00285 016795 20918719 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Adam Przechrzta Liczba stron: 360\nISBN: 9788363631369 Data wydania: 2013-04-08\nPonoć szachy są ulubioną grą polityków. Spędzanie wolnego czasu przy szachownicy zaleca się także adeptom geostrategii i wojskowym. Szachy to bowiem nie tylko gra, ale również konkretna filozofia działania. Mówi się, że uczy ona chłodnej kalkulacji, wybiegania myślą w przyszłość i podejmowania przemyślanych decyzji. Szachy wymagają myślenia, kreatywności i rozwagi, a także wiedzy o wypracowanych wcześniej rozwiązaniach, dzięki którym można uniknąć mata. Adam Przechrzta już w tytule sugeruje, że w jego powieści zostanie zastosowany gambit – otwarcie szachowe, w którym dla osiągnięcia dogodnej pozycji poświęca się mniej ważne figury. Co więcej, ów manewr oznacza nazwiskiem postaci tyleż intrygującej, co kontrowersyjnej: margrabiego Aleksandra Wielopolskiego, który od 18 VI 1862 do 12 IX 1863 roku był naczelnikiem rządu cywilnego Królestwa Polskiego; męża stanu, który z jednej strony bardzo przyczynił się do modernizacji kraju, z drugiej zaś aktywnie przeciwdziałał kolejnemu zrywowi narodowego, czym zasłużył sobie u wielu Polaków na miano zdrajcy. Książka Przechrzty jest niezwykle dynamicznie poprowadzoną alternatywną wizją historii Polski, dla której powstanie styczniowe stanowi porządkujący punkt odniesienia. Niektórzy bohaterowie mają nawet wgląd w to, co wydarzyło się w równoległym świecie „styczniowym” – świecie pełnym heroizmu i cierpienia. Co ważne, „Gambit Wielopolskiego” ukazuje się jako kolejny tom literackiej serii Narodowego Centrum Kultury „Zwrotnice czasu. Historie alternatywne”, eksplorującej konwencję historii alternatywnych. Dzięki połączeniu ciekawych rozwiązań fabularnych z brawurowymi wręcz zwrotami akcji powieść Przechrzty można uznać za ważny głos w nadal żywej historiozoficznej debacie na temat sensu powstań narodowych. Kto w książce zyska dzięki zagrywce zwanej „gambitem Wielopolskiego”? Kto – niczym pionek – zostanie poświęcony na ołtarzu większej sprawy? Zapraszam do lektury. Krzysztof Dudek Dyrektor Narodowego Centrum Kultury\nWstęp Dlatego wstąpiłem do gwardii, dlatego popieram cara. Bo wersje przyszłości, w których Romanowowie tracą władzę, są dużo gorsze dla ludności imperium, także dla nas, Polaków. Adam Przechrzta: Gambit Wielopolskiego Siedemdziesiąt procent Jokerów Adam Przechrzta napisał bardzo przewrotną, awanturniczą powieść o powstaniu styczniowym. Stworzył historyczny traktat czy, jak to mówią, powieść idei a zarazem dał popis bujnej cyberpunkowej i alternatywnej science fiction rozgrywającej się w drugiej połowie XXII wieku. Przy czym, co najdziwniejsze, w jego książce powstania styczniowego praktycznie nie ma. Nie ma, bo ono nie wybuchło, bo, by doń nie dopuścić, margrabia Wielopolski dokonał draństwa bardziej wymyślnego niż to, jakie znamy z naszej rzeczywistości. Nie było branki tylko coś gorszego – o tym wydarzeniu dyskutuje na początku powieści dwóch Polaków na służbie cara – Czachowski i Różycki. Obaj mają predyspozycje jokerów – wyrazistych, zdeterminowanych, charyzmatycznych osobników mogących wpływać na historię. Pierwszy jest byłym buntownikiem z organizacji Niepodległa, który przeszedł na służbę caratu. Drugi musi odstąpić od spisku, dokonać podobnego wyboru albo zginie. Wszystko jest zapisane w wyrokach superkomputera z petersburskiego Centrum Symulacji Rzeczywistości, który widzi przyszłość na wskroś. Wielokrotnie sprawdzany i testowany, nie myli się ani nie kłamie. Można w nim badać różne warianty dziejów według teorii wieloświata Hugha Everetta. Główny bohater Czachowski zobaczył tam ścieżkę losów świata, w której powstanie styczniowe wybucha, jego alter ego ginie w walce, a konsekwencje takiego biegu wypadków są dla Polski przerażające. Spór, dyskusję z historią, łączy Przechrzta ze wspaniałym opisem walk, dyplomatycznych i politycznych podchodów w przyszłości nasyconej komputerami i nanotechnologią. Jak u Ziemkiewicza w Pieprzonym losie Kataryniarza (i trochę też w Walcu stulecia) znajdziemy tu pokaz literackich możliwości cyberpunku użytego do badania losów narodu i wyborów jednostki. Ciekawa jest też geografia polityczna tego świata – mamy rywalizujące ze sobą Chiny, Euroland i zdemokratyzowane carskie Imperium, które nie jest takim mordercą wolności jak Żandarm Narodów znany z naszej rzeczywistości. Imperium szczerze zabiega o względy Polaków, których kusi także Euroland, ale to Imperium ma im więcej do zaproponowania. Nawet jednak ta cieplejsza wersja historii to świat na ostrzu. Czachowski z Różyckim uczestniczą w walkach, porwaniach, zamachach (ginie car), przeciwnicy wewnętrzni i zewnętrzni zakładają różne maski. Testują swoje możliwości stronnictwa i narody, kuszą, szczerze się zakochują bądź groźnie mszczą wpływowe kobiety. Choć wojskowi, policje i władcy inwigilują i podejmują próby zmylenia opinii publicznej, ale się z nią liczą. Przedstawiony świat tak czy owak nie wychodzi z formy – pozostaje ludzki i barwny, przestrzega elementarnych reguł. Nie pogrąża się w takim nihilistycznym chaosie, w jaki w naszej rzeczywistości wciągnęły go pierwsza wojna światowa a potem tysiącletnie imperia Hitlera i Lenina/Stalina. *** Wygląda to na novum i w jakimś sensie jest to novum w stosunku do tego, jak traktowano powstanie styczniowe w polskiej literaturze. W Lalce Prusa, u Orzeszkowej w Nad Niemnem wydawanych ze stempelkiem carskiej cenzury, jest ono zaledwie napomknieniem, wzmianką w pamiętniku Rzeckiego, zdawkową wizytą u powstańczej mogiły. U Stanisława Rembeka (na kanwie jego Ballad o wzgardliwym wisielcu Juliusz Machulski nakręcił znakomity Szwadron) powstaniec jest osobą zdaną na siebie, przeraźliwie samotną wśród obojętnych rodaków i wobec przeważającego wroga. U Władysława Terleckiego (np. w Dwóch głowach ptaka w Powrocie z Carskiego Sioła) uwięziony przywódca powstańczy, po długotrwałym odosobnieniu, poddany ciśnieniu argumentów z pozycji siły, zagrożony torturami daje sobie wydrzeć swój bunt, swoją rację czy prawdę. Zdradza szczegóły, ujawnia towarzyszy, odmawia co prawda współpracy jako szpicel, ale i tak wpada w pułapkę zastawioną przez wprawnych śledczych na swoją wolę i duszę. U Przechrzty niby inaczej, a przecież trochę podobnie. Autor tej cyberpunkowej awantury także wpisuje się w patriotyczną tradycję. Zamiast przebiegłego śledczego mamy obiektywne wyroki maszyny zdolnej przeniknąć czas. Carskiego stupajkę zastąpiła nieomylna supertechnologia, którą zbiorowym wysiłkiem wymyślali najwięksi fantaści: Stanisław Lem, Philip K. Dick, Isaac Asimov, William Gibson, Neal Stephenson, Jacek Dukaj. Nawiasem mówiąc, z Fundacji Asimova, w której mamy racjonalną próbę zapanowania nad czasem i procesami historii, czerpały podobno inspirację najlepsze mózgi KGB. To z ich powodu świat po 1978, 1980, 1986 i po 1989 roku nie zmieniał się tak, jak powinien. Tyle, że u Przechrzty owa maszyna do przenikania czasu i zmieniania jego wyroków pracuje dla obu stron. Cudowny wynalazek nakłoni co prawda do ustępstw buntownika, ale pozwoli mu też wybrać najlepszy możliwy wariant własnego i zbiorowego losu. Zatrzymajmy się na chwilę przy owym cudzie techniki. Polacy często śnili i śnią o szczęśliwym trafie, o dodatkowym czynniku, który poprawiłby układ sił, zmienił go na ich korzyść. To normalne u nacji, która poszła „w bój bez broni”. Bolesław Prus marzył we wspomnianej Lalce o metalu lżejszym od powietrza, o latających aparatach. W powieści Konrada Lewandowskiego Orzeł bielszy niż gołębica, wydanej przez Narodowego Centrum Kultury w tej samej serii „Zwrotnice czasu”, też mamy historię alternatywną, którą można badać za pomocą cudownego urządzenia, no i wspaniałe machiny, parowe czołgi na ropę i wodę utlenioną mogące przeważyć szalę polskich bitew. Lewandowski zaszczepia na naszym gruncie modną na Zachodzie konwencję steampunku. Próbę powtórzenia przeszłości, wyciśnięcia z niej wszystkich smaków, czyli zatrzymania czasu i zastanowienia się nad sensem i mechanizmami epoki kongresu wiedeńskiego, znajdziemy również w rewelacyjnym, tym razem cyberpunkowym Walcu stulecia Rafała A. Ziemkiewicza. Tak więc w przypadku Przechrzty, owszem, obcujemy z dziełem oryginalnym, ale też mamy do czynienia z polską tradycją, starą i nową, z obsesją czy szkołą myślenia, próbującą odrobić, tym razem z pomocą technologii, lekcję historii, która przez poprzednie pokolenia została oblana. Czy tylko polską? Wystarczy zajrzeć do przeglądów prasy zagranicznej w „Czasie Fantastyki”, by zobaczyć, że badaniu alternatywnych przebiegów dziejów w celach intelektualnych bądź terapeutycznych namiętnie oddają się także Rosjanie. Oni też wreszcie zaczęli dopuszczać do siebie, że być może również z nimi (przede wszystkim z nimi?) historia obeszła się bardzo surowo. Toteż nawet „joker” wprowadzony na scenę przez Przechrztę, kreator nowych wydarzeń, ma rosyjskiego odpowiednika – to tzw. „Popadaniec, czyli postać nam współczesna, która trafia w przeszłość, w czasy drugiej wojny światowej, i dzięki posiadanej wiedzy zmienia bieg historii” (Paweł Laudański: Skrachowane imperia, mity o wojnie ojczyźnianej, „CzF” 3(32) 2012). *** Spór z historią… Prawdziwa fala fantastycznych dzieł zalała nas zaraz po 1989 roku. Zanim powstała seria Narodowego Centrum Kultury, pisał swój Arterland Marcin Wolski, Jacek Inglot fantazjował w Quietusie na temat losów chrześcijaństwa przyblokowanego przez Juliana Apostatę, a Jacek Dukaj badał konsekwencje przegranej wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku w Xavrasie Wyżrynie. Potem już w serii „Zwrotnice czasu” wracaliśmy do tego tematu, sięgając po bardzo różne konwencje literackie i różne momenty dziejowe. Problemów w naszej historii nie brakuje. Co by się stało, gdyby nie doszło do cudu nad Wisłą. Gdyby Piłsudski opowiedział się po stronie białych, a nie czerwonych Rosjan. Gdybyśmy ruszyli z Hitlerem na Sowiety. Albo inaczej – jak wyglądałby świat, gdyby przywódcy powstania listopadowego uwierzyli w jego sukces, a za nimi poszła duża część polskiego społeczeństwa, a nie, jak gorzko przypomina w powieści Przechrzta, zaledwie garstka. Można nareszcie pytać i odpowiadać, badać i rozważać, bez politycznych tabu, bez czujnego cenzora za plecami. Można przywoływać różne historyczne szkoły, życzliwe Polakom, albo bardzo wobec nich krytyczne. Adam Przechrzta testuje w Gambicie… tę drugą możliwość, robi to z taktem, ale bezlitośnie. Wypomina rodakom wystąpienia wybuchłe nie w porę – do terminu powstania styczniowego podobno przyłożyli rękę brytyjscy agenci, bo taki był w danym momencie interes Londynu. Boleje też w swej powieści nad utraconą szansą objęcia korony carów przez królewicza Władysława z powodu niezrozumiałej niechęci do prawosławia jego ojca, Zygmunta III Wazy. Oczywiście, pyta przekornie, nie kruszy kopii, pokazuje różne możliwości, drażni się. Jak na książkę wartką, pełną olśniewających walk, technicznych gadżetów, mechaniki kwantowej, wykwintnych balów, polowań, politycznych i sercowych podbojów, z których jego bohater wychodzi obronną ręką (sklejony i pocerowany w jednym z cudów medycyny przyszłości – nanotechnologicznym sarkofagu) – jest to powieść dwuznaczna, dziwnie gorzka i dająca wiele do myślenia. Na temat przeszłości i przyszłości. Czasów odległych i bardzo bliskich. *** Oglądamy w Gambicie Wielopolskiego Wielką Rosję, w której żyje co prawda zaledwie osiem procent Polaków, ale już wśród zasiadających w Dumie ich udział wynosi czterdzieści procent. Dowiadujemy się, że siedemdziesiąt procent potencjalnych jokerów to też Polacy. Nasi okazują się Fenicjanami, Żydami, Grekami, Chińczykami, Arabami Imperium (z najlepszego okresu każdej z tych nacji), dają mu energię, żywość umysłu, zmysł gospodarowania, są bitni i lojalni. To bardzo przewrotne marzenie, bo ów sukces został ufundowany na piekielnej zdradzie (lub błogosławionej winie) Wielopolskiego, którą wspominają z dumą i drżeniem specjaliści z dostępem do superkomputera w petersburskim Centrum Symulacji. Trzysta lat później Polacy liczą się, są języczkiem u wagi w większości spraw żywotnych dla Imperium – międzynarodowych, narodowościowych, gospodarczych, finansowych, militarnych, emocjonalnych, dynastycznych. Polak Czachowski, były buntownik, zamachowiec, historyczny joker, teraz podopieczny rosyjskiego generała, gwardzista, bohater Imperium i zaufany jego najwyższych sfer, swatany z pierwszymi damami cesarstwa okazuje się zwornikiem losów tego dziwnego świata. Czy w całości oddał duszę nowej wersji siebie i losów ojczyzny, czy gdzieś w głębi przechował idee i powinności bojownika Niepodległej, tego autor do końca nie ujawnia. To skomplikowana, błyskotliwa, chwilami piękna fantazja. Niektóre jej elementy mogą się spodobać nawet Rosjanom, inne będą bardzo bolesne dla Polaków. Oto trzeba zdradzonej w powiciu i splamionej krwią bratobójczą niedoszłej styczniowej irredenty, by Polacy pokonali swą swarliwą, połowiczną naturę, a Wielka Rosja nie popadła w despotyczne samodzierżawie, a potem w bolszewickie zbydlęcenie. Pozbawieni państwowości Polacy staną się za to znaczącym elementem większej struktury decydującym o jej losach. Przechrzta fantazjuje i prowokuje, by rzetelnie pokazać, że historia jest gorzka, za wszystko trzeba płacić, wszystko ma swoją cenę. Rysując zasięg polskich wpływów, autor nie jest jednak naiwnym marzycielem: wzrost roli żywiołu polskiego w Imperium dwugłowego orła był faktem. Ciekawie pokazał to inny fantasta, Jacek Dukaj, w głośnej powieści alternatywnej, w pasjonującym Lodzie. W naszej rzeczywistości w czerwonym Imperium też działo się zrazu podobnie. Polacy pokazywali swoje możliwości w Petersburgu, Moskwie, na Syberii. Dostrzegł to generalissimus Józef Stalin i z wielką energią wdrożył właściwe sobie rozwiązania podczas szeroko zakrojonych czystek rozpoczętych w 1937 roku. Dopiero się dowiadujemy, jak wiele było ofiar polskich w tej akcji, zaś Katyń to było apogeum, po którym nastąpiły systematyczne czystki etniczne. Tyle, że w rzeczywistości po Gambicie Wielopolskiego, w świecie Adama Przechrzty, nie będzie Stalina. Zaś nasz człowiek po tamtej stronie, skoczek/joker/Czachowski zaczepiony w elicie carskiej władzy, nie zapomniał, kim jest, zyskał wiele stopni swobody i ma przed sobą wiele ruchów na historycznej szachownicy. Lipiec 2012 Maciej Parowski\nI Pociąg do Orenburga miał niewielkie opóźnienie, ale Czachowski przypuszczał, że zostanie ono nadrobione. Przy prędkości pięciuset wiorst na godzinę kilkunastominutowy poślizg nie miał większego znaczenia. A na dworcu powinien czekać na niego transport do Małej Taganki. Taganka… niewielka stanica tuż na granicy z komunistycznymi Chinami. Sztabskapitan westchnął, przypomniawszy sobie, że mija właśnie trzeci dzień jego urlopu. Jednak nie mógł przecież odmówić prośbie generała Mierkułowa, Borysa Władysławowicza, wujka Borii. Andrzej Czachowski rozparł się wygodnie i rozejrzał dokoła. Przedział był niemal pusty, poza nim zajmowała go jedynie podrzemująca przy oknie, młoda dziewczyna i również przysypiający porucznik piechoty. Sztabskapitan uprzejmie skinął głową w odpowiedzi na salut przechodzącego korytarzem pułkownika huzarów – zgodnie z niepisanym prawem nawet starsi stopniem pierwsi oddawali honory, widząc mundur osobistej gwardii cara. Sobstwiennyj Jego Impieratorskogo Wieliczestwa Konwoj był legendą. Od czasu oblężenia Sewastopola, żołnierze Konwoja mieli pierwszeństwo w żołnierskich knajpach, na balach i w burdelach. I przyjmowali honory od starszych o trzy rangi. – Panowie oficerowie! – podał komendę, stając na baczność niewysoki, czarniawy porucznik. Czachowski nie zareagował. Do przedziału wszedł rosły mężczyzna w mundurze majora żandarmerii. Zmierzył ostrym spojrzeniem porucznika – komenda nie była zbyt entuzjastyczna, a na dodatek padła z parosekundowym opóźnieniem; mało kto lubił żandarmów. Po chwili major przeniósł wzrok na Czachowskiego. – Dokumenty, poproszę! – warknął, piorunując wzrokiem oficera. Wolno, z wykalkulowaną na zimno dezynwolturą, Polak sięgnął po przepustkę. – Pańskie szewrony! – wskazał palcem major. – Coś z nimi nie tak? – zdziwił się obłudnie Czachowski. Rzecz jasna, wszystko było nie tak – naszywki umieszczono do góry nogami i poniżej łokcia, niczym u podoficera. Jedna z fanaberii, na jakie pozwolili sobie po Sewastopolu żołnierze Konwoja. Żandarm poczerwieniał, zdawało się, że wybuchnie, ale po chwili jego wzrok prześlizgnął się po baretkach Polaka. Po lewej stronie „sałatki owocowej”, przedstawiającej karierę wojskową oficera, od strony serca, widać było puste miejsce. Brakowało orderu „Za Sewastopol”, jednego z najważniejszych odznaczeń imperium. Widomy znak, że krnąbrny sztabskapitan brał udział w drugiej wojnie krymskiej. Gwardziści nigdy nie nosili tego orderu – w imię pamięci po poległych towarzyszach. Zza pleców żandarma wyjrzała zaniepokojona twarz jednego z żołnierzy patrolu. Aresztować oficera gwardii za nieprzestrzeganie przepisów ubiorczych? Wolne żarty – nawet głównodowodzący brat imperatora, Wielki Książę Aleks, udawał, że nie widzi braków w umundurowaniu gwardzistów. I nie dziwota, to właśnie Sobstwiennyj Jego Imperatorskogo Wieliczestwa Konwoj ocalił życie cara. Każdy dowódca garnizonu uwolni Polaka w kwadrans, a później weźmie się za nadgorliwych żandarmów. Najwyraźniej major doszedł do tego samego wniosku, bo zgrzytnąwszy zębami, oddał Czachowskiemu dokumenty i bez słowa opuścił przedział. – Przepraszam panie kapitanie za te wrzaski – odezwał się ze skruchą w głosie porucznik – ale wolałem, żeby ten dupek nie oglądał zbyt uważnie moich papierów. Ostatnio taki skur… – urwał gwałtownie, widząc, że drzemiąca pod oknem dziewczyna otwiera oczy. – Raczy pani wybaczyć, mademoiselle – Zaczerwienił się gwałtownie. Dziewczyna odpowiedziała pobłażliwym uśmiechem. – Nic się nie stało – zapewniła. Rozchyliła kosztowny, skórzany płaszcz, odsłaniając przepasaną w talii świtkę i przypięty do pasa pistolet. – Pochodzę z dońskich Kozaków – powiedziała. – Czasem, jak tatko po wódce się rozhula, to nie takie rzeczy mówi… – Dokąd pani jedzie? – zainteresował się Czachowski. – Do siostry. Mieszka z mężem w Małej Tagance. – W garnizonie? To przecież tuż przy granicy – zmarszczył brwi sztabskapitan. – W garnizonie – przytaknęła i dodała pewnym głosem. – Miejsce żony jest przy mężu. Do czasu – pomyślał ponuro Czachowski. – Do czasu. – A pan? – spytała. – Także jadę do Małej Taganki. Jeśli nie ma pani nic przeciwko wojskowemu transportowi, to mogę panią podrzucić na miejsce – zaproponował. – Dojedzie pani szybciej niż poduszkowcem pasażerskim. Po chwili wahania dziewczyna przyjęła ofertę. Co prawda na pograniczu nie było najbezpieczniej i samotna kobieta musiała uważać, z kim się zadaje – rzecz nie do pomyślenia w centralnych prowincjach imperium – ale nawet najgorszy degenerat pomyślałby dwa razy, zanim zadarłby z Kozakami, w razie czego miałby szczęście, jeśli pierwsza dopadłaby go policja. Zresztą smukła jak młoda brzózka dziewczyna bynajmniej nie sprawiała wrażenia bezbronnej. Wychowana w kozackiej stanicy, zapewne bez trudu potrafiłaby dać do zrozumienia natrętowi, że jego zainteresowanie nie jest mile widziane. Porucznik, wyciągnąwszy z plecaka gitarę, zwrócił się w stronę towarzyszki podróży i zaintonował starą, kozacką balladę. Dziewczyna zawtórowała mu czystym, wysokim głosem. Czachowski zmrużył oczy ukołysany tak tęskną melodią, jak i sykiem powietrza rozcinanego przez mknący na magnetycznej poduszce pociąg. Nie dla mienia pridiot wiesna… Nie dla mienia Don razoljotsia I sierdce diewiczje zabjotsia S wastorgom czuwstw… Nie dla mienia. Nie dla mienia cwietut sady, W dolinie roszcza rascwietajet. Tam sołowiej wiesnu wstrieczajet… On budiet piet’ nie dla mienia. Nie dla mienia, nie dla mienia… Nie dla mienia, nie dla mienia… Nie dla mienia kujut konia, I wietier griwoju igrajet, On bjot kopytom i nie znajet – Jego kujut nie dla mienia… Jakaś uparta przekorna część umysłu, na wpół śpiącego oficera, tłumaczyła słowa na polski, choć czynność ta była tyleż płonna, co pozbawiona sensu – Czachowski nie tylko mówił, ale i myślał po rosyjsku. Nie dla mnie wiosna nastanie… Nie dla mnie wyleje Don I serce dziewczęce z zachwytem Zabije… Nie dla mnie. Nie dla mnie kwitną drzewa, Gaj w dolinie rozkwita. Tam słowik wiosnę wita, Lecz nie dla mnie już śpiewa. Nie dla mnie, nie dla mnie… Nie dla mnie, nie dla mnie… Nie dla mnie kują konia, I wiatr mu grzywę szarpie. Biegłby mój rumak, lecz nie wie – Że kują go już nie dla mnie… *** – Musi pan być kimś ważnym – stwierdziła popatrując na niego z ciekawością dziewczyna. – Ja? – zdziwił się szczerze Czachowski. – Skąd pani to wnosi? Oficer umieścił już bagaż współpasażerki w przedziale desantowym potężnego WKA–120 i zabrał się za przenoszenie swoich manatków. Nie żeby było ich wiele: worek z kilkoma zmianami odzieży i przyborami toaletowymi oraz walizka z bronią. Generał Mierkułow pozwolił mu zabrać własny sprzęt – tereny graniczące z Chinami nie cieszyły się dobrą sławą. – No, przecież przysłali kabana – odparła prostodusznie, wskazując okazały pojazd. – Z eskortą. Polak westchnął bezradnie omiatając spojrzeniem drapieżne sylwetki dwóch wozów zwiadowczych flankujących transporter. Obowiązywał go – jak i wszystkich żołnierzy gwardii – stanowczy zakaz krytykowania członków rodziny panującej. Litery WKA pochodziły od słów: „Wielki Książę Aleks”, ale żołnierze woleli używać mniej oficjalnej nazwy tej znakomitej skądinąd maszyny. Jakiś dowcipniś – i nie bez powodu – ochrzcił ją mianem Wieprza. Cóż, Bogiem a prawdą rzeczywiście istniało pewne podobieństwo między wyglądem transportera, a zwalistą sylwetką Wielkiego Księcia. Żartowano, że niedługo do armii trafi kolejna ulepszona wersja WKA, tym razem oznaczona cyfrą 130, odnoszącą się do aktualnej wagi głównodowodzącego… – Widział pan brata imperatora? On naprawdę jest taki gruby? – zadała kolejne pytanie dziewczyna. – Wielki Książę jest znakomitym tancerzem – odpowiedział z kamienną twarzą Czachowski. Stanowczym gestem zaprosił ją do wnętrza pojazdu, sam usiadł przy panelu obserwatora – jeden z żołnierzy ustąpił mu miejsca. Ruszyli. Lekkie poduszkowce pomknęły naprzód, momentalnie otaczając się polem maskującym. Jedynie ledwie dostrzegalne drgania powietrza i uginająca się trawa – dworzec na przedmieściach Orenburga otaczały starannie przystrzyżone trawniki – pozwalały śledzić ich trasę. Kaban nie był taki szybki, a jego system kamuflażu zacierał tylko z grubsza kontury maszyny, ale wielowarstwowy pancerz i sześciolufowe działko Gaussa czyniły go śmiertelnie groźnym przeciwnikiem. Oficer nie czuł się szczególnie zagrożony, przebywał już w miejscach stokroć bardziej niebezpiecznych, stąd sądził, że przydzielona mu eskorta była raczej wyrazem troski o misję. Generał Mierkułow nie ukrywał powagi sytuacji: superkomputery z petersburskiego Centrum Symulacji Rzeczywistości wykryły kolejnego jokera, człowieka, którego działania mogły zmienić bieg historii. Na pozór był on zwykłą blotką – używając ulubionej przez ekspertów Centrum karcianej terminologii – ot, poruczniczyna w nadgranicznym garnizonie. Natomiast fakt, że aktywnie uczestniczył w działaniach tajnej organizacji o wiele mówiącej nazwie „Śmierć Wielopolskiemu!”, dążącej do wyjaśnienia dlaczego margrabiemu przyznano status bohatera imperium, nie był już taki zwyczajny. Wytypowany przez system człowiek był Polakiem, dlatego do wykonania misji wybrano właśnie jego – także Polaka. I aktywistę uznawanej za terrorystyczną grupy „Niepodległa”. No dobrze, byłego aktywistę. Czachowski miał nadzieję, że dogada się z rodakiem, wiedział, że w przypadku niepowodzenia sprawa zostanie przekazana do odpowiedniego wydziału ochrany. I zamknięta. Definitywnie zamknięta. *** Czachowski zapukał w niedbale pomalowane drzwi. Wnioskując z ich wyglądu, panienka Maria, Maria Aleksandrowna, najwyraźniej nie cieszyła się jakimiś szczególnymi względami, choć była szwagierką dowódcy bazy, pułkownika Skopenki. A może po prostu nadgraniczna stanica nie dysponowała lepszymi pokojami? W końcu on sam – mimo że oficer gwardii – otrzymał do dyspozycji izdebkę, którą co najwyżej można było nazwać przyzwoitą. Nie doczekawszy się odpowiedzi, zastukał ponownie. Po chwili w otwartych drzwiach stanęła Maria. Wyraźnie starała się opanować przyspieszony oddech, a kunsztownie ułożone