Stav Centralnog odbora SUNSA po pitanju novog prijedloa Zakona o visokom obrazovanju Kantona Sarajevo – Sindikat Univerziteta u Sarajevu\nSindikat Univerziteta u SarajevuVijestiStav Centralnog odbora SUNSA po pitanju novog prijedloa Zakona o visokom obrazovanju Kantona Sarajevo\n28. Jula 2017. By admin Vijesti\t0 Comments\n4. Univerzitet u Sarajevu (UNSA) se kao najveća, najkvalitetnija i najvažnija visokoškolska institucija u BiH ne tretira na adekvatan način u novom prijedlogu Zakona. Prijedlog Zakona bi trebao definirati mjere kojima će se stvoriti bolji uvjeti rada na UNSA, osigurati sredstva za napredovanje saradnika i nastavnika, unaprijediti istraživačka i laboratorijska infrastruktura, poboljšati kvalitet nastavnog i naučnog procesa, što bi u konačnici omogućilo bržu integraciju UNSA u europski prostor visokog obrazovanja i učinilo prepoznatljivim UNSA u svijetu. Nažalost, mjere kojima bi se ovo postiglo nisu definirane novim prijedlogom Zakona. Nasuprot tome, novi prijedlog Zakona uvodi “discipliniranje” rada rukovodstva i akademskog osoblja, stavljanje svih finansija pod nadzor, veću birokratizacija novčanih tokova, ograničavanje autonomije i akademskih sloboda nastavnog osoblja, preveliko miješanje u pitanja koja su u isključivoj nadležnosti UNSA, što će u konačnici otežati normalno funkcioniranje UNSA i njegovih organizacionih jedinica, kako u finansijskom, tako i u nastavnom i naučnom smislu. Osim toga, Osnivač ne želi preuzeti obavezu i dati čvrste garancije na koji način će se poboljšati status visokog obrazovanja, kao i radno-pravni status uposlenika na UNSA. Ne postoje čvrste finansijske obaveze “Osnivača” u neophodnom finansiranju napredovanja akademskog osoblja, i finansiranja kvalitetnog nastavnog procesa po odobrenim programima studija. Stoga je neophodno zakonski precizirati obaveze Osnivača po pitanju navedenih aktivnosti.\n6. Kada je u pitanju obrazovni proces na visokoškolskim ustanovama, novim prijedlogom Zakona se predlažu odredbe koje Univerzitet u Sarajevu još više udaljavaju ne samo od Europskog prostora visokog obrazovanja, već i od onoga što trenutno imamo na Univerzitetu u Sarajevu. Zbog toga je sve veći trend odlaska najkvalitetnijih studenata zbog nastavka studija na inozemnim visokoškolskim ustanovama. Također se odredbama Zakona nastoji narušiti autoritet i integritet univerzitetskih profesora, te ih svesti na nivo koji je zastupljen na nekvalitetnim privatnim univerzitetima, što neminovno vodi ka procesu odlaska profesora, pogotovo mlađih, na inozemne univerzitete ili naučne institute. Neprimjereno je da se Zakonom određuje nastavniku kako će organizirati ispit, odnosno na koji način će organizirati provjeru znanja studenata, čime se jasno narušava autonomija nastavnika, koja predstavlja temelj Bolonjskog procesa. Osim toga, odredbe zakona koje Predlagač predlaže u smislu “olakšavanja” studija studentima su suprotne principima studiranja po Bolonji i približavanja Europskom prostoru visokog obrazovanja, kao što su: uvođenje dodatnih popravnih parcijalnih i integralnih ispita, uvođenja dodatnih septembarskih rokova, polaganje ispita bez zadovoljavanja svih formi provjere znanja definiranih silabusom predmeta, odnosno postizanja zahtijevanih vještina i kompentencija.


Prost broj 7 - Astro Shop\nNe postoji nijedan broj na beskonačnoj prirodnoj brojnoj osi koji toliko zaokuplja ljudsku pažnju kao prost broj 7. Po statističkim proračunima više od polovine ljudi, kad im se napomene da zamisle bilo koji prost broj od 1 do 9, pomisle na sedmicu. Da li je to slučajno?\nPored broja 1, ako je verovati statistici, broj 7 više se koristi od bilo kog drugog jednocifrenog broja, ali krenimo redom i pogledajmo svu veličinu ovog neparnog i prostog broja.\nBroj 7 je specifičan po tome jer označava broj planeta vidljivih golim okom, broj dana u nedelji u kojima je Bog stvorio svet ili broj smrtnih grehova, tako da se recimo u Bibliji, simbolično ili ne, broj 7 pominje negde oko 700 puta. Samo u Otkrivenju Jovana Bogoslova, poslednjem biblijskom naslovu, broj 7 javlja se više puta: 7 crkava, 7 anđela, 7 Božjih duhova, 7 zvezda, 7 pečata, 7 zlatnih svećnjaka sa po 7 sveća, 7 truba, 7 gromova, 7 krajnjih zala, 7 zlatnih zdela. Božije jagnje, koje ima 7 rogova i 7 očiju jedino je dostojno da otvori Sv. Knjigu koja ima 7 pečata. U istom poglavlju Biblije postoji aždaja sa 7 glava i na glavama 7 kruna. Nije li više nego uverljiva sva simbilika ovog broja, koji se nesumnjivo i ne slučajno poklapa sa 7 planeta vidljivih golim okom?\nBroj 7 simboliše duhovnu savršenost. U starom zavetu Bog je stvorio zemlju za 6 dana, a sedmog dana se odmarao.\nDa li to znači da je podela na 7 dana u nedelji određen brojem dana stvaranja sveta, delanja, i danom odmora, ne delanjem, ili je nešto drugo u pitanju!?\nPored 7 smrtnih grehova i 7 vrlina, postoji i 7 svetih tajni, ali isto tako od postojanja sveta i sve do dana današnjeg, postoji 7 planeta vidljivih golim okom. U astrologiji, čak i pre Ptolomeja Aleksandriskog, Mesec i Sunce su pripadali skupu planeta vidljivih golim okom, takozvana velika svetla, tako da pored Merkura, Venere, Marsa, Jupitera i Saturna ima ih ukupno 7. Ne samo da su Mesec i Sunce ravnopravno posmatrani kao planete, nego se smatraju glavnim davaocima života na Zemlji i od njihovog cikličnog kretanja i rasporeda na nebu zavisi sveopšti život na Zemlji. Vavilonci, Egipćani, Kinezi, Indusi, Grci i Rimljani, kao i Maje, Inke ili severnoamerički Indijanci, svi oni su verovali da svaka od 7 planeta upravlja sudbinom ljudi. Rimljani su verovali da svaki sat u toku dana upravlja ljudskom sudbinom, te da sledeći sat prepušta uticaj narenoj planeti koja je bliža Zemlji, i tako redom, dok se ne završi ciklus od 7 planeta. Ovaj sedmočasovni ciklus se ponavlja sve do 7. dana, tj. 168. časa, pa sve ponovo iz početka.\nVerovatno se tako, u podeli vremena u svim poznatim civilizacijama, dodeljuje 7 dana u nedelji, analogno 7 planeta vidljivih golim okom. Čuvena Vavilonska kula, sigurit, imala je 7 terasa, svaka od njih ponaosob je služila za posmatranje jedne od 7 planeta i nosila ime posmatrane planete. Jevreji su Solomonov hram gradili 7 godina, a po njihovom verovanju posle 7 sabatnih godina, ciklus od 7 x 7 godina, nastupa oprostna godina, kada su se sluge oslobađale. Tako zaveštanje i značaj planeta se održalo do današnjih dana, tako da svakom danu u nedelji dodeljuje određena planeta koja vlada tim danom. Ono što je takođe veoma zanimljivo, danas nama poznati nazivi i raspored dana u nedelji potiče od redosleda planeta, odnosno od njihove udaljenosti od Zemlje.\nPonedeljkom vlada Mesec, koji je najbliži Zemlji, latinski naziv Dies Lunea, italijanski lunedi, španski lunes, francuski lundi, engleski Monday; utorkom Mars, latinski Dies Martis, italijanski martedi, španski martes, francuski mardi; sredom Merkur, latinski Dies Merkuri, italijanski mercoledi, španski miércoles; četvrtkom Jupiter, latinski Dies Iovis, španski jueves; petkom Venera, latinski Dies Veneris, italijanski venerdi, španski viernes; subotom Saturn, latinski naziv Dies Saturni, italijanski sabato i španski sabado, engleski Saturday i nedeljom Sunce, latinski naziv Dies Solis, engleski Sunday. Kao što se vidi mnogi narodi koriste imena dana u nedelji prema imenima planeta koje vladaju tog dana, što je samo odraz prirodnih zakona nastalih posmatranjem kosmosa, zvezda i planeta. Nije teško zaključiti da se broj 7 izborio za svoje mesto iz osnovnog prirodnog zakona kretanja 7 planeta, tj. zvezda, i određivanju vremenskih intervala, astro-logosa, tj. astrologije.\nSa brojem 7 svi smo se uglavnom prvi put susreli u bajkama koje počinju: “Preko 7 mora i 7 polja i 7 gora bio jednom jedan…” i, naravno, bila je tu neizbežna Snežana i njenih 7 patuljaka. Ubrzo posle toga učili smo u školi 7 padeža, 7 Svetskih čuda, 7 osnovnih mernih jedinica u Međunarodnom sistemu merenja ili iz hemije da je ph 7 neutralna vrednost. Tako iz fizike se uči da je Njutn razdelio belu svetlost na dugine boje kojih ima, zamislite, 7, nadalje iz muzičkog se uči da postoje 7 imena nota, iz istorije se uči o 7 antičkih mudraca, kao i o večitom gradu Rimu koji je osnovan i leži na 7 brežuljaka. Takođe, istorija nas uči o 7 svetih Kraljeva koji su u manastiru Žiča, pored današnjeg Kraljeva, kraljevstvom venčani. I u novijoj istoriji pojaviše se 7 Sekretara SKOJ-a ili na velikom platnu, verovatno prateći istu simboliku gledamo 7 Veličanstvenih ili 7 Samuraja, ili smo slušali Sedmoricu mladih, a poneko bi okusio popularno piće 7 UP ili proučavao 7 čakri na ljudskom telu. Kasnije je došao na red i kompjuterski operativni sistem Windows 7 i teorija Zakona oktave ili zakona vibracije 7 tonova ili talasa koji predstavljaju osnovni zakon Svemira. Veoma jednostavno objašnjenje ovog zakona glasi da Kosmos, na makro nivou, i čovek na Zemlji, na mikro nivou, pulsiraju u kontinuiranom stanju sedmostepene lestvice transformacija. Kao što vidimo broj 7 je svuda oko nas i zato ne čudi što više od polovine ljudi pomisli na 7-cu, kad treba da pomisli ne neki broj iz skupa prostih brojeva.\nU hriščanskoj veri poznata su 7 Arhangela koji se nalaze na sedmom nebu. Budisti, Indusi i muslimani spoznali su i opisali pojam sedmog neba. Prisetite se one stare izreke: “Osećam se ko na sedmom nebu”.\nI da se ne zaboravi, Jovan Bogoslov u Otkrovenju šalje poruku u 7 crkava i otvara 7 pečata pred Gospodom “ Što ima 7 Duhova Božijih i 7 zvijezda”. Jagnje koje je dostojno da otvori 7 puta zapečaćenu knjigu istine ima 7 očiju i 7 rogova.\n“I kad otvori 7. pečat, posta tišina na nebu oko po sahata.”\n“I vidjeh 7 anđela koji stajahu pred Bogom, a dade im se 7 truba.”


