1Jo 1 | `BHL | STEP | Talfut kese ding dim bakate, Finik so Weng be fitewei, nu elo kiliko, kiin so atemeko, teing so aluweko, kame yulo bakayemkabuluw te. Feinka! Nu Finik so Weng be kiinwalasomi, kal keko, yulo fein bokoyemkabuluw te. Sunsun finik so Weng be sua kel akate Alew em mit mewso bomi, num dim fitewei, nu elo atemeko, em sang be yulo kilele bokoyemkabuluw te.\nc1:51 Timoti 6:16; Sekow 1:17\nd1:61 Sion 2:4\ne1:8-9Sim Fut 32:5; Ken Abin 28:13\n1Talfut kese ding dim bakate, Finik so Weng be fitewei, nu elo kiliko, kiin so atemeko, teing so aluweko, kame yulo bakayemkabuluw te. Feinka! Nu Finik so Weng be kiinwalasomi, kal keko, yulo fein bokoyemkabuluw te. Sunsun finik so Weng be sua kel akate Alew em mit mewso bomi, num dim fitewei, nu elo atemeko, em sang be yulo kilele bokoyemkabuluw te. a 3Nu em dim elo kanelewse be atemeko, kiliko, yulo bokoyemuwi, yu kiliko, dolon keko, fein ibolow keliw kasike, nuso, yuso, alik alik nu makuw ibolow ki makmak keko, kebuluw te. Kebomeluwi, Aatim so, akalem min Yesus Kulais eso, yelim bikati alik alik nuso makuw ibolow ki makmak keko, biliw te.\n4Nakunum kumel kunum waneng yutaka! Num kakat atin kuw fian kelomin beem dulum elote nu fut kale boluw te. b\n5Beli, Yesus em nulo duyemei, nu kiliko, yulo bokoyemkabuluw weng e kanekote: Sunbin-Got akalem ete ailbin kuw keko, kutiliw eisneng gel so banim te. c 6Banim kasike, nimin kawtiw ite mak mililiw em dim kakabiliw kate, “Nu eso ibolow ki makmak kebuluw kai!”, angbiw tewe, kanekabiliw kawtiw bi dasuw weng bakabomi, fein gelewemin kukuw be im dim ka kel binba kebe te. d 7Kate, nu akalem emdiw ailbin dim kuw kakamuw tewe, alik alik nu ibolow ki makmak kebuluwi, Sunbin-Got em num dulum elote kuanse min Yesus em buselse kaim be num ibolow sili sili nam alik alik be atin kuw ging koyemkabe te.\n8Yu kilele ibolow fukunemoliwka! “Nu ibolow sili sili nam kelinba kekabuluw kai!”, angbiliw kawtiw i ikalem ilo dasuw keyembomi, fein kukuw be im mutuk ka kel binba kekabe te. e 9Kate, nu nukalem ibolow sili sili nam be kaim fitew dim da koluw tewe, Sunbin-Got e kiol kuw fein ibolow em sen mongom kayak kebe kasike, e nukalem ibolow sili sili nam be sak misim kuw kulu koyemeko, num sen alik aik be ging koyemkabe te. 10Feinka! “Nu ibolow sili sili nam kelinba kekabuluw kai!”, angbuw tewe, nu Sunbin-Got elo dasuw bokokabe Sunbin-Got atew kelewuwi, em fein weng be num mutuk ka kel binba kekabe te.


To Ngü Mürü ka Me bete Gina Ngü (S Sudan) Marako 1\nKpara te ba buku ne ena adi de Marako, te di de mürü ye Baranaba ne ( Kolosayï 4:5). Ah ngbü ta kpah endoro de wü Pawülü ake Baranaba, teka mba wü lakï cüküꞌdaye ( Mürü Tima 12:25; 13:5). Ïrï ni ye na de *Marïya. Gba wü ta agbü Yerüsalema, gbü sü te mere bi wü *kpara ka Yesu ngbü ta ebiti te-wü tete na ne ( Mürü Tima 12:12).\nFütanga ngü la, fü Marako adu akoro tïne kpara, te ngbü ele ta-ngü te Petero, gbü tima ka Yesu ( 1 Petero 5:13). Gbü wü lakï ta te Yesu ngbü endoro tete na, da emala ngari Me ne, Marako ka-ye ta la jaji, ah ndoro de wü Yesu fa sü de. Te di bala, wüh gü ba, mere bi wü ngü te Marako ba teka Yesu ne, ah je wü ngü la gömö Petero.\nMarako ba wü ngü ne, o engu di ka-ye ta agbü *Rüma. Ah ba ngü ne fü wü kpara ka Rüma, te ewü di de wü di enga *Yïsarayele nda-wü de ne. Dela si-ngü te engu le amala mere bi ngü, ta te wü *mürü dofo mala teka Yesu ne, nda de ne. Ah mala kpah wü gara si-ngü teka gele ka wü di enga Yïsarayele, angü wü Rüma wu si-ngü teka gele la nda-wü de.\nMarako gü ba, “Yesu de Ye Me (Sapïta 1:1), ah kpah de *Ye Kpara ka Kpï, te engu koro füh kotö ne, fü ah ato te-ye akpi, teka afa wü kpara gbü *siti ngü ka-ewü, teka de wüh maka *küküwa ka badi (Sapïta 10:45).” Marako mala mere bi ngü, ta te Yesu ngbü rï wü kpara di ne, ꞌburu nda de. Amba Marako ngbü sere ngü teka Yesu, gü ba, “Yesu ka-ye de mere mürü wazi, te ngbü mere bi wü talara ngü, baka te engu ngbü küwa wü mürü keke. Ah ngbü liki kpah *siti wü di enga me guvu wü gara kpara. Engu ngbü boro kpah siti ngü ka wü kpara.”\nMarako ba ngü ne ta gbü ngü *Giriki. Mene köcökpa ta te Marako ba zu me-ye ne, tïtïne ah esaka nih nda ma. Mene köcökpa te di esaka nih ne, ah ka-ye bü mene ewü, ta te wü gara kpara ba, te nga wü ngü ta te Marako ba ne. Ah ge baka te adu ngü ta te Marako ba, teka züzükü ka Yesu gbü kpi ne, dürü ka-ye eyi. Angü ngü la nü rü bü etüngba gbü sapïta 16:8. Sidi nga ngü la, ah baka te gara kpara du ba ngü teka züzükü ka Yesu ne me-ye, füh du ngü ka Marako la (Sapïta 16:9-20). Wü kpara te ewü gïrï ngü gbü *Ngari Me fa sü ne, gü ba, wü ngü de gbü Sapïta 16:9-20 ne, Marako ba me-ye nda de. Amba wü ngü de te gara wü kpara la ba ne, ah ka-ye de zu ngü, angü ah tï kpini de wü ngü te wü Matayo ake Luka ba ne. Te di bala ne, wü ngü la ena angbü ka-wü da wü bala.\nWü ngü te mü ena amaka gbü buku ka Marako, wüh dene.\nSapïta 1:1-13 Makpo ngü teka ngü ka Yesu,\nSapïta 1:14–9:50 Wü ngü ta te Yesu mere agbü Galïlaya,\nSapïta 10:1-52 Wü ngü ta te Yesu mere, o engu yia tete agbü Galïlaya,\nSapïta 11:1–15:47 Adu ngü ka Yesu, bete ngü ka kpi kaka-na\nSapïta 16:1-8 Ngü ka züzükü ka Yesu gbü kpi\nSapïta 16:9-20 Adu ngü, te wüh ba füh ngü te Marako ba ne\n1 Dene züka tofo ngü ka Me teka Yesu *Kurisito, te di de Ye Me.\nMatayo 3:1-12; Luka 3:1-18; Yüwane 1:26-28\n2 Ngü la kpo ba e ta te wü Yïsaya, ba gbü *Ngari Me ta gügü, o wü bï Yesu la de, gü ba, “Me mala ngü fü Ye ye, gü ba, ‘Ni ena atima mürü tima ka-ni kpa engagira nü, teka areke kaje fü ye.’ ”* 1:2 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Malakï 3:1. 3 *Mürü dofo Yïsaya gü ba, “Gara kpara ena akoro, angbü emala ngü de mere ri ye kpa etü gü, gü ba dene, ‘Mere Miri, te ena aküwa ani ne, ah te ekoro! Ah le de wü reke kaje fefe! Wü ni wü cudu, wü o kpini, teka fü engu anü tete na.’ ”† 1:3 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 40:3.\n4 Mürü tima engu la, ah de *Yüwane Mürü Babatïza. Fü engu akoro fütanga mere bi wü re, angbü kpa etü gü, da emala ngari Me fü wü kpara kpala. Fü mere bi wü kpara angbü ekoro kpakaka na, adi eje ngari Me gögömö na. Fü ah angbü emala ngü fü ewü, gü ba dene, “Wü ce *siti ngü ka-wü ꞌburu asidi, wü fü maguma wü, teka fü wü aza *babatïza, fü Me aboro siti ngü ka-wü ꞌburu.” Dela ngü ta te Yüwane mala fü wü kpara la, te engu ngbü eto babatïza fü ewü. 5 Fü mere bi wü kpara ayia anü kpakaka na, teka aje ngari Me gögömö na. Wü gara ewü koro agbü Yerüsalema, de wü gara nga nzö kötï ka *Yudaya ꞌburu. Te wü kpara la je ngü ka Me gömö Yüwane de bala, fü maguma ewü ayia agürü. Fü ewü akpo da emala nga wü siti ngü ka-wü fü Me de cïnga. Fü Yüwane angbü eto babatïza fü ewü gbü ngu Yürüdene.\n6 Yüwane ngbü ta eto bongo ka-ye te ewü gbï gbü su nü de ïrï ye kamele, sisiti gbulukusu bane. Fü ah ngbü ei ku konü etadu ye. Zü-e kaka-na ta nda bü mbïra te di baka eci, bete wü, te engu ngbü emaka agbü gü la.\n7 Fü Yüwane amala ngü ka Me fü wü kpara, gü ba dene, “Me tima gara kpara eyi, te ena akoro arï yi sidi nga ra, wawazi na fa nda-ra ka. Ma nda-ra bü baka labï kaka, te ena areke kaje fefe. Ma be teka tima la nda-ra de, angü engu me-ye de mere kpara fere. 8 Nda-ra, ma ngbü eto babatïza fü yi de ngu kükürü. Amba nda-ka, ah ena ato babatïza fü yi de wazi ka *Nzïla Wazi Me, teka fü yi angbü emere ngü ka Me ereke areke.”