włosy i pociągnięte opalizującą pomadką usta wskazywały, że ostatnie kilka chwil spędziła przed lustrem. – Mario Aleksandrowna – skłonił się lekko oficer. – I cóż, kapitanie? Przyszedł pan zaprosić mnie na spacer, a może do kantyny? – spojrzała na niego spod opuszczonych rzęs. – Ja… – Siostra ostrzegła mnie przed gwardzistami, podobno uwielbiacie bałamucić młode dziewczęta. – Ale… – No dobrze, możemy iść na spacer – stwierdziła, kapryśnie wydymając wargi. Czując się głupio jak rzadko kiedy, Czachowski odstąpił w tył. – Z przyjemnością zaproponowałbym pani spacer, jednak… – zawiesił głos, nie wiedząc jak dokończyć zdanie. Drobna, ale bynajmniej nie słaba dłoń złapała go za rękaw i obróciła lekkim szarpnięciem. Dziewczyna zabrała mu trzymany za plecami kombinezon i obejrzała go z pozornie obojętnym wyrazem twarzy. Jeden ze szwów był rozpruty. – A więc, tak naprawdę potrzebował pan jedynie szwaczki? Oficer z konsternacją uświadomił sobie, że jego twarz pokrywa rumieniec, dawno niewidziany i raczej nieoczekiwany gość. Maria roześmiała się pierwsza, w chwilę później zawtórował jej Czachowski. Przez kilka minut zaśmiewali się jak dzieci, nie mogąc opanować wesołości. – No cóż – oznajmiła wreszcie, otarłszy łzy. – Jeśli nie chce mnie pan bałamucić, to zaszyję panu ubranie. – Będę wdzięczny – zapewnił gorąco Polak. – Ale przecież ma pan taki ładny mundur… – Nawet kilka. Jednak wolałbym, aby mi na każdym kroku nie salutowano – wyjaśnił. –Chcę pogadać z żołnierzami… nieoficjalnie. – Nie umie pan szyć? Myślałam, że każdy żołnierz… – Niech pani nie kopie leżącego – poprosił z pokorą. – Sobstwiennyj Jego Imperatorskogo Wieliczestwa Konwoj to dość specyficzna formacja. Służą tam tylko oficerowie i każdy ma przynajmniej jednego ordynansa. Dwa lata temu zszyłem co prawda ranę koledze… Kiedy odzyskał przytomność, no cóż, nie był zbyt zadowolony. Szew wyglądał paskudnie. – Myślałam, że wszyscy używają kleju tkankowego? – Nie mieliśmy kleju – wymamrotał Czachowski. – Nie mieliśmy wielu rzeczy… – Nie mieliście kleju? Przecież to standardowe wyposażenie każdego pakietu medycznego? Zaraz! Sewastopol! Pan był w Sewastopolu! – Byłem – przyznał, odwracając wzrok. – I proszę, nie rozmawiajmy o tym – powstrzymał ją gwałtownym gestem. – A jednak nie jest pan takim bałamutem, jak przypuszczałam. Cóż łatwiejszego niż emablować dziewczynę opowieściami o walkach w Sewastopolu? – Żaden gwardzista nie będzie w ten sposób uwodził kobiet – zapewnił ją głuchym głosem Czachowski. – Nigdy… – Gotowe – poinformowała, odgryzając nitkę. – Jest pan żonaty?– zapytała znienacka. – Już nie – odparł sucho. – I nie, nie powiem dlaczego – dodał szybko, widząc, że dziewczyna otwiera usta. –Dziękuję za kombinezon. Na korytarzu dogonił go dźwięk gitary – grał któryś z żołnierzy. Dobór piosenki nie poprawił humoru Czachowskiemu. No, a kobiety, te z żołnierskich snów, co robią, gdy nas w domu widzą znów? Witają nas, choć pragną uciec stąd, gdzie niewiernością cuchnie każdy kąt. I znowu dudni krok, żołnierski krok, a górą jak szalony śmiga ptak. Na karkach swych czujemy kobiet wzrok. Czy wiecie, o czym myślą patrząc tak? *** Porucznik Różycki, wysoki blondyn o ostrych, kanciastych rysach twarzy, nie wyglądał na speszonego, chociaż wizyta oficera carskiej gwardii z pewnością nie była czymś zwyczajnym. Na pograniczu nie zwracano jednak specjalnej uwagi na konwenanse – przede wszystkim liczyło się to, żeby przeżyć. Z rozmowy z pułkownikiem Skopenką Czachowski dowiedział się, że tylko w ciągu ostatniego miesiąca jego ludzie odparli trzy rajdy rebeliantów z Nowego Xinjiangu i zastrzelili chińskiego dywersanta. Tymczasem oparty łokciami o zwieńczenie stylizowanego na średniowieczny muru Różycki beztrosko ćmił papierosa, zapatrzony w pulsujące poniżej, cicho brzęczące L-pole. Jak zauważył mimochodem Czachowski, wydychana przez porucznika substancja niezbyt przypominała ekologiczną parę wodną – zapewne wkład elektronicznego papierosa został odpowiednio podrasowany. Zapach przypominał tytoń, prawdziwy tytoń, natomiast lekka, słodkawa nuta sugerowała domieszkę marihuany. Nic specjalnego w armii, nic szczególnego na pograniczu. – O czym chciał pan porozmawiać, kapitanie? – rzucił wreszcie porucznik bez specjalnego zainteresowania w głosie. Mimo młodego wieku – nie wyglądał na więcej niż dwadzieścia kilka lat – nie widać było po nim zdenerwowania niecodzienną bądź co bądź wizytą. – O panu – odparł spokojnie Czachowski. – Możemy też porozmawiać o Aleksandrze Wielopolskim… nawiasem mówiąc nazwa „Śmierć Wielopolskiemu!”, jest dość pretensjonalna, a i z punktu widzenia logiki nie za bardzo… W końcu margrabia zmarł pod koniec dziewiętnastego wieku. Cisza trwała przez kilka uderzeń serca. – Zapewne w tym momencie powinienem zemdleć z wrażenia? – spytał sarkastycznie Różycki. Spokojnie wyłączył papierosa i bez pośpiechu opuścił ręce wzdłuż ciała. Teraz jego prawa dłoń znalazła się tuż przy rękojeści bojowego noża, przypiętego na udzie, i niewiele dalej od kolby pistoletu. – Chciałem porozmawiać – zaznaczył z naciskiem Czachowski. – Nic więcej. – A jeśli rozmowa nie przyniesie skutku, zajmie się mną… – Kto inny – wpadł mu w słowo Czachowski. – To, niestety, jedyne rozwiązanie… Jest pan jokerem. Tak twierdzą ludzie z Centrum Symulacji Rzeczywistości – dorzucił wyjaśniająco. Na moment twarz Różyckiego utraciła wyraz obojętności, ale porucznik opanował się szybko. Tak jakby liczył się wcześniej z taką możliwością albo przyzwyczajony był do rozmaitych niespodzianek. To drugie nie byłoby dziwne na pograniczu. – Chce pan apelować do mojego instynktu samozachowawczego? – Chcę apelować do pańskiego rozsądku. – Mam uwierzyć, że Wielopolski był tylko szefem rządu Królestwa Polskiego, jak podają oficjalne podręczniki? Że koncesje polityczne i gospodarcze, mam na myśli te naprawdę poważne, które otrzymali Polacy od nie tak znowu przychylnego im cara, wzięły się znikąd? A może to wszystko kwestia siły perswazji pana margrabiego? Chce mnie pan przekonać, że za okresem prosperity, jaki zapoczątkował Wielopolski w tysiąc osiemset sześćdziesiątym trzecim, nic się nie kryje?! – roześmiał się sardonicznie Różycki. – Ależ, kryje się, kryje… – Nasi badacze ustalili – tak, my też mamy komputery! – że powstrzymał on nadchodzące powstanie, organizując brankę, którą przeprowadził zresztą w niesłychanie brutalny sposób. A Polska już nigdy nie próbowała odzyskać niepodległości… Czachowski bez słowa pokręcił głową. – Branka? Też mi pomysł… Organizacje powstańcze miały swoich szpiegów wśród carskich urzędników, zresztą wielu z nich było Polakami – właśnie dzięki Wielopolskiemu. To dzięki jego zabiegom przyznano Polakom większe prawa, jeszcze przed sześćdziesiątym trzecim. Jest pan zawodowcem. Naprawdę myśli pan, że masowy i imienny pobór do wojska – operację, było nie było, o ogromnym zasięgu – dałoby się utrzymać w tajemnicy? Jak długo? A jak zareagowaliby ludzie wymienieni na liście? Ci, których miano przymusowo wcielić do armii? Różycki milczał. – Powstanie zaczęłoby się wcześniej, niż planowano, bo wszyscy proskrybowani daliby dyla do lasu! Ot, co przyniosłaby wasza branka! – Niby dlaczego mam panu wierzyć ?! Panu, pretorianinowi imperatora! – powiedział podniesionym głosem porucznik. – Kłamstwo nie leży ani w moim charakterze, ani w interesie Jego Wysokości – odparł zimno kapitan. – Po prostu nie macie racji. – A więc co się stało? Co takiego zrobił Wielopolski, że myśl o powstaniu rozwiała się jak sen złoty, a sam margrabia został bohaterem imperium? – zapytał już ciszej Różycki. – A może nie mam prawa tego wiedzieć? Bo przecież w każdym podręczniku można przeczytać, że ni stąd ni zowąd nadano mu Order Świętego Andrzeja Powołańca – najwyższe odznaczenie państwowe, ale nie ma ani słowa – dlaczego? – Może pan pytać o wszystko i gwarantuję, że otrzyma pan odpowiedź – odparł znużonym tonem Czachowski. – Nie mam na myśli siebie – moja wiedza jest ograniczona – od dzisiaj przysługuje panu dostęp do Centrum. – Pod warunkiem? – Żadnych warunków. Oczywiście, rozumie się samo przez się, że albo wyjdzie pan z Centrum przekonany do idei wspierania monarchii, albo będzie pan martwy. Ale to już nie moja decyzja. – Rozumie się – przytaknął Różycki, ponownie wyjmując papierosa. Wyglądało, że perspektywa gwałtownej śmierci niespecjalnie go poruszyła. Co było do przewidzenia – w rejonach przygranicznych toczyła się wojna, a nie urodził się jeszcze taki agent ochrany, który przewyższyłby rebeliantów w pomysłowości, jaką ci wykazywali, mordując schwytanych żołnierzy imperatora. Na pograniczu nikt, absolutnie nikt – od nastoletnich dziewcząt po starców – nie rozstawał się z bronią. Nigdy i pod żadnym pozorem. Wszyscy wiedzieli też, że ostatni pocisk należy zachować dla siebie. – No więc, w imię czego Wielopolski zamienił ideę zwycięskiego powstania na służbę caratowi? – Zwycięskiego powstania? – powtórzył cierpko Czachowski. – Na litość boską, poruczniku… Aby powstanie zakończyło się zwycięstwem, musiałoby mieć szerokie poparcie w społeczeństwie. Tymczasem niemal nikt go nie chciał – podobnie jak listopadowego. Nie mogło się także udać bez sprawnej organizacji i współdziałania dowódców – żaden z tych warunków nie został spełniony. – Jeśli chodzi o tę ostatnią kwestię, ma pan na myśli powstanie listopadowe czy to późniejsze, niedoszłe, bez nazwy? – spytał zjadliwie Różycki. – Oba – odparł sztabskapitan, wzruszając ramionami. – Wie pan, co się stało, kiedy Rosjanie wykryli działalność spiskową w przededniu powstania listopadowego? Te wszystkie Towarzystwa Patriotyczne, Wolnomularstwa Narodowe i inne Panta Kojny? Otóż, powołali Sąd Najwyższy Wojenny – uwaga, uwaga! – złożony z samych Polaków. W jego skład weszli generałowie Hauke, Blumer i Kurnatowski oraz pułkownicy Bogusławski i Skrzynecki. Jak to zacne grono osądziło rodaków? Ano, trzech podsądnych co prawda uniewinniło, ale już Łukasińskiego skazało na dziewięć lat ciężkiego więzienia, a Dobrogojskiego i Dobrzyckiego na sześć. – Skrzynecki głosował przeciwko wyrokowi skazującemu! – Owszem – przytaknął Czachowski. – Głosował. Bo przed podjęciem decyzji dał do zrozumienia działaczom Towarzystwa Patriotycznego, że „wypełni swój obowiązek jako Polak i jako sędzia”, ale że potrzebuje szesnastu tysięcy złotych na różne, jak to się wyraził, forszusa. I pieniądze te otrzymał. Różycki zaciągnął się nerwowo, uderzył zaciśniętą pięścią w mur. – Tym niemniej… – zaczął. – Tym niemniej, zwymyślany przez Wielkiego Księcia Konstantego natychmiast wycofał swój sprzeciw. Ciekawi pana, jak uzasadnił swoją postawę późniejszy wódz naczelny powstania? Otóż stwierdził, że „czuje w swym sumieniu”, iż powinien swój głos połączyć z głosami pozostałych sędziów. No i połączył. – Jednak masowe powstanie… – Masowe powstanie? A któż miał je robić? Ciemne i głupie chłopstwo, które nie za bardzo rozumiało pojęcie narodu polskiego, a już kompletnie nie miało zamiaru bronić interesów owego narodu? Mieszczaństwo, które chciało jedynie spokojnie żyć i pracować, póki rewolucyjne nastroje nie podgrzały atmosfery? A może zajęta gospodarowaniem w swoich majątkach szlachta? Oficerowie? Wolne żarty! Niemal wszyscy z nich byli przeciwko powstaniu bądź to ze względu na przysięgę daną carowi, bądź też na przekonanie, że walka z Rosją nie ma szans powodzenia. Albo jedno i drugie. Wielu z nich zginęło, usiłując powstrzymać coś, co postrzegali jako nieodpowiedzialną awanturę. Napotkawszy maszerujących przez miasto podchorążych, generał Hauke zaapelował: „idźcie do domów dzieci”. „Dzieci” odpowiedziały salwą… Cieszący się ogromną sympatią żołnierzy generał Stanisław Potocki został najpierw kilkakrotnie poturbowany, a kiedy przemawiał do trzeciego pułku piechoty liniowej – ciężko postrzelony. Zmarł dzień później, rozpaczając, że „życie polska wydziera mu ręka”. Ignacy Blumer poległ z kolei przy Arsenale, próbując powstrzymać kompanię piątego pułku piechoty. Postrzelono go i pchnięto bagnetem. Zginął także, rozmawiając z grupką powstańców, generał Siemiątkowski, którego do wystąpienia przeciwko powstaniu namawiał pułkownik, późniejszy generał i wódz naczelny, Jan Skrzynecki. Sam – a jakże! – przeciwny listopadowemu zrywowi. Można by wymieniać długo – zakończył z westchnieniem Czachowski. – Tylko po co?