00472 007411 21295472 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Anonim . Liczba stron: 240\nISBN: 9788370332631 Data wydania: 2018-06-22\ntłumaczenie Andrzej Wojnowski Wydawnictwo W drodze Tytuł oryginału Otkrovennye rasskazy strannika duchownomu swoemu otcu © Copyright for the Polish translation by Andrzej Wojnowski, 1988 © Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo W drodze, 1988 Projekt graficzny okładki i stron tytułowych Agnieszka Hyjek Opracowanie komputerowe okładki Jarosław Pluciński Nihil obstat Poznań, 9 czerwca 1988 roku, ks. dr Marian Kowalewski, cenzor Imprimatur Poznań, 13 czerwca 1988 roku, l. dz. 5047/88, ks. bp Stanisław Napierała, wikariusz generalny ISBN 978-83-7033-970-8 W drodze Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów ul. Kościuszki 99, 60-920 Poznań tel. faks (61) 852-39-62, faks (61)850-17-82 www.wdrodze.pl sprzedaz@wdrodze.pl Wydanie IV – dodruk 2011 Drukarnia Księży Werbistów Górna Grupa, 86-134 Dragacz tel. (52) 330-63-77, faks (52) 330-63-78 ISO 9001, ISO 14001 Dla uczczenia wielkiego daru Chrztu S´wie˛tego, przyje˛tego w Kijowie przed tysia˛cem lat, który dał pocza˛tek wierze i z˙yciu chrzes´cijan´skiemu wielu ludów i narodów na Wschodzie Wprowadzenie Prawdopodobnie nigdy nie be˛dzie wiadomo, kto jest autorem Opowies´ci pielgrzyma. Nigdy nie dowiemy sie˛, czy sa˛ to istotnie wyznania kogos´ rzeczywis´cie z˙yja˛cego w Rosji dziewie˛tnastowie- cznej, czy raczej mamy do czynienia z utworem literackim posłu- guja˛cym sie˛ fikcyjna˛ postacia˛ Pielgrzyma. Jakkolwiekby to było, Opowies´ci pielgrzyma sa˛ niezaprzeczal- nym wykwitem duchowos´ci rosyjskiej tamtej epoki. Jednakz˙e nie sa˛dz´my, z˙e takie umiejscowienie w czasie jest zawe˛z˙eniem przeka- zu tej ksia˛z˙ki. Pomimo niemałego bogactwa narracji pamie˛tajmy, z˙e słuz˙y ono jedynie jako aktualizacja zasadniczego tematu be˛da˛- cego powszechnym i ponadczasowym wezwaniem człowieka do miłos´ci Boga. Miłos´ci, która ma wydawac´ owoce z˙ycia prawdzi- wie chrzes´cijan´skiego. Jest wie˛c to opowies´c´ o wiernej odpowiedzi na wezwanie Boz˙e. Sta˛d tez˙ wywodzi sie˛ nieprzemijaja˛ca wartos´c´ przesłania tej ksia˛z˙ki. Jez˙eli ten tekst tworza˛ rzeczywis´cie osobiste wyznania konkret- nego Pielgrzyma, to moz˙liwe, iz˙ był nim niejaki Nemytowa, chłop z guberni orelskiej. Był on znany w klasztorze Optino, gdzie wie- lokrotnie odwiedzał „starca” Makarego. Re˛kopis Opowies´ci pielgrzyma był jakoby w posiadaniu pewnej mniszki z okolic tego klasztoru, penitentki „starca” Ambroz˙ego, naste˛pcy Makarego. Pierwsze wydanie Opowies´ci ukazało sie˛ w Kazaniu w 1870 roku, drugie (uwaz˙ane za podstawowe) uzupeł- nił i przygotował do druku biskup Teofan zwany Pustelnikiem. Ukazało sie˛ ono w roku 1884. Poniewaz˙ autentyczny re˛kopis juz˙ zagina˛ł, nie wiadomo, jak dalece tekst jest wyretuszowany przez jego powtórnego wydawce˛. Po s´mierci „starca” Ambroz˙ego znaleziono w jego papierach druga˛ cze˛s´c´ Opowies´ci. Dzis´ prawie jest pewne, z˙e te trzy opowie- s´ci nie sa˛ dziełem autora pierwszej cze˛s´ci. Jest to literatura zbyt spekulatywna i teologizuja˛ca, zbyt sucha w ogólnym nastroju, aby mogła byc´ kontynuacja˛ pierwszych czterech opowies´ci, nacecho- wanych zniewalaja˛ca˛ prostota˛ i spontanicznos´cia˛. Na podstawie pewnych danych zawartych w samym teks´cie, moz˙na przyja˛c´, z˙e Opowies´ci pielgrzyma powstały mie˛dzy zakon´- czeniem wojny krymskiej (1855) a zniesieniem pan´szczyzny (1861). 7 Był to okres szczególnie ponury w dziejach Rosji. Wielka przegra- na militarna, coraz bardziej dochodza˛ce do głosu z˙a˛dania demokra- tyzacji, działania przeciw jedynowładztwu carów, nastrój nihili- zmu i deprawacji moralnej w z˙yciu społecznym i osobistym. Zreszta˛ taka atmosfera be˛dzie trwała w Rosji jeszcze długo. Tym bardziej wie˛c zdumiewa ogromna s´wiez˙os´c´ i optymizm Opowies´ci, które, jak najbardziej umiejscowione w rzeczywisto- s´ci, równoczes´nie patrza˛ na nia˛ z perspektywy najwaz˙niejszej sprawy: relacji Bóg — człowiek. I to bez wa˛tpienia stało sie˛ przy- czyna˛ ich trwaja˛cej, a nawet rosna˛cej wielkiej popularnos´ci. Prawosławne chrzes´cijan´stwo Rosji XIX wieku zawierało dwa nur- ty. Jeden, oficjalny, wcia˛z˙ pozostawał w ramach reform Piotra Wiel- kiego. Monarcha ten skutecznie postarał sie˛ o zamknie˛cie praktyki wiary w granicach liturgii i wystudzonej teologii, be˛da˛cej cze˛sto pod wpływem niemieckiego protestantyzmu. Hierarchia, zawsze czołobit- na wobec władzy według najlepszych wzorów Bizancjum, i niedo- uczone niz˙sze duchowien´stwo ograniczone w swoim działaniu prawie wyła˛cznie do liturgii. Drugi nurt, starszy od pierwszego, przewaz˙nie ludowy, zgodny z dawna˛ tradycja˛ Cerkwi, juz˙ od kon´ca XVIII wieku wyrywał sie˛ z us´pienia i spowodował wielkie oz˙ywienie religijne we wszy- stkich warstwach społecznych. To oz˙ywienie, a nawet odrodzenie religijne, sie˛gało swoimi korzeniami az˙ do duchowos´ci mnichów pustyn´ egipskich i palestyn´skich, do mnichów bizantyn´skich i trady- cji własnych s´wie˛tych. Chrzes´cijan´stwo rosyjskie, mimo z˙e zaszczepione przez Gre- ków, bardzo szybko nabrało cech specyficznych, wynikaja˛cych z uwarunkowan´ historycznych a nawet geograficznych. Juz˙ dawno zauwaz˙ono, z˙e np. ruch pielgrzymi, mimo swych załoz˙en´ ducho- wych, był takz˙e w jakiejs´ mierze wynikiem obcowania z „bezkres- na˛ równina˛” stanowia˛ca˛ imperium rosyjskie. Długotrwały ucisk najez´dz´ców i niewola, bieda ludu, na która˛ nie było ratunku w systemie samodzierz˙awia, spote˛gowały element biernos´ci wobec „losu”, wobec władzy, biernos´ci i tak juz˙ zawartej w prawosławiu bizantyn´skim. To głównie w Rosji ujawniły sie˛ szczególne typy s´wie˛tos´ci mało znane gdzie indziej, a jakos´ wywodza˛ce sie˛ z tej biernos´ci, zako- rzenione w cierpieniu, bliskie cierpieniu Jezusa, a jednak nie cier- pie˛tnicze. To przeciez˙ w Rosji umierali s´wie˛ci „strastoterpcy”, których trudno byłoby uznac´ za me˛czenników sensu stricto, gdyz˙ zadano 8 im s´mierc´ nie z nienawis´ci do wiary i Kos´cioła, ale z pobudek politycznych czy rabunkowych. Ich s´wie˛tos´c´ stanowiło s´wiadome i dobrowolne przyje˛cie s´mierci, na wzór Chrystusa nie stawiaja˛ce- go oporu swoim katom. I w Polsce mamy przykład takiej s´wie˛to- s´ci: Pie˛ciu Braci Me˛czenników. Innym typem s´wie˛tos´ci dawnej Rosji sa˛ „ jurodiwi”, czyli szalen´- cy dla Chrystusa, a nawet dosadniej: „głupki” dla Chrystusa. To ci, którzy z miłos´ci dla poniz˙onego Pana sami sie˛ uniz˙yli do kon´ca, symuluja˛c obłe˛d lub debilizm. W Kos´ciele zachodnim tez˙ zdarzali sie˛ tacy s´wie˛ci, jak np. przynajmniej cze˛s´ciowo, s´w. Filip Neri. Jeszcze inni, to „starcy”, którzy wywodza˛ sie˛ w prostej linii od Ojców Pustyni, a wie˛c z IV wieku. Kos´ciół prawosławny włas´ci- wie nie zna róz˙norodnos´ci form z˙ycia zakonnego. Sa˛ tylko mnisi i pustelnicy, bez zwykłej działalnos´ci duszpasterskiej czy społecz- nej. „Starzec” to mnich lub eremita, z˙yja˛cy pocza˛tkowo w całko- witym odosobnieniu wobec „s´wiata” i spraw jego, szczególnie umartwiony asceta. Nikt sie˛ nie stawał „starcem” z własnego wy- boru. Był wybrany przez Boga jako charyzmatyczne narze˛dzie Jego działania. Bóg obdarzał tych przedziwnych ludzi łaska˛ zna- jomos´ci dusz, umieje˛tnos´cia˛ kierowania i radzenia, a nawet czasa- mi s´wiatłem proroctwa. Uciekali od s´wiata, lecz s´wiat ich szukał jako przewodników, lekarzy i ore˛downików, jako tych, którzy mieli tez˙ rozeznanie spraw doczesnych i be˛da˛cych prawdziwymi autorytetami moralnymi. Byli poszukiwani nie tylko przez „gmin”, ale takz˙e przez inne warstwy społeczne. U nich szukali s´wiatła i pokoju literaci i inte- lektualis´ci: Leskow, Niekrasow, Dostojewski, Tołstoj, słowianofile i zbuntowani poste˛powcy. Z´ ródłem ich wielkos´ci i wpływu było bez wa˛tpienia bezkom- promisowe przyjmowanie wymogów Ewangelii. A ten wpływ był ogromny. Moz˙na powiedziec´, z˙e włas´ciwie prawosławna du- chowos´c´ rosyjska była w przewaz˙aja˛cej mierze stworzona przez „starców”. W Opowies´ciach pielgrzyma wyraz´nie ukazano role˛ „starca” jako ojca duchownego, wprowadzaja˛cego na droge˛ z˙y- cia wewne˛trznego i modlitwy. Wreszcie ostatni typ s´wie˛tos´ci czy powołania: pielgrzymi. Portret autentycznego pielgrzyma jest ukazany w tej ksia˛z˙ce. Jest cos´ bar- dzo przejmuja˛cego w ludziach, którzy dosłownie opus´cili wszy- stko, z˙eby pójs´c´ za Jezusem ubogim i bezdomnym. Tu nie chodziło jedynie o odbywanie pielgrzymek do miejsc s´wie˛tych, ale o stan z˙ycia, cia˛gły. A było to z˙ycie, zewne˛trznie sa˛dza˛c, jakby zmarno- wane, bez widocznego celu, bez ukierunkowania na jaka˛kolwiek 9 kariere˛. Jednak w istocie swojej było to z˙ycie o ogromnym bogac- twie wewne˛trznym, wynikaja˛cym ze stałego obcowania z Bogiem w modlitwie i z poczucia całkowitej wolnos´ci radosnego przynale- z˙enia tylko do Niego samego. W Kos´ciele zachodnim tez˙ były tego rodzaju powołania, np. s´w. Benedykt Józef Labre, pielgrzymuja˛cy ne˛dzarz (XVIII wiek). Pomimo swej warstwy epickiej, mocno osadzonej w epoce dru- giej połowy XIX wieku, Opowies´ci pielgrzyma sa˛ w istocie pro- stym i bardzo doste˛pnym traktatem o modlitwie. W ich przypadku jest to modlitwa Jezusowa. Modlitwa Jezusowa jest krótka˛ formuła˛, powiedzielibys´my „aktem strzelistym”, be˛da˛cym wezwaniem Jezusa miłosiernego przy równo- czesnym wyznaniu swej własnej grzesznos´ci. Formuła ta przechodziła róz˙ne przemiany — najpierw była tylko wymawianiem imienia Jezus, potem dodano wezwanie i pros´be˛ o zmiłowanie. Juz˙ od kon´ca IV wieku przybrała ostateczna˛ postac´: „Panie, Jezu Chryste, Synu Boz˙y, zmiłuj sie˛ nade mna˛ (grzesznym)”. Modlitwa Jezusowa ma bardzo dawny rodowód; wywodzi sie˛ od Ojców Pustyni z IV wieku. Na jej temat napisano wiele traktatów i stworzono niemało teorii. W kaz˙dym razie trzeba pamie˛tac´, z˙e choc´ jest tylko jedna˛ z form modlitwy, stała sie˛ dla wielu ludzi narze˛dziem prawdziwej przemiany duchowej i moralnej. Jej praktyka polega na stałym powtarzaniu tej formuły. Pocza˛t- kowo ustnie w ograniczonej liczbie, aby wreszcie stac´ sie˛ modlitwa˛ całkowicie wewne˛trzna˛ i cia˛gła˛. Juz˙ bardzo dawno zauwaz˙ono, z˙e jako f o r m a stanowi poz˙ywke˛ dla intelektu podczas koncentracji całej osoby ludzkiej na obecnos´ci Boz˙ej (Diadoch, biskup Photiké, IV wiek). Według niektórych jej teoretyków (np. Grzegorz Pala- mas, XIV wiek) wymawianie formuły nalez˙y poła˛czyc´ z oddycha- niem. Jednakz˙e nie chodzi tu o jakiekolwiek praktyki nawia˛zuja˛ce do zwyczajów Dalekiego Wschodu. W zwia˛zku z modlitwa˛ Jezusowa˛ nalez˙y pamie˛tac´ jeszcze o jed- nym: pocza˛tkowe stadium jej praktykowania jest bardzo trudne, powoduje znuz˙enie, a nawet znieche˛cenie. Wyraz´nie wspomina o tym Pielgrzym. Uprawianie tej formy modlitwy powinno byc´ absolutnie poła˛- czone z autentyczna˛ praca˛ nad soba˛, z da˛z˙eniem do całkowitej czy- stos´ci sumienia strzez˙onej przez odpowiednia˛ asceze˛. Nie kaz˙da psychika nadaje sie˛ do stosowania modlitwy Jezusowej, a podje˛cie jej powinno sie˛ odbywac´ pod kontrola˛ jakiegos´ dos´wiadczonego ojca duchownego, „starca”. 