NOWY ROK SZKOLNY. magazyn ŻYCIE Z PKU W TURCJI HISTORIA DENIZ ATAKAY ZAINWESTUJ W SIEBIE RADZI EWA STAROSTECKA - PDF\nNOWY ROK SZKOLNY. magazyn ŻYCIE Z PKU W TURCJI HISTORIA DENIZ ATAKAY ZAINWESTUJ W SIEBIE RADZI EWA STAROSTECKA\nDownload "NOWY ROK SZKOLNY. magazyn ŻYCIE Z PKU W TURCJI HISTORIA DENIZ ATAKAY ZAINWESTUJ W SIEBIE RADZI EWA STAROSTECKA"\n1 Nr 2/2014 magazyn PKUconnect NOWY ROK SZKOLNY PRZYGOTUJ SIĘ DO NIEGO Z NAMI ŻYCIE Z PKU W TURCJI HISTORIA DENIZ ATAKAY ZAINWESTUJ W SIEBIE RADZI EWA STAROSTECKA SPOSOBY NA DIETĘ W POŚPIECHU ZDRADZA MARIA SŁUPSKA\n2 SPIS TREŚCI WYWIAD 04 Zainwestuj w siebie rozmowa z dr n. med. Ewą Starostecką EXTRA 08 Wszystko w Twoich rękach rozmowa z Deniz Atakay z Turcji Życie z PKU. Historia Heather Smith WIEDZA 12 Witaminy, składniki mineralne: suplementować czy nie? Joanna Żółkowska FELIETON 14 Lekcja na życie Justyna Socha PKU w biegu Maria Słupska KULTURA 32 Muzyka: Sinead znaczy jakość Gry: No to gramy! Film: Sztuka kradzieży Książki: Wracamy i czytamy KONKURS 42 PKU T-shirt designer PORADY 44 Początek roku szkolnego a PKU Kamilla Strączek Samodzielność w teorii i praktyce dr n. med. Joanna Jagłowska POZNAJMY SIĘ 48 Klub Milusińskich KUCHNIA 18 Jesienne rewolucje przepisy Jerzego Nogala POBAW SIĘ 50 Łamigłówki dla każdej główki PORADY PRAWNE 22 Orzeczenie o niepełnosprawności a fenyloketonuria Marta Cyran WASZE HISTORIE 26 Muzyka napędza mnie do życia Mateusz Łasiewicz Szermierka moją pasją Amelia Korol SPORT 30 Ruszaj po zdrowie 4\n3 OD REDAKCJI No i stało się. Wakacje się skończyły, wolny czas zastępują codzienne obowiązki. Stroje kąpielowe i krótkie spodenki powoli wędrują na dno szafy, ustępując miejsca kurtkom i płaszczom. Dopada nas jesienne rozleniwienie, kusi kanapa, ciepły kocyk i telewizor. Jak zachować wakacyjną formę, kiedy zaczyna brakować motywacji w postaci odsłaniania ciała na plaży? Jak cieszyć się zdrowiem i kondycją, mimo że za oknem zaczyna się jesień? Skąd czerpać energię, gdy szkoła czy praca zajmują dużą część każdego dnia? Mamy dla Was kilka wskazówek. Po pierwsze: chwytajcie słońce! Bardzo ważne jest wykorzystanie ostatnich słonecznych dni. Naukowcy udowodnili, że niedobór światła słonecznego powoduje obniżenie nastroju i ogólne zmęczenie. Po drugie: wygospodarujcie czas na relaks! Nadmiar obowiązków i zmęczenie będące ich skutkiem mocno wpływają na pogorszenie nastroju. Znajdźcie w ciągu dnia chociaż 30 minut tylko dla siebie :) Po trzecie: ruszajcie się od rana! Wysiłek fizyczny wpływa na wydzielanie substancji w naszym organizmie, które wpływają na polepszenie nastroju. Już na początku dnia poprawmy sobie nastrój, a także pamięć i koncentrację, dzięki dotlenieniu naszych mózgów poprzez ćwiczenia. Po czwarte: wysypiajcie się! 7 8 godzin snu na dobę może sprawić, że Wasza kondycja fizyczna i psychiczna ulegnie znacznej poprawie. Po piąte: dobrze jedzcie! Pamiętajcie, że 5 dobrze zbilansowanych posiłków dziennie zapewni Wam dobre samopoczucie. Jesień dostarcza nam przepysznych rarytasów w postaci owoców i warzyw, które są źródłem witamin, wapnia, magnezu i potasu. Nie zapominajcie również o regularnym piciu preparatu, minimum 3 razy dziennie! Więcej cennych rad przeczytacie wewnątrz najnowszego wydania naszego magazynu. Wspólnie z autorami tekstów przygotowaliśmy kilka wskazówek, które podpowiedzą Wam, jak być fit jesienią. W najnowszym PKUconnect znajdziecie m.in. wywiad z dr Ewą Starostecką z Łodzi, która zachęci Was do ciekawych form aktywności fizycznej i podpowie, jak zdrowo dbać o linię. Przeczytacie też praktyczne wskazówki dietetyk Kamilli Strączek dotyczące tego, jak najlepiej przygotować dziecko do nowego etapu w życiu, przedszkola i szkoły, oraz autorskie przepisy Jerzego Nogala na smaczne dania niskobiałkowe. Na łamach tego numeru ogłosiliśmy również konkurs! Poszukujemy kreatywnej i pełnej pozytywnej energii osoby, która zaprojektuje oficjalną koszulkę PKUconnect! Nasi koledzy Mateusz i Amelia podzielą się na łamach magazynu swoją pasją oraz zainspirują do poszukiwania ciekawego hobby, a nasze felietonistki Justyna i Marysia jak zwykle zaskoczą tematami idealnie wpisującymi się w naszą codzienność. W tym numerze zamieszczamy także kilka słów od naszego prawnika oraz niebanalne pomysły na to, jak kulturalnie zaplanować jesienne weekendy. Zachęcamy do lektury! Zespół Nutricia Dzielcie się z nami swoimi opiniami na temat Magazynu PKUconnect, wysyłając na adres: 3\n4 4 Wywiad\n5 zainwestuj w siebie PKUconnect: Ostatnio Polska oszalała w pozytywnym tego słowa znaczeniu na punkcie zdrowego odżywiania i aktywnego spędzania wolnego czasu. Wiele osób biega, jeździ na rolkach i na rowerach, coraz liczniej bierzemy udział w różnego rodzaju maratonach. Czy można powiedzieć, że zapanowała u nas moda na zdrowie? Czy jak każda moda i ta zaraz przeminie? Ewa Starostecka: Rzeczywiście obserwujemy ostatnio pozytywną zmianę w sposobie życia naszego społeczeństwie, to bardzo dobrze! Szczególnie że naukowcy, lekarze, dietetycy zajmujący się zaburzeniami odżywiania są zaniepokojeni bardzo złymi wynikami badań statystycznych z ostatnich lat. Niestety pojawia się stała tendencja wzrostowa występowania tych zaburzeń w populacji zarówno dzieci, młodzieży, jak i osób dorosłych Z ostatnio opublikowanych danych na temat nadwagi i otyłości wynika, że cierpi na nią aż 46 proc. kobiet i 64 proc. mężczyzn w Polsce. Czy problem wśród dzieci jest równie poważny? Jak najbardziej. Nie ma na ten temat dokładnych danych statystycznych w poszczególnych grupach wiekowych, ale z ostatnich badań populacyjnych wynika, że w grupie wiekowej 7 9-latków nadwaga łącznie z otyłością występuje u 15% chłopców i 15,8% dziewcząt, ale wśród pacjentów są już dwu- i trzylatki. Co powinny ograniczyć w swojej diecie osoby z PKU, jakich zasad przestrzegać, aby zrzucić kilka kilogramów i czuć się dobrze w swoim ciele? Pacjenci chorujący na wrodzone choroby metaboliczne, do których zaliczamy oczywiście fenyloketonurię, nie powinni i nie mogą sami dokonywać radykalnych zmian w swoim codziennym jadłospisie. Choroba podstawowa już od okresu noworodkowego poprzez kolejne lata życia wymaga stosowania bardzo zbilansowanego odżywiania, ustalanego przez lekarza prowadzącego w ścisłej współpracy z dietetykiem. Jest to dieta normokaloryczna, normobiałkowa, ubogofenyloalaninowa. Gdy przestrzegane są tak podstawowe zasady odżywiania, nie powinny pojawiać się nadwaga i otyłość. A jeżeli dostrzegamy zagrożenie wystąpienia zaburzeń odżywiania, to musimy powtórnie bardzo szczegółowo ocenić jadłospis pacjenta i dokonać właściwych korekt. Najczęściej przyczyną nadmiaru masy ciała są węglowodanowe przekąski podjadane pomiędzy podstawowymi posiłkami i nieregularne spożywanie posiłków. Nasi pacjenci muszą odżywiać się bardzo regularnie, preparat bezfenyloalaninowy powinien być spożywany w 3 4 porcjach, a pozostałe składniki diety PKU to kolorowe, zawsze bardzo zdrowe warzywa, owoce i dodatki z niskobiałkowych produktów. Obecnie wygodne formy preparatów PKU nie zawierają zbyt dużo kalorii, są w różnych smakach i barwach oraz co bardzo ważne nie mają zbyt dużej objętości. W przypadku osoby z tendencją do nadwagi możemy zastosować zasadę doboru indywidualnego jadłospisu i wybrać odpowiedni dla danej grupy wiekowej preparat o mniejszej kaloryczności oraz ustalić dla niej zbilansowaną dietę ale tylko pod bacznym okiem specjalisty. Czy dobrym pomysłem jest wspomaganie się szeroko reklamowanymi preparatami przyspieszającymi trawienie lub zmniejszającymi łaknienie? Takie pytanie nie powinno zostać zadane. Nigdy nie wolno stosować jakichkolwiek preparatów czy odżywek wspomagających metabolizm. Natomiast zawsze powinno się stosować zasady zdrowego, zbilansowanego odżywiania z odpowiednią podażą białek, tłuszczów i węglowodanów. Czy otyłość u osób z PKU wiąże się z takimi samymi konsekwencjami, jak w przypadku osób niechorujących na fenyloketonurię? Czy ze względu na PKU jest jeszcze bardziej niebezpieczna? Następstwem nadwagi i otyłości może być zespół metaboliczny. Niestety, coraz więcej dzieci i młodzieży ma zaburzenia gospodarki lipidowej: podwyższony poziom cholesterolu i poziom trójglicerydów, Diagnozujemy u nich również nadciśnienie tętnicze i wysoką insulinooporność, która jest pierwszym krokiem do powstania cukrzycy typu II. Te następstwa złego odżywiania mogą występować zarówno u pacjentów PKU, jak i w pozostałej części populacji. Prowadząc edukację żywieniową, zwracamy uwagę na właściwy dobór składników ze szczególnym uwzględnieniem produktów węglowodanowych o niskim indeksie glikemicznym. Jakie kroki po kolei powinna podjąć osoba zmagająca się z otyłością? Czy pierwszym krokiem jest kontakt ze specjalistą, czy może świadome postawienie sobie określonego celu? 5\n6 Wywiad F Bardzo ważne jest zbilansowane odżywianie, co w przypadku osoby cierpiącej na taką chorobę jak fenyloketonuria jest podstawą dalszych zaleceń. Jak już wspomniałam, ocena stopnia zaburzeń i czynników ryzyka wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego powinna być dokonana przez specjalistę, który ustali dla danej osoby indywidualny jadłospis. Nieodłącznym elementem takiej terapii jest zawsze motywacja. Należy natomiast wystrzegać się krótkoterminowych celów. To ma być sposób na całe życie, a nie na jeden miesiąc czy kwartał. To inwestycja w siebie na długie lata. Często słyszę od rodziców moich małych i dużych pacjentów, że warunki finansowe nie pozwalają im na to, aby uczęszczać z dzieckiem na zajęcia na pływalni czy zapisać pociechę na tańce, karate. To nie muszą być koniecznie takie zajęcia: ale np. rodzinna wycieczka rowerowa połączona ze zwiedzaniem, dalekie spacery, wspólna gra w piłkę. Ruch to rower, bieganie, basen, siłownia, taniec morze możliwości. Jaka jest Pani ulubiona forma aktywnego odpoczynku? 6 Wielu specjalistów, trenerów, dietetyków w niezliczonych publikacjach zawsze jasno stawia sprawę: zdrowe ciało to nie tylko odpowiednia dieta, lecz także ruch. Czy Pani również podpisuje się pod tym stwierdzeniem? Na wstępie naszej rozmowy wspomniała Pani o ostatnich trendach w modzie: aktywny wypoczynek. Bardzo mnie cieszy, że nasze społeczeństwo zaczyna dostrzegać potrzebę większej aktywności fizycznej. Ale czasami są to działania spontaniczne, na krótko. A powinniśmy uświadamiać wszystkim dzieciom i dorosłym, że ruch pod każdą postacią jest zawsze wskazany. Nie może ograniczać się on tylko to zajęć na lekcjach WF, ale być codziennością. Opiekunowie powinni dopilnować, aby dziecko poświęcało w tygodniu kilka godzin na aktywność fizyczną i aby były to wspólne zajęcia rodzinne. Praca zawodowa zajmuje mi bardzo dużo czasu, często spędzam długie godziny przy biurku nawet w porze nocnej, ale w codziennym grafiku zajęć jest zawsze miejsce na chwilę aktywnego relaksu. Od kilkunastu lat moją pasją są wycieczki rowerowe. W okresie wiosenno-letnim staram się niemal codziennie przejechać km po drogach i leśnych duktach, podziwiając przy tej okazji naszą piękną polską przyrodę. Na letnie urlopy podstawowym bagażem są rowery, za pomocą których przemieszczamy się całą rodziną po różnych zakątkach kraju. W tym roku do naszej ekipy dołączy pupil: piesek, dla którego został zakupiony specjalny kosz na rower. Mam nadzieję, że i on polubi taką formę podróżowania! A gdy nadejdzie czas jesiennej szarugi, powracam na zajęcia fitness, gdzie pod okiem fachowców mam okazję szlifować kondycję na kolejny rajd rowerowy.\n7 Praca zawodowa zajmuje bardzo dużo czasu, często spędzam cały dzień przy biurku. Zawsze jednak w moim grafiku znajdzie się miejsce na chwilę aktywnego wypoczynku! Mimo dużego zmęczenia po tych ćwiczeniach jestem pełna energii, a uwalniane endorfiny to wspaniały zastrzyk optymizmu i duża dawka nowej siły do pracy. Dlatego gorąco zachęcam do wysiłku fizycznego w różnej formie i czerpania z tego radości. Przestrzeganie diety i regularne ćwiczenia wymagają odpowiedniej motywacji. Jak ją w sobie odnaleźć? Nasi pacjenci i ich rodziny są najlepszym tego przykładem. Codziennie znajdują motywację, aby przestrzeganie diety PKU było zgodne z zaleceniami, co koreluje z prawidłowymi poziomami fenyloalaniny, a dobre wyniki badań to siła napędowa do prawidłowego funkcjonowania, nauki i pracy. Na podobnej zasadzie motywować powinny się osoby, u których pojawiła się nadwaga bądź otyłość. Przestrzeganie zasad zdrowego odżywiania i regularne ćwiczenia będą prowadzić do poprawy parametrów lipidowych, poprawy stanu zdrowia, zwiększenia wydolności organizmu i dobrego samopoczucia.n Dr n. med. Ewa Starostecka Specjalista chorób dzieci. Pracuje w Klinice Endokrynologii Chorób Metabolicznych ICZMP. Ma pod opieką liczną, ponad 200 osobową grupę pacjentów z fenyloketonurią. Autorka wielu publikacji poświęconych tematyce fenyloketonurii i zespołowi fenyloketonurii matczynej. W wolnej chwili słucha dobrej muzyki szczególnie jazzu. Jest wielbicielką turystyki pieszej i rowerowej. 7\n8 EXTRA Wszystko w Twoich rękach Życie Deniz Atakay zmieniło się zupełnie, gdy w 2001 r. została mamą Lal i dowiedziała się, że jej ukochana córeczka jest chora na fenyloketonurię. Rozmowa o strachu, niepewności, pokorze, chorobie i życiu oraz o sile, którą teraz obdarowuje innych. Twoim życiowym mottem jest sentencja My mind on the sky, my heart on the children [ Moje myśli skierowane ku niebu, moje serce ku dziecku, tłum. red.]. Mogłabyś opowiedzieć, dlaczego akurat ta sentencja przyświeca Ci w życiu? nas to spotkało. Było oczywiście wiele obaw i niezliczone myśli: co dalej, co teraz? Próbowałam znaleźć przyczynę tego, dlaczego znaleźliśmy się w tej sytuacji. Ale oczywiście to niczego nie zmieniało. Nigdy wcześniej nie czułam się tak bardzo pozbawiona siły i sensu życia. Przez wiele lat pracowałam jako stewardesa. Odkąd pamiętam, to było moje marzenie i mój cel życiowy. Uwielbiałam być w powietrzu czułam się wtedy niezwykle szczęśliwa i spełniona. 24 stycznia 2001 r. na świat przyszła moja ukochana córka Lal. Osiemnaście dni po jej narodzinach zadzwonił telefon z Wydziału ds. Żywienia i Metabolizmu Szpitala w Istambule. Razem z moim mężem otrzymaliśmy diagnozę: Lal jest chora na fenyloketonurię. Od tamtej chwili nasze życie zupełnie się odmieniło. Dosłownie i w przenośni zeszłam na ziemię i całą swoją energię, swoje serce oddałam Lal i podnoszeniu świadomości wśród społeczeństwa na temat PKU. W jaki sposób podnosiłaś się z tych nieprzewidzianych życiowych turbulencji? Myślę, że tak jak każdy rodzic dziecka z PKU zaczęłam szukać jak najwięcej informacji o tej chorobie. Im mniej wiemy, tym bardziej się boimy. Lekarze zdiagnozowali u Lal łagodną odmianę PKU, jednak ja w ogóle nie miałam pojęcia o tej chorobie. Czym jest PKU? Jak wygląda życie z PKU? Przez pierwsze trzy miesiące uczyłam się wypowiadać słowo fenyloketonuria! Kiedy przeczytałam wszystkie publikacje, informacje i poradniki, postanowiłam przekazać tę wiedzę mojemu mężowi, mojej rodzinie, przyjaciołom i oczywiście Lal. Fenyloketonuria jest rzadką chorobą metaboliczną, mało osób wie coś o niej i o życiu z nią przed usłyszeniem diagnozy. Rodzice na początku drogi są niezwykle przerażeni, bo nie mają do końca świadomości, czym jest PKU. Jak przyjęłaś wiadomość o chorobie Lal? Byłam w szoku, wręcz szalałam ze strachu. Bardzo długo nie mogłam do siebie dojść i pogodzić się z tą wiadomością. Płakałam i zadawałam sobie pytanie, dlaczego właśnie A potem postanowiłaś założyć Stowarzyszenie Rodziców PKU (PKU Family Association). Zebrałam wszystkie numery rodziców ze szpitala i zaczęłam do nich dzwonić. Czułam, że musi mi się udać. Wierzyłam w siebie i swoje umiejętności organizacyjne. W końcu byłam szefową pokładu! Moje zdyscyplinowanie wyniesione w dużej mierze z doświadczenia zawodowego oraz znajo- 8\n9 mość języków obcych okazały się wystarczające, by rozpocząć walkę o lepsze warunki leczenia i życia osób chorych z PKU. I tak w 2005 r. założyłam pierwsze stowarzyszenie. W 2007 r. powstało główne Stowarzyszenie Rodziców PKU, którego prezesem jestem do dziś. Kiedy zakładałaś stowarzyszenie, jaki cel postawiłaś mu do osiągnięcia? Trudno mówić o jednym celu. Osiągnięcie jednego napędzało kolejny, dawało odwagę, że uda się więcej. Zakładałam je z myślą o rodzinach PKU, aby mogły wzajemnie się wspierać, inspirować, dzielić problemami, żeby rodziny osób chorych nie czuły się w tej chorobie osamotnione. W ramach naszej działalności udało się wiele projektów, z których jestem dumna. Przede wszystkim jest to sprowadzenie do Turcji produktów niskobiałkowych. Kiedy urodziła się Lal, jedynym produktem dla dzieci z PKU były niskobiałkowe herbatniki! W 2010 r. stworzyliśmy kawiarnię dla osób z PKU, a w 2011 r. teatr PKU. Jesteś niezwykle aktywną osobą, a prowadzenie stowarzyszenia to tylko jedno z wielu zajęć, w które się zaangażowałaś. DEniZ atakay biegnąca ze zniczem olimpijskim Staram się angażować w jak najwięcej projektów, które mają na celu poprawę jakości życia osób chorych na fenyloketonurię i ich bliskich. Biorę udział w wielu wydarzeniach na rzecz społeczności PKU, prowadzę wykłady, uczestniczę w konferencjach nie tylko w samej Turcji, lecz także reprezentuję Turcję na arenie międzynarodowej. Zostałam tureckim delegatem E.S.PKU (European Society of PKU). Czy mogłabyś przybliżyć nieco naszym czytelnikom, jak wygląda leczenie PKU w Twoim kraju? Mimo że wraz z działaniami, które rozpoczęliśmy, sytuacja nieco się poprawiła, cały czas potrzebujemy więcej projektów edukacyjnych i uświadamiających. W Turcji notujemy największą liczbę urodzeń dzieci z PKU na świecie. Rocznie przychodzi na świecie około 8700 dzieci chorych na fenyloketonurię, w samej Turcji rodzi się w skali roku noworodków z PKU. Z uwagi na ten fakt robi się u nas badania przesiewowe u noworodków w kierunku fenyloketonurii. Jak często osoby chore odwiedzają swojego lekarza prowadzącego? Dlaczego zdecydowałaś się napisać książkę My inteligence is in your hands feed me right [ Moja inteligencja jest w Twoich rękach odżywiaj mnie właściwie, tłum. red.]? Zależało mi na podzieleniu się moimi własnymi doświadczeniami i wiedzą, którą zdobyłam przez te wszystkie lata. Moja książka, co mnie bardzo cieszy, pełni rolę poradnika na wielu uniwersytetach. Jednak opisanie własnej historii i podzielenie się nią z innymi dla mnie samej było również niezwykle ważną drogą na wiele spraw spojrzałam z innej perspektywy. Może to zabrzmi absurdalnie, ale wielu rzeczy o sobie dowiedziałam się podczas procesu pisania. Jakie są Twoje kolejne cele? Moje cele są niezmienne i wciąż w procesie realizacji. Chciałabym, aby osoby z PKU mogły swobodnie i świadomie żyć w społeczeństwie, aby ich dieta nie była dla nikogo problemem, a przede wszystkim dla nich samych. Żeby mieli środki i możliwości do takiego życia. Jest jeszcze dużo ciężkiej pracy przed nami, ale wierzę, że się uda. Na początku leczenia to jedna, dwie wizyty w tygodniu. Kiedy dziecko osiągnie dwa lata, jest to jedna wizyta na trzy miesiące. Po dziecięciu latach od rozpoczęcia leczenia osoba z PKU odwiedza lekarza raz na rok. Oczywiście wszystko zależy również od rodzaju fenyloketonurii. Co czułaś, kiedy wybrano Cię do niesienia olimpijskiego znicza podczas Olimpiady w Londynie? To było ogromne wyróżnienie i zaszczyt. Długo nie mogłam w to uwierzyć. Co czułam? Byłam po prostu szczęśliwa. n 9\n10 10 EXTRA\n11 Życie z PKU. Historia Heather Smith Nazywam się Heather Smith, mam 19 lat i mieszkam w Anglii. Dorastałam z pozytywnym obrazem fenyloketonurii i nigdy nie chciałam, aby choroba uniemożliwiała mi realizację moich marzeń. Bardzo mocno wierzę w to, że jesteśmy w stanie robić w życiu wszystko, czego tylko zapragniemy wystarczy jedynie trochę lepiej się zorganizować. Myślę, że moje odczucia wynikają z tego, jak zostałam wychowana przez rodziców, a także z kontaktów z poradnią, z którą jestem związana od urodzenia. W kilku słowach chciałabym opowiedzieć Wam o głównych aspektach życia osoby z tą chorobą w Wielkiej Brytanii. Poradnie PKU, badania krwi, przyjmowanie suplementów oraz preparatów białkowych od zawsze były dla mnie najważniejszymi aspektami życia z chorobą, dlatego mam nadzieję, że opowiadając o nich, będę w stanie przybliżyć Wam to zagadnienie. Oczywiście inny chory może mieć nieco inne doświadczenia, ale większość informacji w artykule jest raczej standardowa dla pacjenta w moim wieku, który dość dobrze radzi sobie z tą chorobą. Miałam szczęście mieć tę samą dietetyczkę, odkąd pamiętam a jest to dla mnie naprawdę bardzo ważne. Udało nam się stworzyć dobrą relację, a ja, w miarę jak dorastałam, nauczyłam się ufać wszystkim jej zaleceniom dietetycznym. Poradnie leczenia fenyloketonurii także odegrały ogromną rolę w moim życiu. Na co dzień chodzę do poradni, która znajduje się w odległości ok minut od mojego domu, co oznacza, że nie muszę pokonywać dużych odległości, aby się tam dostać. Dorastając, chodziłam na wizyty kontrolne do tego rodzaju poradni co pół roku; w związku z chorobą spotykałam się z dietetykiem, konsultantem oraz pielęgniarką specjalistyczną z laboratorium zajmującego się badaniami przesiewowymi noworodków. Podczas wizyt miałam możliwość omówienia wszelkich wątpliwości i ewentualnych problemów natury dietetycznej. W poradniach przekazywano mi też informacje na temat nowych produktów i usług. Tak jak w przypadku dietetyczki, na wizyty stale przychodziły te same pielęgniarki z laboratorium, dlatego też zżyłam się z nimi i miałam możliwość otwarcie opowiadać o chorobie, bez względu na to, czy odpowiednio przestrzegałam diety, czy też nie. Poczucie stabilności, które zyskałam dzięki temu, iż widywałam się z tą samą dietetyczką i tym samym konsultantem, bardzo mi pomogło przez cały okres dorastania z chorobą. Zdaję sobie sprawę, że miałam wiele szczęścia, i jestem za to wdzięczna, ponieważ wiem, że nie każdy otrzymuje tego rodzaju nieprzerwane wsparcie od tych samych osób. Chodziłam do lokalnej poradni na wizyty co pół roku aż do osiągnięcia mniej więcej 18 roku życia. Obecnie chodzę raz na rok, ponieważ sama dość dobrze radzę sobie z kontrolowaniem poziomu fenyloalaniny, a wyniki badania krwi odbiegają znacząco od normy tylko wtedy, gdy jestem chora. Raz w miesiącu sama pobieram krew z palca, a próbkę wysyłam do badania do laboratorium przesiewowego dla noworodków. Kopię wyników otrzymuje moja dietetyczka, która następnie kontaktuje się ze mną telefonicznie lub owo, aby omówić wyniki. Zwykle następuje to w ciągu 2 3 dni od wysłania próbki. Na szczęście w Wielkiej Brytanii mamy dostęp do państwowej służby zdrowia (NHS National Health Service), co oznacza, że preparaty białkowe i żywność niskobiałkowa są refundowane. Co roku ponoszę koszt leczenia w wysokości ok. 100 funtów, ale biorąc pod uwagę liczbę produktów, jakie otrzymuję na receptę, z pewnością jest to korzystne. Stosuję Lophlex LQ 20 w torebkach o smaku jagodowym, cytrusowym i pomarańczowym jako substytuty białkowe dostarczane do domu przez firmę Nutricia w ramach usług dostawczych SHS-Homeward na terenie Wielkiej Brytanii. Pozostałą żywność niskobiałkową otrzymuję na receptę, którą zostawiam w miejscowej przychodni, i odbieram po 2 3 dniach z apteki. Dorastanie z PKU było dla mnie niezwykłą lekcją życia, która wiele mnie nauczyła. Ogromną rolę odegrali na tej drodze specjaliści, którzy mnie wspierali. Dzięki tym doświadczeniom mogę być tym, kim jestem dziś, za co jestem ogromnie wdzięczna, gdyż wiem, że w innych krajach podejście do choroby i wsparcie dla pacjentów mogą wyglądać zupełnie inaczej. n 11\n12 WIEDZA Witaminy, składniki mineralne suplementować czy nie? Fenyloketonuria jest wrodzonym schorzeniem metabolicznym, którego leczenie polega na wyeliminowaniu z diety produktów żywnościowych o dużej zawartości białka. Wykluczenie bardzo dużej ilości produktów naturalnych, będących źródłem białka oraz innych składników odżywczych (witaminy, makroi mikroelementy), może spowodować u chorego na fenyloketonurię deficyty żywieniowe. Jak pokryć zapotrzebowanie na wszystkie składniki odżywcze przy jednoczesnym wyeliminowaniu tak wielu wysokowartościowych, naturalnych produktów żywnościowych? Witaminy To związki organiczne o różnorodnej budowie. Witaminy nie są źródłem energii, nie są również składnikami strukturalnymi. Natomiast biorą udział w wielu szlakach metabolicznych, gwarantując prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Mogą być pochodzenia naturalnego lub być otrzymywane syntetycznie. Witaminy dzielimy na dwie grupy: tłuszczorozpuszczalne: A, D, E, K wodorozpuszczalne: B1, B2, B6, B12, C, niacyna, kwas foliowy, kwas pantotenowy, biotyna Źródłem tych składników, koniecznych do prawidłowego funkcjonowania organizmu, są następujące produkty: witamina A: pełne mleko, masło, ser, wątroba, tran, żółtka jaj, czerwone, pomarańczowe i zielone części produktów roślinnych witamina D: pełne mleko, żółtka jaj, wątroba, drożdże, tłuszcze witamina E: mleko, jaja, masło, oleje roślinne, kiełki pszenicy, orzechy, migdały, pieczywo razowe, warzywa liściaste witamina K: wątroba, olej sojowy, warzywa liściaste, pomidory, truskawki, rośliny strączkowe witaminy z grupy B: przetwory zbożowe, wątroba, mleko, jaja, sery, mięso, drożdże, rośliny strączkowe, warzywa liściaste witamina C: owoce i warzywa Powyższe informacje wskazują, iż tylko podaż witaminy C może być pokryta przez produkty naturalne dozwolone w diecie niskofenyloalaninowej. Składniki mineralne To pierwiastki, które pozostają po spaleniu tkanek w postaci popiołu i nie są źródłem energii. Organizm człowieka zbudowany jest z ok. 60 pierwiastków, które dzielimy na dwie grupy: 1) makroelementy są to: wapń, fosfor, magnez, potas, sód, chlor, siarka Zawartość makroelementów w organizmie jest większa niż 0,01% masy ciała, a zapotrzebowanie dzienne przekracza 100 mg. 2) mikroelementy są to: żelazo, cynk, miedź, selen, chrom, mangan, kobalt, fluor, molibden Mikroelementy występują w organizmie w ilości mniejszej niż 0,01% masy ciała, a zapotrzebowanie dzienne jest niższe niż 100 mg. Źródłem tych niezwykle ważnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu składników są następujące produkty: wapń: mleko i przetwory, produkty zbożowe, warzywa (strączkowe) fosfor: produkty zbożowe, mleko i przetwory, mięso i przetwory, żółtka jaj, ryby magnez: produkty zbożowe, ziemniaki, mleko i przetwory żelazo: produkty zbożowe, mięso i przetwory, żółtka jaj, warzywa cynk: produkty zbożowe, mięso i przetwory, mleko i przetwory 12\n13 miedź: produkty zbożowe, ziemniaki, mięso i przetwory, warzywa selen: mięso i przetwory, produkty zbożowe, mleko i przetwory, ryby mangan: produkty zbożowe, warzywa, ziemniaki fluor: produkty zbożowe, mięso i przetwory, mleko i przetwory Czy dzięki przestrzeganiu diety niskofenyloalaninowej realne jest dostarczenie odpowiedniej ilości witamin, makroi mikroelementów, bez których nie jest możliwy sprawny i prawidłowy wzrost oraz rozwój organizmu? Rola kwasów omega-3: odgrywają istotną rolę w rozwoju neurologicznym oraz rozwoju procesów poznawczych u niemowląt wspomagają rozwój psychoruchowy poprawiają ostrość widzenia wpływają na obniżenie czynnika ryzyka miażdżycy mają ważne znaczenie w żywieniu niemowląt i dzieci z wrodzonymi błędami metabolizmu, w tym dzieci z fenyloketonurią wpływają przeciwzapalnie, immunomodelująco, przeciwalergicznie Probiotyki To żywe mikroorganizmy obecne w pożywieniu, które korzystnie oddziałują na organizm poprzez poprawę równowagi w zakresie mikroflory jelitowej. Są to najczęściej bakterie kwasu mlekowego i niepatogenne drożdże. Źródłem probiotyków są: jogurty, kefiry, mleko acidofilne, produkty kiszone, preparaty probiotyczne. Prebiotyki To nieulegające trawieniu składniki pożywienia, selektywnie pobudzające wzrost i aktywność wybranych szczepów bakterii. Są to pochodne galaktozy (galaktooligosacharydy), fruktozy (fruktooligosacharydy) oraz inulina. Jednym z najczęściej wykorzystywanych prebiotyków są oligosacharydy, które są w stanie stymulować rozwój pożądanych bakterii równie efektywnie jak te zawarte w mleku matki. Źródła prebiotyków to: mleko kobiece, szparagi, banany, cebula, czosnek, cykoria, pory, karczochy, rośliny strączkowe, owies, jęczmień. Uważa się, że pro- i prebiotyki stymulują rozwój prawidłowej mikroflory przewodu pokarmowego, hamują wzrost mikroflory chorobotwórczej, przyczyniają się do zmniejszenia podatności na zakażenia układu pokarmowego, występowania infekcji oraz alergii, a także łagodzą dolegliwości wynikające z nietolerancji laktozy. Kwasy omega-3 To długołańcuchowe, wielonienasycone kwasy tłuszczowe będące niezbędnymi składnikami diety. Nie są syntetyzowane w organizmie ludzkim i muszą być dostarczane z pożywieniem. Źródłem kwasów omega-3 są: ryby morskie, olej rybi, owoce morza, nasiona roślin oleistych, oleje roślinne. Czy zatem te wszystkie niezbędne dla prawidłowego wzrostu i rozwoju organizmu składniki odżywcze należy suplementować, skoro ich źródłem są niedozwolone w diecie niskofenyloalaninowej produkty spożywcze? Preparaty bezfenyloalaninowe, będące źródłem białka, są również źródłem witamin i składników mineralnych. To one, zastępując naturalne produkty wysokobiałkowe, dostarczają nie tylko białko, lecz także inne składniki odżywcze znajdujące się w tych produktach. Uzupełnieniem są warzywa, owoce oraz produkty niskobiałkowe. Odpowiednio dobrana ilość leczniczego, bezfenyloalaninowego preparatu (dla każdego pacjenta indywidualnie) zapewnia nie tylko zalecaną podaż białka, lecz także wystarczającą ilość witamin i składników mineralnych. Wyjątkiem są kwasy omega-3, ponieważ tylko nieliczne preparaty są wzbogacane w te składniki. Dlatego podczas stosowania preparatów ich niezawierających należy suplementować kwasy omega-3. Dawka zależy od wieku oraz stanu fizjologicznego i z tego powodu suplementacja powinna być ustalona przez lekarza. Tylko pod kontrolą lekarza można włączyć suplementację farmakologiczną, gdyż nadmiar niektórych składników odżywczych jest równie szkodliwy jak ich niedobór. Prawidłowo przestrzegana dieta niskofenyloalaninowa gwarantuje pokrycie zapotrzebowania organizmu na wszystkie składniki odżywcze. Należy pamiętać, że suplementacja bez wskazań lekarza może być szkodliwa. Czekolada jest jak witamina szkodzi w nadmiarze. Joanna Żółkowska JOANNA ŻÓŁKOWSKA Od 1995 roku dietetyk w Klinice Pediatrii i Poradni Chorób Metabolicznych Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie jako specjalista do spraw fenyloketonurii. W latach była uczestnikiem Eastern European Metabolic Academy. Uczestniczyła w wielu szkoleniach i konferencjach, w szczególności poświęconych fenyloketonurii. Współautorka wielu publikacji na temat PKU. Prywatnie uwielbia gotować, czytać książki i pielęgnować ogród. 13\n14 FELIETON Lekcja na życie Wakacje za nami! Mamy za sobą długie, leniwe poranki, piękne zachody słońca, letnią opaleniznę, a także to, co chyba najważniejsze: mnóstwo wspomnień i nowych doświadczeń. Mam nadzieję, że każdy z Was w pełni wykorzystał czas wolny i przede wszystkich porządnie wypoczął. Rozpoczynamy nowy rok szkolny i akademicki. Zapewne pełen wzlotów i upadków, ciężkiej pracy oraz nowych wyzwań. Z jeszcze większą energią i bagażem pełnym niesamowitych przeżyć wracamy do codzienności. także ważne pod tym względem, by przekonać się, że dieta podczas wyjazdów czy spożywanie preparatów w dziwnych miejscach nie musi być straszne. Sama wiem, że wyjazd na Woodstock, za granicę, pod namioty czy wędrówka po górach nie stanowi większego problemu. Wszystko było kwestią odpowiedniej organizacji i kreatywności. Chyba nie ma osoby, która z wielką skrupulatnością nie wyliczała dni wolnych od nauki, od obowiązków, od wczesnego wstawiania i ciągłego zabiegania. W tej nieustannej gonitwie rzadko kiedy mamy czas na własne przyjemności czy hobby. Chwila wytchnienia jest bardzo ważna, ale nie możemy dopuścić, aby nasze wakacje były zbyt leniwe, spędzone przed telewizorem czy komputerem. Mam nadzieję, że odcięliście się w tym czasie od świata wirtualnego i wyszliście przygodzie naprzeciw! Często wakacyjne przygody uczą nas dużo więcej niż rok spędzony w szkolnej ławce. Sama oczywiście należę do tej grupy osób, która gdy już ma czas wolny i to aż dwa miesiące próbuje go wykorzystać jak najlepiej. Staram się spędzać wakacje aktywnie, wykorzystując te długie letnie dni jak najlepiej, ponieważ z każdego nowego doświadczenia czerpiemy cenne wskazówki na lata, zdobywamy doświadczenie, poznajemy siebie oraz swoje słabe i mocne strony. W przypadku fenyloketonurii jest to Do nowych wyzwań podchodzę z entuzjazmem i ciekawością. Bardzo lubię odkrywać nowe, nieznane dotąd lądy i zawsze się dziwię, jak to się stało, że wcześniej tego nie wypróbowałam. Dlatego nie zwlekajcie, poszerzajcie swoje horyzonty, podróżujcie, spędzajcie aktywnie czas, bo nigdy nie wiadomo, co właśnie okaże się Waszą największą pasją. Podczas wakacji spróbowałam kilku nowych dziedzin sportu i też znalazłam czas na te niegdyś uprawiane. Przede wszystkim wreszcie miałam czas, aby rozwijać moją największą pasję, czyli fotografię. Na każdym wyjeździe towarzyszy mi aparat, który uwiecznia niezapomniane chwile na długie, długie lata. Zdjęcia z wakacji są specyficzne: na większości z nich wszyscy są uśmiechnięci, opaleni oraz odprężeni. Miło przejrzeć potem taką pamiątkę w czasie zimowych wieczorów czy po latach, wspominając wakacyjne przygody. Fotografia nauczyła mnie przede wszystkim cierpliwości i tego, 14\n15 że upragnione efekty nie przychodzą od razu. Nieraz na sfotografowanie naprawdę dobrego ujęcia musiałam czekać bardzo długo. Jako że mieszkam nad morzem, eksperymentowałam także ze sportami wodnymi. Kiedyś próbowałam jazdy na skimboardzie, ale nie było to tak proste, jak się wydaje. Trzeba naprawdę mieć wyczucie, aby w odpowiednim momencie wskoczyć na deskę. Miałam również przygodę z windsurfingiem, który uczy hartu ducha. Ileż to razy wpadałam do wody, aby ponownie wejść na deskę! Myślę, że następnym krokiem w walce z żywiołem wody będzie nauka pływania na kitesurfingu. W dzieciństwie jeździłam na obozy konne. Pamiętam swój strach przed tymi wielkimi, ale jakże wdzięcznymi stworzeniami strach, który po pierwszym kontakcie natychmiast zniknął. Są to niezwykłe zwierzęta, które uczą wielkiej pokory i wyciszają. A to niesamowite uczucie podczas galopu, świst wiatru No i te widoki z wysokości siodła, coś pięknego! Aż nie do uwierzenia, jak człowiek potrafi współgrać ze zwierzęciem. W te wakacje miałam okazję ponownie spędzić kilka godzin w siodle. Co za niesamowite uczucie! Zapomniałam, jaki to wyczerpujący sport, a zakwasy długo potem jeszcze dawały o sobie znać. Także wędrówki po górach są aktywnością, która sprawia mi ogromną przyjemność. Od najmłodszych lat spędzałam wakacje właśnie tam. Górskie klimaty bardzo mi odpowiadają, wtedy czuję, że naprawdę wypoczywam. Długie, wielogodzinne wędrówki wśród przepięknych szlaków, zdobywanie szczytów dają wielką satysfakcję i mimo że mam lęk wysokości, dawałam radę. I aż trudno mi uwierzyć, że kiedyś marudziłam rodzicom, gdy chodziliśmy na całodzienne górskie wyprawy. W wolnych chwilach, kiedy nie wyjeżdżam, często moją formą wypoczynku są wyprawy rowerowe, na które wybieram się ze znajomymi. Żuławskie okolice, zwłaszcza latem, są tak malownicze, że nawet niewygodne siodełko rekompensuje te widoki! Czasem żałuję, że marna ze mnie malarka, bo aż chciałoby się stworzyć cudowny pejzaż. Po tak aktywnych wakacjach wracam na uczelnię z podwójną energią i uśmiechem na twarzy. Fakt, skończył się wolny czas, ale czuję, że wykorzystałam go w pełni. Połączyłam aktywność fizyczną z odpoczynkiem, co jest chyba najlepszą formą spędzania wolnego czasu. Teraz czas powrócić do rzeczywistości i zmierzyć się z trudnościami dnia codziennego. Zdobyte doświadczenia z pewnością mi w tym pomogą. I tego Wam życzę: abyście odkrywali dotąd nieznane lądy, czerpali przyjemność z każdej wolnej chwili i szukali swoich pasji! n Justyna Socha Dwudziestoletnia studentka energetyki. Uwielbia się śmiać, aktywnie spędzać czas, podróżować i odkrywać nowe smaki. Zawsze wszędzie jej pełno, jest pełna szaleństwa i energii, którą stara dzielić się z innymi. Gotowanie ją uspokaja, relaksuje i wprowadza harmonię w życie. Inspiracje kulinarne odnajduje każdego dnia, oglądając programy kulinarne, czytając blogi o gotowaniu, odwiedzając nowe restauracje czy też inspirując się daniami znajomych. Justyna jest współautorką bloga PKU od kuchni na stronie PKUconnect.pl 15\n16 FELIETON PKU w biegu Dla wielu rodzin, które mają małe dzieci chore na fenyloketonurię, początek września jest prawdziwym wyzwaniem, jakim jest szkoła bądź przedszkole. Ci nieco starsi mają to już za sobą, ale to wcale nie oznacza, że dla nich również nie zaczyna się nieco trudniejszy okres, pozbawiony tej dozy wakacyjnej wolności. W czym to się przejawia? Rozpoczyna się życie w biegu: chodzenie do szkoły, pracy i na uczelnię, potem nauka i zajęcia dodatkowe. Niektórzy jeszcze gdzieś wyjeżdżają, na tak zwane złote szkoły, i zaczyna się ta prawdziwa gonitwa. No bo jak pogodzić ze sobą szkołę, dietę i inne obowiązki? Jak sobie z tym wszystkim poradzić, gdy pogoda za oknem przygnębiająca, masa rzeczy do zrobienia i kompletny brak czasu na cokolwiek? Wszystko, byle nie odstępstwa od diety. Wszyscy doskonale wiemy, z czym wiąże się nieprzestrzeganie diety. Jest to nam powtarzane od dziecka przez lekarzy, dietetyków, psychologów, rodziców, całą gromadę osób. A jednak nadal zdarza nam się w tym całym zabieganiu nie wypić którejś z porcji preparatu czy nie zjeść któregoś z posiłków. Wymawiamy się wówczas brakiem czasu, brakiem możliwości przygotowania ich lub kupienia sobie czegoś do zjedzenia. Zdarza nam się również nie zauważyć, że faktycznie ominęliśmy któryś z tych elementów, po prostu o tym zapomnieć o tym natłoku zadań. A to może skutkować naszym gorszym samopoczuciem oraz trudnościami w osiąganiu naszych celów. Prawdę mówiąc, zdarzało mi się jeść w za dużych odstępach czasu ze względu na bardzo napięty plan, jaki miałam. Tłumaczyłam sobie wówczas, że wynika to właśnie z tego, że byłam taka zabiegana, brakowało mi czasu bądź miałam po prostu miliard innych rzeczy na głowie. W momencie, kiedy zaczęłam 3 klasę liceum, wiedziałam, że nie mogę sobie pozwolić na takie błędy i że muszę ściślej pilnować tego wszystkiego, bym mogła dobrze zdać maturę. Okazało się, że to wcale nie było takie trudne. Przygotowywałam sobie wieczór wcześniej niskobiałkowy kuskus, sałatki makaronowe, zwykłe sałatki, świderki i tym podobne produkty, które zabierałam ze sobą do szkoły. Dzięki temu miałam o wiele więcej sił popołudniami i mogłam potem siedzieć dłużej nad lekcjami. Faktycznie czułam się silniejsza niż wtedy, gdy zdarzało mi się wyjść do szkoły bez śniadania co było kompletnie naganne! Przekonałam się, że to wszystko jest jedynie kwestią organizacji i myślenia do przodu. Jeżeli ustalimy sobie, zapiszemy nasz plan dnia po kolei, łatwiej nam będzie znaleźć czas, który będziemy mogli poświęcić właśnie na naszą dietę. Mnie się zdarzało nastawiać chleb w piekarniku, iść się uczyć, a po 40 minutach miałam gotowy bochenek, który spokojnie mogłam zabrać następnego dnia do szkoły. Przydało mi się to zwłaszcza między maturami, kiedy miałam 1,5-godzinną przerwę między egzaminami. Nie wyobrażam sobie, że miałabym pisać maturę do 17:15 i nie jeść nic od rana. Potem wracałam do domu i bardzo często siedziałam jeszcze z koleżankami, ucząc się do kolejnego egzaminu przez kilka godzin. Ten okres wymagał ode mnie bardzo dużo energii, koncentracji i sił, więc nie wyobrażam sobie niejedzenia albo jakichkolwiek odstępstw od diety. Odpowiednie pilnowanie się jest w takich sytuacjach kluczem do sukcesu. 16\n17 Podobnie jest z piciem preparatu. Jeżeli wiemy, że nie będzie nas przez cały dzień w domu i nie będziemy mieli możliwości nawet na chwilkę do niego wpaść, zawsze możemy wziąć shaker i saszetkę do torebki albo plecaka. Łatwiej oczywiście mają ci, którzy piją gotowy już preparat, ale wszystko da się zrobić. Zawsze można zajrzeć do szkolnego sklepiku, baru uniwersyteckiego czy przydrożnej kawiarni. Mnie samej zdarzało się robić preparat w najdziwniejszych już miejscach, takich jak pociągi, PolskiBus, samolot, zagraniczna stacja benzynowa, lotnisko, najróżniejsze bary i kawiarnie, kemping, łódka. Możliwości jest wiele wystarczy mieć to poczucie odpowiedzialności oraz nieco kreatywności, a wtedy z pewnością wybrniemy z tego problemu. To tylko kwestia zorganizowania i pewnej dozy śmiałości, którą każdy z nas fenylaków ma we krwi. Wiem, że dla niektórych osób problemem może być publiczny charakter takiego zachowania. Bardzo dużo osób obawia się, że przynoszenie własnego, innego jedzenia oraz publiczne picie preparatu, który często nie pachnie najładniej, może się spotkać z falą krytyki, docinek lub głupich żartów. Ja zawsze wówczas powtarzam, że nigdy, ale absolutnie nigdy nie spotkałam się z jakąkolwiek dyskryminacją powodowaną PKU. Nigdy nie zostałam przez to źle potraktowana, również jako dziecko przez rówieśników. Gdy byłam mała, moi znajomi już w przedszkolu pragnęli spróbować moich produktów. Jedna z moich koleżanek bardzo chętnie podjadała ode mnie moje wafle, a jako że byłam potwornym niejadkiem, bardzo mi to pasowało. Podobnie było z preparatem. Muszę przyznać, że zawsze miałam w sobie odrobinę okrucieństwa, gdyż lubiłam częstować znajomych moim preparatem. Zaczęło się to już w podstawówce, no i trwa do dziś. Wiadomo, człowiek to ciekawskie stworzenie, tym bardziej jeśli chodzi o magiczne napoje, które są lepsze niż niejeden suplement diety. Sami chcieli spróbować, ja ich tylko w tym upewniałam. A ich miny były bezcenne. Dieta niskobiałkowa nie jest łatwa w momencie, gdy jesteśmy zabiegani. Wymaga od nas wielu poświęceń i czasu. Aby poradzić sobie z tym wszystkim, najważniejsze jest myśleć w przód i planować to, co zamierzamy zrobić. Porządek w naszej głowie oraz świadomość tego, co mamy do zrobienia, pomoże nam poradzić sobie z trudniejszymi sytuacjami, gdy mamy urwanie głowy. Nie możemy zapominać o diecie. Co więcej, nie ma na to wymówek. Ludzie są bardziej tolerancyjni, niż nam się często wydaje. Poza tym na nasze szczęście zdrowy tryb życia jest teraz w modzie. Nie możemy się bać mówić o naszej chorobie. Ten strach przed mówieniem o niej wzmaga nasz strach przed samą chorobą. A my się nie mamy jej bać, tylko nauczyć z nią współpracować. Osobiście uważam, że praktycznie nie ma takiej sytuacji, w której nie bylibyśmy w stanie wypić preparatu bądź choćby zjeść jabłko. Wszystko zależy wyłącznie od naszej motywacji i kreatywności, której przecież mamy co nie miara.n Maria Słupska Osiemnastoletnia studentka medycyny. Marzy o licznych i nietuzinkowych podróżach. Uwielbia jeździć na nartach, konno, a także wybierać się ze znajomymi na koncerty albo spontaniczne wyjazdy. Lubi stawać przed nowymi, ciekawymi wyzwaniami, które mogą ją wiele nauczyć. No i jest fenylakiem. Maria jest współautorką bloga PKU od kuchni na stronie PKUconnect.pl 17\n18 KUCHNIA Jesienne rewolucje Lato, bogate w różnorodne owoce i warzywa sezonowe, już za nami, ale nie smucimy się! Przed nami cudowna jesień, która daje możliwość równie ciekawego eksperymentowania w kuchni. Jerzy Nogal przygotował swoje wariacje na temat jesiennych potraw. No cóż Fartuchy w dłoń i zaczynamy jesienną rewolucję na talerzach! Chlebek dyniowy Składniki 500 g mąki, 1 saszetka drożdży, 400 ml wody, 5 g soli, 20 ml oleju, 200 g dyni hokaido lub innej tartej Wartość odżywcza: Całość (850 g, 20 porcji/kromek): PHE: 154,2 mg B: 4,5 g E: 1955 kcal Piękny złocisto-pomarańczowy chlebek z dyni będzie pyszną podstawą dla każdej kanapki. Niesamowite wrażenia estetyczne po rozkrojeniu upieczonego chlebka gwarantowane! JAK TO ZROBIĆ? Wszystkie składniki wymieszaj tak, aby powstała gęsta masa. Na końcu dodaj dynię i wymieszaj dokładnie. Wlej ciasto do formy wyłożonej papierem do pieczenia i odstaw do wyrośnięcia na 2 godziny. Piecz 45 minut w 180 C. 18\n19 Zupa z dyniowa z mlekiem kokosowym Do wypróbowania tego przepisu nie trzeba namawiać w żaden sposób. Po prostu zróbcie to i przekonajcie się, że mamy rację. Smacznego! JAK TO ZROBIĆ? Warzywa potnij na drobne kawałki i przesmaż na oliwie lub oleju, aż się lekko zrumienią. Zalej litrem wody i gotuj na średnim ogniu przez 45 minut. Zmiksuj, dodaj lp-drink i mleko kokosowe, dopraw solą i pieprzem. Jeśli masz pod ręką liść kafiru, dodaj go i gotuj całość na małym ogniu jeszcze przez 10 minut. Składniki 350 g dyni piżmowej lub innej, 200 g marchwi, 50 g cebuli, 30 g imbiru, 100 ml mleka kokosowego, 100 ml Milupa-lp drink, 20 ml oleju, liść kafiru, 50 g makaronu PKU Wartość odżywcza: Całość (6 porcji) bez makaronu: PHE: 375,5 mg B: 10,3 g E: 620 kcal Loprofin Makaron Świderki Jeżeli chcesz, aby zupa była bardziej sycąca, dodaj do niej 50 g makaronu Loprofin Świderki. Więcej na temat niskobiałkowych produktów, dowiesz się na stronie 19\n20 KUCHNIA Pizza na okrągło Pizza jako najpopularniejsze włoskie danie, zapewne serwowane w każdym zakątku świata, nigdy się nudzi! Zawsze znajdzie się jakiś sposób na jej urozmaicenie. Jerzy proponuje wersję z porem, suszonymi pomidorami i jarmużem. Smacznego! JAK TO ZROBIĆ? Wymieszaj dokładnie ręką wszystkie składniki, aby powstało zwarte, elastyczne ciasto. Rozwałkuj je na papierze do pieczenia i przykryj. Odstaw do wyrośnięcia. Pomidory podsmaż na patelni, aby zmniejszyły swoją objętość dwukrotnie. Dodaj oregano, cukier, sól i zmiksuj. Jarmuż podsmaż na niewielkiej ilości oliwy i posól. Suszone pomidory pokrój na długie paski. Por potnij w krążki lub paski. Pizzę piecz przez 12 minut w piekarniku rozgrzanym do 200 stopni. Wartość odżywcza: Całość (2 duże pizze): PHE: 60,2 mg B: 1,9 g E: 1919 kcal Składniki 500 g mąki PKU, 8 g drożdży, 5 g soli, 5 g cukru, 20 ml oleju Dodatki: 200 ml pomidorów w puszce, 50 g sera PKU, 50 g pora, 100 g suszonych pomidorów w zalewie, 100 g jarmużu, 20 ml oliwy 20


