Roman Dmowski o Polakach i Polsce na tle sądów o innych narodach | Nowy Ład\nRoman Dmowski, podobnie jak i szereg innych polityków czy publicystów, formułował własne poglądy i oficjalne deklaracje na temat charakteru narodowego Polaków, a także i niektórych innych narodów, szczególnie tych, które kształtowały ówczesną rzeczywistość polityczną oraz cywilizacyjne oblicze Europy, wpływając tym samym w stopniu większym lub mniejszym na losy Polski. Od charakteru Polaków jak i kondycji cywilizacyjnej naszego kraju były bowiem w dużym stopniu uzależnione szanse na dalsze zachowanie własnej tożsamości narodowej. Później, po roku 1918 utrzymanie świeżo odzyskanej niepodległości było również zagrożone przez ideę „eksportu rewolucji”, którą posługiwała się polityka Rosji sowieckiej. Dmowski jednak szczególną wagę przywiązywał do zagrożenia niemieckiego, które wynikało nie tylko z przewagi militarnej tego narodu, ale także i z jego wysokiego poziomu rozwoju gospodarczego i technicznego. Rosja natomiast wydawała mu się mniej groźna, gdyż pod względem cywilizacyjnym stała niżej niż Polska i dlatego nie posiadała takiej siły asymilacyjnej, jaką reprezentowały Niemcy, które już od setek lat pochłaniały kolejne obszary zamieszkiwane przez Słowian zachodnich, a więc także i Polaków.\nMyśląc o naszych zachodnich sąsiadach wypowiadał się równocześnie także o postawach samych Polaków, które nierzadko były nieadekwatne w stosunku do naszego położenia i dlatego stanowiły przedmiot jego troski. Niektóre wypowiedzi lidera endecji posiadały także daleko szersze znaczenie, wykraczając poza materię ściśle polityczną. Oto jedna z nich szczególnie warta zapamiętania i wyciągnięcia odpowiednich wniosków.\nDmowski pisał: My Polacy, którzyśmy codziennie słyszeli zwrócone w naszym kierunku Ausrotten (wytępić – przyp. B.G.), na różne tony wypowiadane przez wszystkie właściwie obozy Niemiec, najwięcej mieliśmy sposobności do poznania ducha owej epoki. Musieliśmy też dojść do zrozumienia, że odpowiadanie na to hasło niemieckie deklaracjami miłości chrześcijańskiej lub masońskiego humanitaryzmu prowadzi do samobójstwa narodu, że nie świadczy ono o wyższości narodu, ale jest płaszczykiem pokrywającym jego znikczemnienie.\nPochylając się myślowym dorobkiem Dmowskiego trzeba też pamiętać, że nie był przecież socjologiem ani reprezentantem innych nauk systematycznie zajmujących się kondycją różnych społeczności. Był politykiem, który nie stworzył zwartej doktryny stanowiącej zamkniętą całość. W okresie międzywojennym powstawały bowiem systemy ideologiczne nazywane często „prawdami totalnymi”, które miały na celu formułowanie niepodlegających dyskusji poglądów dotyczących najistotniejszych kwestii ludzkiego bytu. Były one następnie wpajane indoktrynowanym społeczeństwom. Dmowski był przeciwny takiemu glajchszaltowaniu ludzi. Uważał też, że „dojrzałość polityczna narodu polega nie na ujednostajnieniu myśli”.\nNależy także pamiętać, że interesujące nas tu jego wypowiedzi są często uzależniane od kolejnych sytuacji zarówno politycznych jak i nastrojów społecznych. Niekiedy są symptomem jakiegoś etapu, a potem zanikają bez ścisłego wyjaśniania, dlaczego tak się stało. Dlatego też u Dmowskiego nie znajdziemy jakiejś jednolitej teorii polskiego charakteru narodowego, jak też i precyzyjnie określonego modelu ustrojowego dla najpierw postulowanego, a potem już istniejącego państwa polskiego. Nie znaczy to, że jego wypowiedzi dotyczących powyższych zagadnień jak i innych kwestii nie ma potrzeby studiować. Wręcz przeciwnie, poddając je dokładnej analizie i korzystając z metody komparatystycznej można się z nich wiele dowiedzieć i to w zakresie spraw podstawowych w ciągu najnowszych dziejów Polski.\nNarodowa Demokracja pod względem ideowym też nie była przez cały czas działania jej lidera ugrupowaniem takim samym. Najważniejsze przekształcenia w procesie jej rozwoju dokonały się wraz z cofaniem się wpływów „pozytywizmu”, które były widoczne w końcu XIX wieku i w początkowych latach wieku XX. W dotychczasowej ideologii endeckiej dokonywały się przewartościowania wielu podstawowych zagadnień pod wpływem coraz to silniejszych odziaływań światopoglądu katolickiego. Taki rozwój sytuacji zaowocował w końcowych latach II Rzeczypospolitej wykrystalizowaniem się fundamentalistycznej wizji postulowanego przez „młodych” endecji państwa polskiego, które by oczywiście było przez nich rządzone. Zasygnalizowane tutaj etapy rozwojowe obozu Dmowskiego nie pozostawały oczywiście bez wpływu na postrzeganie i reagowanie na różne właściwości przypisywane Polakom oraz na kondycję Polski jako państwa i społeczeństwa, jak też powiązane z nimi sytuacje. Liczyła się także klientela partii, która w okresie po rewolucji 1905 roku i dokonaniu się w Rosji pewnej liberalizacji przybierała charakter dość masowy, co odbiło się na jej mentalnym profilu oraz panoramie interesujących ją spraw, a wśród nich również i tych, które dotyczyły światopoglądu i wynikających z niego wartości.\nAnalizując poglądy Dmowskiego o Polakach i Polsce nie można pominąć powyższych uwarunkowań.\nDużą dawkę poglądów na temat Polaków i ich kondycji społecznej, psychicznej i kulturowej zawarł lider obozu narodowego już w swoim sztandarowym tekście, jakim stały się „Myśli nowoczesnego Polaka”, wydane drukiem po raz pierwszy w 1902 roku. Co prawda nie tylko popularność „Myśli”, ale i okresowe wielokrotne ich wznawianie mogłyby przeczyć zasygnalizowanej wyżej opinii o etapowych uwarunkowaniach zewnętrznych na emisję kolejnych poglądów, to jednak sprawa nie wygląda tak prosto. Po pierwsze przedstawione w przywołanej tu broszurze poglądy są na tyle trafne, iż trudno by je było zmarginalizować, nie mówiąc już o całkowitym odrzuceniu. Funkcjonowały one więc przez lata i właściwie funkcjonują jeszcze dzisiaj. Ponadto autor „Myśli” wybrał taki typ narracji, który nie wchodził w sposób oczywisty w konflikt z odczuciami katolickimi. W efekcie tekstu tego nie spotkał taki sam los, jaki stał się udziałem pracy innego z ojców założycieli endecji, Zygmunta Balickiego. Chodzi tu oczywiście o jego tekst zatytułowany „Egoizm narodowy wobec etyki” oraz pochodzące z tych samych lat koncepcje traktowania Kościoła katolickiego jako „instytucji narodowej” czy wyróżniania autonomicznej w stosunku do etyki chrześcijańskiej „etyki narodowej”.\nCo pisał Roman Dmowski o Polakach w swoich „Myślach”? Jego opinie o Polakach są często bardzo wyraźnie krytyczne, a czasem i mocno ironiczne. Jego oceny głównie dotyczą ich zdolności do dawania odporu zaborcom na wszystkich możliwych płaszczyznach ówczesnego życia w procesie bezwzględnej rywalizacji. Najbardziej odnosiło się to do ziem zaboru pruskiego. Tu należy przypomnieć, iż w poglądach wielu niemieckich polityków i ideologów drugiej połowy XIX i początku XX wieku Polacy powinni zniknąć nie tylko z tych terenów, ale także z ziem położonych dalej na wschód. Np. liczący się i często wznawiany w Niemczech aż po drugą wojnę światową taki ideolog jak Paul de Lagarde lansował tezę o konieczności zgermanizowania ziem polskich aż po Bug. Inny ideolog Josef Ludwig Reimer, będący już rasistą, proponował wyizolowanie spośród ludności polskiej – obywateli II Rzeszy, osób przynależnych do rasy nordyckiej, nadanie im pewnych przywilejów i tym samym odsunięcie od swoich nienordycznych pobratymców i dzięki temu stworzenie warunków dla ich szybszego zgermanizowania. Nienordycy byliby zgodnie z jego projektem zmuszeni do opuszczenia terytorium zaboru pruskiego. Jeszcze innym przykładem niemieckiej przedhitlerowskiej etnopolityki w stosunku do Polaków był plan zagarnięcia po zwycięskiej oczywiście pierwszej wojnie światowej zachodnich powiatów Królestwa Polskiego, wykupienie tamtejszej ziemi i osadzenie tam ludności niemieckiej. Perspektywy przetrwania polskości na swoich ziemiach rysowały się więc w bardzo ciemnych barwach. Aby trwać w takim zagrożeniu i w miarę skutecznie bronić się przed przeciwieństwami tj. utratą ziemi oraz tożsamości, należało reprezentować model społeczeństwa zintegrowanego, świadomego oraz dysponującego wysokim poziomem cywilizacji materialnej, co było bardzo ważnym czynnikiem w konfrontacji z niemczyzną.\nCzy taki obraz przedstawiało sobą społeczeństwo polskie końca epoki zaborów? Dmowski w jednej ze swoich wypowiedzi przychylał się do funkcjonującej wówczas opinii, że za 50, a może już tylko za 30 lat polskość w zaborze pruskim poniesie definitywną klęskę. Dlatego też wskazywał na rozmaite braki swojego społeczeństwa i jego minusy tym groźniejsze, im większy był nacisk niemiecki.\nNaród nasz – pisał – korzystał ciągle z doświadczenia, zasobów duchowych, z pracy wiekowej innych ludów, które go wyprzedziły w cywilizacji. W stosunku do tego, co wziął, dał dotychczas ludzkości bardzo mało.\nNaród nasz pod względem siły materialnej, pod względem liczebności i bogactwa, daleko pozostał za tymi ludami, które postanawiają dziś głównie o losach świata i podniesienie materialnych zasobów jest jednym z pilniejszych i donioślejszych zadań naszego bytu.\nTo pozostawanie w tyle za Europą Zachodnią Dmowski tłumaczył specyfiką ustrojową I Rzeczypospolitej, która miała wynikać z faktu zmajoryzowania przez szlachtę innych warstw społecznych i związanego z tym niedorozwoju miast i mieszczaństwa, które zazwyczaj wnosiło najwięcej w procesie rozwoju cywilizacji. Szlachcic polski, jako typ obywatela zwolniony z konkurencji z innymi ludźmi, która ma natomiast miejsce w miastach, gdzie rozwijał się handel i rozmaitego gatunku przedsiębiorczość, miał reprezentować typ bierny. Także rolnictwo, uprawiane zresztą rękoma chłopa pańszczyźnianego, nie wymagało takiej dynamiki w działaniu jak inne gałęzie wytwórczości. Dmowski tak więc przedstawiał problem:\nLos przeciętnego szlachcica nie zależał zupełnie od jego zdolności i właściwości charakteru, był tak obwarowany przywilejem i normą życia, że osobiste przymioty bardzo mało o nich decydowały: mógł on być geniuszem i kretynem, mógł być człowiekiem chrystusowej moralności i nikczemnikiem, mógł być wcieleniem energii i klasycznym niedołęgą, w końcu nawet w okresie upadku mógł być i dobrze tchórzem jak rycerzem – zawsze mógł według normy szlacheckiej żyć i zachować swe moralne stanowisko wśród braci – szlachty, bo przez to, że był szlachcicem, był członkiem rodziny.\nDalej autor „Myśli” kontrastuje taką sylwetkę osobową z sylwetką kupca, który „musi być czymś”, aby skutecznie prowadzić swoje interesy, gdy szlachcic polski „bardzo mało musiał, a przeważnie był, czym chciał”. Nie potrzebował walczyć i stawał się biernym. Jego cechy przejmowała formułująca się w XIX wieku jako osobna warstwa społeczna inteligencja, według Dmowskiego również cechująca się biernością. Polska, jak uważał lider endecji, upadła, „dlatego że wykoleiła się w rozwoju”.\nSłowa ostrej krytyki warstw przewodnich nadających ton polskiemu życiu są często powtarzane na kartkach „Myśli”. Ich autor kreśli również inny profil człowieka zdolnego do walki i „ekspansji wszelkiego rodzaju”. Staje więc po jego stronie, ironizując na temat wyróżnianych przez siebie cech narodowych. W jego wypowiedziach znajdujemy nawet słowa pozytywnego zainteresowania mentalnością pruską ze wskazaniem, iż dobrze służy ona osiąganiu sukcesów w polityce, gdzie na ogół wszyscy walczą ze wszystkimi. Dmowski jest co prawda bardzo daleki od apoteozowania takich reguł, co np. czynił wiodący ideolog ukraińskiego nacjonalizmu Dmytro Doncow, ale jest jednak realistą na miarę tamtych czasów. Uważał, że bezlitosna konkurencja jest faktem, a oczekiwanie na zmianę sytuacji pod tym względem po prostu nie wchodzi w rachubę. Dmowskiemu bez wątpienia imponują takie wysoko rozwinięte kraje jak Francja, a przede wszystkim Anglia. Natomiast podupadająca wraz z biegiem XIX wieku Hiszpania budzi wyraźne lekceważenie, mimo że jest ona krajem katolickim podobnie jak Polska.\nJego dewizą, którą głosi na kartkach „Myśli” jest konieczność posiadania cech ekspansywnych, a nie ograniczanie się tylko do przeciwstawiania się eksterminacji i odwoływanie się do wartości moralnych, traktowanych jako prawie wyłączna podstawa działania i powód do dumy jako świadectwo wysokiej kultury humanistycznej.