PRAWOSŁAWIE <<== - Geneza prawosławia\nPrawosławie, tak samo jak katolicyzm, jest najstarszym wyznaniem chrześcijańskim. Obydwa wyrosły ze wspólnego pnia, jakim było wczesne chrześcijaństwo. Przez pierwsze cztery wieki nie mówiono jeszcze o odrębnym kościele katolickim i prawosławnym, lecz o jednym kościele, który nazywano „powszechnym". Były wprawdzie w tym okresie grupy wyłamujące się z owego kościoła w dziedzinie doktrynalnej lub organizacyjnej, ale ich żywot nie był trwały i żadna z tych grup nie zdołała w tym okresie zorganizować się w samodzielny kościół chrześcijański. Nawet tak wielkie i długotrwałe rozbicie, jakie się dokonało w początkach czwartego stulecia wskutek arianizmu, nie doprowadziło do stworzenia dwóch odrębnych kościołów. Spory i walki ariańskie, choć dzieliły przez długi czas wyznawców chrześcijaństwa na dwa wrogie sobie obozy, nie spowodowały definitywnego rozbicia jedności kościelnej.\nOkreślenie „kościół prawosławny" przyjmowało się powoli i stopniowo nabierało dzisiejszego znaczenia. Pierwotną nazwą tej części chrześcijaństwa było „chrześcijaństwo wschodnie" lub „kościół wschodni". Było to określenie geograficzne, stosowane na tej podstawie, że ta część kościoła powszechnego znajdowała się we wschodniej części imperium rzymskiego. Ponieważ rozróżniano wschodnie i zachodnie prowincje państwa, zaczęto też rozróżniać wschodnią i zachodnią część kościoła. Nie usiłowano jeszcze ustalać granicy pomiędzy jedną i drugą jego częścią, ponieważ nie zamierzano go dzielić. Posługiwano się więc tym określeniem w stosunku do kościoła w takim znaczeniu, w jakim stosowano je do administracji państwowej.\nZ czasem jednak, po podziale państwa na część wschodnią i zachodnią przez Dioklecjana, różnice pomiędzy kościołem wschodnim i zachodnim zaczęły się coraz bardziej uwydatniać, choć początkowo tylko w sprawach społecznych, obyczajowych i kulturowych, a nie doktrynalnych. Wynikało to głównie stąd, że kościół wschodni posługiwał się językiem greckim, a zachodni zaczął posługiwać się łacińskim jako językiem liturgicznym i teologicznym. Poza tym Zachód, poddany coraz silniejszemu naporowi ludów germańskich, wchłaniał i asymilował odmienne niż Wschód elementy kulturowe, kształtował odmienną kulturę religijną, odmienne zwyczaje, praktyki kultowe i formy codziennego życia. Zachód w tym czasie był bardziej barbarzyński niż Wschód kultywujący tradycje kultury antycznej.\nDioklecjan Kościół zachodni, który stanął w obliczu barbarzyńskiego świata ludów germańskich, zdobył się na olbrzymi wysiłek włączenia tych ludów w orbitę swoich wierzeń, pojęć i zwyczajów, za co jednak musiał zapłacić obniżeniem poziomu swojej kultury i przyjęciem wielu obcych sobie elementów. Z tych też racji miał już w czwartym stuleciu odmienne problemy niż kościół wschodni, który nie był jeszcze narażony na takie niebezpieczeństwo dla swojej doktryny, a nawet swojej egzystencji.\nOdmienne wpływy zewnętrzne, odmienne problemy i zadania, a stąd odmienna forma życia sprawiały, że nazwa „kościół wschodni i zachodni", która początkowo miała znaczenie wyłącznie geograficzne, stawała się nazwą wyróżniającą jeden kościół od drugiego. W czwartym stuleciu różnice te były jeszcze niewielkie, ale z upływem lat stawały się coraz wyrazistsze i coraz głębsze. Zaczęto nawet dokładniej wytyczać granice pomiędzy obydwoma kościołami, zgodnie z granicami dzielącymi państwo na część wschodnią i zachodnią.\nSzczególne znaczenie dla podziału kościoła na wschodni i zachodni miał fakt przeniesienia przez Konstantyna Wielkiego stolicy państwa z Rzymu do Bizancjum w 330 roku. Od tej pory bowiem zaczęto kościół wschodni nazywać również kościołem „bizantyjskim". Nazwa ta przyjęła się i utrwaliła, a wraz z nią nazwa „bizantynizm" i wszystkie odmiany tego określenia, jako charakterystyczne dla kościoła we wschodniej części cesarstwa rzymskiego. Nazwa ta była w powszechnym użyciu od czasu, gdy po soborze chalcedońskim (w 451 roku) ukształtowały się na Wschodzie odrębne kościoły chrześcijańskie, nie będące w łączności z Bizancjum ani z Rzymem. Kościoły te, wyrosłe na bazie monofizytyzmu, nestorianizmu i monoteletyzmu, zachowały nazwę kościołów „wschodnich", wskutek czego stosowanie tego określenia do kościoła bizantyjskiego było już nieścisłe, a nawet mylące.