Телефонехула къамел дина Трампа а, Путина а\nАрхивера (цхьаьнатоьхна кечдина) сурт.\nIамеркан президенто Трамп Доналда а, Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимира а еарин сарахь телефонехула къамел дина. Кремлан зорбанан сервисо бинчу хаамца, шина президенто дийцаре дира шина пачхьалкхан юкъаметтигашца доьзна хаттарш, къаьсттина Къилбаседа Корейн зарратан проблемана тIе тидам а бохуьйтуш.\nКъайн ЦIийно динчу дIахьедарца, президенто Трампа баркалла элира Путинна, цо шен зорбанан конференцехь динчу къамелехь билгалдаккхарна Цхьаьнатоьхначу Штаташа кху тIаьхьарчу шарахь экномикехь кхиамаш бахар.\nШина пезиденташа иштта дийцира Къилбаседа Корейн проблема дIаяьккха гIерташ шина пачхьалкхо къахьоьгуш хилар, хаам бина КIайн ЦIийно.\nТрампан а, Путинан а телефонехула къамел хилира Оьрсийчоьнан президенто шарахь цкъа луш йолу "йоккха пресс-конференци" дIайирзинчул тIаьхьа дукхаханялале. Цу конференцехь Путина лаккхара мах хадийра Трамп Доналда президентан даржехь баьхначу кхиамийн.


Дерриг а - Кремлехь санна. Леррина зIе хьан хIоттийна "Путинан шахьарахь"?\nЙиллинчу хьосташкахь Маршо Радиона документ карийна "Путинан шахьарца" доьзна – цо гойту Сочи гIалина гергахь президентанна гIосалазийн курорт еш а, Кремлехь леррина зIе хIоттош а, автоматикан "Выборы" ("Харжамаш") система юьллуш а лелла цхьа фирма юйла кху денойн протестан акцешкахь юьйцу Геленджикна уллера гIишло хIоттош дакъалаьцна.\nКоррупцица къийсам латточу фондо (ФБК) Краснодар-махкарчу Прасковеевка юртанна гена йоццуш лаьтта "Путинан шахьар" гайтинчул тIаьхьа журналистийн аьтто баьлла и гIишло яйтинарг Кремль хилар тоьшаллашца тIечIагIдан. Интернетехь парггIат хьажа йиш ю карийначу документашка – уьш ду объекте йовхо йиллинчу а, беракеманашна майда хIоттийначу а, каучукан палсаш доьхкинчу а фирманийн кехаташ, цара гойту шаьш болх "президентан резиденци" еш бинийла.\nШинарин дийнахь Путинан пресс-векала Песков Дмитрийс элира журналисташка, Кремлан цхьа а бакъо яц, я лерина а яц "шахьаран" дай бийца. Билгалдаьккхира цо, я Путин а, я цуьнан гергара нах а бац Прасковеевкерчу резиденцин "дай", церан ур-атталла "цхьа зIе а яц" оцу гIишлонца, аьлла.\nОцу юкъанна "Проект" портало, Оьрсийчуьрчу хьаькамашна юкъарчу шен хьосташна тIе а тевжаш, хоуьйту президента "шен формалехь йоцу хан алссам" оцу Прасковеевкерчу резиденцехь йоккхуш хилар.\nИза бакъ делахь, Путинна шен "шахьарахь" ша хан хьочу юкъанна тIехула кеманаш ца лоьлуьйту зона я ФСБ-н ха эшна ца Iа, ФБК-н талламо ма-баххара. Оьшу цигахь цунна пачхьалкхан гIуллакхаш дIакхехьа леррина зIе а, пачхьалкхан къайленаш хьулвелла йийца шатайпа чоьнаш а. И тайпа зIе, цунна гIирс кечбо, чоьнаш йо, оцу могIарара кхиболу белхаш кхочушбо акционерийн "Сатурн" компанино – Советийн заманахь иза ОКБ яра (Цхьаьнатоьхна Конструкторийн Бюро), приватизаци йинчул тIаьхьа юкъайогIу инвестицеш латточу "Система" компанина.\n"Пансионат" – доккхачу элпаца\n2012-чу шеран Стигалкъекъа-баттахь "Сатурно" бовзуьйту ша дIадахначу шарахь бина болх – и тайпа информаци яржош ду низамехь (оригинал, .doc).\nОцу документо гойту компанин говзанчаша стенгахь, муьлхачу гIишлошна тIехь къахьегна. Церан декъахь бу Москварчу Кремлехь а, "Дагомыс" курортехь а, президентан администрацин "Русь" санаторехь а, кхечу меттигашкахь а бина белхаш.\nОхьаягарйинчу объекташлахь ю Прасковеевка юьртара "Пансионат" а. Иза ю массех хьосташа Путинан резиденцина тиллина цIе. Иштта йоккху гIишлонан цIе цунах лаьцна "Коммерсанте" в 20II-чу шарахь ша дуьцуш президентан гIуллакхаш дIалелочу Кожин Владимира а. Оцу интервьюхь цо бакъ ца до Прасковеевкера гIишло пачхьалкхан ю бохург, иза, цо дийцарехь, хьолахойн инвестицех еш йолу пансионат ю, тишделлачу садоIу "Туапсе" цIийнан метта еш.\nАмма Маршо Радиона карийначу документо гойту юьйцу "Пансионат" еш а, пачхьалкхан объекташ "Дагомыс" а, "Русь" а тоеш а 2011-чу шарахь "Сатурн" компанино дакъалаьцна хилар. Кхузахь гучудолу деккъа дIа пачхьалкхан гIишлош еш бен дакъалоцуш йоцу компани, Кожина а, кхечу хьаькамаша а Iедалан яц бохучу "Пансионатехь" леррина зIе юьллуш хьийзина хилар.\n"Сатурн" компанино, аьлча а цуьнан дакъа ларалучу АО "МТУ Сатурно", шен официалерчу сайта тIехь а гойту шаьш бен белхаш доккхачу декъанна пачхьалкхан объекташца бен ца хилар. Цо бина белхаш ган таро ло дуккха а кхечу документаша а.\n2012-чу шарахь Немцов Бориса а, Мартынюк Леонида а дийцира "Хин каман пийсак хьоькхучу лен дахар (шахьарш, яхтанаш, машенаш, кеманаш, кхийолу а аксессуараш)" ("Жизнь раба на галерах (дворцы, яхты, автомобили, самолеты и другие аксессуары") цIе йолчу дIахьедарехь Путин Владимирца бозабелла хила тарлучу бахамах лаьцна.\nАвторша 20 сов шахьар а, вилла а, резиденци а охьаягарйира, шайн талламо уьш Путина "пайдаоьцуш ю" аьлла. Оцу объектех дерг аьлча, "Сатурн" компанино 2011–2012-чу шерашкахь бинчу балхах хьакхалуш карайо массех. Хьахийна йолу Тверь-махкарчу Завидовора "Русь" санаторий а, Екатеринбургера "Рязановн цIа" а. И ший а резиденци шен хилар бакъдина официалехь Кремло.\nАмма кхин а ши гIишло ю "Сатурн" компаница йозаелла: Прасковеевкера "Пансионат" (Немцовх цунах " Геленджикера шахьар" а, "Юг" проект" а аьллера); Iилманан центр "Биосфера" (иза а ю "Сатурно" ша бинчу белхашлахь хьахош).\nIилман центр "Биосфера" олу объект Сочина гергахь, Фишт ломан малхбузерчу агIор ян йолийра 2010-чу шерашкахь "Роснефть" компани декъахь а йолуш, амма хаамийн гIирсашна хIеттехь тусаделира еш ерг кхин а цхьа президентан резиденци хилар.\nШех официалехь йоцу "Лунная поляна" ("Беттасин майда") цIе а тиллина еш лаьттачу объекто жил-Iалам талхадо,аьлла, орца кхайкхийра экологаша, бохура "Дуьненан мехаллийн тептара" язйина меттигаш ю хIаллакъеш. Амма Iилман центр "Биосфера" юьллуш ю бохура Iедало "Малхбузу Кавказ" олу къевлина меттиг денъян.\n"Лунная поляна" курортера коьрта цIа\nНемцовн Борисан дIахьедаро бохура, "Лунной поляна" зонехь хIоттийна садоIу 4 цIа а, беракеманаш дуьссу меттиг а, зIенан антенна а, гIосалазийн некъаш тобен йиъ ратрак а, гараж а, цхьацца кхийолу объекташ а. Цигахь шен белхаш беш хилла 2011–2012-чу шерашкахь, документаша бахарехь, "Сатурн" компани а.\nМаршо Радионо "Сатурн" компане электронан кехат дахьийтина ша "Пансионатехь" бина белхаш бовзийтар доьхуш. ХIара материала арайолучу ханна жоп ца деана тхоьга. Телефон туьйхира оха "МТУ Сатурн" компанин секретариате (Большая Черкизовская ур., цI. 21. гIишло 1). "Пансионатан" хьокъехь оха дина хеттарш куьйгалле дIакхачо жош деллера тхуна, амма шайгахь йитинчу тхан телефонан ноьмарехула ца ваьлла тхоьца зIене компанин цхьа а векал.\nКоррупцица къийсам латточу фондо Прасковеевка юьртана уллерчу Путинан резиденцех йолчу фильме YouTube-хула хьаьжна 100 миллион гергга стаг. Ткъа Навальный Алексей хIинца а "Матросская тишина" изоляторехь валлош ву. "Ив Рошеца" доьзна цунна хьесапехь тоьхна хилла хан бакъ хене ерзор луьстур ду кхело Чиллан-беттан 2-чохь.\nТомскехь шена деллачу «Новичок» дIаьвшах товалархьама Германера вахначуьра, дарба дина а ваьлла, цIавеъначу дийнахь лецира Навальный, бахьане диллира, хьалха шена йинчу кхелан тIедахкарш а дохош, вехачу махкара иза аравалар. Кху беттан 23-чохь ерриг а Оьрсийчохь наха гуламаш хIиттийра, Навальный дIахецар а доьхуш, пачхьалкхера коррупци сацаярехьа. Москвахь а, Петербургехь а, кхин а дуккха а гIаланашкахь а протестан гуламхойх лийцира полицино 4000 гергга стаг. Протестан акцеш кхин а аьлла Навальныйн агIончаша.


