Дуьненара куьйгалхойн бац Путинан а, Кадыровн а болу бахамаш\nСтигалкъекъа-бутт 28, 2013\nОьрсийчоь, Путинан сахьт\nОьрсийчоьнан президентан Путин Владимиран долахь йолчу тIех езачу хIуманашна хьесапдеш, оьрсийн оппозицино кхаарин дийнахь гIарабаьхначу хаамаша кхин гIовгIа а ца яьккхина Оьрсийчохь. Амма и хаттар жигара дийцаре даьккхина цу махкал арахьа. Малхбузехь юкъаралла тIехьажа аьтто болуш хиларе терра, паччахьан дахар дIакхехьалур дацара цигахь Путин санначу стаге. Ткъа муха ду дуьненарчу лидерийн алапаш? ХIун аьттонаш ло царна президентийн даржашкахь?\nIамеркан Цхьанатоьхначу Штатийн президентан шеран алапа 400 000 долларх а, даржаца доьзна шен хьашташ кхочушдарна лерина кхин а 50 000 долларх а лаьтташ ду. Федералан тIегIанерчу Iамеркера пачхьалкхан стоьландайшна юкъахь уггар а лакхара алапа ду иза. Президенто пайда оьцуш ши резиденци ю. Цхьаъ Вошингтонера КIайн ЦIа, важа Мэриленд штатера Кэмп-Дэвид а.\nЦхьаъ президентан хIаваан кема а, цхьаъ беркема а ду Iамеркан президентан хьашташ кхочушдеш. Хьалха Iамеркан президентана яхта а кхачайора. Амма ша президент волчу хенахь Картер Джиммис иза дIайохкийтира, тIех харжаш ян оьшуш дац, аьлла.\nФранцин президенто Олланд Франсуас шел хьалха мехкан коьрта дарж карахь хиллачу Саркози Николясчул а кIезиг алапа оьцу. Саркозис шарахь 231 972 евро ахча эцара. Ткъа Олландан алапа 162 624 еврох лаьтташ ду.\nПарижерчу Елисейн гIалахь Iа францин президент. Шен мукъа хан йолчу хенахь цуьнан бакъо ю Францин къилберчу «Форт де Брегансон» резиденцехь садаIа.\n"Шато де Рамбуйе" а, "Домэн Насьональ де Марли" а резиденцешкахь официала цхьанакхетарш дIахьо.\nКадыровн Гуьмсехь йолчу резиденцин ков, 11Гез2008\nВеккъа Францерчу президентан хьашташ кхочушдан Airbus A330-200 олу хIаваан кема эцар къобалдира Францин парламенто 2009-чу шарахь.\nИталерчу президентан алапа лакхара ду Францин президентачул а – 230 000 евро шарахь. Италин президентийн коьрта резиденци Римехь ю, цу гIалин уггар а лакхара Квиринал олучу гу тIехь. Цхьа резиденци Римана йистехь ю "Кастельпорциано" олуш. Важа, "Вилла Розебери" Неаполехь ю.\nПачхьалкхан резиденцеш а, кеманаш а, кхин йолу еза хIуманаш а пачхьалкхан долахь юьсуш ю. Ма-дарра яздина ду, арахьарчу пачхьалкхийн куьйгалхоша а, пачхьалкхийн векалша а деллачу совгIаташца хIун дан мега.\nГерманин президенто оьцучу алапан барам шарахь 199 199 евро бу. Цуьнан коьрта резиденци Берлинера Bellevue ю. Бонн гIалахь йолу "Хаммершмидт" вилла а президентан хьаштана йитина.\nДукха хан йоццуш, Iамеркерчу Forbes журнало шолгIа а хIокху дуьнан уггар а Iаткъаме зуда лерина Германин канцлер Меркел Ангела. Цул а хьалха оцу даржехь хилла Шредер Герхард канцлерна леринчу 200 йиъ-кIов метр йоккхачу петар чохь Iийра. Амма Ангела а, цуьнан цIийнда Зауэр Йоахим а шаьшшинан петар чохь дисира.\nКадыровн Гуьмсехь йолу резиденци, 11Гез2008\nНемцойн канцлеран даржехь 190 эзар евро алапа догIу Меркелна. Иза цул сов, буднестагана депутат а йолун дела, 290 эзар евро алапа вовшакхета цуьнан шарахь. Амма оцу алапана тIера Iедална ял яла еза. Немцойн Конституцица а догIуш, Германин президент цIенна гайтаран стаг бен вацахь а, цуьнан алапа канлерчул а 11% алсам ду.\nБерлинерчу Bellevue гIаланашкахь Iа йиш йолуш а ву. Шен тIеюхучу бедарх а, садаIарх а шен киснара ахча ло Меркелас. Audi A8 машен а, Airbus А-340 хIаваан кема а ду цуьнан хьашташна хьажийна. Шен долахь цхьа еза хIусамаш, хIурдан кеманаш а дац цуьнна.\nМа-дарра аьлча, президентийн а, премьер-министрийн а официала алапаш а, лакхарчу даржехь болуш цара хан йоккху гIишлош а лело езаран кеп Оьрсийчохь а ю, я-м. Амма Оьрсийчохь бац, пачхьалкхан стоьлан дайша ечу харжашна тIехьажа цхьа а аьтто.\nОцу тIехьажаран масала дара, дукха хан йоццуш, Германехь вохийна волу президент Вульф Кристиан. Шен доттагIашкара ах миллион евро ахча юхалург эцна хиллера цо, шен цIенош дан. Амма журналисташна гучудаьлча цо керстадира иза. Харцдерг дийцарх цо беза мах белира – иза вуьйхира шен даржера.\nОьрсийчоь - Кадыров Рамзан шен Йоьза Йоккха Топ динца оьрсийн президентан цIарахчу Москохара говрийн къийсадаларшкахь, 17Тов09\nОьрсийн оппозицин лидерх цхьаъ волчу Немцов Бориса бахарехь, дукха хан ю Путина пачхьалкхан а, шен а бахамаш къеста ца бо. Дукха хенахь дуьйна ша йолу пачхьалкх шен долахь хеташ волу Путин, тIетаьIIина шен самукъадоккхуш а, бахамаш долабохуш а ву.\nПутинан хьашташна лерина 43 (!) хIаваан кема ду. Ткъа цуьнан долахь йолу инзаре еза гIаланаш, виллаш, талла вахча пайда оьцу хIусамаш а ткъане кхаьчне. Царах цхьаъ Геленджикехь, Iаьржачу хIордана йистехь ю. Цу цхьана хIусаман мах бу миллиард доллар.\nЦо урхалла дечу юкъанна цунна шена итт тIех еза хIусам йина.\nИштта, вуно дезачех долу хIурдан кеманаш а ду цуьнан долахь. «Олимпия» олуш дерг, Путинна олигархо Абрамовича делла ду совгIатана. Кхеташ ма-хиллара, оффшорехь хьесапе эцна ду иза. ТIаьххьара ши яхта, леррина Путинна ийцира 26 миллион стерлингийн фунт а делла. Дустуш аьлча, Белгин паччахьан доьзалан яхтин мах 4,5 миллион доллар бен бац.\nПутинан сахьтийн коллекцин а ю вуно еза – 700 000 доллар. Оьрсийн президентан 6 шеран официалан алапа ду иза. Немцов Бориса дийцарехь, цхьана Путинна пачхьалкхо дойуш долу ахча, цхьана шарахь Оьрсийчура 3 300 000 стаг вехаш йолу регион шарахь кхаба тоьар дара.\nМалхбузерчу аналисташна хетарехь, Оьрсийчура бахархой Iемина бац, шайн куьйгалхой мадаре хила. Доцца аьлча, Путинан долахь болу бахамаш 50-70 миллиард долларехь лору. Оьрсийн император Николай ШолгIачунна тIаьхьа, оьрсийн исторехь уггар а вехаш стаг ву Путин. Паччахьана санна, цунна иза магош а ду.\nПутинал тIаьхьа ца висна, цуьнан пурбанца Нохчийчохь шен муьтIахьалла гойтуш волу Кадыров Рамзан. ХIора шарахь цо шен долахь бу аьлла язбеш болу бахам, цуьнан 4 191 138 сом алапех а, 36 йиъ-кIов метр петарх а лаьтташ бу.\nКадыровн долара ЦIоьнтрара цIенош, 12Сти2012\nМашенаш цуьнан долахь яц, официалан декларацино дийцарехь, кхин болу бахамаш а бац. Хьалха цо язъеш хилла Жигули машен дIаяьккхина цу документ тIера. Цуьнан хIусамненан долахь ю аьлла язъйина петар ю 210 метр ца кхоччуш. Цунна ахча тIедогIу меттиг хьахош яц документо.\nЦIонтарахь КадыровгIеран йолу хIусамаш а декларацина юкъа ца язъйо Кадыровс. Цуьнан зорбан-секретаро Каримов Iаьлвис оцу хьокъехь хаамийн гIирсашка бечу хаамца, эвлара хIусамаш Кадыров Ахьмат-хьаьжин долахь яра. Иза веллачул тIаьхьа, цунах йисинчу Кадырова Айманин цIарна тIе яьхна.\nОццу хенахь, дикка хууш ду, Кадыровс шена хIумма ца кхоадарх лаьцна. Цуьнан долахь уггар езачех йолу иттаннаш Porshe Cayenne а, BMW а машенаш ю. СовгIатана елла боху машенаш ю Ягуараш а, Ламборгиниш а. Куьйгах доьхку сахьт ду 300 эзар доллар мах болуш.\nДукха хан йоццуш йина евлла, Нохчийчоьнан кррьтачу гIалахь, Соьлжа хи йистехь гIаланаш санна яккхий хIусамаш. Оцу хIусамийн суьрташ ду интернетехула лелаш – дешех кхоьлина луьйчу меттигаш а, хьоштагIанаш а йолуш.\nХаамийн гIирсийн хьесапехь, Кадыров Рамзаннна ахчанаш тIедогIу меттиг, цуьнан официала алапа дац. Кадыров Ахьмат-хьаьжин цIарах йолу фонд ю. Фондан официала Iалашо – тIемаш хилла Нохчийчоь меттахIоттор ю. Амма тIаьхьарчу 4 шарахь цо цхьаъ меттахIоттийна аьлла информаци йоцуш ю.\nШа Кадыров Рамзана маситтаза дIахьедар динера, хьалха шен деца доттагIалла лелийна хиллачу бизнесменашкара догIу фонде ахчанаш. Амма оцу фондехула билггал чекхдолучу ахчан барам цхьаннена а хууш бац. Оццу хенахь, Iедалан белхашкахь болчу наха а, бюджетера алапаш оьцучара а, лечкъа а ца деш дуьйцу, шайн алапин тIера хIора баттахь, мел лаххара а, 10-20 процент ахча схьаоьцуш ду, оцу фонде дIадала, бохуш.\nПутинан сахьто 10-де гойтуш хилла цо кажтосуш яьккхинчу видеона тIехь\n212 стаг лачкъийна хIокху аьхка. Нохчийчохь ницкъ баран хроника


Абу Бакр Мухьаммад ар-Рази — Википеди\nАбу Бакр Мухьаммад ар-Рази\nастрономи, математика, медицина, философи, алхими\nастроном, философ, математик**\nАбу Бакр Мухьаммад ар-Рази Викилармехь\nЕвропахойн Ар-Разин Г. Кремонскийн «Лоьран Ӏилманан закон» жайнара сурт (Ибн Синас гочбина болх), 1250—1260\nВикипедехь йаззамаш бу кхечу нехан куньяца Абу Бакр, цӀарца Мухьаммад нисбаца Рази.\nАбу́ Бакр Мухьа́ммад ибн Закария́ ар-Рази́ (865 шо гергга, Рей — 925 шо гергга, циггахь) — гӀажарийн Ӏилманча-энциклопедихо, лор, алхимик, философ. Ар-Разин дукхаха болу кхолламаш тӀаьхьа гочбира латинан матте, шуьйра гӀарабевлира, къобал бира малхбузан европин лоьрашна а, алхимикашна а юкъахь. Европехь вевза латине яьккхинчу цӀерашца Разес (Rhazes) а, Abubater а.\nАбу Бакр Мухьаммад ибн Закария Ар-Рази вина гӀажарийн гӀалахь Рейхь, Тегеранан гергахь. ГӀажарчохь цуо чекхдаьккхина тайп-тайпана агӀора дешар, философи, метафизика, поэзи, алхими. Къуона воллушехь волавелла зиеделларш дар металлашна дешийн деш, «эликсир» деш. 30 шо долуш Ар-Рази вахара БагӀдаде, цигахь Ӏамийра медицина. Кестта иза гӀаравелира чӀогӀа говза лор санна; куьйгалла дира Рейра клиникехь, тӀаккха БагӀдадехь а. Ар-Рази дика евзаш вара антикин Ӏилманан медицина а, философи а; цуо битира философийн, этикин, теологин, логикин, медицинан, астрономин, физикин, алхимин белхаш — берриг 184 кхоллам, царех вайга кхаьчна 61; дукхаха болу Ар-Разин белхаш X—XIII бӀешерашкахь Европехь гочдина латинан матте.\nРазес // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона.\nБиографии химиков Архивйина 2018-10-19 — Wayback Machine\nNotable Names Database · zbMATH Open\nBAV: ADV10863401, ADV10185043, ADV10863402, ADV12235827 · BIBSYS: 98004723 · BNF: 11921300b · CiNii: DA03879193 · CONOR: 107402851 · EGAXA: vtls000775495 · GND: 118864173 · ISNI: 0000 0001 2103 1816 · LCCN: n80133010 · NKC: nlk20000079199 · NLA: 36535339 · NTA: 07438838X · NUKAT: n2004023527 · PTBNP: 1372249 · LIBRIS: 86779, 353712 · SUDOC: 027091716 · VIAF: 95154093\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Абу_Бакр_Мухьаммад_ар-Рази&oldid=6107179»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 3 июль, 08:27.


