Холматов Икрам, нуьцкъаша маж яшийтале хьалха а, яьшначул тIаьхьа а\nУзбекистанерчу Ташкентан кIоштарчу чоьхьарчу гIуллакхийн органийн белхахоша иттаннашкахь тIекхайкхинчу божарийн мажош дIаяьшна бертаза. Узбекийн Азаттык Радионо бина и хаам.\nМилици тIекхайкхинчух цхьаммо, Холматов Икрама дийцина, гIалин милицин декъе ша Лахьан-беттан 22-чохь вигинера "лоьхуш йолчу цхьана зудчун хьокъехь" хеттарш дан аьлла. Цуьнан телефон зийна, цул тIаьхьа суьрташ даха буьйлабеллера.\n"ТIаккха дIахьедира соьга: "Нагахь санна, айхьа маж ца яшахь, оха тхаьш дIайошур ю". Уьш кхето гIоьртира со, сайн маж ас тIехь Iуналла а деш лелош ю, тIех ях ца йолуьйту аьлла, амма соьга схьахьедира, цуьнах гIуллакх хир дац аьлла", - дийцина цо.\nХолматовс бахарехь, маж яша дуьхьал хиллера иза, амма милицин белхахоша тIеIаткъам а бина, цара бохург дан дийзира цуьнан.\nТIаьххьарчу беа баттахь шозза тIекхайкхина ву иза чоьхьарчу гIуллакхийн органаша, шоззе а маж яшийтина.\nМеттигерчу жигархочо, шен цIе хьулъяр а доьхуш, хаамбина, тIаьххьарчу баттахь Ташкентан кIоштарчу цхьана Янгиюль гIалахь 22 стеган мажош яьшна хиларх.\nЯнгиюлерчу милицин белхахочо дIахьедина, "суьрташ дохучу заманчохь бакъоларъяран органаша дехар дина хила тарло, шайн мажош битаме ялае аьлла", амма, боху цо "нуьцкъаша мажош цхьаммо а ца яшийтина цаьрга".\nМилицин декъе кхаьчначу божарша чIагIдо, шаьш дин лелош хиларна йошуьйтура шайга мажош. Цара дийцарехь, цхьаболчу божарша лелайо мажош модица, амма уьш хьебеш бац.\n"Тхо шайна террорхой хета, боху цара", - чIагIдо Янгиюлян цхьахволчу вахархочо.\n2014-чу шарахь Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана дIахьедира, еха мажош лелор, мекхаш дашар, хечин когаш чукарчор - ваххабизман а, Нохчийчохь могуьйтур доцчу леларан а хатI ду аьлла. Цул тIаьхьа ницкъаллин структурийн белхахой маьждигашка оьхура, "нийса куц-кеп доцу" кегийрхой лоьхуш.\nБакъоларъяран "Мемориал" (Оьрсийчоьнан Iедалхоша арахьара агент лаьрра; "Мемориал" цунна реза яц. - Редакцин билгалдаккхар.) центро шуьйрра яздира, Кадыровн кхеташо йирзинчул тIаьхьа, тIехулара куц "нийсадоцу" кегийрхой леца болорах. "Шекойолчийн" телефонаш охкура цара, радикалан хьажам болу видеороликаш юй хьовсуш. Маж "хила езачу барамехь яц" бохуш, лецна балийначу кегийрхошка бертаза йошуьйтура полицин дакъошкахь, цул тIаьхьа дIахоьцура бохуш, дуьйцура тешаша.


Нохчийчоь -- Путин Владимиран къамеле ладоьгIу Соьлж-ГIалин вахархочо, 18ГIу2014\nНохчийчохь тIемалойн гергарчийн цIенош дохор хьокъехь официала Iорадоккхуш хIумма а дац, хIора денна а бохург санна уьш дохош делахь а. «Кавказан узел» агенталлехула бакъонашларьярхоша гIардаккхарца, хIусамаш йохайойтурш шаьш ду аьлла, Iедалдайша гIардоккхуш хIума а доцуш, тIеман барзакъ дуьйхинчу , муьлш бу ца хуучу наха, еза техника тIе а узуш, дIахьокхуш ду гIаттамхойн гергарчийн цIенош. Тахана церан терахь пхийттанне хьалакхаьчна.\nЙохочу хIусамийн географи шорьеш, царех лаххаре а кхоъ лаьттаца дIашардина Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимира кху беттан I8-чу дийнахь журналистийн хеттаршна жоьпаш луш, »цхьана а ден бакъо яц суьде кхаьчна дов а доцуш, шайггара таIзарш дан» аьлла , дуьненна а хезаш дIахьедар динчул тIаьхьа. Нехан цIенош шен лаам-омрица дIадохуш ду аьлла Iедало даре ца дахь а бахархоша тидарехь иза ишта ца хилча цхьа адам даьхьар дацара тхевнаш а, оганаш а дохош цIенош охьаата.\nТелехьожийлехь гайта а гойтуш, цIенош дохоран мур дIаболош буьйцуш берш Соьлжа-гIалина тIелатар дина гIаттамхой бара, ткъа хIусмаш йохинчарлахь нийсса ах буй те аьлла, гIалахь хилла а боцчу тIемалойн гергарниш бу боху могIарерчу наха. Бехк боцчу нехан цIенош чудеттар сацо ша гуьнахь ца хилча, дуьненна а хезаш цу хьокъехь дIахьедар стенна дина те цо, хIумма а цахуург а хилла Iад ца Iаш, бохуш, цецбуьйлурш дукха бу.\nНийсонан а, бакъонан а да хилла, меттигера Iедал Путина низам лардаре кхайкхинчул тIаьхьа дохийначех ду Гуьмсан кIоштан Ишхой юьртарчу яхархочун Вадалова Масари цIа. Бакъонашларьярхоша билгал мА-даккхара иза тIемалойн баьччана Вадалов Асланбекан ненан цIа ду. Бахархоша а мукIарло до ВадаловгIеран цIа булдозарш олу хьалха чамеш болу яккхий тракторш а ялийна, кху гIуран беттан 21-чу дийнан буьйсанна дIахьаьккха бохуш.\nИ «бекхаман» болх дIаберззалц ницкъаллин структураша къевлина латтийна урам, стагга а герга ца вуьтуш. МогIарерчу бахархошна хетарехь Iедалан герзахоша цхьа цхьаъ аьттехьа а ца вуьтуш, и тайпа чIагIамаш бо цхьангге сурт ца даккхийта, къайлаха бен белхаш нахала ца бовлийта Iалашонца.\nХIокху беттан 20-чу дийнан буьйсанна Кошкалды эвлахь , Асланбек Шариповн цIарахчу урамехь аьтта дIадаьккхина тIемалочун Шабанов цIерачийн шолгIа цIа а. Бахархоша дийцарехь, шина агIор къевлина урам а долуш, сахиллалц баьхкина цигахь ницкъаллин структурийн декъашхой еттанчу кибарчигийн цIа дохо гIерташ.\nКху деношкахь хьахийна ма-хиллара Путина Владимира Оьрсийчоьнан низам лардар тIехь массарна а бохуш Москвахь къамел динчу I8-чу дийнан буса а дохийнера Кошкалдехь ШабановгIеран цхьа цIа. Схьагарехь, иза тоаме а ца хетта юхабахкийтина махкахойн синтем ларбан декхарийла болу Iедалан герзахой.\nБакъонан дайша чIагIдарца цхьайолу хIусамаш шолгIа а хIаллакьеш ю Iедалан векалша.Масала ишта меттиг нисйина цара Курчалойн кIоштан Гелдагана эвлахь. Цигахь кху беттан 12-чу дийнан буса хьаьккхина дIадаьккхина Вахаев Султана цIа, «Мемориалан» белхоша тидаме дилларца, кIант Адам гIаттамхойн могIаршкахь ву аьлла Вахаев Султанан хIусам ягийна дIаяьккхина хилла 20I0-чу шарахь а. Гергарчара а,бевза-безачара а гIо а деш, йина яьхначу хIусамийн хIинца шолгIа баьлла и къаьхьа кхаж боху юьртахоша а.\nГуш ма-хиллара , цIенош дохоран хьокъехь Путин Владимира хьажам а,йцунна хетарг а мухха делахь а, хIора а кIирнах бохург санна географи шор а еш, охьаотуш ду Нохчийчохь цIенош.


Дахаран куьзга - Новости - Гудермесская районная газета «Гумс»\n16.06.2017 15:57 Пятница\nВайн к1оштарчу а, республикерчу а бахархошца дика-вон а доькъуш, нийсонан а, бакъонан а дош адамашка д1акхачош, «Гумс» («Красное Знамя») газет деха 18-чу июнехь 76 шо кхочу. Баккхий хийцамаш, хиламаш, хазахетарш, халахетарш юкъалаьцна оцу хено. Адаман дахаре йиллича, цхьа оьмар ю иза, ткъа дахаран мур схьалаьцча, дуккха а юкъадог1у цунна. Газет арадаьлла диъ де даьлча, Сийлахь-боккха Даймехкан т1ом д1аболабелла. Цул т1аьхьа, 1944-чу шарахь, вайнах Даймахках д1акъастийна кхойтта шарна. Цул т1аьхьа Нохчийчохь къиза ши т1ом хили. Моттадала тарло: «Диканиг хилла а дац нохчийн къоман дахарехь?» — аьлла. Диканиг хилла. Башха дукха ца хилла. Паччахьан заманахь нохчий муха баьхна архивехь лардинчу газеташа, журналаша довзуьйту вайна. Ша т1едог1учу хенахь 1аламат мерза мотт лебина Советийн 1едал, ша кога а х1оьттина, боларна шардала доьлча, нохчийн мостаг1 хилла, нохчех шен мостаг1ий а бина, стимал а къахьделла лаьттина иттаннаш шерашкахь. Нохчийн ц1е йоккхуш хазийтар, и ц1е йозанехь д1аязъяр дихкина хилла. И бехкам бохийнарг маршонах д1ахадош хилла, цхьа а бакъо йоцу нохчийр санна. Долчух бен ца яздойтуш низам дара «советски печатехь». Нохчийн къам, кхин дуьненахь дан а дац аьлла, х1аллакдан махках даьккхинера, цундела цунах яздан ца магадора. Оцу 13 шарахь арадийлинчу газетийн аг1онаш т1ехь нохчий хьахийна бац. Я «Грозненский рабочий», я «Красное знамя» газетийн аг1онаш т1ехь а. Иштта заманаш хилла уьш, къиза куьйгалхой а болуш… Герггарчу хьесапехь, д1адаханчу б1ешеран 60-чу шерашкара 90 шо кхаччалц болчу муьрехь бохамаш а боцуш, парг1ат даьхна вай. Оцу дерригенах а бакъдерг газетийн аг1онаш т1ехь карадо. Газеташ шатайпана мехкан, пачхьалкхан, халкъан истори гулйо, вовшахтуху, арайолу меттиг ю, дахаран куьзга ду.\nИшттачарех ду «Гумс» газет а. Цахуург довзуьйту, дицделларг карладоккху газето. Олуш хеза: «Х1инца интернет ю, кестта газет я журнал арадер дац». Газет, журнал арадаккхар, цадаккхар 1едалехь болчу нахах доьзна ду, бакъду, интернетал тоьллашха хета суна газет а, журнал а.\nТок ца хилча, з1е ца хилча, я цхьа «кнопка» т1е ма-те11ийна, доьза довш ду интернет чуьра йоза. Кехат т1ехь долу йоза т1аьхьало йолуш ду. Шен рожехь «Гумс» газета арадолуш хилар ч1ог1а дика ду. Къона волуш а, х1инца а «Гумс» («Красное знамя») газет дешна а, доьшуш а ву со. Говза журналисташ бу газетан редакцехь болх беш. «Гумс» газетан хьалхара номер араяьлла 76 шо кхачарца суна даггара уьш декъалбан лаьа.


Навальный Алексей 2,5 шарна набахте хьажош кхелахоша бина сацам нийса бу аьлла 48 процент пачхьалкхан бахархоша.\nТкъа 29 проценто харцо лору. Кхин а 23 процент жоп дала ца хIоьттина.\nИшта ду "Левада-центро" (Оьрсийчохь "арахьара агент" лерина) бинчу талламан жамIаш.\nЗазадокху-бутт бовш "Открытые медиа" хьостаца юкъахь вовшахтоьхнера центро шайн талламан хеттарш.\nДинчу жамIашца а догIуш, кхел харцонца йина ю аьлла хета Москварчу а, яккхийчу гIаланашкахь а, ярташкахь а бехачу кегийчу нахана. 18-22 шераш долчу бахархошлахь кхелан сацамна реза боцучийн процент 50-не кхаьчна.\nКегийчу а, юккъерчу барамашкахь а йолчу гIаланашкара нах кхелах теша - суьдхойн вердикт нийса дара аьлла хетарш 52 проценте кхочу цигахь.\nОцу юкъанна, Навальный мел а сиха набахтера араваккха луурш 61 процент бу, кхелан сацам харц хетачарлахь.\nНавальный чохь вита веза аьлла хетарш 8 процент бу "Левада-центран" зерашца.\nПолитологна Галямов Iаббазна хетарехь, дог лозучарлахь 29 процент хилар - Iаламат лакхара терахь ду. Цо лелочунна 20 процент бахархой бен реза цахиларе хьаьжча, къаьсттина лакхара ду и терахь.\nКремло масийттазза дIахьедира, Навальный Путин Владимирна кхераме оппонент ца хета шайна аьлла.\nДоккхачу декъанна ВЦИОМ-о (Оьрсийчуьра юкъараллина хетарг толлу центр) бинчу талламна тIетуьйжура Iедалхой, ткъа церан зерашца Навальныйн рейтинг шина проценте а ца долура.\nЗазадоккху-беттан 31-чохь шена тIе лор витар тIе а дожош, мацалла кхайкхира Навальныйс колонехь. Политико латкъамаш бо, шен букъехь лаьтта лазар когашка дирзина, наб яйна а ву ша бохуш. ФСИН-ан белхахоша дIахьедира, оьшуш мел долу лоьрийн гIо Навальныйна кхачош ду аьлла.\nЗазадокху-беттан чакхенехь эзар сов Оьрисйчуьрчу медицинан белхахоша диллина кехат яздира, политикан тешам болу лоьраш цунна тIебитар тIедожош.