Нохчийчоь. Оьрсийчоьнан президентан Путин Владимиран а, нохчийн лидеран Кадыров Рамзанан а суьрташ лаьцна лаьтташ ду адамаш Лахьан-беттан 4-хь Соьлж-ГIалахь, Халкъан цхьааллин де даздарна леринчу митингехь.\nНохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана, Куршлой гIалахь керла йина берийн ловзаран центр схьайоьллуш, тIедожийра цигахь дехкинчу Капитан Америка санна болчу туьйранийн турпалхойн сурташ бакъ болчу нохчийн турпалхойн сурташца хийца аьлла.\n"ВКонтакте" социалан машанерчу шен агIонехь цо дийцира, ша инспекцица Куршлойн гIалахь ечу лекхачу гIишлойн комплексе а вахна, иза йина яьлла хиларан таллам бан а ваханера, "цхьа кIеззиг нисдарш а дира ша берийн ловзаран меттигаш кечъярехь" аьлла.\nМа-дарра дийцича, хьан цIе ю Аймани, Ма-дарра дийцича, сан цIе ю Гилани.\nЦхьана гIишлонан пенаш кечдинера Marvel паналлан безаш болчу турпалхойн Капитан Американ а, Торан а, Аьчкан стеган а сурташца.\n"Кхоьллина йолчу оцу персонажийн сурташ дIадаха деза, иза фантазеш ю. Дахка цига вайн баккъалла а болчу турпалхойн сурташ. Вайн динан а, халкъан а исторехь бу дуккха а хьакъболу турпалхой, масал эца а, эца догIу а. Ткъа моьтту уьш бен кхин турпалхой а бац", - элира Кадыровс шена гонахбевллачу Ӏедалан гӀуллакххошка.\nНохчийчоьнан куьйгалхоша оцу кепара чулацам болу шайн лаам гайтар дуьххьара хуьлуш дац. Дийцарехь, генарчу 1991-чу шарахь йозуш йоцу пачхьалкх ша дIакхайкхийна Нохчийчоьнан хьалхара президент Дудаев ЖовхIар реза воцуш хиллера, берийн бешашкахь а, юьхьанцарчу классашкахь а лелочу дешаран книжкашка а, цхьацца дешаран пособешка а, доьшучу туьйранашка а бIаьргтоьхначул тIаьхьа.\nЦигах дикачу агIор турпалхой санна дуьйцурш хьакхийн херсеш а, пхьагаалан кIорнеш а, кхин долу а турпалан лелар доцу дийнаташ хиларна, ткъа борз – нохчийн къоман символ – даиман а аьтто боьхнарг а, цхьа пекъар санна гойтуш хиларна а.\nБорз, гайтаман сурт\nДелахь а цу хенахь гIуллакх цензуре ца делира, и тайпаниг Нохчийчоьнан исторехь хьалха хиллехь а, масалла 1983-чу шарахь.\nСоветан зама йолчу хенахь школехь дешначарна дагадогIур хир ду хIора шарахь дешархоша макалатура гулъеш хилла хилар. Ширачу газеташна а, тетрадашна а, картонна а, книжкашна а, кхин долчу кехташна а юкъахь наггахь карайора вуно мехала литература.\nЦхьана дийнахь, иштта ерриг эвлара схьагулйинчу макалатури юкъахь суна карийра, нохчийн маттахь йолчу литературан дешаран книжкашна т1ера схьаяьхначу агIонийн дийна оьла. Иза дара 19-чу бIешарахь ваьхначу вевзаш волчу гуьржийн яздархочун Казбеги Александран кхоллараллах лаьцна дакъа.\nХууш ма-хиллара, Казбегин "Отцеубийца" (Да вийнарг) а, "Циция" (Цици) а романийн тоьлла агIонаш лерина ю нохчийн дахарна, ткъа "Элисо" дийцар дерриг а ду гуьржийн яздархо вуно дика хиллачу нохчех лаьцна. Казбегина дика девзаш хилла нохчийн дахар а, гIиллакхаш а, евзаш хилла церан амалш.\nГуьржийчоь, Казбеги Александрна хIоттийна хIоллам (статуя)\nЦунах лаьцна яздо гуьржийн литературан говзанчо Лагвилава Арзакана Белоусенко Александран электронан библиотекехь маьршша еша зорбане яьхначу Казбеги Александранк ромашна а, дийцаршна а йинчу аннотацехь. Цуьнца цхьаьна цо хоуьйту ешархо къиза Iехалур хиларх лаьцна, нагахь цо йоьшуш йолу Казбегин роман а, я дийцар а 1970 шо тIекхачале зорбане даьккхина делахь, хIунда аьлча, Нохчийчоьнах а, нохчех а лаьцна тексташ царна юкъара… дIаяьхна хиларна.\nНохчийн халкъана депортаци йинчул тIаьхьа, Кремло бина хадам - нохчех лаьцна цхьа а дика дош цаалар – низаман кепехь а бара, дуьхьал дош ца далош массара а кхочушбеш а бара.\n"Масала,"Отцеубийца" (Да вийнарг) романна юкъара орамашцана дIадаьккхинера Гуьржийчуьра бевдда коьрта турпалхой Начо а, цуьнан нускал а, ткъа иштта доттагI а луларчу Нохчийчу кхачарх а, цигахь уьш вуно дика, тергамца а, гӀайгӀа беш а тIеэцарх а лаьцна дийнна дакъа.\nВуьшта, Казбегин "Дагалецамашкахь" цхьа меттиг ю сема цензорша йитина - "буьйсанна хезаш хилар юьгучу говрийн бергийн тата"... Иза хIунда йитана бохучунна т1аьхьакхиа хала дац.\nРогIера голатохар хилира историн 1980-гIа шераш дуьйлалуш. КПСС-н (Советан Союзан Коммунистийн партин) инарла-секретаран дарж КГБ-н хилла гIантда Андропов Юрий хIоьттича, шайн болх жигарабаьккхира цензорша, Казбегин кхолларалла юха а юхьарлацарца.\nАндропов Юрий (юккъехь)\nЦу кепара юха а цIанйира нохчийн маттахь йолу литературан дешаран книжка, цуьнан кхоллараллех лаьцна агIонаш юкъара дIаяхарца.\nДелахь тахана хьал хийцаделла юха а. 10-чу классан учебнико нохчийн литературан юьххьехь лаьттинчу Арсанов СаьIид-Бейн, Мамакаев Мохьмадан, Ошаев Халидан, Гадаев Мохьмад-Селахьан, Исаева Мареман, Музаев Нурдин, иштта царел тIаьхьа юкъабаьхкинчу яздархойн Эдилов Хасмохьмадан, Гайсултанов Iумаран кхоллараллашца цхьаьна дешархошна Iамайо Казбеги Александран произведенеш а.\nЦу кепарниг, оццул яккхийн масштабашкахьь ца динехь а, хилира кху заманан Нохчийчохь 2010-чу шарашкахь. Цензура йинарг яра 19-чу бIешеран Нохчийчоьнан истори Iамош пайда оьцу пособи. Цензорша доккха сакхт лерира цуьнан авторша, 19-чу бIешарехь ваьхна вевзаш волу нохчийн динда, шайх Кишиев Кунта-Хьаьжа Сибрех бала лайначул тIаьхьа 1867-чу шарахь бIаьста велла аьлла яздар. Оцу хаамехь дIоггара башха доьхна дуьйцуш хIумма а дацара, нагахь цу хаттаран бух хьуна бевзаш бацахь. Дерг хIун ду аьлча, Нохчийчохь цхьана а ден бакъо яц шайх велла аьлла дийца.\nКавказ.Реалиино яздарехь, историн а, легендин а чулацам болуш долу Кунта-Хьаьжех лаьцна дуьйцург а, аьлларг а бакъдолуш санна тIеоьцуш ду. Цхьа а хIума дац шеконе дуьллуш. Шеконе юьллуш яц цхьа а цуьнах лаьцна юьйцу цхьаъ вукхуьнца ца йогIу факт а. Шеконе йохкуш яц телевизионехула а, зорбан гIирсашкахула, цхьацца динца йоьзначу мероприятешкахь а, Iедалан сруктураш Iуналла а деш, юьйцу истореш.\nЦундела цкъа дуьххьара "нисъяр" Iалашонца дешаран пособеш дIагулйира школашкара, ткъа цул тIаьхьа сацам бира иза школан программина юакъара дIаяккха.\nНаггахь беламе хуьлу, республикан куьйгалхочунна Кадыров Рамзанна хьастабала гIертачу Iедалехь болчу наха лелориг. Цара шайн лаамехь хуьйцу цхьадолу дешнаш а, цIераш а, аларш а, дуккха а шераш хьалха зорбане девллачу дийцаршкахь а, байташкахь а.\nИштта, иттех шо хьалха 5-чу классан дешаран книжки юкъара дIаяьккхира "Рамзан" цIе, масаллина ялийначу предложенехь "Рамзан цIе йолу кIант" аьлла вуьйцург, вониг деш хилла персонаж санна хьахийна хиларна.\nИзза хилира поэтан Ибрагимов Лёмин "Ма-дарра" байтехь хьахийначу "Аймани" цIарах а. Дуьххьара иза зорбане йоккхуш цуьнан кеп иштта яра.\nМа-дарра дийцича, хьан цIе ю Аймани,\nМа-дарра дийцича, сан цIе ю Гилани.\nПоэтана хуийла дацара кхана хиндерг. Цундела 2005-чу шарахь зорба тоьхначу байтанчийн гуларна тIехь и байт зорбане яьлча, цхьа а вацара цу кепара кегийра хӀуманаш тидаме оьцуш.\nАмма хенан йохалла хийцамаш бан безаш хьал хIоьттира. "Ма-дарра" байтан турпалхочух йира, наггахь а бен туьллуш йоцу, амма рифмаца йогIуш йолу Шаймани. Бакъду, цхьа а бахьана дара аьлла ца хета ц1е хийца.\nМуьлхха а кхетамчохь волчунна хаьа, поэто юьйцург я Оьрсийчоьнан турпалхочун Кадыров Ахьмадан ц1арах регионан юкъараллин фондан президент Кадырова Аймани цахилар а, я лакхохьа хьахийнарг Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан цахилар а.\nШа лаьтташ ду дешна боцучу эшарш лоькхучу артистийн кхоллараллехь цензура чIагIъярца доьзнарг. Стохка, 2019-чу шеран аьхка Нохчийчоьнан пачхьалкхан "Грозный" телеканало сюжет гайтира шен эфирехь, културан министро Дааев Хож-Бауддис, филармонехь болх беш а боцуш, шайн лаамехь эшарш лоькхучаьргара бехкаш дохуш.\nХIора иллиалархочун композици магийна хила еза, дерриг а нохчийн менталитетан гурашкахь хилийтархьама кхоьллинчу леринчу комиссино аьлла, дIахьедира министро.\nНохчийн иллиалархой, гайтаман сурт\nСинбахамаллин министраллаца боьзна а боцуш, амма "шаьш артисташ лору нах" ловзаршка ма кхийкха аьлла, кхайкхам бира Дааевс. Музыкех цхьана а кепара кхетам а, хаарш доцу и нах хьакъ бац, элира министро, ловзаршкахь иллеш ала. Делахь а, цу тайпа дехкарш конкуренци дIаяккха Iалашонца юкъаялийна цензура лору нах, кIезиг бац республикехь.\nНаггахь нисло нохчийн Iедалхоша цензурица доьзнарг махкал арахьа а лелош. Цкъацца шаьш юьхьарлаьцначу Iалашоне кхача аьтто а болу церан. Цунна масал ду Москвахь арахецначу дешаран пособица нохчийн Iилманчаша а, Iедалхоша а дIабаьхьначу къийсамца йоьзна истори. Юьйцург ю, Москван пачхьалкхан университетан хьехархой Вдовин Александр а, Барсенков Александр а авторш а болуш арахецна Оьрсийчоьнан 1917-2009 шерийн истори. Цу тIехь, ма-дарра аьлча, бакъ дина лоруш дара нохчийн а, гIалгIайн а къамнашна депортаци яр.\nИстори цу тайпа кхеторна, нохчийн историн Iилманчаш хилла ца Iаш, дуьхьалбевлира республикера Iедалхой а, ткъа иштта Нохчийчоьнан омбудсмен Нухажиев Нурди а.\nНухажиев Нурди а ( аьрру агӀорхьаpa), Кадыров Рамзан а\nЦо шен дIахьедаршкахь билгалдаьккхира, авторша Вдовина а, Барсенковс а историна фальсификаци йина, ткъа нохчийн къам сийзасдина, бохуш.\nЭххаре а Оьрсийчоьнан Федерацин Юкъараллин Чоьнан къаьмнийн юкъаметтигашкахула комиссино кхайкхам бира, и книга лелор дехка деза аьлла, цуьнан текстехь къаьмнашна юкъахь хьагI-гамо яржоран билгалонаш хиларна.\nНохчийчохь винчу Оьрсийчуьрчу яздархочо, публициста, политикан жигархочо Садулаев Германа "Эхо Кавказа" сайта тIехь иштта комментарий йира хиллачун: "Академин эскарш юхахьаьдира, Iилмаанан гIирсаш а эгош. Хогвартсаа ( "Гарри Поттеран" паналлера бозбуунчийн дешаран заведени)хьалаоьллира кIайн байракх. Авторша а, факультето а яздира дохкодовларан кехат, даре дира шайн гIалаташ, дош делира шаьш арахецна книга яржор сацо.\nАмма "Со нохчо ву" книгин автор волчу Садулаевс критика йира Нохчийчуьрчу Iедалхошна а, "кхайкхаза оцу гIуллакхна юкъагIоьртинчу нохчийн халкъан сий лардархошна а", оцу кепара толам боккхуш Iедалшка латкъамаш барна. Тиранаш к1ехьарбахар а, репрессеш бакъяр а баккъалла а тамехь доцу г1уллакх ду. Делахь а мухха а б1ег1ийла доцуш нисделла хилларг, бохуш вара яздархо.\n"Дуьйцуш ду, хьалха нохчийн Iедал дара дош аьлча дешца, кхерамна кхерамца, тоьхча тохарца жоп луш. Харцдерг дийцича жоп лора бакъдолчуьнца, Iовдалаллана - хьекъалца, тӀехтохам т1еэцара кхин а ира дош аларца жоп луш. Ткъа кхузахь, нислуш дерг ду, Iедалшка латкъамаш бина хилар а, кхелаца кхерамаш тийсар а", - аьлла хета цунна.\nСмотрите перевод этой статьи на русский язык.


