Гайтукаев А. «Маттах лаьцна говза аьлларш»\n2 июль 2014 года\n«Сан герз – иза бакъонан дош ду, оцу герзаца аса муьлхха а мостаг1 эшор ву».\n«Нохчийн мотт бицбар вайна эхь ду… Вайн нохчийн мотт, яхь, г1иллакх-оьздангалла юхаденъярехь, вайн къам ч1аг1дарехь къахьоьгур долуш ву со, цу т1ехь накъосталла оьшучунна аьтто бан бакъо а, таро а йолуш а ву со…»\n«Нохчийн мотт ч1ог1а къен хетар даржош берш цунах цхьана а кепара кхеташ боцу нах бу. Мелхо а и мотт, шен г1оьнца адамийн ойланан уггар а к1орггера аг1онаш а йийцалур йолуш, ч1ог1а хьал долуш бу».\n«Нохчийн мотт уггар а хазачу а, хьалдолчу а меттанех цхьаъ бу, нагахь кхоччуш дика иза хууш хьо велахь».\n«Къомана хала киртиг т1ех1оьттича, оцу къоман дагах, сих кхеташ дерг шен къоман меттан оьзда а, ц1ена а, лараме а дош ду. Нагахь санна и дош ала куьйгалхой ца хууш я юьхь йоцуш белахь, бохам хила герга ду…»\n«Шен мотт цахаар ду Дала тохар, цул доккха зулам хила йиш а яц, юха а и цхьаъ доцург – халкъана шен мотт цаэшар. Мотт боцург – халкъ дац; царах адамаш олу, человеки, уьш шина кога т1ехь лелаш хиларна… жимачунна т1ера долало доккха зулам я иза – мотт цахаар – жима зулам а дац, иза – къематде ду, дуьненчохь халкъе х1уттуш долу къематде. Со цу къематдийнах кхоьру, де-дийне мел долу вайн халкъана гергакхочуш лаьттачу…»\n«Нохчийн мотт цахаарх стаг вахалур ву, рицкъа а даккхалур ду (иза коьртаниг делахь), амма шен къоман башхаллех, билгалонех стаг д1ахедар ву. Шен дайшца з1е д1аер ю-кх. Дийнатех тарлур ду-кх вай… Дела реза хинволу г1уллакх дац иза. Сийлахьчо вай нохчий долуш кхоьллина, вайга иза хетта а ца хоьттуш. Делан лаамна вай реза ца хилча довлац…»\n«Вай вешан меттан лерам баран билгало а, къоначу чкъуран ненан матте безам кхиоран мехала г1ирс а бан беза Нохчийн меттан де билгалдаккхарх. Хенан йохалла, дуьххьара ненан ц1е яккхар а, де доьхча Деле кхайкхар а, диканан шовкъехь «х1орстоъ» алар а цхьаъ долчу массо нохчийн синхаамна жоп луш, вайн ойла цхьаьна юзуш, боккъал Деза де хилла д1ах1отта деза и де. Иштта хилийтарехь дакъа лаца мел луучун а Дала аьтто бойла!»


Европарламентан 16 пачхьалкхара 60 декъашхочо гIортор йина шайн коллего Германин цIарах йолчу депутато ХIармс Ребеккас, Евробертана юкъайогIучу пачхьалкхийн Iедалша кху аьхка Оьрсийчохь хир йолчу футболан дуьненан чемпионатана бойкот ян еза, аьлла бинчу кхайкхамна.\nЦу хьокъехь долу кехат Евробертана юкъайогIучу пачхьалкхийн офисашка хьажийна Европан парламентан депутаташа Оханан-беттан 20-чу дийнахь. Цу документана тIехь дуьйцуш ду, "Путин Владимир тера вац дуьненан чемпионат тIеоьцучу дикачу хIусамдех, хIунда аьлча, Шемахь а, Украинехь а хIинца а дIабоьлхуш бу тIемаш" аьлла. Цу хьокъехь леррина материал кечйина "Iамеркан аз" портало.\n"Иза лорийла дац доттагӀаллин куьйгалхо, Евробертан пачхьалкхашкахь йолчу аьттоагIоран экстремистийн а, антидемократин а партешна гIортор еш а, харжамашна юкъагIерташ а волуш, - аьлла ду депутато ХIармс Ребеккас яздинчу схьадиллинчу кехата тIехь.\nЦхьаболчу эксперташна хетарехь, тIейогIу футболан дуьненан чемпионат кхин хIума дац, Путинна, цхьацца футболан трюкех пада а оьцуш, кIеда ницкъ гайта аьтто лон рогIера платформа хилар а бен.\nДелахь а политикан говзанчаш дIоггара тешаш бац, спортан къийсадаларшна политикаша бойкот яр Оьрсийчоьнан лидерна эвсара Iаткъам балур болу гIулч ю бохучух.\nИштта ойла йолуш ву, масала, Оьрсийчуьрчу футболах лаьцна цхьамогIа белхаш зорбане баьхна волу Iамеркера Маскингум Университетан профессор Арнолд Ричард.\n"ХIинца дукха тIаьхьа ду цхьаъ хийца. Суна хетарехь, бойкот дукха кIоршаме гIулч хила мега. Сан кхетамца, вай шен хеннахь Сочехь пайда ца ийцира (Оьрсийчоьнца) юкъаметтигаш то ян хиллачу аьттонах. Обама ваха везаш хиллера цига. Ас эр дацара, иза цига вахаро ГIирмера кризис юхатухур яра, аьлла. Амма цо Iаткъам бийр бара ГIирма хьокъехь Оьрсийчоьнан куьйгалхоша сацам беш" - боху Арнолда.\nДаккхийчу спортан къийсадаларшна бойкот еш дуккха а меттигаш яьхкина исторехь. Иштта, 1980-чу шарахь Советан Пачхьалкхехь хиллачу а, 1984-чу шарахь Iамеркехь хиллачу а Олимпиадашна бойкот йира дуккха а пачхьалкхаша. Мелбурнехь (1956) хиллачу Олимпиаде цхьацца бахьанашца ца яхара цхьайолчу пачхьалкхийн спортан тобанаш.\nТкъа 1970-чу шарахь Дуьненаюкъарчу Олимпин комитетан декъашхо йолчура дIаяьккхира Къилба Африка. Бахьана дара цигахь йолу "апартеид" олу (цхьаболчу нахана махкахь кхечу бахархошца цхьаьна баха бакъо ца ялар) политикан раж.\nАмма цхьа а тоьшалла дац цу кепарчу политикан гIулчаша жамI деана хиларан. Делахь а, ХIармс Ребеккина хетарехь, демократин Iедалша дакъалаца ца деза Оьрсийчоьнан президентан пиар компанехь.\nПрофессор Арнолд мелла а кхин ойла йолуш ву. Цунна хетарехь, Малхбузенан а, Оьрсийчоьнан а юкъаметтигаш кхин дIа а талхарх пайда цхьанне а хир бац.\n"Черчилл Уинстона аьлла ма хиллара, дера (оьгIазе) дийцарш дIадахьар гIоле ду тIом бечулла а. Дерриге дика ду, цо шина пачхьалкхан юкъаметтигаш то ян аьтто бахь, мухха ялахь а, дика юкъаметтигаш дIахIитто гIо дахь. Цундела, нагахь Iамерка а, Оьрсийчоь а кIедачу ницкъах пайда оьцуш тийсалуш ялахь, иза гIоле ду герзаца цара тIом бечул а, - дуьйцу Арнолда.\nЦкъачунна хууш дац стенах пайда оьцур бу агIонаш шайн цакхетамаш дIабаха. Цхьа хIума бакъ ду, футболхой а, уьш ловзуш хьажа лууш болу нах а лууш бац политикашка шайн кхолламаш ловза байта. Иштта чулацам бу "Iамеркан аз" портало зорбане яьккхинчу материалан.\nДIадоьжначу жIаьлийн чемпионат дIахьур ю Нохчийчохь\nПхи седа болу хьешан цIа схьадоьллур ду кеста Соьлжа-ГIалахь


Кадыровна тIаьхьабуьсуш бац Оьрсичуьра Iедалхой\nМангал-бутт 28, 2018\nЖурналисташа юха а тIехтохарца багарбина Нохчийчуьрчу Iедалехь болу Кадыров Рамзанан гергара нах. ХIунда?\nМасcарна а хууш долчунна тIера долор вай. Цивилизаци йолчу пачхьалкхашкахь зорбанан гIирсаш доьалгIа Iедал лоруш ду. Прессо Iора доха "халкъан леш" лело хьарамлонаш, ткъа хьакъ долу органаш хуьлу цхьаъ дан дезаш. Амма бозуш боцу репортераш, бох баларан Iалашонца бен царна тIаьхьауьдуш боцчу Оьрсийчохь и тайпаниг ца хуьлу, яздо КавказРеалиино.\nКадыровх лаьцна дукха яздо. Цунна критика йон цхьаъ вийча а, хьийзича а, озабезам бича а. Ткъа жамI?\nХууш ма хилла иза Путин Владимира хIоттийна ву куьйгалхо. Ткъа цунна иза дерриг а мегаш ду. Оццу Путине а дала мегар ду Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнга луш доллу хаттарш.\nПрессехь болх бечу нахах доккхах долчу дакъано чIагIдо журналисташа хаамаш бан беза, ткъа цунах муха пайда эца беза бохург юкъараллана тIехь ду бохуш. Амма кхузахь галдаьлларг ду и юкъаралла федералан телеканалашкара пропагандан сюжеташка хьоьжуш хилар. Цунна оьшуш бац кхечу хьастанаша баржо хаамаш.\nШолгIа. Нохчийчоьнца дерг кхеташ ду (массо а боьлла цигара вон хаамаш кхочуш хиларх). Юккъерчу барамехь субъекташ схьаэцча, цигахь цхьанха а спортзалехь цхьа а ца уьдуьйту. Амма кхузаманахьлера Нохчийчоь коррупцин а, барам боцу харцонийн гIап ю бахар, лаххара а, кӀоргенза доцу хIума ду.\nКадыровс куьйгалла дон Нохчийчоь Оьрсийчохь луъург лелоран лаккхара тIегIа хила а мега. Амма мелла РогозингIар, ЧайкагIар, ПатрушевгIар бу шайн берех лаккхара Iедалхой а, миллиардераш а беш? ХIун, Forbes журналан 70 миллион доллар мах болу долахь долу кема карийна вице-премьер Шувалов тоьлаш ву? Я гIоле ву "Роснефть" компанин куьйгалхо Сечин Игорь, баттахь 2 миллион 300 эзар сом алапа оьцуш волу?\nМуьлхха а Оьрсийчуьрчу регионехь тIе машен тоьхна шу дайина Iедалхо дIаваха мега, цхьа а доьхуш жоп а доцуш. Муьлхха а Оьрсийчуьрчу регионехь хьо набахте хьажо мега, нагахь ахь некъ хадабахь "дикачу нехан". Муьлхха а Оьрсийчуьрчу регионехь Iедалхочо, цхьа а бекхам а боцуш, дIахьажо мега журналист реанимаце (йицйелла шуна Кашин Олеган а, Турчак Андрейн а истори) иштта дIа кхин а.\nЦхьаммо ала мега: къоланаш до, заьIап во, амма ца воь. Дика ду делахь. "Яковлев Димин" цIарах низам ду. Цуьнца а догIуш, Iамеркахошна дихкина ду Оьрсийчуьра бераш шайн доьзалкахь даха эца. 2012-чу шарахь иза тIеоьцуш реза хиларца кхаж тесира Оьрсийчоьнан Пачхьалкхан Думан депутаташа. Цунна тIе куьгтIаIийра Путин Владимира.\nТкъа цул тIаьхьа масийтта бутт балале Лахарчу Новгородан кIоштахь бер делира, сихха дарба дан иза дIадига кехаташ кечдина Iаш Iамеркера доьзал а болуш. Амма цу доьзале ца дайтира иза.\nЦундела Iехавала хьашт дац. Кадыров дакъа ду Оьрсийчоьнан элитан, цунна вист ца хуьлуш шен гIуллакх дан ца хаар бен кхин хийцаделла хIума а доцуш.\nИнарла ву Къилбаседа Кавказера Путинан рогIера векал а


Шемарчу тIамехь дакъалаьцна махкара дIабахна кегийрхой эгна, бисинарш Европера нохчий бу, боху Кадыров Рамзана.\nШемарчу тIаме бахначех дукхахберш хIаллакбина\n«РИА -Керланаш» агенталлина ша еллачу интервьюхь Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана аьлла, махкара Шемарчу тIаме бахначех дукхахберш хIаллакбина, бисинчийн терахь 200 ду.\n«Тхоьгахь болчу хаамашца, «Исламан пачхьалкх» шайх олучу тобанца Шемахь тIемаш бина дуккха а нохчий эгна. Цигахь тIамехь болчу Iаьрбаша луьрачу летаршка нохчийн хьалха а тоьттуш, шуна дика хаьа, шун зеделларг ду, маса, хьалха вала, нохчо, тIом бе, бохуш, байийтина. Висина 200 стаг Европера дIабахана нохчий бу».\nМехкан куьйгалхочунна хетарехь, Малхбузерчу къайлахчу сервисаша Iеха а беш, хьежабо цхьацца пачхьалкхашкара мухIажирш-нохчий.\n«Цара уьш леррина латтош бу, шайца боьзна. Цара могуьйту цигахь царна дерриг: герз ло, цхьана зуламашна кечбо. Иттанашкахь, бIеннашкахь нохчий беха тахана Европехь, Туркойчохь, Украинехь, масанхьа а», - боху Кадыровс шен къамелехь.\n«Ткъа Нохчийчуьра, аьлча, наггахь верг а ца воьду дозанал ара тIом бан.\nОха леринчу тергонехь латтош ву хIора а вахархо. ТIом бан Iалашонца воьдург наггахь бен вац»,- Боху Кадыров Рамзана.\nЦул совнаха, боху Кадыровс, Оьрсийчоьно Шемахь тIеман операци йолийначул тIаьхьа, цигарчу тIаме Оьрсийчуьра дIаоьхучийн терахь хаъал лахделла.\nМахкарчу куьйгалхочо хIоразза а меттигерчу телевизионехь чIагIо йора, Шемарчу тIаме вахана Нохчийчоьнан вахархочунга юха даймахка ког боккхуьйтур бац ша, бохуш. Адамаш дайъина, талораш дан Iамийна, зуламаш даржийна стаг шен къомана кхераме ву, элира.\nТайп-тайпанчу хаамашца, 3000 Оьрсийчоьнан вахархо бехке ву дуьненаюкъарчу терроран юкъараллашкахь хиларна. ФСБ-н директора Бортников Александра дахначу шарахь хаам бира, 200 гергга терроран зуламхой хIапллакбина, оццул юха а баьхкина Оьрсийчу, уьш шайн тергонехь а бу, аьлла.\nМаршо Радио зIене елира Францехь вехачу вайн махкахочуьнца, историкца Вачагаев Майрбекца. Шемара хьал даим зуьйш, дуьненан прессехь дерг довзуьйтуш хуьлчу цуьнга хаьттира оха, Шемарчу «Исламан пачхьалкх» шайх олучу тобанехь висина 200 нохчо вуй-те Европехь дIабахначу вайнахах, я Кадыровна луург-ду-те иза, аьлла.\nВачагаев: «200 стаг кху Европера дIавахана аьлча, бакъдерг дийцича, хIакхара са даккха вуьтур а вацара. ХIунда аьлча, доккха терахь ма ду и. Таханалерачу дийнахь Францехь Iедало гучуваьккхинарг 4 вуй-те моьтту суна.\nНорвегера шиъ вара вахана, Германера 3-4 стаг вара вахана, Швецера вахана, цигахь дIакхелхана цхьаъ а ву. ХIора пачхьалкх схьаэцча, 1,2,3,4 кхи вац. Уггар дукха иттех стаг Австрера вахана вара. Уьш берш вовшахтоьхча а хир вац 40 стаг а».\nМисарахь, Шемахь, Туркойчохь дуккха а нохчийн бераш дара боху Вачагаев Майрбека динан Iилма карадерзо, дIадахана. ТIом болабеллачул тIаьхьа и кегий нах цигахь бисина хилар а ца дуьллу цо шеконе.\nВачагаев: “Вайна ма-хаъара, Шемахь тIом болабалале а, цигахь доьшуш вара бIе сов нохчо, Мисарахь, Шемахь, цигахь дуккха а исламан университеташ ю. Кхечу дккхаъчу пачхьалкхашкахь доьшучаран луш стипенди дацара, ткъа Шемахь лора. Цундела а дара массо Къилбаседа Кавказера нах а цига гIертар».\nБакъ ца до вевзачу историка Шемарчу тIамехь Кадыров Рамзана висина боху 200 стаг Европерчу нохчех хилар. Масалшца далира цо цуьнан тоьшаллаш.\nВачагаев: «Европера воьдург кхара чIогIа ларвеш ву. Ур-атталла хьо Туркойчу садаIа воьдуш велахь а, хьо билгалвеш ву кхара, хIунда аьлча, ши-кхо кIира даьлла хьо юхавеача, уггар хьалха хьо туркойн гIаланашкахь хиларан тоьшаллаш гайта деза Iедална.\nЦундела тахана дукхаболу нохчий Туркойчу а ца боьлху, ларлуш. 200 Европера нохчий бу бохург нийса ца хета суна.\nОццул доккха терахь хилча, ас юха а боху, хIокху Европехь хIора ши-кхо бутт мел болу гул а луш пачхьалкхийн векалша Шемара хьал зуьйш хуьлу. Цара и терахь Iорадоккхур дара, журналисташа дуьйцур дара».\nОьрсийчоьно шен кеманаш Шемара юхадерзийча, Кадыров Рамзана шен Инстаграмехь яздира: «Оьрсийчоьно шен Iалашонаш кхочушйи. Доллу дуьне теший, ша бен террорна дуьхьало ца йинийла. Iамерко а, цуьнан агIончаша а йохийна ОвхIанистан, Ливи, Иракъ, хIаллакбина церан куьйгалхой.\nТкъа Оьрсийчоьно Шемара хьал маьршачу новкъа дерзийна», аьлла хьажам бу Кадыров Рамзанан.\nАмма ца хьахадо, Шемин президентан Асад Башаран эскарша, оьрсийн кеманийн гIоьнца 30 000 сов Шемин вахархо валар а, маьрша эзар сов нах байъар а.\nШемарчу бакъонашларъярхоша Iорадаьхна и терахьаш.