… Tym razem milczenie trwało dłużej niż poprzednio. Ciszę przerywał tylko suchy trzask palącego się papierosa, najwyraźniej wkład nie był najlepszej jakości. – A jednak minął się pan z prawdą – odezwał się wreszcie Różycki. – Pańska wiedza wcale nie jest taka mała, jak pan sugerował. – Mówi panu coś nazwa „Niepodległa”? – Więc i o tym wiecie? – Wiemy? – No, ochrana i… – Poruczniku – przerwał mu bez ceremonii Czachowski. – Jeśli jeszcze raz zasugeruje pan, że mam coś wspólnego z jakąkolwiek instytucją czy formacją inną niż Sobstwiennyj Jego Imperatorskogo Wieliczestwa Konwoj, wyślę panu sekundantów. Kapitan mówił bez specjalnego nacisku, ale wypowiadane przez niego słowa miały ponury, metaliczny pogłos przypominający szczęk repetowanego, staroświeckiego karabinu. Choć nie było słychać w nich groźby, ale Różycki i tak poczuł ciarki wzdłuż kręgosłupa. Znienacka zdał sobie sprawę, że jeszcze nigdy nie był tak blisko śmierci. – Przepraszam – wykrztusił. – Byłem jedną z osób, które stworzyły „Niepodległą” – kontynuował po niedługiej przerwie Czachowski. – I brałem udział nie tylko w działaniach zmierzających do wyjaśnienia tajemnicy Wielopolskiego, ale i w zamachach. – Dlaczego zmienił pan zdanie? Bo zmienił pan przecież? – Zmieniłem – przyznał kapitan. Sięgnął do kieszeni i nieco nerwowym, jak zdawało się Różyckiemu, gestem, wyciągnął paczkę papierosów. Prawdziwych, nie elektronicznych. – Czy to aby legalne? – spytał z wahaniem porucznik. – Papierosy? Niezupełnie – odpowiedział Czachowski, odruchowo podsuwając rozmówcy paczkę. – Myślałem, że można je zobaczyć tylko na starych vidach – oznajmił podekscytowany Różycki, zapominając na chwilę o toczonej od dłuższego czasu dyskusji. – One naprawdę są takie szkodliwe? – Myślę, że dużo mniej niż marihuana… Zapalili. – Skąd pan to ma? Przecież, ani u nas, ani w Eurolandzie… – Kaban je lubi – wyjaśnił Czachowski, wzruszając ramionami. – A ponieważ do skąpych nie należy, dzieli się z Konwojem. – Ma pan na myśli Wielkiego Księcia? Przecież nie wolno panu… – Powiedzmy, że miałem na myśli bardziej pozytywne znaczenie tego słowa. Jego rozmówca odchrząknął dyplomatycznie – rzeczywiście termin kaban mógł oznaczać także dzika. – Dlaczego zmienił pan poglądy – Różycki wrócił do wcześniej zadanego pytania. – Czym pana przekonali, bo przecież nie zastraszyli? – Rzecz jest prosta – wyjaśnił Czachowski, wydmuchując dym. Po wizycie w Centrum doszedłem do wniosku, że wspieranie monarchii leży w najlepszym interesie wszystkich Polaków. Dlatego też wstąpiłem do gwardii. – Przyjęli pana? Z pańską… przeszłością? – Centrum poręczyło za mnie. Tych maszyn nie można oszukać. – Naprawdę? Mam uwierzyć, że ich prognozy zawsze się sprawdzają? Na podstawie jakichś tam analiz mam nagle zacząć pomagać komuś, kogo do tej pory uważałem za największego wroga swojego narodu? Czachowski parsknął śmiechem. – Proszę wybaczyć moją niewczesną wesołość, poruczniku, ale przypomina mi pan mnie samego, cztery lata temu – wyjaśnił przepraszającym tonem. – Ja także zadawałem sobie podobne pytania. – I co? – Po pierwsze, to nie są „jakieś tam analizy” – powiedział już poważnie Czachowski. – Słyszał pan o śladach biologicznych? – Jeśli to wiedza ze szkoły oficerskiej, to chyba nie uważałem na zajęciach… – Na wszystkim, czego pan dotyka czy używa, zostaje ślad. Pot, ślina, tłuszcz, wreszcie krew. Dawniej niewiele można było z tego wywnioskować....co najwyżej, ustalić grupę krwi czy DNA. Dzisiaj… Dzisiaj można dużo więcej. Praktycznie, co tylko pan sobie zażyczy – dodał, nie wiedzieć czemu, głuchym głosem. – Na podstawie śladów biologicznych komputery potrafią przeanalizować procesy zachodzące w organizmie. Mogą określić nie tylko stan pańskiego zdrowia, ale i nastrój, a nawet, z prawie stuprocentową dokładnością przewidzieć, co pan zrobi. Baza danych przechowywana w Centrum obejmuje miliony osób: i tych żyjących w przeszłości, i obecnie. Jeśli porówna się pańskie dane z informacjami o osobach, z którymi ma się pan spotkać, nieważne w jakiej sprawie, można przewidzieć wynik tego spotkania. Niemal z absolutną pewnością. Oczywiście to wszystko podbudowane jest analizą matematyczną, obliczeniami z zakresu rachunku prawdopodobieństwa i wielu innych dziedzin. Jeśli pan zechce, wyjaśnią to panu fachowcy, ważne jest jedno – to naprawdę działa. – I cóż z tego? – Centrum bada warianty przyszłości niczym wróżka. Bazuje na przeogromnych zbiorach śladów biologicznych zebranych z przedmiotów, których używali jokerzy… a także na dokumentach, wspomnieniach, raportach wywiadu. Odpowiada na pytanie: co by było gdyby? I sugeruje odpowiednie dla danej prognozy działania. Gdzieś tam, w Centrum, w otchłaniach cyberprzestrzeni hoduje się wizje Rosji bez Romanowów i Polski, która przegrała – bo i przegrać musiała – powstanie styczniowe. Tak je nazwano – dodał Czachowski z gorzkim uśmiechem. – Styczniowe… I niech mi pan wierzy, są to wizje przerażające. Światowe wojny, masakry cywili, miliony ofiar… I mała – jakże mała! – Polska. Mała terytorium, mała głupotą swoich przywódców, mała gospodarczo. Dlatego wstąpiłem do gwardii, dlatego popieram cara. Bo wersje przyszłości, w których Romanowowie tracą władzę, są dużo gorsze dla ludności imperium, także dla nas, Polaków. – Naprawdę uwierzył pan w te wszystkie prognozy?! Dał się pan omamić… – Poruczniku, czy naprawdę uważa pan, że przerasta mnie intelektem? Że przyjąłem to na wiarę? Nie sprawdziłem?! – warknął zniecierpliwiony Czachowski. – Jedynie dlatego że różnię się z panem w poglądach?! Ponownie zapadło milczenie, tylko z głębi stepu słychać było grające w burzanach świerszcze. – Świerszcze – stwierdził ze zdziwieniem Różycki. Potrząsnął głową, jakby chciał powrócić do przytomności. Coś było nie tak. Zdecydowanie nie tak. – L-pole! – krzyknął Czachowski. – Wyłączyli L-pole! Porucznik przechylił się przez zwieńczenie muru – rzeczywiście, błękitny wał otaczający stanicę zniknął. – Co się… – zaczął. Nie dokończył zdania. Pistolet Czachowskiego pluł już ogniem w stłoczone pod bramą cienie. Rozległ się ogłuszający ryk – zadziałał system alarmowy. Z koszar wysypali się na wpół ubrani, ale za to uzbrojeni żołnierze. – Atas! Orużje k’ boju! – rozległ się krzyk jakiegoś oficera. Jednak zanim ludzie Skopenki dotarli na stanowiska, włączyły się sterowane przez komputery działka Gaussa i sprzężone lasery. Ziemia wokół bazy zakipiała orana tysiącami pocisków wystrzeliwanych z ośmiokrotną prędkością dźwięku, gdzieniegdzie zadymiła, żarzona przez rozkwitające w mroku nocy, liliowo-złote słońca. Atak załamał się równie nagle, jak rozpoczął. Stanica zareagowała na zagrożenie błyskawicznie, brutalnie, z okrutną skutecznością. Jak to na pograniczu. – Szkoda tylko, że tak niewiele z nich zostało – zauważył Czachowski, wskazując resztki ciał pod bramą. Dobrze byłoby dowiedzieć się, jak wyłączyli L-pole. Różycki nie odpowiedział, nadal dzwoniło mu w uszach. *** Zwłoki leżały na podłodze, tuż obok wąskiego, wojskowego łóżka. Denat był sierżantem, nie spał więc w jednej z dwudziestoosobowych sal żołnierskich, ale dzielił izdebkę z innym podoficerem. Ten obudziwszy się, zaalarmował Skopenkę. Na zwłokach nie było widać śladów przemocy: krwi, podskórnych wylewów czy otarć naskórka. – Co pan o tym myśli, kapitanie? – zapytał Skopenko. Dowódca bazy wyglądał na zafrasowanego, cały czas bezwiednie przygryzał płowego wąsa. – Wczoraj L-pole, dzisiaj to. Jak pomyślę, że mam dywersantów w stanicy… – Już nie – odparł Czachowski, podnosząc się z klęczek. – Dywersant jest martwy. – Nie rozumiem? – Czym on się zajmował? – odpowiedział pytaniem Polak. – Sierżant? Był technikiem, konserwował systemy… Ni chuja siebie – wymamrotał. – Konserwował systemy bezpieczeństwa! – Wyłączył L-pole, później nie był już potrzebny – wyjaśnił Czachowski. – Ciekawe komu? – włączył się do rozmowy Różycki. – Czort wie. Rebeliantom, Chińczykom, może jeszcze komuś? Teraz tego nie ustalimy. Pewnie aktywowali jakiś wszczep na odległość. Założę się, że analiza wykryje szybko działającą truciznę, najpewniej neurotoksynę. To typowe w takich przypadkach. – Trzeba wysłać zwiad, i to szybko – mruknął Skopenko, po czym zwrócił się do Różyckiego. – Poruczniku, weźmie pan szwadron rozpoznania i sprawdzi ruiny. – Ruiny? – uniósł brwi Czachowski. – To resztki dawnego karawanseraju – odparł Skopenko. – Ze względu na ukształtowanie terenu, każdy, kto przekracza granicę, musi tamtędy przejść. Czasem zatrzymują się tam grupy dywersyjne, odpoczywają albo szukają ochrony przed dronami – systemy maskujące nie mogą działać bez przerwy dłużej niż dobę. Trzeba je podładować. – To chyba ułatwia wam pracę? – Istotnie, nie przeszkadza – przyznał pułkownik. – A tak z ciekawości.… rozumiem, że nie poinformowaliście sztabu, że nie musicie prowadzić rozpoznania okrężnego? – Rzeczywiście – wtrącił Różycki. – Jakoś wypadło nam to z głowy… – Proszę zrozumieć, kapitanie, na pograniczu sztabowe standardy niemal zawsze są nierealne: za mało etatów, za mało broni, za mało dronów – odezwał się zaniepokojony Skopenko. – Ależ ja to rozumiem! – zapewnił Czachowski. – I nic mi do waszych rozliczeń z kwatermistrzostwem. – A może wybrałby się pan ze mną kapitanie? – zaproponował znienacka Różycki. – Mógłby pan później opowiadać dziewczętom w Warszawie czy Petersburgu, jak własną piersią bronił pan zachodniej cywilizacji przed zalewem komunizmu… Czachowski parsknął z udawanym lekceważeniem. – Dlaczego nie? – odparł jednak bez namysłu. – Panie pułkowniku? Skopenko przez dłuższą chwilę przypatrywał się uśmiechniętym oficerom. – A iditie wy w pizdu, Polaki! – burknął wreszcie. *** Różycki ustawił maszyny w krąg, niczym kozacki tabor. Bioniczna siatka maskująca nie tylko zabezpieczała przed wszelkim skanowaniem, ale i wytwarzała spory obszar cienia, bez żenady wykorzystywany przez załogi zwiadowczych raptorów. Żołnierze grali w karty, drzemali i popijali lokalne piwo. Trzeba przyznać, że do tej ostatniej rozrywki podchodzili z umiarem. Kilku leniwie popatrywało na rozciągające się paręset sążni dalej ruiny. Wyłącznie dla zabicia czasu. Rozstawione wokół anteny i czujniki natychmiast zarejestrowałyby najmniejszy nawet ruch, wychwyciły aktywność każdego urządzenia bardziej skomplikowanego niż elektryczna szczoteczka do zębów. Pozostałości karawanseraju nie prezentowały się zbyt imponująco, ale resztki wykruszonych zębem czasu budowli, rzeczywiście mogły zapewnić schronienie przed obserwacją z powietrza. Strefa nadgraniczna była nieustannie patrolowana przez wszelkiego typu aparaty latające, od najnowocześniejszych, zasilanych miniaturowymi ogniwami atomowymi dronów po rebelianckie latawce przenoszące prymitywny sprzęt holograficzny. – Nie dokończyliśmy naszej rozmowy – powiedział Różycki, częstując Czachowskiego piwem. Ten jednym haustem wychylił pół pojemnika – mimo zapewnianego przez siatkę maskującą cienia było gorąco – i westchnął z rezygnacją. – Pamiętam – mruknął. Nie miał złudzeń co do zaproszenia na akcję. Wiedział, że albo przekona rodaka do swoich racji, albo poniesie konsekwencje porażki. Być może natychmiastowe. A po powrocie oddział rozpoznawczy zamelduje straty poniesione w starciu z niezidentyfikowanymi dywersantami. „Zabity, sztabskapitan Andrzej Czachowski, poległ bohaterską śmiercią, osłaniając odwrót razwiedgrupy. Rekomenduje się awans sztabskapitana do stopnia pełnego kapitana. Pośmiertnie. Podpisano: dowódca razwiedgrupy – Różycki Piotr Aleksandrowicz”. Ot, i wszystko… – Co pan chce wiedzieć? – zapytał rzeczowo. – Po pierwsze, jak pan się przekonał o nieomylności tych prognoz? – Zadając pytania, panie kolego, zadając pytania… Dostęp do Centrum oznaczał prawo do testowania systemu. – Jest pan jokerem? – Nie, za to mój wujek jest dowódcą wojskowego kontrwywiadu imperium – odparł sucho Czachowski. – Uratował mi życie, dalsza działalność „Niepodległej” zmusiłaby ochranę do podjęcia zdecydowanych kroków. Napsułem im sporo krwi. – W jakim sensie? – To ja założyłem „Niepodległą” – wzruszył ramionami kapitan. Gdyby uczucie jakie pojawiło się na twarzy Różyckiego nazwać zdziwieniem, byłoby to grube niedopowiedzenie – porucznik