\nDmowski kategorycznie stwierdzał:\nSiła moralna narodu to nie jest jego bezbronność, jego niewinność, ale żądza szerokiego życia, chęć pomnożenia narodowego dorobku i wpływu oraz gotowość do poświęceń dla urzeczywistnienia narodowych celów. Natomiast nasza moralność narodowa, przy pewnym jałowym sentymentalizmie, dziś polega przeważnie na braku zupełnym czynnej miłości ojczyzny, a poglądy polityczne naszego oświeconego ogółu tym są niezwykłe, tym się różnią od polityki innych narodów, że brak im podstawy wszelkiej zdrowej polityki, mianowicie narodowego instynktu samozachowawczego. Jesteśmy narodem z wypaczonym sposobem politycznego myślenia” (…) Naród (…) powoli stworzył sobie sposób myślenia, ułatwiający ostateczną abdykację z dziejowej roli (…). Niedołęstwo nazwał szlachetnością, tchórzliwość rozwagą (…) zaczął żyć w świecie moralnych urojeń, a przystosowując się do tego bytu, zaczął nawet tępić w sobie wszelkie zdrowe skłonności, wszelkie przejawy instynktu samozachowawczego.\nTego typu refleksje są wyraźnie widoczne w „Myślach” oraz innych wczesnych tekstach Dmowskiego z przełomu XIX i XX wieku. Jak widać, wystawia on dość kiepską ocenę politycznego zmysłu polskich warstw przewodnich tego okresu. Równocześnie wyraża nadzieję na przebudowę naszego społeczeństwa, a to na skutek awansu szczególnie chłopów, co powinno zmienić ich mentalne oblicze i rozszerzyć zasięg świadomości narodowej. Dla lidera endecji godne uwagi w roli wzorca są cechy Polaków z zaboru pruskiego, gdzie stała walka z Niemcami o utrzymanie swoich pozycji wyrabia postawy dynamiczne, praktyczne i produktywne. Natomiast zabór rosyjski, w którym walka z polskością nie była aż tak bezwzględna jak w Prusach, konserwuje dawną mentalność, co ułatwia społeczeństwu trwanie w tradycyjnej bierności, choć i tam – jak zauważał – zachodzą zmiany.\nDmowski zachęca cały czas w „Myślach” do uzdolnienia się Polaków do walki (…) ponieważ narody dzielne przydatne do walki, tylko w walce wyrastają, (…) „rozszerzając w ten sposób sferę swojego czynu. Krytykuje mentalność polskiego inteligenta z przełomu wieków, jak i bliskie mu kulturowo ówczesne sfery ziemiańskie. Widzi w tych warstwach zbiór cech będących zaprzeczeniem dynamiki rozwojowej. Twierdzi, iż zarówno zadawnione cechy jak i atmosfera klęski po powstaniu styczniowym pogorszyły jeszcze sytuację, potęgując „bierność naszego charakteru”. Jednym ze skutków, jak to ujmował, jest „przejście od akcji do kontemplacji” i spotęgowanie cech sprzecznych z postawami czynnymi zapewniającymi sukcesy w życiu nie tylko osobistym, ale i narodowym. Dmowski piętnuje wówczas także szerzący się w górnych warstwach społeczeństwa „intelektualizm”, „estetyzm” i „etyzm”, i choć nie mówi tego do końca, jednoznacznie odrzuca te symptomy życia duchowego u Polaków, gdyż nie stanowią one solidnego zaplecza dla twardej walki o zagrożony byt. Życie wewnętrzne rysuje mu się jako alternatywa dla życia zewnętrznego, gdzie człowiek ma się przede wszystkim realizować kontynuując „zdobywanie świata i stały rozrost”. Postawom „intelektualnym” przeciwstawia bardziej wartościowe według niego postawy „czynne”. Na tle rozwiniętych narodów Zachodu ocenia sytuację polską jako anachroniczną. Nie szczędzi jej nawet i szyderstwa. Oto jego słowa na ten temat:\nMamy tedy w sferze duchowego życia znamiona społeczeństwa przecywilizowanego, którego rola polityczna została już odegrana, które już tylko w dziedzinie oderwanej twórczości duchowej może służyć ludzkości, samo zdolne żyć tylko myślą. Tymczasem nie jesteśmy ani bardzo cywilizowani, ani nasza twórczość duchowa nie jest szczególnie wysoka (…). Ogół zaś nasz, pomimo swych skłonności nie przoduje wcale innym narodom ani poziomem umysłu, ani dobrym smakiem. Można bodaj z całą słusznością powiedzieć, że nigdzie nie ma tylu co u nas nieinteligentnych intelektualistów i tylu estetów bez smaku. My w żadnej sferze społecznej nie jesteśmy przecywilizowani, ale przeciwnie najwyższe nawet, najbardziej ogładzone sfery naszego narodu należy uważać za niedocywilizowane.\nKrytykowane także przez Dmowskiego „intelektualizm” i „estetyzm” mają odciągać warstwy przewodnie od trudów codziennej walki o byt, zaś „etyzm” prowadzi do niezrozumienia mechanizmów rządzących polityką, co przynosi złe skutki.\nTu autor „Myśli” jednoznacznie przypisuje Polakom nieumiejętność myślenia o sprawach polskich w ten sam sposób, w jaki myślą o swoich inne narody. Jest to zarzut braku realizmu i przenoszenia „sprawy polskiej” w sferę idealną, co pociąga za sobą nieumiejętność właściwego oceniania zagrożeń. Wyrazem tego jest m.in. wiara w możliwość wyeliminowania z polityki dążności ekspansywnych i bezkonfliktowe trwanie narodów w swoich historycznych granicach. Takie myślenie lider endecji ocenia jako wyraz braku instynktu samozachowawczego. Jak pisze, a są to lata przed pierwszą wojną światową, wyraża się to np. w braku takiej polityki polskiej w Galicji, która by sprzyjała skutecznej ochronie tamtejszej ludności polskiej wobec rozwijającego się nacjonalizmu ukraińskiego. To zaniedbanie przypisuje dostrzegalnemu kosmopolityzmowi części inteligencji polskiej, która przedkłada wartości uniwersalne nad wartości narodowe. Dmowski protestował przeciwko takim postawom, traktując je nie jako wyraz niedojrzałości politycznej, ale jako głęboko zakorzenioną cechę o charakterze antynarodowym. Uważał też, że ludzie tacy występują we wszystkich trzech zaborach i w obrębie wszystkich orientacji politycznych. Nazywał ich wręcz „wrogiem wewnętrznym”, z którym nie ma kompromisu.\nTen gatunek Polaków z imienia i języka – jak pisał – licznie się rozrodził w popowstaniowym okresie upadku narodowego ducha, a nawet na krótki czas zapanował asymilując szybko młode pokolenie. Nie rozumie on, iż w stosunkach międzynarodowych istnieje rozległa sfera spraw, w których nie ma słuszności ani krzywdy. Rządzącą regułą jest tylko współzawodnictwo odrębnych interesów, a zajęcie wówczas stanowiska nie może być wynikiem „poczucia sprawiedliwości”, ale „poczucia solidarności” z jedną ze stron walczących.\nMożna się tutaj dopatrywać funkcjonowania u autora tych słów koncepcji dwóch etyk: „etyki narodowej” obok „etyki chrześcijańskiej”. Owi „Półpolacy”, jak ich nazywał Dmowski, nie przyjmują do wiadomości takiego stanu rzeczy, przez co są bezwartościowi dla sprawy polskiej i powinni zniknąć jako element szkodliwy.\nPozostając jeszcze przy enuncjacjach pochodzących z początkowej fazy działalności endecji trzeba dodać, że Dmowski wyróżnia w społeczeństwie polskim kilka typów myślenia o polityce. Sam reprezentuje nacjonalizm, który równolegle nazywa także patriotyzmem. Ma on oznaczać postawę czynną, na którą powinno się składać obejmowanie wszystkich stron egzystencji narodu, a nie ograniczanie się tylko do „walki o wolność”. Zwraca uwagę, iż stanowi ona tylko jeden z czynników życia narodowego, które posiada daleko więcej aspektów. Według niego szeroki polski ogół nie rozumie tego w sposób dostateczny. W kontekście podobnych zagadnień lider endecji wyróżnia także kategorię „patriotów starej daty”, eksponuje się teraz wyraźniej na tle rozwijającej się u schyłku XIX wieku nowej tendencji w polskiej polityce, jaką stał się nacjonalizm. Kierunek ten pojmuje znacznie szerzej swoją funkcję solidaryzmu narodowego niż to czyniły dotychczasowe formacje niepodległościowe. Odpowiada więc bardziej warunkom ostrej walki o interesy narodu. O ile Dmowski owych „patriotów starej daty” nie odbiera jako zdeklarowanych przeciwników, to najbardziej obcy są według niego „kosmopolici”. Jak uważa, są oni wprost niezdolni do podporządkowania się wymogom solidaryzmu narodowego i warunkom ostrej walki o interesy narodu pojmowanego nie jako zbiór luźnych indywiduów ludzkich, ale jako modelowo zwarty organizm. Oczywiście jego uznaniem nie cieszą się także socjaliści, nawet w odłamie zainteresowanym odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Nie spełniają oni bowiem podstawowych warunków, które Dmowski stawiał Polakom, aby mogli sprostać ówczesnej sytuacji politycznej i cywilizacyjnej Polski. Właściwości ówczesnych Polaków ocenia jako nieprzystosowane w sposób wystarczający do zadań skutecznego opierania się przeciwnościom zagrażającym polskości u schyłku epoki zaborów. Według niego „na świecie coraz mniej jest miejsca dla słabych i bezbronnych” i „coraz mniej uwagi poświęca się tym, którzy biernie z uległością znoszą krzywdy”.\nDmowski traktuje sarkastycznie także istniejącą wśród Polaków tendencję do traktowania „swej słabości fizycznej i moralnej” jako cnoty będącej wyrazem szczytnych cech charakteru. Taką postawę uznaje za hołdowanie fikcji i po prostu fałsz.\nNa przełomie XIX i XX wieku, jak to już zauważono wyżej, wiąże nadzieje z przemianami społecznymi, tj. wychodzeniem na widownię przedstawicieli warstw ludowych i wzrostem ich świadomości narodowej oraz pracą ideową własnego obozu. Dominujący ton w jego publicystyce politycznej z tego czasu może najlepiej wyraża takie oto zdanie:\nMusimy żyć, rozrastać się, rozwijać działalność na wszystkich polach, musimy dążyć do tego, by zostać silnym, niezwyciężonym narodem (…) mamy obowiązek żyć i wydobyć się na wierzch.\nJak wiadomo, podobnego typu zasady i wartości nie dominowały w obrębie endecji przez cały czas jej funkcjonowania. Lata po rewolucji 1905 roku, które przyniosły w Rosji pewną liberalizację, a w jej ramach możliwość wyłaniania w wyborach do rosyjskiego parlamentu-Dumy polskich reprezentantów, spowodowały dość znaczny liczbowy rozwój obozu, w którym dotychczas ton nadawali tacy ludzie jak Popławski, Balicki i Dmowski. Środowisko to przestało być tylko elitarnym kręgiem o określonej filozofii politycznej. Sam Dmowski zauważał potem, że doszło do rozmycia się nacjonalizmu „Przeglądu Wszechpolskiego”, którego polski ogół nie rozumiał. Paranaukową rozprawę pióra Zygmunta Balickiego „Egoizm narodowy wobec etyki” po raz ostatni opublikowano drukiem w 1916 roku. Natomiast jedenaście lat później ukazała się programowa broszura Obozu Wielkiej Polski pt. „Kościół, Naród i Państwo”, gdzie lider obozu narodowego ostentacyjnie zapowiadał już szerokie otwarcie się jego środowiska na wartości katolickie.\nBadacz historii endecji profesor Roman Wapiński nazwał ten trend „procesem zespalania nacjonalizmu z katolicyzmem w jedną całość ideową w myśli Narodowej Demokracji”, a autor niniejszego tekstu przedstawił go w ujęciu komparatystycznym w książce „Dylematy polskiego nacjonalizmu: powrót do tradycji czy przebudowa narodowego ducha”.\nTu należy podkreślić, że podobne formacje ideowe nie były właściwością wyłącznie polskiego obozu narodowego. Rozwijały się one w kilku krajach Europy zachodniej, a lata międzywojenne bywają nazywane przez wielu politologów i historyków okresem „ewolucji” lub nawet „rewolucji antyliberalnej”. Wobec zagrożeń ze strony skrajnej lewicy i po doświadczeniach z rewolucją bolszewicką w Rosji, na Węgrzech i częściowo w Niemczech demokracja liberalna wydawała się systemem niewystarczającym do skutecznego zatrzymywania sił wrogich dotychczasowemu porządkowi.\nAnalizując kolejne teksty Dmowskiego nietrudno jest dostrzec, że z biegiem lat znikają tam narzekania i co najmniej ironiczny ton odnoszący się do „polskiej bierności” oraz zachęcanie do walki i zajmowania ofensywnych postaw w życiu indywidualnym i zbiorowym. Uzgadniany z wartościami katolickimi nacjonalizm bywa teraz nazywany najczęściej „ideą narodową”, a „narodowiec” zastępuje w rozmaitych enuncjacjach „nacjonalistę”. Pojawia się w użyciu także pojęcie „nacjonalizmu chrześcijańskiego”, z czasem w ideologii endeckiej jak i narodowo-radykalnej zaznacza się coraz wyraźniej wpływ filozofii tomistycznej. Natomiast konflikt dawnego nacjonalizmu z liberalizmem uzyskuje teraz wsparcie wynikające ze stosunku katolicyzmu do tego ostatniego kierunku. Pamiętajmy, że liberalizm w Kościele wprost nazywano „grzechem”, czego zewnętrznym objawem stała się m.in. broszura pt. „Liberalizm jest grzechem”, pióra jednego ze znamienitych wyższych hiszpańskich duchownych księdza Feliksa Sarda y Salvaniego. Takie przemiany czyniły także rozrastającą się liczebnie w latach 30. XX wieku młodą endecję stopniowo coraz to bardziej niechętną włoskiemu faszyzmowi, którego ideolodzy powoływali się na autorytet filozofii Hegla, sprzecznej przecież z duchem katolickiego personalizmu. Bardzo zwięźle i trafnie ujął to zagadnienie w roku 1931 anonimowy publicysta podpisujący się pseudonimem Italicus na łamach czasopisma „Szczerbiec”.