"Террорхо № 1037". ХIун ду хууш дарбан хIусамера веддачу "Басаевн нийсархочух"\nАштаркхнера ницкъхой бу 39 шо долу Алханов Мохьмад лохуш – 2000 шерн Зазадоккху-баттахь Басаевн а, Хаттабан а тобанца Псковрчу десантхошна тIелетта иза, боху талламо. Ву иза набахтехь итт шо текхна а – терроран тохар дан кечлуш хьийзарна а, герза лелорна а, низамехь йоцчу тIемалойн гIеранехь леларна а. Цунна дуьхьал рогIехь айдина бехктакхаман гIуллакх толлуш, психиатрийн экспертизах чекхвоккхуш хилла иза Аштаркхнарчу лерринчу дарбан цIийнехь, ведда цигара.\nГIадужу-беттан 26-чу дийнахь, психиатрин хIусаман кертахула дIасаволавала аравалийтича, аьчка гуран чуь а саттийна, ша даьккхинчу Iуьргахула ведда иза. Федералан лехаме велла Алханов, 100 эзар сом дала диллина волу меттиг йовзийтинчунна.\nЧоьхьарчу гIуллакхийн министраллин Аштаркханерчу урхалло интернетехула яржийна юург юхкучу туьканарчу видеокамеро лаьцначу суьртан скриншот – Алханов Мохьмад ву боху Iаьржачу духарахь, медицинан масканца лаьттарг. Ницкъхоша бахарехь, арахь а дIа ца йоккху цо шен юхь тIера маска.\nАлхановх лаьцна дукха яц тIекхача йиш йолу информаци. Хьалха набахтешка иза хаьжош язвина ву Росфинмониторинган халкъаларчу террористийн, экстремистийн тептара, ноьмар 1037 а йолуш. Официало бахарехь, 1982 шарахь Нохчийчуьрчу Неврехь вина иза – хIетахьлерчу Нохч-ГIалгIайн автономин республикехь. Гуш ду шн даймахкахь тIом болалуш цуьнан шийтта шо хиллийла а, Псковрчу дивизин 6-чу ротина тIелетар дечу заманахь бехкевийриг кхиазхо хиллийла а.\nСоьлжа-ГIалахь ехачу Алхановн зудчо Кагерманова Рашана хьалхо дийцира "Кавказский узелан" (Оьрсийчоьнан юстицин министралло "арахьарчу агентийн" таптара яздина и газета –ред.) журналисташка шен майра тIеман гIеранашкахь дакъалацарна а, герзаш лелорна а набахтехь итт шо текхна ву, аьлла. Маьршаваьлча Петербурге дIавахна иза ваха, цигахь кхаа шарахь Iийна полицин тергонна кIел – 2011 шарера схьа иштта латтош ву Оьрсийчохь тутмакхалла лайна вахархо.\nТхан аьтто ца белира ведда лела Алханов Оьрсийчоьнан кхело маца, стенна хьажийна хилла набахте гойту информаци йиллинчу хьостанашкахь схьакаро. Амма Петербургерчу Приморски кIоштан кхело листина карийра яхархочо Алханова Дарьяс Мохьмад Хасанович шен цIентIе язвинчуьра дIаваккхар доьхуш дина дехар. Сацамо бахарехь, 2018 шеран ГIуран-баттахь иза гIалара дIавахарца доьзна дIасакъасталц цхьаьна даьхна и шиъ. "Нохчийчоьнан полицин урхалло даийтинчу жоьпо бахарехь, Алханов М.Х. вехачу метте дIакхачийна иза кхеле кхойкху кехат", амма ца веъна кхеле.\nТарло оцу петарца доьзна листинчу орзо полицин тергамна бухавигина иза хила а – кхел йина бутт баьлча Оьрсийчоьнан Талламан комитето информаци яржайо, Псковрчу дивизин 6-чу ротина Басаевн гIерано тIелатар дарца доьзна кхин а цхьа декъашхо" лаьцна, олий.\nИштта дуьйзира Алхановца тIеман гIаттамехь дакъалацар а, тIеман гIеранахь лелар а, эскархойн дахарна тIе куьг дахьар а. Иза толлуш психиатриян дарбан хIусаме хьажийначуьра ведда иза.\nАдвоката Зеленин Евгенийс тIе ца дуьту иза бехке хилар: тешаша дагалецарца, Басаевс дуьгуш ца хилла тIом бан кхианза долу бераш, Алхановн дегIаца яц я чов йина а, я дехха герз лелорца йоьзна ларш. Ткъа талламчаша бахарехь, иза тIом биначаралахь хиллийла хиина Оьрсийчуьрчу цхьана снайпера динчу тоьшаллехула – тIемаш бирзина 20 шо даьлча цунна вевзина боху Алханов.\nШа цхьана хIуманна бехке хеташ хиллехь, иза тоххара ведда хир вара Оьрсийчуьра, чIагIдо цуьнан керлачу зудчо.\n"Сан бакъо яц и гIуллакх дийцаре даккха. Гезгмашин-баттахь суна сан клиенто кехатца хаийтина, муьлхачу хаамийн гIирсанна информаци а яла мегар ду. Кхечу журналисташна комментареш яла ца магийна суна цо", – элира Кавказ.Реалиига адвоката Зеленина.\n2000 шеран Зазадоккху-беттан 1-чохь 76-чу тIеман десантан дивизин 104-чу полкан 6-гIа рота Нохчийчуьрчу Улус-Кертанна тIехула лаьттачу «776» олучу раьгIнашахь тIаме хIоьттира баьччанийн Басаев Шемалан а, амиран Хаттабан а тобанца. Динахь-буса гергга бира тIом. Оьрсийчоьнан тIеман министран информацица, 90 десантхо хилла 2500 нохчийн тIемалошна дуьхьал лаьтташ, велла 84.\nДохийна кхин а цхьа дахар ду иза. Цуьнан берехь а ехар ю Орсийчоьне оьгIазалла\n"Виъ десантхо бен ца висина дийна оцу луьрачу тIамехь. Цаьргара хиина вайна, мел майра леташ воьжна церан 84 накъост. Уьш тоьлла, 1500 гергга волу бандит сацийна, вохийна, дIасаваржийна гонах. Хаттабхойн кхин аьтто а ца баьлла Селман-Тевзана баха, кхидIа а кхача – Ведана. Вайнаш бахьана долуш бандиташ мерза кхача буучух а, дIабуьйшучух а бевлла, декхаре хилира акхаевллачу кегийн тобанашкахь хьаннашкахула хьийза. Церан баккъаш тIе садоьIуш лелара церан синош дIаоьхуьйту вайн талламхой-иччархой", – иштта яздина "Сан тIом. Тоьлин хьелашкахь ваьхначу инарлин дагалецамаш" цIе йолчу шен книги тIехь юьйцучу хенахь Къилбаседа Кавказан тIеман гонан буьйранча хиллачу Трошев Геннадийс.\nKulturverein Ichkeria ("Синмехаллийн центр "Ичкери") юкъарлонан куьйгалхочо Исханов Хьусайна Нохчийчоьнан Ичкерин эскарехь тIемаш бина, лаьттина Нохчийчоьнан Ичкерин президентан Масхадов Асланан адьютантан даржехь - "и санна болу алхановгIар вайн ерриг а республика яьккхина бу", боху цо.\n"Суна ца вевза и стаг ша, амма тIемаш лаьттачу заманахь вуно дукха кегийнах арабевллера агрессина дуьхьал, Оьрсийчоьнан эскаран зуламашна дуьхьалхIитта. Алханов санна болчу кегийнчийн хилла а яц къоналла – тIаьмо дIаяьхьна иза. Ше къам Iалашдан араваларна даккхина цо набахтешкахь итт шо. Кхин а тоха гIерта хан. Дохийна кхин а цхьа дахар ду иза. Цуьнан берехь а ехар ю Орсийчоьне оьгIазалла", – аьлла хета юкъархочунна.\nИсхановс харцйо Псковрчу десантхошна дуьхьал Басаев Шемалан а, Хаттабан а тобанера ши эзар стаг лаьттина боху официалан информаци.\n"Сан къамелаш хилла тешашца, оцу тIамехь дакъалаьцначаьрца. И лам баьккхинарш дуккха а кIезиг хилла - гIора кхачийна, халла когаш тIехь лаьтта тоба. Беламе терахь ду ши эзар – цхьана а тобанехь хилла бац оццул дукха нх Iхетахь", – чIагIдо Исхановс.\nТIаьххьарчу шерашкахь, - цо бахарехь, - белхазалла вуно лакхара йолчу даймахкара дIа а оьхуш, Оьрсийчоьнан яккхий гIаланашкахь белхаш лоьху нохчаша – Алханов Мохьмада а лелийна изза.\n"Амма Оьрсийчуьрчу муьлххачу а гIалахь кхераме ду баха нохчийн кегийрхошна, уьш лоьцу, набахтешка хьийсабо муьлхха а бахьана лохий, атта ду "Кавказан къаьмнийн яххьашна" дуьхьал бехк кхолла", – боху Исхановс.\nСоьлжа-ГIалица зIе хаьддачу муьрехь дуьйна иза шен цIахь ваьхна\nАлханов Мохьмадца тIамехь хиллачу цхьана цуьнан накъоста, шен цIе цайовзийтар а доьхуш, иза хилла а вац Шуьйтан кIоштахь Псковрчу десантхошна дуьхьал тIом бечохь, дийцира Кавказ.Реалиига. Цо бахарехь, Нохчийчоьнан Теркйистехь а, Невран кIоштахь тIемаш бан декхарейинера куьйгалло "Терек" тоба. Оцу тобан баьтто ца баьлла ур-атталла 1999 шо доьрзуш, рогIераниг долалуш лаьттинчу Соьлжа-ГIаларчу тIемашкахь дакъалаца а – Оьрсийчоьнан эскарша 2000 шо долалуш массо а кепара хадийна хилла Теркйистан нохчийн коьртачу шахьарца йолу зIе.\nАнонимо дийцарехь, цунна дика дагавогIу Алханов, махкахь шолгIа тIом болалуш цуьнан 17 шо хилла. Цундела туьйра ду ала тарло иза "Терек" тобанехь хилла бохург а, Соьлжа-ГIалица зIе хаьддачу муьрехь дуьйна иза шен цIахь ваьхна – уьш болчохь урамашкахула нах зуьйш лелара эскарш, хьуьйсура паспорташка, дуьйцу Алханов вевзачо.\nОьрсийчоьнан Талламан комитето бечу хаамца, таханенна Псковрчу десантхойх леттачу нахах схьакарийна 29 тIемало. 18 царех набахтехь такха хенаш йиттина, ву царалахь Латвера Ухейда Сулейман а, Украинера Малофеев Александр а. Шиъ вийна лоцучу хенахь, пхиъ ву лехамашка велла.\nАдвокаташа а, бакъонашларъярхоша а дечу тоьшаллашца, Къилбаседа Кавказехь тIемаш барна жоьпе ийзочу наха аьрзнаш до кхелашкахь, шайгара дареш етташ даьхна, олий.


Мел ахча къайладаьхьина Путина?\nДечкен-бутт 26, 2016\nIамеркан Цхьанатоьхначу Штатийн финансийн министран гIовса Шубин Адама Би-Би-Си агенталлехула дIахьедина, ша Оьрсийчоьнан президент Путин коррупцин уьйрашкахь хиларх тешна ваьлла ву, аьлла.\nШубин Адам тешна ву Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир коррупцех воьлла хиларх, шен хьал-бахам цо дукха лерина хьулбеш латторах.\nБи-Би-Си-н «Панорама» программо «Путина къайлабаьхьина лелабе бахам» цIе а йолуш яьккхинчу документалан филмехь бух а балош довзуьйту Шубина шена хуург. Оршоьтан суьйранна Британехь эфире а яьлла и филм.\n«Со кийча вац Путин Владимиран бахаман мах терахьашца хадон, амма кхин тIедогIуш ахча дац а бохуш, цо оьцу пачхьалкхан алапа 110 эзар Iамеркан долларшкахь ду. Цунна дика хаьа шен хьал-бахам нахала ца боккхуш къайленеххь латтон», боху Шубин Адама.\nКоррупцех воьзна вуй Путин Владимир, аьлла, шега деллачу хаттарна дуьхьал Цхьанатоьхначу Штатийн финансийн министран гIовса, “хIаъ, ву”, - боху.\nОьрсийчоьнан президент коррупционер хиларх лаьцна Iамеркахь дуьйцу ду дуккха а шераш.\nТкъа Кремло бакъ ца до, абсурде лору Путин къайлахчу хьолан да хилар.\nПрезидентан пресс-секретар Песков Дмитрий реза ца хилла ингалсхоша йоккхучу филмехь хеттаршна жоьпаш дала, цунна хетарехь Iамерко шеггара кхоьллина эладитта ду Путина лелон ахчанаш лечкъийна ду бохург.\nОьрсийчоьнан президент коррупционер хиларх лаьцна «Путина къайлабаьхьина лелабе бахам» филм йоккхуш Би-Би-Син корреспондентан Билтон Ричардан аьтто баьлла хьалха Путинца гергарлонехь Iийначу, цуьнан гIуллакхаш луьстуш, тайп-тайпанчу даржашкахь белхаш бинчу, амма кеп-кепарчу бахьанашца Оьрсийчуьра бовда дезначу нахаца цхьанакхета.\nЦарех ву, масала, Таллинехь веха бизнесхо Колесников Сергей, банкахо Пугачев Сергей. Цаьрца къамел дина Билтона Францерчу Ниццехь.\nПетарбухахь хьаькамаша 20 шо хьалха даккхийчу ахчанашца лелийна махинацеш толлуш хилла Зыков Андрей а, Лондонехь веха «Совкомфлотан» куьйгаллехь лаьттина Скарга Дмитрий а, Нью-Йоркера бизнесхо, Петарбухахь Путинца цхьаьна болх бина Фрейзон Макс а, кхин а дуккха а бу тоьшаллаш деш.\nЦара массара а чIагIдо Оьрсийчоьнан президентан барам боцуш доккха хьал хилар.\n«Путина къайлабаьхьина лелабе бахам» филман авторш тIетовжу Iамеркан къайлахчу сервисан ЦРУ-н документашна, церан барамашца президентан бахам 40 миллиард доллар бу.\nЦРУ-н талламашна тIетов политолог Белковский Станислав а, цо чIагIдарехь, Путинан доларчу активийн мах иттанаш миллиардаш долларшкахь бу.\nОьрсийчохь хилла а ца Iа Путинан цIенош, кхечу пачхьалкхашкахь а бу цуьнан цIарца мехала бахамаш, боху, масала, Белковскийс, Испанехь.\n«Путина къайлабаьхьина лелабе бахам» филмехь журналиста хоьтту Белковскийга, хьайна хуучу кхайленца, Путинан бахам 40 миллиард доллар ларарх, дакъа дирий ахь ЦРУ-ца?\nБелковский: "ХIан-хIа, царна шайна хууш дара иза!"\nТкъа Путина бакъ ца дира ша къайлахчу хьолан да хилар 2008-чу шарахь журналисташца хиллачу пресс-конференцехь.\nМаьттазчу маттахь иштта жоп делира цо, бакъдуй, хьан долахь оццул бахам хилар, аьлла шега хаьттича.\nПутин: «Берриг а гIучIа бу. Мерачуьра схьа а эцна, кехаташ тIехула дIасахьаькхна хабар ду».\nКъера вац иза я тахана а.\nДуккха а пачхьалкхашкахь инвестицеш кхобучу Iамеркарчу “ХIермитаж Кепитал Менеджмент” фондан топ-менеджер волчу Браудер Билла кху муьрехь Путинан Владимиран долахь долчу хьолан хьесап дина, довзийтина прессехь.\nЦунна хетарехь, дуьненахь уггаре вехаш волу стаг ву Путин. Цо 200 миллиард доллар бу боху Путинан бахам.\nИ дIахьедар дина Браудер Билла уггаре а дика политикан аналист ларалучу “Ньюс Вик” газетан редакторна Закария Фаридна интервью луш кху деношкахь.\nОфициалехь уггера хьалдолуш стаг ларало дуьнентIехь программист-компьтерхо Гейц Бил.\nТкъа цуьнан дац, Путинан ду аьлла дуьйцучу ахчанца дуьстича, 80 миллиард доллар бен!\nБашхалла ю оцу шина бахаман. Гейц Била шен хьекъалца, дерриг а дуьненна а гуш, цхьа а къайле а йоцуш, гулдина шен хьал.\nПутин къолахо ву ала мел воьлларг я эхартахь ву, я цунах ведда дуьненан еа а маьIIехь къайлаваьлла Iа.\nПутинан доларчу активийн мах иттанаш миллиардаш долларшкахь бу\nЮьртдена хала ду коррупцех къаста\n«Карахь ахча а долуш Оьрсийчуьра» дуьне даккха арабевлларш\nКхаъ ца белча нохчашлахь доьзал а ца болабало\nТоьар дуй-те Грецина 85 миллиард евро?\nДопинг хьехочохь стенна хеза "ФСБ"?\nФутболе геннара бIаьргбетта бен ца дисина


Зорбане даьккхина Нохчийчуьрчу зудчунна тIелеттачу Москварчу политикан бехказавийлар\nМоскварчу Мещанскан кIоштарчу депутатийн Кхеташонан куьйгалхочо Закускин Александра ("Единая Россия") къинтIераялар дехна Чиллан-бутт болалуш ша тIелеттачу 68 шо долчу Нохчийчуьрчу яхархочуьнга. Цул хьалха депутатана социалан машанашкахь кхерамаш тийсина хиллера.\nБехказавуьйлуш видео ГТРК "Вайнах" каналан инстаграмехь гайтира. Цигахь Закускин тIевогIу Юусупхаджиева Салимана, зезагаш а, стоьмаш, мерзалгаш чохь йолуш тускар а кховдадо. "Со оцу гIуллакхах вуьшта кхетта. Хьо сан ненан хенара стаг ю. Аса иза сайгара далийта ца дезара", - аьлла видео тIехь депутата.\n"Кавказский узел" ресурсо бахарехь, Закускин Чиллан-беттан 13-хь дуьйна вара бехказавала везаш. Жигархочо Аручиди Еленас тIечIагIдо, Закускина къинтIера баха безаш бара йохкэцархочун ши йоI а, кхоъ кIант а, амма оцу дийнахь иза цаьрга ца вахара.\nBaza гIирсан хаамца, Закускин Москварчу Мещанскан кIоштарчу депутатийн Кхеташонан куьйгалхочун даржера хенал хьалха дIаваккха гIерта.\nКавказ.Реалиис къамелдинчу бакъоларъярхоша пачхьалкхан телеканалашкахула бехказавийлийтаран практика - иза кхин цхьаъ тоталитаран режиман билгало ю, аьлла.