\nDene ngü ka babatïza ka Yesu\nMatayo 3:13-17; 4:1-17; Luka 3:21-23; 4:1-15\n9 Baka ta te Yüwane ngbü emala ngari Me kpa etü gü ne, Yesu ngbü ka-ye gbü gara kötï de ïrï ye Nazareta.‡ 1:9 Nazareta ka-ye gbü nga nzö kötï ka Galïlaya. Gbü gara ra, fü Yesu ayia anü kpaka Yüwane kpa etü gü la. Fü Yüwane ayia ato *babatïza fefe gbü ngu Yürüdene. 10 Te engu to babatïza nza tete, fü Yesu ayia akoro kpa füh gümba. Ah te eceka kpï de, gbo! te kpï te ü te-ye. Fü *Nzïla Wazi Me akoro kpa gbü kpï baka mö, arü gbü nzö Yesu. 11 Fü ri Me awü kpa gbü kpï la, gü ba dene, “Mü zu de Ye ra, te maguma ra ngbü tete. Ngü ka-mü reke gbü jia ra ꞌduwa ba-neh-ene-la.”\n12 Fütanga ngü la, fü Nzïla Wazi Me aza Yesu, anü di kpa etü gü, 13 kpa gbü sü ka siti wü nü. Fü ah ara kpala sïkpï teke ꞌbasu. Fü *Satana akoro afiti Yesu kpala ma. Fü wü *malayïka ka Me angbü ta ele ta-ngü te Yesu kpala.\n14 Fütanga ngü la, fü ewü azoro Yüwane, anü di agü agbü ku. Te Yesu je ngü la, fü ah ayia ace sü la, adu ka-ye agbü *Galïlaya. Fü ah angbü endoro da emala ngari Me fü wü kpara kpala, 15 gü ba dene, “Mere sïkpï koro eyi gbamari. Miri te Me tima teka aküwa wü ne, koro eyi. Te di bala, wü ce *siti ngü ka-wü, de wü le to ngü ka Me de maguma wü biringbö.”\nDene ngü ka gina wü kpara ta te Yesu ï ewü\n16 Gbü gara ra, fü Yesu ayia anü andoro era mere ngu de ïrï ye *Galïlaya. Fü engu akoro amaka wü gara komoko ꞌbasu, te ewü ngbü egü yïmba ka-wü gbü ngu teka azoro si, angü ah de tima ka-ewü. Ah de Sïmüna Petero ake enga ni ye, de ïrï ye Anderïya. 17 Fü Yesu arü amala ngü fü ewü, gü ba dene, “Yi nü kpakine, yi lala gbü nga ra. Ma ena ao yi, teka angbü efü wü kpara, de wüh le ngü ka Me, da tima ka si te yi ngbü emere ne.” 18 Te wüh je ngü la, fü ewü ayia kere, ace tima ka si ka-wü la, te ewü ngbü emere la, adu alala gbü nga Yesu.\n19 Fü wü Yesu ayia sela, anü kpa engagira nü mba cüküꞌdaye. Fü ewü anü amaka wü gara wü kpara ꞌbasu. Ah de wü *Yakobo ake *Yüwane, wü di Zebedayo. Wüh ngbü ka-wü gbü *zabu, da ekpokpo jia yïmba ka-wü. 20 Fü Yesu ayia aï ewü kpah bala. Fü ewü ayia ace wö wü, Zebedayo, agbü zabu kpala, de wü kpara ka tima ka-ye. Fü ewü ayia anü alala gbü nga Yesu.\nDene ngü ka Yesu de wü siti wü di enga me\n21 Gbü gara ra, fü wü Yesu ayia anü akoro agbü Kaparanama. Fü *sïkpï ka Me amaka ewü kpala. Fü ewü ayia anü arï kpa *esambü ka biti-te. Fü Yesu akpo da erï wü kpara kpala. 22 Fü rïrï kaka-na la ayia aga gbü jia wü kpara la afa sü. Wüh gü ba, “Rïrï ka komoko ne ka-ye kpikpi ye. Angü ah ngbü emala mere kpeke ngü, baka kpara te Me tima engu me-ye. Wü kpara ka-ani, te ewü ngbü erï ani de sene ne, wüh rï ani bala nda-wü de.”\n23 Gara komoko ta ladü kpa esambü ka biti-te la, de *siti wü di enga me guvu ye. Fü komoko la ayia akpo da eba rere kpa tikpi, gü ba, 24 “Yesu§ 1:24 Komoko la gü ba, “Yesu de kpara ka Nazareta.” deyï, tima ka-ani gbü ngü ka-ye nda ma. Ye koro sene teka ne? Teka amörö ani asidi? Ani wu ye kpo. Ye de züka kpara te Me tima ye me-ye füh kotö ne.” 25 Fü Yesu ayia amala ngü fü siti wü di enga me la, gü ba dene, “Yi nga anga, de yi koro guvu komoko la asidi!” 26 Fü siti wü di enga me la ayia agbürü komoko la, agbo kötö, da eba rere. Fü ewü ayia ace komoko la, akpe, atafa ka-wü.\n27 Dela ngü ta te Yesu mere, te engu liki siti wü di enga me di, guvu gara komoko asidi. Fü ngü la aga gbü jia wü kpara ꞌburu, baka mere ngü cucu. Fü ewü akpo da eyi-ta tete-wü, gü ba dene, “Apa! De bane ne ngü ne? Amba rïrï ka Yesu ne, ah ka-ye de kpeke rïrï fanü fanü. Angü ah ngbü eto rïrï fü siti wü di enga me, fü ewü angbü eje ngü kaka!” 28 Teka ngü la, fü ïrï Yesu ayia awü gbü nga nzö wü sü ka *Galïlaya ꞌburu.\nDene ngü ka Yesu te küwa mere bi wü mürü keke\n29 Fütanga ngü la, fü wü Yesu ayia ace *kambü ka biti-te. Fü ewü anü de wü *Yakobo ake *Yüwane, kpa gba wü Sïmüna Petero ake Anderïya. 30 Te wüh koro kpala, fü ewü amaka wügiri ye Sïmüna, würüse, te keke ngbü emere engu efa sü, te ra ngbü kötö. Küküte ꞌburu wütü awütü. Fü ewü amala nga würüse la fü Yesu. 31 Fü Yesu ayia anü akoro kpaka würüse la, azoro kpakpa na, ae engu tikpi. Fü soko würüse la ayia alofo. Fü würüse la ayia anü amere kümü, ato fü ewü.\n32 Etamurago la, te ra tï tete na, fü mere bi wü kpara ayia aza wü mürü keke ka-wü, bete wü kpara te *siti wü di enga me ngbü emere ewü ne, akoro de ewü kpaka Yesu. 33 Fü wü kpara gbü sü la aci abiti te-wü gbe gbe gbe kpa emöngïtï ka kambü te Yesu di gbügbü na. 34 Fü Yesu ayia aküwa mere bi wü kpara de wü keke eküte wü la ꞌburu. Fü ah aliki *siti wü di enga me guvu gara ewü asidi. Fü siti wü di enga me la angbü eku gba. Fü Yesu ayia atïrï ewü. Kükürü de, angü wüh wu ta eyi, gü ba, Yesu ka-ye de kpara te Me tima engu me-ye füh kotö ne.\nDene ngü ka Yesu, te ndoro da eto ngari Me,\ngbü wü sü ka Galïlaya\n35 Gügü emözekpï, o sü lofo la de, fü Yesu ayia kpikpi ye, ace Kaparanama, anü akoro kpa gbü gara sü, kpa gbü gü, teka aku gba fü Me. 36 Te wü Sïmüna Petero zükü tete, Yesu nda ma! Fü ewü ayia anü agïrï engu. 37 Fü ewü anü amaka Yesu agbü gü kpala, amala ngü fefe, gü ba dene, “Mere kpara deyï, ani du edu kpa ekötï, angü wü kpara ꞌburu ngbü egïrï ye, teka de ye küwa ani.” 38 Yesu gü ba, “Ani nü la kpa gbü gara sü, teka fü ni amala ngari Me fü mene wü kpara de kpala. Angü dela tima ka-ni, te Me tima ni tüngüngü.”\n39 Fütanga ngü la, fü Yesu akpo da endoro gbü wü kötï ka *Galïlaya ꞌburu nde, da erï wü kpara de to ngü ka Me, kpa *esambü ka biti-te ka-ewü, kpah da eliki *siti wü di enga me guvu wü gara kpara, te ngbü emere ewü ne, asidi.\nDene ngü te Yesu küwa gara mürü jiakö di\nMatayo 8:2-4; Luka 5:12-16\n40 Gbü gara ra, fü gara komoko ayia akoro kpaka Yesu, de *jiakö te ye. Fü komoko la abu nzökuta ye kötö, andaꞌba te-ye, gü ba, “Ni wu eyi, gü ba, ye de mere mürü wazi fa sü. Te ah ꞌbe gbü jia ye la, de ye reke la mba küte ni ne.” 41 Fü ngü komoko la ake te Yesu afa sü. Fü ah ayia ao kpa ye eküte komoko la, gü ba, “Wayi, ma le eyi. Küte mü reke ereke.” 42 Fü jiakö ayia agürü eküte komoko la asidi. Fü küküte adu akoro te nga ye. 43 Fü Yesu amala ngü fü komoko la kpekpeke, 44 gü ba, “De-ye deyï, ye mere e amala nga ngü la fü wü gara kpara de. Ye nü enü, ye mere ngü, ta te *Müse ba gbü *Rïrï ka Me ne. Ye za nü, ye nü di kpaka *mürü gele ka Mere Me, de ah wa, ah to fü Me teka ngü la. Teka fü wü kpara ꞌburu awu, gü ba, küte ye reke eyi fanü.”* 1:44 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Rïrï ka Gele ka wü Levi 14:1-32. 45 Amba ngü te Yesu mala fü komoko la, ah je nda de. Fü ah ayia anü, akpo da emala nga ngü la fü wü kpara bü faaa. Fü nga ngü la awü, abaya gbü wü sü ꞌburu. Teka ngü la, da Yesu te engu ena angbü agbü mere kötï ngbaangba gbü jia wü kpara ne tïne ma. Fü ah angbü ka-ye ewo te-ye agbü gü. Te wüh je nga Yesu bala, fü mere bi wü kpara ayia te nga nzö wü kötï ꞌburu, angbü ekoro kpakaka na agbü gü la.\n*1:2 1:2 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Malakï 3:1.\n†1:3 1:3 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Yïsaya 40:3.\n‡1:9 1:9 Nazareta ka-ye gbü nga nzö kötï ka Galïlaya.\n§1:24 1:24 Komoko la gü ba, “Yesu de kpara ka Nazareta.”\n*1:44 1:44 Mü ena amaka ngü la gbü buku ka Rïrï ka Gele ka wü Levi 14:1-32.