Nierzadko, zwłaszcza w przypadkach zapalenia, usadowionego w dolnym prawym płacie, powiększeniu wątroby towarzyszy pod żółtaczkowe zabarwienie twardówek, a nawet i skóry. Rzadziej zdarza się wybitniejsza żółtaczka, zależna od zwiększonego wytwarzania żółci z barwnika czerwonych krwinek, uszkodzonych przez czynnik zakaźny (icterus ex by perhaemolysi) i od zaburzenia przezeń czynności wydzielniczych w samej wątrobie. Gdy zapalenie dotyczy dolnego prawego płata, pewną rolę w powstawaniu żółtaczki odgrywa również zmniejszenie ruchów prze...\nKrzywe charakterystyki odbiornika (ROC) dla incydentu zawału mięśnia sercowego, udaru niedokrwiennego lub śmierci spowodowanej chorobą wieńcową podczas 10-letniej obserwacji. Krzywe opierają się na modelach przewidywania ryzyka uwzględniających 14 klinicznych współzmiennych, które zawierały ocenę genotypu (czarna linia) lub nie zawierały wyniku genotypu (czerwona linia). Statystyka C (obszar pod krzywą ROC) dla wszystkich zdarzeń sercowo-naczyniowych była taka sama (0,80) dla obu modeli ryzyka. Skonstruowaliśmy krzywe ROC dla modelu uwzględn...\nCzęstość występowania zapalenia spojówek o bliżej nieokreślonej przyczynie i alergicznym zapaleniu spojówek była wyższa w grupach otrzymujących dupilumab niż w grupie placebo (Tabela 3); bakteryjne lub wirusowe zapalenie spojówek (termin preferowany MedDRA) odnotowano u mniej niż 2% pacjentów w dowolnej grupie (Tabela S9 w Dodatku Dodatkowym). Wartości laboratoryjne, parametry życiowe i oceny elektrokardiograficzne nie wykazały istotnych różnic między grupami leczonymi. Małe przemijające wzrosty stężenia eozynofili od wartości wyjściowy...\nTesty log-rank wykorzystano do porównania ocen Kaplana-Meiera dla krzywych przeżycia w dwóch grupach leczenia w analizie czasu do pierwszego zdarzenia. Współczynniki zagrożenia i 95% przedziały ufności oszacowano przy użyciu modelu proporcjonalnych hazardów Coxa. W przypadku porównań między grupami uznano, że nominalne dwustronne wartości P wynoszące 0,05 lub mniej wskazują na istotność statystyczną. W przypadku pierwotnego punktu końcowego wykonaliśmy nieskorygowaną analizę (główną analizę), a także analizę, która dostosowała się ...\nNajnowsze zdjęcia w galerii 11 tygodniowe dziecko :\nhttp://www.bt-foto.pl 751#kora mózgu funkcje , #ziarniaki saprofityczne , #sposoby na spanie , #guz bartoliniego , #ile pieluch zużywa noworodek , #apteka krakowska opole , #peeling z kawy jak zrobić , #choroba ehlersa danlosa , #powikłania po mononukleozie , #centrum medicover gliwice ,\nCopyright © 2012 - All Rights Reserved - 11 tygodniowe dziecko