\nWraz z upowszechnieniem nazwy "kościół bizantyjski" zaczęto go nazywać również kościołem „greckim" dla uwypuklenia różnicy, a później i przeciwieństwa, względem kościoła „łacińskiego" (zachodniego). Nazwy tej używa się do dziś nie tyle ze względu na ilościową przewagę chrześcijan narodowości greckiej, ile ze względu na ich dominację kulturową oraz dla podkreślenia, że kościół ten posługuje się językiem greckim, a kościół zachodni łacińskim. W tym okresie utrwaliło się przeciwieństwo chrześcijaństwa greckiego i łacińskiego, greków (w znaczeniu religii i kultury) i łacinników.\nNajpóźniej na określenie tego kościoła zaczęto używać nazwy „kościół prawosławny". Wprawdzie nazwa ta była znana w chrześcijaństwie od bardzo dawna, ale była stosowana w innym znaczeniu. Termin ten pojawia się już w drugim wieku w pismach apologetów, a później u Ojców Kościoła. Słowo „prawosławie" bowiem jest przekładem greckiego orthodoksia („prawowierność"), używanego na oznaczenie „prawdziwej wiary". Słowo „prawosławie" przechodziło podobne koleje jak „katolicyzm", oba były używane dla wyrażenia prawdziwości i powszechności chrześcijaństwa. Ponieważ zaś początkowo kościół nie był jeszcze podzielony, określeń tych nie używano przeciwstawnie względem siebie. Przeciwnie, od czasu edyktu cesarza Teodozjusza Wielkiego z 380 roku, za „katolików" byli uznawani tylko wyznawcy Symbolu nicejskiego i w ten sposób określenie „katolicki" stało się synonimem słowa „prawowierny", czyli „prawosławny".\nDopiero od czasu, kiedy różnice pomiędzy kościołem bizantyjskim i zachodnim zaczęły się ujawniać nie tylko w sferze kulturowej i obyczajowej, ale również organizacyjnej i doktrynalnej, termin „prawosławny" stawał się określeniem właściwym kościoła bizantyjskiego, a „katolicki" kościoła zachodniego. Dokonało się to jednak w późniejszym okresie, gdyż kościół bizantyjski dopiero po przezwyciężeniu obrazoburstwa i ustanowieniu święta „Triumfu prawosławia" w 842 roku uznał oficjalnie tę nazwę, jako tylko sobie właściwą. Niemniej jednak obydwa kościoły stosują do siebie zarówno określenie „katolicki", jak „prawosławny" (prawowierny). Każdy z nich uważa się za ortodoksyjny i powszechny oraz za jeden, święty i apostolski. [...]\nObydwa wielkie kościoły chrześcijańskie są przekonane, że wyznają i głoszą „prawdziwą wiarę i kult" i że są czynnikiem uświęcenia łudzi, ponieważ pochodzą od Chrystusa za pośrednictwem apostołów. Głównym elementem ich istoty jest związek z działalnością apostołów, uznawany za gwarancję ich „prawdziwości". Sukcesja po apostołach, to także gwarancja ich świętości i wielkości. Tym się tłumaczy fakt, że w polemikach między teologami katolickimi i prawosławnymi zasada sukcesji jest tak mocno podkreślana.\nRozbicie kościoła powszechnego na katolicki i prawosławny było procesem długotrwałym, polegającym na narastaniu różnic pomiędzy chrześcijaństwem wschodnim i zachodnim. Różnice te występowały z różnym nasileniem w różnych dziedzinach życia, ale na pierwszy plan wysuwały się różnice w sferze politycznej. Nie chodziło jednak o to, że kościół bizantyjski prowadził politykę odmienną niż zachodni, lecz o to, że warunki polityczne, w jakich kształtowało się chrześcijaństwo, były inne na Wschodzie niż na Zachodzie.\nGenezy kościoła prawosławnego należy się doszukiwać już w czasach Dioklecjana (284—305), gdyż w jego zarządzeniach, dotyczących podziału państwa i reorganizacji jego administracji, tkwi zarodek późniejszego podziału i rozbicia kościoła powszechnego. Chrześcijaństwo bowiem krzewiło się i rozwijało w granicach państwa rzymskiego i dostosowywało swą administrację do organizacji państwowej, dlatego zmiany w administracji państwa wywierały poważny wpływ na organizację kościoła.