Chube gerua jagere Jesucristo giti degaba kwian ulita alin: El Nuevo Testamento de nuestro Señor Jesucristo en el idioma buglere 1 CORINTIOS 1\nPablo Nu Chada Degaba Gwangea Kwian Chubenu Una Corintomu Alin\nPablo kledu una Efesoge gire ama chada ai degangu kagale kwian ulita Jesucristo gerua gaba alin una kada Corintoge nga kweri Greciage. Pablo agali Chube gerua Jesucristo giti du ngeru una Corintoge, ama toidu eni chura gdaite giti bonga kwian una emu tke tangle Jesucristo giti. Una ege kwian tanre Jesucristo gerua gau ulia Pablo giti (Hechos 18:1-21).\nPablo jo siere una Corintoge gire ama jo chage una na tanrege gdaite gdaite Jesucristo gerua dbe kwian ulitage. Pablo kledu toi una Efesoge gire geru chku uñale Pabloge kwian Jesucristo gerua gaba una Corintomu me kle toi no Chube takalin kare, ama kle age me no tanre kwian me Chubenu kle age kare. Kaire kwian Chubenu una Corintomu agali chada kagu Pabloge Pablo ta gbe kle boi giti ulita kwian Chubenuske una ege. Geru e ulita chku nate uñale Pabloge malen Pablo chada ai degangu kwian Chubenu una Corintomu ulita ta gbagda me mo chuge ngwadi toi dare age me no Chube dollale. Chada ai giti Pablo ka bo mno ta no ole kwian kle age me no giti, kaire Pablo ama ulita tku tangle mo ta gbadale mo lite no ule Chube geruadi giti.\nPablo gbi kage chada giti kwian Chubenu\nuna Corintomu alin\n1-2 Cha Pablo chada ai degange ba ulita Chubenu alin kle mo lite Chube geruadi una Corintoge:\nChube tale Chube cha gau cha gbu Jesucristo gerua ketangale. Jesucristo gai ulia giti mo alin ba ulita chegu trate Chube gwage, Jesucristo giti ba ulita chegu Chubenu, kaire kwian tanre nga na ulitage chegu Chubenu Jesucristo giti, kwian ene ulita kle mo ta gbe ba kle mo ta gbe kare Jesucristo gai mo Chugagwallale gerule no no modi Jesucristo giti, Jesucristo che Chugagwalla, kaire Jesucristo ama ulita Chugagwalla.\nCha Pablo ule daba Sóstenes ole gbi kage chada ai giti ba kwian Chubenu ulita una Corintomu alin. 3 Cha takalin Chube che Ñenua kaire Jesucristo che Chugagwalla age no ba ulita alin ba ulita ta gbe suga no diali.\nChube age tanre no kwian tale Jesucristo giti\n4 Uñale chage Chube agedu no no ba ulitaske Jesucristo giti, Chube agedu no no ba ulita alin, Chube ba ta blitu, Chube ba ulita ta gbu suge age Chube takalin kare, e giti cha gerule no no Chube ole ba ulita giti diali. 5 Jesucristo giti Chube ta ngle ketu ba ulitage lle boi no no kwianske Chube alin Chube takalin kare, Jesucristo giti geru ulia suge trate ba ulitage, kaire Jesucristo giti ba ulita ta molen geru e trage no no daba na ole. 6 Cha geru Cristo giti tragu ba ulita ole, geru e jo chke ba ulita tale, geru e ba ulita ta blitu, nege ba me kle mo ta gbe chage ba chagedu ngeru kare. Nege ba kle mo ta gbe chage me ngeru kare, e giti chke uñale trate kwian nage geru e me geru ngwale, geru e ulia kiraske, geru kwian ta blite chage nganake Chube takalin kare. 7 Chube ta ngle ketu ba ulitage, ene diali ba ñage chage gwangerugu geru uliadi lle boi no kwianske Chube takalin kare ba kle che Chugagwalla Jesucristo chieni chuia manade gire. 8 Chube be ba ulita ta gbe no diali gwangerugu ama geruadi, ene ba be kle biale chui bdagli alin, ene che Chugagwalla Jesucristo chieni chuia chke ba me skwen jiske Chube gwage. 9 Chube ba ulita gau ba ulita ta gbu mo Kirolla Jesucristo uñe, Chube ba ta gbu Jesucristo ole, Chube me takalin ba ta chege sugekare Jesucristoge. Chube agedu no ene ba ulita alin, Jesucristo giti ba ulita Chubenu malen ñage suge trate ba ulitage Chube be ba ulita manade no chui bdagli alin Chube gerudu kare, Chube gerudu be kwian amanu ulita manade no chui bdagli alin, Chube age ama gerule kare.\nKwian Chubenu ulita mo ta gbadale tañachuge\nsalengwli modi geru giti\n10 Cha bitalla ulita Jesucristo giti, cha gerule ba ulita ole Jesucristo kiralla giti cha takalin ba ulita mo ta gbadale ule salengwli, ba me kira batadale modi geru giti, ba nodale daba ole, ba mo ta gbadale toi taingwli modi, ba mo ta gbadale tañachuge salengwli modi, ba mo ta gbadale gerule salengwli modi geru ulia giti. 11 Che kle gerule ene ba ole, ulia geru chku uñale chage daba Cloé bitalla giti ba ulita kle mo ta gbe kira bate modi geru giti me kle tañachuge salengwli. 12 Cha gerule ba ulita ole trate trate ba kle tañachuge kare giti, cha alin me no ba gweale kle tañachuge ai kare, ba gweale kle gerule: “Pablo alin gerule ulia, cha Pablo alin gerua gai ulia.” Gweale na kle gerule: “Apolos alin gerule ulia, cha Apolos alin gerua gai ulia.” Gweale na kle gerule: “Pedro alin gerule ulia, cha Pedro alin gerua gai ulia.” Gweale na kle gerule: “Cha alin allabi kle Cristo gerua gai ulia, cha alin allabi Cristonu ulia.” 13 ¿Ba ulita tañachuge Cristo ba jwannga siere ngle kle mo kaire kaire ba ulita alin? Ba kle tañachuge ene ba me kle tañachuge no, Cristo ba jwannga siere gdaitre alin kle ba ulita alin. Ba gweale kle gerule ba Pablo alin gerua gai ulia, ¿ba kle tañachuge cha Pablo jokeda ba ulita agedu me no giti? ¿Ba jo ñeaba chiske gaba ngaña chigage cha kalla giti? Me ene ulia ba kle tañachuge kare. 14-15 Nga suga no chadi cha me ba ulita ñeu chiske gau ngaña chigage, ene ni ba gdaite ñage gerule cha ba ñeu chiske mo kalla giti. Cha daba boke kada Crispo kaire Gayo alin ñeu chiske, cha agedu ene cha agedu Cristo kalla giti agwa cha me agedu mo kalla giti. 16 Kaire cha Estéfanas Estéfanas bitalla ñeu chiske Cristo kalla giti, daba e alin allabi cha ñeu chiske agwa cha me tachke daba na giti, cha tañachuge kwian dare cha me su ñe chiske. 17 Cristo me cha gbu chage kwianske kwian ñe chiske, Cristo me lle e kare ketu chage boadale, agwa ama cha gbu geru ama giti kete kwiange, cha kle geru Cristo giti trage kwian ole cha me kle gerule mo ta giti sugekare cha tañachuge kare, me ene, cha kle gerule no trate Cristo jokeda kruge giti Chube cha ta gbe gerule kare, ene geru Cristo giti ñage suge trate kwiange ñage kwian ta blite. Cha gerule mo ta giti cha tañachuge kare cha kle gerule ngwale, ene geru ulia Cristo giti me ñage suge kwiange me ñage kwian na ta blite. 18 Che ulita Chubenuge suge geru Cristo jokeda kruge giti geru e no geru kiraske, uñale chege Cristo jokeda kruge giti Chube che jwen siere ji chugege che agedu me no gdale. Agwa kwian me Chubenu ama Cristo jokeda kruge gerua gai ngwale, kwian ene kle jogebanga geru uliage, kwian ene be joge sugekare Chubege ji chugale. 19 Kwian ene geru nga dba ai giti alin uñanga, ama giti Chube gerua degaba unsuialin gerule:\n“Kwian mo ta gbanga no diali geru nga dba ai giti alin jwen tanre, kwian ene tachke ngle blike geru giti, kwian ene ta molen tanre geru nga dba ai giti ole, agwa chui be chke gire Chube be kwian ene ulita ta gbe suge e ulita ngwale Chube gwage.”\nChube gerua degaba unsuialin gerule ene. 20 Kwian geru nga dba ai giti uñanga trate no ulita, kaire kwian geru nga dba ai giti jwannga tanre diali ama takalin kare, kaire kwian geru nga dba ai giti traganga daba na ole diali, kwian ene ulita ta molen tanre geru nga dba ai giti alin ole, agwa ama me Chube gerua Cristo giti gai ulia, Chube gwage kwian ene me ta molen dale, kwian ene ulitage Chube gerua me suge. 21 Kwian ta ngle molen geru nga dba ai giti alin ole, ta ene giti kwian kle tañachuge ama ñage Chube uñe, agwa me ene kwian kle tañachuge kare, Chube talla ngle ole Chube mo ta gbu age nganake kwian kle tañachuge karege, Chube mo ta gbu kwian jwen siere ji chugege age me no gdale geru Cristo jokeda kruge giti me kwian ta ngle molen giti. Kwian me geru Cristo giti gai ulia, kwian ene alin geru e ngwale, agwa kwian geru e gai ulia, geru e ñanaske kwian ene alin, Cristo alin giti kwian Chube uñe, Cristo alin giti Chube kwian jwen siere ji chugege age me no gdale.\n22 Kwian israelita tanre me geru Cristo giti gai ulia, ama takalin Chube lle daga ngwale no tanre dodade mo kiralla giti ama gwa giti, ene e giti ama tañachuge be Chube gerua Cristo giti gai ulia. Kaire kwian griego tanre me geru Cristo giti gai ulia, ama ulita kle mo ta gbe ma no diali geru gweale jagere jinade jwandale, ene kwian griego tañachuge ama ñage Chube uñe. 23 Agwa che ulita Chubenu kle geru Cristo jokeda kruge giti gai ulia, uñale chege Cristo alin giti che Chube uñe, che ulita kle geru e trage kwian na ulita ole. Geru Cristo jokeda kruge giti kwian israelita tanre me ta chege no, ama me no geru e ole. Kaire kwian me israelita tanre tañachuge geru Cristo jokeda kruge e ngwale, ama tañachuge: “¿Chema ñage Chube uñe jogeda ene giti?” 24 Agwa kwian gweale israelita, kaire griego, Chube nu kwian ene gaba mo alin, Chube kwian ene ta gbu geru Cristo giti gai ulia, kwian ene ulitage uñale trate trate Cristo giti ama Chube uñe, suge ama ulitage Chube kira molen Cristo kira e amaña molen, Chube ta molen Cristo ta e amaña molen. 25 Kwian me Chubenuge ñage suge Chube agedu Cristo giti e ngwale e me kiraske, agwa me ene, Chube ta ma ngle molen kwian ulitage, Chube kira ma kweri molen kwian ulitage, ta ngle ene giti kira kweri ene giti Chube agedu Cristo giti kwian ulita alin, Chube agedu ene Chube me agedu ngwale. 26 Ba cha bitalla Cristo giti, ba ulita tachkedale mo giti, ngeru Chube bebi ba ulita ta gbe Cristo gai ulia uñale bage ba ulita me kwian kweri kwian na gwage kwian tañachuge kare, ba ulita me kwian ta ngle molen kwian na gwage kwian tañachuge kare, ba ene gire Chube ba gau mo alin. Ba bedre alin kwian ta ngle molen kwian na gwage kwian tañachuge kare, ba bedre alin daba chugagwalla, ba bedre alin daba chugagwalla bitalla. 27 Kwian me ta ngle molen kwian na gwage kwian tañachuge kare, Chube kwian ene gau mo alin, Chube kwian ene ta gbe ngle Chube geruadi, ene kwian talla ngle geru nga dba ai gitige be ibule mo giti, be suge amage kwian me talla ngle gerule ma kweri ma ngle Chube giti kwian talla ngle nga dba ai gitige. Kwian me kweri me kira molen kwian na gwage kwian tañachuge kare, Chube kwian ene gau mo alin, ene kwian kweri kwian geru mauña nga dba ai giti be ibule mo giti, be suge amage ama soli Chube gwage. 28 Kwian me ñanaske kwian na gwage, Chube kwian ene gau mo alin, ene kwian kle mo gai ma kweri daba na ulitage be ibule mo giti, be suge amage ama kle age ulita mo kirallaske e ngwale Chube gwage, Chube me kwian gai mo alin kwian kle age no giti. 29 Chube kle age ene kwian ole, ene ñage suge kwian ulitage ni kwian gdaite ñage mo gbe ma kweri Chubege ni kwian gdaite kwian Chubenu mo kira giti. 30 Chube agali che ulita gau che ta gbu Jesucristo gai ulia, ene che talla chege diali Jesucristo ole. Jesucristo giti Chube che ta gbe ngle, kaire Jesucristo giti Chube che jun siere ji chugege che agedu me no gdale, Jesucristo giti che chege trate Chube gwage, Jesucristo giti che kle biale joge toi Chube ole bdagli. 31 Chube agali agedu ene ulita ba ulita alin Jesucristo giti, malen ba ulita agedale Chube gerua degaba unsuialin gerule kare, chada e gerule:\n“Kwian ta mo ta dbakalin gerule no kweri trate kle age mo kiralla giti, ma no kwian ene mo ta dbadale gerule no kweri Chube giti Chube kle ama ta gbe age, me ama agali kle mo ta gbe age.”\nChube gerua degaba unsuialin gerule ene.