O nama – Džemat – Islamska Zajednica Bošnjaka kantona Aargau\nU vremenu globalne podjele u svijetu, kada su se ljudi udaljili jedni od drugih, onda kada vjerski zakoni nisu vise objasnjavali imami i alimi nego ih je sebi tumacio kako je ko htjeo i umio, nasa Zajednica se odlucila na jedan historijski korak:”Ujedinjenje cetiri postojeca dzemata” na teritoriji kantona Aargau i njegove sire regije. Ovaj korak nije bio nimalo lagahan a malo je bilo onih koji su u njemu vidjeli uspjeh. Medjutim, oni koji vjeruju u Allaha, dz.s., i dobra djela cine, obavljaju svoje propisane duznosti a cuvaju se zabranjenih stvari, oni koji pozivaju dobru a odvracaju od zla imaju Allahovo obecanje da ce upjeti. U nasem slucaju je Allahova pomoc bila je sa nama.\nPostojeci dzemati: Teufenthal, Koblenz, Lenzburg i Zofingen su na jedan nacin nastali iz istoga gnijezda, kao i ostali dzemati Bosnjaka u Svicarskoj (okolni dzemati ciji su lideri bili u clanstvu dzemata Teufenthal), i pri izlasku iz gnijezda nije bilo svadje niti razmjerica. Ovdje moramo navesti da je dzemat Teufenthal prvi dzemat na prostorima Svicarske, odbor je osnovan 1988 god., prve teravije klanjane u martu 1989, a iste godine 16.10.1989 je “Vrhovno islamsko starjesinstvo” potvrdilo osnivanje dzemata Teufenthal (sto mozete pogledati u dopisu kada kliknete na slijedeci link DZEMAT TEUFENTHAL). Prvi Dzemati su i dalje saradjivali i gajili veoma dobre odnose tako da ideja o udruzivanju nije odbacena. Proteklo je mnogo druzenja, sastanaka, vijecanja, ubjedjivanja a po nekada i bucnih rasprava ali je to sve vodilo ka ciscenju puta prema zajednickom cilju kojeg smo jednoglasno prihvatili.\nNasa je Zajednica dobila visoki rejting i dobar imidz organizacijom tradicionalne manifestacije “Vece Kur`ana” koja iz godine u godinu budi sve vise interesa kod muslimana Svicarske, Njemacke, Francuske, Austrije i Italije.\nPri nasem Centru djeluje KUD “Sevdah”, FC “Ljiljan”, “Omladinski savez”, “Udruzenje zena”, “Udruzenje privrednika” a nastojimo da obezbjedimo prihvatiliste za odgoj male djece ciji roditelji imaju radne obaveze i ne mogu posvetiti dovoljno paznje i vremena za odgoj svoje djece.\nFoto Galerija Zajednice\nInstagram i Objave\nOficijalna Instagram Stranica Islamske Zajednice u Švicarskoj\nInstagram post 17952219445855611\nPOZIVAMO VAS U PETAK, 06.05.2022. NA PROMOCIJU FIL\nInstagram post 17919594428270174\nInstagram post 18028673572362238\nUčitaj Više Objava Posjetite Profil\n+41 76 538 10 11


"TARA Concept" na najvećem svetskom sajmu industrije podova i podnih obloga "Domotex 2019" (FOTO) | InfoKG - Gradski portal - Kragujevac - Najnovije vesti\n"TARA Concept" na najvećem svetskom sajmu industrije podova i podnih obloga "Domotex 2019" (FOTO)\n14:00 | Četvrtak, 24 01 2019\nKragujevačka kompanija "TARA Concept", jedan od vodećih proizvođača unikatnih, luksuznih podnih i zidnih obloga od specifičnih vrsta drveta, peti put je nastupila na najznačajnijem svetskom sajmu industrije podova i podnih obloga "Domotex 2019" u Hanoveru. Ovaj sajam, kojim je "TARA" počela poslovnu godinu, bio je odlična prilika za premijernu prezentaciju nove kolekcije.\nSajam je održan od 11. do 14. januara, a okupio je oko 1.400 izlagača iz više od 60 zemalja - lidere u proizvodnji i vodeće brendove u industriji podova i podnih obloga, eksperate iz struke, arhitekte, dizajnere...\nZa "TARU", prema rečima direktora Vladimira Lekovića, "Domotex" u Hanoveru je najznačajniji sajam na kome kompanija učestvuje tokom godine, samim tim što je to najveći svetski sajam industrije podova i podnih obloga, a "TARA" je uglavnom orijentisana na izvoz.\n"Sajmovi su naše svetske prezentacije, glavna mesta na kojima se susrećemo sa klijentima, uspostavljamo nove kontakte, pratimo trendove, razmenjujemo iskustva. Nastup na "Domotex-u" je bio i sjajna prilika da poslovnu godinu počnemo premijerom naše nove kolekcije".\n"TARA Concept" će se u 2019. prezentovati na ukupno šest sajmova.\nProizvodi koje "TARA Concept" iz srca Šumadije plasira u svet unikatini su i prepoznatljivi po ručnoj izradi i specifičnim vrstama drveta od kojih nastaju. Između ostalog, tu je fosilni hrast, koji je u vodi i mulju rečnih korita odležao od nekoliko stotina do nekoliko hiljada godina. Prestižan je i domaći orah, jer je reč o samoniklim stablima, a ne o drvetu iz masovnih zasada, koga odlikuju kvalitet, čvrstoća, potpuno jedinstvena tekstura i boja, čime se svrstava među najskuplje vrste u svetu. Više o tome čitaoce portala InfoKG očekuje u intervjuu sa direktorom "Tare" Vladimirom Lekovićem, koji će biti objavljen u ponedeljak, 28. januara.\nKragujevčani grade prve PAMETNE apartmane na Zlatiboru (FOTO) 10:00


SAVRŠEN RECEPT: PITA SA ŠPINATOM I PRAZILUKOM | Hayat.ba\nSAVRŠEN RECEPT: PITA SA ŠPINATOM I PRAZILUKOM\nPripremite ovu ukusnu pitu i uživajte.\nOperite povrće, a zatim na ulju izdinstajte isjeckani praziluk, šampinjone i špinat. Posolite i dinstajte dok svi sastojci ne omekšaju.\nPodmažite pleh uljem, stavite dvije kore (malo ih nagužvajte), poprskajte ih uljem, redajte fil od špinata, ponovo nagužvane kore, pa narendati tofu sir.\nOpet stavite kore i redajte sastojke istim redoslijedom dok ne utrošite materijal. Preko posljednje kore narendajte sir, premažite uljem i pecite pitu u rerni na 200 stepeni dok ne porumeni.


Teslin kalem ili Teslin transformator - Inženjerski portal Balkana\nNaslovna Baza znanja Tutorijali Teslin kalem ili Teslin transformator\nTeslin kalem je dobio naziv po čuvenom srpskom naučniku Nikoli Tesli i on predstavlja visoko-frekventni transformator koji radi pri visokom naponu.\nKoristi se za proizvodnju veoma visokog napona visoke frekvencije. Nikola Tesla je ovaj transformator koristio u eksperimentalne svrhe za proizvodnju munja, istraživanje električnog osvjetljenja, fosforescencije, proizvodnju rendgenskih zraka, elektroterapije, bežičnog prenosa električnih i radio signala i energije na daljinu.\nKao i skoro svi transformatori, Teslin kalem poseduje dva odvojena kola – primar i sekundar. Na primaru je dodat HV kondenzator i koji uz induktor (kalem) tako povezan formira LC kolo ili rezonantno (oscilatorno) kolo. U kolu nalazi se još i zazor tj. iskrište. Kondenzator skladišti energiju u svom električnom polju, dok kalem energiju skladišti u svom magnetnom polju. Skladištenje energije osciluje u strujnom kolu u rezonantnoj frekvenciji. Kada na primar Teslinog kalema povežemo električni izvor dobija se sistem isporučivanja naelektrisanja.\nSekundar se sastoji od namotaja žice i elektroda. Ovi namotaji se nalaze u istom delu prostora koji zauzima kalem primarnog kola. Kako promenljivo magnetno polje stvara električno polje koje pomera naelektrisanja duž sekundarnog kalema, ono poseduje veoma veliku energiju, što predstavlja visokonaponsko naelektrisanje, koje se akumulira u elektrodama sekundarnog kalema i stvara brojne iskre tj. munje.\nKod većine kola koja moraju da imaju zatvorene petlje, sekundar Teslinog kalema to ne mora. Teslin kalem u svom originalnom obliku mogao je da proizvodi napon od 10-12 miliona volti, što je dovoljno da izazove munju tj. električno pražnjenje u vazduhu dugu i do četrdeset metara. Krajnje elektrode izbacuju naelektrisanje u okolni prostor, a mnoge varnice nađu svoj put kroz vazduh ka drugim elektrodama. Pošto se pravac elektrona kroz sekundarni kalem stalno menja napred-nazad (zbog oscilatornog kola), Teslin kalem predstavlja visoko-frekventni uređaj čije se naelektrisanje elektroda menja od pozitivnog ka negativnom i obrnuto i po nekoliko miliona puta u sekundi. Ova brza promena naelektrisanja, kao i promenljivo električno i magnetno polje čine Teslin kalem, između ostalog i veoma snažnim emiterom elektromagnetnih talasa.\nTeslin kalem tj. transformator imao je nekoliko konstrukcija, sa kojima je pokušavo da izvrši bežični prenos električne energije i informacija na daljinu. Dan-danas je princip rezonantne podešenosti predajnog i prijemnog kola univerzalno prihvaćen za sve radio prijemnike i predajnike.\nŠto se tiče bežičnog prenosa električne energije u većoj količini još uvek se nije uspelo. Sam Tesla je tvrdio da je efikasnost Teslinog transformatora u prenosu energije veća od prenosa energije klasičnim oscilatorima (Hercov oscilator). A to je donekle i demonstrirao svojim čuvenim eksperimentima u Kolorado Springsu, gde je uspeo da upali sijalicu od 25W priključenu na Teslin transformator podešen kao prijemnik. Prijemni kalem je jednim krajem uzemljen, ali nije bilo nikakve direktne žične veze između predajnika i prijemnika. Daljina između prijemnika i predajnika je bila nekoliko desetina metara.\nPrimena Teslinog transformatora\nKola slična Teslinom transformatoru su korišćena u radio-predajnicima sa iskrištem za bežičnu telegrafiju, sve do razvoja jačih predajnika sa elektronskim cevima 20-ih godina, prošlog veka. U predajnicima sa iskrištima su korišćena i druga električna kola, ali su sva koristila rezonantni princip koji je prvi Tesla uveo u radio-tehniku.\nDanas postoje elektronski oscilatori, ali je Teslin originalni dizajn sa iskrištem vrlo pouzdan i otporan na vrlo visoke napone.\nTeslin transformator se može koristi:\nZa stvaranje plazme, loptastih munja\nU akceleratorima i razbijačima atomskih čestica\nZa Kirlijanovu fotografiju – snimanje ”aure”\nZa proizvodnju ozona\nKao izvor udarnih napona pri visokonaponskim merenjima\nZa sterilizaciju vode i vazduha\nPrethodni tekstOvaj dvonožni robot, će vam možda donositi pošiljke jednog dana\nSledeći tekstPoziv za pomoć


za lokalnu samoupravu - PDF\nDownload "za lokalnu samoupravu"\n1 182 Dušan Dušan Vasiljević novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji VASILJEVIĆ\n2 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 183 Uvod Lokalna samouprava u Srbiji je institucija političkog sistema sa najdužom, najbogatijom, ali istovremeno i izrazito neravnomernom tradicijom.donekle je paradoksalan podatak da je period najveće samostalnosti lokalne samouprave u toku te bogate tradicije vreme turske uprave kada je lokalna samouprava, u gotovo potpunom odsustvu turskih vlasti izvan većih gradova, obavljala brojne upravne, sudske i policijske poslove i štitila i predstavljala narod pred turskim vlastima1. Međutim, odmah nakon uspostavljanja organa vlasti izniklih iz oslobodilačkih ustanaka početkom 19. veka, autonomija u odnosu na tursku vlast ne traži se više u snažnoj lokalnoj samoupravi već, naprotiv, u jakoj središnjoj vlasti. Od ovog vremena, razvoj lokalne samouprave naglašeno osciluje između perioda centralizacije, pokretanih pre svega osećajem ugroženosti sistema vlasti, i perioda decentralizacije, koji su karakteristični za vremena kada se centralna vlast oseća dovoljno sigurnom da deo svoje vlasti podari lokalnoj samoupravi. Već prvi zakon koji uređuje lokalnu samoupravu (Zakon o ustrojstvu opština iz godine) ustanovljava dosta široke nadležnosti gradova i opština, ali ih i stavlja pod kontrolu sreskih i okružnih načelnika. Da ne idemo u dalju prošlost, tokom osamdesetih godina prošlog veka opštine su uživale takav nivo autonomnosti u odnosu na više nivoe vlasti da se taj period često označava kao doba izrazite feudalizacije sistema vlasti, a na njega se i danas ukazuje kada se iznose rezerve prema predlozima za decentralizaciju. Devedesete godine su, kao i u većini drugih zemalja u okruženju, donele izrazitu centralizaciju vlasti. To je u manjoj meri bio odgovor na preteranu decentralizaciju u prethodnom periodu, a u većoj odgovor na osećaj ugroženosti unutrašnjim i spoljnim pretnjama. Gradovi i opštine su iz devedesetih godina izašle sa bitno smanjenim obimom nadležnosti, bez svoje imovine i bez ijednog značajnog izvornog prihoda. Devedesete godine imaju još jedan važan legat Miloševićev monopol vlasti počeo je da se kruni najpre na nivou lokalne samouprave. Tako se dogodilo da su, počev od godine, u lokalnoj samoupravi prva iskustva u upravljanju javnim sektorom sticali tadašnji opozicioni prvaci, a kasniji najviši nosioci vlasti na centralnom nivou. Verovatno su zahvaljujući i tome petooktobarske promene i dolazak lokalnih lidera na vlast na nivou Republike udahnuli novi život u sistem lokalne samouprave u Srbiji. Etapa u razvoju lokalne samouprave posle 5. oktobra obeležena je donošenjem Zakona o lokalnoj samoupravi u februaru godine, odnosno uvođenjem principa horizontalne podele vlasti na lokalnom nivou, kao i donošenjem Zakona o finansiranju lokalne samouprave godine, kojim je finansijski položaj gradova i opština značajno unapređen. 