юсупан цIарца ю.


Amnesty International: эпидемин хьелашкахь Оьрсийчохь хьоьшуш ю адамийн бакъонаш\nМалхбалерчу Европан а, Юккъерчу Азин а пачхьалкхийн а, Оьрсийчоьнан а Iедалхоша COVID-19 пандеми бахьана долуш репрессеш лелош, адамийн бакъонаш хьоьшуш ю. Цу кепара дIахьедар дина кхаарин дийнахь арахецначу шен «Восточная Европа и Центральная Азия сталкиваются с COVID-19: Ответы и обязанности» цIе йолчу рапортехь бакъонашларъяран Amnesty International организацино, хаам бина "Голос Америки" зорбан гIирсан оьрсийн сервисо.\n"Регионехь коронавирусан хьоле хьаьжжина, дукхахболчу Iедалхошна, хетарехь, интересе ду - хьежамаш шайца ца богIучу нахана таIзар дар, церан могушалла Iалашъечу метта", -аьлла Юккъерчу Азехь волчу Amnesty International организацин талламчас Макгилл Хизера.\n"Петарийн неIарш дIа а къуьйлуш, шайн гурашка бахархой тIеийзочу Казахстанан Iедалхошна тIера, масканаш яцара бетах бохуш, урамашкахь нахана тIелетачу нохчийн полицина тIекхаччалц, схьагарехь, царна пандеми адамийн бакъонаш охьатаIо бахьана санна хета. Вирус ца яржийта лелош болу муьлхха а шога барамаш цхьана ханна, цхьанабогIуш, адамийн бакъонийн кепашкахь хила безаш бу", - аьлла, дIахьедина Amnesty International организацино.\nМалхбалерчу Европан а, Юккъерчу Азин а дукхайолчу пачхьалкхийн Iедалхоша шен-шен рожехь лелош ю репрессеш, шайна еш йолу критика лакъорхьама.\nОьрсийчохь дуккхаъ адамийн бакъонаш ца ларйина меттигаш хаабелла организацина. Масала, Зазадоккху-бутт бовш масканаш йоцуш арабевллачу бахархошна Нохчийчохь полисхоша тIе куьйгаш кхоьхьуш, дIаязйина видео кхаьчна бакъонашларъярхойн кара.\nИшта оьрсийн журналисташ а ца бевлла тIеIаткъамах. Нохчийчуьрчу Iедалхоша лелочу политикана критика еш "Новая газетано" зорбане яьккхина артикл, Кадыров Рамзана авторна кхерамаш тийсинчул тIаьхьа, Iедалхоша дIаяккхийтира сайтера, боху бакъонашларъярхоша.\n"ХIокху халачу, чолхечу заманчохь Малхбален Европан а, Юккъерчу Азин а пачхьалкхашкарчу бахархошна тоьлларг кхачо догIура", - боху Макгилл Хизера.


Казанцев Виктор а, Кадыров Ахьмад а, Квашнин Анатолий а, 2000 шо\n75 шо долу инарла Казанцев Виктор велла. Нохчийчохь шолгIа тIом боьдуш, 1999-2000-чу шерашкахь, Къилбаседа Кавказехь тIемаш беш хиллачу эскархойн буьйралла деш вара иза. РБК агенталло бина цуьнан кхалхарх хаам. Еххачу заманчохь цомгаш Iийра иза, кхиндерг дуьйцуш дац цунах лаьцна.\n1999-чу шеран Марсхьокху-беттан 17-чу дийнера Охан-беттан 2000-чу шаре кхаччалц Дагестанехь а, Нохчийчохь а нохчийн гIаттамхошца а, жихIадхошца а тIемаш бечу эскаран куьйгаллехь вара Казанцев. ХIетахь Басаев Шемалан тобанхошна тIехь Дагестанехь толам баьккхира оьрсийн эскарша, цул тIаьхьа инарлас буьйралла дира Соьлжа-ГIалахь хиллачу штурмехь а.\nОцу заманчохь президент хиллачу Ельцин Бориса 1999-чу шарахь Оьрсийчоьнан Турпалхо аьлла, совгIат дира Казанцевна. Делахь а, Казанцевн хьокъехь бехкзуламан гIуллакх дара толлуш, Дагестанехь Армавирера спецназхой байарца доьзна, ишта, оьрсийн авиацино динчу тохаршна тIехула а.\n2000-чу шеран Стигалкъекъа-баттахь, Нохчийчохь жигара хилла тIемаш бирзинчул тIаьхьа (гIаттамхойн тIом кхин дIа а лаьттира масех шарахь), Къилба федералан гонашкахь Оьрсийчоьнан президентан векал хIоттийра Казанцев. Цо кураци латтийра Нохчийчоьнна а, Къилбаседа-Кавказерчу кхечу регионашна а тIехь. 2004-чу шарахь оцу даржера дIаваьккхира иза, цул тIаьхьа йирзира цуьнан карьера.


Дуладаларан терахь — Википеди\nАтоман хӀоьънан дуладаларан терахь (синонимаш: Химиийн элементан атоман лоьмар, атоман терахь, рогӀан лоьмар) — атоман хӀоьънера протонийн барам бу. Дуладаларан терахь цхьабосса ду хӀоьънан булабаларца, барам бусту Элементаран электрийн булабалар терахьца, цуьнца цхьаьна кхин а цхьабосса ду Менделеевн таблицера рогӀерчу лоьмаран шен-шен хӀоьънан химийн элементан.\n«Атоман» я «рогӀан» лоьмар боху термин дукха хьолахь лелайо атоман физикехь а, химехь а, ткъа эквивалентан термин «дуладаларан терахь» — хӀоьънан физикехь. Ионизаци янза йолу атомехь электронан чкъоьран электронийн барам цхьабосса бу дуладаларан терхьаца.\nДуладаларан терахь дукха хьолахь Z элпаца билгалбоккху. Дуладаларан терахь цхьатерра долу, амма тайп-тайпана массийн терахь A (нийса ду протонийн Z а, нейтронийн N а терахьаш цхьанатохарх) долу хӀоьънийн цхьаьна химийн элементан тайп-тайпана изотопаш ду, хӀунда аьлча нийсса хӀоьнан булабаларо билгалдоккху атоман электрийн чкъор а, цигара схьа, цуьнан химийн аматаш а.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дуладаларан_терахь&oldid=2424882»\nХимера барамбоцу терхьаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2017, 22 декабрь, 04:15.


Мозамбикера гIаттамхой тIелетта Оьрсийчуьрчу тIеман «Вагнер» компанин тIемалошна. Вийна компанера пхи стаг. Оцу хьокъехь хаамбина Мозамбикерчу Carta de Moçambique хьостано, иза тIечIагIдина «Iамеркан аз» радионо.\nДIадаханчу шоьтадийнахь Муйдумбе мехкан Кабу-Делгаду кIоштахь, Мангалаве гIалина гергахь нисбелла и бохам. ГIаттамхоша къевлинчу некъа йогIуш хилла «вагнерхой» а, Мозамбикан Iедалан ницкъаш а тIехь болу машен, иза ягийна тIелеттачу гIаттамхоша. SDS-н (Iедалан) ницкъашца цхьаьна «Вагнерера" пхи «оьрсех тера волу» стаг вийна, боху Мозамбикерчу прессо.\nХаамийн гIирсаша бахарехь, «Вагнер» ю Мозамбикерчу Iедалан ницкъашна гIаттамхой хьаша гIодеш.\nШина а хаамийн гIирсо дийцарехь, кортош баьхна байинчу «вагнерхойн», ткъа церан декъий кхачийна кIоштарчу дарбанцIийне.\nМозамбикерчу Оьрсийчоьнан векалто а, я кхечу урхалло а цкъачунна официалехь хаийтина дац хилларг.\nШи шо ду Мозамбикера Iедалан ницкъаш меттигерчу бусалба гIаттамхошна дуьхьаллаьтта. Оьрсийчоьно официалехь хаийтина дац цига ша ницкъаш хьийсорах лаьцна. Амма хууш дара цигахь «болх бойла» прессо Петарбухарчу бизнесменца Пригожин Евгенийца юзучу тIеман «Вагнер» компанино.\nКххарийдийнахь Facebook компанин кхерамзаллин урхалло даржийра, ша социалан зIенах дIахадийна Пригожинца зIенехь йолу «Африкера кхо аккаунт», аьлла. Юьйцучу кхаа аккаунтехула лелачу къамелаша гойтуш хилла Пригожинан гоно Мозамбик а, Мадагаскар а, Африкан Юккъера Республика а, Конго а, Кот-Д’Ивуар а, Камерун а шаьш дечу тIеман гIуллакхашца доьзна хьехайойла. Пригожин шен тIеман бизнес яржош ву Африкехула, аьлла бара дукха хан йоцуш Bloomberg-о бина таллам а.


