22 — Сурат Альхьадж « islamanserlo.net\nЦкъа а ойла йиний ахь?\n5. Гергарло хедочуьнца и муха лелор ду?\nАллахIаца йолу дог-ойла\nМеттиго хьайна дуьхьала тешалла дарх ларлолахь!\n4. Гечдеш волу Паччахье товжарал хаза хIун хир ду?!\nАхь нехан сакхташ дарждахь, хьайниш даржошверг карор ву хьуна\nШен воцу ден ву ша бахар\n3. ДоIанна жоп даларан уггаре доккха бахьана\nБала тIебоьссинчу хенахь къинош летор\nНах буьйцуш ма лела\n2. АллахIан ниIматаш дагарлур доцуш дукха ду\nАллахIана хастам бу-кх массо хьолехь\nСаIийд ибн Зайд ал-Къураший (27.10.2017).\n4. Сурат Ан-Набаъ 12-20 аят — Къастамбийриг | Шайх ал-Iарийфий\n22 — Сурат Альхьадж\n22 — Сýрат Альхьадж [Хьадж] [Мадинатехь доьссина , 78 аят ду]\n1.Х1ай нах ! Шайн Дéлах кхéра ! Баккъалла а [къемат дийнан] сахьтан [хьалхар] дéгар доккха [кхéраме] х1ума ду [шуна].\n2.Оцу дийнахь шуна гур ду , х1ор [бер] дакхóриг шá [дукхадéзаш] дакхийначух [бáлан боккхаллийна] йицлуш [цо шен хьóмечу доьзалхóчух д1алóцуш] , х1óр доьзалхóчух ерг [кхéраман ч1áг1аллийна] шен [кийрара] доьзалхо [остаяьлла] охьатосуш . Нах гур бу хьýна [техкаш] бехха [болуш санна] , бехха [ма] бац уьш , делахь а [уьш 1áдийна долу] Аллах1ан 1áзап ду [шá] ч1óг1а [дерг].\n3.Нáхах ву , шá Аллах1ан хьокъехь [шéгахь нийса] 1илмá дóцуш къуьйсург а , [Дáлла] дуьхьалдаьллачу х1óр шайт1ана т1аьхьах1уттург а .\n4.[Дáла] Цуна [шайт1ана] т1ехь [кхел йина] яздина , баккъалла а шá цуна т1аьхьах1оьттинарг [милла велахь] , баккъалла а цо иза [нийсачу новкъах] тилаво , ц1еран 1áзапé иза нисво [аьлла].\n5.Х1ай нах ! [нагахь санна] Шу делахь [деллачул т1аьхьа Оха шаьш] г1овттóрах шéконехь , [х1ета] баккъалла а Оха [кхолла ма] кхоьллина шу [шун дá Адам] лаьттах , т1аккха [шу кхоьллина сте-боьршийн хина] т1адамах [óраллех] , т1аккха ц1ийн улхах [деттачу ц1ийх] , т1аккха кхиънá , кхианзá долчу тáлхах , Тхаьш шуна [оцу ражца] билгалдархьама [Тхан ницкъ кхáчар шу г1овтто] . Оха тардо [нáнойн] кийрашкахь Тхайна [шá дита] луург [дуьнен т1едáла] ц1етоьхначу хéнé [кхáччалц] , т1аккха Оха áрадóху шу [нéнан кийрара] бер хуьлий , цул т1аьхьа [Оха] шу [дуьту] шайн ондалле [г1еметтах1оттаре] кхáчийта . Шух шá [ондавáлале] кхалхóриг ву , шух шá гужамалле [хьéкъалах эшаре , къáналле] верзóриг ву , цуна х1уммá ца хаийтархьама [цуьнан] хаарал т1аьхьа . Латта го хьуна [шá] дакъаделла , ткъа Оха цуна т1е [дог1ан] хи доссийча , [денделла сенóца] меттах-хьаьвра и , севсира , цо хьаладáлийтира х1óр хаза [долуш] шина кéпара [óраматаш].\n6.И [вай хьахийнарг] ду , баккъалла а Аллах1 — Иза бакъдерг долун дéлá а , баккъалла а Цо [шá и лáтта ден ма-дарра] белларш денбо дéлá а , баккъалла а Иза массо х1уман т1ехь ницкъкхóчуш волун дéлá а ,\n7.баккъалла а [къемата дийнан] сахьт , шéгахь шéко йóцуш , дóг1ур долун дéлá а , баккъалла а Аллах1а кешнаш чохь берш [денбина] г1овттор болун дéлá а .\n8.Нáхах ву , шá Аллах1ан хьокъехь [шéгахь оьшу] 1илма дóцуш , нийса некъ бóцуш [Дéлера] нуьре жайна дóцуш къуьйсург ,\n9.[кураллийца] шен яь1на [ворта] сеттош , Аллах1ан [динан] новкъах [нaх] тилорхьама [къуьйсург] . Цуна дуьнéнахь сийсазалла ю . Къемата дийнахь Оха цуьнга 1овшуьйтур ду ц1еран 1áзап .\n10.[цуьнга эра ду] Иза , хьан шина куьйго [дуьнéнахь дина] хьалхадаьккхинарг бахьанехь ду [хьуна] . Баккъалла а Аллах1 [Шен] лайшна [харцо йийр йолуш] зуламе вац .\n11.Нáхах ву шá Аллах1ана [динлéлóрехь] йиста [шекóна] т1ехь [ойла керчаш] 1ибáдат дийриг . Шéга дика деача цуьнах синтем [парг1ато] хуьлуш , ткъа шéга [шá халонца , бáланца] зер деача [керста хиле] шен юьхь т1е вухавоьрзуш . Дуьнé а , эхарт а дайъана цо . И ду иза билгала [долу] дáр [эшам , зен].\n12.Цо кхойкху Аллах1 [1адда] витина шéна шá зен ца дийриг а , шéна шá пайда ца бийриг а . И ду иза геннара тилар .\n13.Цо кхойкху шен зен [дуьнéнахь] шен пайданел а герга дерг . Ма вoн эла ву-кх иза , ма вон нáкъост ву-кх иза .\n14.Баккъалла а Аллах1а чубохуьйту шаьш [Дéлах] тешнарш а , диканаш динарш а шайна к1елахула тáтóлаш лéлачу [ялсаманийн]. бошмашка . Баккъалла а Аллах1а , Шéна луург до .\n15.Аллах1а цуна [Мухьаммадна] дуьнéнахь а , эхартахь а г1о дийр дац моьттуш верг , [шен тховха] хьала муш д1атасийла цо [ирхъоллавалархьама] т1аккха [и] хáда бойла цо , [ойланца] хьожийла иза шен мéкарлóно [а , шен х1иллано а] д1атиладой ткъа [шá] дáрвеш [оьг1азвохуьйтуш] дерг .\n16.Иштта , Оха доссийра и [Kъуръан] билгала áяташца , баккъалла а Аллах1а нисво Шéна луург .\n17.Баккъалла а шаьш [Дéлах] тешнарш а , шаьш жуьгтийн динехь хилларш а , сéдарчашна [малийкашна] ,1ибáдат дийраш а , 1úса [пайхамаран] динехь хилларш а , ц1еран [малхан] 1ибáдат дийраш а , шаьш [Дáлла ц1уйх] дéкъахо винарш а — баккъалла а Аллах1а къемата дийнахь царна юкъахь [нийсонца] кхел йийр ю [цхьаберш ялсамане , вуьйш жоьжахате бахийтарца] , баккъалла а Аллах1 [цéран] массо а х1умана т1ехь [и хаарца] теш ву .\n18.Хьуна ца гина [ткъа] , баккъалла а Аллах1 — Цуна гóрадоьду шá стигланашкахь , лаьттахь мелдерг а , малх а , бутт а , седарчий а , лаьмнаш а , дитташ [óраматаш] а , дийнаташ а , адамашха дуккхá а , шайна 1áзап зап хьакъ хилла [чáрех] дуккхá а ? Шá Аллах1а сийсаз вийриг , цуьнан вац [цхьá а] сийдийриг . Баккъалла а Аллах1а Шéна луург до .\n19.Х1ара шиъ довхо [тóба] шайн Дéлехь девне [къовсаме] ваьлла , ткъа шаьш [Дéлах] цатешнарш — царна éрина [тегга] ц1ерах [йолу] бедарш . Цéран кортош т1ехула [царна т1е] дутту ц1ийдина [кхехкийна] хи ,\n20.шéца цéран кийрашкахь дерг а , [цéран] чкъоьрнаш а лáлош [долу],\n21.царна [та1зарна кечйина] аьчка чхьонкарш [ж1аьвнаш].\n22.Х1óразза царна оцу [жоьжахати] чуьра — [цуьнан] г1айг1анéра áрабовла лиъча , цу чубухку уьш , [цаьрга óлу] :»1овша ц1еран 1áзап !».\n23.Баккъалла а Аллах1а чубохуьйту шаьш [Дéлах] тешнарш а , диканаш динарш а шайна к1елахула тáтóлаш лéлачу бошмашна , оцу чохь уьш кечбо дешúца кхéлина х1азаршцá а , жовх1арцá а , цéран дýхар оцу чохь дáри [хир] ду .\n24.Уьш нисбина [Kъуръáнан] хазчу дашé , уьш нисбина [дуьнéнахь] хáстаме [нийсачу] нéкъе .\n25.Баккъалла а шаьш [Дéлах] цатешнарш а , Аллах1ан нéкъах , [вóчух] дихкинчу маьждигах [нах] бухабеттарш а , Оха шá нáхана [1ибáдатна] цхьатерра дина долу — цу [Макки] чохь 1ечунá а , áрарчунá [ца 1ечунá] а , шá цу чохь зуламца [дин] т1еравáлар луург [милла велахь] — Оха цуьнга 1овшуьйтур ду лазóчу 1áзапех .\n26.[хьахаде] Оха билгалйира Ибрáх1имна [хьажийн] ц1ийнан меттиг :»Ма дé соьца х1уммá дéкъахо , ц1андé сан ц1а гó тосучарнá а , [лáмазна] д1ах1иттанчарнá а , [рукý1ана] охьатаь1начарнá а , [суждана] горбаханчарнá а».\n27.Кхайкха нáхалахь хьадж дарца , уьш бóг1ур бу хьуна г1àш а , [шаьш] массó а гéнарчу тóг1éра [ч1ожéра] йóг1учу массó а óзачу [эмкална] т1ехь а ,\n28.шайна [хир болу] пайданашна тешх1иттá а , билгалчу [г1урбан] дéношкахь Аллах1ан ц1е хьахó а , Цо шайна хьайбанашха деллачу дийнат т1ехь . Шаьш даа цуьнах , дéкъазчу пéкъарна даадé !\n29.Т1аккха цáра кхочушдойла шайн [хьадж дехкаран уьнахц1аналлийн] лáмасташ [дéкхарш] , кхòчуш йойла шайн ч1áг1óнаш , гó тасийла ширачу [хьаж] ц1енна .\n30.[иштта ду] И [г1уллакх] , ткъа шá Аллах1а дихкинарш [хьурматаш] лóрург [милла велахь] , и тоьлуш ду цуна шен Дáлла гергахь . Шун [даа , пайда эца] магийна [хьáнал дина массо] хьайбанаш , шуна т1ехь [цамагарца билгалдина] доьшург дóцург . Гéнадовлалуш ц1уйшха [долчу] боьхачух , гéнадовлалуш харц дашах [къамéлах],\n31.[доггаха] Аллах1é [Цуьнан бакъóне] туьйжуш , Цуьнца дéкъахо ца веш . Ткъа шá Аллах1ана дéкъахо вийриг , баккъалла а шá стиглара [лаьтта] воьжнарг санна ву , т1аккха шá олхазаро [сихонца] д1ахьуш , я мохо [вадийна] гéнарчу меттиге вóжош [вуьгуш].\n32.[иштта ду] И [г1уллакх] , ткъа шá [хьадж дарехь долу] Аллах1ан лáмасташ лóрург [милла велахь] , баккъалла а и дегнаш [Дéлах] кхéрарх ду .\n33.Шуна цаьргахь [хьайбанашкахь] пайданаш бу [цаьрна урс хьакха] ц1етоьхначу хáнналц , т1аккха цéран [урс хьакха мега] меттиг ширачу [хьаж] ц1енна гергахь ю .\n34.Х1óр умматна [бусулба тóбанна] Оха йина динан кеп , цаьрга Аллах1ан ц1е хьахайайта Цо шайна хьайбанашха деллачу дийнат т1ехь . Шун Дéла — цхьа Дéла ву , [доггаха] Цуна муьт1ахь хила . Ахьа кхаъбаккха эсалчáрна [муьт1ахьчарна] а ,\n35.шаьш [шайна гергахь] Аллах1 хьахийча шайн дегнаш óзаделла [кхийрина] болу , [иштта халóнашха] шайна т1едеанчуна сатýхучáрна а , [шен хéнахь] лáмаз х1оттóчарна а , Оха шайна деллачух [сáг1ийна] харжйечарнá а [кхаъбаккха].\n36.Эмкалш [бежнаш] — Оха йина уьш шуна Аллах1ан [динан] билгалóнашха . Шуна цаьргахь [дуьнéнахь] дика ду . Ашa хьахайé Аллах1ан ц1е царна [урс хьакхар] т1ехь , [уьш] мог1арехь лаьтташ . Цéран áг1óнаш [урс хьаькхна лаьттах] кхетча , ашa даа цуьнах [жижиг] , даадé [шéгахь долчух] тоамбечуна , доьхучуна . Иштта , Оха муьт1ахь йина шуна уьш , шоьга баркалла áлийта .\n37.Аллах1е кхóчур дац цéран жижигаш а , дац цéран ц1ийш а , делахь а Цуьнга кхóчур ду шоьгара [Шех] кхéрар . Иштта , Цо муьт1ахь йина шуна уьш , шоьга Аллах1 вазвайта Цо шаьш [нийсачу новкъа] нисдарна т1ехь . Кхаъбаккха дикадечарна !\n38.Баккъалла а Аллах1а 1áлашбо [ларбо] шаьш [Дéлах] тешнарш . Баккъалла а Аллах1ана ца вéза т1ех йáмартаниг , [Дéлах] цатéшарг .\n39.Магийна [кхéчáра] шайца т1ом бечарна [царна дуьхьал т1ом бан] баккъалла [керстано] царна зуламдарна . Баккъалла а Аллах1 царна [бусулбанашна] г1одар [уьш тóлор] т1ехь ницкъкхóчуш ма ву .\n40.Шаьш áрабаьхна болу шайн керташкара [цхьá] бакъо йóцуш [бахьан дóцуш] , цáра :»Тхан Дéла — Аллах1 ву» — áлар дóцург . Аллах1а 1áлашбеш бáцахьáра нáх — цáрех цхьаберш вýкхарца , йóхийна хир ма яра [мозг1арш чохь лолла до] лаппаг1анаш , килсаш , [жуьгтийн] лáмаз чоьнаш , шайна чохь дуккхá а Аллах1ан ц1е хьахош долу маьждигаш . [Дéлóра] Аллах1а г1одийр ма ду Шéна г1одечунна . Баккъалла а Аллах1 ницкъберг , сийлахьниг ву .\n41.Шаьш — Оха уьш ч1аг1бича лаьттахь , лáмаз х1оттийна , закат делла , [диканца] девзачунца омaр дина , цадóг1учух [нàх] бухатоьхна болу . Аллах1ан ю [массо] г1уллакхийн чаккхе [т1аьхье].\n42.Цáра хьо харцвахь , бакъдолуш цáрел хьалха харцвина Нýхьан къóмо , [Х1ýдан къóмо] 1áдаш , [Сáлихьан къóмо] Самýдаш ,\n43.Ибрáх1иман къóмо , Лýт1ан къóмо ,\n44.[Шу1айбан къóмо] Мадьяна дайша [харцвина шайга веана элча] , Мýса харцвина [къибт1аш] , Асa [та1заран хaн] т1аьхьатеттира керстанашна , цул т1аьхьа Асa схьалéцира уьш . Мýха дара Сан [цаьргара] бехк-бáккхар [та1зар дар] ?\n45.Хийла юьрт х1aллак йина Оха , и зуламе йолуш . Шайн тхевнаш т1е хаьрцина [лаьтташ] ю уьш . [хийла] Г1ý ю д1атесна [юкъйелла лаьтташ] , [хийла] йоккха г1áла ю [éса лаьтташ].\n46.Лаьттахула ца лелла [ткъа] уьш [шаьш хьовса Дáла х1аллакдинчу къаьмнийн ларашка , т1аккха] цáрна хила шайца ойла ен дегнаш я шайца ладýг1у лергаш ?! Баккъалла а б1аьрсаш дац б1аьрзе [дерш] , амма шаьш кийрашкахь долу дегнаш ду б1аьрзе .\n47.Цáра сихво хьо [шайна ч1áг1о ечу] 1áзапца . Аллах1а йóхор [йолуш] ма яц Шен ч1áг1о . Баккъалла а хьан Дáлла гергахь [долу цхьа] де , ашa [дуьнéнахь] дагардечух эзар шо санна [дéха] ду .\n48.Хийла юьрт , Асa [1áзапах] т1аьхьатеттина и , уьш зуламе йолуш . Цул т1аьхьа Асa схьалéцира уьш [1áзапца] . Соьга ду [цéран] берзар .\n49.Ахь áла :»Х1ай нaх ! Баккъалла а со шуна билгала д1ахьéдархо [кхерамтосург] ву»\n50.Шаьш [Дéлах] тешнарш а , диканаш динарш а — царна гечдар а , лéраме рицкъá а ду .\n51.Шаьш Тхан [Kъуръáнан] áяташ г1óрасиз дан г1ерташ лелларш , уьш [жоьжахатин] ц1еран дай бу .\n52.Оха ца ваийтира хьоьл хьалха [цхьá] элчá а , пайхамар а , цо [Дéлан дош] дешча шайт1ано цуьнан дéшарна юкъа [нáхана дéзарг] кхуссуш бен , т1аккха Аллах1а д1адойъу [д1атиладо] шайт1ано [юкъа] кхуссург , цул т1аьхьа Аллах1а ч1аг1до [лардо] Шен áяташ [шайт1ано юкъа кхуссучух] . Аллах1 хууш , кхéтамé ву .\n53.Шайт1ано [юкъа] кхуссург дархьама , шайн дегнашкахь [шéкóнан] цамгар йолучарнá а , шайн дегнаш шóга долучарнá а зер . Баккъалла а зуламхой геннарчу эг1арехь ма бу .\n54.[Дáла и хьал довзуьйту] Шайна 1илма деллачарна хаийтархьамá а , баккъалла а и [Kъуръáн] xьан Дéлера бакъдерг хилар , уьш цуьнах тешийтархьамá а , цéран дегнаш цуна муьт1ахьхилийтá а . Баккъалла а Аллах1 , шаьш [Дéлах] тешнарш нийсачу новкъа нисбеш ма ву .\n55.Шаьш [Дéлах] цатешнарш , сацанза цуьнах [Kъуръáнах] шéкóнехь бу , шайна ц1аьххьана [къемат дийнан] сахьт дáллалц , я шайна 1ахар [доьхна] дийнан 1áзап дáллалц .\n56.Оцу [къемата] дийнахь óлалла [паччахьалла] Аллах1ан ду . Цо кхел йийр ю царна юккъехь . Шаьш [Дéлах] тешнарш а , диканаш динарш а зовкхан бошмашкахь [хир] бу .\n57.Шаьш [Дéлах] цатешнарш а , Тхан áяташ харцдинарш а , уьш — царна [шаьш] сийсазбен 1áзап [хир] ду .\n58.Шаьш Аллах1ан нéкъахь махкахбоьвлла , цул т1аьхьа байъинарш , я белларш — Аллах1а царна лур ма ду дика рицкъа . Баккъалла а Аллах1 — И ма ву рицкъалучáрех [уггар] тоьлург .\n59.Цо чубохуьйтур ма бу уьш , шаьш шéна рéза болчу [ялсаманин] чуг1ойлúна . Баккъалла а Аллах1 хуург , [сóбаре] к1éданиг ма ву .\n60.Иштта [ду и г1уллакх] , шéна [кхéчо] динчул шá [дуьхьал] та1зар дина [д1адекхна] , цул т1аьхьа [цо] шéна [юха] зулам динарг [милла велахь] , Аллах1а г1одийр ма ду цуна . Баккъалла а Аллах1 къинт1éравóлург , гечдийриг ма ву .\n61.[шен зулам хиллачуна] И [г1о] , баккъалла а Аллах1а [Шен ницкъаца] буьйса денна чуйуллу дéлá а , де буьйсан чудуллу дéлá а , баккъалла а Аллах1 хезаш , гуш волун дéлá а ду .\n62.И , баккъалла а Аллах1 — Иза бакъдерг хиларнá а , баккъалла а Иза витина цáра кхойкхург — и харцдерг хиларнá а , баккъаллá а Аллах1 — Иза лекханиг , воккханиг хиларнá а ду .\n63.Хьуна ца гина [ткъа] , баккъалла а Аллах1а стиглара [дог1ан] хи доссор , т1аккха латта хуьлу сенделла ? Баккъалла а Аллах1 к1éда-мерзаниг , хуург ву .\n64.Цуьнан [дóлахь] ду стигланашкахь а , лаьттахь а [мел] дерг . Баккъалла а Аллах1 — Иза [х1умане] хьаштвóцург [хьалдерг] , хáстамéниг ма ву .\n65.Хьуна ца гина [ткъа] , баккъаллá а Аллах1а шуна муьт1ахь дар лаьттахь [мел] дерг а , х1ордкéманаш а шаьш Цуьнан омарца х1ордахула лéлаш , Цо стигал сацор а лаьтта т1е йóжарх Шен пурбанца бен ? Баккъалла а Аллах1 адамашха къахéтарг , къинхетамéниг ма ву .\n66.Иза — Шá шу [нéна кийрахь] дендинарг а , цул т1аьхьа [1óжаллин хàн кхаьчча] шу кхалхóриг [долуьйтург] а , цул т1аьхьа [эхартахь] шу дендийриг а ву . Баккъалла а адам [шéна динчу диканна] баркаллé ма дац .\n67.Х1óр умматна [бусулба тóбанна] Оха йина динан кеп , цáра шá д1алéлош йолу . Цáра ма къуьйсийла хьоьца оцу г1уллакхехь . Хьан Дéле кхайкха , баккъалла а хьо нийсачу нéкъа т1ехь ма ву .\n68.Цáра хьоьца [девне боьвлла] къовсахь , [царца къийсá ца къуьйсуш] ахь áла :»Аллах1 т1ех дика хууш ву аша дийриг [шуна дóг1у та1зар».\n69.Аллах1а кхелйийр ю шуна юкъахь къемата дийнахь , [дуьненахь] шу шéгахь [барт] оьг1уш хиллачуьнгахь .\n70.Хьуна ца хиъна [ткъа] , баккъалла а Аллах1ана стиглахь а , лаьттахь а [мел] дерг хууш хилар ? Баккъалла а и [цаьршина чохь дерг] жайнахь [билгалдина] ду . Баккъалла а и [хаар] Аллах1ана áтта ду .\n71.Цáра 1ибáдат до Аллах1 [1адда] витина , Цо шех [лаьцна и магош жайнахь] бух ца боссийначунá а , шайгахь шех [лаьцна , уьш дéланаш бу , я бац цхьа] хаар доцучунá а . [цхьá] Г1оьнча вац зуламхошна [шаьш Дéлан 1áзапах к1елхьар бáха].\n72.Царна Тхан [Kъуръáн] áяташ дешча билгалдина , хьуна хаало шаьш [Дéлах] цатешначéран яххьашкахь [Тхан áяташка болу] цабéзам [уьш цáра т1ецаэцар] , шайна Тхан áяташ доьшучарна [г1éло ян] т1екхéта [т1елата] кийча болуш . Ахь áла :»[шуна цадéзарехь] Цул вóчух [лáце] дийций асa шуна ?» [жоьжахатин] Ц1е ю [и] , Аллах1а шаьш [Дéлах] цатешначàрна шéца ч1áг1о йина йолу . Ма вoн берзар ду-кх [и ц1е].\n73.Х1ай нàх ! Масал дáлийна [шуна] , ладóг1а цуьнга . Баккъалла а шаьш , аша Аллах1 [1адда] витина кхойкхурш , цáра [цкъá а] кхуллур ма бац моза [цáра х1уъу а дича] , уьш [ц1уйш] цуна [дуьхьа] гулйелча а [кхуллур бац] . Мозано шайха цхьа х1ума ядийча , царна цуьнгара схьаяккхалур [ма] йáцара и . Заь1ап [г1ийла] хили [шá] лохург а , [шá] лоьхург а .\n74.Цáра ца вазвира Аллах1 Шá вазван хьакъ ма-варра . Баккъалла а Аллах1 нуьцкъала , сийлахь ма ву .\n75.Аллах1а хоржу малийкех а , адамех а гéланчаш . Баккъалла а Аллах1 хезаш верг а , гуш верг а ву .\n76.Цуна хаа цáра хьалха динарг а , цáра т1аьхьа дийра дерг а . Аллах1е дерзадо белхаш .\n77.Х1ай шаьш [Дéлах] тешнарш ! [рукý1ана] Охьата1а , [суждана] горг1о , шайн Дáлла 1ибáдат дé , диканиг дé . Дéкъал хила мега шу [дéкъал хилархьама].\n78.Къахьéга Аллах1ан дуьхьа [шайн бáхамашца , меттанашца , дог1машца] , Иза хьакъ волу къахьéгарца . Цо хаьржина шу [Шен динна] . Цо ца йина шуна динехь [цхьá хало] гатто . [мелхо а парг1ато йина] Шун дéн — Ибрáх1иман динехь [ма-ярра] . Цо бусулбанаш аьлла шух хьалха [диссийна жайнашкахь] а , х1окху [Kъуръáн] чохь а , элча шуна [шá д1акхайкхор] т1ехь теш хилийтá а , шу нáхана [цéран элчанаш царна д1акхайкхор] т1ехь тéшаш хилийтá а . Ламаз [х1отта] дé , закат лó , Аллах1ана т1етовжа , Иза ву шун [дóладеш волу] вéрас [эла] . Ма дика верас ву-кх [Иза] , ма дика г1оьнча ву-кх [Иза шуна].\n8 ноября, 2017 | Меттиг: Сийлахь Къуръан | 488 Хьаьжна\n« 23 — Сурат Альмуъминýна\n21 — Сурат Альанбийáъ »\n© 2008 - 2020 islamanserlo.net - All Rights Reserved