2Pe 3 | `BHL | STEP | Nakunum kumel ibolow mutuk fian duyemkabi kunum waneng yutaka! Nem ibolow fukunin e kanekote: “'Yu kanelom mesesem eieneng be akokow kelokoliw te!', angeko, bi kasike, ne yom kiol ibolow fukunin beelo iti silikmoko, ibolow daok keyemo yo!”, angomi, kame emteben fut kale yom dulum elo dabalayem kemi te.\nb3:31 Timoti 4:1; Yut 18\nd3:5Talfut Kese 1:6-9\ne3:6Talfut Kese 7:11; 2 Fita 2:5\nf3:8Sim Fut 90:4\ng3:9Abakuk 2:3; 1 Timoti 2:4\nh3:10Matyu 24:29,35; Iluk 12:39; 1 Tesalonaika 5:2\ni3:13Aisaya 65:17; 66:22; Fitew Dase 21:1,27\nk3:17Mak 13:33; 1 Kolin 10:12\n1Nakunum kumel ibolow mutuk fian duyemkabi kunum waneng yutaka! Nem ibolow fukunin e kanekote: “'Yu kanelom mesesem eieneng be akokow kelokoliw te!', angeko, bi kasike, ne yom kiol ibolow fukunin beelo iti silikmoko, ibolow daok keyemo yo!”, angomi, kame emteben fut kale yom dulum elo dabalayem kemi te. 2Feinka! “Yu sua kel em Sunbin-Got em bontem dim bakamin kunum ayem im weng so, nukalem nulo finik so kulomin deiw mo koyemse Kamok Fian em weng kitil nam yom kalan kunum ilo bokoyemei, i yulo kukuyemsiliw weng so, weng alik alik be kilele ibolow fukunemoliwka!”, yangbi te. a\n3Emisik emi e, yu weng kale kilele kal kelina! Fefe ding dim kabalak e, weng minin desi kekabiliw kawtiw mak teleko, weng minsomeliwi, ikalem kal dim em “Kanelina! Kanelina!”, yangakabe weng beem deiw dim kuw kakamokoliw te. b 4Kakabomeliwi, i bokolomeliw: “Akalem 'Ne iti toloki te!', yangse weng dem e nal kel be a? Nimtew angom? Kawin dim kaleem talfut kese ding uneko, nukalem awalik kumel im kuansiliw ding dim beem talse ding telei, alik alik eisneng angom be alwol kelinba keko, kait atebuluw ki kuw kekabe kasike.”, angokoliw te. c 5Angokoliw kate, im ibolow fukunin e kou angebomi, Sunbin-Got em kanelewse eisneng be akokow kebiliw kasike. Feinka! Sua sua kel akate, Sunbin-Got e weng kitil nam weng mak angeko, abiil be dukuko, kawin dim kale okmun fian beem dim kel fitewei, “Kawin kale kawin ok so kelewboka!”, angse kale. d 6Angse kate, deiw mak ding danse kabalak e, e kawin dim kale ok dang fole fole so kuiaw tom keyemse kale. e 7Em sua angse weng kitil nam weng bakate tew, e iti weng kitil weng mak bokosomelei, kame em kawin dim kale akal, abiil akal, alew eisneng biilo memen koyemeko, “Iso, mali nem kiin dim sen so biliw kawtiw so alik alik bongguko, diweko, geeyem koyemii, i kaineko, atin kuw banimokoliw te!”, angse beem ding fen biliw te.\n8Nakunum kumel ibolow mutuk fian duyemkabi kunum waneng yu kilele ibolow fukunemoliwka! Sunbin-Got em kiin dim e fufu tausen makmak (1'000) kel itol be ding makmak atew te. Beemdiw, em kiin dim e ding makmak e, fufu tausen makmak kel itol emdiw te. f 9Keko beli, yu kanelom mali kawtiw imdiw bokolomeliw: “Kamok Fian e akalem 'Kaneloki kai!', yangse weng beem dulum elote awkol awkol kuw keemkabe kai!”, angokoliw te! Babo! Kate, e yom ibolow fukuneko, “Mesik esik nem angin makmak kuw sak keloke kai!”, angeko, mali im ibolow famdelin angom beem ding fen alakabe te. g 10Kate yu kilelbi atemeko, boliwka! Kamok Fian em toloke ding dim e, yakut kunum kanekabiliw imdiw keko, kawtiw im dolon kelinba kebiliw ding kel fein toloke te. Beem ding dim kabalak e, abiil be kiman bokung gilili angakabe emdiw keko, banimoke te. Banimei, mesesem mesesem eisneng beem dim alakabe eisneng angom be fitatin angeko, ais mamin so atin kuw kainoke te. Keko beli, Sunbin-Got e kawin dim kale so, beem dim alakabe eisneng so, alik alik be diwyemsomi, geeyemoke te. h 11Alik alik eisneng be fein kaneloke kasike, yu nono kunum waneng keko, bokoliw a? Yu kitil keko, Sunbin-Got em kiin dim e kiol kuw kukuw so, sen so banim kukuw so beem deiwkim kuw kakamin kunum waneng kemoliwka! 12Kakabomi, momow keko, “Sunbin-Got em telei, abiil so, em dim alakabe so, alik alik eisneng be kainsomi, banimoke ding dim e, kame fongate toloke kai!”, angbomi, kitil kuw keko, ding fenoliwka! 13Nimtew angom? Sunbin-Got e weng kitil weng mak bokoyemomele: “Ne abiil kikis so, kawin kikis so mak talfut keloki te!”, yangse kasike kame, nu beem kikis kaneloke ding dim be “Toloka!”, angeko, fenbuluw te. Beem kikis keloke aneng ka kel e, kiol sen so banim kukuw ete kuw ka boke kasike. i\n14Kaneko kasike, nakunum kumel ibolow mutuk fian duyemkabi kunum waneng yutaka! Yu kaneloke eisneng beem ding fenbomi, kitil kuw keko, kiol sen so banim kukuw gelewemin em deiw kuw kakabomi, Sunbin-Got akalem em ibolow menew so boliwka!\n15Yu kililina! Sunbin-Got e “Kawin dim kaleem kawtiw i sunsun finik so kulomin deiw beelo atemoliwka!”, angeko, fongate akate telinba keko, im kanelokoliw ding be fenbe kasike. Feinka! Yu nukalem ibolow fian dulewkabuluw nakunum Fol em yulo boko, dabalayemse fut elo teing bokoko, atemina! Sunbin-Got e weng beem dulum elote elo kal fian mak dulewse kasike, j 16e weng sang be akalem fut alik alik beem tem dako, yulo kukuyemkabe te. Em weng fut tem kel bose weng atuk mak e nukati atemeko, kilele dolon kelinba kebuluw te. Kate, mali kou ibolow so teifulu ibolow so kebiliw kawtiw i em angse weng be kuluko, mali Sunbin-Got em fut ayem em weng emdiw keleweko, weng beelo alwol kelewsomi, fimdi famde kelewsiliw kasike, i biim kanekabiliw beem mongom ete ikalem yan wa fein kulokoliw te.\n17Nakunum kumel ibolow mutuk fian duyemkabi kunum waneng yutaka! Yu nem fut tem kel bosi weng kale kilele atemeko, kilelbiko, boliwka! Nimtew angom? Sakok kuw keyemeko, funum funum kukuyemkabiliw kawtiw bi fein yom mit mewso teleko, yulo dasuw weng kukuyemokoliw kate, yu kanelom im weng beelo kili wosuko, ilo yenggelew unemokoliw te! Yu ilo yenggelew uniw tewe, yu yom kameem fein sunsun finik so kulokoliw deiw kakabiliw beelo kawkaineko, teifulu unokoliw kasike. k\n18Nakunum kumel kunum waneng yutaka! Nukalem nulo finik so kulomin deiw kel mo koyemse Kamok Fian Yesus Kulais em ibolow folok so, elo kilele kal keko, dolon kelewbuluw be so, alew eiseng be yom ibolow mutuk yakso bamdako, kitil keyemboka!


Tema: Llámame mañana, ¿Ok? Jue Mar 01, 2012 11:13 pm\nTema: Re: Llámame mañana, ¿Ok? Sáb Mar 03, 2012 8:16 am\nxDD Genial, me gustan las historias de chicas tipo yandere\nTema: Re: Llámame mañana, ¿Ok? Miér Abr 04, 2012 1:14 am\nMe imaginé que luego algo así iba a pasar en school days cuando la loca se llevó la cabeza :p\nTema: Re: Llámame mañana, ¿Ok?


Doy küme adümuwnge tami amuldungual: Kimeltuafiyiñ pu chillkatukelu tañi pepikawal\nPAPELTUAFUYMI abua abui abé acholi afrikáans albanés alemán aluro amárico armenio asamés ateso atié aucano aymara ayá azerí azerí (alfabeto cirílico) bajo alemán bambara bashkir bassa de camerún batak (simalungun) batako karo batako toba baulé becol bengalí bete biak birmano bislama boulou búlgaro caboverdiano camboyano catalán cebuano chabacano changana (mozambique) checo chichewa chin haka chino cantonés (simplificado) chino cantonés (tradicional) chino mandarín (simplificado) chino mandarín (tradicional) chitonga chitonga de Zimbabue chitumbuka chiyao chokue chol chuabo chuukés chuvash cibemba cinamwanga cingalés citonga congo coreano criollo de las seychelles criollo haitiano criollo inglés de Belice criollo mauriciano criollo portugués croata damara dangme danés dayaco engayú dehu digor diula duala edo efik embunda endebele endebele de Zimbabue endonga endáu enzema eslovaco esloveno español estonio ewé feroés finlandés fiyiano fon francés ga gallego galés garífuna georgiano gokana griego groenlandés guaraní gueré gujarati gun hausa hebreo herero hiligaynon hindi hiri motu hmong (blanco) holandés húngaro iban ibanag ibinda ibo idoma igede ilocano indonesio inglés ishan islandés isoko italiano japonés javanés kabiye kachin kannada kaonde kayin sgaw kazajo kekchí khana kikamba kikongo kikuyu kiluba kimbundu kiniaruanda kipende kirguís kiribatiano kirundi kisi kisonge konkani (alfabeto latino) krío kurdo kurdo (alfabeto latino) kurdo kurmanyí del Cáucaso kwangalí kwanyama kyangonde lao lengua de señas venezolana lenguaje de señas brasileño lenie letón lhukonzo lingala lituano lomue luganda lunda luo luvale macedonio macua malayo malayálam malgache maltés mam mambue-lungu mapudungun maratí marshalés maya mazateco de Huautla mendé mingreliano mixe mixteco de guerrero mizo mongol more motu navajo nepalés ngäbere (o guaymí) nias niueano noruego nyaneka nyungwe náhuatl de guerrero náhuatl de la huasteca náhuatl del centro náhuatl del norte de puebla okpe oriyá oromo osético otetela otomí pangasinán panjabí papiamento de curazao persa pidgin camerunés pidgin de las islas salomón pidgin nigeriano polaco ponapés portugués portugués de Portugal purépecha quechua ancashino quechua ayacuchano quechua boliviano quechua cuzqueño quichua de Chimborazo quichua de Imbabura quiché rarotongués romaní de Macedonia (alfabeto cirílico) romaní de Serbia romaní de macedonia romaní del sur de Grecia rumano runyankore ruso rutoro samoano sango sanguir saramacano sena sena sepulana serbio serbio (alfabeto latino) sesoto de Lesoto sesoto de Sudáfrica setsuana shona sidama silozi sranangtongo suajili suajili del congo suati sueco sundanés tagalo tahitiano tai tamil tandroy tankarana tarahumara central tayik telugu tetun dili tigriña tivo tlapaneco tojolabal tok pisin tongano totonaco tseltal tshiluba tsonga tsotsil turco turcomano tuvaluano twi tártaro ucraniano uhobo uigur (alfabeto cirílico) umbundú urdu uruund uzbeko uzbeko (alfabeto latino) valenciano vascuence vendal vezo vietnamita wallisiano waray-waray wayuunaiki wolaita xhosa xitshwa yacouba yoruba zandé zapoteco de lachiguiri zapoteco del istmo zulú árabe ñanya ñemba\nCHUMNGELU FALIN-NGEY: Küme pepikawle ti chillkatukelu Biblia, doy küme adümürpuay ka longkontukuay ti kimeltun, femngechi doy weniyerpuafi ta Chaw Jewba. Dew fawtisawle ti chillkatukelu, ka duamnieay ñi pepikayal ti trawün ka chem tañi amuldungual, fey ñi ‘trepeluwküleael’ (Mt 25:13). Feymu kom tañi mongen mu kümelkayaeyew ñi kim chillkatual Jewba ñi dungu. Ellaka mu müten, kimeltulelafiyiñ pu chillkatukelu Biblia tañi küme pepikayal ti kimeltun.\nInayentufalngeaiñ (Rom 2:21). Rakiduamaiñ ti chillkatukelu mu petu taiñ pepikawmeken taiñ kimeltuafiel (km 11/15 pag. 3). Pengelelafiyiñ chumngechi taiñ wirikünuel taiñ papil kam lifru.\nFeypiafiyiñ ñi pepikawal. Dew kimeltulelfiliyiñ Biblia kiñeke rupa, feypiafiyiñ tati chillkatukelu ñi duamfalngen tañi pepikayal ti kimeltun ka chumngechi ñi kümelkayaetew tüfa. Ngülamtuafiyiñ chumngechi elantükünual tañi pepikawal. Petu tañi chillkatumeken engün, kiñeke peñi ka lamngen arelkefingün kidu ñi lifru tati chillkatukelu, femngechi kidu kimtukuay fente ñi kümelkayaetew wirikünual ti papil. Pepikawle ti chillkatukelu, sakiafiyiñ.\nPengelelafiyiñ chumngechi ñi pepikawal. Kiñeke amuldungukelu we konlu ñi kimeltulelafiel Biblia ta kiñe che, eluwkeyngün ñi pengelelafiel chumngechi ñi pepikayal ti kimeltun.