\nKiedy Dioklecjan został w 284 roku obwołany cesarzem przez armię Wschodu, państwo było bliskie katastrofy pod względem ekonomicznym, politycznym i militarnym. Celem usprawnienia rządów i obrony, nowy cesarz wprowadził w miejsce dotychczasowej monarchii tetrarchię, czyli system współrządów czterech władców, choć w zasadzie władza miała być niepodzielna. Sam rezydował w Nikomedii, zapewniając sobie pierwszeństwo i decydujący głos w kolegium współrządców, wyznając przy tym zasadę, że władza cesarska jest pochodzenia boskiego. W ten sposób nadał państwu system totalitarny, ograniczając samorządy lokalne i tworząc potężną scentralizowaną biurokrację. W miejsce dotychczasowego pryncypatu, istniejącego od czasów Oktawiana, wprowadził system dominatu. Występował bowiem jako „pan" (dominus) wszystkich mieszkańców państwa, żądając dla siebie kultu religijnego.\nDrugim, nie mniej ważnym dla przyszłych dziejów kościoła wydarzeniem, była reorganizacja administracji państwowej. W miejsce istniejących dotąd 66 prowincji, utworzył 96, przy czym kilka prowincji składało się na jedną diecezję państwową, kierowaną przez prefekta pretorii. Było to ważne wydarzenie, gdyż w tym okresie prowincje wschodnie odgrywały dużo większą rolę niż zachodnie. Italia, obejmująca zaledwie dwie diecezje, została w ten sposób zdegradowana do drugoplanowej roli i sam Rzym utracił na około 150 lat swoje dawne znaczenie polityczne. Ze względu na ustawiczne najazdy barbarzyńców miasta zachodnie, w tym również Rzym, przebudowywano w obronne fortece, wskutek czego hamowano ich rozwój terytorialny, handlowy i kulturowy.\nPodział państwa rzymskiego, zapoczątkowany przez Dioklecjana, został usankcjonowany przez Konstantyna Wielkiego i jego bezpośrednich następców. Najważniejszym wydarzeniem w tym procesie było przeniesienie stolicy państwa do Bizancjum. Od tej pory bowiem zaczęła się na Wschodzie rozwijać nowa stolica, konkurencyjna w stosunku do dawnej na Zachodzie. Do tej pory było na Wschodzie wiele miast wielkich i bogatych, jak Aleksandria, Antiochia, Efez, Nikomedia, Cezarea, Ateny, Korynt, Saloniki, ale żadne z nich nie mogło się równać z Rzymem, mającym wielowiekową tradycję miasta cesarskiego. Od 330 roku zaś mała mieścina w Bitynii nad Bosforem, Byzantion, została „Miastem Konstantyna" (Constantinopolis). Położona na trasie głównych szlaków komunikacyjnych i handlowych między Wschodem i Zachodem, stała się w krótkim czasie wspaniałą metropolią. Budowana z niezwykłym w owych czasach rozmachem, nowa stolica olśniewała wschodnim przepychem, wspaniałymi pałacami, świątyniami i gmachami użyteczności publicznej. Zarówno w dziedzinie polityczno-państwowej, jak kościelnej stawała się miastem konkurencyjnym w stosunku do Rzymu. Już pod koniec IV stulecia zaczęto ją nazywać „Nowym Rzymem", rozumiejąc przez to, że jako nowe miasto cesarskie przejęła przywileje i prerogatywy przysługujące dotąd „Staremu Rzymowi". W ten też sposób dominacja wschodnich prowincji państwa nad zachodnimi została na długie wieki ugruntowana w świadomości nie tylko mieszkańców Konstantynopola, lecz ogółu obywateli na Wschodzie. W ten też sposób podział państwa stawał się nie tylko formalny, ale rzeczywisty. Wprawdzie jeszcze cesarz Teodozjusz Wielki (379—395) zdołał przez pewien czas utrzymać w swych rękach władzę nad obiema częściami cesarstwa, ale już jego dwaj synowie panowali tylko nad jego częściami: Arkadiusz (395—408) nad prowincjami wschodnimi, a Honoriusz (395—423) nad zachodnimi.\nKonstantyn I Wielki Konstantyn Wielki (306—337), zwycięzca w walce o sukcesję po Dioklecjanie, był pierwszym cesarzem, który doprowadził do współdziałania państwa z kościołem chrześcijańskim. Stworzył polityczne i materialne podstawy egzystencji kościoła i kierował nim przez cały okres swego panowania. Prawosławni czczą go jako świętego i uznają za „równego apostołom", choć ochrzcił się dopiero na łożu śmierci i w swej polityce oscylował pomiędzy chrześcijaństwem a dawnymi kultami pogańskimi, a nawet do śmierci nie zrezygnował z pogańskiego tytułu pontifex maximus. Swoje dzieci jednak kazał wychować po chrześcijańsku, a na monetach, od 315 roku, kazał umieścić monogram Chrystusa, choć przynajmniej do 323 roku kazał na nich pozostawić symbole pogańskie.