Францин Сената Оьрсийчоьнан санкцеш юхаяхар доьху\nФранцин Сенато Оьрсийчоьнна дуьхьал яхьна санкцеш жим-жима дIаяхарехь кхаж тесна. Францхойн Социалистийн парти дуьхьал йолушшехь, Мангал-баттахь санцкеш жим-жимма юхаяхар къобалдина 302 сенатора, ткъа 16 сенатор дуьхьал ву. Цу кхаж тасаро билгалдоккху Францин сенаторийн санкцех дог долуш хилар.\nIедалан коьртера социалисташ Минскан барт кхочушбаллалц дуьхьал бу санкцеш дIаяха а, ур-аттал, церан барам лахбан а. Сенатийн кхаж тасаро Францин Iедална декхар тIе ца дожадо санкцеш дIаяха. Оьрсийчоь Европан уггар йоккха йохка-эцаран накъост яра санкцеш юкъаяхале, юкъаяьханчул тIаьхьа Европано Оьрсийчу ечу кхачан- сурсатийн экспорт нийса 50 проценте кхаччалц охьайоьжна, ткъа Оьрсийчуьра Европе 30 процент.\nОьрсийчоьне озабезам болчу парламентера политикаша аьрзнаш до санкцеша Европан экономикана зе до, цул совнаха Европано Оьрсийчоьнна духьал лелайо политика Цхьаьнатоьхначу Штатийн хьашташна бен пайдехьа а яц бохуш.


"Цара хьийзийна аьлла, арздина стагга а вац тхоьга»\nГIуран-бутт 02, 2019\nНабахтешна тIехьожу белхахой лецна Дагестанехь. Иза доладелира цигахь 2005-2017-чу шерашкахь хьаькам а лаьттина, Ростовхь набахтешна тIехьожуш волу Даххаев Муслим, пачхьалкхан къайленаш ястина аьлла, лацарца.\nДагестанехь дуьххьара лаьцнарг вара ХIинжа-ГIаларчу №1 изоляторан хьаькам Давыдов Дауд. Кхаъ эцарна, аьлла, вигара иза. Ши бехк тIебаьхьина цунна: «белхан бакъонех пайда а оьцуш, зулам дар», «кхаьънаш бахар». Советски кхело шина баттахь лаьцна латто магийна иза.\nКхело иза лаьцна латтор дахдарца йоьзна яржийначу информацица, Давыдовс зуламдеш гина цуьнан куьйга кIел хиллачу белхахошна. Бозбуанчаллаш лелорна №1 изоляторехь валлочу Долгатов Ахьмада дечу тоьшаллица, 300 эзар сом хьажийна цо Давыдовна –цуьнца цхьаьна хан токхуш волчу стага хьийхира шена изоляторера хьелаш аттачу дахийта и ахча хьажор, боху Долгатовс.\nТалламчин информацица, Долгатовс оцу шеца цхьаьна изоляторехь валлочу стеган зудчуьнга дIахьажийна хилла Давыдовна лерина ахча. Ткъа Давыдовн адвокаташна ца лиира "Кавказ.Реалиицаа" къамел дан, дийца, кхин хIун ду цунна бехкедеш.\nНабахтешкарчу белхахойх верриг а лаьцна латториг ву 8 стаг: кхаа набахтин куьйгалхо а, кхо бухгалтер а, нахтийн урхаллерчу дакъойн ши хьаькам а.\n«Черновик» газето бахарехь, лецначаралахь бу №7, №4 набахтийн куьйгалхой Алибулатов Рабадан а, Магомедов Алигаджи а, №2 набахтехь хьаькам лаьттина Ахмедов ПайзуллахI а, цуьнан метта веана волу Зайнудинов Ахьмад а, Дагестанерчу набахтийн урхаллерчу буьйранчин гIовс Камалутдинов Рамазан а.\nГазетан белхахошна гарехь, «Даххаевн нахах» набахтийн система цIанъярхьама, цига керла хIоттийначу куьйгалхочунна Калашников Александрна некъ шарбеш долийна ду и лецарш.\nНабахтешкахь, изоляторехь бахкочу тутмакхашна белхахошка гIело цаяйтар ю шен Iалашо, дIахьедира кIира хьалха Калашниковс. Ша набахтийн белхахойн хаарш лакхадохуш ву, элира цо.\nХIинца, набахтешкара цхьацца хьаькамаш леца болийча бен ца хиина шена чохь кхобучу наханна гIелонаш еш хиллийла, бохура «Кавказ.Реалиига» Дагестанерчу набахтешна тIехьожучу юкъархойн комиссин куьйгалхочо Омаров Омара.\nЦо дийцарехь, гуттар а кIезиг кхочу набахтешкара я изоляторера, етта олий, аьрзнаш, кхаьчча а, хуьлу уьш «фейк-аьрзнаш», чохь воллучун дегIа тIехь карийна дерт нисло цунна набахте а вале цхьаьнхьа дина.\n«Аьрзнаш, дукха хьолехь, шайна талламчаш беттанашкахь тIе ца богIу, шайгара тоьшаллаш, дареш хеннахь ца доху, шаьш харцонца чудоьхкина, олий хуьлу. Суна хетарехь, изоляторехь йоьттийла дац, набахтехь а дац йоьттийла, …суна иза дуьххьара хезаш ду. Дагестанехь хIуъа а хаза тарло, амма со тIе ца Iоттавелла», - элира Омаровс.\nЮкъархочо бахарехь, набахтийн, изоляторан белхахой леца болийча, президентан гонерчу коьрта бакъоларъярхочуьнгара кехат деара набахтешна тIехьожучу юкъараллин кхеташоне, и лецна нах муха кхобу зер доьхуш. «Оха тергоне оьцур ду хьал, толлур ду кхачанца, юкъаметтигашца, гергарнаш тутмакхашна тIебитарца дерг. Со цецваьккхина цхьана хаамо, тутмакхашна кхача тIехьуриг гергарчаьргара набахтешкахь мах боккху, боху. Оха иза толлур ду. Тхо юкъархой бен дац, делахь а тхуна хаа дезарг ду иза, амма хаанза дисина нисло-кх…», - боху Омаров Омара.


Ахьмад МасIуда тIе ца эцна Панджшер дIайоьхучу талибийн ультиматум\nПанджшерерчу дуьхьалонан ницкъийн лидер МасIуд Ахьмад\n"Талибан" боламо (Оьрсийчохь, терроран а лаьрра, бихкина бу иза) дIахьедина, Афганистанан къилбаседа-малхбалерчу Панджшер провинце тIемалой хьажабо шаьш, меттигера Iедалхой реза ца хиларна маьрша Iедал шайга дIадала аьлла.\nПанджшеран чIож – тIаьххьара мехкан территори ю, талибаш Iунала деш йоцу. Оцу регионера дукхаха болу бахархой бу къомах таджикаш.\nИсламисташ ультиматум кхайкхийна цигарчу дуьхьалонан ницкъийн лидере МасIуд Ахьмаде – хилла волчу вевзаш волчу тIемалойн командиран МасIуд Ахьмад-Шахан кIанте.\nТалибаш дIахьедина, МасIудана 4 ахьт ло шаьш, цуьнан агIончашка герз охьадиллийта аьлла. Иза ца дахь, аьлла ду «Талибанан» дIахьедарехь, дуьхьалонан боламан декъашхошна "таIзар дийр долуш ду".\n"Аль-Арабия" телекомпанина кIиранан дийнахь интервью луш МасIуда дIахьедира, ша кийча хиларх лаьцна талибашца дийцарш дIадахьа а, маслаIат каро а, дуьхь-дахьал латтар марса ца далийта. Цо кхайкхам бира къоман цхьаъалин шуьйра Iедал кхолла деза, талибаш дакъа а лоцуш аьлла. Амма, нагахь талибаш къамел дан реза ца хилахь, тIом ца хилча ца болуш бу, тIетуьйхира цо.\nТалибашка кхайкхам бина 70 пачхьалкха, лууш верг махкара аравалийта аьлла\nReuters агенталлана телефонехула интервью луш МасIуда дIахьедира, талибашца машар баран дийцарш дIадахьа аьтто хиларе сатесна ву ша, амма шен ницкъаш тIаманна кийча бу аьлла.\n"Талибана" дIахьедира шаьш Iуналла дар дIахьоттийна ерриг Афганистанан территори тIехь аьлла, Марсхьокху-беттан I1-хь. Кабул, тIом а ца беш, дIалаьцначул тIаьхьа талибаш дIахьедира тIом дIабирзина хиларх лаьцна. Боламан лидерша дIахьедира, Исламан эмират Афганистан юхаметтахIотто дагахь ду шаьш аьлла. Президент Гани Ашраф ведира махкара.\nМасIуд Ахьмада а, хилла волчу вице-президента Салех Амруллас а, дIакхайкхийна Панджшер провинцехь талибашна дуьхьало йийр ю шаьш аьлла. Царах дIакхетта "Талибанца" юкъаметтигаш лело реза йоцу афганхойн армин тобанаш.\n"Талибана" Iуналла дира Афганистанан дукхах йолчу территорина 1996-чу шарахь дуьйна 2001-шаре кхаччалц. Оцу боламан Iуналлера елира пачхьалкх Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа а, цуьнан бертахоша а оцу пачхьалкхехь тIеман операци дIаяьхьаначул тIаьхьа. Карарчу хенахь хилла тIеман тIелатар дIадаьхьира талибаша Американ эскарш оцу махкара арадовла кечлуш а долуш.


Iалашо хиларна хенаш кхайкхайо Нохчийчохь\nОхан-бутт 15, 2017\nУкраина – Украинехь нохчийн баттальонан байракх, дечкен-бутт 15, 2016 шо\nНохчаша тайп-тайпана туду Шема баха ойла хиллачарна набахтешкахь яккха хенаш еттар\nЮххерчу Малхбалерчу Шеман пачхьалкхера тIом бахьанехь Къилбаседа Кавказерчу кегийрхошна чот йоцуш дукха таIзарш ду деш. Кегийчу къаьмнашлахь уггар алсам бахархой набахте хьежочех цхьаъ ю Нохчийчоь. МогIарерчу наха а, тергамхоша а тидам тIебохуьйтург ду, кху тIаьхьарчу хенахь кхела хьалха а хIиттош хенаш кхайкхош тутмакхийн дарже бохуш болчу махкахойх дукхахберш цкъа а цкъа Шема пачхьалкхехь хилла а цахилар. Коьртачу декъана массаьрга а кховдош болчу бехкан чулацам ишта бу – Шемарчу тIаме ваха лаам хиллера,ойла кхобуш хиллера, тIаме ваха луучунна ахчанца гIо динера иш. кх. дIа а. ХIинцца Соьлжа гIалин Октябран кIоштан суьдо луьрчу хьелашкахь чохь даккха кхоккха шераш хенаш кхайкхийна чуволлийтина жима ши стаг. Стохка гурахь дуьйна,эха шарахь сов лаьцна а латтийна маршонех хербинарш бу 23-шераш долу Сайдулаев а, Ибрагимов а. Царна бехке диллина Шемарчу тIаме кховча Iалашонца Хонкар мехкан дозане бахар.\nХарц кехатийн бух тIехь паспорт а даьккхина,Iаьрбоша шайлахь бечу тIаме хIотта дагахь хиллера аьлла,оццу Октябаран кIоштан кхело кху оханан беттан 10-чу дийнахь,кхо шо хан,I0 эзар сом гIуда а тоьхна, набахте хьажийна,стохка гурахь дуьйна лаьцна латтош хилла Чатаева Хеда а. Цхьа кIира хьалха Ленинан кIоштан суьдо изза 3 шо хан а яккхар тIе а дожийна, набахте хьажийна соьлжагIалахо Эльсанукаев Ахьмад а. Цунна бехкедуьллург а дац керла-Шемарчу тIеман декъашхо хила гIортар.\nIаьрбийн пачхьалкхерчу тIамах а, и бахьнех нахана буьйлучу сингаттамех а бен-бен дуьйцу юкъараллехь. Мехкан а, къоман а сий лардеш, нийсонан, бакъонан новкъахь болчарна гIоьнна тIаме вахар ша ду боху Соьлжа-гIаларчу тергамхочо Халилас.\nХалилас: “Муьлхха Iедал а халкъан цIарх хIуттуш ду дIа. Низам а цо лардан деза. Дала хIоранна а са маьрша кхоьллина ду салаьттачу метте ваха а, кхача а. Шен мехкан а, халкъан а сий айа, цхьана бакъонца, деллахь цу гIаттамна орцах гIур ду вай аьлла тIамтIе дахар ша гIуллакх ду.Иза сийлахь ду”.\nСоьлжа гIаларчу тергамхочунна Халилина хетарехь вайнехан кегийрхой, мисар болато санна, Шема пачхьалкхан тIамо тIеийзабар кхин цхьа бахьана а ду - мискалла, дан амал цахилар,шайгара ледара хьал-де хийца лаар. Халила ву вистхуьлуш юха а.\nХалил: “Цхьа шен доьзалеххь хало йолу дела,дуьненан рицкъ бахьнехь кхача а тарло цу тIаме цхьаберш. Кху махкахь дерг гуш ма ду. Болх-некъ бац оха мел бу баьхчи а. Ницкъаллин структураша а лело хIилланаш а,бозбуанчаллаш а хууш ду. Кегийрхой цхьаъ ца дича бовлий? Зуламе агIонаш дукха ю. Халкъан, эшам хилахь бен, хуьлуш дика болх бац. Стаг нагахь санна вахнехь а, веънехь а, цуьнан бехк белахь,цуо зулам динехь,и зулам билгалдаьллехь,цунна таIзар дехьа низамо ма бохху. ХIорш махках баха безий,цIийнах баха безий бохуш эвхьазалла ю лелош. Низамхочунна ша эла хетта-кх къаночунна хьалха а,дешначу,лерамечу стагна хьалха а. ХIунда аьлча, тоха а, Iотта а, и вен а шен йиш ю моьттуш, оццул сонта нах дебна-кх тахана.”\nБеккъа кху карахьболчу баттахь оцу Юххерчу Малхбалехь кхехка тIом бахьнехь,низамхоша шаьш хааме а доккхуш, таIзар дина кхин а масийтта жима стаг ву.\nОьрсийчохь тIаьхьий хьалхий нисдинчу лелхийтарех тера,цаьрца лач хилла а зIе йолуш хIума ду, Шемарчу тIамах бахьна а дина, Къилбаседа Кавказехь кегийрхой набахтешка хьежор. Оьрсийчохь кхолладелла хьал мух-мухха а дац. Ницкъаллин структураша лерса ирдина само ян езаш, чолхе, карзахе хьал ду алархьама деш ду и цхьадолу таIзарш. Ишта хьажам берш а бац цуьрриг кIезиг


Iалам лораде вай — Сердало\n07.03.2019 serdalo@yandex.ru 0 Комментариев\n«Крышки добра» яха Iалам лорадира хетаяь йола акци дIайихьар Назранерча ялхлагIча ишколе. Цу вIашагIкхетаре вийха къаьста хьаьша вар Калиматнаькъан Адам, Iалам лорадиргахь дукха пайдане а, лерхIаме а проекташ кхелла вола къона говзанча. «Крышки добра» яха акци йолайира никъ байзийтар цу гIулакха хьалхалатташ волча, Iалама цIено лорайира къаьста болх лелабарца белгалваьннача Адама. Февраль бетта хьалхарча дийнахь болабеннаб акцех бола лерхIаме болх. Калиматнаькъан Адам вар доккха совгIат дар берашта: цунна кийчдаь хаттараш берий Iаламацара чам гойташ а, цар цIена уйла-нигат хьокхаш а дар.\n«Акхар баь болх — боккха къахьегам болга гуш да тайп-тайпарча шушай ногIарех дизза тускараш зийча» — белгалдаьккхар Адама, цар баь болх тахка ваьлча.\nХIаьта берий къахьегам зехьа хиланзар: цар шоашта кийчдаь совгIаташ дIаийцар. Уж кхаь моттига дийкъар, тIаккха хоржам а баь, дIа-хьа далар.\nХьалхара моттиг: диплом +кино билеташ\nШоалагIа моттиг: диплом + экошушаш\nКхоалагIа моттиг: диплом + брошюраш\nХIаьта дукхагIа къахийгарашта лаьрхIа: диплом + брошюра + футболка\n8»а» классера дешархоша 3428 ногIар гулдир, царна хьалхара моттиг ялар, хIаьта 10-ча классо 3069 ногIарах дизар шоай тускар. Уж шоалагIа моттиг яккхарца белгалбаьлар. КхоалагIа моттиг кхаьчар 9-ча класса, I592 ногIар гулдир бахьан долаш, 8 «б» — йиълагIа моттиг, 9 «а»- пхелагIа моттиг! ХIаьта цу акцех кадайгIа хинначара цIераш ераш я:\nШадыжева Амина — 8а\nМержоев Чингисхан — 9а\nКартоева Мадина — 10 х/б\nАрчакова Хади — 9б\nЧахкиева Лейла — 8а\nБерий Iалама ЦIено лелайирцара чам денна совбаха безалга белгалдаьккхар Калиматнаькъан Адама. Цудухь дIахо цу тайпара акцеш дIакхухьаш, къахьега лаьрхIа ва из. Цо баркал оал ялхлагIча ишкола директора а, дешархошта а ше доладаь гIулакх барт болаш, массане кхоачашдирах.\n№ 34-35 (12169-170), ера, 7 март, 2019 шу / Четверг, 7 марта 2019 года\n← Фо цIена хилча са даха а атта да\nДош хаттарах баьнна пайда →\nБудь природе юным другом!\nМагас шахьара «Боалий беш» яха проект дика чакхъяьлар