Москварчу дарбан цIийнан хьалха харцхьалелла Нохчийчуьра жимастаг лаьцна\nМоскварчу Склифосовскийн цIарахчу дарбан хIусаман (НИИ им. Склифосовского) медицинан сихаллин гIо кхачочу дозана чувуллучохь вевзашвоцучу стага шлагбаум кагйина аьлла, дIахьедина полицин декъерчу хьостано"Москва" хаамийн агенталле.\nХадархойн коьртачу хьаькамо арз дина хиллачу инцидентах полицига. Цо бахарехь, дахначу шинарин дийнахь НИИ-н кевнашка хIоттийна шлагбаум а бохош, кхеран белхан телефон а лачкъийна, къайлаваьлла хилла зуламхо.\nТалламаш дIахьочу юкъанна Машаран проспектехь ницкъахоша лаьцна 33 шо долу Нохчийчуьра веана жимастаг. Цуьнгара схьаяьккхина лачкъийна хилла телефон. Хиллачух жамIаш а деш, бехкзуламан гIуллакх делларх дуьйцуш ду.\nМосквахь "наркотикан а, психотропан а препараташ лелорна" лецначу кегийрхошца къамелаш дира дахначу кIиранах пачхьалкхан Думан депутато Делимханов Адама а, чоьхьарчу гIуллакхийн министро Алханов Руслана а, вице-премьеро Висмурадов Абузайда а.


Бакъонашларъярхой: 410 политикан тутмакх ву Оьрсийчохь\nОьрсийчоьнан Iедалша "арахьарчу агентийн" тептарна юкъатоьхна йолчу "Мемориал" бакъонашларъяран центро карладаьккхина Оьрсийчьурчу политикан тутмакхийн тептар, хаам бо Свобода Радионо.\nЦунна тIехь ю 410 цIе. Царах 329 стаг чувоьллина латтош ву, маьршша дин лело а, дин харжа а йолчу шен бакъонах пайда эца гIортрана, ткъа кхина 81 стаг ву кхечу политикан бахьанашца чувоьллина.\nЦунах лаьцна дуьйцуш ду бакъонашларъярхойн сайта тIехь.\nТIаьххьарчу 7,5 баттахь "Мемориалан" политикан тутмакхийн тептарна тIехь гучубелла а дуккха а керла нах. Навальный Алексей воцург, царах бу, цунна гIортор еш хиллачу акцийн декъашхой а, царах лаьцна дийцина болу Doxa студентийн журналера журналисташ а.\nCоцуш дац Iаткъам бар делах тешачу нахана а. ТIаьхьарчу 7 баттахь "Мемориала" политикан тутмакх лерина лаххара а 30 бусалба, шайна юкъахь Оьрсийчохь йихкинчу "Таблиги Джамаат" а, "Хизб ут-Тахрир" а тобанийн декъашхой хиларна бехке бинарш а болуш.\nРепрессеш чIагIина "Иегован Тешашна" ("Свидетели Иеговы") дуьхьал а. Церан динан вовшахтохараллаш экстремистийн тобанаш лаьрра Оьрсийчохь 2017-чу шарахь. Бакъонашларъярхоша бечу хаамашца, Дечкен-баттахь дуьйна я цIахь лаьцна, я чувоьллина ву царах 46 стаг.\n"Иегован Тешаш" олучу динан тобанера нах бу лоьцуш Къилбаседа Кавказехь\n"Мемориала" билгалдоккху шаьш кечдинчу тептарехь дерг политикан тутмакхийн уггар лахара терахь хилар. Ма дарра дийцича, политикан тутмакхаш а, политика бахьана долуш чубоьхкина нах а дикка алсам бу Оьрсийчохь, боху бакъонашларъярхоша.


Сулеймани вер емал хIунда ца дина Кадыровс?\nДечкен-бутт 08, 2020\nСулеймани Касем а, Кадыров Рамзан а (коллаж)\nКху материалан автор ю Пейсахова Анна\nКху беттан 3-хь, Американ эскархоша ракеташ а тоьхна, ГIажарийчоьнан инарла Сулеймани Касем вер хьокъехь комментарий ца еш ца Iийра массо а чулацаме болчу а, боцчу хиламашна комментареш еш Iедал долу Кадыров Рамзан, яздо Кавказ.Реалиино.\nТамашийна дерг дара, Нохчийчоьнан куьйгалхочо шен Telegram-каналехь хIоттийначу постехь шена хетарг хаийтина ца хилар, цхьа "хIун хир ду ца хуу тIаьхьалонаш" хир ю алар дIадаьккхича.\nЦигахь дуьйцуш ду дуккха а политикаша емал дар а, Оьрсийчоь синтем байна хилар а. Амма дац Америкина чугIортар а, Оьрсийчоьнан бертахо йолчу ГIажарийчоьне кадам бар а.\nДустархьамма дало мегар ду 2019-чу шеран Гезгмашин-баттахь, бехкениг ГIажарийчоь а йолуш, Саудийн Iаьрбийн пачхьалкхерчу мехкадаьттан объекташна ракеташ йиттича Кадыровс аьлларг: "Ган а гуш болу я къайлаха болу исламан мостагIаш тайп-тайпанчу герзаш лелочу тобанийн куьйгашца [зулам] дан гIерта 1,5 миллард кху дуьнентIерчу бахархошна".\nАмма цул хьалха Кадыров тIехIоьттинера "исламан мостагIна". "ГIажарийчоьнна кечйеш ю Троянан говр!", - яздира цо 2018-чу шеран Дечкен-баттахь, цу махкарчу Iедалшна дуьхьал акцешка арабевллачу гIажарошна гIо дан дагахь бу америкахой аьлла баьржинчу хаамна маьIна деш.\nКадыров Оьрсийчоьнан Гергарчу Малхбалехула министр ву олуш делахь а, геополитика цуьнан гIуллакх долчух тера дац.\nДIоггара баш школехь дешна а воцчу Кадыровна хала ду бусалба нехан гӀодаккхархо хила, Оьрсийчоьнан президентан Путинан тешаме пехотинец а вуьсуш.\nХала ду цу тайпа политика лело а. Цкъа делахь, цхьааллин бусулба лагерь йоцуш ю. Гергарчу Малхбалехь а Iаткъам бан аьтто болуш хилар къуьйсуш ю суннатийн СаIудийн пачхьалкх а, шиIатийн ГIажарийчоь а. Цу шиннан дипломатин юкъаметтигаш хедийна ю 2016-чу шарахь дуьйна.\nШолгIа момент ю, Кадыров тIех сов муьтIахь волу Оьрсийчоьнан президент Путин дукха везаш хилар Гергарчу Малхбалерчу пачхьалкхийн шиIатийн куьйгалхошна (ГIажарийчоь, Шема).\nГIажарийчоьнан хьалханчаш санна Оьрсийчоьнан президент а вац дукха хенахь дуьйна шен Америке болу цабезаш хьулбеш. Цара санна, суннатийн гIаттамхошна бомбанаш етташ, тIамца гIо деш ву иза президентан Асад Башаран алавитийн режимана.\nОцу хьолехь Асадан доттагIех дIакхетта Кадыров а. Нохчийчуьрчу куьйгалхочо гIо до цунна ахчанца а, адамашца а, дIахьедарш до ша маьждигаш юхаметтахIиттош ву бохуш, гуманитаран гIо дохьуйту Iедалан ницкъаша "маьрша яхна" олучу кIошташка.\nЦул сов, уггар хьалхара тIеман полицин батальон Шема хьажийнера оццу Нохчийчуьра. Цигахь Кадыровна муьтIахь болу нохчий баккхий доттагIий хилира Асадан салтийн. Цу салташа шайн шиIатийн а, алавитийн а вежараллина юкъа а ийцира уьш.\nКхоалгIа делахь, цу дипломатин ловзаршкахь Кадыровна мехала ду цIахь а ша лоруш хилар, хууш ма хиллара берш нохчий суннаташ бу.\nЦуьнца доьзна Нохчийчоьнан куьйгалхоша чолхе гIулчаш йоху Кадыров шиIатийн дуьненна гена хилар гайтар Iалашо йолуш. Иштта 2017-чу шарахь Мангалан-баттахь муфтийс Межиев Салахьа йихкира шиIатийн динах лаьцна литература, республикехь "шиизм а, ваххабизм а чекхйера яц" аьлла. Цул сов, цо, оза а ца луш, бехк баьккхира ГIажарийчоьне, исламан бакъ болу некъ харцахаьа баккхарна.\nДашна ала, Кадыровс а, цуьнан муфтийс а бехк буьллуш меттиг нисло СаIудийн пачхьалкхана а. Цу махкахь лелош йолчу "ваххабизмана" дуккхазза а атакаш яр 2019-гIа шо чекхдолуш дирзира нохчийн диндайшна а, СаIудийн пачхьалкхерчу блогершна а юкъахь иккхинчу бахбеллачу къовсаме.