\nPoczątkowo Anglia przedstawiana przez Dmowskiego jako wzór godny naśladowania także znika w tej roli z jego wypowiedzi. Bez wątpienia duży wpływ na taką sytuacje miał również wielki kryzys gospodarczy, który rozwinął się na przełomie lat 20. i 30. ubiegłego wieku. Podkopał on przecież prestiż rozwiniętych krajów Zachodu. Sądzono nawet, iż „kapitalizm się kończy. Chodziło tylko o to, co po kapitalizmie”. W roku 1931 pojawiła się także zawarta w encyklice Quadragessimo anno koncepcja korporacjonizmu, którą w największym stopniu spożytkowano w Portugalii rządzonej przez profesora ekonomii Salazara. Na gruncie polskim ideolog przynależny do młodej generacji endeckiej Adam Doboszyński w roku 1934 opublikował książkę pt. „Gospodarka narodowa”, w której zawarł własny projekt ustroju gospodarczego dla Polski. Kwestionował tam całkowicie industrializm oraz kapitalizm, tworzące warunki dla liczbowego rozwoju proletariatu klasy podatnej na socjalizm, komunizm oraz materializm. Równocześnie w tym środowisku politycznych rozpowszechniała się idea nowego średniowiecza zdefiniowana przez Mikołaja Bierdiajewa w książce „Nowe średniowiecze”. Przełożył ją na język polski jeden z działaczy narodowych Marian Reutt. Była to modelowa wizja cywilizacji chrześcijańskiej okresu przed reformacyjnego, której podstawowe wartości proponowano nadal kontynuować w opozycji do Oświecenia, wieku XIX jako epoki i całej prawie nowoczesności. Zarówno Doboszyński jak i Bierdjajew byli przeciwnikami tych kulturowych ideałów, które legły u podstaw podziwianej wcześniej przez Dmowskiego imperialnej Anglii czy obserwowanych z zainteresowaniem Prus. Teraz okazywało się, że kapitalistyczna „pogoń za zyskiem”, jak to określał Doboszyński, jest mocno podejrzana z moralnego punktu widzenia. Głosił on również, iż w przewidywalnej przyszłości zostanie zlikwidowany w Polsce wielki przemysł, a robotnika zastąpi drobnomieszczanin, właściciel drobnych warsztatów o mentalności posiadacza z definicji wrogiego koncepcjom skrajnej lewicy. Takie też warsztaty staną się podstawą systemu wytwórczości. W ten sposób znikną i wielcy kapitaliści, a grożący obaleniem zastanego ładu konflikt klasowy zostanie zażegnany na zawsze. Podobne idee w obozie narodowym propagowała także broszura Wojciecha Zaleskiego pt. „Polska bez proletariatu”. W ten sposób miałby się zmienić nie tylko układ klasowy, ale i klimat moralny w społeczeństwie. Nie zastanawiano się jednak nad tym, czy taki system gospodarczy da również Polsce wystarczające siły tak potrzebne wobec widma konfrontacji z potężnymi sąsiadami.\nW takiej atmosferze już nie do pomyślenia jako ideał wychowawczy i zalecany wzorzec był prężny, zdolny do walki z samej zasady i prący do przodu za wszelką cenę człowiek, którego wizję roztaczał przed laty Dmowski. Równocześnie, co należy tu mocno podkreślić, różni publicyści młodoendeccy w swoich wypowiedziach sygnalizowali wyraźnie, że sprawy gospodarcze są ostatnimi, które przyciągają uwagę środowisk społecznych, z których się wywodzili. Tak właśnie pisał w swojej broszurze pt. „Wobec zagadnień gospodarczych” Zdzisław Stahl, jedna z czołowych postaci pokolenia „młodych” endecji, a Karol Stefan Frycz, publicysta, z pierwszych stron „Myśli Narodowej” wychwalał „ideał cywilizacyjny dworu polskiego” mający polegać na spokojnym i wolnym od napięć życiu. Podobne wypowiedzi były liczne w publicystyce endeckiej lat 30., a nawet można powiedzieć, że nadawały tam ton. Na marginesie pozostawały rzadkie zresztą głosy, jak np. profesora Romana Rybarskiego, ekonomisty i autora licznych książek z tej dziedziny, który ironizował na temat szerzącego się w obozie narodowym „romantyzmu ubóstwa”, jakiemu hołdował Adam Doboszyński i jemu podobni ideolodzy publicyści i partyjni działacze.\nTo, co było tak ważne na początku XX wieku choćby dla Stanisława Brzozowskiego, który w inny sposób niż Dmowski, ale również bardzo kategorycznie podnosił problem polskiego niedorozwoju i wynikających z tego faktu zagrożeń dla Polski, znikło z kart publicystyki endeckiej. W pismach powstałych w schyłkowym okresie swego życia Dmowski już nie podejmował krytyki psychologii szlachty czy to tej dawnej, czy współczesnego mu ziemiaństwa. Również nie zastanawiał się nad problemem kulturowego awansu polskich mas.\nNa taką przemianę jego wypowiedzi o walorach etnicznych Polaków oczywiście wpływały nie tylko preferencje światopoglądowe, ale i warunki zewnętrzne. Po odbudowaniu państwa polskiego pojawiły się nowe problemy i nowe sytuacje. II Rzeczypospolita była także krajem niejednorodnym pod względem narodowym. Polacy stanowili tam bowiem tylko około 63 % obywateli. Fakt ten nie wyczerpywał jednak zagadnienia. Istniały ogromne zróżnicowania kulturowe generujące różne sprzeczne ze sobą interesy. Pod zaborami nie było jeszcze dobrze widać, jak to społeczeństwo w praktyce mogłoby funkcjonować we własnym niezależnym państwie. Liczne problemy społeczne i polityczne postrzegano wówczas w innej perspektywie. Ogólna krytyka oczywistego zacofania w wielu dziedzinach życia była więc w zasadzie trafna i pożyteczna, ale po odzyskaniu niepodległości uruchomiły się nowe problemy o charakterze politycznym, społecznym, kulturalnym i gospodarczym. Sytuacja na świecie była też już inna.\nPo pierwsze nawet sama ludność polska nie była jednolita pod względem świadomości narodowej. Wspominany wyżej ideolog endecki Adam Doboszyński pisząc po latach o tym stanie rzeczy, jaki istniał na początku II Rzeczypospolitej, stwierdzał: ogół Polaków stanowił wówczas jeszcze masę dość bezkształtną, w której świadomością narodową objęta była najwyżej trzecia część ludzi, mówiących po polsku (…) w roku 1918 duża część robotników i większość chłopów nie uświadamiała sobie swej przynależności do wspólnoty narodowej. Dalej podkreślał rolę odzyskanej niepodległości, która pod tym względem spowodowała wielkie zmiany w pożądanym kierunku, ubolewając jednak, iż nawet po drugiej wojnie światowej stoimy jeszcze wciąż przed niezmiernie ważnym zadaniem ostatecznego rozciągnięcia Narodu na wszystkich ludzi mówiących po polsku. Zwracał też uwagę, iż do unarodowienia mas polskich w dużej mierze przyczyniła się okupacja i eksterminacyjna działalność Niemiec, która integrowała społeczeństwo pod wspólnym sztandarem.\nPodobnych konstatacji można się doszukać także w wielu innych tekstach z tego czasu oraz wypowiedziach słownych świadków epoki, w której powstała i działała endecja oraz sam Dmowski. Obraz nie był więc budujący. Dopełniały go spostrzeżenia badaczy stosunków na polskiej wsi. Np. Aleksander Świętochowski w wydanej w 1928 roku książce „Historia chłopów polskich” roztoczył miażdżącą krytykę mieszkańców polskiej wsi, wyłączając z niej jedynie zabór pruski. Odmawiał on większości polskich chłopów podstawowych walorów obywatelskich, a nawet zwykłej uczciwości w codziennym życiu nie tylko publicznym, ale i rodzinnym.\nO chłopach z byłego zaboru pruskiego Świętochowski pisał: weszli do wskrzeszonej Polski społecznie i ekonomicznie dojrzalsi, umysłowo rozumniejsi, moralnie czystsi. Chłopów galicyjskich potraktował znacznie gorzej. Mieli to być: „nienasyceni grabieżcy, gotowi do takiego pogromu panów ziemskich za pomocą prawa, jakiego dokonali przed osiemdziesięciu laty za pomocą bezprawia”. Chodziło mu oczywiście o rzeź galicyjską.\nZa taki stan rzeczy autor „Historii chłopów polskich” obwiniał oczywiście dawną szlachtę polską i specyficznie negatywny ustrój społeczny I Rzeczypospolitej. Jednak z punktu widzenia polityki i kondycji odrodzonego państwa polskiego liczył się jedynie stan obecny z pierwszej połowy XX wieku i twarde wymogi ówczesnej polityki. Mimo tego nie brakowało w latach II Rzeczypospolitej apologetów przedrozbiorowych stosunków w Polsce, o czym świadczą wznawiane książki np. Antoniego Chołoniewskiego „Duch dziejów Polski” oraz Artura Górskiego „Ku czemu Polska szła”. Również po 1989 roku znajdują one w naszym kraju swoich czytelników!\nPesymistyczne sygnały zawarte w wypowiedzi Świętochowskiego nie były wyjątkiem. Podobne cechy warstwy chłopskiej zauważali i inni, np. Melchior Wańkowicz, Stefan Żeromski oraz rozmaici politycy, pamiętnikarze i ludzie pióra. Marcin Wichmanowski, współczesny badacz świadomości polskich chłopów, pisze, iż pod koniec epoki zaborów występował powszechny indyferentyzm narodowy chłopów. (…) chłopi nie znali tradycji narodowych ani symboliki narodowej. O obojętności narodowej chłopów polskich wspominał w swoim pamiętniku Jan Słomka – wójt z Galicji, zaś Wincenty Witos sugerował nawet, że chłopi bali się Polski, wierząc, że z jej powrotem przyjdzie (…) pańszczyzna i (…) szlachecka niewola.\nTak więc obraz naszego społeczeństwa u zarania odzyskania niepodległości wyglądał mało zadawalająco, a państwo oparte na zasadach, jakie określała konstytucja z 1921 roku, nie mogło sprawnie funkcjonować. Rola egzekutywy wg ustawy zasadniczej była bardzo mała w stosunku do kompetencji parlamentu, a szczególnie sejmu, gdyż izba poselska była bardziej uprzywilejowana od senatu. Fakt, że rząd musiał posiadać zaufanie parlamentu, jak również odpowiadał przed nim politycznie, umniejszał rolę egzekutywy w ustroju II Rzeczypospolitej. Ponadto to właśnie sejm uważano za wyraziciela woli narodu, przez co cieszył się sporą legislatywą. Nie tyle parlament posiadał dużą władzę, co sejm, mający szczególną pozycję, przez co dwie izby nie były sobie równe. To przecież marszałek sejmu przewodniczył zgromadzeniu narodowemu, jak również to on zastępował prezydenta, gdy na jego miejscu pojawił się wakat. Atakowany często przez lewicę Senat nie posiadał inicjatywy ustawodawczej, nie miał również funkcji kontrolnej nad rządem, ponadto mógł jedynie nanosić poprawki do ustaw przyjętych przez sejm, ale nawet i one mogły być bardzo łatwo odrzucane. Rządy zmieniały się często, co również przyczyniało się do bezwładu oraz wywoływało negatywny stosunek społeczeństwa do parlamentu, jak również do egzekutywy. Frakcje partyjne kłóciły się między sobą, paraliżując administrację aparatu państwowego. Taki bieg wypadków powodował niesmak wyrażany tak mocno w kręgu marszałka Piłsudskiego, jak i w środowisku politycznym Romana Dmowskiego. Tam obserwacji mechanizmu rządzenia państwem, jakim była II Rzeczypospolita, towarzyszyła refleksja nad kondycją samych Polaków i ich predyspozycji mentalnych. Dowodzą tego cytowane tutaj oraz inne wypowiedzi lidera obozu narodowego, zawierające krytykę wad różnych kręgów społecznych w Polsce i wytykanie ich braków w porównaniu ze społeczeństwami Zachodu, gdzie miała istnieć kulturowa gleba umożliwiająca dość sprawne funkcjonowanie demokracji parlamentarnej. W II Rzeczypospolitej zdaniem Dmowskiego gleby takiej nie było. Skarżył się on na masowe wypłynięcie w ostatnich czasach na wierzch polskiego życia politycznego „żywiołów surowych” dezorganizujących państwo.\nJest sprawą oczywistą, że Roman Dmowski jako lider polityczny i ikona obozu narodowego nie mógł tak otwarcie i ostro formułować swoich sądów o różnych warstwach społecznych, jak czynił to cytowany wyżej Aleksander Świętochowski. W bieżącej polityce zawsze liczy się wzgląd na przychylność opinii społecznej, a w szczególności najliczniejszej warstwy w ówczesnej Polsce, jaką stanowili chłopi. O ile endeccy, a nawet i narodowo-radykalni ideolodzy przemyśliwali w latach 30. nad redukcją klasy proletariatu, to z klasą chłopską było już inaczej. Bardziej prawicowa część ruchu ludowego była przecież traktowana przez polityków endeckich jako potencjalny sprzymierzeniec chociaż, jak wiadomo, problem ten w praktyce nie wyglądał tak prosto. Opinie o chłopach wyrażane więc przez endeckich luminarzy nie mogły być tak kategoryczne jak np. u Świętochowskiego. Mimo tego, czytając pisma Dmowskiego i biorąc pod uwagę charakter jego krytyki różnych kręgów społecznych w II Rzeczypospolitej, łatwo jest zrozumieć, o co chodziło. O ile u schyłku epoki zaborów można było z optymizmem zauważać postęp w narodowym uświadamianiu polskich chłopów i się nim cieszyć, to po roku 1918 było to już za mało. Chodziło bowiem jeszcze o postawy obywatelskie, wystarczający poziom cywilizacyjny i zdolności organizacyjne oraz produkcyjne mogące wystarczająco wspierać sprawność własnego państwa.\nDwudziestolecie międzywojenne, które przyniosło kryzys demokracji liberalnej, a także wielki kryzys gospodarczy lat 1929–1933 stawiało politykom i ideologom przed oczyma nowe problemy. Dysfunkcyjność opartego na konstytucji marcowej ustroju II Rzeczypospolitej stawała się impulsem do nowych przemyśleń i prób czynnego działania w kierunku poprawy sytuacji. W sferze instytucjonalnej wyrazem takich dążeń u Dmowskiego stał się projekt Obozu Wielkiej Polski – organizacji, która miała przeciwstawić swoją własną wizję Polski nie tylko liberalnej demokracji i oczywiście lewicy, ale i sprawującej od paru miesięcy władzę w kraju sanacji, a także wynieść na scenę czynnej polityki elementy nowe, czyli „świadome siły narodu”.