12 — Сурат Юсуф « islamanserlo.net\n5. ЦIенна Делан дуьхьа долу Iибадат | Шайх СаIд ал-Iатийкъ\nАхь лелориг бух тIера дуй хьажа\n4. Делах кхерар чIагIдар | Шайх СаIд ал-Iатийкъ\nРамадан баттахь санна хила кхечу бетнашкахь а\nЛамазехь марзо ца караяран бахьана\n3. Марха кхобуш волчунна ши хазахетар ду | Шайх СаIд ал-Iатийкъ\nРамадан баттахь хуьлуш долу уггаре доккха зен\n2. Рамадан бутт — ялсамани ю | Шайх СаIд ал-Iатийкъ\n1. Рамадан батте кхачар доккха ниIмат ду | Шайх СаIд ал-Iатийкъ\nБусалба динехь билгал цадеш дисина хIума дац\nАллахI санна къинхетаме цхьа а вац!\nАбу IабдуллахI: Уггаре даккхий къинош 14-гIа дакъа (27.01.2017).\nХIора денна дика Iамал, 5-гIа де: Къуръан дешар\nДена-нанна дика хиларх ду цаьршинна тIера сагIа даккхар\n12 — Сурат Юсуф\n12 — Сурат Юсуф [Юсуп] [Маккахь доьссина ‚ 111 аят ду]\nАллах1а ц1арца къинхетаме , къинхетам беш волчу\n1.Алиф — лáм — рá [Аллах1 т1ех дика хууш ву Шéна цáрех луург] . Уьш [х1орш бакъ-харц довзарехь] билгалчу жайнан [Къуръáнан] áяташ ду .\n2.Баккъаллá а , Óха доссийна и — Къуръáн 1аьрбийн [маттахь] , шу [цуьнах] кхетийтархьама .\n3.Х1ара Къуръáн хьоьга хьéхарца Óха хьоьга дуьйцу [кхи долчу дийцаршех шá вунό] хаза [долу] дийцар , баккъаллá а хьо цул хьалха чидам [тергам] бόцучáрех ма вара .\n4.Юсупа шен дéга [Якъýбé] элира :»Х1ай сан дá ! Баккъаллá а сýна [г1éнах] гина цхьайтта сéдá а , мáлх а , бутт а — сýна гина уьш сайна [сужýдана] гόрадахна».\n5.Цό элира :»Х1ай сан жима к1ант ! Ма дийцалахь хьан г1ан хьан вежаршка , [ахь и дийцахь] т1аккха цáра хьуна цхьа мекарло йийра ма ю . Баккъаллá а шайт1а адамна билгала [долу] мостаг1 [ма] ду .\n6.Иштта [хьýна гина ма-хиллара] , хьо [диканна] хоржур ву хьан Дáла , хьýна 1áмор ду Цо [г1éнах] хилларш тидар , кхόчуш дийр ду Цό Шен зовкх хьуна т1ехь а , Якъýбан доьзална т1ехь а , Шá хьалха кхόчуш ма-дарра хьан шина дéна — Ибрах1имнá а , Исхьакъанá а т1ехь . Баккъалла а хьан Дéла хууш верг , кхéтам берг ву .\n7.[Дéлόра] Бакъдолуш , Юсупехь а , цуьнан вежаршкахь а [дийцинчунгахь кхáчамé] билгалόнаш хилла [цáрех лаьцна] хоьттучарна .\n8.Цáра [вовшашка] элира :»[Дéлόра] Юсуп а , цуьнан вашá а вайн дéна вайл дукха ма вéза , вай [цхьа] тóба йолушехь , баккъалла а вайн дá билгалчу тиларчохь ма ву .\n9.Вé Юсуп , я [гéнарчу] махка д1акхосса иза , т1аккха мукъаера ю шуна шун ден юьхь , шу хир ду цул т1аьхьа [дохкόдовларца] дика нах».\n10.Цáрех цхьаммa элира :»Ма вейша Юсуп , [шаьш 1анне ца 1ахь] г1ýнан к1оргалле [бухе] кхоссийша иза , схьаоьцур вара иза цхьаболчу [д1асхьа] лéлачáра , [х1ете а вете] шу делахь [цунна цхьаъ] дийра долуш».\n11.Цáра элира :»Х1ай тхан дá ! Х1ун ду хьýна [хилларг , и] Юсуп тхоьх тешна [ма] ца вуьту ахьа , баккъаллá а тхо цунна [даггара] дика лууш ма ду ?\n12.Ваийтахь иза тхоьца кхáна , самáлхадéра цунна , ловзур иза , баккъаллá а όха ларвийра [1áлашвийра] ма ву иза».\n13.Цό [Якъýба] элира :»Баккъалла а со г1айг1анé ма во аш иза вигарό , со кхоьру иза барзό ваарна , шу цунна т1ехь чидам [тергам] бóцуш долуш».\n14.Цáра элира :»[Дéлόра] Барзό иза ваахь , тхо [цхьа] тóбá йолуш , баккъалла а тхо т1аккха эшнарш [ледарнаш] ма ду».\n15.Уьш цуьнца д1абаханчу хéна , цáра барт бира иза г1ýнан к1оргалле кхосса . Óха цуьнга [дагчу] хьийхира :»[Дéлόра] Ахьa цаьрга хоуьйтур ма ду х1ара цéран г1уллакх , царна хаа ца луш [хьо мила ву]».\n16.Уьш баьхкира сарахь шайн дá волчу боьлхуш ,\n17.Цáра элира :»Х1ай тхан дá ! Баккъалла а тхо даханéра [хьалха довла] къовсадала , Юсуп тхайн х1умнаш уллехь витина , [т1аккха] барзό виира иза , [амма] хьо тхоьх тéшара-м вац , тхо [ахьa х1инцалц] бакълуьйш [лόруш] делахь а».\n18.Уьш баьхкира цуьнан куьйча т1ехь харц [цуьнан дόцучу] ц1ийца . Цό [Якъýба] элира :»[барзо-м ца виънéра и] Мелхό а , шун синош хаздина шуна [цхьа вон] г1уллакх , [делахь] сόбар хаза ду , [цхьа] Аллах1 ву [асa] шéга г1о доьхург , ашa кхуллучу [йуьйцучу харцонна] т1ехь».\n19.[д1асхьа] Лéларш баьхкира [г1ý йистé] , цáра вахийтира шайн [хи] т1евоьдург [хи дá , вахана г1ý чу] охьахийцира цо шен чийлик [т1аккха цуьнах Юсуп тасавелча] , цό элира :»Х1ай кхаъ — я1 ! Х1ара-м к1ант [ма] ву» . Цáра хьулвира [д1алачкъийра] иза совдéгаран х1ума лéрина . Аллах1 хууш ву цáра дийриг .\n20.Цáра воьхкира бόрахчу мéхах — масех соьмех , уьш бара цуьнгахь [долун сийлалла хаар] г1éхьа [долуш].\n21.Шá иза Мисрара эцначо шен зудчуьнга элира :»Дикадéлахь цуьнан [вайгахь] 1ар , вайна пайда бан герга ду цо , я вай лόцур иза [вайна] доьзалхо [вина]» . Иштта [к1елхьара ма-вáккхара] , Óха ч1аг1вира Юсуп [Миср] лаьттахь [махкахь] , Тхаьш цунна [г1éнах] хилларш тидар 1áморхьама . Аллах1 нуьцкъала ву Шен балха т1ехь , делахь а дукхах болу нах [керстанаш] хууш бац [и].\n22.Иза шен г1éметтах1оттарé кхаьчча , Óха делира цунна хьукма дар а , хаар а . Иштта [цунна санна] бéкхам бо Óха дикадечáрна .\n23.И [Юсуп] шен х1усам чохь [1аьш] ерг [шéна] иза [вéзаваларна] 1éхо г1оьртира , [массо] не1арш д1акъевлина цό [х1усам-нáнас] элира [Юсупé] :»Схьавола [кхуза] !» Цό элира :»Аллах1а ларвойла [со] ! [со ямарт мýха хир ву] Баккъаллá а иза сан эла [ма] ву [шá] сан 1ар-дáхар дикадина [волу] , баккъаллá а дéкъал хир [ма] бац зуламхой».\n24.[Дéлόра] Бакъдолуш , [бéзамца] т1ег1оьртира и [зуда] цунна . Шéна шен Дéлан бакъо ца гинéхьáра , и [Юсуп] а т1ег1оьртур ма вара цунна . Иштта [бакъо гайтира Óха цунна] , цуьнах вόниг а , боьханиг а юхатόхархьама . Баккъалла а иза Тхан догц1енчу [доггах 1ибáдат дечу] лайшха ву .\n25.Не1арé хьаьдира и шиъ , т1éхьáра [катоьхна] цуьнан [Юсупан] коч йáт1ийра цо , не1арехь цуьнан [Зулийхан] элана т1е1оттаделира [т1енисделира] и шиъ . Цό [Зулийхас] элира [шен х1усам-дéга] :»Х1ун бéкхам бу хьан доьзална вόниг лиъначунна , набахти чуволлар , я лазош [долу] 1áзап дόцург ?»\n26.Цό [Юсупа] элира :»Со 1éхό г1оьртира иза». Цуьнан доьзалх [цхьана] тéшό тоьшалла дира :»[нагахь] Цуьнан коч хьалхáра йáт1ийна елахь , т1аккха и [Зулийха] бакълийна , [ткъа] и [Юсуп] харцлуьйчáрех ву .\n27.[нагахь] Цуьнан коч т1éхьáра йáт1ийна елахь , т1аккха и [Зулийха] харцлийна , [ткъа] и [Юсуп] бакълуьйчáрех ву».\n28.Шéна цуьнан коч т1éхьáра йáт1ийна гича , цό элира [шен зудчуьнга] :»Баккъалла а иза шун мéкарлόнех ду , баккъалла а шун [зударийн] мéкарло йоккха ю».\n29.[тéшό элира] «Х1ай Юсуп ! Дитахь х1ара [г1уллакх нáхал ца доккхуш] ! Ткъа ахьa [Зулийха хьан х1усам-дéга хьайна] гечдар дéха хьан къинна , баккъалла а хьо къа латόчáрех хилла».\n30.Шахьарехь [бéхачу] зударша элира :»Элан зуда шен лай 1éхό г1ерта , бакъдолуш цό юьзза иза бéзамах . Баккъаллá а тхуна иза билгалчу тиларчохь ма хéта».\n31.Шéна цéран мéкарло [хабарш] хезча , цό [цхьаъ] вахийтира царна т1е [уьш шá йолчу кхайкха] , цό кечйира цáрна д1атовжийла , делира цáрех х1όрангá а урс , [т1аккха] цό элира :»Áравáла царна т1е !» Ткъа шайна иза гича , вазвира цáра и , шайн куьйгаш хéдийра цáра [цецбовларна] , цáра элира :»Аллах1а лардойла [вай] ! Х1ара-м дац адам . Х1ара [ма] дац лéраме малик бен».\n32.Цό [Зулийхас] элира :»И ву шуна [и] , шá ашa соьгара шен хьокъехь бехк баьккхинарг . [Дéлόра] Бакъдолуш , со и [бéзамца] 1éхό ма г1оьртира , [ткъа] иза ларвелира . [Дéлόра] Асa шéга омар дийриг цо ца дахь , набахти чувуллур ма ву иза , [шайна] г1éлό [сийсазлό] йинчáрех хир ма ву иза».\n33.Цό [Юсупа] элира :»Х1ай сан Дéла ! Набахти [вунό] дукха ма éза сýна , цáра со шéга кхойкхучул а . Ахьa соьх цéран мéкарлόнаш д1ацахьовзайахь , [т1аккха] со [бéзамца] цаьргахьá тевжара ву , сонтачáрех хир ву».\n34.Жопделира цуна шен Дáла , д1ахьовзийра Цό цуьнах цéран мéкарлόнаш . Баккъаллá а Иза хезаш , хууш ву .\n35.Т1аккха , шайна билгалóнаш гинчул т1аьхьа , царна [бéг1ийла] хийтира , [Дéлора] шаьш и набахти чувуллур ма ву цхьана хàнна [аьлла] 36.Цуьнца набахти чувахара [жима] ши стаг . Цаьршиннах цхьаммa элира :»Баккъалла а суна [г1éнах] со [кемсех] чáг1ар доккхуш го» . Вýкхо элира :»Баккъалла а суна [г1éнах] со го , аса хьуш сайн коьрта т1ехула бéпиг , олхазарша шех дууш . Дийцахь тхуна цуьнан тидар [мýха ду]. Баккъалла а тхуна хьо хéта дикадечáрех».\n37.Цо [Юсупа] элира :»Шу шинна [г1éнах] даар дóг1ур дац , шá шу шинна луш долу , аса шу шинга цуьнан тидар дийцинá бен , и [тидар] шу шинга дáле хьалха . И ду шуна сан Дáла суна 1áмийначух дерг . Баккъалла а аса дитина Аллах1ех цатéшачу сан къóман дин , уьш бу уьш эхартех цатéшарш .\n38.Со т1аьхьах1оьттина сан дайн — Ибрах1иман а , Исхьáкъан а , Я1къубан а динна . Тхоьца [дóг1уш] ца хилла , оха Аллах1ана х1уммà а дéкъахо яр . И [Дéла цхьаъ вар] Аллах1ан комаьршóнах ду тхуна т1ехь а , адамашна т1ехь а , делахь а дукхахболчу нáха баркалла ца óлу .\n39.Х1ай сан набахти [чуьра] ши нáкъост ! Тайп-тайпана дéланаш г1óли бу , я цхьаъ волу , нуьцкъала волу Аллах1 ву ?\n40.Аша 1ибáдат [ма] ца до Иза [1адда] витина , ц1ерашнá бен , шаьш техкина йолу ашá а , шун дайшá а , Аллах1а ца йоссийна цаьрца цхьá а бакъо . Хьукма дар дац , Аллах1ан бен . Цо омар дина аша 1ибáдат ма дé Шéна бен [аьлла] . Иза бакъдолу дин ду , делахь а дукхахболчу нáхана ца хаа [и].\n41.Х1ай сан набахти [чуьра] ши нáкъост ! Шу шиннах цхьаъ — цо шен элана чáг1ар малор ду [хьалха санна] , амма важа — и д1атýхур [ирх уллур] ву , олхазарш дуур ду цуьнан коьртара . Аша шиммо хоьттучу белхан кхел сецна .\n42.Цо [Юсупа] элира , баккъалла а шéна цаьршиннах к1елхьаравер ву [аьлла] хетначуьнга :»Со хьахавéлахь хьан элана гергахь !» . Шайт1ано дицдира цунна шен эле [и] хьахор , т1аккха и лаьттира набахти чохь маситта шарахь .\n43.Паччахьо элира :»Баккъалла а суна [г1éнах] го берстана ворх1 етт шаьш ворх1 óзачо бууш , [иштта] баьццара ворх1 кан а , вуьйш [ворх1] дакъаделла а . Х1ай элий ! Сацам бé суна сан г1éнан , шу г1ан туьдуш делахь».\n44.Цара элира :»[уьш ийначу] Г1éнашин ц1евнаш [ду] . Тхо дац г1éнаш тидар хууш».\n45.Цаьршиннах шá [вéрах] к1елхьара ваьллачо элира , цунна дагадеара цхьа хан яьлча :»Аса дуьйцур ду шуна цуьнан тидар , вахийта со [Юсуп волчу] !»\n46.»Юсуп — х1ай бакълуьйриг ! Сацам бéхьа тхуна берстана ворх1 аттах [лаьцна] шаьш ворх1 óзачо бууш [болчу , иштта] баьццара ворх1 кéнах а , вуьйш [ворх1] дакъаделла [долчу] . Со вухаверза мегар нáхана т1е . Царна хаа мегар».\n47.Цо элира :»Аша [ялта] дуьйр ду диллина ворх1 шарахь . Ткъа шаьш гулдинарг — аш и дита шен кéнахь , шаьш дуучух [долу цхьа] к1еззиг дóцург .\n48.Т1аккха дóг1ур ду цул т1аьхьа ворх1 халанаш , шаьш дууш аша шайна [ялтанех] кечдинарг , аша д1адуьллучух [долу] к1еззиг дóцург .\n49.Т1аккха цул т1аьхьа дóг1ур ду [цхьа] шо , шéна чохь нáхана дог1а доуьйтуш [долу] , цу [шар] чохь цáра [стоьмех] мутт доккхуш .\n50.Паччахьо элира :»Схьавáлавé и суна т1е !» Шá волчу [элан] гéланча веача цо [Юсупа] элира [цуьнга] :»Юха хьан элан т1е г1ой ахьа цуьнга хатта , х1ун хьал ду шайн куьйгаш хéдийначу зударийн , баккъалла а сан эла цéран мéкарло хууш ву [хьуна]».\n51.Цо [элано] элира [зударшка] :»И х1ун дара шуна шаьш Юсуп 1éхо г1ерташ [лиънарг] ?» Цáра элира :»Аллах1а лардойла ! Тхуна ца хиъна цуьнах цхьá вóниг» . Элан зудчо элира :»Х1инца къаьсти бакъдерг . Со яра иза 1éхо г1оьртинарг , баккъалла а иза бакълуьйчáрех ма ву».\n52.[Юсупа элира] «[ас] И [ц1ано лоьхура] цунна хаийтархьама , баккъалла а со цунна къайлах ямарт ца хиллий а , баккъалла а Аллах1 ямартчéран мекарло нисйеш вóций а .\n53.Аса ца ц1андо сан са , баккъалла а [массо а] са вóчуьнца омар деш ма ду , шá сан Дáла [шех] къинхéтам бинарг дóцург . Баккъалла а сан Дéла гечдийриг , къинхéтамéниг ву».\n54.Паччахьо элира :»Схьавáлавé и суна т1е , аса сайна [г1уллакхна] къастор ву иза» . Шá цуьнга вистхилча цо элира :»Баккъалла а хьо тахана тхуна гергахь [ч1óг1а] нуьцкъала , тéшаме ву».\n55.Цо [Юсупа] элира :»Со лаьттин хазнаш т1е х1оттавéхьа , баккъалла а со т1áламéниг , хуург [ма] ву !»\n56.Иштта , Оха Юсуп ч1аг1вира [Миср] лаьттахь , цуьнах шéна луучохь [вáха] охьахууш . Оха Тхан къинхéтам бо Тхайна луучунна , Оха цá йойъу дикадечéран ял .\n57.Эхартан ял г1óли ма ю шаьш [Дéлах] тешначарнá а , [Цуьнах] кхоьруш хиллачарнá a .\n58.Юсупан вежарий баьхкира [Мисре] , и волчу чубахара уьш , [т1аккха] цунна бевзира уьш , [амма] уьш бáцара иза вевзаш .\n59.Шá уьш шайн г1ирсаца кечбинчу хéна , цо элира :»[шолг1а дóг1уш] Дéна вина шайн ваша вáлавé сýна т1е . Шуна ца го , баккъалла а аса бáрам кхóчуш [лéла] бар а , со шéна т1е хьеший буьссучáрех уггар тоьлуш верг хилар а .\n60.Аша и суна т1е ца вáлавахь , суна гергахь [óза] бáрам бац шуна , суна герга мa дуьйла !»\n61.Цáра элира :»Оха [т1едóжош] воьхур ву иза цуьнан дéга , баккъалла а оха дийр ма ду [и]».\n62.Цо элира шен ялхошка :»Цéран х1уманаш [цéра мéхана елла йолу] цéран п1аьлдигашчу ехка . Царна йовза тарло уьш шаьш шайн ох1луне бирзича . [т1аккха] Цáра [уьш] юхайáн тарло».\n63.Шайн дá волчу буха бирзича цáра элира :»Х1ай тхан дá ! [ялтан] Бáрам бухатоьхна тхоьх , ваийтахь тхоьца тхан ваша , бáрам ýзур бара óха , баккъалла а óха [вóчух] ларвийр ма ву иза».\n64.Цо [Якъуба] элира :»Хьалха шух тешна цуьнан ваша витарх терра бен вуьтий ас иза шух тешна ?! Аллах1 ву [цуна] г1óли ларвийриг , Иза ву къинхетамéчáрех уггар къинхетамéниг».\n65.Шайн п1аьлдигаш схьадиллича , царна карийра шайн х1уманаш шайна юхаелла . Цáра элира :»Х1ай тхан дá ! Кхин х1ун оьшу вайна ?! Х1ара вайн х1уманаш вайна юхаелла , тхан доьзална кхáча латтор бара оха , тхан ваша ларвийр вара оха , [и вигча] цхьана эмкалан бáрам сов девра дара тхо . Áтта бáрам бу-кх и».\n66.Цо элира :»Аса шоьца воуьйтур ма вац иза , аша суна Аллах1аца ч1áг1о яллалц , [Дéлора] аша суна схьавáлор ма ву иза шайн цхьаъ ца хилахь [аьлла]» . Цáра шéна ч1áг1о йича , цо элира :»Аллах1 ву-кх вай бóхучун т1ехь векaл».\n67.Цо элира :»Х1ай сан к1ентий ! Цхьана не1арéхула [кевнéхула] чу ма г1óлаш , тайп-тайпана не1арашкахула [кевнашкахула] чу г1óлаш . Аса хьалха ца доккху шух , Аллах1ера х1уммá а . Кхел яц Аллах1ан бен . Цунна т1етевжина со , Цунна т1етовжийла т1етевжарш».\n68.Уьш чубаханчу хéна шайн дас [шайга] омар динчухула , и дáцара цáрех хьалхадоккхуш Аллах1ера х1уммá а , Якъубан дéг1éра хьашто йóцург , цо шá кхóчуш йина йолу . Баккъалла а иза 1илман дá ву , Оха шéна 1áмийначунна , делахь а дукхахболу нах хууш бац [и].\n69.Уьш Юсуп волчу чубаьхкича , шен ваша шен маракъевлина цо элира :»Баккъалла а со хьан ваша ву , цáра деш хиллачунна са ма гатделахь».\n70.Шá уьш шайн г1ирсаца кечбинчу хéна , цо биллира [терзан] кад шен вешин п1аьлдигчу , т1аккха кхайкхира кхойкхучо :»Х1ай къéпал [ковран дай] ! Баккъалла а шу къуй ма ду».\n71.Цáра элира шаьш царна т1ебирзина :»Х1ун яйна шун ?»\n72.Цáра элира :»Паччахьан [терзан] кад байна тхан . И схьабеанчунна [совг1атна] цхьана эмкалан мохь [лур] бу . Аса дош ло [шуна] цуьнах».\n73.Цáра элира :»Аллах1óра , бакъдолуш шуна [хаа] ма хаа тхо лаьттахь бóхам бан ца даьхкиний а , тхо къуй доций а».\n74.Цáра элира :»Ткъа х1ун бéкхам бу цуьнан , шу харцлуьйш хиллехь ?»\n75.Цáра элира :»Цуьнан бéкхам — шен п1аьлдиг чохь [шуна] и [кад] карийнарг [милла велахь] , и [шá] бу-кх цуьнан бéкхам . Иштта бéкхам бо-кх оха зуламхошна».\n76.Иза вóлавелира [и лаха] цéран п1аьлдигаш т1éра , шен вешин п1аьлдигал хьалха . Т1аккха цо áрабаьккхира и шен вешин п1аьлдиг чуьра . Иштта , кийтарло йира Оха Юсупна [дуьхьа] . Цуьнан йиш йáцара шен ваша схьаэца паччахьан динехь , Аллах1ан лиъча бен . Оха ойъу Тхайна луучун даржаш . 1илма долу массарна т1ехула а ву [сов] хуург .\n77.Цáра элира :»Цó [и] лачкъийнехь , бакъдолуш хьалха цуьнан вашас а лачкъийнéра» . Юсупа шéна чохь хьулдира и , гучуцадаьккхира цо и царна . Цó элира [шен дагахь] :»Шу [кхин] вон [ма] ду [х1окху] меттигехь [хьолехь] . Аллах1 [т1ех] дика хууш ву аша куц х1оттóриг».\n78.Цáра элира :»Х1ай эла ! Баккъалла а цуьнан воккха , къéна дá ву [и дукха вéзаш] , цуьнан метта тхоьх цхьаъ эцахь , баккъалла а тхуна хьо хéта дикадечáрех».\n79.Цо элира :»Аллах1а лардойла [тхо] , тхан х1ума шéгахь тхуна карийнарг вóцург оха лáцарх . Баккъалла а тхо т1аккха зуламхой ма ду».\n80.Шаьш цуьнах догдиллинчу хéна , шайна бевлира уьш [вовшех] дагабуьйлуш . Цáрех [хàнна] воккхачо элира :»Шуна ца хиъна , баккъалла а шун дáс , бакъдолуш шоьгара Аллах1аца ч1áг1о эцний ? Хьалха Юсупан хьокъехь ледарло йира аша . Аса дуьтур дац х1ара [Миср] лàтта сан дас суна [ц1а ван] пурба даллалц , я Аллах1а суна кхел яллалц . Иза ву кхелйечáрех г1óлийниг .\n81.Шайн дá волчу юхадерзе аша [цуьнга] áла :»Х1ай тхан дá ! Баккъалла а хьан к1анта къóла дина , óха [цунна т1ехь] тéшалла ца дина тхайна [билггал] хиъначуьнца бен , тхо дáцара къайле ларйеш [я и хууш тхаьш хьуна дош лучу хéна].\n82.Хатта тхо [шéна] чохь хиллачу юьрте а , тхо шéца даьхкинчу къéпале а , баккъалла а тхо бакълуьйш ма ду».\n83.Цо [Якъуба] элира :»[х1ан-х1á] Мелхо а , шун дог1маша шуна хаздина [цхьа] г1уллакх . [амма] Сóбар хаза ду . Аллах1а уьш берриге суна схьабáло тарло . Баккъалла а И ву И [сан хьал] хууш верг , кхетамениг».\n84.Цáрех д1авирзира и , [шéна Юсуп дагавеана] цо элира :»Х1ай Юсупна болу сан сингаттам !» Г1айг1анна цуьнан ши б1аьрг к1айбелира , и вара [бáлана] садетташ .\n85.Цáра элира :»Аллах1óра , Юсуп хьехóчура [ма] ца соцу хьо , хьо [цамгарна] к1елависсалц , я х1аллак хиллачáрех хиллалц».\n86.Цо элира :»Баккъалла а аса балхабо сан сингаттам а , сан г1айг1á а Аллах1е , суна хаа Аллах1ера шуна ца хуург .\n87.Х1ай сан к1ентий ! Г1ой , талла Юсупех а , цуьнан вeшех а дерг , аша дог ма дилла Аллах1ан къинхéтамех , баккъалла а Аллах1ан къинхетамех дог ца дуьллу [Дéлах] цатешачу нáха бен».\n88.Иза волчу чубахча цáра элира :»Х1ай эла ! Тхоьх а , тхан доьзалах а зен хьакхаделла . Тхо даьхкина к1еззигчу х1уманца , [делахь а] бáрам кхóчуш бéхьа тхуна , сáг1ийна [х1ума] лóхьа тхуна . Баккъалла а Аллах1а [диканца] бéкхам бо сáг1алучарна».\n89.Цо [Юсупа] элира [бехк боккхуш] :»Шаьш Юсупна а , цуьнан вешийна а динарг хаий [дагадóг1ий] шуна , шу [хиндерг] хууш дóцуш ?»\n90.Цáра элира :»Баккъалла а Юсуп ву хьо ?» Цо элира :»Со Юсуп ву , х1ара сан ваша ву . Бакъдолуш Аллах1а дика дина тхуна . Баккъалла а шá [Дéлах] кхоьрург а , [бáлана] сатýхург а [милла велахь] , баккъалла а Аллах1а ца йойъу дикадечеран ял».\n91.Цáра элира :»Аллах1óра , бакъдолуш Аллах1а [вазвина] хаьржина хьо тхуна т1ехь , баккъалла а тхо хилла галдевлла».\n92.Цό элира :»[аша динчунна] Тахана шун юьхь яккхар дац , Аллах1а гечдойла шуна , Иза къинхетам бечáрех уггар къинхéтамениг ву».\n93.Цо элира :»Х1окху сан кýчаца г1ой , сан ден юьхь т1е таса и — [т1аккха] б1аьрса гуш хир ву и . Шу дуьйла со волчу шайн дерриге ох1лунца».\n94.Къéпал [Миср чуьра] áрайаьлча , цéран дáс [Якъуба] элира [шен доьзале] :»Баккъалла а суна Юсупан хьожа ма хаало . Шуна со 1овдал ца хéтахьара [тéшар дара шу соьх]».\n95.Цáра элира :»Аллах1óра , баккъалла а хьо хьан ширачу тиларчохь ма ву».\n96.Кхаъ боккхург веача цо и [коч] тесира цуьнан [Якъубан] юьхь т1е , б1аьрса гуш вухавирзира и . Цо элира :»Аса шоьга ца элира , баккъалла а суна Аллах1ера хаа шуна ца хуург ?!»\n97.Цáра элира :»Х1ай тхан да ! Тхан къиношна [Дéле] гечдар дéхахь тхуна . Баккъалла а тхо галдевлла хилла».\n98.Цо элира :»Аса доьхур ду шуна сан Дéле гечдар . Баккъалла а И ву И гечдийриг , къинхетамениг».\n99.Уьш Юсуп волчу чубаьхкича , цо шен дá-нáна шéна т1еийцира , цо элира :»Маьрша дóг1ийла Мисранчу , Аллах1ан лиънехь !»\n100.Айъира [охьахаийра] цо шен дá-нáна «1аршан» т1е . Гора ийгира уьш цунна . Цо элира :»Х1ай сан дá ! Х1ара ду-кх [и] суна хьалха [г1éнах] гинчун тидар , бакъдолуш сан Дáла бакъди и , бакъдолуш сан Дáла суна дикадина ; набахти чуьра со áраваьккхина Цо , éсачу [г1ум] áрара шу дáлийна , шайт1ано суна а , сан вежаршна а юккъе дов тесначул т1аьхьа . Баккъалла а сан Дéла к1éда-мерза [óзабéзаме] ву Шена луучунна . Баккъалла а И ву-кх И хууш верг , кхéтамениг .\n101.Х1ай сан Дéла ! Бакъдолуш Ахьа паччахьаллá а делла суна , хилларш тидар 1áмийна суна . Х1ай стигланаш а , латтá а Кхоьллинарг ! Хьо ву-кх сан вéрас [велий] дуьнéнахь а , эхартахь а ! Д1акхалхавéхьа со бусалба волуш , д1атóхахь [кхиавéхьа] со дикачáрех !»\n102.И [хьахийнарг] къайлахчу хабарех ду , Оха шá хьоьга [Мухьаммад] хьоьхуш [долу] , хьо вáцара цаьрца [цхьана] цáра шайн белхан сацам бечу хéна , шаьш мекарло еш .\n103.Дукхах болу нах , [уьш Дéлах тешар т1ехь] хьо [мел] сутара хилчá а тéшар бац .\n104.Ахьа цаьрга ца йоьху цу т1ехь [цхьá а] ял [мах] . И [Къуръан] дац 1áламашна хьéхам бен .\n105.Хийла [Дéла цхьаъ хиларан] билгало ю стигланашкахь а , лаьттахь а уьш шéна юххехула чекхбовлуш , шаьш цуьнах [ойла ца еш] д1абирзина болуш .\n106.Цáрех дукхах берш Аллах1ех ца тéша , шаьш [Цунна] дéкъахо веш бен .\n107.Уьш маьрша бевлла те шайна т1е Аллах1ан 1áзапех [долу шаьш] хьулбийриг дáрах , я ц1еххьана [къемата дийнан] сахьт дáрах , шайна [и чехка дáрна] хаа ца луш [и дóг1уш] ?\n108.Ахь [цаьрга] áла :»Х1ара сан некъ бу . Аллах1е кхойкху аса билггала [нийса хилар] гуш долчунна т1ехь — асá а , шá суна т1аьхьах1оьттинчо а . Ц1ена ву Аллах1 , со вац [Цунна] дéкъахо вечáрех».\n109.Оха ца бахийтина хьоьл хьалха яртийн ох1лунех [болу] стегарий бен , Оха шайга хьоьхуш [болу] . Ца лийлира уьш лаьттахула , ца хьаьвсира муха хилла шайл хьалхарчéран чаккхе ? [Дéлора] Эхартан х1усам г1óли ма ю шаьш [Дéлах] кхийранчарна . Хьéкъале ца хуьлу уьш ?\n110.Элчанаш [цáрех] догдиллича , царна моьттича баккъалла а шаьш [цáра] харцбина [бевлла] — Тхан г1о деара царна , Тхуна луург к1елхьараваьккхира , Тхан ницкъ буха ца тýху къинош дечу нáхах .\n111.[Дéлора] Бакъдолуш , цéран дийцаршкахь хьéхам [кхéтам] ма бу хьéкъалан дайшна . И [Kъуръан] дáцара [цхьамма] кхуллуш [долу] хабар , амма [и дара] шел хьалхарниг бакъдар а , массо а х1ума [билгал дина] дàстар а , нийса некъ а , къинхéтам а [Дéлах] тéшачу нáхана .\n27 июля, 2017 | Меттиг: Сийлахь Къуръан | 1 080 Хьаьжна\n« 13 — Сурат Арра1д\n11 — Сýрат ХIýд »\n© 2008 - 2022 islamanserlo.net - All Rights Reserved