Шайн гIийлачу дахарна гIайгIа бар доьху мухIажираша Австрин Iедалшка - Chechenews\nГлавная » Все Новости » События » Шайн гIийлачу дахарна гIайгIа бар доьху мухIажираша Австрин Iедалшка\nМасех де а ду Австрин коьртачу гIалахь Венехь цу махкахь тховкIело лоьхуш болу дерриг дуьнентIера мухIажираш, четарш а тоьхна, шайн дахаран хьелаш ледар хиларна дуьхьал акци дIахьош болу. Царна юккехь нохчий а бу.\nШийла а, мохане а деана Венехь тIаьхьарлера денош, цIийзачу моханах я нахан сагIийна деллачу довхачу духарш а, я четарийн лестачу пенош а ца ларво, и четарш, эрна аре санна йолчу, Венерчу Зигмунд Фрейдан цIарх йолчу паркехь, Вотив олучу меттигерачу килсана хьалха дIахIиттийна хилча-м тешна а.\nКIира кхочуш лаьтта цу майданахь доллучу дуьнентIера Австрехь тховкIело лоьхуш баькхинчу мухIажарша дуьхьалонан акци дIахьош йолу. Дела -денна а, хIора буса а, шаьш полисхоша, тIелатар а дина, нуьцкъаца дIасалахкарх кхоьрушшехь, хIетте а шайн кхайкхамашна Iедалера цхьа жоп кхаччалца, дIасабовла дагахь бац цигахь гулбелларш.\nТкъа муьлш бу уьш? ХIун лоьху цара я царна хIун ца тоьу?\nАвстрехь тховкIело лоьхуш цу махкан дозанна тIе ваьлларг уггаре а хьалха кхочуш волу я Iедалхоша дIакхачош волу меттиг Трайскирхен олуш ю. Цхьа жима гIала ю иза, гергарчу хьесапехь 40 минотехь цIерпоштица я машенаца Венера дIа некъ бича Iуьллуш йолу.\nАмма мухIажаршна, шайна юккъехь Австрехь бехаш болу эзарнаш Нохчийчурниш а болуш, и „Трайскирхен“ бохуш долу дош цигарчу мухIажарийн лагерца доьзна девза. Цу лагерх чекх долуш ду кхуза кхаьчначийн доккхох долу дакъа.\nIедалийн цкъа мацах хиллачу Iалашонашца-м и мухIажарш, цкъа хьалха Трайскирхенехь тIе а лаьцна, церан пIелгийн лораш а, церан кехаташ а, церан хьашташ а билгалдаьхначул тIаьхьа, кхин хье а ца беш, Австрин кхечу лаьттанашка дIасабоькъур болуш дара. Амма цу махкарчу бундеслаттахь кхоъ доцург и шен декхар кхочушдеш дац, шаьш долчехь мухIажарш тIелаца кхин меттигаш бац, бохуш.\nЦундела масех денна аьлла лерина йолчу Трайскирхенехь мухIажарш беттанашкахь Iен безаш хуьлу. И бохург ду, лагерь дукхе дукха нахаца совъялла ю бохург, цигахь цхьана-шинна леринчу хIусамашкахь пхиппа-ялх стаг дIатарвала везаш ву бохург а, юучунна а, лоьрийн дарбанна а кхачам ца хуьлу бохург а.\nИ дерриге а ду хIинца Вене баьхкинчу Трайскирхенерачу мухIажарша айдинарг. Уьш, цкъа хьалха эзар герга стаг вовшах а кхетта, гIаш тIедогIучу догIанехула Трайскирхенера Австрин коьртачу шахьаре баьхкира, 35 километар некъ а беш. ХIетахь дуьйна Венина юккъехь, четарийн лагерь а тоьхна, хан йоккхуш бу.\n„Тхо акхарой ма дац, аш акхарой санна лелон. Тхо адамаш ма ду, тхо кхуза сагатделла даьхкина ма дац“, — бохуш йозанаш ду цу четаршна тIе дIадиттина. Цхьана четарчохь наха сагIийна кхехьна сурсаташ ду, арахь кхехкаш боккха чоьрпин яй а бу. Цунна гена йоцуш лаьтта аннех йина гIопаста, тIехь Iохкуш венахоша кху шийлачу деношкахь милла эгош болчу мухIажаршна тIедуха кхоьхьу довха духарш а, юрагIаш а долуш.\nДуьхьалонан акци дIахьочарна хьалха яьллачех цхьаъ ю африкерачу Гана махкара цхьа гIеметта хIоьттина зуда. Шен цIарах лаьцна хаьттича, цуо боху, шен ян а яц цхьа а цIе. „Со мухIажар ма ю, тIаккха кху Iедалийн кхетамца, сан я цIе а яц, я мотт а бац, я бакъо а яц, со адам а дац.\nИштта хуьлийтар вай иза тIаккха“ Нохчийн мухIажарш а бу шайн могIаршлахь бохуш дуьйцу цигахь гулбеллачара, Гуьржийчура а бу, Дагестанера а бу. Амма уьш дийнахь цкъа гучу а бовлий, дIа юха баха безаш хуьлу Трайскирхене, цигахь хIинца керла тIебаьхкинарш масех сохьтана бен лагерал ара бовла йиш ца хиларна, бохуш.\nЦу акцехьа гIодоккхуш бу меттигера адамийн бакъонашларъярхой а, цIе яххана болу исбаьхьаллин декъашхой а. Цу хьолах дерг дика девзаш ву иштта Венехь вехаш волу нохчийн адамийн бакъонашларъярхо Банжаев Ваха а. Цуо дуьйцу.\nБанжаев Ваха: „Ледара хьал ду цу Трайскирхенехь дерг. 200 стаг чохь Iен магийначу блок чохь 600 стаг ву, тIетасса а, буха тасса а ца тоьу царна, юучуьнца а гIийла хьал ду. Трансфераш а еш, цигара нах дIасабахар а сацийна, нахера интервьюш эцар а сацийна, еккъа цхьа депорт, депорт, депорт ю-кх цара еш“.\nКарарчу хенахь Венехь ехаш йолу Байтемирова Зулихан масех бутт хьалха, ша Австре схьа ма еъна, берриш а санна, Трайскирхенехула чекхъяьлла ю. Нийса бутт баьккхира ша цигахь бохуш дуьйцу цуо. Дерриге а, хIинца мухIажарша ма-дийцара, дукха маьттаза дацара цигахь боху цо, бакъду, кхин да воккхаве хIума-м дацара иза, бохуш.\nБайтемирова Зулихан: „Мелла а цIано латтайора цара цигахь. Кхечу хьелашца дуьстича, суна-м кхин инзаре хьал а ца хийтира цигарниг. Сайн Оьрсийчоьнера халонаш а, баланаш а лан а, ган а Iемина а йолуш. Вайна цигахь долчул а дукха инзарох долу хIумнаш ма гиний. Мелхо а, кIелхьара бевллачарна иштта и меттиг хилар а боккха Делан къинхетам хеташ ю со-м.\nБакъдерг дийцича, юучуьнца дерг чIогIа ледара дара, церан хIума юучу чоьнна дIа чу ваьлча а, цигарчу хьожана дегаза хеташ. Сан, Делан къинхетамца, бухахь ваша вара, цуо хIора дийнахь юург латтайора суна, амма цара схьаеллачух тешна болчарна чIогIа хала хила дезаш дара цигара хIума яа“.\nМухIажарш Венерчу майдане баьхна болу кхачамбарш доцуш а, дуккхаъчу къахьонехь лаьтта хийрачу махкахь бехачу нехан дахар. Кху деношкахь Венерчу Фаворитен кIоштанах хиллачо а тоьшалла до цунна.\nШовзткъа шаре яьлла йолу нохчийн мухIажар шен 18 шо кхаьчначу йоIаца цхьаьна корехула чукхоссаелла, яла гIерташ хилла, полисхошка ша Оьрсийчу дIа ца ялийтархьама. Делан къинхетамца, Iожаллех и шиъ кIелхьара яьллехь а, амма ца ялаелла махкара ара яккхарх кIелхьара.\nАвстрехь вехачу нохчийн юкъараллин жигархочо Банжаев Вахас дуьйцу цу хиламех лаьцна.\nБанжаев Ваха: „Чукхоссаяла ца кхууьш, полисхоша схьалаьцна и шиъ. ЙоI хилла и шен могуш йоцуш йолу нана а ялош, кхуза схьаеънарг. Амма уьш кхузахь бита бахьана дац, дарбанаш Оьрсийчохь а до дика, аьлла, арабохуш хилла уьш. ХIинца и йоI дIа араяьккхина, депортаци а йина, ткъа нана йитина“.\nОьрсийчу дIа хьежош болчу нохчийн мухIажаршна а, кхечу мехкаршкара схьабаьхкинчу тховкIело лоьхучарна а дика девзачех бахьана ду, меттигерачу Iедалша шайга „шу кху махкахь Iен а, даха а бакъо йолуш дац, шу кхузахь иллегале ду“ бахар.\nМухIажаршна депортаци яр, цара Венин коьртачех майданахь долу дуьне а теш хIоттош, шайгара хьал далхадарх сацийна ца хиларо гойту, цигахь цхьана четар тIехь яздина долу дешнаш „ Цхьа а адам дац кху лаьтта тIехь иллегале“ бохуш долу, меттигерачу Iедалшна хаззане а хезна ца хилар.


Бахархой летта Ростох-кIоштарчу Ремонтное-эвлахь\nГезгмашин-бутт 17, 2012\nОьрсийчоь -- Бахархой летта Ростох-кIоштарчу Ремонтное-эвлахь.\nРостох-кIоштIахь Ремонтное цIе йолчу эвлахь, къаьмнашна юкъахь цабезам хилар бахьана долуш, тасадаларш хилла. Леттарш бу Дагестанера а, Нохчийчура а схьабевлла нах а, меттигера бахархой а.\nЦкъачунна билггал хилларг хIун ду хууш дац. Цхьаболчу хаамашца меттигерчу кегийрахошна цатайнарг ду кавказахоша шайн мукъам лакхийтар. Ремонтное-эвлахь даьлла дов кIорггера орамаш долуш ду бохуш, чIагIдо цуьнах лаьцна дуьйцучу цхьаболчу зорбанан гIирсаша. И бахьана долуш цу эвлахь латтош ду полицин дакъош.\nОцу меттехь иттанаш шерашкахь бехаш бу Нохчийчура а, Дагестанера а нах. Дукха хенахь дуьйна цигахь юьртбахамаш а, даьхний а лелош Iийна бу кавказхой. ХIинццалц меттигерчу бахархошца бертахь Iийначу царна юкъахь хилларг хIун ду хууш дац. Меттигерчу оьрсаша кавказхой, къаьсттна дагестанхой бехке бо, шайн кгийра нахана а, зудабершна а Iаткъам латтабо бохуш.\nШи-кхо де хьалха кIоштан юккъерачу майданахь вовшахлатар хилла. Сихонца хаам а баьржина школашкара бераш цIа дигира дай-наноша. Гуттар а хьал луьрча даьккхинарг дара шайн накъосташна гIо дан Нохчийчура а, Дагестанера а автобусаш тIехь герзашца нах бог1уш бу бохург.\nХьал, мухха а далахь а, кхин а кIоршаме дала там бу аьлла, кIошта ялийна полицин 40-х декъашхочух лаьтташ йолу тоба. Бахархошка собаре хилар доьхуш кхайкхам бина кIоштан адмнистрацин куьйгалхочо Ганзиков Сергейс.\nХьал тахана, муха ду хаа, официала Iедалшкара чIогIа хала ду. КIоштан администрацехь а, полицехь а, журналисташца къамел данне а ца дира. Амма, Ростох-регионан полицийн декъехь цхьана стага дийцира шена хуург. Иза а, цо масех дош алале, сацийра цуьнан белхан накъосто.\nПолицийн белхахо: ХIокху сахьтана цигахь долу хьал Iуналлехь латтош ду. Цигахь шортта нах а бу. Тхан урхаллан куьйгалхочуьнан хьалхара гIовс а, ишшта 40-х ОМОН-хо а ву цигахь. ХIора сарахь тхуна цара хуьлчуьнах лаьцна хаам бо. Тахана а хила безаш бу иза.\nРостох-регионан кхечу кIоштахь вехачу Лоьма цIе йолчу стеган гергара нах бу Ремонтное-эвлахь бехаш. Цаьрца къамел дича и дов шайх хьакхаделла дац, дагестанхой бу цу юккъахь коьрте баьхнарш аьлла, хаам бина шега элира цо Маршо Радиога вист хуьлуш.\nЛема: «Со оцу кIоштана генахь вехаш ву. Хала дарацигахь хилларг къасто. Тхайн гергара цхьана кIанте телефон тоьхнера ас. Цо бахарехь, цигара цхьа а нохчо вац боху, къамел дан лууш. Шайца доьзна дов дац иза, дагестанхошца доьзна ду боху цара. Цундела цаьрна ца лаьа иза дийца».\nКавказхошкара хIума даьлча, иза дукха дестадой дуьйцуш, ткъаметтигерчу бахархоша доьхнарг дича, дижош хилар ша оцу меттехь вехачу 23 шарахь дукха гина шена бохуш, кхин дIа а дийцира Лемас.\nЛема: «Жима стаг лелаш валахь, дIай-схьай тухуш, хIума Iоттало. Ишшта ду-кх иза. Вайгара цхьа жима хIума доллушехь, дукха сиха айдо-кх цара иза. Ткъа, шайчо, стаг схьа а лаьцна, цо иза вийча а, хIума ца олу. Наггахь, цхьа стаг новкъа валахь, иза кхузара дIавалийта лууш далахь а, айдо».\nКавказхойн а, оьрсийн кIошташкахь меттигерчу бахархойн а юкъаметтигаш гIоьртина хилар хууш ду. Алсам масалш а ду оцунна. Иштта масех бутт хьалха, Волгоград кIоштахь, цигахь дукха хенах дуьйна вехачу цхьана нохчочо тапча а йиттина вийнера кIоштан администрацин куьйгалхо.\nИза динчул тIаьхьа полици ваханера иза. Шен долахь долу латта схьадаккха гIерташ дукха хенахь дуьйна хьийзош вара ша цу стага аьллера цо. Бакъду, оцу девнехь, меттигера бахархой, нохчочуьнан агIо лаьцнера, цо шайна белхан меттигаш лора аьлла.