"Бегаш бечохь дац". 2021 шеран жамIаш\nДечкен-бутт 03, 2022\nГIуран-баттахь ВЦИОМ-о (пачхьалкхан статистикан урхалла) довзийтира ша бегашийна мехах а, пачхьалкхехь дийца магош доцчух а лаьцна нахе бинчу хаттаман жамIаш. Кхидерг доцуш, бегаш бан мегаш дац Оьрсийчохь, бахархошна хетарехь, килсашна, мозгIаршна тIехь (80%), мегаш дац беламе яха Оьрсийчоьнан, Советан пачхьалкхан, Оьрсийн империн истори (69%).\nХаттам хилла ши кIира даьлча, RTVi каналан эфирехь Песков Дмитрийс охьаягарйира шена гарехь бегаш бан йихкина йолу теманаш.\n"Мегар дац бегаш бан тIамах лаьцна, динах лаьцна, мегаш дац беламе яккха вуно лазаме йолу… турпалаллин, амма лазаме йолу вайн историн агIонаш. Вай Iалашйо и мехаллаш, иза кхин ду, цигахь юмор хуьлийла дац", – дIахьедира президент пресс-векало.\nДагалоцур вай дIадахна шо, Песковс бохург бакъ ца дан йиш йоцу агIонаш – дайна шо а ду вайн исторера, шеко а йоцуш, дара иза лазаме, ткъа лазамаш бесташ бен бац, бац вайгахь лаам цунна тIехь дела а.\nПутинан шахьар, Навальныйна - набахти\nДечкен-беттан 17-чохь Берлинера "Аэрофлотца" цIехьавоьрзу ша кхоьллинчу Коррупцина дуьхьалояран фондан лидер Навальный Алексей шен зудчуьнца, адвокатца, арахьарчу журналистийн тобанца. 2020 шеран Марсхьокху-беттан 22-чохь дуьйна оппозицин политик вара Берлинерчу "Шарите" клиникехь дарба шена дойтуш – цига иза кхачийнера Сибрехахь, ша верхьама, шена "Новичок" дIовш деллачул тIаьхьа.\nНавальный Алексей шен доьзалца Берлинерчу клиникехь\n"Со схьакхаьчна. Ала дерг цхьаъ ду – со чIогIа ирсе ву", – элира Навальныйс ша Шереметьевохь охьавоьссича. Кема Внуково аэропорте кхача дезаш дара, цигахь бара иза ларвен бахархой а, цундела кхачийна иза Iедало кхечу аэропорте.\nМасех минот яьлча паспорташ толлучохь сацийра политик Оьрсийчоьнан набахтийн урхаллин векалша. Бахьана дара "зуьйш хенан хIиттийна хьелаш дохор". "Ив Роше" олучу бекхтакхаман гIуллакхехула цIахь даккха 3,5 шо тоьхна вара Навальный, декхаревинера баттахь шозза набахтийн инспекце а воьдуш, билгалвийла. "Берлинера пациент" гучувала лелаш воцийла дийцадаьккхира цунна тоьхна хан чекхъяла де дуьсуш – иза цIехьавоьрзу аьлла даьржжашехь, 2020 шеран ГIуран-беттан 29-чохь.\nШереметьевохь иза лацар Оьрсийчоьнан коьрта хаам хилла лаьттира Дечкен-бутт берззалц, массанхьа а вуьйцура Навальный а, цуьнан Коррупцина духьалояран фонд а. YouTube-рчу Фондан агIонехула яьжинера "Путинна йина шахьар. Эцначу боккхачу кхаьан истори" фильм – Iаьржа-хIорда йистехь хIоттийначу исбаьхьчу резиденцех лаьцна яра иза, авторша дийцарехь, Оьрсийчоьнан президентна цуьнан доттагIаша-олигархаша Сечин Игора, Ковальчук Юрийс, Тимченко Геннадий, кхечара а йина иза совгIат.\n"Фильм Навальныйс хIоттийнера ша Оьрсийчу юхавале, амма оха юхьанца дуьйна бина барт бара тIаьхьо иза арахеца: Алексейна ца лиира ша оцу фильман коьртачу персонажах – Путин Владимирах – кхоьру моттийта, цуьнан къайле дозанал арахьара ца йовзуьйтуш, йовзийта сацамбира ша цIахь а волуш", - боху фильман анонсехь.\nХьовсархой цецбаьхнарг дара Геленджикерчу шахьаран исбаьхьалла, цунна дайъина даккхий ахчанаш. Махкахь къоьлла а лаьтташ Путинна кхоьллинчу Iаламато дукха нах оьгIазбахийтинера. Хьалхарчу кIиранах фильме хьаьжира 50 миллион стаг. Таханенна хьовсархойн терахь кхаьчна 150 миллионе.\nДечкен-беттан 23-чохь Улан-Удэхь хилла акци\nОцу хьолехь лаьттира гуламаш Дечкен-беттан 23-чохь а, 31-чохь а Навальный маьршаваккхар доьхуш. Iедало шога гайтира ша, цкъа а ца хилла "рекорд" хIоттийра полицино – Владивостокера Калинграде кхаччалц лецира 4,5 эзар протестхо. Оцу деношкахь яьржира мем "запотело забрало" (хьацар кхетта гIагIна). Нах дIасалохкуш полисхочо мийра тоьхнера гех зудчунна, важа охьакхеттера асфальтан некъа тIе, корта а лазош. Масех де даьлча зуда къинтIера йоккхуш, шен аьнгалин тутмIаьжиг хьацарх юьзинера, иза къевлина яра, ша хIума гуш вацара, бохура цо. Амма интернетхоша сурт даржийра, дацара туьтмIаьжиган аьнгали охьатеттина. Зуда лазийначунна ца дира цхьа а таIзар.\nНавальныйна цIахь такха тоьхна хан хийцира набахтица. Чиллан-бетта 2-чохь Москвахь кхело 2 шо 8 баттана чувоьллина иза.\nШен коьрта оппонет охьатаIийна даьлча Iедал тIетаьIна цуьнан агоIнчаш лецарна. 2019 шарахь "арахьара агент" йина Коррупцина духьалоъяран фонд прекуратурин лаамца яьккхина экстремистийн могIара, дIакъевлина кхелан сацамца шен ерриг а Оьрсийчуьрчу дакъошца цхьаьна 2021 шеран Мангал-беттан 9-чохь. КхидIа криминалан тIегIане доккху Iедало режимна резабоцуш неан протесте бийлар. Гуламаш а битина, кхелах бовдуш, дIаоьхуш бу Навальныйгахьа болу нах дозанал ара.\nДIакъовлу Навальныйн штаб, Санкт-Петербург\nНавальныйца уьйрехь хилла нах цхьалха бац пачхьалкхера буьйлучу кхерамна кIел. Уьду пачхьалкхера федералан тIегIанера политикаш (масала, Гудков Дмитрий), Pussy Riot декъашхой, юкъараллин жигархой, музыканташ, бакъонашларъярхой, журналисташ, блогераш. ГIараделира, Оьрсийчоьнан къайленаш а йовдийна, набахтех маьршаваьллачу Савельев Сергей дIавахча. ТаIзардаран системехь тутмакхаш къиза хьийзош гойту видеотоьшаллаш даржийра цо Gulagu.net проектан гIоьнца – набахтийн Саратоврчу туберкулезан дарбан цIийнехь борша нах-тутмакхаш сте беш хилар довзийтира видеодокументаша.\nОьрсийчуьрчу Iедало цхьаццаболу набахтешкара а, тIехьожу а белхахой даржашкара дIабааро бакъдира Савельевас гойтург – система ю набахтешкахь стаг сийсазвеш, дакъазвоккхуш. Дуккха а масалш далийра веддачо дуьцург бакъдеш Оьрсийчуьрцу маьI-маьIIерчу мехкашкарчу набахтешкахь хан токхучу наха.\nЭпсарш хьалха а болуш, набахтешкахь къизалла латтош хиларна дуьхьал куьйга яздина кехат даржийна "тутмакхийн эланаша" - набахтийн системехь лаьтта къизалла ловш Iедалхоша сте вина тутмакх лахара цаларар доьху авторша. Иштта ю пачхьалкхан векалша лелочу харцонашна дуьхьал криминалитето гойту шен юьхь.\nОьрсийчоьнан талламан изоляторшкахь а, колонешкахь а даржийна кехат\nQR-кодаш а, вакцина емалйийраш а\n2021 шеран Охан-баттаца дуьстича, Путин Владимиран рейтинг гурале йоьжна 8%, боху социологаша. Амма бац иза оппозицин толам. Протестах цIанйинчу юкъараллера цIеххьана буьйлу Навальныйна резахилла а боцчу нахалара протестхой. ГIадужу-баттахь, Лахьан-баттахь шорло антиваксерийн (вакцинина духьал болучийн) болам – ца лаьа царна бахархошна вакцина лаамза еттийта. Ковидо дохьу дараш лакхадевлла а долуш йийцарейоху Пачхьалкхан Думо QR-кодех йолу низаман проекташ. Авторшна ца моьттура пачхьалкхехь оццул шорлур ю "ковидан паспорташна" дуьхьал гIаьттина протест.\nПикеташ, гуламаш баьржа массанхьа а, дIасалоьхку уьш полицино. Вакцина яйта резабоцчашлара лецарш тергалдо Ovdinfo сайто.\n– Хаа деза, "нажжаз хилла либералаш" бац вакцинацина резабоцурш, бац Iедало даима хьоьшуш, гуламашкара дIасалоьхкуш болу нах, резадацар халкъан бухера схьа ду. Пачхьалкх даима а тIетийжаш хиллачу ярташкарчу могIаршкара. "Демократаш" Iилмано кхиийна нах бу, царна тоьлуш хета Iилмано кхиийна ниIматаш, дарбанаш тIеэцар. Цара къобалйо вакцина а, QR-кодаш а. Ткъа бухера схьадолу халкъ мелхо а консервативан ду. Цара жигара къобалдора Iедал таханлера, амма ковид-барамаша дардина иза. ХIинца Iедал декхаре дуо у халкъанна хьалха нека хьекха, кийтарлонаш лелон, – боху политолога Галлямов Iаббаса.\nХалкъан "гIаттам" бестаро Пачхьалкхан Дума декхарейира дехьа-сехьа волуш, кемана хууш шеца QR-код хилар стагна тIедожош долу низам юхаэца.\nВакцинаци яр даржийна дIадахьа йинчу дуьхьалоно огIзъяхийтина Кремль, из гойтуш дара юкъараллийн проекташкахула йолчу прзидентан администрацерчу урхаллин буьйранчасНовиков Сергейс ГIуран-беттан юьххьехь йина кхоссар: COVID-19 эшон кхоьллинчу вакцинина дуьхьалояр – иза деккъа дIа хетарг даржор дац, Гитлер Адольфа дIалецначу Советан пачхьалкхан лаьттанаш тIехь меттигерчу бахархошна вакцина ма тоха алар саннарг ду, бохура цо.\nОцу къамелна комментари луш, политолога Галямов Iабаса боху, кестта активаксераш набахтешка хьийсо тарло " нацизмна реабилитаци яр" аьлла юкъабаьккхинчу бехкан лорах.\nМаьIданийн хьостанехь "Листвяжнаяхь" яьлла цIе\nКемерово-махкарчу маьIданийн "Листвяжная" хьостанехь метан иккхира Лахьан-беттахь, велира 51 стаг.\n– Метан совдаьлл гойту дара масех де. Масех бутт ала а мегар ду. ХIо ца тоьура тIаьххьарчу хенахь. Амма хьаькамаш олура, яхийта, болх бе. Масех кIира хьалха оха болх сацийра, аьлча а, сацор бу, элира-кх. Цара: "Дика ду, чу кIеззиг мох кхетийта, тоьар ду". Хьо реза ца хилча, олу: "ДIавала балхара". Стенга гIур ву дIаваьлча? Сн ипотека ю иттех шарахь дIатакха езаш. 50-60 эзар сом луш болх суна мичахь карор бу? Цхьаьнхьа а, кузахь доцург. Цундла тасавелла Iан везаш хуьлу кху балхах, – дийцира дийна бисинчу шахтерех волчу Чебельков Рустама.\nФСБ-но хиллачу бохамна бехкебира шахтийн дай, "Сибирский деловой союз" холдинган куьйгалхо, "Листвяжнаян" долахо Федяев Михаил .\nНах таппашкахь арахьарчу иноагенташка язбар\nIедало шена цхьацца бахьанашца товш боцу журналисташ, юкъараллера жигархой "арахьарчу агентийн" статусе бахар 2021 шарахь могIара болх а хилла дисина. ТIехула аьлча, оцу статусе нах, хьукматаш яха бахьана ло царна арахьара ахча кхочуш хиларо. Амма и ахча кхачар кхетадо шуьйрра – тоаме ду ахь хьайн валюта хьайн хьашташна соьмашка даккхар а. Ткъа тIекхоьллинчу томмагIах дац волийла а.\n– Суна арахьарчу агентан цIе сайна еллийла хиира со цхьанхьа хIума кхалла сецна Iаш. Телефон етта соьга, хьо арахьара агент ю, аьлла. Там ца бохьу оцу дашо а – нехан кхтамехь, мехкан мостагI бохург санна ду иза. ХIинца сан кехаташ, терахьаш дезар ду Iедална тIекхехьа. Суна вуно цадезарг ду терахьаш кегор, - дуьйцу Петербургерчу поэта, журналиста Вольтская Татьянас.\nГIуран-беттан 30-чохь кхин а 8 стаг язвина "арахьарчу агенташка": яздархо Шедерович Виктор, Pussy Riot декъашхой Толоконникова Надежда а, Никульшина Ника а, "Холод" журналан коьрта редактор Бекбулатова Таисия, галерист Гельман Марат, Ярославлера кинопродюссер Алексеев Андрей, журналисташ Беляев Иван а, Владыкина Елена а.\nНобелевн совгIат Муратовна\n2021 шеран Ноблан машаран премин лауреата "Новяа газетин" коьрта редактора Муратов Дмитрийс Ослохь совгIат схьаоьцуш дийцира, Оьрсийчохь "зама макхъелла", Iедало емалво мулхха а шегахьа йоцу ойла къадийнарг, аьлла:\n"Цхьана агIор, Оьрсийчоьнан президента хIоллам бугIу академикна Сахаровна цуьнан I00 шо кхочуш.\nМуратов Дмитрийна кхаьчна Нобелан преми\nВукху агIор, тхан пачхьалкхехь Инарла прокуратуро кхел декхарейо "Мемориал" цхьаьнакхетаралла дIакъовла. Сталина эшамбиначарна реабилитац ш къахьоьгу "Мемориало". Ткъа иза шабехкейо прокурораша "адамийн бакъонаш хьешарна"!\nДагдоуьйту, "Мемориал"кхоьллинарг ву Сахаров.\nДийна воцчу Сахаровн хIоллам кхерамазлле хила а тарло дийIна йолчу цо кхоьллинчу проектал а?\nОьрсийчохь журналистика хала заманаш ловш схьайогIу. ТIаьххьарчу беттанашкахь бIе сов журналисташ, газеташ, бакъоларъярхой баьхна "арахьарчу агентийн" статусе. Оьрсийчохь уьш "халкъан мостагIий" бу. Белхаш боцуш бисина цхьаберш, вуьйш махкара уьдущ бу.\nАдамера иза доьлла дахар дIадоккху хууш йоцчу ханна. Даиманенна доккхуш хила а мега..." – элира Муратов Дмитрийс.\nОьрсийчохь луш доцу Нобелан совгIат схьаэцарна шех Муратовс а ван сахьт дац Оьрсийчоьно "арахьара агент". Путина ша элира, "Новаян" коьрта редактор ца ваккха а тарло оцу статусе, нагахь санна цо премех байракх а йина, Оьрсийчоьнан низамаш талха ца дахь".\nАма изаПутина ца аьлча а мегар дара. Пастернакан, Солженицынан, Сахаровн масалшкара хаьа вайна, Iалаш ца вина стагга а бохамах Оьрсийчохь Нобелан премино.\nГIуран-беттан 28-чохь Оьрсийчоьнан Лакхарчу кхело кхочушдина Инарла прокуратурин дехар, дIакъевлина "арахьарчу агентийн реестрехь" йолу дуьненаюкъара историн, кхетош-кхиоран"Мемориал" юкъаралла, цо шена тоьхна статус ца ларйина, Iедал емалдо, аьлла.\nКхелехь прокурора Жафяровс бохура, "Советан пачхьалкх террорист хилча санна харц сурт гойту "Мемориало". ДуьнентIехь мел йолчу организацешкахула сацамна аьрзнаш дан лерина бу бакъонашларъярхой.\n– Иза маьттаза, ирча сурт ду. "Мемориал" хIаллакъярца Оьрсийчоьнан Iедало доьза бойъу пачхьалкхо ткъе итт шарахь демократехьа бина некъ. "Мемориала" хIаллакъяр – иза адамна тIехь ен гIело лело маьрша йолу тоталитаран пачхьакх денъяр ду, - боху литератора Прохорова Иринас.\nМоскварчу гIалин кхело дIакъевлина бакъонашларъяран юкъаралла "Мемориал" ГIуран-беттан 29-чохь.\nПрокуратурин векало кхелехь къамел деш аьлла: бакъонашларъяран цхьаьанакхетаралло ю "массо а пачхьалкх йохо арабевллачийн акцешкахь дакъалоцуш, цо дузош долу политикан тутмакхийн тептаран Iалашо ю Оьрийчоьнан кхел къиза, ирча гайтар, халкъ Iехор".\nОцу боллучу а хиламашца, хьелашца ели Оьрсийчоь 2022-чу шаре.