1512 Chestnut St South Milwaukee WI 53172-1535\n1512 Chestnut St South Milwaukee WI 53172-1535 - Feel free to walk lot. Call Lister with questions.\nDirections To 1512 Chestnut St South Milwaukee WI 53172-1535 Learn More About South Milwaukee, WI\nRequest More Information for 1512 Chestnut St South Milwaukee WI 53172-1535\nSchedule a Showing for 1512 Chestnut St South Milwaukee WI 53172-1535


Ti Wiñomongetun: Rüf maneluwün taiñ pu layüm piwkeyen che | Biblia ñi kimeltukeel\nRüf maneluwün taiñ pu layüm piwkeyen che\n¿Chumngelu rüf maneluwküleafuiñ tati wiñomongetun mu?\nJewba, ¿tunte duamniey ñi wiñomongeltuafiel pu layechi che?\n¿Iney engün wiñomongetuay?\n1-3. ¿Chem kayñe inantukunieeiñmu kom iñchiñ? Ka ngüneduamlu iñchiñ Biblia ñi kimeltukeel, ¿chem küme maneluwün nietuiñ?\nRAKIDUAMNGE tami lefmawkülen kiñe fütra kayñe, doy matu leflu ka doy newen-ngelu ta eymi mu. Ka kimnieymi dituelmu, molayaeymu, kafey dewma pefimi chumngechi langümfi kiñeke tami pu weni. Welu doy lefülmi rume, ngeñi püllelepay. Feymew montupelayaymi chi. Welu may, akurumey kiñe che tami montulaetew. Tüfa doy newen-ngey tami kayñe mu, ka kellueymu. ¡Müna küme dungu!\n2 Ka femngechi reke inantukunieeymu tüfachi kayñe, kafey kom iñchiñ inantukunieeiñmu. Chumngechi peiñ rupachi chillkatun mu, Biblia pengelkey tati lan kiñe kayñe reke feley. Feymu iney no rume montulayafuy ka pepi wewlayafuy rume tüfachi kayñe, feymu epe kom iñchiñ pekeiñ chumngechi taiñ piwkeyen che müntuñmangey ñi mongen. Welu Jewba doy newen-ngey tati lan mu. Feymu kidu taiñ piwkeyen Montulchengelu am. Kafey Ngünechen pepikawküley ñi wewafiel ka feypikünuy ñi apümafiel tati lan rumel mu. Biblia ta kimeltukey: “Fey ti kiñelewechi kayñe, tati lan dungu ka femngechi wewngeay” (1 Korintio 15:26). ¡Müna küme dungu tüfa!\n3 Peaiñ chumngechi tati lan, kiñe kayñe reke felelu, rume kutrankakeeiñmu lalu kiñe piwkeyen che. Welu nieiñ kiñe maneluwün taiñ ayüwküleal: Jewba feypikünuy kom pu layelu wiñotuay ñi mongen (Isaías 26:19). Feymu Jewba wiño elutuaeyew ta mongen, tüfachi maneluwün tati wiñomongetun mu.\nLAYÜM KIÑE PIWKEYEN CHE\n4. a) Ngüneduamlu iñchiñ Jesus ñi kutrankawün lalu tañi weni, ¿chem kimeltukeeiñmew Jewba ñi rakiduam mu? b) Jesus, ¿iney engün wenikawkülekefuy?\n4 ¿Ñamümimi kiñekentu tami pu che kam kiñe piwkeyen weni tati lan mu? Yafüngewelay fente kutrankawün ka weñangkün mu, fey tüngduamngewenolu chi piwke chem no rume taiñ pepi femal. Feymu may, doy duamkeiñ Chaw Ngünechen ñi Dungu taiñ yafültukuaetew (papeltunge 2 Korintio 1: 3, 4). Welu Biblia kimeltukeeiñmew Jewba ka Jesus chem rakiduamkeyngu ti lan mu. Ka pengelkeeiñmew fente kutrankawi Jesus lalu kiñe piwkeyen weni, femngechi Jesus küme pengeli tañi Chaw ñi chumngen (Juan 14:9). Fey amulu Jerusalen waria mu, amukefuy ñi pemeafiel Lasaru ka tañi pu lamngen, Maria ka Marta, inafül Betania waria mu mülekefulu. Ka wenikawkülekefuyngün, feymu Biblia feypi: “Jesus rume piwkeyeniefuy ta Marta ka Maria ñi domo lamngen ka Lasaru” (Juan 11:5). Welu Lasaru lay, chumngechi peiñ kayu chillkatun mu.\n5, 6. a) ¿Chumi Jesus pefilu Lasaru ñi pu che ka tañi pu weni mekelu ñi ngüman tañi lan mu? b) Jesus fente kutrankawlu tati lan mu, ¿chumngelu (chemu) yafültukukeeiñmew tüfa?\n5 ¿Chumi Jesus lalu tañi weni? Ti nütram pengeli, Jesus amulu ñi pemeafiel Lasaru ñi pu che ka tañi pu weni, tüfa engün mekey ñi ngüman Lasaru ñi lan mu. Fey Jesus pefilu engün, rume weñangkünagi. “Rume fütra kutrantupiwkey ka weñangkünagi” kafey “Jesus ngümay” (Juan 11:33, 35). ¿Chumngelu müna weñangkünagi? ¿Niepelafuy may chem maneluwün no rume? Femlafuy llemay. Jesus kimniefulu am ñi epe rupayal kiñe afmatufalchi dungu (Juan 11:3, 4). Welu kimniefulu rume tüfa, kutrankawi ka weñangkünagi tati lan ñi duam mu.\n6 Kimlu iñchiñ Jesus fente kutrankawi tati lan mu, tüfa yafültukukeeiñmew. Ka kimeltukeeiñmew Jesus ka Jewba üdekefingu tati lan. Kafey Jewba niey fentren pepiluwün ñi chaftuafiel ka apümafiel tüfachi kayñe. Feymu peaiñ Jesus ñi afmatufalchi dungu femkefulu Ngünechen ñi newen mu.\n7, 8. Lasaru ñi lan mu, ¿chumngelu tati che feypiafuy “ngelay chem maneluwün no rume”, welu chumi Jesus?\n7 Lasaru rüngaltukuley kiñe lolo mu, fey Jesus werküy ñi nentungeal ti kura rakümtukungelu chi lolo. Welu Marta katrütudungufi ta Jesus, feymu feypieyew “dew weda nümüpelay tati, meli antülu am ñi tukukünungeel” (Juan 11:39). Feymu tati pu che feypiafuy: “Ngelay chem maneluwün no rume”.\nLasaru ñi wiñomongetun mu, fütra ayüwkületuyngün. (Juan 11:38-44)\n8 Chüwüdngelu ti kura, Jesus newentu dunguy: “¡Lasaru, tripatunge tüfey mew!”. ¿Chem rupay? ‘Fey ti wentru dew lafulu tripapatuy’ (Juan 11:43, 44). ¿Rakiduamafuymi fente ayüwkületuyngün kom feychi che? Lasaru tañi pu lamngen, ñi pu che, ñi pu weni ka tañi pu karukatu küme kimkefuyngün Lasaru ñi lan; welu fewla wiño nietufingün tüfachi fütra piwkeyekefilu chi wentru. Feymu ramtuwpelayngün, ¿rüfngepey may fente küme dungu? Feymu may, rume ayüwün mu pangkofingün. ¡Müna küme dungu wewngelu tati lan!\nElia wiñomongeltufi kiñe lantu domo ñi püñeñ. (1 Reyes 17:17-24)\n9, 10. a) ¿Chumngechi pengeli Jesus iney ñi eluetewchi pepiluwün ñi wiñomongeltual ta Lasaru? b) Papeltulu iñchiñ Biblia ñi nütram tati wiñomongetun mu, ¿chumngechi kellukeeiñmew?\n9 Jesus turpu feypilay, kidu ñi newen mu femün tüfachi afmatun dungu. Fey petu mütrümnofilu ta Lasaru, Jesus ngillatufi ta Chaw Ngünechen, fey pengeli Jewba müten niey pepiluwün ñi wiñomongeltuafiel ta che (papeltunge Juan 11:41, 42). Welu Jewba ñi pepiluwün mu, kiñe rupa mu müten femlay ñi wiñomongeltuafiel kiñe layechi che. Chaw Ngünechen ñi Dungu kimeltukey pura rupa mu, kidu tañi newen mu wiñomongeltufi pu layechi che. * Ayüfali ñi papeltuafiel ka chillkatuafiel tüfachi nütram. Ka pengelkeeiñmew ta Chaw Ngünechen dullintuchekelay iney no rume, feymu wiñomongeltufi tati pu wekeche, füchakeche, wentru ka domo, israelche ka tripanche. ¡Müna ayüwün-ngey ngüneduamal tüfachi nütram! Rakiduamnge Jesus wiñomongeltufilu kiñe pichi malen, tañi epu chaw ‘rume afmatulewey engu’ (Marku 5:42). ¡Femi tati! Fey turpu ngoymalayayngu Jewba ñi eluetewchi ayüwün.\nTi apostol Pedro wiñomongeltufi kiñe feyentulechi domo, Dorka pingelu. (Hecho 9:36-42)\n10 Fey llemay, tati pu che Jesus ñi wiñomongeltufiel, ka wiño larpuyngün. Welu, ¿falipelay may Jesus wiñomongeltufilu kom feychi che? ¡Femlay llemay! Kom tüfachi nütram Biblia mu mülelu, kimeltukeeiñmew tati rüf dungu ka elukeeiñmew maneluwün.\nKUYFIKE NÜTRAM TI WIÑOMONGETUN MU ¿CHEM KIMELTUKEEIÑMEW?\n11. Lasaru ñi wiñomongetun mu, ¿chumngechi pengeli tüfachi nütram ñi chem pin Eclesiastés 9:5?\n11 Biblia kimeltukey “tati pu layelu chem dungu no rume kimwetukelayngün” (Eclesiastés 9:5). Feymu amukelay ñi mongeleal chew no rume ka kimwetukelay rume. Lasaru ñi nütram pengeli tüfa. Feymu lle wiñomongetulu Lasaru, ¿ayüfal nütramkapefi may ta che ñi chumlen ta wenu mapu? Kam, ¿llükalkapefi may ta che ñi mülen kiñe lululkülechi kütral? ¡Femlay tati! Biblia ta feypikelay tüfachi dungu. Feymu Lasaru meli antülu ñi lan mu ‘chem dungu no rume kimwetukelay’. Welu may, umawkülekefuy müten ti lan mu (Juan 11:11).\n12. Lasaru ñi wiñomongetun, ¿chumngelu maneluwafuiñ ñi rüfngen?\n12 Lasaru ñi rupan mu, kimeltukeeiñmew tati wiñomongetun chem epew no rume tati, tüfa rüfngey. Feymu Jesus wiñomongeltufilu ta Lasaru fentren che peeyew ñi femün tüfa. Kafey tati pu longkolechi religioso pepi famentulafingün ñi rüfngen ti afmatun dungu, üdeniefilu rume ta Jesus. Welu may, feypingün: “¿Chem chumaiñ am? Tüfachi wentru ta femmekey rume fentren afmatufalchi dungu” (Juan 11:47). Fentren che amuyngün ñi pemeafiel ta Lasaru, ka feyenturpuyngün Jesus mu. Feymu llemay, Lasaru ñi wiñomongetun pengeleleyew engün Jesus ñi werküetew ta Chaw Ngünechen. Tüfachi dungu mu, kiñeke wedake judio longkolechi religioso adkünuwingün ñi langümafiel ta Jesus ka Lasaru (Juan 11:53; 12:9-11).\n13. ¿Chumngelu maneluwafuiñ ta Jewba ñi wiñomongeltuafiel tati pu layelu?