Мултимедиа, Чиллан-бутт 19, 2020\nКхаари-де 19 Чиллан-бутт 2020\nЧиллан-бутт 19, 2020\nДагестанера 3 стаг вайна Нохчийчохь, ХьаьжцIа боьду некъ базбелла, Мехашна реза бац нохчий\nДагестанера 3 стаг вайна Нохчийчохь, Шена еттар таллар доьху Милашинас, ХьаьжцIа боьду некъ базбелла, Мехашна реза бац нохчий (Керланаш кечдеш иллюстрацина пайдаоьцу Маршо Радион архивех а, официалан сайташкарчу материалех а).\nШанхайхь долчу хьолах дуьйцу Ставрополерчу зудчо\nДечкен-баттахь дуьйна Шанхайхь ехаш ю Ставрополера Паречная Любовь, кхузахь мел а кхерамзалла лаьтта. Масканаш лелае, сих-сиха куьйгаш а дила, шайн ма- хуьллу чохь а Iе бохуш, кхайкхамаш бо Iедалхоша. ГIалахь боьхна хьийзаш бац нах.\n«Суна ца оьшу чеченаш»\n1944 шарахь нохчийн къам дохийна махках доккхуш Слепцовскера дIабигира тахана Ломаз-юьртахь ехачу Укаева Дешин доьзал. Цу хенахь цуьнан дара 6 шо. Дешина дика дагадогIу шаьш Сибрех бала хьегар а, хало Iовшар а. УкаевгIеран доьзалера 4 бер кхелхира Казахстанехь, чоьнан ун а кхетта (тиф).\n«Нах бойуш, церан жижиг дуурш бу вайна балош»\nДоьлак-юьртара дIабигина ТимербулатовгIеран доьзал генарчу Сибрех. Цу хенахь I2 шо хиллачу Любин дагалецамаш дIаязбина Маршо Радион корреспонденто.\nЧиллан-бутт 18, 2020\nАвстрера теш Бек Мартин, Соьлж-ГIалин аэропортан тендер, Экс-президенташна тIецакховдар\nАвстрера теш Бек Мартин, Соьлж-ГIалин аэропортан тендер, Экс-президенташна тIецакховдар (Керланаш кечдеш иллюстрацина пайдаоьцу Маршо Радион архивех а, официалан сайташкарчу материалех а).\n"Казахаша чIогIа гIо дира тхуна"\nДуьненанюккъера шолгIа тIом боьдучу хенахь, немцойн кеманаш бомбанаш туьйхира Ломаз-юьрта. Оцу хенахь, шен кертахь вийра Муцаев Iелин да. Цул тIаьхьа дукха хан ялале нохчийн къам махках даьккхира. II шо бен шен ца хиллехь а хIетахь, дерриг а ма-дарра дагадогIу шена боху Iелас.\n"17 шарахь ма Iийра тхо даймахках девлла"\n13 шо долуш бер хилла, дай мостагIий лерина, махках бохучу шарахь Ломаз-юьртарчу Манкаев Халилан. Доьзалехь уггар а воккханиг хилла иза хIетахь. Ткъа тахана 89 шаре ваьллачу къаночунна Iаламат дика дагадогIу шаьш арадахар а, хийрачу махкахь шаьш текхна бала а, даймахка дерза бакъо луш, беана кхаъ а.\nЧиллан-бутт 17, 2020\nПрокурор Аслаханов лаьцна, Умаровс жоп делла Чехин, Оьрсийчуьрчу зудчун коронавирус кхетта\nПрокурор Аслаханов лаьцна, Умаровс жоп делла Чехина, Оьрсийчуьрчу зудчунна коронавирус кхетта (Керланаш кечдеш иллюстрацина пайдаоьцу Маршо Радион архивех а, официалан сайташкарчу материалех а).\nЯндарби Зелимхана лерина суьйре хилла Венехь\nЧиллан-беттан 15-чохь Австрин коьртачу шахьарах хилла Яндарби Зелимха кхелхина 16 шо кхачарна лерина културан суьйре. Оцу гуламе баьхкинчу хьешашлахь бара Зелимхан гергара нах а, цуьнан хилла накъостий а, ткъа иштта Европерчу пачхьалкхашкара хьеший а.\nЧиллан-бутт 14, 2020\nГазах делла бер, Шемас ЭрдогIанна бина бекхам, коронавирус къар ца ялар\nГазах делла бер, Шемас ЭрдогIанна бина бекхам, коронавирус къар ца ялар (Керланаш кечдеш иллюстрацина пайдаоьцу Маршо Радион архивех а, официалан сайташкарчу материалех а).\nЦкъа а дицлур доцу де\nФранцин къилбехь вехачу Iийсас дагалоьцу, махках даьккхинчу нохчийн къомо лайначух а, церан даймахке сатийсарх а, шайн цIадерзарх а, дIанисдала гIерташ, биттинчу лолах а.\nШемаца долчу дозане шайн танкаш хIиттийна Туркойчоьно\nЭрдогIана кхайкхийна ультиматум бакъхилла. Шемаца долчу шайн дозане танканаш тIеийзош ю Туркойчоь. ХIокхул тIаьхьа Iарбойн пачхьалкхехь Хонкаран цхьа эскархо вехь, тхан танканаша доза хадор ду аьлла, чIагIо йинера Туркойчоьнан Iедалхоша.\n"Юрист маьрша ву, талламна новкъа хиллалц". Хасавов Дагиран девно сагатдойту адвокаташка\nАрмавире вахначу Нохчийчуьрчу вахархочунна хан тоьхна\nТIаьххьара хиламаш: коррупци эшийна, коронавирусна шайгара дарба лелор дихкина, нохчийн гIоьнча кхелхина\n"Шен гергара нах меца ца бита хьийза иза". Кадыровс шен цIийнах мел верг хьаькам вахийтина\nТепсуркаев Салманах хилларг къастор ду талламан комитето\nВенерчу терроран тохаро нохчашна а дина зен\nТепсуркаев «лоьху» Iедало, чIир йоькху гIалгIаша, майра вер диц ца до Литвиненкос\nТепсуркаев Салман хьехош кIордийна, иза леха а хьашт дац, аьлла хетарш бу Маршо Радион сайте хьовсучаралахь. Иза нийса дуй шун кхетамехь?\nЭрна ду лехар 9 %\nЛеха веза иза 64 %\nХила деззарг хилла цунна 27 %\nЗуламхой бу иштта хетарш 0 %


Исламан Нур - Свет Ислама - Iумдатул-ахькам: суьдан кхиэл\nIумдатул-ахькам: суьдан кхиэл\n372. Умму Саламас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчанна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен хIусаман неIарехь къийсалучу нехан чIогIа хьоькху маьхьарий хезира. Ткъа цо, ара а ваьлла, цаьрга элира: «Со – шу санна адам ду, ткъа нах соьга бовлу, шайна юккъехь къийсамаш эгна болу. Шух цхьаъ шен тоьшаллаш говзза охьадийца, корматалла йолуш хилар нисделла, ткъа цуьнгара сайна хезнарг бакъ а тарделла, цунна пайдехьа къастон а тарлуш ду дов. (ХIоранна а дIахаийла шуна): нагахь аса бакъонца цуьнан вешина кхача дезаш долу хьакъ цунна дIалахь – иза (жоьжагIатин) цIеран дакъа ду. Цундела, шена лаахь - схьаоьцийла цо и, шена лаахь - схьацаоьцуш дуьтийла цо и» (ал-Бухари: 2680, Муслим: 5/1713).\n373. Iабд ар-Рахьман ибн Абу Бакра (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Сан дас, шен (дешнаш) аса дIаяздина волучу, IубайдуллахI ибн Абу Бакре (кехат) яздира, иза Сижистанехь кхиэлахо волучу хенахь. (Оцу кехатахь яздора): «Къийсалучу шинна юккъе кхиэл ян ма (гIерталахь), хьо оьгIазвахана а волуш, хIунда аьлча, боккъалаъ, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна ву со: «Цхьаьнненан а бакъо яц - оьгIазвахана а волуш, къовсам баьллачу шина (адамна) юккъехь кхиэл ян (гIерта)» (ал-Бухари: 7158, Муслим: 1717).\nКхечу хьадисехь аьлла: «Цхьана а кхиэлахочуьнан бакъо яц - ша оьгIазвахана а волуш, къийсамехь волучу шина (стагана) юккъехь кхиэл ян (гIерта)».\n374. Абу Бакара (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, цкъа АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: ««Уггаре доккха къа довзийта аса шуна? Уггаре доккха къа довзийта аса шуна? Уггаре доккха къа довзийта аса шуна?». Наха элира: «Довзийтахьа, хIай АллахIан элча!». Цо элира: «Иза – АллахIца накъостий нисбар ду, дега-ненега лацадогIар а ду». Оцу ерриге хенахь дIатаьIна Iуьллуш вара иза. Циггахь, охьа а лахвелла, элира цо: «Боккъалаъ, иза – аьшпаш а, харцтоьшалла а ду! Боккъалаъ, иза – аьшпаш а, харцтоьшалла а ду!». И дешнаш, юх-юха олуш, бехира цо, сан (коьрте хIара) ойла яллалц: «ХIан-хIа, соцур вац иза»» (ал-Бухари: 2654, Муслим: 87).\n375. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина, Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Наха беш болу хIора лехам реза (кхочуш) беш белахьара цхьаболу нах - кхечу нехан дахар а, бахамаш а лехабевр бара. Мухха делахь а, чIагIо жоьпахочо ян езаш ю». (ал-Бухари: 4552, Муслим: 1711).


Журналисташна "арахьара агенташ" цIе тIекхоллар емалдина бакъонашларъярхоша\nТовбеца-бутт 04, 2018\n"Арахьара агент" цIе журналисташна тIекхуллуш пачхьалкхан Думано тIечIагIйина низаман проект емалйина Нью-Йоркерчу штаб-квартирас а, журналисташ Iалашбечу Комитето а.\nИнформаци маьрша яржорехь дозанаш тохархьама Оьрсийчоьнан Iедалхоша дIахьош "системе политика" ю иза аьлла шайн дIахьедарехь бакъонашларъярхоша. Журналисташ Iалашбечу Комитетео Оьрсийчоьнан Iедалхошка кхайкхамбо, шайн курс хийца аьлла.\nШинаридийнахь Думан информацин политикехула йолчу Комитето тIеэцна журналисташ "арахьарчу агентан" статусе баха магош низаман проект. Документ тIехь билгалдаккхарца, оцу статусе бохур бу кхечу пачхьалкхашкара ахча эцарна "агенташ" леринчу хаамийн гIирсашна материалаш язъеш гIодийраш.\nКхечу пачхьалкхашкара ахча оьцу хаамийн гIирсаш "арахьарчу агентийн" статусе яха бакъо елира Оьрсийчоьнан Iедалхоша яхначу гурахь. ГIуран-беттан 5-чохь Оьрсийчоьнан юстицин министралло Iорадаьккхира "арахьарчу агентийн" тептар, иза хьакхаделира "Iамеркан аз" ("Голос Америки") а, "Маршо Радио" а медиакорпорацех a, иштта "Карара Хан" ("Настоящее Время"), "Фактограф", "Крым.Реалии", "Idel.Реалии", "Кавказ.Реалии" интернет-проектех а, гIезалойн маттахь болхбечу Маршо Радион сервисах а.\nОьрсийчоьнан низамашкахь хилла хийцамаш емалбира цхьа могIа Iамеркан а, Европан а, Оьрсийчоьнан а политикаша а, дуьненаюкъарчу бакъонашларъяран организацеша а.


басар - Synonyms of басар | Antonyms of басар | Definition of басар | Example of басар | Word Synonyms API | Word Similarity API\nTop 10 similar words or synonyms for басар\nTop 30 analogous words or synonyms for басар\nПикташ Пикташ ( — «басар бинарш») — Шотландехь хьалха Ӏаш хийла шира къам.\nЦIен ЖIаран а, ЦIен Беттан а дуьненаюкъара болам Советийн Союзехь, тӀехьа ДЙП пачхьалкхаша а цӀечу жӀараца билгалйоккхура медицинех хьакхалуш йолу массо а хӀума. Иштта символ лелаяро хеттарш хиттор ду. Цул сов, символ тӀеман хенан бен йогӀуш яц. Украинехь 2002 шарахь тӀеэцна закон, официалан ца магош символ шайна ма-луъу лелаяр. Иза бахьнехь цӀен жӀар яйна сихонан медицинан гӀоьнан машенаш тӀиера, ткъа некъан сервисан хьаьркаш тӀехь «Хьалхара медицинан гӀоьнан пункт» а, «Дарбанан цӀа» а хьаьркаш хийцира кӀайн жӀараца баьццарчу басар тӀехь я баьццара жӀар кӀайн басар тӀехь.\nГазет Оцу жанран публикацеш, лелош болчу литературан-публицистийн гӀирсашца, тайп-тайпана ю, уьш билгала боху журналисто хӀоттийначу кхоллараллин а, политикан а Ӏалашонца. Комментарин хила тарло пропагандан, критикан, сатиран, полемикан басар билгалчу бахьне хьаьжжина.\nДитт ГӀаш оьгу диттийн ду билггала хийцалун гӀеннийн духар: массо а диттан гӀеннийн дов сийна басар, охьаоьгу, цхьана хенахь (Ӏай) дитт лаьтта гӀаш доцуш, тӀехьа (бӀаьста) патарх керла гӀа долу.\nДемьяненко, Александр Сергеевич 60-хь Леонид Гайдай тӀевирзина комеди яккхаран. Шен Ӏаламехь Демьяненко кӀарула Ӏаьржачу аматехь стаг хилла. Фильмехь цунах сирлачу аматехь волу блондин ван лиъна. «Цунна къиза басар хьаьккха, ирча, чкъоран ахкарг тӀекхаччалц, — дагадоийта актёран жерочо Людмила Акимовнас. — ХӀетахь басарш инзаре хилла. Дика ду кхин, Сашин юькъа месаш хилла а, делахь зер а доцуш, иза кӀунзал цаваьлла».\nГазет Дуьненахь дуьххьарлера зорбанан газет «Коьрта шахьаран хаамаш» ду, иза арахеца долийна VIII б1ешарахь Цийхь. Цунна тӀетохара императоран омараш а, коьртачу хиламех хаамаш. Газеташна зорба тохара иероглифаш тӀеяьхна аннаш тӀиера, тӀе дуьллура шекъа, лар юьтура. И технологи яра чӀогӀа аьтту боцуш, хӀунда аьлчи у сих-сиха тӀе басар дилларо талхадора.\nДогӀанан нӀаьний Малхбузен Европехь цӀандина догӀанан нӀаьний я дакъийначу нӀаьнийн хӀур чевнашна тӀедахкар уьш ерзийтархьама, йовхарийн цамгарна а, даӀна а дарбана лелайора хӀуран басар, чорпанца дарба дора лерг лазарна, чагӀарчохь кхехкийначу нӀаьнешца — маждарна дарба дора, нӀаьний чохь даьхкинчу даьттанца дарба дора энашна. Немцойн лоьро Шталас (1734) дакъийна нӀаьнийн хӀур язйора эпилепси лазарна. Молханах хӀур туохара цийн Ӏадатан медицинехь атеросклерозан дарба деш. Ткъа оьрсийн халкъан медицинехь туьха а тесна, дохдина догӀанан нӀаьнех яьлла тӀуналла йоттара бӀаьргаш чу БӀаьрган мархана дуьхьал.\nЮсуп Царах цхьаболчара аьлла: Вай да ша иза барзо ваарх кхоьру бохуш вара, вай цуьнга эр ду: Бакъ луьйш хилла хьо хӀай тхан да, барзо виъна иза. ТӀетайна вежарий цунна, цара аьлла: Вай цуьнга эр ду: Барзо виъна иза. Цхьаболчу вежарша аьлла: Делахь а, хӀун билгало ю цуьнан? Цара аьлла: Цуьнан билгало цӀий хир ду. ТӀаккха вежарша ка схьа а эцна, цунна урс хьаькхна. Юсупан коч схьа а эцна, цунна басар дина цара. Хазахетта вежаршна чӀогӀа, цара аьлла: ХӀинца тешар ву вайн да!