Шемарчу Алеппора гIаттамхойн тIаьххьарчу чIагIонан юкъара баьхна иттанашкахь автобусашкахь болу бахархой оппозицино шайн карахь латточу ярташка дIасакхехьна. Цхьанатоьхначу къаьмнинй организацин (ООН-ан) векалша а, Шемара тIом шайн тергонехь латточара а оршотдийнахь баржийна и хаам.\nООН-ан векало дийцарехь, 50 автобус а, медицинан орцаллин ши машен а араяьлла гIаттамхоша лаьцначу гонера. Ткъа Лондонерчу Syrian Observatory for Human Rights олучу бакъонашларъяран тобано чIагIдарехь, 65 автобустIехь 3500 стаг араваьккхина оцу гIаличуьра.\nМаьршачу нехан а, герз охьадиллинчу гIаттамхойн а эвакуаци йолийна дахначу еарийдийнахь, Шемин пачхьалкхан эскарша Алеппо гIалин дола дарца. Оршотдийнахь ООН-ан Кхерамзаллин Кхеташоно кхаьжнаш тосур ду, шайн тергамчаш Алеппо гIала хьовсорхьама.\nЦара тергонехь латтор ду го лаьцначу кIошташкара нах арабовлийтар.


Марша бог1ийла хьо, Рамадан бутт. » Нийсо-Дагестан\n14.04.2021 258 0 niyso\nВайна беана сийлахь-беза бутт – Рамадан. И бутт везачу Дала къастийна кхечу беттанел даккхий дозалашца. Рамадан беттахь досса долийла Делан сийлахь-деза жайна – Къуръан. И бутт безбеш, Дала бусалбанашна т1едиллина сийлахь – деза 1ибадат – марха кхабар. Хьадисехь цунах лаьцна деана, лекха-воккха волчу Дала элира, ерриг Адаман беро еш йолу 1амал цунна шена ю, марха кхабар доцург – и цо Суна еш 1амал ю, аьлла: юучу х1уманах а, молучу х1уманах а юхаволу и, иштта берриг синкъерамаш а буьту цо Сан дуьхьа – цунна хаза бекхам Ас Айса бийр, 10-нера 700 –енна т1екхаччалц алсам мела а луш.\nШа1бан беттан т1аьххьарчу дийнахь Делан элчано, Делера салам-маршалла хуьлда цунна, иштта хут1ба дийшира: «Шун т1ебеана сийлахь-беза беркате бутт. Бутт бу из, шена чохь эзар беттахь йолчул еза буьйса йолуш (лайлат аль-къадр), бутт бу иза, шена чохь Дала дийнахь марха кхабар, парз дина, т1едиллина а долуш, буьйсана ламазаш дар (таравийхь) совнаха меле 1амал а йолуш. Оцу беттахь цхьа жимма а диканиг диначунна кхечу хенашкахь парз 1амал йиначун мела хуьлу. Оцу беттахь парз 1амал йиначунна кхечу хенашкахь 70 парз 1амал йиначунна хуьлу мела бу. Иза собар даран бутт бу, ткъа собар диначун (Далла 1ибадат дарехь, хьарам х1уманах ларваларехь) бекхам ялсамани ю. Иза вовшийн дог эцаран бутт бу (мискачу нехан хьал довзарца). И бутт бу, шена чохь муъмастеган рицкъ совдолуш. Оцу беттахь суьйрана, хурма елла а, я хин къурд байтина а, марха дохойтар – цуьнан къиношна дуьхьал каппарат ду, жоьжахатин ц1ерах шен дег1 хьалхадаккхар ду. И бутт бу, шен юьхь къинхетам болуш, шен юкъ гечдар долуш, шен чакхе жоьжахатин ц1ерах хьалхаваккхар долуш. Оцу беттахь шен хьалхахь болх беш волчуннна цхьа к1еззиг болх байбинчунна Дала гечдеш ду къинош. Дукха хилийталаш оцу беттахь дика 1амалш».\nПайхамаран, Делера салам-маршалла хуьлда цунна, оцу дешнашна т1етоха х1умма дац.\nХ1окху шарахь Рамадан бутт болабелла, везачу Делан къинхетамца, массанхьа цхьа терра, цхьана дийнахь. И болабелла цул хьалха массо а дуьненахь кхераме цамгаран ун даьржина, вай вовшашна т1ег1ойла доцуш, вайн Делан ц1енош – маьждигаш, чу г1ойла доцуш, д1акъевлина хиллачул т1аьхьа, вай, кхоччущ дацахь а, жимма парг1ат а девлина, зовкх хьоьгуш долуш. Вай цу унах парг1атдахарна уггар хьалха Далла шукур до вай, т1аккха цу т1ехь, шайн дахар а ца кхоош, къахьаьгначу лоьрашна а, иштта 1едалан нахана а баркалла олу.\nВай оцу дезачу Рамаданан деношкахь пайда эца деза, лекха-воккха волчу Деле хьастадаларца до1анаш деш вайна т1ера и ун-бала кхоччуш д1абаккхар доьхуш, вай т1ейог1учу хенахь т1еман балех, питанех, массо а бохамах хьалхадахар доьхуш, вайн мохк зенах-зуламах хьалхабоккхуш, вайна караберзар доьхуш.\nДала могуш-маьрша латтойла вай, уьнах-цамгарх хьалхадохийла, массо а питанех а, баланех а 1алашдойла вай!\nМарша бог1ийла хьо, сийлахь-беза Рамадан бутт!\n«Имамаш Машарехьа а, Бартхиларехьа а» юкъараллин Кхеташо.