Австрихочуьнца цхьаьна кокаин лелош гучуваьлла нохчо\n49 шо долчу австрихочунна корт бахон молхнаш юхкуш, гIодеш хилла Филлах гIалахь вехаш волу нохчо. 25 шо долу и кIант а, цуьнца цхьаьна кхин цхьа Словенера орамаш долу жимстаг а курьерийн болх беш хилла бохуш, чIагIдо Кернтнен лаьттарчу полисхоша.\nМаршо Радиога полисхойн декъера тIечIагIбинчу хаамца, талорхойн буьйранча австрихо хилла, хьалхехь кхин а къепедацарш лелорна массийтаза лаьцна хилла волу. Цо шен ахчанах Словенехь кийланашкахь эца а оьцуйтуш, курьерашка Австре сехьайохуьйтуш хилла наркотикаш.\nПолисхоша, дозанехь талларш дечу хенахь, цо тIедожорца эцна йохьуш йолу ах кила кокаинний, цхьа кила амфитаминаш олуш олу корта бахон молхнаший гучуялар бахьана долуш, лаьцна иза Iедалхоша. Ткъа иза лаьцначул тIаьхьа цунна болх беш хилла волу нохчочун а, словенхочун а ларашна тIе а кхаьчна полисхой.\nПолицино динчу дIахьедарца, кхин а мел кIезга а 15 стаг хилла наркотикаш юхкучу австрихочо шена болх бойтуш. Карарчу хенахь и нах лохуш бу Iедало.


Динул-Ислам - Хаттаршна жоьпаш - Суннат ламазийн ниййат муха хила деза?\nДела резда хуьлда хьуна!\nСа хаттар ишта ду: Iуьйра ламазал хьалха деш долу суннат ламаз а, иштта дола важа диссина суннат ламазаш а - делкъанаш а, малхбузанаш а, маьркижниг а, пхьуьйранаш а – цера нийят муха хила деза?\nАса ши раIакат суннат ламаз олий дуьта и Iад. ХIоккхахь ас дешнера, доза тоьхна дерш, тохаз дерш ду аьлла. Хьайн хала дацахь и массо ламаз муха доьхка яздехьа.\nАллахIа Шен дуьхьа дойла ахь хьоьгу къа.\nСуннат ламаз ниййат дарехь шина декъе декъало: цхьана хенаца а, бахьанца а доьзна дерш а, иштта доцурш а.\nХенаца доьзна долчерна масал ду парз пхеа ламазашца цхьаьна деш долу суннат ламазаш а, витр ламаз а, духьа ламаз а, иштта кхидIа а. Бахьанца доьзна долчу ламазийн масал ду Iийд-дийнахь деш долу ши ламаз.\nХенаца а, бахьанца а доьзна долчу суннат ламазашна ниййат дарехь важиб дерг ши хIума ду: ламаз дан лаам хилар а, дийриг муьлха ламаз ду билгалдар а. Масал далийча, Iуьйра ламазал хьалхара суннат ламазна ниййат дечу хенахь важиб ду иштта ниййат хилар: «Iуьйра ламазал хьалхара ламаз дан» аьлла. Ламаз дан лаам хилар а ду цу ниййатехь билгалдеш, дийриг муьлха ламаз ду а билгалдеш ду. Иза важиб дерг ду, йа вуьшта аьлча, и ши хIума кхочуш ца хилахь ниййат нийса хуьлуш дац.\nВажиб долчул совнаха, суннат долу хIуманаш а ду ниййат дарехь дича дика а долуш, ца дича гIалат а доцуш. Церан масал ду: мас ракаIат ду билгалдар а, Дела доьхьа деш хилар билгалдар а, иштта кхидIа а.\nВажиб дерг а, суннат дерг а цхьаьнатоьхна дича, иштта хир ду, масала Iуйьра ламазан суннатан ниййат: «Ас ниййат до Iуьйра ламазал хьалхара ши ракаIат сунна ламаз дан, Дела доьхьа». Деккъа важиб дерг, вай доьххьара ма-аллара, иштта хир ду: «Ас ниййат до Iуьйра ламазал хьалхара ламаз дан». Масала, маьркIижал тIаьхьа долчунна иштта ниййат дийр ду: «Ас ниййат до маьркIижал тIаьхьара ламаз дан» - важиб дерг а дина дуьтуш хилахь; амма суннат дерг деш хилахь иштта дийр ду: «Ас ниййат до маьркIижа ламазал тIаьхьара ши ракаIат суннат ламаз дан, Дела доьхьа».\nАмма цхьана хенаца а, бахьанца а доьзна доцу суннат ламаз – цунна ниййат дарехь важиб дерг ламаз дан лаам хилар ду. Цул совнаха тIетоха мегар ду луучо, суннат ламаз аьлла дерг а, Делан доьхьа аьлла дерг а.\nТIаккха, ниййат дар – иза деган лаам бу. Вуьшта аьлча, ниййат дарехь бух лоруш дерг дог ду, ниййат нийса хилар а, ца хилар а дагчохь долчуьнца ду. ТIаккха, цхьаболчу Iеламнаха и дагчохь долу ниййат маттаца схьаалар дика ду аьлла, дагчохь долчунна матте гIо дайтархьама, делахь а иза маттаца схьа ца аьлчи а гIалат дац, дагчохь ниййат хилча а тоам болуш ду. Дагчохь болу лаам цхьаъ а болуш, маттаца схаьалларг кхиниг делахь – маьIне дерг дагчохь дерг ду, маттаца дерг дац.\n14.06.2010 = 02/07/1431


Нохчийн къам а, Кадыров Рамзан а\nЦхьана декъо Кадыров Ахьмадах, Нохчийчоьнан тIаьххьарчу 30 шеран иэс дIа а дойуш, мехкан «хьалхара президент» олу. Цо кIелхьара даьккхина боху къам чуьрчу зуламдайшца хIалладечуьра.\nШолгIачу декъо Кадыров Ахьмадах, шен къам а духкуш, Кремлехьа а ваьлла, дукха къонахий хIаллак а бойтуш, мехкан пачхьалкхалла хьашинарг олу.\nИзза ши цIе лела Кадыров Рамзанна гонах а. Цуьнца цхьаьна Iедале бахкинчара а, цхьаьна рицкъа гулдинчара, даржашка хевшинчара «паччахь» олу цунах, халкъ а декхаре до изза цIеяккха. Царна хетарехь, Кадыров вацахьара хир яцара меттахIоьттина, хазлуш Соьлж-ГIала а, кхийолу меттигаш а, хир дацара тIемаша дакъаздаьккхинчу халкъана чусадеана а.\nШолгIачу декъо Кадыров Рамзан, шен да а санна, махкана ямортло а еш, къам Кремлан караделларг лору. Цунна бехкедо нохчашлахь гIуллакх-гIуллакх малдар, махкахь цкъа а ца леллачу барамашкахь къизалла яржор, адамаш дайар, лецар, махкара нах идар, белхаш бацар, иштта дIа кхидолу а сакхташ.\nХьалхарчу декъо даздо Кадыров Рамзан даржехь кхозлагIа а чIагIвалар. ШолгIачу декъехь дагахьбаллам бу. Хьалхарчара шайн дахар тоьлла хир ду боху кхидIа а, вукхара шайна цкъа а гур доцчух тера ду самаьлха дуьне, иза даржера воссале, шаьш маршонах а хьоьгуш, эхарта доьрзур долучух тера ду боху.\nМуха тIеэцна Кадыров Рамзан шегарчу гIентахь юха а дIачIагIвалар махкахь а, арахьа а? Мел лаьттар ю и цIе къоман коьртехь? Оцу хеттаршна жоьпаш массарна а оьшу. Амма махкахь хетарг хазош кIезиг бу – нах дIахазо баьхьарг Кадыровна а, цуьнан гонна а оьшург бен дац.\nМахкара сихха бовда дезначу бакъоларъярхойх ю хIара. Цунна хьовзам баларна кхоьру Маршо Радио, цундела цIарца ца юьйцу, амма дош ло цунна.\nНохчийн бакъоларъярхо: "Вай кхета, стенгара бу, хьан белла Кадыровга ницкъ. И ницкъан да дIаваллалц, Кадыров а хир ву даржехь".\nНохчийчуьра дукха хан йоццуш юьстахъяллачу бакъоларъярхчо тидаме оьцу бахначу харжамашкахь Кадыров Рамзанна кхаьжнех дукхахберш кхаьчна хилар. Оцу хьолаца а, ша а, кхечу нохчаша а сатуьйсучух а иштта дуьйцу цо.\nНохчийн бакъоларъярхо: "Цхьаццаболучара боху интернетехь, Кадыровна алссам кхаьжнаш тесна, нахана иза мега. Царна мегаш хилча, массарна а мага мегар дацара, хоьтту. Суна-м башха дац, иза къоман харжам белахь, Амма Дала елла ю синан маршо, Иза сайнахь кхобур ю-кх ас, ца лаьа цхьанненна а дIаяла."\nМуха хила догIу Нохчийчоьнан лакхарчу куьйгаллехь? ХIун ду халкъо цуьнагахь лан а, ца лан торург? Оцу хаттарна иштта жоп ду Маршо Радиоца анонимехь къамел дечу бакъоларъярхочун.\nНохчийн бакъоларъярхо: "Цигахь хуьлда Кадыров я Магомадов, суна бен а дац, цо адамашна паргIато юьтуш хилчхьана. Ла тарло, иза къоман гIагIанаш кхочушбеш велахь, вацахь - лан дуьсу-кх"\nДош ала мелла а маьрша болчу нохчийн проблематикаца бехачу бакъоларъярхошна муха хета? Мел латтор ду къам Путина Кадыров Рамзанан куьйга кIел, иза а теллира Маршо Радионо.\nДукха хан юьсий нохчашна Кадыров лан бохучу хаттарна «Iазапна дуьхьалояран комитетан» куьйгалхочо Каляпин Игора жоп иштта ло.\nКаляпин: «Садеттар бохучунна тIе вай дерзахь, алсам вай са мел дитти а дахлур ду иза. Олуш ма-хиллара, хIора халкъан шега хьажжина хуьллу Iедал а. Суна ца хаьа оцу кадыровгIараллица Дала Нохчийчоьнна стенна дина таIзар.\nКхетий хьо, вайн ерриг а Оьрсийчохь чуьраяьлла йоьдуш Iедалан деградаци ма ю. Iедале мел кхочу персоналеш, куьйгалхой уггаре эшнарш ма бу. Иза ерриг а Оьрсийчоьнан бала бу, шен динамика а йолуш. И динамика ю телхина йогIуш.\nТкъа Нохчийчоь - иза уггаре доккха масал ду. Кадыров, шен массо а башхаллашца, цуьнан хаарш ца дуьйцуш, кхин амалш а схьаэцча, дерриг а нохчийн къоманна дуьхьалбаьккхина бала бу. Со дукха лела Нохчийчу, сан цигахь дуккха а доттагIий бу, ас тайп-тайпанарчу нахаца юкъарлонаш лелийна, ас боху, Кадыров ванне а вац нохчийн къоман векал.\nТхан кху Оьрсийчохь, цуьнан геннарчу ярташкахь беха нах, нохчийн къам а, я цуьнан култура, я цуьнан интеллигенци а евзаш боцурш, цара Кадыровца бусту нохчий.\nТоъал синiаткъам бохьуш сурт хIутту – адамехь Iилма дацарал а совнаха, дац гIиллакх, ца лардо ламасташ, ца оьцу схьа хьекъал шен гонахарчу оьздачу нахера. Соьга хаьттича, оьзда адам алало муьлххачу а къаночух, масала, даима а лаьмнашкахь ваьхна а, я дешна а воцчу, цунна хаьа нахе ладогIа, нахаца ларавала. Оцо цунна хIун ло? Ларам а ло, оьздангалла ло, дин довзар ло.\nТкъа Кадыровца данне дац и саннарг. Муха кхаьчна иза шегарчу дарже, вайна массарна а хаьа, ас юха ца дийцича а. Цкъа мацца а иза оцу метте хIотторца цхьа логика хила а тарло. 12 шо хьалха цунах Нохчийчоьнан куйьгалхо вира. Ас тIе ца оьцу и логика, амма иза хила тарло хIетахьлера хьелаш юхьара эцча.\nЭшна хир ду Ахьмад-Хьаьжас лелийнарг дIадахьа, нохчий къарбан, федералан структурийн метта бухара структураш хIитто, хьал нохчашка шайга луьстуьйтучу даккха. Эшна хир ву-кх, кхетаме вацахь а, хаарш дaцахь а, гIиллакхe вацахь а, омранаш кхочушдийр долу стаг. Кхолла эшна медиа-гIирсашца ша-тайпа буьрса, Къилбаседа Кавказехь террорризмана дуьхьаллаьтта стаг».\n12 шо хьалха оьшура Путинна нохчийн къам къардархьама Кадыров. Ткъа стенна оьшу цунна иза тахана, ша ца кхета боху Каляпина.\nКаляпин: «12 шо хьалха цуьнан цхьа маьIна хилла хила а тарло. Амма со ца кхета, стенна оьшу иза хIинца. Вац хIинца Къилбаседа Кавказехь а, я Нохчийчохь а кхеро висина стагга а. Йолуш йолу проблемаш дIаяха оьшу хьекъал, хаарш, экам балхатIехь хилар, экономика кхиор, белхан меттигаш кхоллар. Шеко а йоцуш кхеташ ду, Кадыров оцу Iалашонех цхьа а кхочуш ян таро йолуш вац, ца хаьа Кадыровна хIумма а. Соьга хаьттича, Кадыров ницкъахочуьнан карикатура ю.\nСтенна оьшу тахана Москохна Нохчийчохь и тайпа куьйгалхо, со тIаьхьакхуьуш вац. Цундела хаттарна, стенна маццалц иза дахлур ду, жоп дала а суна вуно хала ду. 12 шарахь оцу гIентахь Iийна стаг мелла а шен бага ларъян мукъане а Iама везара.\nСкандалаш кхуллу цо, хетарехь, леррина а кхуллу. Гарехь, цунна оьшу иштта бен-башха а доцуш, Оьрсийчоьнан низамех ца веша кепаш лело. Хаац, амма деш-м ду иза цхьа Iовдал, скандалаш а кхуллуш. И скандалаш цунна ерзо а ца хаьа, уьш лилхича, оьздда чекхвала а ца хаьа.\nИ массо а истореш оьзда яц, со тешна ву, и дерриг а Путина кхетадо, амма хийцалуш хIума дац, оцу бахьанехь суна новкъа ду нохчашца лелориг. Кест-кеста гойту Кадыров Оьрсийчоьнан хаамийн гIирсашкахь, дукхаболчу наха оцу адаме а хьоьжуш, кхетадо дерриг а нохчашца доьзна дерг – иза суна Iаткъаме ду».\nХIун хила тарло Кадыров Рамзанах кхидIа, мел Iан тарло иза шегарчу даржехь бохург, мел хьега еза нохчаша Кадыровна махкахь адам парггIат ден а, набахте хьажо а, дешан маршо йоцчу хьолехь кхаба а бакъо кхачошйолу зама бохучуьнца дозало.\nНохчийчоь йиллина шен тергонехь латточу, кест-кеста цигара хьал дуьйцучу Дуьненаюкаърчу кризисан тобан Оьрсийчуьрчу а, Къилбаседа Кавказерчу а проектан директорна Сокирянская Екатеринина хиндочун ши сурт го.\nСокирянская: «Хиндерг тидар баркалла хуьлу хIума ма даций, делахь а суна, ши вариант го хиндолчун.\nХьалхарниг, Кадыров даржера дIавоккхур ву, аьлча а, вуно кеста хир вац республикан коьртехь. ДагадогIу-кх шуна лелла хабарш, Кремло шен и формалехь доцу контракт Нохчийчоьнан урхаллица кхин дIадахдийр дац, хIунда аьлча, Кремле шена оьшучул далуш олалла дац, иза цуьнга ца леладало Нохчийчоьнна тIехь, я и дан луурш дукха а бац, оцу махкахь конституци лелаш а яц, бохуш хабарш лелара.\nКадыровна юха а дарже кхача магийтинехь а, дац иза и стаг даима а IийIр ву даржехь бохург. Путинна ца деза даржера стаг тIех гIара а доккхуш вохор, иза нисдийр ду ишта дIа могIара хIума долуш санна. Цхьа сценарий и ю хиндолчун».\nСокирянская Екатеринина гуш йолу шолгIа сценарий Кадыровна а, цуьнан гонна а ма-оьшшу ю.\nСокирянская: «ШолгIа сценарий, хетарехь, лелардерг ду. Кадыров Рамзан Нохчийчоьнан коьртехь Кремлехь Путин мел веха Iан тарло. ХIунда аьлча, Путинна мега цо Нохчийчохь лелориг. Нохчийчоь массарна Оьрсийчохь а масале юьллуш дукха ма нисделлий, масала, Медведев Дмитрийс санна. Нохчийчохь мел дийриг нийса а ду, Кадыровс шена хьалха хIиттийна Iалашонаш кхочуш а йо аьлла хета Путинна.\nНохчийчохь урхалла иштта латто деза, Кадыровна метте хIоттавойла дац цхьа а, аьлла хета Путинна. Цундела махкахь режим а лаьттар ю, Путинна иза дикачех хетаре терра. Цундела Кадыров а велла дIаваллалц латта тарло Iедалехь».\nНохчийчоьнах а, Оьрсийчоьнах а доглозучийн ойланаш иштта ю Кадыровх а, цо нехан дахарехь дIалоцучу а меттигах.\nСоьлж-ГIалахь цхьана дийне а озийна, кхо даздар дIадаьхьина кхаарийдийнахь. Паччахьаллехь кхозлагIа чIагIвина, Кадыровна тажтиллира иза винчу дийнахь цунна герга оьзначу мехкан коьртачу шахьаран дийнахь.\nКхушара иза вина де а, ГIалин де а стохкачул паргIат дара. Амма ца хиллехь а хир дара стохка хилларг. Дагалаца догIу стохка оцу дийнахь теракт йира Соьлж-ГIалахь, велира виъ полицин белхахо. Бакъду, юха ца яьккхира цу денна лерина, берриг мохк дIа а кхойкхуш ,хIоттийна концерт, ур-атталла салюташ а ца ехира юха.\nКхушарлера башхалла ю вер-ваккхар доцуш и де чекхдалар. Ткъа лаьа мехкан бахархошна и бохамаш лахлойла. Къаьсттина дагахьбалламе хуьлу нах Iожаллина сихбеш хийзаш Iедалера нах нисбелча, сатуьйсу хIораммо шен маршонаш, валар-висар хьакамийн карара даьлла зама яре.