1 Bogoljub Milosavljević, Sistem lokalne samouprave u Srbiji, Stalna konferencija gradova i opština, Beograd, 2005, str. 52.\n3 184 Dušan VASILJEVIĆ Pravni okvir u kome će lokalna samouprava tek početi da funkcioniše u narednom periodu postavljen je novim Ustavom2 (proglašen u novembru godine) i usvajanjem paketa zakona u decembru godine: Zakona o lokalnoj samoupravi, Zakona o teritorijalnoj organizaciji, Zakona o glavnom gradu i Zakona o lokalnim izborima3. Od prethodno važećih zakona koji su sistemski uređivali ovu oblast, na snazi je ostao samo Zakon o finansiranju lokalne samouprave. Osnovne karakteristike lokalne samouprave u Republici Srbiji Verovatno najvažnija karakteristika lokalne samouprave u Srbiji jeste veličina gradova i opština kao jedinica lokalne samouprave. Sa 145 jedinica lokalne samouprave na oko 7,5 miliona stanovnika, odnosno prosekom od preko stanovnika po opštini, jedinice lokalne samouprave u Srbiji su među najvećima u Evropi4. Prosečna jedinica lokalne samouprave u Srbiji sa oko 610 kvadratnih kilometara površine takođe spada među najveće u Evropi. Posledice ovakvog stanja su višestruke. Najpre, pravilo da je lokalna vlast blizu građanima, u Srbiji u kojoj gotovo polovina stanovništva živi u jedinicama lokalne samouprave sa više od stanovnika važi manje nego u većini drugih zemalja. To, naravno, utiče i na manju raširenost oblika neposredne demokratije na nivou lokalne samouprave. Broj jedinica lokalne samouprave prema broju stanovnika Do Preko Tabela 1 2 Sl. glasnik Republike Srbije, br. 83/06. 3 Svi objavljeni u Sl. glasniku Republike Srbije, br. 129/07. 4 Ovaj i drugi podaci, ukoliko izričito nije drugačije rečeno, ne odnose se na Autonomnu Pokrajinu Kosovo i Metohiju u kojoj se lokalna samouprava nezavisno izgrađuje pod upravom UNMIK-a.\n4 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 185 Druga posledica je da su kapaciteti lokalne samouprave na višem nivou nego što je to slučaj u drugim zemljama sličnog nivoa razvijenosti, u kojima su jedinice lokalne samouprave znatno usitnjenije. Ta posledica je rezultat još jedne važne karakteristike sistema lokalne samouprave u Srbiji koja nije direktno vezana za lokalne, već za regionalne vlasti tačnije za njihovo odsustvo. U Srbiji ne postoje regioni niti neki drugi nivo organizovanja javnih vlasti između lokalne samouprave i Republike. Ne sme nas zbuniti to što postoje administrativni okruzi, budući da oni predstavljaju dekoncentrisane oblike republičkih organa, koji imaju izuzetno malo nadležnosti. Zahvaljujući odsustvu regionalnih vlasti, mnoštvo nadležnosti (od snabdevanja vodom i uklanjanja čvrstog otpada do promovisanja ekonomskog razvoja i borbe protiv nezaposlenosti), za koje su u drugim zemljama zaduženi ili neki međuopštinski entiteti ili viši nivoi vlasti, u Srbiji vrši gotovo isključivo svaka jedinica lokalna samouprave za svoju teritoriju. Monotipnost je sledeća važna karakteristika sistema lokalne samouprave u Srbiji. Donedavno su nadležnosti i struktura organa bili jednaki i za opštine i za gradove, tako da nije postojala bitna razlika čak ni među najmanjim gradovima i najvećim opštinama. Jedna od posledica tog načela bila je situacija da se pri razmatranju mogućnosti za dalju decentralizaciju u pojedinim oblastima po pravilu polazilo od pitanja da li će opštine sa najmanjim kapacitetima biti u stanju da sprovedu tu nadležnost. Neki manji pomaci su načinjeni sektorskim zakonima (na primer, gradovima su preneta osnivačka prava za kliničke centre). Mogućnosti za širu primenu načela da nadležnosti treba prenositi u zavisnosti od kapaciteta jedinica lokalne samouprave stvorene su donošenjem Zakona o glavnom gradu i povećanjem broja gradova sa 4 na 23, prema odredbama novog Zakona o teritorijalnoj organizaciji. Ove izmene treba da olakšaju sledeći talas decentralizacije, koji bi trebalo da prenese nove nadležnosti jedinicama lokalne samouprave sa statusom grada. Time bismo se približili modelu decentralizacije u više brzina, pri čemu bi najpre neke nove nadležnosti bile prenete gradovima, a tek kasnije možda i opštinama. Tabela 2 Ukupan broj stanovnika u Srbiji Broj stanovnika u gradovima Broj stanovnika u opštinama Procenat stanovništva koji živi u gradovima 57% Procenat stanovništva koji živi u opštinama 43%\n5 186 Dušan VASILJEVIĆ Još jedna karakteristika lokalne samouprave u Republici Srbiji na kojoj se treba zadržati na ovom mestu jeste da javno mnjenje o njoj, u najmanju ruku, nije izrazito pozitivno. Prema jednom istraživanju iz juna godine5, upitani kojim institucijama veruju, građani na prva mesta stavljaju predsednika Republike i Vojsku Srbije, dok su lokalna samouprava i pravosuđe bili na začelju, iza Vlade, Narodne skupštine, pa i policije. I po stepenu percepcije korupcije i zloupotrebe vlasti u različitim institucijama, lokalna samouprava je, prema istom istraživanju, bolje stajala samo u odnosu na pravosuđe. Nešto su pozitivniji nalazi istraživanja iz januara godine6, prema kome puno ili delimično poverenje u predsednika opštine, odnosno gradonačelnika, ima 48% građana, dok je u slučaju skupštine opštine to 43%. U predsednika opštine nema, ili ima malo poverenja 34% građana. Nešto veći procenat građana nema, ili ima malo poverenja u skupštinu opštine (36%). Poređenja radi, u savet mesne zajednice puno ili delimično poverenje ima 33% građana, a čak 29% nema, ili ima malo poverenja, dok je u slučaju predsednika saveta mesne zajednice odnos poverenja i nepoverenja 36 prema 27%. Ovi rezultati vode do dva korisna zaključka. Najpre, veće poverenje građana u predsednika opštine nego u skupštinu opštine, kao i veće poverenje u predsednika mesne zajednice nego u savet mesne zajednice govori da personalizacija lokalne samouprave ima pozitivne efekte na nivo poverenja građana. Drugi zaključak je da je, iako građani imaju loše mišljenje o stanju lokalne samouprave u zemlji, nivo njihovog poverenja u svoju lokalnu samoupravu na relativno zadovoljavajućem nivou. Ovo je u skladu sa odavno uočenom tendencijom da građani po pravilu imaju veoma loše mišljenje o stanju školstva u zemlji, ali učiteljicu svoga deteta ocenjuju visokim ocenama. Ustavni položaj lokalne samouprave Već u prvom delu Ustava Republike Srbije, koji nosi naslov Načela Ustava, sadržana je odredba prema kojoj je državna vlast ograničena pravom građana na pokrajinsku autonomiju i lokalnu samoupravu7. Za svaku je pohvalu to što je lokalna samouprava definisana kao pravo građana, a posebno je prijatno iznenađenje da se to pravo građana postulira kao ograničenje državne vlasti, s obzirom na to da ni jedno ni drugo nije bilo slučaj u Ustavu iz godine. 5 Poverenje građana u političke procese i institucije, Transparentnost Srbije i Vestminsterska fondacija za demokratiju, jun Korak ka građanima vodič kroz mesnu samoupravu u Srbiji, Centar za slobodne izbore i demokratiju (CeSID), Beograd, 2006, str Ustav Republike Srbije, član 12, Sl. glasnik Republike Srbije, br. 83/06.\n6 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 187 Novi Ustav čini i korak dalje u razgraničenju nadležnosti lokalne samouprave, pa tako prvi stav člana 177. glasi: Jedinice lokalne samouprave nadležne su u pitanjima koja se, na svrsishodan način, mogu ostvarivati unutar jedinice lokalne samouprave, a autonomne pokrajine u pitanjima koja se, na svrsishodan način, mogu ostvarivati unutar autonomne pokrajine, u kojima nije nadležna Republika Srbija. Od ove odredbe ipak ne treba očekivati da bude velika garancija obima poslova gradova i opština, budući da se već u drugom stavu istog člana Ustava kaže: Koja su pitanja od republičkog, pokrajinskog i lokalnog značaja određuje se zakonom. Dve su najvažnije novine koje novi Ustav donosi u sistem lokalne samouprave. Prvo, Ustavom se predviđa da skupština opštine odlučuje o izboru izvršnih organa opštine, a da se izbor izvršnih organa gradova i grada Beograda uređuje zakonom. Ovim je na dosta neobičan način razrešena dilema da li će se predsednici opština i dalje birati na neposrednim izborima ili ne (taj sistem je u Srbiji bio na snazi manje od četiri godine: od do godine). Izabrano rešenje nije neobično samo po sebi jer neposredan izbor gradonačelnika još uvek nije dominantna forma u zemljama razvijene demokratije. Jeste neobično da jedna zemlja koja je imala neposredne izbore za predsednike opština i gradonačelnike prelazi na sistem izbora predsednika opštine u skupštini opštine, iako je trend u Evropi upravo obrnut. Još je neobičnije da se način izbora predsednika opštine čvrsto definiše u ustavu neke zemlje. Svaka inicijativa da se to promeni moraće da se suoči sa složenom procedurom promene Ustava. Nije velika tajna da je ovakvo rešenje deo političke nagodbe najznačajnijih političkih stranaka, u kojoj je preovladala procena da nad predsednicima opština koje su izabrale skupštine opština stranke imaju mnogo veći stepen kontrole nego nad onima koji su mandat dobili od građana na neposrednim izborima. Ovo je dodatno potvrđeno jednom naizgled bezazlenom odredbom člana 180. Ustava, prema kojoj se u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave u kojima živi stanovništvo mešovitog nacionalnog sastava omogućuje srazmerna zastupljenost nacionalnih manjina u skupštinama, u skladu sa zakonom. Ova odredba Ustava teško da može da se sprovede u život bez neke vrste proporcionalnog izbornog sistema. Kako ćemo kasnije videti, upravo je to učinjeno naknadnim donošenjem Zakona o lokalnim izborima. Ukidajući neposredne izbore za predsednike opština i utirući put za proporcionalne izbore za skupštine opština, novi Ustav je obezbedio uslove za nivo dominacije političkih stranaka nad lokalnom samoupravom koji je gotovo bez presedana. Druga važna novina koju je doneo Ustav jeste kategorija imovine lokalne samouprave, koja do tada nije postojala u ustavnom sistemu Srbije. Sva imovina koju koriste jedinice lokalne samouprave u svojini je Republike Srbije, a opštine i gradovi imaju samo pravo korišćenja. Svojina lokalne samouprave i dalje ne postoji u praksi, budući da zakoni koji treba da definišu šta je to imovina lokalne samouprave i koji obim prava lokalna samouprava ima na različitim vrstama imovine tek treba da budu doneti.\n7 188 Dušan VASILJEVIĆ Lokalna samouprava i Republika Ustav postulira da pravo građana na lokalnu samoupravu podleže samo nadzoru ustavnosti i zakonitosti. Zakon o lokalnoj samoupravi predviđa niz situacija u kojima je dozvoljeno da Republika interveniše u poslove lokalne samouprave, kao i različite instrumente za to intervenisanje. Vlada je dužna da obustavi od izvršenja opšti akt jedinice lokalne samouprave za koji smatra da nije saglasan Ustavu ili zakonu. Ovo rešenje o obustavi od izvršenja prestaje da važi ako Vlada u roku od pet dana od objavljivanja rešenja ne pokrene postupak za ocenu ustavnosti i zakonitosti tog akta. Alternativni postupak, u slučaju da nadležno ministarstvo (ili nadležni organ autonomne pokrajine) smatra da opšti akt nije u saglasnosti sa ustavom ili zakonom, jeste pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti, bez prethodnog obustavljanja od izvršenja tog akta. Republička Vlada može obustaviti od izvršenja opšti akt jedinice lokalne samouprave i ako on nije u saglasnosti sa njenim statutom, nakon što joj prethodno ukaže na to, a do odluke Vrhovnog suda koja se donosi u postupku koji je pokrenula Vlada. Samo ministarstvo nadležno za poslove lokalne samouprave može ukinuti ili poništiti pojedinačni akt lokalne samouprave protiv koga nije obezbeđena sudska zaštita, ukoliko nije u saglasnosti sa zakonom ili drugim propisom, ili opštim aktom jedinice lokalne samouprave, ali tek ako lokalna samouprava u roku od najmanje mesec dana ne postupi po predlogu ministarstva da taj akt sama poništi ili ukine. U prethodnom periodu jedan od najvažnijih instrumenata Republike bilo je široko zloupotrebljavano pravo raspuštanja skupštine opštine. Iako ne postoji precizna statistika o korišćenju ovlašćenja za raspuštanje skupština opština, poznato je da se tokom devedesetih godina ovo pravo koristilo veoma široko, često na osnovu procene da skupština opštine ne postupa u interesu građana. Naravno, to je pre svega bilo sredstvo za obračun sa opštinama u kojima su lokalne vlasti