10 Pielgrzym wielokrotnie wspomina Filokalie˛ (Dobrotolubije), ksia˛z˙- ke˛, z która˛ sie˛ nie rozstawał, tak jak z Biblia˛. Otóz˙ Filokalia jest zbiorem krótkich tekstów ojców, które mówia˛ o modlitwie Jezusa. Zbiór bardzo dawny, poszerzany wielokrotnie, a udoste˛pniony Ro- sjanom przez Paisija Wieliczkowskiego, wielkiego odnowiciela z˙y- cia monastycznego w drugiej połowie XVIII wieku. Po s´mierci „starca”, który wprowadził Pielgrzyma w z˙ycie wewne˛trzne, tylko Filokalia była jego mistrzynia˛ na drodze zjednoczenia z Bogiem. Dzisiaj, kiedy człowiek jest bardzo poddany dezintegruja˛cym skutkom nieuporza˛dkowanej i w wielkim stopniu zmaterializowa- nej cywilizacji, kiedy spostrzega on, z˙e jego z˙ycie upływa w duz˙ej mierze pod naciskiem prowokacyjnej powierzchownos´ci, mody i interesownej propagandy, Opowies´ci pielgrzyma jawia˛ sie˛ jako wezwanie do odwaz˙nego uwolnienia sie˛ od tych róz˙norodnych pogwałcen´ jego istoty i celu ostatecznego da˛z˙enia. Gdyby Opowies´ci nalez˙ało zaopatrzyc´ w jakis´ podtytuł, to chyba brzmiałby on „Wolnos´c´ w Bogu!”. Placyd Galin´ski OSB Próba przedmowy — Ta ksia˛z˙eczka w mojej torbie? Włas´ciwie nie wiem, zwyczajna ksia˛z˙eczka, pod tytułem „Opowie- s´ci pielgrzyma”... — Kto to napisał? — Nie wiem — niedbale odpowiedziała Franny. — Podobno jakis´ rosyjski chłop... Nie wymienia ani razu swojego nazwiska... J. D. Salinger, Franny i Zooey Kluczem tej ksia˛z˙ki jest wezwanie: Módlcie sie˛ nieustannie. Od- najdujemy je juz˙ w pierwszych jej zdaniach. Powinno nas ono zatrzymac´, choc´ łatwo przeoczyc´ te słowa s´w. Pawła z Listu do Tesaloniczan (5,16). Łatwo bowiem wejs´c´ w lekture˛ opisów we˛- drówki, spotkan´, przygód, zachwycic´ sie˛ barwnym korowodem po- staci i... niewiele z tej ksia˛z˙ki zrozumiec´. Moz˙e nie jest to słowo odpowiednie w miejscu przedmowy, ale lepiej w ogóle nie rozpoczynac´ lektury, niz˙ ulec pozorom ła- twos´ci modlitwy, o której ta ksia˛z˙ka traktuje. Na modlitwie moz˙na przeciez˙ w róz˙ny sposób stawac´ przed Bo- giem: trwac´ przed Jego obliczem, słuchaja˛c Jego głosu, albo stawac´ przed Nim, to znaczy przyznawac´ mojemu „ ja” pierwsze miejsce, zajmowac´ miejsce Boga, czynia˛c z kaz˙dej modlitwy sposób „przy- muszania” Go, by pomagał w realizowaniu moich planów, mojej woli. Bez zastanowienia powiemy w modlitwie: „Ba˛dz´ wola Two- ja”, prosza˛c o spełnienie woli własnej. Wzywamy wie˛c Jezusa, któ- ry powiedział: „Moim pokarmem jest wypełnic´ wole˛ Tego, który mnie posłał, i wykonac´ Jego dzieło” (J 4,34), prosimy tez˙ Te˛, która na słowa Zwiastowania, po ludzku rzecz biora˛c przekres´laja˛ce tak wiele w z˙yciu Jej i Józefa (wystarczy wczuc´ sie˛ w to zmaganie — Mt 1,18–19), odpowiedziała: „Oto ja słuz˙ebnica Pan´ska, niech mi sie˛ stanie według twego słowa” (Łk 1,38). I my jako chrzes´cijanie mamy z˙yc´ „według Boga”, według Jego mys´li i zamiaru, według Jego woli, jak to przedstawia, cytuja˛c słowa ze Starego Testamentu, s´w. Paweł: „Znalazłem Dawida, syna Jessego, człowieka po mojej mys´li, który we wszystkim wypełni moja˛ wole˛” (Dz 13,22). Mamy tu do czynienia z sytuacja˛ w najostrzejszy chyba sposób demonstruja˛ca˛, z˙e wiara i religijnos´c´ nie zawsze sa˛ tym samym, 13 choc´ moz˙na odnies´c´ wraz˙enie, z˙e róz˙nicy tej nie dostrzega sie˛ w codziennej praktyce, a zwłaszcza nie wyprowadza z faktu jej istnienia dostatecznie dalekich (ale za to bliz˙szych z˙yciu) konse- kwencji. Jan Paweł II w swych rozmowach z André Frossardem powie, z˙e wiara to nie tylko przyje˛cie istnienia Boga, oznacza ona bowiem zasadnicze przekroczenie takiego pogla˛du — „ jest Od- powiedzia˛ na słowo Boga z˙ywego” (Rozmowy, s. 53). Ojcem wszystkich wierza˛cych nazywany jest przez s´w. Pawła Ab- raham (Rz 4,11). On uwierzył obietnicy Boga, był posłuszny wezwaniu. „I nie okazał wahania ani niedowierzania co do obietnicy Boz˙ej, ale sie˛ wzmocnił w wierze. Oddał przez to chwałe˛ Bogu i był przekonany, z˙e mocen jest On równiez˙ wypełnic´, co obiecał” (Rz 4,20). W naszej codziennej praktyce modlitewnej rzadko chyba pamie˛- tamy, z˙e istnieje jakis´ pełen miłos´ci plan Boga, jakies´ wezwanie, jakas´ obietnica w stosunku do nas i do całego s´wiata i z˙e o pomoc w ich odnalezieniu, odczytaniu pos´ród z˙yciowych wydarzen´ mamy wołac´ w modlitwie przede wszystkim: „Daj mi poznac´ drogi Twoje, Panie, i naucz mnie Twoich s´ciez˙ek” (Ps 25,4). Ska˛d bierze sie˛ owo zapo- mnienie? Co powoduje, z˙e nie czujemy, by w naszym z˙yciu reali- zowała sie˛ jakas´ Boz˙a obietnica, nie pe˛dzimy „ku wyznaczonej mecie, ku nagrodzie, do jakiej Bóg wzywa w góre˛ w Chrystusie Jezusie” (Flp 3,14)? Przeciwnie: ustalamy własne cele, usiłujemy je osia˛gna˛c´, przekonujemy sie˛, z˙e wcia˛z˙ nie przynosi to nam zadowolenia... i za- czynamy od pocza˛tku, szukamy nowego celu. Nawet w s´rodowiskach, uwaz˙aja˛cych sie˛ za bardzo chrzes´cijan´skie i poboz˙ne, usłyszymy z˙y- czenia „pomys´lnos´ci”, z˙yczenia, by wszystko układało sie˛ „po mys´li” człowieka, którego spotykamy. Strach pomys´lec´, jak wygla˛dałby s´wiat, gdyby realizowały sie˛ nasze najskrytsze marzenia, cze˛sto prze- ciez˙ nie us´wiadomione, albo takie, jakich nie wyjawilibys´my nawet najlepszemu przyjacielowi. Dlaczego wcia˛z˙ poruszamy sie˛ w zaczarowanym kre˛gu naszego „ ja”? Zbyt rzadko dostrzegamy, z˙e odwrotna˛ strona˛ naszego sku- pienia sie˛ na „ ja” jest niewiara w Boga, który jest Miłos´cia˛. To ona kaz˙e zachowywac´ sie˛ nam tak, jakby Boga nie było, jakby nie mogło do naszego codziennie ranionego, niszczonego, zabija- nego „ ja” płyna˛c´ od Niego nowe z˙ycie. Z˙ yjemy bowiem tak, jakby gdzies´ głe˛boko w naszym wne˛trzu zakodowane było jedno prze- konanie, jakby słychac´ tam było głos mówia˛cy: jestes´ sam, bron´ swego z˙ycia, jest krótkie, zginiesz, umrzesz, Bóg cie˛ nie kocha, nie ma Go. Dlatego wcia˛z˙ gotowi jestes´my bronic´ swego z˙ycia, praw, rzeczy, walczyc´ o nie, o opinie˛, uznanie, pienia˛dze, z˙ebrac´ o miłos´c´... Dlatego tak trudno przebaczac´. 14 Ojciec S´ wie˛ty 8 czerwca 1987 roku w Warszawie mówił o tym, jak waz˙ne jest, by „wcia˛z˙ przezwycie˛z˙ac´ w sobie to widzenie s´wia- ta, które towarzyszy dziejom człowieka od pocza˛tku, widzenie ta- kie, «jakby Bóg nie istniał», jakby «nie był Miłos´cia˛»”. I dalej: „Słowa z Ksie˛gi Rodzaju: «Be˛dziecie jako bogowie» (por. 3,5) ła˛cza˛ sie˛ z zaprzeczeniem prawdy o Bogu, który jest Miłos´cia˛. Ła˛cza˛ sie˛ z postawieniem Stwórcy w stan podejrzenia ze strony stworzen´, w stan oskarz˙enia. Jak bliscy bywamy tej pokusy”. Dla- tego tak bardzo potrzebna jest nam powaz˙nie potraktowana droga powrotu do Boga, droga odkrywania Jego miłos´ci, nauki, poszu- kiwania Jego woli, słuchania Jego głosu (bycia Mu posłusznym), konfrontowania moich planów ze Słowem Boz˙ym otrzymywanym jako pokarm (stół Słowa Boz˙ego!), droga zapewniaja˛ca stałe kar- mienie sie˛ sakramentami Kos´cioła, i to we wspólnocie z innymi, co słuz˙y tak bardzo konfrontowaniu postaw wobec Słowa i „przy- cinaniu” róz˙nych postaci indywidualizmu, takz˙e religijnego. Nie jest to łatwe do spełnienia, ale gdy nie potrafimy dostrzec wołania Boga, pozostajemy skazani na słuchanie naszego „ja”, indy- widualnego czy zbiorowego. Jak wie˛c be˛dzie moz˙liwe „pozostawie- nie naszej barki na brzegu”, z kim i na jaki „nowy łów” wyruszymy? Pozostanie rezygnacja, wyraz˙ana cze˛sto ludowym: „Trudno, wola Bo- z˙a”, pozostanie bunt, szemranie i ucieczka w alkohol, narkotyki, seks, moz˙e w najlepszym przypadku w jakis´ rodzaj religijnego sentymen- talizmu, pozostanie zdziwienie, dlaczego jest tak z´le. Dopiero na powyz˙szym tle moz˙na włas´ciwie przedstawic´ prob- lem modlitwy, naszej postawy na modlitwie. Rzecz w tym, z˙e wspomniane na wste˛pie wezwanie do modlitwy nieustannej nie jest jedna˛ wie˛cej, moz˙e bardziej „egzotyczna˛”, forma˛ przymusza- nia Pana Boga do pomocy w realizacji moich wyobraz˙en´, jakims´ poboz˙nym c´wiczeniem, słuz˙a˛cym budowaniu naszego „ja”, nasze- mu „byciu zadowolonym z siebie”. Echem tego wezwania jest Pio- trowe „Czuwajcie!” (1 P 5,8), a wołanie, którego uczy sie˛ piel- grzym, odpowiedz´ na te˛ zache˛te˛ do czuwania, słowa bliskie słowom s´lepca spod Jerycha (Łk 18,38) i s´wiadomego swej grze- sznos´ci celnika (Łk 18,13): „Panie, Jezu Chryste, ulituj sie˛ nade mna˛, grzesznikiem!” sa˛ wielkim wyznaniem, uznaniem naszej niesamowystarczalnos´ci, ograniczonos´ci naszego rozumu i serca; wskazuja˛ one na Tego, który chce nas, takz˙e poprzez to bolesne dos´wiadczenie słabos´ci, doprowadzic´ do pełni rados´ci. Jakz˙e jest ono bliskie wezwaniu tak cze˛sto wyste˛puja˛cemu w Liturgii godzin (brewiarzu): „Boz˙e, wejrzyj ku wspomoz˙eniu memu! Panie, po- spiesz ku ratunkowi memu!” Jak łatwo, za ta˛ troche˛ juz˙ archaiczna˛ 15 forma˛ je˛zykowa˛, zgubic´ dramatyczny wymiar wołania: Panie, po- móz˙, ratuj! Moz˙na by zapytac´, czy dzis´, gdy brewiarz został na- zwany „codzienna˛ modlitwa˛ ludu Boz˙ego”, mamy te˛ s´wiadomos´c´, która kazała naszym przodkom w wierze tak włas´nie wołac´ do Boga. Jak łatwo tez˙ przeoczyc´, z˙e brewiarz, o czym przypomniał Sobór Watykan´ski II (KL 86), to takz˙e rodzaj modlitwy nieustan- nej, w dodatku, dzie˛ki Psalmom, przenosza˛cy nas w czasy Starego Testamentu. Ale przeciez˙ nie tylko Psałterz, brewiarz... To samo nieustanne wołanie rozlega sie˛ w Godzinkach, tym małym brewiarzu, tak szybko i naraz, wprost wbrew swojej istocie, ods´piewywanych: „Przyba˛dz´ nam miłos´ciwa Pani, ku pomocy, a wyrwij nas z po- te˛z˙nych nieprzyjaciół mocy”. A Anioł Pan´ski, czy nie jest echem nieustannej modlitwy? Jest tez˙ przeciez˙ i w