\nPo zwycięstwie nad Licyniuszem w 324 roku Konstantyn Wielki zaczął czynnie ingerować w sprawy kościelne. Przyznał wiele przywilejów klerowi, a biskupom szczególne uprawnienia w zakresie sądownictwa. Otaczając kościół opieką, starał się jednocześnie kontrolować jego działalność. Chodziło mu przede wszystkim o zachowanie jedności, spoistości i porządku w państwie i w tym celu, a nie w imię „prawdy religijnej", zwalczał herezje i schizmy, organizował synody i sobory. W zasadzie nie zamierzał rządzić kościołem, ale chciał, by kościół był mu pomocny w rządzeniu i spełniał takie funkcje, jakich od niego oczekiwała administracja państwowa. W takiej sytuacji do cesarza zaczęli się odwoływać biskupi prawowierni i heretyccy, wskutek czego cesarz stawał się rozjemcą nawet w sprawach doktrynalnych.\nW tych faktach należy upatrywać początku ścisłego powiązania kościoła z władzą państwową zgodnie z zasadą, że władca jest reprezentantem Boga na ziemi i jako taki ma prawo ingerencji w życie religijne, że władza cesarza chrześcijańskiego jest obrazem władzy Boga nad światem i że jego osobie należy się cześć religijna. Ponieważ państwo jest chrześcijańskie, a cesarz jego rządcą i sternikiem, przeto wespół z hierarchią kościelną jest odpowiedzialny również za losy kościoła, gdyż jest przywódcą i przewodnikiem ludu chrześcijańskiego. Państwo chrześcijańskie bowiem jest tak samo konieczne do zbawienia ludzi, jak kościół.\nTo był pierwszy, bardzo istotny czynnik genezy prawosławia, które wyrastało w formie odrębnego kościoła na drodze ścisłego zespolenia z państwem bizantyjskim, uznawanym przez ten kościół za chrześcijańskie w pełnym znaczeniu. Cesarz i patriarcha Konstantynopola wespół reprezentowali chrześcijan całej ekumene i wspólnie troszczyli się o kościół w dziedzinie materialnej i duchowej.\nPoczątki rozbicia jedności kościelnej\nFormalnie biorąc, kościół prawosławny zaczął egzystować jako odrębna instytucja dopiero od czasu zerwania jedności z kościołem zachodnim. Kiedy się to dokonało? Na to pytanie znajdujemy wiele różnych odpowiedzi. Według jednych decydujące w tej sprawie było oficjalne ujawnienie różnic doktrynalnych, liturgicznych i obyczajowych na synodzie trullańskim II w 692 roku. Według innych znakiem braku jedności kościelnej było pominięcie imienia papieża w dyptychach kościołów wschodnich. Trzeba jednak zauważyć, że pominięcia takie były powodowane różnymi przyczynami, zwłaszcza w okresie, gdy kościoły te znajdowały się pod panowaniem muzułmańskim. Według innych jeszcze — i to zdanie wydaje się mieć najwięcej zwolenników, choć jest mało uzasadnione — zerwanie jedności dokonało się w momencie ogłoszenia ekskomuniki na patriarchę Konstantynopola, Cerulariusza, w 1054 roku, oraz ekskomuniki rzuconej przez Cerulariusza na członków delegacji rzymskiej kilka dni później. Inni wreszcie — i ten pogląd ma największe uzasadnienie — uważają, że proces odchodzenia od siebie dwóch części kościoła powszechnego trwał kilka stuleci, że różnice między nimi narastały stopniowo, wytwarzając obcość i brak wzajemnego zrozumienia. Proces ten doprowadził nawet do wzajemnej wrogości, jaka się ujawniła w okresie czwartej wyprawy krzyżowej w 1204 roku. Od czasu, kiedy przeciętny chrześcijanin na Wschodzie był już kimś obcym, a nawet wrogim, wobec chrześcijanina na Zachodzie, można mówić o całkowitym zerwaniu, którego nie były w stanie naprawić wysiłki podejmowane przez cesarzy czy biskupów.\nW sporach między teologami wschodnimi i zachodnimi zarzucano sobie wzajemnie błędy doktrynalne i liturgiczne. Różnice dogmatyczne jednak z pewnością nie były najistotniejszym powodem rozbicia jedności kościelnej, zwłaszcza w okresie synodu Michał I Cerulariusz trullańskiego II. Rozbieżności doktrynalne zaczęto wysuwać na pierwszy plan dopiero od czasów patriarchy Konstantynopola, Focjusza, i w okresie Cerulariusza. Początkowo jednak, o czym nie wspominano w dokumentach urzędowych, istotną rolę odgrywały różnice językowe i obyczajowe, a nade wszystko rywalizacja z sobą dwóch stolic: Rzymu i Konstantynopola.