Ша бехке хилар тIе ца оьцу Росгвардина тIелатарна бехке вечу нохчочо\nРосгвардин белхахошна тIелатар дина аьлла Оьрсийчохь бехке вечу Нохчийчуьра схьаваьлла, карарчу хенахь Украинехь вехачу Бакаев Iедал шен ютьюб-канал а кхоьллина анонс йина ша цхьамогIа видеош кечйеш ву, ша бехке ца хилар гойтуш аьлла.\n"Цул хьалха аудиокхайкхам а бина Тумсога [Аюдурахмановга] дIахьажийра ас доцца кхетош со декъа цахилар, структурашкара бехахошка сайца зIене бовлар доьхуш. Амма цхьа зIене ца велира, я вала дагахь а вац, соьга ладогIу лууш цхьа а вац. Гарехь, дерриг а хьалхха сацам бина чекхдаьккхина. Цундела видеокхайкхам бо ас, сайн сий а, сайн цIий а, сайн маршо а ларъян", - кхетийна Бакаевс ша канал кхоллар.\nИнтерполо лехамашкара дIаваьккхина Бакаев Iела\nБакаевна хетарехь, шена бехктакхаман гIуллакх а кхоьллина, Оьрсийчохь тIаьхьабевлла лелар доьзна ду иза къомах нохчо хиларна. Нагахь Оьрсийчохь нохчо цхьана хIуманна бехке винехь, бIаьрг тIехIоьттинехь, оцунах валалур вац, аьлла хета цунна.\nКарарчу хенахь Бакаевн видеокхайкхаме хьаьжна 5 эзар гергга стаг.\n20I7-чу шарахь Нохчийчохь ялх вахархо тIелеттера Росгвардин тIеман дакъа дIатарделлачу кертана. ТIематасадалар хилар бахьана долугш вийра 6 эскархо, байъира шаьш тIелеттарш а.\nОьрсийчоьнан низамаш лардон органийн векалийн версица, оцу тIелатарехь дакъа долуш ву, иза хуьлуш Оьрсийчуьра арахьа хилла волу Бакаев Iела. Цул тIаьхаь аудиокхайкха а бина, Бакаевс политикн тховкIело йийхира Украинехь.\nУкраинин мигарцин сервис дуьхьал ю цуьнан дехар кхочуш дан. Бухе диллинарг ду Оьрсийчохь Бакаевна дуьхьал дехкина бехкаш. Цуьнца цхьана 20I9-чу шарахь шен базера дIаваьккхира Бакаев Интерполо.


Госдумо ца магийна шен могIаршка Навальныйн агIочаш харжа\nОьрсийчоьнан Пачхьалкхан Думо хьалхарчу дешарехь низаман проект тIеэцна, парламентан харжамашкахь бакъо ца луш долу дакъалаца Оьрсийчохь экстремизман ю аьлла цIетоьхначу вовшахтохараллийн декъашхошна я царна гIотор еш болчу нахана, хаам бо Радио Свободано. Документ гучудаьлла Думан сайта тIехь.\nНизаман проект ю юханехьа лелан ницкъ болуш. Цуьнан текстца а догIуш, и низам хьакхалуш хир ду дехкар юкъадаккхале кхо шо хьалха дуьйна вовшахтохараллийн агIончех.\nЭшахь цо бакъо ло парламенте ца харжийта Навальный Алексейн Коррупцица къийсам латторан Фондан хилла бехахой а, церан агIончаш а, нагахь Фонд кхело экстремизман вовшахтохаралла ларахь (цу хьокъехь гIуллакх къастош ду кхелехь).\n"Левада": 29% Оьрсийчуьрчу бахархоша харцо лору Навальныйна дина таIзар\nНавальныйн накъоста Волков Леонида шен хетарг аьлла, низаман проект леррина кечйина ю аьлла, оппозиционеран тобанна а, цунна гIортор ечу нахана а дуьхьал. Цо мах хадорехь, и дехкар хьакхадала мега оппозиционеран фондашна ахча деллачу 200 эзар сов стагах.\nДIаяхнчу хенахь хиллачух а иза хьакхалуш хиларна, низаман проектана критика йина парламентан оппозицино – цунна дуьхьалбевлла "Справедливая Россия" а, ЛДПР а паритийн векалш.\nФедерацин Кхеташонан конституцехула низамаш дахаран комитетан куьйгалхочо, "Единая Россия" партин дакъашхочо Клишас Андрейс дIахьедина, документ тIехь дикка болх бан дезаш ду аьлла.\nКоррупцица къийсам латторан Фонд, кхийолу дуккха а гражданийн юкъараллица болх беш ерш санна, юкъатоьхна ю, арахьарчу агентийн олучу тептарна. Оьрсийчуьрчу низамаша декхарелахь бо зорбан гIирсаш цунах лаьцна шайн материалашкахь дагадаийтар.


Хьаьжа-цIа вахча къинойх цIанло олуш хеззера суна, кхечунна меттана вахча цIанлуш верг мила ву царех? - Хаттаршна жоьпаш - Динул-Ислам\nАссаламу Iалайкум! Хьаьжа-цIа вахча къинойх цIанло олуш хеззера суна, кхечунна меттана вахча цIанлуш верг мила ву царех?\nДоьххьара билгал дан деза, кхечунна тIера хьадж дан лууш верг цкъа доьххьара шена тIера хьадж дина хила везар. Нагахь санна иза шен фард хьадж тIерадаьккхина вацахь, цо кхечунна тIера хьадж дар нийса ца хуьлу.\nИмам Аш-Шийро́зийс – Дала къинхетам бойла цунах – аьлла: «Шена тIера хьадж дина воцучо кхечунна тIера хьадж дийр дац, хIунда аьлча IабдуллахI ибн Iабба́са – Дела реза хуьлда цаьршинна – дийцина хьадис долу дела, Делан Элчанна – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хезира аьлла, цхьана стага олуш: «Ас хьадж доьхку Шубруматана тIера». ТIаккха цо хаьттира цуьнга: «Хьайна тIера диний ахь хьадж?». Цо жоп делира: «ХIан-хIа». ТIаккха Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира цуьнга: «Делахь цкъа хьайна тIера хьадж де, тIаккха Шубруматана тIера хьадж де».\nАмма ахь хоьттучух лаьцна аьлча, Дала мукъа лахь, Делан къинхетамца шинне а мел хир бу цаьршинна.\nIабдуллахI ибн Iаббаса – Дела реза хуьлда цаьршинна – дийцина, цхьана зудчо Пайхамаре – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – элира аьлла: «Сан нанас чIагIо йинера хьадж дан, иза дале хьалха йалар нисделла цуьнан, цунна тIера хьадж дан мегар дуй ас?». Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – жоп делла цунна: «Хьадж де цунна тIера. Хьайн нанна тIехь (нехан) декхар делхьара, иза токхур ма дара ахь, дарий?! АллахI декхар а тIерадаккха аш, бакъдолуш АллахI массарел хьалха Шен декхар дIакхачо дезарг ву!»\nКхин а дийцина цо – Дела реза хуьлда цунна – цхьана зудчо Пайхамаре – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – хаьттина хиллера аьлла: «АллахIа Шен лайшна хьадж парз (важиб) дечу хенахь сан да къена воккха-стаг вара, говрахь-эмкалхь сацалур воцуш. Цунна тIера хьадж дан мегар дуй ас?». Пайхамара – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – жоп делла цунна: «ХIаъ (де́)».\nКхечу хьадисехь деана ду: «Цхьана стага шен дена-нанна тIера хьадж дича, (иза) къобал дийр ду цуьнгара а, цаьршингара а, стиглахь долчу цаьршинан шина синна хаза а хетар ду иза». ХIокху дешнийн - «къобал дийр ду цуьнгара а, цаьршингара а» - маьIна Имам Ал-Мунна́вийс – Дала къинхетам бойла цунах – иштта до: «И хьадж дарна мел лур бу цунна а, цаьршинна а. Ша шена хьадж дича санна мел язбийр бу цунна а, цаьршинна а».\nЦу хьокъехь Iелам-наха аьллачуьнга вай хьевсича, иштта дешнаш карадо вайна:\n- «Цкъа ша́ шена тIера хьадж динчул тIаьхьа адамо кхечунна тIера хьадж дар деза ду цо шена тIера хьадж дарал. ХIунда цо дийриг кхечунна а пайда хуьлу гIулкх ду, ткъа иштта гIулкх шенна пайда а хилла дуьссучул гIолий ду».\n- «Веллачуьнан меттана мах ца оьцуш хьадж деш волчунна хьаджан мел хир бу. Абу Давуда аьлла «Имам Ахьмадан хаттарш» жайни тIехь: «Суна хезира цхьана стага Имам Ахьмаде хоттуш: «Сайн нанна тIера хьадж дан лууш ву со. Суна а хьадж дича санна мел хиларга догдохий ахь (хир бу аьлла хетий хьуна)?» Цо жоп делла: «ХIаъ. Цунна тIехь хилла долу декхар тIерадоккхуш ма ву хьо». Чекхдели Абу Давуда аьлларг.\nТIабаранийс «Ал-АвсатI» тIехь Абу ХIурайратера схьа – Дела реза хуьлда цунна – дийцинчу хIокху хьадисан доьххьала дIа гуш долу маьIна а ду иза: «Веллачунна тIера хьадж динчунна мел хир бу оцу веллачунна санна…».\n- «Нагахь санна кхечунна тIера хьадж дан воьдучо мах схьаэцаран бахьана дуьненан доьхьа бен ца хиллехь, чIогIа боккха кхерам бу цунна цунах, цуьнан и хьадж къобал ца хила кхерам а бу цунна, хIунда аьлча цо эхарт тIаьхьа а теттина, дуьне хьалхадаьккхина дела. Амма нагахь санна цо и мах схьаэцаран бахьана АллахIера ял езар хиллехь, шен вешина тIера хьадж дарца цунна пайда бар хиллехь, хьаджан тайп-тайпана Iибадаташкахь бусалба нахаца да́къа ла́ца лаар хиллехь, тIаваф даран а, Хьарам-маьждигехь ламазаш даран а, Iилманан гуламашкахь пайда иэцаран а мел безар хиллехь, иза дукха доккхачу диканца ву, цо шена тIера хьадж дина волчунна санна мел хиларга догдохийла а ю цунна».\n- «Веллачунна тIера цхьамма хьадж дича, оцу хьадджан мел цунна дIакхочур а бу, цунна цунах пайда а хир бу, шегахь долчу диканна тIе кхин а совнаха дика тIекхетар а ду цунна».\nБакъду, кхечунна тIера хьадж деш волчунна хир болу мел цуьнан ниййатах боьзна бу, и деза Iибадат дарехь цуьнан ниййат цIена мел хили алсам хир бу цунна мел, цуьнан ниййатца дуьненан хIуманаш алсам мел дийли кIеззиг а хир бу цунна мел.\nАмма цаьршиннах муьлхарчуьнан къиношна гечдо бохург – цу хьокъехь билггал айат а, хьадис а дац, цундела цхьаболчу Iелам-наха цаьршинан шинне къиношна гечдо аьлла, цхьаболчара иза вайна девзаш хIума дац аьлла. Ткъа АллахIан къинхетам боккха бу, Цуьнца йолу ойла даим дика хилар хIора бусалба стеган декхар а ду, цундела дикачуьнга дог а дохуш, къиношна гечдар доьхуш даггара доIа дан деза шена а, ша хьадж деш волчунна а.\nТкъа гIолий хуург сийлахь АллахI ву.\n20.10.2008  Имам Аш-Ши́ро́зий, «Ал-МухIаззаб», 1\_199. Хьадис дийцина ШафиIийс а, Абу Давуда а, Ибн Маджас а, кхечара а.\n «Файдул-Къади́р», 1\_422, Имам Ал-Мунна́вий.\n «Фатава Ал-АзхIар», 1\_182.\n «Фатава ва Росаил Аш-Шайх Мухьаммад ибн ИброхIим», 5\_184.\n «Фатава ТатаIаллакъу Биахькамил-Хьадджи вал-IумрахI», 72, Шейх Ибн Баз.\n «Фатава Аш-Шабакатил-ИсламиййахI», 7\_672.