- Дуьненах воккхавер, дуьне дукхадезар.\n- Дуьне довза, цуьнах кхета лаар.\n- Дуьне шена санна нахана а дезий хаар.\n- Дуьне Дала кхоьллиний, Дала ца кхоьллича шашах кхолладала йиш йоций хаар.\n- Адам дезар. Адам дезар – Дела везар дуй хаар, адамашна гуттара а дика болх бан а, хила а лаар.\n- Шена хуьлу цатам хийрачу нахах хьулба хаар.\n- Къам деба, иза ирсе хила лаар.\n- Къинош ца летор, шел г1ийлачунна, шегара г1о оьшучанна ша орцаха валар – бусалба хиларан угаре а коьрта билгало юй хаар.\n- Нахаца гамонаш ца лелор, массерца а бертахь, иманца, беркатца ваха лаар.\n- Аьшпаш боттар – Делаха валар дуй хаар.\n- Дела гуттара а шеца, шен ц1ийца, ойланца, сица вуй хаар. Шена Дала деллачу эхь – ийманца Дела шеца гуттара а къамелехь вуй хаар, эхь – ийман – Дала шеца гуттара а буьйцуш мотт буй хаар.\n- Далла угаре а ч1ог1а цаезнарш шалхонаш, моттарг1анаш, Дела 1ехон г1ерташ юьйлийту ледарлонаш юй хаар.\n- Харцонна, ямартлонна, къизаллина, акхараллина, доллучу а эхье долчунна, Дала дихкина долчунна дуьхьало ян хаар, эшначахь шегара майралла, деналла гайтар, Дела воцчах кхера а ца кхоьруш, оза а ца луш.\n– Ша каглур волчахь - к1еда хилар; шех нахана а, уллорачарна а бала хинболчахь - юхавала хаар; майралла сонталлех къасто хаар; эшначахь эхь т1еэцар – деналла юй хаар; мичча хьолахь а адамаллех ца вохар.\n- Шена ца хуург дийцар, ша охьла воцчунна юькъа г1ертар.


Ночхийн йоI эха сахьтехь кислород ца луш латтийна лоьраша Москвахь\nМосквахь дарбан хIусамехь дIоггара хала йоцу операци еш шайн йоIаца хIун хиллера къасто гIерташ бу СайдуллаевгIеран доьзал. Клинике кхаьчнера иза дахарх сумукъадолуш а, могуш а йолуш. Цул тIаьхьа цхьа бутт гергга хан ю иза метта ца йогIуш Iуьллу: керлачу лоьраша бинчу талламца операци еш эха сахьтехь гергга, тIекхочуш кислорд а доцуш, йитина хилла иза, и бахьана долуш цуьнан хьена зен хилла.\nЦхьа шо кхо бутт болчу Миланин да-нана цIера Нохчийн республикера ду. Дуккха а хан ю уьш Тюменан махкахь бехаш болу. Москвахь эндокринологин центрехь шайн йоIана могIарера операци яйта гергаршнаш реза хилча, да-нана тешна дара, цхьа а проблема йоцуш, иза дIайоьрзур ю аьлла: цхь а кхерам болуш хIума ду, аьлла варе бина цахиллера уьш. Операци 15 минотехь дIаерза езаш яра – коьртачу декъана косметикан процедура яра иза, баккъалла а йолу хирургин операци а йоцуш.\nОпераци еш наркоз еллера, дерриг а дика дара иза меттаян йолаяллалц. Дарбан хIусамера арайоккхуш деллачу кехата тIехь цуьнах лаьцна дуьйцуш ду могIарерчу медицинин терминашца.\n"Операци дIайирзинчул тIаьхаь кхетамчу ялош экстубацин маьIаргонехь ларингоспазм иккхина, брадикарди а хуьлуш, - аьлла ду документехь. – Цул тIаьхьа гчуделира сатураци лахлуш хилар. Реанимацин процедураш йира, 40-чу минотехь гемодинамин гайтамаш, цхьана эшшара хилла ала мегар, долуш дIанисбан аьтто белира”.\nТкъа хIун дара операцин стоьла тIехь бер долуш хилларг, бохург тахана а къасто гIерташ лелаш ду Мадинин да-нана. Цуьнах дозуш ду цу йоIан дахар а, могашалла а: йоI кхечу клинике дехьаяьккхина, амма дарба дечу керлачу лоьрашна нийса дарба лело оьшу буьззинчу барамехь информаци.\nОпераци йина берана Товбеца-беттан 26-хь, цу хенахь дуьйна иза йина документаш а, яьккхина видео а схьайоьхуш лелаш ду да-нана.\n"Тахана а оцу клинике даханера тхойшиъ, - дийцира Кавказ.Реалиига Миланин нанас Сайдуллаева Дарьяс. – Тахана юха а карта схьадала йиш хир яц шайн, амма хIара кIира чекхдалале хила а мега, элира тхоьга. И карта схьа ца. даларан бахьанаш ца дуьйцу тхоьга. Коьртачу лоьрехь ду иза сацам бан даьхьна, боху тхоьга”.\nСайдуллаевгIеран доьзалан адвокато Еромолаева Надеждас дийцира Кавказ.Реалиига, клинико лелориг низамца догIуш хиларх лаьцна.\n"Низамца а догIуш, цхьа бутт бу доьхуш долу кехаташ дIадала билгалбаьккхина. Цара цунах пайда а оьцу, - кхетийра Ермолаевас. – Амма кхузахь уьш оьшуш ду дарба дар нийса ду-дац къасто. Цул сов, документаш тхайн каракхаьчначул тIаьхьа эксперте гIо деха аьтто хир бу тхан. Дерриг гойтуш ду лоьраш жоьпаллах хьалхабовла гIерташ хилар: бер могуш ма дарий, операци ян мегар дац аьлла цхьа а дехкар ма дацара”.\nЕрмолаевас дийцарехь, анестезиолого аьллера СайдуллаевгIаьрга анестези еш лучу молханаша аллерги йийр ю-яц ца къастийнера йоI операцина кечйеш аьлла. Цо дийцарехь, иза ца дина, таллам беш 2 сахьт дезар хиларна.\n“Амма дена-нанна муха луур дацара собардан кхин а шина сахьтехь, юьйцург беран могашалла а йолуш? –риторикан хаттар ло Ермолаевас.\nЭндокринологин центрехь Кавказ.Реалиига жоп делира, хилларг хьокъехь хууш дац шайна, делахь а шеко йолуш ду дена-нанна оьшуш долу медицинан кехаташ ца ло ,бохург аьлла. Карарчу хенахь Кавказ.Реалиин редакци ладоьгIуш ю ша официалан динчу дехарна жоп даларе.\nДелахь а, карахь долчу медицинан документашца а, керлачу лоьраша динчу жамIаца а догIуш, Милана кхетамчу цаяран бахьана ду хьен гипоксаци хилар. Эха сахьтехь гергга, тIекхочуш кислород а доцуш, Iийна йоI, ткъа и бахьана долуш зен дина коьртана. Гипокси хIунда хилла къасто гIерташ ду цуьнан да-нана.\n"Ерриг а кхо верси ю, - дуьйцу Дарьяс. – Цкъа дьуххьара тхоьга бехира беран дог дика дац, амма цхьа а патологи цкъа а ца хааеллера лоьрашна иза дуьненчу яьллачхьана а, я операци яле хьалха а. Юха дийцира цунна аллергин реакци хилла наркозана юкъара цхьа молха бахьана долуш. Амма тхоьга цхьаммо а ца аьллера аллергин реакци хила мега аьлла. Кхин а тхоьга элира цуьнан йинчхьана коьртан хьен патологи ю аьлла”.\nДарьяс билгалдоккху, операци а йина, араваьллачу хирурго дуьххьара аьлларг, ша “цхьана а хIуманна бехке вац” хилар: "Со цхьана а хIумана бехке вац. Дерриг а хаттарш анестезиологе дан деза".\nХирурго элира шега ша операци еш динарг дерриг а видео тIехь дIаяздина хилар, боху Дарьяс. Амма оцу видеона тIекхача аьтто ца баьлла ненан.\n"Операци хиллачул тIаьхьа тхоьга элира шайн центрехь невролог вац аьлла, - дуьйцу Дарьяс. – Цуьнга хьоьжуш Iийра тхо кхаа дийнахь. Цара хьул ца деш бохура иза шайн профиль яц, амма йоI кхечу клинике дехьаяккха мегаш дац, коьрта лор отпускехь хиларна. Амма беран хье бистина, цунна мелла а сиха нейророхургашка тидам байта беза!”\nКхо кIира даьккхина Миланас медикаментозан набкхетарехь, ткъа хIинца метта ца яло иза. Дарба дечу лоьраша цкъачунна цхьа а ала хIума дац шайн, боху, амма йоIана гIо далур хиларх сатийсам буьсуш бу.\n"Коьртан хьена зен хиллачу пациенташна реабилитаци йон клиника карийна тхуна Германехь, - дуьйцу Дарьяс. – Тхайн чоьтах цигахь дарба дайта кийча ду тхо. Бер Германе дIадига кечам бина бу. Оьшург ду уллехь реаниматологаш хилар. Германехь кийча бу лоьраш Милана хIокху сахьта телаца. Вайн лоьрийн дарбаран кхин методика ю: цара Миланин хьал муха хийцало хьоьжуш ах шо даккхийта боху».\nКарарчу хенахь Миланин дена-нанна оьшурш ду, цуьнан цамгаран кхоччуш сурт муха ду хьажа оьшу кехаташ.


Еха маж лелор дика лоруш хIума дац Нохчийчохь.\nТахана Нохчийчуьра иттаннах цхьаъ бен хир вац маж-мекх ца лелош. Иза, божарийн цхьа билгало санна ю. Иза моде дирзина хан дага а ца йогIу. Наггахь бен вац дийнахь шозза хьалнехьа маж йошуш. Карарчу замано чIагIйина, дIахIоттийна и билгало - гIехьчулла маж йитар а, коьртахь пес лелор а.\nДIадийцарх кхеташ боцучарна, "вахIабхой" олучу нахана дуьхьал болу къийсам чIагIбина Нохчийчохь. Цкъачунна еха мажош йолучарна тIера болийна иза. Цунах лаьцна дуьйцу Нохчийчуьрчу вахархочо Абубакара. Иза дерриг а белхаме дацахьара, беламе лорур дара, боху цо.\nЦундела хийла малар бете даьхьан доцу нах а мала буьйлабеллера, шайна некъахьовзам ца хилийтархьама. Тахана мел хIун кхерам го божарша лелочу мажах - и ала хала ду. Амма ницкъаша борша стаге шен тIера духар а, сибат а хийцитар - иза, цIийца бен йоьрзур а йоцу чIир а хилла лелла хIинцалц нохчашлахь. ХIинца хIун хир-м хаац...\nМажош херцош ю Нохчийчохь


Вай сема хила деза\n21 августа в 13:44 (2010 г.)\n«Грозный-информ» агентствон студехь кху шеран 17-чу августехь дIаяьхьначу пресс-конференцехь дакъалецира Нохчийн Республикан хьуьнан бахаман министерствон хьаннаш ларъяран а, хадар вовшахтохаран а, акхарой дебийтаран а отделан куьйгалхочо Хусаинова Тамарас, оццу отделан коьртачу говзанчас Дабуев Iийсас, министерствон пресс-службин куьйгалхочо Муцураев Олхазара. Къамел хилира хьаннаш цIерийн бохамах ларъяран хьокъехь. Хууш\nма-хиллара, карарчу хенахь Россин Федерацехь цIераша хIаллакйо бIеннаш гектараш хьаннаш. Эзарнаш адамаша къахьоьгу уьш дIаяйъарехь.\nШен къамелехь Хусаинова Тамарас билгалдаьккхина ма-хиллара, 366 эзар гектар хьаннаш ю вайн. Цунах 50 процент попан хьаннаш ю. ШолгIачу меттехь йолу ножин хьаннаш 13 процент ю. КхоалгIачу меттехь ю, дукхахболчарна тамашийна хетахь а, дакхан хьаннаш. Ломаца йолчу Шаройн а, Шуьйтан а, Итум-Кхаьллан а районашкахь ду дакх.\n– Кху шарахь ткъе иттазза цIе яьлла вайн хьаннашкахь. Царах пхийтта цIе уьш евллачу дийннехь дIаяйъа каделира. Юккъерчу хьесапехь кху шарахь цхьана цIаро зе до кхойтта гектар хьаннаш. Ала деза, хьуьнахь йовлучу цIераша цкъа а кхерамечу хьоле ца хIоттийна вайн бахархой.\nВорхI цIе Шелковски районехь яьлла кху шарахь. ГIеххьачул чолхе яра 4-8 августехь яьлла хилла цIе. Ур-атталла доьдучу хил дехьа яьллера иза. Якъаеллачу бецах яьлла яра.\nЦIерийн бохамах хьаннаш ларъярехь бечу балхах лаьцна дара Дабуев Iийсас дийцинарг. Республикан хьуьнан 15 бахамехь дIахьош ду цIераш йовларна дуьхьал гIуллакхаш. Коьртачу декъана некъаш а дохку, хиш а тIедаладо, хершнаш а доху. Иштта кху шарахь Веданан а, Невран а, Шуьйтан а районашкахь дIадаьхьира Iаморан гIуллакхаш. Хьуьнан бахаман белхахошца цхьаьна цигахь дакъалецира МЧС-н цIеяйархоша а, лоьрийн службано а.\n– Олуш ма-хиллара, цамгаршна дарбанаш лелочул а гIолехь ду цу цамгарх ларвалар, – бохура Муцураев Олхазара. – Иштта ала догIу, цIерех лардалар гIолехь ду уьш дIайойъучул. Хьуьнан бахамо цIерах лардаран декъехь дIадаьхьначу гIуллакхех цхьаъ ду хаамийн гIирсашкахула бахархой кхетош-кхиорехь болх бар. Тхан министерствон «Хьунлелорхо» газетехула а, республикан а, районийн а цхьамогIа газеташкахула а кест-кеста кхайкхамаш бо оха бахархошка. Цул сов, бахархошца шайца болх беш нах бу тхан. Цхьайолчу меттехь муьлххачу хенахь бохамна орцахбовла кийча бу бахархой.\nКъамел дерзош, Т.Хусаиновас дехар дира вайн бахархошка цIарах лардаран хьокъехь. Цкъа делахь, цIе яьлла меттиг шайн хаа ма-еллинехь, цIеяйаран службашка хаам бан беза цара. ШолгIа делахь, шаьш хьуьнах бахча, маггане а мегар дац летта цIе йитар.


Концертийн директор Шахиди, фигурист Плющенко, продюсер Пригожин, актер Верник, йишлакхархо Валерия, продюсер Рудковская\nКадыров Рамзанан цIарх гламур-десант\nАвтор: Гармажапова Александра\n«Хууш верг кхетар ву»\nФутболан «Ахмат» клубехь, Соьлж-ГIалахь, хьалхара матч хилла («Терек» яра хIинццалц тобан цIе).\nБарам комаьршша базбина. Баьхкинера Оьрсийчохь массарна а бевза нах: Рудковская Яна, Плющенко Евгений, Валерия, Пригожин Иосиф, Тимати, Басков Николай, Крутой Игор, Лопырева Виктория, Верник Игор (и тIаьххьара шиъ дара шоу дIахьош).\nМассара а шаьш цигара интернетехула даржийна шайн суьрташ билгадаьхна «Ахматсила» хэштегца – хууш дац, тIедожийна дара иштта бухаяздан я дацара. Иштта, даьхна суьрташ мехкан коьрта мехалла ларалуш санна, Кадыровца дIахIиттина а.\nПлющенкос машане йиллинчу видеонехь боху, «тхан ламаст ду Соьлж-ГIала а догIий, тхешан доттагIашкахьа хуьлуш – «Ахматехьа».\nФигуристо кхечу суьрта буха яздина: «Хууш верг кхетар ву!» Гарехь, къамело нах хьовсабо гIараяьлла скандал дагалаца – Кадыровс пачхьалкхехь премьер лаьттинчу, хIинца оппозицехь волчу Касьянов Михаилна тесна кхерам.\nЦхьа шо ах шо хьалха дара Нохчийчоьнан куьйгалхочо Iедал да лаьттинарг снайперо тоьпан биргIана лаьцна гойту видео яржийча.\n«Касьянов Оьрсийчуьрчу оппозицина ахча деха веана Страсбурге. «ЦА КХЕТТАРГ КХЕТАР ВУ!» - яздинера Кадыровс видеона буха.\nШатайпа веза хьаша вара «Ахмат-Аренин» Бразилера буьркаловзорхо Роналдиньо. Кадыровца, «Ахмат- ницкъ бу» баннерна кIел суьрташ дахийтира цо а. Хаьий-те гоьваьллачу бразилхочунна, стенгара даьлла «Ахмат», стенна бу иза «ницкъ», дуьйцуш дац.\nЕанера Соьлж-ГIала президентан пресс-гIоьнчин Песков Дмитрийн йоI Елизавета а. «Ахмат» клубан футболан мур схьабоьллуш Кадыровс хIоттийначу массарел исбаьхьчу барамехь» хилла ша, «Баркалла дерг даима а ма-дарра олуш волчу ДОТТАГIЧУННА. АХМАТ – НИЦКЪ БУ», - яздина цо.\nПесковас дозаллийца боху шена «лезгинка» Iамо секунда бен а ца ийшира.\nТкъа шолгIачу Iуьйранна йоьIан дас комментари елира Кадыровс Iамеркарчу НВО телевизионан журналистна интервью луш, Оьрсийчоьно «дуьне раком хIоттор ду» аьлла эккхийтинчунна. «Гена даьккхина аьлла хIумма а дац», бохура Песковс.\n«Безачу хьешийн» гламур дакъазйолу меттиг\nСоьлж-ГIалех дукха хан ю, Оьрсийчоьнан гламур Iора а йоккхуш, ахчанца Кадыровс хьешашкара «безам» оьцу меттиг хилла.\nБIаьстенан юьххьехь Кадырова Iайшата лелочу моданийн Firdaws хIусаме баьхкира «Дом-2» шоун декъашхой. Водонаева Аленас, Феофилактова Евгенияс, Бузова Ольгас социалан машанаш буьзира Соьлж-ГIаларчу суьртех.\nФеофилактовас «дуьнентIехь уггаре майра, хьекъале, ницкъ болу борша стаг» цIе тиллира хIетахь Кадыровна.\n«Дозалла до, доггах лору» - яздира цо.\n«Дом-2» хьочу Бузовас «ницкъ болу, бакъволу борша стаг», цунна уллехь «жима хелиг хетало», бохура Кадыровх лаьцна.\nМуха аьтто баьлла мехкарийн махкахь оццул йоца хан йоккхуш оццул майра жамI кхайкхон – иза ма-луъу тида дуьсу.\nБилгалдаккха догIу, Бузовас инстаграмехь реклама еш хIотточу цхьана постах боккху мах, прессо дийцарехь, 200 000 сом бу. Водонаевана – 100 000 ло.\n«Со дуьххьара яханера. ТIех дукха кхочу хIора квадратан метрна блондинкаш а, исбаьхьаллера нах а. Баркалла, Грозный!», - яздира Firdaws-ехь моданаш гайтина евча актрисас Хилькевич Аннас.\n«Ницкъаша кеманчу даьхна дигира»\nХуьлуьйтур вай, шайн хан баккъал а ахчанца юстуш болу Москохара шоу-совдегарш Соьлж-ГIала мел баккха лелаш. ТIаккха хаттар кхоллало: стенна ца лела уьш хьошалгIа кхин губернаторш болчу а?\nКадыровна санна, доттIагIалла лело ца хууш ву-те, масала, ГIебарта-Балкхаройчоьнан куьйгалхо Коков Юрий я Чукоткин лидер Копин Роман?\nКхеташ дац, «Кадыровн доттагIашна» хьалха ваьлла стенна нисло массо хенахь а концертийн директор Шахиди Табриз. Цо хьеший новкъа бовлуш яздира инстаграмехь, «тахана тхо ду доккхачу адаман барамехь».\nПродюсер Пригожин Евгений а, Пачхьалкхан думин депутат Делимханов Адам а\nАла ду кхин цхьаъ а, «седарчийн десанто» юьстахвитина вина 55 шо кхачар даздеш волу шайн коллега Лепс Григорий. Видео-даздар хьажийна цуьнга, боху, халахеташ делахь а, шайн аьтто ца бели цуьнан Винчу Дийнехь хила – «тхо массо а ницкъал кеманчу дехира, цундела аьтто ца бели хьан юбилейхь хила»\n«Гриша, оха дош ло, ахча вовшах а тоьхна, хьуна доггIу совгIат дан Нохчийчуьра юхадаьхкича. Тхо дуккха а ду, хьайна тIера декхарш дIадохийла а хир хьан!» - боху Басков Николайс, кхаьчначу гонорарах дош а къадош.\nКонцертийн Disco Star агенталло бахарехь, Басковн концертан мах бу 80 эзар доллар а, кхин сов а. Мел дала деза ахча цо динчу нохчийн хелхарна (хелха а вийлира иза), хоуьйтуш дац.\nСамукъане дахар девзина болчу Рудковскаяца а, Пригожинца а дерг кхеташ делахь а (гергарло финансаша чIагIдеш дуйла массарна а хаьа), кхеташ дац 19 шо долчу Пескова Лизех дерг – хIун пайда бер бу цунна «кадыровгIаьрца» тасаделлачу гергарлонах.\nАртикл гочйина Чабаев Лоьмас