Къилбаседа Кавказерчу мехкашлахь уггар дукха заьIапхой болчех ю Нохчийчоь. Доккхачу декъанна и доьзна махкахь хилла тIемаш бахьанехь. Ткъа муха беха-те тахана шаьш заьIапхой? Буй-те Iедалан тергонехь?\nДуьненан юкъаралло кху ГIуран-беттан 3-гIа де заьIапхойн де кхайкхор хьесапе а эцна, билггалчу цхьана урамехь, куьпахь а заьIапхой бу-бац хаа а лиъна, хьо тIаьхьаваьлча, гучудуьйлу вайнехан дахаран къаьхьа, гIайгIане бакъдерш - нохчийн ярташкахь (гIаланаш-м йийца а ца оьшу) цхьа урам ца карабо, воккха я жима заьIапхо воцуш.\nБалха тIехь, боьдуш-богIуш, лазийна астагIа, я чолакх бисна, ларамаза бохамашка нисбелла, луьрчу тIамца доьзна цхьацца меженаш дIаяьхна баккхийнаш боцуш, барам-чот йоцуш дукха карадо нохчашлахь цхьацца сакхт долуш дунентIе девлла бераш - хIумма а ца хезаш къора дуьнентIе девлларш а, бIаьрзенаш а, хьекъалх тилларш а, куьг-ког сакхте долуш а.\nДагардина ца валлал дукха ду лазарш. Махкарчу заьIапхойн юкъаралло Iорадаьхначу терахьашца 194 эзар сов заьIапхо ву Нохчийчохь.\nХьашт ма-дду зер-талламаш бан шорто а йолуш, шакъаьстина хаттар ду мел аьтто-гIоленаш еш, тидам-тергонехь латтадо церан хьашт-дезарш вайнехан юкъаралло а, Iедало а боху хаттар.\nБакъду, Оьрсийчохь, зIаьIапхошна шаьш кхиболчу бахархошка нисса хетийта, де эшначарна гIо деш, Iедал само еш, каде хьийза ала хала ду.\nДелахь а леткъамаш барал хьалха нохчаша далла хастам Iедало цомгушчарна пенсеш луш а.\nТеркйист кIоштерчу Йисийтин 4 шарера кIентакIант ву лазарца. Ишта бара тхойшиннан къамелан чулацам.\nЙисита: «Кхо шо ду кIант цомгаш волу. ХIинццалц схьа тхайн чоьтах лелийна оха иза лоьраш тIехула, Iедалера кхин хуьлуш гIо а доцуш. ХIинца, цхьадика, пенси а доладелла мелла атта дара тхуна.\nДехьа-сехьа ваккха ойла а ю тхан гIуллакх хилахь Европе кхачийна а. Хьалха дацара, хIинца лазарца долу бераш вуно дукха ду. Кху тIемаша бина харц тIеIаткъам хир бу-кх, хаац сунна-м».\nТкъе кхаа шарера ваьлла заьIапхо кхобуш бу ХатаевгIеран доьзал. Дена а, нанна а тIехула а хьоьжуш, лекха ву лазархо Шаид. Пенси шайна луш ду, кхин Iедалера шайна-м ца оьшу цкъачунна хIумма а бохура кIентан нанас Асета.\nАсет: «Iедала дIа а вела лелавайта дог-ойла са-м ца хилла. Ас санна цара лелор ма вац. Сайн доьзалхо, сайна хьалха хуьлийла лаьа суна-м. Iедалерчу аьттонах аьлча цкъа-м баьхкинера тхоьга Iаьржа хIорда тIе гIур ярий хьо кIентаца садаIа аьлла.\nСо ца яхара. Атта хир дацара суна цигахь. Вуьшта кхин молханаш оьшуш хIума а дац кхунна-м. Аьрха а вац, харцахьа а ца лела…»\nТкъе пхиъ шо ду накъостана тхов туьллуш белхи вахханчохь букъадаьIахк йойна, ас цIарца ца вуьйцу вахархо меттахь висна. Цо мелла а эвхьаза дийцира Iедало бечу а, ца бечу а аьттонах.\nЗаьIапхо: «Кху 25 шарахь сунна хIара ворда-гIудалкх 4 елла-кх. Бакъдерг дийцича дуьххьала со меттахь висча сан юьртахочо ийцира суна ворда. Дела реза хуьлда цунна! Курорте вохуьйтур ву боху нагахь ас соцпакет олу ахча схьа а ца оьшуш «хIан-хIа, ца оьшу» алахь. 1.400 сом ду иза. И ас схьа ца эцахь маьхаза вохуьйтур ву боху со садаIа курорте».\nМаршо Радио: Ахь «хIан-хIа « ца аьлча, яла йиш йолуш яц иза?\nЗаьIапхо: «Ца ло боху-кх. Яла йиш яц боху. ЦIеххьана цхьа деза молха эшна меттиг хилча а, и молха аса-айса эца деза. И деза молханаш ишта а кхочуьйтуш а ма дац».\nМаршо Радио: ХIара Мохьмад ву, масала, кхуьнан лахе лелаш яц, хIара Ахьяд ву букъадаьIахк каггийна, хIара хьенех ву, важа иза ву бохуш дIаяздина ду шу заьIапхой ду аьлла, ткъа молханаш лучохь дац-кх шу?\nЗаьIапхо: «Тхо заьIапхой ду аьлла дIаяздина-м ду, амма и молханаш доцург а, Iедало луш йолу хIума схьа-м къиза кхочийта. Цхьа хIума луш хилча а гIала дIагулдо, милла дала цигахь очартехь лаьтта сохьташкахь, вовшашна чу а гIерташ, девнаш а дохуш, луш ерг, кIошташка дIаса а екъна схьа стенна ца кхочийта.\nХужа йисарг, хIара ворда а хаьхкина со ваха веза цига, я цомгаш йолу хIусамнана хьажо еза ас! ШолгIа со 1-чу тобанан заьIапхо вара аьлла, газ, хи, я ток -цхьана агIор гIо деш дац суна Iедало. И лартIа ду? Цхьанне а кепара гIо-м дац».\nДерзош ала ду кху тIаьхьарчу 14-15 шерашкахь чот йоцуш дукха нохчий махкахбуьйлуш дIаихна Европан пачхьалкхашка.\nДIаихна, кхузарчу Iедалх а, лоьрех а бIо ца бол...\nЗаьIапхо: «Iедало лушъерг схьа-м къиза кхочийта..."


Украинина гIо дийр ду Дуьненаюкъарчу валютан фондо\nЧиллан-бутт 12, 2015\nДуьненаюкъарчу валютан Фондо а, Украинин Iедалша а цкъачунна аьлла барт бина Украинин финансийн сектор кIелхьар йоккхуш керла план тIеэца. Цуьнан мах хир бу 17 миллиард ах миллиард доллар. Ткъа дерриг а дуьненаюкъарчу валютан фондо Украинин лур ду 40 миллиард доллар.\nЦу финансин институтан куьйгалхочо Лагард Кристинас дIахьедар дина, Еарин дийнахь Киевехь болх беш йолчу шайн миссино барт бина Украинин Iедалшца деа шаранна лерина план тIеэца аьлла. Цо дийцарехь, и барт тIечIагIбан безаш бу Дуьненаюкъарчу валютан фондан директорийн кхеташоно. 40 миллиард доллар доцург майрра реформаш дIаяхьа Украинина кхин а ахча лур ду кхечу пачхьалкхаша а, финансийн институташа а аьлла хаам бина Лагарда.\nМалхбузе Iаткъам беш ю Киевна цуьнга коррупцица кIийсам дIабахьийтар Iалашонца. Цул сов, Малхбузенна хетарехь, Украино шен финансийн система хийца еза, Оьрсийчоьнехьа болчу сепаратисташца мехкан малхбалехь дIахьош тIом бара аьлла ца Iаш.


Къоьзан Iам, Нохчийчоь.\nНохчийчоьнан куьйгалхо Европехь хилла вац, амма тешна ву цигара садоIу меттигаш "Ведучи" а "Къоьзан Iам" а курортел а ледара ю бохучух.\n2018-чу шарахь "Ведучи" схьайиллинчул тIаьхьа, Нохчийчохь сацам бира кхин цхьаъ а салазаш хоьхку курот кхолла еза аьлла. Иза хир ю Веданан кIоштахь Iуьллучу Коьзан Iомана гергахь, Дагестанан БотIлихан кIоштан дозанца, яздо Кавказ.Реалиино.\nКерла курорт кестта схьайоьллур йолуш ю аьлла, хаам бира Instagram-чу шен агIонехь Къилбаседа Кавказан гIуллакхашкахула министран хьалхарчу когаметто Байсултанов Одеса.\n"Иза Альпаш а бац, Скандинави я Канада яц! Иза Къоьзан Iам бу! Нохчийчоьнан а, Кавказан а, Оьрсийчоьнан а хазна, уггаре тIех хаза а, дагаюху а дуьненан маьӀиг!", - воккхавеш вара Къоьзан Iомах Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан.\nТкъа "Къилбаседан Кавказан курорташ" акционерийн юкъараллан инарлин директорна Тимижев Хьасанна хетарехь, тIейогIучу хенахь цу шина курорте къийсам дIабахьалур бу уггаре а гIарабевллачу Фарнцин Альпашкарчу когсалазийн тарссашца а, курорташца а.\nДагалаьцначуьнца "Къоьзан Iам" курорт еш уггаре а хьалха тосур ду аьчкан муьшан некъаш. ШолгIачу тIегIанехь ницкъаш вовшахтухур бу кхечу Нохчийчуьрчу "Ведучи" курортца.\nНохчийчоьнан туризман министро Байтазиев Муслима динчу дIахьедарца, стохкалерачуьнца дуьстича, кхушарахь республике кхечу пачхьалкхашкара туристаш бахкар алсамдала дезаш ду 89%.\nТерахьашца дог тешош ду иза, амма, ма дарра аьлча, вуьйцург ву махкал арахьара ван мегаш волу масийтта бIе турист.\nЦхьаьна агIор керла курорт кхиаме хила мегаш ю. "Ведучи" курортца юьстича, Къоьзан Iам болчу кIоштахь шарахь ло Iуьллу 4-5 баттахь. Амма когсалазаш хохкучу говзанчашна оьшу некъаш дахка аьттонаш бац кхузахь. И курорт йогIур ю, коьртачу декъана, салазаш хахка Iама буьлалуш болчу спортхошна а, доьзалца садаIа Iалашо йолчу нахана а.\nКъоьзан Iомара Ведучи эвла некъ билла лаам хазахетарца тIеэцна меттигерчу бахархоша. Цо гIо дийр ду юхаметтахIотта иттаннашна тесна лаьттачу эвланашна, болх лур бу, дукха бацахь а, ЧIеберлан а, Шаройн а, Итон-Кхаьллан а кIошташкарчу бахархошна.\nКхин цхьа гIоле хIума а ду Къоьзан Iам лаьмнашкахь хилар (хIордан тIегIанна 1869 метр лакхахь). Цу меттехь садоIуш хазахеташ бу республикера бахархой. Цигахь юхадIайоьллур йолуш ю хин кеманаш хохкучу Оьрсийчуьрчу спортхойн Олимпиадашна кечлон база.\nДелахь а, Европерчу курорташна ур аттала геннара тера хила аьтто хир бу Нохчийчуьрчу курортийн бохург шеко йолуш хIума ду. Коьрта хало ю - юкъараллин ойланехь цу регионах лаьцна хетарг. Шен ойла йолу нах хьийзабар, бакъонашларъярхой лелхийна лелор а, лаьцна нах хьийзабар - иза ду Нохчийчоьнах лаьцна дешан маршо йолчу мехкашкарчу наха дуьйцург.\nКхечу пачхьалкхашкара баьхкинчу нахана уггаре хьалха оьшург ду кхерамазалла хилар а, бехкаш дохуш стаг а воцуш дIасалела аьтто хилар а, кхин дерг а.\nДIоггара атта дац Оьрсийчуьрчу регионашкара садаIа бахка луучу нахаца доьзнарг а. Масала, Минералан Хиш кIоштарчу гIаланашкахь (Пятигорск, Ессентуки, Кисловодск) садаIа баьхкина нах, Соьлж-гIалаца барт а бина, леррина бIаьргтоха мехаза балош бу Нохчийчу.\nОцу тайпанчу нахана юкъатоха богIу гергарчеран кешнашна тIехIитта Нохчийчу богIу Соьлж-ГIалахь баьхна нах а.\nШеко йоцуш, болуш бу леррина Нохчийчохь садаIа богIу нах. Цара дог реза хиларца дуьйца шайна цу республикехь гиначух лаьцна. Амма 140 миллион Оьрсийчуьрчу бахархошна юкъахь и тайпа нах дIоггара дукха бац.\n2018-чу шарахь Нохчийчу богIучу туристийн терахь алсамдаккха дезаш дара 120-150 эзар стагана. Дустуш аьлча, луларчу Гуьржийчу стохка баьхкинчу туристийн терахь ду 8,1 миллион стаг. Царах доьалгIа дакъа ду Оьрсийчьура бахархой.\nЦу кепара, нисло, Нохчийчоь тIаьхьакхиа езаш хилар луларчу Гуьржийчоьнна, дуьненан тIегIанера Альпашкарчу (Франци, Итали, Австри, Швейцари) курорташца ша юста гIортале.


Путин: Iамерко а, цуьнан бартхоша а дина ракетийн тохар - Шемана дуьхьал йина агресси ю\nIамеркан Цхьанатоьхначу Штаташа а, Великобританино а, Францино а Шеман объекташна дина тохарш "пачхьалкхана дуьхьала дина агрессин акт ду" аьлла Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимира, террорхошна муьтIахь хиларна Iамерка бехке а еш.\nОьрсийчоьнан лидеро бахарехь, Iамерко кхи тIе а карзахйоккхуш ю Шемара гуманитаран катастрофа, ткъа динчу тохарша маьршачу бахархошна гIело йо. Иштта Путина дIахьедина, Оьрсийчоьно цIеххьашха дийцаршка кхойкхуш хилар ООН-ан кхерамзаллан кхеташо. Президентан дешнашца, цигахь дийцаредан лерина "Iамеркан а, цуьнан бартхойн а агрессин тIелатарш" .\nПIераскан буса Iамеркан тIеман кеманаша Великобританин, Францин гIоьнца ракеташца тохарш дина Шеман гIишлошна.\nМеттигера бахархой а бойуш, Шемарчу Дума гIалахь химин герзаш лелорна Малхбузенан пачхьалкхаша бехкедо Асад Башаран Iедал а, Оьрсийчоь а, ГIажарийчоь а. Демаьшкас а, Москоха а тIе ца дуьту шаьш бехке хилар.