bile suprotstavljene republičkim. Zakoni o lokalnoj samoupravi iz i godine sadrže mnogo užu definiciju, prema kojoj republička Vlada može da raspusti skupštinu opštine ako: a) skupština ne zaseda duže od tri meseca, b) ako ne izabere predsednika opštine i opštinsko veće u roku od mesec dana od dana konstituisanja skupštine jedinice lokalne samouprave ili od dana njihovog razrešenja, odnosno podnošenja ostavke i c) ako ne donese statut ili budžet u roku koji je utvrđen zakonom. I u periodu nakon godine, Vlada je dosta arbitrarno sprovodila pravo raspuštanja skupštine opštine, i to tako što se gledalo kroz prste i odlagalo raspuštanje skupština u opštinama u kojima je stranačka struktura vlasti na lokalnom nivou odslikavala strukturu republičkog nivoa, dok se spremno koristila prva prilika da se raspusti skupština opštine u kojoj to nije bio slučaj. U slučaju da se skupština opštine raspusti, predsednik Narodne skupštine raspisuje izbore za odbornike u roku od dva meseca od stupanja na snagu odluke o raspuštanju skupštine jedinice\n8 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 189 lokalne samouprave, a Vlada imenuje privremeni organ sastavljen od predsednika i četiri člana. Budući da se izbori održavaju 45 do 90 dana od dana raspisivanja, privremeni organ može da obavlja svu vlast u opštini u periodu do pet meseci. Dok novi Zakon o lokalnoj samoupravi sadrži odredbu prema kojoj Vlada imenuje članove privremenog organa vodeći računa o političkom i nacionalnom sastavu raspuštene skupštine jedinice lokalne samouprave, te odredbe u prethodnoj verziji tog zakona nije bilo, pa je praksa bila da stranački sastav privremenog organa nema nikakve veze sa sastavom raspuštene skupštine, već verno preslikava političku strukturu republičke Vlade. Upravo zahvaljujući tome, nije se retko dešavalo da prvi akt privremenog organa bude da izvrši smenu i postavi stranački lojalna rukovodstava u svim organima, preduzećima i ustanovama čiji je osnivač lokalna samouprava i tako, bez značajnijeg uticaja u biračkom telu opštine, ostvari punu kontrolu nad najznačajnijim resursima lokalnih vlasti. Oblici lokalne samouprave Zakon o lokalnoj samoupravi, sledeći odredbe Ustava, utvrđuje opštine, gradove i grad Beograd kao jedinice lokalne samouprave. Za razliku od prethodnog Zakona o lokalnoj samoupravi (iz godine8), novi zakon definiše opštinu i grad. Tako je opština osnovna teritorijalna jedinica u kojoj se ostvaruje lokalna samouprava, koja je sposobna da preko svojih organa samostalno vrši sva prava i dužnosti iz svoje nadležnosti i koja ima najmanje stanovnika 9, a grad je jedinica lokalne samouprave utvrđena zakonom, koja predstavlja ekonomski, administrativni, geografski i kulturni centar šireg područja i ima više od stanovnika....teritorija za koju se obrazuje grad, predstavlja prirodnu geografsku celinu, ekonomski povezan prostor koji poseduje izgrađenu komunikaciju među naseljenim mestima sa sedištem grada kao gravitacionim centrom. 10 Međutim, jedini čvrsti kriterijumi definisani ovim odredbama (najmanje stanovnika za status opštine, odnosno za status grada) relativizovani su istim ovim članovima u kojima se dodaje da status opštine, odnosno grada, mogu steći i teritorijalne jedinice sa manjim brojem stanovnika kada za to postoje posebni ekonomski, geografski ili istorijski razlozi. Da ovo nije samo teorijska mogućnost, potvrđuje Zakon o teritorijalnoj organizaciji, prema kome od 122 opštine, šest ima manje od stanovnika (Crna Trava ima samo nešto više od stanovnika). Od 22 grada (ne računajući Beograd) čak 10 ima manje od stanovnika. Interesantno je i da je Zaječar sa oko stanovnika dobio status grada, a nisu 8 Zakon o lokalnoj samoupravi, Sl. glasnik Republike Srbije, br. 9/02, 33/04, 135/04 i 62/06 - dr. zakon. 9 Zakon o lokalnoj samoupravi, Sl. glasnik Republike Srbije, br. 129/07, član Ibid., član 23.\n9 190 Dušan VASILJEVIĆ ga dobili Stara Pazova i Kikinda sa preko stanovnika. Osim toga, od 24 okružna sedišta, četiri nisu dobila status grada (Kikinda, Pirot, Bor i Prokuplje). S druge strane, status grada su dobile dve opštine koje nisu sedišta okruga: Loznica i Novi Pazar. Tabela 3 Broj stanovnika u gradovima Izvor: Popis iz godine, Opštine u Srbiji 2006., Republički zavod za statistiku, Beograd, Beograd Novi Sad Niš Kragujevac Leskovac Subotica Zrenjanin Kruševac Pančevo Šabac Kraljevo Čačak Smederevo Sombor Valjevo Vranje Loznica Sremska Mitrovica Novi Pazar Užice Požarevac Jagodina Zaječar\n10 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 191 Grad Beograd ima poseban položaj utvrđen Ustavom. Takav položaj je potvrđen i donošenjem Zakona o glavnom gradu. Grad Beograd je jedina jedinica lokalne samouprave koja ima obavezu da na svojoj teritoriji obrazuje gradske opštine. Do donošenja novog Ustava i paketa zakona iz oblasti lokalne samouprave, gradovi, kojih je bilo samo četiri, bili su definisani kao jedinice lokalne samouprave koje na svojoj teritoriji imaju najmanje dve gradske opštine. Tako grad Beograd na svojoj teritoriji ima 17 gradskih opština, grad Niš i grad Kragujevac po pet, a Novi Sad i dalje svoje dve gradske opštine ima samo na papiru. Gradske opštine nisu jedinice lokalne samouprave, što znači da se na njih ne odnose prava i obaveze utvrđene Zakonom o lokalnoj samoupravi. Gradovi mogu statutima osnivati i ukidati gradske opštine, dodeljivati i oduzimati im nadležnosti i utvrđivati strukturu njihovih organa po svom nahođenju. Tako gradske opštine u Beogradu imaju strukturu organa sličnu onoj koja postoji i na nivou grada Beograda, dok gradske opštine u Nišu nemaju skupštinu opštine, već savet gradske opštine. I u pogledu nadležnosti vlada šarolikost, i to ne samo među gradskim opštinama u različitim gradovima, već i među gradskim opštinama u Beogradu, gde takozvane prigradske opštine imaju znatno šire nadležnosti (naročito u oblasti komunalnih usluga) od opština koje su deo gradskog jezgra. U određenom smislu, i mesne zajednice imaju viši nivo zakonske zaštite od gradskih opština, jer se za obrazovanje i ukidanje mesne samouprave traži prethodno pribavljanje mišljenja građana i zato što odluku o tome skupština jedinice lokalne samouprave donosi većinom glasova od ukupnog broja odbornika. Što se gradskih opština tiče, zakon u potpunosti ostavlja statutima gradova da urede način osnivanja i ukidanja gradskih opština; štaviše, gradovi, osim grada Beograda, mogu da odluče da nemaju nijednu gradsku opštinu na svojoj teritoriji. Iako o tome nema pouzdanih podataka, procenjuje se da u Srbiji postoji oko mesnih zajednica, od kojih neke imaju i blizu stanovnika. Nisu retke opštine na čijoj teritoriji postoji preko 30 mesnih zajednica. Na teritoriji Leskovca (donedavno opština, a sada grad sa stanovnika) postoje 144 naseljena mesta i 137 mesnih zajednica. Dok su mesne zajednice oblici mesne samouprave u selima, Zakon o lokalnoj samoupravi predviđa da se u gradovima, osim mesnih zajednica, mogu obrazovati i drugi oblici mesne samouprave (kvartovi, rejoni, četvrti i sl.). Dok je osnivanje nekog oblika mesne samouprave u selima obavezno, u gradskim naseljima je to samo mogućnost. Što se poslova mesne samouprave tiče, važi načelo da su oni definisani odlukom skupštine jedinice lokalne samouprave, uz mogućnost da se pojedini poslovi prenesu samo određenim, a ne i svim jedinicama mesne samouprave.\n11 192 Dušan VASILJEVIĆ Struktura i izbori za organe lokalne samouprave Prethodni Zakon o lokalnoj samoupravi iz godine, prema kome će organi lokalne samouprave funkcionisati sve do lokalnih izbora u maju godine, uveo je sistem horizontalne podele vlasti na lokalnom nivou. U ovom sistemu je nosilac zakonodavne vlasti, odnosno predstavničko telo bila skupština opštine, a izvršne predsednik opštine, pri čemu su i skupština i predsednik imali legitimitet stečen na neposrednim izborima. Iako je princip podele vlasti bio donekle zamagljen uvođenjem opštinskog veća kao organa koji pomaže predsedniku a u nekim elementima i deli izvršnu vlast sa njim, takva struktura organa lokalne samouprave imala je niz pozitivnih efekata. Kandidati za predsednike opština su morali građanima da predstave svoje programe, a mandat su dobijali po pravilu oni koji su uživali znatan ugled u svojim sredinama. Kao inokosni izvršni ogran, predsednik opštine je znatno operativniji nego što je u prethodnom sistemu bio izvršni odbor. Pošto mnogo manje zavisi od skupštine opštine, predsednik ima i veću autonomiju da se odupre pretenzijama političkih stranaka. Neposredni izbori za predsednike opština i princip podele vlasti imali su i negativne efekte, i to u opštinama koje su zapale u stanje blokade kada predsednik opštine i većina u skupštini opštine budući da su iz različitih političkih opcija nisu mogli da se dogovore o funkcionisanju opštine. Ovi slučajevi su iskorišćeni kao opravdanje da se napusti opredeljenje za neposredne izbore predsednika opštine i pre nego što je istekao mandat prvim predsednicima opština izabranim neposredno. Kako je već pomenuto, za predsednike opština je ovo učinjeno Ustavom, dok su za gradove neposredni izbori gradonačelnika, iako Ustavom dozvoljeni, ukinuti Zakonom o lokalnoj samoupravi u korist izbora predsednika opština u skupštini grada. Dakle, struktura organa predviđena Zakonom o lokalnoj samoupravi koji je donet u decembru godine, a koja će biti primenjena tek nakon narednih lokalnih izbora koji su raspisani za maj godine, izgleda ovako: skupština opštine, predsednik opštine, opštinsko veće i opštinska uprava. U slučaju gradova, odnosno grada Beograda, organi su skupština grada, gradonačelnik, gradsko veće i gradska uprava. Skupština opštine Skupštinu opštine čine odbornici koji se biraju na četiri godine i čiji broj ne može biti manji od 19, niti veći od 75. U slučaju gradova, broj odbornika ne sme biti veći od 90, a Zakon o glavnom gradu utvrđuje da u Skupštini grada Beograda može da bude 110 odbornika. Odbornici između sebe biraju predsednika skupštine opštine, koji organizuje rad skupštine, saziva sednice i predsedava im. Skupština opštine bira i zamenika predsednika skupštine opštine. Skupština opštine o najvećem broju pitanja odlučuje većinom glasova prisutnih odbornika, pod uslovom da je prisutna najmanje polovina ukupnog broja odbornika; većina ukupnog broja odbornika\n12 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 193 predviđena je za donošenje odluka o statutu opštine, budžetu, urbanističkim planovima, izboru predsednika skupštine opštine, predsednika opštine, zamenika predsednika opštine, članova opštinskog veća, o obrazovanju i ukidanju mesnih zajednica i drugih oblika mesne samouprave, kao i o delokrugu, sastavu, izboru članova i načinu rada saveta za međunacionalne odnose. Izvršna vlast u opštini podeljena je između predsednika opštine i opštinskog veća. Predsednik opštine Predsednika opštine bira skupština opštine, iz reda odbornika, na vreme od četiri godine. On se bira na predlog predsednika skupštine opštine, a za izbor je potrebna većina ukupnog broja odbornika. Kandidat za predsednika opštine predlaže kanidata za zamenika predsednika opštine, a obojici danom izbora prestaje mandat odbornika. Predsednik opštine: 1) predstavlja i zastupa opštinu; 2) predlaže način rešavanja pitanja o kojima odlučuje skupština; 3) naređuje izvršenje budžeta; 4) usmerava i usklađuje rad opštinske uprave; 5) donosi pojedinačne akte za koje je ovlašćen zakonom, statutom ili odlukom skupštine; 6) vrši i druge poslove utvrđene statutom i drugim aktima opštine. Opštinsko veće Opštinsko veće čine predsednik opštine, zamenik predsednika opštine i određen broj članova kojih ne može biti više od 11. Članove opštinskog veća bira skupština opštine na predlog kandidata za predsednika opštine. Iz ovoga se već naslućuje neuobičajeno rešenje da se predsednik opštine, zamenik predsednika i opštinsko veće biraju istovremeno. Opštinsko veće: 1) predlaže statut, budžet i druge odluke i akte koje donosi skupština; 2) neposredno izvršava i stara se o izvršavanju odluka i drugih akata skupštine opštine; 3) donosi odluku o privremenom finansiranju u slučaju da skupština opštine ne donese budžet pre početka fiskalne godine; 4) vrši nadzor nad radom opštinske uprave, poništava ili ukida akte opštinske uprave koji nisu u saglasnosti sa zakonom, statutom i drugim opštim aktom ili odlukom koje donosi skupština opštine;\n13 194 