КоьртаIуьйра сурташ доху гIажарийн зударша\nГIажарийчоь -- Facebook тIера хиджабана доьхьало ен сурт\nСтигалкъекъа бутт болалуш ГIажарийчура зударша керла агIо йиллина Фейсбук олучу социала машанна тIехь. Хиджаб лелор тIедиллинчу кепехь хиларна а, шайн махкахь зударийн бакъонаш иэшош хиларна а дуьхьал болчу гIажарийн зударша коьрта Iуьйра даьхна шайн сурташ дохьуйту цу тIе.\n«Йижарий, хиджаб лелае!» бохучу йозанна бухахь лаьтташ жима зуда ю коьрта Iуьйра. Кхин цхьаъ – цIе корта болуш ю, Iаьржа куьзганаш доьхна – Персеполь херцашна уллехь сурт даькххина ю. Коьрта Iуьйра йолу кхин шиъ а, Таркхойн хIурдана йистехь самукъане хелха йолуш ю.\nГIажарийчура иттаннаш зударий коьртахь хиджаб йоцу сурташ дохуш бу, «Фейсбукана» тIехь дукха хан йоццуш кхоьллинчу агIонна тIехь. Цигахь йиш ю, коьртахь хIума йоцуш, къайлахчу маьршонах лаьцна дийца. «ГIажарийн зударийн къайлаха маьршонаш» цIе йолчу Фейсбук-агIо, цуьнан администраторша чIагIдарехь, цхьана политикан боламан долахь яц. Цо гIажарийн зударийн бакъонийн а, юкъараллийн а бакъонаш яцъярца йоьзна проблемаш бен гойту.\nСайтан администрацино бахарехь, цу агIонна тIехь мел долу сурт а, царна бухара йоза а ГIажарийчоьнан массо маьIIера доуьйту. Стигалкъекъа-беттан 3-чу дийнахь схьайиллинчу цу агIонна тIехь, «товш» хилар билгалдоккхуш, 27 эзарза «лайк» тIетаIийна. http://tinyurl.com/kotglum\n«ТехIранерчу «Яс» спортан центрехь даьккхина сан сурт ду хIара», - аьлла яздина, хиджаб лелон езарх лаьцна дуьйцучу суьрта бухахь шен сурт даьккхинчу цхьана гIажарийн зудчо. Оцу кепара, зударшна къевлина духар лелор исламо тIедилларх лаьцна хьоьху плакаташ ерриг ГIажарийчохь массанхьа а дIатоьхна ду.\nIедалша цкъа а ойла йиний те, хиджаб лелор тIедилларх лаьцначу плакаташна бухахь зударша коьрта йовлакх дIа хIунда доккху те, аьлла»?- хоьтту цу зудчо.\nПересполь-херцаршла уллехь коьртаIуьйра сурт даьккхинчу зудчуьн суьрта бухахь йоза ду: «Масех секундана маьршо.»\n1979-чу шарахь революци а иккхина, Исламан Республика кхоьллинчул тIаьхьа ГIажарийчохь хиджаб лелор тIедиллинчу кепе дирзира. Цхьаболчу гIажарийн зударша шайн лаамехь лелдо йовлакхаш, вукхара – полицех а, тухун долчу гIуданех а кхоьруш леладо.\nМассарна а ган йиш йолчу сайта тIе сурт тохарна низаме озон тарло зударий. Схьагарехь, царна иза бен а ца хета. Мел кIезга а маьршонца йоьзна хенах самукъадолучух тера ду церан.\nИсфахан олучу, шира хьежамаш болчу гIажарийн гIалара ю кхин цхьа жима зуда. Шен коьртара розийн басахь шарф коьрта тIехула а лаьцна, ломан буьххьехь мохе ловзайойту цо. Цо бахарехь, цхьаболчу божарийн «бIаьрг тохар», хиджабаш лелорна тIехьожучу полицел а буьрса ду.\n«Нагахь санна, йовлакх лелон ца лаахь, со хIокху пачхьалкхера дIаяха еза бохучаьрга а эр ду, хиджаб аса сайна лаъа луъуш лелош яц, бохуш яздо цо. – Сайн даймахкахь маьршо еза суна».\nГIажарийчоьнан къилбаседа-малхбузера Тебриз-гIалин яхархочо ломан буьххьехь сурт даьккхина коьрта Iуьйра. Мохо месаш ловзош чIогIа там хиларх лаьцна яздо цо.\n«Маьршо къайле хилла юьсург ца хиларна догдоху оха», - бохуш яздо аса.\nЮкъ-кара дуьхьалонан акцеш дIахьо ГIажарийчура зударша.\nШи шо хьалха ГIажарийчура адамийн бакъонийн жигархой YouTube бевллера, тIом бала тарлуш хиларца боьзначу кхерамо бечу тIеIаткъамна шайн дуьхьало гайта.\nТIебазбелла тIамца боьзна кхерам болуш, баха атта дац гIажарошна. Къаьсттина, 1980-88-чу шерашкахь Иракъца хилла тIом дагахь лаьттачарна. Израило я, Iамеркан Цхьанатоьхначу Штаташа тIе герзаш тоха тарло боху даьржаш къамелаш а долуш, цхьа моггIа, гIажарийн жигархоша интернетах пайда эцна, тIамо я, ур-атталла, иза хила тарбаларца боьзначу кхерамо а, ГIажарийчура зударий эшош хилар дIагайта. Къаьсттина иза доьзна ду, къелла асамъяларца а, дан амал ца хиларца а, бакъонаш йохорца а.\nЖигархоша масех видео яьккхина YouTube тIе, дуьненаюкъараллина мелла а шуьйра шайн хьал довзийта, бухахь ингалс маттахь йоза а яздина.\n: 14 - NC030943 )\nГIажарийн зуда 1: «Зударшна беш болу ницкъ кхин а алсамбаьлла. Бакъонаш талхорца доьзна низамаш хийцийта оха латтош болу къийсам кхин дIа а дIахьош бу. Амма тIамах кхераро, зударийн дахар галдоккхуш ду, церан дегнашна беш болу ницкъ а бу совболуш.»\nКхечу видеона тIехь жигархочо дуьйцу, Iедало санна ойла еш боцуш совцор бу тIамо, бохуш.\n18 - NC030945 )\nГIажарийн зуда 2: «ТIеман зама инарлашна ю, вовшашна хьалха дозаллаш дойтуш. Иштачу хьолехь, дуьхьалонан аз а, реза ца хилар а соцу. Со тIамна дуьхьал ю. ХIунда аьлча, суна хетарехь, маьршонехьа а, нийсонехьа а къуьйсучу божарийн а, зударий аьзнаш хаза ду, герзан татанал а.»\nКхин цхьа видеона тIехь, жимастаг-жигархо тIетов, жимазудчо-жигархочо дуьйцучунна.\nВ одном видео , молодой мужчина активист присоединяется к его коллеги-женщины :\n(INSERT АУДИО - иранский человек в персидском - длина : 9 - NC030944 )\nГIажарийн стаг: «ТIамо нехан дахар дIадоккхуш делахь, милитаризмо меллаша нехан даккхар дIаоьцу.»\nТIаьхьарчу хенахь, цхьа моггIа гIажарийн а, дуьненаюкъарчу а Iилманчаша, адамийн бакъонашларъярхоша а варе дина, ГIажарийчоьнан заррат объекташна тIеман тIелатар дахь, ГIажарийчура адамийн бакъонашца доьзна хьал вуно чIогIа талхон тарло, аьлла.\nХьалха чувоьлла Iийначу социолого ГIазиян Хуссайна дийцинера Маршо радиога даханчу шеран гурахь, тIом болабаларх ГIажарийчоьнан Iедалшна дика кхаъ хир бара, цу пачхьалкхерчу демократина вуон кхаъ а хир бара, аьлла. Карарчу хенахь Цхьаьанатоьхначу Штаташкахь вехачу ГIазиянна хетарехь, «шайна дуьхьал берш охьатеIош ГIажарийчоьнан Iедалша пайда оьцу арахьа мостагI хиларх. ГIажарий муха бу аьлча, муьлхха а арахьарчу мостагIанна дуьхьала уьш бертахь цхьаьнакхета. Амма оппозици вовшахтоха гуьнах бац».\n2009-чу шарахь гIажарийн президент юха а Ахьмадинежад махьмуд хIоьттича, шайна ца товчу кепара ойла еш болу нах а, адамийн бакъонашларъярхой а набахтешна чу а боьхкина, гIажарийн Iедал жигара делира шен политикан цензура совйоккхуш.\nГIажарийчура зударша коьртаIуьйра сурташ доху