\nW jednej z programowych broszur OWP pt. „Zagadnienie rządu” Dmowski przekonywał, iż:\n(…) ustrój reprezentacyjny w tej postaci, do której w Europie doszedł, przy której rządy wychodzą z parlamentu i przez parlament są w każdej chwili obalane, coraz mniej wytrzymuje krytyki. Kierowanie polityką państwa w całości i w poszczególnych jej działach oddaje się ludziom niekompetentnym, których całą kwalifikacją jest zdolność demagogiczna lub zręczność w intrygach, którym wszystko jedno jest, co im powierzą – handel i przemysł, oświatę czy marynarkę, byleby zostali ministrami; w chwilach zaś najważniejszych dla państwa brak jednego głosu większości wywołuje kryzys i państwo pozostaje na krótszy lub dłuższy czas bez rządu; po załatwieniu zaś kryzysu przychodzi nowy rząd, który w mniejszej lub większej części nagle wywraca to, co poprzedni zrobił.\nPatrząc się na bieg wydarzeń i powiązanych z nimi enuncjacji ideowych wychodzących spod pióra Dmowskiego i innych publicystów jego obozu nie można nie zauważyć, iż bardzo wyraźne zdeklarowanie się nowo powstałego OWP po stronie światopoglądu katolickiego i zamiary stworzenia w Polsce państwa wyznaniowego, co otwarcie głosiła programowa broszura „Kościół, Naród i Państwo”, wywarło bardzo istotny wpływ na stylizację wielu wypowiedzi. Szeroko demonstrował się wówczas szczególnie w pokoleniu tzw. „młodych” endecji inny duch, odrębny od dominujących jeszcze na początku XX wieku w tym obozie wpływów pozytywizmu. Pewne sformułowania nie były już możliwe, a nawet i te dawne starano się przemilczeć. Według relacji złożonej autorowi niniejszego artykułu jeszcze w latach 70. XX wieku przez Klaudiusza Hrabyka, byłego działacza endeckiego i autora rozprawy doktorskiej pt. „Ideologia Przeglądu Wszechpolskiego (1895–1905)”, Dmowski kategorycznie sprzeciwił się jej wydaniu drukiem, motywując to obawami wywołania u wielu polskich katolików pewnej niechęci. Pracę opublikowano dopiero wtedy, gdy jej autor znalazł się w obrębie Związku Młodych Narodowców dawnej frakcji endeckiej, która przeszła na pozycję współpracy z sanacją. Dawniejsze ostentacyjne pochwały państw imperialnych jak Anglia czy nawet po części i Prusy nie współbrzmiały z klimatem „nowego średniowiecza” i innych idei o charakterze wręcz fundamentalistycznym. Zaś protestantyzm, który również w świadomości Dmowskiego odegrał rolę inspiratora rozwoju gospodarczego, a więc potęgi materialnej przodujących narodów, jest widziany teraz przede wszystkim, jako zjawisko moralnie wątpliwe, będące rozsadnikiem egoizmu w stosunkach międzynarodowych ze szkodą dla narodów katolickich, a takimi byli przecież Polacy. Dmowski identyfikując się z nimi staje oczywiście po stronie katolicyzmu. Religia ta przecież nie jest, jak pisał w programowej broszurze OWP pt. „Kościół, Naród i Państwo”, „dodatkiem do polskości (…) ale tkwi w jej istocie”. Obok innej już sytuacji, jaka zaistniała w Polsce niepodległej w porównaniu z okresem zaborów, kiedy to najważniejszym zadaniem było, jak to określał Dmowski, „konserwowanie narodu”, bardzo ważna stała się także zmiana klimatu politycznego i kulturowego w Europie. Dokonywała się w wielu krajach owa „rewolucja antyliberalna”. Pisano wówczas o zmierzchu ideałów XIX wieku oraz nastaniu epoki „instynktu i woli”. Pojawił się we Włoszech faszyzm, a w Niemczech narodowy socjalizm oraz wiele ruchów naśladowczych w innych krajach. Wspomniana już wyżej „rewolucja antyliberalna” zaczęła przyjmować w Polsce charakter tradycjonalistyczno-katolicki. Proces przemiany w tym kierunku realizował się właśnie w endecji, a potem po roku 1934 także i w jej grupach rozłamowych.\nO ile rację ma profesor Krzysztof Kawalec, autor książki poświęconej działalności politycznej Romana Dmowskiego, twierdząc, że w początkowych latach funkcjonowania obozu wszechpolskiego jego wyobrażenia ustrojowe mieściły się w ramach ówczesnej „poprawności politycznej”, tzn. przyjmowano wówczas ustrój demokracji parlamentarnej za coś oczywistego, to w dwudziestoleciu międzywojennym sprawa wyglądała już inaczej. Nie tylko zmiany ówczesnego klimatu politycznego, ale obserwacja warunków w kraju podsuwała nowe projekty rozwiązań skorelowane z poglądami na kondycję ówczesnych Polaków i Polski jako organizmu społecznego i politycznego.\nWśród wypowiedzi Dmowskiego z lat 20. i 30. nie widać już takiej krytyki szlachty polskiej jako warstwy adynamicznej i biernej, co miało wynikać z podstaw jej kultury i faktu zdominowania przez nią innych warstw społecznych, a w szczególności mieszczaństwa oraz doprowadzenia chłopstwa do stanu cywilizacyjnej zapaści. Nie ma tam już jednoznacznego zachwytu nad wcześniej podziwianą Anglią i całym Zachodem. Tam bowiem narodził się kapitalizm, który pod wpływem skutków wielkiego kryzysu gospodarczego lat 1929–1933 chwilowo wydawał się nawet ulegać rozkładowi. Narody zachodnie dotychczas dobrze prosperujące są wówczas już postrzegane przez lidera narodowej demokracji jako „spółki do wyzyskiwania innych narodów”, a podłożem do takiej krytyki staje się daleko bardziej idealistyczny w swojej istocie sposób widzenia świata niż ten, który cechował autora „Myśli nowoczesnego Polaka” w czasie, gdy pisał tę broszurę na samym początku XX wieku. W jednym ze swoich tekstów powstałych już w latach II Rzeczypospolitej lider obozu narodowego podkreśla, iż polskie poczucie narodowe opiera się na innych podstawach o charakterze daleko bardziej altruistycznym niż u dużych narodów Zachodu. W konkluzji wynika, że jest to stanowisko nie tylko szlachetniejsze, ale także i trudniej osiągalne oraz istotniejsze, jak i niedostępne dla wszystkich. W dalszej konsekwencji wyłania się u Dmowskiego koncepcja „narodu w sensie moralnym”, a więc wyselekcjonowanej kategorii o wysokich walorach. Stanowiłaby ona przeciwieństwo tych, których określał jako „żywioły surowe”, zbyt często wywierające destrukcyjny wpływ na rządy w ramach funkcjonującego w Polsce systemu parlamentarnego. W wypowiedziach Dmowskiego z lat 20. i w końcowym etapie jego działalności publicystycznej szeroko już gości pierwiastek idealistyczny. Odwołuje się on do uczuć religijnych i jest nacechowany wyraźnym antymaterializmem. Podkreśla także:\nPosiadamy pewne wielkie wartości, które tamtym (zachodnim – B.G.) narodom przydałyby się i dzisiaj i uratowały je od wielu niebezpieczeństw, a które bądź nie wytworzyły się u nich w tej co u nas postaci, bądź też których pozbyły się one w ubiegłym okresie.\nDmowski pisze wówczas:\nNaszemu poczuciu narodowemu, naszemu stosunkowi do ojczyzny nie grozi takie jednostronne wypaczenie, jak to, które stwierdzamy u wielu narodów zachodnich. Ojczyzna dla nas nie będzie przede wszystkim wielkim dobrem materialnym, siebie jako narodu nie będziemy pojmowali jako spółki do wyzyskiwania innych narodów, obowiązków względem ojczyzny nie będziemy widzieli jedynie na zewnątrz, w walce z obcymi, ale nie mniej wewnątrz, w czuwaniu nad dobrem całości, w pracy, i wysiłkach poświęconych dla uzdrowienia jej życia i dźwigania go na coraz wyższy poziom.\nMamy tu więc koncepcję o charakterze elitarnym zakorzenioną w przekonaniu o wysokich walorach moralno-etycznych przynajmniej części elit polskich. W wypowiedziach pochodzących z ostatniego etapu twórczości ideowej Dmowskiego nie dostrzega się już radości z emancypowania się mas ludowych, a nawet i postępującego przenikania do nich świadomości narodowej. Nie widać także krytyki i ironii kierowanej pod adresem dawnej szlachty czy współczesnych kontynuatorów i dziedziców jej kultury duchowej. Na czoło wysuwa się negacja pozbawionych poczucia obywatelskiego i kultury politycznej kręgów społecznych, mogących wydatnie zaszkodzić państwu wykorzystując formułę słabych rządów parlamentarnych i braku ich stabilności. Teraz na czoło wysuwa się ożywiony wartościami religijnymi Polak – materiał, z którego dopiero należy wyłonić „organizację narodu”, czyli „elitę narodową”.\nDmowski stara się uzasadniać swoje sugestie, a broniąc zarazem miejscowych uwarunkowań kulturowych i społecznych pisze:\nZabójczą wprost niedorzecznością jest wprowadzanie w państwie urządzeń i metod działania, wymagających tych właściwości umysłowych i moralnych, tych pierwiastków psychiki społecznej, które posiadają inne narody, a których nasz naród nie posiada, a natomiast lekceważenie i zaniedbywanie tych wartości, które tkwią w naszym narodzie, które gdzie indziej nie istnieją lub istnieją w słabszej mierze czy w niższej postaci. Na tych właśnie wartościach, na tych zasobach moralnych narodu stara się przede wszystkim budować jego samoistna twórcza polityka.\nTe główne wartości, jak już powiedziałem, to religia, która jest w naszym narodzie wielką, żywą siłą, i ten wysoki moralnie stosunek do ojczyzny, taki, jak go przed chwilą starałem się określić.\nDmowski przestrzega też przed naśladownictwem faszyzmu, motywując taki pogląd tym, iż nie przystaje on to polskiej mentalności. Równolegle wypowiada się także przeciwko krępowaniu ludzkiej myśli, co stało się codzienną praktyką systemów totalitarnych. Oczywiście nie myślał o tak pojmowanym pluralizmie, jaki cechował formację liberalną.\nW wypowiedziach lidera narodowej demokracji z lat 20. można jeszcze czasami dopatrywać się nikłych śladów przekonania o pewnej dysfunkcyjności katolicyzmu w stosunku do kwestii odnoszenia sukcesów w polityce. W roku 1926 zauważa, iż:\nFormuły humanitarne, które w języku ludów protestanckich były tylko formą, ozdobą dążeń realnych, fason de parler, przez znaczne odłamy ludów katolickich były brane całkiem na serio, stawały się naczelnymi dyrektywami postępowania.\nMożna interpretować tą wypowiedź jako wyraz przeświadczenia, iż katolicy, a więc także i Polacy, nie będąc bezwzględnymi w działaniach są mniej skuteczni. Jednak nie widać tu sugestii, która by była przyzwoleniem dla stosowania takich metod. Jego wypowiedź brzmi raczej jako aprobata zasad rządzących kulturą katolicką, negowanie materializmu i przyznawanie wiodącej roli religii w kształtowaniu świadomości narodowej. Był to już czas dominacji w endecji katolickich wartości społecznych, które szczególnie po ogłoszeniu encykliki Quadragessimo anno w 1931 r. z dodatkową siłą ogarniały coraz to szersze kręgi Polaków, stając się dla nich punktem odniesienia. Trzeba mocno podkreślić, że ci ideolodzy i myśliciele, którzy wkraczali na przeciwstawne drogi, nie uzyskiwali żadnych sukcesów, a wręcz przeciwnie byli konsekwentnie marginalizowani. Proces ten nabrał szczególnego nasilenia w schyłkowych latach życia Dmowskiego, kiedy to zaprzestał on już działalności publicystycznej oraz w okresie następnym. Tak więc doszło do ukonstytuowania się w Polsce nowej formacji ideowej, którą można by nazwać realistyczną, jeśli chodziłoby o zdobywanie rządu dusz. Natomiast bezsprzecznie nie spełniała ona jednak wymogów, jakie stawiała przed II Rzeczpospolitą bardzo niekorzystna dla niej sytuacja geopolityczna, tj. położenie kraju pomiędzy dwoma imperialistycznymi potęgami, które odmawiały jej prawa do samodzielnego istnienia. Sytuacja taka wymagała dążenia wszystkimi dostępnymi środkami do zbudowania mocnych pod względem materialnym podstaw państwa, które byłoby w stanie stać się centrum jakiejś formy federacji środkowo europejskiej, jak to sobie wyobrażali w swoich enuncjacjach w latach II wojny światowej rozmaici liderzy zarówno endecji jaki i grup narodowo-radykalnych. Takiemu wyzwaniu nie była w stanie wyjść naprzeciw gospodarczo-społeczna myśl „młodych” całego ówczesnego obozu narodowego. Ideolodzy pokroju Adama Doboszyńskiego oraz odbiorcy tworzonych przez nich koncepcji opierali swoje przekonania na podstawach oderwanych od ówczesnych warunków politycznych, a nawet i cywilizacyjnych. Sytuacja wymagała bowiem zbudowania wysoko zindustrializowanej, a nie drobno warsztatowej gospodarki, którą postulował autor trzykrotnie wznawianej i poczytnej przecież w latach 30. „Gospodarki narodowej”. Polski „Wielkiej”, ale także i w wymiarze materialnym, a nie tylko „duchowym”. Polski zaludnionej przez dynamiczny element ludzki, którego jedną z podstawowych cech byłoby, jak to początkowo sugerował Dmowski, instynktowne „parcie do przodu” i dążenie do rozszerzania swoich wpływów, a nie ideał spokojnego trwania. Generalnie rzecz biorąc, formacja „młodych” – wyjątek stanowił może nieliczny stosunkowo krąg, skupiony w Falandze– nie spełniała takich warunków, nie realizując wielu sugestii zawartych we wczesnej myśli Dmowskiego i jego ówczesnych współpracowników. Dlatego dzisiaj można postawić pytanie: czy nie należy podjąć ich na nowo?\nProfesor zwyczajny dr hab. Był zatrudniony do emerytury na stanowisku profesora zwyczajnego w Instytucie Religioznawstwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie pełnią funkcję kierownika Zakładu Stosunków Państwowo-Kościelnych zajmował się problematyką politologii religii. Obecnie jego zainteresowania koncentrują się wokół historii myśli politycznej, ze szczególnym uwzględnieniem ruchów narodowych i nacjonalizmu oraz stosunków narodowościowych w Polsce i krajach europejskich.