Сейшелы, Ла Диг - Hotel L'Ocean 3*, гостиница. Бронирование отеля Hotel L'Ocean, цены, фото. - Туроператор ИННА ТУР\nИННА ТУР / Страны / Сейшелы / Ла Диг / Hotel L'Ocean 3*\nСейшелы - Ла Диг - Hotel L'Ocean 3* - Описание\nОписание «§©§С§з§У§С§д§н§У§С§Ц§д §Х§е§з» - §п§д§а §б§Ц§в§У§н§Ц §г§Э§а§У§С, §Ь§а§д§а§в§н§Ц §б§в§Ъ§з§а§Х§с§д §Я§С §е§Ю §б§в§Ъ §У§Ъ§Х§Ц §Ф§а§г§д§Ъ§Я§Ъ§и§н. §°§Я§С §б§а§г§д§в§а§Ц§Я§С §У §д§С§Ь§а§Ю §Ю§Ц§г§д§Ц, §Ф§Х§Ц §Ь§в§С§г§а§д§С §б§в§Ъ§в§а§Х§н §г§а§Щ§Х§С§Ц§д §а§л§е§л§Ц§Я§Ъ§Ц §Ь§а§Ю§ж§а§в§д§С, §е§Ц§Х§Ъ§Я§Ц§Я§Ъ§с §Ъ §д§Ъ§к§Ъ§Я§н. §ў§Ъ§в§р§Щ§а§У§н§Ц §У§а§Э§Я§н §а§Ь§Ц§С§Я§С §Э§С§г§Ь§С§р§д §Ь§С§Ю§Я§Ъ §Ь§в§С§г§Ъ§У§н§з §г§а§г§Ц§Х§Я§Ъ§з §а§г§д§в§а§У§Ь§а§У, §а§Ь§в§е§Ш§С§р§л§Ъ§з §а§г§д§в§а§У §§с §Ґ§Ъ§Ф. §µ §Ф§а§г§д§Ц§Ы §Т§е§Х§Ц§д §У§а§Щ§Ю§а§Ш§Я§а§г§д§о §е§У§Ъ§Х§Ц§д§о §Ю§а§в§г§Ь§Ъ§з §й§Ц§в§Ц§б§С§з §Ъ §Х§Ц§Э§о§ж§Ъ§Я§а§У §г §д§Ц§в§в§С§г§н §в§Ц§г§д§а§в§С§Я§С. §§е§й§к§Ц§Ц §У§б§Ц§й§С§д§Э§Ц§Я§Ъ§Ц §а§д §а§г§д§в§а§У§С §Ю§а§Ш§Я§а §б§а§Э§е§й§Ъ§д§о §б§в§Ъ §б§Ц§к§Ъ§з §Ъ §У§Ц§Э§а§г§Ъ§б§Ц§Х§Я§н§з §б§в§а§Ф§е§Э§Ь§С§з.\n8 Standard Rooms §Ј§г§Ц §Я§а§Ю§Ц§в§С §Ъ§Ю§Ц§р§д §Т§а§Э§о§к§а§Ы §Т§С§Э§Ь§а§Я, §а§д§Ь§е§Х§С §а§д§Ь§в§н§У§С§Ц§д§г§с §б§в§Ц§У§а§г§з§а§Х§Я§н§Ы §У§Ъ§Х §Я§С §а§Ь§Ц§С§Я. §І§С§г§б§а§Э§а§Ш§Ц§Я§н §У §а§Х§Я§а§Ю §д§в§Ц§з§п§д§С§Ш§Я§а§Ю §Щ§Х§С§Я§Ъ§Ъ §Я§С §г§Ь§С§Э§Ц.\nРасположение §І§С§г§б§а§Э§С§Ф§С§Ц§д§г§с §У §Т§е§з§д§Ц Anse Patates §У §г§Ц§У§Ц§в§Я§а§Ы §й§С§г§д§Ъ §а§г§д§в§а§У§С §§с §Ґ§Ъ§Ф, §а§д§Ь§е§Х§С §а§д§Ь§в§н§У§С§Ц§д§г§с §Ъ§Щ§е§Ю§Ъ§д§Ц§Э§о§Я§н§Ы §У§Ъ§Х §Я§С §г§а§г§Ц§Х§Я§Ъ§Ц §а§г§д§в§а§У§С FЁ¦licitЁ¦, Grand Soeur, Petite Soeur §Ъ Marianne, §С §б§Ц§г§й§С§Я§н§Ы §б§Э§с§Ш §Я§С§з§а§Х§Ъ§д§о§г§с §г §Х§в§е§Ф§а§Ы §г§д§а§в§а§Я§н §й§Ц§в§Ц§Щ §Я§Ц§Т§а§Э§о§к§е§р §Х§а§в§а§Ф§е.\nВ номере §¬§а§Я§Х§Ъ§и§Ъ§а§Я§Ц§в, §У§Ц§Я§д§Ъ§Э§с§д§а§в, §Ю§С§Э§Ц§Я§о§Ь§Ъ§Ы §з§а§Э§а§Х§Ъ§Э§о§Я§Ъ§Ь, §У§С§Я§Я§С§с §Ь§а§Ю§Я§С§д§С §г §Х§е§к§Ц§Ю, §С§Х§С§б§д§Ц§в, §б§Э§с§Ш§Я§н§Ц §б§а§Э§а§д§Ц§Я§и§С. §Ј §Я§а§Ю§Ц§в§С§з §Я§Ц§д §в§С§Х§Ъ§а §Ъ §д§Ц§Э§Ц§У§Ъ§Щ§а§в§а§У.\nТерритория §І§Ц§г§д§а§в§С§Я §б§в§Ц§Х§Э§С§Ф§С§Ц§д §Ъ§Я§д§Ц§в§Я§С§и§Ъ§а§Я§С§Э§о§Я§е§р §Ъ §Ь§в§Ц§а§Э§о§г§Ь§е§р §Ь§е§з§Я§р. §¬§С§Ш§Х§н§Ц §Х§У§С §Ъ§Э§Ъ §д§в§Ъ §Х§Я§с ЁC §Ш§Ъ§У§С§с §Ю§е§Щ§н§Ь§С §У §Ъ§г§б§а§Э§Я§Ц§Я§Ъ§Ъ §Ю§Ц§г§д§Я§н§з §Ю§е§Щ§н§Ь§С§Я§д§а§У. §Ј§Ц§г§Ц§Э§н§Ц §Ю§Ц§г§д§Я§н§Ц §б§д§Ъ§и§н, §е§У§Ц§в§Ц§Я§Я§н§Ц §У §г§Ц§Т§Ц §Ъ §Я§Ц §Щ§С§г§д§Ц§Я§й§Ъ§У§н§Ц §г§Ь§Э§р§р§д §б§а§г§Э§Ц§Х§Я§р§р §Ь§в§а§к§Ь§е §г §У§С§к§Ц§Ф§а §Т§Э§р§Х§С. §і§Ц§Ы§ж §Я§С §в§Ц§г§Ц§б§к§Я, §Є§Я§д§Ц§в§Я§Ц§д, §б§в§а§Ь§С§д §У§Ц§Э§а§г§Ъ§б§Ц§Х§а§У, §г§Я§а§в§Ь§Э§Ъ§Я§Ф, §б§а§Х§У§а§Х§Я§а§Ц §б§Э§С§У§С§Я§Ъ§Ц §б§а §Щ§С§Ь§С§Щ§е.\nПляж La Source d'Argent ЁC §а§Х§Ъ§Я §Ъ§Щ §г§С§Ю§н§з §Ъ§Щ§У§Ц§г§д§Я§н§з §б§Э§с§Ш§Ц§Ы, §Ц§Ф§а §в§а§Щ§а§У§н§Ц §Ф§в§С§Я§Ъ§д§Я§н§Ц §г§Ь§С§Э§н, §Т§а§Э§о§к§С§с §Ф§а§Э§е§Т§С§с §Э§С§Ф§е§Я§С §Ъ §У§Ц§Э§Ъ§Ь§а§Э§Ц§б§Я§н§Ц §Щ§С§Ь§С§д§н §Ъ§Щ§У§Ц§г§д§Я§н §Я§С §У§Ц§г§о §Ю§Ъ§в. La Grande Anse ЁC §г§а§Ц§Х§Ъ§Я§Ц§Я§Ъ§Ц §Т§Ъ§в§р§Щ§а§У§а§Ы §У§а§Х§н §Ъ §Я§С§Ь§С§д§н§У§С§р§л§Ъ§з§г§с §У§а§Э§Я §У§а §У§в§Ц§Ю§с §б§в§Ъ§Т§а§с §Я§С §Т§Ц§Э§а§г§Я§Ц§Ш§Я§н§Ы §б§Ц§г§а§Ь §Т§Ц§в§Ц§Ф§С, §Я§С§Х §Ь§а§д§а§в§н§Ю§Ъ §Я§С§У§Ъ§г§С§р§д §У§н§г§а§Ь§Ъ§Ц §Ю§С§Ь§е§к§Ь§Ъ §Ь§а§Ь§а§г§а§У§н§з §б§С§Э§о§Ю, §г§а§Щ§Х§С§р§д §У§б§Ц§й§С§д§Э§Ц§Я§Ъ§Ц §Ф§С§в§Ю§а§Я§Ъ§Ъ. La Petite Anse ЁC §Я§Ц§Т§а§Э§о§к§а§Ы §б§Э§с§Ш §г §г§Ь§С§Э§Ъ§г§д§н§Ю§Ъ §У§н§г§д§е§б§С§Ю§Ъ §Ъ §Я§С§г§н§л§Ц§Я§а- §г§Ъ§Я§Ц§Ы §У§а§Х§а§Ы §б§в§С§Ь§д§Ъ§й§Ц§г§Ь§Ъ §У§г§Ц§Ф§Х§С §Т§Ц§Щ§Э§р§Х§Ц§Я. Anse Coco ЁC§Т§Ц§Щ§Э§р§Х§Я§н§Ы §б§Э§с§Ш, §Ъ§Х§Ц§С§Э§Ц§Я §Х§Э§с §г§Я§а§в§Ь§Э§Ъ§Я§Ф§С, §Щ§Х§Ц§г§о §Ю§а§Ш§Я§а §е§У§Ъ§Х§Ц§д§о §Ь§в§С§г§Ъ§У§н§Ц §Ь§а§в§С§Э§Э§н, §в§н§Т§Ь§Ъ §Ъ §й§Ц§в§Ц§б§С§з§Ъ. Anse Severe ЁC §Х§Э§Ъ§Я§Я§н§Ы, §б§Ц§г§й§С§Я§н§Ы, §а§к§Ц§Э§а§Ю§Э§с§р§л§Ъ§Ы §Т§Ц§в§Ц§Ф, §Ъ§Х§Ц§С§Э§Ц§Я §Х§Э§с §д§Ц§з, §Ь§д§а §Я§С§г§Э§С§Ш§Х§С§Ц§д§г§с §г§б§а§Ь§а§Ы§Я§н§Ю§Ъ §У§а§Х§С§Ю§Ъ §а§Ь§Ц§С§Я§С §Ъ §д§Ц§б§Э§н§Ю §Э§Ц§д§Я§Ъ§Ю §г§а§Э§Я§н§к§Ь§а§Ю. Anse Patate ЁC §Я§Ц§Т§а§Э§о§к§С§с §б§а§Э§а§г§Ь§С §б§Ц§г§й§С§Я§а§Ф§а §б§Э§с§Ш§С, §а§Ь§в§е§Ш§Ц§Я§Я§а§Ф§а §е§д§Ц§г§С§Ю§Ъ §Ф§в§С§Я§Ъ§д§Я§н§з §г§Ь§С§Э, §г§й§Ъ§д§С§Ц§д§г§с §а§д§б§в§С§У§Я§а§Ы §д§а§й§Ь§а§Ы §Х§Э§с §Щ§С§Я§с§д§Ъ§с §г§Я§а§в§Ь§Э§Ъ§Я§Ф§а§Ю.