wyglądał jak rażony gromem. – Te wszystkie zamachy… – Tak, ja je zaplanowałem i brałem udział w większości z nich – przyznał ze znużeniem w głosie sztabskapitan. – Sześciu żandarmów w Warszawie, naczelnik ochrany w Petersburgu, metro w Moskwie, zakłady zbrojeniowe w Jekaterynburgu… Rozumie pan, poruczniku – niczego nie robię połowicznie. – Wspominał pan o testowaniu systemu? – Ach, tak… rzeczywiście. Grałem na giełdzie, spekulowałem złotem i diamentami. System nie omylił się ani razu. Nie, na większą skalę to niemożliwe, taka działalność zmieniłaby losy świata – odpowiedział na niezadane pytanie. – W końcu sprawdziłem swoją żonę. – Proszę?! – Miałem jej chusteczkę, rozumie pan, dała mi przed wyjazdem na front, taki romantyczny gest. Poprosiłem Centrum o analizę osobowości właścicielki i prognozę na najbliższą przyszłość. Chciałem jej zrobić niespodziankę, zadziwić. No i zadziwiłem… siebie. Zdradzała mnie z kuzynem. – Co pan zrobił? – Rozwiodłem się. – Z tą całą sprawą – wie pan o czym myślę. Ja bym tego tak nie zostawił… – Wysłałem jej kwiaty. Już po rozwodzie. – Żartuje pan? – W żadnym wypadku. Te kwiaty… Nie napisałem, że są ode mnie… były bez bilecika. Wie pan, zdrada to choroba bardziej zaraźliwa niż dżuma. I równie niebezpieczna. Nic dziwnego, że budzi lęk i podejrzenia. Później, po tym wszystkim, zastanawiałem się, z kim jeszcze żona przyprawiała mi rogi… kuzynek nie był pierwszy. Dopilnowałem, aby kwiaty dostarczono w jego obecności i mój krewniak zaczął zastanawiać się nad tym samym… Ich związek przetrwał dwa miesiące. Różycki bez powodzenia starał się stłumić uśmiech, wreszcie zasłonił usta dłonią, symulując atak kaszlu. – Jest pan niebezpiecznym człowiekiem. Utopiłby pan kota w śmietanie – podsumował. – A wracając do… – Kontakt! – przerwał mu ostro jeden z żołnierzy. – Wysokość: tysiąc siedemset sążni, szybkość: około trzystu wiorst na godzinę. W mgnieniu oka zwiadowcy rzucili się do maszyn. Lufy działek wycelowały w niebo. – Zatrzymajcie go! – polecił Różycki, przywierając do okularu przenośnego peryskopu. – Wiązka poszła! – zameldował któryś z żołnierzy. – Niech pan zerknie, kapitanie, to chyba nowy model? – Rzeczywiście – przyznał Czachowski spojrzawszy na wiszący w powietrzu kształt. Dron krążył w kółko niczym ptak na uwięzi, nie mogąc wyrwać się z elektronicznej klatki. – Problem w tym, że jak walniemy w niego z działka, to nie będzie czego identyfikować. A przydałoby się… – Mogę spróbować zestrzelić go z karabinu – zaoferował się gwardzista. – Jest pan aż taki dobry? – Nie, ale mam pięciotaktowego herzoga. Czachowski wyjął z pokrowca broń – oleiście lśniącą bryłę o kształtach tylko z grubsza przypominających oręż: z niezgrabną niby-kolbą i zaczątkami lufy. Herzog, stan zerowy. Transformował karabin od razu do fazy czwartej – mnemoniczny metal zareagował na sygnał właściciela wydłużeniem lufy i dopasowaniem kształtu kolby do barku oficera. Po chwili trudno było stwierdzić, gdzie kończy się człowiek, a gdzie zaczyna broń. Karabin zdawał się wyrastać z dołka strzeleckiego kapitana. – Proszę spróbować – zgodził się Różycki. Stojąc za plecami Czachowskiego patrzył na rozkwitły nagle u nasady lufy herzoga holograficzny celownik. Spróbował zintegrować się z systemem celowniczym karabinu. Bezskutecznie. Albo broń miała zabezpieczenia, albo wymagała lepszych implantów niż te, jakie oferowano zwykłym żołnierzom. A może jedno i drugie… Wewnętrzne, wszczepione w ucho porucznika słuchawki nieco wyciszyły huk wystrzału – jednak pociski z broni kinetycznej zawsze przebijały barierę dźwięku. Zestrzelony dron spadał po spirali jak ranny ptak. – Nigdy czegoś takiego nie widziałem – mruknął Różycki, trącając czubkiem buta elektronicznego szpiega. – Połączę się z moją bazą danych. Może na coś natrafię – powiedział Czachowski. Porucznik skinął głową i wyciągnął spod najbliższego pojazdu kolejny ośmiopak schłodzonego piwa. Najwyraźniej zabezpieczający przed reagującymi na ciepło minami system ochronny raptora pracował pełną parą… – No dalej, niech mnie pan przekona, że te powstania były bezsensowne, nie miały szans powodzenia – rzucił cierpko. – Co pan chce wiedzieć? – Bo ja wiem? Na przykład z analizy bitwy grochowskiej wynika, że taki Józef Chłopicki stanął na wysokości zadania, gdyby nadal był wodzem naczelnym… – Chłopicki chciał jak najszybciej zakończyć powstanie. Tyle że nie bezwarunkową kapitulacją. A w walce sprawdził się – i owszem – my, Polacy, generalnie sprawdzamy się w walce. Schody zaczynają się, kiedy trzeba myśleć, niestety, najlepiej wychodzi nam napierdalanie… Gdy zaproponowano Chłopickiemu objęcie dowództwa nad powstaniem, odpowiedział: „Dajcie mi spokój, idę spać”. Niczego sobie entuzjazm, nie uważa pan? A siedemnastego grudnia wprost poinformował posłów i senatorów, że chce jedynie utrzymać Królestwo w całości, bo „przekonany jest, że niczego innego nie można zdziałać”, a „małe wojsko polskie będzie tylko na jatki wystawione”. Zadeklarował też, że pozostanie wierny Mikołajowi, jako „królowi konstytucyjnemu”… O Skrzyneckim już wspominałem, nawiasem mówiąc na wieść o wybuchu walk w stolicy, udał się do Pułtuska, skąd wysłał wiernopoddańczą deklarację Wielkiemu Księciu Konstantemu. Przeciw powstaniu był także późniejszy bohater Woli – pułkownik Józef Sowiński. A może przejdziemy do powstania styczniowego? Zajmiemy się szansami na zwycięstwo w walce, gdzie naprzeciwko stutysięcznej armii carskiej stanęło sześć tysięcy powstańców, z których tylko co dziesiąty miał broń palną? To ci dopiero perspektywy… – Jestem pewien, że nie skończyłoby się na tym – wtrącił gniewnie Różycki. – Istotnie, jednak według Centrum, liczebność polskich oddziałów nigdy nie przekroczyłaby trzydziestu tysięcy jednocześnie. A rosyjskich żołnierzy byłoby w końcu ponad czterysta tysięcy… Co te proporcje mówią panu jako zawodowemu oficerowi? – Dlaczego podręczniki o tym milczą? Dlaczego nie ujawniają szerszego kontekstu powstania listopadowego? – A komu to potrzebne? Imperator nie chce drażnić Polaków. Jesteśmy elitą cesarstwa, nie zauważył pan? – Nie rozumiem? – A co tu rozumieć? Stanowimy ledwie osiem procent ludności imperium, tymczasem w Dumie mamy czterdzieści procent miejsc, niemal połowa dowódców korpusów to Polacy, dominujemy gospodarczo. Już w dziewiętnastym wieku było to widać: w niektórych dziedzinach polski przemysł zaspokajał potrzeby cesarstwa, jeszcze na eksport starczało… Ot, choćby fabryki włókiennicze. A ludność? Już wówczas przewyższaliśmy przecież poziomem wykształcenia Rosjan! Pozostawało tylko kwestią czasu, kiedy nasze wpływy przeważą rosyjskie… Wie pan, co prognozuje Centrum? Otóż, w ciągu góra stu lat, do rodziny carskiej wejdą Polacy. Już teraz jacyś tam kuzyni cara spokrewnieni są z Radziwiłłami i Potockimi. Chyba że ktoś taki jak pan powstrzyma ten proces… – Niech pan mnie nie bierze pod włos! Nasza godność narodowa, nasz język… – Naszej godności narodowej nikt nie narusza, a co do języka to, cóż… rzeczywiście zanika, ale w sposób naturalny, nikt panu nie broni mówić po polsku. Tak samo byłoby i w tej innej, „styczniowej” rzeczywistości. Tyle że używałby pan teraz angielskiego. – Po angielsku? Miałbym zawodzić Jingle Bells? – wzdrygnął się Różycki. Czachowski bez słowa rozłożył ręce. – Takie są prognozy – zapewnił. – No dobrze – westchnął porucznik. – Co takiego zrobił Wielopolski, że powstrzymał powstanie? – Jeszcze pan się nie domyślił? Kazał wymordować przywódców. W tym i tych potencjalnych, bo niektórzy początkowo wcale nie mieli zamiaru popierać powstania. Tyle że mogli zmienić zdanie. W sumie nie tak wielu – wszystkiego kilkudziesięciu chłopa… – Toż to… to horrendum! Zbrodnia! – W rzeczy samej horrendum i zbrodnia – przytaknął spokojnie Czachowski. – Z drugiej strony, jednak czyn ten zapewnił Polsce dobrobyt i pokój na niemal trzysta lat. I uratował życie milionom – słyszy pan?! – milionom Polaków, którzy w „styczniowym” świecie zginęliby, walcząc na rozmaitych wojnach, czy wreszcie zostali wymordowani jak bydło. Stąd i status bohatera imperium, stąd i utajnienie uzasadnienia… – To zło, prawdziwe… – Tak, to zło! – przerwał mu, tym razem już zły, gwardzista. – Tylko niech pan nie da się ponieść własnej elokwencji i porywom sumienia. Za chwilę sytuacja może wymagać, aby rozkazał pan załodze jednego z wozów osłaniać odwrót oddziału. Osłaniać do końca, do krwawej śmierci w rozprutej pociskami maszynie, albo do zgonu we własnym gównie i rzygowinach, w którejś z rebelianckich katowni. I za co? I po co? Żeby kilkunastu innych sołdacików dotarło cało do bazy? To też zło, tylko że z niego, w odróżnieniu od tego co zrobił Wielopolski, żadnej korzyści dla Polski, Polaków czy samego imperium nie będzie. Ot, Sasza pożyje sobie jeszcze trochę, a Wańka będzie gryzł piach! Czachowski gwałtownym ruchem otworzył kolejne piwo i paroma haustami wychylił zawartość sześciennego pojemnika. – No?! – warknął, patrząc na zastygłą w wyrazie osłupienia twarz Różyckiego. – Co jeszcze?! – Nie wierzę w to… To niemożliwe. Niewykonalne. Zabić kilkadziesiąt osób tak, aby nikt się nie zorientował? To jakaś bzdura! – Bynajmniej – wzruszył ramionami spokojny znowu sztabskapitan. – Po pierwsze, większość zabitych nie była powszechnie znana. Mówimy przecież o sytuacji przed powstaniem. Ot, taki Stefan Bobrowski, syn średniozamożnego szlachetki, konspirator, którego kojarzyli jedynie inni spiskowcy i żandarmi, podpułkownik rosyjskiej armii Traugutt… Oczywiście, były podejrzenia, wątpliwości, szukali ich przyjaciele i krewni, jednak wszystkie te wysiłki zostały zniweczone przez wrodzone nam polskie kurewstwo. – To znaczy? – zmarszczył brwi Różycki. – Wyobraźmy sobie na przykład, że sytuacja jest czarno-biała: pan jest patriotą, ja – zaprzedanym carowi zdrajcą własnego narodu. – Ależ… – Proszę mi nie przerywać, poruczniku! Podrzynam panu gardło, tu i teraz, na oczach pańskich żołnierzy, po czym znikam szczęśliwie, zanim któryś z nich zdąży mnie zastrzelić. Mówiąc to, Czachowski trzymał ręce na widoku, z daleka od broni. Starał się też ignorować paskudny uśmieszek, który pojawił się nagle na twarzy porucznika. Nie chciał stać się ofiarą własnego krasomówstwa – tu, na pograniczu, nie było ważne, kogo reprezentował. Podział świata był prosty: swoi i obcy… A on był obcy. Wystarczyłby jeden rozkaz Różyckiego, a żołnierze – ci sami, którzy z szacunku dla munduru gwardii salutowali mu na każdym kroku – zabiliby go bez mrugnięcia okiem, za cichym przyzwoleniem sympatycznego skądinąd pułkownika Skopenki. – Co by się potem działo? – kontynuował. – W Infranecie zamieszczono by vidy na ten temat, w programach informacyjnych wiadomości o pańskiej tragicznej śmierci, zaroiłoby się od podejrzeń i plotek. Ktoś pewnie by napisał, że zlikwidowano pana, bo walczył pan o wolność Polski. Kto inny by go poparł. Tylko wie pan co? Te głosy zniknęłyby w natłoku innych, niczym złota moneta w szambie. Bo natychmiast pojawiłyby się wpisy odsądzające pana od czci i wiary. I nie byłyby to działania ochrany czy tajnych służb. Zrobiliby to nasi rodacy. Ci, którzy poczuliby się dotknięci faktem, że coś pan osiągnął, że rzucił na szalę własne życie broniąc granic imperium, ale także własnego narodu. Wszyscy ci frustraci i nieudacznicy, tchórze i oportuniści. Niech mi pan wierzy – nie szczędziliby czasu, a w razie potrzeby i pieniędzy, aby pana opluć, zohydzić pamięć. Bo śmiał pan zrobić coś, o czym oni baliby się nawet pomyśleć. Więc komentowaliby to odpowiednio. A po tygodniu, góra dwóch, okazałoby się, że wcale nie był pan żołnierzem i patriotą, ofiarą rosyjskich specsłużb, a jedynie – bo ja wiem – drobnym alfonsem, który zginał przypadkowo, wyszedłszy ze stanicy popierdolić się z wielbłądem… Myśli pan, że wtedy, przed powstaniem było inaczej? Ktoś zniknął? Widać uciekł z kochanką. Albo zabili go w pijackiej burdzie… I tyle. – Wydaje mi się, że nieco pan przesadza – wyjąkał niepewnie Różycki. – Ani trochę – zapewnił gwardzista. – Niech pan zajrzy do polskojęzycznego Infranetu, zerknie na wpisy i hologramy pod artykułami na temat aktorek, artystów czy sportowców. Niech pan sprawdzi, ile osób wysmarkało tam swoje frustracje. Każdy Arnold Beznadziejny, każda Mariola Bylejaka… To