Шьаш байинчу нохчех а украинахоша байина шайн нах "бо" оьрсаша\nГIадужу-бутт 29, 2014\nНохчийчоь --Оьрсийн эскарша байина нохчий,1995. Украинан эскаро байина оьрсий тIехь болу сурт ду аьлла гайтина и сурт деношкахь Кремлан пропагандисташа.\nХакерийн "Кибер-беркут" тобанан аьтто баьлла Киевехь лаьттачу рекламаш гойтучу экранашна чукхача. Дуккхаъчу а адамийн бIаьргашна яйра инзаре, къизалла гойтучу суьртех хIоттийна видео. Оьрсийн эскарша украинхошна тIехь бина ницкъ, гIело, къизалла Iорайоккхуш кечйина видео яра иза.\nСурташ тIаьхьий-хьалхий хийцалора хакершна халкъан мостагIий, тIом баккхарна бехке хетачу политикийн сурташца. Церан могIарахь вара Украинан премьер-министр Яценюк Арсений, парламентан спикер Турчинов Александр, Украинан чоьхьарчу гIуллакхийн министр Аваков Арсен, «Правый сектор» (Аьтту сектор), «Свобода» (Маршо), «Радикальная партия» (Радикалан парти) олучу партийн куьйгалхой а. ХIора суртана тIехула къаьсташ дара «Зуламхо» аьлла яздина йоза.\nУкраинан парламентан - Лакхарчу Радин - харжамашна кечамаш бечу тIаьххьарчу дийнахь гучуелира и материал. Видео гайтар кIеззиг ханна нисделлехь а, дукхахболчу нахана иза гира, бохуш дуьйцу тайп-тайпанчу хаамийн гIирсашкахь.\nТкъа Украинехь шен харц болх дIакхоьхьучу Оьрсийчуьрчу «Хьалхарчу каналан» каделира экрантIехь йоьдучу видеон сурташ даха. Амма инзаре хетарг кхин дара. Оцу видеора цхьа сурт Нохчийчохь оьрсийн эскарша маьршачу нахана тIехь шаьш латтийначу къизаллийн дозаллийца даьккхина сурт дара, цу тIехь украинахоша байина оьрсий бу гойтуш, аьлла.\nI995-чу шарахь бехк-гунахь доцуш, хIаллакбина маьрша нохчийн цхьана коша дIабухкуш даьккхина ду и сурт. Масситта шерашкахь интернетехула лела иза даьккхинарг оьрсийн фотограф Неменов Александр ву.\n«Нохчийчохь маьрша нах къиза хIаллакбинчу оьрсийн фашисташа, тахана цхьа а эхь а ца хеташ, оцу халкъана гойту шайн ямартло, къизалла, тахана Донбассерчу оьрсашна тIехь къизалла латтаеш украинхой бу бохуш», яздина интернехь цхьана украинхочо блогера «Ибигдана».\nОьрсийн зорбанан гIирсашкахь дуьххьара дац Украинехь лаьттачу хьолах лаьцна и тайпа харц хаамаш кхайкхор. Оьрсийн пропагандисташа кхечу пачхьалкхашкахь даьхна къиза суьрташ а, видеош а гойту, уьш Украинехь даьхна ду бохуш. Цунах лаьцна дуккхаза а йина Маршо Радионо репортажаш.\nМасала, ГIирма дIалаца Путинан го кечлучу деношкахь дуккха а телевизионаша гайтира цхьа сюжет а. ГIирмахой-оьрсий эзарнашкахь уьду украинахойн къизаллина кIелхьара, Оьрсийчоьнан дозанах чекхбовла рагI ларъеш лаьтта, бохуш, гойтура доза а, цуьнан кевнна бертте таттаделла адам а. Ткъа тидича, яьккхина видео яра, даима а санна, Европе кхача арабевлла, Полшин дозанехь лаьтта украинхой гойтуш.\nИштта, Украинера вахархочух Петков Андрейх лаьцна а кхоьллира бес-бесара туьйранаш оьрсийн уггаре а дукха адам хьожуш йолчу телевизионаша. Масала, НТВ-но иза ву бохура мостагI, «Правый сектор» («Аьтту сектор») олучу экстремистийн тоба нах байъа Iамош волу инструктор.\nТкъа «Россия» канало Петков Андрей ву бохура Украина федерализаце ерзорехьа лаьтта, оццу «Правый секторерчу» экстремисташа йиттина охьавиллина стаг.\nКхушеран Стигалкъекъа-баттахь Оьрсийчоьнан президента Путин Владимира куьг яздинера 300 сов газетан а, телевизионан а белхахошна «ГIирмера хьелаш ма-дарра довзийтарна» аьлла совгIаташ деш.\nСила йолчу оьрсийн пачхьалкхана и тайпа харц хаамаш бар шайн телевизионаша стенна мега, стенна магадо хета хьуна, аьлла, хаттар дира Маршо Радионо дукха хан йоццуш социологин Левада-центран директоре Гудков Левга. Цунна бахьана иштта го.\nГудков: «Пропаганда еш вуно мехала ду, хьулуш дерг кхечу агIор хила мега бохург юкъара дIадаккхар. Алтернативан информаци цахилийтар. И бахьана долуш Iедалша дуьйцучух тешаш боцу нах цхьа аьтто боцуш хьулу кхечу хаьжарца болх бан. Иза ду пропагандехь коьртаниг».\nОьрсийчоьнан политикехь мел чорда ду бакъдолчунний, харцдолчунний юкъахь лаьтта тIай, го тахана. Кремлна сийлахь болу журналисташ дуьненна хьалха аьшпаш кхуллу говзанчаш бу. Иза кест-кеста хоуьйту Европерчу хаамийн гIирсаша.


Баксанна гергахь шира кешнаш аьхкина, лечкъийна яхначу заманийн тоьшаллаш\nГIебарта-Балкхаройчуьрчу Баксанан кIоштарчу Атажукино юьрта йистера шира кешнаш аьхкина бевзаш боцчу наха, дIаяьхьина бIеннаш шераш хьалха дIадоьхкинчу декъешца карийна мехала хIуманаш, хаам бо "Кавказский Узел" газето.\nМохкталлархочо Котляров Виктора бахарехь, бIешераш хьалхалера ши кешнаш ду Атажукино юьртана гергахь, бIеннашкахь бу дIабоьхкинарш. Цо дийцарехь, иттаннашкахь аьхкина баьрзнаш.\n"Кешнаш ул-уллехь де, кIоргехь а дац. Уьш тIулган харанаш ю, тIехула экъанаш а лаьцна. Зуламхоша, гарехь, машенах троссаш а туьйсуш, дIасаяьхна кешнашна тIера экъанаш, лечкъийна чуьра хIуманаш", – боху Котляровс.\nШира кешнаш сихха пачхьалкхо тергоне эца а дезара, цо хадеш хила а дезара, аьлла хета цунна.\nХьалхо Къилбаседа ХIирийчохь девнаш лилхира археологаша Нузал-килсера кешнаш ахкар долорца доьзна. ХIирийн къоман дин лелочу наха доьхкура эхкарш дIадахьа – беллачийн кешнаш хьедаро дерриг а къоманна тIе бала боссор бу, бохура цара.\nБуритIе кхачош буьллучу некъаца нисделира шира "Зилера кешнаш", оцу бахьаница бахархоша сацабайтира Iедале болх, некъ дийзира 700 метр юьстах дIаоьза.


www.islamannur.org - Дакъа 62: Дуйнаш дукха дааран хьокъехь\nДакъа 62: Дуйнаш дукха дааран хьокъехь\n«Шайн дуйнаш ларде» («ал-МаидахI», 89).\nАбу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Дуйно юхку хIума дIаоьцуьйту (дIадйохуьйту), амма цуьнах тIедогIург хIаллакдо [цуьнгара беркат дIадоккху]» (Бухари: 4/266, Муслим: 1606, Абу Дауд: 3335, Насаи: 7/246).\nСалмана дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Кхаа (тайпана) адамашца АллахIа къамел дийр дац [къематдийнахь], цIан а бийр бац Цо уьш [къинойх], лазош долу Iазап а хир ду царна. Уьш бу: зина дина волу воккха стаг а, кура волу къехо а, шен махлелоран гIуллакхехь АллахIан цIе йохург а» (АллахIах дуй биъна а бен хIума эца а ца оьцу цо, АллахIах дуй биъна а бен хIума йохка а ца юхку цо) (ХIара хьадис «сахьихь» иснад йолуш ТIабарис дийцина. «Ал-Кабир» ТIабари, «ШуIаб ал-Ийман» БайхIакъи, ХIайсами: 4/78, «сахьихь» хьадис ду).\nIимран бин ал-Хьусайна (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Сан умматах диканиш - сан заманхой хир бу, тIаккха - царна тIаьхьараниш хир бу, ткъа тIаккха – царна тIаьхьараниш хир бу». Iимрана аьлла: «Билггал, дага догIуш вац со, и дешнаш пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) юх-юха а мосазза элира – шозза я кхузза. (Цул тIаьхьа элира цо): «Царел тIаьхьа цхьа нах хир бу, тоьшаллаш деш - тоьшаллина тIеозийна а боццушехь, тешам боцуш тешнабехке а хир бу уьш, нузарш а дийр ду цара - амма (уьш) кхочушдийр дац цара. Берстина а хир бу царна юккъехь дуккха а» (Бухари: 2651, Муслим: 2535).\nОцу хьокъехь ибн МасIуда а дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нахах диках берш – сан нийсархой (заманхой) бу, тIаккха – царна тIаьхьабогIурш, ткъа тIаккха – царна тIаьхьабогIурш. Царел тIаьхьа цхьа нах гучабевр бу - церан тоьшалла дуй баарал хьалха а лелхаш, церан дуйнаш тоьшаллел хьалха а лелхаш» (Бухари: 13/16).\nИбрахIим [ан-НахаIис] дийцина:\n«Тхо кегийра долучу хенахь тхуна юккъера тоьшалла диначунна а, ваIда йиначунна а еттара».


«Зам-Зам» ц1е йолчу хьостанан сийлахь хи деъна Москва | Москвара махкахой | Россия массарна а\n© из личного архива М. Пайзулаева\n28-чу сентябрехь п1ераскан дийнахь (массо бусалбанийн деза де долчу хенахь) Москван исторически маьждиган уллохь д1ах1оттинера «Зам-Зам» хи чохь долу 5 литр чуйоьду 15 шиша. Хи схьадеънера Нохчийн Республикера. Мухьаммад пайхамаран (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) ни1мат - цуьнан к1ажар шен чохь йиллина долу хи мала аьтто белира рузбан ламазе баьхкинчеран. Дела реза хир волу дика г1уллакх вовшахтоьхнера Россин Федерацин Пачхьалкхан Думин депутатан Делимханов Адаман г1оьнчас Пайзулаев Мусас. Москварчу шен гергарчарна а, доттаг1ашна а кест-кестта дохьуш хилла цо «Зам-Зам» хи. Сийлахьчу хьостанан хи мала луурш х1ора дийнахь алсамбовлуш бара. «Мухьаммад пайхамаран (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) сийлахь ни1маташ Нохчийчу деъначу хенахь Соьлжа-Г1ала бахка луучеран массера а ца белира аьтто и ни1маташ ган а, цига деана долу «Зам-зам» хи мала а. Цундела суна дагадеънера сийлахь хи Москва дан. Адам Султановиче сайна дагадеънарг дийцича, иза ч1ог1а реза а хилла, Нохчийн Республикан Правительствоца а, муфтияца а барт бина, «Зам-Зам» хи Москва схьадар вовшахтуьйхира ас», - дийцира Мусас.\nСийлахьчу хин масийтта б1е литр сихонца чекхъелира. Хи дезарш дуккха а гулбеллера. Ч1ог1а самукъадаьлла а бара уьш. Х1ора а шишана уллохь яккхий раг1наш яра. «Халяль» ц1е йолчу кафе чохь а х1оттийнера сийлахь хи чохь долуш доккха шиша. И кафе йолчу дас дийцарехь, «Зам-Зам» хи деанчул т1аьхьа кафе чу оьхуш болу нах кхозза алсамбевллера.\n«Х1ара г1уллакх оха т1аьххьара деш дац аьлла хета суна. Москван кхидолчу маьждигашкахь а кху тайпа белхаш д1адахьа ч1ог1а лаам бу сан. Т1ейог1учу хенахь а цу г1уллакхехь г1о-накъосталла дан луурш хир бу аьлла хета суна», - элира М.Пайзулаевс.


ГIалгIайчуьрчу яхархочун Губашева Асин арз теллина Европан адамийн бакъонашкахула йолчу кхело. Цо бинчу сацамо бахарехь, Оьрсийчоьно талхийна Европан конвенцин 8-гIа дакъа – «Адаман а, доьзалан а дахарца лараме хилар». ГIалгIайчуьрчу кхело сацам биннашехь, бер нене дIа цакхачорна бехке бу меттигера пурстоьпаш.\n2012-чу шарахь ГIалгIайчоьнан кхело Губашевага дIаяла сацамбина иза марехь хиллачо ядийна, Нохчийчу дIайигина йоI. Доьзал боьхна беран массех бутт бен боцчу заманахь. Иза ган ГIалгIайчу вахначу дас юха ца ялийна ша ненах къайлах йигина йоI.\nЕвропан кхеле дов чуделларг ю Оьрсийчуьра "Бакъонан инициатива" тоба.\nГубашева Асяс дийцира "Кавказ.Реалиига", ша Страсбургерчу кхеле ялале дуккха инстанцешка дехнера шена гIодар, оцу декъахь къаной а, муфтият а йолуш, амма ца бевлира гIодийраш, аьлла.\nЕвропан кхело Оьрсийчоьнна тоьхначу гIуданах 12500 евро кхачош ду зудчунна.\nНохчийн доьзална €145 эзар охьадилла декхарейина Оьрсийчоь\nХьалхо "Кавказ.Реалиино" дийцина ма-хиллара, Нохчийчуьра а, ГIалгIайчуьра а пхи зуда леткъира Оьрсийчоьнан президентан гонехь берийн бакъо ларъечу векале Кузнецова Аннига, дуккха шераш ду кхелаша шайгахьа бина сацам Iедало кхочуш ца бен а, шаьш марехь Iийначу божарша шайга бераш дIа ца ло а, аьлла.


Республика Акри — Википеди\nХӀокху терминан кхин а маьӀнаш ду, хьажа Акри (маьӀна).\nБайракх Флаг Республики Акри 1903\n13 000 ст.\nРеспублика Акри (испан. Estado Independiente de Acre; порт. República do Acre; 1899—1903) — Латинийн Америкера марионеткан пачхьалкх. Иза кхайкхор ма-дарра аьлча, цхьа могӀа бразилин лаьттан дай каучук лазаран муьрехь каучук йолу Амазонин доладан гӀортар дара. Коьрта шахьар хилла Пуэрто-Алонсо.\nАлссама каучук гулъян гӀерташ бразилин лаьттан дай, дукха хьолахь меттигашкара бакхий хьаькмаш, кечйора каучук гулъенчеран керла экспедицеш а, тобанаш а пачхьалкхан дозанера кӀошташка, чубаьржира иштта адам кӀезиг долчу дозанера Боливин а, Перун а мехкашка. 1899 шеран 14 июлехь испанхо Луис Гальвес Родригес де Ариаса бразилин Амазонас штатан правительствон гӀоьнца дӀалаьцна къилбаседа-малхбуза Боливи, кхайкхийна республика Акри, оцу чу дукха сиха чухьевдда бразилин колонисташ. Бахархой кхаьчна 13 эзар стаге, 90 % царех — бразилхой. Португалийн мотт кхайкхийна республикан официалан мотт испанийн меттаца цхьана могӀарехь.\nБоливис шеш реза ца хилар хаийтина, АЦШ компанеш гӀо лацарна догдохуш. Иштта болабелла Акриера тӀом, тӀема юкъа озийра Перун мохк а. Бразилин федералан правительство юьхьанца дуьйна гӀертара дуьненаюкъара девнех йада. Боливин тӀемаца аьтту белира Акрин терго цхьаьна хенан юхаерзо, амма гӀевттира бразилийн мухажираш, цара Акри Бразилех тоха бахара.\nРеспублики Акрин марка\n1903 шеран 17 ноябрехь Петрополисан барто дӀаелира гуттаренна а Акри Бразилин республикан. 1904 шеран 25 февралехь Акри Бразилин официалан федералан мохк хилира, 1962 шарахь штат йира.\nРеспубликан Президенташ[нисъе | нисъе чухулара]\nЛуис Гальвес Родригес де Ариас, 1899 а, 1900 а\nАнтонио де Соуса Брага, 1900\nЛуис Гальвес Родригес де Ариас, 1900\nХоаким Витор да Сильва, 1900\nХосе Пласидо де Кастро, 1902- 1904 (Акрин губернатор)\n↑ Бразилия штат Бразилии Акри Acre | история штата\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Республика_Акри&oldid=2424768»\nАмерикан историн пачхьалкхаш\nКъилба Американ историн пачхьалкхаш\nБразилин историн пачхьалкхаш\nХьалха хилла къобалъянза пачхьалкхаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2017, 20 декабрь, 12:09.


ГIо доьхучех «эрна юурш» аьлла «Ахмат» клубан тренеро\nНохчийчоь -- Ахмат-Арена, Соьлж-ГIала\nСоьлж-ГIаларчу футболхойн «Ахмат» клубан тренера Шалимов Игора, ахча дац шайгахь, шайна гIо дахьара бохуш, Iедале леткъа нах, деш-дуьтуш а доцуш, даим чIеIаш болу «эрна юурш» бу, элира ша социалан машане йиллинчу видео чохь.\n"Стенна деш ду шуна гIо? ХIун хийцадаларе сатуьйсуш? " – хоьттура цо. Дахарна мел леткъарш тховкIело йоцчу нахал (бомж) дика беха. Балхахь мел волчунна ло ахча, бохура цо. "Нагахь санна хьо "маьхза юуург" велахь, хьуна хIумма а ца деш, ахча эца лаахь – и хьан къастам бу", - бехкаш дохура Шалимовс.\nЦо кIиранан сарахь инстаграмехь араяьккхина видео яьржира дуккхаъчу машанашкахь, цунна дуьхьал гIаьттира гIара. Амма цул тIаьхьа Шалимовс дIакъевлина шен видео, хIинца яц иза тIекхочехь.\nТIаьхьо «Ахматан» тренера ша Sport24 сайтана интервью луш элира, "ас буьйцурш аьттехьа а бацара цомгуш нах". Ша шен тобанерчу футболхошка луьйш вара, ша бегаш бора, аьлла цо.\nФутболан комментатора Уткин Василийс билгалдоккху "Ахмат" карарчу муьрехь йоьдучу Оьрсийчоьнан чемпионатехь тIаьххьарчу меттехь хилар (коронавирус яржарца доьзна юкъахъяьккхина иза). Уткина билгалдоккху Шалимовн алапа шарахь ах миллион доллар гергга хилар.\n"Терек" хуьйцуш, "Ахмат" цIе тиллинчу клубан "лараме президент" ву Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан. Яхначу заманашкахь гоьваьлла хилла тренер Шалимов волавелла клубан декъашхой Iамо стохка гурахь.\nДуккха а бу эпидемино ахчанца эшамбинчу Оьрсийчоьнан бахархошна Iедало ахча дала догIу аьлла хета политикаш, юкъархой, бевза нах. Оппозиционеран Наваьлныйн жигарллица петици яьржира, масала, Оьрсийчоьнан хIора вахархочунна 20 эзар сом дала деза, аьлла. Ткъа Оьрсийчуьра Iедал ду, ша йоккхачу бизнесна гIодар эвсаре ду, ахча бахархойн карадала ца оьшу, аьлла хеташ.