Катуху борз. UFC-н латархо Чимаев стенна оьшу Кадыровна?\nСтигалкъекъа-бутт 20, 2021\nИйначу кепийн латархо Чимаев Хьамзат тIаххьарчу хенахь гоьволуш ву керлачу хаамашкахь. Цкъа цо кхерам тосу Дагестанера чемпион Нурмагомедов Хьабиб "ватIо", юха Кадыровн долахь долчу кемана хуу, тIаккха йохайо шена совгIатйина еза машен, схьаоьцу керланиг. Ткъа дукха хан яц Чимаев Швецин вахархо лаьттина а, говзачу эксперташа цунна тоьлла хиндерг хьехна а – UFC-н президента Уайт Дэйна иза "къаьсттина шатайпа" ву бохура...\nОктагонехь "Борз" цIе лелош волу 27 шарера ваьлла Чимаев иссазза тоьлла (UFC-хь кхузза). Эшамаш банне а бац. Дуьненахь иза гIаравелира 2020-чу шеран Мангал-баттахь, рекорд хIоттийра Къатарехь – исс денна юкъахь туьйлира шозза: 124-за туьйхира Уэльсерчу Филлипс Джонна, шозза бен шена ца тухуьйтуш, юха 68-зза туьйхира Ирландерчу МакКи Рисна, шена тоххане а ца тохийтира.\nЦо ГIадужу-баттахь иссалгIа шен толам баьккхира вуно сиха. Техникан нокаутца Лас-Вегасехь вожийра америкахо Миршерт Джеральд.\n"Цхьа тохар, 17 секундехь. И къонах шатайпа ву. Вуно дукха хан ю со бизнесехь волу. Суна дукха байна сийлахьнаш, уьш богIу-дIабоьлху, амма хIара саннарг гина вац цкъа а", – элира Уайт Дэйна латар дирзича.\nДеза дешнаш хьалха а, Лас-Вегас йирзича а ца кхоийра шегара Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана а. Тоьллачу латархойн могIара ваьккхира цо Чимаев, бохура,"баккхий толамаш бохур бу цо дуьненан аренехь". ДIадахначу Iай мехкан транспортан министраллин векалша веза хьаша веш тIеийцира иза Соьлжа-ГIаларчу аэропортехь, вигира Кадыровна уллехь пхьор дан. И шиъ цхьана а волуш даьхначу суьрташа критика гIаттийра UFC-н декъашхочунна дуьхьал – ца тайра дуьненаюкъарчу санкцешна бухахь воллучу стагна иза мараветтавалар.\n"Иза диктатура ю, нах цец-акъ бевлла", – дIахьедира Дечкен-баттахь Amnesty International цхьаьнакхетараллин векала Хеденборг Амис. ХIинцачул тIаьхьа Чимаевца мел летарг хир ву юьхьIаьржа, элира цо.\nАмма Чимаев Кадыров волчу лелар дуккха а хьалха доладелла дара.\n"Со "Ахмате" кечамашка веана, Лаха-Невре. Дика кечамаш бо кхузахь, хьалха веана а хилла со. Майрбека (гарехь, Нохчийчуьра UFC-н латархо Тайсумов Майрбек – редакцин билгалдаккхар) гIодира суна, дика Iамало кхузахь. КхидIа а вогIур ву со. Суна доккха баркалла ала лаьа вайн доттагIчунна, вешина Висмурадов Абузайдна а (вице-премьер, "Ахмат" клубан президент. – Ред.), Рамзан Ахматовична а оццул дика хьелаш латторна [Iаморашкахь]", - боху Чимаевс 2019-чу шеран аьхка инстаграмерчу фан-тобан агIоне хIоттийначу видео чохь.\nДаймахкара тIемаш бирзинчул тIаьхьа Скандинаве кхаьчна нохчий дукха хьолехь Кадыровн диктатуро хьийзийна политикан мухIажараш бу\nШвецехь политикан мухIажар волчу Чимаевс хIетахь а юхура, ша Нохчийчу вахча, "Ахмат" клубан логотип а, пхьуьшаш тIехь Оьрсийчоьнан, Нохчийн Республикан байракхаш а йолу коч. Иза ветталора Кадыровн гонерчу нахах – Американ Цхьаьнатоьхначу Штаташа 2019-чу шеран Стигалкъекъа-баттахь санкцеш кхайкхийна волчу Висмурадов Абузайдца даьхна суьрташ ду цуьнан. Висмурадовна цул тIаьхьа, 2021-чу шеран Зазадоккху-баттахь, Европан Кхеташоно а тоьхна санкцеш – иза бехкелору ЛГБТ-нах хьийзорна.\nЧимаев Хьамзат: Нохчаллах воьхна меттиг еана а яц йа йоуьйтур а яц ас\n480p | 59,1MB\n1080p | 186,6MB\nАвтомат карахь а йолуш, структурийн духарахь дIахIоьттина даьхна суьрташ ду Чимаевн цо ша даржийна – ишта леларна Оьрсийчоьнан низамо бехктакхаме озаво стаг.\nАмма Кадыровгахьа волу "швед" юкъараллехь гезваха волийра иза дуьненехула вовза воьлча. Иза тIекIавеш, гIараваьлча бен ца волийра рекламе ваха ша Кадыровс а.\n"Суна гарехь, Чимаев нохчашна – цIерачарна а, арахьарчарна а – веза волавелира иза Кадыровх возуш вацарна. Маьршачу стагах тера вара иза, хеталора, цо ша бохку шена некъаш, моьттура иза Кадыровн Iедалца возавелла вац. Цу тIе, тIаьхьа кхаьчна ву иза Швеце. Даймахкара тIемаш бирзинчул тIаьхьа Скандинаве кхаьчна нохчий дукха хьолехь Кадыровн диктатуро хьийзийна политикан мухIажараш бу. Оцу хьелашкахь Кадыровс шена гергаозийна иза: цо ахчанах оьцу нах, я адаман бакъонаш а талхош, декхаребо шеца хила чоьхьара а, арахьара а нохчий, шен оппоненташка, гой шуна, хIара адамаш а ду шуна соьгахьа, бохург ду иза", - билгалдаьккхира Кавказ.Реалиица къамел деш юриста Янгулбаев Абубакара.\nБевза нах шегахьа боху Кадыровс даккхий совгIаташ дарца. Уьш схьаэца волавелира цуьнгара, шега бакъоларъярхоша бехкаш доххушехь, Чимаев а. Дечкен-баттахь цунна Кадыровс елира Mercedes-Benz, амма кхо бутт балале, дIатоьхна, йохийра иза. Дукха хан ялале шен машанашкарчу фанаташна цо гайтира керла машен.\nIай Нохчийчохь хан а яьккхина, ша Швеце юхавеъча, Чимаевс магийра шена махкахочун, Оьрсийчоьнан Iедална дуьхьал Дечкен-беттан 23-чохь хIоттийнчу гуламехь Москварчу полисхойх леттачу Джумаев Сайд-Мухьаммадан агIолаца. Инстаграмехь пост хIоттийра цо цуьнан суьртаца, "маршонехьа" аьлла хештег а юьллуш. ТIаккха дIаяьккхира и пост, иза шега "вашас боху" аьлла – чIагIдора, Нохчийчуьрчу Iедало шега дош а ца аьлла оцу хьокъехь.\nЗазадоккху-беттан юьххьехь ша спорт юьту элира цIеххьана Чимаевс. Шена доху бехкаш а, коронавирус кхетар а хала лайра цо.\n"Хетарехь, со вели, хаьа айса чемпионан доьхка ца даьккхинийла, амма иза бац дахарехь коьрта толам, шуна халахета а мега иза, амма сан даго а, дегIо а тоийта боху соьга", – яздира инстаграмехь Чимаевс.\nАмма иза галваьлла хиллера. Масех де далале Соьлжа-ГIала кхечира спортхо "лоьраш хьажийта, реабилитаци ян". Кадыровс шен кема а даийтина, дIавигира Швецера Чимаев а, цуьнан ваша а. Нохчийчоьнан куьйгалхочо шена тIеяздира латархо махка кхачар: бохура, ша аьлла цуьнга "ницкъаш гулбе, ши куьг охьа ма дахийта".\nНохчийчохь ву тахана Чимаев Хьамзат. Толамаш баьхна олий а вац хьахош прессехь (8 бутт бу латанза) – хьахаво цо машанашкахь дечу даккхийчу хабаршца а, тIех хецавелла леларца а доьзна.\n"Ас хIаллакбийр бу уьш массо а, схьаоьцур ду сайна догIу доьхка. Ас гойтур ду оцу нахана мила ву дуьненахь тоьлларг. Со Тайсон Майк ву ММА-хь, со Iела Мухьаммад ву ММА-хь", – жоп делира цо шен толамаш шеконе бу, аьлла, интернетехула яздинчунна.\nЧимаевн лаам бу UFC-н яйчу йозаллехь чемпион ваьллачу, стохка спортехь карьера ерзийна волчу Нурмагомедов Хьабибца лата.\n"Оха ватIор ву иза, цунна лаахь", – бохура деношкахь Чимаевс, ша Хьабибах летачу далахь тамаша бу, аьлла, яхначу гурахь яздинехь а.\nЦул хьалхо Нурмагомедов хьахийра Кадыровс, элира цунах " UFC-н проект ", бохура, ша цо доьхху ахча лур ду иза "Ахмат" клубан векалшца латахь. Ала догIу, масала, америкахочуьнца Гэтжи Джастинца латарна 2020-чу шеран ГIадужу-баттахь Нурмагомедовс даьккхира, хаамийн гIирсаша дийцарехь, 6 миллион доллар. Октагонехь цо даьккхина ахча дерриг а ду итт миллион доллар, юкъалоруш бац мехах телекомпанеша иза гайтарна цунна белла мах.\nНагахь латар хилахь, жамIца доьзна доцуш, тоьлларг хир ву Кадыров\n"Чимаев верриг а Кадыровн карахь ву. Спортхочунна санна цунна доьсуш цхьаъ бен дац - "Ахматерчу" карьерах тоамбар. Чимаев вазвен латар вовшахтоха гIерта Кадыров, схьаэца гIерта цуьнагара болуш болу пайда, важа трендехь воллучуьра, амма гур ву иза ала дац Нурмагомедовца цхьаьна октагон чохь. Цундела социалан машанашкахь гIара а эккхийтина, Нурмагомедов яхьеваккха гIерта уьш. Амма нагахь санна латар хилахь, жамIца доьзна а доцуш, Кадыров хир ву толамхо", - аьлла елира Кавказ.Реалиина комментарий вевзаш волчу оппозицин блогера Абдурахманов Тумсос.\nКадыровна хила тарло оцу боламехь шен латархошна реклама оьшуш – клуб "массо а агIор кризисехь ю тоьхна лаьтта санкцеш бахьанехь", дагадоуьйту Янгулбаев Абубакара. Шенна "Ахматна" дуьхьал санкцеш арахийцира Американ Цхьаьанатоьхначу Штаташа 2020-чу шеран ГIуран-баттахь, цуьнан куьйгалхоша адамийн бакъонаш хьоьшуш хиларна.\nКъамел динчу шина а тергамчина хета, Кадыров, Чимаев гергаоьзна а, латархошна реклама йина а, дерриг а дина а, уггаре хьалха шен цIе лакхаяккха гIерта, аьлла.\nОцу юкъанна кест-кеста допинг зуьйш, Американ USADA агентсталлица гIоьртинчу юкъаметтигашкахь ву Чимаев Хьамзат: тIаьххьарчу баттахь кхузза дIаелла цо анализаш. Нагахь санна шеконе хIума гучудалахь, деа шарна дисквалификаци ян тарло.\nАмма Iалашонаш яккхий ю латархочун. Стигалкъекъа-баттахь ша доьазза лата там бу, билгалдаьккхина цо. Цуьнца лата тарлучех цхьаъ ву 33 шо долу америкахо Магни Нил – иза 25 толам болуш а, цкъа эшанза а ву. ТIаьххьарчу хенахь цунний, Хьамзатний юкъахь лела Iоттамашца латтош долу юкъарло. Царех ду, масала, хIара къамелаш: "Хьамзат, ас хьан лергабад ятIор ю" я "Гур вайна, хьан хьанна еттар ю".


Билал цIаверзийна Нохчийчу\nВоьлхуш ву Билал, йоьлхуш ю кIанте ирсечу бIаьргашца хьоьжу нана Залиха, воьлхуш ву кIант тIехьерча Сабсаби Зияд, йоьлхуш ю баланехь ши шо даьккхина баба, йоьлхуш ю сингаттамо гIелйина деца, боьлхуш бу къизачу тIамана юкъара схьаваьккхина 4 шо долу кIант гуш дог реза хилла телехьовсархой, гIайгIане ву парламентан гIантда Даудов Мохьмад а, республикан муфтий Межиев Салахь-Хьаьжа а, самукъадаьлла ву Кадыров Рамзан.\nМангал-бутт юккъебаьлла боьдуш Иракъерчу Мосулехь яьккхинчу видео тIехь хезаш "шишани" а долуш, салтичун карахь, хIинцца Iедалан эскарша ДАIИШ-ан тIемалошкара схьаяьккхинчу гIишлонна тIехула айина байракх "муртаддийн" ю бохуш, бууш карахь Iаж а болуш, жима бер гича цуьнан леларца гуш дара иза нохчийн кIант хилар.\nХIара сурт гинарг цхьа а висина хилла хир вацара цу кIентан кхоллам башхалла дац шена аьлла хеташ.\nТагиров Билал Мосулан херцаршна юкъахь карийра Иракъан салташна.\nЦундела кхаариндийнахь Гергарчу Малхбалера Соьлж-ГIалахь охьадоьссинчу кеманна дуьхьалбаьхкина нах шена гича бIаьргех хиш даьлла воьлхуш вара жима кIант.\nВидео тIехь Иракъерчу салтичун карахь волуш 4 шо долу Билал гIийла гуш вацара. Амма цул тIаьхьа иза латтийна хьелаш дуьйцуш воьлхура Кадыров Рамзана Иракъе хьажийна волуцуьнан гIоьнча Сабсаби Зияд.\nНохчийн Республикан Москох волу векал Сабсаби Зияд.\nЙоьлхура шина шарахь шен кIантах хилларг хIун ду ца хуучу баланех хан текхна йолу нана Ашаханова Залиха.\nКадыровна а, кIант цIаверзош къахьегначу нахана баркалла бохуш боьлхура Билалан гергарнаш.\nИракъера нохчийн кIант цIавалош ву аьлла духьал ваханчу Нохчийчуьрчу парламентан спикеро Даудов Мохьмада дийцира Шема а, Иракъе а тIамтIе баханчу наха шайн доьзалшна зинчу зенех а, беанчу баланех а лаьцна.\nКIантана дуьхьалваханчу муфтийс Межиев Салахь-Хьажас дийцира телевизионехула бер а, нана а вовшахтоьхначу наха шайна баьккхинчу мелах лаьцна. И мел шена баьккхинарг уггаре а хьалха "паччахь Рамзан-Хьаьжа" ву бохуш вара муфтий.\nМуфтий Межиев Салахь-Хьажа.\nТкъа Кадыровс чIогIа реза хиларца тIеэийцира шен мисси кхиаме дIаерзар. Иза чекхяьллалц Сабсабица зIенехь хиллачу республикан куьйгалхочо, сихонца видео дIахIоттийра шен инстаграмерчу агIон тIехь, кIант цIавалош хиларх лаьцна кхаъ боккхуш.\nМосулерчу херцаршлахь салташа Билал караэцна лелош а, цул тIаьхьа Сабсабис иза Иракъан Iедалан векалера схьаоьцуш а уллехь вара кIентан да Тагиров Хьасан. Карарчу хенахь иза ву Иракан Iедалан карахь. Цунна тIехь кхел йийр йолуш ю.\nТагиров Хьасан, Билал а эцна Шема вахале хьалха.\nТагиров Хьасан карарчу хенахь Иракъан Iедалша лаьцна ву.\nСабсаби Зияда шеца схьадеана Тагировс шен нене яздина кехат дийшира Даудовс. Шен нене къинтIера ялар доьхура цу стага.\nИ дерриг гайтира республикерчу телевизионехула.\nШи шо долуш ненах ваьккхина дас дIавигина Тагиров Билал цIавирзина. Амма, цхьаболчу хаамашца, кхин а дуккха а нохчийн бераш дуьсуш ду цигарчу тIаман кIуьран юкъахь.\nЦеран кхоллам къасто гIерташ а, царна гIо дан гIерташ а бу Урданехь а, Иракъехь а бехаш болу нохчий. Царна юкъахь ву Урдунан парламентан депутат Бено Тамир а, нохчийн юкъараллан лидер инарла Бено Самихь а.\nШемара Нохчийчоьнан тIеман тоба юхаеана\nШема воьдучунна ахча даларна бехкебо вежарий\nШема боьдуш лаьцна, туркоша набахтехь кхобу Оьрсийчуьра доьзал\nНана хьаьгна ю шен кIант маракъовла...\nШема ваха гIортарна хан тоьхна Нохчийчохь