Риба – уггаре а даккхийчу къинойх къа ду — Зори Ислама\nЖимачу АтагIарчу маьждигехь рузбанехь имама Ахмадов Турпала бина хьехам\nБисмиллахIиррохьманиррохьийм, Алхьамду лиллахIи Раббил Iаламин. Ассалату вассаламу Iала расулихIи Мохьаммад, ва Iала алихIи ва асхьабихIи ажмаIин.\nАссаламу Iалайкум ва рахьматуллахIи таIала вабаракатухIу. Массеран а де дика хуьлда шун!\nРузба Дала къобалдойла! Вайн Iамалш Дала Шен дуьхьа йойла! Дала Ша реза воцуш долчу массо а хIуманах лардала ийман, кхетам лойла вайна!\nТахана вайна ала лууш дерг хIун дара аьлча, дукха хан йоцуш оцу хьокъехь дийцира вай. Делахь а, мел дийцарх а сов хир дац и, наха дIалоцуш дац и, вуьшта, дIалацахь а, нисдаларехь некъ беш дац вай.\nЮхалург луш долчу ахчанна тIера проценташ яхар бахьана долуш баккхий сингаттамаш бу дуккха а доьзалшкахь. И сингаттамаш хилар оцу нехан шайн бехкенна ду. ХIунда аьлча, цхьа кIеззиг долчу гIуллакхана чохь ахча оьшуш хьал нисделча, воьдий кредит оьцу, я юхалург ахча луш стаг велахь, цуьнгара ахча оьцу, проценташ тIе а лоций.\nИмам ву бохуш волчу стагана тIедохьуш долу муьлхха а гIуллакх: машенахь авари йина хуьлийла иза, зуда-майра дIасакъаьстина дов къастор хуьлийла иза, я чохь, доьзалехь цхьа сингаттам Iоттабелла хуьлийла иза – хьо оцу шина агIорнаш охьа а ховшийна, цаьрга ладоьгIна, муьлхха а гIуллакх къасто воьлча, дIа дуьхе кхиъча, оцу проценташ тIера схьа хуьлу-кх и дов. Царна гуш дац и сингаттам шайна мичара схьа бу. И луш волчо а, схьаоьцуш волчо а ойла ца йо оцу белхан. Уггаре даккхийчу къинойх къа ду и – риба (проценташ). Риба луш верг, схьаоьцуш верг, цига хIоьттина волу теш, и дIаяздинарг – массо а ву цу юкъавогIуш. Цаьрга тIом кхайкхабо Ша бохуш, Дела а волуш, зуда ялон дезаш кIант велахь, оцу дас-нанас кредит оьцу, йоI маре яха езаш елахь а, оцу дас-нанас кредит оьцу, чохь йийбар эца езаш велахь а, воьдий кредит оьцу, сан таро ма яцара, олий.\nКредит оьцуш болчу нахана шаьш къен бу моьтту. Къен бац уьш. Кхера ма-безза Делах кхоьруш болчу наха дийр долуш хIума дац иза.\nМасал дало лаьа суна, шуьга оцу белхан дика ойла яйта.\nХьалха заманчохь цхьа зуда хиллера боху, тIера хIусамда вала а велла, жима цхьа кIант а волуш, йисина Iаш. ТIехь тхов боцуш, хIоттийна цхьа неI бен йоцуш, боьттина биъ пен болуш, цIа хиллера цуьнан, цул сов кхин хIума доцуш. ДогIа данза, йокъа хIоьттина зама хилла, цIеххьана бода беана, чIогIа кхевсина догIа тоьхна хилла цигахь. Берриге нах шайн-шайн чубирзина. Шен кIант эцна, шайн чу елира боху нана, инзаре чехка догIуш догIа долуш. ЦIенна тIехь тхов ца хилла, кIант ца вашавайта гIерташ, и маракъуьйлуш хилла нанас, амма догIано нана а яшийна. ДIайоьгIначуьра неI схьа а яьккхина, пена тIетовжош дIа а хIоттийна, кIант мара а къевлина, цунна кIелахь охьалахъелла нана. ДогIа сецча, ненан марахь волчу кIанта, шен нене хьала а хьаьжна, эли бохура: «ХIай сан нана, вайшинна санна тIехула лаца неI а йоцуш болчу къечу наха хIун дийр ду-те тховса?». И ю-кх къелла. Вайгахь ерг ма яц къелла. ХIетте а, даха а доьлхий, Дала хьарам дина долу хIума до вай.\nХьовсийша! ХIинца а вайна юкъахь буй а хууш хир бу-кх оцу процентех ахча луш берш а, схьаоьцуш берш а. Ма леладахьара аш и хIуманаш, Делах кхоьруш хилахьара шу. Оцу хьокъехь вайн Пайхамарера (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) хьадисаш даьхкина.\nАбу-Хурайрас дийцина хьадис ду (Дела реза хуьлда цунна), Элчано элира аьлла (Делера салам-маршалла хуьлда цунна):\n«Везачу Дала, Ша ялсамане чу вохуьйтур ма вац, лазош волу Iазап а дийр ма ду Ша аьлла, виъ стаг билгалваьккхина. Муьлш бу уьш аьлча, уггаре хьалхарниг – даима а вахош волу малар муьйлуш верг ву, шозлагIниг – риба юуш верг ву, кхозлагIниг – буоберийн хьакъ дууш верг ву, доьазлагIниг – дений, нанний муьтIахь цахилларг ву».\nИ виъ стаг ялсамани чу а вохуьйтур ма вац Ша, кхана Къематан дийнахь цаьрга Iазап а Iовшуьйтур ма ду Ша, аьлла тIелаьцна ву-кх Дела. Оццул даккхийчу къинойх къа ду-кх риба!\nТахана, хIокху стагехь декхар дара сан, и схьало алахьа цуьнга, олий цхьа стаг тIевогIу-кх, и ши стаг охьа а хаийна, ладогIа воьлча, проценташна делла ахча хуьлу-кх и декхар. ХIора баттахь оцу ахчанна тIера итт процент а луш, итт баттахь ахча дIаделла а хуьлу цунна, ша дIаделла ахча юха а деза цунна.\nМасала, хIора баттахь (итт процент) итт бIе туьма лур ду ша аьлла, цхьа бIе эзар сом ахча даьккхинехь, итт баттахь проценташ дIало цо цунна, цхьа бIе эзар сом хуьлий иза? Юха ша делла цхьа бIе эзар сом юха а деза цунна.\nДов къастош: «Хьажахь, хьо дукхавахарг, и I00 эзар сом ахча хьуна дIаделла ма ваьлла, важа хьуна хьарам ма ду», аьлча, хIан-хIа, ас шега дIаделларг схьадала деза цо, боху цо. «Ва Делах ца кхоьру хьо? Хьуна хьарам ма ду и!» аьлча а, ша дIаделларг схьало боху цо.\nЮха и ахча чу а даьхьна, шен доьзална дао воллу-кх иза!\nМуха доьзал кхуьур бу цуьнан оцу хьарам ахчанах? Оцу хIуманан ойла хIунда ца йо стага? И санна волчо муьлххачо а?! Динан мостагIий кхуьур бу-кх цуьнан оцу хьарам даьхнех!\nИбн МасIуда дийцина, Дела реза хуьлда цунна:\n«Риба мел чIогIа ду аьлча, Делан Элчано (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) элира:\n«Оцу рибан кхузткъе кхойтта неI ю шуна, оцу кхузткъе кхойтта неIарх уггаре а лахарниг шен нана шен дола яккхар санна ду шуна».\nДалла гергахь оццул доккха къа долуш хIума ду шуна иза! Делан дуьхьа, ма леладахьара аш и хьарам гIуллакхаш! КIеззиг долчу хьарам хIуманах ларвелча, Дала деш долу дика дуьйцур ду вай.\nЭлчанан (Делера салам-маршалла хуьлда цунна) асхьабаш дIабевллачул тIаьхьа, ТабиIинийн заманахь Сабитан кIант хилла ИбрахIим цIе йолуш. Новкъа вогIуш хилла иза, цхьана Iежийн беша тIе кхаьчна иза, оцу бешана тIехволуш, кхуьнан когаш хьалхха цхьа Iаж охьабоьжна. ОхьатаьIна, схьа а эцна, кхаьллина цо иза. Ша кхаьллина ваьлча, дагадеана цунна и Iаж шен цахилар. Оцу кертахь беш лелош цхьа стаг хилла, цунна тIе а вахана аьлла цо:\n– ХIара Iаж сайн цахилар дагахь а доцуш, кхаьлли ас, хIара бисина ах дIалур бара ас хьуна, вукха ах Iожана гечдехьа суна.\nБеш лелош волчо:\n– ХIара беш сан яц, со кху кертахь гIуллакх деш верг ву, хIокху бешан да денний-буьйсанний некъ беш дIавахча, Iаш ву, – аьлла.\n«Деллахь, оццул гена вахана а, и стаг къинтIера ца ваьккхича, вер вац ас», – аьлла, цига вахана и Сабитан кIант ИбрахIим. Вахана дIакхаьчча, оцу стаге аьлла цо:\n– И Iаж, сайн цахилар дагахь доцуш, ах Iаж кхаьллина ас, и бисина ах дIалур бара ас, вукхунна гечдахьара ахь суна.\nБеш йолчу дас элира:\n– Гечдийр ду ас, амма цхьа бехкам кхочуш бан безар бу хьан.\n– Бийр бу ас, ахь аьлла бехкам кхочуш, – элира Сабитан кIанта ИбрахIима.\n– Чохь йоI ю сан, – элира беш йолчу дас, – ши бIаьрг боцуш ю и, къора ю и, мотт луьйш а яц и, цхьа а меже йоцуш, меттах ялалуш йоцуш, Iуьллуш а ю. И йоI ахь хьайна йигахь, со къинтIера вер ву-кх хьуна.\nЦо хIоттийна бехкам дукха онда хийтира цунна, ойла йира цо оцу белхан: «Деллахь, ма онда бехкам бу-кх хIара, ницкъ кхочур буй-те сан и кхочушбан?», – аьлла. ТIаккха сацам бира: «ХIумма а дац-кха, цкъа делахь, хIара стаг сайна къинтIера ваккхар а хир ду сан, шолгIа делахь, и йоI кхабарна Делера ял а хир ю суна».\n– Кхочушбийр бу ас хьан бехкам, – элира цо.\n– Делахь, схьавалол чу, йоI йолчу гIур ву вайшиъ, – аьлла, ши теш а эцна, чу вахара хIара шиъ.\n– Ассаламу Iалайкум, – аьлла, салам делира дас.\n– ВаIалайкум ас-салам, – аьлла, салам юхадерзийра йоIа.\nЙоI ирахь, когаш тIехь лаьтташ яра, юьхь дIакъевлина яра. «Ванах, хIокхо мотт ца хууш ю а ма элира, меженаш йоцуш, Iуьллуш ю а ма элира, хIара-м ирахь лаьтташ ма ю, салам юхадерзийна, мотт хууш а ма ю», – аьлла, цецвелира иза.\nЙоIе хаьттира цо:\n– Хьан дас хьо бIаьрзе ю а ма элира соьга, мотт ца хууш ю а ма элира, къора ю а ма элира, меженаш йоцуш ю а ма элира.\n– Бакълуьйш ву хьуна сан да, – элира йоIа, – бIаьрзе ю хьуна со, хьажо ца безачу метте цкъа а сайн ши бIаьрг хьажийна яц со, мотт ца хууш а ю хьуна со, хIунда аьлча, Дела реза воцу дош хIокху сайн маттехула арадалийтина дац ас, къора а ю хьуна со, Дела реза воцчу хIумане цкъа а ладоьгIна яц со, ши ког боцуш а ю хьуна со, хIунда аьлча, Дела реза воцчу новкъа цкъа а ког баьккхина яц со.\nШен юьхь гучуйоккхуш, юьхь тIера хIума дIатесира цо. ТIаккха элира боху ИбрахIима: «Со Дала кхоьлличахьана, оццул хаза адам дайна ма дацара суна».\nИ йоI ялийра цо, цу шиннан доьзалхо дуьненчу велира.\nМила вара дуьненчу ваьлларг? Абу-Хьанифат вара. Воккха мазхьабан да хилла иза, воккха имам хилла иза, малхбалера малхбузе кхаччалц болчу бусалба нахана Iилма дIадаржийна, шегара дика дIакхаьчна воккха имам хилла иза. ХIун бахьана дара и оцу дикане кхачаран боху дуьненан Iелимнаха? Ах Iожжал бен доцчу хьарамчух а и ларлуш хилар бахьана долуш, Дала и дика дина цунна, оцу дикане кхачийна и Дала.\nХьовсийша, вежарий, кIеззиг долчу хIуманах а вай ларлуш ца хилча, Дала Ша тIом кхайкхийна бохуш долчу даккхийчу къинойх а вай ларлуш ца хилча, хIун дан дохку вай? Тахана дIа а хIоьттина ас а, со санна волчу кхечо а: «Делан къинхетам боккха бу шуна, Дала вайх къинхетам бийр бу шуна», бохуш къамел дарх тоьий? Тоа ма ца тоьа, хIай бусалба вежарий! Вай цхьажимма ларлуш ца хилча, Дела реза хинволу агIо вай лелош ца хилча.\nВайх-м, Дала мукъ лахь, Инша АллахI, Дала Шен къинхетам бийр бу, бийр бац ала йиш яц. Делахь а Дала Къуръанчохь хIун аьлла хьовсийша: «БисмиллахIиррохьманир-рохьийм! Инна рохьматаллахIи къарибун минал мухьсинин» боху-кх Дала. Баккъал а, Делан къинхетам диканаш деш болчу нахана гергахь бу шуна, ма боху Дала.\nДала Ша реза воцуш долчу хIуманах лардала, цунах юхадовла ийман лойла вайна! Дала Ша реза волчу новкъахь Iамал ян ницкъ лойла вайна! Цу тIехь сутар хилар лойла вайна! Дала Шена безаш, Ша везаш болчу Шен гергарчу нахаца цхьаьна декъалдойла вай!\nАссаламу Iалайкум варахьматуллахIи ва баракатухIу\nКто стал третьим мусульманином в истории человечества? →


Оьрсийчоьнан депутаташна таIзар дан сиха дац КIайн ЦIа\nКIайн ЦIийнан сайт тIехь йолу петици\nКхаарин дийнахь ГIура-беттан 26-чу дийнахь Оьрсийчоьнан Федерацин Кхеташоно дийцаре дийра ду Iамеркехь тIеэцначу «Магнитскийн акт» цIе йолчу низамна жоп луш Оьрсийчохь кечдина низам. "Яковлев Димийн низам» аьлла долу документ даханчу ПIераскана дийнахь тIеэцна Оьрсийчоьнан Пачхьалкхан Думо.\nЦу низамца а догIуш, Iамеркан бахархошна доьхкуш ду Оьрсийчура бобераш шайн доьзалшка эцар. "Магнитскийн цIейозанна" юкъа ьоха беза и низам тIеэцна болу Оьрсийчоьнан депутаташ аьлла петици уккчйина Iамеркин президентан администраце эзарнаш наха. Цунна хIинцале а жоп делла КIайн ЦIийно.\n«Магнитскин цIейозанна» юкъа боберашна дуьхьал низам тIеэцна болу берриг а Оьрсийчоьнан Пачхьалкхан Думан депутаташ тохахьара аьлла дехар гучудаьллера кху беттан 21-чу дийнахь Iамеркан КIайн ЦIийнан сайт тIехь «Вай, халкъ» аьллачу декъехь.\nIамеркан президентан администрацега и петици йийцаре яйта тIебогIучу Дечкен-беттан 20-гIа де тIекхачале цунна кIел куьйгаш таIо дезаш вара 25 эзар стаг. Амма иза дира адамаша ши де а далале. Куьйгаш гулдар сацочу хенахь цу тIе куьг таIийнера 54 эзар сов стага. Хенал хьалха и петици дIа а къевлина Iамеркан администрацино жоп делира цунна гIортор йинчу нахана.\n«Цхьаьнатоьхна Штаташ кхеташ ю Оьрсийчоьнан Думо тIеэцна низам бахьана долуш шу саготта хиларх. Нагахь иза болх бан долалахь, цу гIуллакхо доьхкур Iамеркера а, Оьрсийчура а бераш вовше доьзалшка эцар. Цул совнаха цхьанакъахьега новкъарло йийр ю Оьрсийчурча организацашна Iамеркахошца. Оха кхин дIа а гIиттор ду и хаттарш Оьрсийчурча Iедалшна хьалха». Иштта ду петицин авторшна КIайн ЦIийно делла жоп.\nЦхьа а дош ца делла Iамеркан администрацино «Магнитскийн низамца» санкцишна юкъабоьлхуш болчу нахах цхьаъ дIатухур ву аьлла. Цу тIехь цхьа юкъара дешнаш ду, Iамерко тIейогIучу хенахь а Оьрсийчохь гражданийн юкъаралла кхиорна гIортор йийр ю аьлла. КIайн ЦIийно иштта дош делла, юрист Магнитский Сергей валарна жоьпехь болчу нахана таIзар дайта а хьовсур ду шаьш аьлла.\n«Магнитскийн низамца» а догIуш, кIоршаме адамийн бакъонаш талхош болчу оьрсийн Iедалшхошна дуьхьал Iамеркан Цхьаьтоьхначу Штаташ кхайкхо мегаш ю цхьамоггIа санкциш. Царна юкъахь ду цу нахана Iамерке бахкар дехкар а, банкашкара церан чоьташ дIакъовлар а, царна бахамех пайда эцар дехкар а.\nКху беттан 22-чу дийнахь Iамеркан КIайн ЦIийнан сайт тIехь гучуелира, цу тайппа ала мегар долуш чулацам болу кхин а цхьа петици. Цунна кIеллахь куьйгаш таIийнера 8 эзар ах эзар стага. Ткъа кхин а цхьа даьлча "Эндрю Л." цIе йолчу стага керла петици кечйира КIайн ЦIийне, Магнитскийн цIейозанна юкъа президент Путин Владмир тохахьара аьлла.\nЦу идейна гIортор ян кхиийна хIинцале а 12 174 стаг. ЦIерашка хьажча, цунна къел куьйгаш таIийнарш оьрсийн мотт буьйцуш болу нах болчух тера ду, Iамеркехь а, Оьрсийчохь а кхин йолчу а пачхьалкхашкахь бехаш болу. Iамеркан куьйгалле динчу дехарна кIел куьйгаш яздан бакъо ю кхечу мехкашкарчу бахархойн а.\nИ тайпа петициш гучуйовларо эргIад бахийтина бу Оьрсийчоьнан Пачхьалкхан Думан депутаташ. Царна хетарехь, нагахь «Магнитскийн цIейозанна» юкъа Оьрсийчоьнан парламентарийш тохахь шина пачхьалкхан юкъаметтигаш вуно галъевр ю. Оьрсийчоьнан Лакхарчу Чоьнехь – Федерацин Кхеташонехь – дIахьедар дина, цу тайпа петици гучуяларо Iаткъам бийра бац цера буборех лаьцна долу низам тIеэца йолчу Iалашонна, аьлла.\nСенаторш "Яковлев Димин низам» аьлла долу документ тIеэца дагахь бу Кхаарин дийнахь ГIуран-беттан 26-чу дийнахь. РИА Новости агенталло дала до, Федерацин кхеташонан вице-спикер йолчу Орлова Светланас аьлла долу дешнаш. Шаьш кхеро гIерта ца оьшу, кхоьруш цхьа а вац аьлла, дIахьедар дина цу зудчо.\n«Вай, халкъ» цIе йолу проект дIайолийна Iамеркан президентан администрацино даханчу шеран Гезгмашин-баттахь, цуьнан гIоьнца мьулхха а Iамеркан вахархочуьнан аьтто хилийта Цхьанатоьхначу Штатийн Iедалшка дехар дан а, Iедалшна цу стага дуьйцург хазийта а.\nОьрсийчура депутаташа боберашна дуьхьал долу низам тIеээцарна оьгIаз бахана нах Оьрсийчохь а бу. Масала, «Новая газета» куьйгаш гулдан доладелла, Пачхьалкхан Дума дIасахецийта лууш болчу нехан. Референдум яхьара аьлла дехарца цхьаьна президенте а, коьртачу харжамийн комиссе а дIадала дагахь ду и куьйгаш газет 2013-чу шарахь Чиллан-беттан Хьалхарчу дийнахь.\nВуьшта, Оьрсийчоьнан низамаша цхьа а бакъо луш яц бахархошна петициш язйина а, референдум йина а Пачхьалкхан Дума дIасахеца.\nОьрсийчоьнан дешаран а, Iилманан а министралло бинчу хаамца, Оьрсийчура бобераш уггара дукха шайн доьзалшка дIаоьцуш берш бу Iамеркахой. 2011-чу шарахь кхечу пачхьалкхашкарчу доьзалша шайн хIусамашка даха дIаэцначу 3400 берах 956 дигина Iамерке. Царах 89 заьIап ду. 1996-чу шарахь дуьйна Iамеркерчу хIусамаша шайн доьзалшка эцна 60 эзар гергга бер. Царах 19 бер делла. Керлачу де-ненан бехкенна кхелхина бераш а ду цу 19-нна юкъахь.\nОьрсийчохь бобераш дIаэцначу доьзалшкахь деллачу берех лаьцна официалан статистика яц. Амма цхьацца билгалонашца хууш ду и терахь иттаннашкахь алчсам хилар.


Динул-Ислам - Хаттаршна жоьпаш - Диссина фарз марханаш хилча, суннат марханаш кхаба мегий? Коьрта агIо\nАссаламу Iалайкум! Диссина фарз марханаш хилча, суннат марханаш кхаба мегий, йа кхаьбча къобал хир дац бохург бакъ дуй?\nБисмиллахIиррохьманиррохьим. АлхьамдулиллахI, вассолату вассаламу Iала росулиллахI!\nХIара хаттар Iеламнаха толлуш долчу кхечу хаттарна тIедоьгIна ду: рамадан баттахь кхабаза марханаш диссина хилча, уьш доькхуш кхабар сихонца хила дезаш ду, йа шолгIа мархин бутт тIекхачале кхаьбча а мегар ду? Цхьаболчу Iеламнаха и марханаш мархин бутт дIа ма-баьллинехь сихха тIекхаба деза аьлла. Делахь а, дукхах болчу Iеламнаха сихха ца кхаьбча а мегар ду аьлла уьш, шолгIа мархин бутт тIекхачале кхаьбна тIерадаьхча мегар ду аьлла. Уьш тIетевжаш дерг Iаишас (Дела реза хуьлда цунна) дийцина долу хьадис ду, «рамадан беттан марханаш хуьлуьра суна тIехь декха дезаш, шаIбан баттахь бен декха а ца лора соьга уьш» - аьлла долу.\nХууш ма-хиллара, шаIбан бутт рамаданал хьалха берг бу, ткъа Iаишас (Дела реза хуьлда цунна) боху оцу шен дешнашкахь, дIабахана болчу рамадан беттан шен кхабаза диссина марханаш дерриге шара чохь кхаба ца луш юьссура ша, шаIбан бутт тIекхаччалц. Цо гойту и диссина парз марханаш сихха доькхуш ца кхаьбча а мегаш хилар. ХIетте а, Iеламнаха дика (мелехь) лерина уьш дукха тIаьхьа ца тоьттуш шен аьтту ма-баьлла кхабар.\nБакъду, шафиIий мазхIабера Iеламнаха, иштта паргIат доькхуш кхаба мегаш долу марханаш шариIато луш йолчу бакъонца ца кхаьбна долу марханаш ду аьлла, масала марха ца кхаба магош йолу цамгар кхетта диссина хилча а, новкъахь хилар бахьана долуш диссина хилча а, зуда ламазах йохар бахьана долуш диссина хилча а, иштта кхидIа. Амма нагахь санна и диссина долу марха шариIато магош долчу бахьанца диссина дацахь, масала марха ца кхаба магош долу цхьаъа бахьана а доцуш марха ца кхобуш дитинехь, и санна долу марха сихха доькхуш кхаба деза аьлла цара.\nЦигара схьа девза вайна оцу хаттарна жоп а: дукхах болчу Iеламнаха ма-аллара, диссина парз марханаш а долуш суннат марха кхаба мегаш ду, кхаьбча иза нийса а ду, Дала мукъа лахь, делахь а парз марха хьалхадаккхар гIолий ду. Нагахь санна парз марха ца кхобуш диссаран бахьана шариIато магош долчу кепара ца хиллехь, суннат марха а ца кхобуш парз марха хьалхадаккха деза.\nКхузахь кхин цхьа хаттар ду: доькхуш кхаба дезаш долу парз марха а, кхаьбча мелехь долу суннат марха а цхьана дийнахь кхаба мегар дуй, кхаьбча цаьршинах шиннех ме́л а хир буй? И ши марха иштта кхаба мегар ду, цаьршиннах шиннех болу ме́л а хир бу цунна, Дала мукъа лахь. Масала оршот дийнахь марха кхабар сунна ду, шен диссина парз марха цу дийнахь кхаьбча, парз мархин мел а, оцу суннат мархин мел а хир бу цунна. Иштта ду еара а, беттан юккъера кхо де а, Iашураъ а, зул-хьидджа беттан исс де а, и.кх.д. Бакъду, шаввал беттан ялх де кхаьбначунна шарахь марха кхаьбча санна мел хир бу бохучу хьадисо гойтург мархин бутт берриге кхаьбначул тIаьхьа и ялх де кхаьбча бен хуьлуш ца хилар ду. Цундела, оцу денойн и кхоччуш болу мел хилийта луучо цкъа доьххьара шен диссина марханаш чекх а даьхна, тIаккха кхаба деза и ялх де. Диссина парз марханаш кхабале хьалха уьш кхаьбча, йа вай ма-аллара суннат дерг а, доькхуш дерг а цхьаьне кхаба лиъча, и шеран марханийн мел хир бац, парз кхабар а хир ду, суннат кхабар а хир ду.\n31.10.2011 = 04.12.1432\n Имам ан-Нававий, «Шархь сахьихь муслим», 8/22-23.\n Шайхул-ислам Закариййа ал-Ансорий, «Аснал-матIолиб», 1/430; Имам Ибн Хьаджар ал-ХIайтамий, «Ал-манхIаджул-къавим», 405.\n Имам ар-Рамлий, «Фатава ар-рамлий», 2/63-64; Шейх Ибн Iусаймин, «МаджмуI фатава ва росаил ал-Iусаймин», 20/48.\n Имам ал-Хьадрамий, «Бушрал-карим бишархьи масаилит-таIлим» (Шархьул-мукъаддиматил-хьадрамиййахI), 583.