Соьлж-ГIалахь дерриг а тийна ду?\nКадыровс Нохчийчохь кхерамазалла ю боху, амма регионехь лаьцна тIемалой хила тарлучу нехан тоба\nНохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана лору республикера хьал шен аьхналлехь чIагIделла хилар. Цо харц хаам бу аьлла тIемалоша Оьрсийчоьнан эскархойн коврана тIелатар дина бохург, иза баржийначарна таIзар даре а кхойкхуш.\nХьалхо социалан машанашкахь видео яржийнера, Хьалха-Мартанна гергахь тIемалоша ницкъаллин структурийн белхахошна тIелатар динча санна яьккхина йолу. Хаам бира, гарехь, дуьйцург Оханан-беттан 22-чохь Рошни-Чу эвлан йистехь машенийн коврана герз тохар ду аьлла.\n"Республикехь дерриг а дика дуй хаьа массерна а", - чIагIдо Кадыровс. Цундела цецвоккху Нохчийчохь тIеман тобанан декъашхой лецна бохучо. "Интерфаксо" дийцарехь, "бакъонца йоцу тIеман тоба кхоьллина хилла Соьлж-ГIалахь кхушара Iай 1998-чу шарахь винчу Нохчийчуьрчу вахархочо. Цу тобанна юкъахь, иза ша воцург, хилла кхин а 8 стаг".\nЦу агенталло дийцарехь, оцу нахера герз а, гранаташ а яьхна, ткъа иштта царна дуьхьал бехктакхаман гIуллакх долийна бакъонца йоцу тоба кхолларна а, цу юкъахь дакъалацарна я бакъонца доцу герз эцарна а, иза латторна а.\nИ тоба лаьцна Iедалша, Рошни-чохь тIелатар дина дац бохуш а долуш. ТIемалой хила тарлун нах лецна хила мега эскархошна тIелатар динчул тIаьхьа. ТIаьхьо хаам гучубелира, церан хьалханчо аль-БагIдадина ("Исламан пачхьалкх" олучу тобан хьалханча) муьтIахь хила дуй бууш оьрсийн маттахь кехат яздина хиллерра аьлла. Цо иза хIунда дина, мича дахьийта дагахь хилла иза и кехат дуьйцуш дац.\nКегийрахоша лелориг цхьа а юкъаметтиг йолуш дац цхьана а идеологица, аьлла хета Прагерчу Карлов университетера политикехула а, кхерамазаллехула а экспертана Сулейманов Эмилана.\n"Иза могIарера дуьхьалонан революцин идеологи ю, карарчу хенахь хIинца а "модехь" йолу", - боху цо.\nЦуьнца цхьаьна, МГИМО-н (Москох халкъашна юкъара юкъаметтигийн пачхьалкхан институт) Iилманан белхахочо Ярлыкапов Ахьмада варе до: йохийнарг ю билггал территорина тIера "Исламан пачхьалкхан" структура. Цундела церан керла тIаьхьалончаш гучубовла дукха хан яц, нагахь Iедалша оьшуш йолу эвсара гIулчаш ца яхахь.\n"Шемахь а, Иракъехь а шаьш дуьтур ца хиларх кхеттачу "Исламан пачхьалкхо" шен маша бузуш бу дерриг а дуьнентIехь, Оьрсийчохь а цхьаьна. Тахана Къилбаседа Кавказехь, берриг а махкахь санна, жигаралла гойтуш церан маша бен бац", - дуьйцу эксперто.\nДагадоуьйту, хIара шо доладелчхьана Дагестанехь гучуяьккхина "тийна-таьIна ладоьгIуш Iаш йолу" "Исламан пачхьалкхан" агIончийн 7 тоба.


НОХЧИЙН РЕСПУБЛИКИН КУЬЙГАЛХОЧО, РОССИН ТУРПАЛХОЧО АХЬМАД-ХЬАЬЖИН РАМЗАНА, "ненан мотт" боху дешнаш мел к1орга маь1на долуш ду хаарца, 2007-чу шарахь шен омрица оханан беттан 25-г1а де Нохчийн меттан де аьлла д1акхайкхийна вайн махкахь.\nОцу дийно йоккха меттиг д1алаьцна вайн республикин хиламийн дезачу денойн мог1арехь.\nНОХЧИЙН РЕСПУБЛИКИН ХЬАЛХАРЧУ ПРЕЗИДЕНТА, РОССИН ТУРПАЛХОЧО IАБДУЛХЬАМИДАН АХЬМАД-ХЬАЬЖАС даима гергарло леладора нохчийн меттан говзанчашца, 1илманчашца, хьехархошца, яздархошца, царна оьшучу х1уман т1ехь доккха накъосталла дора цо.\nИштта, вайн маттаца гергарло кхин д1а а ч1аг1лахь, и безар вайн дегнаш чохь гуттар а хилахь, вайн кхане сирла а хир ю, т1аьхье беркате а хир ю.\nДАЛА ДЕКЪАЛДОЙЛА ВАЙ НОХЧИЙН МЕТТАН ДЕЗАЧУ ДЕНЦА!


Гуьржийчоь -- Тбилиси, 06Лахь2015\nШай пачхьалкхехь долчу хьолан реза боцурш кIезга бац Гуьржийчохь. Гуьржийчохь массийта шо хьалха Iедал хийцаделла, кхиберш куьйгалле баьхкича,дукхачу нехан сайтисамбара, долчулла хьал талура ду аьлла. Амма церан а аьтто ца баьлла ша верриг реза ван. Маршо Радион корреспондент Султанов Ахьмад велира Тбилисерачу урамашка. Нахе хеттарш дира цо Iера-дахарах лаьцна.\nГуьржийчу хьошалгIа вахча, дуьххьара хаа лаьа шаьш бахархоша тIе муха оьцу хилла долу а, хIинцалера а Iедал. Саакашвили Михаил Iедалан коьртехь воцу масийтта шо хан ю, амма цуьнан хьуьнарца хIоттийна йолу Iедалан система тахана а болх беш ю, цхьа а гал а ца йолуш.ХIинцалерачу Iедалша иза ца дийцахь а, цара кIоргера хийцамаш ца бина цунна. Пачхьалкхехь дац могIарера зуламаш. Машен муьлхачу меттехь йита йиша ю. Дийнахь а, буьйсана а урамашкахь паргIат лела аьтто бу, кхера а ца кхоьруш.\nГуьржаша сарахь дукха хан йоккху стоьла гонахь, молчо чагIар а молуш, массийта озаца эшарш а лоькхуш. Къийсамаш а хуьлу, Миша дика варий, хIинца берш дика буй, бохуш. Маршо Радио а елира Тбилисерачу ураме, нахана хетарг довза. Иштта жоьпаш делира цара.\nТбилисера вахархо: "Хьалха дика дара дуккха а. Цо гIо дора нахана. ХIинца хIун ду? Цхьа а хIума дац-кх. Саакашвили волчу хенахь дика дара. Тбилисехь а дуккха а хийцамаш бара. Некъаш доьхкура, хи а, ток а латтайора. Дика кIант вара иза. ХIинца хIумма а деш дац. Ахча дац нахехь. Иза даккха а меттиг бац. Дерриге а дийнахь ас болх бича доккхуш дерг ду 2-3 лари. ХIун дийра ду ас?".\nТбилисера вахархо: "Къаьсташ-м ду, амма суна сайна цхьанна а тайпана хийцам ца го. ГIелвелла со сатийса. ХIуманах догдалар а дац иза. Хан ю сан, зеделларг а ву со. Мичахь хилла дика? Хьо муьлхачу пачхьалкхехь вехаш ву? Цигахь хIун дика хийцамаш хилла тIаьххьарчу 50 шарахь?\nТбилисера вахархо: "Со политикаца бала болуш вац. Цу юккъе гIерта а ца гIерта со. Со сайн дахарца ву. Iедало хIун луш ду суна? Сунаца оьшу цаьргара хIумма а. Иштта дIаIаш ду-кх тхо".\nГазеташ духку зуда: "Хьалха а дацара дика. ХIинца а дац. Моьттура цхьаъ хийцалура ду дикачу агIора. Амма хийца ца делла. Ша ма дарра лаьтташ ду. Картолан мах 50 тетри бара хьалха. ХIинца цхьа лари, ах лари бу. Пенси а луш дац. 8 ларех ас хIун дийра ду? Лаьтташ ю-кх со кхузахь дерриге а дийнахь. Суна хетарехь цхьанна а тайпа диканиг хира дац".\nТбилисера вахархо: "Башхалла яц. Цхьа хIума а хийцалура дац. Хьалха экономикан ситуаци дика яра".\nТбилисера яхархо: " ХIинца гIоле ду. ПаргIат ду дахар а. Дикане сатуьйсу. Алап сан даиманна хилла ду. Хьалха а , хIинца а. Дика ду. Масала, со дика Iаш ю-кх".\nТбилисера вахархо: "Оьрсийн маттахь муха эра дара хьоьга? Цхьа гIурт бу-кх хIара а, иза а. Ма дарра аьлча, хьалха дика дара. Цхьаъ деш бара хьалха".\nНаха сагаттадийриг ю экономикан ситуаци. ПIаьнгаз чIожехь бехачу нохчашна а хаалуш бу хийцамаш. Оцу хенахь дика дара, ткъа хIинца во ду олийла дац. Шен цхьацца дика агIонаш а яра Саакашвилин Iедалан, ткъа хIинцалерачуьнна а ю уьш. Иштта во агIонаш а ю церан, аьлла дийцира цигара вахархочо.\nПIаьнгазхо: "Дукхачу агIора хьалха паргIато яцара. лелар а, дош ала а атта дацара оцу хенахь. Хало дара. ХIинца-атта ду. Амма къаьмнашна юккъахь девнаш хуьлура. Кисти вахтаIабеш хуьлура. Саакашвили волчу хенахьи девнаш дацара".\nТахана Гуьржийчоьнан президентан бакъонаш дукха яц. Коьрта архаш премьер-министрехь ю. Низамехь и хийцамаш Iедало бира, ша урхалле ма хIоьттинехь.Цундела кху шеран гуьйрана хинболчу харжамашкахь къаьстара ду реза буй гуьржий Iедалшна, ян бац.\nСаакашвилин Гуьржичуьра Iедал карчо ойла юйла хоуьйту видео кхаьчна\nКерла премьер-министр ву Гуьржийчоьнан\nОьрсийчоьнан пропаганда кхераме хета Тбилисина\nРигера саммит: Европан гергарлонаш\nГуьржийчоь пачхьалкхашца хьошаллаш чIагIдеш ю\nКхачаннан эмбарго кхайкхийначу пачхьалкхийн го шорбина Оьрсийчоьно\nНохчийн историн тоьшаллаш карор ду Тбилисехь


Товбеца-бутт 21, 2021\nНохчийчуьрчу веа вахархочунна набахтехь яккха 3,5 шарна тIера 17 шаре кхаччалц хенаш тоьхна кхело, Дагестанера цхьа вахархо а вуьйш, нисделлачу кхийсаршкахь. ПхоьалгIа жоьпе озийна ГIалгIайчуьра вахархо бехказа ваьккхина кхело, хаам бина Кавказский узел ресурсо.\nБехкала хIиттийнера Нохчийчуьра схьаваьлла Габатаев Юсуп а, Нукманов ИбрахIим а, Мадаев Шамал а, Хамидов Халид а, ГIалгIайчуьра Кодзоев Шарип а. Уьш берриш а бехке бира, барт а бина, хацахьалеларна. Цул совнах, Габатаев бехкево, адаман могушаллина зен дарна а, харцахьалеларца стаг верна а. Ткъа Нукманов а, Хамидов а – стаг вен Iалашонца тIелатарна.\nИштта, Хамидовна дуьхьалдаьккхина герзашца вовшахтоьхначу боламехь латтар а, террорхойн зуламашна Iамар а.\n"2014-чу шарахь Хамидов Шемахь Iаморашкахь хилла хилар а гучудаьлла, цо дакъалаьцна гIаттамхойн тобанехь", - хаам бина Кавказский узел интернет-ресурсе Къилберчу тIеман кхелан пресс-гIуллакххоша. И дерриг а чоьте а эцна, Габатаев Юсупна 17 шо кхачийна, Нукманов ИбрахIимна – 13 шо, Хамидов Халидна – 11 шо, Мадаев Шамална – 3,5 шо.\nКраснодарехь герз деттаран декъашхой лецна Сочехь\nКарладоккху, 2019-чу шеран аьхка Краснодарехь Вишняковскан базарахь дов даьлла, леттера мел лахара а 30 стаг. Оцу инцидентехь герз тоьхна вийра меттигера вахархо, Дагестанера схьаваьлла Ванатов Ильяс, лазийнера кхи а ши стаг.\nПолисхойн версица, "криминалан тасадаларш" хиллера уьш.\nКавказский узел хьостано яздира, Краснодарехь лецначу Мадаевс а, Хамидовс а хаам барх бакъоларъярхошка, шаьш каракхаьчначул тIаьхьа шайна еттарх а, ток йеттийтарх а.\nБанк ядийначех шолгIаниг а лаьцна Краснодарехь


"Лондонградерчу" оьрсийн дахар гойтур ду Британин телеканало\nБритани -- "Лондонград" книгин юьхь.\nОьрсийн богIуш бу боху“ дешнаш хезча Европахойн самукъадолуш хилла хенаш, хетарехь, тоххара дIаевлла. ХIинца ахча долу оьрсий, чам ца хиларца а, шайгара таронаш нахана гайта г1ертарца а, сонталлийца бузу Малхбузехь. Цу кепарчу „керлачу оьрсех“ лаьцна документалан сериал яьккхина Британехь.\n„Оьрсийн бовзалаш“ аьлла гочдан мегар ду нохчийн матте Британехь кесталгIа дIайолалучу керлачу, Лондонехь ша-тайпа гIалин чохь гIала а йина, бехачу оьрсийн дахарх йолчу реалити-шоун цIе. Иза документала сериал ю ала мегар ду, доллучу дуьненна а керлачу оьрсийн дахарх хезна мелла хилла йолу стереотип хIуммаъ харцкхоьллина цIе йоцийла, мелхо а, цу буьзначу, цIеххьана каракхаьчначу инзаре яккхийчу таронаша цецбаьхна лелачу оьрсийн совдегарийн, - я вайнзаманахьлерачу маттаца аьлча, - олигархийн дахар нахана моьттучул а ша-тайпа а къорзох а, чамбоцушох а дуйла гойтуш йолу.\nКарарчу хенахь мел кIезга а 400 эзар оьрсий ву Лондонехь вехаш. Дуккха бу царна юккъехь тароне нах. Ишттачех ю, масала, британхоша йоккхучу сериалан коьртачу турпалхойх цхьаъ йолу Камалия цIе йолу къона зуда. Схьахетарехь, и Камалия бохург а цуо ша шена хаьржина цIе хила там бу, шен чоме а, хьекъале а хьаьжжина. 2008-чу шарахь „Дуьненан мисс“ хаьржина хилла и Iаламо хазаллийца шортта Iалашйина йолу зуда. Амма хазаллийна сел комаьрша даьлла долу Iалам хьекъалца долчунна мелла а бIаьрмециг хиллачух тера ду цуьнца.\nБакъду, цхьаболчарна хетарехь, ахча хилча хьекъал башха оьшуш а дац, ткъа ахча Камалиян шортта ду – хазанехасанна аьттоне динчу марело Iалашйина иза цу диканца.\nЦуьнан хIусамда Захур эцигца йоьзна бизнес лелош хилла цхьана хенахь. Ткъа Камалия-м шен дагахь дуьненна а евзаш йолу эшаршлакхархо хила сатуьйсуш ю, хьекъалал башха аз а шена Iаламо даллане а делла дацахь а.\nЦу шиннан дахарх лаьцна яздечу Британерчу The Daily Mail газетано кхардамца билгалдоккху, церан хIусамехь кхозуш долу сарташ мел чамбоцуш ду бохург. Тамаша буй тIаккха цу сарташна тIехь доккхачу декъехь гойтуш дерг и и шиъ хилар? И шиъий, „Инжил“ тIера йозанаший.\nЛондонехь, бакъдолш, тIаьхьарчу хенахь вуно дукха тароне оьрсийн бан а бу дIагулбелла. Цкъа хьалха Кремлан оьгIазлонах ведда вахана волу цхьа масех олигарх хиънера цу гIалахь ваха, амма заман йохалла царех хуьл-хуьлаш эзарнаш хилира, тIаккха бIеннаш эзарнаш а.\nЦу керлачу оьрсийн а Iадатех лаьцна а, бухарчу меттигерачу таронечу ингалсхойн Iадатех лаьцна а Маршо радионо хаьттира дуккхаъ шерашкахь Лондонехь вехачу Ахмадов Iисайга.\nЦуо дийцарехь, Фокс телеканало оьрсийн совдегарийн дахарех яьккхинчу сериалехь, ша хьахадан ка ца долуш бухадитина дацахь, шегара тIетоьхна, совдаьккхина я хаздина, аьлча а, эрчадина хIума ду олийла дац.\nАхмадов Iийса: „Цхьана муьрехь кхузахь и оьрсий схьаиха буьйлабелча, цара кхузахь цIенойн мехаш вуно лакхабаьхнера, и цIенош схьаийдеш, иштта гIарабевллира уьш цкъа дуьххьара. Еза хилчахьана цара хIуъа схьаэцар а, и шайн аха царна гайта лаар а гIараделира кеста. Цул тIаьхьа гIараделира, цара шаьш схьа ма баьхкина даккхий мел хуьлу а бохуш ийдина цIенош, чу хIитта нах а луьйцуш, царех цхьаболчаьрга кхин дIа лелалуш ца хилар, хIунда аьлча кхузахь долчу низамашца кху махкахь ахча ца даккхалора цаьрга, Оьрсийчохь шаьш харц-бакъ даьккхинарг кхачадала доладелча.\nИ бахьана долуш меттигеранаш меллаъ кхарда а кхаьрдира царех. И рицкъ царна хьанал карадеъна доцийла кхузахь массарна а хууш хиларх террра, дикчу агIор шайх ойла ца кхоллаялийтина цара. Вайна-м ишттаъ дика ма евзий Оьрсийчоь а, церан амалш а. И лайн амалш шайн сица ян ма юй цигарчу дуккхаъчу нехан, хIинца эцца Советан 70 шарахь массо а цу Советан пачхьалкъан юкъе догIуш хиллачу халкъаша вовшахтоьхна хилла долу рицкъ ма дуй цара хохкуш дерг“.\nЛондонехь баха хевшинчу оьрсийн совдегарийн дахаран ша-башха кеп дуьххьара йийцаре яьккхина яц Британехь. КIира хьалха оццу The Daily Mail газетано яздира, Британин коьртачу шахьаран Оьрсийчура орамаш долчу керлачу бахархойх лаьцна. „Оьрсийн зударий урамашкахь дика бевзаш хуьлу, - бохуш язлинера цуо хIетахь.\n- Царна тIехь когашна тIера коьрте кхаччалца дизайнерийн тIелхигаш хуьлу тIеюхий, къаьстина Dolce&Gabbana, Versace, Roberto Cavali, амма уьш, цхьа а чам я кеп йоцуш, вовшахйиттина хуьлу, дукха доьхуш хилчахьана, аьлла, схьаиййина юйла а гуш“, - бохуш.\nМасех шо хьалха Дохкане Альбион шех олучу махкахь араяьллера „Лондонград“ цIе йолу киншка, оццу таронечу оьрсех лаьцна йолу. Цунах лаьцна дуьйцучу меттигерачу газеташа яздора, нагахь санна шу инзаречу маьттазлонах а, адамийн чам ца хиларх а, церан къинхетамазаллех а лаьцна деша лууш делахь, тIаккха и тептар шайна лерина дуйла хаалаш“, - аьлла.\nТкъа кху деношкахь Британин телевизионехь гайта кечйинчу оьрсех йолчу сериалах лаьцна дуьйцучохь цхьана журналисто язйинера, „хIинца кхета-кх со, Лондонерчу цхьана ишколан директоро оьрсийн бераш дIа хIунда ца оьцу шен ишколе бохучух“, аьлла.\nКхелана хьалха хIоьттина Лондонехь эскаро вийнарг\nТэтчер дIаюллуш церемони хилла Лондонехь\nХала амал йолу "Болатан Леди" Тэтчер Маргарет