jeszcze jeden powód, dla którego nam, Polakom, potrzebna jest dynastia Romanowów. Możemy zaakceptować, że będzie nami rządził ktoś obcy – nie to, żeby od razu z pieśnią na ustach – natomiast w żadnym wypadku, przenigdy nie zaakceptujemy swojego… Wielopolski mawiał, że można czasem zrobić coś dobrego dla Polaków, ale z Polakami – nigdy! – Chwatit bołtat’ gospoda oficery! – przerwał im znienacka krępy, nabity w sobie sierżant. – U nas probliemy! Autorytatywny ton mężczyzny sugerował, że niespecjalnie przejmuje się swoją niższą rangą. Był on zapewne jednym z tych starych, zahartowanych w bojach wiarusów, których czasem można było spotykać na peryferiach imperium. Z ich zdaniem liczył się każdy, kto nie był samobójcą. Niezależnie od stopnia. Sierżant przywołał oficerów do wystawionej z wozu konsoli dowodzenia i wymownym gestem wskazał na ekran. – Wykrakałeś, kurwa – burknął Różycki. Przedstawione za pomocą zielonych kropek pojazdy zwiadu z trzech stron otoczone były przez czerwone punkty. – Musieli chuje zagłuszyć naszą elektronikę! Po maszinam riebiata! Po maszinam! – ryknął. Minutę później oddział gnał już do stanicy. Systemy obronne raptorów pracowały pełną mocą. Mam nadzieję, że to chłodzenie piwa nie wyczerpało za bardzo baterii – pomyślał Czachowski, tuląc do siebie herzoga. – Naprawdę mam nadzieję… *** Smukła, czarnowłosa piękność obejmowała mocno Skopenkę na samym środku placu apelowego. Na oczach wszystkich żołnierzy, bez skrępowania, żarliwie. Martwi nie odczuwają wstydu, a oni byli już martwi. Stanica została odcięta od świata, urwała się łączność. Ile czasu potrwa, zanim ktoś w dowództwie okręgu zorientuje się, że to nie zwykłe zakłócenia? Kiedy nadciągnie pomoc? Dla załogi nadgranicznej bazy będzie z pewnością za późno. Atak miał nastąpić lada chwila. Pułkownik wyjął z kabury pistolet i, ucałowawszy oksydowany na czarno metal, podał żonie kolbą do przodu. Wszyscy wiedzieli, w jakim celu. Pogładził przelotnie twarz stojącej obok Marii Aleksandrowny, a potem śledził wzrokiem odchodzące kobiety, dopóki nie zatrzasnęły się za nimi pancerne drzwi lazaretu. – Jak sytuacja? – zapytał, stanąwszy za plecami Czachowskiego. – Chujowa – odparł nie odwracając się oficer. – Jeden z naszych dronów zrobił zdjęcie. Proszę popatrzeć, pułkowniku. Skopenko zerknął przelotnie na holografię. – Facet jak facet – powiedział niepewnie. – Rebeliant. Na kombinezonie ma znaki… – Ręka – wyjaśnił kapitan. – Niech pan spojrzy na jego rękę. Wokół muskularnego przedramienia żołnierza owijała się stylizowana na węża bransoleta. – To „żmija” – wyjaśnił posępnie Czachowski. – Wytwarza w części przylegającej do ciała niższe ciśnienie, przez co krew z głębi mięśni przepływa tuż pod skórą, gdzie jest intensywnie chłodzona. Dzięki temu organizm się nie przegrzewa, nawet w przypadku ekstremalnego wysiłku fizycznego. Gdy jest zimno, bransoleta może ogrzewać, jest też w stanie zamienić część energii kinetycznej oddziałującej na ludzkie ciało w promieniowanie cieplne i odprowadzić ją z organizmu. A to tylko niektóre z jej funkcji. – To znaczy? – To znaczy, że jeśli ktoś ma „żmiję”, może walczyć, kiedy inni padną ze zmęczenia, może też przeżyć upadek z dużej wysokości czy trafienie pociskiem z broni elektromagnetycznej niewielkiego kalibru. Kombinezon bojowy osłabia uderzenie, a „żmija” robi resztę. I jeszcze jedno, ten człowiek nie jest rebeliantem. – Nie rozumiem? – Coś takiego produkuje się tylko dla elitarnych oddziałów, te zabawki kosztują krocie.… To Chińczyk. – Ależ mamy traktat… – Nikt z nas nie przeżyje, nie będzie żadnych dowodów. – Po cholerę im atak na naszą stanicę?! – Chcą dostać Różyckiego.… On jest… – wymamrotał kapitan i urwał, nie wiedząc, jak dokończyć zdanie. Skopenko pokiwał głową i odszedł bez słowa. Nie musiał nic mówić. Słowa „pierdoleni Polacy” i tak zawisły w powietrzu. – Idą! – rozległ się krzyk w słuchawkach. Czachowski błyskawicznie transformował broń do czwartej fazy, po chwili trzymał już w ręku karabin wyborowy. Zacisnął zęby, poczuwszy lodowate ukąszenie. „Żmija”, jego „żmija”, zaczęła pompować do krwiobiegu mieszankę środków psychotropowych, analgetyków i substancji pobudzających. Początkowo nie zauważył niczego niezwykłego, tylko rozstawieni na murach żołnierze nagle zniknęli – najwyraźniej uaktywnili kombinezony. Rozległo się wycie syren, a działka zaczęły pruć ziemię seriami wystrzeliwanych zdawałoby się na pozór bezcelowo pocisków. Stopniowo na horyzoncie pojawiły się bruzdy, jakby pod mury stanicy nadciągało stado kretów. Smagające teren, wypluwane przez wielolufowe działka strugi pocisków, pomknęły im naprzeciw. Kilka bruzd znieruchomiało, lecz pozostałe niewzruszenie parły naprzód. Jakieś sto metrów przed murem, spod ziemi, wynurzyło się obłe, podobne do gigantycznej dżdżownicy cielsko, błysnęły metalicznie złączenia segmentów, wysunęły się zespoły bojowe. W stacatto stanicznych działek wdarł się głęboki bas wrogiego granatnika dużego kalibru, na murach zaczęły wybuchać pociski, niszcząc osłonięte przezroczystymi półkopułami stanowiska strzeleckie, a różnokolorowe promienie laserów rozświetliły pancerne wieżyczki bazy. – Kurwa, to terratanki! L-pole ich nie zatrzyma! – wrzasnął, przebiegając obok Różycki. – Wycofać się na drugą linię! Wycofujemy się! Tymczasem plującego śmiercią terratanku dosięgły wystrzelone nie wiadomo skąd rakiety. Natychmiast zastąpiły go dwa inne, wynurzając się z płynną, gadzią gracją. Przez moment na burtach pojazdów błysnęły chińskie znaki. Wszczep w prawym oku Czachowskiego ukazał mu nacierającą, podobną do duchów piechotę. Kombinezony bojowe Chińczyków maskowały ich niemal idealnie. – Skurwysyny! – zawył, nie przerywając strzelania, kapitan. – Skurwysyny! Mur zakołysał się, jakby gigantyczna pięść uderzyła go od spodu. L-pole stanowiło nieprzekraczalną barierę, zabijało wszystkie żywe organizmy, od wirusów przez grzyby i pleśnie do ludzi włącznie. Początkowo stosowano je jako filtr biologiczny przy badaniach nad szczepionkami wysokiego ryzyka. Było diablo skuteczne, ale działało jedynie do poziomu gruntu. Jeśli terratanki prześlizgną się poniżej, stanica padnie. – Wycofujemy się! – krzyknął mu do ucha Różycki, łapiąc go bez ceregieli za kołnierz. – Jazda! Do okopów! W tym samym momencie mur eksplodował, w niebo trysnęła fontanna cegieł przemieszana z ludzkimi szczątkami, coś lepkiego zbryzgało wizjer hełmu Czachowskiego. Wleczony przez porucznika, oszołomiony wybuchem, słyszał za plecami czyjś wysilony, urywany skowyt. – Czacha! Czacha! Co się u was dzieje?! Oślepił go nagły rozbłysk, dopiero po chwili implant zoptymalizował rzucany na siatkówkę oka obraz. Widok masywnej postaci nie zaskoczył go, tylko jedna osoba mogła pozwolić sobie na swobodne używanie tego przezwiska – pozostali zginęli w Sewastopolu. Wielki Książę Aleks. Kaban. – Obejrzeliśmy holo tego drona, które nam przesłałeś. To najnowsza chińska produkcja. W zasadzie prototyp, dlatego nie ma go jeszcze w bazie danych. Rozumiem, że chcą dorwać jokera, tego Polaka? – Tak mi się wydaje – wymamrotał niezbornie Czachowski. – Próbowali najpierw dywersji, kiedy im nie wyszło, poszli na całość. – Słuchaj uważnie. Kiedy zerwała się łączność z Taganką, wizytowałem właśnie garnizon w Orenburgu, za parę minut będziemy u was, ale sami nie damy rady, choć zebrałem co się dało, będziecie musieli nam pomóc. – Ależ Wasza… Nie może pan… – Tylko mi, kurwa, nie mów, co mogę! – bezceremonialnie przerwał mu brat imperatora. – Rób, co ci każę, i tyle. Bez odbioru! – Z kim gadałeś? – zainteresował się Różycki. – Zawołaj Skopenkę. Natychmiast! – polecił mu Czachowski. Sam opadł na kolana i zwymiotował o mało nie opryskując stojącego w pobliżu żołnierza. Tamten odskoczył z przekleństwem na ustach. Pomimo podawanych hojnie przez „żmiję” środków przeciwbólowych, czuł tępe pulsowanie żeber. Kilkakrotnie splunął na dłoń. Plwocina była zabarwiona czerwienią. – O co chodzi? Głos pułkownika Skopenki nie brzmiał zbyt przyjaźnie. Kombinezon dowódcy stanicy był usztywniony w okolicy brzucha, najwyraźniej system medyczny starał się powstrzymać krwawienie. – Niedługo nadejdzie pomoc, ale będziemy musieli… Łoskot walącego się muru był ogłuszający, zniknęła też błękitna poświata L-pola. Wyłoniwszy się spod ziemi, terratank wysunął segmenty bojowe, ale o dziwo granatniki i działa maszyny milczały. Po chwili wycofał się, otwierając pole dla nacierającej piechoty. – Też mi pomoc! – warknął Skopenko. – Ognia! – To wszystko przeze mnie? – gwardzista usłyszał spokojny, przefiltrowany przez słuchawki głos Różyckiego. – Chcą mnie dostać żywcem? Czachowski nie odpowiedział. Lufa nastawionego na pełną moc karabinu parzyła mu palce pomimo rękawic. Chińska piechota cofnęła się, pozostawiając na rozrytej przez terratanki ziemi kilkudziesięciu zabitych. – Teraz nam dopiero przypierdolą – skomentował, osunąwszy się na dno okopu Skopenko. – Parę trafień z granatnika i… Jakby w odpowiedzi na jego słowa, na powierzchnię wychynęły dwie gigantyczne dżdżownice, jednak huk, jaki usłyszeli, nie był odgłosem strzału. Coś przebiło barierę dźwięku. – Chryste, to stratosy – wymamrotał Różycki. Wizg nadlatujących pocisków wiercił w uszach. Czachowski skulił się i w bezsensownym odruchu osłonił głowę. Jazgot rozdzieranego metalu szarpał nerwy, kruszył wolę. – To nasi! – wrzasnął nagle Różycki. Gwardzista podniósł głowę: oba terratanki wyglądały jakby porozrywały je pazury jakiejś drapieżnej bestii. Niebo zapełniły kapsuły desantowe opadające niczym jesienne liście. – To nasi! – powtórzył już spokojniej porucznik. Czachowski podniósł się niepewnie, spróbował złapać równowagę. – Czacha, teraz! – rozległ się głos głównodowodzącego. Kapitan zerknął na Skopenkę, pułkownik leżał na boku, wpatrując się w dal nieruchomym, szklanym wzrokiem. – Sztabskapitan Czachowski do wszystkich – odezwał się, odchrząknąwszy. – Przejmuję dowodzenie! Odetchnął głęboko, czekając, aż zameldują mu się dowódcy kompanii. – Na pomoc przyszedł nam brat imperatora, Wielki Książę Aleks – kontynuował po chwili. – Zwyciężymy! Primknut’ sztyki! – Primknut’ sztyki! – powtórzyli komendę oficerowie. Czachowski przetaktował herzoga do fazy piątej, poczuł w garści półtora arszyna mnemonicznej stali. Klinga natychmiast przybrała kolor dymu, później stała się niewidoczna. Nadszedł czas na grę ostrzy i iluzji… Uniósł szablę. – Za Wielikogo Kniazia! Kabaaan! – krzyknął, gramoląc się z okopu. – Kabaaan! – odpowiedział mu bojowy ryk atakujących żołnierzy. – Będziesz musiał się grubo tłumaczyć z tego ekhmm… „dzika”– zauważył Różycki. – Jeśli przeżyję! – odwarknął tnąc czyjś nadgarstek gwardzista. – I co? Zdecydował się pan, poruczniku? – Zdecydowałem – przytaknął tamten. – Za Wielkiego Księcia! – zawołał z krzywym uśmiechem. Ruszyli naprzód, asekurując się wzajemnie. Oficer Sobstwiennogo Jego Imperatorskogo Wieliczestwa Konwoja i joker – od teraz w służbie imperium.\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Gambit_Wielopolskiego-ebookRO/p36730i93579" target="_blank" title="Gambit Wielopolskiego [Adam Przechrzta] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Gambit Wielopolskiego [Adam Przechrzta] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Oświetlenie - Strona 3 z 5 - ABC Dekoracji\nOświetlenie meblowe wykonuje się głównie za pomocą taśm led np. LightStrip Plus. Pozwala stworzyć wyjątkowy efekt oraz imponująco podkreślić każdy zakątek...\nŁazienka to nie zawsze ogromny salon kąpielowy, w którym można się zrelaksować i wyciszyć. Jeśli mamy niewielką przestrzeń, zaprojektowanie wygodnej i pięknej...\nKażdy prowadzący własne gospodarstwo domowe doskonale wie, z jak wielkim nakładem środków wiąże się utrzymanie domu. Osoby posiadające wokół własnej...\nPrzeglądając oferty sklepów z oświetleniem, czasami łapiemy się za głowę. Kwoty przerażają, a najnowocześniejsze propozycje wydają się nam kompletnie nie...\no zakupie mieszkania bądź domu stajemy przed trudnym zadaniem urządzenia każdego z pokoi, by domownicy, a także goście, czuli się w nich swobodnie. Jednak...\nPrzeciętny mężczyzna, o ile tylko posiada przydomowy garaż, spędza w nim naprawdę sporo czasu. Nawet, jeśli nie posiada samochodu. Garaż, to jego azyl i...