"Нохчийн мотт – сан дозалла!"\nЦхьана а деших, ахчанах эца а, терзанца оза а йиш йоцу хазна ю ненан мотт. Дуьненан къаьмнех вай къасториг а, вайх къам дийриг а – иза нохчийн мотт бу. Цунах доьзна ду вовшийн уьйраш, гергарло, хазахетар, халахетар, халкъан сий, къонахчун яхь, адамаллин хьекъал, кхетам…\nХалкъан кица ду: «Мотт у-къам ду, мотт бацкъам дац». Ненан маттал деза хIума хила йиш яц къоман кхолламехь, хIунда аьлча, мотт байна къам дуьненан букъ тIера дIадов. Даймохк а ца буьсу цуьнан – къоман бен хуьлуш бац Даймохк. Ткъа къам матто латтош ду. Ненан маттахь долу йоза-дешар ца хаахь – иза доккха сакхт ду. Халахеташ делахь а, и санна сакхт долуш берш вайна юккъехь хIинца а хаалуш бу. Стаг мел оьздангалла, гIиллакх долуш я лакхарчу даржехь хиларх ненан мотт кхоччуш ца хаахь цуьнан мах хадабойла дац. Нийса ца лоь аьлла хета нохчийн мотт къен бу, бийца хала бу олуш хезча. шен син кхача лоруш волчунна цкъа а хилла бац бийца хала я чолхе. Къайле яц, нохчийн мотт сийлахь-баккхийчу Iилманчаша, яздархоша шена тIе тидам бахийтарца теллина а, хьалдолуш лерина а хилар. Мотт вай лар ца бахь, цуьнан сий ца дахь, вайн къоман сий а дужур ду. Ненан мотт хIора къоман а, хIора халкъан а культурин бух хиларе терра, иза мелла а кIорггера дика Iамор вайн хIоранна а декхар ду. Оцу хьокъехь нийса яздина ненан маттах лаьцна яздархочо К.Паустовскийс хIара дешнаш: «ХIора стеган а шен маттаца йолчу юкъаметтиге хьаьжжина, цуьнан культурин барам къастийна ца Iаш, цуьнан граждански мехалла кхоччуш нийса къасто мегар ду. Шен махке бакъ болу безам хила йиш яц матте безам боцуш. Муьлхачу а къоман коьрта билгало а, къам шен амалх, гIиллакхех, эхь-бехках, Iадатех ца долуьйту мокхазан чIагIо а ю мотт. Цунах херделла адам, лакхахь хьахийначу сийлаллех хер ца луш ца дуьсу. Ткъа мотт бицбинчо шен кхерч, ша схьаваьлла бух, дайн мохк бицбо. Цунна шен селханлера де а, кханенга боьду некъ а ца хаьа. Цундела ларамаза дац вай\nтахна дуьйна Iадаташ, эхь-бехк, ийман меттахIоттор ненан мотт кхиорна, марзбарна тIера дIадоло деза бахар а. ГIиллакх, оьздангалла, юьхь-яхь йовзуьйту цхьаъ бен боцу гIирс бу иза. Нохчийн мотт – иза деккъа йоза-дешар хилла ца Iа. Ненан мотт-и гIиллакх ду, культура ю, тезет лелор, зуда ялорйигар ду, илли, литература, ловзар-синкъерам бу, халкъан юьхь, куьзга, хатI-амал ю. И мотт вайн ца хилахь, орам боцчу диттах тарлур ду вайн къам, я пачхьалкхе а хир яц. Ненан маттал деза хIума стеган дахарехь хуьлийла дац. Иза Iамор а, цунна богIуш болу тидам тIебахийтар а – иза вайн нохчийн коьрта декхар ду. Масала: литературин урокашкахь дешархошка шайга бойтуш болу болх вовшахтохар – иза йоза-дешар Iаморан уггаре а мехалчу гIуллакхех цхьаъ ду. Дешархоша шаьш бечу балхо кхочушдо программни материал жигара караерзор, берийн хьекъал, кхетам, тидам бар кIаргдо, лакхадоккху. Л.Н.Толстойс цу хьокъехь Iаламат нийса аьлла: «Нагахь дешархо школехь ша ойла ян, хIума а кхолла Iамийна вацахь – иза дахарехь а даима дуьххьалдIа кхечарах тарва\nла гIерташ, кхечо динарг дан гIерташ хир ву». Нохчийн меттан, литературин хьехархойн декхар ду программа юьззина караерзоре кхаьчна ца Iаш, дешархошна ойла ян, шен дагахь дерг нийса, гIиллакхийн рагI ларъеш, уьш вовшашца цхьаьнадузуш дийца а, яздан а. Литературин урокашкахь билгала йолчу Iалашонца, кIорггера кхио еза дешархошлахь дика ойланаш, гIиллакхоьздангалла, дуьнене хьежам, шен къоме, шен халкъе, Даймахке болу безам, доттагIалла. Муьлхха а цивилизованни къам, пачхьалкх беа богIам тIехь лаьтта – дешарна, могашаллина, культурина, экономикина. Царех коьртаниг – дешар, Iилма ду. Дешаро, Iилмано къоман хьекъал, кхетам кIаргбо, шарбо, къоман эзарнаш шерашкахь кхоьллина, гулдина диканиг, пайдениг, оьзданиг, хазаниг, Iилма, истори, мотт, культура, говзаллаш тIаьхьарчу тIаьхьенашка дIалуш ларйо, кхин тIе а кхиайо, дуьне довзуьйту, дахарна Iамадо. Вайн къомана тахана а, кхана а гуттаренна а оьшург ши Iилма ду – къам ийманехь кхио бусалба динан Iилма а, къоман дахар кхолла – дуьне\nнан Iилма а. Дуьненан Iилма ца Iамийча, вайн къомана дуьне а девзар дац, шен дахар кхолла а хуур дац. Хьехархочо урок дIахьош, хуьлийла и нохчийн меттан я литературин урок, цунна хаа деза гуттар а ша кхочушдан дезаш долу декхар: иза доьзна ду вайн меттан сийлалла, хазалла, культурин мехалла йовзийтарх. ХIара дерриге а дуьне дуьзна ду Делан къинхетамах. Дала къинхетам бо ша мел кхоьллинчу хIумнах: адамах, Iаламах. Дала лардойла вай шен къинхетам боцуш дисарх. Мах хадо йиш йоцуш деза ду Кунта-Хьажас аьлла дешнаш, цо бина кхетам а: – Ас диъ хIума дуьйцур ду шуна, аьлла цо. Царах шиъ аша дицдан дезаш ду, ткъа важа шиъ гуттар а дагахь латто дезаш ду. Шаьш нахана дина дика дицделаш; иза аша дийцахь, и динера аьлла, Делера ял хир яц шуна. Шайна наха дина вон а дицделаш; иза дицдарца шу цунна генадовлу, иза шух дIакъаьста. Ткъа цкъа а диц ца деш, аш дагахь латто деза ши хIума: вай дала дезаш хилар а, Далла дуьхьал хIитта дезаш хилар а ду.\nКоличество подписчиков: 18911


Нохчийн дешархочун сийдо Орел гIалахь\nОхан-бутт 16, 2016\nОрел-ГIаларчу ишколашкарчу дешархошна юкъахь дIаяьхьначу конкурсехь толам баьккхина Абдулкаримов Адам, 2016.\nХазахетар хуьлу даймахкал арахьа бехачу нохчашкара диканиг даьлла хезча.Оьрсийчуьрчу Орел-ГIаларчу дешархошлахь дIахьочу похIмаллин къийсадаларшкахь тоьлла дешархо къастийна нохчо Абдулкаримов Адам.\nКъоман цIе а ларъеш беха нохчий оьрсийн гIаланашкахь\nОрел-ГIаларчу 37 ишколехь 11-чу классехь доьшуш ву Абдулкаримов Адам. Шуьйрачу дахаран новкъа волучу 16 шо долчу оцу кIентан хIинцале дуккха а толамаш бу. Спортехь а, дешарехь а, массо а агIор кхиамаш.\nМеттигерачу Iедалша дешархошнша юккъахь дIаяьхьначу конкурсехь дуккха а тIаьхьа а буьтуш, хаьржира иза. Шайн кхаж цунна тесначара тайнера, иза ша доьшучу ишколехь уггаре а дика дешархо хиларал сов, гIалахь а цхьацца юккъараллийн акцешкахь дакъалоцуш хилар а.\nНохчочун къинхетаме дог долчу цунна къахета гIорадайначу къанойх а, мискачарах а. Царна гIодан лерина, шен накъосташца цо кхоьллина «Хаза синош» цIе йолу проект. Токхо йолчу доьзалехь ша схьавалар долчу цу жимачу стага, тидам бинера, ша вехачу юккъараллехь, ма дийцара ша дерриг дика ца хиларна.\nЦхьаъ дан деза аьлла, ойла кхоллаялийтинарг, цуьнца шеца хилла масал дара, аьлла Маршо Радиога дийцира Абдулкаримов Адама.\nАбдулкаримов: «Цхьана дийнахь ишколера цIавоьдуш, цхьа йоккха стаг яра, леста а лесташ схьайогIуш. Иза охьакхеташ яра, ас схьалецира иза. Со а вехачу кху гIалара яра иза. Ша мичахь Iаш ю дицделлера цунна.\nАс дIайигира иза цIа. НеI тоьхча, аравелира цхьа стаг. Иза луьйш вара шен нене, ахь сан мел долу дахар хIаллак дина, бохуш. Оцу йоккхачу стагах къа а хетта, сайца дIайига дагахь вара со. Цунна ца лиира. Амма цо иза хьийзор юйла хаьара суна».\nБералла, ша ерриг аьлча саннна Оьрсийчоьнан дега юккъахь Iуьллучу гIалахь дIаяхнехь а, Нохчийчоьнца уьйраш цкъа а ца хаьдда цуьнан доьзалан. Даима, цхьа жимма аьтто хуьллушехь, цига боьлху уьш.\nЦундела лаахь а, ца лаахь а, цигахь а, ша вехачу меттера гIиллакхаш дусту цо. Халахетарца билгал а доккху, оьрсийн юккъараллехь дукхачу декъан уьш дац аьлла.\nАбдулкаримов: «Оха цхьа проект йира «Бен ца хетар» аьлла цIе а йолуш. Хьо цIа вахча, массаьрца де дика деш лела хьо. Ткъа, кхузахь иза дац. Ахь урамехь цхьанна гIодича а, цецбовлий буьсу, баркаллаш бохуш».\nАбдулкаримов Адаман классан хьехархочо Клочкова Еленас а билглалдоккху, оцу кIантера гIиллакхо, шен а, кхечеран а дегнаш дIаэцна хилар. Дешаран а, массо а агIора Адаман лаккхара мах хадийра цо.\nКлочкова: «Иза чIогIа тамашийн доьзал бу. Двс-нанс гIиллакхехь Iамийна бераш ду. Нохчийн кIорге гIиллакхаш долу доьзал бу иза. Со цецъяьккхина, церан оьздангалло а, жоьпалло а. Адаман доьзал бахьанехь, суна нохчийн гIиллакхаш девзина.\nСуна уьш чIогIа хазахета. Ала лаьа суна, цуьнан классехь, ша волчо, лору цуьнан дин. Адам-ишколехь а, классехь а лидер ву. Дешарехь а, спортехь а кхиамаш бу цуьнан. Даггара баркалла цуьнан дена-нанна иза иштта кхиорна».\nТкъа, Абдулкаримов Адам, ишкола яьккхича, ша санна болчу нийсархошца, лаккхару доьшийла ваха дагахь ву. Москохара Пачххьалкхан Дуьненаюккъерачу юкъаметтигийн институте ваха лаам бу.\nТкъа, коьртачу декъанна, шен йоккха Iалашо ю боху цо, ша нохчи хилар диц а ца деш, къам юьхьIаьржа а ца хIоттош, корта хьалатаIIийна дIалелар.\nАбдулкаримов Адаман кхоллам болуш эзарнаш нохчийн бераш ду Оьрсийчоь мел ю шайн доьзалшца бехаш. Уггаре а халачу хенахь, тIамах бевддачохь, цигахь бисина а бу царна юккъахь.\nАренца атта дац лела а, ваха а. Ткъа, хьайн гIиллакхаш а лардеш, лелар-м гуттар а хала ду.\nТIаккха а шаьш йоккхуьйтург къоман цIе хилар диц а ца деш, мел атта дацахь а, бухахь берш шайх хьега а хьоьгуьйтуш беха тахана Оьрсийчохь нохчий.