Eksport koni z USA do Chin znów będzie możliwy! - Gallop.pl\nKonie ze Stanów Zjednoczonych będą sprzedawane do Chin!\nStany Zjednoczone i Chiny podpisały porozumienie, na mocy którego możliwy będzie eksport koni z USA do Chin. Jednym z celów ma być sprzedać koni wyścigowych dla rozwijającego się sportu.\nPorozumienie podpisał ambasador USA w Chinach, Terry Branstad, oraz chiński minister handlu, Zhi Shuping. Na jego mocy konie wszystkich ras, wliczając w to konie pełnej krwi, mogą być sprzedawane ze Stanów Zjednoczonych do Chin. W kraju tym szybko rozwijają się wyścigi konne i import koni do tej dyscypliny ma być jednym z ważnych powodów podpisania umowy.\nEksport koni z USA do Chin\nRyan Quarles, komisarz zajmujący się rolnictwem w stanie Kentucky, podkreślił, że podpisanie umowy będzie miało ogromny wpływ na rozwój całego środowiska jeździeckiego tego stanu. Podkreślił, że jest to niezwykła szansa nie tylko dla hodowców, ale też dla wszystkich związanych z hodowlą koni pracowników, dostawców paszy, trenerów itp.\nEksport koni z USA do Chin został wstrzymany w 2015 roku, kiedy chińskie władze zakazały importu żywych zwierząt z USA. Przyczyną były obawy dotyczące występowania anemii zakaźnej i możliwości rozprzestrzenienia się tego wirusa wśród koni w kraju. Wiele amerykańskich organizacji zrzeszających osoby związane ze środowiskiem wyścigowym, zwłaszcza w Kentucky, starało się o ponowne nawiązanie współpracy. Udało się rozwiać wątpliwości dotyczące chorób zakaźnych i 6 listopada uroczyście podpisano porozumienie otwierające drogę dla handlu końmi.\nAż 65% koni wyjeżdżających z USA pochodzi z Kentucky.\nWięcej:handel końmi Stany Zjednoczone wyścigi konne\nDo USA dociera kolejny huragan - trwa…\nW Stanach Zjednoczonych pogoda wciąż szaleje, a właściciele koni…\nUSA: Huragan Harvey spustoszył Teksas. Konie walczyły…\nHuragan, który w piątek wieczorem uderzył w wybrzeże Teksasu,…