Маькарло — Сердало\nЦхьан гIалгIай юрта яхаш хиннай Дала теха хоза йоI. Цох бIаргтоха ухаш хиннаб Iалаьмате дукха нах. Хьаьший чубаьхка Iохайшача, моаршал-денал хаьтта даьлча цу цIен несо оалаш хиннад:\n— Тамаш йолаш саг я ер тха йиIиг-м. БIарза я, къора я, меттаза я, хIаьта а хьаьший дIахадац укх цIагIара.\nИз къамаьл дIахезача хьаьший дукха ца говш дIаболхаш хиннаб, юхадоагIаргда тхо аьле. Бакъда цкъа цу йоIах бIаргтоха цун фусаме вессав хIаман хьисап долаш, хьаькъале, маькара зIамига саг, шийна уллув новкъостий а болаш. Хьачуенача несо, массаза а ше деш дола къамаьл дича, цу зIамигача саго аьннад:\n— ХIаман зем баккха бIаргаш да, аьннар-дувцар хаза лергаш да, ала аргIа йолча дош ала бага мотт ба. Тхо саго хьехар де дезаш дац, оахоша бена никъ бовзаш да. Iодилла дезар Iодилла а хьалъэца тоам бар хьалъэца а ховргда тхона. Наьха хабарах тешаргдолаш дац. Маьха тIехьа дода тай дика, хилча догам хоза хул.\nЦу къамаьлах кхийттача несо дIа ара а яьнна йоI чуяйтай. Цо ше чуяьлча хьаьшашка мерза моаршал хаьттад. ТIаккха зIамигача саго аьннад йоIага, цу дIаара яьннача хьа несо яхачох хьакхетадел тхо, хьо бIарза я, къора я, меттаза я ма аьларий цо.\nЦул тIехьагIа йоIо жоп деннад:\n— БIарза я яхилга да, го ца дезар гуш яц яхилга. Къора я алар да — хаза аргIа йоаца къамаьл хозаш яц яхилга. Меттаза я аларца да, сайна тIа доацар дувцаш яц алар.\nЦигга зIамигача саго аьннад:\n— Хьо санна йола йоI лехаш лелаш, дукха зама яьккхай оаха. ДIахо фу дича бакъахьа да, оаха бенача наькъа раьза йий хьо?\nЦу хаттара духьала йиIий жоп хиннад иштта:\n— Сай даьна духьала яргйолаш яц со. Цудухьа сай дас даьчоа раьза хургъя со.\nЦига чехка цIа баха, зоахалола нах хьа бахкийта, из йоI йийхай цу зIамсага. Иштта маькарча зIамсаго лехад шийна дика нускал. Уж ираз долаш гIоза бахалба!\n← 2018 шера Мехкдас ГIалгIайчен Халкъа гулламага даьча кхайкарала хоадамаш чакхдахара йолча балха тоаба хьалхара ховшар\nБанкинга даькъе керда гIабаккхар →


Украина - Славянск.\nЦхьаьнатоьхначу Штатийн сенатан арахьарчу гIуллакхех йолчу комиссин векал волчу Коркер Бобна хетарехь, цуьнан пачхьалкхе кесталгIа оьрсийн энергетикан концернашна дуьхьал санкцеш ца йича ер яц. КIирандийнахь ша NBC телеканалана еллачу интервьюхь цуо элира, Газпром а, цхьа могIа уггаре а яккхийчарех оьрсийн банкаш а гIудане ца лацахь,\nКремлан дай шаьшна дуьхьал яьхна санкцеш забар йоцийла кхетар болуш бац, аьлла. Цуо иштта шен къамелехь Оьрсийчоьнан президент Башар Iасадца вуьстира, цу шинна леламаш а, кхетамаш а цхьаттера а лоруш, и шиъ ший а, шаьш хIуъу лелийча а, шайна цунна дуьхьал цхьаммо а хIуммаъ дийр дац бохучух тешаш хилар билгал а доккхуш. Цундела, элира сенаторо, Евроберто а, Цхьаьнатоьхначу Штаташ а, шайн экономикашна мел зенаш хир делахь а, оьрсийн яккхийчу концернашна дуьхьал лазаме санкцеш яха еза.\nЖимма хьалхехьуо Times журнало яздинера, Цхьаьнатоьхна Штаташ Оьрсийчоьнан президентан бахамашна дуьхьал гIулчаш яха кийча ю, аьлла. Нагахь санна, даханчу кIиранахь Женевехь хилла барт оьрсийн агIоно бохош хилахь, тIаккха керла юккъейохучу санкцешна декъа Путинан долара ахчанаш а хир ду, журнало шен хьостанашна тIе а тевжаш дийцарехь.\nТкъа и ахчанаш, журналисташна а, цхьа могIа политикан тергамхошна а хетарехь, мел кIезга а 40 миллиард долларе хьалакхаьчна долу, Малхбузерчу банкашкахь лардеш ду Кремлан коьртачу гIентан дас.\nЦу хьокъехь карладаккха догIу, Цхьаьнатоьхначу Штатийн пачхьалкхан секретар волчу Керри Джона Оьрсийчоьнан арахьарчу министре Лавров Сергейга, нагахь санна Кремло Женевехь хилла барт бохош хилахь, Москохана дуьхьал кхин луьрох гIуданаш дохур ду аьлла дIахьедар дина хилар.\nАмма Оьрсийчоьно и барт тоххарехь бохош а бу, я иза янне а цхьа а барт ларбан дагахь а яц аьлла хеташ ву политологин Iилманча Чапханов Руслан. Цунна хетарехь, Оьрсийчоьно Малхбалерчу Украинехь лелош долу питанаш, шаьш ишттаъ-вуьштаъ схьаяьккхина йолу ГIирма дуьненан юкъаралле а шайн долахь тIечIагIяйтархьама лелош хила там бу.\nЧапханов Руслан: „Шу билгал хIун Iалашо ю аьлла Лавровца къамел хилла Малхбузенан векалийна, шайна конкретика оьшу, аьлла. Амма оьрсаша царна и конкретика елла а яц, я лур а яц. И шаьш схьаяьккхина йолу ГIирма шайн долахь чIагIян дагахь бу оьрсий. Шаьш йоллучу Украини чугIоьртича, дика ду хIета, и ГIирма-м оха дIаеллера шуна, иза дIаелла а, хIара диснарш лаьттанаш тхуна бухдиссахьара, аьлла Украинерчу Iедална хетийта“.\nЦу юкъана зевне дIахьедар дина Украинин президентан даржаш кхочуш дечу Турчинов Александра меттигерчу телевизионехула. „Путин Украинехь чIогIа кхоьру, хIунда аьлча Украина кхин дIа йолчу Советашна юккъейогIуш хиллачу пачхьалкхашна масала ду, царна адамаша шаьш шайна Iедал харжа йиш юйла гойтуш долу“, - элира цуо, цундела ву Оьрсийчоьнан президент маьрша Украина хIаллакйан гIерташ аьлла тIе а тухуш.\nЕа агIонан Украина йийцаран дагадовларш хила тарло кеста


Дагестан: масканаш яц, я хир ю ала меттиг а бац\nОьцург-юхкург кхайкхочу "Авитон" сайтехь Iаламат дукха хаамаш гучубевлира тIаьххьарчу масех деношкахь, Махачкалахь медицинан масканаш ю юхкуш аьлла. Ткъа аптекашкахь респираторш а, антисептикаш а юхкуш йоцу дикка хан а ю.\nТаханалерачу хьелашкахь уггар а наха хоьттучех ю, 20 соьмера 35 соьме мах хьалабаьккхина медицинан туьтмIаьжиг. Жигара хьийзачу бизнесхоша цхьацца-шишша ца юхку уьш, баккхийчу барамашкахь -эзарнашкахь а, бIеннашкахь а.\nИнстаграмерчу шайн агIон тIехь регионерчу могушаллин министралло хьехна дагестанхошна, нагахь санна, аптекашкахь масканаш яцахь, "Росздравнадзоре" телефон тоха аьлла.\nМедицинан масканашца къоьлла хIоттар а, царна мехаш тIекхетар а шайн тергоне эцна Федералан антимонополан урхалло а, могушаллина тIехь терго латточу Федералан хьукмато а.\n"Аптекашкахь респираторин мах хьалабаккхарх хаамаш гулбеш бу ФАС-ан белхахой, ткъа "Росздравнадзоро" мобилан лини схьайиллина", - аьлла ду бинчу хаамехь.\n"Росздравнадзоран" белхахоша шаьш ФАС-ан говзанчашца цхьана къастор ду аьлла хIора вахархочо шайга схьахаийтина арз. Комментарешкахь дуккхаъчара аьрзнаш дина, билгалъяьккхинчу телефонан лоьмарца зIенедовлар ца хуьлу шайн бохуш.\n"Кавказ.Реалиин" корреспонденто а туьхийра дийно сарралц 5-зза телефон, амма жоп луш стаг а вацара.\n"Бутт хьалха дуьйна чекхъевлла тхоьгара масканаш. Я уьш хир ю ала меттиг а бац: Китайра чукхоьхьуш ма яра уьш", - аьлла, дийцина Каспийскерчу цхьана молханаш духкучу туьканан белхахоша.\n"Куьйгаш дуьлу антисептикаш а яц ур-атталла - ерш дIаэцна", - элира кхечу аптекан фармацевташа. Изза сурт ду Махачкалахь а, республикан кхечу гIаланашкахь а, ярташкахь а.\n"Цхьана беттачохь массо а аптекашкахула чекхдевлира тхо, туьтмIаьжгаш яцара. Кеста йохка йохьур ю ала меттиг а бац. Хаттар хIутту: стенга яхана аптекашкара масканаш? "Авитон" сайтехь маьршша эца йиш ма ю уьш цхьаннах 25 сом а луш?!", -ца кхета бахархой.\nДуккхахболчара дуьйцу вовшашка, масканаш эца тарлучу гIишлошъяран гIирс бухкучу туьканийн адресаш а, шен цIахь кIадех, кисех муха тега маска хьоьхуш, инструкцеш а йовзуьйту.\nРегионерчу антимонополан урхаллехь дийцина, республикерчу проблемех шайна хууш ду аьлла. Аптекашкахь хIора кIиранах мехийн мониторинг йо шаьш, амма гIо дан ницкъ ца кхочу аьлла.\n"Таханалерачу дийнахь масканийн къоьлла йоллу пачхьалкхехь ю. Оха ечу мониторингашца, цхьайолчу аптекашкахь масканаш йолуш ю. Амма мехашна тIехь тхан хIуммаъ а дойла яц, хIунда аьлча, аптекийн долахоша шаьш хIиттош хиларна уьш, йохка схьаоьцучу мехе хьожжий", - аьлла, дийцина ФАС-ан пресс-гIуллакххоша.\nМедицинан масканийн мехийн динамика тергонехь латтайойла дац, хIунда аьлча, мониторинг ян аптекашкахь уьш юхкуш ца хиларна.\n"Мехаш мел тIекхетта царна тхан олийла дац, аптекашкахь уьш юхкуш ца хиларна. Цхьаццайолчу ярташкахь а, Дербентерчу аптекашкахь а юкъ-кара юхкуш нисло масканаш. Ткъа Махачкалахь янне а яц", - боху ФАС-ехь. Церан хаамашца, туьтмIаьжгаш ечара а жоп дац луш аптекашана.\nМедицинан масканаш лакхарчу мехех интернетехь юхкучарна тIехь терго латтайойла а, я царна таIзар дойла а яц, антимонополан урхаллан белхахоша дийцарехь: "Ткъа "Авитех" лаьцна аьлча, и сайт Дагестанан яц, цкъа делахь, шолгIа аьлча, цхьанна долахь объект яц иза, цхьанца берта а бахна юхкуш ю ала". Ишта ду церан жоп.\nОцу юкъанна, "Авито" сайто информаци зорбане яьккхина шайн сайтехь, медицинан масканаш йохкарх тIейогIучу заманчохь шаьш керла хаамаш схьаоьцур бац аьлла.\nБилгалдаккха догIу, социалан машанашкарчу Дагестанан пабликашкахь масканаш юхкуш ю бохуш, информацеш алсамюьйлу де-дийне.


Ярославлерчу номер 1 йолчу колонехь хан яьккхинчу Цагалаев Абубакарна йеттарна тIехула долийна бехктакхаман гIуллакх Заволжскерчу кIоштан кхеле дIакхачйна. Iазапаш хьегийтарх гIуллакхехула бехкевина ФСИН-н хIинцале балхара дIаваьккхина исс белхахо: Баланов Владимир а, Богданов Игорь а, Бровкин Алексей а, Вихарев Алексей а, Камиронов Игорь а, Коковин Иван а, Семенов Александр а, Цветков Руслан а Яблоков Максим а, хаамбина The Insider (арахьарчу агентийн тептаре язйина ресур) гIирсо.\nСтохка Чиллан-баттахь, 2016-чу шарахь ИК-1 колонехь тутмакхашна ницкъбарх керла видеош гучуевллачул тIаьхьа долийнера бехктакхаман гIуллакх. Регистраторца дIаязйинчу видео тIехь гуш ду, масех стага дIа а лаьцна, стоьлтIе охьавиллинчу Цагалаев Абубакарна колонин кхечу белхахоша чхьонкаршца етташ.\nЦагалаев маьршаваккха ши кIира дисинчу заманчохь колонин белхахоша сийсазвора иза талламаш бечу хенахь, лаьтта охьакхоьсира КъорIан, цуьнан юург а дIасаяржийра. Ша Цагалаев гIуданан изолятор чу хьажийра, цигахь сабIарзделлачу цо ангалин геригца шен куьйг хадийнера. Оцу тIехула масийттазза йиттинера цунна ФСИН-н белхахоша, иза кхетамчуьра а воккхуш.\nОьрсийчоьнан Талламан комитето 2021-чу шеран Чиллан-баттахь лецира Ярославлерчу номер 1 йолчу колонин хилла хьаькам Николаев Дмитрий.\nПримоскан кIоштарчу Волчанец эвлахь меттигерчу номер 27 йолчу колонехь йиттинчул тIаьхьа лазийнера Нохчийчуьра вахархо Адаханов Хьусейн, цул тIаьхьа кхелхира иза.\nШерашкахь далхадора шайна тIехь гIело латтош хилар Оьрсийчоьнан набахтийн урхаллин Саратов-махкарчу туберкулезах дарбадечу хIусаме кхочучара. Санитараш а, бахамна тIехьожурш а шайх бинчу тутмакхаша хьаькамийн я ФСБ-н "М" декъан белхахойн лаамца Iазапе верзавора шаьш санна волу тутмакх, видеогайтамашка а дуьллура шаьш дийриг. ГIадужу-баттахь бакъонашларъяран Gulagu.net проекто яржийра интернетехула оцу могIарара йолу Саратов-махкара видеоматериалаш. Лелларг бахьанехь масийтта бехктакхаман гIуллакх гIаттийна.