\nKościół prawosławny, jako odrębny od katolickiego, wyrastał nie tyle na gruncie różnic doktrynalnych, co organizacyjnych. Istotnym czynnikiem dla jego genezy było powstanie Konstantynopola jako „miasta cesarskiego", rywalizującego ze „Starym Rzymem" oraz ukształtowanie państwa bizantyjskiego, jako jedynego spadkobiercy dawnego cesarstwa rzymskiego.\nZachodnia część państwa, nękana ustawicznymi najazdami barbarzyńców, stawała się coraz bardziej bezbronna. Najazdy Wizygotów, którzy pod wodzą Alaryka złupili Rzym w 410 roku, następnie najazdy Wandalów, Swewów, Alanów, Hunów i innych szczepów germańskich doprowadziły tę część państwa do ruiny. Wreszcie, w 476 roku Odoaker, wódz Herulów, usunął z tronu ostatniego cesarza zachodniorzymskiego i odesłał do Konstantynopola insygnia jego władzy. Państwo zachodniorzymskie przestało istnieć.\nNie zginął jednak kościół zachodni. Przeciwnie, wydarzenia, które doprowadziły do upadku państwa, umocniły stanowisko i prestiż biskupów rzymskich nie tylko w zakresie religijnym, ale i polityczno-państwowym. W sytuacji, kiedy nie było już cesarza na Zachodzie, wiele jego prerogatyw przejęli papieże. Już papież Leon Wielki (440—461) podniósł autorytet Rzymu, jako stolicy religijnej i politycznej świata zachodniego. Występując jako przedstawiciel i opiekun ludności chrześcijańskiej, prowadził układy z barbarzyńcami w sprawach polityczno-państwowych. W okresie niesłychanego chaosu, powodowanego ustawicznymi wojnami, papiestwo przedstawiało czynnik stałości władzy i porządku. Papież był na Zachodzie uznawany za jedynego gwaranta wyższej cywilizacji i jako taki stawał się przywódcą chrześcijaństwa zachodniego nie tylko w oczach chrześcijan, ale i barbarzyńców. W ten sposób Rzym, pomimo przeniesienia stolicy państwa do Bizancjum i pomimo upadku państwa zachodniego, nie utracił swojego znaczenia kościelnego i politycznego. Reprezentantem chrześcijaństwa zachodniego jednak nie był już cesarz bizantyjski, lecz papież rzymski.\nTak było w rzeczywistości. Prawnie jednak i formalnie całe państwo, zarówno wschodnie jak i zachodnie, było we władaniu cesarzy bizantyjskich, choć faktycznie nie mieli oni już możliwości sprawowania tej władzy w prowincjach zachodnich, zwłaszcza w Hiszpanii, Galii, Brytanii i Afryce Zachodniej, gdzie kształtowały się nowe państwa pod rządami przywódców barbarzyńskich. Najdłużej panowanie bizantyjskie utrzymało się w samej Italii (Sycylia, Italia południowa, Rzym, Rawenna), ale i tu natrafiało na trudności, było ograniczane i przerywane. Cesarze bizantyjscy jednak nie rezygnowali z prawa do takiego panowania, co było powodem ustawicznych konfliktów pomiędzy papiestwem i cesarstwem.\nOwo wywyższenie biskupów rzymskich w kościele zachodnim trzeba uznać za kolejny istotny czynnik genezy prawosławia. Na Wschodzie bowiem, zgodnie z zasadą praktykowaną w kościele starożytnym i z porządkiem zarysowanym w listach Ignacego Antiocheńskiego z pierwszych lat drugiego wieku, dominowało przekonanie, że wszyscy biskupi są sobie równi w zakresie swych uprawnień i że kościół powszechny jest zespołem chrześcijańskich społeczności lokalnych, kierowanych przez biskupów. Biskup jest związany z określoną społecznością lokalną, nie jest już apostołem wędrującym z miejsca na miejsce, lecz „ministrem", który drogą sukcesji po apostołach otrzymał szczególny charyzmat, uzdalniający go do przewodniczenia społeczności chrześcijan. Sukcesja apostolska jednak nie odnosi się do niego jako indywidualnej osoby, lecz jest mu przekazywana przez kościół dla przewodniczenia w nabożeństwie gminy, która go wybrała. Biskup więc jest reprezentantem kościoła, kapłanem, pasterzem i nauczycielem. Biskup, jak każdy człowiek, może się okazać niegodnym tego charyzmatu, dlatego obowiązkiem gminy chrześcijańskiej jest kontrola nad jego działalnością. Biskup-heretyk traci automatycznie swoje dotychczasowe miejsce w kościele, gdyż , "misterium" kapłańskie, nauczycielskie i pasterskie jest funkcją nauczania tego, czego naucza kościół.