Dušan VASILJEVIĆ 5) rešava u upravnom postupku u drugom stepenu o pravima i obavezama građana, preduzeća i ustanova i drugih organizacija u upravnim stvarima iz nadležnosti opštine; 6) stara se o izvršavanju poverenih nadležnosti iz okvira prava i dužnosti Republike, odnosno autonomne pokrajine; 7) postavlja i razrešava načelnika opštinske uprave, odnosno načelnike uprava za pojedine oblasti. Najvažniji instrumenti uticaja predsednika opštine na opštinsko veće, pored činjenice da i predsednika i veće bira ista skupštinska većina, jesu to što on saziva i vodi sednice veća i ima ovlašćenje da obustavi primenu odluke opštinskog veća za koju smatra da nije saglasna zakonu. Osim toga, predsednik opštine je taj koji je ovlašćen da predstavlja opštinsko veće. I na kraju, razrešenjem predsednika opštine prestaje mandat ne samo zamenika predsednika opštine, već i opštinskog veća. Opštinska uprava Donošenjem novog Zakona o lokalnoj samoupravi opštinskoj upravi je vraćen status organa lokalne samouprave koji je izgubila godine. Opštinskom upravom rukovodi načelnik koga postavlja opštinsko veće na rok od pet godina. Upadljiva je razlika između dužine mandata skupštine opštine i predsednika opštine (četiri godine) u odnosu na mandat načelnika uprave. Time je pokazana namera zakonodavca da se pozicija načelnika uprave, kao prvog stručnjaka u opštinskoj službi, zaštiti od prakse da u svakom novom sazivu vladajuća većina postavlja sebi lojalnog načelnika opštinske uprave. Ovo opredeljenje je pojačano odredbom prema kojoj se načelnik uprave postavlja na osnovu javnog konkursa, što ranije nije postojalo kao obaveza. Nažalost, nema mnogo osnova da se očekuje da će uskoro pozicija načelnika uprave prestati da bude (i) politička. Ta bojazan se temelji na činjenici da Zakonom o lokalnoj samoupravi nije predviđeno nikakvo ograničenje prava opštinskog veća da razreši načelnika opštinske uprave. U praksi se očekuje da jedna od prvih mera svake nove vladajuće koalicije u jedinici lokalne samouprave bude upravo da izabere načelnika za koga proceni da će joj biti lojalan. Ovo utoliko više što je u nadležnosti načelnika da raspoređuje rukovodioce organizacionih jedinica u sklopu opštinske uprave. Osim toga, odredba Zakona o lokalnoj samoupravi prema kojoj načelnik za svoj rad i rad uprave odgovara skupštini opštine i opštinskom veću, u skladu sa statutom opštine i aktom o organizaciji opštinske uprave, prilično zbunjuje jer nije jasno kako načelnik uprave odgovara skupštini opštine ako ga opštinsko veće i postavlja i razrešava.\n14 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 195 Trenutno na lokalnom nivou još uvek dominira hijerarhijsko ustrojstvo, akcenat na propisima i procedurama, diskreciona ovlašćenja starešina u odnosu na zaposlene, visok nivo uticaja politike na kadrovska rešenja. Ovo je jedan od glavnih nalaza najnovije studije o pravnom statusu lokalnih službenika11. Reforma državne uprave i statusa zaposlenih u državnoj upravi potpuno je zaobišla nivo lokalne samouprave. Savremeni izazovi pred upravom su mnogobrojni obaveza stavljanja građana u prvi plan, sve složeniji poslovi koje uprava obavlja, konkurencija za kvalitetan kadar sa privatnim i nevladinim sektorom itd. U isto vreme, lokalna samouprava mora na te izazove da odgovori zastarelim pravnim okvirom koji uređuje zapošljavanje, obuku, napredovanje, nagrađivanje i disciplinovanje zaposlenih u upravi. Fenomen da zaposlenih u javnoj upravi ima i previše i premalo najizraženiji je u lokalnoj samoupravi u kojoj svakako postoji višak zaposlenih, ali i manjak sposobnih. Naročito je akutan problem striktnih pravila za nagrađivanje koji je doveo do toga da veliki broj lokalnih samouprava krši republičke propise obezbeđujući veće plate svojim zaposlenima nego što je to dozvoljeno. I pored toga, nivo plata lokalnih službenika zaostaje za nivoom plata kako državnih službenika, tako i zaposlenih u javnim službama (obrazovanju, zdravstvu, kulturi). Poseban paradoks na koji se žale zaposleni u upravi jeste da su plate u komunalnim preduzećima, čiji je osnivač lokalna samouprava, često neuporedivo veće od zarada zaposlenih u upravi. Razlike između plata u lokalnoj samoupravi su veoma niske, a ukupan faktor dekompresije (razlike između najviše i najniže plate) iznosi samo 1:2,7 u odnosu na postavljena lica, dok za zaposlena lica iznosi samo 1:1,38. Koliko je ovo mala razlika govori podatak da je isti faktor u zemljama Evropske unije od 1:7 naviše12. Što se broja zaposlenih u upravama opština, gradova i gradskih opština tiče, njih je ukupno oko Republički prosek broja stanovnika po jednom zaposlenom u upravi lokalne samouprave je oko 350. Naravno, razlike su i u ovom pogledu velike. Najmanje zaposlenih u upravi po glavi stanovnika, ako izuzmemo zaposlene u upravama gradskih opština, imaju grad Beograd (gde na jednog zaposlenog u upravi dolazi građana) i Šabac (672 građana na jednog zaposlenog u upravi). I taman kada bismo pomislili da je vrh tabele rezervisan za veće gradove, iznenađenje tek sledi : na trećem i četvrtom mestu su Bačka Topola (598) i Lučani (572), sa , odnosno stanovnika. Dno tabele je, u skladu sa očekivanjima, rezervisano za najmanje opštine: u Crnoj Travi na jednog zaposlenog u opštinskoj upravi dolazi samo 88 stanovnika, u Trgovištu 116, a u Sremskim Karlovcima 145. Sve ove tri opštine imaju manje od stanovnika. 11 Aleksandra Rabrenović i Zorica Urošević, Analiza pravnog statusa lokalnih službenika, 2007, str Ibid., str. 11.\n15 196 Dušan VASILJEVIĆ Tabela 4 Broj zaposlenih u upravi jedinica lokalne samouprave Izvor: Rabrenović Aleksandra i Urošević Zorica, Analiza pravnog statusa lokalnih službenika, Broj stanovnika Broj zaposlenih na neodređeno vreme u upravi Broj zaposlenih na određeno vreme u upravi Ukupno zaposlenih u upravi Stanovnika na jednog zaposlenog u upravi Crna Trava Trgovište S.Karlovci Titel Medveđa Sečanj Bojnik Prokuplje Bosilegrad Dimitrovgrad S.Mitrovica Kula Užice Bajina Bašta S.Pazova Čačak Lučani Bačka Topola Šabac Grad Beograd\n16 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 197 U sklopu opštinske uprave je moguće postaviti do tri pomoćnika predsednika opštine (taj broj je u gradovima do pet). Pomoćnici predsednika opštine pokreću inicijative, predlažu projekte i sačinjavaju mišljenja u vezi sa pitanjima koja su od značaja za razvoj u oblastima za koje su postavljeni i vrše druge poslove utvrđene aktom o organizaciji opštinske uprave. 13 Predviđeno je da u nacionalno mešovitim opštinama bude uspostavljen savet za međunacionalne odnose. Nacionalno mešovitim jedinicama lokalne samouprave se smatraju jedinice lokalne samouprave u kojima pripadnici jedne nacionalne manjine čine više od 5% ukupnog broja stanovnika, ili svih nacionalnih manjina više od 10% ukupnog broja stanovnika, prema poslednjem popisu stanovništva u Republici Srbiji. Takvih opština je u Srbiji 68, od toga 41 u Vojvodini, a 27 u ostatku Srbije14. Iako je obaveza formiranja ovih saveta uspostavljena još godine, u decembru godine saveti su bili osnovani (sa imenovanim članovima saveta) samo u 18 opština15. Savet za međunacionalne odnose ima pravo da pred Ustavnim sudom pokrene postupak za ocenu ustavnosti i zakonitosti odluke ili drugog opšteg akta skupštine jedinice lokalne samouprave ako smatra da su njime neposredno povređena prava pripadnika srpskog naroda i nacionalnih manjina predstavljenih u savetu za međunacionalne odnose. Savet ima pravo da pred Ustavnim sudom pokrene postupak za ocenu ustavnosti, odnosno zakonitosti opšteg akta skupštine opštine u vezi sa pitanjima iz svoje nadležnosti, odnosno da pred Vrhovnim sudom pokrene postupak za ocenu saglasnosti opšteg akta skupštine opštine sa statutom. Biće interesantno videti kako će u praksi funkcionisati rešenje koje predviđa da savet odluke donosi konsenzusom. Jednim članom Zakona o lokalnoj samoupravi predviđena je i mogućnost da se ustanovi zaštitnik građana koji je ovlašćen da kontroliše poštovanje prava građana, utvrđuje povrede učinjene aktima, radnjama ili nečinjenjem organa uprave i javnih službi 16. Ova odredba je na tragu instituta građanskog branioca, odnosno ombudsmana, koja je ustanovljena Zakonom o lokalnoj samoupravi iz godine. Interesantno je da je ombudsman u Srbiji najpre zaživeo na nivou lokalne samouprave (prvi je izabran građanski branilac ombudsman u opštini Bačka Topola), da bi nešto kasnije svog ombudsmana dobili i građani Autonomne Pokrajine Vojvodine; ombudsman za teritoriju Republike Srbije je izabran tek godine. U međuvremenu, građanski branilac je zaživeo u ukupno 11 različitih opština i gradova. 13 Zakon o lokalnoj samoupravi, Sl. glasnik Republike Srbije, br. 129/07, čl Goran Bašić, Vodič kroz rad opštinskih saveta za međunacionalne odnose, Stalna konferencija gradova i opština, Beograd 2006, str Ibid, str Zakon o lokalnoj samoupravi, Sl. glasnik Republike Srbije, br. 129/07, član 97.\n17 198 Dušan VASILJEVIĆ Organi gradova i gradskih opština Kako je nasleđe monotipske organizacije lokalne samouprave i dalje veoma jako u Srbiji, ne samo da gradovi nisu dobili pravo samoorganizacije, odnosno izbora strukture svojih organa, već je zakonom propisana i potpuno identična struktura organa u opštinama i gradovima. Zakon samo predviđa razlike u maksimalnom broju odbornika, koji je za opštine 75, a za gradove 90 (za grad Beograd, Zakon o glavnom gradu predviđa 110 odbornika). Postoji i određena sloboda u organizaciji gradske uprave i tu se samouprava u organizaciji organa završava. Do donošenja novog Zakona o lokalnoj samoupravi u decembru godine, gradovi (Beograd, Novi Sad, Niš i Kragujevac) imali su obavezu da na svojoj teritoriji imaju najmanje dve gradske opštine. U tom periodu, gradovi su pokazali određenu spremnost da eksperimentišu sa strukturom organa gradskih opština. Tako na jednoj strani imamo gradove čije gradske opštine prate organizaciju jedinica lokalne samouprave (skupština, predsednik, veće), a na drugoj grad Niš, koji je za svoje gradske opštine napustio uvreženi skupštinski koncept lokalne samouprave i ustanovio savet, kao organ koji ima mnogo manje članova nego tradicionalna skupština, što mu omogućuje da objedini predstavničku i izvršnu funkciju u gradskoj opštini. Organi mesnih zajednica Koliko god je zakonodavac bio striktan u propisivanju organa jedinica lokalne samouprave, toliko je bio liberalan prilikom uređivanja mesne samouprave. Osim toga što skupštine samostalno odlučuju o tome da li će uopšte imati mesne zajednice na svojoj teritoriji (osim za sela, gde su one obavezne), mesne zajednice svojim statutima, u skladu sa statutom opštine i aktom o osnivanju, odlučuju o organima i postupku izbora, organizaciji i radu organa i načinu odlučivanja. Bili bi razočarani oni koji očekuju da će ovakva sloboda proizvesti mnoštvo različitih načina organizovanja mesne samouprave. Najpre, iako zakon predviđa da se, osim mesnih zajednica, ustanove i kvartovi, četvrti, rejoni i slično, nema podataka da je ta zakonska mogućnost iskorišćena u bilo kojoj opštini. Dalje, praksa pokazuje da je dominantan tradicionalan način organizovanja mesnih zajednica, koji podrazumeva da postoji savet mesne zajednice kao jedini organ. Savet mesne zajednice iz svog sastava bira predsednika saveta, koji se negde naziva i predsednik mesne zajednice. Istraživanja na terenu17 su utvrdila da postoje i statuti mesnih zajednica (u Vranju, na primer) koji, osim saveta, kao organ definišu i sekretara mesne zajednice. Time se iscrpljuje ceokupno bogatstvo organizacionih oblika mesne samouprave. Jedva da je potrebno reći da varijacija unutar opština praktično nema, već da savet mesne zajednice zahvalno prepisuje model statuta mesne zajednice koji mu dostavlja opštinsko odeljenje za opštu upravu. Zato ne treba da iznenade rezultati istraživanja CeSID-a, prema kojima 17 Korak ka građanima vodič kroz mesnu samoupravu u Srbiji, Centar za slobodne izbore i demokratiju (CeSID), Beograd, 2006, str. 21.