Википеди:Форум/Архив/2020 — Википеди\n3 Alumni and Mentors of Russia 2020\n7 Себиев, Рамзан Вахаевич\n9 Оздоев, Мурад Ахмедович\nWiki Loves FolkloreНисйе\nsent using MediaWiki message delivery (дийцаре) 2020, 18 январь, 06:14 (UTC)\nWikiGap 2020 RussiaНисйе\nУважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу баннерной кампании CentralNotice для объявления о российском викимарафоне WikiGap 2020 (8 марта - 8 мая, все IP из России, только Википедии, 1 показ в неделю). Спасибо. JukoFF (дийцаре) 2020, 27 февраль, 08:57 (UTC)\nAlumni and Mentors of Russia 2020Нисйе\nУважаемые коллеги, пожалуйста выскажите своё мнение по поводу баннерной кампании CentralNotice для объявления о российском конкурсе статей Конкурсы/Выпускники и наставники России 2020 (20 августа - 10 ноября 2020, все IP из России, Википедии, 1 показ в две недели). Спасибо. JukoFF (дийцаре) 2020, 10 август, 17:20 (UTC)\n@Takhirgeran Umar:, салам 1алейкум. Масала, кхузахь карточкан чохь Викиданны чура вина меттиг ца гойту. Оцу кепан бехк-м бац те? Хьажа, хала дацахь. Simba16 (дийцаре) 2020, 3 октябрь, 19:08 (UTC)\nВаӀалейкум ассалам! ХӀинца гойтуш ю. Амма «Категори:Бинарш Фиерехь» тайпа категореш агӀонашкахь хилийта уьш кхолла езара ю.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцаре) 2020, 4 октябрь, 00:27 (UTC)\nДела реза хуьла. Simba16 (дийцаре) 2020, 4 октябрь, 20:26 (UTC)\n@Takhirgeran Umar:, салам 1алейкум. Сан компьютер техь викификатор болхбеш яц. Аса кхоьллинчарна викицификаци ян йиш хира ярий хьан? Simba16 (дийцаре) 2020, 4 октябрь, 20:28 (UTC)\nКхочушдина.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцаре) 2020, 4 октябрь, 23:13 (UTC)\nКхузахь сурт лорт|ехь ца гойту-кх. Simba16 (дийцаре) 2020, 5 октябрь, 11:14 (UTC)\nСебиев, Рамзан ВахаевичНисйе\nКхузахь "Арахьара хьажоргаш" цхьа сайт гойта. Оьрсийн Википедехь цигахь BoxRec а, Olimpedia а сайташ гойту. Уьш вайн хьажоргашна т1етоьхча дика хир дара-кх. Simba16 (дийцаре) 2020, 5 октябрь, 11:19 (UTC)\nИштта дика хир дара-кх Footballfacts.ru юкъаяг1итача. Simba16 (дийцаре) 2020, 5 октябрь, 14:38 (UTC)\nОьрсийн вики чохь "Кеп:Боксёр" ю.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцаре) 2020, 13 октябрь, 18:05 (UTC)\nСалам Ӏалейкум. Кхузахь спортхо кепас Викиданны чура информаци ца гойту. Кеп а, интервика а хилча диснарг ша схьайгайте езаш яцар из? Simba16 (дийцаре) 2020, 13 октябрь, 16:30 (UTC)\nВаӀалейкум ассалам! Нисйина.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцаре) 2020, 13 октябрь, 18:06 (UTC)\nБаркалла. Simba16 (дийцаре) 2020, 14 октябрь, 10:12 (UTC)\nОздоев, Мурад АхмедовичНисйе\nСалам 1алейкум. Кхузахь мидалшца хила еза категориш яц-кх. Simba16 (дийцаре) 2020, 24 октябрь, 16:32 (UTC)\nВаӀалейкум ассалам! И карегореш кхолла еза.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцаре) 2020, 24 октябрь, 17:10 (UTC)\nМасала, хӀара категори кхолла.--ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцаре) 2020, 24 октябрь, 17:11 (UTC)\nИза-м хаьара суна. Аса бохург х1ун ду: карточкин чохь мидалш хилча цаьрца йог1ш йолу категореш цо ша т1етоха езара-кх. Simba16 (дийцаре) 2020, 24 октябрь, 17:22 (UTC)\nИ категори нохчийн маттахь Викихаамашкахь хилча бен ца гойту, шаболлу хаамаш цигара бу оцу яззаман карточки тӀехь. --ТӀахӀиргӀеран Ӏумар (дийцаре) 2020, 24 октябрь, 18:59 (UTC)\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Википеди:Форум/Архив/2020&oldid=5231132»\nТӀаьххьара хийцам бина 2020, 25 октябрь 10:44\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 25 октябрь, 10:44.


Ницкъаша дойту хелхар\nМахкахь шуьйра даьржина хIума ду, низамаца мел догIуш дацахь а, маьхькIамхоша барта деш долу омранаш дахаре дерзор. Цу могIарера ду Iедалхой мел хуьлчу синкъерамечу меттигашка а, кхечу гуламашка а "шайн лаамехь" хьовсархой кхийлар.\nНохчийн халкъан барта кхолларалла карлайоккхуш,туьйранашкахь бен хила тарлуш доцучу инзаречу Iаламатех тера детталуш хIумнаш тергалло каррчу хенахь Нохчийчохь.\nМасала кхузарчу ишколашна, бух болуш а боцуш а дечу тIедахкарша, хьалха хIитточу церан доцчу декхарша дагадоуьйту «Теркаца хьала-охьа вехаш хиллачу эла Мусостан, Адин Сурхон" илли.\nХууш ма-хиллара иза дIадолало юьртара тхьамданаш дIа а гулбина, эла Мусостас тIехь йоцу ясакх охьайилла уьш декхаре барца. Ша бакъоне воьхуш, шега леткъамаш бича, цо мухIар тухуш санна чIагIдо: "...Аша сиха схьалолаш тIехь йоцу ва ясакх. Ас хир ду аьллариг ва хилла ма даьлла, ас хир дац аьллариг ца хилла ма даьлла».\nЦу кеппара тIехь йоцу ясакх охьайилла декхарийла беш бу тахана нохчийн хьехархой а. Тамашениг ду царна шайна а шаьш токхамаш бан декхарийла беш ерг хIун хьукхмат –урхалла, министаралла ю цахаар.\nЦхьаболучара хьехархойн вуьшта а декъазчу алапех коржамаш йохург оьздаллин министаралла лору, кхечара дешаран а, Iилманан а, вукхарна Iедалан пурбанций бен леладойла яц боху цу кепара тIехь йоцу "ял" яккхар.\nМухха делахь а лакхара барта охьадаийтина омра-тIедиллар бахьанехь йоккха гIовгIа яьлла нохчийн лахарчу доьшийлашкахь. Дешархошна, хьехархошна луург хьесапе а ца оьцуш, уьш эцар а, цирке бахар а тIедожош дIасадекъна бIеннашкахь билеташ.\nХьехархой холча хIитториг ду уьш механа вуно деза хилар- 1 билетах 600 сом мах болуш. Ишколийн йоккха-жималлин барамашка хьаьжжа дIасадекъна билеташ.\n80 билет кхаьчна доьшийлаш а ю, 100 кхаьчнарш а, 150-200 кхаьчнарш а ю. Хьехархошна и гIуллакх сел халонга далар бахьна ду, таро йолу дешархой дукха цахиларна и токхамаш цара шайн бан безаш нисдалар.\nИ керла юкъадаьккхина «тIехь йоцу ясакх» охьайиллийтар шуьйра дийцаре деш ду тахана массо бохург санна ишколашкахь. Цунна тоьшалла ду цхьана Соьлж-ГIалин ишколехь хилла хIара къамелаш а.\nХьехархой, хьере хиллал холча а хIуьттуш, хеттаршка буьйлу мичара, хьаьнгара дала деза циркана хьажо ахча бохуш.\nХIора шарна а, хьенан аьллар, лаам кхочушбо а ца хууш, охьадохкуьйту ахчанаш, тIекхетахь бен лахлуш дац хьехархоша дийцарехь. Цунах дуьйцуш ю цхьана кIоштера лахарчу классан хьехархо Макка а.\nМакка: «Цхьа сагIа а доцуш, стенна сецадо а, мича хьажадо а ца хууш, хIоразза аа, сих-сиха охьадохку ахчанаш кIорда-м дина. Лаахь а, ца лаахь охьа-м дуьллуьйту. 107 билет даийтина тхуна. ХIинца оха хьехархоша царах охьадилла деза-кх хIораммо а 1.600 сом ахчанаш. Берийн дан ма дац. И дилла деза, кхин даийтахь, кхин а дилла деза. Футболана оха ло ахча, кхечунна а ло мел тхаьш гIур дацахь а…»\nХьехархоша шаьш даре а деш кхузахь ламаст а хилла чIагIделла лоьраш а, хьехархой а, кхиболу Iедалан белхахой а шайн чоьтах хьовсархой мел оьшучу, тайп-тайпанчу самукънечу меттигашка а, спортан къийсадаларшка а, гулам-цхьаьнакхетаршка а хьежор.\nМассара а дийцарехь Iаткъам бийриг ду хIора шарахь, бертахь а, бертаза а бойту токхамаш алсамбовлахь бен, лахлуш цахилар\nМакка: "Футболна а оха ло ахча, кхечунна а ло, тхаьш гIур дацахь а…»


Нах махкахбахарх ойла шалхаяьлла\ngathering in Chechnya\nПригородный олучу юьртара доьзал эвлара а, махкара а баха беза аьлла дIакхайкхина юьртахоша. Уьш бехке бу аьлла хета царна, Шема дIаваханчу церан кIанта иркар а хIиттийна, масех де хьалха кегийрхошка полисхошна тIелатар дайтарна.\nШина суьйра юкъахь, оьрсийн маттахь Пригородный а олу цуьнах, дIадаханчу дийнахь эвла юккъахь, маьждиган уллехь гулбелла дукха нах бара.\nЭскарехь санна биъкIов могIарш а дина, дIахIиттинера нах. Юккъахь йолчу жимчу майданехь лаьттара 4-5 стаг. Уьш меттигера бахархой БахарчиевгIар бу.\nЦарна бехке дуьллу, церан кIанта Бахарчиев Зеламхас омра а дина, дIадаханчу мукъаденошкахь меттигера кегирхойн тоба полисхошна тIелатар.\nЦундела уьш емалбан схьагулбинера юьртахой. Цига схьабаьхкина бара республикан лаккхара даржхой.\nЦара а, вукхара а сацам бира БахарчиевгIеран юьртахь хьов, Нохчийчохь а баха хьакъ долуш бац аьлла.\nНохчийчоьнан куьйгалхочун хьехамчас Хийтанаев Мохьмада неIалт кхайкхийра Шема ваханчуьнан гергарчарна. Кхечеран кхин дан хIума ца дисира, цо бохучунна тIетар бен.\nБахарчиев Зеламха 26 шо долу жима стаг Шема дIавахана цхьа шо-ши шо хан ю. Цуьнца шичалла, маьхчалла дерг ву оцу майдане а кхайкхина сийсаза винарг.\nИ гулам дIа ма бирззинехь, БахарчиевгIеран и божарий шайца дIабигира Iедалхоша. Сарахь цIа бахкийтира. Схьагарехь махках бовла цара кечам беш хир бу.\nМеттигерачу телехьожийлехь гайтинчу оцу видеокийсакехь журналиста элира, Нохчийчоьнан Iедало накъосталла а деш, чIираш дIайохуш ю, амма кхузахь оцу нахана чIира дIакхайкхича, цунна юккъахIоттахь тамаш бу Iедалан диндай, аьлла.\nЮкъаралхочунна Апаев Асланбекна ца хета, иштта шуьйра даржа а деш, баккхий а, кегий а; церан бекх буй-баций а ца хьоьжуш нах сийсазбан безара аьлла. Юкъахь гамо кхуллуш хIума хета цунна иза.\nАпаев: «Суна нийса ца хета нах маьждигна хьалха а балийна, уьш махках баха беза боху къамелаш. Юьртахь гамо ма хуьлу цуьнах. ТIаккха махкахь а даьржа иза - массанхьа ма бу гергара нах. Цхьа миска нах а бу схьагойтуш берш».\nИштта хета Грозный кIоштера вахархочунна Межидов Рамзанна а. Иза теша, бехк боцуш стагана зен-зулам диначарна шайна иза дуьхьал доьрзург хиларна.\nМежидов: «Билгал оцу нехан бехк буй теша аьлла хета суна, махкахь баххал. Цхьана а нанас а, дас а, вониг дан Iамош ма дац шайн бераш. Къасто деза церан бехк буй-баций».\nЧIирш Нохчийчохь дIайохуш, массийта шо хьалха болх болийра Нохчийчуьрчу Iедалша.\nЛаахь а, ца лаахь а, дагIахь а, ца дагIахь а дуккха а доьзалшна юккъахь маслаIат дира.\nХIинца, чIирш кхайкхо еза бохуш дийцаро цакхетамехь буьту нах.\nСоьлж-ГIалахь полисхошна тIелатар а дина, байиначарна юккъера цхьана кIентан да а ву тIемалошца тIом беш вийна.\nЦуьнан доьзална догIий-те и таIзар, хууш дац.