Буьзина хьаькамаш ца кхета къечу мухIажирех\nЗазадоккху-бутт 22, 2013\nГIалгIайчоь -- Нохчийн мухIажирша мацалла кхайкхийна Iедална шайн балакхачар тIедожош, Карабулак, "Промжилбаза"16ГIа2012\nДΙабаланза болу тΙом дΙабаьлла бохург харц дуйла хоуьйту кест-кеста, хIинца а цIехьа берзанза, ГΙалгΙайчохь хан токхучу нохчийн мухΙажирша. Ца оьшу уьш я Евкуров Юнус-Бекан а, я Кадыров Разанан а Ιедалшна. Евкуровн го уьш махках баха гΙерта, ткъа децахь церан бала хΙинца хьахош а ца нисло. Евкуровс шаьш 42 миллион сом хьажийна боху ХΙирийчуьра а, Нохчийчуьра а схьабевллачу мухΙажиршна. Амма оцу къамело дох ца до халонаша шелдина мухΙажирийн дегнаш.\nШай махкхаь хIокху 13-14 шарахь бехачу Нохчийчуьрчу мухIажарийн хьашташна лерина 42 миллион сом ахча ду билгаладаьккхина, аьлла, дIахьедар дина ГIалгIайн мехкан куьйгалхо Евкуров Юнус-Бека. Цо иза аьлла Оьрсийчоьнан миграцин урхаллан векалца шен хиллачу цхьанакхетарехь.\nЕвкуровс бахарехь, Нохчийчуьра мухIажирш беха меттигаш дIаяхар дIахьош ду. Хууш ма хиллара, дукхахболу мухIажирш, гонах керташ а йолуш, цхьацца чоьнаш йолчу меттигашкахь беха. Оцу меттигех а бохуш бу уьш хIинца. И нах цхьа аьтто ца беш буьтур бац шаьш боху гIалгIайн лидеро. ХIора доьзална хIусам лаца баттахь пхиппа эзар сом лур ду.\nИ хаам хезна бац ГIалгIайн махкахь бехачу нохчийн мухIажиршна. Дийца-м дуьйцу, амма, къамелал совдаьлла хуьлуш дац хIумма а, боху цара. Несар-гIалахь «Кристалл» олучу кертахь ехачу Тасуева Даржина а хезна дац и хIума. Маршо Радиога йистхуьлуш, цо иштта элира.\nТасуева: «Кест-кеста гIо хир ду олий, дийца буьйлало. Тхо долчохь баха меттиг йоцу нах ма бу. Суна дохьуш веана стаг вац. Дийца-м дуьйцу, амма кхин билгаладаьлла хIума-м дац».\nНагахь санна шайна шаьш мехах лаьцначу меттигех цхьана-шина баттана ахча а делла, юха цул тIаьхьа шаьш дицдан гIерта Iедал аьлла хета мухIажиршна. Оцу хIуманна шаьш реза хир дац элира Тасуева Даржас.\nТасуева: « Тхо нехан петар чу охьаховшор ду. Ахча дIа ма ца деллина, тхо арадохур ду. оцу хIуманна ойла ян а йой вай? Шина баттахь, кхаа баттахь, шарахь а Iийр ду. ТIаккха хIун дийра ду? Тхо Iийриг цхьа а аьтто боцуш меттиг ма ю. Мел долу дахар цигахь дIадоьдуш ду сан а, сан доьзалийн а. Суна латта делла я цхьа лаппагIа йина хIума дича реза хир яра со. Суна сайн долахь меттиг еза. Сан цхьаьннан бала ма бац хIара. Со гуттар а хала йолучу хенахь, сайл а хала бохкучийн ойла а йой, паргIато хуьлу суна».\nГIалгIайн Iедалша даима а олуш ду, Нохчийчуьра цхьаболу мухIажирш, шайн цIера даккхий цIенош а, петарш а мехах нахе а елла, шаьш долучохь Iедалшкара ахчанаш а доьхуш хан йоккхуш бу, олий. И нах билгалл а бохуш, шайн цIа хьийсо беза аьлла хета царна. Оцу хабарна дуьхьал мухIажарша олу, муьлха а адам хьекъал чохь а долуш, шайгарчу хьелашкахь цхьана кIирнах а дахалур дацара олий. Ца тешахь, шаьш долучохь массех буьйса а яьккха, боху цара даржхошка.\nЦхьанне а хьаш бац мухIажирш


Вилспеташкахь лела адам амална маьрша хила деза\nИ доьзна кхайкхийначу «Вилспетахь - балха» аьллачу акцица. Лоьраш, орцанхой, пачхьалкхан хьукматашкара белхахой, белхалой а декхаре бина Стигалкъекъа-беттан 20-чу дийнахь вилспеташкахь дIакхача шайн Соьлж-ГIаларчу белхан меттигашка.\nОьрсийчоьнан болам сихонца тIеэцна Нохчийчуьрчу «Велоклуб Ламанхо» цIе йолчу Регионан юкъараллин организацино.\nОцу клубан декъашхой бу мехкан куьйгалхо Кадыров Рамзан а, Соьлж-ГIалин да Хучиев Муслим а.\nДIаяхьа леринчу акцин Iалашонаш ю: вилспет новкъахь лело аьхна хилар, могашаллина пайда бахьар хаздар, мехкан экологи ларъяр.\nМаршо Радионо теллира, кийча буй-те Нохчийчуьра бахархой вилспеташ тIе ховша пIераскандийнахь?\nСоьлж-ГIаларчу чоьхьарчу гIуллакхийн белхахо Iусман ву дуьйцуш.\nIусман: «Суна Iаламат дика хIума хета иза. ХIунда аьлча, могашаллина пайден а ду, шолгIа делахь, вилспеташ мел йолу стаг вовшах а кхетта, и болх цхьана беш хилча, къам вовшахкхетар а, бартхилар хуьлу цуьнах. Вуьшта аьлача, цхьана дийнахь машенаш цахекхаро а, цхьана дийнахь машенаша аратухуш долу дIовш цхьана денна сецча а, Iалам, хIаваъ цIена хиларна а дика ду».\nНохчийчуьрчу гIишлошъяран-коммуналан министраллин белхахочо Iелас воккхаверца тIеоьцу акци дIаяхьар. Амма ша балха юьртара схьаоьху, цундела акцин декъашхойн могIарехь хила таро яц шен, элира цо.\nIела: «И акци дIаяхьар дика д экологина а, стеган могашаллина а. Сан яц вилспет! Со балхана 40 чаккхарма гена ву, цундела со балха дIакхачале суьйре хир ю, цуьнах сайн гIуллакх хир ду моьттуш вац со».\nМедицинан белхахо Саламу а вац дуьхьал цу дийнахь шен КамритIера вилспета хаа.\nСаламу: «ЧIогIа бакъахьа хIума ду. Iалам, хIаваъ ларлур дара, дуккха а пайда бохьу цу акцино. Со чIогIа реза ву. Сан вилспет яц, эца а эцна, цу дийнахь а, цул тIаьхьа а вилспетахь лела реза ву-кх со. Иштта ламм болуш дуккха а нах бу аьлла тешна а ву со».\nОьрсийчохь цхьана денна машенаштIера вилспеташка берзар экзотика хетахь а, Европехь и могIарера гIуллакх ду.\nЧехин юстицин министр вилспетахь балха вахана а ца Iа, пачхьалкхан куьйгалхочуьнца дийцаршка а воьду.\nПолитик, спортхо Кличко Виталийс балха лелон вилспет эцна шена 3 эзар сов евро а делла.\nЛондонан хилла мэр Джонсон Борисна а гIоле хетара балха а, шен кхидолчу хьашташка а вилспетахь кхиа.\nМасала, масех шо хьалха прессехь дийцаредора, Джонсона цхьа зуда зуламах яккхарх.\nСуьйранна шен вилспетахь балхара вогIучу заманчохь, цуьнан бIаьрг кхеттера Кэмден кIоштан урамехь, карахь аьчка чIу а болуш кхиазхоша меттигерчу яхархочунна гуо а лаьцна, цунна тIелата кечбелла.\nЛондонан мэро кIелхьараяьккхинера и зуда, цул совнаха зуламхой лаца а гIоьртира шен вилспетахь. ПаргIатъяьккхинчу зудчо дозаллица дуьйцура: «Къегачу вилспетахь вогIу Лондонан мэр сан турпалхо хилира», бохуш.\nОьрсийчоьно дуьххьара кхайкхийнехь а цу тайпа акци, Корейхь жигараллица кест-кеста хуьлу хIара тайпа барамаш.\nПачхьалкхан куьйгалхоша кхойкху шайн бахархой машенаш цIахь йитий, я вилспеташкахь, я гIаш лела бохуш.\nКъилба Корейн президента уггар хьалха масал гойту оцу акцешкахь нахана.\nТкъа Италерчу Миланехь бахархой вилспеташка берзорхьама белхан алапан процент хьалайоккху.\nМасала, Францехь 25 цент ахча ло балха вогIуш цхьа чаккхарма некъ барна.\nИштта ламаст ду кхечу пачхьалкхашкахь а - Германехь, Нидерландашкахь, Данехь, Белгехь.\nГIалийн дай тешна бу, машенаш дIа а тесна вилспеташкахь балха лелачарна ахчанан барамехь совгIат даро, гонахара Iалам цIена латторехь бахархойн стимул алсам йоккхур хииларх.\nТкъа шайн бахархошна и мехал масалш гойтуш вилспеташкахь лела балха а, шайн цхьацца дезаршка а пачхьалкхийн президенташ, мэраш, министрш.\nДукхболчеран и масалш цIархазманнна лелош ду аьлла хьажам бу. Тхоьца къамел динчу Iелас а элира, шайн цIе яккхийтархьама, хьаькамаша лелаен кепаш ю уьш, аьлла.\nIела: «И масалш, шайн цуьнах реклама а йина, шайн цIе яккхийта, шаьш иштта дика ду бохуш, дийцийтархьама лелош хIуманаш ду».\nАла догIу, Европехь а, Iамеркехь некъаш тодина, вилспеташ маьршша хехка хьелаш нисдина хилар. Туьканашкахь, белхан хьукматашкахь, массанхьа а аьлча санна, вилспеташ дIахIиттон парковкаш ю йина, некъан билгалонаш а хуьлу къастийна.\nМаршо Радион Къилбаседа Кавказан сервисан куьйгалхо Аюбов Аслан Европехь веха дуккха а шераш ду. Цо дийцира, маьршачу пачхьалкхийн куьйгалхоша адамийн дуьхьа кхуллучу социалан хьелех а, бахархоша царех пайдаэцарх а.\nАюбов: «Малхбузерчсу пачхьалкхашкахь вилспеташ хехкар аьттехьа а рекламина а дац, я дозаллина а дац. И церан дахаран цхьа доккха дакъа ду. Къаьсттина Данехь, Голландехь, Германерчу цхьацца гIаланашкахь, Iамеркехь а гина суна.\nЖималлехь дуьйнна, бераш ишколе вилспеташтIехь лела, балха леларг а воьду, туькана, базара.\nНохчийчохь дIахьочу акцина юха тидам тIе бохуьйтуш ала лаьа, дика хир дара вилспеташкахь леллал амална маьрша адам цигахь хилча.\nОцу ламасто цхьа а куралла а йоцуш, вовшашца лараме а болуш гойту Европера а, дуьненан кхечу цивилан агIонашкара а бахархой.\nДог даха лаьа, нохчех а хир ду цкъа мацца а и санначу ламастех, хьелех, дахарх дешаш къам.


Дагестанехь ловзаран кеп ца тайна полицина\nДагестан -- Дагестанехь ловзаран кеп ца тайна полицина, 27Охан2013\nОьрсийчохь йихкина йолчу "Хьизб ут-ТахIрир аль-Ислами" олучу партин декъашхой лаьца шаьш аьлла дIахьедар дира даханчу Шоьтан дийнахь Дагестанерчу чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан векалша. Царах веанна бехке дуьллуш ду полисхошна дуьхьало ян гIортар.\nАмма «Кавказский узел» интернет агенталло дийцарехь, полицин белхахоша йиттина зуда ялош богIуш болчу нахана цара, исламан байракхаш айина аьлла.\nГIизлар-гIала нускал эцна боьлхуш болу нах совцийнера полицин белхахоша Шоьтан дийнахь сарахь 5 сахьт долуш. Оццу хенахь Оьрсийчурча ИТАР-ТАСС агенталло, полицин хьосташна тIе а тевжаш, хаам бира: 10 машенахь вогIуш хилла 22 стаг, шайна юкъахь зударий а, бераш а долуш, исламан симболш тIехь йолу Iаьржа а, къайн а ши метр шуьйра шайн организацин байракхаш а айина, гIала баха гIоьртинера, цуьнан урамашкахь авторалли ян аьлла.\nАмма, агенталло чIагIдарехь, полицин белхахоша, машенаш совца а йина, цу чохь хилла нах дIалецира. Оццу хаамца, тIаьхьо бераш а, зударий а дIахецна. 4 стага, шайна юкъахь йихкина йолчу тобан лидер Карташов а волуш, дуьхьало йина полицин белхахошна. ИТАР-ТАСС дийцарехь, цу нахе бехк кховдийна Iедалан векалшна тIехь ницкъ барна.\nАмма кхин верси ю «Кавказский узел» интернет агенталло къамел динчу нехан. Цара дийцарехь, нускал далош йогIуш йолу ковр сацийна полицино ГIизлар-гIалин йистехь, машенашна тIехь исламан симболш ю аьлла.\nИсламан байракхаш дIаяха аьлла полисхочо. Ткъа зуда ялош богIучу нахана юкъахь волчу «Нийсонехьа болчеран кхеташо» цIе йолчу организацин декъашхочо Карташов Мохьмад къовса волаевлла полисхошца, шаьш низам дохош дац аьлла.\nЦул тIаьхьа полицин белхахоша йиттина цунна а, кхин болчу ловзарга боьлхуш болчу нахана а. Агенталло дийцарехь, дIалийцинчарна юкъахь ву къона доьзал кхуллуш хилла волу Закарьяев Тимур а.\nДагестанерчу низамашлардон органаша дIахьедарш до, Карташов масийттоза административан жоьпе озийна ву, ХIинжа-гIалахь бакъо елла йоцу акциш вовшахтохарна бохуш. Цара чIагIдарехь, лаьцначарна юкъахь бу цхьацца тIеман операцеш дIхьош байина болчу Дагестанерчу тIемалойн гергара нах.\nДагестанан чоьхьарчу гIуллакхийн министраллан информацин а, юкъараллаца зIе латторан а декъан куьйгалхочо Убайдатова Фатимас бинчу хаамца, карарчу хенахь дIалаьцна латтош ву 4 стаг. Цо чIагIдарехь, ловзарга боьлхуш болчу наха дуьхьало йина полицин белхахошна.\nУбайдатовас чIагIдарехь, исламан байракхаш айар юкъараллан къепе йохор ду. Амма зорбанан гIирсаш дийцарехь, цуьнга дийца ца делира муха доха до айинчу байракхо пачхьалкхан низам бохург.\nЗуда ялош богIуш хиллачу наха низам цхьана а кепара дохийна дац аьлла хета адвокатана Хириев ГIезамохьмадана. «Оьрсийчохь йихкина нацистийн симболш бен яц, цундела олийла дац, исламан байракхаш лелор, иза миччахь а дичи а, низам дохор ду"-, элира адвокато ша Кавказский узел» агенталлана еллачу интервьюхь.\nДагестанан талламан комитетан векло Темирбеков Расула дIахьедар дина, лаьцна волчу 4 стаганна хIоранна пхиппа шераш хенаш тоха мегаш ю аьлла. «Цу тобанан лидеро а, кхин а кхаа стага а полисхошна йиттина» бохуш чIагIдо талламхочо.\nТкъа хIун ду билггал хилларг? Цуьнах лаьцна оццу «Кавказский узел» сайт тIехь тоьшаллаш до ловзаргахь хиллачу 15 шо долчу Разаков Iелас.\nЦо дийцарехь, зуда ялош вовшахкхеттарг хилла 60 гергга стаг. ГIизларна генайоцуш йолчу «Медведь» кафехь хIума кхоллуш а Iийна, уьш гIала боьлхуш хилла, корех ара исламан байракхаш а яьхна. Сарахь 4 даьлча ковра кхаьчна гIалин йистехь йолчу полицин посте. Цигахь уьш совцийна, байракхаш дIаяха аьлла тIехIоьттинчу полицин белхахочо.\nЭццахь хилла ловзаран хьешийн а, полицин белхахойн а тсабалар.\nИрх герзаш а детташ, ловзаран декъашхой схь а луьйцуш шайн машенаш чу а кхуьссуш жигар хьийзира полисхой, бохуш дуьйцу Разаков Iелас.\nДагестанан бахархоша а, интернетехь а шуьйра дийцаре деш ду хилларг. Цхьаболчара емал бо исламан байракхаш айина болу нах, полисхой карзах баха гIертарна. Вукхара хоьтту. Ишта а лортIехь хьал доцучу республикехь, хIунда леладо полицино ца лелийча а мегар долу хIуманаш? Iедалша бахархой дуьхьал хIунда боху шайна?.\nКхин цхьа хIума а ду. Кхеташ дац муьлхачу билгалонашца хиина полицин белхахошна ловзаргахь дакъалоцурш "Хьизб ут-ТахIрир аль-Ислами" олучу исламан партин жигархой хилар. Нохчийчохь баш хьехош хезна а йоцу и парти кхоьллина 1953-чу шарахь Малхбалерчу Байталкъуддусехь. 2003-чу шарахь Чиллан-беттан 14-чу дийнахь и вовшахтохаралла терроран ю аьлла сацам бира Оьрсийчоьнан Лаккхарчу кхело.