\n18 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 199 gotovo četiri petine ispitanika (78%) uopšte nije aktivno u radu mesne zajednice. Među aktivnom jakom petinom građana, malo aktivnih ima 12%, osrednje aktivnih 7%, a prilično aktivnih svega 3%. Lokalni izbori Izbori za organe gradova i opština su regulisani Zakonom o lokalnim izborima. Na prvim izborima koji će se održati u skladu sa ovim Zakonom, građani neće imati priliku da neposredno odlučuju ni o predsedniku opštine, odnosno gradonačelniku, niti o odborniku koji će ih predstavljati u skupštini opštine. Umesto njih, o tome će odlučiti političke stranke. To je posledica proporcionalnog izbornog sistema za odbornike u kombinaciji sa ukidanjem neposrednih izbora za predsednike opština. Na lokalnim izborima građani glasaju za liste koje predlažu stranke, njihove koalicije i grupe građana. Lista mora da sadrži kandidate za najmanje jednu trećinu ukupnog broja odbornika, a broj potrebnih potpisa za kandidovanje liste dobija se tako što se broj kandidata pomnoži sa 30. Budući da je ukupan broj odbornika u skupštinama opština i gradova oko , to znači da je prosečan broj odbornika po skupštini oko 40. Dakle, predlagač koji želi da istakne svoju listu mora da sakupi u proseku oko 400 potpisa. Ovo je dosta efikasan način da se obeshrabre grupe građana koje bi inače svojim kandidovanjem mogle da dovedu u pitanje monopol stranaka na lokalnu politiku. Istini za volju, odredbe o potrebnim potpisima za podnošenje liste su nešto ublažene time što je za izbornu listu u opštinama sa do stanovnika dovoljno prikupiti 200 potpisa za izbornu listu. Na izborima za odbornike godine bilo je ukupno kandidata za odbornike, odnosno na svakog izabranog odbornika je bilo više od 10 kandidata. Kandidovana je ukupno lista (oko 16 po skupštini grada/opštine). Samo nešto više od polovine ukupnog broja lista bilo je i uspešno (uspešna lista je ona sa koje je izabran makar jedan odbornik), tako da su u prosečnoj skupštini zastupljeni odbornici sa osam različitih lista kandidata. Realno je očekivati da će nakon sledećih lokalnih izbora broj uspešnih lista biti i manji, pre svega zato što je izborni cenzus u međuvremenu podignut sa 3 na 5%. Što se izlaznosti na izborima za skupštine gradova i opština u godini tiče, na nivou Republike izlaznost je bila tačno 40%. Vredi primetiti da je izlaznost u Beogradu bila ispod 35%. Na izborima za savete mesnih zajednica, tipična izlaznost je oko 23%. Na izbornoj listi mora biti najmanje 30% kandidata manje zastupljenog pola. Na izborima godine, kada su predlagači imali obavezu da na listi kandidata imaju ne samo 30% 18 Opštine u Srbiji 2006, Republički zavod za statistiku, Beograd, 2007, str. 24.\n19 200 Dušan VASILJEVIĆ pripadnika manje zastupljenog pola, već i da među svaka četiri kandidata bude jedan kandidat manje zastupljenog pola, mandat je dobio 21% žena. Ništa u novom Zakonu ne sprečava podnosioca liste da tih obaveznih 30% pripadnika manje zastupljenog pola bude na začelju liste. Čak i kada to nije slučaj, podnosioca izborne liste ništa ne obavezuje da mandate dodeli kandidatima u skladu sa njihovim redosledom na listi, pa stranke to i ne čine. A ako se strankama slučajno desi da im promakne kandidat koji u nekom trenutku poželi da glasa po savesti, a ne u skladu sa uputstvima stranke na čijoj je listi izabran, Zakon o lokalnim izborima i tu nudi rešenje političkim strankama. Taj Zakon, naime, u članu 47. izričito ovlašćuje stranku (podnosioca izborne liste) da, pre nego što kandidatu za odbornika poveri mandat, sa njim potpiše ugovor koji će stranku ovlastiti da, u svakom trenutku, u ime odbornika, podnese ostavku na odborničku funkciju i zameni ga drugim kandidatom. Ako slučajno pomislite da takva odredba mora biti neustavna, grešite. Član 102. Ustava kaže da je narodni poslanik slobodan da, pod uslovima određenim zakonom, neopozivo stavi svoj mandat na raspolaganje političkoj stranci na čiji predlog je izabran za narodnog poslanika. Čak ni taj vezani mandat verovatno nije najveći problem lokalnog izbornog sistema. Način na koji proporcionalni izborni sistem funkcioniše na republičkom nivou doveo je do toga da više od 70 opština u Narodnoj skupštini nema nijednog poslanika. Ova tendencija da kandidati koji dobijaju mandat dolaze uglavnom iz urbanih centara možda je još izraženija na nivou lokalne samouprave. Prema podacima iz Vojvodine19, oko 80% odbornika dolazi iz naseljenog mesta u kome je sedište opštine, dok ogroman broj naseljenih mesta nema nijednog odbornika. Nešto su drugačija pravila o izborima za članove saveta mesne zajednice. U nekim mesnim zajednicama izbori za članove saveta održavaju se prema izbornim jedinicama koje utvrđuje savet, tako da su to jedini većinski izbori koji danas postoje u Srbiji. Ipak, u još većem broju opština članovi saveta se biraju na zboru građana. Iako zvuči kao da je ovo rešenje u skladu sa principima neposredne demokratije, u vezi sa njim postoji nekoliko problema. Prvi je da građani imaju relativno mali interes za mesne zajednice, što, uz želju mnogih rukovodstava mesnih zajednica da taj interes ostane mali, dovodi do toga da veliki broj građana ne zna kada se i gde na zboru građana održava izbor saveta, zbog čega rukovodstva mesnih zajednica, uz malu pomoć prijatelja i rodbine, vrše sopstveni reizbor na slabo posećenim zborovima. S druge strane, kada se ne bi održavali u polutajnosti i kada bi im prisustvovao veći procenat građana, imajući u vidu veličinu mnogih mesnih zajednica, pitanje je koliko bi se u okviru zborova građana mogla sprovesti procedura demokratskih izbora. Donekle je paradoksalno da najveći potencijal da izbavi mesne zajednice iz kandži njihovih doživotnih rukovodstava ima sve veće interesovanje političkih stranaka da svoj uticaj prošire i na nivo mesne samouprave. 19 Snežana Đorđević et al., Zakon o lokalnoj samoupravi godina dana primene, Stalna konferencija gradova i opština, Beograd, 2005, str. 33.\n20 Novi zakonski okvir za lokalnu samoupravu u Srbiji Lokalna samouprava u Srbiji 201 Oblici neposredne demokratije na nivou lokalne samouprave Zakon o lokalnoj samoupravi predviđa građansku inicijativu, zbor građana i referendum kao oblike neposrednog učešća građana u ostvarivanju lokalne samouprave. Tradicionalno najvažniji oblik neposredne demokratije jeste referendum. Referendum je značajan u sistemu lokalne samouprave u Srbiji zbog toga što su njegove odluke obavezujuće. Štaviše, zakonom je skupštini opštine zabranjeno da u roku od godinu dana nakon donošenja odluke na referendumu svojim odlukama stavlja van snage ili menja suštinu odluke donete referendumom. Obaveza je skupštine opštine da raspiše referendum na predlog najmanje 10% ukupnog broja birača. Da bi odluka na referendumu bila doneta, na referendum treba da iziđe više od polovine upisanih birača, kao i da se za nju izjasni većina onih koji su glasali. Poseban vid referenduma je vezan za samodoprinos. Ovaj, za neke prevaziđen instrument finansiranja određenih kapitalnih projekata (bolnica, postrojenja za prečišćavanje vode, kanalizacija) danas učestvuje skromnim udelom u strukturi prihoda lokalne samouprave, ali ima opština u kojima samodoprinos i dalje predstavlja važan doprinos budžetu. Posebno je značajno da se samodoprinos može uvesti i za mesnu zajednicu, odnosno za deo teritorije jedinice lokalne samouprave. Zahvaljujući tome, samodoprinos predstavlja jedan od glavnih izvora prihoda za neke mesne zajednice. Zbor građana se saziva za deo teritorije jedinice lokalne samouprave i daje predloge o pitanjima iz nadležnosti organa jedinice lokalne samouprave. Organi i službe jedinice lokalne samouprave su dužni da, u roku od 60 dana od održavanja zbora građana, razmotre zahteve i predloge građana i o njima zauzmu stav, odnosno da donesu odgovarajuću odluku ili meru i o tome obaveste građane. Građanska inicijativa predstavlja način na koji građani mogu da predlažu skupštini jedinice lokalne samouprave da donese akt kojim će se urediti određeno pitanje iz nadležnosti jedinice lokalne samouprave. Građanskom inicijativom se skupštini opštine može predložiti i da raspiše referendum. Skupština je dužna da održi raspravu o uredno podnetoj građanskoj inicijativi i da građanima dostavi obrazložen odgovor u roku od 60 dana od dobijanja predloga. Veoma je neobično opredeljenje zakonodavca da se statutom jedinice lokalne samouprave utvrđuje broj potpisa građana potreban za punovažno pokretanje građanske inicijative, koji ne može da bude manji od 5% birača. Ne zna se koji je razlog za propisivanje najmanjeg broja\n21 202 Dušan VASILJEVIĆ potpisa (zaštita skupštine opštine od nje same?), dok skupština jedinice može slobodno da odluči da je potreban broj potpisa recimo 50% i da tako potpuno onemogući upotrebu ovog modela neposredne demokratije. Neposredno učešće građana ne olakšava ni odredba Zakona o referendumu i narodnoj inicijativi prema kojoj je rok za prikupljanje potpisa samo 7 dana, što je rok koji može da odgovara samo dobro organizovanim grupacijama kao što su političke stranke. Što se tiče odredbe istog Zakona prema kojoj je inicijator obavezan da prikupljanje potpisa prijavi policiji, i to najmanje tri dana pre početka prikupljanja potpisa, teško je opredeliti se da li pre spada u prilog raspravi o preprekama za neposredno učešće građana ili u rubriku verovali ili ne. Zbog svega ovoga ne čudi da prema istraživanju Strategic Marketinga iz godine20, više od 72% građana nije u protekle tri godine prisustvovalo nijednom sastanku na kome se raspravljalo o problemima u lokalnoj zajednici, kao i da više od 65% u istom periodu nije potpisalo nijednu peticiju. Prema istom istraživanju, 43% građana veruje da lokalne vlasti znaju šta su svakodnevni problemi građana, a 37% misli da one toga nisu svesne. Na pitanje da li lokalne vlasti uzimaju u obzir stavove građana kada utvrđuju svoje prioritete, samo 12% građana odgovara potvrdno, dok 61% u to ne veruje21. Nadležnosti lokalne samouprave Kako je to već rečeno u delu koji se bavi ustavnim položajem lokalne samouprave, Ustav definiše da su jedinice lokalne samouprave nadležne u pitanjima koja se, na svrsishodan način, mogu ostvarivati unutar jedinice lokalne samouprave, u kojima nije nadležna Republika Srbija. U svom članu 190, Ustav daje jednu široku odrednicu poslova lokalne samouprave: Opština, preko svojih organa, u skladu sa zakonom: uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti uređuje i obezbeđuje korišćenje građevinskog zemljišta i poslovnog prostora stara se o izgradnji, rekonstrukciji, održavanju i korišćenju lokalnih puteva i ulica i drugih javnih objekata od opštinskog značaja; uređuje i obezbeđuje lokalni prevoz stara se o zadovoljavanju potreba građana u oblasti prosvete, kulture, zdravstvene i socijalne zaštite, dečje zaštite, sporta i fizičke kulture stara se o razvoju i unapređenju turizma, zanatstva, ugostiteljstva i trgovine 20 Bogoljub Milosavljević et al., Citizen Participation at the Local Level, Standing Conference of Towns and Municipalities, Belgrade, 2006, str Ibid, str. 156.\nINSTITUCIJA OMBUDSMANA KAO NEZAVISNOG DRŽAVNOG ORGANA U PRAVNOM SISTEMU REPUBLIKE SRBIJE\nAleksandar Petrov 1, master pravnik Visoka škola strukovnih studija za ekonomiju i upravu, Beograd INSTITUCIJA OMBUDSMANA KAO NEZAVISNOG DRŽAVNOG ORGANA U PRAVNOM SISTEMU REPUBLIKE SRBIJE ''Država postoji\nHVALA SVIM POSMATRAČIMA, AKTIVISTIMA, PARTNERSKIM CRTA POSMATRAČKA MISIJA "GRAĐANI NA STRAŽI" NE BI BILA BEOGRAD, MAJ GODINE\n1 HVALA SVIM POSMATRAČIMA, AKTIVISTIMA, PARTNERSKIM ORGANIZACIJAMA CIVILNOG DRUŠTVA I DONATORIMA, BEZ ČIJE PODRŠKE CRTA POSMATRAČKA MISIJA "GRAĐANI NA STRAŽI" NE BI BILA MOGUĆA. BEOGRAD, MAJ 2017. GODINE\nUSTAV CRNE GORE JUČE, DANAS, ŚUTRA\nfokus USTAV CRNE GORE JUČE, DANAS, ŚUTRA Miodrag Vuković The author of this paper analyses the present Constitution of Montenegro, the structure and content of the Constitutional text, the adoption procedure\nUPOREDNA ANALIZA USKLAĐENOSTI NACIONALNOG ZAKONODAVSTVA REPUBLIKE CRNE GORE SA KONVENCIJOM O PRAVIMA DJETETA\nRepublika Crna Gora Skupština Republike Crne Gore UPOREDNA ANALIZA USKLAĐENOSTI NACIONALNOG ZAKONODAVSTVA REPUBLIKE CRNE GORE SA KONVENCIJOM O PRAVIMA DJETETA UPOREDNA ANALIZA USKLAĐENOSTI NACIONALNOG\nkapaciteti odbora za kontrolu službi bezbednosti\nresearch no 4 kapaciteti odbora za kontrolu službi bezbednosti ANALIZA Kako da Odbor za kontrolu službi bezbednosti efikasno i efektivno sprovodi svoj mandat no 4 Ideja ove analize je da proveri da li,\nStudija Sistema Integriteta Brčko distrikta BiH. Izvještaj Transparency International BiH\nStudija Sistema Integriteta Brčko distrikta BiH Izvještaj Transparency International BiH Bosna i Hercegovina 2009 Autori izvještaja Vodeći istraživač i urednik: Aleksandra Martinović Istraživači: Aleksandar\nRodna ravnopravnost i diskriminacija na osnovu pola Priručnik za zaposlene u instituciji Pokrajinskog ombudsmana i pokrajinskim organima uprave\nRodna ravnopravnost i diskriminacija na osnovu pola Priručnik za zaposlene u instituciji Pokrajinskog ombudsmana i pokrajinskim organima uprave Izdavač: Pokrajinski ombudsman Za izdavača: Danica Todorov\nBeogradski centar za bezbednosnu politiku Đure Jakšića 6/5, Beograd 011 3287 226 office@bezbednost.org Parlamenti na specijalnom zadatku: nadzor nad primenom posebnih mera za tajno prikupljanje podataka\nTEMA BROJA: Reforma sektora bezbednosti u Srbiji u Vanredni centar za vanredne operacije GODINA 4 BROJ 15 OKTOBAR DECEMBAR 2009.