ГIурба дер - Хаттар-жоп - Олхазар\n1 – ГIурба дер бохург хIун ду?\nГIурба – иза лекха хинволчу АллахIана герга вахархьама, Iийд-дийнахь дуьйш долу хьайба ду – эмкал, йа бежана, йа уьстагI, йа газа.\n2 – ГIурба деран тешалла хIун ду?\nГIурба деран тешалла Къуръана тIера айат а ду, Суннатера хьадис а ду. Лекха хинволчу АллахIа бах: ×Ахь ламаз де хьайн Далла, урс а хьакха гIурбаннаØ (Сурат «Ал-Кавсар» 2 айат).\nИмам Тирмизийс Ибн Iумарера схьа (Дела реза хуьлда цунна) дийцинчу хьадисехь деана ду, Делан Элчано а (Делера салават а, салам а хуьлда цунна), бусалба наха а гIурба дийра аьлла.\n3 – ГIурба дер мел деза, мел мелехь ду?\nIаишата (Дела реза хуьлда цунна) аьлла: «Делан Элчано (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) элира: «ГIурбанан дийнахь, Адаман кIанта йийр йолчу Iамалех АллахIана уггар дукха езарг – (гIурбанна урс хьокхуш) цIий Iанор ю. Бакъдолуш, къемат дийнахь иза догIур ду (ша ма-дарра), шен маIашца, шен месашца, шен бергашца, (оцу хIора меженаца цунна мел хуьлуш). АллахIа къобал до цо Iанийна цIий, иза лаьтта охьа а дожале. Цундела, аш и (гIурба) доьйла шайн цIенчу даггара, и дер дика хеташ».\n4 – ГIурба деран хIун хьукм ду?\nГIурба дер чIагIдина суннат ду, важиб дац, делахь а шен ницкъ кхочург иза ден хьажа веза, хIунда аьлча Делан Элчано (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) ша Мединатехь даьккхинчу итт шарахь хIоразза а гIурба дуьйш хилла дела. Ткъа иза важиб доцуш, чIагIдина суннат хилар гойту, Ибн Iумаре (Дела реза хуьлда цунна) «иза важиб дуй?» аьлла хаьттича, цо – «Делан Элчано а (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) бусалба наха а дийра гIурба» – аьлла жоп даларо, важиб ду а ца олуш. Кхин а, «иза суннат а ду, дика а ду» а аьлла цо (Дела реза хуьлда цунна).\nПайхамара (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) аьлла: «Шен гIурба ден аьтту а болуш гIурба дуьйр доцург тхан ламазан-чоьнна герга ма вогIийла».\nЦундела, доьзалахь цхьамма дийча суннат массарна а тIера долу, цхьана доьзалехь цхьамма а ца дуьйш дитар дика дац.\nБакъду, шина хьолехь важиб хуьлий тIедужу гIурба дер:\nХьалхара хьал: Шен цхьана даьхни юкъара гIурбанна ден мегаш долчу хьайбанна цIе тоьхча, масала – «хIара уьстагI гIурбанна буьйр бу ас» - аьлла цхьа уьстагI билгалбича, и уьстагI бер важиб хуьлу цунна тIехь.\nШолгIа хьал: «АллаIха доьхьа ас сайна тIелеци гIурба дер» - аьлла, йа и маьIна долчу цхьана кхечу дешнашца, цхьаммо шена гIурба дер тIелацахь, важиб хуьлий тIедужу цунна иза.\n5 – ГIурба дер хьанна ду суннат? Хьан ден деза иза?\nГIурба ден деза хIара кхо биллам шеца кхочуш хиллачо:\n1) Бусалба хилар. Бусалба воцучуьнга гIурба де олуш дац.\n2) Кхиъна ваьлла а, хьекъал долуш (шен кхетамехь волуш) а хилар.\n3) Ницкъ кхочуш хилар. Ницкъ кхочуш лору, нагахь санна шена а, ша кхаба безачарна а, Iийд-дийнахь а, цул тIаьхьа долчу кхаа дийнахь тоьъачул – юучунна-молчунна а, духарна а, хIусамна а – даьхни делахь, тIаккха цул совнаха гIурба эццал ахча хилча.\n6 – ГIурба хIун маьIна долуш дуьйш ду?\nУггар хьалха хаа деза, гIурба дер Iибадат хилар, цундела вайна довза тарлуш долу цуьнан маьIнаш массо а Iибадатн маьIнел тIаьхьа догIуш ду, ткъа муьлхха а Iибадатан маьIна – АллахIана муьтIахь хилар гайтар, Цо аьлларг къобал дар гайтар, Цо аьллачунна реза хилар гайтар, адамо ша Цуьнан лай хилар гайтар ду.\nИ муьлхха а Iибадатца долу коьрта маьIнел тIаьхьа, гIурба деран бахьанех а, маьIнех а ду ИбрахIим-пайхамар (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) Дала шен кIантана урс хьакха аьлла тIедожорца зийначул тIаьхьа, Цо цунна цхьа боккха ка белла хилла гIурбанна бен, цуьнан кIентан метта бен, тIаккха и ка бийна цо гIурбанна. Цо и доккха гIурба дер карладоккхуш доь вай а и гIурба, цунах тарлуш, цуьнан некъаца некъ лоцуш.\nЦул совнаха, Iийд-де массо бусалба нехан деза де ду, цундела цу дийнахь массо бусалба нах цхьатерра самукъане хилар кхочушдарна гIо а ду гIурба дерца, цуьнан жижиг мискачарна а, хьашт долчарна а дIадаларца, шен доьзална а, охIлунна а цу дийнахь хазахетийтарца. Ткъа иштта и сагIа делча, бусалба юкъараллин барт чIагIло, бусалба нехан гергарло а, вежаралла а чIагIло, царна юкъахь даьржа шаьш цхьа бусалба нах хиларан маьIна.\n7 – Муьлха хьайба ден мега гIурбанна?\nГIурбанна ден мегаш долу хьайба кхоъ бен дац: йа эмкал, йа бежана, йа уьстагI – уьстагIашна юкъайогIу гезарий а. Ткъа церах йийча уггар деза дерг эмкал ю, тIаккха бежана ду, тIаккха уьстагI-газа ю.\nХIун билламаш кхочуш хила беза гIурбанна дуьйчу хьайбанца?\nХьалхара биллам хан ю: Эмкал ялхолгIачу шаре яьлла хила еза. Бежана а, газа а ши шо а кхаьчна, кхоалгIачу шаре даьлла хила деза. УьстагI цхьа шо а кхаьчна, шолгIачу шаре баьлла хила беза, йа шо кхачаза белахь а, берстина а болуш, хьалхара цергаш охьаэгна хила беза.\nШолгIа биллам сакхт ца хилар бу: ГIурбанна дуьйш долу и кхо хьайба – эмкал, бежана, уьстагI-газа – шайн жижигана иэшам беш долу сакхташ доцуш хила деза. Цундела, цхьана бIаьргана са гуш доцу хьайба а мегар дац, жижигана иэшам бен цамгар йолу хьайба а мегар дац, кхечерах къасточу кепара астагIа долу хьайба а мегар дац, дажа а ца дежаш цхьана метта хьийзаш долу хьайба а мегаш дац, чIогIа аздалар бахьана долуш тIум дIаяьлла хьайба а мегаш дац. Иштта оцу сакхташца дуста деза кхидолу сакхташ а, жижигана иэшам а хуьлуьйтуш, аз а доьлуьйтуш долу. Кхин а, лерган цхьа дакъа хадийна дерг а, йа дерриге лерг дIахадийна дерг а, лерг доцуш дуьненчу даьлларг а мегаш дац, дуьмах цхьа дакъа хадийнарг а, дум дIабаьккхинарг а, цIоганах цхьа дакъа хадийнарг а мегаш дац. Амма даьIна хьайба а, маIа кагйелла хьайба а, дум а, шим а боцуш дуьненчу даьлла хьайба а – уьш мегаш ду.\nГIурба механа дезаниг мел дий гIолий ду, уггар тоьлларг дер а гIолий ду.\n8 – Мас стага мел хьайба дийча кхочуш хуьлу гIурба дер?\nЦхьана стага цхьа уьстагI, йа цхьа газа йийча гIурба кхочуш хуьлу, цунна тIера а, цуьнан доьзална тIера а, вай лакхахь ма-аллара. Эмкал а, бежана а ворхI стага юкъахь дийча кхочуш хуьлу. Жабира (Дела реза хуьлда цунна) аьлла: «Оха урс хьаькхира Делан Элчанца (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) Хьудайбийатехь, цхьана эмкална ворхIанна тIера, цхьана бежанна а ворхIанна тIера».\n9 – ГIурба деран хан хIун ю? Маца доь иза?\nГIурба деран хан Iийд-дийнахь Iийд-ламаз дичахьана дуьйна, Iийд-дийнал тIаьхьадогIучу кхаа дийнан тIаьххьарчу дийнахь малх чубуззалц йолу хан ю. Вуьшта аьлча, Iийд-дийнахь Iуьйранна малх хьалабаьллачул тIаьхьа, ши ракаIат ламаз а, жима ши хутIба а далла йолу хан яьлча дIайолаелла, Iийд-дийнал тIаьхьа долчу кхаа дийнах тIаьххьарчу дийнахь малх чубуззалц йолу юкъ гIурба деран хан ю. Iийд-ламаз динчул тIаьхьа, оцу диъ дийнахь муьлхха хенахь а ден мегаш ду иза, делахь а Iийд-ламазал тIаьхьа дийча гIолий ду. Амма Iийд-ламазал хьалха цхьана хьайбанна урс хьакхьахь – иза гIурба лоруш дац, шен доьзална даа жижиг ду цо дийнарг, гIурбанан маьIна дац цуьнца. Делан Элчано (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) аьлла: «(Iийд-)ламазал хьалха урс хьаькхначо шена (жижигана) хьаькхна, (Iийд-)ламазал а, шина хутIбатал а тIаьхьа урс хьаькхначо шен хьадж кхочуш а дина, бусалба нехан суннатца а нисвелла иза».\nБуьйсанна урс ца хьакхар дика ду, хьакха дезаче ца хьокхуш галвала а, шен куьйгах хьакха а кхерам болу дела, жижиг буьйда доллуш дIадекъа а ларор воцу дела, амма иштта и кхерам а бацахь, жижиг сихха дIасадекъа ларор а велахь буьйсанна дийча а хIумма а дац.\n10 – ГIурбанна урс хьокхуш дан дезаш а, дича дика долу а хIуманаш хIун ду?\nУрс хьокхучу хенахь дан дезаш а, дича дика долу а хIуманаш хIорш ду:\n1) Шега хьакхалахь шен гIурбанна ша урс хьакхар дика ду, шега урс ца хьакхалахь, хьокхучу хенахь уллохь хилар а дика ду.\n2) Ниййат дар. Дуьйш дерг ша хаьлха цIе тоьхна долу хьайба дацахь, урс хьокхучу хенахь ниййат дан деза гIурба ден. Нагахь санна ша гIурба цхьаьнга кхечуьнга доьйтуш делахь, иза ша векил вечу хенахь ниййат дан деза, йа иза урс хьакха волалуш ниййат дан деза.\n3) АллахIан цIарца хьакхар. Пайхамара (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) ша шен гIурба дуьйчу хенахь аьлла: «БисмиллáхI» - «АллахIан цIарца!». Нагахь санна вицвелла, йа цхьана кхечу бахьанийна Дела цIе ца яккхахь, гIурба нийса ду, даа мегаш а ду, Делан цIе яккхар суннат ду.\n4) Пайхамарна (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) салават диллар дика ду, кхечу ишттачу меттигашкахь дилларе терра.\n5) Хьайба къилбехьа дерзор а дика ду, Пайхамара а (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) ша хьайба дуьйчу хенахь иза къилбехьа дерзийна дела.\n6) Такбир дича а дика ду, масала иштта: «БисмиллáхIи, АллóхIу акбар». Анаса дийцинчу хьадисехь ду: «Пайхамара (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) гIурбанна ши ка бийра, цаьршинан агIона тIе ког а биллина, АллахIан цIе а йоккхуш, такбир а деш». \n7) ГIурба къобал де аьлла доIа дича а дика ду, масала иштта: «АллóхIумма хIáзá минка ва илайка, фатакъоббал миннú» - «Йа АллахI! ХIара Хьоьгара а ду, Хьоьга а ду, къобал де Ахь соьгара!». Цунна тешалла ду, Пайхамара (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) ша гIурбанна урс хьокхучу хенахь – «АллáхIан цIарца! Йа АллахI! Къобал де Ахь Мухьаммадера а, Мухьаммадан охIлунгара а, Мухьаммадан умматера а!» - элира аьлла деана долу хьадис.\n11 – ГIурба дийначул тIаьхьа, хIун до цунах?\nНагахь санна дийна долу гIурба важиб дерг хиллехь – вай, лакхахь гIурба деран хьукм дуьйцуш хьахийначу шина хьолехь дерг – и гIурба дийначунна а, цо кхаба безачарна а мегаш дац оцу кепара долчу гIурбанах шайна цхьаъа хIума яа. Нагахь санна цара цунах цхьа хIума яахь, оцу хIуманан мах тIебужу царна, йа шаьш йиинарг санна йолу хIума дIайалар тIедужу царна.\nНагахь санна дийнарг суннат гIурба хиллехь – цунна мегаш ду цунах шена луъучул даа, нагахь санна цхьадерг сагIийна дIалур делахь. Делахь а, мелехь дерг, цуьнан беркатан дакъа шена а кхачийтархьама шена цхьа кIеззиг долу дакъа а дитина, дукхах дерг сагIийна дIадалар ду. Шена лаахь, иза кхаа декъе декъа а декъна, цхьа дакъа шена дита а, важа дакъа мискачарна сагIийна дала а, важадерг шена бевзачарна а, лулахошна а, гергарчарна а дала а мегар ду цо, хIара тIаьххьараниш миска бацахь а; ткъа мискачарна сагIийна делларг цара шайна лаахь дохка а, шайна луъург дан а йиш ю церан, амма хьал долуш болчарна делларг – иза царна даа делла ду, сагIийна делла дац, цундела цара иза дохка мегар дац.\n12 – ГIурба дийначо, йа дейтинчо, гIурбанан цIока дIайохка мегий?\nЦа мега, иза йохка а ца мега, йа гIурбанна урс хьаькхначунна механа йала а ца мега. Шена лаахь иза сагIийна йала а мегар ду цо, шена лаахь ша шена пайденна йита а мегар ду.\n13 – Цхьана меттехь дийначу гIурбанан жижиг кхечу метте дIадахьа мегий?\nНагахь санна гIурба дийначу меттехь цуьнга хьашт долуш миска нах белахь иза дIадахьар дика хир дац, нагахь санна цигахь болчу мискачу нахана тоам боллуш дайъина гIурбанаш делахь, совдаьлларг кхечу метте а, кхечу махка а дIадахьа мегар ду.\n14 – ГIурба дерца доьзна долу коьрта суннаташ хIун ду?\n- Зул-ХьидджахI беттан хьалхара итт де дIадоладелча, гIурба ден лууш волчунна суннат ду шен цхьаъа а мас а, мIара а ца хадор, ша гIурба дийна валлалц. Делан Элчано (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) аьлла: «Зул-ХьидджахI бутт болалуш (стиглахь) шайна бутт гича, шух цхьаъ гIурба ден лууш хилахь, шен мIара а, шен мас а ма хадайойла цо».\n- Бусалба нехан паччахьна суннат ду, бусалба нехан «байтул-мáл» (даьхни-цIа) юкъара, бусалба нахана тIера гIурба дер. Муслима дийцинчу хьадисехь ду, Пайхамара (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) гIурбанна цхьа ка бийра аьлла, иза буьйчу хенахь хIара а олуш: «АллахIан цIарца! Йа АллахI! Къобал де Ахь Мухьаммадера а, Мухьаммадан охIлунгара а, Мухьаммадан умматера а!». Цо и гIурба, адамаш Iийд-ламазана гуллучу меттехь (ламазан чоьна а, маьждигна а уллохь) дийча дика ду, ша цунна урс хьаькхча а дика ду.\n Муслим, Абу Давуд, Тирмизий, Ибн МаджахI.\n Ибн Маджас дийцинчу хьадисехь ду иза, и хьадис гIийла ду, делахь а, Ибн Iумарна (Дела реза хуьлда цунна) ша хьайбанна урс хьокхуш иза къилбехьа дерзор дика хетара аьлла деана ду, кхин а, Имам Iабдур-Раззáкъа дийцина нийсачу иснадаца, Ибн Iумарна (Дела реза хуьлда цунна) къилбехьа ерзоза йийна йолу хIума дика ца хетара аьлла, Шейх ал-Албанийс «Манáсикул-Хьадджи вал-IумрахI» тIехь ма-аллара.\n Iакъикъатана урс хьокхучу хенахь иза алар деана хьадисехь, Ибнул-Мунзира а, Абу ЙаIлáс а, Ал-Баззáра а дийцина долчу. Кхин а, цунах терра долчу дешнашца иза дийцина Имам БайхIакъийс «Ас-Сунан Ал-Кубрó» тIехь а, «ШуIабул-Ийман» тIехь а, Пайхамара (Делера салават а, салам а хуьлда цунна) гIурба дуьйчу хенахь иза элира аьлла.\n Муслим, Абу Давуд.\n Иза мегаш хилар нийса леринчех ву Имам Такъиййуд-Дúн Ал-Хьисний, «Кифáйатул-Ахйáр» тIехь.