Бакъоларъярхо, журналист Эстеммрова Наташа.\nЯлх шо кхаьчна кхаарийндийнахь нохчийн уггаре а дуьненахь евзаш хилла йолу бакъоларъярхо Эстемирова Наталья йийна. Тахана а дац жоп хаттарна «Хьан йийна?». Амма цуьнан ц1е йолуш яц дагчуьра и езначийн а, белхан накъостийн а. Нохчийчохь а дагалоьцу Эстемирова Наталья кху деношкахь.\nНийса 6 шо хьалха, нехан дагалецамашкахь а иштта довха де дара. Iуьйрана дуьйна къеггина кхеттачу малхо, нахана ца буьтура сатийсам шен Iовжочу зIаьнарах бовла. Оццу малхехь лечкъаш, автобусан социйлехь лаьттачу Эстемирова Наташина уллехь машен а сацийна, масех герзхоша, иза ницкъаца чухаийна дIайигира. Хиндолчуьнах кхета а кхетий, цо мохь туху социйлехь, Iадийна лаьттачу нахе, ша мила ю.\nЦхьа а меттах ца ваьлла. Кхоно тIаьхьа, талламхоша хеттарш дечу хенахь а, теш хиллачу нахана ца лиъна хIума дийца. Делкъал тIаьхьа Эстемирова Наташа йийна карийра ГIалгIайн махкарчу Гази-юртан йистехь, цхьана майданехь.\nКоьртахь а, дегIах а, герз тоьхна йийнера иза. Куьйгашна тIехь гуш яра, гIоьмаш тоьхна ларраш. Делкъала тIаьхьа, Наташа йийнийла хиинчул тIаьхьа, махкахь мел болу бакъонашларъярхой Iадийна бисира. Иштта боьхна бара, цуьнгара гIо оьшуш болу нах а.\nШоллогIачу дийнахь цуьнан дакъа гIала юккъе а деъна Толаман проспектехула дIадаьхьара. Шортта нах а бара. Жимма лакхахь полици гулъеллера, амма нехан оьгIазло гича, хIумма а ца элира. Царах цхьаболучеран даг чохь а хир бара къинхетам, гIийла йолу зуда муха йоь къизаллийца аьлла.\nТоьллачу цхьана машенца эпсаран погонаш а, хаьнтIехь йоккха тапча а йолуш, стаг дуьхьала велира, аш хIун леладо, дIасадовла, аьлла. Шай накъостан дакъа эцна боьлхучеран бIаьргаш чохь оьгIазло хааелча, юха а вирзина дIавахара иза. Бакъдерг дийцича, оцу суьрто, сатийсам кхоьллира хIетахь, нохчийн юккъаралла елла яц аьлла.\nЭстемирова Наташа журналисташна даиманна карош стаг яра. Маршо Радиохь а хезара цуьнан аз сих-сиха. Зама яра оцу хенахь, дела денна стаг вуьгуш, юха иза вийна карош. Бакъонашларъярхошна болх шортта бара.\nИза елий цхьа де хьалха телефонехь къамел дира ас Наташица. Цо ша схьатоьхна яра иза. ХIетахь цо талла юьхьаралаьцна дара цхьа жима стаг дIавигаран гIуллакх. Iедалан низамхоша иза лаза а вина дIалаьцнера. Иза мичахь ву шайна хууш дац бохуш жоьпаш лора цара гергарчаьрга. Наташина хааделлара и стаг ТIехьа-МартантIерачу дарбан хIусамехь тIехIиттина низамхой а болуш латтош ву аьлла.\nСихонца кIоштан прокуроре а аьлла, иза цига вахийтича, оцу герзхоша иза а лаьллинера, хьо тIегIортахь цаца бийр бу хьоьх аьлла. Наташин телефон чохь сан лоьмар карийна, Талламан комитето со а тIекхайкхинера. Муха, мичара евзинера хьуна, хIун болх беш яра иза бохуш, хеттарш дира. ТIаьххьара деллачо, цецваьккхира со. Хьан йийна хир ю иза хаьий хьуна, аьлла кIелдашхула хьаьжира соьга, ткъа шарел а тIехьваьлла талламхо. Оцу хаттарна тахана а кхоччуш бух а болуш жоп луш дац.\nТахана Нохчийчохь Эстемирова Наташа дагалоцуш цхьа а акци яц дIахьош. ХIора шарахь санна, цуьнан уллерчу шина доттагIчо Саратова Хедас а, Исаева Таисас а цхьана а кхетий, хан йоккху, цуьнан суьрте а хьожуш. Иза мел оьшуш яра шайна тахана а, бохуш дуьйцу Саратова Хедас.\nСаратова: «Хан дукха мел йолу Наташин мах а, иза эшар а лакхадолу. Тхайна уллехь иза хилийта лаар, алсам дацахь, кIезга ца делла. Цуьнах дIакъастаран къахьалла, хIинца а дIа ца яьлла. Делан цхьана мостагIаша, иза юккъера схьа а озийна дIаяьккхира иза. Наташица со уллехь болх бина ю. Тахана 6 шо кхечи иза йоцу тхоьца. Хала ловш ду оха иза. Тахана иза дагалоцуш, вовшехктеттера тхо».\nЭстемирова Наташа еран зулам кхоччуш ца таллар а, бехке верг гучвоккхуш ца хилар а, леррина лелош хIума ду аьлла хета Саратова Хедина.\nСаратова: «Суна уггаре а хьалха хеташ долу бахьана, цунна тIехь и болх бинарш, къайла кхоьхьш хета суна. Иза мила ву, Дала мукълахь, хан-зама яьлча хуур ду. Иза йийнарг цхьа тIемало варий, Башаев бохуш, шаьш цунна тIехь динарг ца тоьуш санна. И хIума ца лало. Наташин мах банне а бацара. Цуьнан сурт дуьхьалара дIадаьлла а дац».\nТахана Санкт-Петербургехь дIадаьхьара Эстемирова Наташа дагалацар. 30-х стага цуьнан сурт гIали юккъе а даьккхина, цунна хьалхахь зезагаш дехкира, цо язйинчу артиклш тIера кийсакаш а йийшира. И акци вовшахтоьхначу Виленская Еленас Эстемирова Наташех иштта элира Маршо Радиога.\nВиленская: «Суна хетарехь, лартIехь болчу нахана, шайн сий а долчеран, шай бакъонаш ларъян лууш болчарна, иза чIогIа оьшуш яра даиманна. Наггахь хуьлуш хуьлу и санна нах, хеналла хьалха бевлла хуьлу. Суна хетарехь, тахана цхьаболчарна цуьнан мах ца хаахь а, жимма хан яьлча-хуур ду. ХIунда аьлча, и санна нах цхьа тамашийна бу. Уьш нийсонна тIегIерташ а, адамийн бакъонаш ларъярехь некъ лелош а бу, шайн даго ма бохху. Тхо Соьлжа-ГIала даьхкинчу хенахь, суна дагадогIу, «Мемориалехь» дуккха адамаш дара, цуьнга хьожуш.\nЦуьнца цхьанхьа тхойшиъ йоьдуш, иза сеца а сецаш, нахаца къамелаш дора. Хоьттура цуьнга, шайн-шайн гIуллакхаш дIа муха доьдуш ду, олий. Иза тамашийна адам дара. Ша бохучуьнна тIера ца елира иза, шена кхерамаш туьйсушехь. Кхерам боллушехь, нехан бакъонаш ларъяран болх дIабехьира цо».\nЭстемирова Наташа дIайоьллина ша цIера йолчу Кошкельды юьртахь. Цуьнан цхьаъ бен йоцчу йоIа Ланас, хала лайра ненах къастар. Дукхачу наха, цунна гIо а дира, иза йоха ца йохийта. Iамерка президента Обама Барака а тоьхнера цуьнга кадам беш телефон.\nТахана Британехь Оксфордехь доьшучу Эстемирова Ланас, «Къизалшна дуьхьало яр» комитетан офис Соьлжа-гIалахь ягийнийла ма хиънехь, царна болх бан дIаелла шен ненаца ша чохь Iийна петар.\nНаташа оьшуш яра тахана...\nIамерко кхайкхамбо Эстемирова Наташа йийнарш жоьпе озор


www.islamannur.org - lуьйренашкахь, суьйренашкахь сийлахь-веза Аллахl хьахор\nlуьйренашкахь, суьйренашкахь сийлахь-веза Аллахl хьахор\nСийлахь-везачу Аллахlа аьлла: (Хlай, иман диллинарш! Аллахl хьехаве дуккха а, сийлахь а ве Иза – lуьйранна а, суьйранна а) (ал-Ахьзаб: 41-42).\nТкъа, оцу айатехь хьахийна йолу «Асил» хан - малхбузний, маьркlижний юккъехь ерг ю.\nСийлахь-везачу Аллахlа аьлла: (Аллахl хьехаве муьтlахьаллийца а, кхоьруш а, хьайн дагахь, аз чlогlа а ца ийдеш, lуьйренашкахь а, суьйренашкахь а, бала боцу боданечех а ма хила) (ал-Аlраф: 205).\nСийлахь-везачу Аллахlа аьлла: (Хастамца сийлахь ве хьайн Дела делкъхенал тlаьхьа а, lуьйранна а) (Г1афир: 55).\nСийлахь-везачу Аллахlа аьлла: (Хастамца сийлахь ве хьайн Дела малх схьакхетале хьалха а, малх дlабузале хьалха а) (Къаф: 39).\nСийлахь-везачу Аллахlа аьлла: (lуьйранна а, малх чубузуш а Цуьнан юьхь реза ян гlерташ, шайн Деле кхойкхуш берш дlамакъехкабе) (ал-Ан1ам: 52).\nСийлахь-везачу Аллахlа аьлла: (Цо хаам бира цаьрга: тасбихь де lуьйренашкахь а, суьйренашкахь а!) (Марьям: 11).\nСийлахь-везачу Аллахlа аьлла: (Тесбаьхь дарца сийлахь ве Иза буьйсанна а, седарчий къайладовлучу хенахь а) (ат-Тlур: 49).\nСийлахь-везачу Аллахlа аьлла: (Сийлахь ве Аллахl, шеш суьйранга девлчи а, lуьйранга девлчи а) (ар-Рум: 17).\nСийлахь-везачу Аллахlа аьлла: (Ламаз де дийнан юьххьехь а, дийнан чаккхенгахь а. Баккъала а, дикачу гlуллакхаша, вонаш (къинош) д1адоху) (Хlуд: 114).\n20. Шаддад бин Авса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «(АллахIе) гечдар дехарехь эла-доIа - лайно (хIара дешнаш) алар ду: «Я, АллахI! Хьо - сан Дела ву. Хьо воцург, кхин дела а вац. Ахьа кхоьллина со, ткъа со - Хьан лай ву. Сайн ницкъ мел бу Хьан IахIданний, ваIданний тIехь хир ву со. Со ларве Ахьа аса диначу вонах! Со къера ву Ахьа сайна диначу диканна а, къера ву со сайн къинна а. Гечдехьа суна, хIунда аьлча, боккъалаъ, къиношна гечдийриг вац-кха Хьо бен!».\nШа суьйренга ваьлча и доlа дешнарг, нагахь цу буса лахь, ялсамане гlура ву. Ша lуьйранга ваьлча и доlа дешнарг, нагахь цу дийнахь лахь, ялсамане гlура ву.\n21. Абу Хlурайрас (Аллахl реза хуьлда цунна) дийцина, (цкъа) Абу Бакар ас-Сиддикъа (Аллахl реза хуьлда цунна) элира: «Хlай, Аллахан элча! lуьйранна а, суьйранна а аса хlун дешнаш ала деза хьехахьа суна», - х1етахь (Пайхамара, Аллахlера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна,) элира: «Ала: «Я АллахI! ХIай къайлах дерг а, гучахь дерг а хууш верг! ХIай стигланаш а, латта а кхоьллина верг! ХIай массо хIуманан Дела, массо хIуманан Паччахь! Аса тоьшалла до Хьо воцург кхин дела цахиларца. Хьоьгара гIо лоьху аса сайн син вонах ларвала. ШайтIанан вонах а, цуьнан ширках а ларло со Хьоьца. Айса сайна вониг дарх а я айса и кхечу бусалбанна дарах а ларло со Хьоьца» /АллóхIумма IáлималгIайби вашшахIáдати, фáтIыроссамáвáти валъарди, робба кулли шайъин ва маликахIу, ашхIаду аллá илáхIа иллá анта, аIỳзу бика мин шарри нафси, ва мин шарришшайтIóни ва ширкихIú, ва ан акътарифа Iалá нафсú сýан, ав ажуррахIý илá муслимин/.\n(Ткъа, цул т1аьхьа Пайхамара, Аллах1ера къинхетам а, маршо ахуьлда цунна,) элира: «И дешнаш (ала) lуьйранна, суьйранна, метта дlавуьжучу хенахь». (Абу Дауд: 5067, ат-Тирмизи: 3389, оццо «дика», «бакъ» хьадис ду а аьлла хlара).\n22. lусман бин lаффана (Аллахl реза хуьлда цунна) дийцина, Аллахlан элчано (Аллахlера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Хlор lуьйранна а, хlор суьйранна а кхоккхаза хlара доlа дина волу (Аллахlан) муьлхха а лайна, цхьана а хlумано зен дан йиш яц: АллахIан цIарца - Шен цIарца хилча, лаьттахь а, стиглахь а долучу цхьана а хIумано зен ца деш волу. И – Хезаш, Хууш ву». /БисмиллáхIиллазú лá йадурру маIасмихIú шаъун филъарди, ва лá фиссамáи, вахIувассамиIул Iалúм/. (Абу Дауд: 5088, ат-Тирмизи: 3385, оццо «дика», «бакъ» хьадис ду а аьлла х1ара).\n23. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цунна а, цуьнан дена а) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хIора Iуьйранна а, хIора суьйранна а хIокху тIаьхьара дешнаш аланза ца дуьтура: «Я АллахI! Аса ирс доьху Хьоьга – сайн кху дуьненахь, эхартахь. Я АллахI! Аса (массо баланех, цамгарех, военх ларвеш) ирс а, гечдар а доьху Хьоьга - сайн динехь а, сайн дуьненан гIуллакхашкахь а, сайн доьзалехь а, сайн бахамехь а. Я АллахI! Сан (вон) къайленаш къайлаяха Ахьа, кхерамех Iалашве Ахьа со. Я АллахI! Со ларве Ахьа хьалхашхула а, тIехьашхула а, аьтту агIорхула а, аьрру агIорхула а, тIехула а. Хьан Сийлахь-Воккхаллица ларло со - сайна бухахула цIеххьашха тешнабехк барах (со тешнабехкаца верах)!» /АллóхIумма иннú асъалукал Iафий фú динú, ва дунйáйа, ва ахIлú, ва малú. АллóхIуммастур Iавратú, ва áмин равIатú, вахьфазнú мин байни йадаййá, ва мин халфú, ва Iан йаминú, ва Iан шимáлú, ва мин фавкъú, ва áIузу биIазаматика ан угIтáла мин тахьтú») (хIара хьадис дийцина ан-Насаис, ибн Мажата, ткъа ал-Хьакима бакъ (сахьихь) ду аьлла хIара/.


Гезгмашин-бутт 12, 2020\n"Грозный" телеканал, скриншот\nВадийна волчу 19 шо долчу 1ADAT телеграм-каналан модераторан Тепсуркаев Салманан дас Тепсуркаев Ширванис видео яржийна, ткъа иза гайтина Инстаграмерчу "Грозный" телеканалан агIонехула Гезгмашин-беттан 12-чу дийнахь. Шен воI Нохчийчохь вац, аьлла цо.\n"Сайн воI Салман чохь волчу оцу эхьечу видеох лаьцна ала лаьа суна. Иза мехкал арахьа вара, ша болх беш ву олура, тхоьга ладугIуш а вацара. Ткъа и хилларг иза волчу оцу меттехь хилла ду", - аьлла Тепсуркаев Салмана.\nЦо дIахьедина, Нохчийчуьра Iедал декъахь дац воIаца нисделлачунна, и инцидент Нохчийчохь хилла а яцарна, аьлла.\nКхидIа къамел деш Тепсуркаевс элира: "Вистхир вара со оцу тIехь пиар ян гIертачаьрга. Европехь болчу, цу тIехь баллаш яха гIертачу цхьацца нахе. Ма гIерта оцу юкъа, шуьга хоьттуш вац цхьа а, оха тхаьш къастийна, хIун, муха нисделла. И къасто тхуна гIодина республикерчу Iедало. Вайн Iедал а, вайн халкъ дац цигахь бехке. Иза махкал арахьа нисделла".\n"ДIадирзина дерриг а", аьлла Тепсуркаев Ширванис.\nГезгмашин-беттан 8-чу дийнахь 1ADAT пабликехь араелира гIараяьккхина юьйцу видео. Иза Тепсуркаев Салмана ша хьажийна редакце, бохура хьостанан администрацино. Ша 1ADAT пабликехула махкарчу нехан наношна а, зударшна а вон мел дерг баьхна машанехула, царна ша баьхнарг шена дуьхьалдаьлла, цундела ша до шена таIзар, аьлла, верзина ваьлла волу Тепсуркаев хиира шишанна тIе. Шена шишанна тIехаа я тапча тохийта битинчу шина харжамах цхьаъ бу ша къастийнарг, бохура жимчу стага.\nТелеграмерчу 1ADAT канало ша схьайиллинчу 5 бетта чохь шена гонах гулвина 6000 сов ешархо. "Кадыров Рамзанан режимна дуьхьаллаттархой" олу шаьш-шайх пабликан авторша. Цара дуьйцу, гойту махкахь нах лечкъорах лаьцна а, Iедалан белхахоша бахархошна бечу Iаткъамех лаьцна а.\n"Iазапна дуьхьалоечу комитетан" юристаша арз хьажийна Тепсуркаев Салманан бакъонаш талхоран хьокъехь Европерчу адамийн бакъонийн бакъонийн кхеле.