\nTEMA BROJA: Reforma sektora bezbednosti u Srbiji u 2009. Vanredni centar za vanredne operacije GODINA 4 BROJ 15 OKTOBAR DECEMBAR 2009. Beograd BEZBEDNOST ZAPADNOG BALKANA Časopis Beogradske škole za studije\nUSAID BUSINESS ENABLING PROJECT ANALIZA ZAKLJUČAKA O ODBACIVANJU KONSULTANT: mr Dragana Čukić, dipl. inž. građ. SARADNIK: Sonja Dedić, mast. inž. arh. 15/10/2017 This report is made possible by the support\nEdicija Radni dokumenti Analiza zakonodavstva Republike Srbije s aspekta prava deteta Beograd decembar 2010 januar 2011. godine Analiza zakonodavstva Republike Srbije iz perspektive prava deteta Beograd\nBiblioteka Izveštaji 8 Objavljivanje ove knjige omogućila je Ambasada Kraljevine Holandije u Beogradu uz pomoć Ambasade Švajcarske u Beogradu LJUDSKA PRAVA U SRBIJI I CRNOJ GORI 2004 PRAVO, PRAKSA I SVEST\nInformator se može besplatno dobiti na prijavnici zgrade Višeg suda u Beogradu na adresi Ustanička br. 29.\nRepublika Srbija TUŽILAŠTVO ZA RATNE ZLOČINE I N F O R M A T O R O RADU Tužilaštva za ratne zločine 2006-2017 0 SADRŽAJ 1. O informatoru.. 1.1 Najčešće tražene informacije od javnog značaja... 2.Osnovni\nTužilaštvo za ratne zločine Septembar\nRepublika Srbija TUŽILAŠTVO ZA RATNE ZLOČINE I N F O R M A T O R O RADU Tužilaštva za ratne zločine 2006-2017 Tužilaštvo za ratne zločine Septembar 2017. 0 SADRŽAJ 1. O informatoru.. 2. Osnovni podaci..\nЗавод за јавно здравље Лесковац 16000 Лесковац, Максима Ковачевића 11 Е-mail: info@zzjzle.org.rs Тел.: 016/245-219; 241-042; Факс: 016/244-910 CENTAR ZA ANALIZU, PLANIRANJE, ORGANIZACIJU ZDRAVSTVENE ZAŠTITE,\nSTRATEGIJA RAZVOJA POŠTANSKIH USLUGA U SRBIJI ZA PERIOD GODINE. ("Sl. glasnik RS", br. 43/2013) 1. Uvod - kratak pregled\nSTRATEGIJA RAZVOJA POŠTANSKIH USLUGA U SRBIJI ZA PERIOD 2013-2016. GODINE ("Sl. glasnik RS", br. 43/2013) 1. Uvod - kratak pregled Strategijom razvoja poštanskih usluga u Srbiji za period 2013-2016. godine\nDr. sc. Damir Aviani, redoviti profesor, Predstojnik katedre za upravno Pravo pravnog fakulteta u Splitu Dr. sc. Dario Đerđa, izvanredni profesor, Predstojnik katedre za upravno Pravo pravnog fakulteta\nZbornik PFZ, 65, (1) 55-85 (2015) 55 NAČELO JASNOĆE REFERENDUMSKOG PITANJA U EUROPI I SAD-u Prof. dr. sc. Biljana Kostadinov * UDK: 342.573(4:73) Izvorni znanstveni rad Primljeno: studeni 2014. Europski\nREGIONALIZACIJA SRBIJE Centar za liberalno-demokratske studije Zoran Vacić, Boško Mijatović, Aleksandar Simić, Zorica Radović REGIONALIZACIJA SRBIJE Izdavač Centar za liberalno-demokratske studije Za izdavača\nKORUPCIJA U SEKTORU BEZBEDNOSTI SRBIJE. Urednik: Predrag Petrović\nKORUPCIJA U SEKTORU BEZBEDNOSTI SRBIJE Urednik: Predrag Petrović KORUPCIJA U SEKTORU BEZBEDNOSTI SRBIJE Urednik: Predrag Petrović 2013. Korupcija u sektoru bezbednosti Srbije Izdavač Beogradski centar


JUNKER ZAPRETIO: Velika Britanija će zažaliti zbog Bregzita | Ekspres.net\nJUNKER ZAPRETIO: Velika Britanija će zažaliti zbog Bregzita\nVelika Britanija zažaliće svoju odluku da napusti Evropsku Uniju, upozorio je predsednik Evropske komisije Žan Klod Junker.\nObraćajući se Evropskom parlamentu, Junker je pomenuo da je datum izlaska Velike Britanije zakazan za 29. mart 2019. godine, što je pokrenulo aplauz i uzvike odobrenja među evroskeptičnim članovima parlamenta.\n“Doći će vreme kada ćete zažaliti svoju odluku”, oštro je odgovorio Junker i izrazio strah da će građani EU snositi velike posledice.\nPozvao je Terezu Mej, britansku premijerku, da što pre jasno predstavi kako Britanija vidi svoj budući odnos sa EU i reši problem granice sa Severnom Irskom.\nNajdžel Faradž, bivši predsednik Stranke za nezavisnost Ujedinjenog Kraljevstva (UKIP), preporučio je premijerki da u pregovorima sa EU primerni pristup Donalda Trampa i odbije period tranzicije jer je, kako kaže, Velika Britanija glasala da “napusti tu organizaciju, njihovu carinsku politiku i jedinstveno tržište”. Takođe je naglasio da će britanske vlasti, kada dobiju samostalnsot, sklopiti ugovor o trgovini sa SAD za samo 48 sati.\n“Ostanite jaki u borbi protiv Evropske Komisije i njihovih siledžija”, poručio je Faradž.\nOstali članovi UKIP-a ocenili su da Evropska Komisija od Britanije traži “nezuslovnu predaju” u pregovorima, koju oni neće dopustiti, i izrazili nezadovoljstvo jer Parlament ne ceni dovoljno njihovo tržište, ko je će, kako kažu, posle Bregzita biti veće od kineskog i američkog.\nGaj Verhofštat, predstavnik Bregzita u parlamentu, rekao je da Britanija mora da prevaziđe “slogane i izreke” i da su njihovi pregovori o pravima građana nakon napuštanja veoma uspešni.\nTags bregzitLondonTereza Mejžan klod junker\nNAJNOVIJA TAKTIKA LONDONA: Britansko seme razdora razara EU RAPORT AMBASADORA: Ognjen Pribićević iz Londona o Bregzitu ANALIZA, MILORADOVIĆ: Ujedinjeni Mančester OD 29.MARTA 2019. U 23 ČASA EU VIŠE NEĆE BITI ISTA: Velika Britanija najavila tačan datum i vreme raskida sa Briselom


Francuska ističe kako će se Rusija suočiti s dodatnim sankcijama ukoliko pobunjenici napadnu Mariupolj | advance.hr vijesti\n25. Veljača 2015. | 17:47\nFrancuska ističe kako će se Rusija suočiti s dodatnim sankcijama ukoliko pobunjenici napadnu Mariupolj\nFrancuski ministar vanjskih poslova, Laurent Fabius, rekao je kako će se Rusija suočiti s dodatnim EU sankcijama ukoliko pobunjeničke snage na istoku Ukrajine napadnu grad Mariupolj. "Problem je naročito oko Mariupolja. Poručili smo Rusima vrlo jasno da ako dođe do napada u pravcu grada, stvari će se drastično promijeniti, uključujući i po pitanju sankcija", rekao je Laurent Fabius....


Pastor: Bićemo u koaliciji sa onima koje izglasa većina – NovostiDana.rs\nPastor: Bićemo u koaliciji sa onima koje izglasa većina\nSUBOTICA – Lider Saveza vojvođanskih Mađara (SVM) Ištvan Pastor poručio je da će budućeg koalicionog partnera te stranke u Vojvodini odlučiti većinski glasači, te da je to manje-više ono što je, kako je rekao, sada u Beogradu.\nSVM je sada u Beogradu u koaliciji sa Srpskom naprednom strankom, podsetio je Pastor i dodao da ta stranka „ni za milimetar nije lošiji koalicioni partner, nego što je u prethodnim godinama bila Demokratska stranka (DS), štaviše“.\nPastor je u intervjuu za portal „Vojvodina danas“ rekao da su srpski radikali jedina stranka sa kojom SVM nen bi sarađivao.\nPastor je uveren u to da SVM uživa podršku mađarskih birača u Vojvodini I da je potvrda toga i to što je na nedavnom savetovanju u Subotici bilo 400 ljudi, koji „nemaju veze sa SVM-om“ I da to ne može da postigne nijedna druga mađarska stranka u Vojvodini.\nDošlo je do promene pradigme u nacionalnoj politici, izjavio je Pastor i na pitanje da li sebe smatra autokratom odgovorio potvrdno.\n„Ja naime mogu mnogo da radim, imam veliko strpljenje i puno radim”… „Nisam autokrata da kada razgovaramo, ko kakav stav ima, ali sam autokrata da kada raspravimo stvari, donesemo odluke, onda one treba da obavezuju sve, dok te odluke ne promenimo”.\nPrema njegovim rečima, stvari drugačije ni ne mogu da funkcionišu.\n„Poslednjih meseci se dešava to da oni koji su sedeli za stolom kada smo se dogovarali o pravilima igre samo krše ta pravila. Dok su bili na pozicijama na kojima su bili, bilo je sve u redu, sada kad su dospeli na margine svojom odlukom, zbog rezultata unutrašnjih izbora ili zbog kršenja pravila igre koja su i sami usvojili, sad sam ja autokrata”, rekao je Pastor i dodaje da ko ovo ne može da prihvati treba da se skloni da bude civil, da izađe iz javnog života ili radi nešto drugo i onda nema ljutnje.


MUTNI POSLOVI, ZABRANJENE LJUBAVI I 7G MREŽA: "TV Novosti" u Šimanovcima na snimanju serije "Složna braća - THE NEKST ĐENERATION" (FOTO) | Novosti.rs\nMUTNI POSLOVI, ZABRANJENE LJUBAVI I 7G MREŽA: "TV Novosti" u Šimanovcima na snimanju serije "Složna braća - THE NEKST ĐENERATION" (FOTO)\n27. 06. 2021. u 15:46\nNAKON dugog, krvavog i iscrpljujućeg rata na prostorima bivše Jugoslavije, došlo je do pravedne i konačne podele zemlje između tri etničke zajednice koje su u prošlosti živele mučno, nepravedno, paćenički - pod istim krovom.\nOgromna i blagorodna zemlja nekadašnje SR BiH, dogovorom sve tri zaraćene strane, definitivno je podeljena na tri dela, ali ostalo je 0,0675 odsto teritorije oko koje Srbi, Hrvati i muslimani nisu našli zajednički jezik i kompromis. Na tom parčetu ničije zemlje, pod kontrolom Ujedinjenih nacija, nalazi se ugostiteljski objekat braće Halimić.\nU toj kafani "Složna braća", svi su pošteni globalno, a da se dobro dobrim vraća je tako normalno. Sve dok eksplozija bombe ne spusti zavesu od crnog dima. Prvobitna verzija ove duhovite, ali i realne, kultne priče nastala je davne 1995. iz pera Dr Neleta Karajlića, koji je uz Olega Novkovića i Nikolu Pejakovića potpisao i režiju serije "Složna braća".\nČetvrt veka kasnije, u hotelu "Evropa" u Šimanovcima, Nele, odnosno Nenad Janković, snima nastavak pod nazivom "Složna braća - The Nekst Đeneration". Scenario od 12 epizoda potpisuje sa sinom Srđanom Jankovićem, režija je poverena Miloradu Milinkoviću, a produkcija kućama ETM i "Telekom Srbija". Na Superstar TV ćemo od jeseni pratiti naslednike starih likova, takođe predstavnike tri naroda, koji će sklapati dogovore i poslovne malverzacije u mirnodopskim uslovima.\nTHE NEKST ĐENERATION: U Šimanovcima se snima serija - “Složna braća”\n17. 06. 2021. u 10:12\nINTERVJU Dr Nele Karajlić: Cenzura je za umetnika posebno nadahnuće\n04. 06. 2021. u 12:40\nDOSTIGLA SAM VODITELJSKU ZRELOST: Dragana Kosjerina o "Pesmi Evrovizije", kvizu "Ja volim Srbiju", dragocenom iskustvu, radnom letu...\nEkipa "TV novosti" posetila je set i ušla u čuvenu kafanu u kojoj će se možda ponovo naručivati "deset upola s lukom", nuditi "sogan dolma, sir i kolači, uštipci i sve ispod sača", čuti pitanje "Jel' Frankova?" i kovati planovi među naizgled nespojivom braćom.\n- Mislim da se situacija nije u biti promenila, ali je na određeni način čistija. Trenutak kada smo ušli u vihor rata bio je prilično nedefinisan, posebno za nas koji smo rođeni i živeli u jednom periodu koji nije bio pripremljen ni za kapitalizam, ni za parlamentarnu demokratiju, a ni za međunacionalne razmirice. Sad već ne postoji takva generacija, sada već svi, manje-više, znaju svoje uloge. Čini mi se kad čovek pogleda, izdvojen iz trenutka, da se istorija vratila na ono mesto na kojem je bila pre nego što je došla ona ideologija i ona muzika uz koju smo mi odrastali. Šta će biti dalje, ne znam, ali ima jedna replika u ovoj našoj seriji, u trenutku kada se svađaju ko će nešto da nađe i uradi, jedan od junaka kaže: "Kemice dragi, pa zar ne vidiš da je celi svet postao kao Bosna". Cela planeta se pretvorila u kafanu "Složna braća". Nismo se mi ni po organima, ni po psihologiji promenili od doba Šekspira. Ako pročitate da u nekom Šekspirovom delu postoji mržnja, računajte da to postoji i danas. Tehnologija je sada samo omogućila da svako može iz sebe da izbaci tu vrstu emocija, ali na nama je da ih kanališemo - kaže u svom maniru Nele Karajlić.\nSVE JE ISTO, SAMO NEMA RATA\nStudio verodostojno oživljava kafanu žutih zidova zaprljanih duvanskim dimom stalnih gostiju. Prostor popunjava nekoliko stolova sa upečatljivim kariranim stolnjacima na kojima se nalazi poneka flaša i čaša viška. Tu su i sitnim, filigranskim radom ukrašene tacna, džezva i fildžani. Zidove krase fotografije modernih političara, kao što su generalni sekretari Ujedinjenih nacija Butros Butros-Gali, Kofi Anan, Ban Ki-Mun i sadašnji Antonio Guteres, kao i važnih ličnosti 21. veka, poput Novaka Đokovića, ali i portret nekadašnjeg vlasnika kafane Fikreta Fike Halimića (Vladimir Savčić Čobi). NJegov sin, Kemal, koga tumači Marko Gvero, sada je gazda kafane. Kemica ima svoju kancelariju, kožnu fotelju i uspomene sa putovanja od Egipta do Tadž Mahala.