Обновлено 16.09.2019 08:26 Автор: Administrator 27.08.2019 09:23\nДе суьйренга лестинера. Шен сирла зIаьнарш хебош, чуийзош, кхерабелча санна, чубуза сихбелира малх. Шийла яра. Iаьнан суьйре цIевзина еанера. Хасавюьртарчу автостанцин кертахь лаьттара тхан сабIарзделла тоба. ДIасахьаьжча, гуш цхьа а машен яцара. Тхо схьаяре хьоьжуш йолу «Газель», хетарехь, схьакхача дагахь а яцара.\nКогаш шелбелла, цхьана меттехь латта ца луш, сих-сиха тхайн йийбаре бIаьрг а тухуш, кертахула хьалха-тIаьхьа дуьйлалора тхо. Мацца а цкъа, тхан догIмаш шелделла а ца Iаш, дегнех ша хила боьллачу хенахь, схьакхечира оха шега чIогIа сатийсина, можачу басахь йолу «Газель». Тхоьгарчу хьолаца бала боцчу, йовхонах а Iаьбна, цу тIе сегIаз Iуьйшуш волчу шопаро, ша а хьаьхна, куьзга санна шерачу некъа тIехь лар а юьтуш, тхуна хьалха, куро хьовзош, сацийра машен. Ша-ша хьалхавала гIерташ, цунна тIедевдда, вовшашна резадоцуш, ма-хуьллу уллераниг дIаса а тоьттуш, неIарна тIедийшира тхо. Ткъа шофер сиха вацара. Массо хIуманан тидам а беш, машенна чухьоьжучу тхуна гира, цо багара сегIаз схьа а даьккхина, пIелгашца ловза а дина, юха а бага кхуссуш. ТIаккха, куьзгана а хьаьжна, ши мекх тодина, схьайиллира неI. Дукха неIаре гIоьртина, жIуга а хилла, тхайн даккхийчу тIоьрмагаша кхин тIе а новкъарло а еш, неIарх чоьхьа ца довлалуш дисира тхо. Цкъа а дIатуьйрйоцуш санна, гIовгIа елира. Дерриге а хийцаделира, тхуна юккъехула а яьлла, цхьа жима зуда хьалхахьа иккхича. Ламин лахарчу терхи тIе а хIоьттина, куьйгашца хьалаволу меттиг дIа а къовлуш юхайирзина, сецира иза.\n– ХIей! Ахь хIун до? – аьлла, хезира цхьана резавоцчун аз.\nШена резавоцчо аьлларг шена ца хезаш санна, йистехьо лаьттачу цхьана лекхачу дегIахь волучу жимачу стаге, тхуна тIеххула дIа, мохь туьйхира цо:\n– Схьаволий вала! Хьо хIун деш лаьтта?! – аьлла.\nОха гIовгIанца тхайн резадацар хаийтира, делахь а шен доккха куьг дIа а кховдийна, кетаран пхьош а лаьцна, хьалатакхийра цо шен накъост. Бехкаладахана цициг санна, корта белшашна юккъе чуозийна, лаьтта хьоьжучуьра бIаргаш хьала ца ойуш, хьакхавелла, хьалавелира жима стаг. Геххьачул аьтто баьлла тхо а, сихонца хьаладевлла, меттигаш дIалаьцна, охьахевшира.\nХьалха санна, хIуманна а сиха воцуш, куро охьавоьссина шофер, ши минот ялале сихонца, цхьаъ шена тIаьхьаведда вогIуш санна, юхакхечира. Мало ца еш, шен метте охьа а хиъна, куьйгаш вовшаххьекхо волавелира и, тхоьга сих-сиха бIаьрг а тухуш.\nСуний, соьца йолчу сан накъостаний пурхалла йолу меттигаш кхаьчнера. Уггар а дика, кора йистера меттиг, шен накъостана дIа а елла, тхан оьгIазаллах иза ларвеш санна, ша йисте хиъна Iара и каде жима зуда. Ткъа со цу шинна дуьххьал нисъеллера. Шелъелла меженаш жим-жима йохъяла йоьлча, хилла цатам бийца баьккхира тхуна юккъехь. Массеран а бIаьргаш къоначу зудчунний, цуьнан накъостанний тIехь соьцура. Меллаша деш долу шабарш чIагIделира.\n– Жима елахь а, эхь доцуш-м ю...\n– ДIа муха хIоьттинера, гирий хьуна...\n– Ишттанаш дуккха а бу...\n– Ва! Мел дукха бу хаьий хьуна, ма тера ю сан несах...\n– Эхь доцу хIума...\n– ДIадовлийша! Охьахаа меттиг хилчхьана, хIумма а дац...\n– Ларам хила ца беза...\n– Ткъа важа! ХIумма а йоцург ю...\n– Хьалакхоьссича – охьавогIур вац...\nОха еш йолу кхиэл а хезна, «Чечня» аьлла тIеяздина болчу шен Iаьржачу спортивни куйна чохь боллу жима корта шуьйрачу, ирачу, кетарна тIехула а хаалуш йолчу белшашна юккъехула, хьалха санна, чуозийра жимачу стага. Бакъду, хIинца цициг дацара иза. Гулвелла, хьаьрчина, шена хетарехь, тхуна къайлавала дагахь, шен болатан кхаркхарни чу лечкъачу уьнтIапхьидах тарвелла, гуттар а лахвелла, гIанташна юккъехула чухилла, дIатийра иза. Со кхийтира: и шиъ – зудий, цIийнадай хиларх а, церан къоначу доьзалехь коьрта меттиг дIалоцург зуда хиларх а. ГIийла корах арахьоьжуш Iара хIусамда. Ца Iара, шелоно тIамарш юьйцинчу корехула хIума а гуш-м, тхан агIор схьа ца верза, Iара-кх..\nШен деха ши куьг когашна юккъехула, лаьтта кхаччалц бохург санна, охьадахийтинера цо. Иштта, беха ши ког а, бахьа меттиг йоцуш, саттийна, голаш юьхь тIе кхаччалц хьала а озийна, хьалхарчу гIантах дIагIортийнера. ХIоьттинчу хьолана резайоцчу зудчо юха а ша юйла хаийтира тхуна.\n– Ахь хIун до? Хьо ма дIатийна? Мотт сецна хьан? – цхьаннах оза а ца луш, дира цо хаттарш. – Ва! Эхь доссахьара хьоьга, цхьа а хан йоцуш! ДIавалахьа! Даима а эхь хетта вер вуй хьо.\nЗудчух сихха бIаьрг а тоьхна, дIавирзира хIусамда. Жимма Iийна, аз а лахдеш, элира.\n– Цкъацкъа юьхьIаьржа ма хIоттаво ахь со?!..\nЦуьнан дешнаш ца тайна зуда, улле а тIе а таьIна, йистхилира.\n– Ас хIоттаво боху ахь?.\nСтага жоп ца делира. Корах ара а хьоьжуш Iара иза, хьалха санна.\n– Хаза-м дера ду! Ас хIун дина, юьхьIаьржахIиттаво хьо? Со ца хиллехьара, дера хир вара хьо, хIинца а цу арахь лаьтташ, мерах ша а оллабелла. Вита везаш ма хиллера ас хьо цигахь...\n– Ма е гIовгIа! Вайшиъ массарна а хезаш ду!.\nЗуда хьаланисъелира. Белшаш тойина, елакъежира.\n– Хьежийтахьа, шайна ма-тов. ХIун ду церан вайшинна ала? Дан хIума доцуш, мукъа бу-кх уьш. Шийлачу арара сайн цIийнада йовхачу метте охьахаийра-кх ас. Дика ца дира ас иза? – елакъежира зуда. – Вохвеллий хьо, хьомениг? Схьакховдаде хьайн ши куьг! Ас дохде хьан уьш.\nСтеган куьйгех сиха катуьйхира цо.\n– ДIаяла, ца оьшу! – юха а, ийзалуш, элира стага. – Массо а схьахьоьжуш ву.\nЗуда тхоьга массаьрга а лерина хьаьжира.\n– ДIавалахьа! Мила ву хьоьга хьоьжуш? Iаьржа ю кху чохь, гуш хIумма а дац.\nГIеххьа Iаьржа ян а яра тхан «Газель» чохь. Делахь а, ас хьалха ма-аллара, цу шинна дуьхьал нисъяларна, сан чIогIа аьтто баьллера церан тидам бан. Сайн ма-хуьллу дIа ца хьажа гIоьртича а, церан къамел ца хезаш диса йиш яцара.\nГIанташна буха а теттина, когашна юккъехь лаьтта тIоьрмагаш кего йолаелира зуда. Ханна йоккха яцара иза. Ткъа шерал жимма совъяьллехь а, кхин хан хир яцара. Делахь а, дегIана зоьртала яра: лекха дегI а, шуьйра юьхь-сибат а, даккхий куьйгаш а долуш. Цул дукха воккха хир вацара цуьнан цIийнда а. Иза лекхачу дегIахь велахь а, юткъа ворта а, жима, бехо корта а болуш вара. Амалшца а къаьсташ хеталора и шиъ. Стаг тийна вара, эхь хеташ, тхох а къехкаш, ткъа зуда – гIовгIане, каде, эхь ца хеташ, шена йогIург а, цайогIург а йоккхур йолуш.\nТIоьрмигаш кегош дикка хан яьлча, шаьш эцна цхьацца хIуманаш схьаяха йолаелира. Чохь Iаьржа хиларна, бIаьрго хIумма а схьа ца лоцура, делахь а цу шиннан къамелехь хезира: «Нанна, вешина, хьомечунна, суна, доттагIчунна… марнанна», – олуш. И цIе йоккхушехь, зудчун карара цхьацца хIума охьаюьйжира. ОхьатаьIна, куьйгаш д1асахьаькхира цо, амма хIума кара ца еара. Юх-юха а, Iаьржа йоллушехь, гIанташна буха хьоьжура иза. Сайн когех а хьакхалуш охьайоьжна лекха бертигаш йолу йоккха ши кало, ас охьакхевдина схьаэцна, сайн лулахочуьнга дIакховдийра. Иштта гучуделира суна марнанна эцна долу совгIат.\n– ГIоза ма хуьйла шу! – аьлла, соьгара, катоьхна, ши кало схьа а эцна, тIормиг чу таIийра цо.\nКхин а цхьа хан яьхьира зудчо, шен хIуманаш нисъеш, цаьрга хьоьжуш, цIийндена гойтуш. Эххар а, ша яьлча, тIоьрмигаш шена новкъара дIа а даьхна, тхан когаш юккъе дIанисдина, паргIатъяьлла, шен цIийндегахьа а йоьрзуш, елакъежира иза.\n– Вохвеллий хьо? – аьлла, юха а цуьнан куьг схьалецира.\n– Вохвелла. ДIаялахьа! – аьлла, куьйгаш сихха шен голаш юккъе лачкъийра вукхо..\n– ХIинца ас хьо кхин а чIогIа вохвийр ву, собарде ахь! – олуш, сан лулахочо шен тIоьрмигех цхьаъ юха а шена тIеозийра.\nОззийна кисанара жима гата схьа а даьккхина, голаш тIе охьа а диллина, тIоьрмиг чуьра хIуманаш кего йолаелира и. Мацделла Iачу тхуна дукха сиха схьакхийтира чоме хьожа.\n– Мацвеллий хьо? – хаттар дира зудчо.\n– ХIан-хIа! – сихха вистхилира важа.\n– ХIаъ, ца велла дера! Мац муха ца ло?! ХIинцца ас хьо вуза-м, хьаха, вийр ву, – чIегIардиг хилла, екара зуда. – Ас вайшинна самса ма эцна. Йиъ. Шиъ – хьуна, шиъ – сайна. ХIара-м хIинца а шел ца елла.\n– Ца еза суна, – корах арахьоьжучуьра схьа а ца воьрзуш, доцца элира стага.\n– Муха ца еза? – цецйолуш, оьгIазъяхара зуда – И хIун къамел ду?! Ас яор ю хьуна. ДIакхаллал.\n– ДIаяла, ца еза суна.\n– ДIакхаллал, хьайга аьлча.\n– ДIаяла, массо а вайга хьоьжуш ву кху тIехь! – меллаша ала гIерташ, элира цIийнадас.\n– Мила ву-техьа хьоьга хьоьжуш? Кху тIехь Iаьржа ма ю, бIаьрга Iоьттина пIелг а гур боцуш. Сан бала-м бац цаьрца. ДIакхаллал.\nМацвелла хиллехь а, я нахалавала ца лиънехь а, стага шега бохург а дина, самса дIакхаьллира. Цкъа, шозза, кхузза. ТIаккха, жимма ийзавалар дIа а даьлла, шен зудчун карара «пхьор» даа волавелира. Тхуна юккъехь юха а гIовгIа елира. Резабоцурш дукха бара. Церан кортош юха а зуда йолчу агIор дирзира. Цу гIовгIано там бира зудчунна. Ела а къежна, ша голаш тIе диллина хилла жима гата схьа а эцна, стеган бетах хьаькхира цо. ГIовгIа марсаелира.\n– Ва-а! Ма эхь ду и...\n– Ишттанаш бу-кх вайна юккъехь...\n– Дика-м ду, сан чохь хьийзаш йоцуш...\n– Вай! Бертахь хилча, дика дац?..\n– Ларам хила ца беза.\n– Эхь доцу хIуманаш...\nГIовгIанаша цIийнаден юучух гIеххьачул чамбаьккхира. Шишанна чуьра хи а мелла, юхаваьлла, дIатийра иза..\n– Вуьзний хьо? – чIогIо хаьттира цуьнга зудчо.\nХетарехь, корта таIийнера цо. Вистхуьлуш, делла жоп тхуна ца хезира.\nЙиъна а, мелла а даьлла, шайна тIаьхьара дIа а яьккхина, паргIатдаьлла, вовшашна тIеттIа а хилла, охьахиира и шиъ. Машен чохь Iаьржа елахь а, коьртара куй схьа а баьккхина, йоцца хьалаевлла месаш куьйгаца кегош, дIасатухуш, цIийнада хьосту кеп хIоттош гира суна. Къамеле а ваьлла, ша хIинццалц хабийна латторна, кIадъелла еха ши ност дIахеца дага а деара цунна. Цунна хьалхарчу меттехь Iаш йолу зуда, ца кхеташ, гIеххьа кхера а елира, шен гIантан бухахула, мичара болу ца хууш, боьршачу стеган беха когаш гучубевлча. Цу гIуллакхна тIаьхьакхиъначу вукхо, сихха юхаозийна, хьалха санна, голаш юьхь тIе кхаччалц хьалабахийтира уьш. Ца хеддаш къамелаш дора къоначу шимма шайн безамах, жималлах, ойланех, дахарх. Зудчун зевне, юкъ-кара ирсе елар декара. Меца делахь а, дохделла, бодделла, гIийла наб тIе а гIоьртина дIатийначу тхуна новкъарло ца йора церан къамелаша. Дукха хан ялале, вовшашна тIеттIа а хилла, дIатийра и шиъ а.\nЦIеххьана, чIогIа екачу телефоно тхо самадехира. Хиллачух ца кхеташ, дIасахьажира со а, сан накъост а. Екнарг шен телефон юйла а хиъна, меттаххьайра къона цIийнада. Оцу минотехь, наб а яйна, сакхъяьллера зуда. Муьлхачу кисанахь ю ца хууш, цкъа кетаран, тIаккха хечин кисанашкахь лехира стага екачуьра ца соцу телефон. Ца карош, юха а кетаран кисанаш кегийра, тIаьххара а чухуларчу кисанахь карийна, хьалаяьккхира. Къегина, серлаяьллачу экрана тIехь йогура лоьмар. Цунах шен бIаьрг ма кхийтти, стага сихха дIа а яйина, чухуларчу кисанахь къайлаяьккхира иза. Амма гIовгIа, тхо Iадо гIерташ санна, юха а елира. Стаг, телефон схьа ца оьцуш, коре дIа а вирзина, вогIура.\n– ХIей, ахь хIун до?! – ца кхийтира зуда. – Телефон ма ю хьан екаш.\n– Хеза суна, – цергашна юккъехула даьккхира стага, схьа а ца воьрзуш.\n– Хазахь, схьаэца.\nЮха а телефона тIе пIелг таIийна, дIа а яйина, кисана таIийра цо. Цуьнан леларх цецъяьлла, тIаккха, шекьяьлла, дIатийра зуда. Амма гIовгIа саца дагахь а яцара.\n– Мила ву иза? – хаьттира цо..\nСтаг вист ца хилира.\n– Ас хьоьга ца хоьтту, мила вара иза.\n– Ца хаьа, – доцца хадийра стага.\nЭццахь юха а йийкира телефон . Мича яхана ца хууш, едда, яйра тхуна тIегIоьртина наб. Мел гинарг а, мел хилларг а дицделла, тап-аьлла Iара массо а. Хетарехь, гIеххьа воьхна, хьацар тоьхна волчух тера дара иза..\n– Ахь и телефон схьаоьцу я ца оьцу? – цхьана а кепара харжам ца буьтуш, хаьттира зудчо.\nЦунна тIе йирзинчуьра дIа ца йолура иза, бIаьрга тIера бIаьрг ца боккхуш. Кхин дан хIумма а доцуш висинчу стага телефон схьаоьцу, вистхуьлу.\nТIаккха, жимма собар а дой, тIетуху.\n– ХIумма а. Дика ду. Ас юха дIатухур ю хьуна...\nЦо шен жима корта юха а озачу белшашна юккъе чуузуш хетаделира суна. Шех бIо ца булуш, юхьIаьржахIоьттинчу меттехь цо и деш хиларх хIинца тийшира со. Цунна хетарехь, иштта къайлаволуш а, дIалечкъаш а вара иза. ГIийла дегочу куьйгашца куй коьрта а тиллина, иза бIаьргашна тIе кхаччалц цо охьатеттича, сан цу хьокъехь мел йолу шеко а дIаелира. Амма цуьнан зуда кIеззиг а холчу ца хIоьттинера. Аз хийцаделлера, куьйгаш а гIийла дего дуьйладеллера.\n– Мила вара иза? – хаьттира цо.\n– Цхьа накъост вара-кх...\nКхин сов иза вистхила кхиале, юха а йийкира телефон..\n– Схьалол цкъа соьга и телефон! – кхиэл кхайкхош санна, хаддош, чIоггIа элира зудчо.\nСтаг меттах ца волура. Къора адам санна дIатийна, стигларчу седарчех терра Гуьмсе гIала серлаяьккхина йогучу панарашка хьоьжура иза..\n– Схьало соьга телефон.\n– Ца ло! – элира стага, шен боллу ницкъ а, майралла а гулйина.\nЦу шиннан даьхна а ца Iаш, тхан массеран а синош, екачуьра ца соцуш, карзахдаьхнера телефоно.\n– Мила ю иза? .\n– Мила? – ца кхета кеп йира стага.\n– Мила ю хьоьга телефон еттарг, алалой хьоьга? – гIеххьа мохь белира зудчуьнга.\n– Ас хьоьга аьлла-кх, сан накъост ву.\n– Со Iовдал ю моьтту хьуна? Моьттий? Ян а ю со Iовдал! Ахь бох-боххург деш, хьо хьеста а хьоьстуш, Iаш йолу... – аз дегийра цуьнан. – Хьайх теша а тешна, сайн цIерачара аьлларг ца дина, еана йолу дела, иштта нийса-м дера ву хьо соьца..\n– ХIун дина ас? ХIун боху ахь? – мохь хьакха а дагахь вистхилира стаг. – ДIасаца.\n– Ахь схьаоьций и жIаьлеша яарг? – мохь белира зудчун.\n– Ца оьцу! – дуьхьал мохь хьаькхира вукхо. – Хьо дIасоций? Нах бу вайга ладоьгIуш.\nХIинца-м, хетарехь, цхьа а хIума бен ца хетара дог даьттIачу зудчунна. Хилла вас а ца лаелла, бIаьрхиш девдира юхь тIехула охьа.\n– ЛадогIийтахьа! Хазийтахьа! Суна бен дIа-м ца хета, я эхь ца хета. Хьо ма ву даима а эхь хеташ верг. Вистхила эхь хета, ваха а эхь хета, ван а эхь хета, хьайн гIуллакхе ваха а эхь хета, болх бан а, со кхаба а эхь хета, хьуна массарах а эхь хета. Со хьалха яккха эхь ца хета хьуна. Вижина Iилла а, ас дечиг доккхушехь, эхь дац. ХIинца, кху чохь вайга ладоьгIча, эхь ду? ХIунда? ХIунда ду эхь? Я кхоьру хьо?\nСхьаэца и гIоза ма хиларг! Ахь ца эцахь, ас схьаоьцу хьуна и.\nТоха кхин са доцуш, мохь тоьхнна йилхира иза. Меттах а ца довлуш Iара тхо а.\n– Пекъар... – элира цхьамма.\n– ХIети, хIети... – элира кхин а цхьамма..\n– Карара хIума яош, лело а веза хьуна хIара...\n– ВаллахIи, БиллахIи яор яцар-кха....\n– Миска яI-кх, хьо!..\n– ХIей! Собар дейша! ХIинца а и еттарг мила ву а ма ца хаьа...\n– Деллахь, хаьа суна м...\n– Ахь схьаоьцу и я ца оьцу? – чIоггIа хаьттира цо.\n– Ца оьцу! – болатал а чIагIвелира стаг а.\n– Дика ду! ТIакха, ас оьцур ю иза м.\nОцу дешнашца сихха шен куьг стеган кетаран кисана дахийтира цо. Шен ма-хуьллу дуьхьало еш, иза юхаяккха вуьйлира важа. Вовшашка дош аьлла дист ца хуьлуш, тасаделира и шиъ. ХIун хила доллу ца хууш, доьIуш долу са а сацийна, Iара тхо. Шоферна юххера меттигаш дIалаьцна Iаш волу ши стаг а вирзира юха. Шоферна а кестта хиира хIоьттина хьал. Некъ ца гуш, шена хьалха кхозучу куьзгана чухула, тIехьа хуьлучун тидам бан гIерташ, къахьоьгуш вогIура иза. Тийналла хIоьттинера. Машено еш йолу гIовгIа а новкъайолуш, лерса а, бIаьрса а ирдина, Iара тхо. ХIора а, шен-шен меттера айавелла, хьоьжура зудчун а, стеган а юкъаметтиган чаккхе муха хуьлу. Хьалха Iачарах цхьамма машен чуьра чиркх латор а хьахийра.\nЭццахь телефон зудчун каракхечира. Цуьнан цIийнда, доккха са а даьккхина, шен гIуллакх Делан кара дIа а делла, гулвелла, шен амалехь корта белшашна юккъе а озийна, кор долчу агIор вирзира. Тхуна юккъерчу зударийн гIеххьа самукъаделира, и гIуллакх зудчун толамца чекхдаьлча. Ткъа божарий, резабоцуш, шабаршка бевлира.\n– Алло! – аз ойуш, чIоггIа йистхилира зуда. – Хьо мила ю? Ахь хIун оьшуш еттара телефон.\nЖимма ла а доьгIна, юха а оьгIазе аз дегош, элира.\n– Со бохий ахь? Со цуьнан зуда ю-кх! Хьо мила ю алал?..\nКхидIа тоха са а ца хилла, тIекхетта, оззийна цуьнгара схьаяьккхина телефон, дIа а яйина, шен кисана йиллира цIийнадас.\nНекъан бохалла и шиъ дист ца хуьлура, я вовшашка хьажа а ца хьожура. Цхьаъ шен юьхь юьззина оьху бIаьрхиш сеца а деш, шен даккхийчу, мало а ца еш, къахьоьгучу куьйгашка хьоьжура, ткъа важа, хьалха санна, ара бIаьргаш боьгIна, серло къегачу юьртарчу цIенойн корашка а хьоьжуш, вогIура. Цхьа а вист ца хуьлура. Дистхила дог а дацара. Тайп-тайпана ойланаш-м хьийзара коьрте, делахь а дешнаш кхачийнера..\nДоккха Iин хIоьттира цу шинна юккъе..\nНекъахь тахана сайна гиначун ойла йора ас. Суна къахийтира оцу зудчух. Иза зуда яра. Г1ийла, г1о доцуш, экама..\nСоьлжа-ГIала кхачале охьадоьссира и шиъ. Шен мел долу даккхий а, кегий а тIоьрмигаш гулдина, уьш шина а куьйга схьаэцна, оха гIо а деш, дукха хала, хьалха охьайоьссира зуда.\nЛекха дегI шалха а диллина, охьатаьIна, шен деха куьйгаш кетаран кисанашка а доьхкина, охьаиккхира жима стаг а. ДIасаоьхучу машенийн серлонаша йоьлхучу зудчун юьхь къагийра. ГIийла лаьттара иза, когаш бухара латта а «лесташ», балано кийра а буьзна, шена хиллачух а ца кхеташ, тхан машенна тIаьхьа а хьоьжуш. Со цунна гуш йолуш санна, жимма хьалаайина, куьг ластийра ас цуьнга, ела а къежира, амма Iаьржачу буьйсанах дIаийра цуьнан аматаш.