róz˙an´cu wcia˛z˙ powta- rzane wołanie do Maryi, do Tej, która uwierzyła, z˙e spełnia˛ sie˛ słowa powiedziane Jej od Pana (Łk 1,45), by modliła sie˛ z nami „teraz i w godzine˛ s´mierci naszej”, czyli... zawsze. A akty strze- liste, a litanie ze swym „Kyrie eleison”, „Panie, zmiłuj sie˛”, i wy- daje sie˛ nieraz w nieskon´czonos´c´ powtarzanymi „zmiłuj sie˛ nad nami”, „módl sie˛ za nami”, czyz˙ nie nalez˙a˛ do tej samej „rodziny modlitw”? A benedyktyn´skie „ora et labora”? Byłaby zatem Jezusowa modlitwa szczytem tego wołania. Trzeba jednak pamie˛tac´, z˙e „nie wybieramy modlitwy Jezusowej. Zostajemy do niej wezwani i do- prowadzeni przez Boga, gdy On uznaje to za słuszne. Oddajemy sie˛ jej na mocy posłuszen´stwa szczególnemu powołaniu... Imie˛ Jezusa jest... filtrem, przez który przejs´c´ maja˛ tylko mys´li, słowa i uczynki zgodne z boska˛ i z˙ywotna˛ rzeczywistos´cia˛, symbolizowana˛ przez to Imie˛. Rozrost imienia Jezusa w naszej duszy zakłada odpowiadaja˛ce mu umieranie naszego rozdwojonego ja, codzienna˛ s´mierc´ egoizmu, tego z´ródła kaz˙dego grzechu” (Mnich Kos´cioła Wschodniego). Wszystko to stało sie˛ udziałem pielgrzyma z kart tej ksia˛z˙ki. Okres jego z˙ycia poprzedzaja˛cy spotkanie z modlitwa˛ Jezusowa˛ jest z˙ywa˛ ilustracja˛ słów Jezusa: „Jes´li kto przychodzi do Mnie, a nie ma w nienawis´ci swego ojca i matki, z˙ony i dzieci, braci i sióstr, nadto i siebie samego, nie moz˙e byc´ moim uczniem. [...] Tak wie˛c nikt z was, kto nie wyrzeka sie˛ wszystkiego, co posiada, nie moz˙e byc´ moim uczniem” (Łk 14,26.33). Przeszedł bowiem owa˛ droge˛ ogołocenia ze wszystkiego: osierocony, samotny, bo nie maja˛cy dzieci, po s´mierci bliskich (dziadków, z˙ony), okale- czony i zostawiony na zgliszczach domu przez rodzonego brata, pozbawiony w ten sposób wszelkich zabezpieczen´ rodzinnych i materialnych, nawet moz˙liwos´ci pracy, nie zaczyna z˙yc´, jak wie- 16 lu z nas, w s´wiecie z˙alów i pretensji, mys´li o zems´cie, odwecie. Po pewnym okresie zmagania staje sie˛ posłuszny Jezusowemu wezwaniu do wiernego nas´ladowania siebie, az˙ do wyrzeczenia sie˛ wszelkich przywia˛zan´ do s´wiata. Wchodzi w wydarzenia z˙ycia, przeczuwaja˛c, z˙e za nimi ukryty jest Bóg, który w ten włas´nie sposób przemawia (tak jak przemawiał niegdys´ do Abrahama przez fakt braku potomstwa, jak przemawiał przez fakt niewoli egipskiej czy babilon´skiego wygnania), a raczej uczy słuchac´ (Iz 50, 4b–5: „Pan otworzył mi ucho, bym nauczył sie˛ słuchac´, jak przystało uczniowi”). Człowiek ów bierze swój krzyz˙: swoja˛ samotnos´c´, ubóstwo, kalectwo, wyrzeka sie˛ wszystkiego, nawet tego, co wy- dawałoby sie˛ tak bardzo ludzkie — z˙alu i che˛ci odwetu, by stac´ sie˛ uczniem, tym który słucha. Jakz˙e jest niepodobny do nas, wcia˛z˙ dyktuja˛cych Bogu, gdzie ma nam pomagac´ i w jaki sposób, uwa- z˙aja˛cych taka˛ postawe˛ za cos´ normalnego. Tak bardzo brakuje nam konfrontacji prawdziwego bilansu naszego z˙ycia ze Słowem Bo- z˙ym. Jest jeszcze inny aspekt z˙ycia pielgrzyma, ujawniaja˛cy sie˛ przy próbach znalezienia polskiego odpowiednika słowa „strannik” z tytułu rosyjskiego oryginału. Moz˙na sie˛ tu zgodzic´ na słowo „pielgrzym”, jak to uczynili Niemcy, Anglicy i Włosi, o ile przyjmie sie˛, z˙e chodzi tu głównie nie o pielgrzymowanie do okres´lonego miejsca (choc´ i ten element pojawia sie˛ w Opowies´ciach), ale o pielgrzymowanie w sen- sie szerszym, duchowym: bycie w drodze, poza domem, a wie˛c w sensie, w jakim uz˙ywamy słowa „parafianin” (tak!), bo greckie paroikéo, to m. in. „byc´ gdzies´ przybyszem”, a paroikia, to „pobyt w obcym kraju, w drodze”, sta˛d pielgrzym (greckie paroikos, obcy, cudzoziemiec) byłby prawdziwym parafianinem, oczywis´cie w sensie duchowym. Przypominaja˛ sie˛ tu i słowa Pawłowe: Nasza bowiem ojczyzna jest w niebie” (Flp 3,20), i akta me˛czenników, i wczesne apologie, ale co najwaz˙niejsze, jest tu echo Jezusowego wołania: „Kaz˙dy, kto dla mego imienia opus´ci dom, braci lub siostry, ojca lub matke˛, dzieci lub pole, stokroc´ tyle otrzyma i z˙ycie wieczne odziedziczy” (Mt 19,29). Jakz˙e cze˛sto moz˙na do nas odnies´c´ inne słowa Jezusa: „Lecz oni zlekcewaz˙yli to i poszli: jeden na swoje pole, drugi do swego kupiectwa” (Mt 22,5). Dlatego warto przyjrzec´ sie˛, jak człowiek, zwany z braku le- pszego okres´lenia pielgrzymem, cze˛sto rezygnuje z tego, co było jego planem, jak bez uprzedzen´ wchodzi w poszczególne sytuacje, jak czyni to z dziecie˛ca˛ łatwowiernos´cia˛. Przeciez˙ nie widzimy na kartach tej ksia˛z˙ki kogos´, kto postanowił odbyc´ pielgrzymke˛ do Ziemi S´ wie˛tej i zamiar ten realizuje. Jeszcze na kon´cu czwartej 17 opowies´ci okazuje sie˛, z˙e nawet nie wyruszył w droge˛ do Jero- zolimy. A przeciez˙ czujemy, z˙e we˛druje, pielgrzymuje, szukaja˛c w wydarzeniach woli Boga, dostrzegaja˛c w nich Jego miłos´c´, zbli- z˙aja˛c sie˛ ku Temu, który go wezwał do swego przedziwnego s´wiat- ła (1 P 2,9). Potrzebne jest nam, moz˙e szczególnie dzisiaj, to proste s´wiadectwo i ta szczególna atmosfera odpoczynku w Bogu. Na koniec trzeba powiedziec´ i to, z˙e do dzis´ nie znamy autora tej ksia˛z˙ki, kolejnej juz˙ z kre˛gu chrzes´cijan´stwa wschodniego, z˙e nie sa˛ całkiem jasne losy jej tekstu, z˙e jedni uwaz˙aja˛ ja˛ za dzieło ory- ginalne, inni za ukryty pod ta˛ postacia˛ wyrafinowany traktat o mod- litwie. Jest zastanawiaja˛ce, z˙e to najbardziej znane dzieło duchowos´ci rosyjskiej dopiero dzis´, gdy od kilku dziesia˛tków lat znane sa˛ tłu- maczenia francuskie, angielskie, niemieckie, włoskie, trafia do ra˛k czytelnika polskiego. Nie jest jednak całkiem nieznane, s´wiadczy o tym motto zaczerpnie˛te z ksia˛z˙ki Salingera dwukrotnie wydanej w serii „Nike” („Czytelnik” 1966, 1981; w tłumaczeniu tym wyste˛- puje inny tytuł: Droga pielgrzyma, podobnie jak w Odwadze mod- litwy metropolity A. Blooma, „W drodze”, Poznan´ 1987, równiez˙ tłumaczonej z angielskiego; wydania w je˛zyku angielskim maja˛ ten włas´nie tytuł). Takz˙e „Wiadomos´ci Polskiego Autokefalicznego Ko- s´cioła Prawosławnego” opublikowały anonimowe tłumaczenie trzech pierwszych opowies´ci (Szczere opowiadania...), a fragment drugiej opowies´ci przedstawił M. Paciuszkiewicz SJ w „Przegla˛dzie Po- wszechnym”. O dos´wiadczeniu pielgrzyma i modlitwie Jezusowej znalez´c´ tez˙ moz˙na mniejsze lub wie˛ksze wzmianki u wielu znanych auto- rów: Karola Górskiego (Duchowos´c´ chrzes´cijan´ska, Wrocław 1978), L. Bouyera (Wprowadzenie do z˙ycia duchowego, Warszawa 1982), L. Borosa (Dos´wiadczenie Boga, Warszawa 1983), G. A. Ma- loneya (Tchnienie mistyki, Warszawa 1984), T. Mertona (Modlitwa kon- templacyjna, Poznan´ 1986), M. Thuriana (O Eucharystii i modlitwie, Warszawa 1987), a takz˙e u autorów wymienionych w przypisie 7 do pierwszej opowies´ci. Pie˛kny tekst dotycza˛cy modlitwy nieustannej znalez´c´ tez˙ moz˙na u Romana Brandstaettera (Prorok Jonasz, War- szawa 1983, s. 13). Wszystkie te informacje moga˛ jednak pozostac´ tylko ciekawostkami, jes´li nie dostrzegamy głe˛bi wezwania tej nie- pozornej ksia˛z˙eczki. Moz˙na by na tym zakon´czyc´, gdyby nie fakt, z˙e takz˙e w przypadku Opowies´ci pielgrzyma sprawdza sie˛ przysłowie: Habent sua fata li- belli — ksia˛z˙ki maja˛ swoje losy. Jakby nie wystarczały wspomniane juz˙ fakty, choc´by tak póz´nego dotarcia Opowies´ci do polskiego czy- telnika i to, z˙e zbiega sie˛ on akurat z obchodami tysia˛clecia chrztu 18 Rusi, to jeszcze, przynajmniej zdaniem niektórych, istnieje prob- lem dalszego cia˛gu ksia˛z˙ki. Chodzi tu o opublikowane w Rosji dopiero w 1911 roku trzy dalsze opowies´ci, których tekst znale- ziony został ws´ród papierów po zmarłym w 1981 roku starcu Am- broz˙ym z Optino. Przed ich opublikowaniem cztery pierwsze opo- wies´ci wydano juz˙ trzy– lub nawet czterokrotnie, co sprawiło, ze ksia˛z˙ka znana była szeroko w całej Rosji. Interesuja˛cy jest wie˛c fakt, z˙e dopiero wówczas i w dodatku po dłuz˙szym chyba okresie od s´mierci starca Ambroz˙ego odnaleziono owe trzy dalsze opo- wies´ci, róz˙nia˛ce sie˛ je˛zykiem i forma˛ od pierwszych czterech. Waz˙ne jest, z˙e od pocza˛tku były one traktowane jako druga cze˛s´c´ Opowies´ci pielgrzyma. Trzeba jeszcze dodac´, z˙e póz´niejsze, trzecie lub czwarte, jeszcze dziewie˛tnastowieczne wydania cze˛s´ci znanej dzis´ jako pierwsza zawierały dodatek zatytułowany Trzy klucze do skarbca modlitwy wewne˛trznej, obejmuja˛cy teksty patrystyczne zwia˛zane z mod- litwa˛ Jezusowa˛, wybrane przez póz´niejszego wydawce˛ Opowies´ci. Wszystko to sprawiło, z˙e zacze˛ły kształtowac´ sie˛ róz˙ne tradycje wydawnicze. Według pierwszej z nich ksia˛z˙ka zawiera jedynie cztery pierwsze opowies´ci, według drugiej sa˛ one uzupełnione o dodatek patrystyczny. Trzecia tradycja ła˛czy w jednym tomie pierwsze cztery opowies´ci z trzema odnalezionymi póz´niej, zwa- nymi tez˙ czasem „rozmowami” lub „spotkaniami”, a tradycja czwarta doła˛cza jeszcze wspomniany dodatek patrystyczny, umie- szczaja˛c go po pierwszych czterech opowies´ciach, a wie˛c w jego pierwotnym miejscu, albo wreszcie po siedmiu opowies´ciach. W niniejszym wydaniu idziemy za tradycja˛ trzecia˛, bardziej „umiar- kowana˛”, takz˙e dlatego, by nie tracic´ okazji wyraz˙enia zache˛ty do wydania w Polsce Filokalii (czyli Dobrotolubija), bodaj w 1–2 to- mowym wyborze, na wzór znanych od kilku dziesia˛tków lat wydan´ niemieckich, francuskich, angielskich czy włoskich. Tłumacz Lublin, w marcu 1988 roku Nota tłumacza Przy tłumaczeniu ksia˛z˙ki zostały przyje˛te naste˛puja˛ce zasady: 1. Słowa polskie, wywodza˛ce sie˛ bezpos´rednio z je˛zyka orygi- nału, takie jak: cerkiew, monaster i podobne pozostawiono bez specjalnych objas´nien´ (wyja˛tek stanowi Dobrotolubije); rosyjskie słowo cerkow oddano za pomoca˛ polskiego „kos´ciół” w sytuacjach, gdy było ono uz˙yte w znaczeniu ogólnym, np. w okres´leniach: ojciec, doktor, pasterz Kos´cioła. 