\nKościoły lokalne były uznawane za prawowierne, o ile były we wspólnocie z innymi. Ich jedność opierała się na jedności wiary, każda decyzja jednego z nich musiała być akceptowana przez pozostałe. Nie chodziło tam jednak o „głosowanie" w sensie demokratycznym, lecz o „świadectwo" całego kościoła. Wspólna zgodność kościołów lokalnych, pomimo dysput i sporów teologicznych, była znakiem ich prawowierności.\nOwa zgodność i jednomyślność całego kościoła znajdowała wyraz i uzasadnienie na soborach powszechnych, uznawanych za najwyższą instancję we wszystkich sprawach kościoła. Godzi się jednak zauważyć, że na soborach uchwały zapadały właśnie większością głosów i do rzadkości należą takie, które były zgodnie przyjmowane przez wszystkich uczestników. W tych warunkach przeto „nauczanie kościoła" musiało natrafiać na sprzeciwy wielu biskupów i zwykłych wiernych, musiały się rodzić „odszczepieństwa" i herezje. Istotne jednak w takich przypadkach pytanie, która grupa jest „prawdziwym kościołem", musi być rozstrzygane za pomocą kryteriów zewnętrznych, gdyż każda z nich głosi, że naucza „prawdy chrześcijańskiej". Wystarczy tu wymienić choćby kościoły, które powstały na Wschodzie na bazie nestorianizmu czy monofizytyzmu, a które przetrwały do dziś, mimo niezwykle trudnych warunków. Do tej sprawy wrócimy później..\nPierwotna zasada, że każdy kościół lokalny winien być kierowany przez jednego biskupa, była różnie stosowana w okresie, kiedy liczba chrześcijan szybko wzrastała, skutkiem czego wzrastała i liczba lokalnych społeczności. W Afryce już w trzecim stuleciu było dużo stolic biskupich, w Azji Mniejszej natomiast biskupi wielkich miast sami roztaczali opiekę nad nowo powstającymi gminami, a do obsługi wiernych wyznaczali nie biskupów, lecz prezbiterów. W taki sposób zaczęła się kształtować hierarchia wśród biskupów. Wprawdzie w teorii uznawano wszystkich za równych sobie, ale praktycznie takiej równości już nie było. Na początku najwyższą rangę zyskał kościół w Jerozolimie, ale rychło na pierwsze miejsce wysunął się „największy, bardzo stary i znany kościół, założony w Rzymie przez Piotra i Pawła" (Ireneusz, Adv. haer. 111,2,3.). Obok niego wyjątkowe znaczenie uzyskało kilka innych kościołów, zwłaszcza w Aleksandrii, Antiochii, Kartaginie, Efezie.\nPoważne znaczenie dla genezy prawosławia miały kanony uchwalone na soborze nicejskim w 325 roku, zwłaszcza kanon szósty, który określał, że należy zachować „stary porządek w Egipcie, Libii i Pentapolis", gdzie biskup Aleksandrii ma wykonywać swój „autorytet" w stosunku do tamtejszych biskupów, ponieważ „taki porządek istnieje w odniesieniu do biskupa Rzymu". Podobne uprawnienia sobór ten przyznał biskupowi Antiochii. W kanonie siódmym zaś dodał, że zgodnie ze starożytnym zwyczajem i tradycją biskup Jerozolimy ma „pierwszeństwo honorowe płynące z godności tej stolicy biskupiej". Jerozolima jednak została zburzona przez Tytusa, a miasto odbudowane przez Hadriana miało już całkiem inny charakter. W mieście tym jednak była dość liczna gmina chrześcijańska, której biskup był przez dwa stulecia uważany za wikariusza biskupa Cezarei Palestyńskiej. Sobór nicejski jednak przywrócił pierwotną rangę tej stolicy. Bezpośrednim skutkiem tego zarządzenia był fakt, że biskup jerozolimski Maksym, nie uznając już swej zależności od biskupa Cezarei, zwołał bez jego wiedzy synod, na którym biskupi palestyńscy przyjęli w pełni uchwały nicejskie. Na soborze powszechnym w Konstantynopolu w 381 roku biskup jerozolimski Cyryl złożył podpis przed biskupem Cezarei Talazjuszem. Ale już na synodzie w Diaspolis w 415 roku przewodniczył biskup Cezarei Eulogiusz, choć był tam obecny biskup jerozolimski Jan.\nO Konstantynopolu nie było jeszcze mowy na soborze nicejskim, gdyż stolicą państwa był w tym czasie Rzym.