Школехь цхьаьнакхетар д1адаьхьира - Новости - Гудермесская районная газета «Гумс»\nШколехь цхьаьнакхетар д1адаьхьира\n23.09.2015 10:34 Среда\nНР-н Куьйгалхочо Кадыров Рамзана 2009-чу шарахь шен Буьйраца сентябрь беттан кхоалг1а к1иранде «Нохчийн зудчун де» д1акхайкхичхьана, даздаран хьолехь билгалдоккхуш ду и пачхьалкхан т1ег1анехь. Къаьсттина культуран а, дешаран а хьаьрмашкахь д1ахьо мероприятеш хуьлу шайн 1алашонца а, чулацамца а дикачу аг1ор къаьсташ. Х1окху деношкахь Гуьмсера Берийн исбаьхьаллин школехь (директор Ш.Хамзатов) д1адаьхьна цхьаьнакхетар а дара оцу денна лерина.\nМероприяти д1ахьочу Эсханова Айдимас, Висангериева Танзилас «Нохчийн зудчун де» билгалдоккхуш доцца аьллачул т1аьхьа, дош делира БИШ-н директорна Ш.Хамзатовна. Цо шен къамелехь билгалдаьккхира: «2009-чу шарахь НР-н Президента Р.А.Кадыровс шен Буьйраца «Нохчийн зудчун де» д1акхайкхор ларамза дац. Массо хенахь а нохчийн зуда, нана, йиша къоман тешаме г1ортор хилла ца 1аш, доьзал кхиош, кхерч ларбеш, къоман сий лардеш яьхна.\nЦара – зударша, йижарша, наноша – доьза ца дайтина вайн къам, мел къиза халонаш т1ех1иттарх. Цундела уьш хьакъ бара махкахь даздарехь хьолехь билгалдоккхуш шайн де хила. Ас даггара декъалбо нохчийн зударий. Дала ирс-аьтто болуш дахар хуьлийтийла шун!» Мероприятехь дакъалаьцначу дай-наношна а, кхечу хьовсархошна а хазахийтира хьехархошца цхьаьна дешархоша лекхна эшарш а, ешна стихаш а.\nШколан театр-классан (хьехархо – Оздиева Лиана) дешархоша Саракаева Аминас, Авторбиева Мархас, Цукаева Хедас, Хамурзаева Аминас стихаш йийшира, хьехархочо Джунаидов Зеламхас «Нохчийн йо1», Умарова Тоитас (кхетош-кхиоран декъан доладархо) «Даймехкан аз» — эшарш лекхира.\nЦхьаьнакхетар д1адерзийра, дай-наноша, хьехархоша, дешархоша а цхьаьна Нохчийн зудчун денна безамна синтарш а дуг1уш, чомехьчу кхачанах а кхеташ.


www.islamannur.org - IУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Весеташ дуьйцу дакъа\nIУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Весеташ дуьйцу дакъа\n295. IабдуллахI ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шен бахамах цхьана хIуманна весет дан лууш волучу бусалбанна мегаш дац - шен весет яздина а доцуш, цхьа буьйса я ши буьйса дIаялийтар».\nМуслиман ривайатехь оцунна тIе аьлла, ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) элира аьлла: «АллахIан цIарах чIагIо ма йо аса: АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) и олуш хезчахьана цхьа а буьйса тIехъялийтина ма яц аса - сайн весет кичча охьадиллиний бен» (ал-Бухари: 2738, Муслим: 1627)\n296. СаIд ибн Абу Ваккъаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «ДIасакъаьсташ ден хьаьж дечу шарахь чIогIа цомгаш хиллера со. АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) гучувала веара со волучу. (ХIетахь) аса хаьттира цуьнга: «ХIай, АллахIан элча! Хьуна ма-гарра, чIогIа тIетеIа суна хIара цамгар! Ткъа дукха хьал-бахам болуш (стаг) ву со. И сан цхьа йоI йоцург, кхин верас а вац сан, сан ирс эца. Оцу сайн бахаман кхаа декъах шиъ сагIина дIало аса (мискачарна)?». Цо жоп делира: «ХIан-хIа». Аса хаьттира: «ХIета, оцу сайн бахамах ах дIабекъа аса, хIай, АллахIан элча?». Цо жоп делира: «ХIан-хIа». Аса хаьттира: «ХIета, кхоалгIа дакъа дIадекъа аса?». Цо жоп делира: «КхоалгIа дакъа дIадекъа-м мегар ду, делахь а, кхоалгIа дакъа а дукха-м ду. Хьайн тIаьхье (верасаш) хьал долуш битар гIолехь ду хьуна – уьш къен буьтучул а, нахе сагIа а доьхуш! Бакъдолуш, АллахIан юьхьан дуьхьа ахьа харж мел йиначу сагIина дуьхьал, шеко а йоцуш, ял хир ю хьуна, ахьа хьайн зудчунна бага юьллуш йолучунна дуьхьал а цхьаьна». ТIаккха аса хаьттира: «ХIай, АллахIан элча! Сан накъостий дIабахана, кхузахь вуьтур вуй-те со?». Цо жоп делира: «ХIуъа хилча а, вуьтур вац хьо. Ахьа АллахIан юьхьан дуьхьа муьлхха а дика гIуллакх дахь - Цо, шеко а йоцуш, вазвина, даржехь лакха воккхур ву хьо. Цул совнаха, дукха ваха тарло хьо - хьо бахьанехь цхьана нахана пайда хилийта а, кхечарна зенаш хилийта а. Я, АллахI! Сан асхьабийн хIижрат чекхдаккха Ахьа! Юхабовлучу тIе а ма баха Ахьа уьш! Амма, миска СаIд ибн Хавла!». АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дагахьбаллам бисина хилар гайта хIоьттира - оцу стеган валар Маккахь нисдаларна» (ал-Бухари: 1295, Муслим: 1628).\n297. IабдуллахI ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цаьршинна) аьлла: «Наха (шаьш къехошна весет ден бахам) кхоалгIачу декъана тIера доьалгIачу декъана тIе охьабаьккхича (дика-м хир дара), хIунда аьлча АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ма аьлла: «КхоалгIа дакъа (весет дан мегар-м) ду, делахь а, кхоалгIа дакъа а-м ду дукха» (ал-Бухари: 2743, Муслим: 1629).


Марсхьокху-бутт 01, 2020\nАмерикан Цхьаьнатоьхначу Штатийн федералан аппеляцин кхело юхабаьккхина Бостонерчу марафонехь терроран тохар дарна Царнаев ЖовхIар вен кхачош бина хилла сацам.\nДареш дечу хенахь Царнаев ЖовхIара дийцира талламчашка, шаьш лелха коьчалш вешин Тамерланан Массачусетс штатерчу Кембриджерчу петарахь кечйира, уьш еш шаьш туьканара эцначу пиротехникан патармех пайда ийцира, аьлла. Амма лерринчу ницкъашна ца карийра ларш цо дийцинарг бакъдеш.\nНохчийн ЦарнаевгIеран доьзал Америке дIабахале баьхна, депортацехь хан текхна шайн къоман нах а санна, ГIиргIазойчохь, цул тIаьхьа – ненан даймахкахь Дагестанехь. ЖовхIарна америкахочун паспорт делла 2012-чу шарахь.


Шемахь тIом бинчу нохчочунна тоьхна хан жимма лахйина Австрин кхело\nВенерчу кхелехь. Архивера сурт.\nДАIИШ-ан могIаршлахь Шемарчу тIамехь дакъалацарна 10 шо хан тоьхнера 2016-чу шарахь Мухарбек цIе йолчу нохчочунна. Грацерчу кхело иза бехке винера террорхойн тобанехь тIом барна а, криминалечу тобан декъахиларна а.\nЦу сацамна дуьхьал лакхарчу инстанцин кхеле латкъам бинера лаьцначо, шена тоьхна хан лахъяре доьхуш. Цуьнан дехарна жоп луш Грацерчу Лакхарчу кхело цхьа шой, ах шой тIера а даьккхина, бархI шой, ах шой набахтехь яккха хан йитина цунна.\nЦуьнца цхьаьна чувоьллира вара боснихойн къомах волу имам Мирсад. Шен хьехамашца иракара а хIиттош Австрера кегирхой Шемарчу тIамехь дакъалаца бахийтарна бехке винера иза. Кхело 20 шо набахтехь даккха а кхайкхина чувоьллина волчу имама а бинера шена тоьхна хан лахъяр доьхуш латкъам. Амма цуьнан дехарна дацаре жоп делла кхелан лакхарчу инстанцино.\nБахьана – цу имаман Австрерчу бусалба кегирхошна юккъехь вуно лераме позици хилар ду. Кхелан кхеташоно бинчу сацамца, цу шен тIеIаткъамах пайда а оьцуш, шегара Iилма а, шен риторикан таронаш а зуламечу хьашташна хьажийнера Мирсадс. Кхелахошна хетарехь, имама дина зулам идеологин ницкъ шайца болуш дара. Цундела цунна уггаре а лакхара маршо ехкаран гIуда догIу.\nЛакхарчу кхело бина сацамна дуьхьал кхин апелляци ян бакъо яц лийцинчийн. Цундела и сацам хIинцехь нуьцкъале бирзина.


Гезгмашин-бутт 19, 2020\nНохчийчуьрчу Iедалхоша диллина, цIена, тешаме къамел до бахархошца, цундела Малхбузен питанашна дуьхьало латтало аьлла, яздина нохчийн куьйгалхочо Кадыров Рамзана "ВКонтактерчу" шен пена тIехь.\n"ТIаьххьарчу заманчохь Нохчийчоьнан куьйгаллийна а, нохчийн къомана а дуьхьал кеп-кепарчу социалан машанашкахь йолийна йоккха информацин кампани ю. Малхбузерчу институташа эвсара йоцучу кепашца, амма тIетаьIIина хьийза бахархой меттахабаха, Iедал а, халкъ а къасто гIерташ. Халкъ а, Iедал а цхьа барт болуш хиларна, тхан аьтто болу муьлхха а провокаци юхатоха. Оцу юкъанна, даггара, бакъ диалог бахархошна а Iедалхошна а юкъахь дIатасадаларна, адамаша шайн позици йовзуьйту, Iедалхойн ледарлонех а, кхиамех а шайна хетарг схьа а хоуьйтуш",- яздина Кадыровс.\nИштта, цо бахарехь, регионехь машар лаьтта, Нохчийчоь кеп-кепарчу сферашкахь кхуьуш хиларна.\n"Цо аьтто боккху тхан гучудевлла къхачамбацарш оцу сохьта дIанисдан. Республикехь жигара кхуьуш ду дешар а, Iилма а, экономика а, шен-шен рогIехь белхазаллин хеттарш а ду луьстуш, оха бечу балхо дика жамIаш ло, нахана иза гуш ду, шайгара гIо а латтадо цара тхуна. ХIокху информацин тIамехь тхан коьрта герз - бакъдерг ду", - аьлла, билгалдаьккхина Кадыров Рамзана.\nДахначу кхаарин дийнахь дийца даьккхира Нохчийчуьрчу хаамийн гIирсаша, республикан куьйгалхочунна Кадыров Рамзанна дуьхьал кечдеш питанаш ду Малхбузерчу цхьана пачхьалкхехь аьлла. Оцу гIуллакхана леринчу къайлахчу лабараторешкахь цуьнан маска ю яйтина аьлла бара "Чечня Сегодня" агенталло бина и хаам.\nЦуьнан информацица, Кадыровн сибатехь йина маска гойтуш видео яьржийна социалан машанашкахь. Къаьстира, и хаам eldit_net инстаграмерчу аккаунтера зорбан гIирсаша схьаэцна хилар. Видеона буха яздина ду, "Шолхаг" ("Двойник") аьллачу кодан цIарца Европехь Кадыров Рамзанна дуьхьал кечъеш операци ю аьлла.\nМаска йина йолуш лаьтта, "цуьнах пайда а оьцуш, провокацеш лелон нах бу лоьхуш", яздо REGNUM агенталло. Билгалдаккха догIу, яьржина информаци бакъйеш, официалан гIирсашкахь тоьшаллаш цахилар.