» mieszkań nowy\n2013-04-04 - Wortal o tematyce: mieszkania rynek pierwotny, developer, deweloper i nowe mieszkanie. Ekspertyzy i cenniki poza tym: mieszkania, firma deweloperska, mieszkania na sprzedaż oraz deweloper kraków mieszkania.\n2013-04-04 - Jeśli w smaku przypomina równowagę pomiędzy goryczą a słodkością z ledwo wyczuwalną cierpkością ziaren, to jest to właśnie wyśmienita czekolada belgijska. Idea ta jest o tyle ciekawa, że pozwalasz obdarowanemu samodzielnie wybrać rzecz, która mu się podoba. Atrakcyjne prezenty często w\n» bio kominek\n2013-04-05 - Opisujemy: żarówka, profil, oświetlenie, biopaliwo, biokominek i szafa pomiarowa. Zobacz najnowsze wiadomosci ponadto o: lampa ogrodowa, oświetlenie uliczne, taśma, lampa uliczna, rozdzielnia oraz włącznik dotykowy.\n2013-04-05 - Opisujemy: sprzedaż, transport drogowy, przewóz towarów, sól przemysłowa i usługi transportowe. Zobacz najnowsze wiadomosci poza tym: sól, sól jodowana, sprzedaż soli przemysłowej, dystrybutor oraz hurt.\n2013-04-05 - Opisujemy: cyfry plastikowe, cyfry mosiężne i klamki drzwiowe. Zobacz najnowsze wiadomosci ponadto o: cyfry plastikowe, cyfry mosiężne oraz klamki drzwiowe.\n2013-04-05 - Aktualnosci dotyczace: biuro patentowe, znak towarowy i wzory przemysłowe. Ekspertyzy i cenniki także o: znaki towarowe.\n2013-04-05 - Wortal o tematyce: meble góralskie, meble zakopiańskie, meble rzeźbione i meble z drewna. Ekspertyzy i cenniki także o: stolarstwo artystyczne, meble ozdobne, meble na wymiar oraz meble podrzeźbiane.


Rower damski górski - jaki rower górski do 2000 zł warto kupić? - Ćwiczenia - Polki.pl\nRower damski górski - jaki rower górski do 2000 zł warto kupić?\nRower górski to najlepszy wybór do jazdy po trudnym terenie. Kupując rower górski damski do 2000 zł, zwróć uwagę na niską masę roweru i dobrze wyprofilowane siodełko.\nAgata Bernaciak / 17.03.2021 12:19\nRower górski jest bardzo popularnym jednośladem, na którego zakup decyduje się wiele z nas. Używany do rekreacyjnych przejażdżek za miastem i ekstremalnych zjazdów po zboczach gór, pomaga nie tylko szybko przemieścić się z miejsca na miejsce, lecz także sprawia, że w mgnieniu oka tracisz zbędne kilogramy.\nRower damski górski - kiedy warto go kupić?\nRower damski górski - na co zwrócić uwagę?\nTypy rowerów górskich\nZ czego składa się rower górski?\nWbrew pozorom i nazwie, która nie do końca oddaje przeznaczenie tego typu rowerów, rowery górskie służą do jazdy w trudnym terenie, a nie tylko po górach.\nTaki rodzaj jednośladu idealnie sprawdzi się zatem u osób, które zamiast po mieście, chętniej wybierają się na wycieczkę rowerową po lesie. Najpopularniejszymi markami rowerów górskich są marki Giant, Author, Scott, Mangoose, Kellys, Kross, Kona.\nJeśli natomiast w równym stopniu zamierzasz łączyć jazdę po drogach szutrowych i wertepach z jazdą po mieście, rozważ, czy nie lepiej kupić rower crossowy.\nPopularny rower górski posiada zazwyczaj koła o średnicy 26 cali oraz zwartą, krótką i wzmacnianą ramę. W odróżnieniu od typowych rowerów szosowych, prześwit między podłożem a pedałami i układem korbowym jest o wiele większy w celu uniknięcia uszkodzeń podczas jazdy po nierównym terenie.\nRower górski ma również prostą kierownicę, mocne hamulce oraz odporny na brud i uderzenia osprzęt. Układ korbowy i biegowy umożliwia zmianę przełożeń w bardzo szerokim zakresie.\nRower górski jest nieco cięższy od innych rowerów - jego waga waha się między 7-8 kg w przypadku najdroższych i zaawansowanych modeli, do około 10-12 kg w przypadku modeli tańszych i prostszych.\nJeśli budżet, jakim dysponujesz nie przekracza 2000 zł, raczej nie kupisz zaawansowanego technologicznie i idealnie dopasowanego pod każdym względem roweru górskiego.\n2000 zł to dolny przedział cenowy, jeśli chodzi o ceny rowerów górskich.\nGÓRSKI ROWER DAMSKI\nKROSS ROWER DAMSKI GÓRSKI\nKANDS ROWER DAMSKI GÓRSKI\nROMET ROWER GÓRSKI DAMSKI\nKROSS DAMSKI ROWER GÓRSKI\nKobiety mają inną budowę miednicy niż mężczyźni, dlatego rower damski górski powinien mieć odpowiednio wyprofilowane siodełko. Zazwyczaj jest ono szersze i krótsze niż w przypadku innych typów rowerów. Zanim jednak wybierzesz standardowy rower damski górski przymierz, czy na pewno będzie ci na nim wygodnie. Standard nie musi pasować każdemu.\nKolejną kwestią, która różni rower górski damski od męskiego, jest niżej opuszczona górna rama. Zdecydowanie warto zdecydować się na taki model, ponieważ ułatwia wsiadanie i zeskakiwanie z roweru, gdy jest to konieczne. Rower damski górski szczególnie docenią kobiety o niskim wzroście i wadze.\nNie bez znaczenia pozostaje waga samego roweru - to ważne, gdy zamierzasz pokonywać trudniejsze trasy.\nKupując rower górski możesz mieć wrażenie, że jego kierownica jest zbyt szeroka. Szeroko rozstawione ramiona, typowe dla mężczyzn, kobietom mogą nie przypaść do gustu. To dlatego w damskich wersjach rowerów górskich mostki są nieco krótsze.\nRower damski górski ma także dostosowane do typowych osiągów przełożenia. Warto wybrać taki model, który oferuje duży zapas miękkich biegów pod górę.\nRowery zjazdowe (downhill)\nKonstrukcja ramy w rowerach downhillowych jest bardzo specyficzna, przez co jazda pod górę i po płaskim terenie jest bardzo trudna. Prawdziwe zastosowanie tej nietypowej konstrukcji ujawnia się dopiero podczas jazdy w dół zbocza! Rower tego typu jest mocno amortyzowany. Z przodu montuje się najczęściej amortyzator dwupółkowy, a zawieszenie tylne posiada duży, ponad 150 milimetrowy skok. Kierownica jest mocno wygięta, aby zapewnić maksymalną kontrolę nad rowerem.\nRower tego typu nie posiada zbyt wielu przerzutek - uwaga skupia się bardziej na solidności konstrukcji i układzie hamulcowym. Rower downhillowy jest znacznie cięższy od innych, ale specyfika zjazdów z dużymi prędkościami po nierównym terenie wymaga od roweru ogromnej wytrzymałości. Podczas zjazdu ze zbocza z prędkością często przekraczającą 100 kilometrów na godzinę, mocna rama i niezawodne hamulce to bezwzględne priorytety.\nRowery do dual slalomu\nTego typu rowery to półka pośrednia między rowerami zjazdowymi, a rowerami klasycznymi. Rower do dualu nie jest tak ciężki jak rower zjazdowy i można nimi jeździć po płaskiej nawierzchni (w przeciwieństwie do downhilli, na których jazda po płaskim to przeprawa przez męki). Rowery tego typu używane są w konkurencjach zjazdowych, które polegają na równoległym zjeździe 2 zawodników po wąskich i krętych trasach obfitujących w hopki.\nRowery XC - Cross Country\nSą to najpopularniejsze i najbardziej uniwersalne typy rowerów górskich służące do jazdy w urozmaiconym terenie np. po asfaltach, polnych dróżkach, bezdrożach i lekkim terenie górskim. Rowery tego typu najczęściej posiadają przynajmniej przedni amortyzator, choć ostatnio często występują odmiany z pełną amortyzacją.\nRowery trialowe to odmiana sportowa, która nie nadaje się do rekreacyjnej jazdy. Największą różnicą jest brak siodełka oraz bardzo specyficzna, niska rama, która uniemożliwia normalną jazdę. Rowery trialowe służą do jazdy na bardzo krótkich, ale jednocześnie niezwykle trudnych dystansach.\nTrasy trialowe obfitują w różnego rodzaju podjazdy, przeszkody, skoki, ścianki, beczki, poręcze, etc. Głównym zadaniem zawodnika jest pokonanie całego toru, wykonując wysokie skoki i zachowując przy tym równowagę przez jak najdłuższy czas.\nAmortyzatory i hamulce tarczowe\nAmortyzator amortyzuje uderzenia na nierównościach. Przyda się więc w modelach przeznaczonych do jazdy terenowej, aby zapewnić ci komfort jazdy na nierównościach, odciążając twoje stawy i plecy.\nGrube, szerokie opony to wielki atut, jeśli jeździsz w terenie. W mieście będą cię spowalniać. Przede wszystkim grubsze koło to cięższe koło. Trzeba więc włożyć więcej siły, aby wprawić maszynę w ruch. Do tego bieżniki na ich powierzchni charakteryzują się wysokim wskaźnikiem tarcia oraz zwiększają powierzchnię styku z podłożem. To istotne, gdy jeździsz po trudnym, grząskim, kamienistym lub mokrym terenie.\nDo rowerów górskich w wielu odmianach przeznaczone są błotniki z tworzywa sztucznego lub nawet włókna węglowego. Modele te nie osłaniają dokładnie koła, a ich główną funkcją jest raczej zapobiegania oślepienia rowerzysty niż osłona przed brudem i ochrona ubrania. Tego typu błotniki montowane są na rurze podsiodłowej (tył) i na widelcu przednim (przód).\nRama to najważniejszy element roweru górskiego. To właśnie na tym elemencie opiera się jego cała konstrukcja. Najpopularniejszym typem ram są ramy XC czyli cross country, które oferują bardzo szerokie spektrum zastosowań - od stricte sportowych, aż po rekreacyjne, górskie wycieczki.\nRowery wyposażone w ramę typu XC odznaczają się stosunkowo niską masą, jeśli rama jest sztywna, natomiast ramy z zawieszeniem są cięższe, ale w zamian oferują znacznie wyższy komfort podróżowania. Rowerzysta na tego typu ramie jest pochylony do przodu.\nKolejnym typem ram są ramy enduro. Rowery wyposażone w tego typu ramy są w pełni amortyzowane, a ich przeznaczeniem jest ciężki, górski teren. Amortyzacja zastosowana w tych rowerach umożliwia pokonywanie podjazdów i trudnych technicznych zjazdów górskimi ścieżkami. Rower enduro jest znacznie cięższy od klasycznego roweru cross-country.\nOstatnią grupą ram są ramy typu FR, czyli ramy przeznaczone do montażu w rowerach zjazdowych i wyczynowych. Ramy tego typu są bardzo ciężkie, dzięki czemu są w stanie znieść duże prędkości, nierówny teren, skoki z dużych wysokości i olbrzymie naprężenia.\nArtykuł pierwotnie został opublikowany 8.04.2019.\nDowiedz się więcej o jeździe na rowerze:\nRower elektryczny - jak wygląda jazda na rowerze elektrycznym?\nJak nauczyć dziecko jeździć na rowerze w godzinę?\nTagi: rower, jazda na rowerze, rower damski


Wszystko o farbowaniu henną - wątek zbiorczy - Strona 81 - Wizaz.pl\n2010-10-10, 19:34 #2401\na czy papkę hennową moża zbyt długo trzymać na głowie? spieszy mi się coby przetestować tę SIPĘ którą kupiłam [czarną i brązową - zmieszam, nie mogłam się zdecydować na kolor ], ale boję się, że jak potrzymam za krótko to mi odrosty złapie mało - stąd myśl, by w tym nawet spać [na pewno się wyśpię ], bo tak w tygodniu to nie bardzo mam kiedy zabunkrować się na cały dzień z błotem na głowie i nie wiem, czy nie przedobrzę. sypiałam już i z odżywkami i z olejkiem rycynowym na głowie, więc to nie jakaś nowość dla mnie i moich włosów, ale z henną jeszcze styczności nie miałam\na i czy na suche, na mokre, ma mokre umyte?\nPewnie można, ale po co? Ja trzymałam brązową SIPĘ całą noc, ale nie wyszło to za specjalnie ciemne. Wydaje mi się, że w przypadku tej mieszanki nie ma to sensu tak długo trzymać na włosach, bo to w większości indygo które jak wiadomo pracuje krótko.\nKłaść na czyściutkie, (bez balsamu) wysuszone włosy. Po spłukaniu nie używać szamponu i odżywki. Spokojnie... da się rozczesać Ta szorstkość jest pozorna...\n2010-10-10, 20:37 #2402\nTeż uważam, że nie ma sensu trzymać jej całą noc. Maksymalnie 6h\nJa trzymam do 4h i mam ładny kolorek.\nNakładasz na wilgotne włosy, wcześniej umyte szamponem.\nPamiętaj, żeby bardzo dokładnie wymieszać hennę. Z tego co pamiętam ta czarna miała zielonkawy odcień i trochę się wystraszyłam ale na szczęście nie byłam zielona\n2010-10-11, 08:54 #2403\nOd ponad roku farbuję włosy na rudo, bardzo polubiłam ten kolor. Od początku używam L'oreal Preference Mango, nr 74 bodajże. Mój naturalny kolor to ciemny brąz. Poczatkowo otrzymywałam na nim różne odcienie ciemniejszej i jasniejszej czerwieni, ale na chwilę obecną wlosy zjasniały na tyle, że zawsze wychodzi fajny, pomarańczowy rudy o jaki mi od początku chodziło.