FLORMAR - High Performance Rotating Volume Mascara - KobietaMag.pl\nFLORMAR – High Performance Rotating Volume Mascara\nHigh Performance Rotating Volume Mascara to niezwykle nowoczesny tusz do rzęs z obrotową szczoteczką. Dzięki wykorzystaniu technologii z „turbodoładowaniem” pozwala spektakularnie wydłużyć, pogrubić i podkręcić rzęsy oraz dodać im objętości. Szczoteczka obraca się w dwóch kierunkach, precyzyjnie rozczesując rzęsy i pokrywając je perfekcyjnie dobraną porcją tuszu. Opanowanie jej działania zajmuje dosłownie minutę, a efekty, jakie dzięki temu osiągniemy, są tego naprawdę spektakularne.\nNie kruszy się, nie tworzy grudek i nie rozmazuje – z takim makijażem możemy zawsze czuć się bezpiecznie. Równocześnie – co równie ważne – pozwala się łatwo usunąć w trakcie wieczornego demakijażu, oszczędzając nasze rzęsy. Zawiera też składniki pielęgnujące włoski. Oliwa z oliwek nawilża i odżywia rzęsy, specjalne polimery nadają im połysk, a płynne emolienty lipofilowe chronią przed przedwczesnym starzeniem. Każda aplikacja tuszu High Performance Rotating Volume jest podwójnie „premiowana” – wyglądamy oszałamiająco i dbamy o jakość swojej oprawy oczu.\nOpakowanie – 8 ml\nCena – ok. 55 zł\n(144 głosów, średnia: 4,34 z 5)\nTyp urody Wiosna – w jakich kolorach jej do twarzy\nNowe podkłady Soraya Make-up Aqua\nModny makijaż oczu 2015 – 6 propozycji\nMIRACLE RASPBERRY MASCARA – wyrazisty makijaż rzęs dzięki zaawansowanej technologii LUMENE FINLAND\nm258 14 września 2012 08:12\ntrochę drogi, ale może wart tej ceny?\nAgusiek87 18 września 2012 13:17\nOpis zachęcający, jednak cena odstrasza :/.\nAlyssa 18 września 2012 17:37\ntak czytam , czytam no niby wszystko fajnie i tak dochodze do ceny patrze 55 ZŁ… o to chyba żart 🙂\nm258 18 września 2012 18:13\nnie to nie żart ;D\nrudafonik 19 września 2012 21:17\nhmm tez myslałam, ze cena bedzie nizsza\nEWELAJN 26 września 2012 09:18\nDziewczyny 55 zł może nie jest to mało ale szczerze WARTO!!!! za tusz loreala bylam w stanie dac 50 zl wiec skusilam sie na ten!!! i nie zaluje! moje rzesy wygladaja przepieknie! nie sa sklejone ! pieknie wydłużone i pogrubione !!! CUDEŃKO 😉 mam go juz ponad miesiac i nic nie dzieje sie z konsystencja.. nie wysycha.. wiec co wiecej moge wam powiedziec dziewczyny.. polecam.. na stoisku flormar mozna wyprobowac produkt.. wiec smialo probujcie skoro daja taka mozliwosc:)\nMasza 23 lipca 2013 12:27\nZastanowię się,chociaż po przeczytaniu Twojej opinii,jestem coraz bardziej na tak.\nscrabble 21 lipca 2015 12:03\nStrona główna → Uroda → Nowości kosmetyczne → FLORMAR – High Performance Rotating Volume Mascara