Сема ду Нохчийчохь долчу Iедалан "лергаш"\nТIемалошна гIо дина аьлла, ши стаг жоьпе озйина Нохчийчохь. Кестта царна кхел йийр ю. Цу шинна бехке диллинарг ду тIемалошна кхача эцар. Амма и тайпаниг хьул дар хьовха, ур-аттал интернетехь забарен йоза яздинарг а къайла валалур вац Нохчийчохь. Сема ду Iедалан "лергаш" бохуш, дуьйцу Султанов Ахьмада.\nГрозный кIоштарчу кхелехь хIокху деношкахь листа долош ду Iалхан-гIаларчу шина вахархочуьнан гIуллакх. Цу шингара даьлла долу хIума таханлерчу заманахь кхин ца хиллал кIоршаме зулам лоруш ду Iедалша. И ши жима стаг бехке веш ву тIемалошна гIо дарна. Болчу хаамца, цу шиммо Котар-юртахь цхьана тIемалочуьнгара 10 эзар сом схьа а эцна, цунна тайп-тайпана сурсаташ эцна хилла цара.\nНохчийн ницкъаллин структураш жигара болх беш ю Iедалшна дуьхьал бу аьлла шайна хета нах гучубохуш. Бен дац, и нах я урамехь къамел дина хиллехь а, я интернетехь, кхин цIе а эцна, иза лелош хиллехь а. Айкхаллана ахча дилла а ца оьшу и санна болу нах гучубогIуш. Махкахь дуккха а бу къайлахь белхахой, лергаш а ирдина, мичахь, хIун олу теша бохуш лелаш. Мехка администраторо Кадыров Рамзана, ша а аьллера, цкъа меттигерачу телехьожийлехь вистхуьлуш, шен «лергаш» республикехь массо а меттехь ду аьлла.\nМасех де хьалха низамхоша гучуяьккхинера Iедалш емал деш йолу цхьа жима зуда. Цуо интернетехула арз динера гIо доьхуш зударшна тIера хиджабаш дIайохIуш хIума лелош ду республикехь аьлла. Иза муха карийнера ца хаа, амма, цуьнан и дIахьедар гIардаьлла ши далале, иза гайтира юха а меттигерчу телехьожийлехь. Да-нана а, вежарий-шичой, девежарий а бара схьабалийна. Иза цомгуш ю аьлла мехкан куьйгалхочо цунна дарба деш йийр йолу харж шена тIеийцира аьлла, дуьцуш ду официалан Iедалан зорбан-сервисо.


Парижера Итум-Кхаьлла хьажа-хIотта - Chechenews\nГлавная » Все Новости » События » Парижера Итум-Кхаьлла хьажа-хIотта\nПарижера Итум-Кхаьлла хьажа-хIотта\nАьхке тIекхачарца алсам бовлу Нохчийчу Малхбузера Европера а, кхечу пачхьалкхашкара цIаоьхуш болу нохчий. Ши-кхо бутт а боккхий, юха боьрзу уьш, шаьш дIатерделлачу пачхьалкхашка. Дуккха а ойла ян хIуманаш хьо цара шайца дIа.\nНохчийчоьнан Iедалш, цхьа юкъана жигара политика йолийнера, пачхьалкхан дозаналла арахь бехаш болу мухьажараш цIа берзо. Амма, хIокху Iедална тIетайна берш а, цIа а бохий, кхузахь телехьожийлехь, царна тамехь долу къамелаш а дой, юханехь, къедачу а, паргIатчу а Европе юхбоьлху.\nХаало, деххачу шерашкахь, оцу хьолехь хан яьккхинчу нахана, хала ду, таханлерачу дийнахь Нохчийчохь долучуьнах дIае. Ткъа, кегийчу берашна-м, гуттара а хала ду, буьрсачу юккъараллехь, лела а даха а.\nАмма, тIаккха а, шай орамех, матах ца хадархьам, Европера дукха а нохчий цIа оьху ханна. ХIора шо моссуза долу, и терахь лакхдолуш а ду церан. Махкахь некъашца дукха мешанаш ю, кхечу пачхьалкхийн номерш а йолуш. Дукхачу хьолехь уьш минивэн машенаш ю, шорта чу нах а, церан а хIумш а тарлуш йолу. Ягар ца йича а, гуш ду, Бельгерий, Голландерий, Францерий машенаш дукха хилар.\nМадина цIе йолу зуда, Францехь ехза II шо ду. Шен цIинда велча, диъ бера а эцна, шен марвешийн доьзалца дIаяхьара иза цига. ЙиолгIа аьхке ю иза, Нохчийчу шен мел долу бера а далош цIа йогIуш йолу. Шаьш Европехь сецаран бахьан хIун ду дийцира цо маршо радиога.\nМадина: « Тхо хIокху шина-0кхаа шарахь цIа догIуш у ду кхуза. Бераш доьшуш долун дела цигахь соьцуш а дут хо. Тхайн гергарчу нахах марзо а оьцуш, ишшта Iаш дут хо цигахь. ДIа ма гIо а ала луура дара суна нохчашка цига, цIа даьхкина долу тхо дика леладе а ала луура дара. Тхайн рицкъ мел ду, цигахь Iийра ду.ледар лелош а дац тхо цигахь, амма, цIахь доцург дош-м дац.\nНохчийчу цIа йогIуш хазахетачу Мадинас терго йо, кхузахь адамаш дукха хийцаделла хилар. Ваша-йиша, гергар нах, кхузахь бацахьарий, цуьнан гIийлачу озе ладоьгIча мьоттало, иза цкъа а цIа йогIура а яцара аьлла.\nМадина: « Нах чIогIа хийабелла аьлла хетта суна замано шен лар юьту нехан леларна тIехь. Марзо а, уьйранаш а хьалха санна ца хилар гуш ду. Шелделла адамаш вовшах. Цига дIабаха лаам болуш нах бу аьлла а хета суна. Тхо тIом болуш дIадахнера.ХIинца тIом а бац. ТIаккха а шай рицкъан тIе дIадоьлху адамаш».\nНохчийчуьра, тахана дукха адамаш Европе, къаьстина Германи пачхьалкхе дIаоьхуш хилар, гучудаьлла дукха хан йоцуш. Болчу хаамашца, цхьана БIачи-юьртара цхьана дийнахь шай цIа а, бахам а дIа а тесна, дIаяхна 300 стагах хIоьттина йолу тоба.\nШа верг Германи дIа а кхаьчна, цигахь уьш тIе а эцна, элира Маршо радиога, Соьлжа-гIалахь долчу «Мемориалан» декъехь. Тахана, дуьйцуш ду, машенах I20 эзар сом делча, цо вадвой Шенгенан низамаш лела доза хада а дой цига вуьгу бохуш.\nГуьйре тIейогIучу хенахь, гIеххь кIезгло, Даймахка хьажахIотта баьхкинчу Европерачу нохчийн терахь. Шай-шай баланашна тIе юхбоьрзу уьш, шаьш хан лехинчу тховкIелонна. Амма, иза, хан мел йолу, цIенна хьесапе йоьду. Ткъа, цигахь динчу а, хьалкхииничу берашна-м иза бакъдолу шай цIа хета.\n«Комбат Путяня» — песня про Путина\nОт Скуратова до Чайки


Хангошвили: Дайн гIиллакхаш довзийта гIерта со кегийрхошна\n"Кистойн Iадаташ" книга.\nХангошвили: Дайн гIиллакхаш диц ца далийта гIерта со кегийрхошна\nКху деношкахь оьрсийн маттахь зорбане яьлла "Кистойн Iадаташ" (Адаты кистин) цIе йолу книга. Цуьнан автор ву Гуьржийчоьнан ПIаьнгазарчу бахархойн Къанойн кхеташонан декъашхо, яздархо а, хьехархо а волу Хангошвили Хасо.\nХангошвилис билгадаккхарехь, "Кистойн Iадаташ" дуьххьара гуьржийн маттахь зорбане яьллера Тбилисехь 2015-чу шарахь. Цу тIехь болх беш ша юьхьарлаьцна хиллачу Iалашонех лаьцна иштта дуьйцу цо.\n- Вайн дайша лелийна Iадаташ а, Iедалш а хан йолуш юкъара дIадолуш ду. Уьш кегийрхошна довза а ца девза. Цундела, иза вайна юкъара дIа ца далийта а, кегийрхошна довзийта а, иза латтийта а (Iалашо яра сан). Вайн къам кхечу къаьмнех къастуьйтуш долчу оцу Iадаташа латтош ма ду вайгахь стогалла а, къонахалла а, яхь а, юьхь а, оьздалла а. Иза вайна юкъара дIа ца далийта, иза дагалаьцна вовшахтоьхнера ас вайна юкъахь лаьттина долу хIуманаш.\n- 1962-чу шарахь хьо деша хIоьттина хилла Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан хьехархойн университете. ДегIастанахь беха нохчий шайн леларца а, синкхетамца а башхалла йолуш хетарий хьуна, Гуьржийчуьрчу ПIаьнгазахь бехачу вайн нахах?\n- Дуьххьара со цига вахнарг 1960 шо дара дIадаханчу бIешеран. Нохчий Сибрехара цIаоьху хан яра иза. ГIалийтехь уьш кIезиг а бара. Уггаре хьалха сан тидам тIебаханарг дара вай вовше болу безам а, ларам а, вежарий хилар а, йижарий хилар а.\nИза чIогIа лаьтташ дара. Бакъду хьуна иза, эрмалой а, гIазакхий а дукха бара цигахь. Нохчий гуш а ца хилара. Хезаш а ца хилара вайн мотт буьйцуш. Амма, бакъ ду, дов иккхина хIума нисделча, лаьтта бухара схьаваьлча санна хьуна улле дIа-м хIуттур вара цхьаъ, вайн нехан стаг вуй хьо, олий. Кхузара дIадахана тхой а, цу бухахь болу уьш а - тхуна юкъахь цхьа а башхалла яцара оцу хенахь.\n- Ткъа тахана ши тIом хиллачул тIаьхьа къаьсташ буй Нохчийчохь беха вайн къомах болу нах а, ПIаьнгазахь беха нохчий а?\n- Со цигахь, (тIаьхьарчу хенахь) цига вахана хилла вац, амма цигара схьа хабарш дохьу, вайн кхузара цига дIабахана Iаш берш а, цигара схьабаьхкина Iаш берш а юкъаметтигаш латтош ма буй. Цара дийцарехь... (Нохчийчохь) хьалха хилла нохчий бац боху цара. Бовза а ца бевза уьш боху цара. ЧIогIа хийцаделла, боху адам.\nХийца адамаш кхузахь а делла, нийса дерг ала деза. Шен хене хьажжина цу хено схьамадохьий дерриг а. Амма цигахь чIогIа хийцаделла аьлла хабар ду... Вайн хьалха хилла нохчий а, хьалхалера нохчийн оьздалла а... и хIуманаш чIогIа гена девлла-кх аьлла кхийтира со. Цунах чIогIа дог эшна а ву со, хьуна бакъдерг дезахь.\n- Шина тIамо Нохчийчуьра адам вуно хийцина хилар ахь санна билгалдоккху, цIера бевлла дикка хан яьккхинчул тIаьхьа юха цига кхаьчначу вайн наха. Бохийна Сибрех бахийтина 13 шо даьллачул тIаьхьа мел хийцабелла карийнера ПIангазарчу нахана 1960-чу шерашкахь цIабирзина нохчий?\n- Кузахь Iаш берш ломара охьабаьхкина бара. Цхьанаметте охьа а хевшийна, кхечу (меттигерчу) бахархойх дIа ца уьйш, дайша цигара схьадеънарг чIогIа лардина дара. Амма 13 шо Казахстане дIабахийтина хIаллак хуьлуш къаьхьа даьккхинехь а цIабирзича вайн Iадаташ а, оьздалла а, стогалла а, яхь а цаьргахь йолуш яр-кх хьуна, кхин башхалла йоцуш.\n- Ахь хьайн книгина "Кистойн Iадаташ" аьлла цIе тилларна дегабаам бина нах хила а мега иза ешархошна юкъахь. Цаьрга хIун эр дара ахь? Нохчех дIакъаьста ойла йолуш аьлла ма доций ахь иза?\n- Дера дац! Ас сайн дешхьалхенехь аьлла му ду иза. Кхузахь кистой олу нохчех а, гIалгIайх а. Ас книга гуьржий маттахь язйинан дела, гуьржашна иза довзийта а, иза юьхьарлаьцна а "кистой" аьлла ас. Цхьа иттех юрт ю тхан кхузахь (ПIаьнгазахь), муьлхха а бере дIахатта, хьо мила ву алий, нохчи ву ша эр ду цо.\nНохчийн иллеш зевне дека Тбилисехь\nАвстрин полицино лейина Чатаев Тбилисехь вехаш хиллачу петаран долахо


Украинин Iедална ца тешаран вотум ца кхайкхийна тахана Украинин Лакхарчу Радо\nМинистрийн хIусам дIасахецарна тIехь лаьтташ ю, Украинин Европан Бартаца Ассоциаци яран хьокъехь документ кечдан дуьхьала даьллачу Iедало йинарг ямартло лоруш йолу оппозици.\nКхаж тасале хьалха, оппозицехь йолчу «Батькивщина» партин лидеро Яценюк Арсенийс дIахьедар динера, нагахь санна, ца тешар гойту кхаж чекх ца балахь, оппозицино президентана Янукович Викторна тIедуьллу, министрийн хIусам дIасахецарна хьокъехь долу омар къобалдар.\nПарламентехь вистхиллачу Украинин премьер-министро Азаров Николайс къинтIера довлар дийхира, ГIуран беттан 30-чу дийнахь Йозуш ца Хиларан Майданехь демонстранташна ницкъ барна.\nЦо иштта хаам бира, Европан Барт реза хилла, Европан Бартаца Ассоциаци яран хьокъехь долчу документана Киево куьг таIадахь, Оьрсийчоьнца юкъаметтагш йоьхна, йохка-эцарна хилла зе меттахIотторан хаттар къастон.\nОцу юкъанна, Киеверчу парламентана уллехь гулделла лаьтта адам – иттаннаш эзарнаш. КIохцалх буьйцинчу сарица «евромайда» гоне лоцуш бу уьш, цигахь лаьттачу лерринчу ницкъех ларлуш. Украинин Iедале а, президенте а даржаш дита бохуш, Украинин кехчу гIаланашкахь а хилла митингаш.