\n13 ¿Rüfngepey may tati wiñomongetun? Fey llemay, Jesus feypikünuy akule tati antü “itrokom tati pu layelu [Ngünechen ñi tukulpaniefiel]” wiñomongetuay (Juan 5:28). Jewba dewmafilu am itrokom mongen, feymu ¿küdawngepey may rakiduamal ñi wiño dewmangetual pu layechi che? Femlay llemay, tüfa femürpuay Jewba ñi tukulpanieafiel mu. Feymu, ¿pepi tukulpaniepeafuy may taiñ pu layechi che? Rakiduamnge tüfa: Ngünechen kimniey fentren warangka wangülen ñi üy mülelu fütra kallfü wenu mu (Isaías 40:26). Feymu llemay, Jewba pepilniey ñi tukulpaniefiel kom ñi chumngekefel taiñ pu layechi che, kafey müna ayüniey ñi wiñomongeltuafiel.\n14, 15. Chumngechi feypi Job, ¿tunte duamküley Jewba ñi wiñomongeltuafiel tati pu layelu?\n14 Feymu lle, ¿tunte duamküley Jewba ñi wiñomongeltuafiel tati pu layelu? Biblia kimeltukey rume ayüniey ñi femal tüfa. Chaw Ngünechen ñi manelfalchi kona, Job pingelu ramtuy: “Lale kiñe wentru, ¿ka wiñomongepetuafuy may?”. Ka feypi ñi üngümküleal ti rüngan mu, akule wüla chi antü Chaw Ngünechen tañi tukulpaetew. Feymu lle Job feypifi ta Jewba: “Eymi mütrümaymi, iñche llowdunguaeyu. Ayüaymi tami femün kidu tami kuwü mew” (Job 14:13-15).\n15 Rakiduamnge tüfa mew: Jewba ayüniey ñi wiñomongeltuafiel tati pu layelu. ¿Rüf yafülduamkeeiñmew may kimal Jewba rume ayünieel ñi femal tüfa? Welu, ¿chumngechi femay tüfachi wiñomongetun küpalechi antü mu? ¿Iney engün wiñomongetuay, ka chew?\n‘ITROKOM TATI PU LAYELU NGÜNECHEN ÑI TUKULPANIEFIEL’\n16. Tati pu wiñomongetualu, ¿chem ayüwün-ngechi mongen nieayngün?\n16 Papeltukelu iñchiñ kuyfike wiñomongetun Biblia ñi nütram mu, doy kimiyiñ chem rupayal küpalechi antü mu. Tati pu che wiñomongetulu Mapu mu wiño trawükefuy tañi pu piwkeyen che engün. Ka femngechi tati wiñomongetun mülealu küpalechi antü mu, doy kümeay. Chumngechi peiñ küla chillkatun mu, kom tati Mapu kiñe küme mülewe ngetuay, tüfa Ngünechen ñi ayükeelchi dungu. Feymu tati pu layelu wiñomongetuayngün Mapu mu, chew ngewetunoalu pu wedake che, weychan ka kutran. Welu may, ayüwün-ngechi mongen nieayngün ka tüngküleayngün ti Mapu rumel mew.\n17. ¿Tunten che wiñomongetuay?\n17 ¿Iney engün wiñomongetuay? Jesus feypi ta “itrokom tati pu layelu [Ngünechen ñi tukulpaniefiel] allküay ta kisu ñi dungun, fey tripapatuay engün” (Juan 5:28, 29). Ka femngechi Apokalipsi 20:13, TNM, feypi: “Tati lafken wültuy tati pu layelu mülelu fey mu, ka tati lan ka Rüngan wültuy tati pu layelu mülelu fey mu” (pefinge ti Doy Kimngeam pingechi dungu, feypilelu “¿Chem am tati Seol ka Hades?”). Tüfachi rüngan chew ñi mülen tati pu layelu wellilewetuay, wiñomongetualu am rume fentren warangka che umawkülelu reke üye mu. Ka tati apostol Pablo feypi: “Wiñomongetuael engün tati norngechi che ka tati norngenochi che” (Hecho 24:15, TNM). ¿Chem piley tüfachi dungu?\nPu layüm chi che wiñomongetuay ka trawüay tañi pu piwkeyen che ti küme mülewe mu\n18. ¿Iney engün müleyey tati pu “norngechi che” mu ñi wiñomongetual, ka chumngechi kelluafeymu tüfachi maneluwün?\n18 Tati pu “norngechi che” mu, müleyey fentren che Biblia mu nütramngelu mongelekefulu petu ñi küpanon Jesus Mapu mew, tüfa engün Noe, Abraam, Sara, Moyse, Rut, Ester ka doy kakelu che. Ka Ebrew kapitulo mari kiñe nütramkangey kiñeke mupiltulechi wentru ka domo. Ka femngechi tati pu “norngechi che” mu müleyey Jewba ñi pu kona larpulu famülke mu. Feymu tati maneluwün wiñomongetun mu, kellukeeiñmu taiñ llükawenoal ti lan mu (Ebrew 2:15).\n19. ¿Iney engün am tati pu “norngenochi che”, ka chem afmatufalchi maneluwün eluaeyew Jewba?\n19 Fentren warangka che kimlafingün ta Chaw Jewba, feymu poyelafingün ka femlayngün kidu tañi ayükeelchi dungu. ¿Chem rupayafuy fey engün mew? Tüfachi pu “norngenochi che” Jewba ngoymalayaeyew engün. Feymu ti rüfngechi Ngünechen ka wiñomongeltuafi ka eluñmayafi fey engün ñi kimaetew ka poyeaetew. Kafey rupamekele warangka tripantu, tati pu layelu wiñomongetuay ka trawüayngün pu manelfalchi che poyekefilu ta Jewba ti Mapu mew. Feymu ayüfalchi rupan müleay feychi antü mu, Biblia ta üytukefi tati Antü ñi Ramtukadungungeal ta pu che. *\n20. ¿Chem adentuley ti Gehena, ka iney engün amuay üye mew?\n20 Feymu, ¿wiñomongetupeay may kom tati che mongelekefulu? Femlayay tati. Biblia feypi kiñeke pu che Gehena mu müleyngün (Luka 12:5, TNM). Gehena pingekefuy, chew ñi ütrüftukungemum itrofill pod ka lüpümngekefuy lachi kuerpu. Tüfa mülekefuy wekuntu Jerusalen waria mu. Tati pu judioche, ¿chem layüm che ütrüftukungefuy üye mew? Tati pu wedake che ñi lachi kuerpu ütrüftukungefuy üye mew, ka falingenolu ñi wiñomongelngetual. Feymu ti Gehena pingelu adentuley tati rumel apümkangen. Jesus koneltuleay ñi ramtukadunguafiel pu wiñomongelngetuchi che, welu Jewba tati doykülechi Kues (Hecho 10:42). Ka Chaw Ngünechen turpu wiñomongeltulayafi tati pu wedake che pikenolu kangetual tañi mongen.\nWENU MAPU MU WIÑOMONGETUALU\n21, 22. a) ¿Chem kangelu wiñomongetun müley? b) ¿Iney am wünen wiñomongetuy kiñe püllü reke?\n21 Biblia ka kimeltukey ñi mülen kangelu wiñomongetun. Tüfachi wiñomongetun mu, tati mülealu wenu mapu mu kiñe püllü reke. Feymu Ngünechen ñi Dungu nütramkakey kiñe che müten niekefuy feychi wiñomongetun: Jesukristo llemay.\n22 Jesus kiñe che ngefuy; fey langümngey, welu Jewba elkünulay tañi manelfalchi Fotüm ti Rüngan mu (Salmo 16:10; Hecho 13:34, 35). Feymu Jewba wiñomongeltufi ta Jesus, welu kiñe wentru reke femlafi. Ti apostol Pedro feypi Jesukristo ‘lay kiñe che reke, welu ti küme püllü ñi mongen nielu am, feymew wiñomongetuy’ (1 Pedro 3:18). ¡Fütra afmatufalchi dungu tüfa! Jesus wiño mongeley kiñe newen-ngechi püllü reke (papeltunge 1 Korintio 15:3-6). Jesus wünelechi che ñi llowün tüfachi afmatufalchi wiñomongetun, welu fentepuwlay tüfachi wiñomongetun (Juan 3:13).\n23, 24. ¿Iney engün koneltuley tati “pichi kechan ufisa” pingelu, ka tunten ngeayngün?\n23 Jesus kimniefuy ñi wiñotual wenu mapu mu, feymu feypifi tañi pu manelfalchi inanieetew ñi “pepikameael kiñe küme mülewe” fey engün ngealu üye mu (Juan 14:2). Ka femngechi tati pu che amualu wenu mapu mu, Jesus üytufi “pichi kechan ufisa” (Luka 12:32, TNM). ¿Tunten manelfalchi kristiano koneltuley tüfachi pichi trokiñche mu? Apokalipsi 14:1 papeltuiñ apostol Juan ñi feypin: ‘Fey wüla ka pefiñ tati Korderu, witralelu Sion pingechi wingkul mew. Kompañnieeyew 144.000 che, wirintukunielu tañi tol mew tati Korderu tañi üy ka kisu tañi Chaw ñi üy’.\n24 Chaw Ngünechen wiñomongeltufi tati 144.000 kristiano ñi müleal wenu mapu mu, ka koneltuley tüfa Jesus ñi pu manelfalchi apostol. Tüfachi wiñomongetun, ¿chumül rupaley? Ti apostol Pablo wirintukuy rupayalu wiñometule ta Kristo (1 Korintio 15:23). Feymu tüfachi dungu ‘wiñometule ta Kristo’ griego kewün dungun mu feypiley feychi antü Kristo ngüneniele wenu mapu mu. Chumngechi peaiñ aylla chillkatun mu, fewla müleiñ feychi antü mu. Taiñ mülen antü mu, tati trokiñ 144.000 mu pichileweyngün. Feymu lale fey engün, wiñomongelfemngetuay ñi amual wenu mapu mu engün (1 Korintio 15:51-55). Welu fentren che maneluwküley ñi wiñomongetual küpalechi antü mu, kom Mapu kiñe küme mülewe ngetule.\n25. ¿Chem kimaiñ inalechi chillkatun mu?\n25 Rüf maneluwküleafuymi Jewba mu ñi wewafiel ti kayñe, femngechi apümafi tati lan rumel mew (papeltunge Isaías 25:8). Welu ramtukeymi chi: “¿Chumayngün tati wiñomongetulu wenu mapu mu?”. Fey engün koneltuleay Ngünechen ñi afmatufalchi Ngünenien wenu mapu mu. Inalechi chillkatun mu doy kimaiñ tüfachi Ngünenien.\n^ parr. 9 Kakelu nütram mülelu 1 Reyes 17:17-24; 2 Reyes 4:32-37; 13:20, 21; Matew 28:5-7; Luka 7:11-17; 8:40-56; Hecho 9:36-42; ka 20:7-12.\n^ parr. 19 Ñi doy kimal chem pifel tati Antü ñi Ramtukadungungeal ta pu che, ka chumngechi femngeay tüfa, peaymi ti Doy Kimngeam pingechi dungu, feypilelu “¿Chem am tati Antü ñi Ramtukadungungeal ta pu che?”.\nTati nütram Biblia mu mülelu ti wiñomongetun mu elukeeiñmew kiñe rüfngechi maneluwün (Juan 11:39-44).\nJewba rume ayüniey ñi wiñomongeltuafiel tati pu layelu (Job 14:13-15).\nKom tati pu layelu mülelu ti rüngan mu, wiñomongetuay (Juan 5:28, 29).\nRüf maneluwün taiñ pu layüm piwkeyen che (Trokiñ 1)\nRüf maneluwün taiñ pu layüm piwkeyen che (Trokiñ 2)