Нахана оьшуш долу тIай\nНохчийчоь -- Теркана тIехула тIай.\nТеркйист кIоштан Чуьлг-Юьртана а, Невр кIоштарчу Ищери эвлана а юкъахь ду Теркан тIехула диллина шира, доккха, 300 метр хиллал деха тIай. Нохчийчохь цу хина тIехула шолгIа тIай дац 80 лахахь Девкар эвлана гергахь бен. Кхузара и тIай дIакъовла бохучу хаамо, бегашна а доцуш, сагатдо бахархойн.\nСтенна аьлчи ЧIулг юьртара Ищера кхача ХIирийн мехкан Мазалк гIалахула го таса беза, вуьшта аьлчи 70-75 чакхарма некъ бу цхьана агIор. Лаха-Неврерчу а, Макнерчу а кхечу яртийн бахархошна, кхин а йоккха чIуг тухуш халонга бер бу и некъ.\nКъаноша дага а догIуш Терка тIехула тIай бохийна махках баьхна нохчий Сибрехара цIехьа боьрзуш дина даьккхина ду. Цхьа йоманаш летош санна куьйгаш Iиттар доцург Ищерера тIай кху тIаьхьарчу шерашкахь тодина а дац бохуш даре до бахархоша.\nОфициалан Iорадаккхарца гурггарчу зхенахь Нохчийчу кховча безаш бу Волгоградера говзанчаш. Цара зераш а дина, тIайн кхоллам къастош сацам тIеоьцур бу. Говзанчаш стенна тIехь совцахь а герггарчу кхаа шарахь и тIай кхачо йоллуш тодан а, кхин тIай дан-м хьала а, охьа а бюджетехь къастийна ахча дац боху официалан хьостано.\nТахана бахархой кхоьрург ду чаккхе маца хир ю а ца хууш, тIай къевлина латтарна. Волгоградера говзанчаш тIай дIакъовла аьлла сацам бахь могIарерчу нахана гергахь цигахь дан догIург цхьаъ ду яккхий машенашна дехьа-сехьа йийлар дехка а дихкина, 2-3 тонна бен йозалла йоцчу кегийчу машенашна тIай маьрша дитар. Теркйист- Невр кIошташна юкъарчу Теркан тIайнах дуьйцуш ву орцаллин министараллин белхо Махмудов ИсмаIал.\n«ЛортIехь белахь цара и тIай дIакъовла декхарра-м дац. Яккхий машенаш совцаяр ша ду. Со Невр кIоштехь балхахь ву и дIакъовлахь 100 чакхарма гергга совнаха некъ бан деза-кх сан.Мазалкехула гобаьккхина ваха веза. Уггар диканиг оццул кхерам белахь, яккхий,кира кхоьхьу машенашна дехка деза цу тIай тIехула лелар, ткъа кегийнарш йита еза.\nЦу тIайнах пайдаоьцуш Невр,Теркйист кIошташкара бахархой хилла ма ца Iа. ЦIера Соьлжа гIалин кIоштера а, Соьлжа а, ТIехьа-Мартанан а кIошташкара а масала Серноводскера, Ассиновскера, Бумтара дукха нах ма бу Невр кIоштехь бехаш. Царна а чIогIа халонга дер ду и тIай дIакъовлар»\nСоьца Теркан тIехула диллинчу ширачу тIех дийцина Махмудов ИсмаIал тешна ву 60 шо сов хьалха тиллина тIай хье а ца деш, и гIуллакх нахана бале а ца доккхуш, керла тIай дан дезара аьлла, хIинца долчунна юххехула. Цул сов, цхьаболчу бахархошна хетарехь, керла тIай дилла тIедожо дезар уггар хьалха Оьрсийчоьнан тIеман министараллина.\nМеттигерчу наха чIагIдарехь уггар даккхий зенаш цу тIайна\nэскархоша ца соццош ницкъала техника хоьхкуш, хьалхарчу а, хIинцалерачу а тIемашкахь дина. Кхузара и юхадарехь дукхах йолу харж яр цу урхаллина тIедожо деза бахархошна гергахь.


"Тхо дойъур ду аьлла, ойла яра тхан". Кавказера зудабераш доьзалера идарх дуьйцу бакъоларъярхочо\nМангал-бутт 22, 2021\nДагестанехь зударий къайлабохучу хIусамера меттигерчу полисхойн гIоьнца гергарчара дIайигина 22 шо долу Тарамова Хьалимат бахьана долуш иккхина скандал хIинца а ерзанза ю Нохчийчохь. Ша дIайига баьхкинчарна Тарамовас дуьхьало еш видео Iораяьккхина бакъоларъярхоша. Делахь а, Соьлжа-ГIалахь хIинца а къар ца ло, йоI шен лаамехь цIа йигина, бохуш.\nНохчийчуьра едда йоI юха доьзале дIайига гIерташ меттигаш хьалха а нисбелла. Бакъду, бакъоларъярхочо, журналиста Анохина Светланас – Кавказерчу зударшна леринчу "Даптар" порталан коьртачу редактора бахарехь, Тарамоваца Iоттаделларг дуккха а хIуманашца уникале ду.\nДоьзалехь ницкъбечу зударшкахьа йолчу "Марем" боламо, иза вовшахтоьхнарг Анохина ю, латтош хиллера и полисхоша тIелатарт дина петар.\nКавказ.Реалиица хиллачу къамелехь Анохинас ма-дарра дийцира, йоI лачкъийна йигарх а, Кавказера зударий стенах уьду а, цхьайолчу меттигашкахь волонтераш царна гIо дан дуьхьал стенна хуьлу а.\n- Кхечу гIуллакхашца дуьстича, стенца къаьсташ ду Тарамова лачкъор?\n- Петар чу лелхар хиларх, со тешна яра. Полисхоша гIо дийриг хиларх а цхьана. 18 шаре даьллачу адамах жоп лург ша ву бохуш, дIахьеден божарий а гина ю со. Амма, вайн ницкъхоша, оцу йоIера масийттазза, шайна а гуш, "ма йигахьара" ша да-нана долчу юха аьлча... "Ма йигахьара" бохучу оцу дешнаша вон до суна. Доккха хилла адам схьа а эцна, юха муха дуьгур ду? ХIун, церан долахь яра иза? Ца моьттура суна ишта и доьрзур ду, пусар ца деш, хIусам чу уьш лелхар бу, оцу стага дуьххьал дIа шена кхерам бу аьллашехь.\nКоьртана чу ца дулуш, цхьа тамашийна хIума дара и: вайн полисхоша маса некъ а баьккхина, оцу некъатIехула луларчу республикера веанчу дас йоI дIаюьгуш. Оцу петар чохь яра оха Iалашъеш хилла нана а, йоI а, царна адвокат а лехнера оха. Йиттина, тIе куьйгаш дахьа гIерташ хIуманаш лелийначул тIаьхьа кхаьчнера иза тхо долочу. Оцу хIумсамчу гIерта нах гича, кхеташ хир ду-кх шу, мича хьолехь хилла хир ю и йоI а, цуьнан нана а.\nОцу йоьIан ден а ма ю Нохчийчохь уьйраш. МостагIчун васт хIоттон гIертар дац иза, уьйраш ю уьш, массо а хIумана хьо сема хила везаш. Тхуна массарна а хетара, тхо дерш дойъур ду аьлла.\n- Нохчийчохь чIагIдо хIинца, шаьш ца лачкъийна, шу дара йоI лачкъийнарш бохуш.\n- Муха? Цига веанчу оперца йоIа ша ма дира къамел, цуьнца селфи йира, ша ма леха, ша паргIат йита аьлла, кхозлагIа дIахьедар ма дира цо. ЙоI лачкъийнера аьлла, гIуллакх доло хьовзахь, дикка къахьега дезар ду церан. Бакъоларъяран органашца цхьана гIуллакх айдан гIортахь а, тамаш бу церан аьтто хилахь, хIунда аьлча, йоI ша когаш а бохуш, еана ю оцу петаре.\n- Иза дехьаяккха хIунда ца кхиира шу?\n- Цуьнан кехаташ дацара. Дикка кхеташ хила дезара тхо, оцу хоьттинчу хьолехь кхин дIа дан дезачух. Цуьнан ситуаци аттачех йоцийла хиъначул тIаьхьа, оха барт бира, адвокаташ а лецна, цуьнан гIуллакх дIадахьа дезаш хиларх. Хан оьшура тхуна.\nОцу кепара гIуллакхаш лелош болу адвокаташ а бацара тхан тIеозон. Дика накъостий бу уьш, мах а ца оьцуш, Церетилова Нина санначу, бераш дIадаьхначу зударшца болх беш бу уьш. Амма цIера еддачу йоьIан гIуллакх тIелоцур долу адвокаташ бацара тхан. Ша цхьа лерина специализаци ю и.\nНохчийчоьнан куьйгалло Дагестанера бакъоларъярхой бехке лору Тарамова Хьалимат "ядорна"\n- Дуккхаъчу наха емал дора шу...\n- Со кхеташ яц, ас хIун дича наха бехкаш ца дохкуш юьтур яра со. "ХIун, килс йохийнарг а со ву?" бохучу тайпана ю хIара истори. ХIаъ, кхин тIе со ду и, цхьаммо диъна, цул тIаьхьа коронавирус яржийна бирдолаг.\n- Доцца аьлча, керла хIуммаъ а дац-кх?\n- Суна дагахь доцург дара, хIокху пачхьалкхехь ша тайпа бакъонаш йолу нохчийн ницкъхой юкъабалор. Цхьа сакхо йолуш тIеоьцу оха церан кхерамаш, хIунда аьлча, Дагестанера нах байна Нохчийчохь. Вушта аьлча, керла хIуммаъ а дац.\n- Хьалиматана гIо дан кхин цхьа а аьтто буй хьан?\n"И гIуллках гIара ца даьккхинехь, со хууш яц хIара муха нислур дара\n- Со журналист хиларе терра, сайна кхераме хета, сайн сагатден факташ Iорайохийла ду сан. Кхузахь цунах гIо хилла аьлла хета суна. Петаре йоьдучу хенахь а дуьйна, ас видео дIаязйинера. Цхьаъ хир долуш санна хетара суна, эрна, хенал а хьалха хIуманна сагатдар дезаш йоцушшехь. Оцу хиллачех оха нахаладаккхар бахьана долуш, тхуна цунах доккха гIо хилира аьлла, тешна ю со. И гIуллках гIара ца даьккхинехь, со хууш яц хIара муха нислур дара. Оцу хIусаме со йоьдучу хенахь, ас масаьрга а телефонаш йиттира. ОНК а, халахеташ делахь а, процессехь нисъеллачу, тхайн дог майрачу адвокате Магомедова Сапияте а. Шен гIуллакх и доцушшехь схьакхаьчначу адвокате Нурадинова ПатIимате а. Халкъан гуламан депутате Гусаев Тимуре а, "Альтернатива" (нах лоллера боху болам)боламера Исмаилов Закире а, журналисташ боцчаьрга масаьрга а.\n- Массо а орцах бевлирий?\n- Гусаевна со хезира, суна хетарехь, амма цхьа а хIума ца дира цо. ПатIимат оцу сохьта схьакхечира. Сан коллегаш-журналисташ а баьхкира. Амма, оцу гIо оьшучу меттигехь со а, ПатIимат а, и зудабераш а доцург, цхьа а вацара петарехь. ТIаьхьо тIебаьхкира вуьйш, тхо полицин декъера дарбан цIийне, тоьшаллаш дан дигича.\nЦигахь доттагIийн тоба гича, ца елха хала сатуьйхиар ас. ХIун дийр дара цара? ХIун дара церан карахь? Тхо ган а, тхоьга куьйгаш лестон а бен. Амма суна гIора делира цара. Тхуна хи а кховдийра цара. Ца йиъча а, ца мелча а мегар дара тхо-м. Амма тхоьца бер дара. Декъачу гIенташ тIехь хиъна Iен дийзира цуьнан сахиллалц. Цул тIаьхьа, зудабераша тIетаса цхьа юргIанаш дийхира цаьрга.\n- Оцу петар чохь хиллачех кхин дIа хIун хир ду?\n- Шен йоIаца талламан барамаш берзор бу Ираидас, цул тIаьхьа Москва дIагIур ю и шиъ. Кхин дIа йолчу заманчохь а цунна и петар латтон тхайн аьтто хир бу аьлла, тешна ду тхо. Муьлххачу хенахь а иза кхуза еача, оха цуьнан а, цуьнан йоьIан а дола дийр ду. ХIинца кхин варианташ лоьхур ю оха. Машанехь иза гIо доцуш йисина аьлла, хаам бича, маса гIо дира цунна. 80 эзар сом гергга ахча даьккхира цуьнан карти тIе. Оцу ахчанах цунна доккха гIо хир ду. Кхин цхьа а вацара петар чохь.\n- Шайн цIера веддарг гергарчара юхавига гIерташ, дукха меттигаш нислой?\n- Ираидан йоI оха дIаюьгучу заманчохь, цуьнан майрчо яздора соьга. Дагадоуьйту, еттарна а, хьийзо гIертарна а бехкзуламан гIуллакх дуьхьал долийна стаг ву иза. Цо дIахьедира, со шен доьзална юкъагIоьртина, ас шен доьзал хIаллакбина, ас ламасташ дохийна аьлла. "Тхан доьзалан юкъара" гIуллакх ду олий, претензеш хуьлу дукха хьолахь. Амма ца хуьлу "доьзалан юкъара гIуллакх", нагахь санна ницкъбарца доьзна и делахь. Суна ишта хета. ГIо доьхуш, ша Iалашвар доьхуш, соьга цхьа дехар деш хилахь, ас сайх доьзнарг дерриг а до.\nЦхьана стеган дахар а, могушалла а Iалашдаран гIуллакх ду иза. Хьенан зуда ю ю, хьенан хIусамда ву, хьенан йоI, кIант ву бохург - шозлагIа гIуллакх ду. Кхиазхойн гIуллакхаш луьсту оха, Дагестанерчу берийн омбудсменаца Ежова Мариница дага а довлуш. Оха куьйгаш ца кегдо оцу шантаж лелочийн. Динца доьзна хеттарш луьстуш, оцу зудчунна коьрта хиларе терра, оха юкъабалабо динан векалш.\n- Цхьа диалог дIадахьа гIерташ гергарнаш нислой?\n- Диалогаш хила а ца хуьлу, кхерамаш, кочаэхар хуьлу. Я хуьлу хIун, мичахь ду хаа гIертар. Эха шерал а сов дуьхьал латта аьтто хилира тхан. Оцу хIусамехула дуккха а зударий чекхбевллашехь. ХIора зудчун гIуллакх дIахьош адвокаташ а, кризисан центран белхахой а бара. Тхан хIусам яра иза, тхуна езаш, оцу чохь арахь карийна цицигаш а цхьана латтадора оха. Оцу зударшна тхан ма-хуьллу кхерамзалла латтон гIиртира тхо. Тхан цIа дохийна. ГIо оьшу нах чубита хIусам ю вайн боху тешам а байина тхан. Цхьана а кепара низамашца, дехаршца царна тIеIаткъам ца бало. Пачхьалкхо гайтина, доьзалехь ницкъбечаьрца, абьюзершца, церна дахарна кхерам латточу нехан агIор шаьш хила кийча хилар.\n-Оцу петаран адрес муха хиъна хиллера полицина?\n- Тхуна цхьанна а хууш дацара, и мел чолхе кейс ю. "Тхан жоьпаллин зоне" кхаьчнера мехкарий, уьш новкъабевлча дуьйна. Ас цаьрга элира, масаьрга а оллург: телефонаш ма йита шайгахь, сим-картанаш а дIакхийса. Амма цара кхочуш ца динера шаьш новкъабевллачу заманчохь шайга аьлларг. Туьканчу бахча, видеокамераша гучубаьхнера уьш. Шаьш лоьхуш боккха болх бина бохуш, тхо тешон гIертара, бакъ дац иза.\n- Хьалимат хьуна евза дукха хан ярий?\n"Хьалиматан дас яздинера, шегахь йолчу информацица, оцу петар чохь йоI йийна шен аьлла. Оцо куьйгаш даьстира\n– Ас цуьнца кIезиг къамелаш динера. Доккхачу декъанна, тIаьхьо тхуна ямартваьлла, тхох лаьцна дIахаийтина полисхо веанчу юкъанна. Иза чу ца вита йиш яра тхан, хIунда аьлча, цуьнгахь документаш дацара. ХIинца а хууш дац суна, билггал федералан лехамашка еллерий-те цара Хьалимат? Суна хетарехь, цхьа а дIахьедар дацара, Хьалиматан доьзалан векална а, полисхочунна а юкъахь хилла барт бара. Иза чу ца вита бакъо яра тхан, амма суна гуш дара, цIенна бухахь Iаьржа куьзганаш долчу машенаш чохь наха бара, дIахIиттина.\nЦIенна вукху агIор кхин а царех тера цхьа машен яра. Со кхийтира, иза чу ца витахь, уьш дIагIуриг цахиларх. Я кехаташ а кечдина, юха богIур хиларх. ТIаьхьо гучудаларца, петаран неIаран догIа дина хиллера цара. Оцу хIусаман долахочуьнга бевлла а хиллера уьш. Ткъа вайн нах муха бу хьуна аьлча, полицино бохий, дIадала деза, бухе диллинарг хIун ду а ца хоьттуш.\nОха уьш чу ца битинехь, корах, я луларчу балконаш тIехула чубевр бара. Хьалиматан дас яздинера, шегахь йолчу информацица, оцу петар чохь йоI йийна шен аьлла. Оцо куьйгаш даьстира вайн сийлахьчу полисхойн. ЧIогIа сайна бехкаш дохкура ас, Хьалимат дийна ю я яц ца хуучу хенахь. И нах чулелхале хьалха ас дош деллера цунна, сайх доьзнарг дерриг а дийр ду ас, аьлла. Ткъа сан ницкъ ца тоьира иза Iалашъян, кIелхьараяккха.\nЧакхе хир ю\nТерроризмана бехкевечо дехар дина Путине, шен гIулакх Iуналле эца аьлла