Jesteś w : » Kategorie podstawowe » Stempelki » Do góry! - piłeczka do ćwiczeń oddechowych\nZabawka z tworzywa sztucznego doskonała do ćwiczeń logopedycznych.\nĆwiczenie polega na odpowiednim dmuchaniu w tulejkę, tak by piłeczka utrzymywała się w powietrzu.\nZabawka uatrakcyjnia proces usprawniania aparatu oddechowego, artykulacyjnego i fonacyjnego. Ułatwia także kontrolowanie oddechu, wydłużanie fazy wydechowej, umożliwia ustalenie prawidłowego toru oddechowego, a ponadto jest znakomitym sposobem na rozwinięcie umiejętności koncentracji, uczy spokoju i ekonomicznego zużywania powietrza.


Śląskie: 300 wydarzeń na tegorocznej Industriadzie - Wydarzenia lokalne\nŚląskie: 300 wydarzeń na tegorocznej Industriadzie\nPAP/AT • 14 września 2020 - 13:28\nIndustriada odbędzie się 26 września (fot. kolejedolnoslaskie.pl)\nPonad 300 punktów liczy program tegorocznej, 11. Industriady, święta Szlaku Zabytków Techniki Woj. Śląskiego. Ze względu na epidemię koronawirusa nie będzie dużych wydarzeń masowych, święto potrwa też jeden dzień, a nie dwa lub trzy, jak w poprzednich latach.\n"Industriada" to weekendowa impreza wypełniona koncertami, wystawami, zawodami sportowymi, prezentacjami czy możliwościami zwiedzania niedostępnych na co dzień miejsc.\nKoordynatorzy święta z Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu potwierdzili, że dokładna data to 26 września, a Industriada odbędzie się w 36 obiektach na terenie 23 miast.\nPodobnie jak w poprzednich latach, między obiektami Industriady będzie można podróżować bezpłatnie Kolejami Śląskimi i autobusami Zarządu Transportu Metropolitalnego (ZTM) - na podstawie specjalnych kuponów dostępnych na stronie KŚ i samego święta.


CZESKIE JABŁONIE I GRUSZE – Szkółkarstwo\n'Bohemia' i inne\nSzkółka G. Sękowskiego jest jedną z pierwszych w kraju, gdzie na dużą skalę rozpoczęto produkcję drzewek czeskich odmian jabłoni odpornych na parcha — 'Topaza', 'Rubinoli' i 'Bohemii'. Jeszcze niedawno odmiany te traktowane były przez wielu szkółkarzy oraz sadowników jako "działkowe". Jednak w ostatnich dwóch latach nastąpił stopniowy wzrost zainteresowania sadowników tą grupą odmian. Zwiększa się zarazem nielegalna produkcja tych odmian w szkółkach kwalifikowanych nieposiadających licencji, i jak uważa G. Sękowski, właśnie te gospodarstwa są największym źródłem czeskich, odpornych na parcha jabłoni.\nZa odmianę najbardziej atrakcyjną do zakładania sadów uznaje 'Bohemię'. W swojej szkółce będzie od przyszłego roku produkował kolejną odmianę z południa — 'Gold Bohemię' (fot. 1). Jest ona mutantem 'Bohemii', o żółtej skórce. Ma duże owoce, które smakiem przypominają 'Rubina' i mają podobną zdolność przechowalniczą, jak odmiana wyjściowa, jest bardzo plenna i regularnie owocuje.\nFot. 1. "Gold Bohemia" - nowa czeska odmiania\nDo produkcji drzewek o dużej sile wzrostu, do których należą ww. czeskie odmiany, G. Sękowski używa w większości podkładek karłowych — 'M.9', 'P 22', 'P 60' i 'P 59'. Szczególnie dużo drzewek okulizuje na tej ostatniej, na której wymienione odmiany szybko wchodzą w okres owocowania. Dodatkowo silnie ogranicza ona ich wzrost i jest mało wymagająca co do wilgotności gleby. Podkładki tego typu 'P 60' i 'P 59' są jednak bardzo miękkie, a wyrastające z nich po szczepieniu lub okulizacji młode pędy odmiany szlachetnej łatwo w szkółce mogą ulec wyłamaniu. Drzewka na tych podkładkach uszlachetniane są minimum 10 cm nad ziemią, co pozwala posadzić je w sadzie kilka centymetrów głębiej niż rosły w szkółce. Zdaniem G. Sękowskiego, podkładek 'P 59' i 'P 60' nie powinno się polecać do zakładania sadów na glebach podmokłych i ciężkich, ponieważ w takich warunkach drzewka porażane są przez pierścieniową zgniliznę podstawy pnia (Phytophthora cactorum).\nW gospodarstwie produkuje się również dużo drzewek na podkładce 'M.9', która jednak w tamtejszych warunkach często przemarza w szkółce. Jest to spowodowane nagle przychodzącymi (listopad, grudzień) w regionie Biskupic znacznym spadkami temperatury poniżej zera. W ubiegłym roku szkółkarz po odebraniu podkładek nie obsypał mateczników, gdyż chciał w ten sposób uzyskać większą wydajność. Skutek był zupełnie inny: spora część podkładek w mateczniku głównie pigwa oraz 'M.9', silnie ucierpiały. Stąd przed kolejną zimą G. Sękowski z pewnością obsypie rośliny w mateczniku (wcześnie jednak odkryje je wiosną).\nProdukcja drzewek jabłoni\nDo przywiązywania zrazów i oczek używa się cienkich pasków z folii. W przeciwieństwie do większości gospodarstw, paski foliowe są wiązane na supeł (fot. 2), a nie zaciągane. Ten sposób znacznie ułatwia późniejsze zrywanie folii z zaokulizowanej podkładki.\nFot. 2. Metoda wiązania pasków foliowych lepiej się sprawdza niż ich zaciąganie\nW gospodarstwie produkuje się dużo jednorocznych nierozgałęzionych okulantów jabłoni, najwięcej odmian czeskich, które w większości trudno się rozgałęziają. Sprzedając taki materiał G. Sękowski poleca po posadzeniu przycięcie roślin na wysokości 80–90 cm nad ziemią. Należy równocześnie pamiętać o usunięciu pędów, które wyrastają tuż pod przewodnikiem i z nim konkurują. Drzewka tych odmian nigdy w sadzie nie utworzą typowych wrzecionowych koron, jak np. 'Gala', 'Golden Delicious' czy 'Jonagold', i będą zawsze brzydsze. Liczy się jednak przede wszystkim jakość owoców, które u 'Rubinoli' czy 'Bohemii', nawet w trudnych warunkach, ze słabą ochroną przeciwko parchowi jabłoni, pozostaną zawsze atrakcyjne dla konsumenta.\nW szkółce, oprócz typowych drzewek dwuletnich z jednoroczną koroną uzyskanych poprzez przycięcie jednorocznych okulantów, produkuje się dwuletnie drzewka metodą "swobodną" (fot. 3). Jednoroczny okulant w drugim roku szkółkowania nie jest przycinany. Uzyskane w ten sposób drzewka są wysokie i równocześnie wysmukłe, z dużą liczbą krótkich pędów, zakończonych pąkiem kwiatowym. Po\nFot. 3. Grzegorz Sękowski ceni sobie drzewka dwuletnie wyprodukowane metodą "swobodną"\nniżej swobodnie rosnącego przewodnika uszczykuje się pędy konkurujące z nim i pozostawia niewielki czop (fot. 4). Według G. Sękowskiego, na rynku pojawia się coraz więcej odmian jabłoni podatnych na choroby drewna. Stąd drzewka przed wykopaniem opryskuje preparatami Befran 25 SL oraz Topsin M 70 (przed posadzeniem w sadzie zaleca rośliny dodatkowo zabezpieczyć roztworem Topsinu M 70 lub jednym z Miedzianów).\nFot. 4. Niewielkie czopy to pozostałość po uszczkniętych pędach\nSporym zainteresowaniem wśród sadowników cieszą się ostatnio grusze, toteż szkółkarze z reguły nie narzekają na opłacalność produkcji drzewek tego gatunku. Grzegorz Sękowski kilka lat temu, wspólnie z Piotrem Lewandowskim, zakupił licencję na kilka odmian czeskich grusz. Są to: 'Erica', 'Dicolor' (fot. 5), 'Amfora' i 'Radana'.\nFot. 5. "Dicolor" jest bardzo plenną odmianą gruszy wymagającą w sadzie przerzedzenia zawiązków\nDrzewka produkowane są na pigwie S i gruszy kaukaskiej. Niestety, według szkółkarza, cały czas brakuje na rynku dostatecznej ilości tej pierwszej podkładki. Znacznie więcej jest za to gruszy kaukaskiej, która jednak nie spełnia wymagań, jakie stawia przed sadownikiem nowoczesna produkcja. Zbyt silnie rośnie, a drzewa na niej szczepione późno osiągają pełnię owocowania, jest ponadto wrażliwa na guzowatość korzeni. Według producenta, bardzo obiecująca dla grusz jest niemiecka podkładka 'Pyrodwarf' (czyt. "Szkółkarstwo" 2/2001). Niestety, dysponujące prawami do tej podkładki, niemieckie konsorcjum szkółkarzy nie udzieliło licencji na produkcję gruszek na 'Pyrodwarf' żadnej "obcej" europejskiej szkółce. Podkładka ta wytwarza zaś bardzo silny systemem korzeniowy, pozbawiony guzów. Ponadto cechuje się dużą odpornością na mróz i zarazę ogniową. Drzewa uszlachetnione na 'Pyrodwarf' rosną słabiej niż na pigwie A, a silniej niż na pigwie C. Według G. Sękowskiego, wcześniej wchodzą również w owocowanie, a uzyskane owoce są większe i bardziej wyrównane.\nZ czeskich odmian grusz produkowanych w gospodarstwie w Biskupicach najsilniej rosnącymi odmianami są 'Dicolor' oraz 'Radana'. Po wejściu w owocowanie ich wzrost jednak znacznie słabnie. 'Erika' doskonale udaje się na gruszy kaukaskiej, na której drzewka samoistnie się rozgałęziają.\nDrzewka owocowe stanowią 80% produkcji Grzegorza Sękowskiego. Kolejne 10% przypada na szkółkarski materiał ozdobny, a pozostałe 10% — produkcję sadowniczą. Według właściciela, zwiększanie różnorodności produkcji jest konieczne, ponieważ zbytnia specjalizacja w takim, jak jego gospodarstwie może w dzisiejszych czasach okazać się jego słabą stroną. Stąd już teraz sadzi drzewa ozdobne, które w przyszłości zamierza sprzedawać jako drzewa alejowe. W miejscach, gdzie wcześniej prowadzono szkółkę sadowniczą, sadzi się najróżniejszą "młodzież", która za kilka lat będzie sprzedawana jako okazały materiał ozdobny. W szkółce właściciel stara się wykorzystać każdy kawałek pola. W alejkach roboczych, po których jeżdżą maszyny, posadził, na przykład, ligustr, sosnę czarną czy gruszę kaukaską. Powstanie jednak osobny nowy dział dużych roślin na żywopłoty. W planie jest również zbudowanie centrum handlowego, w którym będzie się sprzedawało wyprodukowane w szkółce rośliny, a także owoce z 8-hektarowego sadu.