Сагатдо даймехкан лаьмнашка\nЦкъа мукъане а шен дахарехь лаьмнашкахь хиллачуо даима а лоьху уггаре а лекхачу берданийн тархашка буьгу некъаш.\n„Лаьмнел хазох хила йиш яц хьо цкъачунна хиланза волу лаьмнаш бен“ - гергарчу кепехь иштта нохчийн матте гочдан йиш ю Высоцкий Владимиран евзаш йолчу эшарна юккъера дешнаш. Жимма хийцича, иштта ала а мегар дара: лаьмнел хазох Iаьнан лаьмнаш бен хила йиш яц!\nБакъдолуш, хIун хир дара-те лаьттан букъ тIехь лайно серлаяьхна, детица кхелича санна йолчу ламанийн тарханел хаза? ХIун хила йиш яра-теша дуьненчохь Дала кхоьллинчу баккхийчу тамашашна юккъехь чиллин тийналло Iадийначу лаьмнел, цу тийналлехь хьан когашна кIелахь „чхар-чхир“ дечу лайн гIовгIанел, я хьуна гуонахь гIийла цIийзачу дарцанал хазоха?\nИ аьзнаш, и тийналла, и ламанийн тархийн исбаьхьалла цкъа дахарехь евзинарг, тамашийначу лазаро лаьцча санна, юх-юха а цу зовкхе сатуьйсуш, юх-юха а и тамаша ган а, лан а, сих а, дегIах а луьттуш, цунах марзо эца лууш хуьлу. ТIаккха кхета, мацах 70 шо хьалха шайна сел хьомечу лаьмнех а баьхна, Юкъерчу Азин гIамаршлахь охьакхийсинчу вайн дайша ДегIастане сатийсар сел лазаме хIунда хилла-те бохучух – лаьмнаш хилла хир ду-кх церан сица а, дегIаца а лезнарш, даима а гуш хилла долуш уьш кхин ца гуш, геналле мел бIаьрг беттарх, церан башха тийналла кхин ца хезаш. Цкъа а кхин гурий я хезарий-те ца хаар а долуш уггаре а халох дерг.\nВайн заманахь ДегIастанах къаьстина, Малхбузерчу хийраллехь бехачу нохчийн сица а леза и лаьмнаш. Лома кхача лууш, шайн кадаьллачу хенахь цига боьлхуш самукъадолуш, цигахь даьIнарг бен са ца хеташ берш кIеззиг бац Европехь. Цхьа Делан къинхетамца, лаьмнийн къелла тешна а яц Альпаша а, Кордильераша а, Аппенинаша а, иштта дIа кхин а мелла кегийрошчара а лаьмнаша вовшахтессина, латтош санна йолчу цу континентехь. Европахой шаьш а, нохчи санна, лаьмнаш дезаш а, цига боьлхуш самукъадолуш а хилар тидаме эцча-м муххале а.\nШуьйтарчу Варандахь а вина а, кхиъна а, ткъа тIаьхьара иттех шо Германехь вехаш волу 35 шо долу Димаев Iадлан а ву лаьмнийн цамгаро хьийзочарех цхьаъ. Хьалха, ша цIахь волчу хенахь, уьйтIара дуьйна схьа лам болалучу меттехь ша вехаш хиларх терра, кхин башха ойла а ца йора ша иза мел доккха ниIмат ду бохучун бохуш дуьйцу цуо. Амма Германе схьа а кхаьчна, гIалахь ваха ша волавелча кхийтира, шегахь даима а садукъделча санна хьал хIунда ду бохучух.\nДимаев Iадлан: „Со суо Варандахь вина а, кхиъна а ву. Даима а сайна лаьмнаш гуш хиларна, кхин башха царех цец ца волура со. Амма аренца ваха хиъча, мел хIуъу лелийча а, дагна тоам ца хуьлура, со кхузахь лома эха волаваллалца. Цкъа дуьххьара Германехь немцошца цхьаьна со Альпашка вахча, оцу цхьаьна лома коьрте ка ма доллу сиха кхача гIерташ вара со. ТIаккха соьца хиллачу цхьана немцойн воккхачу стаго элира соьга, иштта сихо еш хьайна ницкъ ма бе. Ломан буьххье кхачар дац хьуна коьртадерг, коьртадерг цу буьххье хьо вуьгу некъ бу хьуна аьлла“.\nЛаьмнашкахь санна валаран-висаран, дуьненан-эхартан ойланаш хьаьъна а, цIена а ца хуьлу бохуш дуьйцу Димаев Iадлана. Адаман гIорасизалла а, вай кхоьллинчу Делан воккхала а, цуьнан ницкъ а гуш, кхеташ, гергара хуьлу лаьмний бердаш тергал деш, тIулгийн исбаьхьа инзаралла гуш, царех цецвуьйлучу хенахь бохуш дуьйцу цуо.\nДимаев Iадлан: „Лаьмнашка вахча суо Варанда цIа кхаьчча санна хетало суна. Самукъадолу чIогIа, цул совнаха дегIана дика хуьлу ломахь волавелча. Иштта хьайн дахаран а, валаран а ойла йо ахь. Хьуна го лаьмнийн тарханашка хьоьжучу хенахь адам мел гIийла хIума ю, ткъа АллахI Делан таронаш а, ницкъ а ме боккху бу“.\nЕвропехь лаьмнашка ваха а, цигахь лела а луучарна шортта аьттонаш бу. Лерина цхьа индустрия ю ала мегар ду цу хьашташна кхоьллина. Лерина духар, лерина мачаш, хьала вахар аттачу доккхуш йолу Iасанаш, мел деза кир ахь хьайца хьош делахь а, хьуна иза деза ца хуьлуйтуш йолу рюкзакаш, буьйса тIекхаьчначехь дIа а вижина, садоIа аьтто луш долу дIавуьжу галеш, иштта дIа кхин. Я, бакъволчу нохчийн аьрха ламарочо санна, кога хьайн луу мача а йоьхна, хьайна тIерачу духарца дIатасвелла, хьала гIорта йиш ю ломан басехула, вайн ворхIе да а ца лела ломахь ги рюкзакаш а тоьхна аьлла. ХIунда аьлча, хьо мел лекхачу лома буьххьа валахь а, цигахь чу ваха тоьла а карор ю, лерина некъахошна йина йолу, нах а карор бу хьуна, эшахь орцах бовла кийча, бохуш дуьйцу Iадлана.\nЛаьмнаш хьахийначехь карлайолу цхьа нохчийн йоккха стаг, масех шо хьалха Германехь сайна евзина йолу. Баварин лаьттахь Альпийн цхьана чIожехь Iуьллучу жимчу юьртахь нисйеллера иза шен кIентан доьзалца Германехь тховкIело ехна сецча. 78 шо долу иза ехачу хIусаман уьйтIара дIахьаьжча гуш яра немцойн уггаре а лекха лам ларалуш болчу Цугшпитцен ломан ира тарханаш. Цуьнга хьоьжуш ша жима бер а долуш, Итонкхелахь йолуш санна хета шена олура цуо. И лам гуш ца хилча, хIара мохк, кхузара дахар а лан а лур дацара шега а олура.


Ненан мотт муха Iема, оцу маттахь книжкаш а ца хилча\nАдыгейрчу туьканашкахь хала ду къоман маттахь арахецна литература каро, ца тоьу ненан меттан Iаматаш. Берашна пайде язораш дацарх тоьшалла до шаьш яздархоша а.\nАмма Адыгей Республикан гуманитаран талламийн институтехь кхин боху. Ненан мотт Iалашбан а, Iамо а лерина йолу программа кхочушъеш, зорба тоьхна Iаматашна, электронан кепе ерзийна дуккха а книгаш, арахецна туьйранаш, берийн «самукъане абаташ», шира иллеш, адыгейн матте яьхна дуккха а «мультикаш», чIагIдо цигахь.\n«Уьш юхкуш ю, луучуьнга эца а ло. Алссам книгаш, Iаманташ маьхза дIасайоькъу школашкахула, берийн бошмашкахула», - элира талламийн институтан адыгейн меттан декъан куьйгалхочо Анчек Сурета.\nЯздархочунна Чуяко Юнусна гарехь, берашна дийцарш, байташ яздеш дацарца дозу адыгийн маттахь книгаш кIезиг хилар. «Ненан маттахь берашна яздийраш бац. Яздархойн шира чкъор дIадаьлла вайна юкъара. Къоначаралахь суна ца го и тайпа авторш. Боккха бала бу иза. Вайн хилла а ца Iа. Ерриг а Къилбаседа Кавказан проблема ю иза. Нийса дац книгаш арахоьцу хьукматаш бехкеяр – зорба тоха материал яц царна, хилча, цара сихха арахоьцу», - боху Чуякос.\nIилманчас, яздархочо Куек Асфара ненан маттана хуьлу эшам бузу Iедалца: Берийн яздархой бу, амма вуно кIезиг бу ненан маттахь яздийраш. Школашкахь а ца йитина ненан мотт Iамо база. КIезиг ю адагийн маттахь литература, ца тоьа берашна доьшу йозанаш».\n«Къам ша дуйла хаийта малделла», цундела яц берийн литература а, элира «Кавказ.Реалиига» яздархойн «Оьрсийчоьнан Литературан Фонд» юкъараллин Адыгейрчу декъан куьйгалхочо Кесебежев Каплана.\nЦо бахарехь, «тахана берашна роботаш яр хаза хета, компьютеран ловзаршца деха, эшаршка, ютубе дирзина. Вайн типографешкахь болх бечу наханна адыгийн литературина редактура ян а ца хаьа. Арахоьцу книгашкахь вуно дукха ду орфографин гIалаташ. Гена бу вайн «говзанчаш» маттана, аьтто бац церан белхаш берийн книгашка бахка. Кхузаман юкъараллехь дика авторш банне а бац. Ткъа берш – оьздангалла евзаш бац, я тоъал шаьш дешна а бац. Карарчу хенан буха тIехь кхоьллина туьйранаш дезара вайна. Ткъа яздархошний, дахарний юкъахь херо ю йоккха, Баттаний , Лаьттаний юкъахь санна, дуьйцу Кесебежевс.\nКоджешау Казбек ш оду берийн книгашна суьрташ дохкуш, дизайн еш волу. Амма хала дац цуьнан белхаш эца – интренетехула духкуш ду уьш. «Соьга алалур дерг хIун ду, яц берийн литература, дац адыгийн маттахь кхоьллина, берийн тидам тIегIур болу компьютеран ловзарш. И проблема тахана кхоллаелла а яц – 50-80 шо ду цуьнан. Книгаш ваьш арахеца дуьйлалучу заманахь вай дицдина берийн литература арахеца езийла, ловзарш, суьрташ берашна оьшийла а дицдина вай. Бакъал а болу «берийн бахам» ца кхоьллина вай», - аьлла хета Коджешауна.


Нохчийчоь -- Орган чIожехь гуш ду маьждиг, 29Охан2013\nХIора а эвлахь дина а, деш долу а маьждигаш доцуш, махкахь долчу массо некъашца, ур-аттал ярташ йоцчохь а, кечйина ю, ламаз эца таро йолуш, фарз кхочуш дан меттигаш. Иштачу хIусмашкахь мел оьшуш дерг куьйга кIел ду, дагна хьааме цIано биста кхаччалц.\nБакъдерг бакъ хила деза тахана махкахь, бен-бечу кIошт-ярташкахь, хьаладеш ду лаххаре а иттех маьждиг. Хьалха-Мартанан кIоштан Гихтахь дан долийна жигара хьаладуттуш ду, 5 эзар стаг чутарлуш доккха маьждиг.\nОфициалан кхайкхорца иза дукха хан йоццуш ТIехьа-МартантIехь дина даьккхинчу Белхороев БатIал-Хьаьжин цIарахчу маьждигах тера хир ду. Цхьа шо зама ялале чекхдоккхур ду боху муфтиятан хьостано Гихтара Делан цIа.\nСоьлжа-гIалин Ленинан а, Старопромыслан а кIошташкахь а догIа долийна керла маьждигаш. Iедалдайша билгалдаккхарца и ши кIошт адамийн юькъалла йолуш хиларна сацам бина, Далла Iамал ечеран аьттонна керла даккхий маьждигаш дIахIитто.\nЦхьа бутт хьалха баккхий хийцамаш бан болийна Теркйист кIоштан ЧIурга юьртахь а. Кху тIаьхьарчу ткъех шарахь йоккха базар лаьттина меттиг - цIенош, рагIош, кхийолу гIишлош йохош, хьаьккхина дIа а шарйина, цигахь а дан долийна, Хаджиев шайх Iаббаз цIарх, керла Делан цIа. Iедалхоша чIагIдарца,шайх Iаббаза жигара дакъалаьцна шен хенахь махкахь бусалбан дин даржош а, чIагIдеш а.\nХьалхалера базар дIанехьа а яьккхина яссийначу меттехь, цхьанаметта ши эзар стаг тIеэца таро луш , йийр йолуш спортан комплекс а боху кIоштан гIантдас Куцаев Шамала. Цо дийцарехь маьждиг а, спортан гIишло а йина ер ю карара шо юьххье долуш.\nЦу кеппара керлачу маьждигна бух ботта болийна Соьлжа-гIалин кIоштан Чечана эвлахь а. Дан долийначу маьждиган цIе тиллина цигга юьртахь ваьхначу моллин Чимаев Дукин.\nОфициалан чIагIдарца ерриг кIоштана а юьхькIам болуш, безамехь хир ду Чечанара Делан цIа. Цуьнан цIе тиллинчу моллин Чимаев Дукин лерамна фундамент буха ботт –чкъуьйриг йиллийтина цуьнан кIентан кIанте Дукаев Вахите.\nГерггарчу беттанашкахь дина доккхуш ду, «хай-тек» хотIехь деш долу, лаккхарчу тIегIанан кхерамазалла йолу Устрад гIалин коьрта маьждиг. Iедалдайша дозаллица хааме доху таханлерчу лехамашна, технологи - таронна жоп луш Оьрсийчохь и саннарг кхин маьждиг цахилар.\n5 эзар стаг чухоьуш маьждиг ду деш Гуьмсан кIоштан Керла Беной юьртахь а.\nНохчийчохь керла –керла, цхьаъ вукхал хаза, маьждигаш дIахIиттор товш берш дукха я кIезиг бу ала атта дац. Бакъду, уьш бахьнехь шаьш-шайга хеттарш а луш, ахкаме буьйлурш а бац кIезиг. « И маьждигаш дукха мел ди а лакхадолуш делира Iедалехь болчеран а, юкъараллин а ийманалла а, бусалбалла а»,- боху цхьаболчара.\n«Нийсонан, бакъонан, адамаллин гайтам белира и Делан цIенош»,- аьлла хеташ бу цхьаберш. «Уьш деш ду-кх дика,цхьамма а шеца кисна а доьхкина дIах хьур даций уьш «,- аьлла хетта кхечарна.\n"Оьрсийчоь 10" къовсамехь тоьлла политика а, ахча а


Сагагахьа хила эша гIулакх | Новости Магаса - БезФормата\nУкх деношка нах дIа-хьа кхувлаш йолча юкъарча мехка автобусаца балха хьавоагIаш цхьа хIама зийр аз. Мехкарий, кхалнах, къонахий бале а чу, автобуса чу шоаш мара кхы саг воацаш мо даггара гIаръеш, ашараш лекхаш, сага тоам боаца бIеха дешаш юкъе дола мотт а бувцаш во кхесташ виъ зIамига саг вар. Цар еш йола гIар лоа ца луш бехк боаккхаш къамаьл дир цхьан кхалсага. Бакъда кагийча наха лерг дилланзар цо дувцачунгахьа. Ераш укхаза наха сов а баьнна, харцахьа лелаш бале а царга догдоахаш, уж чубахкарга сатувсаш багIа хургба цар цIагIарбараш, царех цхьа хIама а хеташ. ХIаьта ераш…\nГIалгIаша массаза а эздийи дикеи лаьрхIад эхь хеташ хилар, цул совгIа гIалгIашта юкъе саг вовзар а из малха валар а цун гIулакхашца, оамалца дувзаденна хиннад массаза а. МоллагIа сийдовргахьа дола хIама сага карахдаргдоацаш из зIамига бер долча хана денз наха бала цох хургбоацаш, эхь хеташ хила Iомавеш кхеву из дас-нанас.\nЭхь хеташ хилар сага вахаре кертерча дикача оамалех цаI да. МоллагIдолча хIамангахьа харца уйла яле, нагахьа эхь хеташ из вале чехка хувцавала аьттув боал сага, дIахо йодача хана гIалат ца вала а, гоал ца вала а, наха дегаза цахила а. Даьла салам хилда цунна, Даьла Элас аьннад йоах: «Хьайна эхь ца хете, хьай безам бар хьаделахь», «Эхь хетар иманах да», аьнна. Кхы а-м да эхь дувцаш пайхамара къамаьлаш а, вай дай кицаш а.\nМоллагIдолча халкъанна юкъе сийдолаш а, дика а, кIаьда а лоархI эхь хеташ вола саг. Эхь хетар да-кх нахах вашаш, уж шийл лохагIа ца хеташ вахар. ХIаьта шийна наIалт аргдоацача тайпара ваха вIаштIехьадалар хьаькъал долаш хилар да. Шийна наIалт ца алийта дукхача хIаманна сатохаргдолаш, дукха хIама дергдолаш хул хийла къонах. Эхь доацача сага фуннагIа а дергда, цудухьа цу тайпара хургдоацаш, тIехьагIа царех бала хургбоацаш кхеде деза бераш.\nВай даьша яьхад: «Эхь дайна вахачул сий долаш валар тол».