2. Słowa takie jak: Apostoł (ksie˛ga), schimnik, czotki, igumen i podobne oddano w teks´cie, dla ułatwienia lektury, za pomoca˛ polskich odpowiedników: ksie˛ga Dziejów i Listów Apostolskich, mnich–pokutnik, róz˙aniec, przeor, opatruja˛c je ze wzgle˛du na ist- nieja˛ce róz˙nice znaczeniowe przypisami. Przy opracowywaniu przypisów oprócz pozycji podanych w po- szczególnych przypisach wykorzystano: K. Onasch, Liturgie und Kunst der Ostkirche in Stichworten, Lipsk 1981; J. M. Szymusiak, M. Starowieyski, Słownik wczesnochrzes´cijan´skiego pis´miennictwa, Poznan´ 1971; M. Fasmer, Russisches ethymologisches Wörterbuch, Heidelberg 1950–1958 (wyd. ros.: M. Fasmer, Etimologiczeskij sło- war’ russkogo jazyka, Moskwa 1986–1987); W. Dal, Tołkowyj sło- war z˙iwago wieliko–ruskago jazyka, Petersburg–Moskwa 1880– –1882, przedruk: Moskwa 1981–1982 oraz odpowiednie hasła Encyklopedii katolickiej i doste˛pne wydania niemieckie i włoskie. Tłumacz chciałby w tym miejscu wyrazic´ swoje podzie˛kowanie O. Janowi Sergiuszowi Gajkowi MIC za zache˛te˛ do podje˛cia prac nad przekładem ksia˛z˙ki. Cze˛s´c´ I Szczere opowies´ci pielgrzyma przedstawione jego ojcu duchownemu Opowies´c´ pierwsza Dzie˛ki łasce Boga jestem człowiekiem, chrzes´cijaninem; sa˛- dza˛c z czynów — wielkim grzesznikiem, z powołania — piel- grzymem bez dachu nad głowa˛, najniz˙szego stanu, tułaja˛cym sie˛ z miejsca na miejsce. Cała moja maje˛tnos´c´ to na ramieniu torba z suchym chlebem, a na piersiach s´wie˛ta Biblia. Tylko tyle. W dwudziesta˛ czwarta˛ niedziele˛ po S´ wie˛tej Trójcy zaszed- łem do cerkwi pomodlic´ sie˛; była akurat liturgia, z ksie˛gi Dzie- jów i Listów Apostolskich1 czytany był List do Tesaloniczan, perykopa 273, gdzie jest powiedziane: módlcie sie˛ nieustannie. Słowa te przenikne˛ły mnie do głe˛bi. Zacza˛łem sie˛ zastanawiac´, jak moz˙na modlic´ sie˛ nieustannie, gdy kaz˙dy, by utrzymac´ sie˛ przy z˙yciu, musi zajmowac´ sie˛ takz˙e innymi sprawami. Po- szukałem w Biblii i tam zobaczyłem na własne oczy to, co słyszałem, a mianowicie: z˙e nalez˙y modlic´ sie˛ nieustannie (1 Tes 5,17), modlic´ sie˛ zawsze w duchu (Ef 6,18), wzno- sza˛c na kaz˙dym miejscu re˛ce do modlitwy (1 Tm 2,8). My- s´lałem długo, ale nie wiedziałem, co robic´. Co mam czynic´ — zastanawiałem sie˛ — gdzie szukac´ ko- gos´, kto by mi to wyjas´nił? Zaczne˛ chodzic´ po cerkwiach, gdzie sa˛ sławni kaznodzieje, kto wie, moz˙e znajde˛ odpo- wiedz´? I ruszyłem w droge˛. Usłyszałem wiele bardzo dobrych kazan´ o modlitwie. Były to jednak tylko pouczenia ogólne: czym jest modlitwa, jak jest potrzebna, jakie sa˛ jej owoce, ale o tym, jak dojs´c´ do tego, by modlic´ sie˛ naprawde˛, nie mówił nikt. Jedno z kazan´ traktowało nawet o modlitwie w duchu i o modlitwie nieustannej, ale nie powiedziano o tym, jak do takiej modlitwy dojs´c´. Słuchanie kazan´ nie do- prowadziło mnie do tego, czego szukałem. Oto dlaczego na- słuchawszy sie˛ ich i wcia˛z˙ nie maja˛c poje˛cia o tym, jak mod- lic´ sie˛ nieustannie, przestałem słuchac´ kazan´ publicznych, a postanowiłem z Boz˙a˛ pomoca˛ szukac´ dos´wiadczonego i znaja˛cego sie˛ na rzeczy rozmówcy, który wyjas´niłby mi spra- 1 W oryginale (i w Kos´ciele prawosławnym) ksie˛ga ta nazywana jest Apostoł i zawiera czasem takz˙e teksty z Apokalipsy. Liturgia: przyje˛ta w Kos´ciele wschodnim nazwa Eucharystii (mszy s´w.). 23 wy zwia˛zane z nieustanna˛ modlitwa˛, stosownie do natarczywego da˛z˙enia mego serca do tej włas´nie wiedzy. Długo we˛drowałem po róz˙nych miejscach: wcia˛z˙ czytałem Bib- lie˛, ale rozpytywałem sie˛, czy nie ma gdzies´ jakiegos´ nauczyciela spraw duchowych albo dos´wiadczonego poboz˙nego przewodnika. Po jakims´ czasie powiedziano mi, z˙e w pewnej wiosce dawno juz˙ mieszka włas´ciciel ziemski zajmuja˛cy sie˛ zbawianiem swej duszy: ma w swym domu cerkiew, nigdzie nie wyjez˙dz˙a, wcia˛z˙ modli sie˛ do Boga i czyta bez przerwy ksia˛z˙ki słuz˙a˛ce ratowaniu duszy. Usłyszawszy to, juz˙ nie szedłem, a biegłem do wskazanej mi wio- ski. Dotarłem do niej i wszedłem do domu owego ziemianina. — Co cie˛ do mnie sprowadza? — zapytał. — Słyszałem, z˙e jest pan człowiekiem poboz˙nym i ma˛drym, dlatego prosze˛, w imie˛ Boga, objas´nic´ mi to, co powiedziane jest w ksie˛dze Dziejów i Listów Apostolskich: módlcie sie˛ nieustannie, oraz w jaki sposób wcia˛z˙ moz˙na sie˛ modlic´! Chciałbym to wie- dziec´ tak bardzo, a w z˙aden sposób dowiedziec´ sie˛ nie moge˛. Ów pan milczał przez chwile˛, uwaz˙nie na mnie popatrzył i mó- wi — Nieustaja˛ca modlitwa wewne˛trzna to cia˛głe da˛z˙enie ducha człowieka ku Bogu. Aby czynic´ poste˛py w tym błogim c´wiczeniu, trzeba cze˛s´ciej prosic´ Pana, by nauczył On modlic´ sie˛ bez przer- wy. Módl sie˛ wie˛cej i gorliwiej, a modlitwa sama wyjawi ci, w jaki sposób moz˙e byc´ nieustanna˛; to przyjdzie w swoim czasie. Powiedziawszy to, kazał mnie nakarmic´, dał cos´ na droge˛ i poz˙egnał. Ale nie wyjas´nił mi nic. Znowu ruszyłem w droge˛. Mys´lałem, czytałem, zastanawiałem sie˛ nad tym, co mi powiedział dziedzic, ale i tak nie mogłem nic zrozumiec´; a pragna˛łem tego tak bardzo, z˙e az˙ spac´ nie mogłem po nocach. Przeszedłem ze dwies´cie wiorst2 i oto wchodze˛ do duz˙ego miasta gubernialnego. Zobaczyłem tam monaster. Zatrzy- mawszy sie˛ w zajez´dzie usłyszałem, z˙e w monasterze z˙yje dobry przeor, poboz˙ny i gos´cinny. Poszedłem do niego. Przyja˛ł mnie serdecznie, prosił bym usiadł, podał cos´ do jedzenia. — S´ wie˛ty ojcze — powiedziałem — gos´ciny mi nie trzeba, pragne˛, bys´ dał mi duchowe pouczenie, jak sie˛ zbawic´! — Jak sie˛ zbawic´? Z˙ yj według przykazan´, módl sie˛ do Boga, a be˛dziesz zbawiony! — Słyszałem, z˙e trzeba modlic´ sie˛ nieustannie, ale nie wiem 2 Wiorsta to 1,067 km. 24 jak to osia˛gna˛c´, a nawet nie moge˛ zrozumiec´, co oznacza mod- litwa nieustanna. Prosze˛ cie˛ wie˛c, mój ojcze, bys´ mi to wyjas´nił. — Nie wiem, drogi bracie, jak ci to lepiej wyjas´nic´. Ale zaraz, poczekaj! Mam ksia˛z˙eczke˛, tam jest to wyjas´nione. I przy- niósł mi Pouczenie duchowe człowieka wewne˛trznego s´wie˛tego Dymitra3. — Masz, czytaj na tej stronie. Zacza˛łem czytac´: „Słowa Apostoła: «módlcie sie˛ nieustan- nie» dotycza˛ modlitwy umysłu, bowiem moz˙e on byc´ nieustannie zanurzony w Bogu i wcia˛z˙ sie˛ do Niego modlic´”. — Wyjas´nij mi, prosze˛, w jaki sposób umysł stale moz˙e za- nurzac´ sie˛ w Bogu, nie rozpraszac´ sie˛ i wcia˛z˙ sie˛ modlic´. — Jest to bardzo trudne — powiedział przeor — chyba z˙e sam Bóg da to zrozumiec´. — I nie wyjas´nił. Przenocowałem u niego, rankiem podzie˛kowałem za z˙yczli- we przyje˛cie i ruszyłem dalej w droge˛, sam nie wiedza˛c doka˛d. Smuciłem sie˛ swoja˛ niepoje˛tnos´cia˛ i dla pociechy czytałem s´wie˛ta˛ Biblie˛. Szedłem tak z pie˛c´ dni szeroka˛ droga˛, a wieczo- rem dogonił mnie jakis´ staruszek, z wygla˛du jakby duchowny. Na moje pytanie odpowiedział, z˙e jest mnichem–pokutni- kiem4 z pustelni, która lez˙y jakies´ dziesie˛c´ wiorst w bok od tej szerokiej drogi, i zaprosił, bym tam z nim zaszedł. — Przyjmujemy — mówił — pielgrzymów, znajduja˛ u nas spo- kój, a karmimy ich razem z innymi poboz˙nymi we˛drowcami w zajez´dzie. Jakos´ nie miałem ochoty tam zachodzic´ i na jego zaproszenie odpowiedziałem: — Mój spokój nie zalez˙y od tego, czy mam dach nad głowa˛, a od duchowego pouczenia; jedzenia nie szukam, mam dos´c´ su- charów w torbie. — A jakiegoz˙ to szukasz pouczenia, czym sie˛ kłopoczesz? Chodz´, zajdz´ do nas, drogi bracie; znajdziesz starców5 dos´wiad- 3 Dymitr z Rostowa, s´wie˛ty Kos´cioła prawosławnego, z˙ył w latach 1651–1709. 4 W oryginale schimonach, czyli mnich–schimnik, składaja˛cy specjalne s´luby (wielka schima) zobowia˛zuja˛ce go do szczególnie ostrych form z˙ycia monastycznego. Od słowa schima, oznaczaja˛cego włas´nie najostrzejsza˛ regułe˛ z˙ycia mniszego i szate˛ pokutna˛ (z greckiego schema, szata mnicha, jeszcze dzis´ oznaczaja˛cego strój zakonny mnichów greckich; pierwotnie słowo to znaczyło: kształ, wygla˛d, postawa). 5 W oryginale starcy, co odpowiada l. poj. starec i oznacza dos´wiadczonego starego mnicha, pustelnika pos´wie˛caja˛cego sie˛ modlitwie i ascezie, przewodnika duchowego młodych mnichów, ale takz˙e ludzi s´wieckich. Koniec XVIII wieku i cały wiek XIX to w Rosji okres tych wielkich mistrzów z˙ycia duchowego, których rodowód sie˛ga starców (abba) Egiptu IV wieku. W literaturze starzec Zosima z Braci Karamazow F. Dostojewskiego. 25 czonych, którzy moga˛ ci dac´ duchowa˛ strawe˛ i skierowac´ na włas´ciwa˛ droge˛, w s´wietle Boz˙ego słowa i rozwaz˙an´ s´wie˛tych ojców. — Posłuchaj, ojczulku. Jakis´ rok temu, be˛da˛c na liturgii usły- szałem w czytaniu z ksie˛gi Dziejów i Listów Apostolskich taki nakaz: módlcie sie˛ nieustannie. Nie moga˛c go zrozumiec´, za- cza˛łem czytac´ Biblie˛. W niej takz˙e, w wielu miejscach, znala- złem Boz˙y nakaz nieustannej modlitwy, modlenia sie˛ zawsze, w kaz˙dym czasie, na kaz˙dym miejscu, nie tylko przy wszelkich zaje˛ciach, czuwaniu, ale nawet we s´nie: „Ja s´pie˛, lecz serce me czuwa” (Pnp 5,2). Bardzo mnie to zdziwiło, ale nie mogłem zrozumiec´, jak to osia˛gna˛c´, jakie wioda˛ do tego drogi. Obudziła sie˛ we mnie silna che˛c´ ich poznania i ciekawos´c´, dzien´ i noc nie wychodziło mi to z głowy. Oto dlaczego zacza˛łem chodzic´ po cerkwiach, słuchac´ kazan´ o modlitwie. Ilez˙ ich sie˛ nasłu- chałem, ale w z˙adnym nie znalazłem pouczenia o tym, jak sie˛ nieustannie modlic´. Wcia˛z˙ słyszałem tylko o przygotowaniu do modlitwy, o jej owocach i temu podobnych sprawach, a nigdy o tym, jak modlic´ sie˛ nieustannie, o tym, czym jest taka mod- litwa. Cze˛sto czytałem Biblie˛ i z jej pomoca˛ sprawdzałem to, co usłyszałem, ale wcia˛z˙ nie mogłem znalez´c´ tego, czego pra- gna˛łem. Do dzis´ tak chodze˛, pełen niewiedzy i niepokoju. Starzec uczynił znak krzyz˙a i powiedział: — Dzie˛kuj Bogu, drogi bracie, za to wzbudzenie w tobie tej niegasna˛cej te˛sknoty za poznaniem cia˛głej modlitwy wewne˛- trznej. Zobacz, z˙e jest w tym wezwanie Boz˙e i uspokój swe serce. Uwierz, z˙e do tej pory przechodziłes´ próbe˛ zgody twej woli na głos Boga: miałes´ zrozumiec´, z˙e nie ma˛dros´c´ tego s´wia- ta, nie zewne˛trzna ciekawos´c´ prowadzi ku niebian´skiemu s´wiat- łu nieustannej modlitwy wewne˛trznej, ale przeciwnie — ubó- stwo ducha i cia˛głe dos´wiadczanie pozwalaja˛ posia˛s´c´ je w prostocie serca. Oto dlaczego wcale sie˛ nie dziwie˛, z˙e nie mogłes´ słyszec´ nic o istotnych sprawach modlitwy i nauczyc´ sie˛ cia˛głego nia˛ zajmowania. Tak, to prawda, z˙e niemało jest kazan´ o modlitwie, sporo jest tez˙ o niej pouczen´ róz˙nych pi- sarzy, ale poniewaz˙ wszystkie ich rozwaz˙ania opieraja˛ sie˛ naj- cze˛s´ciej na rozmys´laniach, na wyobraz˙eniach własnego umysłu, a nie na prawdziwym dos´wiadczeniu, to wie˛cej mówia˛ one o włas´ciwos´ciach modlitwy, niz˙ o istocie jej samej. Jeden snuje przepie˛kne rozwaz˙ania