Шоай хIаманна тIехьа хьожаш хила — Сердало\n25.07.2018 25.07.2018 serdalo@yandex.ru 0 Комментариев\nВахача саго шийна сискал Iалашъярдухьа моллагIа ший кайоалаш дола хIама леладу. Цхьаволчунга мохк Iалашбилла таро хул, цхьавар геттара къело дIа ца хецаш хала кхесташ хул, хIаьта цхьаькхавар шийга долчох кхоачам а беш, совдола гIулакхаш ца а леладеш вах. ХIаранена ше лаьцача наькъага хьежжа гу дунен тIара вахар, цунга хьежжа ше каралаьцача наькъага, керте коабаш йолча уйлашка хьежжа хул цар вахара хьалаш. Дала ишта оттадаьд из.\nЧIоагIа тамашийна хIама да рузкъ. Цхьаволчунга да, цхьаволчунга дац, из а тахан хул кхоана хилац. Вай даьша оалаш дар: «Хий мо дIадода ахча», аьле. Бакъда из. Ший таронга а кхоачамга а хьежжа леладу сага хIама. Хьокхама аьлча, шоашта а наха а таро Iалашъе уйла йолаш къахьегаш хул лаьтташ дIадувш, цу тIа ялаташ кхедеш хьувкъам хулаш бола нах. ХIаьта шийна яъал сискал Iалашъе мара аьттув боацар таккхалча ший кайоалар а деш дIалел укх дунен тIа.\nУкх деношка сайранна балхара цIаводаш, Сурхо тIа хьалчуваьнначул тIехьагIа аьрда оагIорахьа долча кхашка дIайийна чIоагIа дика, цхьатарра тIаяьнна хьажкIаш яйра сона. Ши бIаь шу хьалха а кхы хьалхагIа а, массаза дIадувш леладаьд уж лаьтташ Сурхо тIарча наха. ДукхагIа цига дIаювш хиннар хьажкIа я. Кхыйола хIама ца а ювш хьажкIа юв цига дIа, лаьтта IажагIа топпар болаш хиларах. Коартол, е кхыдола хаьс пайдана дац цига дийча, хIана аьлча, хьаьжкIан мара дохьал отта могаргдоацаш йийхьар кIезига доаллаш да из лаьтта.\nЦу хоза тоаденна латтача хьажкIий кхага хьожаш, цунца са а къердалуш водача аз зийр, цхьа ткъаьх етт боаллаш даггара тоаденна дагIа гIад дуаш. Сиха сай машен соца а яь, ер статья язъердухьа цу доахан сурт а даьккха, дIахо хьажкIашта дIаюкъе ваьнна цу хьувкъама юкъера доахан арадаьхар аз, сайна хала дале а. ХьажкIашта юкъерча доахах тIеххьара етт ара а лаьлла со хьавоагIаш цхьа саг вар бухь билла тIавоагIаш, согахьа Iокхайкаш.\n— Хьога хьан аьннад уж доахан цу юкъера арадаха! – воагIаше чугIерташ вар, са вовзаш воаца дорхахо.\n— Даьллахьа, ер кха цар доадар кхераш арадаьхар аз уж доахан, мегарг мичад царга наха а, Iаьдало а хьийга къа доадайта, — ях аз, айса дувцар цо дIалацар догдоахаш.\n— ХIанз Iаьдала хIама дисадац укхаза, зIамига саг. Хьалха хиннар дIадаьннад. Ший долчо, ший кхашта карташ е еза, наьха хьайбаш тIакхувдаргдоацаш. Хьо кхы хаьхо а вац укхаза! — из а аьнна, со шийна сурт даккха велча цхьа во еппараш а яь, ваьнна дIавахар из саг, наькъал дехьа а дайна, бухь билла кенгахьа долхача ший доахан тIехьа.\nСо, бакъдар аьлча, цкъар цо бегаш бу мотташ хиннавар. Бакъда из. ХIаьта вокхо бераш вIалла бегаш а хиннабацар, цIенхашта дар цо мел дийцар. Цу со цецваьккхача сага сога хьалебаьр гIалгIай мотт бар, цIена гIалгIа волчох тара дар лер а.\nХоза тоаенна беш яле а, кха дале а, ков дале а башха дац лорадича бакъахьа дар вай хIаране. Ший доахан доал доре бакъахьа дар хIаране. Бакъда хьалха санна а доацаш хIанз доахан доажаде моттиг кIезига хилар а, наха шоай доахан дIадахарах Iулаш кIезигденна гIокказаша хьабахка ца тугаш доккхий Iулаш дехалга а. Амма, харцахьдар харцахьа да-кх фуннагIа из дале а. Ший никъ болаш, моллагIча хIамангахьа бокъо яла йиш йолаш хила деза-кх сага гIулакх.\nХьалха ханаш яр, — дика дагадоагIа вайна – Iаьдало бокъо йоацаш кхаш тIа дIатIадайна доахан дIалувцаш. ДIалаьцача бежанах цу хана бехк баккха а, гIод тоха а, из гIулакх нахал даккха а тарлора, цул совгIа маьждиге мимар тIа хьакхайкаве а тарлора из мо вола саг. ХIаьта хIанз из да мича да, бакъда из дацар аьнна наха шоаш лораде деза шоай доахан. Хьажа беза адамашта а шошта а цох зе даргдоацача тайпара шоай гIулакх леладе. Кхы вIалла деце, мукх, е кIа диача дийсте тIа а даьхке, кер хале дале дIадоал хийла бежан. Къа ма дий мотт ца ховча хьайбай а.\nБусалба Iилма дийшача наха хьаяхачох, ший йолчо беш, карт чIоагIъяь лорае еза, хIаьта долчо, наьха рузкъа тIакхувдаргдоацаш ший доахана тIехьа саг лелаве веза:\n— Наха шоашта дIадийнача ялата тIа даьжа чуденача хьайбо хьаенна шура яле а, е из дийна цох хьадаьккха дулх дале а из долча сага хьарам да. ХIана аьлча, наьха хIама да из. ДIадодаш Iул дале, Iулаца, деце ше тIехьалеларца, из аьттув болаш деце, ший беша е кхый чу леладе деза саго хьайбаш. Нагахьа моттиг еце дIадахар гIойле, я наьха сардамаш тIехьа а долаш леладечул. Iа эгIазвигача хана хьона саго баьккха сарам дIабахара гарга ба, цул совгIа хьарам а да цох хьахинна хIама. Цудухьа, Дала бехк боаккхаргбоацаш ший гIулакх лорадеш хилавеза саг – йоах дийшача сага Измайлнаькъан Iийсас.\nСо ца кхеташ цхьа хIама да, шоай доахан дIа а хийца, царех фу хул а ца ховш, уж мичахьа чулеста а ца ховш вагIача саго уж леладер. Лакхе бусалба Iилма дийшача саго ма аллара наьха сардамаш тIехьа долаш лел уж. Цох лоравала а дика ма дий сага ший хIаманна доал дича. Мичча тайпара гIулакх дале а воай хьал кхетадеш хила деза вай, воай низ боацар леладе ца а гIерташ.\n№110-111 (12046-047), ера, 26 июль, 2018 шу. Четверг, 26 июля 2018 года\n← Шоана довзий ГIалгIайчен Мехкдаь толамаш?\nПхьарсах дехка сахьаташ: Мичахьара кхаьчад уж вайга?! →\nНЕПОВТОРИМАЯ МЕЛОДИЯ «ИНГУШСКОЙ ЛИРЫ»


Муха даьлла Евкуров Юнус-Бекан а, муфтин Хамхоев Iийсан а дов?\nГIалгIайн мехкан куьйгалхочуьнна а, меттигерчу муфтин а даьлла дов кху деношкахь уггаре а дуьйцучарех ду. Хамхоев Iийсас, ша даржера вохавар Iедалхойн карахь дац аьлла дIахьедар дина. Ткъа Евкуров Юнус-Бека ша бохучуьнна тIера ша вериг цахилар а хоуьйтуш, иштта дирзина цушиннан цхьанакхетар\nХIинцалца хуьлуш ма хиллара, и цхьанакхетар мехкан куьйгалхочун резиденцехь дацара. Евкуров Юнус-Бек ша ваханера муфтияте хьошалгIа. Динан дайшка цуьнан болу ларам санна а тида мегар дара иза, амма оцу визитан бахьана- кхин дара. ГIалгIайн мехкан куьйгалхочо муфтига Хамхоев Iийсага юьхь-дуьхьал хаийтина ша цунна реза цахиларх а, иза даржера дIавала везаш хиларх а.\nХамхоев Iийса, хIинцалц юккъараллан доккхачу декъана Iедалан стаг ву моьттуш дара. ХIинца иза Евкуров Юнус-Бекан дуьхьал валаро цецбаьхна нах.\n-Муфтиятан шен тIеэцна низам ду, ШарIана тIетевжина хIоттина. Цундела балхара ваккха бакъо, ша хаьржинчу яьртийн имамийн бен яц. Ша цара балхара дIаваккхахь-тIера доккха дукъ дIадаьлча санна хетара дара шена, аьлла, жоп делла цо.\nТкъа гIалгIайн махкара яьртийн имамаш реза ца хилла шайн хьалханча балхара дIаваккха. Шо хьалха Хамхоев Iийса, цара кхаж а тесна, юхахаьржина ву. Евкуровн-Хамхоевн девнан а, оцу хьолан а мах хадабар Маршо Радионо дийхира ГIалгIайчуьра бусулбачу нехан Ассоциацин куьйгалхочуьнга Абадиев Мусага. Цо иштта элира:\nМуфтият цхьаннах йозуш ца хиларан бахьанца ду и дов\nЕвкуровн а, Хамхоевн а и цхьанакхетар чекхадаьлча, махкара имамаш, цхьа агIо лаьцна а ца Iаш, шингга а кхайкхам бина- дийцарш а, эладиттанаш а дIаса ца даржийтархьама, цхьаьна болх бахьара аьлла. Амма Евкуров Юнус-Бек шечунна тIера вериг цахиларо сагаттдойту нахе. ГIалгIайн махкара бусулба нехан Ассоциацин куьйгалхочуьнна Абадиев Мусан шеко яц, Хамхоев юхьарлацаран бахьана, цо Iедалх йозуш йоцуш, дIахьочу политикаца доьзна хилар.\nМуфти Хамхоев Iийса-нийсонна тIехь лаьтташ волу стаг ву\nХIокху шеран аьхкан Несар-гIаларчу маьждигехь латар хиллера. Цу чу Рузба дан гулбелла нах бекъабеллера имаман Чумаков Хьамзатан а, муфтин Хамхоев Iийсан а агIонаш а лаьцна. Рузба ша дойтур ду, аьлла, цига хьалхавала гIоьртина муфти араваьккхира, цуьнан гIаролхошна етта а етташ. Цхьаболучара иза тидира, муфтин питана санна. Ма дарра долу сурт кхечу агIора дара, бохуш, кхин дIа а дийцира Абадиев Мусас.\nДайша лелийна дин емал дечарна алапаш луш ду Iедалша\nГIалгIайн мехкан муфтигара, хиллачун хьокъехь комментари эца аьтто ца белира Маршо Радион. Официала сайт тIехь дIахьедар ду Хамхоев Iийсан цIарх. Цу тIехь цо емалдо, динан цхьацца агIо а лаьцна, юьстахо лаьтташ, дайша лелийна дин харцдечу тобанна дуьхьал ву ша аьлла. Iедалша, цаьрца къийсам латточу меттана, царна алап ду хIоттийна. Уьш тахана совца ца бахь, кхана-лама цIий Iана мега, аьлла тидам бина ГIалгIайн мехкан куьйгалхочунца къийсаме ваьллачу муфтис.\nХIунда ваккха гIерта Евкуров муфти Хамхоев балхара?\nМуфтиято вовшахтоьхна дуьхьалонан акци хилла Магасехь\nГIалгIайчуьрчу Несар-Коьртан маьждигехь конфликт иккхина\nХIун къевсина Несар-Коьртан маьждигехь?\nЧумаков Хьамзата кехат дахьийтича Путине...


Минанех яьккхина ю Нохчийчоь хIинца а\nНохчийчоь - Минанех яьхна ю ярташ хIинца а, 2011\nНохчийчуьра тIемаш севцца боху иттех шо делахь а, тIеман хьелашкара йовлаза ю мехкан аренаш, хотеш, ирзош, хьаннаш. Лаьттах йохку бомбанаш, хIоьънаш, минанаш. Церан чот а яц хууш.\nОьрсийчоьнан тIеман министаралло хIаваъкеманех а, беракеманех а шуьйра пайда а оьцуш,комаьршша минаш юхкуш «хьандина» Нохчийчоьнан латтанаш. Цу тIеман хьукхматехь хуучух тера а дац шаьш мича мел хIун кхоьссина а, лаьттах яхначийн чот-барам а.\nЮкъараллин боламаша а, бакъонашларьярхоша а, парламенто а, Iедалан векалша а дехарш дича а тIеман буьйранчаша жоп делла дац, махка кхиссинчу минийн-бомбанийн карта гойтур ду аьлла а, чукхийсинчу кхерамечу герзан хIоккхул терахь ду аьлла а.\nГарехь уьш Iаламат дукха хуьлчух тера ду. Цунна тоьшалла до кху Нохчийчохь уьш бахьнехь лелхаш лаьттачу бохамаша а. Даьхний дайьар а, техника йохаяр а доцуш, официалан хьостано даладе терахьаш а ду вуно Iаткъаме: и хьуламехь Iуьллу герз бахьанехь бохам баьлларг ву виъ эзар сов вахархо. Царех велла 2 эзар сов. Царалахь бер ду 142. Дукха гена доцчу 2011–чу шарахь, масала, ларамаза минанаш тIенисвелла вийнарг а, лазийнарг а ву махкахь 20 стаг.\nОьрсийчоьнан президент Медведев Дмитрийна тIекхаччалц, бала кхочурш дукха хиллехь а, хIинццалц схьа дукха ледара, партал дIадоккхуш дара Нохчийчуьра массарна а коьрта лазар а хилла лаьтта и герз. Тахана Оьрсийчоьнан тIеман министараллин минаш дIаяхарна жоьпаллин долчу декъан буьйранчаша Iорадаккхарца, диъ шо тоаме ду махкара латтанаш царех мукъадаха.\nЛакхарчу тIегIан эпсаро гIардаккхарца, минаш дIаяхарехь кхузахь пайдаэца болийна керлачу «Тропа» цIе йолчу, леррина кхоьллинчу "заряд" олучу бустам-оьккхургах.\n"Цо таро ло минанаш йолчу кха-майданахь масех минотехь цхьа метр шуьйра а, 50 метр беха а некъ баккха а, цул тIаьхьа, и эккхийтича, цу билгалйинчу меттехь мел йолу оьккху хIума детонаци бахьанехь шаьш лелха а» - боху тIеман министараллан эпсаро .Иза тешна ву, цу керла юкъадалоро 3-4 шарахь Нохчийчуьра кхаш-аренаш минанех дIацIаньян таро лур ю аьлла.\nГовзанчаша чIагIдарца, минанаш а, бомбанаш а хIаллакьян и керла некъ карор бахьанехь кхушеран бIаьстенан хьалхарчу Охан-баттахь дуьйна, хIара карахь болу Лахьан-бутт юккъе баххалц махкахь мукъадаьккхинарг 2 эзар сов гектар латтанаш ду.\nОццу хенахь, боху тIеман омратан эпсаро, минанех дIацIандан лоьруш дерг ца хилла 500 гектар латта а. Шайн а, техникан а кхиам санна туьду буьйранчаша и кхераме болх бечу юкъана, лаьттах йохку минанаш лелхийта керла некъ карор, салташлахь лазийна а я вийна а стагга а цахилар а, балха тIехь сихо хилар а.\nБахархошлахь кIезиг дац и минанаш бахьанехь Iовжийна, эшамо лазийна дегнаш. Хьонкане яхханчохь, мини тIе а нисьелла, 3-4 шо хьалха йиша елла йисина ю, масала, Саперт, ТIехьа –Мартанан кIоштера.\nБежанаш схьадало вахча заьIапа висина Шелан кIоштара хIинца 14-15 шо долу Муса.\nМина а иккхина, кIант вийна итт шо хьалха Соьлжа-гIалин кIоштарчу Султанан.\nМасалш, масалш, масалш...\nЦхьаболчара кхеторехь, чот йоцуш дукха лаьттах йохку минанаш бахьанехь керта вон деънарш меттах а бевлла, цара ОЬрсийчоьнан тIеман министаралла суьде лахь, инарлийн дуккха а токхамаш бан дезар ду бехк боцу нах бале лацарна...\nМинанаша лаьцна мохк