Sunbin-Got em Kitakamin Weng 2 Timoti 3\nFefe Ding em Kaneloke Sang te.\n1 Timoti ku kilele kal kelolewka! Fefe ding mewso keloke ding kabalak e, ilum fian ding keloke te.* 1 Timoti 4:1 2 Nimtew angom? Kaneloke kukuw kale i fein diwkuw gelewokoliw kasike:\nI ikalem ibolow kuw fukunsomi,\ntum win on kisol kulamin bete kuw ibolow fian kebomi,\nikalem wiin kuw daosomi,\nikalem sul kuw kebomi, mali kawtiw im wiin de mit da koyembomi,\nauk so alew so im weng sakalaw keko, weng bo bo kebomi,\nkulomin ibolow kuw kemokoliw kate, alwol keko, kalfong yemomin ibolow keyeminba kebomi,\nSunbin-Got em ayem eisneng beelo “Kanemoka!”, angeko, sakok kemokoliw te.\n3 Kebomi, ikalem kaim atuk ilo ibolow duyeminba kebomi,\nmali iso iti ken bin abin em kulomin deiw e feninba kebomi,\nmali ilo weng miyemin weng bakayembomi,\nikalem kal wangweng kelomin ibolow banim kebomi,\nken kukuw elo ibolow kaim alele kolewbokoliw te.\n4 Kelewbomi, ikalem akunum kumel ilo kiol kukuw keyeminba keko, fimdi famde kukuw kuw kukuyembomi,\nfongate kuw sali sali unbe ki kuw kebomi,\nikalem fukunin e “Nu kunum falim atew kawtiw nute te!”, angeko, ikalem wiin dawsulemin kawtiw kebomi,\nkawin kaleem kulomin kalfong ete kuw ibolow fukunbomi, Sunbin-Got elo ibolow fian dulewinba kelokoliw te.\n5 Kebomeliwi, i kal dim ete kuw “Nu Sunbin-Got em angin keluwka!”, angbokoliw kate, im mutuk tem kel e, i Sunbin-Got em kiin dim e kiol keyemoke beem kitil e “Fein kai!”, danginba kelokoliw te.\nKu kanelom kanekabiliw kawiw biim mit mewso unemokolew te!* Matyu 7:15,21; Taitus 1:16\n6 Mali kanekabiliw kawtiw bi kukuyemin kunum keko, mali ibolow kau angbiliw, baluw waneng im am unesomi, ilo kak keyembomi, biim ibolow fukunin e sok emdiw bingeko, ikalem mit yemde unakabiliw te. Kate sili sili ibolow kukuw so, ibolow danong kukuw so, kukuw beem mongom ete waneng bi ilum kuluko, ibolow tiaktiak kebiliwi, 7 im ibolow fian e “Nulo kukuyemina! Kukuyemina!”, angbiliw kate, i ki keko, kukuyembin fein beelo nam dolon keliw te. 8 Kukuyembiliw kunum bi Sanes so, Sambeles so* 3:8 Suda kawtiw im fasel sang kabalak e, Sanes so Sambeles so aso i Isiw aneng fian em emisik kamok em oktakak kunum alew ke alenaliw kale. Aneng Kolew 7:8–9:12, aso im Moses elo maka kelewsiliw emdiw keko, kukuyembin fein beelo maka kelewbiliw te. Ikalem ibolow fukunin e kilonsomi, kal dim e ken kiol kuw kebiliw kate, im fein ibolow em dem e deben nam emdiw te.* Aneng Kolew 7:11 9 Kebiliw kasike, sukum ding kuw bomeliwi, im dim deben be kawtol fitew kelei, Sanes so Sambeles so, aso im kanesiliw beemdiw, kawtiw alik alik i biim ibolow kau angbiliw be kilele atemeko, kal keko, dolon kelokoliw te.\nFol em Timoti elo Ibolow Yak Salewse em Weng te.\n10 Nakunum Timoti kutaka! Nem kukuyemkemin kukuw e kukuyemkabiliw kunum biimdiw bate. Ku nelo dolon keko, kilele kal kenemselew te. Nem kukuyemin e, nem gelewkabi kukuw e, nem “Nono keko, deiw ete keloke yake!”, angeko, fukunbi e, nem fein ibolow e, nem ibolow nanbow bin e, nem ibolow fian dulew dulew kemin e, nem ilum toloke ding kabalak e, kinkindako, bin e, alik alik angom be ku kilele kal kebelew te. 11 Beemdiw, ku abiw mutuk fian alemsal Antiok so, Aikoniam so, Ilistala so, biim kasel im nelo nenomin keko, betbet sakik fian dunemsiliw bakati kilele dolon kebelew te. Kate Kamok Fian e nelo dokonemei, ilum beem deiw e bul gewsi goto kenemse te.* Kalan Kunum 13:14-52; 14:5,8-20 12 Feinka! Nimin kunum waneng ite mak Kulais Yesus eso fewtokoko, “Nu em kiol kuw kunum waneng keluwka!”, angiw tewe, yenomin ilum sakik mak im dim fein telemoke te.* Matyu 16:24; Sion 15:20; Kalan Kunum 14:22 13 Kate wa kawtiw so, fimdi famde kunum so, biim kanebiliw ibolow fukunin be “Ken kai!”, angakabe kate, Seten-Ataanim e im ibolow atin kuw kou keyemeko, dolo keyemkabe kasike, im ibolow fukunin e atin kuw teifulusomelei, i mali im kukuyemkabiliw weng kilikabiliw kawtiw bikati ibolow teifulu koyemkabiliw te.\n14 Kakabiliw kate, kukalem kulo kalekemsiliw kunum waneng ilo kilele kal kebelew kasike, ku kal kelewete: Im kulo kukukemsiliw weng be “Fein weng te!”, angbomi, kitil keko, im kukukemsiliw be kilele aluwko, gelewbolewka! 15 Ku aul falkamin ke alenalew ding bakate, Sunbin-Got em kukuyemin ayem be kilele kilikemalew te. Keko beli, weng be kom ibolow fukunin e kilinin kekemei, ku Kulais Yesus elo “Fein kai!”, dangenalew kasike, Sunbin-Got e kom kuanomin deiw bul gewsi goto kelewko, finik so bin deiw kel mo kokemse te. 16 Feinka! Sunbin-Got e akalem fut ayem em weng alik alik beelo fukfuka dulewse kasike, em weng be aluwbamin so kekabe te. Em aluwbamin e kanekote:\nMak e kukuyem kemin e,\nmak e nukalem sili sili ibolow e kaim dim da koyemin e,\nmak e ken kukuw so wa kukuw so kiol kuw kalyemin e,\nmak e Sunbin-Got em kiin dim e kiol kuw kukuw kakamin kukuyemin ete te.* Ulom 15:4\n17 Kaneko kasike, Sunbin-Got em weng kale akalem kunum waneng nulo memen keembelei, nu ki keko, ken ati kukuw kuw alik alik angom be kilele aluwko, gelewemoluwka!\n*3:1: 1 Timoti 4:1\n*3:5: Matyu 7:15,21; Taitus 1:16\n*3:8: 3:8 Suda kawtiw im fasel sang kabalak e, Sanes so Sambeles so aso i Isiw aneng fian em emisik kamok em oktakak kunum alew ke alenaliw kale. Aneng Kolew 7:8–9:12\n*3:8: Aneng Kolew 7:11\n*3:11: Kalan Kunum 13:14-52; 14:5,8-20\n*3:12: Matyu 16:24; Sion 15:20; Kalan Kunum 14:22\n*3:16: Ulom 15:4


Gedeon ka ñi küla pataka weychafe | Biblia Nütram\nGedeon ka ñi küla pataka wentru\n¿PEYMI chem dungu rupaley tüfa? Tüfachi pu awkafe (weychafe), Israel che tati. Pefimi feychi pochongkülelu pütokoley engün. Feychi witralelu ina fey engün, fey ti kues Gedeon. Kidu pey chumngechi pütokoley engün.\nKüme peafimi kakerumey ñi pütokolen tüfachi pu wentru. Kiñeke pochongnakümi ñi ange ko mew. Welu kiñeke wentru yeniey ko ñi kuwü mew ñi pütokoal, ñi üpewtuleam (trepeleam) chem dungu rupay inal mew. Doy fali tüfachi dungu, Jewba feypifilu am ta Gedeon: ‘Dulliyeafimi (ngümintuafimi) feychi pu wentru petu ñi pütokoal üpewtulelu (trepelelu). Welu kakelu wentru müley ñi amutual ñi ruka mew engün.’ Peafiyiñ chumngelu (chemu).\nTati pu Israel che ka nietuyngün rume wedake dungu, feyentuwelafingün (müngeltuwelafingün) Jewba. Tati pu Madian che doy newen niey Israel che mew, ka wedalkamekefi engün. Feymew, pu Israel che ngillatuy Jewba ñi kelluaetew engün, fey Jewba allkütuy ñi mütrümün engün.\nJewba feypifi ta Gedon ñi trapümal fentren awkafe, feymew Gedeon trawüli küla mari epu warangka awkafe. Welu müley pataka küla mari kechu warangka kayñe awkafe ñi kewayafiel Israel. Welu Jewba feypirkefi ta Gedeon: ‘Rumeñma wentru nieymi.’ ¿Chumngelu feypi tüfa?\nWewle am pu Israel che ti awkan, kidu wewlu, trokiwafuyngün: ‘Duamlafiyiñ Jewba ñi kelluaetew taiñ wewal’ piafuyngün. Feymu lle Jewba feypifi ta Gedeon: ‘Feypifinge kom pu wentru llükalelu, amutuay müten tañi ruka mew.’ Gedeon femlu tüfa, epu mari epu warangka awkafe amutuy. Mari warangka wentru mülewey ñi kewayafiel kiñe pataka küla mari kechu warangka awkafe.\nWelu ¡allkütunge! Jewba feypi: ‘Petu nieymi rumeñma wentru.’ Feymew feypifi ta Gedeon ñi werküafiel pu wentru ñi pütokoal tüfachi witrunko mew, ka feymew kom pu wentru pochongnakümlu ñi ange ko mew ñi pütokoal, müley ñi amutual ñi ruka mew. ‘Eluaeyu wewkayñen tüfachi küla pataka wentru mew amuy ñi üpewtulen (trepelen) petu pütokolu,’ feypikünuy Jewba.\nAkuy chi antü ti awkan (weychan) mu. Gedeon wüdamfi ñi küla pataka awkafe, küla trokiñ che. Kake wentru elufi kiñe kullkull, ka kiñe metawe ponwi mu kiñe pelontuwe. Epe rangi pun (trafia), trawüluwingün fey wallmafingün umawtulechi pu kayñe. Feymew, kiñentrür, dungulfi ñi kullkull, ka trafolyefi tañi metawe engün, ka wiraringün: ‘¡Chi awkan fey Jewba ñi awkan engu Gedeon ñi awkan!’ Nepelu (trepelu) pu kayñe, welulkawingün ka llükayngün. Kom lefmawingün, fey pu Israel che wewi engün.\nJueces, kapitulo 6-8.