OPEC организацин лого.\nДуьненчохь уггаре а мехала гIала хилла дIахIоьттинера Вена кху деношкахь. Цкъа хьалха ГIажарийчоьнца заррат герзийн хьокъехь дагадовларш дIадахьа гулбеллера тIеIаткъамечу пачхьалкхийн векалш масех денна. ТIаккъа, еарий дийнахь, кхин цхьа мехала хаттар – мехкадаьттин мехаш цхьана зила тIе бахкор дийцаре дан гулбеллера мехкадаьтта доккхучу пачхьалкхийн ОПЕК цIе йолчу цхьаьнакхетараллин векалш. Цу цхьаьнакхетараллин коьрта офис, хууш ма-хиллара, Венехь ю. Кхузахь тIеоьцуш бу доккхачу декъехь дуьненан экономика шех юзуш долчу цу „Iаьржачу дешин“ хьокъехь болу коьрта сацамаш а.\nХIинцалера ОПЕК юккъе богIучийн цхьаьнакхетар къаьстина шена тIе тидам бохуьйтуш дара, хIунда аьлча тIаьхьарчу масех баттахь дуьненчохь мехкадаьттан мехаш лахлуш схьабогIуш бу. Аьхка дуьйна схьа эхан аххал сов лахбелла и мах. Нагахь санна аьхка II0 доллар баррелах луш хиллехь, хIинца 80 доллар бен ца ло, ткъа и мах а кхин дIа а охьагIур болш бу, аналисташа чIагIдарехь.\nМехкадаьттин мах кхин лах ца балийтархьама ишттачу хьелашкахь ОПЕК цхьаьнакхетараллин декъа йолчу пачхьалкхаша, вовшах а кхетий, барт бо, мехкадаьтта даккхаран барамаш лахбан. Изза хIинца а дийр дацара-те цара аьлла сатийсам бара Оьрсийчоьно кхаьбнарг а – ОПЕКан саммит дIайолаялле цхьа де хьалха СаIудийн Iарбойн, Венесуэлин, Мексикин векалшца цхьаьнакхетарш дIадаьхьира Оьрсийчоьнан энергетикан министр волчу Новак Александрас, „Роснефт“ концернан куьйгалхочу Сечин Игорс.\nАмма цу къайлахчу дагадовларх гIуллакх ца хиллачух тера ду. ХIунда аьлча, еарий дийнахь ОПЕКан декъашхоша бовзийтира шайн сацам: мехкадаьтта даккхаран барамаш банне а лахбийр бац, ткъа мехаш ша-шаха хенаца чIагIделла, совца декхар ду, аьлла.\nИ сацам Оьрсийчоьнна мел лазаме бу бохург гайтира тIаьхьарчу беттанашкахь ишшта а гIийлачу хьолехь долу сом оцу сохьта кхин а чIогIа дайдаларо: долларах пIераскан Iуьйранна 50 сом герга доьхура, ткъа еврох - цкъа а ца хиллачу кепара 62 сом.\nМехкадаьтта даккхаран барамаш лах ца байта дуккхаъчу аналисташна, СаIудийн Iарбойн махко, - дуьненчохь уггаре а алсамох мехкадаьттан долахойх цхьаъ болчу, - Цхьаьнатоьхначу Штаташца къайлаха барт бина хил тарлуш хета, Оьрсийчоьнан экономикана кхин дIа а зенаш хилийтархьама.\nЦу тайпанчу моттаршана цхьа а дахкон тоьшаллаш дацахь а, амма тергамхошна хетарехь, мехкадаьтта доккхучу Оьрсийчоьнна хилла а ца Iаш, иштта къечу Венесуэлина а, Мексикана а, Нигерина а вуно зенехь а ду цу беркатна мехаш лахдалар. Шена, СаIудийн Iарбойн махкана, цуьнан мехкадаьттин резерваш дукха яккхий хиларна, цунах хуьлуш башха зе дац. Амма аьтто бу, политикан Iалашонашца и мехаш дIасахьийзо.\nМехкадаьтта духкучу пачхьалкхийн цхьаьнакхетараллин Венехь хилла саммит тергалйеш хиллачу политологна Чапханов Русланна хетарехь, къайле яц, Цхьаьнатоьхначу Штатийн, СаIудийн Iарбойн дуккхаъчу хеттаршна тIехь цхьа ойла хилар. Амма цара хIинца къайлаха Оьрсийчоьнна дуьхьал барт бина бохург чIагIдан йиш яц, тоьшаллаш ца хиларна. Мухха делахь, хIоьттинчу хьолехь уггаре а эшнарг Оьрсийчоь ю, бохуш дийцира цо Маршо радионе.\nЧапханов Руслан: „СаIудийн, Iамеркахойн, шеко а йоцуш, дукха чIогIа вовшех кхеташ а, вовшийн лелар къобалдеш а юкъаметтигаш ю. Делахь а, цара хIинца Оьрсийчоьнна дуьхьал барт бина бохуш чIагIдойла яц. Оьрсийчоьнан, мухха делахь а, хIинца зенаш дагардан дезар ду. Цара кхин дIа а маьрша лела дIахоьцур ду сом.\nНах къелур бу, хIунда аьлча церан бюджет, лерина ма-хиллара, цаьрга ларлур яц, иза цара мехкадаьттин мах I00 доллар баррелах лоруш хIоттийна ю. Схьагучу суьртехь, Оьрсийчоьнна цхьанна а кепара пайдехь хьал дац кхолладелларг“.\nШайна хуьлучу даккхийчу зенашна мукIарло дина Кремлан векалша а. Иштта Оьрсийчоьнан финансийн министр волчу Силуанов Антона дIахьедар дира, мехкадаьттин мехашт лахбаларо Оьрсийчоьнан экономикана Малхбузенан санцеша чул шозза сов зе до, аьлла.\nНагахь санна санкцеш бахьана долуш Оьрсийчоьнна хилла долу зе шарахь 40 млрд долларан меха делахь, мехкадаьттан мах охьабаларо 100 млрд долларна эшам беш бу, элира цуо.\nЦул совнаха, кхеташ ду, оьрсийн сом кхин дIа а дайлуш дIагIур хилар. Чапханов Русланна хетарехь, масех бутт баьлча, цхьана долларах 80 сом луче дер ду хьал.\nЧапханов Руслан: „Цхьана долларах 80 сом доьхур ду аьлла хета суна. Кху деношкахь доьхур дац, амма жим-жима лакхаболур бу долларан мах. Цкъачунна Оьрсийчоьно шайн Стабилизацин Фондера харжаш а хьежош, мелла а лардийр ду сом, хIунда аьлча цIеххьана иза дазлахь нехан дахарехь вуно тIеIаткъаме хир ду иза. Амма хенаца цаьрга иза кхин лардалур дац“.\nСоьмах хиндерг терахьашца ала ца хIоьттинехь а, иза дайлур хилар тIечIагIдира оьрсийн финансийн министро Силуановс а. „ЛадогIахь, хьо финансийн министр а ма вара, хIун мах хир бу соьман аьлла сайга хаьттича, ас олу: мехкадаьттин мехаш ларбе. Цаьрга хьаьжжина хир бу шуна соьман мах а“, - элира цуо журналисташка.


ХӀокху версин 8 хийцам талла безаш бу. ЧӀагӀйелла верси теллина (2021, 25 февраль).\nОьздангаллин а, динан а юкъаралла, билгалйоккху амалш ю тибетийн мотт а, тибетийн буддизм а. Орамера бахархой — тибетхой.\n1950 шарахь дуьйна[К 2] доккхаха долу дакъа ЦХР юкъадоьду, Тибетийн автономин кӀошт, Юньнань, Сычуань, Цинхай, Ганьсу провинцешкара автономин дакъош санна, царна юкъахь екъна ю Тибетан историн областаш У-Цанг, Кам, Амдо. Лхаса — Тибетан историн коьрта шахьар а, Тибетан автономин кӀоштан административан юкъ а ю.\nТибет ЦХР юкъатохар тӀемца чубахаран жамӀ ду, хьал хӀинца а чолхе ду.[⇨]\nДхарамсалехь (ХӀинди) ю Тибетан эккхийна правительство, цуьнан корта 2011 шо кхаччалц вара Далай-лама XIV, дуьненахь уггаре дика бевзачех а, ларамечех а цхьаъ. 2011 шеран 27 апрелехь, дерриг дуьненан тибетан диаспоро кхаж тасаран жамӀаца, корта хаьржина Лобсанг Сенге.\nПайден маьӀданаш: 126 тайп-тайпана минералаш, царна юкъахь бура, уран, аьчкан маьӀда, хромит, деши, литий, боксит, цӀаста, кӀора, туьха, слюда, гӀели, мехкдаьтта, кхин а.\nДозанаш а, административан хӀоттам аНисйе\nЛамастаца Тибетан мохк боькъура провинцешка У-Цанг, Кам, Амдо, цу тӀе хӀинцалера Тибетан автономин кӀоштан мехкан юкъайоьду У-Цанг а, Каман малхбузен дакъа а, ткъа Каман бисина мохк а, Амдо регионан мохк а бекъна Юньнань, Сычуань, Цинхай, Ганьсу провинцешна.\nТибетхой коьртаниг къахьоьгуш бу юьртан бахамехь (даьхнийлелорехь). Тибетан махкахь беха цийхой бу урхаллехь, махлелорехь, хьашташ кхочушдаран секторехь. Иза доьзна ду, Тибет, Цийчоьнах дӀатохале, къаьсташ хилар экстенсиван тайпана аграрин экономикица. Цийчоьнан правительствос кхуллучу керлачу отраслашна, этносан тибетхошна юкъахь говзанчаш бацара.\nXVII—XVIII бӀешерашкахь Руман-католикийн иезуиташ а, капуцинаш а оьхура Европера. Цхьаболчу Ӏилманчаша лору, португалхойн диндаржораш де Андраде Антониу а, ваша Маркеш Мануэл 1624 шарахь, уггаре хьалха кхечира малхбузен Тибете, уьш тӀеийцира паччахьан доьзало, царна бакъо елира килса йогӀа. ТӀаьхьуо керсталла йовзийтира Ладакхехь а, У-Цангехь а, иза хазахетарца тӀеийцира Цанган урхалчо. Цхьацца хьосташа хуьлийта хьалхара иезуитийн миссионер Иоганн Грюбер, цуо 1656 шарахь хадийра Тибет Синин тӀера Лхасе кхаччал, цигахь цуо бутт баьккхира, Непале хьалха. Царна тӀаьххье бахара кхин берш, цара килс юьйгӀира Лхасехь. Царна юкъахь бу иезуит Ипполито Дезидери (1716—1721) а, тайп-тайпана капуцинаш (1707—1711, 1716—1733, 1741—1745 шерашкахь). XVII бӀешарахь Гелуг ишколан Ӏаткъам нисбархьама, цхаболчу тибетан урхалчаша а, Кармап ишколан ламанаша а леладора керсталла, амма 1745 шарахь берриг миссионераш аралаьхкира ламанаша ца битина.\nТӀаьхьарчу хенахь юкъаевлла Тибетах лаьцна масех, уггаре евзаш ерг царех — голливудан, коьрта ролехь Питт Брэд волуш, «ВорхӀ шо Тибетехь» а, режиссёран Скорсезе Мартинан «Кундун» а. Кхин фильмаш: «Самсара», «Миларепа», «Кад», «Гималай», фильм французаш а, америкахоша а тибетан актёраш а болуш яьккхина, кино яьккхина Непалехь а, Тибетехь а.\n↑ When Christianity and Lamaism Met: The Changing Fortunes of Early Western Missionaries in Tibet Архивацийина 26 июнехь 2010 шеран. by Lin Hsiao-ting of Stanford University(ингалс.)\nThe East Tibet Website Архивацийина 16 майхь 2008 шеран.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Тибет&oldid=5871459»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 14 май 03:08\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 14 май, 03:08.


Вологодскан кхеле Караулова Варвара хенал а хьалха араяккхар доьхуш, кехаташ чуделла аьлла, хаамбина цуьнан адвокато Бадамшин Сергейс. Оьрсийчоьнан Лакхарчу кхело 2017-чу шарахь дуьхьало йира изза дехар кхочушдан, набахтехь 4,5 шо хан токхучу Караулова Варварин.\nВологодскан кIоштарчу колонехь таIзар токхуш ю Караулова. Адвокато кхелахошка чуделлачу кехат тIехь билгалдаьккхина, ша хIинццалц чохь яьккхинчу хеначохь набахтен низамаш ца дохош, колонин администрацино совгIаташ деш, кхечу тутмакхашца девне а йоцуш, схьайогIуш ю йоI аьлла. Ишта Москварчу университетехь юриспруденцин факультетан кхоалгIачу курсехь доьшуш а ю иза, чIагIдо адвокатан дешнашца ТАСС агенталло.