Tourism Australia oferuje najlepszą pracę świata | Przewodniki24.pl\nStrona główna » Wiadomości turystyczne » Tourism Australia oferuje najlepszą pracę świata\nMar 14, 2013 przez newsy\nJeśli jesteś na etapie poszukiwania pracy, mamy dla Ciebie bardzo atrakcyjną ofertę. Tourism Australia już po raz kolejny poszukuje osoby do wykonywania zajęcia, które zdaniem wielu jest uznawane za pracę marzeń. Australijska agencja turystyczna poszukuje osób, które zamieszkają w wyznaczonym egzotycznym miejscu i regularnie będą zdawały raporty ze swoich poczynań w tym miejscu za pośrednictwem portali społecznościowych. Oczywiście będą one musiały również wykonywać pewne obowiązki narzucone im przez agencję, chociaż słowo „obowiązki” nie jest tu zbyt trafione.\nDo zadań nowozatrudnionych pracowników będzie należało między innymi uprawianie wyznaczonych sportów, uczestnictwo w lokalnych festiwalach i wydarzeniach kulturalnych, zwiedzanie na własną rękę okolicy, włącznie z wszelkimi atrakcjami turystycznymi, ale i klubami, czy pubami. Do rozdysponowania jest aż sześć różnych stanowisk, w sześciu różnych miejscach na terytorium Australii. W Nowej\nPołudniowej Walii poszukiwany jest Chief Funster. Na Terytorium Północnym niezbędny jest Outback Adventurer. W Queensland zostanie zatrudniony Park Ranger, zaś w Australii Południowej – Wildlife Caretaker. Do wzięcia jest też praca jako Lifestyle Photographer w Melbourne oraz jako Taste Master w Australii Zachodniej.\nPrzekrój jest na tyle szeroki, że niemal każdy zainteresowany jest w stanie znaleźć odpowiednie stanowisko dla siebie. O pracę marzeń mogą ubiegać się osoby z całego świata. Wymagania stawiane przed kandydatami nie są zbytnio wygórowane. Wystarczy interesować się turystyką i być otwartym na kontakt z innymi ludźmi. Niezbędna jest też sumienność i regularność w sporządzaniu raportów. Ponadto osoby ubiegające się o którekolwiek ze stanowisk muszą być pełnoletnie, ale nie starsze niż 30 lat i posiadać australijską wizę. Chętni mogą zgłaszać swoje kandydatury za pośrednictwem strony internetowej bestjobs.australia.com. Zarobki są bardzo kuszące. Przez pół roku, bo tyle ma właśnie potrwać realizacja zlecenia, wybrane osoby zarobią 100 tys. dolarów australijskich, czyli około 300 tys. zł, co stanowi bardzo imponującą kwotę, biorąc pod uwagę obowiązki związane z tym stanowiskiem. To już druga edycja akcji organizowanej przez Tourim Australian. W poprzedniej, która odbyła się w 2009 r. poszukiwano chętnego do opieki nad wyspą Hamilton na Wielkiej Rafie Koralowej.


Noc Muzeów w Centrum Pieniądza przy NBP - Wnioskomat\nNoc Muzeów w Centrum Pieniądza przy NBP\nOpublikowano: 2022-05-13 09:00 Dagmara Konik 3 min. czytania\n14 maja odbędzie się tegoroczna Noc Muzeów. To to jedna z najpopularniejszych imprez kulturalnych w Europie polegająca na udostępnianiu zwiedzającym muzeów, galerii i instytucji kultury, w wybranym dniu, w godzinach nocnych.\nZapoczątkowana w 1997 r. w Berlinie, a obecnie realizowana w ponad 120 europejskich miastach.\nPodczas Nocy Muzeów będzie również otwarte dla zwiedzających Centrum Pieniądza NBP\n– podaje biuro prasowe Narodowego Banku Polskiego.\nWyjątkowa noc w Centrum Pieniądza #NBP\nW sobotę 14 maja Centrum Pieniądza NBP będzie otwarte dla zwiedzających aż do północy.\nWszystkich uczestniczących w Nocy Muzeów zapraszamy również do nas.\nW Centrum Pieniądza będą dostępne dla zwiedzających wszystkie wystawy i ekspozycje. pic.twitter.com/tUOD2oGwOt\n— Narodowy Bank Polski (@nbppl) 12 maja 2022\nTa nowoczesna placówka edukacyjna przeprowadzi nas przez dzieje pieniądza oraz pomoże zrozumieć jego rolę na tle historii świata i Polski. To muzeum w którym pieniądz jest centralnym punktem każdej części ekspozycji. Centrum to swoisty wehikuł czasu. Pokazuje istotę tego, czym jest pieniądz, jaką przebył drogę i w jaki sposób pomaga nam w codziennym życiu. Zwiedzanie Centrum Pieniądza NBP rozpoczyna się od narodzin pieniądza i prezentacji pierwszych form, jakie przyjmował w starożytności. Dalsza podróż to spotkanie z pieniądzem monetarnym, a finalnie z wirtualnym.\nMultimedialna ekspozycja będzie otwarta dla wszystkich zwiedzających od godz. 10.00 do godz. 24.00. Podczas zwiedzania można oglądać wszystkie dostępne wystawy i ekspozycje.\nPodczas zwiedzania będzie można zobaczyć jak się zmieniał pieniądz w Polsce i na świecie na przestrzeni wieków, dowiedzieć się, skąd się wzięły pieniądze, poznać historię o powstawaniu banknotu, zobaczyć najstarszą monetę świata oraz dowiedzieć się ile waży prawdziwa sztaba złota. Udostępnione zostanie kino letnie i możliwość obejrzenia filmu „Wielcy polscy ekonomiści” oraz filmów prezentujących monety kolekcjonerskie NBP. Na zamkniętym zazwyczaj dla osób postronnych dziedzińcu głównym NBP, odwiedzający będą mogli skorzystać z przyśpieszonego kursu rozpoznawania fałszywych banknotów oraz obejrzeć bankowóz wraz z pełnym wyposażeniem konwojentów.


Matki Polki Fanaberie: Rodzinka wygrywa. Gry kooperacyjne dla całej rodziny.\nSpędzanie czasu w domu wcale nie musi być nudne. Żeby się dobrze bawić, wcale nie trzeba wymyślać niestworzonych atrakcji i przeżyć. Wystarczy porcja dobrego humoru, wolny czas i dobra planszówka, w którą będziecie mogli zagrać całą rodziną.\nDla każdego 'dobra' w odniesieniu do gry planszowej będzie oznaczało co innego. Dla nas gra musi być przede wszystkim ciekawa, nie powinna znudzić się po pierwszej rozgrywce, powinna być interesująca tak samo dla dzieci, jak i dorosłych, i dobrze by było, jakby wymagała odrobiny sprytu, wiedzy czy mówiąc kolokwialnie, kombinowania. Jednym słowem ma, choć odrobinę wysilić mózg :)\nJakiś czas temu prezentowałam wam grę wydawnictwa Egmont Detektywi (klik). Gra ta należy do serii gier rodzinnych, wydanych pod wspólnym hasłem Rodzinka Wygrywa. Planszówki z tej serii charakteryzuje przede wszystkim kooperacyjność. Wszyscy gracze grają do jednej bramki i wszyscy dążą do tego, by zakończyć grę sukcesem. Niedawno trafiły do nas dwie kolejne gry z tej serii i chętnie podzielimy się swoimi spostrzeżeniami na ich temat.\nWyprawa do babci i Kotek Psotek co mają wspólnego?\nTak jak wspomniałam, obie gry mają charakter kooperacyjny, jeśli wygrywamy to wszyscy, jeśli przegrywamy to też wszyscy. Takie gry zdecydowanie lepiej sprawdzają się, jeśli gramy z młodszymi dziećmi, które nie zawsze podczas zabawy potrafią poradzić sobie z porażką. Tu porażka jest minimalizowana, bo nawet jeśli nastąpi, to przeżywamy ją wszyscy.\nObie gry wymagają myślenia, co jest ich zdecydowanym atutem. W przypadku Wyprawy do babci musimy wykazać się kreatywnością, natomiast grając w Kotka Psotka, musimy być sprytni i przebiegli. Jedna i druga gra to świetne ćwiczenie dla naszej głowy.\nWarto również zaznaczyć, że cała seria jest wykonana naprawdę solidnie. Elementy z grubej tektury, drewniane figurki, solidna plansza i nasycone kolory, a wszystko to spakowane w płaskie pudełka, które zajmują o połowę mniej miejsca niż większość gier planszowych.\nZasady, czyli o co w tym chodzi.\nW przypadku Wyprawy do Babci jak nietrudno się domyślić naszym celem jest dojście do domku babci. Po drodze będziemy musieli jednak pokonać wiele przeszkód, nawet naprawdę niebezpiecznych. Na swojej drodze możemy spotkać niedźwiedzia, rwącą rzekę czy na przykład pożar. Na tę dość ekstremalną wyprawę zabieramy odpowiedni ekwipunek, który pomoże nam w pokonaniu niebezpieczeństw.\nPlansza składa się z dwóch elementów: dwustronnej bazy/planszy oraz dwustronnej nakładki na planszę. Możemy dowolnie miksować układ planszy i nakładki otrzymując tym samym różne wersje gry. Do dyspozycji mamy również 12 kafelków przedmiotów, które z założenia mają nam pomóc pokonać przeszkody, które możemy napotkać. Utrudnienie polega na tym, że na początek zabieramy tylko sześć przedmiotów i nie są to wcale takie oczywiste przedmioty, to właśnie z ich powodu musimy odpowiednio ruszyć głową i naprawdę momentami nieźle się wysilić intelektualnie. Wcale nie jest tak łatwo wykombinować, jak dzięki piłce pokonać rzekę czy przejść przez wysoki płot za pomocą taśmy klejącej :) W tej grze nastawcie się na kreatywność i dobrą zabawę, bo dotarcie do celu wcale nie jest takie łatwe, jakby mogło się wydawać.\nKotek Psotek to gra, w której wygrana jest już bardziej realna, ale też trzeba wypracować sobie odpowiednią taktykę. Przyznam szczerze, że przez kilka pierwszych rozgrywek odnosiliśmy sromotną klęskę, ale co nas nie zabije.... :) O co w tym chodzi? Wszyscy gracze reprezentują trzy zwierzątka, które uciekają przed czarnym kotem. To, czy poruszamy się kotem, czy zwierzątkami zależy od tego, co wyrzucimy na kostkach. Pole czarne-przesuwamy kota, pole zielone-zwierzątko. Każde ze zwierząt ma na planszy swój skrót, którym może skrócić sobie drogę. Kot, jeśli tylko natrafi na skrót, może skorzystać z każdego, co zdecydowanie ułatwia mu pogoń. Jest jednak coś, czemu kot nie potrafi się oprzeć-smakołyki. Do dyspozycji mamy cztery smakołyki, które możemy wykorzystać, kiedy kot zaczyna deptać nam po piętach. Podrzucając kotu smakołyk, przesuwamy go z powrotem na pole startowe.\nGdybym miała zdecydować, która gra bardziej przypadła nam do gustu byłoby ciężko. Wyprawa do Babci wymaga większej kreatywności, a osiągnięcie celu nie jest proste, co nie do końca może spodobać się młodszym dzieciom. Gra ma jednak kilka wariantów i możemy poziom trudności dostosować do wieku graczy. Kotek Psotek to gra zdecydowanie łatwiejsza, ale jej przebieg poza naszym sprytem, zależy również od losowości, czyli czynnika nie do końca zależnego od graczy.\nMyślę, że obie gry warte są uwagi i mogą być fantastycznym prezentem na zbliżający się Dzień Dziecka. Razem z grą, będziecie mogli podarować swoim dzieciom również wspólnie spędzony czas i zabawę.\nGosia 17 maja 2017 11:29\nSuper sa te gry, mamy i nawet już mamy za sobą pierwsze rozgrywki\nmomontop 17 maja 2017 17:19\nWpierw, zamiast "kooperacyjne" przeczytałam "korporacyjne" i myślę: co te gry mają wspólnego z korporacją ;)