Чиллан-бутт 28, 2021\nОршот, Чиллан-беттан 22-гIа\nКадыровца сурт даккхийтарна бехк баьккхина вице-премьере\nРамзан Кадыров в больнице\nЦхьанатоьхначу Iаьрбийн Эмираташкахь тIеман гайтам схьабоьллуш ечу фотосессехь ларамза Нохчийчоьнан куьйгалхочунна Кадыров Рамзанна уллохь нисвеллачу Украинан вице-премьер Уруский Олеге бехк баьккхира премьер-министро Шмыгаль Дениса. Къам къинтIерадаккха декхаре вира Уруский Украинан арахьарчу гIуллакхийн хиллачу министро Климкин Павла а. Гайтам вовшахтоьхначийн протокол бахьана долуш нисвеллера ша Кадыровца цхьана даьккхинчу сурта тIехь аьлла, жоп деллера вице-премьеро. "Церемони йолалучу юкъанна официалан делегацийн куьйгалхой дIасахIиттор барам вовшахтоьхначийн карахь дара. Элпийн могIарехь дIахIиттийнера тхо", - яздира Урускийс фейсбукехь, Нохчийчоьнан куьйгалхочуьнца шен цкъа а уьйр хилла а яц, я хир ю ала меттиг а бац аьлла, тIе а тухуш. Оцу сохьта Киевехь иккхинчу скандалах комментари йира Кадыров Рамзана. Абу-Дабехь шена уллохь лаьттинарг мила ву а ца хьара шена тахханал цаьлла, дIахьедира цо."Терго ян оьшу хIума дац и айдина дуьйцург. И скандале дерзийначаьрга ала дара сан: пайдабоцу хIуманаш ма леладе. Селхханалц Уруский мила ву хиъна а дац суна. Хиънехь - улло вуьтур а вацара. Донбассехь а, кхечу регтионашкахь а шен къам балане лаьцначу нахе куьйг лур дацара ас цкъа а", - аьлла, яздира Кадыровс шен телеграм-каналехь. Цу тIе, билгалдаьккхира нохчийн куьйгалхочо, шеца сурт даккхийтар "сийлахь дара, сурт цIахь а, балхахь а уггар а тоьллачу меттиге дIа а тохий, цунах дозалла а деш Iе, аьлла.\nШинара, Чиллан-беттан 23-гIа\nКъам махках даьккхина - 77 шо\nЧиллан-беттан 23-чохь 77 шо кхечира нохчийн а, гIалгIайн а къаьмнаш махкахдаьхна. И бохаман де дагалолуш цхьамогIа цхьаьнакхетарш а, сагIанаш дахар а, дагалецамийн суьйренаш а дIаяхьна Европехь а, Америкехь а, Азерчу пачхьалкхашкахь а бехачу вайн махкахоша а, церан накъосташа а. 2012-чу шарахь депортаци яр Чиллан-беттан 23-гIа дийнахь билгалдаккха дихкира нохчашна мехкан куьйгалхочо Кадыров Рамзана. И къоман тезетан де шен да Кадыров Ахьмад дIавоьллинчу Стигалкъекъа-беттан 10-чу дийне дIатеттира цо. Чиллан-беттан 23-чу дийнахь республикехь даздеш ду Оьрсийчоьнан бIаьхочуьнан де. Нохчий а, гIалгIай а махкахбахар геноцидан акт хилар даре дира Европарламенто 2004-чу шарахь. И къемат де дагалоцуш ГIалгIайчохь кеп-кепара барамаш хIиттийра кху шарахь а. Коьрта акци –цу хенахь беллачийн сий деш Наьсарахь хIоттийначу "Исс бIав" мемориалан комплексна хьалха йоьду митинг яра. Оцу акцехь дакъалецира мехкан куьйгалхочо Калиматов Махьмуд-Iелас а, парламентан депутаташа а, Iеламнаха а, юкъараллийн организацеша а, кегийрхойн боламаша а, яздира "ГIалгIайчоь" газетано. Ткъа луларчу Нохчийчохь Турслочун де даздеш хIиттийна барамаш бара. Сталинан омрица нохчий махках баьхна 76 шо дузар гуламца билгалдаьккхира Соьлжа-ГIалахь стохка а. Оцу бараман башхалла яра кху тIаьххьарчу 8 шера чохь иза дуьххьара хIоттийна хилар. Администрацера хьаькамашца а, муфтиятан белхахошца а цхьана митинг хIоттийра Кадыровс, депортацехь беллачарна боьгIначу хIолламна хьалха. Делахь а, и доцург, кхи цхьана а тайпа тезетан денна лерина барам ца хилира я стохка а я кху шарахь а\nКхаара, Чиллан-беттан 24-гIа\nДагестанера Iовхойн кIошт юхаеза нохчашна\n1944-чу шарахь нохчий махкахь бохуш дIайохийна Iовхойн кIошт юхаметтахIотторах лаьттачу хаттаран йист яккхар хьийхира пачхьалкхан Думан депутато Сайтиев Бувайсара дагестанхошна. ТIаьхьо Iедалхоша къомана реабилитаци йинехь а, Iовхан бахархошна бакъо ца елира шайн хIусамашка берза. Дагестанерчу Новолакан кIошта юкъа йогIуш ю и меттиг тахана. "30 шо зама ю лакцаш керлачу меттиге дехьа а бохуш, Iовхан кIошт юхаметтахIотторан процесс, шаьш лелочух а кхеташ, дуьхьалонаш латтош, вежараллин шина къоманан юкъахь гамо а хьегIаш, тесна юьту. Тапъаьлла Iарх проблема йоьрзур яц",- аьлла, дIахьедира нохчочо, Дагестанан цIарах Пачхьалкхан Думехь волчу депутато Сайтиевс инстаграмерчу шен агIонехь. "Массо а дагестанхошка" бина цо шен кхайкхам: "Нагахь санна, вайн барт хилахь, шарIаца а, Оьрсийчоьнан низамашца а нохчий бакъ бу шайн лаамашкахь, ткъа вай нийсонца, дуьххьал дIаала деза вешан бахархошка, хIара хуьлуш дерг низамехь цахилар, вай тIедожжийна Iедале а, нехан хIусамашкахь бехачу нахе а кхайкхам бан беза, нехан бахам юхаберзабе аьлла". Нохчийн къам махкахь даьккхина рогIерчу дийнахь Дагестанан куьйгалхочун декхарш кхочушдечу Меликов Сергейс инстаграмерчу шен пена тIехь Турслочун денца декъалбира нах, амма дош ца яздира вайнахана йинчу депортацех. ХIора шарахь а санна, Дагестанерчу Новолакан кIоштахь тезетан митинг хIоттийра пхи эзар гергга нах вовшахкхетта. Цигахь а хьахийра Iовхойн кIошт юхаерзор дахдина хиларх.\nЕара, Чиллан-беттан 25-гIа\nКурдойн стаг вийначу веа нохчочунна хенаш йиттина\nФранцерчу Лион гIалахь цхьана шарера ворхI шаре кхаччалц набахтехь яккхийта, хенаш тоьхна Нохчийчуьра схьаваьллачу веа вахархочунна. Уьш бехкебина, 2017-чу шарахь курдойх схьаваьлла 45 шо долу стаг верна. 2017-чу шеран Охан-беттан 1-чу дийнахь хилла ду Сен-При цIе йолчу коммунехь дуьйцу зулам, яздора францхойн зорбанаша. ХIиттийначу видеокамераша дIаяздина, Нохчийчуьрчу бахархошна а, Туркойчуьрчу шина курдона а юкъахь иккхина дов. Коьртах дечиг тоьхначул тIаьхьа веллера цхьа курдо. Кхеле хIиттийначара дийцинера, шаьш царех лардалархьама леттера шаьш, хIунда аьлча, шаьш цхьанхьа хадархой долчу заманчохь курдой тIелеттера шайна аьлла. ХIоранна а 15 шераш тохар дехнера бехкаш дохкучара, оцу зуламна юкъахь хIора а хилла дела. Делахь а, бехккъасторхоша церан рол цхьана кепара ца леринера. Вовшех дагабийлинчул тIаьхьа сацам бина, курдочун коьртах дечиг тоьхначунна ворхI шо тоха, ткъа цуьнца цхьана хиллачарна цхьацца шераш кхачон. Иштта кхело дихкина царна пхеа шарахь герз лелон а. Нохчийчуьра 30 шарера 37 шаре бевлла кегийрхой бу кхеле хIиттийнарш. 2009-чу шарера 2012-чу шаре кхаччалц йолчу хеначохь баьхкина уьш Франци. Политикан тховкIело ца елла царна. Маршо Радионо хьалхо яздира, Нохчийчуьра бахархошна Францин Iедалхоша депортацеш еш хиларх. Нохчийн диаспоран хьелаш ийгIина догIу, яхначу гурахь Мухьаммад Пайхамарна ехкинчу карикатурашна тIехула Парижехь школера хьехархо вийча. Цунна бехкевира Нохчийчуьра веана мухIажар Анзоров IабдуллахI.\nПIераска, Чиллан-беттан 26-гIа\nПалтуьйсучунна а, цуьнан хIусамдена а йиттинарш лецна\nПалтуьйсучунна а, цуьнан хIусамдена а Магасехь йиттинарш бу аьлла хеташ ши стаг лаьцна ГIалгIайчохь полисхоша. "Карарчу беттан 20-чохь полицига хаам кхечира телефонехула, Мальсаговн урамехь муьлш бу ца хуу нах леташ бу аьлла. Цига дIакхаьчначу талламан-оперативан тобана гучудаьллера цабевзачу наха, ВАЗ-2III4 машенан номерш хийцина баьхкина, йиттина хилар меттигерчу 60 шаре ваьллачу стагана а, цуьнан 40 шо долчу зудчунна а", - яздо "Интерфакс" агенталло, меттигерчу чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан хаамех пайдаэцна. Дарбан цIийне кхачийнера зуда, лоьраша оьшу дарба а дина, кхин дIа цIахь тергонехь латто, дIаяхийтинера иза. Лаьцнарш бу Наьсарара 29 шо долу яхархо а, ГIази-Юьртара 37 шаре ваьлла стаг а. Шаьш динчу зуламах мукIарло дина хиллера цара. Чиллан-беттан 20-чохь ГIалгIайчоьнан Магас шахьарахь муьлш бу ца хуучу наха йиттинера шайн махка еанчу зудчунна а, цуьнан хIусамдена а, цул тIаьхьа церан машенна герзаш диттина хиллера. Хаамийн гIирсаша яздарехь, юьйцург хиллера кхечу махкара еана гоьяьлла "палтосург". "Мальсаговн цIарахчу урамерчу тIекIелдинчу цIенна герга веана хилла ВАЗ-2114 машенахь масех стаг. Деш хилла къамел девне дирзина церан. Оцу цIа чохь петар лаьцна хиллачу зудчунна а, стагана а етта буьйлабелла уьш. Эххар а церан машенна тIе герзаш диттира", - хаам бира "Интерфакс" агенталло, шайн хьосташна тIетевжина. Церан информацица, зуламна бехке хила тарло, холмачалла лелочу нахаца къийсам латточу юкъаралла боламан декъашхой. К\nШотт, Чиллан-беттан 27-гIа\nНемцов Борис вийначу меттиге зезагаш дехкира\n2015-чу шарахь политик Немцов Борис вийначу Доккхачу Москворецкан тIай тIе зезагаш дахка веара Американ Цхьаьнатоьхначу Штатийн Оьрсйчуьра посол Салливан Джон, хаам бина Москварчу Американ векалто. Цига баьхкира ишта Британин а, Латвин а векалш Броннерт Дебора а, Риекстиньш Марис а. Даим хIоттош хилла марш дIаяхьа пурба ца делира кху шарахь Москварчу Iедалхоша, амма зезагаш дахка бакъо йитира. "Шен дахар пачхьалкхан кхане маьрша хилийта ца кхоийна хилла Немцов Борис къизаллица вийна 6 шо кхочуш шен коллегех дIакхеттера посол Салливан",- яздина шен Твиттерехь Американ векалтан пресс-секретаро Росс Ребеккас. "Нийсоне, маршоне, хьаьъначу дахаре сатуьйсучу дукхаъчарна масал хилла дIахIоьттина Немцов Борис" аьлла, тIетоьхна цо. Британин векалто а билгалдаьккхина Твиттерехь, Немцов "шайн пачхьалкхехь лоруш вара, цо демократи кхиорехь а, адамийн бакъонашкахьа а бечу белхашца" аьлла. Шен белхан накъосташца цхьаьна "бакъволу Оьрсийчоьнан демократи Iалашъярхо Немцов дагалоцучу барамехь дакъалацар доккха дозалла дара" шена аьлла,яздина Твиттерехь Риекстиньша а. 20I5-чу шарахь Чиллан-беттан 27-чохь тапча йиттина вийра оппозицин политик Немцов Борис Москвахь. Иза верна бехкебина яккхий хенаш тоьхна, набахтехь таIзар токхуш бу Нохчийчуьра бахархой - ГубашевгIеран ши ваша Шадид а, Анзор а, Дадаев Заур а, Бахаев Хьамзат а, Эскерханов Темирлан а. "Кху заманан Оьрсийчоьнан исторехь уггар а гIовгIане политикан бух тIехь стаг вер" дара иза аьлла, дIахьедира Европан парламенто Немцов вийначул тIаьхьа.\nКIиранан де, Чиллан-беттан 28-гIа\nЧехин пачхьалкхо сатуьйсу оьрсийн «Спутник V» вакцине\nЧехин президенто Земан Милоша хааме даьккхина, ша Оьрсийчоьнан президенте Путин Владимире дехар дина, коронавирусах «Спутник V» вакцина хилийта шен пачхьалкхна аьлла.\n"Нагахь санна, со нийса кхетийнехь, дог дохийла ю вакцине", - аьлла, дIахьедина Земана CNN Prima News телеканална еллачу интервьюхь.\nПрезиденто бахарехь, Чехехь препарат лелон магош сертификаци оьшу, делахь а, цунна "тоаме ду, молханашна тIехь терго латточу Пачхьалкхан институто делла сертификат а". Медицинан препараташна тIехь контрол ечу Европерчу агенталлан (EMA)сертификаци ца хилча а магадо Земана.\nЗазадокху-беттан 1-чу дийнахь дуьйна коронавирус ца яржийта Iалашонца махкахь диттина дозанаш къхин а тIе чIагIдан дагахь бу Чехин Iедалхой.\nКхаа кIиранна доьхкур ду шайн бахархошна, цхьа доккха бахьана доцуш, шаьш бехачу кIошташкара дIасаболар. Лоьрана тIе кхача а, балха ваха а бакъо юьтуш ю. Билгалдаккха догIу, Оьрсийчоьнан «Спутник V» вакцина къобалйинчу Евароперчу пачхьалкхашлахь Венгри ю хьалхара. ХIинцале а, 40 эзар дозанах лаьтта парти дIакхачийна цига. Цул совнах, кхин а 2 миллион вакцина хиларе сатуьйсу цара. EMA агенталло хIинца а магийна дац оьрсийн вакцинех Евробертан пачхьалкхашкахь пайдаэцар.


ДIадаханчу оршотдийнахь юха а айина нохчийн-дагенстанхойн дозанийн тема. Иза марсаяьккхира интернете йиллинчу цхьана видеоно: бохийна гойтуш бара Шелковскан кIошт а, ГIизлара а дIасакъаьстачохь лаьтта некъан бIогIам. Шайн лаьттан кийсак лулахоша долаерзийна аьлла, орца даьккхира гIизлархоша. Хабар даьржича, уллехь бехачу наха шолгIа гIуркх а дIабаьккхина, еса йитира и лаьттина меттиг. Иккхина инцидент ерзон ГIизлара бахара шина а республикера Iедалхой. Хилларг листира цара бIеннаш дагестанхошца цхьаьна.\nДехха лаьттина къамел жамIе далош, ший а агIо кIера хилира, шаьш тIехь лаьттарг нохчийн латта хиларх.\nАмма юха а бохийра бIогIам. "Иза тхан латта ду. Оха цхьаьнцца а ца къуьйсу. <…> ХIун дан гIерта и нах? Шуна тIом беза?" - дIахьедира рогIехь дозан билгало муьлш бу цахуучара йохор ца тайначу Нохчийчоьнан парламентан куьйгалхочо Даудов Мохьмада кхаарийдийнахь.\nБакъду, де хьалха дозанах лаьцна Дагестанан куьйгалхочо Васильев Владимира довзийтинера шена инцидентах хетарг. "Барт ца бохийна: некъан гIуркхаш нохчийн агIоно шен территори тIехь хIиттийна", - элира цо.\nГIизларарчу администрацин пресс-гIоьнчас Салихова Селминаза "Кавказ.Реалиица" динчу къамелехь билгалдаьккхира шайн гIалин Нохчийчоьнца цакъестамаш банне а бац, "доза стенгахь ду хаьа дукха хан ю", аьлла. Цунна хетарехь, хила беззачехь лаьттина цхьамма хьашт доцуш бохийна и бIогIам.\nIедалхоша а, гIизлархоша а бинчу къастамах тоам цахилларш а бевлла Дагестанехь.\nНохчийчоьнан а, Дагестанан а доза билгалдоккхучу Юкъараллин комиссехь ву регионерчу географин юкъарлонан куьйгалхо Гаджиев Зураб. Цунна гарехь, некъаца лаьттачу гIуркхах "моттаргIа" а йина, Дагестанера кхин кийсак ю Нохчийчоьно шена ерзош – Таловка хи Ширачу Терках кхетачохь лаьтта аса.\n"Зазадоккху-беттан 16-чохь цара (нохчийн агIоно – ред.) хил дехьара и можа аса кадастре яьккхина. Вайн лаьттан кийсак царна тIеязйина. Иза низаме дерзо бохку уьш. Амма оцу латта тIехь бехачарна хаьа и дагестанхойн латта дуйла", - элира Гаджиевс "Кавказ.Реалиига".\nГаджиевна хетарехь, Даудовна "бахьана даьлла, шеца герзахой а болуш республике а веана, лаьтте йолу шайн претензи охьайилла", аьлча а, "ГIизларца юкъаметтигаш къасто". Гобаьккхина Дагестанан территори тIехь лаьтта дакъалг ду провокацина бух белларг, боху юкъархочо.\n"Бакъду, бохийна бIогIам лаьттинчу меттера дIа 50 метр латта церан (нохчийн – ред.) ду. Дика ду, ши бIогIам хIоттабе тIаккха, дехьа а, сехьа а. Мичахь йолало шун территори, мичахь чекхйолу? Оцу 50 метрна бIаьргнегIар тоьхна валале тIехъоьккху, хIинццалц цхьаммо а тергал а ца йинера и меттиг", боху Гаджиевс.\nДагестанера интернетхой, машанашкахь хьал дийцаредийраш доккхачу декъанна дозанийн къестамашна бац луьйш – уьш кхаьрда ГIирзларца къамел дан Даудов шеца "теттина герз а дохьуш", "тIамна кечйинчу машенашца" варах. Ца тайна дагестанхошна луларчу мехкан хьаькамо, шена уллехь Дагестанан куьйгаллера нах а лаьтташ, ГIизлара гIалин куьйгалхой чехор.\nДаудовс динчу къамелера ду цо ГIизларан кIоштан дега Погорелов Александре аьлларг: " Ас массо а болуш дIабоху хьоьга, кхузахь хIара гIурт эккхийтинарг, Нохчийчоьнний, Дагестанний юкъахь, ГIизлара гIалин администраци ю хьуна. Суна хаьа кху сахьтехь, шун хьуьнан бахамо шу кхеле деллийла, ГIизлара гIала, Рослесхозехула (Оьрсийчоьнан хьунан бахаман урхаллехула)".\nСоциалан машанашкахь, боьха-цIена ца къестош, эккхийтина гIара тидаме эцна Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана а. Шена а, шен доьзална а луьйш, къам а бехдеш, девне комментареш язъечун "пIелгаш кегдийр ду, мотт бухабаккхур бу", элира цо.\nРеза бац, ца теша Дагестанера жигархой шайн Iедалх а. ГIизларарниг санна йолу инцидент иккхича, иза листа мехкан юкъара кхеташо кхолла еза, боху цхьаболучара.\n"Доза къасточу комиссино а, Iедалан информацин хьасташа а шайх чекх са гайтина, кхиболу жоьпалле нах ца бийцича а", - аьлла дIахьедина Дагестанан гIаланашкара, кIошташкара ГIизрлара яхначу жигархойн тобано.\nШа "дагестанхойн гIуллакхаш дийца" шеца Нохчийчу баха кхайкхинера цIейолу нах, амма "республикерчу цхьаммо а жоп ца делла" шена, чIагIдо Дагестанерчу жигархочо Хадулаев Шемала.\nНохчийчоьнан-Дагестанан доза къасторхойн тоба кхоьллина 2019-чу шеран Дечкен-бутт бовш. Шина мехкан векалш вовшахкхетта маситтаза. Охан-баттахь Iедалхоша ханна сацийра дозакъастор.