Керла Шо муха туьду бусулбанаша?\nКерла шо а, бусалбанаш а.\nБазано хIун зен дохьу?\nТкъа шо сов хан ю Оьрсийчохь лелачу рузманца шаро шо хуьйцуш догIу денош билгалдаха, оцу деношкахь велавала, самукъане хила бусулбанна къехьа ду олий цхьаберш хьаьвза. Цундела, шаьш цхьа зуламдеш санна, ийза а луш, тIеоьцу Керлашо нохчех дукхахболучара\n„Alle Jahre wieder“ , аьлча а, „ХIора шарахь юх-юха“ - иштта йолалуш ю Керла шо тIедогIучу хенахь немцоша локхуш йолу цхьа йиш. Цу дешнехь пайда а оьцуш аьлча, хIора шарахь юх-юха дIабуьйлало нохчашлахь тIаьхьарчу заманчохь, Google лахаран системах пайда а баьлла, жима а, воккха а молла хилча дуьйна схьа, Керла шо даздар хьарам хиларх лаьцна къийсамаш.\nЦхьаболучара Керла шо даздар динца доьзна дац, шаьш и де цхьажимма доьзалехь а, гергарчаьрца а вовшах а кхетта, шайн а, берийн а самукъадаккхархьама даздо бохуш дуьйцу, гуобаьккхина шайна тIегIертачу керлабевлачу суьпа нехан тIелатарехь бехказбовлла гIерташ.\nВукхара и де даздар хьарам ду бохуш чIагIдо, иза даздечеран шерачу новкъа жоьжагIате йорта эцан бен кхин Делан дикне тийса са дац, бохуш кхерамаш а туьйсуш. Цара боху, керистаний дезде лоруш верг царех ву, Пайхамаран, Делан салам хуьйла цунна, дешнаш а дахкош, ткъа иштта Iелимийн белхашна юккъера оццу Google системин гIоьнца шайна карийна долу далилаш чу а хоьхкуш.\nКхузахь хьахон догIу доцца, и далилаш дахкориш цу Iелимийн цхьа а болх бешна ца хуьлу, Google чохь „бусулба динехь керла шо даздар“ аьлла шаьш яздича шайна уьш схьагар бен, цу Iелимийн цIераш а евзаш а ца хуьлу царна.\nЦара иштта чIагIдо, база дитт кечдар джахIилийн Iадат ду, Iесачу наха бен лелош доцуш, бохуш. Беламенарг амма уггаре а гIовгIане и чIагIдарш деш берш шаьш Советийн заманан бераш хуьлу, къона къанбаллалца база дитт хIиттош а, Керла шо даздеш а лелла болу, доккхачу декъехь Европе баханчул тIаьхьа шайн дин довза а, ламаз-марха лелон а буьйлабелла болу.\nКерлачу шарана кечдина долу база дин Iесачу наха Дела санна лоруш хилла бохучу царна, хетарехь, гиначух тера ду кху заманахь диттах Дела ву а бохуш, цунна гуонаш дохуш болу тамашийна нах.\nВайн заманахь техникан кхиарш вуно лакхара хиларна ишттачеран могIаршлахь керла тренд яьржина – цара ваттсапехула аудио-хабарш даржадо, база диттана гоунахьа шайтI гина хьенехана бохуш, вуно шога йинчу фотошопаца шайтI ду бохучу цхьана Iаьржачу хIуман сурт берийн корта тIе доьгIна. Иштта бу цу хаамех цхьаъ.\nВатссап-хаам: „Ассаламу Iалайкум! Ас хIинца цхьа сурт доуьйту хьуна. Хьажахь цуьнга. Вайн несин шича яц, цуьнан йоI яхнера берашца цхьаьна база дитт хIоттийначе. Цу берашна юккъехь шайтI лаьцна камерано. АллахIо гойтуш ду-кх, Хьажи цIенна санна база диттана бусулба наха гуонаш тийсар къилахь дуйла“.\nКерла шо даздар бусулбачарна магийна хилар я ца хилар сел дестадеш дийцаре дечара даладо иштта, бусулбачийн шиъ бен дезде хила йиш а яц, цул совнаха бусулбачийн шайн кхин керла шо ду, беттасин рузманца, олий.\nБакъду, оццу Google-хьаже ца хаьттича, бусулба динехь тахана массолгIа шо, массолгIа бутт, массолгIа де ду хууш ца хуьлу и дуьйцуш берш. Ткъа Керла шо даздарал даккхийчу къиношкахь уггаре а хьалха шаьш а луьйчуш хилар хьаххане а ца хьахдо.\nИштта, масала, уггаре а гIовгIане Керла шо даздар емалдеш болу вайнах Европехь бехачарна юккъехь нисло. Масийта шарахь Венехь берашна мотт а, гIиллакхаш а, Iадаташ а Iаморан ишкол лелийначу Оздемирова Розина дика евзаш ю Керла шаран гонахь шаьш массарел а суьпа хетачара хIора шарахь йолош йолу дискуссеш.\nШа берашна „Самукъане сахьт“ олий, цхьа хазхетар дан хIоьттича, цу наха дуьйцучу хабарша хир хададора шен бохуш дуьйцу Розас.\nКерла шо даздар бусулба динехь хьарам ду бохуш болчу наха цуьнца цхьана амма Европерчу Iедалша а, гIодаран юкъараллаша а, ур-атталла килсанаша а Iиса пайхамар винчу денна а, Керлачу шарна а луш долу совгIаташ хазхетарца схьаоьцуш гина шена бохуш дийцира Розас кхин дIа.\nЦул совнаха, цу наха, шаьш хьарам-хьанал боккъал а къастош делахь, Европерчу Iедалшкара я социалан ахча а, я берийн пособеш а эца ца дезара аьлла хета цунна, хIунда аьлча и ахчанаш Европерчу пачхьалкхашкахь дегI духкучу зударша лучу а, къаьркъа а, герзаш а, дохкарех лучу а ясакхехь оьцуш ду цара.\nОздемирова Роза: „Килсанашка Iиса пайхамар винчу денна лерина шайн берашна совгIаташ лахьара бохуш лелаш бу и санна болу цхьаболу нах. И Керла даздар ца хилча, шортта хIумнаш ду вайн нисдан дезаш, вай хьарам-хьанал дуьйцуш делахь.\nУггаре а хьалха кхузазь социалан ахчанаш а ийдеш, и хабарш дуьйцуш Iаш болчу наха ойла ян еза, шаьш оьцуш долу ахча стенах мичара долуш ду. И ахча шаьш къахьегна эцна доцийла ма хаий царна.\nИ ахча кхузахь тайп-тайпанчу бусулба дино ца магош долу хIумнаш лелочу зударша луш йолчу ясакхехь кхоллалуш ду, иза а ца оьцуш Iен беза шаьш хьарам-хьанал къастош бу бохурш“.\nОздемирова Розас ма-аллара, шайн театралан суьпалла а, массарел а шаьш бусулбах хилар а гайта луучу селхана-стомара дин девзинчарна даккхий къинош дита а дуьтуш, тIехула дIа долу хIумнаш даздеш дийцарехь го динан маьIна.\nДаздечо даздеш, ца даздечо ца даздеш дита йиш йолу хIума цхьа дахаран а, иманан а фундаментала мехалла йолу хIума санна кега а деш.\nХьажа комменташка (16)


www.islamannur.org - IУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Этхьиг дуьйцу дакъа\nIУМДАТУЛ-АХЬКАМ: Этхьиг дуьйцу дакъа\n116. IабдуллахI ибн МасIуда (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аттахьийат деша Iамийра суна, ша суна КъурIанан сурат Iамош санна, сан куьг шен куьйгашка а лаьцна: «Уггаре а лараме дешнаш а, ламазаш а, дика Iамалш а - АллахIан хьакъ ду! Маршо хуьлда хьуна, хIай, Пайхамар, АллахIера къинхетам а, Цуьнан беркаташ а! Маршо хуьлда вайна а, АллахIан массо а дикачу лайшна а! Аса тоьшалла до: кхин дела цахиларца, АллахI воцург. Аса юха а тоьшалла до: Мухьаммад – Цуьнан лай а, элча а хиларца» («Ат-тахьиййату лиллахIи вассалавату ваттIаййибату, ассаламу Iалайка аййухIан-набиййу ва рахьматуллаахIи вабаракатухIу, ассаламу Iалайна ва Iала IибадиллахIис-салихьийна. АшхIаду анла илахIа иллаллахIу ва ашхIаду анна мухьаммадан IабдухIу ва расулухIу»)».\nКхечу хьадисехь иштта аьлла: «…шаьш аттахьиййат деша охьахевшиначу хенахь (доллучул а хьала) хIара дешнаш (ала дезаш) ду: «Уггаре а лараме дешнаш а, ламазаш а, дика Iамалш а - АллахIан хьакъ ду!». (Ша и дешнаш хьегIна ваьлча, кхиндIа элира цо): «Бакъдолуш, нагахь аша (и дешнаш) алахь - стигалахь а, лаьттахь а болучу АллахIан массо а дикачу лайшна кхочур ду уьш»».\nОццу хьадисехь кхиндIа аьлла: «... цул тIаьхьа (циггахь) шена луъург доьхуш доIа дан йиш ю» (ал-Бухари: 831-1202, Муслим: 402).\n117. Iабд ар-Рахьман ибн Лайлас дийцина: «Цкъа КаIб бин Iужрат (АллахI реза хуьлда цунна) кхеттера суна дуьхьал. ХIетахь цо хаьттира: «Аса цхьа совгIат де хьуна?». Пайхамар (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) тхо долучу чувелира. Оха хаьттира цуьнга: «ХIай, АллахIан элча! Хьоьга салам муха дала деза хIинцале а хиънера тхуна, ткъа хьуна салават муха дилла деза оха дийцахьа?». Цо жоп делира: «Ала: «Я, АллахI! Мухьаммадах а, цуьнан доьзалах а къинхетам бе Ахьа - Айхьа ИбрахIимах а, ИбрахIиман доьзалах а къихетам баре терра. Хастам бан хьакъ верг, Сийлахьниг ву Хьо! Я, АллахI! Мухьаммадана а, цуьнан доьзална а беркат де Ахьа - Айхьа ИбрахIимна а, ИбрахIиман доьзална а беркат даре терра. Хастаме, Сийлахь ву Хьо! («АллахIумма солли Iала Мухьаммадин ва Iала али Мухьаммадин, кама соллайта Iала ИбрахIима, ва Iала али ИбрахIима, иннака Хьамидун, Мажид, ва барик Iала Мухьаммадин ва Iала али Мухьаммадин кама барактата Iала ИбрахIима, ва Iала али ИбрахIима, иннака Хьамидун Мажид)» (ал-Бухари: 6357, Муслим: 406).\n118. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) гуттар а доIа дора, (хIокху деа хIуманах ларвар доьхуш): «Я, АллахI! Кошан Iазапах ларве Ахьа со, иштта ЖоьжагIатин Iазапах а, дахаран а, Iожаллин а питанах а, ал-Масихь ад-Дажжалан питанах а» («АллаахIумма инни аIузу бика мин Iазабил къабри, ва Iазабин-нар, вамин фитнатил махьйа вал мамати, вамин шарри фитнатил масихьид дажжали»).\nМуслиман ривайатехь аьлла: «Шух муьлхха а цхьамма ташаххIуд дешча - АллахIе ша деа хIуманах ларвар доьхийла (хIокху кепара): «Я, АллахI! ЖоьжагIатин Iазапах ларве Ахьа со…..» (ал-Бухари: 1377, Муслим: 128-I31/588).\n119. IабдуллахI ибн Iамр ибн ал-Iаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Абу Бакар ас-Сиддикъа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцира, АллахIан элчане (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дийхира ша аьлла: «Сайн ламазехь деша доIа Iамадехьа суна». Цо элира: «ХIокху (кепара дешнаш) ала: «Я, АллахI! Айса-сайна дукха зуламе хилла со. Къиношна гечдийриг вац-кха Хьо воцург - лохьа суна хьайн гечдар. Къинхетам а бехьа соьх, хIунда аьлча Хьо ву-кха – Гечдийриг, Къинхетамбийриг» («АллахIумма инни заламту нафси зулман касиран вала йагIфируз зунуба илла анта, фагIфир ли магIфиратан мин Iиндика вархьамни, иннака антал гIафурур рахьим»)» (ал-Бухари: 834, Муслим: 2705).\n120. Iайшата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шега «АллахIера гIо а, толам а беъча» аьлла долу (сурат) доьссиначул тIаьхьа, (хIара доIа) ца доьшуш цхьа а ламаз ца дира: «Ала хIума доцуш, цIена ву Хьо, я АллахI! Тхан Дела, хастам бу Хьуна! Я АллахI, гечдехьа суна!» («Субхьанак АллахIумма, раббана ва бихьамдик! АллахIуммагIфирли!»).\nКхечу ривайатехь аьлла: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен рукуIашкахь а, сужудашкахь дуккха а (хIара доIа) дора: «Ала хIума доцуш, цIена ву Хьо, я АллахI! Тхан Дела, хастам а бу Хьуна! Я АллахI, гечдехьа суна!» («Субхьанак АллахIумма раббана, ва бихьамдик! АллахIуммагIфирли!») (ал-Бухари: 794, Муслим: 219-218-217/484).


Шемарчу курдаша барт бина официалан Димашкаца\nКурдашна гIортор еш Парижехь хилла демонстраци\nШеман демократин ницкъаш олучу курдийн тIеман тобанаша барт бина президентан Асад Башаран Iедалца, шайн карахь йолчу цхьамогIа гIаланашкахь цуьнан тIеман ницкъаш дIатарбарх лаьцна, тIедогIучу тукройн эскаршна дуьхьало яр Iалашонца. Цунах лаьцна хиъна оршотан буса, хаам бо Маршо Радион Орсийн сервисо.\nХьалхо Шеман армин векло дIахьедар динера, шайна омра делла аьлла къилбеседахьа дагIорта, цо бахарехь, "туркойн агрессина" дуьхьало ян. Оршотан Iуьйранна Асадан эскарша дIалецира туркойн тIеман ницкъаш тIедоладеллачу некъаца Iуьллу Тель-Тамер гIала.\nБолчу хаамца, цул сов, Шеман эскарша дIалаьцна Табка олу Iамерко куьйгалла дечу коалицино пайда оьцуш хилла авиабаза а, кхин а цхьамогIа Шеман къилбаседа-малхбалехь йолу меттиг а.\nКурдаша бинчу бертан чулацамца а догIуш, Асадан эскарша дIалаца езаш ю туркойн эскарийн маршрутца Iохку ерриг а гIаланаш. И бахьана долуш туркойн я операци сацо дезар ду, я Хонкаро шаьш дан лууш дац аьлла дIакхайкхийна долу, тIом боло дезар ду Шеман армица.\nШемарчу курдойн векалша дуьйцу, Асадаца шаьш бина барт тIеман гIортор ярх а бен хьакхалуш бац бохуш. Шеман къилбаседа-малхбалехь хир йолу политикан раж йийцаре ца йина, боху цара.\nКурдийн векалша дийцарехь, церан дехар дан дезна Димашке, Iамеркан Цхьаьнатоьхначу Штаташа шайн эскарш Шеман къилбаседехьара арадаха сацам бинчул тIаьхьа.\nОьрсийчоьнан тIеман министралло официалан кепара комментарий ца йина тIаьхьарчу сохьташкахь Шемахь хиллачунна. Цкъачунна кхеташ дац муха хьоьжу Оьрсийчоьнан тIеман буьйранчаш Шеман арми къилбаседехьа йолаяларе.\nТуркойчоьнан Iедалша а цкъачунна комментари ца йина хIоьттинчу хьолана. Цу пачхьалкхо терроран лоруш ю Шемара курдийн тIеман тобанаш.


Брюсселерчу талоран жамI\nБелгера бохам Iаьткъина еврапахошна, "Со брюсселхо ву".\nЛаххара 33 стаг велла, Белгера кхочучу хаамашца, Брюсселехь аэропортехь а, метрон сойцийлашна а гергахьдинчу лелхийтаршкахь. Иза «кIиллойн, бIаьрзечу нехан» ду, аьлла, шен мах хадийна мехкан прембер-министра Мишел Чарлза.\nШинарийн Iуьйранна Завентем аэропортехь шиъ а, цул тIаьхьа метрон станцешкахь кхоъ а – пхи эккхийтар дина. I3 стаг аэропортан кеманаш гIовттучу бига нах вовшахтухучу декъехь вийна, 20 - метрона гергахь.\nЗуламех цхьаъ, ша а оьккхуш, дина талорхочо. Аэропорт а, гIалара ерриг транспорт а сацийна яра лелхарш хиллачул тIаьхьа. Европан мехкашкахь зуьйш, полицино тергоне эцнера аэропорташ, адам алсам гулло кхин меттигаш.\nIабдеслам Салахь цIе йолу, Парижехь биъ бутт хьалха 130 адам а дуьйш, талораш дарна бехке хета стаг Брюсселехь Iедало лаьцна диъ де даьлча дина хIара лелхийтарш.