\nDrugim ważnym dla genezy prawosławia zarządzeniem soboru nicejskiego było postanowienie, że administracja kościelna winna się stosować do państwowej. Ustanawiając paralelizm kościelno-państwowy w administracji, sobór ten wiązał ściśle kościół z państwem. W cesarstwie zachodnim zasada ta nie miała zastosowania, natomiast we wschodnim stała się fundamentem, na którym rozwijała się współpraca kościoła z państwem bizantyjskim. Sobór bowiem nakazywał organizowanie prowincji kościelnych terytorialnie zgodnych z eparchiami i prowincjami państwowymi. Stolicą metropolii kościelnej więc automatycznie stawała się stolica eparchii państwowej. Od tej zasady były bardzo nieliczne wyjątki w kościele bizantyjskim.\nSobór nicejski nie wymieniał jeszcze patriarchatów, gdyż organizacja ta utrwaliła się w kościele nieco później, i to wbrew zasadzie paralelizmu państwowo-kościelnego. Wiązała się ona z uznawaniem „prawa pierwszeństwa" wyższego od tego, o jakim była mowa na tym soborze. Najpierw takie prawo zdobył sobie Rzym w stosunku do wszystkich biskupów zachodnich. Aleksandria i Antiochia uzyskały je nieco później, bo w drugiej połowie czwartego wieku. Jako ostatni zaś uzyskał takie prawo Konstantynopol na soborze w Konstantynopolu w 381 roku w stosunku do biskupów Pontu, Azji Mniejszej i Tracji. Prawo to polegało na przyjmowaniu apelacji, kasacji i interwencji w sprawy wewnętrzne prowincji metropolitalnych.\nBiskup Rzymu już przed soborem nicejskim odgrywał szczególną rolę w całym kościele, ale nie było to równoznaczne z posiadaniem „władzy" nad innymi biskupami. Jego prestiż rozumiano w sensie szacunku dla kościoła wielkiego, bogatego, mającego wpływ na inne kościoły i swą siedzibę w stolicy państwa.\nDla uzasadnienia pierwszeństwa jakiegoś kościoła lokalnego odwoływano się do różnych argumentów. Na Zachodzie przywiązywano szczególną wagę do twierdzenia, że gmina rzymska została założona przez apostołów Piotra i Pawła. Twierdzenie takie jest już w pismach Ireneusza, biskupa Lyonu, w drugim wieku. Do tego argumentu (jako pierwszy z papieży) odwołał się Leon Wielki, a po nim już kolejno inni papieże i teolodzy zachodni. W kościele wschodnim argument ten był również ceniony, ale nie uznawano go za decydujący. Większe znaczenie tam miał stan faktyczny: ceniono i szanowano kościół lokalny, o ile był wierny starożytnej tradycji, ogarniał wielką liczbę wiernych i wywierał poważny wpływ na inne kościoły. Z tych też względów ceniono i szanowano kościół rzymski, podkreślając szczególnie fakt, że znajdował się w stolicy państwa. Obok niego uznawano autorytet kościoła aleksandryjskiego i antiocheńskiego, gdyż były to również wielkie kościoły w wielkich miastach cesarstwa. Takiego autorytetu w IV wieku nie miał już kościół w Jerozolimie, ponieważ sama Jerozolima nie odgrywała już żadnej roli politycznej w państwie.\nPo przeniesieniu stolicy państwa do Bizancjum na biskupstwo tego miasta zaczęto zwracać szczególną uwagę i w nim zaczęto upatrywać ośrodka chrześcijaństwa równego rzymskiemu, ale bez tendencji do poniżenia stolicy biskupiej w Rzymie. Kościół w Konstantynopolu uzyskał prestiż równy rzymskiemu na soborze w Konstantynopolu w 381 roku. Sobór ten w kanonie trzecim stwierdził: „Ojcowie soboru słusznie uznają pierwszeństwo Starego Rzymu, ponieważ był on stolicą cesarza (...) Prześwietnemu tronowi patriarchy Nowego Rzymu należą się przywileje równe tronowi papieskiemu Starego Rzymu" oraz prawo święcenia biskupów trzech prowincji: Pontu, Azji i Tracji. Ponieważ były to prowincje schrystianizowane przez misjonarzy bizantyjskich, przeto orzeczenie to należy rozumieć w tym znaczeniu, że biskupom stołecznym zostały poddane również tereny południowej Rusi i Półwyspu Bałkańskiego. Sobór ten wprawdzie podkreślił prestiż Rzymu, ale zasadę pierwszeństwa oparł nie na sukcesji po apostołach, jak to czynił kościół zachodni, lecz na fakcie, że Rzym był przez wieki stolicą cesarstwa.