Охьакхетта велла я вийна?\nЛесин Михаил а, Путин Владимир а Владивостоке хь 2002 шарахь.\nЛесин валарх лаьцна документаш довзийтар тIедожийна Iамеркан федералан кхелахочо\nОьрсийчоьнан зорбанан министр хилла Лесин Михаил валар хьокъехь кехаташ довзийтар тIедожийна Вашингтон гIалан куьйгалхошна Колумбия гонан федералан кхелахочо.\n2015-чу шарахь Лахьанан-баттахь иза велла карийнера Вашингтонерчу хьешан хIусамехь. Кхелахочо шен сацам бина Маршо Радио корпорацино, Iамеркан низамашна тIе а тевжина, иск ялар бахьана долуш, яздо Маршо Радион Оьрсийн сервисо.\nОфициалан версица, Лесин велла аьрта хIума кхетар бахьана долуш. Иза охьакхетта хила мега аьлла, сацам бинера говзанчаша. Амма Лесин вийна хила мега боху къамелаш совцуш дац. Цхьаболчу хаамашца, Оьрсийчоьнан хилла министр дагахь хилла Iамеркан юстицин министралле мехала информаци дIаяла.\n2015-чу шарахь бинчу хаамца, Лесин валаран бахьана дуьйцуш дацара. Амма 2016-чу шарахь ГIадужу-баттахь таллам дIаберзош йовзийтинчу версехь аьлла ду, "валар хилла логана а, дегIана а, когашна а еза чевнаш хилар бахьана долуш аьлла. Цуьнца цхьаьна билгалдоккхуш ду иза тIехсов мелла хиларна, охьа а кхетта, ларамаза велла хилар.\nЛесин валар хьокъехь толлуш хилла бехктакхаман гIуллакх дика девзаш волчу стагана хетарехь, Оьрсийчоьнан хилла министр ша цхьаъ ца хилла цу дийнахь Вашингтонерчу хьешан хIусамехь. Полицино цигахь даьхначу сурташна тIехь гуш ду дуккха а малар чохь хилла шишанаш а, долларийн ахчанан таппаш а, чухула дIасакхиссина дуккха а бедарш а.\nЛесин Михаил Оьрсийчоьнан зорбанан гIуллакхашкахула волчу министран даржехь вара 1999-2004 шерашкахь. Цу хенахь иза жигара хаьвзира федералан телеканалаш, шайна юкъахь НТВ а йолуш, Кремлан Iуналле дерзош. Лесин вара Russia Today (Оьрсийчоь Тахана) телеканал кхоьллинарг.\nДуккха а ахча даьккхира Лесина 1990-чу шерашкахь Советан пачхьалкхехь а, Малхбалерчу Европехь а рекламан рынкехь вуно доккха дакъа дIалоцу "Видео Интернешнл" компани а кхоьллина. ТIаьхьо Video International (VI) аьлла цIе хийцина йолу и компани ийцира Кремлца воьзначу "Россия" банкан коьртачу акционеро Ковальчук Юрийс.\nЛесинан Кремлца юкъаметтиш телхира 2012-чу шо чекхдолуш. 2014-чу шарахь бизнесхочунна тIе тидам бахара Iамеркан Сенатан. ФБР-о таллам болийра цо ахчанца бозбунчаллаш лелийна хила мега аьлла.\nЛесинан долахь дара Лос-Анджелесехь езачу Беверли-Хиллз олучу кIоштахь ша лаьтта цIа а, ткъа иштта 40 миллион доллар мах болу яхта а. Карарчу хенахь цуьнан хIусамехь дехаш ду цуьнан бераш а, хилла хIусамнана а.\nЛесин наггахь а бен ца хилара Вашингтонехь. Иза велла карийначул тIаьхьа гучуделира 2015-чу шарахь Лахьанан-баттахь иза Iамеркан коьртачу гIала веана хилар Оьрсийчохь хуьлург шен тидаме латточу Кеннанан Институтан аналитикан центро дIахьочу бизнесан суьйрене. И мероприяти дIайирзина 2 де даьлча велла карийра Лесин.\nСтохка Зазадоккху-баттахь BuzzFeed зорбанан гIирсо материал зорбане яьккхира, президентана Путин Владимиран юххерчу цIе ца яьккхинчу олигархо омра а делла, Оьрсийчоьнан хилла министр йиттина вийнарш Оьрсийчоьнан ницкъаллин структурийн белхахой бу аьлла. Цунах лаьцна иштта дуьйцуш ду Британин къайлахчу талламан сервисан белхахо хиллачу Стил Кристофера ФБР-на кечдинчу къайлахчу рапортехь а.\nBuzzFeed зорбанан гIирсан хьастанаша дийцарехь, Лесин вийначу нахана омра делла хилла, буй-тIарий а деш, иза кхераве аьлла, амма уьш "дукха тIех бевлла" шаьш лелочух.\nОьрсийчоьнан Iедалхоша дIоггара дукха а ца хьехийра Лесинан валар. Таллам болочу юьхьана дIахьедарш дира цара, Iамеркерчу низамашлардон органаша буьззинчу барамехь шайна талламан жамIаш довзуьйтур хиларе сатуьйсуш ду шаьш бохуш.


Зульхьиджат беттан дозалла\nТ1екхача герга бу бусалба динан беза бутт, иза бу хьаьж даран бутт. Зульхиджат вайн наха гIурбанан бутт олуш бу. ХIокху беттан итт де Дала Къуръан чохь хьахийна ду,\nДелан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) шен хьадисехь хьахийна а ду. Далла дукхадезаш денош ду уьш.\nОцу итт дийнахь шайн Iамал яр совдаккхалаш, сагIа далар, тасбихь дар совдаккхалаш. СубхьаналлахI валхьмду лиллахI, вала илахIа иллаллахI валлахIу акбар;\nОцу итт дийнахь, шен ницкъ кхачахь, марха кхабар деза ду. Элчано аьлла (Делера салам-маршалла хуьлда цунна): "Х1окху итт денчохь цхьа марха кхаьбнарг дийнна шарахь марханаш кхаьбнарг санна ву шуна". Оцу деношна юкъадогIуш ду хьаьждар. Деза дийцина долу Iарафат хIокху итт денчу догIуш ду. Оцу Iарафат дийнахь Дала жоп луш ду динчу доIанна. Оцу дийнахь марха кхаьбначунна шина шарахь марханаш кхаьбча санна кафарат ду. Иштта деза денош ду хIара итт де. ХIокху денош чохь ма-хуьллу Далла Iамал ян еза. Вовшашна юкъара вас дIаяккха еза, ша халахетар динехь шена къинтIерабаха беза. Хаза дош аларца мелла диканехь совдовла деза.\nДала Шен халил вина волчу Ибрах1има (Делера салам хуьлда цунна) гIурба ден тIедиллина денош хIокху Зульхьиджат бетта чохь ду. Дала гIурба де тIе хIунда диллина дуьйцур ду. Жайнашкахь дуьйцу: Джабраил малико хаьттина хиллера боху Деле: "Хьан халил хила хьакъ вуй-те Ибрах1им пайхамар? Шен доьзал болуш, зуда йолуш, шортта рицкъ а долуш волу иза дуьнено Iехор волуш вуй-те иза?" Дала аьлла: "Цуьнан дийне ма хьежалаш, цуьнан дагчу хьажалаш". Джабраила Деле дехар дина: "Суна зен бакъо лохьа Ибрах1им пайхамар". Т1аккха Джабраил малико, адаман суьрте а даьлла, хаьттира боху Ибрах1им пайхамаре: "ХIара даьхни хьенан ду алахь соьга?" Ибрах1им пайхамара (Делера салам хуьлда цунна) элира: "АллахIан ду. Цкъа хIокху сахьтана сан карахь ду". Джабраил малико элира: "Цхьаъ лохьа суна". Ибрах1им пайхамара (Делера салам хуьлда цунна) аьлла: "АллахI хьахавехьа ас кхоолгIа дакъа дIало хьуна". "Суббхьонул къуддусан раббуна ва раббул малаикату варрухь»-, аьлла Джабраил малико тасбихь дира. ИбрахIим пайхамара юха а аьлла: "Кхин цкъа а хьахавехьа АллахI дисина даьхни ши дакъа а дина цхьа дакъа дIало ас хьуна". Джабраил малико шолгIа а тасбихь дира: "Субхьонул къуддусан раббуна ва раббул малаикати варрухь". КхозлагIа Ибрах1им пайхамара (Делера салам хуьлда цунна) аьлла: "Кхин а хьахавехьа ас дисина даьхни а дIа ма ло хьуна". Джабраил малико кхозлаг1а тасбихь дира. Ибрах1им пайхамара (Делера салам хуьлда цунна) элира: "Ахь доьазлаг1а а АллахI хьахавахь ас сайн дерриг а даьхни дIалур ду-кх хьуна". Джабраил малико доьазлаг1а а тасбихь дира. ТIаккха ИбрахIим пайхамара (Делера салам хуьлда цунна) шен белхалошка кхайкхам бира: "Сан бахам, сан даьхни, шу, сан белхалой, хIокху стагана тIаьхьа дIагIо, со хIинца хIокхуьнан лай ву". Цул тIаьхьа, и дика лай вуй хиъча, Джабраил малико элира: "Со хьо леван деана дара, хьо хьайн бахамах Iехалой хьажа, делахь со галдаьлла хилла, суна ца оьшу хьан даьхни а, хьан бахам". Ибрах1им пайхамара (Делера салам хуьлда цунна) аьлла: "Бахам, даьхни ца эшар суна, ас сайн хилча доьзалхо дIалур вара".\nЦул т1аьхьа хан зама яьлча Ибрах1им пайхамаран (Делера салам хуьлда цунна) доьзалхо хилира. 7-8 шо кхаьчначул тIаьхьа (цхьадолчу меттигашкахь 12-13 шо бохуш дуьйцу) Ибрах1им пайхамаран цунах самукъадаьллачу хенахь Дала аьлла боху: "Айхьа дина хIуьзар дагадогIий хьуна, доьзалхо дIалур вара, аьлла".\nИбрахIимна шен кIантана гIурбанна урс хьакха бохуш, гIенаш гуш, гIайгIане лелаш хилла. ИбрахIим пайхамар (Делера салам хуьлда цунна) гIайгIане хилла и гIенаш Делера ду-те, я шайтIанера ду-те бохуш. ГIенаш Делера дуй хиъча, шен кIантана гIурбанна урс хьакха сацам бина цо. Дала боккха къинхетам бина Джабраил малике Ялсаманера кIайн ка баийтина гIурбанна урс хьакха. Цу тайппана Исмаь1ал Дала хьалхаваьккхина урс хьакхаран балех.\nЦу тIера схьадогIуш ду гIурба даран Iадат. ГIурбанан деношкахь шена тIера гIурба деш волчо маIар, мас ца хадийча дика ду.\nГIурбанна вайн бежана, уьстагI, эмкал, газа, йийча вайна гIурба тIера долу.\nГIурбанна урс хьакхаран Iалашо ю:\nАхь цIе тухий, доьзална тIера, хIусамаш тIера гIурба доь. Цуьнан долчу къиношна гечдо. Дала тIедогIуш долчу зенах- зуламах хьалхавоккху. ГIурбанан итт денчохь маIар, мас хадо мегар дац, цIе тоьхна гIурба дуьйш волчо. Урс хьокхуш йолу хIума шен ницкъ ма-кхоччу хазниг, сакхталла доцуш хила еза. ГIурбанна цIе тоьхнарг цуьнга хьажийта веза, йуьйчу хенахь теш хилийта шен гIурбанна. ГIурба кхаа декъе декъа деза: ши дакъа дIадекъа деза, чохь цкъа йаахIума яллал дитина диснарг дIадекъча деза ду.\nГIурбанан жижиг дохка мегар дац. ЦIока йохка мегар дац. ЦIока сагIийна дIало, цо йохка мегар ду. ГIурбанан дийнахь гIурба дер санна еза Iамал яц. Цундела гIурба ден деза.\nДала ийманчохь нисдойла вай. Дала Шен къинхетам бойла вайх. АллахIа вайн гIурбанаш а, Iамалш а къобалйойла. Хьаьж дихкинчуьнан Хьаьж къобалдойла.\nОбновлено (17.08.2017 23:03)


Челябинскерчу набахтехь нохчо валарна бехкебо полисхой\nНабахтехь тутмакхашна еттарна а, чохь валло Нохчийчуьра вахархо валарна а бехкевинчу колонин виъ белхахочун ладегIарш хилла Челябинскерчу Металлургийн кIоштан кхелехь. 6 шарна тIера 12,5 шаре кхаччалц царна набахтехь такха хенаш тохар тIедожийна бехкебечийн агIоно.\n2015-чу шеран Iай набахтехь иккхинчу инцидентехь веллера тутмакх, адвокато Мухамеджанов Булата бахарехь.Талламчийн зерашца, шайн боцчу безамна колонин белхахочо тоьхна хиллера нохчийн тутмакхна Исраилов Султанна. Пенах корта а кхеташ, гIант тIе охьавоьжна хиллера хIетахь Исраилов.\nЦул тIаьхьа шина белхахочо ШИЗО-н хадечуьнга резинан гIаж а, куьйгах туху гIоьмаш а, хIусаман догIанаш а шайга схьа а даьхна, чуьра араваьккхинера иза. Тутмакхна Исраиловна гIоьмаш а тоьхна, йиттина хиллера цара, цул тIаьхьа шаьш ирхуллуш, цо суицид йича санна сурт хIоттош.\n"Исраиловн гIора ца хиллера шен логах бина шад баста а, я меттахвала а. Ишта валар хиллера цуьнан", - аьллера адвокато Лепехин Андрейс.\nЦо чIагIдарехь, ша чохь хан йоккхучу заманчохь Исраилов Султана дикачу агIор гайтина хиллера. 30-зза набахтин администрацино дикачу агIор билгалваьккхинера иза совгIатца.