\nNigdy nie rozjaśniałam włosów, nakładałam tylko w/w farbę.\nObecnie włosy są osłabione i przesuszone, ale nie chcę rezygnować z rudego. Znalazłam czystą hennę body art quality na mazidłach, która teoretycznie ma dawać czerwono-miedziany odcień. I teraz moje pytanie - jesli nalozę hennę na rude włosy, to ok, pewnie złapie, ale co z ciemnymi odrostami? Nie będe miała ciemniejszego paska przez srodek głowy? Chodzi mi o to jak bardzo może różnić się kolor henny na moich farbowanych i naturalnych, odrastających włosach, ktore są dużo ciemniejsze. Nie chce mieć takiego wypadku, tym bardziej, ze po hennie ciężko będzie z ratowaniem się chemicznymi farbami.\n2010-10-11, 09:44 #2404\nNapisane przez Bashika\nehhh mam identyczny problem i sama jestem ciekawa odpowiedzi...\nNa razie kupiłam hennę venity i będę próbować na wypadniętych włosach jaki kolor mi wyjdzie nie chcę mieć żadnych niespodzianek na głowie\n2010-10-11, 09:56 #2405\nno i jestem wyhennowana w końcu poszłam spać z tym kaskiem na głowie, ale nie dałam rady wytrzymać do rana i po czwartej nad ranem się płukałam musiałam wymazać włosy odżywką, inaczej nie dało rady wypłukać tego syfu.\ni tak.. wrażenia.. w czasie nakładania osypuje się - większość wylądowała na głowie, ale zbierania z podłogi też było. ściekało mi spod folii strasznie, różne cuda robiłam coby nie zalać się w całości, ale dałam radę\no dziwo - nie ufarbowało mi skóry przy włosach, karku ani uszu - choć trochę tam się wymazało pewnie.\nefekty.. hmmm.. przy skórze, naturalne odrosty i jaśniejsze od reszty farbowane jedną warstwą castinga odrosty - złapało, ale mało. za mało a reszta była ciemna więc kolor nie jest jakoś specjalnie inny - trochę ciemniejsze są i tyle\nwłoski są sztywne i suchawe, ale błyszczą super\nraczej nie będę powtarzać tego zabiegu regularnie, bo to jest jednak okropna robota, może co jakiś czas, jak będę się za bardzo nudzić\ni teraz tak.. chciałabym pewnie niedługo trzasnąć same odrosty i tu pytanie do Was - które z past hennowo chemicznych są do tego najlepsze? venita, delia czy może eld w paście?\n2010-10-11, 10:15 #2406\nRoślinne farby nie rozjaśnią włosów, więc ciemniejsze odrosty po wcześniejszych zabiegach chemią pozostaną ciemniejsze. Można jedynie przyciemnić te rozjaśnione i jako-tako zrównać z odrostami.\nHa ha, śpi się z tym nie za ciekawie. Ja dodatkowo uszczelniam watą dookoła pod brzeg folii i nie wycieka nic, nawet kropelka. A na brązowa SIPA faktycznie nakłada się gorzej niż czysta henna. Ale myślę, że można dojść do wprawy, tylko spokojnie i cierpliwie nakładać, czas nie goni jak przy chemicznej farbie. A nakładam taką malutką łyżeczką plastikową do karmienia dzieci i palcami rozsmarowuję delikatnie. Osypuje się tylko to co wyschnie w międzyczasie.\nNa same odrosty proponuję Venitę, bo sama używałam tego wcześniej. Trzymałam 2 godziny i wyszło ok. Tyle, że to szybko się wymywa :/\n2010-10-11, 10:19 #2407\nA farby delia i eld mają więcej składników chemicznych niż venita? Też tak szybko wypłukują się?\nJa zawsze robię papkę o gęstości budyniu i nic mi nie spływa a siostra już przyzwyczaiła się do nakładania. Za pierwszym razem też były problemy\n2010-10-11, 11:02 #2408\nmi zielona woda wypływała spod konstrukcji fioliowej już po nałożeniu, nie da się chyba tego uniknąć niestety.\ntrochę poczekam jeszcze zanim coś będę nakładać, odrosty są ciemniejsze, podobno to jeszcze może ściemnieć w najbliższych godzinach, to da się wytrzymać\n2010-10-11, 11:03 #2409\nWychodzi na to, ze na moim naturalnym kolorze wyszedłby mi po hennie mahoń\nTo może powinnam sobie zrobić dekoloryzację i dopiero walnąć hennę?\nTylko ile musiałabym po dekoloryzacji odczekać? Może ktoś z Was wie?\nNie ukrywam, ze farbuję włosy, bo mam siwe pasmo na przodzie i mam nadzieję, ze henna pokryłaby te siwiaki\n2010-10-11, 11:19 #2410\nJa też mam takie pasmo siwulców na przedzie, przy grzywce i w okolicach skroni. Hna pokryła je na miedziano, a resztę na mahoń Efekt bardzo mi się podoba, bo to się ciekawie miesza...\n2010-10-11, 11:35 #2411\nAh no włąśnie ja mam teraz miedziany kolor i tak bardzo go lubię.\nNa moich naturalnych włosach henna nigdy taka nie wyjdzie\nMuszę się jeszcze zastanowić z 10000 razy zanim coś zakombinuję z henną bo potem moge płakać\n2010-10-11, 12:03 #2412\nTa zielona poświata to na każdych włosach wychodzi i po każdym farbowaniu henną?\n2010-10-11, 12:47 #2413\nJa jej nie miałam. U mnie poświata była od razu miedziana.\nWcześniej, gdy robiłam brązem SIPA brudziło trochę na granatowo, ale też nie było zieleni.\n2010-10-11, 12:59 #2414\nChyba zdecyduję się na Henna Creme od Delia.\nMyślicie, że to dobre wyjście na początek?\nMogę po niej swobodnie przejść na naturalną hennę? Cy zostać przy Deli?\nSzczerze mówiąc trochę się cykam użyć naturalnej henny po tylu latach farbowania chemią...\n2010-10-11, 13:47 #2415\nja [po tylu latach chemi kupiłam venite (w tyg temu) teraz juz nie ma sladu..\nw sobote mam wesele i kupiłam delie..\nchyba zostane przy nich nie wiem\n2010-10-11, 13:59 #2416\na jaki kolor używasz?\nnapisz swoje wrażenia po delii, bo ja się będę na coś czaić niedługo\nswędzi mnie głowa po tej papce\n2010-10-11, 19:30 #2417\nZamówiłam na jutro Delia, Henna Creme, czekoladowy brąz ;]\nAle z farbowaniem wstrzymam się do następnego weekendu ;]\n2010-10-11, 20:06 #2418\nA w ogołe to te wszystkie henny się tak wypłukują? Nie ma jakiejś stałej na przynajmniej miesiąć?\n2010-10-11, 20:29 #2419\nNie wszystkie. Te roślinne są bardzo trwałe. Chemiczne "henny" (balsamy z ekstraktem) to bardziej szamponetki i zmywają się całkowicie.\n2010-10-12, 11:18 #2420\nMam taki problem. Skusiłam się na naturalną farbę z Kosmetyki Naturalnej odcień BRĄZ. Moje włosy to ciemny blond. I niestety wyszedł mi jakiś.. bordowy jakby ;/\nJak się przyjrzeć to niby można dostrzec brąz, ale świeci na czerwono.. beznadziejnie to wygląda.\nCo moge zrobić żeby mieć jakiś normalny kolor na włosach?\n2010-10-12, 11:51 #2421\nblack sun czekoladowy braz\nz venity tez padło na ten ocien.\nwesele mam w sobote wiec dam znac\n2010-10-12, 13:45 #2422\n100% naturalne henny utrzymują się cały czas, tylko troszkę kolor wyblaknie ale nie zmywają się.\nDaj znać czy utrzymuje się dłużej od Venity\nczytałam opinie na KWC i niektórzy twierdzą, że gorzej niszczy włosy niż venita\n2010-10-12, 17:59 #2423\nDelia Henna Creme na jakiej długości włosy starcza?\nJa kupiłam 2 opakowania, a mam włosy do łopatek\n2010-10-12, 18:00 #2424\na moja henna właśnie się kisi w cieple już się nie mogę doczekać aż zaciapię sobie włosy, ciekawe, jak się moje loki będą miewały po tej mieszance, niby zmacnia skręt ale u mnie to nigdy nic nie wiadomo\n2010-10-12, 18:22 #2425\n2010-10-12, 18:46 #2426\nNo to kochane, i przede wszystkim cierpliwe dziewcyzny.\nJuż ostatnie pytanie.\nCo polecacie mi wybrać jako na pierwsze farbwanie nie-chemicznymi fabami typu L`Oreal?\nVenitę? Khadi? Eldę?\nProszek jakiś zakupić i w ciepłej wodzie rozrabić (rozumiem, że to 100% henna? ) czy tubkę gotową zaaplikować?\nPrzypominam, mam włosy jasny blond (kilka postów wcześniej pokazywałam foto) a chcę na razie ciemny brąz, bez poświat czerwieni czy marchewki, a potem może za którymś razem czarny sobie zaaplikuję znów.\nPRZEDE wszystkim zależ mi na efekcie zdrowych włosów, bo po 3rozjaśnianiach osłabiła się ich kondycja, wypadają, bez odżywki praktycznie nie są do rozczesania i wolę po 3zrezygnować niż po roku, prawie łysa się obudzić A poza tym 8lat robiłam się na czarno farbami L`Oreal i za tym kolorkiem jednak tęsknię, ale na dłuższą metę chcę coś zdrowszego i wzmacniającego.\nPóki co przymierzałam się ciągle do Khadi, ale nie wiem czy słusznie się przymierzam?\nJak koleżanka mówiła naturalna henna trzyma na stałe, rozumiem, że to jakiś w proszku specyik do rozrobienia z wodą ciepłą - to są naturalne henny? Naturalne słyszałam robią na rudo, to rozumiem musiałabym indygo np do tego dorzucić żeby było cimno i nie rudo?\nIle powinnam tego kupić, rozrobić w jakich proporcjach na długość włosów za ramiona trochę, tak jak wezmę w przód to za obojczyki?\nI czy to faktycznie najlepsza opcja dla mnie ta naturalna czy lepiej jakieś Khandi czy coś w tubce?? Bo ja to tak ogólnie włoski co 1,5 miesiąca chciałabym odświeżać.\nJak ktoś odpowie mi na wszystkie pytania tu zadane to obiecuję, że już nie będę męczyć i potem to tylko dodam zdjecia jak to wszystko wyszło\nCzas edycji: 2010-10-12 o 18:50\n2010-10-12, 18:56 #2427\nwłaśnie mnie ostatnio też się coś dzieje dziwnego z loczkami i mam nadzieję, że mi się polepszy po hennie inaczej mnie coś trafi. Jak zawsze nosiłam rozpuszczone to ostatnie kilka dni najchętniej bym związała.\nVenitę? Khadi Eldę?\nbazując na tym, co dziewczyny pisały, to khadi było chwalone i to w proszku najlepiej. Ja robiłam venitą, raz fiolet, który po pierwszym myciu zszedł, niedawno chną i na następny dzień miedź, kilka dni miałam lekki kolor i ładny rudy połysk ale już to zeszło i włosy są w gorszej kondycji po tej venicie, coś się nie chcą kręcić, winię ją (za każdym razem używałam tej w tubce). Zaraz idę nakładać prawdziwą hennę z mazideł pachnie sianem czy końskim gównem grzeje się (wersję szybszą wybrałam, 2 godziny w cieple) i za chwilkę wyląduje na włosach. Zobaczymy, ile będę trzymać, właściwie to z samym sokiem z cytryny rozrabiałam, malutko wody na koniec dałam, więc nie wiem, czy mnie nie będzie paliło czy coś.\n2010-10-12, 18:59 #2428\nChooo, jeśli chcesz trwały kolor, to powinnaś wybrać farbę naturalną. Ja uzywam Khadi i mogę ją polecić, jest bardzo dobra. Eld nie używałam, a Venity są dwie wersje: ziołowa i w tubce. Ta w tubce szybko się zmywa, a ziołowa zostaje, ale nie jest do końca naturalna i kolor trochę się spiera.\nJeśli chodzi o khadi, to możesz użyć ciemnego brązu. Te farby są całkowicie naturalne, składają się tylko ze sproszkowanych roślin. Proszek zalewa się wodą, dokładną instrukcję dostajesz w paczce z zamówieniem (jeśli zamówisz na helfach albo khadi.pl) Ciemny brąz wychodzi bardzo ciemny, prawie czarny. Mieszanka jest już gotowa, nie musisz niczego mieszać, nic dodawać, tyko zalewasz wodą. Powinno ci spokojnie wystarczyć jedno opakowanie (100g).\nCzysta henna farbuje na rudo, a mieszanki z indygo i innymi ziołami dają odcienie brązów i czerń.\n2010-10-12, 19:07 #2429\nNo to tak jak planowałam, kupię sobie Khadi brązik (właśne ze strony khadi.pl) i w piątek robię Potem może z czasem czern będę aplikować. Rozumiem, że to nie powinno mi się spierać? Trzymać normalnie z mięsiąc, dwa?\nZalazłam na Allego za 22 zł + przesyłka, razem 31zł - taniej niż ze strony Khadi.\nCzas edycji: 2010-10-12 o 19:16\n2010-10-13, 08:20 #2430\nNie wiem jak to się zachowa na rozjaśnionych włosach, ale myślę, że powinno się trzymać.\nPo farbowaniu najlepiej przez 2 dni nie myj głowy żeby utrwalić kolor. I nie przestrasz się koloru mieszanki - jest zielona Z tego powodu twoje włosy po spłukaniu farby mogą mieć zieloną poświatę. Ale pamiętaj, że nie jest to ostateczny kolor. Prawdziwy efekt możesz oceniać po tych kilku dniach i po umyciu włosów, kiedy zmyjesz resztę proszku pozostałęgo na włosach i skórze głowy. Nawet jeśli kolor ci się wypłucze, to po kilku farbowaniach powinien utrwalić się lepiej. Ja tak miałam z rudym na początku przygody z henną, kiedy jeszcze nie znałam tych wszystkich sposobów utrwalania koloru.\nA trwałość? Pasemka, które robiłam ciemnym brązem trzymają się bez zmian już kilka tygodni. Mają kolor między ciemnym brązem a czernią. Wygląda na to, że zostaną już na zawsze.\nDużo z tym babrania ale warto