Тема: Пауло Коэльо. Вт Дек 05, 2017 2:11 am\nТема: Re: Пауло Коэльо. Вт Дек 05, 2017 2:12 am\nТема: Re: Пауло Коэльо. Вт Дек 05, 2017 2:13 am\nТема: Re: Пауло Коэльо. Вт Дек 05, 2017 2:29 am\nДовольно наивные представления о монастырях.\nТема: Re: Пауло Коэльо. Вт Дек 05, 2017 6:24 pm\nПоследний раз редактировалось: Родика (Вт Дек 05, 2017 6:27 pm), всего редактировалось 1 раз(а)\nТема: Re: Пауло Коэльо. Вт Дек 05, 2017 6:26 pm\nТема: Re: Пауло Коэльо. Вт Дек 05, 2017 6:30 pm\nТема: Re: Пауло Коэльо. Вт Дек 05, 2017 6:33 pm\nТема: Re: Пауло Коэльо. Вт Дек 05, 2017 9:49 pm\nТема: Re: Пауло Коэльо.


Путинна дена диттина ХIанноверехь\nГермане вахначу Путинна дуьхьал наха хIоттийначу акцера сурт.\nШен официалан турнен декъехь Германе кхаьчначу Путин Владимирна, Оьрсийчохь Ιедал бакъоларъярхошца луьра хилар хьахош, критика йина канцлера Меркель Ангелас. Иштта Путинна аьтто боцуш яра меттигерчу а, кхечу мехкашкара баьхкинчу а демократин боламийн жигархоша хΙиттийна акцеш а.\nДуьненчохь уггаре бакхийчех техникан гайтам бу хIора шарахь хIуттуш йолу немцойн ХIанноверера ярмарка. Иза схьайоьллуш дара Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир а, немцойн канцлер Меркель Ангела а.\nШина куьйгалхочун вовшахкхетар цхьамогIа критикаллечу бистхиларшца а, гIовгIанечу акцешца а кхоьлина хилар, цу вовшахкхетаран официалан бахьана – ша ярмарка - мелла а IиндагIе тоттуш нисделира.\nДерриге а дIадоладелира юхьенца, Путин шен кортежан машенашца ХIанноверерчу гайтаман гIишлонна герга гIуртушшехь. Цигахь цунна кIело йича санна, Iуьйранна дуьйна дIахIиттина бара дуккха а меттигера бахархой, шайна юкъахь адамийн бакъонашларъярхой а, журналисташ а, юкъараллин жигархой а болуш. Церан карахь даккхий элпашца, -генара ган йиш йолуш, - Путинна дуьхьал йозанаш яздина транспаранташ яра.\nНемцойн коьртачу телеканалашкахь кIирандийнахь дуьйна хIора керланашкахь гойтучу видеосюжеташкахь гуш ду, цу транспаранташна тIера лозунгаш. „Путин – диктатор“, „Путин- 250 эзар нохчо вийнарг“, „Путин, юхаберзабе Оьрсийчохь маьрша харжамаш!“, „Путин, маьршабаха политикан бахьанашца набахтешка боьхкинарш!“ - иштта дIа кхин а яра уьш.\nТкъа, нагахь санна, уьш ца гархьама, Оьрсийчоьнан президент кхечу агIор дIавирзинехь а, цунна ца хаза йиш яцара, гулбеллачара детта маьхьарш – изза дешнаш а, лозунгаш а кхайкхош. И маьхьарш хезара полисхоша, уьш лачкъорхьама, лерина екочу сиренийн тата а эшош.\nДуьхьалонна арабевллачарна юкъахь бара дуккха а вайнах а, карахь Нохчийчоьнан байракхаш а йолуш. Оццу ХIанноверера а, кхечу немцойн гIаланашкара а дIагулбеллера цига нохчий, бохуш, дуьйцу Берлинехь вехачу нохчийн диаспоран жигархочо Душуев Рахьмана.\nДушуев: „Иза Германе вогIуш вуйла жимма тIаьхьо бен ца хиира кхузарчу вайнахана. Амма хIетте а дуккха вайн махкахой бахара ХIанновере дуьхьалонан акцехь дакъалаца. Дрезденера а, Лейпцигера а вайнах бахара цига. Иштта ХIанноверехь а ма буй бехаш дукха нохчий, уьш а арабевллера. Цигахь дукха адам вовшахкхеттера, немцойн жигархой дукха гулбеллера. Юха кхин башха дийца вайнахалахь томехь а доцуш, цхьана Украинерчу зударийн тобано акци а йинера цигахь, Путинна хьалха тIера хIуманаш дIа а йохуш“.\nЯрмарка дIайолош йистхуьлучу Меркель Ангелас доллучу а тIе туьха тессира ала мегар ду. Цо Оьрсийчохь адамийн бакъонашларъярхошна хала хенаш тIекхаьчна, элира.\n„Вай вовшашца йолу дискусси кхин а жигараяха еза, - элира цо Путине. - Иштта Оьрсийчохь болх бечу коммерцех йоцучу юкъараллашна а, адамийн бакъонашларъярхошна а шанс яла еза, шайн белхаш кхиамца бан. Уьш кхузахь, Германехь, масала, инновацеш юккъейохуш болу, прогресс кхиош болу ницкъ санна лоруш бу. ХIунда аьлча, тхо тешна ду, пачхьалкхехь кхиаме дахар хила йиш яц, цигахь жигара белхаш беш бахархойн юкъаралла ца хилахь“, - аьлла.\nБакъду, Путин Владимира ша цунна дуьхьал дечу къамелехь и тема хьаха а ца еш йитира.\nСкандалех лаьцна аьлча, оршот Iуьйранна ярмаркин цхьана гIишлонна чохь шаьшшина гIийла цигарчу керла-керла евллачу машенашка а, чалхашка а хьоьжуш, лелаш долчу Меркелний, Путинний хьалха, мичара бовлу а ца хууш, цIеххьана иккхира „Фемен“ олучу Украинерчу феминистийн тобанан масех декъашхо.\nДоллучу дуьненчохь шайн эвхьазчу акцешца гIарабевлла болу и мехкарий, я Оьрсийчоьнан президентан а, я немцойн канцлеран а гонера нах я церан хехой меттахбовла кхиале, каде шайн тIера духарш охьа а кхийсина, маьхьарш хьекха хIиттира, Путин сийсазвеш. Церан берзинчу баккъаш тIехь Iаьржачу шекъашца язбина бара оьрсийн маттахь Путине цхьанхьа осалчу маттахь осалчу метте гIо, аьлла, бина кхайкхам. Оцу сохьта тIекхеттачу хехоша и мехкарий лаца а лаьцна, гIишлочуьра арабехира, цара,шаьш лаьцна буьггушехь, „Путин диктатор ву“ бохуш, цIогIа а детташ.\nОьрсийчуьрчу официалан хаамийн гIирсаша и хилам я Путинна а я Меркелна а ца гуш бисира, бохуш яздора. Бакъду, Малхбузерчу хаамийн гIирсаша зорбане даьхначу сарташна тIехь гуш ду, шинна а куьйгалхочунна и мехкарий дукха сов тIех гергахь гина хилар а, цу шиннан цеце яххьаш а.\nЦуьнца цхьана, нагахь санна, немцойн канцлер Меркель Ангела оьзда цу хьокъехь йист ца хуьлуш Iийнехь, мачо-кепарчу хабаршца вевзаш волу Оьрсийчоьнан президент мичара Iийр вара оццул бахьана даьлча, комментари ца еш. „Цу акцех дерг аьлча, суна-м иза тайра, - элира цо эвхьазчу мехкарийн тIелатар чекхдаьллачул тIаьхьа хиллачу зорбан-конференцехь. - Тхуна-м хууш дара и тайпа акци цара кечъеш юйла. Ткъа аш Украинерчу мехкаршна баркалла ала деза, цара кху ярмаркина иштта реклама ярна“, - аьлла.\n„Цара цигахь мохь бетташ хIун дуьйцура со ца кхийтира, - бохуш чIагIдира цо, „Фемен“ тобанерчу мехкарша диттина цIогIа къора воцучунна ца хаза йиш йоцушехь. - ХIунда аьлча хехоша дукха чехка болх ма бой, - аьлла. - Иштта цаьрца дукха дера ца хиллехь а дацара хIумма“,- тIе а тухуш.\nНемцойн хаамийн гIирсашкахь, кхеташ ма-хиллара, шуьйра йийцаре йо и хIинцалера Путинан визит. „Феменца“ йоьзна IалагIож бахьанехь хилла а ца Iаш. „Путин Европана пебетташ ву“, - яздо „Тагесшпигело“. Ткъа „Билд“ газетехь шеконе дуьллу, Меркельс а, Путина а вовшашка куьйгаш далар мел доггаха ду бохург. „Дойче велле“ радион журналисташа билгалдоккху, Путин кху муьрехь, хьалха санна, сонта, везвеш а вацара, мелхо а, политкорректаллин масала хилла дIахIоьттинера, иза стенна делахь а, бохуш.\nЖигархоша Путинна дуьхьало йира ХIанноверехь


Ц1ий гурматаш Даьле бекхам бех... - Chechenews\nГлавная » Все Новости » Политика » Ц1ий гурматаш Даьле бекхам бех…\nДиълаг1а дакъа. Наьна мотт – Даьлера бесса мотт\nт1ехьа ваьннар воацар ва.\nКоазой 1. Г1алг1ай, 1 : 146\n«Мохк хеца йиш яц» яхача муг1аро чулоацаш я кавказхошта т1а мел кхелла харцонаш. Даьла вайгахьа валара, боарам баь варгвоацаш, доккха дега сакхат, сина за1ап да массадолча карадахача халкъий дарба де а, д1адаккха а дезаш. Вайна – кавказхошта, Эрсий Дирст елла йоакха мур яьнний. Цу заман чухь наьна метташ Эрсий Паччахьалкхено ший меттаца буржолаш а, г1абаш а теха д1алийцад. Уж эрсий меттахь в1ашаг1еллача набахте чукхейссад — цучу са увзаш дада. Тутмакх баь латташ ба-кх Дала х1ара къама бенна сийдола мотт, къамаьл, йоазув…\nЭрсий 1аьдало, къамаш карадерзадаь, гуора оттадаьчул т1ехьаг1, ше хьат1аийца декхар кхоачашдаь даладоал. Тхьамадас хьааьннад цун дагадаьлар, дагодоалар, цуо шийна т1абилла харца ло1ам:\n«Вай оззабаь хьабаккха беза царгара шоай наьна мотт. Цун моттиг хила йиш яц 1илман Ц1ай-Ц1аг1а. Коа нув хьекхачоа мара пайдане боацача боаккхаргба вай цар наьна мотт. Т1аккха вайчунца д1а1амаргба уж, цар ц1ийца леларгба из. Наьна мотт, ц1огильг чуэзза, эккхабаь, хурдийбаьнна пхьу санна, коара д1аг1оргба» (Коазой 1. Иблис къамаьл. Таржам Н. Лич).\nИз б1еха г1уллакх чаккхена т1акхача дукха ха йисаяц. Тахан Шинфордюкъе дахача къамаш шоай мотт т1ехьашка бахар, 1оте1абар, эрсий бар хьалхабахар, из ч1оаг1аг1 ларх1ар, сенца нийсде доаг1а? Уж къамаш х1аллакдаьча а, х1аллакдеш а боахкача моастаг1ашта корта беттар дац-те из?!.. Цар б1аьшерашка мел боабаь дай-ноаной, йежарий-вежарий бицбар доацал-те из?!.. Яхь йолча саго из туржа1 дицде йиш йоллий-те?!..\nЦу массарел ч1оаг1аг1 цхьаькха да Коазой 1ийсаз, кхера оагаш санна, аьга 1оадиллар: Дала ше мел кхеллача къаман шо-шоай метташ деннад — Цуо бенна мотт ца ларх1ар, цабезар Даьла ца лорх1ильга да, Цунца моастаг1ал леладельга да.\nИз дош хьалха белгал даькхадар Тхьамадас ший «Зоазо» яхача дешарьга т1а: «Дала ший кхолламаш ца1 шоалаг1ачох къоастадаьд: сибаташца, напаг1анца, дахара 1еш долча моттигашца, метташца.\nДала хьадаь 1одиллар, дохаде араваьнначо лелабер Даьла Моастаг1ачун болх ба» (Коазой 1. Г1алг1ай, 3 : 262).\nШийгара луй 1ийса? Лувц. Дала аьнна Дош да: «Ва, нах! Оаха кхеллад шо цхьан шолларьгеях — ма1асаг, кхалсаг долаш, Оаха хьадаьд шоаг1 къамаш, тукхамаш…» (Къор1ан, 49 : 13. Таржам Н. Лич). Массанена ховш да къаман керттера белгало цуо бувцаш боа мотт больга. Из Къуор1ано ма яхар, Дала беннаб. Цудухь аьлча в1алла харц хургдац: Наьна-мотт – Даьлера бесса мотт, къаман са, цун дог. Цунца къоастаду вай цхьа халкъ вуокхог1: мотт д1абаьлар – къам, кхыча къамашца д1аийна, лар йоацаш дайна д1адаьлар…\nКавказхой метташ доадаь д1адаха г1ертар, къахьегар Эрсий Паччахьалкхе я, цун ма-даггара г1о деш уж шоаш болаш. Даьлера бесса ший мотт ца лоарх1ачо, шин б1аь шера къама т1аоттадаьр а, т1аоттадеш латтар а дицдаьчо, яхь йоаяьча саго мара яздергдац: «г1алг1ай меттал деша 1ома а деннадац тхо е из 1омабар тхона в1алла эшаш а дац».\nШий къамаьл-йоазув юстара а тесса, наьха дар хьалхадоахачо ше х1ара оалача-яздеча дешаца кхайкаду: «Воа-а, Даьла, аз хоастам банне а бац 1а са халкъа боссабаьча метта. Со 1а тхьона беннача метта раьза вац, сона из безаш бац… Эрсий къама 1а беннар дикаг1 а, хозаг1 а ба, аз из мара бувцаргбац Хьона…» Из къамаьл цун багара доаг1а, цуо из ше лелабеча наькъаца а кхайкаду дериггача дунена д1ахозаш, б1арьгагуш. Кхераме доацал-те цу имансизий новкъа ваьнна лелар?!..\nШий наьна мотт бувцачо х1ара ше оалача, яздеча дешаца йоах: «Аз хоастам бу Хьона, Везан Даьла, Воккхан Даьла, 1а са къама беннача метта!..»\nФу кхоачашде доал Эрсий 1аьдал ше карадерзадаьча къамий метташ к1еззигдеш, кхоачадеш, цар лараш синошкар д1айоеш? Цу хьокъехь Коазой 1ийсай йоазонаш йоах:\n«Нах эбе боахк. Ийнача нахах къам мича хул – адамий 1ул ма хулий: д1алаьллача д1адодаш, хьалаьллача хьадоаг1аш, ший гийга а юхан а мара, кхы яхь йоацаш» (Г1алг1ай, д. 3, о. 262).\nДешлорьг хьажа: http://chechenews.com/world-news/politics/10972-1.html\nТатьяна Росс: Хотят ли русские войны? (ВИДЕО)\nРассказы военного преступника Стрелка прочитают в Гааге