DO¯YNKI POWIATOWO - GMINNE W NIEZABYSZEWIE\nW minion± sobotê, 15 wrze¶nia w Niezabyszewie, odby³y siê Do¿ynki powiatowo- gminne, których gospodarzem by³a w tym roku Gmina Bytów. Do¿ynki rozpoczê³y siê Msz± ¦wiêta w ko¶ciele w Niezabyszewie.\nPo mszy ¶w. odby³ siê przemarsz Korowodu Do¿ynkowego spod Ko¶cio³a prowadzony przez Orkiestrê Dêt± z Zapcenia na plac przy Szkole Podstawowej, gdzie nast±pi³o oficjalne przywitanie go¶ci oraz ceremonia przekazania chleba do¿ynkowego Burmistrzowi Bytowa i Staro¶cie Bytowskiemu. Po oficjalnych przemowach w³adz gminnych i powiatowych rozpoczê³y siê wystêpy artystyczne przygotowane przez dzieci i m³odzie¿ z gminy Bytów. W czasie do¿ynek odby³ siê turniej so³ectw oraz konkurs dla rolników z zakresu wiedzy o rolnictwie zorganizowany przez ARiMR.\nPodczas do¿ynek rozstrzygniêto powiatowy konkurs na Najpiêkniejszy Wieniec Do¿ynkowy.\nW konkursie wziê³y udzia³ naj³adniejsze wieñce zg³oszone przez Gminy naszego Powiatu.\nNajpiêkniejszym wieñcem okaza³ siê wieniec so³ectwa Mokrzyn, gmina Bytów, II miejsce zajê³o so³ectwo Ko³czyg³ówki z gminy Ko³czyg³owy, a na III miejscu ulokowa³ siê wieniec z Pó³czna, gmina Studzienice. Pozosta³e wieñce otrzyma³y wyró¿nienia.\nWrêczono równie¿ nagrody dla laureatów powiatowego etapu konkursu „Piêkna Wie¶ Pomorska 2018”. W konkursie powiatowym „Piêkna Wie¶ Pomorska 2018” w kategorii WIE¦ miejscowo¶ci £±kie gmina Lipnica, Sominy gmina Studzienice oraz No¿yno gmina Czarna D±brówka otrzyma³y wyró¿nienie. W tym samym konkursie w kategorii ZAGRODA wyró¿nienie otrzyma³a zagroda Pañstwa Kamiñskich z Zapcenia, gmina Lipnica.\nAtrakcj± wieczoru by³ wystêp kabaretu REWERS oraz zabawa taneczna pod gwiazdami na której uczestnicy do¿ynek bawili siê do pó¼nych godzin nocnych.


Tragedia w Rogówku na DK-15. Nie żyją dwie osoby jadące VW Golfem - InfoFordon.pl - Najnowsze informacje z Fordonu\nTragedia w Rogówku na DK-15. Nie żyją dwie osoby jadące VW Golfem\nAuto nagle zjechało z pasa drogi i uderzyło w przydrożna drzewo\nDwie osoby zginęły dzisiaj w nocy w Rogówku na DK-15. Kierowca VW Golfa nie zapanował nad pojazdem. Auto nagle zjechało z pasa drogi i uderzyło w przydrożna drzewo. Teraz śledczy pracują nad tym, aby wyjaśnić dokładne przyczyny tego tragicznego w skutkach zdarzenia. Fot. Ilustracyjne\nW niedzielę ok. godz. 2:00 doszło do wypadku w Rogówku. Kierujący pojazdem marki VW Golf jadąc od strony Grębocina w kierunku Kowalewa Pomorskiego nagle stracił panowanie nad pojazdem. Zjechał na pobocze i uderzył przodem w przydrożne drzewo usytuowane po prawej stronie jezdni.\n–Pojazdem jechała kobieta w wieku 49 lat i mężczyzna w wieku 30 lat. Oboje ponieśli śmierć na miejscu. Teraz śledczy pod nadzorem prokuratora w prowadzą postępowanie wyjaśniające przyczyny tego tragicznego w skutkach zdarzenia – informuje podinsp. Wioletta Dąbrowska Oficer Prasowy KMP w Toruniu.\ndrzewo policja rogowek smierc vw golf wypadek


Już 29 lipca w Krakowie rozpoczyna się 74. Tour de Pologne - jeden z najważniejszych wyścigów kolarskich. Na starcie stanie brązowy medalista olimpijski z Rio de Janeiro - Rafał Majka. Transmisje z wyścigu przeprowadzi Telewizja Polska.\nMajka wygrał Tour de Pologne w 2014 - po 11 latach przerwy Polak znów był najlepszy. Teraz także ma taki zamiar i chce się zrehabilitować po nieudanym występie w Tour de France, z którego w wyniku upadku musiał się wycofać. Na starcie stanie 154 kolarzy z 22 ekip plus czołowa polska grupa CCC Sprandi i reprezentacja Polski. Wśród gwiazd znajdą się tacy zawodnicy jak Peter Sagan - aktualny mistrz świata (wygrał nasz wyścig w 2011 roku) czy Vincenzo Nibali - jeden z sześciu kolarzy w historii, którzy wygrali trzy wielkie wyścigi: Tour de France, Giro d’Italia i Vuelta a Espana.\nDzień przed oficjalnym startem w TVP1 i TVP Sport będzie można zobaczyć prezentację ekip na krakowskim rynku. Kronika wyścigu - codziennie około 20:05 w telewizyjnej Jedynce. Będą także relacje z Mini Tour de Pologne, powtórki etapów w TVP Sport. Kanał sportowy TVP będzie relacjonować także starty z poszczególnych odcinków. Co najważniejsze - wzorem Tour de France w TVP Sport będzie można zobaczyć transmisję z ostatnich dwóch etapów wyścigu w całości - od startu do mety. Te odcinki powinny zadecydować o losach wyścigu. Wszystkie informacje o TdP, a także transmisje i dodatkowe materiały wideo będzie można znaleźć na stronie sport.tvp.pl i w aplikacji mobilnej TVP Sport.\nTelewizja Polska jest producentem sygnału międzynarodowego z Tour de Pologne. Będą z niego korzystać wszystkie zagraniczne stacje, które pokażą wyścig. W produkcję będzie zaangażowanych około 110 osób. Tour de Pologne będą komentować: Piotr Sobczyński i były zawodowy kolarz Bartosz Huzarski. Studio poprowadzi Maciej Kurzajewski. Reporterami będą: Bogusław Solecki, Sebastian Szczęsny i Sebastian Parfjanowicz.