o koniecznos´ci modlitwy, inny o jej sile 26 i dobroczynnym wpływie, jeszcze inny o s´rodkach prowadza˛- cych do jej pełni, to znaczy o tym, z˙e przy modlitwie potrzebne sa˛: gorliwos´c´, skupienie uwagi, gora˛cos´c´ serca, czystos´c´ mys´li, pojednanie z nieprzyjaciółmi, pokora, skrucha i tak dalej. Ale czym jest modlitwa i jak sie˛ jej nauczyc´? — Na takie, chociaz˙ przeciez˙ podstawowe, najwaz˙niejsze pytania, bardzo rzadko moz˙na znalez´c´ wyczerpuja˛ce wyjas´nienia u kaznodziejów z˙y- ja˛cych w naszych czasach, poniewaz˙ sa˛ one trudniejsze do zro- zumienia od wszystkich spraw wymienionych wyz˙ej, i wyma- gaja˛ wprowadzenia mistycznego, a nie tylko szkolnej uczonos´ci. Ale juz˙ najgorsze jest to, z˙e ta marna, z˙ywiołowa ma˛dros´c´ zmusza do mierzenia tego, co Boz˙e, miara˛ ludzka˛. Wielu jest takich, którzy o sprawach modlitwy snuja˛ rozwaz˙ania całkiem opaczne, sa˛dza˛c, z˙e to s´rodki przygotowawcze i wielkie czyny sa˛ z´ródłami modlitwy, a nie odwrotnie — z˙e to modlitwa rodzi takie czyny i wszelkie cnoty. W tym przypadku owoce czy skut- ki modlitwy uwaz˙aja˛ oni błe˛dnie za sposoby i s´rodki prowa- dza˛ce ku niej i przez to odzieraja˛ modlitwe˛ z siły. A to do- kładnie przeczy temu, co mówi Pismo S´ wie˛te, poniewaz˙ Apostoł Paweł daje pouczenie o modlitwie w takich słowach: polecam wie˛c przede wszystkim modlic´ sie˛ (1 Tm 2,1). Tu ma- my, według powiedzenia Apostoła, pierwsza˛ wskazówke˛ doty- cza˛ca˛ modlitwy — sprawe˛ modlitwy stawia on przed wszystki- mi innymi: polecam przede wszystkim modlic´ sie˛. Wiele jest dobrych spraw, które nalez˙a˛ do chrzes´cijanina, ale sprawa mo- dlitwy powinna byc´ pierwsza, bo bez niej nie moz˙na dokonac´ z˙adnego dobrego czynu. Bez modlitwy nie moz˙na znalez´c´ drogi do Pana, zrozumiec´ istoty spraw, ukrzyz˙owac´ ciała z jego na- mie˛tnos´ciami i poz˙a˛daniami, rozjas´nic´ serca s´wiatłem Chrystusa i poła˛czyc´ sie˛ z Nim dla zbawienia — bez uprzedniej cze˛stej modlitwy. Mówie˛ „cze˛stej”, bo doskonałos´c´ i prawidłowos´c´ modlitwy nie zalez˙a˛ od naszych moz˙liwos´ci, jak o tym mówi s´wie˛ty Paweł Apostoł: nie wiemy, o co bys´my prosic´ mieli, jak potrzeba (Rz 8,26). Zatem tylko cze˛stos´c´ i stałos´c´ sa˛ po- zostawione naszym moz˙liwos´ciom jako s´rodek do osia˛gnie˛cia czystos´ci modlitwy, która jest matka˛ wszelkich dóbr ducho- wych. Zdoba˛dz´ matke˛, a wywiedzie ci potomstwo — mówi s´wie˛- ty Izaak Syryjczyk6 posia˛dz´ modlitwe˛, a zdobe˛dziesz wszelkie 6 Zwany tez˙ Izaakiem z Niwy, mnich z VII wieku, mistrz ascezy. 27 cnoty. O tym włas´nie maja˛ tylko me˛tne poje˛cie i mało mówia˛ ci, którzy ledwie obeznani sa˛ z praktyka˛ i mistyczna˛ nauka˛ s´wie˛tych ojców. Tak rozmawiaja˛c, nie wiadomo kiedy doszlis´my prawie do sa- mej pustelni. Aby nie utracic´ towarzystwa tego ma˛drego starca i szybciej nasycic´ moje pragnienia, pospieszyłem, by powiedziec´: — Okaz˙ mi miłosierdzie, najszlachetniejszy ojcze, i wyjas´nij, co oznacza nieustanna modlitwa wewne˛trzna i jak sie˛ jej nauczyc´: widze˛ bowiem, z˙e wiesz to wybornie i jestes´ w tym dos´wiadczony. Starzec przyja˛ł moja˛ pros´be˛ ze spojrzeniem pełnym miłos´ci i za- prosił mnie: — Zajdz´ teraz do mnie, a dam ci ksie˛ge˛ s´wie˛tych ojców, dzie˛ki której, z Boz˙a˛ pomoca˛, w sposób jasny i szczegółowy be˛dziesz mógł zrozumiec´ modlitwe˛ i nauczyc´ sie˛ jej. Weszlis´my do celi i starzec zacza˛ł: — Nieustanna wewne˛trzna modlitwa Jezusowa to nieprze- rwane, nigdy nie ustaja˛ce wzywanie Boskiego imienia Jezusa Chrystusa ustami, umysłem i sercem, ze s´wiadomos´cia˛ stałej Jego obecnos´ci, z pros´ba˛ o zmiłowanie, podczas wszelkich za- je˛c´, na kaz˙dym miejscu, w kaz˙dym czasie, nawet we s´nie. We- zwanie to brzmi tak: Panie, Jezu Chryste, zmiłuj sie˛ nade mna˛! Kto przywyknie do takiego wzywania, znajdzie wielka˛ pocieche˛ i dos´wiadczy potrzeby, by zawsze tak sie˛ modlic´, i to takiej, z˙e juz˙ bez modlitwy nie be˛dzie mógł z˙yc´, a ona sama be˛dzie sie˛ wylewac´ w jego wne˛trzu7. Czy teraz rozumiesz, czym jest modlitwa nieustanna? 7 Definicja nieustannej modlitwy Jezusowej. Jej tradycja ma korzenie biblijne, a wyraz´ne pocza˛tki wia˛z˙a˛ sie˛ z Ojcami Pustyni. S´wie˛ty Augustyn pisze (List 130 w tłum. J. Salija OP, Rozmowy ze s´w. Augustynem, „W drodze”, Poznan´ 1985, s. 180; zob. tez˙ brewiarz, lektura poniedziałku XXIX tygodnia zwykłego): „Podobno bracia w Egipcie maja˛ zwyczaj cze˛stych, lecz bardzo krótkich modlitw, pospiesznie jakby wyrzucanych z siebie”. Dalszy rozwój tradycji tej modlitwy wia˛z˙e sie˛ z pojawieniem kierunku zwanego hezychazmem (od słowa hezychia, z greckiego: stan spokoju), maja˛cego swe ognisko najpierw na półwyspie Synaj, a naste˛pnie na Górze Atos. Sta˛d modlitwa Jezusowa rozpowszechniła sie˛ najpierw na słowian´ski Wschód, od XIV wieku znana jest w Rosji. Szeroka˛ popularnos´c´ zdobyła dzie˛ki opublikowaniu w XVIII wieku antologii hezychazmu, jaka˛ były Filokalia (zob. przypis naste˛pny oraz: J.–Y. Leloup, Słowa z Góry Atos, Warszawa 1986; Mnich Kos´cioła Wschodniego, Modlitwa Jezusa, w: Droga do nowego z˙ycia. Praca zbiorowa, Kraków 1982, s. 5–17; S. Stanisława Andronowska, Modlitwa Jezusowa, „Wiadomos´ci Polskiego Autokefalicznego Kos´cioła Prawosławnego”, nr 4/1975, s. 4–23). 28 — Wspaniale to zrozumiałem, ojcze mój! Na Boga, prosze˛, naucz mnie teraz, jak to osia˛gna˛c´! — krzykna˛łem z rados´ci. Jak nauczyc´ sie˛ modlitwy, o tym przeczytamy tu, w tej ksie˛- dze. Nazywa sie˛ ona Dobrotolubije 8 i znajdziesz w niej pełna˛ i szczegółowa˛ wiedze˛ o nieustannej modlitwie wewne˛trznej, przedstawiona˛ przez dwudziestu pie˛ciu s´wie˛tych ojców, a jest ona tak doskonała i poz˙yteczna, z˙e uwaz˙ana jest za głównego i pierwszego nauczyciela kontemplacyjnego z˙ycia wewne˛trzne- go i jak mówi wielebny Nikifor 9, „bez trudu i potu prowadzi do zbawienia”. — Byłaby zatem bardziej wzniosła i s´wie˛ta niz˙ sama Biblia? — zapytałem. — Nie, nie jest bardziej wzniosła i s´wie˛ta niz˙ Biblia, lecz zawiera przyste˛pne objas´nienia tego, co w Biblii zawarte jest w sposób tajemny i niełatwe jest do zrozumienia, bo zbyt wzniosłe dla naszego krótkowzrocznego umysłu. Dam ci tego przykład: słon´ce jest najwie˛kszym, najjas´niejszym i najwspa- nialszym ciałem niebieskim, ale nie moz˙esz przeciez˙ ogla˛dac´ go i kontemplowac´ jego wspaniałos´ci bezpos´rednio, nie uzbro- jonym okiem. Musisz miec´, jak wiadomo, szkło, cos´ sztuczne- go, co choc´ jest miliony razy mniejsze i bledsze od słon´ca, daje ci moz˙liwos´c´ ogla˛dania tego wspaniałego króla s´wiateł, zachwycania sie˛ nim i przyjmowania jego ognistych promieni. Tak Pismo S´ wie˛te jest jas´nieja˛cym słon´cem, a Dobrotolubije — tym niezbe˛dnym szkłem. Teraz słuchaj, be˛de˛ czytał, jak na- uczyc´ sie˛ nieustannej modlitwy wewne˛trznej. Starzec otworzył Dobrotolubije, znalazł pouczenie s´w. Sy- meona Nowego Teologa10 i rozpocza˛ł: „Sia˛dz´ samotnie i w mil- czeniu, pochyl głowe˛, zamknij oczy, oddychaj spokojnie, za- 8 Rosyjskie, pie˛ciotomowe wydanie z lat 1876–1889, przygotowane przez biskupa Teofana Pustelnika, jest póz´niejsza˛, róz˙nia˛ca˛ sie˛ od oryginału, wersja˛ antologii tekstów z zakresu z˙ycia duchowego, zwanej Filokalia, opublikowanej najpierw po grecku przez Nikodema Hagioryte˛ w roku 1782. Jedenas´cie lat póz´niej ukazała sie˛ staro–cerkiewno–słowian´ska wersja dzieła przygotowana przez starca Paisija Wieliczkowskiego. Współczes´nie znane sa˛, róz˙nia˛ce sie˛ zawartos´cia˛ i obje˛tos´cia˛ wydania angielskie, francuskie, niemieckie, włoskie. Filokalia to umiłowanie dobra i pie˛kna, pojmowanego nie w sensie estetycznym, a duchowym. Z tego wzgle˛du w tłumaczeniu polskim zachowano nazwe˛ oryginalna˛, Dobrotolubije, jako łatwiejsza˛ w odbiorze, niz˙ przyje˛ta w tłumaczeniach na je˛zyki zachodnie Filokalia. 9 Mnich z Góry Atos (XIV wiek), zwany tez˙ Niceforem Samotnikiem. 10 Jeden z najwie˛kszych mistyków Kos´cioła greckiego (IX/X wiek). 29 gla˛daj jakby do serca, sprowadzaj twój umysł, tj. mys´l, do jego wne˛trza. Wraz z oddechem wypowiadaj słowa: «Panie, Jezu Chry- ste, zmiłuj sie˛ nade mna˛»; ustami, cicho albo tylko w umys´le. Wszelkie inne mys´li staraj sie˛ odpe˛dzac´, trwaj w spokoju i cier- pliwos´ci, zajmuj sie˛ tym jak najcze˛s´ciej”. Starzec wszystko to mi wyjas´nił, daja˛c przykłady, a potem czy- talis´my jeszcze z Dobrotolubija s´w. Grzegorza Synaite˛11 i wieleb- nych Kaliksta i Ignacego12. Wszystko, co czytalis´my, starzec wy- jas´niał mi jeszcze swoimi słowami. Z uwaz˙nym zachwytem słuchałem tego wszystkiego, chłona˛łem pamie˛cia˛ i starałem sie˛, jak tylko moz˙na, szczegółowo zapamie˛tac´. Przesiedzielis´my tak cała˛ noc i nie kłada˛c sie˛ spac´ poszlis´my na jutrznie˛. Starzec przy poz˙egnaniu pobłogosławił mnie i powiedział, bym ucza˛c sie˛ modlitwy zachodził do niego ze szczerymi wyznaniami i wynurzeniami, bowiem zajmowanie sie˛ sprawami wne˛trza bez pomocy nauczyciela jest niewygodne i małe przynosi owoce. Stoja˛c potem w cerkwi czułem w sobie gora˛ce pragnienie jak najlepszego nauczenia sie˛ nieustannej modlitwy wewne˛trz- nej i prosiłem Boga, by mi w tym dopomógł. Potem zacza˛łem mys´lec´ o tym, jak be˛dzie moz˙liwe zachodzic´ do starca po rade˛ czy tez˙ by wyznac´ mu swe grzechy. Przeciez˙ w zajez´dzie dłuz˙ej niz˙ trzy dni nie pozwola˛ mi mieszkac´, a w pobliz˙u pustelni kwatery nie znajde˛... W kon´cu dowiedziałem sie˛, z˙e jakies´ czte- ry wiorsty dalej jest wies´. Poszedłem tam szukac´ sobie jakiegos´ miejsca. Na moje szcze˛s´cie Bóg wskazał mi cos´ odpowiedniego. Naja˛łem sie˛ tam na całe lato u chłopa, by pilnowac´ mu ogrodu, ale pod warunkiem, z˙e be˛de˛ w tym ogrodzie mieszkał sam, w sza- łasie. Bogu niech be˛da˛ dzie˛ki! — znalazłem spokojne miejsce. Tak zacza˛łem z˙yc´ i uczyc´ sie˛, według pokazanego mi sposobu, modlitwy wewne˛trznej, i zachodzic´ do starca. Przez jakis´ tydzien´ pilnie zajmowałem sie˛ w moim ogrodowym odludziu nauczaniem nieustannej modlitwy, dokładnie tak, jak mi to wyjas´nił starzec. Na pocza˛tku wydawało sie˛, z˙e ruszyłem z miejsca. Potem poczułem duz˙a˛ ocie˛z˙ałos´c´, lenistwo, nude˛, ogar- niała mnie sennos´c´, a najróz˙niejsze mys´li rune˛ły na mnie cała˛ 11 Mnich z Góry Atos (XIV wiek), pochodza˛cy z Azji Mniejszej, odrodził tradycje˛ hezychazmu na Atosie. 12 Kalikst Ksantopulos, przez krótki czas patriarcha Konstantynopola, wraz z swym przyjacielem Ignacym Ksantopulosem napisał traktat o z˙yciu ascetycznym (XIV wiek). 