Мохь алале, ойла еш хилча...\nИ санна болу хаамаш Европехь бехачу вайнахана юккъехь кест-кеста баьржаш хиларна а, доккхачу декъахь царна тIехьа лаьтташ питанчаш хуьлуш хиларна а, ткъа чакхенгахь царах доккха зулам хуьлуш хиларна а, Маршо радионо масех дийнахь теллира, хIун ду-те немцойн Заарланд лаьттахь Iуьллучу цу жимчу гIалин кепарчу меттехь хилла бохучунах бакъ -харц?\nБилгал а шен цIе ца йовзийтинчу орцадехархочо ма-дийцара хиллий-те цигахь тасдаларш? Ткъа дийца цу стага иштта дийцира, шен хабар ватсапехула даржийна ца Iаш, тIехула тIе Ютюб сайтанехь а эфире а доккхуш.\nАнониме хаам: „КIентий, Айзенехь цхьа „кипиш“ яьлла боху, вайн нохчийн цхьа кIант вийна боху цигахь, шиъ лазийна биркеманца дIавигна боху. IАьржачара дина боху иза. Доцца аьлча, вайн кIенташна гIело еш ю боху цигахь. Вай цхьаъ дан деза, вовшахкхетта, хаза дика коьрто болх бечара ойла а йина, вайн вежарий охьатеIор могуьйтур доцийла цу нахана дIахаийта деза“.\nЦу стага шен хабарна тIе теснера кхин а цхьана накъосто Айзен гIалахь хиллачех дуьйцуш йолу аудио а, ткъа цул совнаха шен хIусамда а ву Айзене гIело лайначу нохчашка гIодаккха баха кечлучу махкахошна юккъехь бохучу цхьана зудчун хабар а. Иштта бара церан чулацам.\nАнониме хаам: „Айзенехь мухIажарийн лагерехь хилла ду боху и хIума. Албанхой, африкахойн вовшех летта хилла боху, ткъа вайн нохчийн кIентий уьш къастон гIеташ хилла боху. ТIаккха нохчий а шайха лата гIерта моьттуш царна арсаш диттина боху...“\nИ къамелаш орца доьхуш волчо Ютюбехь Айзен гIала Германин карти тIехь мичахь Iуьллу гойтуш гугл-мап сайта тIера сарташ а даьхна, цига муха кхача веза хьоьхучу иллюстрацешца гайтира, хетарехь, и жима меттиг гIоьнна арабевллачу кегирхошна ца карор кхоьруш.\nХаам баржийнарг мила мичара ву бохург къастон масех дийнахь иза лехарх ка ца делира, амма Маршо радионо бинчу талламо гайтира, цо бинчу хааман лорах Германерчу нохчийн диаспорин векалш цу Айзен гIала бахана хиллийла а, царна цигахь карийна сурт анонимечу хабарчано дийцинчунах дикка къаьсташ дуйла а.\nНемцойн коьртачу шахьарахь вехаш волу нохчийн диаспорин жигархо Дантиев Iумар а, цуьнан накъостий а и хаам баржа болабелча дуьйна схьа цуьнан духе кхиа арабевлла хилчарех бу. Цо дийцира Маршо радионе хиллачух лаьцна.\nДантиев: „Цигахь латарш хилла. Цхьаъ велла бохург бакъ дац, цхьа а вийна вац цигахь. Цигахь, гучу сартаца, уьш цу албанхошца маларш молуш Iаш хиллачух тера ду, тIаккха цигахь довдаьлла, нохчи албанхошна тIе а хIиттина, леттачух тера ду. ТIаккха Iедал схьа а деъна, уьш дIасакъастийна. Цига цхьа а гулвала оьшуш хIуммаъ дац, цу лагерехь Iаш болчу вайнаха цига цхьа а схьагIерта оьшуш дац, шаьш цигахь кхин дIа а даха дезаш ду, шайна оьшуш хIума дац иза аьлла“.\nГуш ма-хиллара, я вуьшта аьлча, ишттачу хьелашкахь даима а хуьлуш ма-хиллара, нийса ах долчул а эрча доккхуш, паника яржоран хьесапехь дийцина ду Айзенехь хиллачух дерг анониме хаам баржийначо, цхьаъ велла бохуш чIагI а деш.\nТIейогIучу хенахь а и санна болу хаамаш шайна хезча, ларлуш хила беза нохчийн кегирхой бохуш дуьйцу Дантиев Iумара, муьлш бу а ца хуучу анониме хабарш даржорхоша аьллачух теша а тешна, цхьа цхьанхьа а ваха ца оьшу, хIунда аьлча цунах кхин а алсамох питана хилар бен пайда ца болу.\nТкъа цхьанхьа кегирхой а, кегийра боцурш а гулбала безаш меттиг хилахь, Германехь а, кхечу Европерчу меттигашкахь а бехаш болчу бакхийхачара я юкъараллин жигархоша и хIума талла а теллина, кхайкхам я хаам бийр бу дан дезачух лаьцна.\nДантиев: „Вайн бераш сема ма буй, цундела цига баха лууш берш а хилла хир бу, шайна ма-дарра цигахь дерг ца хаарна. Цундела цаьрга дIадуьйцуш ду тхо, цига даха оьшуш хIума дац. Цхьанхьа уьш баха оьшуш меттиг нислахь, тхо хьовсур ду, дахадезаче гIур а ду. Иштта метте сихвелла дIахьедча, цунах мелхо а зулам хуьлу. Ла а дугIуш, баккхийчара бохучуьнга а хьовсуш хIума дан деза иштта хьал нисделча“.


ХӀара агӀона карара верси ю, Ӏалашйина Takhirgeran Umar (дийцаре | къинхьегам) 2018, 6 апрель, 15:16. Хьо хьоьжург ю хьокху версин цахийцалун хьажорг.\nХьаьжжина хӀокху агӀон верси, бакъйинарг 2018, 6 апрель, яра бухарчуьна версин ялийна.\n303 367 яззамаш\n52 жигара декъашхой\nДийнахь хилларг — 23 октябрь\nМажарчоьнан республикин де\n1086 — испанхойн керстанаш Заллакехь иэшийна Ӏаьрбаша сацийра Реконкиста.\n1582 — Сибрех къаръяр: Ермакан гӀазакхаша толам баьккхира Чувашийн мерера тӀамехь.\n1917 — Ленин Владимира къар а ца велла тӀеиэцийтира РСДБП(б) Петроградехь герзашца гӀаттам баккхаран сацам.\n1942 — ШолгӀа дуьненан тӀом: болабелла Эль-Аламейнера шолгӀа тӀом.\n1956 — Мажарчохь юьйлаелира массийн коммунистийн системана духьалонаш.\n1983 — Бейрутехь лелхийтина дуьненаюкъара машархойн казармаш.\n1992 — Акихито Японин императорех дуьххьара вахана Цийчу.\n2001 — Джобс Стива гайтина портативан медиалокхург iPod (сурт тӀехь).\n2002 — Дубровкера театран центрехь террористаша закъалтана сацийна 900 гергга стаг.


ОвхIанистанехь байина бевза журналисташ\nIамеркан Къоман Юкъараллан Радион журналист Гилкей Дэвид, цуьнан гочдархо Таманна Забихулла вийна кIирандийнахь ОвхIанистанехь. И хаам баржийна Радион зорбан сервисо. Цара бахарехь, Гилкей а, Таманна а белхан тIедилларш кхочушдархьама ОвхIанистанан тIеман декъашца цхьана дехьабовлучу хенахь тоьпаш еттачу кIел нисбелла. Бохам хилла Марджа гIалин кIоштахь Гилмендехь.\nРадион вице-президента Орескес Майкла тоьшалла дарехь, Гилкей Дэвид Иракъерчу а, ОвхIанистарнерчу а тIемашкара хьелаш суьрташкахь, видеошкахь а довзуьйтуш вара. «Дика стаг вара иза, гондхьарчу адамашца тергаме а», билгалдоккху Радион вице-президента. 50 шо дара Гилкейн. Цуьнан дуккхаъчу совгIаташлахь ду Полк Джорджан цIарх сий долу совгIат, 2015-чу шарахь Iамеркан деза «Эмми» совгIат а динера цунна.\nГилкейн гочдархочун Таманна Забихуллан 38 шо хилла. Иза фрилансер а, суьрташдахархо а, Китайрчу «Синьхуа», Туркойчуьрчу «Анадолу» хаамийн агенталлийн репортер вара. Журналисташ ларбаран Комитетан талламашца, Iамеркан Цхьаьнатоьхначу Штаташа ОвхIанистанехь тIеман операци йолийчхьана верриг цигахь вийнарг 26 журналист ву.


Яндарбиев Зеламхин довр доцу сий - Chechenews\nГлавная » Все Новости » События » Яндарбиев Зеламхин довр доцу сий\nЯндарбиев Зеламха уггаре хьалха байтанча лору цхьаболчу яздархоша.\nТIулг, мичхьа ша Iилларх, тIулг хилла буьсур бу Iилла,\nЖIаьла а дуьсур ду даима жIаьла а хилла.\nТкъа адам, нагахь цо дицдинехь ша адам хилар,\nТарлур ду тIулгах я, да воцу жIаьла а хилла,\nСий дайна лелар ду. Адам- и Адам ма ду! –\nХIор а шен гIуллакхца, массо а дашца а шен\nЛарьян а еза цо и еза, и сийлахь цIе.\nАдам и адам дуй диц ца дар ду вайна тIехь.\nЗеламха а, цуьнан кхолларалла а юххера евзаш хиллачара даре до, Зеламха уггаре хьалха, цу дешан дуьззинчу маьIнехь, Делера похIма кхаьчна байтанча вара бохуш.\nТкъе итт шо сов хан ю лакхахь далийна адамаллех могIанаш цо яздина. Цуьнан байташ а ю, Шайхиев Iалвадис билгал мА даккхара, адаме болчу кIорггерчу безаман алу шайца кхерсташ. Цхьа керла хIума кхолла а ца гIерташ, тоаме хир ду аьлла хета Яндарбиевн поэзийн мах хадош, Шайхиев Iалвадис дина тоьшалла.\n«Цкъацкъа вайн дог-ойла гIаттош, самукъне, цкъацкъа дахарх лаьцна ойла йойтуш, таьIна гIийла бека Зеламхин мукъам. …Иза вайга яхь-бехкаца, стогаллица дахаран некъ дIакхехьаре кхойкхуш, адамаллех буьзна, ламанан хьаьъна-сирлачу шовданах тера, цуьнан комаьршачу дагчуьра схьалиэшалуш мукъам бу. Оцу мукъамехь вайна ца хаало цхьа а тайпа шалхо».\nЯндарбиев Зеламхин синхааман турпалхочо воккхавеш хестийна адамаш а, адамалла а. Цуьнан байталлехь цхьа коьрта инарла-сиз, дахаран тидаран, кхеторан шатайпа догIа а хилла чекхъяьлла и адамаллин тема:\nЛакхахь ду седарчий,ду чIогIа лакхахь.\nЛекхачу лаьмнел а лакхахь ду уьш.\nТкъа ас-м, царна а тIекхача дагахь,\nСтигала хийла ма кхийдийна куьг…\nБацалахь зезагаш мел дукха хилла,\nМа хийла хазаниш хилла-кха уьш!…\nТкъа суна-м моьттура, тогIи чохь гинарш\nДуьненахь мел долу зезагаш ду…\nАдамийн дегнаш хилла-кха бен-бен:\nЦхьаъ догу, ткъа вукхо садоьIу хала;\nХIораннан кхоллам а бу нислуш шен-шен,\nАмма бу массаьргахь хазалле лаам,\nЛакхене лаам бу массо а дагца.\nИ лакхе, хазалла яккха дог хьагош,\nДаим а къегийла адамна седа!…\nСинтем беш сингаттам хьаьвзинчу дагна,\nАдамна адамо дохьийла зезаг!\nДаим а доьлийла адамна адам.\nIодара даьлча сана, хахкаделла, сихделла, хьарам-хьанал ца къестош, ног етташ, шен чаккхене кхача хьайча санна доьдучу кху дуьненахь, вала вирзинчу лазархочунна оьшучу дарбанах тера Яндарбиев Зеламхас юх-юха а, шо-шаре мел дели цуьнан къоьлла хир юй хьалххехь гинчуха хестайо адмалла.\nЦуьнан синхааман турпалхо даима а бохург санна,къаночо Iасанах тера гIортор а йина, тIетийжа адамаллина. ТIетийжа шена гергахь адамалла эхь-бехкан а, гIиллакх-оьздангаллин а бух-бустам болчуха:\nАдмалла, адамехь адмалла\nДаго вайн ша къастайо.\nТоьу и бIаьргийн тIадамалла\nБIаьрг къаго, дог хьаста я.\nАмма вай кхоамза мел дукха хьошу\nХазалла, дикалла, куралла,\nДовлий вайн адмаллин гурара,\nДиц а дой адмалла латто уьш оьший!…\nЦкъадолчунна дуьйцург кхето цхьа атта хIума хеталуш делахь а, стелахаьштигах тера шен лестина ойла дIаерзош, чаккхенехь, бегашена сана, масех дош а даладой, Iар-дахар ахкаме а дуьллуьйтуш, жоп доцчу хеттарийн йийсаре вуьгу байтанчо дешархо:\nБеран ховха куьйгаш кхийда нене,\nКараэцар доьхуш цуьнга ша,\nШи гIулч хета цунна гена гене,\nНенах даьлла дисна моьтту ша.\nГенна гене некъ бу цуьнан дахар,\nХIинца нене санна кхийдар ду\nИ дахаре муьйлуш цуьнан чагIар;\nТкъа юьхь цуьнан нене безам бу.\nИрс-м цуьнан ненал генахь ду…\nДеллахь ишта аьлча мел бух болуш хир ду те, харц-м хир вац те со, аьлла, шеконе вийла хьашто а йоцуш, философо санна дахар туьдуш адам ду Зеламхин синхааман турпалхо.ТIехула а доцуш, дахарх ойла йойту кху могIанаша а.\nЦIерпошт-м юха а йогIу,\nШеен рожца нисьяла гIерташ,\nАдамийн лаамца бертахь,\nШен некъаш карла а дохуш,-\nЦIерпошт-м юха а йогIу…\nЦIепошто-м стаг вуьгу хийла,\nВелавеш я велхош гIийла,\nДахаран хьашташ ца кхачош,\nДикане, воне дIакхачош,-\nЦIерпошто-м стаг вуьгу хийла…\nЦIерпошт-м юха а йогIу,-\nДахаран дац-кх и дойла!…\nХIун дага ца тосу, гомха а, кIорга а масане ойла йойту цу могIанаша, дийнна къам, лайтIехь Iаьржа хьоькхнаш-декъий дуьтуш, делхош махках а даьккхина, Сибрех дигар биста кхаччалц.\nАдамашна юккъехь ваха тарлуш дац царех возуш а воцуш боху ойла-чIагIам санна, адамашна юккъехь воцуш ирсе хила а тарлац стаг, декъъа йиш йоцчу ирсах дан хIума дац баьхначу хьекъалдена а дайна. Стаг ирсе ву нахаца цхьаьна, хазахетар, халахетар а, цаьрца а доькъуш. Ишта ву Яндарбиев Зеламхин синхааман турпалхо а. Цо ша ирсан да лору нийсархошца, махкахошца, беза-бевзачаьрца цхьана:\n…ХIоранна деза ду шениг,\nШен даг чохь , хIусамехь дуьссург.\nАмма вац шенна ирсениг,\nШенна верг ирсаза вуьсу,\nМел деза делахь а шениг.\nКIезиг нах бац Яндарбиев Зеламха политик санна бен ца вевзаш. Бакъду, исбаьхьаллин литературан цхьаьнакхетаралла «Пхьарматан» кхерчахь дуьйна и вевзаш хиллачу ас чIагIо йийр яра, Зеламха исбаьхьаллин дешан къайле яьстина, цуьнан доза-таронаш шорйина байтанча ву аьлла.\nТIаьхьарчу хенахь ехха маж дIа а хецна, цхьа буьрса, Iелам, суьпа стаг хеталуш васт хиллехь а схьагушдерг, ас юха а чIагIо йо — иза уггаре хьалха, массеран а санна мерза, ховха ойланаш а йолуш, дахарна тIера а волуш байтанча вара аьлла. КIезиг яцара цуьнан мукъаме евлла байташ а. Царалахь яра безамах Iенаш ерш а. Цу могIарера ю хIара а.\nТIаьххьара лайн кIайдарг ешна дIаелира.\nМалхана барт кхийдош. зезаг схьакъедира,\nЗазаша детица бошмаш а кхелира,-\nТкъа соьга «ца веза» ахь муха элира?\nЦIеххьана стигалахь хIиттинчу мархаша\nБода тIететтира сирлачу малхана.\nМархаша-м, даррехь гуш, йочана йохьура,-\nСан безам дIататта хьо муха яьхьира?\nДуьне а Iададеш, цIеран шед кхерстира-\nСтигал а. латта а цIеххьана лестира…\nХьоца бен ирс ца гуш, ас сайнна къестийнарг\nАлахьа, хьо йоцуш со муха мегира?


Дуьненаюкъара акушеркин де — Википеди\nДуьненаюкъара акушеркин де\nДуьне́наюкъара акуше́ркин де — дуьненаюкъара де, даздо хӀора шарахь 5 майхь.\nАкушеркин де дӀадахьаран ойла дагатесира Дуьненаюкъара акушеркийн конференцехь 1987 шарахь Нидерландашкахь. ХӀора шарахь дӀакхехьа долийра 1992 шарахь дуьйна, тахана даздо 50 сов махкахь, царна юкъахь Росси а, Беларусь а.\nОйла[нисйе бӀаьра | нисйе]\nДуьненаюкъара акушеркин де — иза бахьна ду хӀора акушеркин оцу белхаца боьзна массарех ойла ян, дӀатаса керла уьйранаш, дерриг дуьненна а акушеркаш дийриг довзийтархьама. 2015 шо кхачале Дуьненаюкъара акушеркийн конфедерацис даздора и де девизца «Тахана дуьненна акушеркаш чӀогӀа оьшу, хьалха ца эшшанчу кепара», иза акушеркаш алсама безар довзуьйту кампанин дакъа дара.\n↑ International Day of the Midwife :: Healthy Women, Health Babies, Healthy Nations ::(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2010 шеран 27 январехь. Теллина 2010 шеран 30 апрелехь.\nInternational Day of the Midwife Архивйина 2015-05-11 — Wayback Machine(ингалс.)\nInternational Midwives Day(ингалс.)\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дуьненаюкъара_акушеркин_де&oldid=5632669»\n1992 шарахь дуьйна, хӀора шарахь дӀахьо мероприятеш\n5 майра Ӏиданаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 19 февраль, 07:33.