World News in Chechen — новости за 5 января 2022 года от 123ru.net\nНовости за 05.01.2022\n1ADAT: Нохчийчохь цхьана баттахь лачкъийна 74 стаг\nНохчийчуьрчу Iедалхошна оппозицехь лаьттачу 1АДАТ боламо зорбане яьккхина махкахь лечкъийначу нахах шаьш вовшахтоьхна беттан статистика. Жигархоша чIагIдарехь, байначу баттахь 74 стаг лачкъийна республикехь\nКовидан харц тесташца ши зуда лаьцна Ростоверчу аэропортехь\nРостов гIаларчу дуьненаюкъарчу Платов аэропортехь ши пассажир лаьцна, кемана хуучу заманчохь коронавирусан харц тесташца. Ялх батте гергга хан кхачайо цу шинна, хаамбина "Кавказский узел" (Оьрсийчохь арахаьарчу агентийн стусе яьккхина, амма цо тIе ца эцна шена и цIе) ресурсо. Таллам бечу юкъанна полицин белхахошна къаьстинера, COVID-19 вирус юй хьожуш зударша тесташ йина цахилар. Бехктакхаман гIуллакхаш даьхна цу шинна дуьхьал. Оьрсийчоьнан массо а регионашкахь шен-шен QR-кодаш ю юкъаяьхна кеп-кепарчу меттигашка воьдуш дIагойтуш. Читать дальше...\nРосстат: къаьсттина дукха доьзалш буху ГIалгIайчохь а, Нохчийчохь а\nГIалгIайчохь а, Нохчийчохь а доьзалш бохар десташ хилар хааделла 2021-чу шеран 11 баттахь динчу жамIашца - 318% а, 263% а процентана. Оьрсийчоьнан къилбан а, Къилбаседа Кавказан а кхечу регионашкахь иштта лакхара дац доьзалш къастаран терахь. Росстата далийна оцу кепара зераш. Йоллу пачхьалкхехь 2021-чу шеран Дечкен-баттера Лахьан-батте кхаччалц схьа 859 эзар керла доьзал кхоьллина, дIасакъаьстина 589 эзар доьзал. 2021-чу шарахь доьзалш къестар лахара хиллачу къилба регионашлахь ю Ростовн а... Читать дальше...\nНохчийчуьрчу хьаькаман кIантах летта ГIалгIайчуьра вахархо цIахь лаьцна витина\nДахначу кIиранах травматикан герзаца Нохчийчоьнан вице-премьеран Усмаев Вахьитан кIантана Усмаев Расулна чевнаш йина ГIалгIайчуьра вахархо Аушев ИбрахIим цIахь лаьцна витина. "Интерфаксо" бина и хаам, ГIалгIайчоьнан чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан урхаллин пресс-гIуллакххошна тIетевжина. Бакъо талхорах материалаш полицино регионерчу Талламан комитете дIахьовсийна, Аушевна дуьхьал бехктакхаман гIуллакх даккхарх хаттар листа. ГIалгIайн Яндарехь Нохчийчуьрчу машенлелорхочо некъа тIехь пассажираш... Читать дальше...\n< 04.01.2022 06.01.2022>


Большой театран гIоттуш болу "седа"\nТовбеца-бутт 30, 2014\nКонтратенор Магомадов Владимир\nТIаьххьарчу шерашкахь нохчашлахь гучубевлла дуккха а похIма долу йиш-лакхархой.\nМаршо Радионо гуттар шен тидамехь латтош бу нохчашна юккъехь похIмалла долу нах. Оха тхайн ладогIархошна, масала, дуьххьар вовзийтира тенор Умханов Шарип. Масех баттахь сатийсамца хьийжира вай оьрсийн телевизион чохь «Голос» къийсамехь дакъа лоцуш хиллачу Шарипе. Дукха нехан деганаш дуьйхира, оцу къийсамера Умхановн дIаваха дезча.\nДукха баланаш лайна болчу нохчийн бахархоша Умханов юкъарваккхар тидира тахана Оьрсийчоь, нийсо хьалха а яьккхина, сацам бан кийча цахиларца. Амма боккъал иштта дуй те иза? Цхьана масало шеконаш кхуллу оцу чIагдарех.\nОццу 2013-чу шарахь кхечу нохчочо толам баьккхира «Большая опера-2013» цIе йолчу телевизионан къийсамехь. Вай вуьйцург Магомадов Владимир ву. Шарип санна, шуьйрра вевзаш вацахь а, Владимир - Большой театран солист ву. Магомадовн ша-тайпа, вуно башха, божаршлахь наггахь бен хуьлуш доцу аз ду. Хьалха заманахь и тайпа аьзнаш долу божарий леррина гулбеш хилла Ватиканехь. Хьовса контратенора Магомадов Владимира локхучу арига:\nГIалат даьлла! Бехк ма билла!


Зуламхо лохучу кепаша гIиттабо нахалахь цабезамаш\nМел баледер ду Петарбухахь дина зулам кавказхошна?\nХIинццалц мелла а кхерамзаллехь баьхначу Петарбухан бахархошна боккха Iаткъам хилла эккхийтарх. Делахь а, цара доьналлица тIеэцна и бохам – вовшашна чай луш, воьхначун къамелца дог тедеш, цIаваха аьтто боцург буьйса юккъеяххалц шайн машенашца дIабуьгуш…\nЦа дирзина дIовш ца тухуш а. «Варшавский экспресс» кинотеатрехь ОМОН-хой хьийзина славянхойх боцу нах арабохуш, цхьаццанхьа пассажираша автобусашна чуьра аратуьйсуш хилла оьрсех терабоцурш.\nТеррорист ву аьлла хеттачуьнца лелийна кеп а ю пачхьалкхара хьал гойтуш. Низамхоша сурт даржийра зуламан да хила тарлучун. «ДАIИШ-хо хила мега, этнографин персонаж ю иза», дьржира социалан машанашкахула коьртахь пес, юьхь тIехь маж йолчу стагах лаьцна.\nСарале къаьстира Iедал галдаьллийла – лаца кхайкхийнарг ша веара полице, хиира иза бехкевоцийла. Амма цул тIаьхьа кеманца иза Петарбухара Башкортостане, шен цIаваха воьлча, гонахарчу наха цунах «вахьабит» вира, сардамаш дийхира, кеманчу ца хаийтира.\nРогIехь даржийра шолгIачун, бехке хила тарлучун сурт. Иза Казахстанера вара, тIехьаьжча хипстер а хеталуш. Теллира, бехкевоцуш карийра.\nДе-буьйса даьлча къастийна эккхийтарна бехке хила тарлушверг – ГIиргIазойчуьрчу Ош гIалара схьаваьлла, 1995-чу шарахь вина Оьрсийчоьнан вахархо Джалилов Акбарджон.\nОцу юкъанна Life кхиина, «Петарбухарчу эккхийтарна бехке хила тарлург, ша метрочу воссале маьждигахь хилла» аьлла хаийта.\nВахьабиташ хьахош юхьанца хаам баржийчхьана дуьйна боьхна хьийза Къилбаседа Кавказера бахархой. Вевзаш волчу адвокато Мусаев Мурада шен Фейсбукан агIонтIехь яздо: «Петарбухара эккхийтар толлуш лохуш бу боху бусалбанаш а, Юккъерчу Азера схьабевлларш а. Суна царех виъ карийна. Эккхийтар дича зен хилларш бу уьш- дарбан цIеношкахь а Iохку».\nШена Москохарчу петарара аравала бIегIийла дац тахана ,боху, Оьрсийчоьнан арахьарачу гIуллакхийн министраллан института Кавказан проблемийн а, регионийн кхерамзаллин а Центран белхахочун Ярлыкапов Ахьмада.\nЦо ша дийцарехь, Петарбухахь хиллачух тера бохам иккхича, иза ца хIутту юкъарчу транспортца дIасаваха – ца лаьа, ша славянех тера вацаре терра, цхьаьннан агрессина тIеIоттавала.\nДукхаболучара нийса кхетадо дерриг а, амма цхьана кандаьллачо уьстагIо талхадо-кх жа.\n«Хьашт доццучохь ца лаьа-кх бахьана дала…Бакъду, тахана аравала дезаш-м ву со, - бохура Ярлыкаповс Маршо Радион "Кавказ.Реалии" проектца къамелдеш.\nИза цец ца волу кавказхошка а, Азин бахархошка а нах гома хьежарх – «ехха зама ю иза юкъарраллана чудуьллу». Цунна хетарехь, карарчу муьрехь кавказхой гезбахар малделла, амма «чухиина деха нехан кортошца».\nКавказхой шаьш а бу террорхошкара дуьйлу зулам ловш. ХIунда аьлча, боху Ярлыкаповс, пачхьалкхо уьш а, азиаташ а алссам хьийза мел бин а, бахархой цаьрца вон мел хили а, алсамдер ду цара терроран зуламаш бакъдар, боху Ярлыкаповс.\n«Террорхошна оьшург юкъаралла дакъошка екъар ду, адам кхерор. Кинотеатршкахула къестамаш а беш, нах луьттучу ОМОН-о террорхошна гIодо», аьлла хета экспертна.\nЯрлыкапов тешна ву, къаьмнаш доькъучийн позицина Кремл официалехь дуьхьалхIотта еза, Iедалан белхахошка дайта ца деза цо и тайпа къамелаш бохучух.\nКавказхой бац хиллачух хIинца Iаткъам хираш, азиаташ бу, элира Петарбухан парламентан депутато Вишневский Бориса.\nТкъа муха къастор бу гIалин бахархоша кавказхой азиатех, "Кавказ.Реалиино" хаьттича, шена хуур дацара, масала, азиаташ дагестанхойх къастон, элира депутато.\nКсенофоби, цунна хетарехь, соцур ю иза яржочарна луьра тIаIзар духьулдаьккхича.\nАдамаша дийриг дозу царна хIума дезаршций, шайн дериг дарна уьш кхерарций,\nаьлла психологаша, «маршо шайгара йоккхур юйла хиича, совцур бу цабезам адамашлахь баржораш а», - боху Вишневскийс.\nЭккхийтар хиллачул тIаьхьа петарбухахой кхоьру метрох, цу чохь шайна рогIера зен хиларна, ткъа кавказхой – шайна цабезам дуьхаьлбаларна.


Нохчийчохь некъан низамаш дохийна хьаькамаш а, полисхой а жоьпе ийзор болуш бу. World News in Chechen — все новости (вчера, сегодня, сейчас) от 123ru.net\nРаньше был смертельно опасен "Синий кит", а теперь - сообщества из TikTok\nWorld News in Chechen » 12.01.2021 » Нохчийчохь некъан низамаш дохийна хьаькамаш а, полисхой а жоьпе ийзор болуш бу\nНохчийчохь некъан низамаш дохийна хьаькамаш а, полисхой а жоьпе ийзор болуш бу\nДахначу шарахь Нохчийчуьрчу некъаш тIехь 900 эзар гергга меттиг бу низамаш ца лардина. Дуьхьал йогIучу машенийн новкъа буьйлуш, сфетофор латталц ца совцуш а шогаллица барамаш талхабо, доккхачу декъанна. Регионан Iедалхой лерина бу тIейогIучу хенахь некъан низамаш дохочаьрца къийсам латтон, къаьсттина бехк боккхур бу хьаькамашкара а, ницкъахошкара а.\nДахначу шарахь некъаца хиллачу бохамех дуьйцучу оперативан штабан кхеташонехь дина оцу кепара дIахьедар Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана. Яздо REGNUM агенталло.\nКадыровс бахарехь, ницкъаллийн структурийн белхахой арабаьхна ца Iаш, некъашца къепе ларъян тIеийзор бу юкъаралхой а, доьзалан институт а.\nОцу доллучунна а тIехь терго латто хIоттийна Нохчийчоьнан министрийн кабинетан гIовс Висмурадов Абузайд. ХIинццалц оперативан штабан урхаллехь вара нохчийн парламентан спикер Даудов Мохьмад.\n2018-чу шеран ГIуран баттахь Соьлжа-ГIаларчу некъахьовзамехь йийра 1996 шарера зуда а, стаг а, церан 3 шо долу йоI а. Бохам хиллера Ханкальская урамехь. Вовшахкхеттарг яра ВАЗ 2107 а, Mercedes Benz а. Кхелхинарш хьалхарчу машенахь хилла. Коьрта бахьана ду, дихкинчул а машен чехка йигар.\nДийцарехь, Mercedes-ан урхалла деш хиллера Шела кIоштан администрацин куьйгалхо, Нохчийчоьнан урхалхочун шича Ибрагимов Турпал-Iела (Быстрый). "Кавказ.Реалии" порталан информацица, бохаман тешаш хиллачаьргара телефонаш дIайохуш хилла Ибрагимовс, суьрташ, видео социалан машанашкахула цаьрга дIаса ца даржадайта.\nХаа а хууш, некъан низамаш ца лардийраш террорхой бу, царна ден таIзар луьра хила деза аьллера Кадыров Рамзана 2015-чу шарахь. Ишта цо чIагIо йира, некъан низамаш хьошучарна таIзар дийр ду ша, шен гергара нах а цхьана юкъара а ца бохуш, аьлла.\n«Арсенал» может усилиться защитником «Марселя»


СаIуда Iаьрбийчу Iумрат дан ваха йиш ю Дагестанера\nХьаьжцIа боьлхучу нахана кехаташ кечдечу дагестанхойн "Мавра-Тур" компанино дIахьедина, Iумрат дар юхадолийна хиларх. Хьалхара рейс хир ю ГIуран-беттан 15-чу дийнахь, яздо Кавказ.Реалиино. Хаам барехь, зияртхойн таро хир ю ХIинжа-ГIалара Джидде доьдучу кеманахь ХьаьжцIа кхача. Виза а, шина а агIор билеташ а, Меккехь а, Мединехь а хан яккхар а лерича, мах бу 990 долларш – оьрсийн соьмашца хуьлу иза 70 эзар гергга.\nМарсхьокху-баттера схьа дуьйна СаIуда-Iаьрбийчоьнан Iедалхоша тIеоьцуш бу Pfizer, Moderna, Johnson& Johnson, AstraZeneca вакцинаш яйтина арахьара зияртхой. Карарчу хенахь паччахьалло цкъачунна магийна яц цхьа а Оьрсийчоьнан вакцина. Оцу юкъанна байначу беттан 15-чохь дуьйна, коронавирусан хьал тодаларца а, вакцинаци яр а эвсара дIадахьарна, СаIуда-Iаьрбийчохь эпидемиологин дозанаш деттар даьстира – масканаш лелор а, социалан дистанци ларъяр а оьшуш дац кхин дIа. Юкъара дистанци ларъяр юкъара даьккхина ишта Меккерчу Доккхачу маьждигехь а, Мединерчу Пайхамаран маьждигехь а. Делахь а, бусулбанашна хьоьху респираторш лелор.\nКавказ.Реалии портало комментарий йийхира "Мавра-Тур" компанига, зияртхойн Iумрат дан бахар юхадолорах лаьцна хатта, амма жоп ца кхечира цаьргара.\n"Къилбаседа Кавказан исламан талламийн центран" куьйгалхочо Гереев Руслана билгалдаьккхира порталца хиллачу къамелехь, зиярате бахар юхадолор бусулбачарна доккха ниIмат хилар.\n"Оцу юкъанна, Оьрсийчохь къобал ца йина вакцинаш йинарш бен буьтуш бац оцу пачхьалкхе. Суна хаьа, бусулбачара хIинцале а яйтина оьшу прививкаш шаьш дIасалелачу заманчохь, масала, Туркойчу а, кхечу пачхьалкхашка а бахана, цундела, маьршша Iумрат дан баха аьтто бу церан. Дукха хан яра цара кечам бен",- аьлла, билгалдаьккхина къамел динчо.\nНагахь санна, ХьаьжцIа баха луурш алсам хилахь, дийца даккха мегар дара зияртхошна лерина арахьара вакцинаш эцарх хаттар, "хIунда аьлча, оцу барамо аттачу доккхур дара Оьрсийчуьрчу бусулбачийн зиярат дар".\nИсламан пхеа фарзах цхьаъ ду ХьаьжцIа вахар. Шен дахарехь цкъа мукъна а ХьажцIа вахар тIедиллина ду 18 шаре ваьллачу, ваха таро йолчу хIора а бусулбачу стагана.