Маре ца яха Швеце едда Дагестанера яхархо\nШвеци, архивера сурт\nШена вевзаш воцчу стаге гергарчара маре дIаяла хьийзош хилла Дагестанера 18 шо долу К. Швеци дIаяхана. Бакъоларъярхошна тIетевжина хааамийн гIирсашкахь дийцарехь, йоI цIера яларца доьзна полицино бехктакхаман гIуллакх долийна, стаг лачкъоран артиклехь.\nОцу юкъанна, юьйцу йоI деца-ненаца Швецехь еха шен исс шо кхаьчча дуьйна, ю иза Швецин а, Оьрсийчоьнан а пачхьалкхийн яхархо. Байначу беттан 23-чохь Дагестане еанера иза, шен ден-ненан лаамца, "дедена тIе а хIуттуш, гергарчийн ловзарга а йоьдуш". Амма ша цIа кхаьчча цунна хиинера, ша маре яла уьш дагахь хиларх. ХIара дуьхьал яьлча, цуьнгара кехаташ а, телефон а схьаяьккхинера, "сий лардеш" шаьш юьйр ю бохуш, кхерамаш а туьйсуш, хааме даьккхина "Открытые медиа" гIирсо, "Правовая инициатива" проектан адвокатна Гнездилова Ольгина тIетевжина.\nШвецерчу шен доттагIчуьнца зIене яла аьтто баьлла К-н, шведахойн полицига дIахаийтина хилла вукхо. Цул совнах, Дагестанерчу полицига а дIахьедина хиллера йоIа. Мангал-беттан 29-чохь чоьхьарчу гIуллакхийн министралле дIайигинера иза, хеттарш дан. Цигахь буьйса яьккхинчул тIаьхьа, юха цIа а ца йогIуш, Москва дIа а яхана, цигара Швеци кхаьчна иза кеманца. К. "яйначул" тIаьхьа цуьнан гергарнаш полици бевлла хилла.\nКеп-кепарчу хаамашца, "Правовая инициатива" проектца зIене бевлла хилла я Швецин Iедалхой, я ша К., билгалдоккху "Медуза" гIирсо (Оьрсийчоьнан Iедалхоша арахьара агент лерина иза.- Редакцин билгалдаккхар.).\nХаамийн гIирсашкахь хьалхо дийцира, Дагестане едда яхначу Нохчийчуьрчу Тарамова Хьалиматах лаьцна. Видео яржийра Тарамовас, ша лехамашка цаялар доьхуш. Ша шен лаамехь араяьлла цIера, шена еттарх, гIелоярх кIелхьарйолуш, бохура цо.\nМангал-баттахь ХIинжа-ГIаларчу шелтерера лачкъийна Нохчийчу йигира иза, цул тIаьхьа пачхьалкхан телехьожийлехь сюжет гайтира, Тарамова кхерамзаллехь ю аьлла. Бакъоларъярхой саготта бара, "сий лардеш" иза ен йигина хиларна.\nЦIера еддачех ю Дагестанера схьаяьлла, Тюменехь ехаш хилла 22 шо долу Магомедова Милана а.


"Тхо цхьанна а тIелетта дац : я Ичкери а, я Украина а. Тхайн латта Iалашдеш ду тхо"\nОсмаев Адам – шен лаамехь араваьлла эскархо ву. Украинан Малхбалехь пачхьалкхан ницкъашца цхьаьна тIемаш бечу Дудаев ЖовхIаран батальонан хьалханча ву иза. Масийттазза тIелатарш динчул тIаьхьа а, шен хIусамнана Окуева Амина йийначул тIаьхьа а Осмаев дуьхьалваьллера журналисташца къамелдан, амма цхьа хан яьлча иза реза хилира Маршо Радион "Донбасс.Реалии" проектна интервью яла.\nОьрсийчоьнан президент вен Iалашонца кIело кечъеi хилла аьлла, 20I2-чу шарахь Украинехь лаьцнера Осмаев. 20I4-чохь ша арахецначул тIаьхьа Донбассе дIавахара Адам. Дудаев ЖовхIаран батальонах дIакхийтира иза. I0I5-чу шарахь батальонан урхалле хIоттаво иза. 20I7-чу шарахь шозза кIело йо цунна.\nОсмаев Адамца къамелдан аьтто ма моьтту сиха ца хилира тхан. Шена кIелонаш йинчул тIаьхьа хаамийн гIирсашца ша цхьаъ ца вуьйлу иза, хIунда аьлча, журналист ву аьллачу киллеро тешнабехк бинера цунна цкъа.\nХIетахь дуьнна гIагI диллинчу жилетах къаьсташ вац Осмаев Адам.\n- ХIинца а вуй хьо гIагI диллина жилет йоьхна?\n- ХIинца вац. ХIунда аьлча, ас зийна шу. Суна билггал хаьа, шу журналисташ дуйла.\n"Тахана суо верриг а ларвархьама – со кхоччуш дIахада веза нахана юкъа вуьйлучух, ас кIезиг дийца деза хийрачу нахана айса дечух, дендолчух, муьлххачу а цхьанакхетарх ларлуш хила веза. Сайна лучу совгIаташца а сема хила веза со"\nХIинца Донбассехь ца хуьлу Осмаев. Хьалхо хиллачу хаамашца, шайн лаамехь вовшахкхетта мел лаххара а кхо дакъа дара цигахь, нохчийн бух тIехь лаьтташ: Дудаев ЖовхIаран батальона, Шейх-Мансуран цIарах ерг, "Шалена Зграя"а. Хьалхабевлла, шаьш гойтуш лелаш бацахь а, дуккха а бу нохчий хIинца а дуьхьало латтош.\n"ДIоггара хаалуш бац уьш хIинца. ХIунда аьлча, цаторийла а яц церан Iорабийла. Украинан ницкъашца (ВСУ) цхьана бу уьш, царна а оьшуш яц реклама. Цундела тапъаьлла шайн гIуллакх до-кх цара".\nДуьххьарлера кIелояр а, талламбар а\n20I7-чу шеран аьхка Украинехь дуьххьара тIелатар дира Осмаев Адамна. ХIетахь цуьнан хIусамненан Окуева Аминин аьтто белира зуламхо герз тоьхна, вожон. Оьрсийчоьнан вахархо Кринари Артур хиллера иза. Осмаев тешна ву, киллер Москохан омраца дуьхьалваьллера аьлла. Амма талламхойн и верси тIечIагIъеш тоьшаллаш дац.\n"Юридикан кIоргаллех кхеташ хила веза: шайн тIечIагIдан бух боцург дуьхьалдоккхийла яц церан. Цу кепара зуламаш Iаламат хала ду тIечIагIдан, нагахь оцу стага ша къаро ца яхь".\nБехк тIе ца лоцу Кринарис. Прокуроран бехкбуьллучу акт тIехь яздина ду, тIелатаран бахьана – Кринарин Осмаевга хилла цабезам, аьлла. "Оьрсийчоьнан ларх" дош а дац.\n"Суна я вевзаш а, я цкъа гина стаг а вац Кринари. ЦIеххьана со вен ойла хIунда хилла цуьнан? Со долчух а ма-дарра кхеташ ма ву".\nОкуева Аминех а, шолгIачу тIелатарх а\nСтохка гурахь юха а кIело йира Осмаевна муьлш бу цахуучу наха. Шен хIусамненаца Аминица машенчохь иза воьдучу заманчохь герзаш диттира машенна тIе.\n"Машен дIахьовзочу хенахь лагIдо цуьнан хахкар- циггахь еш ю кIело. Юьхь дуьххьал герз тухийла ю тIаккха. ДIоггара хьекъал ца оьшу и хаа".\nОсмаевна чевнаш йира, ткъа цуьнца цхьана хилла Окуева Амина, йийра.\n"Моторах герз кхетарна халла йоьдура сан машен, амма со кхиира жимма дIаваха. Аминина гIо кхачо гIоьртира со, делахь а иза дийна хиларан цхьа а билгало яцара цуьнца. Ас бахьанаш лелор эрна дара, герз коьртах кхеттера цунна".\nДуьххьара царна кIело йинчул тIаьхьа, ха деш нах бара царна хIиттийна Украинас. Амма оцу заманчохь Осмаев а, Окуева а хадархой цхьана боцуш, шаьш хиллера. Хадархойн белхан контракт чекхдаьллера, ткъа Осмаев Адама юхакарладаккхар ца дехнера.\n"ТIемало санна дIаяхана иза. Оха юьхьарлаьцначу некъа тIехь тхайна хIун дуьхьал дала тарло хаьара тхуна. Аминас даим а олура, ша суна дуьхьало латтор ю. Ас цкъа аьллера цуьнга, цхьана ханна суна уллора дIа а яьлла, юьстах Iен езара хьо аьлла. Со кхеташ вара, сайна тIаьхьа бевлла нах буйла. Амма иза реза ца хилира. Шена суна уллохь хила лаьа, олура цо, оьшучохь дуьхьалхIотта а".\nОкуева ер талларх\nОкуева Амина йийна 8 бутт а баьлла, ткъа Киевн полицино шеконашка эцна стаг а вац хIинца а. Изза хьал лаьтта вийначу нохчийн тIемалочун Махаури Тимуран гIуллакхан хьокъехь а.\nКиев гIалин юккъехь эккхийтира цуьнан машен стохка гурахь.\n"Со доллучух а кхеташ ву, талламбар катоьхна доьрзийла а лаьа. Делахь а, со сиха вац. И Iаламат чолхе процесс ю. Украина тIеман хьолехь ю хIинца а, йоьхна-яьржина ю ницкъаллийн структураш. Вай тешна Iийр ду-кх, шайн болх дика бан болор бу цара аьлла".\nТIелатарийн талламаш беш таьжгенаш дуьхьалюьйлушшехь а, шен дахарна кхерам лаьтташехь а, Осмаевс ша Украинера ваьлла, цхьанхьа а дIаваха дагахь вац боху.\n"Ас боккха мах дIабелла, кхи дIа а бала кийча а ву со, со Делах тешаш стаг хиларе терра. Тхо нийсачу некъа тIехь дуй хууш ву со. Тхо цхьанна а тIе ца летта - я Ичкери а, я Украина а. Тхо тхайн латта Iалашдеш ду. Iаламат хала ду, амма дахар иштта ма ду. Эшамаш боцуш тIом хуьлуш ма бац. Тешна Iийр ду-кх, тхаьш къийсам латториг, тхайн карахь дуьсур ду аьлла.


ШолгIа тIом болалучу гурахь Оьрсийчоьно ракеташ йиттира Соьлж-ГIала.\nНохчийчохь шозлагIачу тIеман йоьххьехь, 1999 шарахь, гIадужу беттан 21 дийнахь хиллера и буохам. Цул хьалха, кхиъ дара, оьрсийн хIаваI кеманаш тIелатарш деш, маьрша нах байина, амма, Соьлжа-гIалан юккъе, уггаре а дукха нах болчу метте, ракеташ туохаро, болалучу тIеман къизалла мел барам болуш хира ю гайтира.\nХIета хьалхарчу тIамах бевллачу нохчашна, шу баланаш хIинца а чекхабоьвла бац шуна, боху дIахьедар санна бийкира оцу эккхарийн йилбазмохь. 100 сов стаганна, и гIовгIа тIаьххьара хIума дара шай дахарехь хезнарг. Лазийна а бара дукха.\nЦхьа ракета иккхнера, сарахь 5 сахьт долучу хенахь, Соьлжа-гIаларчу базарна тIехула. ШозлогIаниг- бераш даран коьртачу дарбан хIусам йолчохь. Цигахь-13 зуда а, дуьне чу даьлла долу 15 бера а деллера. КхозлагIа ракета Калинина поселок олучу меттехь, маьждиган чу кхеттера. Цигахь 40 сов стаг веллера.\nБазаран тIехула ракета оьккхучу хенахь, цигахь шен ненаца мах беш хилла, Соьлжа-гIалийн хилла йолу яхархо Жеребцова Полина. Цигахь когах даьндарг а кхетта лазийнера, хIета 14 шо бен ца хилла йолу и оьрсийн йоI.\nОцу хиламех лаьцна болу, шен дагалецамаш, цуо стохка Москохахь зорбане баьккхира. Оцу йоIан гинарг, официала Iедалийн хьежамца цхьана догIуш доцун дела, цунна Оьрсийчуьра дIаяха дийзира Европерачу цхьана пачхьалкхе. Маршо радиога цо ша яздинчу тептар тIера кийсак йийшира, и ракета эккхарх лаьцна йолу.\nЖеребцова Полина: «Сой, сан наний лазийра гIадужу беттан 21 дийнахь. Ишшта декхаделира сан гIан. Стоьла хьалхахь йийна йолу зуда гира суна. Лазийнарш кафе а, цIенош чохь а дIалоьвчкъина бара. Божарша, лазийнарш а, белларш а гул а беш, машенаш чу боьхкура.\nДоьххьара къастабора чIогIа лазийнарш. Ткъа, иза дIадуоладелира цIеххьан-суьйрана 5 сахьт долучу хенахь. Тхайн йисина йолу хIума чохь болу ши тIоьрмиг гулбинера охашиммо. Цхьа-соьгахь, важа-ненехь. Цигахь тхуна доьхьал кхийтира жимачу бераца Кулсум. Къамел деш лаьтташ дара тхо. ЦIеххьана, сирла йолу стигал къайгийра. Цул тIаьхьа, йоккха гIовгIа елира.\nТхо кхераделла, карча а керчаш, тхайн тоьла кIела дахара. Эчкийн ларекашна юккъахь вахьхоьвшира тхо. Кхин дIалочкъийла яцара цигахь. Эккхар, кхин цхьаъ. Тхо доьвда дахара, новкъахь тхайн хIумш а йоьйуш. Иза Соьлжа-гIалийн юккъехь дара. Люксембург Розийн урамехь.\nСо едда йоьдучу хенахь, суна уллехула, цхьа гериг яхара, шок етташ. Цуо со ца йикъира, цуо хан йийкъира. Со кхийтира, сан ненан а, кхечеран а, со Iожаллах кIелхьар яьккхар хира доцийла, ас мохь тоьхча а. Со, Iожаллий, дара, хIокху дуьненехь вовшах дихкина. Цхьа хIума дацар, тхойшинан юккъе а хоьттина, со дIакъовла».\nБазарна тIехула эккхар хилчулла тIаьхь, Оьрсийчоьнан официала Iедалша, харц дира, оцу зуламан теш хилчу наха, дуьйцург. Оцу базарахь, герз духкуш хилла, цигахь тIемалойн тобанаш хIума а къоьвсина, церан герз иккхина аьлла, яра церан верси. Ша оцу базарехь, 8 шо кхаьчначу дуьйна, шен ненаца мах беш яра. Шена ца гинера цигахь духкуш герз аьлла кхин дIа а дийцира Жеребцова Полинас.\nЖеребцова Полина: "Оцу хенахь, пачхьалкхан коьртехь хиллачу наха, чIагIдеш дуьйцура, оцу базарахь, маьрша нах бацара, цигахь герз духкуш дара бохуш. Ракета буьйсана тоьхна бохуш дара. Иза муха хуьлу буьйса, суьйран 5 сахьт долучу хенахь? Аса школера ма яьлнехь сайн ненан гIо дуора. Нах мах беш бара цигахь. Базар, суьйран 7-8 даллалца лаьттара.\nСуна цкъа а ца гинера цигахь герз духкуш. Дуьйцура, биржа йолчу меттехь, «ЧIарлацархо а, иччархо а» цIе йолу туька ю бохуш. Цигахь эца там бара, ян топ, ян тIемца йозна ерг. Амма, базарахь, со сайн нанна гIо деш яра 8-9 шо даьлча дуьйна яра, ткъа, лазочу хенахь 14 шо дара сан, суна ца гина. Суна цигахь юьхкуш гина, сигаьркаш а, газеташ а, копуст а, масдIалоцург а, шоколад а".\nНохчийн а, цхьаболчу оьрсийн бакъоларъярхоша, халахетарца билгалдоккху, Нохчийчохь зуламаш дарна бехке болу эскархой жоьпе уозо аьтто болуш бац аьлла. УльмангIеран а, Будановийн а, Кадетан а, гIуллакхаш, халла Делан баленца кхеле кхачор хилла церан.\nАмма, даккхий тIеман зуламаш лоручарах долу, Соьлжа-гIаларчу базарна тIе ракеташ туохар а, ШаIми-юьртан йистехь тIамах бовдучу мухIажарш чохь болчу машенашна тIе хIаваI кеманаш туохар дар а, Алды оьвлара маьрша бахархой тIех сов къизалца байар а, талланза дуьсуш ду.\nЦундела, бакъоларъярхойн, уьш жоьпе уозар коьрта Iалашо хила езарна, тешам бу. Царах ву «Нохчийчоьнан бакъоларъяран центран» куьйгалхо Эжиев Минкаил. Маршо радиога вистхуьлуш цуо ишшта элира.\nЭжиев Минкаил: «Дуккха а эскархой бу, Нохчийчохь зуламаш а джина дIабахан. Царна тIехькхиар а, и нах дIалийцар а, кхелехь царна догIу таIзар дар ду коьртаниг. Дукха бу, царах хуушехь зуламаш а дина, шай паргIат белхаш а беш, пенсехь берш а бу. Нийсо хила еза массу а хIуманна тIехь. Нохчийч бехке валахь чувуллий хаа вайна. Изза нйисо, массарна а лелайойла лаьа тхуна. Кху чохь зулам динарг, цхьа стаг вита йиша яц. Низам хьалхара а долуш».\nТахана Нохчийчохь жигара тIемаш боьлхуш бац. Маьрша дахаре бирзинчу нохчашна хоуьйтуш санна ду, Оьрсийчоьнца къийсадаларх, къоманна са хира яц аьлла. Амма, майданашка ара а бовлуш нохчаша цуьнах лаьцна дуьйцуш дацахь а, дукхачу нехан дагалецамашкахь а, цIийх Iийдалучу дегнашкахь а, бисина бу и буохамаш, уьш динчарна мацца а бекхам хиларе са а туьйсуш.