Operation Dauntless (GMT) - Strona 6 - Strategie\nDzisiaj jest wtorek, 19 stycznia 2021, 19:31\nPost autor: cadrach » piątek, 26 lipca 2019, 23:28\nWątpię, byśmy nie potrafili grać dobrze, bo nie znam ludzi, którzy spędziliby nad tą grą więcej niż my. Być może potrzebujemy odsapnąć od OD. Być może kisimy się we własnych pomysłach. Gramy tylko ze sobą, przydałoby się spróbować z kimś innym, zobaczyć czyjeś pomysły i inny styl gry*.\nOsobiście jednak wątpię, by to coś dało. Wydaje mi się, że układając scenariusz 18.6 autor z jakiegoś powodu nie przewidział, że Niemcy mogą bronić się sztywno i płytko w pierwszych etapach, walcząc do upadłego w Fontenay i ryzykując duże straty, byle nie wpuścić Anglików do miasteczka przed opadnięciem dymu. Wskazywałoby na powyższe choćby to, że gdyby zliczać punkty zwycięstwa jakie mamy po 4 i 7 pierwszych etapach gry (odpowiednio scenariusze 18.7 i 18.8), wychodziły nam remisy. Tymczasem żaden z nas nie miał wątpliwości, że Anglicy kontynuując grę, niby remisowi, na dłuższą metę są na straconej pozycji i na nic im odległe zdobycze terenowe, za które dostaje się jakieś punkty we fragmentarycznych scenariuszach.\nMyśleliśmy wcześniej o tym, nie będąc jeszcze pewni tych wniosków – a przynajmniej ja nie byłem – jak zrównoważyć grę. Chodziło nam po głowie wprowadzenie którejś z zasad opcjonalnych ułatwiających grę Anglikami, ale trochę bez przekonania, bo tak naprawdę kluczowa zmiana powinna dotyczyć tylko pierwszych etapów gry. Wydaje nam się, że wystarczy Anglikami wejść do Fontenay na tyle, by móc rozwijać natarcie choćby w jednym punkcie i gra potoczy się dalej we właściwą stronę.\nNa szczęście śląskie powietrze uderzyło do głowy Wally`emu, bo wpadł na świetny pomysł, który przetestujemy w następnych dwóch grach. Standardowy modyfikator na przewagę taktyczną w walce przeciwpancernej podczas ataku na teren zamknięty (wioska, las, gęste żywopłoty) z terenu czystego wynosi -4. Co prawda atak w czasie pierwszych czterech etapów daje +1 z powodu dymu i słabej widoczności, ale w naszych rozgrywkach za każdym razem okazuje się on zbyt mały. Spróbujemy czegoś takiego: w czasie określania przewagi taktycznej w czasie walk w etapach 1, 2, 3, 4 modyfikator za atak na teren zamknięty z czystego wynosić będzie odpowiednio 0,-1, -2, -3 i od piątego etapu wejdzie na standardowe -4. Po nawale artyleryjskiej widoczność powoli ale stopniowo poprawiała się z kilku metrów na kilkanaście, kilkadziesiąt, kilkaset, czyli w obrębie heksu zajmowanego przez jednostkę. Modyfikator Wally`ego uwzględnia to stopniowe rozwiewanie się dymu i mgły.\nMimo powyższych problemów podziwiam robotę Mokszyckiego przy OD. Rewelacyjna mechanika gry.\nO samej partii napiszę jutro. Mimo takiego wyniku były momenty, które przy nieco większym szczęściu Anglików dałyby im upragniony przyczółek. Były też moje błędy, które równie mocno zaważyły na przegranej. Ale w trakcie gry nie wszystko było tak oczywiste, jak to się okazuje pod koniec.\n*Jeśli ktoś w Polsce miałby czas i ochotę poświęcić trzy dni swego życia na rozegranie kampanii w Operation Dauntless, chętnie się umówię. Mogę przyjechać, mogę zaprosić do siebie, możemy spotkać się gdzieś pomiędzy.\nPost autor: Gracz_82 » niedziela, 28 lipca 2019, 08:20\nCiekawe, ciekawe, modyfikator stopniowy ok, jeszcze bym dodał ograniczenia dotyczące zajmowania heksów przez jednostki rożnych batalionów (wyłączając czołgi i jednostki dywizyjne) nie dotyczyło by to grupy Wunche. W praktyce okazuje się ze jednostki się tasują jak katy w tali co nie odzwierciedla pola bitwy, w przypadku Niemców było by bardziej kłopotliwe utrzymanie sztywnego podziału odzwierciedlającego dowodzenie i dało by szanse angolom.\nPatrząc na przebieg rozgrywki kolegów, niezrozumiałym jest dla mnie odpuszczenie przez Niemców heksów 1414 i 0312, co się stało to są ważne pozycje.\nPost autor: Wally » niedziela, 28 lipca 2019, 12:21\nZ tym niemieszaniem niegłupie, można na przyszłość pomyśleć. Pewny ogranicznikiem miksów jest bonus za esesmańskość który działa tylko wtedy gdy na heksie są same jednostki SS (Tygrysy się liczą), wstyd powiedzieć ale dopiero niedawno o tym doczytaliśmy.\nCo do heksów:\n0312 - Do zdobycia mostu ten heks ma większego znaczenia, w obu naszych ostatnich grach Brytyjczycy zajmowali ten strongpoint i absolutnie nic z tego nie wynikało. Sama piechota nawet trudno powiedzieć żeby wiązała swą obecnością siły niemieckie, raczej jest to kiszenie jednostek które mogłyby atakować gdzieś indziej.\n1414 - We mgle ten heks nikogo nie zatrzymuje a potem 1313 i 1311 są IMHO wystarczające do szachowania dojazdu do Rourey.\nPost autor: cadrach » niedziela, 28 lipca 2019, 19:59\nJa z kolei nie bardzo rozumiem, dlaczego zakazywać mieszania jednostek? W ramach obrony i tak związki się mieszały, natomiast jeśli Niemcy chcą atakować, to z samych zasad wynika, że opłaca im się mieć porządek w oddziałach. Dodatkowo grający Anglikami dostaje co etap PZ za oddziały niemieckie walczące nie w swoich sektorach. Ale to wszystko drobiazgi, bo myślę, że jeśli już, to po modyfikacji Wally`ego to raczej Niemcy znajdą się w zbyt trudnej sytuacji i dalszych zmian na ich niekorzyść już nie trzeba będzie robić. Zagramy parę razy i zobaczymy.\nJeśli chodzi o ostatnią rozgrywkę, parę uwag do zdjęć zamieszczonych wcześniej przez Wally`ego.\nZdjęcie nr. 1. Po eksperymentowaniu z otwarciem zdecydowałem się na atakowanie tylko połową każdego z trzech dostępnych na początku batalionów. Dwie kompanie każdego batalionu (z 4) czekały z tyłu na przebieg wydarzeń, niektóre od razu ustawione pod pojawienie się na planszy AVRE i Krokodyli w 2 etapie. Na przyszłość: te trzy stosy uderzeniowe można jednak trochę osłabić. Zostały stworzone tak, by mieć zapewnioną maksymalną przewagę taktyczną w czasie szturmu, jaką daje większa liczba poziomów piechoty. Każdy z tych stosów ma ich 7, tymczasem wystarczyłoby 6 by mieć i tak przewagę na +3 (max), no chyba że Niemcy będą eksperymentowali z obroną i zostawią luki w niektórych miejscach, co jest mało prawdopodobne.\nSwoją drogą - poza zmianą dotyczącą zliczania przewagi taktycznej w etapach z mgłą planujemy albo odwrócić kolejność rozkładania oddziałów na planszy (najpierw Niemcy, potem Anglicy), albo robić to jednocześnie z zawczasu przygotowanych planów.\nZdjęcie T2B. W ataku od frontu tylko kompanie batalionu Lincolnshire zdobyły przyczółek w Fontenay. Szybko został on wzmocniony tyłowymi dwoma kompaniami i AVRE, a pierwszy rzut przeszedł przez Bordel i zajął La Grande Ferme (hex 312) oraz zniszczył dwa strongpointy w okolicach Tessel. Całkiem obiecujący początek, zwłaszcza że zbiegło się to z udanym atakiem na drugim krańcu Fontenay, gdzie posłałem pozostałe dwa bataliony i shermany. Tam też udało się - choć już z większym oporem - przebić na tyły. Wally dość mocno upchał pierwszą linię obrony w pancerny złom i o wjazd na tyły Fontenay nie było trudno, bo brakowało mu tam jednostek do osłony. Chwilowo kontrolowałem nawet jeden z mostów i udało mi się podesłać jakieś czołgi do Tessel. Najważniejsze jednak, że wjechałem shermanami do Fontenay. Natychmiast wzmocniłem je czym się dało - jakieś ckm i art.p-panc, choć gromadziłem już kolejne siły do poszerzania przyczółku. Pojawił się jednak problem, co robić ze Szkotami - wszystkie ich kompanie straciły już poziom sprawności. Postanowiłem stracić turę, wycofać ich, a wprowadzić świeży batalion. Wszedłby do gry w 4 etapie, ciągle jeszcze w złej widoczności. Wyglądało to obiecująco.\nT3B. Szkotów zacząłem deaktywować, natomiast w obu zdobytych przyczółkach miasteczka rozpocząłem poszerzanie ich ze wsparciem AVRE. Do wyboru miałem 3 miejsca na wprowadzenie batalionu zastępującego Szkotów: atak na most ze strongpointem niedaleko La grande ferme (hex 312), rozwijanie ataku w centrum Fontenay, tam gdzie walczyły kompanie Lincolnshire albo wsparcie kompanii Hallamshire w części miasteczka kontrolowanej przez SS. W tym momencie gra wyglądała obiecująco dla Anglików.\nT4B. Jako pierwszy odbył się szturm tam gdzie postanowiłem wprowadzić odwody: dwie kompanie z Hallamshire i AVRE zaatakowały w Fontenay. Niestety, mimo korzystnego stosunku sił atak okazał się bardzo nieudany (2:1, ale 3 na 2k6). Poniosłem tylko duże straty, a nie miałem tam żadnego innego heksu miasteczka, do którego mógłbym wprowadzić oddziały zastępujące batalion Szkotów. Nie pozostało nic innego jak naprędce zmienić plan. Ten pechowy rzut bardzo wpłynął na dalszą grę. Był to ostatni etap, gdy Anglicy mogli korzystać z osłony dymu. Gdyby wtedy wjechały tam świeże odwody, przypuszczam, że Anglicy wywalczyliby sobie odpowiedni przyczółek i dali radę go poszerzać. Miałem tam wszystko co potrzebowałem. Rozpoczęłaby się bitwa z równą szansą dla każdej strony.\nNiestety, musiałem znaleźć inne miejsce do ataku. Postanowiłem wprowadzić King`s Royal Rifle Corps i wjechałem nim do niepilnowanego Rauray. Teraz też wydaje mi się to jedyną rzeczą, którą mogłem zrobić. Pojawienie się tego silnego batalionu na tyłach na pewno nie ułatwiało Niemcom życia. Problem pojawił się potem, gdy Fontenay nadal było w rękach Niemców, a ja nie miałem na nie jak atakować głównymi siłami przez otwarty teren. Zaatakowałem więc od strony Rauray używając właśnie KRRC. Niestety, nie podesłałem temu batalionowi czołgów, które mogłyby się mierzyć z pancerzem tygrysów. W ciągu następnych 3-4 etapów zagrożenie, jakie stanowiło KRRC, okazało się zminimalizowane. Owszem, zbliżyłem się do Fontenay, zadałem też spore straty, ale w kluczowych punktach Niemcy ustawili tygrysy, którym nic nie mogłem zrobić. Brak firefly`ów w tamtym miejscu był drugą rzeczą, która przesądziła o przebiegu gry na niekorzyść Anglików - i to był już na pewno mój błąd. Powinienem je tam wysłać od razu gdy KRRC ruszył do Rauray. Szczerze mówiąc nie przypuszczałem, że tak to się skończy i decyzja na niewysyłanie tam lepszych czołgów wzięła się stąd, że chciałem je mieć bliżej przedmieść Fontenay, gdzie nadal liczyłem na jakiś atak głównymi siłami. Za późno zrozumiałem, że głównym kierunkiem bitwy, na którym wszystko się rozstrzygnęło, było natarcie z Rauray na Fontenay. Okazałem się tam na straconej pozycji, bo nie miałem jak podsyłać odwodów. Gdybym kiedyś jeszcze raz został postawiony w takiej sytuacji, będę przynajmniej wiedział, że należy od razu wysłać tam wszystko co tylko się da.\nGrę poddałem po 8 etapie. Z mojej perspektywy kluczowe były następujące wydarzenia:\n1. Nieudany atak w Fontenay (pechowy rzut kostkami w najważniejszym - z mojej perspektywy - ataku w grze).\n2. Niewysłanie firefly`ów z KRRC. Trudno powiedzieć, czy Niemcy daliby radę, gdybym je wysłał. Sądzę, że mieliby większe szanse, ale na pewno sytuacja byłaby dla nich o wiele bardziej skomplikowana.\nPost autor: Nami » piątek, 2 sierpnia 2019, 13:25\nDziękuję za zdjęcia, świetnie zobaczyć jak grają inni. Na BGG brakuje solidnych zdjęć z gry, zwłaszcza z kampanii.\nPodczas naszych gier panuje tendencja do maksymalnego pakowania pierwszej linii obrony, na zasadzie - byle zatrzymać Brytyjczyków w terenie otwartym. HT i SP stają w większości na pierwszej linii i schodzą na drugą dopiero przed ustąpieniem mgły/dymu. Podobnie strongpointy są rozkładane na pierwszej linii. Co więcej, nie przejmujemy się za bardzo karami za przekroczenie granicy dywizyjnej, byle stosy miały modyfikatory tak samo dodatkowa zakupiona ppanc jedzie najczęściej na odcinek Lehr.\nDodatkowo Niemcy dokupują głównie piechotę.\nEfekt jest taki, że Brytyjczycy rozbijają sobie głowę o mur, a jeśli się przebiją choć trochę ta głowa jest im ucinana...\nNa przyszłość planujemy zagrać ze zmienionymi limitem stosu - każda jednostepowa jednostka lub pojazd będzie się liczyła jako 1/3 - co proponuje autor jako bardziej realistyczny wariant. Liczę na to, że pozwoli to Brytyjczykom przygotowywać bardziej śmiercionośne stosy szturmowe. Ponieważ Niemcy i tak mają w tym zakresie duże możliwości (wiele plutonów i HT) im ta zmiana powinna mniej pomóc.\nDodatkowo planujemy ukryte rozstawienie obu stron i być może fog of war.\nPost autor: Raleen » piątek, 2 sierpnia 2019, 22:39\nTłumaczenie zasad gry przygotowane przez Namiego - wersja z 18.05.2019 (do korekty i uzupełnienia):\nPost autor: cadrach » sobota, 3 sierpnia 2019, 10:01\nAż mię zgieło, Nami Powinieneś dostać order za zasługi pro wojenniko bono. Oby ktoś na coś takiego czekał!\nPost autor: Raleen » sobota, 3 sierpnia 2019, 10:26\nJak by się dało to przejrzeć, doszlifować, jak coś tam jest jeszcze dotłumaczyć, to byśmy ostateczną wersję zamieścili. Poza tym dołączam się do słów uznania. Zrobić porządnie tłumaczenie to nie jest taka prosta sprawa.\nPost autor: Nami » sobota, 3 sierpnia 2019, 10:44\nDzięki, też mi się podoba, choć drugi raz bym się tego nie podjął pewnie\nTłumaczyłem dla przeciwnika, więc dla własnej korzyści. Dopiero na końcu stwierdziłem, że co prawda nie mam siły tłumaczyć wszystkiego (wyjaśnienia żetonów, reguł scenariuszowych), ale doszlifuję to co mam, by inni mogli z tego skorzystać.\nMiejscami tłumaczenie jest funkcjonalne, np. z trzech zdań w instrukcji robiłem jedno. Oczywiście uważałem, by nie utracić sensu, ale też, by nie stracić czasu\nPost autor: cadrach » sobota, 3 sierpnia 2019, 13:07\nWracając do problemów z rozpoczęciem gry. Modyfikator Wally'ego powinien ograniczyć straty Anglików w pojazdach opancerzonych w początkowym szturmie. Ich efektem, nawet jeśli to strata jednego poziomu carrierami, jest zwykle kolejne przesunięcie na CRT na korzyść Niemców, bo Anglicy mają siły 'na styk' i nawet mała strata dużo zmienia. Po dłuższym zastanowieniu sądzę jednak, że to nie wystarczy, bo głównym problemem Anglików jest właśnie brak możliwości uzyskania dobrego stosunku sił w pierwszych atakach i to nawet wtedy, gdy podchodzą w bez strat. Dwa przesunięcia na ich korzyść wskutek nawały okazują się niewystarczające, zwykle wychodzi 1:1, często nawet mniej.\nDlatego myślę, że aby dać Brytom szansę na dobry początek, trzeba to pierwszoetapowe przesunięcie z nawały artyleryjskiej zwiększyć do 4. Podliczając rozmaite modyfikatory będzie wychodziło 2:1 lub 3:1, co da jakieś szanse na kilka przyczółków. Jeśli wskutek modyfikatora Wally'ego Niemcy nie będą trzymali pojazdów w 1 linii, stosunek sił w pierwszych atakach będzie dla Anglików jeszcze korzystniejszy. Może nawet Szkoci zaczną sobie lepiej radzić po 1 etapie? Zwykle po 3 godzinach walk nadają się tylko na odesłanie do rezerwy... (Jestem ciekawy czy to przypadek, że akurat oni atakowali na SS.)\nPost autor: Nami » sobota, 3 sierpnia 2019, 22:23\nPomysł z modyfikatorem do przewagi taktycznej wygląda na papierze bardzo dobrze, z pewnością Niemcy sciągneliby wówczas swoje pojazdy z pierwszej linii, przecież dałoby to ładnych kilka chitów do losowania Brytyjczykom.\nNa pewno do wypróbowania.\nCo sądzisz o zwiększonym limicie stosów? Gracie któreś reguły opcjonalne? My graliśmy OSM i na początku sądziłem, że super, zmusi do trzymania formacji razem, będzie historycznej. Prawda na razie jednak jest taka, że liczy się tylko przebicie przez niemiecki mur. Trudno opłakiwać nawet kilka utraconych VP na turę, kiedy Niemiec i tak za utrzymanie terenu pod koniec pierwszego dnia dostanie ponad 100...\nA jak to wszystko się nie powiedzie to chyba zamiast lepszych modyfikatorów za nawałę damy Brytyjczykom Centaury na start\nPost autor: cadrach » niedziela, 4 sierpnia 2019, 11:46\nNie stosujemy żadnych zasad opcjonalnych. Pojemność heksu pozostawiamy bez zmian dla przejrzystości. Czysto praktyczna decyzja pod kątem naszej wygody. W zasadach standardowych i tak jest wspomniane, że 3 plutony na heksie dadzą modyfikator do ostrzału jak przy pełnej kompanii. Niektóre z tych opcjonalnych zasad wydają się ciekawe, ale przede wszystkim chcielibyśmy znaleźć sposób na wyrównanie szans w grze, a żadna z nich tego nie daje, bo problem, moim zdaniem, leży w pierwszych czterech turach i niemożliwości rozwinięcia ataku przez Brytów. Nie ma opcjonalnych zasad odnoszących się tylko do tej fazy bitwy, które zwiększałyby ich szanse. Na temat OSM nie mogę się więc wypowiedzieć, może poza tym, że ta zasada w ogóle mi się nie spodobała już przy czytaniu o niej. Ale tak samo było z większością pozostałych. Myślę że chciałbym ich używać tylko tak jak to robię w Red Winter, w czasie gry z przeciwnikiem znacznie silniejszym lub słabszym, by wyrównać szanse.\nModyfikator za przewagę taktyczną wygląda ok, ale sam w sobie nie rozwiąże problemu, ponieważ Niemcy mają równie dobre wyniki gdy nie ustawiają pojazdów pancernych w pierwszej linii. Ja zawsze zostawiam je na tyłach. Szczerze mówiąc mam wrażenie, że jest na odwrót, bo ostatnia gra Brytami była chyba ich największym sukcesem. Dlatego jestem też za zwiększeniem modyfikatora z nawały. Może 4 to za dużo, bo same zasady przewidują, że wsparcie ogniowe daje max 3 przesunięcia. W sumie to nawet 3 powinny bardzo pomóc i może wyrównać szanse.\nGdy przygotowywałem się do ostatniej rozgrywki rozłożyłem sobie solo OD i rozegrałem parę razy te małe scenariusze z wczesna fazą bitwy. Raz udało mi się Anglikami zająć spory przyczółek i nie widziałem już niczego, co by jeszcze trzeba zmieniać. Anglicy byli nie do wyrzucenia z Fontenay. Gra była otwarta. Trzeba tylko doprowadzić, by zdarzało się to często, a nie raz i to tylko za sprawą szczęśliwych rzutów kostkami. Wtedy te wszystkie drobne PZ zaczną mieć sens. Przy czym warto też pamiętać, że Niemcy w pierwszych dwóch dniach dostają i tak o wiele więcej PZ. Brytami trzeba czekać do trzeciego liczenia.\nPost autor: Gracz_82 » niedziela, 4 sierpnia 2019, 22:57\nZasady opcjonalne z powiększeniem limitu stosów są moim zdaniem zasadne, skoro dodamy siły aliantom to nie potrzeba stosować żadnych modyfikacji dotyczących pierwszych etapów (po to chyba ta opcja).\nChcąc dalej osłabić Niemców pokusił bym się o postulowane wcześniej ograniczenie w dowodzeniu, jednostki tylko jednej formacji mogą szturmować (nie licząc wsparcia czołgi i jednostki dywizyjne), w ataku zwykłym bez ograniczeń.\nArtyleria niemiecka w ataku lub obronie może wspierać tylko w ramach granicy dywizyjnej.\nW przypadku aliantów to jest jedno pytanie co po 4 etapie i jak zaatakować po 4 etapie jak ta niemiecka artyleria kosi, dlatego trzeba szkopów podzielić.\nOczywiście nie dotyczy Wunche.\nPost autor: Gracz_82 » niedziela, 29 września 2019, 14:46\nPost autor: cadrach » wtorek, 1 października 2019, 19:52\nJeśli pytasz o to, czy karabiny maszynowe na wozach opancerzonych liczą się jako AFV i jednocześnie uwzględnia się je jako dodatkowy poziom piechoty przy liczeniu przewagi taktycznej, to wygląda to tak, że tego rodzaju cechę mają tylko i wyłącznie brytyjskie kompanie (oraz plutony) carrierów.\nWszystkie oddziały ckm, zarówno niemieckie, jak i angielskie, które na jednej stronie mają ckm, a na drugiej pojazd pancerny z załadowanymi ckm, traktuje się odpowiednio do wybranego ustawienia żetonu: jedno albo drugie.