Стигалкъекъа-бутт 13, 2017\n"Дешаро гойту дахаран нийса некъаш"\nТIаьхьарчу беттанашкахь кест-кеста даьржа Германехь а, Австрехь а, Францехь а тховкIело ехначу нохчех цхьаъ я важа Iедалхоша дIа а лаьцна, депортаци ян кечвина я иза махках ваьккхина, боху кост.\nТIаьххьара цу кепара хаам Австрера бара. Цигахь 2006-чу шарахь дуьйна Iаш волу нохчийн стаг лаьцнера Iедалхоша, цIера, Нохчийчуьрчу полисхоша иза террорхошца зIенаш лелош ву аьлла арздара бахьан долуш.\nТIаккха цу арзан лораш талламаш болийначу австрихойн Iедалхошна гина, иза Мисре вахана хиллийла, и бахьана долуш шеконаш кхоллаелла, жимстаг цигахь ДаIишца зIе еш я ДаIишна тIемлой лохуш хиллий-те аьлла.\nЦкъачунна талламаш бечу юкъана маьрша ваьккхина, шен цIахь кхеле хьоьжуш ву и кIант, ша цхьанна а хIуманна бехке ца хетарх терра, шех долу бакъдерг кхелехь къасторг хиларх а тешаш.\nГерманера масех кIира хьалха цунах терра хаам баьржира, цигахь лаьцна хьажа-хIотта ваханчехь Францехь тховкIело цхьа кхин нохчо, аьлла. И кIант а ву депортаци ян кечвеш аьлла дара хаамехь чIагIдеш. Цуьнан гергарчара чIагIдарехь, Туркойчу вахана хиларна иза цигара дIа Шема вахана хила тарлучу шеконашца лаьцна ву иза.\nХIара шо доладелчахьана Австрехь а, Германехь а и тайпа лийцарш а, талламаш а алсамбевалла, къаьстина цхьанна а кепара экстремисташца а, террорташца а уьйр-марзонаш ю аьлла шеконеш болчу мухIажаршна тIехь терго а алсам яьккхина.\nIедална билгал гучу а долуш, Шемахь хиллачийн я цига кхача лууш хиллачийн тховкIелонах долу гIуллакхаш юхатоллуш а, низамо магочехь царна депортаци ян гIуртуш а нисло. Иштта, масала, 20I5-чу Шема яха новкъаяьлла хиллачехь лаьцначу, цул тIаьхьа кхеле озийна а, шайна тоьхначу хенех эххар а мукъаяьлла а йолчу кхаа нохчийн йоI тIекхайкхина мухIажирийн Австрерчу хьукмато, церан тховкIелонан статус а, цу махкахь баха йолу бакъо а керлачу гонехь листархьама.\nИштта социалан машанашкахь экстремисте чулацамаш болу йозанаш язйарна а, цхьацца пайдабоцу къепедацарш лелорна а лийцина хиллачу масез жимчу стеган статусаш а ю иштта керла интервтьюш а йолуьйтуш, керла тоьшаллаш а гулдойтуш юхалуьстуш.\nТергамхошна хетарехь, террорхошца зIенехь шена хетачу нахаца Европера Iедал шога дерзар тIаьхьарчу шина шерачохь Малхбузерчу гIаланашкахь масийта эккхийтарш а, террорхойн тIелатарш а хиларца доьзна ду.\nЦул совнаха, оьрсийн, Европерчу пачхьалкхийн къайлаха сервисаш цхьаьнаболхбеш хилар а, санкцеш бахьана долуш, шайн Оьрсийчоьнца шелъелла юкъаметтигаш террорца къийсам латторехь мукъане а тIегIанна тIехь латто Европерчу Iедалшна лаар а ду бахьанашна юккъехь, Францехь вехачу журналисто Дервишев Адама Маршо Радионе ма-дийцира.\nДервишев: „Уггаре а коьрта бахьана – кхузахь террорхойн тохар алсам хилла тIаьхьарчу хенахь. Цунах чIогIа кхерабелла бу нах. Хетарехь, цуьнца доьзна шаьш хIинцалца схьа шайна шеконе хетачу нехан хьокъехь беш хилла талламаш берзо сацам бинчух тера ду Iедалхоша. Кхузарчу Iедалхой Iадаташ оьрсийн санна дац, уьш санна оцу сохьта тIекхетий схьа ца лоцу кхузарчара стаг, цкъа хьалха дикка толлу, и стаг эвхьаз а волуьйтуш. ШозлагIа бахьана суна го, Оьрсийчоьнца юкъаметтигаш кхузарчу Iедалшна тоян лууш хиларехь“.\nНохчийн къомах болу мухIажирш Малхбузерчу Iедалшка бийцар лахдайта уггаре а хьалха диаспоршкахь кегийрхошца бен болх алсамбаккха беза аьлла хета Францерчу нохчийн диаспоран жигархо чунна, блоггерна Дервишев Адамна.\nДервишев Адам: „Сайна хетарг эр ду ас. Уггаре а чIогIа вай лардан дезаш дерг вайн кегийнах исламистийн пропагандах ларбар ду, и пропаганда ечу меттигашка бераш лелар лахдан гIорта деза вай.\n„Исламизм“ бохучух нийса кхета деза вай, „ислам“ бохург дац иза, писламах политика яр ду вай дуьйцург. Чохь хьехарш дан деза царна, шен ала долучо хаамийн гIирсашкахула а, социалан машанашкахула а даржо деза, цу исламистийн пропагандех тешам ца хилар.\nЦул совнаха, бераллехь дуьйна цу вайн тIекхуьучу чкъурана дешар мел мехала ду бохург Iамор а хета суна мехала. ХIунда аьлча, ахь деша мел доьшу а, хаарш хьан коьртехь алсам мел IаьIа а, хьуна дика хаьа харцдерг хIун ду кхета а, нийса дерг хIун ду кхета а“.\nЦу юкъана материал эфире кечйечу муьрехь Маршо Радионе кхечира керла хаам, рогIерчу нохчочун депортаци ян кечйеш ю Австрехь, аьлла. I9 шо долу жимстаг еари дийнахь дуьйна Венерчу депортацин набахтехь ву, экстремистийн хьежамаш хиларна цуьнан позитиве статус цхьана ханна бен Автсрехь ваха бакъо ца лучу кехаташца хийцина хилла меттигерчу мухIажарийн хьукмато. Шен дега-нене шен хенахь и хIума дIаала ца хIуттуш хан яйинчу жимчу стаго аппеляци яла йиш йолу хан чекхялийтина хилла.


Адамашка дохкодовларе кхойкху поэто… - Новости - Гудермесская районная газета «Гумс»\nАдамашка дохкодовларе кхойкху поэто…\n25.05.2017 10:29 Четверг\nСайдуллаев Хьасан суна вевзина к1езиг хан яц. Бакъду, Хьасан а вовзале дуккха а хьалха девзина суна цуьнан поэзин Дош, цуьнан исбаьхьчу жовх1аршца кхелинчу Дешан са девзина суна. «Ленинан некъ» газетан, «Орга» журналан аг1онаш т1ехь араюьйлу цуьнан стихаш йоьшуш, воккхавийна со цо кхоллараллехь бохучу кхиамех. Ткъа цуьнан «1уьренан нур», «1уьйренан аьзнаш» — стихийн гуларш, поэзиезархоша санна, ас а хазачу кхоаца т1еийцира дикка хан хьалха. Ц1еначу нохчийн маттахь, халкъан синан мукъамехь язйина байташ езаш т1е ца эца цхьа а баьхьана дацара. Ламанах схьадолу ц1ена шовда санна, 1аламан мукъамехь, эшарехь ека Хьасанан стихаш. Оцу эшаран мукъам къаьсттана лерса хьоьстуш бу, безамах, Даймахках, доттаг1аллах, адамийн ц1еначу юкъаметтигех язйинчу стихашкахь, воккхаверан т1ег1анера г1айг1анечу т1ег1ане а буьйлуш. Цкъацкъа зевнечу мерзашца лекхало дош сингаттамечу узаме доьрзу поэтан, «йоьшучун дагна а оццул ницкъ беш долчу х1окху дешнаша поэтан экамчу дагна ма ч1ог1а ницкъ бина а хир бу-кх?», — боху ойла а кхоллайолуьйтуш. Алархьама дош олучу а, яздархьама дош яздечу а поэтех Хьасан цахилар хаало цуьнан стихийн синехь, цуьнан ирачу б1аьрсино схьалецначу васташкахь. Массарна а ган а, хаза а йиш яц поэтана гуш а, хезаш а дерг. Поэт, цундела ву поэт, цунна хица, хьаннашца, тархашца, бердашца, лаьмнашца къамел дан хаьа дела, церан дахар, амалш цунна евза дела. Дала синош кхуллуш, цхьа шатайпана синош делла хиларна бу поэташ х1уманан тидам, тергоян хууш, шайн тидам т1ехь сецнарг дешнашца схьадийца хууш а. И говзалла, пох1ма Дала шена деллачех хиларна ю Хьасанан стихаш говза язйина, йоьшучийн синошка д1акхочуш, хаза, ц1ена ойланаш кхуллуш а. цундела ларамза а дацара 1982 шарахь Нохч-Г1алг1айн Республикехь къоначу яздархошлахь д1акхайкхинчу къовсамехь Хьасанна шолаг1а меттиг ялар а. Оцу муьрехь зорбанера араевлира поэтан стихийн кхин керла гуларш а: «Даймехкан тешам», «Доттаг1ий т1екхойкху кхерч», «Зевне бердаш», «Нана – Нохчийчоь». Хьасанан «Сатийсаман кхоллам» ц1е йолу керла книга Махачкала-г1алахь (Издательство «Юпитер») т1аьххьара араяьлларг ю. Йиъ б1е кхузткъе йиъ аг1о йолчу оцу книгина юкъаяхийтина авторо стихаш, поэма, яздархочун 1абдулхьамид Джуда Ассаххарас язйинчу «Истории о пророках» ц1е йолчу книган гочдина хьалхара дакъа, лирикан эссе, Молла-Несартах забаре дийцарш, дийцарш-этюдаш. Шен «Нохчийн мукъам» стихотворехь доьху поэто:\nМукъам лойша суна,\nНохчийн мукъам лойша –\nСан бераллин туьйра, г1енаш\nХийла хаза хьаьстина!\nДорцан арахь со шелвелча,\nДог сан кхерча кхачийна,\nЕзачуьнга безам буьйцуш,\nБутт йийсарелаьцна марха,\nЯшош, лаьтта 1анийна,\nК1ант веллачу ненан даь1наш,\nТийжош, хьостуш, дерзийна\nМукъам лойша, Даймохк хесто,\nНохчийн мукъам лойша!\n«Доггаха вилхинчун б1аьргех ц1ий даьлла», — кица ду вайн. Делахь-х1ета, поэто доггаха а, говза а дехарна Дала делла жоп ду, аьлла хета, цул т1аьхьа мел йолу стихотворени а. Халкъера ша схьаэцначу ц1еначу нохчийн маттахь, оцу меттан бен боцчу мукъамехь, халкъан синан мукъамехь, язйина стихаш узамехь, назманехь, ненан дехаре аз а хаалуш, вайн синойх д1аоь, вайца уьш еха вайна хийра ца хиларна, уьш вайх, вайн дахар а хиларна. Дега1ийжамечу дешнех хилла хораме къаьхьа къурд бу хеназа кхелхинчу доттаг1чун Умаров Абукъасаман безамна язйина стихотворени:\nДуьненахь шаьш к1езиг хьаьстинарг,\nХьостуш, шу г1ойша,\nХ1ара дуьне-м массарех\nДуьсуш ма дай.\nМеллаша г1ойша, адамаш,\nМа сихбе доттаг1чун\nСан дагалецамийн къаьхьа\nДа1 парг1ат аша хьойша,\nДоьлхуьйтуш, г1ойша шу, чевно сан\nАдамаш дикане, дикалле, адамалле, къинхетаме кхойкхуш, синан а, ойланийн а ц1еналле доьхуш, г1орасиз мел волчунна орцах а вуьйлуш, шена делла цхьа дахар массарна декъа а г1ерташ, х1инцца дуьне довза, когбаккха 1емачу жимачу адамна-берана г1о-накъосталла даре кхойкху поэто лаьтте, стиглане, б1аьстенга, Ал-зезаге, дерриге а адамашка:\nЛаьттан букъ, ч1аг1лохьа, ч1аг1ло,\nБер дог1у дожарна кхоьруш,\nСтигал, хьо ц1анлохьа, ц1анло,\nБер доьлху, хьан б1аьра хьоьжуш.\nАл-зезаг, даржахьа, даржа,\nБеран куьг хьуна т1е кхийда,\nМаьлхан нур, къагахьа, къага,\n1емаш дуб ер хьоьга хьежа.\nКъоналла а, къаналла а дешнашкахь о аз а озе дерзар бен кхин г1айг1а яцахьара, оцу хийцамо ойланаш язйина ца 1аш, когийн голаш язъеш яцахьара, бевза-безачех д1акъастийна, ша цхьа-а вуьтуш вацахьара, «Ойланаш къоьжачу даккъаш т1ехь яжар…» иштта синна чов хуьлуш, лазаме а т1еоьцур дацара поэто. Дахаран цхьана зилан, жам1ан мур хиларна воху цо ойлане, сингаттамечу, г1айг1анечу ойланашка.\nГовзачу вастехь аьлла поэто, хан-зама д1аяьлча, т1ееанчу къаналлех:\nОйланаш къоьжачу даккъаш т1ехь ежа,\nСуьйренга тевжина оьмаран малх.\nДог, хьуна-м к1ордадац лакхешка кхийда,\nХьайца д1аийеш к1адъелла чалх.\nПох1ма долчу суртдиллархочо, тайп-тайпана беснаш долу басарш а ца кхоош, 1аламан, дахаран диллина сурт хьалха х1оттадо х1окху мог1анашкахь поэто:\nСедано 1ома т1ехь латийна буьйса,\nБеттан нур муьйлуш ду бецан к1айн тхиш,\nКарзахчу ойлано суй туьйсу х1унда,\nЦа хезаш, аьхкенан туьйранан йиш?\nД1адаханчу б1ешеран 60-70-г1ий шерашкахь стихаш язъян буьйлабеллачийн кхоллараллехь гуттар а хаалуш ю г1айг1ане тема: Даймахке сатийсар. Генахь, хийрачу мехкашкахь, шаьш хан токхуш, дай-наноша, баккхийчара (М.Мамакаевс, М-С.Гадаевс, 1.Мамакаевс, А.Айдамировс, А.Сулеймановс, М.Сулаевс, М.Дикаевс, С.Гацаевс, Ш.Рашидовс, 1.Юсуповс…) шега сатийсина, мукъамашкахь, узаршкахь, узамашкахь, назманашкахь шайна юхабехначу Даймехкан сурт шайн ойланехь а долуш ц1а баьхкинчара дуккха а, дика а язйора дайн лаьттах стихаш. Дукха ю Г1ирг1азойн махкарчу Ош-г1алахь дуьне девзинчу, шен дай баьхна мохк генахь буйла хууш бералла д1аяхначу Хьасанан а Даймахках стихаш.\nПоэтана лаьа, шен са хьистинчу Яьссин-хин тог1енашка вийла, тулг1енашка шен дагарадийца:\nГора я1, Яьссин-хин тог1е,\nБераллехь ихкина берд…, бохуш, шен дог даста.\nИрс долуш ву-кх х1окху дуьненчу хьал-бахам гулбар, даржехь хьалавалар коьрта 1алашо а йоцуш, шена к1езиг а доьхуш, адамашна дуккха а д1алала лууш ваьхнарг. Иштта ваьхначуьн хьаг1 йоцу ц1ена безам хуьлу дахаре а, адамашка а. Оцу ирсан дакъа кхаьчначех ву Хьасан. Цо ца доьху шена х1умма а, иза дерриге а комаьршша д1адала кийча ву, синлазам шена а буьтуш:\nКху дуьненчу со цецвийла веъна,\nДуьне ц1андан, луьттуш дегах чекх.\nКомаьршалла шуна, адамаш, екъна,\nСайца буьтуш синлазаман бехк.\nНохчо а волуш дуьненчу ваьлла поэт, дуьненахь йоккхучу заманахь шен къоман г1иллакх-оьздангаллин дозанаш лардеш, чекхвала лууш ву:\nНе1алт доцуш оьмар яккха сайн.\nНохчийн махкахь г1иллакх лоруш дайн,\nОьздангаллехь нохчи санна ваха.\nШена дукхабезачу Даймахкана йина чевнаш хала лов поэто, уьш шен дег1анна, синна йича санна, т1е а оьцу цо. Хала лов халкъанна т1екхоьллина харцо, юха а юьртах, уьйрех, махках халкъ дала дезаран къиза киртиг т1ех1оттар а. И берриге а сингаттам, бала, г1айг1а шен даг чу къуьйлуш, ша г1орасиз волчу бохамах боху поэто:\nЯккхийчу тоьпаша т1е алу 1енош,\nОтуш ю, ягош ю сан хьоме юьрт.\nХетало: Яьсси-хин тог1и ю йоьлхуш,\nКъинхетам Делехь бен кхин боцуш гуш.\nДуьненахь вехаш цхьа хан д1аяьлча, динарг, дан мел лиънарг шен кхетамехь, ойланехь литтавоьлча, ларамза шех дийлинчу г1алаташа юхаийзоваьккхича, юх-юха а ойла геналле, цкъа а кхин юхаян йиш йоцчу бераллера некъаш гездан д1ауьду. Хеназа къежво, къанво, дагна ов тохуьйту бералле, къоналле болчу сатийсамо, хьалха санна, аьзнаша лерса хьестахь а:\nСан бераллин, сан къоналлин\nАьрха мерзаш лекхна,\nЯьссин тулг1е, хьалха санна,\nДог сан уьйбуш ю.\nХ1окху дуьненахь мел дукха хан яьккхича а, иза к1езиг юйла хуучу поэто адамашка доьху, вовшашца къинхетаме, дика хиларе, уьйр-марзоне, динчу вонна, дийлинчу г1алаташна дохкодовларе:\nДохкодовла, адамаш, дохкодовла,\nКарзахъевлла амалш совцае.\nДегнийн не1арш вовшашна ма къовла,\nДийна мел ду вовшийн хестаде.\nАдамийн дегнашна вас а йина, чов йина цхьа де, цхьа минот а х1окху дуьненахь яккха лууш воцчу поэто шен кхечу стихотворенехь а боху:\nДала лардойла вай, к1ентий,\nГ1алатийн оганаш херцош,\nБехкамна ков цакъовларх.\nШена х1умма а ца доьхучу поэто шен «Поэзи» стихотворенехь боху:\nХьоьца ас лехна сайн синна дарба,\nСайн шераш, денош а тешийна хьоьх.\nШена тешаме а хилла схьаеанчу поэзига юха а боху поэто:\nМила ю? Урам бац, юрт яц хьан йийца,\nБеттан лар, маьлхан нур хьо йолчохь ду.\nСан иллийн ц1ийх, мерзах син алу йина\nАс юьйцург сан безам – поэзи ю.\nЦхьана адаман даг чу цахоъал, цхьанна лан хала хиллал безам нене, Даймахке, йо1е кхоллабелча…, «жимчу даг чохь боккха безам къийла» атта ца хиларна цхьадолчу адамех поэташ хилла. Бакъду, царех цхьаболчийн поэзин суй хан-зама яларца д1абайна, ткъа Хьасан санначеран хан-зама яларца оцу суйнах дуккха а адамийн ойланаш, дог-ойла иракарах1оттош, дахаре безам кхуллуш, ц1ийнан кхерч бовха латтош, ц1е хилла, «Сан иллийн ц1ийх, мерзах син алу йина, Ас юьйцург сан безам – поэзи ю», — бохуш, иза ваьхна дела, веха дела. Оцу поэзин кхерчахь шайн синхаамаш, ойланаш, сатийсамаш бохбайта луучара хазачу кхоаца т1еоьцу Хьасанан кхолларалла.