30 chmura˛. Smutny poszedłem do starca i opowiedziałem mu o tym wszystkim. Powitał mnie mile i zacza˛ł: — Jest to, mój drogi bracie, wojna s´wiata ciemnos´ci prze- ciwko tobie. Nic w nas nie jest dla tego s´wiata straszniejsze niz˙ modlitwa serca i dlatego wszelkimi sposobami stara sie˛ on tobie przeszkodzic´ i odcia˛gna˛c´ cie˛ od nauki modlitwy. Zreszta˛, nawet taki wróg nie działa inaczej, niz˙ z Boz˙ej woli i dopustu, tyle, ile jest dla nas poz˙yteczne. Widac´, potrzebna ci próba po- kory; dlatego za wczes´nie jeszcze na to, by z nieumiarkowanym zapałem wspinac´ sie˛ do najwyz˙szego progu twojego serca, mógł- bys´ bowiem popas´c´ w duchowe łakomstwo. Przeczytam ci te- raz, czego o takim przypadku uczy Dobrotolubije. Starzec odnalazł nauki wielebnego mnicha Nikifora i zacza˛ł czytac´: „Jes´li potrudziwszy sie˛ nieco nie zdołasz wejs´c´ do krai- ny serca, tak jak to miałes´ wyjas´nione, to uczyn´, co ci powiem, a z pomoca˛ Boz˙a˛ znajdziesz to, czego szukasz. Wiesz, z˙e zdol- nos´c´ do tworzenia słów tkwi w krtani człowieka. Niech ona zatem nieustannie mówi: «Panie, Jezu Chryste, zmiłuj sie˛ nade mna˛!» — ty zas´ odpe˛dzaj twoje mys´li (moz˙esz to uczynic´, jes´li zechcesz) i przymuszaja˛c sie˛, zawsze wymawiaj te słowa. Jes´li przez pewien czas w tym wytrwasz, to niewa˛tpliwie otworzy sie˛ wejs´cie do twego serca. Jest to sprawdzone dos´wiadczeniem”. Oto słyszysz pouczenie s´wie˛tych ojców odpowiednie do twego przypadku — powiedział starzec. — Dlatego teraz po- winienes´ przyja˛c´ ten nakaz z ufnos´cia˛ i, ile tylko moz˙esz, wy- mawiac´ ustami twymi modlitwe˛ Jezusowa˛. Masz tu róz˙aniec, na nim odmów na pocza˛tek choc´by i trzy tysia˛ce razy dziennie te˛ modlitwe˛. Stoisz czy siedzisz, chodzisz czy lez˙ysz, mów cia˛gle: Panie, Jezu Chryste, zmiłuj sie˛ nade mna˛! Ale nie rób tego głos´no albo spiesza˛c sie˛ i koniecznie dokładnie czyn´ tak trzy tysia˛ce razy dziennie, sam nic nie dodawaj i nie ujmuj. Bóg pomoz˙e ci w ten sposób osia˛gna˛c´ nieustanne działanie serca. Z rados´cia˛ przyja˛łem jego nakaz i wróciłem do swego ogro- du. Zacza˛łem posłusznie i dokładnie wykonywac´ to, czego na- uczył mnie starzec. Przez dwa pierwsze dni szło mi to z trudem, ale potem stało sie˛ czyms´ łatwym i upragnionym, tak z˙e gdy tej modlitwy nie mówiłem, pojawiała sie˛ we mnie che˛c´, by znów wzywac´ imienia Jezusa i modlitwa ta stała sie˛ dla mnie łatwa, jakby do mnie dopasowana, nie jak wczes´niej — wy- muszona. 31 Wyznałem to starcowi, a on nakazał mi teraz modlic´ sie˛ tak juz˙ po szes´c´ tysie˛cy razy dziennie i dodał: — Nie niepokój sie˛, a staraj sie˛, jak tylko moz˙esz najpilniej, modlic´ sie˛ tyle razy, ile ci nakazuje˛: Bóg ulituje sie˛ nad toba˛. Przez cały naste˛pny tydzien´ w moim samotnym szałasie od- mawiałem kaz˙dego dnia szes´c´ tysie˛cy raz modlitwe˛ Jezusowa˛, nie troszcza˛c sie˛ o nic i nie zwracaja˛c uwagi na moje mys´li, choc´by nie wiem co wyprawiały w mej głowie; starałem sie˛ tylko o jedno — najdokładniej wypełniac´ nakaz starca. I co sie˛ stało? — tak przywykłem do tej modlitwy, z˙e jes´li przez moment przestaje˛ ja˛ mówic´, to czuje˛, jakby mi czegos´ brakowało, jakbym cos´ utracił. Zaczynam modlitwe˛ i zaraz robi mi sie˛ lekko i rados´nie. A spot- kam kogos´ to i nawet rozmawiac´ sie˛ nie chce — wcia˛z˙ tylko bys´ siedział w samotnos´ci i modlił sie˛; tak nawykłem do modlitwy w cia˛gu jednego tylko tygodnia. Starzec przez dziesie˛c´ dni mnie nie widział i sam przyszedł mnie odwiedzic´. Opowiedziałem mu, co sie˛ ze mna˛ dzieje. Wy- słuchał mnie i powiedział: — Teraz nawykłes´ juz˙ do modlitwy, ale uwaz˙aj — podtrzy- muj i pogłe˛biaj to przyzwyczajenie, nie trac´ czasu na próz˙no i postanów z Boz˙a˛ pomoca˛ modlic´ sie˛ wytrwale dwanas´cie ty- sie˛cy razy w cia˛gu dnia. Trzymaj sie˛ swego odludzia, wstawaj wczes´niej, ale kładz´ sie˛ póz´niej, a co dwa tygodnie przychodz´ do mnie po rade˛. Zacza˛łem czynic´ tak, jak mi polecił starzec i pierwszego dnia ledwie, póz´nym wieczorem, zda˛z˙yłem zakon´czyc´ moje dwuna- stotysie˛czne wezwanie. Na drugi dzien´ poszło juz˙ łatwo i z uczuciem zadowolenia. Najpierw podczas tego nieustanne- go wypowiadania modlitwy czułem zme˛czenie, jakby je˛zyk ro- bił mi sie˛ drewniany, jakies´ skre˛powanie szcze˛k, zreszta˛ przy- jemne, potem lekki, delikatny ból podniebienia, poczułem tez˙ niewielki ból tego palca lewej re˛ki, którym przesuwałem pa- ciorki róz˙an´ca, i rozpalenie dłoni, które sie˛gało az˙ do łokcia, daja˛c jakies´ miłe uczucie. A wszystko to jakby jeszcze pobu- dzało i przymuszało do mocniejszego trwania na modlitwie. W ten oto sposób przez pie˛c´ dni modliłem sie˛ dokładnie po dwanas´cie tysie˛cy razy, a wraz z przyzwyczajeniem przyszła che˛c´ i poczucie zadowolenia. Kiedys´, wczesnym rankiem, wygla˛dało na to, z˙e modlitwa mnie zbudziła. Zacza˛łem odmawiac´ modlitwy poranne, ale je˛- 32 zyk wypowiadał je z trudem, a we mnie rosła che˛c´ wejs´cia w modlitwe˛ Jezusowa˛. Jakz˙e mi było lekko i rados´nie, gdy ja˛ zacza˛łem, je˛zyk i usta wymawiały ja˛ jakby same, bez mojego przymuszania! Cały dzien´ przeszedł mi pos´ród wielkiej rados´ci, a czułem sie˛ tak, jakbym był wolny od wszystkiego, jakbym był na innej ziemi; z łatwos´cia˛, wczesnym wieczorem, zakon´czyłem dwanas´cie tysie˛cy modlitw. Miałem wielka˛ ochote˛ modlic´ sie˛ da- lej, ale nie s´miałem czynic´ wie˛cej niz˙ nakazał mi starzec. W cia˛gu naste˛pnych dni w ten sam sposób wzywałem imienia Jezusa Chry- stusa z łatwos´cia˛ i wielka˛ na to ochota˛. Poszedłem potem do starca wyznac´ mu, opowiedziec´ wszystko szczegółowo. Wysłuchał mnie i zacza˛ł: — Dzie˛ki Bogu za to, z˙e pojawiła sie˛ w tobie che˛c´ i łatwos´c´ modlitwy. To rzecz normalna, wynikaja˛ca z cze˛stego c´wiczenia, z gorliwos´ci. Podobnie i maszyna, której koło zamachowe roz- pe˛dzisz, działa potem długo sama, ale dla podtrzymania jej ru- chu potrzeba smarowania i pope˛dzania. Czy widzisz, jakimi wspaniałymi zdolnos´ciami obsypał czuła˛ nature˛ człowieka mi- łuja˛cy go Bóg, jakiez˙ moga˛ pojawiac´ sie˛ uczucia nawet poza rajem, nie pos´ród oczyszczonej zmysłowos´ci, a w grzesznej du- szy, jak juz˙ tego sam dos´wiadczyłes´? A jakz˙e to wspaniałe, zachwycaja˛ce i jak wiele niesie słodyczy, gdy Bóg pozwoli ko- mus´ ze swej łaskawos´ci odkryc´ dar samorzutnej modlitwy w duchu i oczys´cic´ dusze˛ od namie˛tnos´ci? Stan taki jest nie- wyobraz˙alny, a odkrycie tej tajemnicy modlitwy daje przed- smak niebian´skich słodyczy juz˙ tu, na ziemi. Dosta˛pia˛ tego ci, którzy szukaja˛ Pana w prostocie serca przepełnionego miłos´cia˛! Teraz ci pozwalam\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Opowiesci_pielgrzyma-ebookRO/p00646127i006" target="_blank" title="Opowieści pielgrzyma [Anonim .] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Opowieści pielgrzyma [Anonim .] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


mf 3070 naped - Massey Ferguson Seria 30XX-31XX-61XX-26XX-36XX-81XX - Agrofoto.pl Forum Rolnicze i Galeria Rolnicza\nmf 3070 naped\nPrzez dawid1983, Wrzesień 11, 2017 w Massey Ferguson Seria 30XX-31XX-61XX-26XX-36XX-81XX\nnie rozlancza napedu\nWitam jestem nowy naczytalem sie duzo na temat mf_w a mianowicie mam taki problem nie rozlancza napedu.Zaczne od poczatku po przejechaniu kilku metrow na wolnych obrotach mrugnie mi na chwilke kontrolka cisnienis oleju i zalancza naped:czujnik wymieniony na nowy opornik na zielonym przewodzie ma 55 omow gdy jade szybciej to kontrolka nie mruga inaped nie zslsncza\nEdytowano Wrzesień 11, 2017 przez dawid1983\n148000.00 PLN / 04-02-2019\nTo sprawdź wszystkie przewody czy dobrze łączą skoro twierdzisz że czujniki sprawne a coś mruga to może połączenia nie ma dobrego\nMam wszystko posprawdzane a kontrolka raz mrugnie i zalancz naped gdy.chce go rozlaczyc to go z guzika rozlancza. Gdy go rozlanczy to naped mi caly czas ciagnie\nprzyczyną pewnie jest spadek ciśnienia. może być spowodowany jakąś nieszczelnością w układzie lub np zapchany filtr czy słaba pompa\nCo pompa ma dospadku cisnieni skoro inne funkcje chodza robilem ostatnio podorywke na 4 hektarach podnosnik podnosil\nNapisano Wrzesień 12, 2017 (edytowany)\npompa hydrauliczna składa się z 2 pomp i jedna odpowiada za orbitrol smarowanie skrzyni itp a 2 za podnośnik i wyjścia hydrauliczne sprawdź zawór nad silnikiem po jego przeczyszczeniu i oszlifowaniu ciśnienie się poprawiło tak robił serwis bo trudno u mnie o kumatego mechanika wszyscy to specjaliści od c360. pytanie ile masz najechane na filtrze od hydrauliki i oleju? stawiał bym na pompę bo przy niskich obrotach nie wytwarza pewnie wystarczającego ciśnienia a jak depniesz i to i ciśnienie jest ale to tylko moja luźna sugestia. W pierwszej kolejności sprawdź zawór potem pompę.\nEdytowano Wrzesień 12, 2017 przez arku3060\nCzy moge sprawdzic cisnienie pompy chodzi mi oto czy jak podepne manometr w miejsce czyjnika cisnienia skrzyni czy mi pokaze jakie cisnienie a druga sprawa ten zawor gdzie dokladnie sie znajduje bo zabardzo niewiem\nOlej mam max a filtr to jak gdyby byl cos nie tak do kontrolka by sie zaswiecila od zapchanego filtra i dodam jeszcze ze nawolnych obratach czasem kreci mi sie ciezko kierownica\nNo to jedna sekcja pompy sie konczy wlasnie ta od cisnienia na skrzynie i wspomaganie....\nJakie powinno byc cisnienie tam\nkontrolka filtra jest tylko mało pewnym bajerem..\nPrzy braku ciśnienia sterownik nie będzie reagował na przycisk blokady, przedniego mostu i nie pozwoli uruchomić WOM. Nie przełączy też grup. Może przerywa zasilanie sterownika?\nSprawa ciężkiej pracy kierownicy występuje także przy prawidłowym ciśnieniu.\nTrzeba pamiętać że czujnik mierzy ciśnienie po zredukowaniu czyli 17 bar i brak prawidłowego zależy także od poprawnego podłączenia i pracy zaworu nad silnikiem jak ktoś to zauważył. Moja propozycja zewrzyj przewody czujnika i popracuj tak jeden dzień. Będziesz wiedział czy to elektryka czy hydraulika.\nA co to mi da jak zewrze te przewody\nJpowtarzam zalancza mi tylko naped pozostale grupy chodza wom zolw zajac\nDobra sprawdze ten zawor dokladnie gdzie sie znajdyje przy czym\nBo chłopie jak na chwilę sterownik np. traci zasilanie stałe to się zresetuje.