\n- Takve finese služe tome da gledaocima bude zanimljivo svaki put kad budu gledali seriju. I Nele i ja i svi se trudimo da ne pravimo seriju koja će biti jednom pogledana, već je ideja da se u njoj uživa godinama. Neko će nešto od pomenutog "provaliti" odmah, a neko kasnije. Serija će biti veoma duhovita, što garantuju autori. Likovi su potomci pređašnjih junaka, ali zanimljivo je da se u međusobnim odnosima ništa nije promenilo, osim što, hvala bogu, nema rata. Ta vrsta humora iz "Složne braće" ostaće i danas, i svako će se trudi svakog da prevari, što je bila suština i prve sezone. Sada snimamo scenu dženaze, odnosno muslimanskog pokopa. Kemica se pravi mrtav, a ostali traže nekakav telefon, pa je zato mnogo ljudi danas. Biće milion anegdota jer nam je na snimanju odlično. Lepi su uslovi, pa glumci imaju vremena da se provedu u pauzama snimanja uz gitaru i pesmu - otkriva za "TV novosti" reditelj Milorad Milinković, koji je sa Neletom radio spotove "Zabranjenog pušenja" i emisiju "Nadrealna televizija".\nKroz seriju se provlači jedna glavna tema, a svaka epizoda ima zasebnu priču o virusima, vakcinama, kladionicama, fudbalu...\n- Biće svega u seriji: ljudi, životinja, veštačke inteligencije, sporta, Pesme Evrovizije... Imamo tri strane, tri ratna naroda, tri puške iz kojih konstantno pucaju jedni na druge, ali ipak pokušavaju da zajedno sklope poslove. Međutim, njihovi međusobni odnosi ponekad budu jači od pokušaja da se dođe do novca. Videćete da li će ih taj interes spojiti do kraja sezone. Nit koja se razrešava tokom serije tiče se razvoja tehnologije, koja ima ogroman uticaj, što donekle ima veze sa 7G mrežom. Svaka epizoda ima svoju temu, pa su LJubiša Tumbaković, Dule Savić i velika zvezda Borusije Dortmund, Miki Stević, deo epizode o fudbalu. Ostali gosti se pojavljuju u epizodama iz njihove branše i možete da očekujete Zorana Cvijanovića u liku Slovenca, Neleta Karajlića, Darka Ostojića u liku Nane, pevačicu Teodoru Sparavalo, voditeljku Draganu Kosjerinu, čak se i ja pojavljujem, kao i moj pas Vića, a imamo i papagaja Žaku - objašnjava za naš list scenarista Srđan Janković.\nFoto: Фото В. Данилов\n- Vikica je iz zapadne Hercegovine, tačnije iz Mostara. Ona je žena biznisa kojoj je posao, odnosno lični interes, na prvom mestu i time se vodi celog života. Vikica prodaje sve, od fudbalera do deterdženata, šta joj padne pod ruku. NJena najveća transakcija je svaki novi posao. Svaki put sa istim žarom ulazi u njega kao da nije bilo neuspeha pre toga. Naši junaci u svakoj epizodi imaju nove poslove i kombinacije od kojih pokušavaju da žive, ali i da komuniciraju međusobno jer posao je interes koji ih spaja - kaže nam Nataša Ninković.\nBeograđanina Gileta tumači Andrija Kuzmanović, a njegovog kompanjona iz Republike Srpske, po imenu Brđanin, dočarava Radoslav Rale Milenković.\n- NJima dvojici je šef dao koordinate, tako su došli ovde u kafanu i tu kreće šou. Brđanin je stariji od mene, ali ga zovem sine, po beogradskom slengu. Nas dvojica šurujemo i sa Hrvatima, odnosno likovima Nataše Ninković i LJube Savanovića, i muslimanima, to jest junacima koje tumače Marko Gvero, Milan Kovačević i Amar Ćorović. Velika mi je čast da igram u nečemu što sam mnogo voleo kao klinac. Bez obzira što sam bio mali, shvatao sam taj humor. Gile se bavi svim i svačim, šta god je kome potrebno. Eksport, inport, papiri, dokumenta, kola... Ima ilegalno-legalni biznis, ako mogu tako da ga nazovem, i kod njega sve dolazi u obzir, jer šta ima dobru tržišnu vrednost - naći će i kupca. Rekao sam Neletu Karajliću da se nadam da sam "Gile šampion, izraziti favorit", na šta je uzvratio sa "da, da, da, to je to". Kod njega su šega i komika uvek u prvom planu, pa ne znam da li se šalio ili sam zaista taj Gile. I Gile i ja navijamo za Partizan, a on je u liftu ispisao grafit PFC sa potpisom Gile zvani Šampion, pa neka bude da je taj - priča za naš list Andrija Kuzmanović.\nJedan od najmlađih likova je Kemicin sin, Mirsad Mili Halimić, kog igra Amar Ćorović i koji kaže da je Maja Čampar ipak najmlađa u glumačkoj ekipi.\n- Maja igra Radicu, Srpkinju iz Han Pijeska, inače konobaricu, koja se skoro uvek nalazi za staromodnim šankom. Mili je najpošteniji i najpristojniji u kafani i, uz Radicu, jedno od retkih svetala u mraku ove gostionice. Radica je Milijeva devojka, a njihova veza, kao muslimana i Srpkinje, ne nailazi baš na oduševljenje ostalih - kaže Ćorović za "TV novosti".\nReplike iz "Složne braće", koje dočaravaju odnos tri naroda na teritoriji nekadašnje jugoslovenske republike, i danas pamtimo. A ekipa nastavka obećava da će i ovog puta biti jednako duhovite.\nserija "Složna braća" Nele Karajlić Dr Nele Karajlić snimanje serije


Krivotvoreni lijekovi u Crnoj Gori?\nDa li su do crnogorskih bolnica stigli neispravni lijekovi za kancer, sa krivotvorenom ambalažom i falsifikovanom dokumentacijom? Italijanski mediji su objavili da je razbijen lanac krijumčara neispravnih lijekova u toj zemlji, a da su ti lažni lijekovi od 2011. godine distribuirani u Njemačkoj, Holandiji, Engleskoj i Crnoj Gori. Za sada nema preciznih informacija da su u Crnu Goru stizali krivotvoreni lijekovi za kancer, saopštio je za Radio Slobodna Evropa direktor Agencije za lijekove i medicinska sredstva Crne Gore Milorad Drljević.\nItalijanski mediji su objavili, a crnogorski prenijeli informaciju, da je policija u Milanu razbila krijumčarsku grupu koja je nekoliko godina unazad - najprije krala lijekove iz farmaceutskih i bolničkih magacina, potom ih prepakivali u krivotvorenu ambalažu i uz prateću falsifikovanu dokumentaciju prodavali putem posrednika.\nPrema izvještajima italijanskih medija lijekovi su tokom prepakivanja izgubili svoja svojstva zbog osjetljivosti na promjenu temperature. Oni su kao neispravni prodavani firmama u Njemačkoj, Engleskoj, Holandiji i Crnoj Gori.\nPrema riječima direktora Agencije za lijekove Milorada Drljevića, Agencija ima puno povjerenje u legalni lanac snabdijevanja u Crnoj Gori:\n„Povodom slučaja koji su objavili italijanski mediji mogu da kažem da je to slučaj koji je vezan za italijansku policiju i njene aktivnosti koja je otkrila kriminalne aktivnosti i lanac ljudi koji je uključen u to. Mi nijesmo apsolutno sigurni da u Crnoj Gori postoji prisustvo takvih falsifikovanih lijekova. U našem legalnom lancu snabdijevanja imamo puno povjerenje u taj lanac gdje svaki od učesnika u tom lancu snabdijevanja, znači u državnom sistemu ima svoju odgovornost i svoju ulogu“, naveo je Drljević.\nTraži se informacija od Ministarstva\nAgencija za lijekove će intenzivno pratiti sve aktivnosti vezane za istragu o krijumčarenim neispravnim lijekovima, a o svim saznanjima će biti obavještena javnost, kaže Drljević:\n„Mi smo u intenzivnoj komunikaciji sa našim kolegama iz regiona i Italije. Ono što mogu reći je, da i sama italijanska Agencija za lijekove nije u toku svih tih aktivnosti i nije sigurno da u njihovom sistemu ima tih falsifikovanih lijekova jer se tu radi isključivo o sivom lancu distribucije lijekova i moguće je da u tom slučaju dođe do nekih novih saznanja. U svakom slučaju mi ćemo intenzivno pratiti sve aktivnosti na tom planu. Ukoliko bude bilo kakvih novih naših saznanja, odmah ćemo obavijestiti javnost u smislu eventualnog prestanka distribucije određenih lijekova, ukoliko se utvrdi da postoji njihovo prisustvo na našem tržištu. Za sada zaista nemamo nikakvo saznanje koje bi ukazivalo u tom pravcu“, rekao nam je Drljević.\nI u Montefarmu, najvećoj instituciji koja snabdijeva stanovništvo i zdravstvene ustanove lijekovima i ostalim sredstvima za liječenje, odbacuju mogućnost da su lijekovi za najteže bolesti mogli ući u Crnu Goru bez potrebnih sertifikata.\n„Lijekovi koji se nalaze u prometu moraju imati registraciono rješenje izdato od strane Agencije za lijekove. Ukoliko nemaju to rješenje, moraju imati sertifikat proizvođača i spisak zemalja iz Evropske unije i zemalja ex-Yu u kojima se nalaze u prometu“, kaže portparol Montefarma Vlatka Raičković.\nSrđan Perić, poslanik Pozitivne i član skupštinskog Odbora za zdravstvo, ovu situaciju ocjenjuje veoma ozbiljnom i očekuje od Ministarstva zdravlja informaciju da li su navodi o krivotvorenim lijekovima na crnogorskom tržištu tačni:\n„Prema novinskim napisima svakako jeste više nego ozbiljna situacija. Mi ćemo svakako tražiti od Ministarstva zdravlja informaciju o tome da li su navodi tačni ili nisu i sa čime raspolaže Ministatstvo zdravlja kada je u pitanju ova tema. Mi smo ranije više puta ukazivali da na tržištu lijekova prosto postoji previše stvari koje nisu do kraja definisane – da nije određena maksimalna cijena lijeka iako za to postoji zakonski instrument... Ovo jeste situacija koja se treba iskoristiti kao prilika da se, ne samo za bolesnike koji boluju od kancera, utvrdi da li su lijekovi koje primaju ispravni, kao i za sve ostale lijekove“, prokomentarisao je Perić.


FOTO: Ovako izgleda Bijonse u osmom mjesecu trudnoće\nČetvrtak, 20.04.2017 | 17:39\nKada je planetarno popularna pjevačica raskošnog glasa 1. februara javno otkrila da je u drugom stanju, cijeli svijet je danima pričao o ovoj srećnoj vijesti.\nPjevačica i njen suprug reper Džej Zi postaće roditelji blizanaca koji će se roditi u junu, a duploj prinovi se svakako raduje njihova ćerkica Blu Ajvi.\nIpak, fotografije trudne Bijonse rijetko se mogu vidjeti u javnosti, a mnogi su se već zapitali da li se ugojila i kako izgleda s obziorom na to da se u prvoj trudnoći ugojila čak 26 kilograma.\n“Bilo je momenata kada sam mislila da mi se nos raširio pedesetak centimetara, da mi je lice užasno debelo, usne otečene i ugojila sam se oko 26 kilograma, ali na kraju krajeva uživala sam u tome”, izjavila je ona nakon što je 2012. godine na svijet donijela devojčicu Blu Ajvi.\nVIDEO: "Da sam znao šta će da me snađe...": Sergej Ćetković okružen TAMBURAŠIMA najavljuje HIT\nPonedjeljak, 18.06.2018 | 18:40\nCrnogorski muzičar Sergej Ćetković je odličan u bilo kojoj vrsti muzike!\nVIDEO: SMIJEH DO SUZA: Nećete vjerovati kako glumac iz popularne serije imitira LUKASA i Kristijana GOLUBOVIĆA!\nPonedjeljak, 18.06.2018 | 17:57\nMladi glumac Vladimir Kovačević, koji trenutno igra u seriji "Istine i laži", u gostima kod Ivana Ivanovića oduševio je sve svojim imitacijana.\nBLISTA: Goga Sekulić objavila PRVU fotografiju od kada je potvrdila da je TRUDNA\nPonedjeljak, 18.06.2018 | 15:47\nPjevačica Goga Sekulić prošle nedjelje potvrdila je da očekuje bebu sa svojim izabranikom Urošem Domanovićem, zbog čega su oboje presrećni.


HOĆE LI SRBIJA UVESTI VINJETE: Drobnjak dao odgovor i otkrio nove detalje koje treba očekivati na putevima | Najnovije vesti - Srbija danas\n08.04.2021. • 11:29 Srbija Danas/Blic\nUVODE SE NOVA PRAVILA NA AUTO-PUTU? Nema više spore vožnje u preticajnoj traci, ovo će biti minimalna brzina kretanja\nZoran Drobnjak auto-put vinjeta


pink.rs | Sekiro i Dark Souls kreatori rade i na dve nove neobjavljene igre - Akcione avanture sa izazovnim borbama\nSekiro i Dark Souls kreatori rade i na dve nove neobjavljene igre - Akcione avanture sa izazovnim borbama\nStudio From Software je potpuno zasluženo stekao slavu među ljubiteljima akcionih RPG igara zbog neverovatnih naslova koje je isporučio prethodne decenije.\nIzvor: play.co.rs/Pink.rs, Foto: Pixabay.com\nDark Souls je postao sinonim za kvalitetan i pravedno težak RPG, igra koja je sama po sebi stvorila žanr koji se prosto zove “Souls-like” uz koji se vezuju specifična borba i neverovatna težina igranja. Ne treba zaboraviti ni fenomenalni Bloodborne, ali i igru koju svi jako iščekujemo naredne godine – samurajski Sekiro: Shadows Die Twice.\nZato i ne čudi neverovatno uzbuđenje koje se stvorilo na internetu ovih dana kada je čuveni Hidetaka Mijazuki (Miyazaki), predsednik kompanije i kreator svih ovih igara, potvrdio da studio već uveliko radi i na dve još nenajavljene igre, pored toga što privodi kraju rad na Sekiro.\nOn je to rekao u razgovoru za portal 4Gamer, gde je još dodao da trenutno nije vreme da se govori o detaljima, ali da jedva čeka da kaže nešto više o tim igrama, čim projekti budu dobili konkretnu formu, spremnu za prikazivanje.\nJedino što je rekao je da su obe igre u prepoznatljivom stilu studija, odnosno da možemo da očekujemo akcione avanture sa izazovnim borbama i RPG sistemom progresije.