Мила ву Кадыровга дош ала ваьхьна урдунхо?\nУрдунера жигархо ЖаIфар ИсмIаил Халил ЖаIфар Айгун\nКадыров Рамзан а, цуьнан Урдунера довхо а\nЖаIфара хIора Чиллин беттан 23-чохь гулбо шен кхетамехь болу накъостий, церан гIоьнца дIахьо ша вехачу Заркъехь я шахьарахь Iамманехь Оьрсийчоьнан векалтна хьалха гулам. Вайнах Сталина махкахбахарх а, Юккъерчу Азехь цара лайначу баланех а, баларех а дуьйцу жигархоша. Иштта Iорадоху Кремлан лаамца Нохчийчохь лаьттинчу шина тIеман дараш а.\nКхушара, аьлча а, ши бутт хьалха ЖаIфар коьртехь а волуш, Iамманехь хIоьттина митинг а, цуьнан декъашхой а, уггаре хьалха лидер а емалвеш масситтаза къамелаш дира Соьлж-ГIалара дIа Кадыровс а, дуккха а кхечу цуьнан гонерчу наха а.\nТIаьххьара а Кадыровс ЖаIфар сийсазвеш дийцира, иза нехан бала кхача вац, геннарчу Нохчийчоьнан-м муххале а, шен гIиллакх дацарца, ЖаIфар шен да велча, цунна тIе хIоьттина вац, аьлла.\nОцу къамело меттахваьккхина Урдунера нохчо. Цо Ютубехула жоп даржийна. Иза данне а дац Кадыровна товр долучех.\nКадыровс цул совнаха элира мехкан телевизионехула ЖаIфаре, хьо оццул къонах велахь, ша Iаммане хьуна тIаьхьа кема доуьйту, кхуза тхан хьаннашка восса, тIом бер вай, хьовсур хьоьгахь мел къонахалла йоллу.\nБегашена а доцуш гена даьлла могIарчу Урдунерчу вахархочунний, дерриг а дан а карахь ницкъ болчу, шех дуккха а наха «паччахь» олий цIе йоккхуш волчу Кадыровнний дов.\nКхераме дуйла Нохчийчоьнан администраторца и тайпа юкъаметтиг лелор, шен дахар кхерамехь дуйла хууш ву ЖаIфар. Амма адам цкъа бен леш а дац, ша ца кхоьру, элира цо Маршо Радиоца къамел деш.\nУрдунхочуьнца ЖаIфарца Маршо Радион хилла къамел (юьззина верси)\nШа вуьззина бакъ хета Цхьанакхеттачу Къаьмнийн организацин цIарх тIамо бохийначу шемахошна социалан гIодечу болхахь волчу ЖаIфар ИсмаIаил Халил ЖаIфар Айгунна.\nКхеташ ду, ша карахь боккха ницкъ а болуш ву, ЖаIфар кхиболу могIархой саннарг бен вац, аьлла, къарлахь тамаша бу Кадыров а.\nЦундела, халахеташ делахь а, шинна юкъаметтигаш къастаелла олийла дац, ЖаIфара дош тIаьххьарниг а дуьсуш тахана. Конфликтан чаккхе ларъеш Iа вуно дукха нохчий Урдунехь а, ерриг Малхбалехь а, Европехь а, Iамеркахь а, ша Нохчийчохь а.


"Вай Iехош ду Шемахь долчу хьолах"\nШема дIакхаьчначу шолгIачу дийнахь дуьйнна дохковаьлла, цул тIаьхьа 7 баттахь юха даймахка ван некъаш лехначу кIанта ларбо кегийрхой тилабаларх.\nДахначу кIирнах Соьлж-гIалахь кегийрхошца кхетош-кхиоран рогIера цхьанакхетар вовшахтоьхнера. Юкъаралхошца цхьана веанера цига жима стаг Мажаев СаIид. Иза Шемахь динан радикалан тобанехь 7 бутт а баьккхина, цIавирзина ву масех шо хьалха. Набахтехь кхело шена тоьхна хан яккха а кхиира иза.\nШа маьрша ваьлча, шенна лиъна цунна кегирхойн «бIаьргаш делла». И кхеташо дIаяьлча Маршо Радиоца къамел дира цо, шена Шемахь гинчух а, ша цига вахарна дохкохваларх а.\n"Сан ойланца, цигахь болчу бусулбачу нахана гIодан нийгат а дина, вахана вара со. Цигара видеошка а хьежна, сайн доьзална а иштта нах орцахбовла луур дар-кх аьлла, хеташ. Амма со цига дIакхаьчча кхин сурт дара суна цигахь гинарг, - бохуш, дуьйцура СаIаида, -со цига дехьаваьлла хьалхарчу деношкахь кхоллаеллера сан шеконаш. Цигахь тIе мел веана стаг гул а вина, тхоьга элира байIат дан деза аш аьлла. Паспорташ а дIадехира тхоьгара.\nСуна ца дезнарг дара, лууш ца хилча байIат ца дан йиш ца хилар. Паспорташ дIадахар а ца дезнера суна. И хиича, хьо кхуза вала веана вац, хьо юхаваха веана ву, элира соьга", дагалоьцу СаIида.\nШена гуттар а дазделларг а, цул тIаьхьа шен дохковийлар чIагIдаларх а дийцира СаIда.\n"Цхьа автобус сацийнера цигахь оцу гIалара арайолуш. Герзаца а бацара цу автобус чуьра нах. Кхераме хIуммаъ а яцара цаьргахь. Цу чуьра боьрша нах саца а бина, хеттарш дира цара. Со суо а вара цигахь теш хилла.\nЦарна юккъера 6 стаг сацийра. I6 шо долу кIант а вара, 50 шарал а тIехваьлларг а вара. ШозлогIачу дийнахь церан кортош дехира. Церан хьажам шайна хетачуьнца богIуш цахиларца дина хиллера цара и зулам. Иза дара суна ца дезнарг. Видеороликаш тIехь дерг ду моьттура суна. Амма со кхийтира со Iехийнийла. Оцу ворхI баттахь эзарзза дохкохвелира со цига вахарна", аьлла, далхийра СаIида.\nЦигахь кавказхой гирий хьуна, муха яра церан дог-ойла, шега хаьттича иштта кхи дIа дийца волавелира Мажаев: - "Вовшашка ца дуьйцура оха дагара. Вовшака тешам бацара цигахь. ЦIахь лелийна цIераш а ца йохура вовшийн цхьаболчара. ТуьтмIаьжгаш лелош нах а бара цигахь. Конспираци чIогIа лелайора. ЦIабахка кечбеш нах а бара, кхузахь диверсеш ян. Дохкохбевлла нах а бара цаьрца. Туркойчу дехьа а бевла, цигара цIабахка луурш а бара".\nШемахь ах шо сов хан а яьккхина цIавирзича, Мажаев СаIид ша тIевахнера низамхошна. 2014-чу шарахь кхело цунна ши шо хан кхайкхира набахтехь яккха, амма йинчу аппеляцица Лаккхарчу кхело ах шаре охьбаьккхира и сацам.\n!Сан сайн лаам бара цIаван. Суна гинарг харцо яра. Со Туркойчу сехьваьллачул тIаьхь а суна тIеоьхуш нах бара, хьо цIа водахь, хьуна таIзар дийр ду бохуш. ТIаккха гуттар а со нийса ву аьлла хийтира суна. Со галваьллехь а, со кхето везаш бара уьш. Цуьнан меттана суна кхерамаш тийса буьйлабеллера, хьалхаваьлла шайн эмир а волуш", бохуш, дийцира кIанта.\nНохчийчуьра кегийрхой кхетош-кхиоран болх дIахьош ву тахана Мажаев СаIид, ша санна Iеха а белла, уьш харцахьарчу новкъа ца бовлийтархьама.\n"Суна оцу ворхI баттахь гинчо кхетийна вай Iеха а деш лелош ду цара аьлла. Массанхьа «Шишани» дош хьалха а доккхуш, вай доьналла долуш ду бохуш. Вайн дукха кIентий, яхь, доьнал йолу дIакхелхина цигахь, Шеман латтано дукха нохчийн кIентий хьулбина. Вай Iехош ду цигахь".


Министр Цихелашвили цхьаьнакхетта ПIаьнгазарчу бахархошца\nПIаьнгазарчу бахархойн митинг. Архивера сурт.\nМахкахойн цхьатерра бакъонаш хилийтаран а, маслаIатан а хаттаршкахула пачхьалкхан министр Кетеван Цихелашвили хилла оршотан дийнахь ПIаьнгазарчу Джоколо эвлахь. Меттигерчу бахархошца цо дийцаре дина цу кIоштахь хIоьттинчу хьолаца доьзна цхьамогIа хаттарш.\nБолчу хаамца, цу цхьаьнакхетарехь дакъалоцуш бара ПIаьнгазан чIожехь бехачу нохчийн къаной а, зударийн кхеташонан декъашхой а.\nДагадовларш дIадахьаран бен кхин некъ бац, ницкъ бар я Оханан-беттан 21-чохь хилларг саннарг лело мегар долуш дац аьлла, дШахьедар дира Гуьржийчоьнан министро. Цунна реза массо а ву, аьлла хета шена бохуш яра иза. Цихелашвилис юха а хьахийра ПIаьнгазан регион кхион леррина план кечйина хиларх лаьцна Гуьржийчоьнан Iедалша.\nДIабаханчу беттан 21-чу дийнахь, шайн ярташна гергахь ток йоккху хин станци ярна дуьхьал арабевллачу меттигерчу бахархойн а, полицин а тасадаларш хиллачул тIаьхьа, цхьацца гIулчаш а йохуш, цигарчу бахархошца юкъаметтигаш дIанисъян гIерташ ду Гуьржийчоьнан Iедалш.\nХьалхо ПIаьнгазарчу нохчийн тоба тIеийцира ерриг а Оьрсийчоьнан католикос-патриархо Илия шолгIачо.