\nJak przez sekundę straci sygnał z czujnika obrotów napędu pompy będzie to podobnie a efekt będzie zależał od wersji autotronica. Zewrzeć czujnik to eliinujesz wadę ciśnienia i możesz dalej myśleć.\nten cały reduktor masz pod maską. Jest to od razu termostat. Przy pompie z jedną sekcją zasilany jest z orbitrola.\nNo dobra tak zrobie tylko jak z guzika rozlanczam naped to kontrolka gasnie a naped jestzalonczony na tym wylaczniku so dwa przewody zolty i 2czerwoneze sobo polaczone jak naciskam do jest napiecie na zoltym a na czerwony nie czy tsak ma byc\nAAAAAAAA teraz rozumiem myślałem że nie ma nic a nic napędu usterka leży po stronie prądu i kabli Daj z innego kabla prąd tam przy komputerze do tego guzika i wtedy zobacz nie pamiętam koloru kabli ale ja tak miałem ze prąd mi zginoł,który w kostce to będzie to nie wiem ale to na 90%brak prądu najpierw sprawdź na krótko\nNo tak rozłączy guzikiem napęd a elektrozawór nie dostanie napięcia żeby go rozłączyć i ciągnik zachowuje się jak na postoju czyli załącza napęd\nwlasnie z wylacznika na przewodzie zoltym jak nacisne to napiecie jest calyczas ado cewki napiecie nie dochodzi ijedno natym wylaczniku od napedu sa dwa kable 2 czerwone pod jedna wsuwke podlaczone i tam napiecia niema czy tak ma byc\nacha jeszcze jedno dzis podczas jazdy na pole chcialem sprawdzic czy wszysskie kola chamuja i ku mojemu zdziwieniu jedno kolo z przodu nie lapalo i moje pytanie co tam moglo sie stac i w razie czego czy naprawa jest skomplikowana i czy to moze miec zwiazek z utrato cisnienia skrzyni\nguzik robi tylko impuls a zaworem steruje autotronic.\nzdejmij żółty przewód z elektrozaworu i podłącz kontrolkę ( tylko na miłość boską nie żarówkę 20W a małą kontrolkę) lub użyj woltomierza. Zawór jest zasilany jak napęd przedni się rozłącza.\nMoim zdaniem zawór do czyszczenia ale zobaczymy co stwierdzisz.\nzawor sprawdzony mam przelozylem z blokady mostu podlaczylem go na krotko pod akumulator cyka a jak podlacze zarowke pod ten zolty przewod to ma ona sie swiecic rozumiem\nEdytowano Wrzesień 13, 2017 przez dawid1983\nże cyka to nic nie znaczy\nblokada też mogła nie działać...\nto co mi sugerujesz ma zawor wyjac i przeczyscic w jaki sposob\nObciążnik mf 3060\nSiema mam pytanie z jakiej blachy zrobić obciążnik do Mf 3060 i jaką wagę dobrać bo talerzowka waży tonę


Naimski: Polska nie przedłuży kontraktu na rosyjski gaz – Kresy24.pl – Wschodnia Gazeta Codzienna\nNaimski: Polska nie przedłuży kontraktu na rosyjski gaz\nPełnomocnik polskiego rządu do spraw strategicznej infrastruktury energetycznej Piotr Naimski powiedział, że Polska nie przedłuży wygasającego z końcem przyszłego roku kontraktu na zakup gazu z Gazpromu.\nStwierdził, że wszystko wskazuje na to, że 1 października 2022 roku do Polski będzie przesyłany gaz gazociągiem Baltic Pipe.\nNaimski, wypowiadając się dla Poranka Rozgłośni Katolickich Siódma9, zaznaczył, że to, co buduje obecnie Gaz-System (polski operator Baltic Pipe), czyli wejścia do polskiego systemu gazowego, “pozwolą na sprowadzenie koniecznej dla polskiej gospodarki, wszystkich odbiorców ilości gazu z innych, niż rosyjskie źródła”.\nNaimski dodał, że opóźnienia, o których było głośno, związane z kwestiami środowiskowymi, ochroną niektórych gatunków zwierząt, zostały przez naszych duńskich partnerów rozwiązane.\n– Trzeba w tej chwili być dobrej myśli. Wydaje się, że możemy powiedzieć po 5 latach realizacji tej inwestycji, że już w przyszłym roku ona będzie ukończona i to w dodatku w terminie – podkreślił.\n– Będziemy mogli ten gaz w razie potrzeby kupić – zapewnił. – Jesteśmy na ostatnim etapie realizacji strategii dywersyfikacji różnicowania kierunków i źródeł dostaw gazu do Polski. Więcej na ten temat tutaj.\nBaltic Pipe skrzyżował się z Nord Stream Jakóbik: Koniec historii na rynku gazu w Polsce nie nastąpi wraz z zakończeniem kontraktu jamalskiego (KOMENTARZ) Trzy przełomy w energetyce 2020 roku, które będą rzutować na 2021 rok (ANALIZA) Baltic Pipe czeka na wykonawcę. Może sprawić kłopot Nord Stream 2 (KOMENTARZ) Prezes PGNiG: Amerykański gaz jest 20-30 procent tańszy od rosyjskiego\nTagi: Baltic Pipe gaz gaz ziemny Gaz-System Gazprom kontrakt gazowy kontrakt jamalski Naimski PGNiG Polska Rosja


Jak zaoszczędzić na drukowaniu? | Blog na temat czytników ebooków\n4 lutego 2013 09:02 | odsłon: 1 988 | 1 odpowiedź\nCzasy, w których żyjemy charakteryzują się szybkim postępem technologicznym. Dzięki temu można zaobserwować coraz więcej ludzi korzystających z urządzeń elektronicznych takich jak tablety, czytniki czy smartfony. Mimo tego wciąż większość osób preferuje czytanie w wersji papierowej. Punkty ksero cieszyły się największą popularnością w latach 90- tych. Niemniej jednak również dziś usługi te mają wielu klientów. Drukujemy w zasadzie wszystko, zaczynając od książek, przez notatki, a kończąc na przepisach. Polskie firmy rocznie wykorzystują aż 11 milionów ryz papieru A4. Jeśliby tak, wszystkie zmarnowane kartki ułożyć obok siebie (dłuższym bokiem), to ich łączna długość byłaby trzykrotnie większa niż odległość Księżyca do Ziemi. Z kolei, gdyby ułożyć je krótszym bokiem długość ta byłaby czterokrotnie dłuższa. Ograniczenie druku w polskich firmach daje możliwość uratowania 38 tysięcy drzew miesięcznie. Pomyślmy zatem ile można zaoszczędzić pieniędzy\nOszczędzanie jest priorytetem wielu firm, tymczasem drukowanie stanowi znaczną część kosztów. Szacuje się, że w przedsiębiorstwach zatrudniających około 1000 osób, roczny koszt druku ( z kosztami operacyjnymi) przypadający na jednego pracownika to ponad 1000 złotych. Natomiast na stronie chip.pl znajdziemy informacje o tym, że koszty druku wraz z materiałami eksploatacyjnymi mogą wynieść nawet 11 % przychodów firmy. Z kolei, z innych badań wynika, że przeciętny amerykański pracownik biurowy drukuje ponad 10 000 stron rocznie, z których ponad połowa jest wyrzucana w tym samym dniu, a w ciągu tygodnia do śmietnika trafia 3/4 wydrukowanych papierów.\nRzecz jasna, drukowanie nie kończy się w pracy i nie tylko firmy chcą oszczędzać. Jedną z grup społecznych, dla której liczy się każdy grosz, są studenci. Zakłada się, że drukują oni około 5 milionów stron rocznie. W dzisiejszych czasach ponad połowa materiałów udostępniana przez profesorów jest dostępna w wersji elektronicznej. Pozostała część bardzo często jest przerabiana przez uczniów. Jednak czytanie z monitora jest męczące. Dlatego wciąż większość osób woli wersje drukowaną. Szacuje się, że przeciętny student drukuje około 300 stron w ciągu semestru. Biorąc pod uwagę 5 lat studiowania łączny koszt wydruku może wynieść około 750 złotych. Tymczasem PocketBooka 613 możemy kupić już za 369 złotych, między innymi w naszym sklepie. Dzięki technologii e-papieru urządzenie jest przyjazne dla oczu. Dodatkowym plusem jest łatwiejsze oraz szybsze znalezienie danego fragmentu tekstu oraz możliwość zmiany wielkości czcionki. Pamiętajmy również o możliwości robienia notatek. Co więcej, urządzenie waży tyle co kubek z kawą oraz mieści wszystkie potrzebne rzeczy w jednym miejscu co z pewnością jest dużo wygodniejszym rozwiązaniem.\nAlternatywą jest oczywiście zakup drukarki. Większość ludzi przy zakupie tego urządzenia kieruje się tylko ceną, warto wspomnieć, że w większości przypadków im tańsza drukarka tym wyższe koszty tuszu. W związku z czym wydatki nie kończą się tylko na zakupie urządzenia. Zakładając, że potrzebujemy 20 stron tygodniowo, a nasz kartridż jest w stanie wydrukować 250 stron, rocznie potrzebujemy pięciu pojemników z tuszem. Załóżmy, że wybierzemy tańszy odpowiednik kosztujący 50 złotych. W takim wypadku koszt rocznego drukowania wyniesie 250 złotych. Jeśli natomiast wybierzemy oryginalny kartridż koszt ten będzie dwukrotnie większy. Do podsumowania całej inwestycji musimy jeszcze dodać cenę drukarki.\nReasumując, mimo tego, że żyjemy w czasach tętniących elektroniką, wciąż marnujemy mnóstwo papieru. Drukuje prawie każdy, praktycznie wszystko. Zazwyczaj jest to wyrzucanie pieniędzy w błoto, ponieważ większość papierów ląduje w koszu jeszcze tego samego dnia. Racjonalnym wyborem będzie, więc zastąpienie stosów papieru jednym elektronicznym urządzeniem. Może być nim m.in. tablet bądź elektroniczny czytnik papieru. Drugie urządzenie z pewnością ma przewagę jeśli chodzi o żywotność baterii oraz jakość czytania. Jednorazowy zakup jakiegokolwiek z tych urządzeń pozwala nam na zmniejszenie wydatków związanych z kosztami druku, zakupu tonerów, tuszy i serwisowania sprzętu. Ponadto, dzięki takiemu rozwiązaniu nie marnujemy papieru, a co za tym idzie zmniejsza się ilość wycinanych lasów. Warto również dodać, że wyżej wspomniane urządzenia mogą nam posłużyć do czytania e-booków oraz elektronicznych wydań gazet co jest również bardziej opłacalne – o tym jednak innym razem.\nTen wpis został opublikowany w Inne dnia 4 lutego 2013 , przez Czytio.pl.\n← Warto czytać? Cz. 2 Czy e- papier zastąpi zwykłe wyświetlacze? →\nJedna myśl nt. „Jak zaoszczędzić na drukowaniu?”\nlucky 9 maja 2014 o 15:08\nbardzo duże oszczędnosci na drukowaniu daje drukowanie za pomocą zamienników, ja mam activ jety które kosztują ponad połowę mniej niż oryginały przy takiej samej jakosci wydruku, tak wiec nie ma co przepłacać i rozważyć zakup zamienników.


Gdy zobaczyła to 24-metrowe mieszkanie które kupił jej syn, stwierdziła że zwariował.\nGdy Christiana Schallerta zdecydował się zamieszkać w maleńkim mieszkaniu jego rodzice myśleli, że zwariował. Choć ten mały apartament ma zaledwie 24 m2 to Christian postanowił umieścić tam wszystko co jest mu potrzebne do życia.\nJego pomysł na urządzenie mieszkania był inny niż to co zwykle widzimy w mieszkaniach. Pomieszczenie w pierwszej chwili wygląda na zupełnie puste w środku, jednak jak się okazuje niczego w mieszkaniu nie brakuje.\nW bardzo łatwy sposób łóżko wyjeżdża ze jednej ściany.\nDrugą ścianę otwiera się i ukazuje się kuchnia z pełnym wyposażeniem.\nChristian przyznaje, że jego inspiracją był wystrój jachtów, w których przestrzeń jest mocno ograniczona i musi być bardzo praktyczna. Na jachtach zwykle wszystkie zbędne rzeczy można w sprytny sposób schować i tak samo w tym mieszkaniu, wszystkie meble są ukryte wtedy gdy nie są potrzebne.\nZobaczcie na filmie ile jeszcze rzeczy udało się upchnąć w tak malutkim mieszkaniu:\nCo o tym myślicie? Chcielibyście zamieszkać w tak urządzonym mieszkaniu?