Берлинера пен божар даздеш бу немцой\nЛахьан-бутт 08, 2014\nБерлинера пен боьжна 25 шо кхачарна хьажийна леррина мероприятеш ю дIайоьлхуш Германехь. Берлин йоькъуш бина пен симбол яра «шийлачу тIеман». Иза бохорна хьажийна даздарш дуьйладелла ПIераскан дийнахь. Ткъа коьрта мероприятеш хир йолуш ю КIирандийнахь.\nИ бахьана долуш Шоьтан-дийнахь хенал хьалха дIаяьрзийна шайн дуьхьалон акци аьчканекъан белхахоша. ПIераскан дийнахь Советан пачхьалкхан президент хилла волчу Горбачев Михаила Берлинехь схьабиллира Берлинера пен божарна хьажийна болу гайтам. Горбачевн политика бахьана долуш цхьаьнакхийтира Малхбузера а, Малхбалера а ши Германи.\nГерманин Демократин республика а, Малхбузера Берлин а йоькъуш бина бара Берлинера пен 1961-чу шеран Товбеца-беттан 13-чу дийнахь, Варшаван Барт олучу организацина юкъайогIучу пачхьалкхаша хьехар а дина. 1989-чу шеран Лахьан-беттан 9-чу дийнахь адамо тIеIаткъам бар бахьана долуш Малхбалерчу Германин Iедалша бакъо елира бахархошна Малхбузерчу Берлине баха.


Ницкъаша иймане валалур вуй стаг?\nУрхаллехь болучара аьлларг а, низамхоша бахархойн, машенийн долахой жоьпе боьхуш, дIа мел йоккху гIулч биста кхаччалц, массо хIума а гIардаккхарехь маса хьийзаш бу хаамийн гIирсашкахь къахьоьгурш.\nМахкахошна «беркате,хьанал» тIеIаткъам барехь, некъан низам лардеш,корта бахо хIума аьттехьа ца дуьтуш,уьш ийманехь сов бохуш,кхетош-кхиорехь шатайпа дагалацаме ю 30-чу дийнахь,телевизионехь шуьйра гайта а гойтуш, урхаллехь болчара дIаехьна кхеташо. Ву мел боху хьаькам а волуш дIадаьхьначу цу цхьаьнакхетарехь хадам боллуш билгалдаьккхина мелла бехначу нахе машенаш ца хехкийта дан догIург.\nЮха а, буха цIарул цIен сиз а хьокхуш тидаме эцна къаркъанах а кхетта машен хоьхкург талорхочуьнга нисса зуламхо лара эшар а, и санначуьнгара а,ур-аттал и мела а воцуш,цунна юххе хиънарг кеп йолуш велахь тIаккха а цаьргара машен дIаяккхар тIехь хилар а.\n«Баха а бехха машен хохчуьнгара луьра жоп деха а деза,кхечеран дахар кхерам кIел латточаьргахьа озабезам бан а ца беза. И санначунна низамо ма бохху кхел ян а еза, цу тIе юкъараллехь нахалаваккха а веза. Цхьа нацкъар Iан ца веза,стенна аьлча и бохам хьенна а керта бан тарло». Ишта дIахьедина мехкадас.\nОццу кхеташонехь билгалдаьккхина Соьлжа гIалахь малар духкуш 20 меттиг хилла хилар а, «Кавказ» федералан некъаца хьовзам хиллачул тIаьхьа ,туьканийн долахоша шайн лаамехь корта бахо маларш дохкар сацадар а,Iедало шайна уьш дохка елла бакъо –лицензеш хIаллакйина дIаяхар а.\nМаьхькIамхоша чIагIдарца, тахана Нохчийчохь къаркъа, чагIар, коньяк-муьлхха а корта бахош малар духку туька йисна а яц. Совдегаршна лаац къаркъанна тIера болчара дечу зуламийн,лач хилахьа ,декъехь хила, боху Iедалдайша.\nТамаше хеталург,бахархой тIаьхьа цакхуьург а ду, Iедалхоша беш хьулам а боцуш, ницкъаллин структураш Оьрсийчоьнан низам талхоре боьххушехь,нийсо-бакъо ларьярехь хьалханчаш хила богIу динан урхаллин хьаькам а,прокурор а ,дош аьлла а бист цахилар.\nЦу хьокъехь, ша мила ву а хоуьйтуш,дош ала лаам болчеран кхузахь къоьлла хиларна, оха гIо дехна цхьана ханна Европан вахархо хиллачу, цIера хиламашна само ечу байтанча-гочдархочуьнга Хатаев Хьусайне.\nХьусайн: «Соьга хаьттича, ницкъала шен лаам чекхбаккха лерина стаг вуй, иза цуьнан сонта къамел ду-кх. Дахар оцу кепара нислуш хилча, хIара доьхкур ду,хIара дIахоьцур ду аьлла,мел атта хир дара! ТIаккха иза бен а болх а бацара. Дахарехь массо агIо тарлуш ма ю. Дера адамашка баха мА деза,вониг дича таIзар дан а ма деза. Амма и дIа а даьккхина уьш паргIат а бевлла Iийр бу бохур бакъ ма дац.\nИ дIадаккхаро кхин, цул а зуламе хIуманаш дебор дуй хаа ма деза коьртехь волчунна! Царна муха моьтту? Вайн чуьра дIадаьккхича арахь дерг даккхалур дуй цаьрга дIа? Ницкъала дехкаро кхин хIума дестадо. И некъ бац. Уьш сонта къамелаш ду. Ишта нислуш ма дац дахар. Коьртехь волчуьнгахь ондда кхетам хила беза.\nЦунна ловзар доций хаа деза пачхьалкхан декъехь ша тIелаьцна дукъ. Леш нах бу мацалла,лоьраш тIе ца кхочуш лазархой бу балехь, болх-некъ боцурш бу..мел ду уьш. Уьш нисде тIаккха уггар хьалха! Хьалха дан догIурш чот йоцуш дукха ма ду».\nБахархойн лааме хьажна а доцуш, нехан бакъонаш тергамза йитареха,низамаш аатта талхорех дийцина байтанча,ненан меттан говзанча Хатаев Хьусайнна моттарехь кIошташкахь хена жерахь хIумма а хийцаме дер дац Кремал хIайттархо а хилла бакълена нийсонан некъ юьхьар ца лацахь.\nМаларца а, наркотикашца а керлачу ницкъаца къийсам болийна Нохчийчохь\nМалар дихкина, дIовш маьрша


Магас шахьара 1076 шу дузаш — Сердало\nЦхьа кIира ха мара йиссаяц Магас шахьара ди дезду ха хьатIакхача. ХIанзле из цIай дезде кийчлуш я ГIалгIайчен керттера шахьар. Магаса 1076 шу дизара хетадаь дола цIай-вIашагIкхетар дIадахьа лерхI апрель бетта 20 дийнахьа. Цун мэр волча ЦIечой Беслана яхачох укхаза бийхаб Россе кхыча шахьарашкара хьаьший а, цIихеза бола эстрада иллиалархой а. Цул совгIа цIайга дакъалаца бахка безаш СКФО шахьарии дай а ба.\n«Алания» яхача майдан тIа а, иштта къахьегама культурах, спортах, туризмах йолча юкъарал йолча а дIахьоргдолаш да Магаса 1076 шу дизара хетадаь дездаь вIашагIкхетараш. Укхаза хьабоагIача хьаьшашта лаьрхIа сакъердаме программа кийчаяьй Россе а, ГIалгIайчен а эстрада цIихеза артисташ юкъе а болаш. CалоIама ха дIахьош хургья 10 сахьат Iуйранна даьлчахой 8 сахьат сайранна даллалца. Программа кхоачашъеш хургва цу гIулакха лаьрххIа оттаваь Россе заслуженни артист Дюжев Дмитрий», — аьнна хоам бу шахьара дас «Интерфакс-Юг» яхача агентствага.\nДIахо шахьара бахархой а, хьаьший а хьажа аьттув хургба тай-тайпарча яхьашка, выставкашка, шоушка. Магаса ден хетадаь цIай дерзадергда «Алания» яхача майдан тIа бIаь метр лакхал йолча Барта-гIала тIара фейерверкаш товсарца.\nБелгалдаккха доагIа, хIанзара Магас 1994 шера Iойиллай ГIалгIайчен хьалхара паччахь хиннача Овшнаькъан Руслана амарца 1239 шера йохайаьча Аланой керттера шахьара иллача метте. «О строительстве столицы Республики Ингушетия», яха цун бух беш долча указа 1994 шера апрель бетта 15 дийнахьа Россе паччахьа Ельцин Бориса кулг яьздаьд.\nДекабрь бетта 2000 шера Россе паччахьо Путин Владимира кулг яьздаьд «О присвоении столице Республики Ингушетия наименования – Магас», аьнна долча федеральни закона. Цигара денз хьайоагIа Магас ГIалгIайчен столица йолаш цу ханналца Наьсарен тIалаьтта из дукъ шийна тIа а ийца.\n← Оаша лелабой шоай мохк цIена? Дикка уйла ел, тIаккха ховргда шоана!


Даудовс дагестанхошка: "Нагахь и латтанаш шу делахь, гайтийша кехаташ"\nДагестанхойн агIонца шина республикана юкъара дозанаш къастош дийцарш дIадаьхьна Нохчийчоьнан парламентан спикеро Даудов Мохьмада. Кизляран гергара латтанаш дара дуьйцурш. Кизляран кIошта чудогIу лаьттан дакъа нохчийн Росреестре цIартIе даккхийта хьалхо дуьхьало йира Дагестанан парламенто. Амма шолгIачу дийнахь Нохчийчоьнан куьйгалле бехкбоккхуш дина дIахьедар Дагестанан Халкъан собранин официалан сайтера дIадаьккхира.\n"Нагахь и латта аша шайн ду бахахь, гайтийша документаш. Охьа а хевшина, цхьа барт бийр бу-кх вац. Кизляран администрацино цхьана а кепара кехаташ ца гайтира", - аьллачу спикеран дешанш далийна Хадулаев Шемала.\nДаудовс цуьнца динера телефонехула къамел. Дагестанан парламенто шайн сайт тIера дIадаьккхинчу дIахьедарх билгалдаьккхина Даудовс: "Стенна яздо кехаташ, лулахой ма ду вац. Телефон тоьхна, вовшашца къамелаш дойла ма ю" аьлла. Ишта Фейсбукерчу шен аккаунтехь яздо Хадулаевс.\nЦо бахарехь, ишта Даудов Мохьмада шаьш кийча хилар дIахаийтина мичча хенахь вовшахкхета, нагахь къовсаме хеттарш нислахь. Хьахийна нохчийн спикеро Гумбетан кIоштара 160 гектар латта а.\n"Дербент" агенталле Хадулаевс дийцина, Кизляран цхьа дакъа Нохчийчоьнан дозан тIехь дисина Дагестанан Iедалхоша мало яран бахьанашца. Пхеа баттахь ладийгIира нохчаша, дагестанан агIоно цхьа гIулч йоккху бохуш. ХIорш лелла а ца бевлла, латтанаш шайн цIар тIе даьхна цара аьлла.