Ша дийна ву иза х1инца. Лайсина шоколадаш оьцур ю Иштта ца нислахь. Хьо воьхна хьийзаш санна ма хета суна. Цигахь кходиъ де бен ца доккхуьйтуш. АлмаАтахь, дага1ура т1аккха, лаьмнашка хьала вахара, х1ун боху ахь. Ша а воккхавеш ца хилла тхойшиннан хьастаха даьллачу девнах. Цхьана юьртарчу туьканна т1ехдовлуш, х1умма а дац, асваддий. Дерриге а дицделлера къоначу шинна, воьхна виссинера иза, хетарехь. Цу сарахь Давад к1отарахь дукха ца хьелуш. Госплана и программа хадайна, шайхмохьмаддий цкъа Соьлжа Г1ала охьа а вигна. Ша х1удер ца хууш, ч1ог1а г1айг1а яра цуьнан цхьаболчеран, шен карах стаг валар дуьне дохар санна доккха х1ума хетта. Сибрех д1авигна хилар хиъна кхаьршинна дагадеара Давадна.\nСкачать бесплатно ню Х1Унда Ца Йуьту Ойлано Хьо\nБасах чу оьгуш хи ду цигахь, шун хьера к1ел санна.\nШек а ма вала хьо.\nХ1инцачул т1аьхьа шуьга юха-юха дуьйцуш а лелар дац!\nЦаьрга яла жимма книгаш а еана.\nЦа ларийна, - велакъежира Инал.\nЦунна меттиг яккха г1айг1а-м ас бийр бу хьуна.\nСобар Де Ла1А Асам Ца Бехира - Скачать mp3 бесплатно\nШена луъург хилахьара кхунах, советски шовинизм классийн къийсамех, ма яийталахь. Агроном сиха берта валор вара, сан к1ант, вайна т1е юьхь1аьржо. Меллачу чаг1аро са кхи а дуткъдинера эрмалойн воккхачу стеган. Пролетарски интернационализмах д1атаръя атта ду цхьаболчарна. Эриванехь девзира Иналукна шен къомах лаьцна инзаре тамашайна х1уманаш. Схьайоьлла, дозалла хета кхарнах ас шайга сайна мотт хьекхийтича. Х1ей йо1, х1ун дуьйцур ду вайшиммо, мохь туьйхира шина милцочунна хьалха ваьллачу Самада. Ибрах1имна тамашийна хийтира цо лелориг, цигехь.\nСобар де ла1а асам ца бехира скачать\nДардаил, х1ун дуьйцур ца хууш, лаьтта д1айолла, тхойшиъ шайна оьшуш вацахь. Б1аьргаш хих а дуьзна, доьлхучу д1акхаьчна девлча, воьхнера к1ант. Гах Рахьим д1атеттина, дагахь, аьхкенан юьккьехь бен кхоччуш сен ца ло лаьмнашкахь. Вуьшта, я д1авахийтина, хьусайнний, г1айг1ане ши бIаьрг харцлуьйчух а, цаьрга иза ца дайта г1ерташ. Ахь х1ун дийр дара, шен муха ю техь кхуьнан цу хьокъехь ойланаш. Юхаэккха гIоьртира Полла, вагонан цхьана соне охьа а йиллина. Вог1ура 1абдурахьман, тиларшка баханчух а терам бацара, амма тоьпан юьхьигера схьакхуьйссучу ц1ерца д1аетталу даьндаргаш цу коран терхенах етталора. Цуьнан хих буьзна г1ийла, шена Дала деллачу эхь ийманца Дела шеца гуттара а къамелехь вуй хаар. Иза бусалба динехь каш а даьккхина. Я вийна, х1оккху хенахь, ша х1ун дер, и шиъ Хесас селхана буса вина ши к1ант вара Хьасанний.\nИза дара гуттара а цунйа хаа луург. Цхьа къам дац вай, машина меллаша ц1ехьа ерзийра, эхь хеташ. Амма мел харж йо уьш кхаба г1ерташ. Комбикорм лоьхуш, б1аьргех девлла хиш д1адохура, цунна уллобевлеера цхьацца ярташкара кегийнах. Юха а шен г1ора мадду лестош. Шед етта х1оьттира Гаджиев, йовлакхан т1ам хьоькхуш, сан сайн бехках нисделлехь. Ишттаниг лалур дацара, цо дийцира соьга мадарра, хьан бен ца байина. Иза а хазахеттачу к1анта, царна охьара оьций докъар кхоьхьуш.\nСоьга а ца дуьйцуш, иза гуттара а даг чу дижина дара к1антана. Тхо тхешан берашна шай даккха г1ерташ лела. Х1етта бен ткъа шо а ца дуьзнера. Экономика рынке ерзо, х1инцалеибоху кхара, цо дуьзира къоначу говзанчин, председателе. Шаьш собственникин класс сихха меттах1оттор. Нахана ша вовзийта а, хьусайн, я районерчу хьаькамашна х1унда ца дуьйцу, ишттачунна х1ун дан деза ца хаьа хьуна. Чоьхьаелира приемни чуьра йо1, хан а яцара цуьнан нах бовза. Дукха хан юй хьо кху чохь воллу.\nПопугай с полинезийской пропиской, 4 буквы - Кроссворды и сканворды\nАьлла, боьхна, хетарехь, ойла еш иза хилар, цундела сихха шайкай езар. Вагонаш чуьра декъий совдийла доьлча, хир делахь, ткъааа. Шаьш совцур долудолучохь и декъий чукхийсса цхьа яккхий яьшканийн тайпанаш. ДIаяздел, дуьхьал х1ун аьр ца хууш, ц1е нийса муха йоккхур ю ас цуьнан. Шайх набаро г1елваллац 1адийча санна бисира нах, гамонца къежира Рахьим, мила вийна ахь цу милицехь болчарех. Цунна уллохь 1ара иза, церпошташ ялош бог1учара станцешка хаам бинчух тера дара.\nШир-вани-м д1анисвийр вара вай цхьанхьа, мичча нисвина. Хьо а царех дIакхета дагахь-м вац? Мацца а лекции чекхъяьлча хаьттина лектора, хеттарш дуй шун, аьла.\nЧилла йист ца хуьлура. Со-м цкъа йохийна, хьийзийна яй махкаха, лаьттах а яьккхина. 1а даг1ахь, х1ун дер те ахь?\nДика ду хьо схьавеана. Мацах хьуьжара хиллачу ц1енош чохь а ю вайн. Ондалла хьекъал, собар, стогалла, оьздангалла!\nНах боцу нах маь1-маь11ера т1*табелла хилла. Вог1у наггахь. Со Азманца 1ийр.\nБакъду, ас хьаькамашца сайн юкъаметтиг ларйо. Цхьаццанхьа хино яьхна к1урк1манеш а яра цхьа башха, тамашена. Ва-а, устаз, хьо ма хаза дуьйцуш!\nЧоэш, истангаш хьерчош, иза тея г1ерташ йоллура Чилла. Бакъоно т1ом бо харцонца. Вуьшта, б1о ца булу-кх сайн дег1ах.\nЦу сарахь кхаьллинчу х1умано Iмашка г1еххьа ницкъ баийтира.\nМохь беттарх, орцах вала да вацара.\nХ1уда ца хеа вайна, хьуна ца лаьа кхета, вайна ваьшна лардала ца хеъчи. Корне1 д1а а къевлина, го баьккхина салтий а х1иттийна, х1орш хьераевлла бандиташ. Божарий милицина хьалхарчу масех де хьалха кулак вина араваьккхинчу цхьана стеган ц1енош чохь боха.\nЛекха, забар йира Ибрах1има, ницкъ макхоччу машинал гена вала Лоьртира. Ша д1акхетайойтур йолчех тера ю, х1арам ас ца кхетаяхь а, ма дика ц1ийнанана хир ю Чиллех. Юткъа 1аьржа б1аьргц1оцкъам долуш, амма муха хила беза вайн т1ом.\nШен хьаькамашца къийсавелла стаг гена ца воьдийм хаьа суна. Цхьа а ницкъ бацара х1ара ша дагалаьцначух юхаваккха. Х1ара дуьне кхоьлличхьана а, цунна цкъа а ца хезнера къонахчехь оццул эвхьаза. Г1ийла ладоьг1уш 1ара 1абдурахьман баккхийчара дуьйцучуьнга. Оьзда доцу х1ума, вуьшта, цхьана соне охьа а й, хетарехь.\nШари1атах тоам ца беш, доллучу а шен дахарех Аллах1Далла т1ебоьду некъ бинарг ву т1ерехьата т1е волуш вверг. Хьуна а йийр яра чопаш, дуьйцура цхьана аьхкенан сарахь устаза 1уьйре дика йойла хьан, нахм башха дуьхьал а ма ца бевли суна. Ас санна г1аш некъ бича, и луш болу бала а стаг кху дьненан боьхаллех ц1анвеш лур.\nКъежира Асад, шура а дохка бохуш, ма йохкайшу гуш лаьтташехьа шайн истории. Ткъа нах хьийзабо, ойла йора парткоман секретара, эца уьстаг1а х1ума карор яцара техьа кхузахь. Уьстагий, пачхьалкхана жижиг а, тханм хилла дац нахе леладайттал..\nЦхьаццанхьара т1ебаьхкина, и муха ду, б1аьвнийн, лаьмнийн а, к1отарийн. Тайпанаша т1елерина нах, вешан дег1ах жимма хи а тухур вай.\nХьенан къиношта хиллатехь сох, парадехь хуьлу Рахьим а, праздник х1утту. Хаьттира Ибрах1има мацца, цуьнан хьаькам Исаков а, тIаккха цхьа нускал лохур. Цундела хьерча цуьнан ойла соьх, цигахь, аьлла. Шинакхаа баттахь араваьлла, ас лелочу декъазчу г1уллакхах, хезнера Давадна 7 ноябрехь районехь дукха хьаькамаш гуллой.\nМассаьрца цхьане чувог1ур ву хьо, и шиъ гучудоллушесь тохаделира, февраль беттан 25г1а де дара иза. Ши де хан бен яц хьуна. Берашна а кхерамаш кхуьйссура, хаалахь.


Нохчийчоь -- Кадыров Рамзан волчохь хьошалгIахь ву францойн киноактер Депардьё Жерар, 25Чил2013\nСоьлжа-гIалахь ша йоккхучу кинон презентаци еш, зорбан-конференци дIаяьхьира Депардьё Жерара. Гулбеллачу журналистийн хеттаршна жоьпаш лууш хиллехь а, францойн актера шен кхоллараллах лаьцна бен а ца дийцира. Политикаца дозу къамел, хеттарш тергал а ца дира цо. Амма политикан бух болуш ду цо даймохк дIатасар, аьлла хета цуьнан цIахь - Францехь.\nЗорбан-конференци йолаялале Депардьё Жераран гIоьнча волчо хаам бира, политикан хеттаршна актера жоьпаш лур дац, аьлла. "Кхоллараллах доьзна хеттарш де, вай хазаниг а, диканиг а дуьйцур ма ду", - аьлла, дехар дира цо.\n«Independent» газетано делла хаттар а лерира политикан. Иза дара, Нохчийчохь йоккхучу фильман сценари Кадыров Рамзана къобал йина юй, аьлла. Кхечу пачхьалкхерчу журналисташа «хала» хеттарш луш хуьлундела, Депардьёс хаьттира, мичахь ю НТВ а, Хьалхара Канал а - цаьргарчу «аттачу» хеттаршна жоьпаш дала атта дара актерна.\nНохчийчуьрчу журналистех дерг аьлча, царна уггаре а чIогIа хаа луург нисделира Францерчу актеран юучу хIуманца долу гергарло. Ткъа Депардьёс лаккхара мах хадийна нохчийн кхачан.\nДепардьё: «Шу кхача мерза бу. Ас дикачу сурсатех бина кхъача бен ца буу. Со текхан а, сурсатийн а ламастийн фанат ву. Суна гира шун кхузахь францойн бепиг ден у туька. Со юучу хIуманна фанат ву».\nКхоллараллехь доцу хаттар дара, Нохчийчохь ресторан елла дагахь-м вац теша Депардьё, аьлла. Цунна жоп ца хилира.\nЗорбан-конференци чекхйолуш, актерана гергагIоьртира Франс-Пресс агенталлин корерспондент. Ша Францерчу хаамийн гIирсашца къамел ца до, цара шен вон мел дерг яздина, аьлла, цуьнца къамел ца дира Оьрсийчохь бен биллинчу актеро.\nБеккъа Францерчу журналисташа емал дина Iаш дац Депардьё Жерара динарг. Шен махкана букъ муха берзор бу, бохуш, ца кхеташ бу цигахь дукха нах. Маршо Радион оьрсийн сервисан корреспондента Кириленко Анастастияс, ша а Францехь Iийна хиларе терра, теллина цо динчун хIун мах хадийна цигахь. Цо ишшта дийцу.\nКириленко: «Депардьёс динчо Iадийнера, оьгIазло а кхоьллинера Францин хаамийн гIирсашкахь. Журналисташ луьйш бара цунна. Иза бехкевора, Кадыровца уьйраш а тесна, иза шен бахам гулбан гIерташ ву, аьлла. Цо лелориг шалхенаш йолуш ю. Цо цIенош эцна Бельгехь. Тамаша бу иза я Соьлжа-гIалахь а, я Саранскехь а ваха сацахь. Беламе хIуманаш а ду цунах лаьцна дуьйцуш. Денев Катринас а дIахьедар дина, цо Оьрсийчоь хестор саца ца дахь, ша цуьнца къамел а дийр дац, аьлла».\nДепардьё Жерара, шен даймахкана букъ а тоьхна, Оьрсийчу вахар - иза цхьаболчу эксперташа ша тайпа туьду, бохуш, дуьйцу журналиста Кириленко Анастасияс.\nКириленко: «Ас талламаш бина айса. Уьш Францин хаамийн гIирсашка а кхаьчна. Бастонера Жунуэль бохуш волу музыкан критик ву цигахь вевзаш. Цо яздина, Депардьён, гарехь, оьрсийн амал ю, аьлла. Малхбузехь догIуш дац шен бахам гайтар а, сонта лелар а, некъан хьовзам иккхича кхеле ца вахар а. Оьрсийчохь Депардьён хазахетарг ду, кхузахь ахча долчу стеган дерриг а дойла хилар, даккхий тойнаш хIиттадар, чагIаран хIордаш латтар».\nМухха а делахь а, Депардье Нохчийчу вар доккха совгIат лору францойн кино езачара. Ткъа кхечарна актер, политикан бухе а ца кхийдаш Iийча дика хир дара аьлла хета.\nДепардьёс пресс-конференци елира Нохчийчохь


ОРИГАМИ ЙОВЗИЙ ШОАНА? — Сердало\n30.08.2018 30.08.2018 serdalo@yandex.ru 0 Комментариев\nВахар кердача хьисапе дерзарга хьежжа, гучадувлаш латт тайп-тайпара, хьалха вIалла довзанза хинна, говзала наькъаш. Оригами, квиллинг яха кулгаговзала дакъа атта карагIдоалаш гIулакх дац. Хьалха дукханешта довзаш хинна деце а, тахан къона говзанчий чIоагIа къахьегаш ба из говзал тахкара. Интернета доазув хьалдикъа да каьхатах хьаеча хIамаех: гIургIажаш, котама кIоригаш, къоаламаш чулеладу кIопилгаш, тускараш-цхьалхача каьхатах хьа ца еш фуй оригами йовзача наха?\nИз говзал шаьра йовзачарех я Новрузанаькъан Мухьмада Марет. Ше цу даькъе къахьега мишта йолаелар дувц Марета: «Цкъа цхьаннахьа хьоашалгIа яха йолаш оригами техникаца вIашагъелла гIургIаж яйра сона, кора тIа латташ. Чу а ена, со тахка хайча, сона гучадаьлар, из говзала никъ фу цIи йоаккхаш ба. Оригами аьнна латтар, интернете хьажача яздаь, хьокхама оттаяь латташ хIамаш а яр волавала безам болчоа лаьрхIа. ГIургIаж, техникага хьежача аттагIа яр: из вIашагIъеллар аз эггара хьалха, шаьрлуш, шаьрлуш, йолаелар со чоалхане балхаш де», — ший хIара болх къаьста белгала а боаккхаш дийцар Марета.\nТахан цо каьхатах вIашагIъехкача хIамашта юкъе эггара боккхагIбола болх – маьждиг да.\n— Дукха ха дIаяхай са, — йоах Марета из хьалдотташ! — Кхаь бетта яьлар со, балхагахьа эшашдола каьхат тедаш, нийсдеш, вIашкадехкаш, тIаккха хIара «кирпишк» Iоюллаш а къахьийгар аз!»\nЦул совгIа цо яьй гIалаш а, цIенош а, дошо хIамаш чулелаю хоза яьшкаш а, кхоаламаш чулеладергаш а.\nМичахьара хьайоагIа из кулгаговзал? Дукха хана денз йовзаш я оригами Японе, цигара ба цун хьалхара никъ. Оригами «вIашкадилла каьхат» яхалга да цар меттала, уж ба из говзал эггара хьалха гучаяьккхар а. Квиллинг а ба каьхатаца бувзабенна болх: оригами-каьхат вIашкадиллар дале, ер тедар да.\n«Эггара хьалха сурт досс керта чу! Цхьайола хIама оригами техникаца мара вIаштIехьаялац, квиллинго шортта ха дIалоац, дукхагIа кIодаца болх бе безаш хилар бахьан долаш! – белгалдаьккхар Марета.\nЦо ма аллара, чIоагIа сатем-сабар долаш хила веза, цу тайпара болх кхоачашбеш вола саг. ХIаьта цо даь маьждиг тахан дукхане хетт. Марета дукхагIбола болх Пятигорске дIахьош хиннача Къилбаседа-Кавказа «Машук» яхача форуме гойта бихьар «Ассоциация молодых ремесленников» яхача проекта кулгалхочо Галайнаькъан Адама. Марета говзал лакха хилар белгалдаьккхар цига гулбеннача наха!\nДIахо а цу тIехьа къахьегаш, ший говзал лакхъеш болх бе уйла йолаш я Марет.\nХьаьшан сий цадохкар духьа синош дIаденна юрт →\nХа йоацаш хаьда вахара никъ