Kłopoty z węglem dla indywidualnych odbiorców - górnictwo\nDodano: 30-09-2008 12:24\nNawet kilka tygodni mogą czekać indywidualni odbiorcy, aby zapisać się i kupić w kopalni tzw. ekogroszki - ekologiczne gatunki węgla do ogrzewania domów. Na inne gatunki węgla przed kopalniami, gdzie nie ma zapisów, w kolejce czeka się nawet trzy dni.\nProducenci węgla przyznają, że nie są w stanie znacząco zwiększyć produkcji, aby zaspokoić rosnący w sezonie grzewczym popyt. Namawiają do kupowania węgla u dilerów, gdzie jednak jest on znacząco droższy. Radzą też, by z zakupem nie czekać na ostatni moment.\nPrzedstawiciele Kompanii Węglowej przestrzegają, że ekogroszków więcej nie będzie, dlatego nowi klienci powinni raczej instalować w domach kotły uniwersalne, gdzie można spalać także inne gatunki węgla, przede wszystkim miały, które również mają ekologiczne certyfikaty.\nWzrost popularności ekologicznych paliw węglowych, produkowanych z kilku różnych gatunków węgla, nastąpił w ostatnich latach. Pierwszy takie paliwo wprowadził Katowicki Holding Węglowy (KHW), który w ubiegłym roku sprzedał go ok. 280 tys. ton. Kompania Węglowa, która pięć lat temu zaczynała od 23 tys. ton, w tym roku sprzeda ok. 800 tys. ton takiego paliwa.\nSpółki węglowe promowały ekologiczny węgiel, szukając sposobów na zwiększenie sprzedaży. Sprzyjało im otoczenie rynkowe ľ rosnące ceny gazu i oleju opałowego zachęcały do ogrzewania domów węglem. Wymianę starych palenisk na nowoczesne węglowe kotły zaczęły wspierać samorządy.\nW tym roku okazało się, że kopalnie nie są w stanie zaspokoić rosnącego popytu. Jak mówi rzecznik Kompanii, Zbigniew Madej, przy obecnym poziomie wydobycia, firma nie jest w stanie wytwarzać więcej ekogroszków. Namawia, aby z zakupem węgla nie czekać do jesieni, ale kupować wiosną i latem, kiedy jest dostępny bez kolejek.\n- Na razie nie ma możliwości zwiększenia podaży tego produktu, stopniowo zwiększamy natomiast produkcję ekologicznych miałów +boruta+, które z powodzeniem mogą być spalane w kotłach uniwersalnych. Spodziewamy się, że łączna produkcja ekogroszków i takich miałów sięgnie 1,5 mln ton, co powinno zaspokoić popyt - ocenił rzecznik.\nProblem jednak w tym, że użytkownicy, korzystający z tzw. kotłów retortowych, skazani są na ekogroszki. W Rybniku mieszkańcy, którzy mieli kłopot z ich kupnem, poskarżyli się w magistracie. Samorząd porozumiał się z Kompanią, która zagwarantowała węgiel dla rybniczan. Madej przestrzega jednak, by gminy wspierające likwidację tzw. niskiej emisji konsultowały z producentami węgla, jakie kotły powinni instalować mieszkańcy, by opału nie zabrakło.\nEkogroszki, pod dwiema nazwami, produkują cztery kopalnie KW: Piekary, Bobrek-Centrum, Chwałowice i Piast. Aby kupić węgiel, trzeba zapisać się telefonicznie. Tygodniowo do sprzedaży trafia 5 tys. ton dla współpracujących z KW dilerów oraz 700 ton dla odbiorców indywidualnych. Podczas jednego połączenia można zamówić tylko jedną partię węgla. Niełatwo się jednak dodzwonić.\n- Zapisy przyjmowane są na cały tydzień. Dzwoniłem w poniedziałek od rana, wystukując numer co 10 sekund. Kiedy przed południem udało mi się dodzwonić, okazało się, że węgiel na cały tydzień jest już zamówiony. Powiedziano mi, żebym zadzwonił za tydzień - narzekał pan Henryk z gminy Miedźna koło Pszczyny. Podobne kłopoty mają inni odbiorcy.\nPo pytaniach PAP w tej sprawie rzecznik KW zapowiedział, że firma zmieni wkrótce zasady składania zapisów, aby klienci, którym uda się dodzwonić, mogli zapisać się od razu na późniejszy termin w sytuacji, gdy węgiel na dany tydzień jest już rozdysponowany.\nW Katowickim Holdingu Węglowym, w imieniu którego ekogroszki (dwa rodzaje) sprzedaje spółka Katowicki Węgiel, system sprzedaży jest inny niż w KW. Spółka ma zawartą umowę z producentem kotłów. Decydując się na instalację kotła, odbiorca ma tym samym zapewniony węgiel. Producent kotłów wie, ile węgla holding jest w stanie zagwarantować. Ci, którzy mają inne kotły, mogą mieć trudności w zakupie węgla.\n- Znaczące zwiększenie produkcji tych paliw jest trudne, bo powstają one z kilku różnych gatunków węgla, które nie zawsze są dostępne w potrzebnych ilościach. Były przypadki, że musieliśmy nawet importować dany gatunek, aby móc wyprodukować to paliwo - powiedział rzecznik KHW, Ryszard Fedorowski.\nProblem z zakupem węgla dotyczy nie tylko ekogroszków, ale i innych gatunków, przede wszystkim tzw. węgla grubego, o wysokiej kaloryczności. W kopalniach Kompanii, gdzie obowiązują zapisy, nie ma kolejek, ale terminy załadunku są odległe. Tygodniowo siedem kopalń KW objętych awizacją sprzedaje 10,5 tys. ton węgla grubego. Technologia nie pozwala, by więcej go wydobywać.\nTam, gdzie telefonicznej awizacji nie ma, przed kopalniami stoją długie kolejki ciężarówek. Czas oczekiwania na załadunek można sprawdzić na stronie internetowej Kompanii Węglowej. Najdłużej (80 godzin) czeka się w kopalni Knurów, nieco krócej (72 godziny) w kopalni Halemba-Wirek. W kilku innych kopalniach czeka się dobę lub dwie.\nPrzedstawiciele Kompanii od kilku lat zapowiadają stworzenie sieci dystrybucji z prawdziwego zdarzenia, aby sprzedaż detaliczną przenieść z kopalń na dilerów. Napotyka to jednak opór, bo wówczas dilerzy musieliby sprzedawać węgiel po określonej, stałej cenie. Przedsiębiorcy argumentują, że nie po to kupują i magazynują węgiel sukcesywnie przez cały rok, aby jesienią i zimą, kiedy rośnie popyt, rezygnować z części zysku.\nDo artykułu: Kłopoty z węglem dla indywidualnych odbiorców


Linz: Suarez Navarro pokazuje klasę | Aktualności | Tenisklub\n12.10.2009 22:22, Anna Wilma, źródło: sonyericssonwtatour.com, foto: sonyericssonwtatour.com\nCarla Suarez Navarro i Ioana Raluca Olaru zapewniły sobie dzisiaj awans do drugiej rundy turnieju Generali Ladies, odbywającego się w Linzu. W stolicy Górnej Austrii reprezentantka Hiszpanii pokonała Katarinę Srebotnik, a Raumunka była lepsza od Lucie Hradeckiej. Jak już informowaliśmy, poniedziałkową zwyciężczynią została też Urszula Radwańska.\nIoana Raluca Olaru potrzebowała dwóch godzin i piętnastu minut, by wyeliminować z imprezy Lucie Hradecką 6:2, 2:6, 6:1. Oblicza meczu zmieniały się, a w każdym z setów triumfowała inna tenisistka. Obie panie popełniły po osiem podwójnych błędów serwisowych, ale Czeszce udało się zatrzeć złe wrażenie, podając pięć asów. Rumunka była jednak skuteczniejsza przy break pointach, a przede wszystkim zdobywała ważniejsze punkty. Na jej konto trafiły 94 spośród 173 piłek. Olaru czeka teraz na swoją kolejną rywalkę. Będzie nią albo rodaczka Sorana Cirstea, albo zawodniczka wyłoniona drogą eliminacji.\nRozstawiona z numerem cztery Carla Suarez Navarro pokonała 6:2, 6:4 Katarinę Srebotnik w godzinę i trzynaście minut. Hiszpanka była zdecydowanie lepsza w każdym elemencie spotkania. U Słowenki kompletnie nie funkcjonował serwis, Suarez miała aż osiem break pointów. Wykorzystała siedem z nich, zdobywają 58 procent wszystkich rozegranych punktów. Jej następną przeciwniczką będzie albo Olga Goworcowa, albo Petra Martić.\nBez szczególnych niespodzianek obyły się finały eliminacji Generali Ladies Linz 2009. Miejsca w turnieju głównym nie zapewniła sobie ostatnia spośród reprezentantek gospodarzy, Nikola Hofmanova, która z kretesem przegrała z Petrą Martić. Pogromczyni Marty Domachowskiej, Aravane Rezai, w dwóch setach ograła Andreę Hlavackovą. Dwie pozostałe kwalifikantki to Julia Goerges i Stephanie Gehrlein, obydwie w barwach Niemiec.\nIoana Raluca Olaru (Rumunia) - Lucie Hradecka (Czechy) 6:2, 2:6, 6:1\nCarla Suarez Navarro (Hiszpania, 4) - Katarina Srebotnik (Słowenia) 6:2, 6:4


Karnawałowa Noc Filmowa\nKażda organizowana przez nas „Noc Filmowa” jest inna, ma swój temat i różnorodne, związane z tematem, atrakcje. Główną atrakcją był tym razem bal karnawałowy. Odbyliśmy taneczną podróż po różnych krajach Europy i świata. Naszymi przewodnikami były cztery roztańczone dziewczyny: Natalia, Ola, Karolina i Natalia. Była także jazda na rolkach. Bawiliśmy się wyśmienicie!\nW „Herbaciarni” można było wypić pyszną herbatkę oraz zjeść domowe ciasteczka upieczone własnoręcznie przez uczestników imprezy. O północy z apetytem zjedliśmy pizzę. Wspaniały nastrój i dobre humory nie opuściły nas ani na chwilę. Była to karnawałowo – odjazdowa „Noc Filmowa”.


Powstaje nowa ścieżka na Płotki [ZDJĘCIA]\nGalerie Miasto 30.09.2017 13:17\nTrwają prace przy budowie nowej ścieżki prowadzącej na Płotki.\nEfekty tych prac już wyraźnie widać. Po zakończeniu robót piesi i rowerzyści będą mieli do dyspozycji ścieżkę o szerokości czterech metrów. Droga na Płotki będzie też oświetlona, a na trasie pojawią się tzw. "miejsca odpoczynku" z ławkami, stojakami na rowery i koszami na śmieci.\nPrace przy budowie nowej ścieżki na Płotki powinny zakończyć się do 20 listopada. Zadanie - za nieco ponad trzy miliony złotych - realizuje firma Roboty Drogowo-Budowlane Jacek Karpiński ze Złotowa.\nW ubiegłym roku wyremontowano jezdnię prowadzącą na Płotki. Remont drogi kosztował ponad 830 tysięcy złotych. Ponad 554 tysiące na ten cel wyłożyło Starostwo Powiatowe w Pile, reszta - ponad 270 tysięcy - pochodziła z budżetu gminy Piła.\nTrwa remont drogi z Leszkowa do Kaliny Ławeczka Staszica prawie gotowa


MorawieckiKoronawirus w PolsceWiadomościKrajReligia\nDodano: 8 czerwca 2021, 17:42 1\nPremier Mateusz Morawiecki poinformował o planowanych zmianach na wtorkowej konferencji prasowej w Turowie. Jak dodał, szczegółowe informacje zostaną podane w czwartek. Wcześniej KAI nieoficjalnie informowała, że minister Zbigniew Ziobro miał interweniować w tej sprawie podczas wtorkowego spotkania rządu.\nPrzypomnijmy, że w poniedziałek na stronie Episkopatu pojawił się list skierowany do premiera Mateusza Morawieckiego. Przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Stanisław Gądecki pisał w nim, że kościół jest traktowany niesprawiedliwie i dyskryminująco, ponieważ w czasie luzowania obostrzeń jest pomijany w rozporządzeniach. Duchowny zaapelował przy tym, by limity wiernych podczas mszy zwiększono adekwatnie do luzowania obostrzeń w innych przestrzeniach życia społecznego.\nList arcybiskupa Gądeckiego\n„Dzisiaj, wobec diametralnie innej i zdecydowanie lepszej sytuacji epidemicznej, wyrażam mój stanowczy sprzeciw wobec dalszego – tak drastycznego – ograniczania prawa wiernych do publicznego wyznawania i praktykowania wiary” – pisał arcybiskup.\n„Utrzymywanie tak dużych ograniczeń może być postrzegane nie tylko jako rodzaj dyskryminacji, ale ograniczanie wolności religijnej. Nieprzypadkowo prawo to jest zawarte we wszystkich podstawowych, międzynarodowych dokumentach z zakresu praw człowieka, jak również w Konstytucji Rzeczpospolitej (art. 53) oraz w umowie międzynarodowej jaką jest Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską (art. 5 i 8). Nie jest ono tylko jednym z wielu ludzkich praw. Jest poniekąd ich osią” – argumentował.\nŹródło: WPROST.pl / PAP/KAI/Twitter