Apartament Eurosant Playas (Hiszpania Playa de San Juan) - Booking.com\nCalle Isla de la Gomera, 8, 38687 Playa de San Juan, Hiszpania\nOcena dodana przez Gości po powrocie z obiektu Eurosant Playas.\nApartament ten położony jest w miejscowości Playa de San Juan i oferuje bezpłatne WiFi oraz taras. Obiekt mieści się 16 km od kurortu Playa de las Americas.\nW apartamencie znajduje się część wypoczynkowa oraz kuchnia z kuchenką mikrofalową i lodówką. Cena zakwaterowania nie obejmuje wyżywienia, przy czym wliczono w nią pościel i ręczniki. W obiekcie Eurosant Playas Goście mogą również korzystać z tarasu słonecznego.\nApartament oddalony jest o 37 km od miasta Puerto de la Cruz oraz o 18 km od miejscowości Los Cristianos. Odległość od lotniska Tenerife Sur wynosi 28 km.\nEurosant Playas obsługuje Gości Booking.com od 18 PAŹ 2016.\nKiedy chcesz się zatrzymać w obiekcie Eurosant Playas?\nOstatnia rezerwacja w tym obiekcie została dokonana 1 GRU o godzinie 22:49 z Włoch.\n5 powodów, by wybrać obiekt Eurosant Playas\n5 obiektów w mieście Playa de San Juan\nUdogodnienia w obiekcie Eurosant Playas\nZobacz 2 najlepszych hoteli w mieście Playa de San Juan, na podstawie 80 sprawdzonych opinii o hotelach na Booking.com.\nProsimy o wcześniejsze poinformowanie obiektu Eurosant Playas o planowanej godzinie przyjazdu. Aby to zrobić, możesz wpisać treść prośby w miejscu na życzenia specjalne lub skontaktować się bezpośrednio z obiektem, korzystając z danych kontaktowych widniejących w potwierdzeniu rezerwacji.\nDo wyliczenia oceny obiektu wymagane jest co najmniej 5 opinii. Jeśli dokonasz rezerwacji i dodasz opinię, pomożesz obiektowi Eurosant Playas osiągnąć ten cel.\nKlienci, którzy obejrzeli obiekt Eurosant Playas, obejrzeli również:\nNasz kompleks apartamentów znajduje się bezpośrednio w porcie Los Gigantes, zaledwie kilka metrów od plaży, w południowo-zachodniej części wyspy. 3 osoby oglądają teraz ten obiekt\nObiekt Paradero II usytuowany jest w popularnym kurorcie Playa de las Américas na Teneryfie. Oferuje on apartamenty typu studio z balkonem lub niewielkim ogrodem. Ostatnia rezerwacja w tym hotelu została dokonana dziś o 18:30\nTen apartament z tarasem jest położony 1 km od parku rozrywki Siam Park w kurorcie Playa de las Americas. Apartament znajduje się 3,3 km od miasta Chayofa. Ostatnia rezerwacja w tym hotelu została dokonana wczoraj o 19:12\nObiekt Apartamento Jardín znajduje się w miejscowości Santiago del Teide, 700 metrów od zatoki Playa de la Arena w miasteczku Puerto de Santiago. Ocena na podstawie 9 opinii\n» Zobacz więcej apartamentów w mieście Playa de San Juan\nPlaya de San Juan – największe atrakcje\nPlaya de San Juan: kliknij, aby zobaczyć więcej obiektów w pobliżu popularnych atrakcji tego miejsca\nNoclegi w mieście Playa de San Juan nawet 50% taniej


Wspieraj lokalnych przedsiębiorców i kupuj w #LokalniPrzedsiebiorcy – Kokociniec.pl\nStrona główna / IMOKiS / Wspieraj lokalnych przedsiębiorców i kupuj w #LokalniPrzedsiebiorcy\n27 marca 2021 IMOKiS\nZaskakujące zmiany do których doszło wiosną ubiegłego roku na całym świecie, spowodowane wybuchem pandemii wstrząsnęły światową gospodarką.\nPolskie przedsiębiorstwa również stanęły w obliczu ogromnego wyzwania, które ma na celu zabezpieczenia prowadzonego biznesu, zachowaniu płynności finansowej oraz zapewnieniu zatrudnionym pracownikom ochrony.\nNie bądź obojętny, wspieraj lokalnych przedsiębiorców\nNiestety skutki pandemii najbardziej dotknęły małe i mikro przedsiębiorstwa, które w związku wprowadzonym obostrzeniom nie mogły w pełnym wymiarze prowadzić swoich biznesów. Część z nich w związku z wprowadzonymi obostrzeniami musiały wręcz je pozamykać i nie pozyskując wystarczającego wsparcia ze strony rządu. Wielu z nas solidaryzuje się z lokalnymi przedsiębiorcami robiąc zakupu tuż za rogiem, bądź korzystając z usług tych, których znamy.\nPod hasłem #WspieramyLokalnyBiznes, #LokalniPrzedsiebiorcy uruchamiamy bazę firm lokalnych, dzięki której przedsiębiorcy w prosty sposób, będą mogli przedstawić potencjalnym swoim klientom zakres swojej działalności oraz miejsce jej wykonywania czy też inne przydatne informacje w tym trudnym dla nas wszystkich czasie związane prowadzeniem swojego biznesu w czasie pandemii.\nCo należy zrobić aby znaleźć się w katalogu lokalnych przedsiębiorców ?\nNależy wypełnić niezbędny formularz do przedstawienia swojej działalności w tym również social media, które pozwolą zainteresowanych klientów przekierować na stronę przedsiębiorcy, dane kontaktowe, informacje o obostrzeniach i inne dane. Dzięki temu klient będzie miał nieograniczony dostęp do oferty firmy a przedsiębiorca zyska kolejne miejsce do promocji swojej działalności – pod warunkiem że jest z naszych okolic 🙂\nW zakładce menu Lokalni Przedsiębiorcy, którą znajdziemy na górze strony oprócz możliwości przeglądania listy przedsiębiorców oraz dodania swojej firmy można dodatkowo pobrać materiały promocyjne, które dzięki Państwa udostępnianiu internautom pozwoli nam na dotarcie do większej ilości potencjalnych klientów.\nUdostępnianie materiałów promocyjnych pozwoli nam również rozwijać nasz lokalny serwis Kokociniec.pl, który budujemy z ogromnym zapałem.\nZachęcamy chętnych do współpracy na rzecz rozwoju serwisu i lokalnej przedsiębiorczości, która nie jest łatwa w czasach pandemii do kontaktu drogą elektroniczną: kontakt@kokociniec.pl\nPomysłodawcą i twórcą Katalogu Przedsiębiorców jest Przemysław Rusek.\nNastępny wpis: Pięć lat działalności Inicjatywy Mieszkańców Osiedla Kokociniec\nPoprzedni wpis: Sprzątanie Załęża w ramach Inicjatywy Lokalnej


Archiwum Akt Nowych otrzymało Z USA dokumenty żołnierzy AK\nWiadomości24 » Wydarzenia » Depesze agencyjne » Archiwum Akt Nowych otrzymało Z USA dokumenty żołnierzy AK\nData dodania: 2009-08-10 15:38\nŻołnierze AK, którzy po wojnie wyemigrowali i nie wrócili do Polski przekazali materiały dotyczące Powstania Warszawskiego, akta Komisji Weryfikacyjnej AK we Francji, a także dokumenty biograficzne żołnierzy AK, korespondencje najwyższych dowódców AK i Wojska Polskiego oraz wspomnienia i publikacje wydawane w różnych miejscach.\nWedług Mariusza Olczaka z Archiwum Akt Nowych, najcenniejsze wśród przekazanych dokumentów są biogramy powstańców zmarłych za granicą. Te biogramy - podkreślał historyk - pozwolą uzupełnić listę powstańców.\nTadeusz Gubała pseudonim "Tabaka", obecnie wiceprezes Związku Żołnierzy AK w Stanach Zjednoczonych, przekazał między innymi dokumenty związane z ostatnim dowódcą walk o Stare Miasto - pułkownikiem Stanisławem Rogiem. Wśród dokumentów jest blisko 15-stronicowy opis walk o Starówkę, który uzupełni wiedzą o walkach o tę część miasta.\nMieszkający w Nowym Jorku Mieczysław Madejski, który podczas Powstania walczył w zgrupowaniu "Radosław" powiedział, że Archiwum przekazano też dokumenty ukazujące życie i działalność żołnierzy AK na emigracji. Mieczysław Madejski podkreślił, że ten zbiór ma szczególne znaczenie dla historyków, ponieważ nigdy dotąd nie był publikowany.\nWśród przekazanych dokumentów są też liczne fotografie i dokumenty Polskiego Państwa Podziemnego. Archiwum Akt Nowych pozyskało wcześniej między innymi archiwum Kierownika Walki Cywilnej i Delegata Rządu RP na Kraj Stefana Korbońskiego z Waszyngtonu i archiwum dowódcy batalionu "Zośka". Archiwum stara się też zdobyć zbiory żołnierzy AK z Australii.\nTagi: Polska USA AK II wojna światowa Armia Krajowa Archiwum Akt Nowych Mieczysław Madejski stare fotografie żołnierzy ak


Przyjazne sposoby w oznakowaniu ulic. Aktywne przejścia dla pieszych – jak to działa? - edinburghonline.org.uk\n. Od pewnego momentu można zauważyć ruchy na ulicach, jednak nie wszyscy wiedzą, na czym one polegają.\nW sporej ilości miast budowane są aktywne przejścia dla pieszych. Szukasz najlepszych aktywnych przejść dla pieszych?. Każde z przejść ma specjalne oświetlenie, które zapala się, kiedy przechodzeń zbliża się do przejścia albo znajduje się w jego bliskiej okolicy (system nie działa nieustannie tylko wtedy, gdy jest potrzebny), antypoślizgowe podłoże – (wzmocnienie gruntu) skracające drogę hamowania i ciagle błyszczące kocie oczka na drodze. Ideą jest maksymalna ochrona przechodnia w momencie, gdy znajduje się na pasach albo w bliskiej okolicy, lecz również uczulenie kierowców na wyjątkowo niebezpieczne miejsca.\nAktywne przejścia dla pieszych to świetna alternatywa dla przejść na których działa sygnalizacja, bo działa zgodnie z realnym ruchem, a światła włączają się w cyklach i zwykle w godzinach szczytu potrafią nieźle ten ruch zatamować lub faworyzują kierowców zmuszając pieszych do długiego oczekiwania na zmianę świateł. Rozważasz zakup kocich oczek na drodze?. Kocie oczka na drodze są idealnym rozwiązaniem w miejscach wymagających doświetlenia, zwykle sprawiają one także, że prowadzący samochód bardziej pilnują pasa, po którym się poruszają\nUkład miasteczek ewoluuje, a pracujące systemy stają się coraz bardziej dostosowane do „życia miasta. Pojawia się więcej zieleni w centrach miast, lecz także sporo ciekawych rozwiązań adresowanych do pieszych.\nczas infrastruktura samochód stal


Pszetfurnia: Mała miejscowość Montana\nMała miejscowość Montana\nKiedy dziewięcioletnia dziewczynka z miasta odwiedza dziadka mieszkającego w małej miejscowości Montana, nic jej się nie podoba - jest zimno, ludzie są dziwni i nie ma internetu.\nTak dzisiejszy „Komputer Świat” pisze o filmie Zew krwi 3D, opierając się najwidoczniej na anglojęzycznym tekście, który można znaleźć na przykład tu (trzeba kliknąć słowa about the movie). Brzmi on tak:\nWhen nine year old city-girl Ryan Hale visits her Grandpa in a small Montana town, she doesn’t like it – it’s cold, the people are „crazy” and there’s no mall!\nOkazuje się, że dziadek mieszka w miasteczku w Montanie (Montana to stan, proszę „Komputer Świata”), w którym internet pewnie jest, za to nie ma mallu, czyli centrum handlowego.\nŻe dało się to przetłumaczyć poprawnie, można się przekonać tutaj.\nMapkę zaczerpnęliśmy z Wkipedii - stąd.\nEtykiety (tagi): błędy redaktorów , błędy w tłumaczeniu , Komputer Świat , korekta


Kate Moss razy cztery - Zeberka.pl\nZeberka.pl » Kate Moss » Kate Moss razy cztery\nkate moss vogue okładka wygląd\nCztery okładki Vogue. Która najładniejsza?\nZ okazji dwudziestolecia hiszpańskiej edycji prestiżowego magazynu Vogue, czasopismo trafiło do sklepów z czterema różnymi okładkami. Okładki różne, ale osoba na nich jedna - nieśmiertelna Kate Moss.\nOryginalny dodatek czy zbrodnia na modzie? LInda Farrow Jeremy Scott Sunglasses - tak brzmi pełna nazwa okularów przeciwsłonecznych, które zobaczyć możecie na zdjęciu obok. Cóż tu wiele pisać, są bardzo oryginalne i ... czytaj więcej


OŚWIĘCIM. Policjanci ujawnili narkotyki u sprawcy awantury na stacji paliw – OświęcimOnLine.pl – Twój Portal Informacyjny\nOŚWIĘCIM. Policjanci ujawnili narkotyki u sprawcy awantury na stacji paliw\nAdministrator 28 grudnia 2017, 09:15 28 grudnia 2017 Możliwość komentowania OŚWIĘCIM. Policjanci ujawnili narkotyki u sprawcy awantury na stacji paliw została wyłączona 1428\nPolicjanci z oświęcimskiej komendy Policji postawili zarzut znieważenia funkcjonariusza oraz posiadania narkotyków 20 – letniemu mieszkańcowi województwa śląskiego. Nietrzeźwy mężczyzna został ujęty przez ochronę stacji paliw, a następnie przekazany policjantom, którzy podczas przeszukania ujawnili kilka gram marihuany.\nW nocy z 24/25 grudnia br. tuż przed godziną 23.00 dyżurny oświęcimskiej komendy Policji otrzymał zgłoszenie o ujęciu młodego, nietrzeźwego mężczyzny, który słowami wulgarnymi wyzywał pracowników stacji paliw w Oświęcimiu. Na miejsce natychmiast pojechał jeden z patroli. W trakcie ustalania okoliczności zdarzenia mężczyzna nadal zachowywał się agresywnie. Nie reagował na żadne polecenia do zachowania zgodnego z prawem, a ponadto zaczął znieważać podejmujących interwencję policjantów. W związku z popełnionym przestępstwem 20 – letni mieszkaniec Bielska – Białej został zatrzymany. W trakcie jego przeszukania policjanci ujawnili u niego dwa woreczki z suszem roślinnym. Przeprowadzone badanie testerem narkotykowym wykazało, że jest to marihuana. Na podstawie zebranych dowodów policjanci postawili podejrzanemu zarzut posiadania narkotyków oraz znieważenia funkcjonariusza. Mężczyzna nie potrafił podać powodu swojego agresywnego zachowania, stwierdził jedynie, że mógł to być wpływ alkoholu.\nZa znieważenie funkcjonariusza grozi do 1 roku pozbawienia wolności, natomiast za posiadanie narkotyków do 3 lat pozbawienia wolności.\nPoprzedni artykułNOWOROCZNY KONKURS. Wygraj książkiNastępny artykułCHEŁMEK. „Rekordowy” budżet gminy przyjęty jednogłośnie