Къилбаседа Кавказера Хьал Талхийна 8 Стаг\n1 1990 шарахь президента Елцин Бориса (Аьр) кхайкхам бинера Оьрсийчура республикийн куьйгалхошка "шайга ма-эццалун суверенитет схьаэца" аьлла. Амма Нохчийчоьнан президент Дудаев Жовхар иза дан хьаьжча, цунна дуьхьала ницкъ баьккхира. Кхолладелла хьал дийца дагадовларшка а ца вахара. Нохчийчу танкаш хьовсийра цуьнан метта.\n3 Нохчийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министр хиллачу Ахмадов Илеса ма-аллара "шен цIийца революционер" хиллачу Басаев Шемала шина а тIамехь дакъа лаьцна. 1997-чу шарахь Нохчийчохь дIабаьхьначу президентан харжамашкахь иэшам хилира Масхадов Асланца коьрта дарж къовсуш. 2000-чу шарахь Соьлж-гIалара араволуш ког баьккхина. ТIемалойн дийнна цхьа чкъор Iамийна. 2006-чу шарахь вийна.\n4 СаIудера схьаваьлла волу Хаттаб 1995-чу шарахь кхаьчна Нохчийчу. Цул а хьалха масех шарахь ОвхIанехь тIемаш бина ву. ТIемалойн шен тоба а кхоьллина, сихха гIаравелира. 1997-чу шарахь Нохчийчоьнан коьрта гIалин къилбехь база а кхоьллина, бIеннаш кегий нахаца тIеман Iаморш дIадаьхьарца цхьана, салафи ислам а Iамийра. 2002-чу шарахь дIовш а даьлла, велла. Дийцарехь ФСБено цуьнга дIаьвшех дуьзна кехат хьажийна хилла.\n6 ГIалгIайчоьнан президент хилла овхIанан тIеман турпалхо Аушев Руслан дIа а ваьккхина, 2002-чу шарахь харжамаш а байтина, Зязиков Мурат дIахIоттийра Путинс. Зязикован цIе юзу коррупцица, экономика йохарца, ницкъ бар лакхадаларца, "ларамаза" оппозицин лидер Евлоев Мохьмад верца а. Карарчу хенахь оьрсийн президентан Медведев Дмитрийн "хьехамча" ву. Москох и вехаш волу петаран мах 4 миллион долларе кхочуш ю боху.