Кхаъ ца Белча, Ваха ца ло Нохчийчохь\nКхаъ оьцуш, даьккхина сурт\nЦхьана а кепара хьулам бар доцуш, шатайпа, яздина доцу низамаш ду Нохчийчохь лелаш, Iедалца мел дозаделлачу хIуманна, бахархойн хьашташ-дезараш листарехь, базарахь санна, хIиттийна мехаш а долуш. Кхузахь бахархошна хууш ду, балха воьдург, пенсе вериг, банкера юхалург ахча оьцург, аттестат я диплом «нисдийриг», нохчашлахь олуш ма-хиллара, хьанна, мел «хIун яла» еза.\nЙохка-эцарехь я кхечу декъехь къахьогуш болу нах тешаш бац, Оьрсийчохь, Къилбаседа Кавказехь къаьсттина, коррупцин кхетам а боцуш, кхаьънаш а ца оьцуш, Iедалдайша, маьхькIамхоша, гIуллакххоша хьаннала, дан ма-деззара, шайн декхарш кхочуш деш хан-зама йогIур ю бохучух.\nМа-дарра аьлча, цара иза цхьа дахарехь хила тарлуш доцу туьйра санна туьдуш хIума ду. Иштачех ву бизнесехь вахчавелла, зеделла совдегар, ХIирийчуьра вахархо Расул а. Цо хадам боллуш чIагIдо ша дуьйцург.\nРасул: «Оьрсийчохь кхаьънаш эцар дIадер ду аьлча бакъ дац - цкъа цкъа а. Ахча ца делча хьо ца волу, мел и низамаца догIуш дацахь а. Кху пачхьалкхехь кхоьллина ду иштта хьелаш, лаахь а, ца лаахь а, айхьа долийна гIуллакх чекхдаккха ахча дала дезаш.»\nБизнесхочо Расула дийцарехь, иза вола а воьлла, низамехь иштта хила догIуш санна, цо бечу белхан цхьа агIо а хилла дIахIоьттина, шен гIуллакх дIадахийта, дIа а, схьа а ахчанаш декъар.\nЛакхахь ма-аллара, эшнехь бен, цуьрриг а даладелла хьелаш дац Нохчийчохь а. Кхин дIоггара къахьега хьашто а йоцуш, могIарерчу нахехула хаа таро ю кхузахь, юкъараллехь, чIагIделла лелаш долчу, яздина а доцчу низамийн, цIоьмалгаш юкъахь аьлча «мехаш». 15-16 эзарнах эцало, масала, «права» олу машен хахка бакъо, 10 эзарнах доладаккхало ишкол чекхяьккхина тоьшалла, и. кх. дIа а.\nЦу кеппара кхаьънаш эцаран хьокъехь шайн хьажам бу бахархойн а. Цхьаболчарна хетарехь, Нохчийчохь юкъадаьккхина а, шайггара кхоьллина хIумма а дац, дерриге а лакхара охьа, Москохара схьа ду. Цигара аьллар-лаам бу кхузахь кхочуш беш берг.\nЖамI деш аьлча, тахана Оьрсийчохь, Къилбаседа Кавказехь къаьсттина, тергалъялучу харцо-хьарамлонийн орам-корта Москохахь бу. Цо маггийтинарг бен дац, бахархошна хетарехь, кIошташкахь, яздина доцу низамаш а хилла, дахаре дерзош дерш, уьш кхочушдар могIарерчу нахана тIе а дожош.


Ц1ий гурматаш Даьле бекхам бех...Б1архлаг1а дакъа - Chechenews\nГлавная » Все Новости » Политика » Ц1ий гурматаш Даьле бекхам бех…Б1архлаг1а дакъа\nЦ1ий гурматаш Даьле бекхам бех…Б1архлаг1а дакъа\nЦ1ий гурматаш Даьле бекхам бех…\nБ1архлаг1а дакъа. 1аьржа денош\nДерригача халкъана а, ца1 юстара цавоалийташ, та1азар т1аувтадаьд Эрсий 1аьдало (1аьржа Денош: 1943 — 1944 ш.). Цох лаьца я 1ийсай «Г1алг1ай кир» яха оазар. 1аламаца бувзам болаш я из а. Сона из оазар йовза ткъаь кхоъ шу даьннад. Х1анз а са ц1аг1а дада уж, сона 1ийсаз денна, хано моажадаьха каьхаташ… Цу хана чухь кеп тоханза яьр из. Цкъа 1ойишача йиезаелар сона «Г1алг1ай кир», массехана керда йоахаш лелайеш яьр сайца. Цхьабакъда хьалха аз йиешача хана цхьадоа х1амаш кхеттаде корт-м бацар. «Мича кхача г1ерташ ва хьох хьо, 1ийса. Сигал буода лоамий миссел лакха йолаш ма йий хьа ер оазар. «Лоамий» х1ара лаг1а лаьрх1а цхьаца дош мара ца оттадеш, наха муо 1оцаяздеш…» Дага-м дехар, д1а-м аланцар… Цхьа ха яьлча мара кхийтанзар со.\nВас, харцо, низ шийна т1ахьаьрчача цхьаволча саго меллашха оал, х1ара дош 1окъостадеш, доархало хувцаяьча аьшка оазаца: «1а… сога… яхьар… г1еллал… я… Сацар… г1ойле я… хьуона… Хьо цасоце… аз… чура… са… д1ахьоргда… хьа… Кхийттарий… хьо?..» Ишта даь къамаьл ц1енхашта дольга хов: д1ахо е довне ваха е юхавала виеза… Ший оазараца Тхьамада а ва-кх Харцача 1аьдалаца довне – мисар буолат санна диекаш да цун муг1араш:\n(Г1алг1ай кир, о.21)\nДухьал даккха х1ама доацаш, йиш еха бисача даьй дегашка дижадар из ц1ие доахк. Шоай шелало, моцало боабеш латтача буоча дезальгашта б1арахьежа цамогача ноаношта е уж боацаш биса сакъовладанчарна къиза хьежар из малха. Ши б1аь шу даьннад из 1азапе кир 1оараяьнна… Тхьамада лаьрх1а вац юхавала, цуо дог диладац:\nФунаг1 тхона т1аоттадой, мохк бита лаьрх1а дац тхо йоах оазархочо. Г1алг1ай дег1амаш дац, «аьшках даь» синош мара: дег1амаш 1оажало д1акхоалларгда, моастаг1ий карадоаца синош Дала духьал г1оргда.\nХ1анз, ховргда-кх вайна фу дие беттаб Тхьамадас ший «сигал буода лоами». Синошта ший лоаца муг1арашца сигал буода никъ «1обиллаб» оазархочо: уж Дала «т1акхачийта». Цун духьал этта лай хиннадоаца синош къама лелаяьча харцон, 1одахийтача ц1ийна, д1адаьккхача рузкъан лоткъам лургба. Из баьчул т1ехьа мара уж совцарг а дац…\nЦун чулоацам, ма1ан ч1оаг1адеш, к1оаргадеш деш я х1анз ювца арг1а кхаьча, сона эггара дукхаг1 йеза, Тхьамадий «Г1алг1ай илли» яха оазар. Хи т1адамо беррига малх чулоацаш муо цу оазара чулаьцаб г1алг1ай къамо шин б1аь шера хьош латта 1азапе никъ.\nМалаг1 да г1алг1ай къама массарел дуккхаг1 диеза дешаш? Из хов г1алг1ай багахбувцамга ладувг1ачоа, бийшачоа, вай воайла деш доала къамаьлаш хьадагадехачоа.\nКуораш диеза дунен сердало чухеццаш доландаь, баьде халбата чу маьлха з1анараш чухецандаь. Коазочо ше а йоах ший турпалхочун ц1ерах: «Дунен кор хьадийлар сона цуо…» (Г1алг1ай, 2 : 336)\nСоага1ара лаьчийца нийссаду г1алг1ачо кортмукъа бахача наьха синош. Лаьча лелаш йоа сигле дукха йеза г1алг1ай дегашта.\n«Ц1и» яха дош ч1оаг1а даза лоарх1а вай къамо: цуо йовхал лу, вахар сийрда доакх, ц1а доахаду, кхача кечбу, никъ маьршабу, моастаг1а 1оажал 1оттахорцаю. Дукха дешаш да цу дешах халкъо хьакхелла.\nКоача гила т1ахайна, меца борз санна къарлургвоацаш, дунена низо кхиера варгвоацаш, 1оажало мара т1ехьашка воаккхаргвоацаш 1оаравоал къуонах ший а, тайпана а, къамана а сий лораде, моастаг1чох мохк хьулбе…\nЛакхе вай мел дийца дешай са лоацаш, цар низ-ма1ан 1окагдеш, юкъ хоадаеш доа дешаш духьал доах оазархочо. Цу дешашца сий д1адоакх, эхь т1адоаржаду, хьа вахар готтаду, хьиешам т1абоаржабу, боадо т1айоссаю, дег1ашкара синош удаду…\nХ1ара хьалхарча муг1арашца оазархочо ювц къаманхой кортмукъале йолаш баьха сийрда замаш – эзараш-эзараш шерашца д1аяхараш, хано д1ахорцаяь, лараш йоаяь, к1айлаяьхараш. Царна духьал даькхача х1ара шоллаг1а муг1араца Тхьамадас ювц 1аьржа ханаш, вайна ши б1аь шера т1ера цайоал Харцо, Хьиешам, Бала, 1азап.\nСона дика дагадоаг1а вай сийдола яздархо Идрис Базоркин б1арьгаш лешаш ваьг1а, Коазой 1ийсаз из оазар тхуона йиешача хана. Идриса-м дика ма ховрий дош мел мах болаш, мел низ болаш оатхал я:\nДунен кораш да, г1алг1ай,\nшун б1арьгаш –\n1анара дохк дижад корашка.\nСоаг1ара лаьча да, г1алг1ай,\nшун синош –\nткъамах т1аьск кхийттад лаьчийна.\nЯьнна ц1и я, г1алг1ай,\nшун дегаш –\nшийла хий чудиллад ц1ерала.\nСийна сигле я, г1алг1ай,\nшун ийлаш –\n1аьржа морх хьаьрчай сигленах.\nМеца борз я, г1алг1ай,\nшун оамал –\nмажара топ техай берзийна.\nКоача гила ба, г1алг1ай,\nшун вахар –\nаьшка дирст еллай гиланна.\n(К1антий д., о. 83)\nИз 1алаьмате доакха 1азап-1откъам т1алаттарах, оазархо къаман бокъо ялара дог дилла вац е вайга а дог диллийта лаьрх1а а вац:\nва г1алг1ай –\nк1ал ма диссалаш харцонна.\nВайца Даьла ва, г1алг1ай,\nДаьла ва –\nцкъа никъ баргба бокъонна.\nДешлорьг хьажа: chechenews.com/world-news/politics/10972-1.html\nТахана — турпалхо, ткъа кхана? (ВИДЕО)