Еари-де 18 Чиллан-бутт 2021\nЧиллан-бутт 18, 2021\nДийнан хиламашлахь: бехктакхамаш, "хIумахуурш", Навальный\nНохчийчуьра кхо вахархо ву 2000 шарахь полисхошна тIелетта хиларца шеконехь; Нохчийчохь пачхьалкхан телеканалехула гайтина кхин а цхьа "хIумахуург"; Юстицин министр реза вац Навальныйн хьокъехь Страсбургерчу кхело динчу дIахьедарна\nЧиллан-бутт 17, 2021\nФСБ-но рогIехь лецнарш, кхело набахте хьажийнарг, Украино махкахваьккхинарг\nКъилбаседа Кавказехь терроран тохарш хуьлучуьра юкъахдаьхна ша боху ФСБ-но; дозан хьокъехь Магасерчу протестехь дакъалаьцначунна хан тоьхна кхело; Украино махкахваьккхина дагестанхо Оьрсийчохь бехкевина ДАIИШ-хо хиларна\nТаллам: кхел йоцуш Нохчийчохь нах байъар\nНохчийчохь йина кхел а йоцуш, нах байъина аьлла, тоьшаллаш зорбане даьхна "Новая газето". Вуьйцург ву, 2016-2017-чу шерашкахь лецначул тIаьхьа вийна 30 стаг. Журналисташа Талламан комитете дIахаийтира нах хIаллакбарх, ткъа цара тептарера виъ стаг велла хилар бен бакъ ца дира.\nОкуева йийча лецнарш дIахецна, Францина дов кхайкхийнарг лаьцна\nУкраинехь кхело цIахь соцучу кепе ваьккхина Окуева Амина ейтарна бехкевеш лаьцнарг; дов айдина Пайхамарна карикатураш яхкарца доьзна иккхинчу протестехь дакъалаьцначунна дуьхьал; Оьрсийчу юха цавар "хьоьху" Ростоврчу журналистана Резникна\nИчкерех къахкош, полице кхуьйлу кегийрхой, ткъа набахтехь нохчо вийна юха а\nНабахтехь Хугуев Халид верца доьзна дов айдина Талламан комитето; Гуьмсерчу полицин буьйранча ву кегийрхошна ницкъаша "евроичкерихой" къахьбеш; Нохчийчохь прокурор Iийначунна 15 миллион сом дала декхарейина кхело URA.RU сайт\n"Цхьана дийнахь дарба лело а бен дац делла ахча"\nБехкзуламан гIуллакх юкъахдаьккхинчул тIаьхьа хьакъ болу болх ца карош висина Нохчийчуьра Цетиев Хьусейн, ткъа цунна кхелахоша хIоттийна компенсаци кхачаме дац аьлла, дIахьедина кIентан нанас.\nБасаевн тIемалой, веллачу тутмакхна -компенсаци\nБасаев Шемилан а, Хаттабан а тобанашлахь хилла ву аьлла, ши стаг лаьцна; колонехь вийна карийначу Тунтуев Аюбана 100 эзар евро компенсаци кхачийна; ГIалгIайчуьрчу "Э" Центран хилла хьаькам верна лаца кхайкхийна кхо стаг\n"ХIумаххург" лацар, масканаш дIаяхар\nХолмачалла лелочу зудчуьнгара бехкаш даьхна Нохчийчохь; масканаш лелор махкахь юкъарадаьккхина; видеокамераш хIиттон дагахь бу Соьлж-ГIаларчу школан классашкахь\nКадыров кхеле озо гIерта бакъоларъярхой\nНохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана динчу дIахьедаршна тIехула Соьлж-ГIаларчу Старопромыслан кIоштан кхело гIуллакх листа дуьхьалоярна мехкан Лакхарчу кхеле апелляцин латкъам хьажийна бакъоларъярхоша


Франци - Каннаш, Дуьненаюкъара Филмийн фестивал дlахьош йолу меттиг, 22Сти2012\nЕвропехь бехаш болу нохчийн кегирхой декъа а болуш хиллачу латарех рогIера хаам баьржина кху деношкахь. Аьлча, хилларг ши шо хьалха хилла дара, амма пIераскан буса цу латаршкахь дакъалаьцначу нохчийн кегирхошна кхел кхайкхоро бахьана даьккхина хаамийн гIирсашна, кхин цкъа а вайнах вуочу агIор бийца.\nГрас олучу Францерчу гIалина кхело хенаш тоьхна масех нохчийн жимачу стагана. Уьш лийцинера 2011-чу шарахь Каннашкахь буса сакъоьручу клубан хехойх летар бахьана долуш. Цу муьрехь Каннашкахь дуьненна евзаш йолу кинофестивал дIайоьдуш хилла хиларо, цуьнца доьзна кхерамазаллин белхаш вуно алсам баьхна хилла хиларо а болчунна тIе а базбина кегирхойн бехк.\nЦу девнан дийцар иштта ду.\n2011 шеран стигалкъекъа баттахь масех нохчийн жима стаг VIP Room цIе йолчу цхьана уггаре а езачарехь буса сакъоьручу клуба чукхача гIоьртина хиллера, амма хехоша уьш чу ца битина хилла. Дош дашера даьлла, уьш цигахь мелла а вовшашца эвхьаза бевлла тIаккха.\nШозлагIчу Iуьйранна, Iедалхоша чIагIдарехь, шайца кхин шортта накъостий а баьхна, вайнехан кегирхоша кIело йина балхара цIабоьлхучу клубан хехошна. ТIаккха уьш цигахь вовшахлетта. Масех хехочунна чевнаш а йина, уьш лоьрийн цIийна бига дезнера, бохуш, дийцира кхелахочу, шен сацамна бух балош.\nХIетахь полисхойн кадаьллера, латаршкахь дакъалоцуш хилла аьлла шайна хеташ волу 4 кIант лаца, ткъа пхеалгIа верг лаца ца веллехь, амма цIарца билгалваьллера царна.\nХIинца цу пхеанна хIоранна а диъ-диъ шо набахтехь яккха тоьхна, цара шаьш латарийн декъа дацара, и Iоттабаккхам нисбеллачу хенахь цу уллохь машен чохь Iаш дара шаьш, бохуш, чIагдеш хиллехь а.\nИ тайпа хIума дуьххьара нисделла дац Европехь. Бакъду, даима а ца хуьлу церан бахьанаш а, цу латаршкахь бехке берш а Iедалхоша я журналисташа ма-дийцара. Хийлаза нисло, бехк-гуьнахь а боцу вайнехан кегирхой сонталла къовса арабевллачу зуламхойн закъалташ хуьлуш а. Ца ваьлла, шена йинчу гIелонна дуьхьала ян а дезий, и бахьана долуш лата дезна, Iедалхойн каравахна верг а хуьлу.\nИштта нисло хийла полисхоша, Оьрсийн къайлахчу сервисийн дехарца вайнехан кегирхой, боцучу бехкана, масала тIамехь дакъалаьцна хилла я тIемалошна гIо деш хилла, олий, лоцуш а. Я, массарна а дагадогIуш, масех шо хьалха оццу Францехь нисбелла сингаттам санна дерг а.\nХIетахь, карладаккха догIу, сахуьлчу хенахь, цхьа а бахьана доцуш, нохчийн масех жима стаг вехачу петар чу лилхинера, неI а кагйеш, меттигера Iедалхой. Дикка набарха валанза волу цхьа нохчийн жима стаг, шена чу лилхинарш мацах тIом болчу хенахь Нохчийчохь лилхина хилла болу оьрсий бу моьттуш, церан кара ца ваха, корехула ара а кхоссавелла, шена хиллачу чевнех кхелхинера.\nДелахь а, нисло лела ца везачухула лелла я цхьа майралла я еса сонталла къевсина шена а, нахана а зулам даьлларш а.\nЕвропехь вайнехан мухIажарийн хьал дика девзаш волчу Исханов Хьусейна, цхьана хенахь Нохчийн Республика Ичкерин парламентан депутат хилла волчу, дийцира Маршо радионе, нохчийн кегирхойн цхьацца Iедалшца я кхечу къомах болчу шайн нийсархошца Iоттабаккхамаш нисбаларан бахьанех лаьцна.\nИсханов Хьусейн: „И тайпа хIума дукха нисло ала мегар дац. ХIетте а нислуш-м хуьлу иза. Вай кегирхойн кхузахь да-нана а, баккхий нах а уллохь ца хилар ду цу хиламийн бахьанашкахь. Вай кху Европехь мелла а керла къам ду, вай амалш кхарна евзаш яц. Вай мелла а сихо а ду. Вайн кегирхой дош-дашера ма даьлла, буй тIе тоха беза, аьлла, хеташ хуьлу. Ткъа кхузахь берш кхин башха лата карах долуш нах ца хуьлу.\nВай цу оьрсашца тIемаш бина, Iемина ду, лата а, дуьхьало ян. Нохчийн божаберашна жима долуш дуьйна Iамош хуьлу, юхавала мегар дай, юхь-Iаьржо хир ю, бохуш. Цхьаболчу дай-наношна ца хаа, и бераш кханенна Iамон деза. Спорте воьдург буй-тIара ечу спорте воьдуш хуьлу, ткъа коьртаца болх бан а, Iамон а дезачу спорте луш берш цкъачунна кIеззиг бу“.\nМаршо радио: И хIума тIейогIучу хенахь алсам ца далийта а, нохчийн кегийчу нехан, хууш я ларамза, Iедалца а, шайн нийсархошца а тассадаларш ца дийлийта а цхьа некъ го Исханов Хьусейна- цаьрца кхетам кхиоран болх бар а, вайнаха вовшашца уьйраш алсам яхар а.\nИсханов Хьусейн: „Нохчийн вовшашна бевзаш бац кхузахь. Урамехь, масала, гIали юккъехь вогIу-воьдуш цхьа нохчийн бер гича, и бер хьенан ду ца хиъча, хьан цуьнга „Хьо кхузахь хIун деш ву?“, аьлла, олийла дац, цунна хьо вевзаш ца хилча. Вевзаш хилча-м и сацо хала ма даций. Амма, Даламукълахь, вайга нислур долуш, толур долуш хIумнаш ду уьш. Кхузахь вайн коьртачех Iалашо ю – вай вовшашна довза, вовшашна тIегIорта деза, къехка а ца къехкаш. Цкъачунна къехкар ду вайца мелла а. Гергарлонаш лело, вовший долчу чудахар, и бераш а, вай ваьшна а довзар – иштта и некъ хета суна цу тайпачу хIуманех кIелхьарадовла“.\nМаршо радио: Ткъа Каннашкарчу латаршкахь декъа хилла бохуш волу кхин дIа волу масех жима стаг хIинца а Iедалша лохуш ву. Цу девнехь бакъ-харц мила хилла бохург къасталур дац, Iедало официала бехк вайнехан кегирхошна тIе теттинехь.\nАмма билгал хууш дерг кхин ду: тIамех бевдда, Европе схьабаьхкинчу вайнехан кегийчу наха буса сакъоьручу маьттазчу клубашкахь леха а, царна цигахь карон а цхьа а дика хIума дац.


Оьрсийчоь -- Чоьхьарчу ГIуллакхийн ницкъий буьйранча инарла Рогожкин Николай, Москохарчу зорбан-конференцехь, 26Заз2010\nНохчийчохь хьалхарчу а, шолгIачу а тIамехь шайн эскарера 3 эзар ца кхоччуш стаг велла, 9 эзар - чевнаш а хилла, лазийна. Оцу шина а капманехь дака лаьцначу Чоьхьарчу ГIуллакхийн эскарерчу салтех, 87-нна Оьрсийчоьанан турпалхочун мидалш елла. И терахьаш гIарадаьхна, оцу эскаран баьчча волчу Рогожкин Николайс цхьана кхеташонехь, уьш цкъа а зорбане даьхна дац, аьлла.\nБеллачу а, лазийначу а эскархошна юкъахь, маса нохчо ву ца дуьйцу инарло Рогожкина. Оццу эскаран юкъайоьдуш ю Нохчийчохь йолу Къилбе а, Къилбаседа а ши батальон. Ма дара дийцича, оцу Чоьхьарчу Эскарна юкъара Нохчийчохь дегI а, са а ца кхоъош къахьоьгуш берш, уьш бен дIа бац. Бакъду, махкахь масситта эзар салтех хIоьттина йолу оццу эскарера тобанаш-м ю. Амма, шайн-шайн базашкахь Iер бен, цара кхин деш хIума дац.\nТIаьххьарчу хенахь, къаьсттина хIокху шина шарахь, Нохчийчура Iедалша дIахьедарш до, махкахь тIех сов дукха болчу эскархойн ницкъах лаьцна. Царах хIинца болуш пайда бац, уьш шай-шай цIа хьовсо беза, бохуш, маситтазза дIахьедар дина республикан куьйгалхочо Кадыров Рамзана. Цо бахарехь, хIоьттина йолу къепе, нохчийн низамхойн ницкъаца латталур йолуш ю. Ишшта, и тIех сов дукха болу, тIебаьхкина болу эскархой цIехьа бирзича, царна, луш долу ахча, нохчийн ницкъаллин структураша чIагIъян а, оьшучохь, уьш алсамъяха а еза, боху цо.


Азербайджан - тутмакхийн мохк\nОхан-бутт 20, 2015\nАзербайджан нийсоне кхайкхар доьху ХIюмен Райтс Вотч цIе йолчу дуьненан юкъаралло, оцу пачхьалкхо «тIеIаткъамбеш а, набахте хьийсийна а дукха нах хилар» юьхьара оьцуш. Бакъоларъяран юкъаралло оршотдийнахь видео яржийна тIаьххьарчу беттанашкахь Азербайджанан Iедало махкара жигархой, журналисташ лоьцуш гойтуш. И таIзарш даржийна Iедало Бакох кху аьхка хила дезачу Европан спортан ловзаршна кхерамзалла кечйо бохучу бахьанийца.\n«Нагахь санна шена критика ярна чубоьхкина нах Азербайджанан Iедало набахтешкара ара ца бовлийтахь, спортан ловзаршка шайн делегацеш гIур йоцийла хаийта деза Европерчу лидерша», - боху шен дIахьедарехь ХIюмен Райтс Вотчо. Политика бахьанехь лецна кхобу Бакох жигархой Юнус Лейла а, цуьнан майра Ариф а, Маршо Радион корреспондент Исмаилова Хадижа а, бакъоларъярхо Алиев ИнтихIам а, кегийрхойн жигархо Джафаров Расул а, кхиберш а.