Przed południem w Polsce możecie sobie prognozować np. Istnieje jednak górny limit, czyli 5000 zł, jednak bez pobieranej prowizji. To oznacza, że ich wartość trzeba postawić w całości choć raz. Jeśli korzystasz z innego oprogramowania, pozostaje Ci korzystanie z mobilnej wersji strony internetowej – nie martw się, to równie wygodna opcja. Pracownicy supportu sprawnie obsługują nowe wnioski, a także udzielają porad (czat, e-mail, telefon). Użytkownicy mogą ustalać własne limity depozytowe Codziennie, Co tydzień lub co miesiąc. BetFan obsługuje szybkie płatności do najpopularniejszych banków w naszym kraju. Pakiet Pudziana, bo o nim mowa, to premia zależna od wysokości pierwszych dwóch wpłat na konto gracza.\nSytuacja komplikuje się w momencie, kiedy spotkanie zostało odwołane czy przełożone. Za każdym razem możesz otrzymać bonus, który finalnie (po powiększeniu wygranej) może opiewać na kwotę do zł. Cashback w Totalbet ma klasyczne warunki, jakie być może poznałeś u pozostałych bukmacherów. Warunki oraz zasady regulaminowe specjalnego zakładu bukmacherskiego bez ryzyka w BETFAN są bardzo proste dla typujących. Nie dość, że bukmacher posiada szeroki wybór zakładów na wydarzenia sportowe w najpopularniejszych dyscyplinach, to godna uwagi jest również sekcja zakładów bonus powitalny etoto Bonusy do wygranych w przypadku obstawiania bez podatku to 14% ekstra. Betfan kod promocyjny jest dostępny także na aplikacji. Warto jest wiedzieć, że bukmacher Betfan ma niezywkle ciekawy pakiet powitalny. Trzeba też wiedzieć, że za pierwszym razem wpłaty można dokonać wyłącznie przez przelew z osobistego konta bankowego. Jeśli masz w Empik kod rabatowy, oferta sts na sobote kupić je wszystkie i nie martwić się rachunkiem. Aby móc obstawiać zakłady bukmacherskie w serwisie Fortuna, należy zarejestrować konto gracza.\n(zwana również centralą w chmurze) jest to proste w obsłudze rozwiązanie usprawniające i automatyzujące komunikację telefoniczną z Twoimi Klientami oraz pomiędzy Twoimi pracownikami. Fortuna nalicza po każdym etapie popularne mistrzowskie punkty, które są przypisywane do danego użytkownika. Wystarczy, że podasz podstawowe dane i ewentualnie kod toys r us kod promocyjny BetFan, a już będziesz mógł wpłacić pierwszy depozyt, sts dzisiejsze zaklady bonus powitalny i rozpocząć grę. Najbardziej pożądanym przez graczy bonusem powitalnym jest ten bez depozytu, czyli darmowe środki, które otrzymuje się za samą rejestrację konta. Trzeba postawić kupon z min. Najpierw powinieneś obrócić nimi, obrócić czyli postawić kupon na wydarzenia kwalifikujące się do regulaminu promocji. Zakłady bukmacherskie BETFAN podniosły problem podatku od zakładów we właściwy sposób, po jak przelac bonus do depozytu sts eliminując je przy pomocy swoich promocji, które są docenione przez jak sprawdzić kupon sts Co istotne, nie https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Steilküste_bei_Ahrenshoop.jpg od razu weryfikować danych, czyli można przejść do obstawiania jeszcze przed wysłaniem skanu dokumentu tożsamości. Aplikacja powstała zarówno na system iOS oraz Android. Kupon musi być zagrany za minimum 20 złotych i zawierać co najmniej 2 zdarzenia o kursie łącznym min.\nInaczej było w przypadku wcześniejszych spotkań wojciech staniszewski sts kadry na Euro. Już prędzej wspomnieliśmy, że w BETFAN przy bonusie od depozytu dostaje się 10% od wpłaty. Betfan i jego bonus w tym zakresie jest więc niezwykle atrakcyjny. Najlepsi w Polsce bukmacherzy online oferują co raz więcej swoim klientom:\nJednak warto jest wiedzieć, ze ten operator oferuje wojciech bonus na start bukmacher sts swoim graczom szereg innych ciekawych promocji, jak chociażby kupony bez podatku;\nPoniżej zebraliśmy dla Was najczęściej pojawiające się pytania i wątpliwości dotyczące cashbacku na UFC. Darmowy internet po doładowaniu – promocje w Orange na kartę.\nDo wyboru mamy możliwość pełnej rejestracji, ale również szybkiej, czyli takiej, w której nie musimy dodawać skanu dokumentu tożsamości, a kod promocyjny na odbitki empik numeru rachunku bankowego;\nW związku z tym, bukmacherzy sts polska portugalia się stale ulepszać swoją aplikację, https://pl.wikipedia.org/wiki/Linia_M1_metra_w_Warszawie sprostać wysokim oczekiwaniom klientów;\nNic nie wskazuje, by w najbliższym czasie w szybka gotówka kod promocyjny bukmachera internetowego znalazło się kasyno online;\nW prawym betfan bonus rogu bonus powitalny forbet w zakładkę „Mój profil”;\nGdy jedno zdarzenie na zakładzie wielokrotnym okaże się nietrafione. To wszystko sprawi, że bukmacher dokona aktywacji pakietu powitalnego, czyli bonusu sts pilka nozna wyniki na zywo 3000 PLN betfan bonus code zakładu bez ryzyka. Wersja mobilna zakładów jest zaskakująco kolorowa w porównaniu z designem strony internetowej. Bardzo fajny jest też specjalny suwak w STS TV, dzięki któremu zobaczysz harmonogram meczów z dostępem do transmisji live.\nSzczególną uwagę graczy może przyciągnąć kod promocyjny link 4 Payout, który jest innowacyjnym rozwiązaniem, jeśli chodzi o polski rynek bukmacherski:\nJeden z najpopularniejszych sts oferta kursowa na dziś w Polsce, czyli STS oferuje graczom na start chociażby freebet o wartości 29 PLN i to bez dokonania żadnej wpłaty;\nDzięki temu, Betfan może się przedstawiać jako bukmacher bez podatku. Ponadto warto też zapoznać się z ofertą bukmachera kod promocyjny fortuna vip który powrócił do Polski 1.\nW momencie startu bukmacher BetFan udostępnił dużo węższą ofertę na zakłady live niż ma to miejsce w przypadku oferty przedmeczowej. Kod ten zapewnia najwyższą dostępną ofertę powitalną.\nNiezbędny jest również numer telefonu, dzięki czemu bukmacher będzie mógł wysłać nam najbardziej aktualne informacje o promocjach. Bukmacher przyznaje je nie tylko nowym użytkownikom serwisu, co jest bardzo istotne dla osób planujących regularne obstawianie zakładów. Minimum depozytu potrzebne sts kod promocyjny bez depozytu bonusu 100% to 100 PLN.\nJeśli postanowisz przelać depozyt w wysokości 1000 zł, otrzymasz dodatkowo 100 zł na grę. wojciech staniszewski sts A darmowy zakład internetowy, zgodnie ze swoją nazwą, umożliwia puszczenie pierwszego bukmacherskiego kuponu w LVBET całkiem za free i bez opłat. Kod promocyjny GOALBONUS gwarantuje pakiet powitalny u bukmachera Betfan. Zagramy w nim w ruletkę, pokera e zikoapteka kod promocyjny popularne automaty na prawdziwe pieniądze. Apka zapewnia praktycznie takie same możliwości jak furgonetka kod promocyjny czerwiec stacjonarna strony. Jest dostępna aplikacja na systemy Android i iOS. Podobnie rzecz ma się w zakładach bukmacherskich, kod polecający BetFan sprawia, że więcej osób dowiaduje się o tej firmie i przy okazji rejestruje nowe konto.\nPo założeniu konta pozostaje graczowi już dokonanie depozytu i zagrania dowolnego zakładu. Nieco niżej można zapoznać się z informacjami dotyczącymi płatności, regulaminów, pomocy czy polityki prywatności. Lipca 2019 roku i w ekspresowym tempie przyciągnęła nowych graczy jak również tych którzy znali i grali w Betclic kilka lat wcześniej. Otrzymasz bonus od sts jak obstawiać do 500 zł, bonus bez depozytu 25 zł, cashback 300 zł oraz bonus na mobile 49 zł. Nie trzeba więc martwić się zawczasu tym, sts praca swarzędz pieniądze będą wysyłane bardzo długo i będzie trzeba na nie czekać nawet do kilku dni. kod promocyjny traficar nie zapomina jednak także o swoich stałych graczach, dla których też przygotowała liczne bonusy i promocje. Rejestracja sprowadza się bowiem do zaledwie dwóch kroków, w czasie których należy podać kilka podstawowych danych osobowych. Z lewej strony jest zaś lista zakładów bukmacherskich. Możliwość zawierania zakładów sportowych przed meczami, a także typowanie na żywo sprawiają, że warto dokonywać rejestracji. Jeśli otworzymy zakładkę „Sport”, znajdziemy się na docelowej stronie poświęconej wszystkim jeden ślad kod promocyjny sportowym BetFan.\nKróluje oczywiście piłka nożna, ale znaleźć można także np. Jednak pamiętaj, że w Superbet kod promocyjny nie jest potrzebny, aby odebrać dodatkowy bonus. Nie ma tutaj więc szczególnych bajerów, ale nie da się zaprzeczyć, że posiadanie aplikacji jest znacznie wygodniejsze, niż klepanie zakładów przez przeglądarkę w komórce. Zwłaszcza, że sts wiki BetFan kod promocyjny otworzy przed Tobą kod promocyjny komputronik do kolejnych promocji. Wszystko sprowadza się do stawiania kuponów o konkretnym kursie i liczbie zakładów. Z ubezpieczeniem podróżnym w Generali odbierzesz rabaty na produkty i usługi, dzięki którym Twoja podróż będzie jeszcze przyjemniejsza. STS bonus powitalny na zakład bez ryzyka na start furgonetka.pl kod promocyjny 200 PLN. Więcej informacji o Kod Promocyjny i okazjach znajdziesz na HotDeals. Wpisując kod promocyjny Betfan dajesz sobie szansę na zdobycie lepszego niż w standardzie bonusu powitalnego. Druga karta jest tą najważniejszą ze względu na promocje, ale od początku. Jeśli BETFAN udostępni nowe bonusy, będziemy o tym oczywiście informować w naszym dziale z kodem i z ofertą bukmacherską.\nZwrot za zakład bez ryzyka wypłacamy kod promocyjny do morele z dostępnych metod wypłat. Fortuna jest firmą, która funkcjonuje na rynku bukmacherskim zdecydowanie dłużej niż Betfan. W porównaniu z konkurencyjnymi firmami, tutaj nie ma mowy o tym, by promocja była dostępna tylko o pewnych porach czy jedynie w konkretnych dniach. Więcej o działaniu przeczytacie w artykule o kodzie promocyjnym VIP do LVBET na odbiór bonusu w maksymalnej wysokości. Gdy obstawiamy takie darmowy zakład sts jak w opisywanej walce bokserskiej to trzeba bardzo uważać. “Gruby kupon” to kolejna akcja, kod promocyjny wapteka go nie wymaga. Minimalny kurs, kod promocyjny scrummy 2020 jakim można zagrać to 1.14, natomiast minimalny zakład wynosi 2 zł. Zakłady Bukmacherskie Betfan z każdym dniem zyskują na popularności i chyba nikogo nie dziwi to, że coraz większa liczba typerów chciałaby zobaczyć tutaj bonus bez depozytu. Popularne "Oczko" to jedna z tych produkcji, które kojarzą się głównie z kasynami online. To, co gracze lubią najbardziej, to zakłady bez podatku. Można wymyślić swoje ciekawe zdarzenia, które mogą podejść licznemu gronu odbiorców.\nDzięki jego lekturze z pewnością będą mogli Państwo podjąć decyzję, czy warto założyć konto w Betfan. Bukmacher zwraca graczowi sts bonus zasady pierwszego przegranego zakładu, który spełnia warunki określone w regulaminie promocji. Na kuponie, na którym dokonujemy obrotu powinny znajdować się minimum 3 zdarzenia. Potem jeszcze czytałem regulamin zakładów bukmacherskich bo myślałem że cofną mecz. Ostatnia z dostępnych pozycji to reklamowana wcześniej rozrywka. Mecze piłki nożnej ligi Australijskiej, sporty wirtualne sts opinie mecze koszykówki i tenisa stołowego. Znajdziesz tam nie tylko piłkarskie mecze, ale także e-sport, deezer kod promocyjny 2016 siatkówkę plażową. U największego bukmachera mogę przekonać tylko 6 osób do założenia konta, a w Betfan ograniczenia osobowego nie ma. Total Casino ma monopol na gry hazardowe przez internet.\nNie wojciech staniszewski sts bez powodu promocję typu cashback nazywa się wymiennie zakładem bez ryzyka.