Кадыровн толам а, харжам боцу харжамаш а\nРекорд а хIоттош, Нохчийчоьнан куьйгалхочун харжамашкахь толам баьккхина карарчу хенахь мехкан урхалла дечу Кадыров Рамзана, яздо меттигерчу хаамийн гIирсашкахь. Листинчу 100 протоколашлахь 99,7 процент наха кхаьжнаш дIаделла цунна. Тахана, Гезгмашин-беттан 20-чохь дина оцу кепара дIахьедар ЦИК-н информацин центро.\nНохчийчуьрчу Харжамхойн комиссино хаам барехь, Кадыров Рамзанехьа кхьажнаш тесна махкарчу 711 973 вахархочо.\nДагадоуьйту, 2016 -чу шарахь хиллачу харжамашкахь 97,94 процент гайтира дара Iорадаьхначу жамIашкахь.\nОцу юкъанна, Венехь кху беттан 19-чохь Венехь Австрерчу нохчийн диаспоран векалша хIоттийначу митинге арабевллера бахархой. Митинган декъашхоша дIахьедира, Нохчийчоьнан урхалхо а, парламенте депутаташ а хоржуш дIабаьхьна харжамаш легитиме бацара аьлла.\nКавказ.Реалиига барам вовшахтоьхначу Дунаева Розас дийцарехь, дакъалоцуш хилла оцу митингехь 30 гергга стаг. Нохчий боцурш а, гулбелла хилла митингехь Украинера а, Шемара а, Беларусера а, Афганистанера а мухIажарш а. Плакаташ дара церан карахь, къамелаш дора спикерша оьрсийн а, немцойн а меттанашкахь. Венерчу операн театран майданна гергахь дIаяьхьира митинг. Нохчийчохь лела конституци низамехь ца лоруш, гулбеллачара дIахьедора, дIахьош болу харжамаш а бакъонца бац бохуш.\nЦхьана декъо даздийр ду Кадыров Рамзан даржехь юха а чIагIвалар. Ткъа шолгIачу декъо Кадыров Рамзан, шен да а санна, махкана ямортло а еш, къам Кремлан караделларг лору. Цунна бехкедо нохчашлахь гIиллакх-гIуллакх малдар, махкахь цкъа а ца леллачу барамашкахь къизалла яржор, адамаш дайар, лецар, махкара нах идар, белхаш бацар, иштта дIа кхидолу а сакхташ.\nАла догIу, Iазапаш лелорна а, кхел йоцуш нах байъарна а, кхиндолчу бакъонаш йохорца а доьзна, Нохчийчоьнан куьйгалхочунна Кадыров Рамзанна дуьхьал стохка керла санкцеш ехира Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн пачхьалкхан департаменто.\n"Иттех шераш хьалха Кадыровс адамийн бакъонаш масийттазза шога йохийна, иштта, къизаллаш лелорах а, кхел йоцуш нах байарх а жоьпалла цунна тIехь хиларх билггал бакъйолу информаци ю департаментехь", - аьллачу Пачхьалкхан секретаран Помпео Майкан дешнаш далийнера урхаллан пресс-гIуллакххоша.\nКхечу пачхьалкхашка а кхайкхам бира Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа цу кеппара билгалбаьхначу КадыровгIеран доьзалерчу нахана духьал санкцеш яха аьлла.\n2016-чу шарахь мехкан куьйгалхочун харжамаш Кадыров тола а тоьлаш, бирзича, Нохчийчоь йиллина шен тергонехь латточу, кест-кеста цигара хьал дуьйцучу Дуьненаюкаърчу кризисан тобан Оьрсийчуьрчу а, Къилбаседа Кавказерчу а проектан директора Сокирянская Екатеринас хиндолчух ши сурт го шена аьллера: "Хьалхарниг, Кадыров даржера дIавоккхур ву, аьлча а, вуно кеста хир вац республикан коьртехь.\nДагадогIу-кх шуна лелла хабарш, Кремло шен и формалехь доцу контракт Нохчийчоьнан урхаллица кхин дIадахдийр дац, хIунда аьлча, Кремле шена оьшучул далуш олалла дац, иза цуьнга ца леладало Нохчийчоьнна тIехь, я и дан луурш дукха а бац, оцу махкахь конституци лелаш а яц, бохуш хабарш лелара. Кадыровна юха а дарже кхача магийтинехь а, дац иза и стаг даима а Iийр ву даржехь бохург. Путинна ца деза даржера стаг тIех гIара а доккхуш вохор, иза нисдийр ду ишта дIа могIара хIума долуш санна. Цхьа сценарий и ю хиндолчун».\nСокирянская Екатеринина гуш хилла шолгIа сценарий Кадыровна а, цуьнан гонна а ма-оьшшу ю яра.\nСокирянская: "ШолгIа сценарий, хетарехь, лелардерг ду. Кадыров Рамзан Нохчийчоьнан коьртехь Кремлехь Путин мел веха Iан тарло. ХIунда аьлча, Путинна мега цо Нохчийчохь лелориг. Нохчийчоь массарна Оьрсийчохь а масале юьллуш дукха ма нисделлий, масала, Медведев Дмитрийс санна. Нохчийчохь мел дийриг нийса а ду, Кадыровс шена хьалха хIиттийна Iалашонаш кхочуш а йо аьлла хета Путинна. Нохчийчохь урхалла иштта латто деза, Кадыровна метте хIоттавойла дац цхьа а, аьлла хета Путинна. Цундела махкахь режим а лаьттар ю, Путинна иза дикачех хетаре терра. Цундела Кадыров а велла дIаваллалц латта тарло Iедалехь".\nСтохка шо чекхдолуш Ичкерин махкал арахьарчу Iедалан куьйгалхочунна Закаев Ахьмадна а, "евроичкерихошна" а Соьлжа-ГIалахь наьIалташ кхийкхош а долуш, "Маршо Радионо" таллам бира шен ешархошна юкъахь, "Кадыров а, Закаев а вуьйцу кху деношкахь махкарчу къизаллашца доьзна. Цу шиннах мила хуьлуьйтур вара аш (шайн аьлларг хилча) республикан коьртехь?", - аьлла хаттар а хIоттийна.\nЖамIаш иштта дара. Кадыров вита лууш бара 2.4% респонденташ, Закаевгахьа кхаж теснарш бара 42.2%. Ткъа цаьршиннах цхьа а хуьлуьйтур вацара шаьш аьлла харжам бира 55 % оцу, Iилманца нисбина бина а, жоьпаш деллачарна хетарг бен ца гойтучу а талламехь дакъалаьцначара.


Украинин 3 эскархо вийна Донбассехь\nКхун тIаьхьарчу дийнахь-дусий Донбассехь леррина операци дIахьочу зонехь шайн 3 эскархо вийна аьлла дIахьедар дина цу операцин штабан векло Лысенко Андрейс. Лысенкос дийцарехь, сепаратисташа яккхийн тоьпаш йиттина Опытное а, Водяное а, Авдеевка а эвланийн йистошкахь йолчу Украинин эскархойн позицешна. Цул хьалха шина дийнахь цхьа а эскархо ца вийнера Украинин малхбалехь.\nУкраинин Iедалан векалша а, сператисташа а дIахьедарш до деза герзаш юхадохуш ду шаьш бохуш. Киево хаам бина, цу гIуллакхана тIехьовсуш ОБСЕ-н векалш бу аьлла. Украинин президенто Порошенко Петрос дIахьедар дина нагахь сепаратисташа машаран барт кхочуш бар сацадахь Украинин эскархоша муьлххачу а хенахь юхаялор ю шайн тIеман техника аьлла.


Иракъехь карийна нохчийн кIант Тагиров Билал\nКху деношкахь социалан машанехула гIарадаьллера нохчийн ду бохуш, Шемахь а, Иракъехь а долчу берийн сурташ а, видеош а\nЦхьа йоI яра куьйгаш дIа а дихкина, лазийна. Жима кIант а вара цхьаьна Iаьрбочун карахь, боккха можа Iаж бууш. Хьаьрса еха месаш яра цуьнан. Иза а нохчо ву.\nИ кIант Iаьрбочун карахь волчу хенахь, букъ тIехь долчу гIишлойн херцаршна юккъехула лаьцна схьавалош вара цхьа стаг. Иза цуьнан да ву.\nНохчийчохь и видеош а суьрташ а гинчул а тIаьхьа, дукха наха, цунна саготта болуш хеттарш дора, шаьш хIун дича гIо-накъосталла хир дара бохуш. Оцу шинан беран кхолламах саготта хьийза Урдунера нохчий а.\nЦара а некъш лоьху, уьш шайн гергарчарах дIа муха тухур бара-те бохуш.\nВидео тIехь волчу оцу жимачу кIентан нана Нохчийчохь ехаш ю. Иза Ашаханова Залиха ю.\nЦо Маршо Радиога дийцира и кIант шен хиллачу цIийндас лачкъа а вина Шема дIавигнера аьлла.\nАшаханова: "2015 шарахь дас лачкъа а вина дIавигнера иза Украинан дозане. Цигара Шема, Мосуле дехьаваьллера. Цигахь бехаш бара уьш".\nРМ: Хьуна муха-маца хиира цига дIавигина вуйла иза?\nАшаханова: "Цхьа жимма хан яьлча хиира. Шен ненаца зIенехь вара иза. Кхаа баттахь цкъа зIене волура. Мангал-беттан 29-чу дийнахь зIене ваьллера иза, ша лазийна ву аьлла. Шайн хьал а дика дац бохура цо. Товбецан-беттан 15-чу дийнахь и видеоролик гича хиира тхуна иза Иракъехь дIалаьцна вуйла".\nРМ: И хьаьрса месаш йолу кIант вуй хьайниг?\nАшаханова: "Ву. Иза ву сан кIант ву Билал".\nРМ: "Оцу кIантан тIаьхьа ву схьавалош цхьаъ. Иза м вац цуьнан да?\nАшаханова: "Ву. Иза ву. Эха шарахь цкъа зIене волура иза ша дийна вуй хоуьйтуш".\nРМ: КIант хIунда вигина ша бохура цо?\nАшаханова: "Иза ца хаьа. Шен кIант шена везарна вигина хир ву-кх. Иза шеца хила веза бохуш".\nРМ: Ахь цуьнца къамел деш хоттурий, хIунда вигина ахь оцу тIама юккъе иза?»\nАшаханова: "Тхоьга цо ладугIуш дацара".\nРМ: Хьо цуьнан цIар тIехь ярий цо иза дIавуьгучу хенахь? Кхин бер дуй шуна юкъахь?\nАшаханова: "Яцара. Иза цхьа бер бен дац тхан".\nРМ: КIант хьайн дIавигинчул тIаьхьа Iедале а яьлла, иза лаха гIоьртирий хьо?\nАшаханова: "Оха Iедале кехат чуделлера тхайн ма хиънехь. ГIадужу- беттан 26-чу дийнахь дIавигнера иза, оха 27-чу дийнахь арз дира Iедалшка бер лачкъа а дина, Шема дIадигина аьлла. Билгала цига вигина аьлла тоьшаллаш дацара юьхьанца, амма шеконаш яра".\nРМ: "Оцу видео тIехь Iаьрбойн маттахь къамел до цо. Цигахь Iамийна хир бу-кх цо иза?\nАшаханова: "Сиха Iамийна цо и мотт. Цхьа шо ах шо ма даьккхина цо цигахь. Цуьнан дас Iаьрбойн зуда ялийнера. Цигахь и мотт бен буьйцуш а ма бацара".\nРМ: Селхана цхьа хаам бара хьо кхузара прокуратуре яхана хилла аьлла. ГIодийр ду эларий цигахь?\nАшаханова: "Прокурора тIеийцира тхо. Омраш а делира и гIуллакх тидаме эца аьлла. Берийн бакъонашкахула векалца а цхьанакхетар дира".\nРМ: Хьо дог тешна ю-кх хьайн кIантца кестолгIа цхьанакхетар ю аьлла?\nАшаханова: "Дера ю-кх, Дала мукъалхь!"\nРМ: Ахь хIун эр дара иштта хьан кIентан да санна, бераш а эцна тIам тIе баханчаьрга? Уьш шаьш бахар-м цхьаъ дара -цхьана хIуманах Iеха а белла лелаш хир бу уьш.\nАшаханова: "Суна ца хаьа церан коьрта чохь хIун ду. Суна хIун ала деза а ца хаьа. Со хIинца а кхеташ яц-кх оцу нехан коьрта чохь хIун хилла".\nЭзарнашкахь нохчий бу ДаIишан могIаршка а бахна Шемахь а, Иракъехь а тIемаш беш. Цаьрца дуккха а бу баккхий доьзалшца цига бахна а. Цхьаберш берийн дайшна, я наношна ца хоуьйтуш дIаихна а бу.\nДукхачеран кхоллам дика ца хилла. Уьш беллачул тIаьхьа, церан кхуьу бераша дузур ду дерриге а дуьненах лата арадаьллачу эскаран могIарш.


КIомал оза боху керта тIерачу йозано\nСтавропол, цIийна тIерачу йозано наркотик эца койкху\nНаркотикаш юхкурш хецабелла Ставрополехь – цIеношна тIе етта амфетаминан а, кIомалан а реклама\nГрафити а, йозанаш а ду гIишлойн пенаш тIехь. БIеннашкахь. Юхку "Скорость" ("Чехкалла"), "Микс" ("Эйинарг"), "Соль" ("Туьха").\nГуччош тоьхначу суьрта бухахь юьту телефон, Телеграмера канал я сайт. Сихха бIаьрг тоьхча, хетало бен-башха а доцуш яздина терахьаш, ".biz" аьлла доьрзу дешнаш.\nДикка тидам бича, кхета "бен-башха доцчу" йозанаша, хьоькхнаша бохург – цара хоуьйту муьлха наркотик мичахь эцало. Хьайн карти тIера ахча дIахьажадо ахь – схьахоуьйту, стенгахь дIайиллина карор ю хьуна айхьа эцна коьчал.\nЗуламхойн базар шорйо, аттачу йоккху оцу керлачу йохк-эцаран кепо, ткъа вончу хьоле ерзайо Ставропол – масанхьа а санна, цигахь а ду къона чкъор дерриг довза лууш, Iехадала кийчча.\nИнтернетехь хIора дийнахь санна юкъайовлу "буц", таблеткаш юхку керла "туьканаш". Эксперимент еш, "Кавказ.Реалиин" корреспондент чекхвелира пенаш тIерачу графитино хьоьхучу новкъах. Схьакарийра сихаллица психика, могашалла шен долаоьцу "Скорость", амфетамин, кхийолу наркотикаш юхку интернет-юкъаралла.\nЦхьа Старопол хилла ца Iа наркотикийн базаро лаьцначу гIаланийн декъахь – ерриг а Оьрсийчохь лела и кеп. Аноним, шифраш, интернет, кхерамзаллехь вуьсу наркортикаш юхкург.\nСтаврополерчу полицин урхаллерчу пресс-гIоьнчин гIовсо Анисимова Аннас тоьшалла до чоьхьарчу гIуллакхийн министралло оцу зуламна дуьхьал шуьйрра баржийна беш болх хиларх.\n"Оха кест-кеста "Хаийта, мичахь ю юхкуш Iожалла" цIе йолу акци дIахьо, наха йовзуьйту тхуна наркотикаш юхку меттигаш, юхкучийн цIерш йоху къайлах. Оха толлу хаамаш", - дуьйцу "Кавказ.Реалиига" Анисимовас.\nПолицин векало бахарехь, наркотикашна реклама яр – "психика сиха дIаоьцу коьчалш мийла, ийза стаг кхайкхар ду". "Иза цIерш яьхна а боцчу алссам нахе беш кхайкхам бу. Графитино йовзуьйту сайташ, телефон, ткъа юхкучу наркотикан цIерш шайггара техкина ю, масала, "тапки" ("кIархаш") "таблеткаш" бохург ду", - пресс-гIоьнчаллин векало бахарехь.\n"Вконтакте" машанехула соьца дуккха а нах зIенебовлу, курьер гIур варий хьо, лаккхара алапа ло шаьш, олий. Ас уьш юьхьанца "блоке бохуьйтура", цкъа хьаьжира, цара хIун боху, церан сайте вахара. Наркотикаш юхкурш хиллера уьш, спайс а, кIомал аоьцучаьрга дIакхетош болх бан кхойкхуш хиллера", - боху тхоьца къамелехь хиллачу Ставрополерчу вахархочо Олега.\nПолицино Ставропол-махкара бахархой ларлуш хиларе кхокху, доьху наркотикийн базар евзачаьрга айкхбовларе.