Библиотека ИМАМ НАВАВИЙН ШОВЗТКЪА ХЬАДИС\nБисмиллахIиррохьманиррохьим Хьалхара хьадис Муъмин нехан паччахь волчу Абу Хьафса, ХаттIабан воIа Iумара (Дела реза хуьлийла цунна), дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) олуш хезира шена, аьлла: «Баккъалла а, (стеган) Iамалш (цуьнан) нигате хьаьжжина (лоруш) ю. Баккъалла а, хIора стагана (хир) ду цуьнан нигат хилларг. Ткъа АллахIан а, Цуьнан Элчанан а дуьхьа мухIажар хиллачун хIижрат АллахIан а, Цуьнан Элчанан а дуьхьа лорур ду. Амма шен хIижрат дар ша лоьхучу дуьненан я ша яло хьийзочу зудчун дуьхьа долчун – цо хIижрат деш лехна долччу хIуманан дуьхьа лорур ду иза». (ХIара хьадис далийна имам Бухарис). ШолгIа хьадис Iумара (Дела реза хуьлийла цунна) дийцинаа хIара хьадис а: »Цхьаьна дийнахь тхо Делан Элча волчохь (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) хевшина Iаш долчу хенахь, тхуна тIевеара шена тIеюьйхина шарула- кIайн бедарш а йолуш, кIарула-Iаьржа месаш йолуш, шена тIехь цхьа а некъ баран гуш лар а йоцуш, я тхуна цхьанне а ша вевзаш а воцу цхьа стаг. Вахана Пайхамарна (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) улло охьахиира иза, шен ши гола цуьнан шина голанах хоьттира цо, шен ши куьг а диллира цо цуьнан шина настарна тIе. Цо дийхира: «ХIай Мухьаммад, суна Исламах лаций дийцахьа», – аьлла.ТIаккха Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «Ислам – иза ахьа АллахI воцург кхин дела вац аьлла, Мухьаммад Цуьнан Элча ву аьлла тоьшалла дар ду, ахьа ламаз дар, закат далар, Рамазан бутт кхабар, хьайн цига некъ бан ницкъ кхачахь – ХьаьжцIа вахар ду». Стага элира: «Нийса боху ахьа». Тхо цунах чIогIа цецдевлира, цуьнга хоьттуш а ву, и бакъвеш а ма ву хIара аьлла. «ХIинца Ийманах лаций дийцахьа суна», – аьлла, дийхиратIаккха оцу стага. Делан Элчано(Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «Хьо АллахIах, Цуьнан маликех, Цуьнан жайнех, Цуьнан элчанех, къематдийнах а тешар ду, иштта хила яздинчух, цуьнан диканаххий, вонаххий а хьо тешар ду». Стагаэлира: «Нийса боху ахьа». ТIаккха цу стага элира: «ХIинца Ихьсанах лаций дийцахьа суна». Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «Хьайна и АллахI гуш волуш санна, ахьа АллахIна Iибадат дар ду; хьуна Иза гуш ца хиларх, Цунна хьо гуш ву». ТIаккха стага элира: «Къематдийнах лаций дийцахьа суна». Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «Хаттарна жоп дала дезарг ма вац хаттар дечул а дика хууш (къематдийнах лаьцна жоп даларехь)». Стага элира: «ТIаккха цуьнан билгалонех лаций дийцахьа суна». Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «Нанас шена эла яр ду; когашIуьйра, берзана, миска жаIуй хьуна гар ду, лекха гIишлош ярехь къийсалуш». Цул тIаьхьа и стаг дIавахара. Со вехха лаьттира. Цул тIаьхьа Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) хаьттира: «ХIай Iумар, и хеттарш динарг мила ву хиирий хьуна?» Аса жоп делира: «АллахIна, Цуьнан Элчанна а дика хаьа иза». ДеланЭлчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: »Баккъалла а, иза Джабраил дара, шуна шун дин хьеха тIедеана». (ХIара хьадис далийна имам Муслима).\nКхоалгIа хьадис ХаттIабан Iумаран кIанта Абу Iабдуррахьмана IабдуллахIа (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) олуш хезира шена, аьлла: «Ислам пхеа хIуманна тIедоьгIна ду: АллахI воцург кхин дела вац, Мухьаммад Цуьнан Элча ву аьлла тоьшалла дарна, ламаз дарна, закат даккхарна, ХьаьжцIа вахарна, Рамазан бутт кхабарна». (ХIара хьадис имам Бухарис, иштта имам Муслима а далийна). ДоьалгIа хьадис МасIудан кIанта Абу Iабдуррохьмана IабдуллахIа (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина: »Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) тхуна дийцира, – иза ма вуй бакълуьйриг, ша бакъвийриг: «Баккъалла а, шух хIора а кхоллало, шовзткъа дийнахь шен ненан кийрахь хин тIадам а болуш; цул тIаьхьа кхин оццул хан йоккху цо (цигахь), шех цIийн улх (сгусток) хилла; цул тIаьхьа кхин оццул хан йоккху цо, шех дилханан цуьрг хилла; цул тIаьхьа Дала малик дохуьйту цунна тIе, оцо цунна чу са хоьцу. Оцу малике омра кхочу, цунна диъ хIума дIаязде, олий: цуьнан рицкъа; цуьнан оьмар; цуьнан Iамал; ирсе хир ву иза я декъаза хир ву. Ша цхьаъ воцург кхин дела воцчух (АллахIах) дуй буу аса, баккъалла а, шух цхьаммо ялсаманин охIланан Iамалех йолу Iамалш ма йо, шена, цу ялсаманина а юкъахь цхьа дол меттиг йиссалц, амма цунна хилаязделларг хьалха а долий, цо жоьжахатин охIланан Iамал йо, тIаккха цу чу воьду иза. Баккъалла а, шух цхьаммо жоьжахатин охIланан Iамалех йолу Iамалш ма йо, шена, цу жоьжахатина а юкъахь цхьа дол меттиг йиссалц, амма цунна хилаязделларг хьалха а долий, цо ялсаманин охIланан Iамал йо, тIаккха цу чу воьду и». (ХIара хьадис далийна имам Бухарис, имам Муслима а). ПхоьалгIа хьадис Бусалба нехан нана йолчу Iаишата (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, ДеланЭлчано (Делера салам- маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «ХIокху вайн балха тIехь (бусалба динехь) кхунах (хилла) доцург юкъадаьккхинарг – духатоьхна ду». (ХIара хьадис далийна имам Бухарис, имам Муслима а). Иштта имам Муслима далийначу кхин цхьана дийцарехь ду: «Ислам-динца йогIуш йоцу Iамал йинарг милла велахь а, и Iамал юхатоьхна ю», – аьлла. ЙолхалгIа хьадис Баширан кIанта Ан-НуIмана (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам- маршалла хуьлийла цунна) олуш хезира шена, аьлла: «Баккъалла а, хьаналдерг билгала ду; баккъалла а, хьарамдерг а билгала ду, амма цаьршинна юккъехь бу, дукхахболчу нахана хааза болуш, шеконаш йолу белхаш. Ткъа шеконаш йолчех ларвеллачо шен дин, шен сий а Iалашди, амма шеконехь дерг динарг хьарам долчунна чу вуьйжи. Ишттаниг ву хьаьрмана гонахьа бажа (я жа) дажочух терра, хIинца-хIинца цу чу вала герга а волчу. Баккъалла а, хIора паччахьан а ю хьаьрма, ткъа АллахIан хьаьрма – Цо хьарам динарш ду. Баккъалла а, дегIа чохь дилхан цхьа дакъа ду, – ша тоделча дерриге а дегI толуш, ша телхича дерриге а дегI телхаш; баккъалла а, иза дог ду». (ХIара хьадис далийна Бухарис, Муслима).\nВорхIалгIа хьадис Рукъаййатан дас Тамим ибн Авс Дарийс (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Пайхамара (Делера салам- маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Ислам-динан бIогIам – хьехам бу». Оха элира: «Хьенан хьокъехь?» Цо элира: «АллахIан (Цуьнга ийман дилларца, Цо де бохург дарца, ма де бохург дитарца), Цуьнан Жайнан (цунах теша а тешаш, цуьнца Iамал ярца), Цуьнан Элчанан (цуьнга ийман диллина, цо мел деанарг бакъдарца), иштта бусалба нехан куьйгалхойн (царна Дела реза волчу хIуманна тIехь муьтIахь хиларца, уьш галбевллачунна тIехь нисбарца), иштта массо а бусалбанийн хьокъехь (дуьненна, эхартана а дика долчуьнга уьш нисбарца)». (ХIара хьадис далийна имам Муслима). БорхIалгIа хьадис Iумаран кIанта (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Соьга нахана дуьхьал тIом бе аьлла омра дина, цара, АллахI воцург кхин дела вац, Мухьаммад Цуьнан Элча ву, аьлла, тоьшалла даллац, ламаз даллац, закат даккхалц. Амма цара иза дахь, сох кIелхьардаьккхи цара шайн цIий, шайн даьхни а, Исламан бакъонца дерг доцург, ткъа царна хьесапдар – Сийлахь-Везчу АллахIна тIехь ду». (ХIара хьадис имам Бухарис, имам Муслима а далийна).\nУьссалгIа хьадис Абу ХIурайрата, – Iабдуррахьман ибн Сохрас (Дела реза хуьлийла цунна) – дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) олуш хезира шена, аьлла: «Аса шайга ма де аьлларг дита, ткъа аса шайга де аьлларг, шайн ма-хуьллу, дан хьовса. Баккъалла а, шул хьалхарниш хIаллакбина цара (хьаштдоцуш) хеттарш дукха даро, уьш шайн пайхамаршна дуьхьалбовларо». (ХIара хьадис далийна имам Бухарис, имам Муслима а). УьтталгIа хьадис Абу ХIурайрата (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Баккъалла а, АллахI ЦIена ву, цIена доцург къобалдеш а вац. Баккъалла а, АллахIа муъмин нахе шен элчанашка дина долу омранаш дина. Сийлахь-Везчу АллахIа аьлла: «ХIай элчанаш, цIена долчух даа, дика Iамал е...» «Аль-Муъминуна», 51. Сийлахь-Везчу АллахIа иштта аьлла: «ХIай ийман диллинарш, Оха шайна делла долчу цIеначух даа». «Аль-Бакъарату», 172. Цул тIаьхьа, некъа ваьлла вогIу, хьирчина месаш а йолуш, ченех вуьзна а волуш, шен куьйгаш стигала а кховдийна, ва сан Дела, ва сан Дела, бохуш, вогIуш волу цхьа стаг вийцира Пайхамара (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна), шен даар хьарам долуш, шен малар хьарам долуш, шен духар хьарам долуш, хьарамдерг даош вузийна волу. (Иштта волчу) цунна жоп муха лур ду?» (ХIара хьадис имам Муслима далийна). ЦхьайтталгIа хьадис Абу ТIалибан Iелин кIанта – Абу Мухьаммад аль- Хьасана (Дела реза хуьлийла цаьршинна), Делан Элчанан(Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) йоIан кIант, иштта цунна дукхавезарг а волчу, – дийцина: »Суна Делан Элчанера (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) дагахь Iемира: «Хьой шек верг а дитий, хьой шек воцург делахь». (ХIара хьадис далийна Тирмизис, Насаис). ШийтталгIа хьадис Абу ХIурайрата (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Стеган Исламан хазаллах ду цо шен бала боцург дитар». (ХIара хьадис далийна Тирмизис, ибн МажахIа). КхойтталгIа хьадис Маликан воIа, – Делан Элчанан (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) гIуллакххочо – Абу Хьамза Анаса (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Пайхамара (Делера салам- маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Шух цхьа а (кхоччуш) ийман диллина ма вац, шена деззарг шен (бусалба) вешина деззалц». (ХIара хьадис Бухарис, Муслима далийна). ДейтталгIа хьадис Ибн МасIуда (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «АллахI воцург дела вац, со Делан Элча ву аьлла тоьшалла деш волчу бусалба стеган цIий хьанал дац кху кхааннах цхьаъ цуьнгара даьлча а бен: зуда ялийна а волуш, зина дар, чIиран дегIана дуьхьал дегI дер, шен дин дIатесна, бусалбанийн тобанах дIакъастар». (ХIара хьадис далийна Бухарис, Муслима). ПхуьйтталгIа хьадис Абу ХIурайрата (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «АллахIах, къематдийнах а тешачо диканиг олийла я вист ца хуьлуш Iойла иза; АллахIах, къематдийнах а тешачо шен лулахочун сий дойла; АллахIах, къематдийнах а тешачо шен хьешан лерам бойла». (ХIара хьадис далийна Бухарис, Муслима). ЙолхуьтталгIа хьадис Абу ХIурайрата (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, цхьана стага Пайхамаре (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Весет дехьа соьга (суна пайда бийр болчу Iамална тIе нисвехьа со)». Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «ОьгIазло гучу ма яккха». Цу стага юх-юха а бехира цуьнга, амма Пайхамара (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) цуьнга (хIоразза а) элира: «ОьгIазло гучу ма яккха». (ХIара хьадис далийна имам Бухарис).\nВуьрхIитталгIа хьадис Авсан кIанта Абу ЯIла Шаддада (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: »Баккъалла а, АллахIа массо а хIуманехь диканиг дар тIедиллина ду. Цундела шаьш юьйчу хенахь ер дика делаш, шаьш урс хьокхучу хенахь урс хьакхар а дика делаш, шух хIораммо а шен урс ирдойла, ша урс хьокхучу дийнатан са атта а доккхийла». (ХIара хьадис далийна Муслима). БерхIитталгIа хьадис Джунадатан кIанта Абу Зарр Джундуба а, Джабалан кIанта Абу Iабдиррохьман МуIазас а (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Хьой стенггахь велахь а, АллахIах кхералахь, вуонна тIаьххье диканиг делахь, цо и (вониг) дIадоккхур ду; нахаца хазчу гIиллакхехь а хилалахь». (ХIара хьадис далийна Тирмизис). ТкъесналгIа хьадис Абуль-Iаббаса IабдуллахI ибн Iаббаса (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина хIара: – Цхьана дийнахь, Пайхамар (Делера салам- маршалла хуьлийла цунна) хьалха а волуш, тхойшиъ воьдуш, цо элира: «ХIай кIант, хьуна цхьа дешнаш Iамо воллу со: «АллахIа бохург ларде ахь, Цо хьо а ларвийр ву; АллахIан хьакъ ларде ахь, Цуьнан къинхетам хьайна хьалха карор бу хьуна; айхьа доьхуш, АллахIе деха, айхьа гIо доьхуш, АллахIе гIо деха. Хьуна хоийла: нах хьуна цхьа пайда бан цхьаьнакхетча, цара хьуна пайда бийриг ца хилар, АллахIа хьуна яздинчуьнца а бен; хьуна цхьа зен дан уьш цхьаьнакхетча а, цара хьуна зен дийриг ца хилар, АллахIа хьуна яздинчуьнца а бен. Къолам дIаайина, тептар дакъа а делла». Тирмизис дIаяздина доцчу, кхечу хьадисехь ду: «АллахIан хьакъ ларде ахь, Цуьнан къинхетам хьайна хьалха карор бу хьуна; паргIатонехь АллахI виц ма ве, халонехь Цо хьо а вицвийр вац. Хьуна хоийла, хьоьга кхаьчна доцург хьуна хила яздина ца хилар, хьоьга кхаьчнарг а – хьуна хиланза ца долуш хилар. Хьуна хоийла, собарна тIаьххье толам, гIайгIанна тIаьххье паргIато а хилар, халонна тIаьххье атто хилар а».\nТкъолгIа хьадис Ансарех а волуш, Бадрунехь Iаш хилла волчу Абу МасIуд Iукъба ибн Iамра (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Баккъалла а, вайл хьалхарчу пайхамарийн къамелах нахана схьакхаьчнарг ду: нагахь хьайна эхь ца хетахь, хьайна луъург дойла ахьа». (Цуьнан маьIна ду – хьайгара эхь хьой дIаэцна велахь, Делах хьой эхьхеташ вацахь, хьайн дегIана там берг леладе ахь, баккъалла а, АллахI хьуна бекхам бийр болуш ву). (ХIара хьадис далийна имам Бухарис). Ткъе цхьоалгIа хьадис Абу Iамра (иштта иза Абу Iамрат ву а аьлла) дийцина, сакъафийн тайпанах волчу IабдуллахIан кIанта Суфъяна (Дела реза хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Аса дийхира: «ХIай Делан Элча! Хьо воцчуьнга аса кхин цхьаьнгге а хатта оьшур доцу Исламах лаций дош алахьа соьга». Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «АллахIе ийман дилли аса, ала, цул тIаьхьа нийса некъ бе ахьа». (ХIара хьадис далийна Муслима).\nТкъе шолгIа хьадис Ансарех волчу Абу IабдиллахI Джабир ибн IабдуллахIа (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, цхьана стага Делан Элчане (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) хаттар дира, аьлла: «Дийцахьа суна, нагахь санна аса фарз ламазаш а дахь, Рамазан беттан марханаш а кхабахь, хьаналдерг леладахь, хьарам долчух Iалаш а лахь, – цул совнах аса хIумма ца дича а со ялсамане гIур вуй?» Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «Ву». (ХIара хьадис далийна Муслима). Ткъе кхоалгIа хьадис АшIарийн тайпанах волчу Iасыман кIанта Абу Малик аль-Хьариса (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «ЦIано ийманан ахдакъа ду, «аль-хьамду лиллахI» (АллахIна хастам бу) аларо Мийзан терза хьаладузу, ткъа «субхьаналлохIи, валь-хьамду лиллахIи» (АллахI шеца там мел боцчух цIена ву, АллахIна хастам бу) бохучо хьаладузу стигланашна, лаьттана а юкъахь дерг, ламаз – нур ду, сагIа – ийманан билгало ю, собар – гIайгIа, бала дIабоккхуш серло ю, Къуръан – (цо бохучунна тIевирзинехь) хьоьгахьа я (цо бохучух дIавирзинехь) хьуна дуьхьал тоьшалла ду, хIора стаг а Iуьйрре араволу, ткъа царех ву шен са духкург, и хьалхадоккхург (Далла муьтIахь хуьлий) я и хIаллакдийриг (Далла Iеса а хуьлий)». (ХIара хьадис далийна Муслима). Ткъе доьалгIа хьадис Аль-гIифарийн тайпанан волчу Абу Заррас (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Пайхамара (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, шега Беркате- Сийлахь-Везчу шен Дала элира, аьлла: «ХIай Сан леш! баккъалла а, Сой зулам деш вац Со, иштта иза шуна юкъахь а хьарам дина Аса, аша вовшийн зуламаш ма де! ХIай Сан леш, шух хIора а тилла воьдуш ву, Аса нисвинарг воцург, Соьгара лаха шаьш нисдар, Аса шу нисдийр ду. ХIай Сан леш! Шух хIора а меца ву, Аса вузийнарг воцург, Соьгара лаха шаьш дузор, Аса дузор ду шу. ХIай Сан леш! Шух хIора а верзина ву, Аса тIедуьйхинарг воцург, Соьгара лаха шайна тIедухург, Аса тIедухур ду шуна. ХIай Сан леш! Баккъалла а, дийнаххьий, бусий гIалатдуьйлу шу, ткъа Со Ву дерриге а къиношна гечдеш, Соьга деха къиношна гечдар, Аса гечдийр ду шуна. ХIай Сан леш! Суна дан цхьана а тайпанара зен дац шун я Суна бан цхьана а тайпанара пайда а бац шун. ХIай Сан леш! Шун хьалхарнаш, шун тIаьхьарнаш а, шун адамаш, шун жинаш а шуна юкъара уггаре а АллахIах кхоьруш дог долчу стагах терра хилча а, цо Сан паччахьаллина хIумма а тIетухур ма дацара. ХIай Сан леш! Шун хьалхарнаш, шун тIаьхьарнаш а, шун адамаш а, шун жинаш а шуна юкъара уггаре а Iеса дог долчу стагах терра хилча а, цо Сан паччахьаллина цхьа а иэшам бийр ма бац. ХIай Сан леш! Шун хьалхарнаш, шун тIаьхьарнаш а, шун адамаш а, шун жинаш а цхьана майдана дIагулделла, цара Соьга дехча, тIаккха Аса церан хIора дехар кхочушдича, цо Соьгахь долчунна тIера иэшор ма дац хIорда чу Iоьттинчу махано иэшоччул а. ХIай Сан леш! Баккъалла а, уьш Аса шуна ягаръеш шун Iамалш ю, Аса шуна царна дуьхьал бекхам бийр бу. ТIаккха шена диканиг карийначо АллахIна хастам бойла, ткъа и доцург кхин карийначо ша-шен бен бехке ма войла!» (ХIара хьадис далийна Муслима). Ткъе пхоьалгIа хьадис Иштта Абу Зарра (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчанан (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) асхьабех болчу цхьана наха Пайхамаре (Делера салам- маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «ХIай Делан Элча! Баккхийчу бахамийн дайша берриге а мелаш дIабаьхьи-кх, оха санна ламазаш до-кх цара, оха санна марханаш а кхобу-кх цара, цул совнах – шайн совдаьлла даьхни сагIина а ло цара». Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: »Вай! Ткъа шуна а ца делла АллахIа сагIина дала хIума?!» Баккъалла а, аша хIора тасбихь (»субхьаналлахI« – Шеца там мел боцчух цIена ву АллахI) алар – сагIа далар санна ял ю шуна, хIора АллахIу акбар(АллахI воккха ву) алар – сагIа далар санна ял ю шуна, хIора аль-хьамду лиллахIи (хастам бу АллахIна) алар – сагIа далар санна ял ю шуна, хIора ла илахIа иллаллахIу (АллахI воцург кхин дела вац) алар а – сагIа далар санна ял ю шуна, диканиг де алар а – сагIа далар санна ял ю шуна, иштта, вониг ма де алар а – сагIа далар санна ял ю шуна; шух цхьаммо шен зудчуьнца меттахь долу гIуллакх дар а сагIа далар санна ял ю шуна». Цара хаьттира: «ХIай Делан Элча! Тхох цхьаммо шен дегIан лаам кхочушбича, цунах цунна мела хир бу ткъа?!» Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «Аша суна дийцийша, цо иза хьарам новкъа диллича, цунна къа хир дарий? Иштта цо иза хьанал новкъа диллича, цунна мела хуьлу шуна». (ХIара хьадис далийна Муслима). Ткъе йолхалгIа хьадис Абу ХIурайрата (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Шена тIе малх кхетачу массо а дийнахь нехан хIора хуттургана тIера даккха дезаш сагIа ду; шинна юкъахь нийсо йой ахь – сагIа ду хьуна и, стагана шен хьайбанна тIехууш, и цу тIе хьалаваккхарца гIо дой ахь, я цунна цу тIе цуьнан мохь хьалакховдабой ахь – сагIа ду хьуна, ткъа хаза дош – сагIа ду хьуна, ахьа ламазе воьдуш боккху хIора ког – сагIа ду хьуна, иштта ахьа новкъара нех дIаяккхар – сагIа ду хьуна». (ХIара хьадис далийна имам Бухарис, Муслима а). Ткъе ворхIалгIа хьадис СамIанан кIанта Навваса (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Пайхамара (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Дикадерг – хаза гIиллакх хилар ду, ткъа къилахьдерг – нахана хаарна кхоьруш, хьо ийзалуш, хьан кийрахь шеко юьтург ду». (ХIара хьадис далийна Муслима). МаIбадан кIанта ВабисахIас (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, ша Делан Элча волчу (Делера салам- маршалла хуьлийла цунна) вахара, аьлла. ТIаккха Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) (соьга) хаьттира: «Дикадерг хоьттуш веана хьо?» Аса элира: «ХIаъ, веана». ТIаккха Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: »Хьайн даге хатта ахь; дикадерг – хьан синна, дагна а синтембийриг ду хьуна, ткъа къилахьдерг – хьан са хьийзориг, хьан даг чу шеконаш кхуьссуриг а ду хьуна, наха цунна дуьхьал долчуьнца жоп деллехь а». (ХIара хьадис далийна имам Ахьмада, Даримис). Ткъе борхIалгIа хьадис Сариятан кIанта Абу Нажижаль-Iирбада (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам- маршалла хуьлийла цунна), тхан дегнаш кхераделла тохадалуьйтуш, тхан бIаьргех хиш хьодуьйтуш болу цхьа хьехам бира тхуна, аьлла. ТIаккха оха элира: «ХIай Делан Элча! Цхьа Iодикаечун хьехамах тера хетта- кх тхуна и хьехам, весет дехьа тхоьга!» Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира: «Аса шуьга весет до, АллахIах кхера, шайна тIехь урхалла дан лай хIоттахь а, цуьнга ладугIуш, цунна муьтIахь а хила аьлла. Шух тIаьхьа вуьсур волчунна дуккха а къийсамаш гур бу. Ткъа шун декхар ду, сан суннатна а, нийсонна тIехь а болуш, нисбелла дIабоьлхуш болчу сан халифийн а суннатна тIехь хилар, аша иза дIалацалаш. Шайна юххерчу кхелашца и чIоггIа дIалацалаш! Варлаш, керла юкъадохучу хIуманех ларлолаш, баккъалла а, хIора бидIат (шарIо къобал ца деш, шарIехь бух боцург) – тилар ду шуна». (ХIара хьадис далийна Абу Дауда, Тирмизис). Ткъе уьссалгIа хьадис Жабалан кIанта МуIаза (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, ша дийхира, аьлла: «ХIай Делан Элча, АллахIа, ша бахьана долуш, со ялсамане вуьгур волу, жоьжахатина генавоккхур волу а Iамал йийцахьа суна». Цо элира: «Ахьа хаьттинарг доккха хIума ма ду, амма иза АллахIа атта динчунна чIогIа атта а ма ду. Ахьа АллахIна Iибадат де, Цунна цхьана а хIуманах декъахо ца лоцуш, ламаз де, закат ло, Рамазан бутт кхаба, ХьаьжцIа а гIо». Цул тIаьхьа цо элира: »Аса диканан неIарш тIе нисвай хьо: мархано – вочух Iалашво; сагIано, хино цIе дIаяйарх терра, къа дIадоккху; буьйса юккъе яхча стага деш долу тахIадджуд (Iуьйкъа) ламаз а де». Цул тIаьхьа цо дийшира: »Церан агIонаш ийбало буьйшучу меттигашкара», – бохуш долу хIара аят. (Аьлча а, уьш тахIадджуд ламазаш деш бу). ТIаккха цо элира: «Аса белхан коьртах, цуьнан гIорторах, бухьах (вершина) а лаций дийций хьуна?» Аса элира: »Дийцахьа, хIай Делан Элча». Цо дийцира: «Белхан корта – Ислам ду, цуьнан гIортор – ламаз ду, цуьнан бухь – гIазот ду». ТIаккха цо хаьттира: «Аса хьуна дийций, оцу дерригенан доладийриг хIун ду?» »Дийцахьа, хIай Делан Элча», – элира аса. ТIаккха цо шен мотт схьа а лаьцна, элира: «ХIара хьайн мотт ларбе». Аса элира: «ХIай Делан Элча, вай ден къамел бахьана долуш, жоьжахати чу ийзор долуш ду вай?» Цо жоп делира: «Хьан вуон ма гойла хьан нанна, нах жоьжахати чу буьгучу хенахь, юьхьара текхабойтунберг – церан меттанаша дийцинарг бен, кхин хIумма а дуй?!» (хIумма а дац, бохучу маьIнехь). (ХIара хьадис далийна Тирмизис). Ткъе уьтталгIа хьадис Хушанийн тайпанан волчу Наширан кIанта Абу СаIлаба Журсумас (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Баккъалла а, Сийлахь-Везчу АллахIа фарзаш тIедехкина, уьш зен ма дайалаш; дозанаш а хIиттийна, уьш хеда ма делаш; цхьацца хIуманаш хьарам а дина, уьш ма леладелаш; вицвелла а воцуш, шух къинхетам бархьама, – цхьадерш хьарам ца деш а я важиб ца деш а дитина Цо». (ХIара хьадис далийна ДарукъутIнис, кхиболчара а). Ткъе цхьайтталгIа хьадис СаIидийн тIаьхьенах волчу СаIдан кIанта Абуль-Iаббас СахIла (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, цхьана стага, Пайхамар (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) волчу а веана, цуьнга дийхира, аьлла: «ХIай Делан Элча! Аса йича, со АллахIна, нахана а дукхавезар волу Iамал хьехахь суна». ТIаккха Делан Элчано (Делера салам- маршалла хуьлийла цунна) элира: «Дуьне дIатаса ахьа – АллахIна дукхавезар ву хьо, нехан бахамашка ма хьежа хьо – нахана дукхавезар ву хьо». (ХIара хьадис далийна ибн МажахIа, иштта кхиболчара а). Ткъе шуьйтталгIа хьадис Аль-худрийн тIаьхьенах волчу Синанан Маликан кIанта Абу СаIид СаIда (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Хьайна зен дар дац я нахана зен дар а дац (хьайна я нахана зен ма де, бохучу маьIнехь)». (ХIара хьадис далийна ибн МажахIа, ДарукъутIнис). Ткъе кхойтталгIа хьадис Ибн Iаббаса (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Нахана цара аьрзнаш мел дийриг дIалуш делахьара, цхьаболчу наха шайна дIадоьхур ма дара нехан даьхни, церан цIийш хьаналдан а гIуртур бара уьш. Амма, бакъду, тоьшалла далор дов кхийдочуьнгахь ду, ткъа дуй – дов тIе ца лоцучунна кхочу». (ХIара хьадис БайхIакъис далийна, иштта и воцчо а).\nТкъе дейтталгIа хьадис Абу СаIид аль-Худрис (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, шена Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) олуш хезна, аьлла: »Шух цхьанна цхьаммо вониг деш хиъча, цо иза шен куьйга хуьйцийла; ткъа шен ницкъ ца кхачахь, шен маттаца; ткъа иштта а ницкъ ца кхачахь, тIаккха шен дагца – иза уггар гIийла долу ийманду». (ХIара хьадис далийна Муслима). Ткъе пхуьйтталгIа хьадис Абу ХIурайрата (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Аша вовшашца хьагI ма лиэца, нах Iехо мехаш тIе а ма детта, шу вовшашна оьгIаз ма эха, аша вовшашна баккъаш а ма детта, вовшийн мах бохош тIе мехаш а ма бе; шу хила, хIай АллахIан леш, – вежарий; бусалба бусалбанна ваша ву, цо цунна зулам дийр дац, цо иза сийсаз вийр вац, цо иза харц а вийр вац, цунна иза атта а хетар вац; Делах кхерар хIокху меттехь ду шуна – Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) шен некха тIе кхузза ишар дира – стага къа лато тоьаш ду-кх деккъа цунна бусалба стаг атта хетар; хIора бусалба стагана бусалба стаг хьарам вина ву: цуьнан цIий, цуьнан даьхни, цуьнан сий». (ХIара хьадис Муслима далийна). Ткъе ялхитталгIа хьадис Абу ХIурайрата (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Пайхамара (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Делах тешачу муъмин стагана тIера цуьнан дуьненан гIайгIанех йолу цхьа гIайгIа дIаайъинчу стеган къематдийнахь хинйолчу гIайгIанех цхьа гIайгIа АллахIа дIаойъур ю. Таро йоцчунна (шена тIехь декхарш долчунна) аьтто бинчунна – АллахIа дуьненахь, эхартахь а аьтто бийр бу. Бусалба стаг хьулвинарг (цуьнан сакхташ, Iаврат а) – Дала иза а хьулвийр ву дуьненахь, эхартахь а (иза эрча ца воккхуш, цунна Iазап ца деш). Ткъа АллахI лешна гIо деш ма ву, лай шен вешина гIо деш мел ву. Амма шена чохь Iилма лахар долу некъ юьхьарлаьцна воьдучунна АллахIа и бахьана долуш ялсамане вуьгу некъ атта бо. Иштта цхьа нах АллахIан цIеношха долчу цхьана цIа чохь АллахIан Жайна (Къуръан) доьшуш, иштта иза шайна юкъахь хьеха а хьоьхуш цхьаьна ма ца кхета, царна тIе синтем боьссина, царах къинхетам хьаьрчина, царна маликаша го бина, Шена гергахь долчаьрга (маликашка) АллахIа уьш бийцина а бен. Шен Iамалш эшна хилларг – цуьнан тайпаналлийн сийлаллийца иза хьалхавер вац». (ХIара хьадис далийна Муслима). Ткъе вуьрхIитталгIа хьадис Ибн Iаббаса (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) дийцира, Сийлахь-Везчу шен Дала шега элира, аьлла: «Баккъалла а, Сийлахь-Везчу АллахIа диканаш, вонаш а дIаяздина, цул тIаьхьа иза билгалдина Цо. Ткъа диканиг дан ойла а хилла, и данза висинчунна АллахIа Шена гергахь иза дуьззина дика а лорий дIаяздо; амма цуьнан иза дан ойла хили, цо иза дан а ди, тIаккха Сийлахь-Везчу АллахIа иза Шена гергахь итт дика а лорий дIаяздо, иштта ворхI бIе декъе, цул а дукха долчу дакъошка а совдохуш. Амма нагахь цуьнгахь вониг дан ойла хиллехь, амма цо и ца ди, тIаккха цунна АллахIа цунна дуьхьал цунна цхьа дика лорий яздо; ткъа цунна и вониг дан ойла хили, цо и вониг дан а ди, тIаккха АллахIа Шена гергахь цунна иза цхьаъ вониг а лорий яздо». (ХIара хьадис далийна Бухарис, Муслима). Ткъе берхIитталгIа хьадис Абу ХIурайрата (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: »Баккъалла а, Сийлахь-Везчу АллахIа аьлла: «Сан велина новкъарло йинчунна дуьхьал тIом дIахьебо Аса; Сан лай Аса шена фарз дина долчу хIуманца Суна гергаварал Суна дукхадезаш цхьа хIума а ма дац. Иштта Сан лай суннат Iамалшца Суна гергавогIуш ма лаьтта, ша Суна дукхавеззалц. Ткъа Суна иза дукхавезча, цуьнан лергийн хазар лардеш хуьлу Со, цуьнан бIаьрса а лардеш хуьлу Со, цо кховдош долу куьг а лардеш хуьлу Со, цо боккху ког а ларбеш хуьлу Со; цо Сайга дехча, цунна лур долуш ма ву Со; цо Соьга ша Iалашвар дехахь, иза Iалашвийр волуш а ма ву Со». (ХIара хьадис Бухарис далийна). Ткъе ткъесналгIа хьадис Ибн Iаббаса (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Баккъалла а, Дала сан уммат къен ца лоцу гIалатдаларний, дицдаларний, нуьцкъах дайтинчунний». (Дика хьадис ду, ибн МажахIа, иштта БайхIакъис, кхиболчара а далийна долу). ШовзткъалгIа хьадис Ибн Iумара (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна), шен белшаш тIера ша схьа а лоцуш, элира, аьлла: «Кху дуьнен тIехь нехан махкахо санна, аьлча а, тIехволург санна хилалахь». Ибн Iумара (Дела реза хуьлийла цаьршинна) олуш хилла: «Хьой буьйсанга ваьлча, Iуьйрене ма хьежалахь; хьой Iуьйренга ваьлча, буьйсане ла ма дегIалахь; хьайн могашалла Iибадатна хьовзаелахь; цамгаро хьой дIалацале, хьайна чохь са мел ду валарна кечам а белахь». (ХIара хьадис имам Бухарис далийна). Шовзткъе цхьоалгIа хьадис Аль-Iасан Iамран кIанта Абу Мухьаммад IабдуллахIа (Дела реза хуьлийла цаьршинна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) элира, аьлла: «Шух цхьа а (кхоччуш) ийман диллина ма вац, цуьнан шен лаам аса деана долчунна (Исламана) тIаьхьа богIуш хилча а бен». Шовзткъе шолгIа хьадис Анаса (Дела реза хуьлийла цунна) дийцина, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлийла цунна) олуш хезира шена, аьлла: »Сийлахь-Везчу АллахIа аьлла: «ХIай Адаман воI! Баккъалла а, хьо Соьга доьхуш, Соьгарчу къинхетаме сатуьйсуш а мел ву, хьуна гечдийр долуш ву Со, хьан къинош дукха хилар тергал ца деш. ХIай Адаман воI! Хьан къинош стигларчу мархашка кхаччалц хьаладуьзча а, цул тIаьхьа ахьа Соьга хьайна гечдар дехча, Хьуна гечдийр долуш ву- кх Со. ХIай Адаман воI! Латта дуьззина долу къинош долуш хьо дIакхелхича, амма Iибадат дарехь Суна цхьа а декъахо а ца веш хьо Суна хьалха хIоттахь, и латта дузар барамехь хьуна гечдийр ду Аса». (ХIара хьадис далийна Тирмизис). Последние Добавления