Бахархойн патриотизм лакхайоккхуш программа тIеэцна Оьрсийчохь\nТIедогIучу шерашкахь кегирхой кхетош-кхиоран леррина программа тIеэцна Оьрсийчоьнан Iедало.1 миллиард 700 миллион сом хьажора ду оцу гIуллакхан.\nПхеа шарана лерина ю, кху деношкахь Оьрсийчоьнан Iедало тIеэцна йолу и программа. И омар арахецна премьер-министра Медведев Дмитрийс. Федералан бюджетера цу гIуллакхан хьажора ду 1 миллиард 600 сов миллион сом.\nОцу ахчанех пачхьалкхехь кхуллура ю бахархой Iедална муьтIахь кхиоран, кхечу дешнашца аьлча, патриотизман тIегIанехь йолу система. Иза хIоттийна ю аьлла, премьер-министран официалан сайтан тIехь бохуш ду, карарчу хенахь Оьрсийчоьнна хьалхахь йолчу Iалашонашца а, юккъараллера социалан барамца а.\nПрограмман авторш бахарехь, иза болх бан йолаелча, массо а бахархойн: литературехьа а, музыкехьа а, суртдилларан кхоллараллехьа а, гуманитаран а, кхечу Iилманехьа а безам лакхабера бу. Ткъа, кегирхойн дегнашкахь кхуьура ду, текстехь ма аллара: «шайн пачхьалкхах дозалдар а, цуьнан символаш а, историйн еза меттигаш ларар а».\nИштта мехалла лору и программа кегирхошна юккъахь цо бенболчу Iаткъамца а. Кхетош-кхиоран болх жигара баьккхича, эскаран а, ницкъаллийн структурийн а, сий а айделла, цига уьш балха хуьттург хиларна хьежамаш а бу.\nДокументехь леррина билгалдоккхуш ду, и программа Оьрсийчоьнна тIехоьттинчу халчу хенахь кхочуш еш хилар. Программа дахаре ерзо тIедиллина кегирхойн гIуллакхехула йолчу федерала агенталлан.\nИ программа, оццула харж а еш тIеэцна аьлла хезча, дукхачу тергамхоша емал йина. Совета заманахь пачхьалкхан гIортор лоручу октябрятех а, пионерех а, комсомолех а тарбан гIерта аьлла хета царах цхьаболчарна. Нохчийн историка Мачигов Альберта бахарехь оцу Iалашонца юккъедаьккхина а ду иза.\nКоммунистийн Iедалехь санна патриоташ кхио гIерта Оьрсийчохь\nМедведев Дмитрийн и программела ши бутт хьалха Оьрсийчоьнан президента Путин Владимира а омар арахецнера берийн а, кегирхойн а цхьанатохаралла кхуллуш. Цуьнан цIе ю- «Оьрсийчуьрчу дешархойн болам». Кхетош-кхиоран болх цо а бийра бу, оьрсийн юккъараллийн шира мехаллаш бухе а дуьллуш. Историкан Мачигов Альбертан хетарехь, нахера муьтIахьалла еха а оьшура дацара, пачхьалкхехь нийсо ялхьарий.\nНийсо хилча и кхетош-кхиоран болх а оьшура бацара\nИштта чIогIа кегирхой кхетош-кхиоран тIетаьIна Iедал хилар, Мачигов Альбертан хетарехь, хила мегачу тIаман кечамаш бар ду. Кхечу агIора ша иза ца туьду, элира цо.\nТIаман кечамаш бу аьлла хета суна беш\nТIаьххьарчу иттех сов шарахь, Оьрсийчохь дуккха а кегирхойн боламаш кхоьллинера Iедалан чоьтах. Амма, дуккхах йолу и проекташ дIакъовлура хье а ца луш. Оьрсийн яздархочо Салтыков-Щедрина бIе сов шо хьалха аьлла дешнаш: «Патриотизм юьйцуш бу хIинца! Хетарехь дуккха а лачкъийна!», тахана а шен ирачу маьIанца карладаьлла.


Абсолютизм — пачхьалкхан хӀоттам, хӀоьттина цхьа могӀа малхбузаевропин мехкашкахь Керла заманахь, и хӀоттам болуш лакхара Ӏедал (дукхах дерг, монархин) доза тоьхна дац векалийн институташца, конституцин пачхьалкхашкахь санна.\nАбсолютизм хилла европин континентан пачхьалкхашкахь XVII а, XVIII а бӀешерашкахь алсама йолу пачхьалкхан кеп, цуьнан аьтту бора динан гӀуллакххоша, цара бохура лакхара Ӏедал делера ду, руман юристаш, къобал дора паччахьашкахь шира руман императорийн абсолютан Ӏедал. И пачхьалкхан кеп шен кхиаран апогей кхаьчна французийн паччахь Людовик XIV волуш, гуттаренна бохуш хилла волу шен гӀарадаьлла «L’Etat c’est moi» (Пачхьалкх — со ву). Историн термин санна «шира низам» (Ancien regime) кхетамо абсолютизм хийцина XIX бӀешерашна юккъехь.\nТайп-тайпанчу абсолютан монархийн социалан гӀортол вовшех тера яц. Керлачу хенан Европин абсолютан монархеш хилла элийн пачхьалкхаш, царна чохь йисина «гӀоле йина йукъаралла». Советийн историографехь абсолютизм кхоллаялар дихкира классийн къовсамца — олаллин а, буржуазин а (С. Д. Сказкин) я ахархойн а, олаллин а (Б. Ф. Поршнев). Тахана яьржина ойланца, абсолютизм чӀагӀъяларан таро йина цхьа могӀа экономикин а, социалан а, оьздангаллин а хиламаша.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Абсолютизм&oldid=7925989»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 3 март, 23:31.


Буй-тIара - Урдунехь а ю буй-тIара\nУрдун -- суртдиллархочуьн Везашан сурт "Нохчийн цIерабахар"\nШеко йоцуш ала лур ду, дегIастанара ара бевлла Урдуне кхаьчна нохчи бахам , диаспорера кхин болу нохчашца буьстинча, нохчаллах ца бухуш дика баьхна бу. Iедало а наха а тIеIаткъмаш ца беш шайн мотт а ламасташ Iалаш дан делла бу. Делахь, бухахь болу Iаьрбашца юкъаметтигаш гал ца йолуш, жимма халонаш йоцуш дацар церан дахар.\nДегIастанара гIаш Урдуне кхаьчна нохчий гуттар марша бахна бац Iаьрбийн мехкашкахь. Дуьххьара уьш тIебаьхкича, хийра нах бу бохуш жимма халонаш а девнаш хуьлура Урдунан махкахь.\n1901-чу шарахь нохчи гIаш дегIастанара дуьйна, Туркойчуьра Урдуне кхаьчнера. Заркъе гIалахь туп тоьхна, юрт йолийна, баха хевшира. Тlаьхьа, цхьаберш Сувеле гlала дIаихира. Сувеле гIалахь а, Суьхнехь а, Заркъехь, иштта Урдунан Махкахь бекъабелира.\nЦу хенахь Туркойн lедал дара Урдунан махкахь. Туркойн Iедало Нохчий чIогIа lалашбора, шаьш кхуза балийнан дела а, хlара мохк шайн олаллехь болу дела а.\nХlете, Туркойн lедал доьхна Игалсан lедал хIоьттича, бухахь болу Iаьрбий, нохчий хийра нах хеташ, цхьацца тIелатарш дора нохчашна. Масала, Сувеле гIалахь Iаьрбашка, тIебаьхкина нохчи бусулбанаш бу бахарх, хийра нах бу бохуш, ара баха гIиртира. Сувеленан чухаьхкина хIуманаш йохош, нохчи lадlаш бара, "уьш бусулба нах бу, бусулбан стагах лата мегар дац. Бусулба стаг вехь, цIарга гIур ву боху дела вайн Дино."\nЦхьа шиъ, йоl а нана, цу Iаьрбаша месаш тIера араийзийча, нохчи lа ца белла, арабевлла, шайгахь йолу гlожамашца а шинан тоьпаца. Вуно дукха говрашкахь болу Iаьрби юхатуьйхира цара. Цу Iаьрбаша, гIийла, герз доцу нах шаьш эшийна ца ала, дуй биира, "лаьттара кIай хIуманаш юьйхина нах бара арабуьйлуш, нохчашца шайна дуьхал тIом беш," аьлла.\nЮкъ-кара тийсадаларш хуьлура «нохчийн-Iаьрбийн» олий дов. Сувеле гIалахь тIаьххьалца а хилла. Заркъа гIалахь цкъа наггахь дукха дов долий шаре а, шинан шаре долура Iаьрбаша мох ца беш, машар ца беш. Дукха хан йоццуш, Сувелехь иштта дов иккхина. И дов дIалиста гIерташ, мох бан гIерташ, цхьа кIира ду. И дов хIунда даьлла аьлла, Сувелера Асхьаб Бадродине хаьттира аса. Асхьаба хIара къамел до цу довха лаьцна.\nАсхьаб: Дийцарехь, школера араяьлла йоьдуш йолу вайн йоIана Iаьрбийн бераша хичаш йина. ТIакха, тIегулделлачу вайн бераша царна йиттина, уьш лелхийна. Цу дийнахь Iабдулрахьаман бохуш, нохчи цхьа стаг дIаваьлла и дIавуллучохь хилла вайнаш, и дов хиллий ца хууш.\nIабдул Рахьиман кIентан кIант университетера цIан вогIуш, оцу Iаьрбаша юха а баьхкина, тешнабехк бина, цунна коьртах хIума тоьхна хиллера. Иза, АлхьамдулиллахI, хIумма доцуш дика ву. Цlа валийна хIинца.\nИ Iаьрби «ТаIамира» олуш бу. Дукхе дукха боьха хIуманаш ю. Цкъеллиг-цкъа цара нахе дехар дина дац, я нах дехаре бахийтина бац. Вайн кегийрхоша цу буьйссана гулбелла, царна хIуманаш кхуьйсуш, царна муьшкаш йича, кхерабелла, цара кхин болу Iаьрби бахкийтира. Хlинца а машар хилла бац. Амма "хьана ханна, вовшах летара дац, оха шуна тухур яц, шун тхан кIоште догIур дац" аьлла, Iаьрбаша «Iаткъава» олу цхьана ханна мохбина вайца.\nИ бохург, цу Iаьрбаша шайна тIе бехк лацар ду. "Аша бохучуьнан реза ду шаьш" боху цара.\nВайн кегийн наха царна кхерам таса а, вай кIезиг доций, вайн дош цхьаъ дуйла хаийта цкъа, шозза а, кхузза гулбелира. Цул тIаьхьа кхин хIумма а хилла дац. Цул тIаьхьа а нах бахкийтира цара, "Делан дуьхьа, тхуна къинтIера довла, тхоьгара бехк баьллера. Аша бохучунна реза ду" шаьш, аьлла.\nЮьхьанца, ма хаьий хьуна, вайн кегий нах бохбелла , баккхийчара аьлларг дийр дац, бохуш бара. Жимма шелбелча, хьекъале баьхкина, шаьш элира цара, "вайн баккхийчара аьлларг ца дича ца довлу, воккханиг воккха хила веза, жиманиг жима хила веза".\nХlара гуттар хуьлуш хIума ду. Вайн кегий нах юьхькIам бий. Шайга догIург дий цара. Иштта ца динехьара, Iаьрбаша тIехбевла мегар. Уьш кхера белла, нах баьхкити вай IадIар доьхуш.\nМаршо радио: Нохчий мох бар, тоххар дегIастанахь дуьйна хилла ду. Урдунехь болчу нохчаша вовшашлахь шинан тайпанан юкъахь дов даьлча мох бой, машар бой, чекхдоккхуш дара.»


Берлинна гена йоцчу Луккенвальд гIаларчу паркехь бусулбачийн ГIурбана (ал-Адхьа) лерина дIабаьхьначу барамех артикл арахецна немцойн opposition24.com интернет-хьостано. Антиэмигрантан "Альтернатива для Германии" цIе лелочу партин векало Iаламехь дIаяьхьна пикник "гIурба деран фестивал" ю аьлла, яздина цу хаамехь. Доцург ду цара кхоьллинарг аьлла, оцу барамехь вовшахкхеттачара бехкаш дехкина газетана.\nНутепаркера барам вовшахтоьхнера мухIажиршна лерина културан центро (Kultur Zentrum für Migranten), наха сагIина деллачу ахчанах. Гулбеллачарлахь хилла Нохчийчуьра баьхкина, тховкIело йоьхурш а.\nИнтернет-портало шаьш бинчу хаамна коьртехь яздина хилла AfD парламентан тобанхойн векало Бессин Биргита Браденбургерчу парламентехь хазийна дешнаш: "ГIурба деран фестивалехь Германин дакъа дац" аьлла.\n"Луккенвальд гIалин васт хIуммаъ а дикачу агIор хийцаделла цахилар къегина гойту, бусулбачаша гIурба дер Нутепаркехь дIадахьарца, - аьллачу Бессинан дешнаш далийна текстехь. – Исламан Iадаташ, гIурба дер доцург а, шайлахь цул а кхераме долу, масала, йовлакхаш лелор, бертаза маре эхийтар, сий лардеш, зудабераш дайар, оцу дерригено а йоккха меттиг ю дIалоцуш, вайн Малхбузен култура дIа а тоьттуш", - аьлла, яздина немцойн opposition24.com интернет-хьостано.\n2013-чу шарахь ша кхоьллинчул тIаьхьа махкахь гоьяьлла ультра-аьтто хьежамаш болу политикан парти ю AfD –"Альтернатива для Германии". Цуьнан декъашхой дика бевзаш бу, шайн националистийн дIахьедарш бахьанехь, скандалаш гIитторца.\n2017-чу шарахь Бундестагехь харжамаш дIахьочу заманчохь кхоалгIа меттиг баьккхира, парламентехь фракцеш дукха хиларца AfD-н группано. Партин программано дозанаш детта мигранташна: тховкIело йоьхучарна депортацеш йеш, чуоьхучу мухIажиршна дуьхьалонаш латтош.\nАла тарло, и парти Оьрсийчоьнна муьтIахь ю, хIунда аьлча, Европан санкцеш дIаяха бохуш, кхайкхамаш бо цо, ишта реза ю Оьрсийчоьнца юкъарлонаш лелон а.\nОцу политикан ницкъан коьрта векал ю Бессин. Браденбургерчу бахархошна дика девза цуьнан мухIажиршна дуьхьал доху аларш а, исламна дуьхьал говза хIитто плакаташ а.\n"Шуьнехь жижиг данне а дацара"\nГерманехь беха бусулбанаш хIоразза а оьгIазбохуьйту цу кепарчу дIахьедарша. Амма кхузахь, гIурбанна гулбеллачара дийцарца, новкъадеанарг идеологин Iиттарш хилла ца Iаш, эладитта кхоллар ду.\nЛуккенвальдехь хиллачарех, Нохчийчуьра схьаваьлла мухIажир зIене ваьллера "Кавказ.Реалии" порталан корреспондентца. Паркехь шаьш хIоттийначу барамехь даьккхина сурт даийтинера цо, "цхьаммо а цхьанна а урс ца хьаькхнера" аьлла, чIагIонаш а еш.\n"Самукъане де дара иза, оха паркехь дIадаьхьнарг. Кеп-кепара мутташ, марзолгаш яра охьаехкина, берийн ловзарш дара цигахь. МухIажирш хилла ца Iаш, меттигера дуккха а бахархой а гулбеллера цигахь, шайн доьзалшца цхьана. Мел лахара а, 100-120 стаг вара тхо", - аьлла, дийцина нохчийн мухIажиро.\nИшта цо билгалдоккху, барам вовшахтоьхначу юкъаралло ахчанаш гулдина хилар а, гIалин администарцин пурбанца шаьш вовшахкхетта хилар а.\n"Интересе дерг хIун ду, тхан шуьнахь жижиг данне а дацара, газетано зорбане йиллинчу материалах доьзна, бийначу устагIан сурт стенна ду – тхо кхеташ дац. Нагахь бусулбанаша, жижиг эшарна, хьайба дуьйш делахь, немцоша хьакхин жижиг эшча, цуьнга дехар до, хьайн лаамехь лахьара хьо олий?", - ца кхета Нохчийчуьра "Кавказ.Реалиица" къамел дина нохчийн мигрант.\nМухIажирийн гIуллакхашкахула йолчу гIалин хьукмато тIечIагIдира, Нутепаркехь гIурба дерна лерина барам дика дIабаьхьира, самукъане, цхьа а зен-зуламаш а доцуш аьлла.\nЦеран белхахой а хиллера цу даздарехь дакъа лоцуш. Социалан белхахой мухIажиршна тIехIиттина, opposition24.com интернет-хьостано зорбане яьккхинчу артиклна жоп дала хьийзаш бу уьш.


Германис керла президент хаьржина\nГермани -- Германин керла ваьккхина президент Франк-Валтер Штайнмаер Берлинехь, Чиллан-беттан 12-гIа де, 2017-гIа шо\nГерманино керла президент хаьржина\nКIирандийнахь керла президент хаьржина Германехь. Бакъду, кхечу пачхьалкхашкахь санна халкъо харжамашкахь билгал доккхуш дац немцойн махкахь президент мила хир ву. Иза Федералан гуламо хоржуш ву, нагахь санна масех кандидат велахь. Нагахь санна кандидат хIинца кху тIаьхьарчу харжамехь санна цхьаъ бен вацахь, тIаккха цу Гуламо цуьнан кандидатура тIечIагIйо. Цу кепара, Германин керла президент Штайнмайер Франк-Вальтер хир вуйла хIинцачул масех кIира хьалха дуьйна кхеташ дара, ткъа иза харжарх цхьа а интрига а хилира, масех бутт хьалха, масала, луларчу Австрехь санна.\nИнтрига Штайнмайерца доьзна кхечу хIуманца ю. Муха хийцалур ю Германин чоьхара а, арахьара а политика, иза президент хIоьттича дуьйна схьа? Оьрсийчоьнца дукха хенахь дуьйна йовха юкъаметтигаш йолуш волу Штайнмайер хIинца президент хIоттаро хIун тIеIаткъам бийр бу оьрсийн -немцойн юкъаметтигашна? Кремлан хаза кхаъ буй Штайнмайер Германин президент харжар, хьастагIа Трамп Доналд Цхьаьнатоьхначу Штатийн президент харжар санна?\nИ хаьттарш кхолладала бахьанаш ду, уггаре а хьалха Штайнмайер Франк-Вальтер мацах Шредер Герхард немцойн канцлер волучу хенахь цуьнан администрацин куьйгалхо лаьттина а волуш, Шредеран уггаре а гергарчу гонера доттагI хиларна. Цул совнаха, хIинцалца схьа тIаьхьарчу масех шарахь Германин арахьарчу гIуллакхийн министр лаьттина волу Штайнмайер юх-юха а Оьрсийчоьнна изоляци ян а мегар дац, Путин Владимирца дагадовларш сацон а мегар дац, Оьрсийчоь Германин мехала партнер а ю бохуш билгалдахарца гIарваьлла ву. Амма бакъду, и бахьана долуш хIинца, Штайнмайер Германин президент хIоьттинера аьлла, Кремле болу хьежамаш Берлинехь хийцалур бу бохучуьнга сатийсар эрна хета политологна Чапхановна.