Ngünechen ñi Küme Dungu Juda 1\nJuda tañi wirielchi karta\nKiñe wentru, Juda pingelu, Santiaw ñi peñi, wirifi tüfachi karta ñi ngülamafiel tati pu feyentulelu. Feychi Juda wirifilu tüfachi karta, miyawkerkey koyla ngünen kimeltufe, nienolu nor mongen. Feymew Juda wirifi tüfachi karta tañi feypiafiel tati feyentulechi pu che Cristo mew ñi kuñiwtukuwael engün ti pu koyla ngünen kimeltufe mew. Juda küme feypikünufi tüfa famngechi che Ngünechen ñi kutrankayaetew, welu ka yafültukufi tati pu feyentulelu lif piwke mew ñi maneluwküleael Ñidol mew femngechi tañi tuteafiel engün ñi mongen mew ta Ñidol.\n1 Iñche ta Juda, Jesucristo tañi kona, Santiaw tañi peñi. Wirilelfiñ ta tüfachi karta Chaw Ngünechen tañi mütrümyeel ka ñi piwkeyeelchi pu che, tüfeychi pu che Jesucristo tañi ingkañpenieel ka ñi montulnieel. 2 Llownieaymün may ta eymün fentren kutranpiwkeyechen, tüngün ka piwkeyen ta Ngünechen mew.\nFeyentukefilmün tati pu kimeltukelu koylake dungu\n3 Sakin pu peñi ka lamngen, rume küpa wirileluwiyiñ ta tüfachi karta tamün nütrameluwafiel tati montuluwün dungu iñche tañi nieel ka eymün tamün nieel. Fey fewla rume trokitun mew eluwün tamün wirileluwafiel ka tamün llellipuafiel femngechi tamün newentuleael tati mupiltun tañi dew chalintukulelngeel Ngünechen mew koneltulechi pu che. 4 Fey re ngünen dungu mew am rangikonlu ta kiñeke che. Kuyfi mew wirintukungey tati Wirin Chillka mew ñi müleael femngechi koyla ngünen che, fey engün ta kondenaley. Kisu engün ta wesake piwke wentru, llowkefilu ta Ngünechen tañi fürenechen re tañi üñamyedomoael müten, ka llumumakefi engün ta Jesucristo tati rüf mew Ngenngelu ka Ñidolkülelu.\n5 Fey eymün tunte dew kimnieymün rume tüfachi dungu, ayülen tamün tukulpaleluwafiel feychi Ñidol nentupatufilu tati israel trokiñche ta Egipto mapu mew, apümfi tati pu che feyentunolu. 6 Fey ti pu werken püllü yafkay engün, müngeltutulafi engün ta Ngünechen ka elkünutuy engün ñi femael nor dungu, fey Ngünechen ta püresukünueyew engün fütra dumiñkülelu mew ñi nentungetuael wüla tati ramtukadungun antü mew. 7 Ka femngechi femi tati pu che Sodoma ka Gomora mülelu ka tati fülküleyechi waria. Fill wesa femmekey engün ñi üñamyedomoael ka ñi üñamyewael traf wentru. Ka eluwi engün ñi nieael kake rume wesake wimtun welulkalelu tati küme wimtun mew. Feymew kom tüfa engün kutrankawküley ti kütral mew, fey kiñe ngülam dungu reke felewey engün kom chengealu.\n8 Ka femngechi fantepu mew tüfachi pu che pewmafe reke feley engün. Yafkantukukey engün tañi kuerpu, yamkelafi engün Ñidol tañi awtoridad ka wesa dunguyekefi engün tati nielu pepiluwün. 9 Welu tati fütra werken püllü Miguel pingelu, petu weychalu ta weküfü engu ka üyawtuwpelu engu Moyse tañi kuerpu mew, ayülefuy tañi wesa piafiel, welu feypi müten: “¡Ñidol ta katrütudunguaeymew!”\n10 Welu ta tüfachi pu ngünenkachefe wesa dunguyekefi tañi kimnoelchi dungu. Fey ñi kimniefielchi dungu rume, femkey engün re wesa dungu chumngechi femkey tati pu kulliñ fey ñi kimnon engün. Welu tüfachi pu che femkey engün re wesa dungu, fey kisutu kondenawkey engün.\n11 ¡Awngeay ta kisu engün!, inakintufilu engün am ta Kain tañi wesa dungu. Tañi wewafiel ta pülata, welulkawi engün Balaam reke. Ka chumngechi wesa femi ta Kore, fey lakey engün tañi müngeltunon mew. 12 Fey tüfachi pu ngünenkachefe ta yewentukufali eymün tamün niekeelchi Santa Sena. Kisu engün ta rume ayüwkülen ikey ka putukey, fey tañi yamnofiel iney no rume. Tüfachi pu ngünenkachefe ta pastorngey re kisutu müten tañi kamañniewael. Feymew kongenochi tromü reke feley engün, kürüf tañi miyawülkeel fill püle. Ka femngechi ta anümka reke feley engün, tati wülkenolu ta fün akuyüm ta walüng. Epu rupa lalu reke feley engün, tati folil entungechi anümka reke. 13 Fütrake rew lafken reke, trufay entukey tañi femkeelchi yewenngechi dungu. Kallfü wenu mew ñamkiyawchi wangülen reke feley engün ka kondenaley engün tañi rumel müleael tati doy fütra dumiñ mew.\n14 Welu Enok, regle trokiñ tuwünche mew inalelu ta Adan mew, feypi Ngünechen ñi eluetewchi dungu, fey ta famngechi: “Pefiñ ta Ñidol ñi küpalen. Kompañnieeyew tañi fentren warangka pu werken püllü, 15 tañi ramtukadunguafiel ñi femelchi dungu mew itrokom tati pu che, fey ta famngechi ñi kondenayafiel itrokom che nielu wesake mongen, ka itrokom che ti wesake dungu femkelu ka itrokom wesake dungu feypikelu. Tañi yafkafe piwke ñi nien mew yamlafi engün ta Ñidol.”\n16 Tüfachi pu ngünenkachefe tutengekelay chem mew rume ka entuüñfilkefi kom dungu. Femkey engün kisuke müten tañi ayükeelchi dungu. Mallma dungukey engün ka re ngünen mew rume küme dungukefi tati kakelu pu che tañi ngünenkayafiel.\nÑi ngülamtudungungen tati pu feyentulelu\n17 Welu eymün, sakin pu peñi ka lamngen, tukulpamün ta Ñidol Jesucristo tañi pu apostol 18 tamün feypikünuetew: “Tati afachi antü mew müleay ta che ayentuafilu tati nor kümeke dungu ka femay engün itrokom wesake dungu.” 19 Fey tüfachi pu che ta püntülkakefi tati pu che kiñewkülelu. Müngeltukefi kisu engün ñi kuerpu ñi illutuel ka nielay engün Ngünechen ñi Lif Küme Püllü. 20 Welu eymün, iñche ñi sakin pu peñi ka lamngen, küme newentulemün tamün lif küme mupiltun mew. Ngillatumün tamün kellunieetew tati Lif Küme Püllü. 21 Rumel mülemün ta Ngünechen ñi piwkeyechen mew, ka üngümkülemün feychi antü taiñ Ñidol Jesucristo, kisu tañi kutranpiwkeyechen mew, eluaeiñmew ta rumel mongen.\n22 Kellufimün tati newe feyentulenolu. 23 Montulfimün tati kütral mapu mew, ka kutranpiwkeyeafimün ta kakelu che, welu kuñiwtuwkülemün ta kisu engün mew ka nüngaytuñmayafimün ñi takuwün kütu tañi wesalkalen mew tati wesa mongen ñi nien mew engün.\nNgünechen püramyengey afpualu mew\n24-25 Tati kiñen Ngünechen, tati nielu fütra kimün, iñchiñ taiñ Montulchefe, kisu niey kom pepiluwün tamün kelluaetew femngechi tamün ngañwadnoael, ka elulayaeymünmew tamün yafkayael, fey ta famngechi nielayaymün chem welulkan no rume, fey rume ayüwün mew puwülaeymünmew Ngünechen ñi afmatufal ayfiñ mew. Tati kiñen Ngünechen koneltuley ñi püramyengeael tati nielu ta kom pepiluwün, newen ka awtoridad. Püramyengepe taiñ Ñidol Jesucristo, fey tüfa ka rumel amulechi tripantu mew. Felepe may.


Welche Bücher im Frühling 2020 wirklich interessant sind - WELT\nBle Puetvpe uuu 6teue nup Peltell elaep unu elu Uelkotlulp uuu Pnluleu en Pnlulluueu lu peu Blekleklpuulpekeneu uuu b9 en 29. 6euenel entaepekteppetl: Pel Gtell-Pulle huOOeu plepeu Pnluleu ent elue Pnlullu, etpu i0,b Blueeul. Feupel kel 00 Blueeul Pnlulluueu lO BlualeOO, Bluaeuep 0b Blueeul, P. Blpekel 0t Blueeul, Buvuktl 00 Blueeul, Gleoeukenel & Vllpek 22 Blueeul nup PnklheOo 2b Blueeul. Blueu epelpnlekpekullltlek kukeu Pnlulluueueulelt uuu b9 plp t9 Blueeul eelaeu Feupel Peltlu, Gelu & Ppel, GeOoe, nup Beuanlu, pel Uneklelkeup nup Bloel tleal pep Uelkotlulp pel enpaevuaeueu b9 en b9. Pel uleteu aluQeu tllelellpekeu Uelteapkonpelu pel pel Pulelt uuu Pnlulluueu etpu vellelklu aellua, peklelpeu 6teue nup Peltell: utteupel pel ple Ieupeue, le kokel pep Blepllae eluep Uelteaep, peplu Oekl pelee el ent Zouuel.\nZnu lpl pu ulet ohuuuOlpeke Gnleplekllahell helueO Uelteapeket en veupekeu nup vlpelpollekl enek pel Ielpeeke, pepp ep aelepe lu plepeO Bleklekl ettelu lu pel Pettelllpllh elue Bette uuu luleleppeuleu Illetu uuu Pnlulluueu alpl, ple vlepelnO lkle elaeue Blteklnuapvetl etp Bleneu tllelellpleleu – luputelu helue pneppetlaeu ZeOullp, Uepeuppelekleu upel Petpplklttepeekel plup nup nulel Peleklkellpuelpeekl plekeu, puupelu elaeue, enO Ielt uene BulOeu tllelellpekeu Pnpplnehp.\nBle POellheuellu Ulpe Ieppeu enO Pelpolet peklelpl Oll „Blel Bleneu“ (Bloel) elue Bpvekutuale uuu velptlekel Pevnetllol nup Peaekleu, elue Pll tllelellplellel Glupev-Beoull tel pep Blalleteelletlel, elu Pnek, pep lu POellhe vuekeuteua ent pel „Zev Aulh IlOep“-Peplpetteltlple pleup nup elu Nvlpekeuaeule pekettl, pep lu peu uoekpleu Iekleu plekel uuek ouontolel velpeu vllp: pel tllelellplelle Blteklnuappellekl.\nUllelellpek eupolnekpuuttel, epel enek uuu elueO velptlekeu BvlpleueletlpOnp enpaekeup plup Glleppe Zupkteakp Bleoktnuaeu, ple petp nulel peO Illet „FelOvek ueek eluel eupeleu Vetl“ (Ulepephlup) elpekelueu nup ZuOeulentuekOeu uuu Petpplpellna nup lttnpluuptuplahell eelaeu (okutlek vle lkl uenel BuOeu, pel lO Bleklekl lu POellhe elpekelul). Ble lukoleule Pppnlpllol pep kenllaeu Uepeup etp lnuae, teOlulpllpeke, lkeulleuelplouplae Blen pepeklelpl enek Zleute Btellelv lu „Nela lkueu, vle Oeu PoeQ kel“ (Feupel Peltlu), ple, okutlek vle Pettv Buuuev, ep pekettl, ple PllOOnua eluel Zltteuuletaeuelelluu evlpekeu BleaOellpOnp nup teleulel Vuplekelkell eluenteuaeu.\nBle Bleueoplu Betoklue pe Ulaeu pelel plek lu „Beuhpelhelleu“ (BnOuul) Oll pel Bleae ueek Petpplouplahell nup Pttelupelu nup peO Ueltnpl uuu pelpeO enpelueupel, IkeOeu, ple enek uuu IknOoe Ueklll lu „Vu lek Olek tlupe“ (Buvuktl) tel ple Blen nO ple Ulelela entaealltteu velpeu nup uuu Iepple 6leeualepp lu „Vep vll uuuelueupel vlppeu“ (Gleoeukenel & Vllpek) etp evlpleuelette Bleae ueek Pepenlnua lO Uepeu aepoleaetl velpeu. Beeket Pnph peklelpl Oll „Beueek“ (PnklheOo) elue enlutlhlluuete Petpplpetleanua epel pep Pekellelu eluel Bke nup eluep BvoellOeulp, pel peO ple konptlekeu Zeekluelkotlulppe nOaehekll vnlpeu (pel Zeuu ptelpl en Fenpe nup heOOell plek nO ple Glupel, ple Blen elpellel). Ble Petalellu Pephle pe Puplel uelteaell pep BlupteOtetp Znllelpelu nup Nveltetu lu elue Peeleknua evlpekeu evel Bleneu („Blue eekle Znllel“, Iluoeu), vokleup ple Fetplu lu Zelluu Zeppluep „Bektplell“ (Feupel) elue lnuae Blen lpl, ple ulekl elveekpeu velpeu vltt, enek velt lkueu ple olehole Vetl uleklp euenpleleu pekelul enQel pel Zoatlekhell, vltp en pekellelu.\nAlpe Betev-Velpp 6eplekle („lu peu Guuekeu“, PtnOeupel) nOhlelpeu ple Bleae pel Petpplelheuululp nup BleOpkell („lek plu ple aluQe pnuhte BleOpe/ uul Oll kel Oeu plek aevelul“). Bep enluplualetlpek aeoloale IkeOe pel BlupeOhell pekeupetl enek Ueue Unv lu „Ioaellu nup PeOOtellu“ (Pntpen), uelOllletl pnlek elue Zlalelluupaepeklekle. Puue Pnlup vlepelnO eleoktl uuO GeOot eluel Blen nO Puelheuunua nup PetpplpepllOOnua („ZltekOeuu“, Iluoeu) lu Zulpllteup. Vtte Ueuee („Bel BOotouael“, Gtell-Pulle) nup Iée Gplekl („Feleteup“, Buvuktl Peltlu) vlpOeu plek klplullpekeu Plutteu, Gplekl pel Ovlklpekeu 6leupnua POellhep, Ueuee pel pel penlpekeu Pnpveupelel ueek POellhe vokleup pep Nvelleu Vetlhlleap.\nFltelv Zeulet („Poleaet nup Ulekl“, BnOuul) pepllOOl pep 6eule klplullpekel BuOeu. Bealue Bullel („Ble Belpeupeu“, P. Blpekel) nup Gelve Poehlue („Ie lletel pep Veppel“, PnklheOo) peketteu eOellheulpeke BeOltleueoeu. Gtlule Veueet eleoktl Oll „i999 Peloeullueu Puapl“ (P. Blpekel) elue penlpeke 6epettpeketlp- nup 6eaeuvellpaepeklekle. Vle huOotev ple Vetl lpl nup vle ple plek lu ettel Vlpelpoleektlekhell tllelellpek teppeu toppl, heuu Oeu lu Gtae Iuheleenhp Zupetolelplepe (GeOoe) ueektepeu.\nlu pel Nvlpekeueell toppl plek teplpletteu: Pel ettel peleekllalel Gllllh eu pllnhlnletteu Vuenpaevuaeukelleu lu pel Uelteapvetl puttle Oeu ulekl epelpekeu, veteke Pnlulluueu veteke Peekel peklelpeu. Blepel Blektlua tletell ple pepleu Pelpolete.