Дечкен-бутт 02, 2018\nГIажарийчохь -- Дуьхьалонан акцин декъашхой, ГIур. 30, 2017.\n2009-чу шарахь дуьйна хилла йоцу шуьйра дуьхьалонан акцеш юьйлаелла ГIажарийчохь. Журналистйн дIоггара аьттонаш бац цу махкахь ма дарра хуьлучух лаьцна дийца. Карарчу хенахь ГIажарийчоьхь хIоьттинчу хьолах лаьцна иштта яздина "Вашингтон пост" газето.\nМуха юьйлаелира дуьхьалонан акцеш?\nДемонстрацеш юьйлаелла еарин дийнахь, девзаш долчу шиIатийн маьждигехь ГIажарийчохь шолгIачу йоккхачу гIалахь Мешхедехь. Цигахь дош лелаш ву гIажарийн президентца РухIани Хьасанца стохка президентан харжамашкахь и дарж къовсуш хилла Раизи ЭбрахIим. Говзанчашна хетарехь, консерваторша дуьхьалонан акцеш йолийна РухIанина Iаткъам бар Iалашонца. Уьш сихонца яьржина 80 миллион стаг вехачу махкахь.\nХIун Iалашо ю дуьхьалонан акцешка арабевллачу нехан?\nДемонстрацеш йолалуш хьехош ерг яра экономика. 2015-чу шарахь Малхбузено гIажарошца зарратан программа хьокъехь барт бинчул тIаьхьа ГIажарийчоьнна дуьхьал кхайкхийна хилла санкцеш дIаяьхна. Мехкадаьтта дуьненаюкъарчу маркеташкахь духкуш ду. Амма махкахь инфляци хьалайолуш а ю, болх боцучу нехан терахь алсамдолуш а ду.\nДукха хан йоццуш ГIажарийчохь 40 процентана хIоъийн а, котаман жижиган а мехаш хьаладевлчча дуьхьалонан акцеш хилира. Демонстранташа бехке вира цунна РухIани а, лаккхара лидер -- аятолла Хаменеи Iела а. ГIажарийчоь Шемахь Асад Башарна тIехIоттарна реза боцурш а бара царна юкъахь.\nМуьлш бу дуьхьалонан акцешна хьалхабевлларш?\nДуьхьалонан акцешна куьйгалле деш цхьа а тоба яц. Иза догIуш дац 2009-чу шарахь "Баьццаран болам" болчу хенахь хиллачуьнца. Цу хенахь дуьхьалонан акцешка арабевлларш реза бацара Iедалшна, бозбунчаллаш а лелош, Ахьмадинежад Махьмуд юха а президент харжийта гIертарна.\nОццул шуьра демонстрацеш хилла яцара ГIажарийчохь 1979-чу шарахь дуьйна. Iедалша, Революцин гвардех пайда а эцна, вуно кIоршаме охьатаIийра цу акцешка арабевлла нах. Эзарнаш лецна бара, иттаннаш байира, дуккха а нахана тIехь къизаллаш лелийра. Керла дуьхьалонан акцеш марсаевлира Telegram мессенджерехь бина хаамаш бахьана долуш.\nХIун жоп делла Iедалша?\nГIажарийчоьно цхьана ханна дIакъевлина шайн махкахь Telegram а, Instagram а, демонстрантийн вовшашца зIе латто аьтто ца хилийта.\nFacebook а, Twitter а цу махкахь йихкина ю. Урамашка арабаьхна тIеман барзакъ долуш а, доцуш полисхой а, "Басиджа" олучу клубан байкерш а – 2009-чу шарахь демонстранташна дуьхьал репрессеш еш Революцин гвардина накъосталла деш хилла бу и нах.\nПрезиденто РухIанис аьлла, шаьш дуьхьалонан акцеш ян бакъо ло, амма низам дохийначу нахана луьра таIзар дийр ду шаьш аьлла.\nНицкъ биний дуьхьалонан акцеш дIайоьлхуш?\nТаханлерчу денна 13 стаг вийна. ГIажарийчоьнан пачхьалкхан телевизионо оршот дийнахь дIахьедар дина, кхерамазаллин ницкъашна дуьхьал лаьтташ бу, полицин дакъош а, тIеман базанаш а дIалаца гIоьртина, "герз карахь долу демонстранташ" аьлла. Болчу хаамца, лаххара а цхьа полисхо вийна, дуьхьалонан акцийн декъашхоша герз а тоьхна.\nДуьненаюкъаралло муха тIеэцна ГIажарийчохь хуьлург?\nIамеркан президенто Трамп Доналда Tweeter-ехь масийтта хаам битина, дуьхьалончашна гIортор еш. РухIанис тIе ца лаьцна шайна йина критика. Оццу хенахь дуккха а гIажарой хьалхасанна оьгIазбахана бу Iамеркана, шайна цу махках баха визанаш луш ца хиларна а, Цхьаьнатоьхначу Штаташна ГIажарийчоьнан зарратан программа хьокъехь бина барт бахбан ца лаарна а.\nИ барт беш дакъалаьцначу Британино а, Германино а кхайкхам бина ГIажрийчоьнан Iедалшка махкахь маьрша духьалонан акцеш яйта аьлла. ГIажарийчоьнан Iедална дуьхьал волчу Израилан премьеро Нетаньяху Биньямина аьлла, дуьхьалан акцийн декъашхой "майра" а, "турпала" а бу аьлла.\nГIажарийчоьно ша Исламан пачхьалкх ю аьлла билгалъяьккхина ю. Хаьржинчу векалша низамаш тIеоьцу. Амма пачхьалкхехь Iедал лелош тIеххьара дош дуьсуш ду лаккхарчу лидерехь - аятоллахь.\nГIажарийчохь тIеоьцу низамаш тIечIагIдан дезаш ю 12 стагах лаьтта Революцин гIаролхойн кхеташо. Церах 6 стаг цу кхеташоне хьажаво лаккхарчу лидеро, важа 6, парламентон къобул а веш, хоржу суьдо.\nРеволюцин гIаролхойн кхеташоно къобул бо президентан а, парламентан а харжамашкахь дакъалоцур долу нах. Ницкъаллин структураш а, Революцин гварди а карахь ю лаккхарчу лидеран.\nХIун хир ду кхин дIа?\nГергарчу деношкахь дуьхаьлонан акцеш шоръяре кхайкхина махкахой демонстранташа. РухIанис Iедалша демонстрацеш ян бакъо ло боху, амма кху деношкахь хилларш бакъо елла яцара полицино. Ткъа иза низамашца догIуш дац. Эххаре Iедалша дан дезачух лаьцна сацам бийр берг ву ГIажарийчоьнан лаккхара лидер - аятолла Хаменеи.


Кабулерчу аэропортехь велларг 200 гергга ву\nДахначу еарин дийнахь Кабулерчу аэропортехь динчу эккхийтаршкахь беллачийн терахь 200 гIоьртина, шайлахь 13 америкахойн тIемало а волуш. The Wall Street Journal гIирсо яздо цунах лаьцна Афганистанерчу могушалла Iалашъяран министраллана тIетевжина.\nХьалхо бинчу хаамашкахь дуьйцура, Кабулан аэропортна чувоьдучохь Iожалхо эккхар бахьана долуш 100 сов стаг велла бохуш.\nАфганистанерчу CBS News ресурсан корреспонденто чIагIдо, байинчарлахь бераш а цхьаьна ду бохуш. 200 ца кхоччуш ву чевнаш йинарш.\nОьрсийчохь йихкинчу "Исламан пачхьалкх" шех олучу террорхойн тобанхоша шайна тIелаьцна динчу терактах жоьпалла.\n"Талибан" (Оьрсийчохь йихкина ю) боламо хааме даьккхина, динчу лелхийтарийн декъах хила тарлуш волу масех стаг лаьцна шаьш аьлла.\nКарарчу беттан 15-чохь дIалецира Кабул тIалибаша, пачхьалкхера Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн эскарш а, церан агIончааш а арабохучу юкъаанна. Афганистанан президент ГIани Ашраф ведда пачхьалкхера. Кабулерчу аэропортехь йолийра арахьарчу пачхьалкхийн миссин а, тIалибаша шаьш хьийзор ду аьлла хета, цаьрца белхаш беш леллачу афганхошна а эвакуаци яр.\nThe Washington Post газетан хаамашца, "Талибано" дехар дора Вашингтоне, Афганистанца дипломатин юкъаметтигаш Iалашъяре кхойкхуш. КIайчу цIийнан пресс-секретаро Псаки Джена хаам бира, хIара бутт байначул тIаьхьа Американ дипмиссино болх бийр бац аьлла.\nХIинцале а Афганистанера араваккха аьтто хилла 100 эзар сов стаг. ТIалибаша пурба делира пачхьалкхера нах арабахийта, амма кху беттан 31-чу дийне кхаччалц бен Кабулерчу аэропортехь тIемалой буьтуш бац цара.\nЦхьаьнатоьхначу Штаташа а, кхечу пачхьалкхаша а шайн нах арабохуш бу хIинца а. Германин а, Испанин Iедалша ерзийна эвакуаци.


Мангал-бутт 06, 2021\nГуьржийчохь вехачу нохчийн диссиденто Халитов Хьасана бехкейина Оьрсийчоьнан къайлаха сервисаш, шена кIело ян гIерташ хилла уьш аьлла. Цо интернетехь Iораяьккхина, муьлш бу цахуучу зудчо а, стага а цунна дIовш далар дийцареден аудио.\nХалитовс дийцарехь, ФСБ-н Ильяс цIе йолу белхахо а, Дагестанехь еха нохчо Абдулсаламова Милана а ду и шиъ. Карарчу хенахь Гуьржийчоьнан доазана тIехь ю Абдулсаламова: цунна тIедиллина зуламе план кхочушъяр.\nЗудчух даьцна хаамаш Iорабаьхна нохчийн оппозицин IАДАТ телеграм-канало.\nОцу доллучунна а тIехьа Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан ву аьлла, хета Халитовна. "Мысли Ислама" каналехь цо динчу тоьшаллица, цуьнан ваша а, йиша а, да а йийсаре лаца тарло цара, Кадыровна хьалха шега гечдар дехийтархьама а, шена дIовш даларх верси юхаэцийтархьама.\nХалитов Хьасан - ТIехьа-Мартанан кIоштарчу Закан-юьртара вахархо ву. 2013-чу шарахь Нохчийчуьра дIавахара иза Туркойчу. Пачхьалкхехь ваха бакъо кхидIа а яхъяйта Iалашонца 2014-чу шарахь Гуьржийчу ваханера иза, амма цуьнан кехаташ харц лерина, гуьржйин дозанхоша пачхьалкхера ара ца валийтира иза. ТIаккха декхаре хилира иза Гуьржйичоьне тховкIело еха.\nИнтернетехь Халитов гоьваьлла, Кадыровн политика емал еш роликаш йохуш хиларца.\n2019-чу шарахь Германехь вийра Гуьржийчоьнан вахархо, Нохчийчохь шолгIа тIом боьдучу заманчохь сепаратистийн цхьахдолчу декъан буьйралла деш хилла Хангошвили Зелимхан. Дийцарехь, иза верна бехке лору, ша Соколов Вадим ву бохург воьзна ву Оьрсийчоьнан къайлахчу сервисашца, цуьнан бакъйолу цIе Красиков Вадим ю.\n2020-чу шарахь кIело йина вийра ишта Кадыровн ши критик. Блогерш бара уьш: "Мансур Старый" а, "Венера Анзор" цIарца дика вевзаш хилла Умаров Мамихан а.\nСтохка вен дагахь тIелатар дира Швецехь оппозицин блогерна Абдурахманов Тумсона. Шен хIусамчу иккхинарг лаьцна, Iедалхошка дIавала аьтто белира цуьнан. Кху шеран Чиллан -баттахь таIзар дира оцу гIуллакхна кхеле хIиттийначарна. Оьрсийчоьнан бахархой бу уьш.\nЦул тIаьхьа блогеран вешина Абдурахманов Мохьаммадна йина кIело юкъахъяккха ницкъ кхечира. Блогеро дийцарехь, цуьнан ваша вен араваьккхинарг ву Эдельгириев Пахрудди – Нохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан шича.