DevilPage.pl - Manchester United - Matić w kręgu zainteresowań Jose Mourinho\nMatić w kręgu zainteresowań Jose Mourinho\n» 7 czerwca 2016, 07:48 - Autor: Bart - źródło: tribalfootball.com\nManchester United jest łączony z kolejnym zawodnikiem niegdyś związanym z Jose Mourinho. Mowa o pomocniku Chelsea - Nemanji Maticiu.\n» Piłkarz Chelsea wrócił do łask portugalskiego menadżera?\nWłoskie media twierdzą, że Czerwone Diabły podjęły negocjacje z 27-letnim zawodnikiem.\nZainteresowanie Maticiem może wydawać się nieco dziwne. W ubiegłym sezonie w meczu z Sunderlandem, gdy Czarne Koty strzeliły gola na 2:1, Portugalczyk zdjął z murawy Nemanję, zaledwie po 15 minutach gry.\nNa razie nie ogłoszono oficjalnie żadnych transferów, przychodzących ani wychodzących. Mówi się jednak, że Mourinho planuje gruntowną przebudowę zespołu od jego podstaw.\nChelsea Jose Mourinho Nemanja Matić Transfery\nAndre Gomes: Mourinho to wielki trener Następny news »\nReading zatrudni Stama na stanowisku menadżera\nGhostpl: Jestem na tak ale rozsądną cenę. Dać\n» 7 czerwca 2016, 16:49\nJestem na tak ale rozsądną cenę. Dać\nMaveric: W/g niektórych źródeł Mou planuje wymienić połowę drużyny. Trochę szkoda, że od odejscia sir Alexa praktycznie co roku przemeblowujemy skład. Rotacje zawodnikami są tak chaotyczne, że człowiek nie ma czasu sie przyzwyczaić do jednych chłopaków na boisku a już są inni. Niemożność identyfikacji z zespołem. Zmiana goni zmianę. ehhhhh QUO VADIS MANU QUO VADIS!!\n» 7 czerwca 2016, 09:29\nW/g niektórych źródeł Mou planuje wymienić połowę drużyny. Trochę szkoda, że od odejscia sir Alexa praktycznie co roku przemeblowujemy skład. Rotacje zawodnikami są tak chaotyczne, że człowiek nie ma czasu sie przyzwyczaić do jednych chłopaków na boisku a już są inni. Niemożność identyfikacji z zespołem. Zmiana goni zmianę. ehhhhh QUO VADIS MANU QUO VADIS!!!!\nbulwerss: klocuch probujesz byc fajny, zabawny czy moze dzieciak z awatara to ty? Ciezko napisac czyjes nazwisko poprawnie?\n» 7 czerwca 2016, 10:19\nklocuch probujesz byc fajny, zabawny czy moze dzieciak z awatara to ty? Ciezko napisac czyjes nazwisko poprawnie?\nRakusz: Bulwerss mi to się nawet tego skomentować nie chciało. Zasłona milczenia\n» 7 czerwca 2016, 10:22\nBulwerss mi to się nawet tego skomentować nie chciało. Zasłona milczenia\nbulwerss: Pewnie sie chlopak naczytal komentarzy niejakiego Arkina i powtarza jak glupi\n» 7 czerwca 2016, 11:12\nPewnie sie chlopak naczytal komentarzy niejakiego Arkina i powtarza jak glupi\nSideswipe: Zastanawiam się jaki jest sens tych jego farmazonow - ani to śmieszne, ani mądre, ani nie irytuje zbytnio a pewnie myśli inaczej, musi się lepiej postarać bo aktualnie to marnuje czas głównie swój\n» 7 czerwca 2016, 11:24\nZastanawiam się jaki jest sens tych jego farmazonow - ani to śmieszne, ani mądre, ani nie irytuje zbytnio a pewnie myśli inaczej, musi się lepiej postarać bo aktualnie to marnuje czas głównie swój\nMaveric: Mam nadzieję ze to tylko wyjście alternatywne gdyby nie wypaliły inne transfery. Powinien się odciąć od tej niedobrej przeszłości w Chelsea i nie czerpać już z tamtej niebieskiej studni. Nie chciałbym żadnego gracza Chelsea w ManU. Źle mi sie kojarzą. Z brzydką, nie atrakcyją grą.\n» 7 czerwca 2016, 09:19\nMam nadzieję ze to tylko wyjście alternatywne gdyby nie wypaliły inne transfery. Powinien się odciąć od tej niedobrej przeszłości w Chelsea i nie czerpać już z tamtej niebieskiej studni. Nie chciałbym żadnego gracza Chelsea w ManU. Źle mi sie kojarzą. Z brzydką, nie atrakcyją grą.\nbrylantowy: Słyszałem, że podobno MU dogadał się w kwestii kontraktu z Wawrzyniakiem.\n» 7 czerwca 2016, 09:12\nSłyszałem, że podobno MU dogadał się w kwestii kontraktu z Wawrzyniakiem.\nN17: Ohoho hahhaha! Karuzela śmiechu. Ze United z Wawrzyniakiem... Nie no wybitny dowcip. To śmieszne bo Wawrzyniak to nie jest poziom United! Podawajcie ten kawał dalej niech każdy ma okazję potargania jelit w zachwycie nad tym kawałem.\n» 7 czerwca 2016, 09:39\nOhoho hahhaha! Karuzela śmiechu. Ze United z Wawrzyniakiem... Nie no wybitny dowcip. To śmieszne bo Wawrzyniak to nie jest poziom United! Podawajcie ten kawał dalej niech każdy ma okazję potargania jelit w zachwycie nad tym kawałem.


Martyna Gliwińska na spacerze z tajemniczym mężczyzną. Kim jest?\nMartyna Gliwińska na spacerze z synkiem i tajemniczym mężczyzną. To nie jest Jarosław Bieniuk…\nStrona główna » Newsy » Martyna Gliwińska na spacerze z synkiem i tajemniczym mężczyzną. To nie jest Jarosław Bieniuk…\nMartyna Gliwińska, korzystając ze słonecznej pogody, wybrała się na spacer sopockim molem. Nie była sama. Kto jej towarzyszył?\nMartyna Gliwińska niedawno urodziła synka, którego nazwała Kazimierz. To czwarte dziecko Jarosława Bieniuka. Chłopczyk nie tylko zdominował media społecznościowe swojej mamy, ale także pojawił się na Instagramie siostry.\nOliwia Bieniuk na Instastory opublikowała zdjęcie, na którym widać Jarosława, trzymającego na kolanach synka. Pozostałe dzieci ich otaczają. W krótkim czasie ta sama fotografia pojawiła się na profilu mamy chłopca:\nDziecko w czasach kwarantanny c.d. …Family – podpisała zdjęcie Martyna.\nCzy to oznacza, że Gliwińska i Bieniuk wrócili do siebie? Martyna na ten temat rozmawiać nie chce. Jakiś czas temu w magazynie Flesz powiedziała, że nie będzie wypowiadać się na tematy związane z życiem prywatnym:\nMartyna Gliwińska na spacerze z synkiem. Nie byli sami\nMartyna Gliwińska, zamiast na komentowaniu plotek, skupia się na synku. W czwartkowe popołudnie, korzystając ze słonecznej pogody, wybrała się z nim na spacer, czym pochwaliła się na Instastory.\nOpublikowała filmik, na którym pokazała fragmenty sopockiego mola. Zdradziła, że nie była sama. Towarzyszył jej tajemniczy mężczyzna, który pchał wózek. Z pewnością nie jest to Jarosław Bieniuk.\nMartyna Gliwińska pokazała tajemniczego towarzysza\nKim jest pan ze zdjęcia? Nie wiadomo. Gliwińska nie zdecydowała się ani oznaczyć, ani w jakikolwiek sposób podpisać fotografii. Z pewnością Martyna i tajemniczy pan się przyjaźnią, inaczej nie pozwoliłaby mu pchać wózka.\nTajemniczy towarzysz młodej mamy nie tylko pomagał jej w opiece nad Kazikiem, ale także wcielił się w rolę fotografa. Gliwińska kolejny raz pochwaliła się piękną stylizacją. Ubrała się w siwą bluzę, którą połączyła z legginsami, a także butami Balenciaga. Włożyła długą kurtkę, a także różowe okulary.\nPodoba się Wam w tej stylizacji? My uważamy, że jest świetna.\nZobacz także: Martyna Gliwińska zmyła makijaż, żeby pokazać swoje piegi. Fanka: „Wyglądają jak wągry”\nMartyna Gliwińska pochwaliła się stylizacją\nMartyna Gliwińska wybrała się na spacer sopockim molem\nTo jest chyba tata Martyny\nmaciej musiał julia wieniawa


Tekstylia :: Zasłony i tkaniny dekoracyjne :: KILIM RĘCZNIE TKANY ROMBY\nStrona głównaTekstyliaZasłony i tkaniny dekoracyjneKILIM RĘCZNIE TKANY ROMBY\nROMBY- kilim o geometrycznym wzorze z frędzlami. Wyprodukowany w Polsce w małym warsztacie tkackim. Wykonany ręcznie na ramie tkackiej w technice kilimowej. Tkany z wełny, pochodzącej z Polski oraz włóczki z recyklingu.\n- wysokość (ze sznurkiem): 108 cm\n- wysokość (z frędzlami): 92 cm\n- szerokość (bez kija): 39 cm\n- szerokość (z kijem): 51 cm


MOGILANY LUKSUSOWY DOM DO WYNAJĘCIA Z WIDOKIEM NA TATRY – Kraków – 306099504 | Gumtree\nMałopolskie Nieruchomości mieszkania i domy do wynajęcia | Kraków ogłoszenie 306099504\nDostępny od 01/04/2020\nWitam zainteresowanych Oferuję dom do wynajęcia w MOGILANACH położony na stoku południowym z widokiem na Tatry,Babią Górę i 800 ha lasów. Dom położony bezpośrednio pod osiedlem PARKOWE WZGÓRZE. Dom z 2015 roku o pow.mieszkalnej 200m2 i 279 m2 powirzchni całkowitej wyposażony jest we wszystkie media- prąd,gaz,wodociąg,kanalizacja sanitarna i deszczowa, działka 1000 m2 -ogrodzona z bramą automatyczną na pilota . Teren wybrukowany-możliwość parkowania kilku samochodów. Dodatkowo alarm z powiadomieniem firmy ochroniarskiej,domofon,internet bezprzewodowy,tv satelitarna. W okolicy szkoła,przedszkole,sieć sklepów ,ośrodek zdrowia,apteki,kościół,bank,urząd gminy,fryzjer,plac targowy,warzywniak.mpk. Blisko do międzynarodowej szkoły w Lusinie-3 km,do lotniska -18 km,do centrum Krakowa 16 km. i do obwodnicy 3 km z wylotem na .Zakopane,Katowice,Tarnów. Dom ciepły wykonany z ceramiki ,ocieplony 15 cm styropianem,poddasze 30 cm wełny mineralnej,okna trzyszybowe plastikowe,rolety elektryczne od południa . Ogrzewanie piecem gazowym dwuobiegowym. Rozkład pomiesczeń: PARTER -salon z wyjściem na taras,jadalnia kuchnia umeblowana z kompletnym wyposażeniem,i ze spiżarką,,łazienka,z brodzikiem,,pokój-gabinet,przedpokój zabudowany szafą ,garaż 45m-dwustanowiskowy. PIĘTRO- 4 sypialnie w tym jedna jedna z tarasem 45m2,dwie z balkonami -wszystkie z widokiem na góry,łazienka z wanną.pralnia z wyposażeniem,gaderoba. Dom jest całkowicie umeblowanyi wyposażony do wynajęcia od 1 marca2019r .\nCena 6500 złotych /miesiąc + media wg żużycia. Wymagana 1miesięczna kaucja zwrotna.\nKrzysztof (Zobacz więcej ogłoszeń) Użytkownik od 07-2013\nLOKALIZACJA: Oferujemy Państwu do wynajęcia wygodny i funkcjonalny dom w spokojnej, dobrze skomunikowanej okolicy osiedle Kliny. Osiedle domków jednorodzinnych , zlokalizowane jest w pięknym zakątku Krakowa , z którego przy bardzo dobrej pogodzie widać nawet Tatry . Mieszkańcy osiedla maja stąd blisko zarówno do Centrum (prosty dojazd , rozwinięta komunikacja), centrów handlowych (Tesco, Zakopiank ...\nFor English below Do wynajęcia odnowiony, przestronny dom z 5 sypialniami o powierzchni 250 m2 zlokalizowany na Woli Justowskiej, W okolicy Parku Decjusza. LOKALIZACJA Wola Justowska to jedna z najbardziej prestiżowych dzielnic Krakowa. Jest to willowa dzielnica znajdująca się w pobliżu Błoń, Parku Decjusza i krakowskiego Zoo. Dom zlokalizowany jest przy ul. Berberysowej. DOM Ta wyjątkowa ni ...\nREZERWACJATYLKO U NAS! Posiadamy klucze do nieruchomości!Piękny, nowoczesny dom na wynajem na Bielanach.LOKALIZACJAPrivate House Brokers ma przyjemność zaprezentować na wynajem dom o bardzo wysokim standardzie wykończenia znajdujący się w podkrakowskich Bielanach. W najbliższej okolicy znajdziemy piękne miejsca spacerowe, trasy rowerowe, a także Krakowski Klub Kajakowy i Ośrodek Sportu i Rekreacji ...\nDo wynajęcia dom o powierzchni 220 m 2 położony w zielonej i spokojnej okolicy na Woli Justowskiej Na powierzchnię domu składa się: POZIOM - 1 * sala bilardowa, * winiarnia, * pralnia. PARTER * przestronny salon z aneksem kuchennym * jadalni * toaleta. Z salonu jest wyjście na kameralny taras i ogródek. PIĘTRO * duża sypialnia z garderobą, * dwie sypialnie, * dwie łazienki, w tym jedna z sauną ...\nŚCISŁE CENTRUM apartament 220 m2 z tarasem na dachu\nDo wynajęcia bardzo atrakcyjny lokal mieszkalny położony przy ul. Św. Tomasza.Mieszkanie II poziomowe o powierzchni ok 220m2I poziom - 3 sypialnie, duża łazienka, przestronny salon z jadalnią, kuchnia, WC, spiżarniaII poziom - 3 pokoje (w tym 2, które mogą funkcjonować jako oddzielne sypialnie), pralnia, duża łazienkaPoziom najwyższy - taras z widokiem na Kościół Mariacki i cały KrakówDo Rynku Gł ...