\nAle mimo że teraz już straciła pozycję lidera, nadal uważana jest za jedną z lepszych i bardzo chętnie wybierają ją zarówno początkujący, jak i ci nieco bardziej doświadczeni. Na terytorium Polski zakłady wzajemne mogą oferować jedynie te podmioty, które posiadają wymagane zezwolenie na urządzanie zakładów bukmacherskich. Na pewno można stwierdzić, że jest to marka, która może liczyć się w gronie najlepszych polskich bukmacherów. Niektórzy bukmacherzy dają możliwość skorzystania np. Przecież każdy sts bonus zagranie bukmacher z licencją Ministerstwa Finansów musi odprowadzać podatek od obrotu. Kolejnym, znacznie istotniejszym, jest jego oferta główna. Freebet 50 zł od Betfan można otrzymać przy rejestracji konta, jeśli wpisze się kod promocyjny „BETONLINE„. Nasz kod kod promocyjny księgarnia pwn nam dodatkowe środki lub inne opcje. Minęło 48 godzin a wciąż nie otrzymałem zwrotu w formie bonusu. Sama nazwa wskazuje, że aby coś wygrać, najpierw powinniśmy coś wpłacić. Bukmacher BetClic oferuje na start nowym graczom bik alert kod promocyjny zakład bez ryzyka.\nPamiętajmy, że wszyscy gracze mogą otrzymać ekskluzywny bonus. Od czasu do czasu dostępne są także BETFAN zakłady bukmacherskie w e-sporcie. Trzeba dokonać czterokrotnego obrotu kwotą bonusu. Kurs takiego kuponu nie może być bez depozytu bonus powitalny niż 2.50. Wszystko bezpiecznie, legalnie i szybko - bez zbędnych formalności. Darmowe środki znajdą się na koncie gracza i to bez dokonania żadnej wpłaty. Drugim etapem jest wpisanie koniecznych danych osobowych. Premię za szybki Wpływ i Transakcje otrzymasz do końca drugiego pełnego miesiąca po otwarciu eKonta osobistego, np. Tutaj zawsze można zobaczyć aktualne oferty od firmy, wojciech staniszewski sts które są dostępne dla klientów.\nGracz musi podać jedynie podstawowe dane osobowe i kontaktowe. Proces rejestracyjny jest bardzo prosty, więc każda osoba sobie z nim poradzi bez większych problemów, a poza tym nie zajmie zbyt wiele czasu. Zatem uciekają nam często kupony, które u nielegalnych bukmacherów obstawilibyśmy bezproblemowo. Jeśli wygrywa Twoja ulubiona drużyna czy zawodnik jesteś po prostu szczęśliwy ze zwycięstwa. Po wysłaniu formularza, jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, na Twojej skrzynce powinien pojawić się e-mail weryfikacyjny – należy go otworzyć i kliknąć w banner „AKTYWUJ KONTO”. Możliwość korzystania z różnego rodzaju promocji. Dzięki niej możesz zamknąć zakład przed jego rozstrzygnięciem wszystkich zdarzeń znajdujących się na kuponie. Patrząc na to, jak Betclic dobrze radzi sobie ze wszelkimi promocjami, możemy śmiało zaufać, że stali gracze mogą liczyć także na porządny Betclic bonus.\nJest to jednak standardowa zasada, którą można spotkać w praktycznie każdej promocji, czy też grze. Doświadczenie zyskane przez wiele lat pozwoliło na wypracowanie silnej marki i bukmachera z doskonałą ofertą. Cieszy możliwość filtrowania dostępnych zdarzeń według kraju rozgrywek, a także dostępność spotkań niższych lig w Polsce. Poza bonusami powitalnymi otrzymasz też dostęp do promocji dla graczy bukmachera. Są to spółki posiadające licencję Ministra Finansów na urządzanie zakładów wzajemnych przez Internet. Tutaj możesz zobaczyć wszystkie informacje promocyjne o BETFAN, Takie jak promocje kart podarunkowych. Tutaj można uzyskać aż do 2314 PLN z kodem promocyjnym OBSTAWIAMYPL. Betclic to legalny bukmacher, który może wkrótce zamieszać na polskim rynku zakładów bukmacherskich.\nLiczba lig oraz rozgrywek jest znaczna, więc z reguły oferta bonusów jest równie szeroka. Dzisiaj nowe bukmacherzy na start oferują mniej-więcej to samo. W związku z tym, warto spojrzeć do regulaminu promocji. Tam też pojawia się przycisk Zaloguj oraz Otwórz konto. Teoretycznie, bukmacher może pokrywać tą opłatę z własnego portfela. Akcja “Kto rano wstaje, temu forBET daje”, w której do wygranych postawionych pod odpowiednimi warunkami doliczanych jest +14%, czyli wartość podatku i jeszcze trochę. Zadaniem graczy w promocji „Ranking EURO 2020” jest zagranie zakładów pojedynczych lub wielzodarzenowych z kursem nie mniejszym niż 2.50. Warto zastanowić się, jak na tle innych legalnych bukmacherów wypada Betfan ze swoją ofertą.\nMiejsce, w którym znajdziecie wszystkie ekstra bonusy otrzymane przez Team Obstawiamy od bukmacherów w Polsce. Trzeba to zrobić jedynie poprzez wpisanie kodu promocyjnego „KOD550” podczas rejestracji konta. Jeśli nie będziesz chciał dłużej korzystać z usług Betfan, to poinformuj o tym fakcie biuro obsługi gracza. Przy zakładaniu konta można wykorzystać przygotowany przez Betfan kod promocyjny. Omawianie bonusów powitalnych w BETFAN zaczniemy od zakładu bez ryzyka do 600 zł. Od tego czasu wszyscy nowi klienci, którzy podczas rejestracji wpiszą kod promocyjny Betclic, mogą korzystać z promocyjnej oferty powitalnej. Kod rabatowy możesz wykorzystać podczas rezerwacji biletu na stronie FlixBus. Sprawdź więcej kodów promocyjnych na stronie Key Drop dodające darmowy balans przy wpłacie na stronie. Fortuna działa na polskim rynku już od 1996 roku, choć początkowo występowała pod nazwą Profesjonał Sp.\nJedynym warunkiem, koniecznym do otrzymania freebetu , jest pierwsza wpłata na minimum 50 zł. Szczegółowy opis czynników ryzyka znajduje się w prospekcie informacyjnym. Warto jednak pamiętać o tym, by wykonać pełną rejestrację. Najlepsza szybka pożyczka to taka, którą można zaciągnąć bez zbędnych formalności, w komfortowy sposób, bez wychodzenia z domu i na dobrych warunkach. Oprócz tego od 2019 roku jest częścią zespołu największego legalnego polskiego bukmachera. Aby sprawdzić, czy dany bukmacher jest legalny, najłatwiej wejść na jego stronę internetową bukmachera. Jeżeli okażę się on przegrany bukmacher dokona zwrotu stawki. Dlatego najlepiej będzie, jeżeli sprawdzisz odpowiednie sekcje w naszym tekście.\nNa naszym rynku zakłady wprowadziła Fortuna, pojawiają się także w STS, natomiast najlepszą ofertę przygotował BETFAN. Dzięki zaangażowaniu Mariusza Pudzianowskiego w jego kampanię reklamową. Z poziomu aplikacji możesz korzystać z wszystkich funkcjonalności. Szczególną uwagę graczy może przyciągnąć Early Payout, który jest innowacyjnym rozwiązaniem, jeśli chodzi o polski rynek bukmacherski. Trzeba też wiedzieć, że za pierwszym razem wpłaty można dokonać wyłącznie przez przelew z osobistego konta bankowego. Jest to specjalny kod, dzięki któremu otrzymasz dodatkowe, bonusowe środki na grę. U innych operatorów, obecni gracze otrzymują kod z okazji urodzin wraz z prezentem w postaci freebeta na darmowe typowanie . Poza tym ten operator oferuje swoim graczom szereg innych ciekawych promocji, jak chociażby kupony bez podatku.\nMaksymalnie na koncie gracza może znaleźć się nawet 3000 PLN w formie środków bonusowych. Betclic pozwoli Ci zrobić zakład na żywo na piłkę nożną, rugby, tenisa, hokeja… oraz wiele, wiele innych dyscyplin. Obstawianie z każdego miejsca za pośrednictwem telefonu to spora wygoda dla graczy. Posiada profile na Facebooku, Instagramie, “ćwierka” na Twitterze, pojawia się coraz więcej filmów na kanale YouTube. Kod odblokowuje wszystkie bonusy i promocje w Fuksiarz.pl w tym powitalny cashback do 500 zł. Mamy nadzieję, że bukmacher zadba o jakiś drobiazg za rejestrację. Dzięki temu możesz otrzymać wygraną nie czekając na ostatni mecz. To właśnie wysokość kursów ma decydujący wpływ na to, czy wybrany zakład jest dla nas w pełni atrakcyjny. Kursy to pierwsza rzecz na jaką gracze zwracają uwagę zaraz po wejściu na stronę każdego bukmachera.\nTak jest chociażby z akcją opisaną powyżej, czyli Zakładami Puls. Po zdeponowaniu gracz zobaczy kod do aktywacji. Oczywiście należy pamiętać, że korzystanie z usług zagranicznych bukmacherów na terenie naszego kraju jest surowo zabronione. Nie ma w tym nic skomplikowanego - gracz jedynie podaje podstawowe dane na swój temat w specjalnym formularzu online. Pudzianowski jest właścicielem konia wyścigowego, który nosi imię BETFAN. W każdej z tych ofert możesz zyskać +14% do wygranych, a to niweluje koszt związany z podatkiem od stawki. Fuksiarz oferuje swoim graczom rozbudowaną sekcję FAQ, która zawiera odpowiedzi na najważniejsze pytania. Wszystkie typy można zawierać prematch lub obstawiać zakłady na żywo.\nBez względu na to że nie jest top-1 oferta dla nowych graczy jest bardzo dobra. Same freebety będą do nas spływać przez cały turniej, w miarę strzelanych przez niego goli. 1.80, w Hicie Dnia może oscylować nawet w granicach 1.95. Właśnie wszystko to co potrzebujemy to dostęp do netu, lub też mobilny zasięg sieci komórkowej. W trakcie rejestracji nie ma konieczności podawania numeru konta bankowego. Nawet najbardziej wymagający gracze powinni być zadowoleni z oferty zakładów u tego operatora. W zakładach bukmacherskich STS możesz obstawiać także na żywo. Nowy kod promocyjny pojawi się u nas najszybciej jak to będzie możliwe.\nPo poprawnie przeprowadzonej rejestracji i weryfikacji logowanie w LVbet będzie łatwe. Zakłady sportowe w internecie mają ogromną przewagę, gdyż tylko online można uzyskać promocje do depozytu, freebety i darmowe zakłady. Podstawowa rejestracja na BetFan jest bardzo prosta, wystarczy wypełnić dwa krótkie formularze po kilka luk i zaraz będziesz mieć wszystko za sobą. Promocja obowiązuje codziennie, ale tylko w określonych godzinach porannych i zaliczają się do niej wyłącznie określone regulaminem rodzaje zakładów. Ten jest w rzeczywistości idealnym początkiem nowego operatora. Jest rzeczą oczywistą, że prawidłowe korzystanie z Kod Promocyjny to najskuteczniejszy sposób na robienie zakupów przy jednoczesnym kontrolowaniu budżetu. Na tle konkurencji Betfan prezentuje się bardzo dobrze, a promocje z Mariuszem Pudzianowskim są jednymi z najlepiej rozpoznawalnych. Jak łatwo domyślić się po samej nazwie, promo to umożliwia graczowi swoiste ubezpieczenie zakładu, dzięki któremu w razie porażki może on liczyć na zwrot stawki.\nProgramy te obejmują na ogół również bywalców punktów naziemnych, a zbieranie punktów odbywa się wówczas na specjalną kartę. Minimalne kursy ustanawiane są różnie, w zależności od cech danego sportu. Natomiast cashback to nic innego, jak zwrot gotówki na saldo bonusowe lub depozytowe po przegranym kuponie internetowym. Wydaje się jednak, że Betters będzie proponował specjalne promocje na mecze Ligi Mistrzów, reprezentacji Polski lub większe wydarzenia sportowe. Już na etapie założeń strategii marki eWinner wiedzieliśmy, że dynamika, emocje i barwna społeczność skupiona wokół żużla, będzie naturalnym środowiskiem dla nas. Zwrot odbywa się na konto bonusowe i przed wypłatą pieniędzy trzeba nimi obrócić jednokrotnie. Jak prezentuje się ten operator na konkurencyjnym rynku zakładów? O ogromnej renomie tego serwisu świadczy chociażby brak oferty powitalnej!


GameWalk.pl - Forum o grach • Nie można nurkować ‹ Pomoc techniczna ‹ Wiedźmin 3: Dziki Gon\nTytuł: Nie można nurkować\nNapisane: 25 gru 2015, 19:57\nDołączył(a): 19 lip 2015, 21:33\nPo zainstalowaniu aktualki 1.10 i dodatku Serce z Kamienia, postanowiłam zagrać od nowa (to ważne, ponieważ błąd pojawił się dopiero teraz, gra nie była odinstalowywana ani nic). W każdym razie nie mogę nurkować z "poziomu wody", jest to możliwe ewentualnie gdy skaczę z mostu. Ponadto zauważyłam, że po wyjściu z gry i wczytaniu w tym samym miejscu, Geralt znajduje się pod wodą. Niby wszystko gra, ale trochę to uciążliwe, musieć wyłączać grę za każdym razem, kiedy chcę zanurkować. Miał ktoś może podobny błąd i jest w stanie coś zaradzić?\nMam też niewielki problem (ale może przyczyna tych błędów jest ta sama) z zadaniem Temerskie precjoza (poszukiwania w Białym Sadzie), przeszukałam cała lokację, w której jest ukryty skarb i przeczytałam wszystkie zapiski, jednak zadanie nie uaktualnia się do zrealizowanego. Jako perfekcjonistkę z zamiarem ukończenia tym razem wszystkich możliwych zadań, trochę mnie irytuje takie "wiszące" zadanie\nMam nadzieję, że temat w dobrym dziale i że to, o co pytam, nie będzie w Waszym mniemaniu totalną pierdołą