\nSobór ten potwierdził też podział terenów wschodnich na pięć diecezji: Egipt ze stolicą w Aleksandrii, Wschód ze stolicą w Antiochii, Pont ze stolicą w Cezarei, Azja ze stolicą w Efezie i Tracja ze stolicą w Heraklei. Zabronił też zwierzchnikom tych diecezji mieszać się do spraw poza ich granicami (kanon 2). Na mocy tych uchwał biskupi Konstantynopola otrzymali godność patriarchów i stanowisko prestiżowe równe biskupom Rzymu, a biskupi Aleksandrii spadli na trzecią pozycję. Konstantynopol, jako miasto cesarskie i Nowy Rzym, uzyskał pierwsze miejsce wśród wszystkich kościołów wschodnich przed Aleksandrią, Antiochią i Jerozolimą.\nPowyższe uchwały były wymierzone wprost przeciwko biskupom Aleksandrii, którzy w okresie sporów ariańskich usiłowali ingerować w sprawy Konstantynopola i Antiochii. Pośrednio jednak kierowały się i przeciwko biskupom Starego Rzymu, dlatego początkowo nie zostały tam uznane za obowiązujące. Decyzję taką uzasadniano trzema racjami:\n— w soborze tym nie brali udziału biskupi zachodni, a papież Damazy nie został nawet zaproszony,\n— sobór nie powziął uchwał w zakresie chrystologii zgodnych z doktryną kościoła zachodniego,\n— sobór przyznał biskupom Konstantynopola honory równe papieżom, a to było uznawane za sprzeczne z zasadą prymatu papieskiego.\nZ czasem jednak kościół zachodni zaczął uznawać ten sobór za ekumeniczny. W VI wieku jego uchwały, z wyjątkiem kanonu trzeciego, zostały oficjalnie przyjęte przez papieża Wigiliusza, a później przez Pelagiusza II i Grzegorza Wielkiego.\nUchwały soboru w Konstantynopolu w 381 roku były ważnym czynnikiem prowadzącym do rozbicia jedności kościelnej. Kościół wschodni bowiem, wbrew stanowisku zachodniemu, utrzymywał, że skoro zmieniła się stolica państwa, winno się zmienić również centrum życia kościelnego. Stanowisko zachodnie jednak miało podstawy nie tylko religijne, ale i polityczne. Zgodnie z tezą o wyższości władzy duchownej nad świecką, Zachód uznawał, że władza papieska jest wyższa od cesarskiej. „Praw cesarskich — pisał Ambroży — nie można stosować do kościoła. Bratem ci jest, kto wyznaje twą wiarę, a dopiero później ten, kto należy do narodu rzymskiego". Zderzyły się więc dwie różne koncepcje: kościoła zachodniego z monarchiczną władzą papieża i kościoła wschodniego uznającego zwierzchnictwo cesarza nad kościołem. Zasada absolutnej monarchii kościoła zachodniego zderzyła się z koncepcją rządów kościołem przez biskupów wybieralnych przez społeczności wiernych. Znakiem koncepcji zachodniej było jedynowładztwo biskupa rzymskiego, a znakiem koncepcji wschodniej stały synod biskupów, obradujący w Konstantynopolu pod kierownictwem, a nie władzą, patriarchy.\nWymienione dwa sobory powszechne miały doniosłe znaczenie dla genezy prawosławia również dlatego, że na nich ustalono Wyznanie wiary, obowiązujące wszystkich prawowiernych chrześcijan. Było ono zatwierdzeniem symbolu chrzcielnego i stało się spoiwem łączącym wszystkich członków kościoła powszechnego. Było załączane do „listu synodalnego", jaki każdy nowo obrany patriarcha posyłał innym patriarchom i na tej podstawie jego imię było umieszczane w spisach patriarchów, utrzymujących z sobą jedność kościelną. Spisy takie nazywano „dyptychami". Na Wschodzie zwracano szczególną uwagę na to, by w Wyznaniu wiary nie było żadnych zmian, uznawano, że do ustalonego na soborach Wyznania nie wolno niczego dodać, niczego ująć, ani niczego zmienić. Zasada ta stała się głównym źródłem konfliktów na tle wprowadzenia w kościele zachodnim słowa Filioque, którego nie było w tekście pierwotnym.\nKonflikty pomiędzy kościołem wschodnim i zachodnim zaczęły się już w okresie walk ariańskich, ale w tym czasie nie były one jednoznacznie ukierunkowane, gdyż Konstantynopol nie odgrywał jeszcze roli przodującej na Wschodzie. Wprawdzie w początkach IV wieku arianizm rozwijał się głównie na Wschodzie, ale w późniejszym okresie ludy germańskie na Zachodzie przyjmowały chrześcijaństwo w formie ariańskiej. Jeśli więc arianizm traktujemy jako źródło konfliktu, to dlatego, że patriarchowie Aleksandrii, w dążeniu do uzyskania nadrzędnego stanowiska na Wschodzie, poszukiwali pomocy i oparcia w Rzymie i w ten sposób tworzyli front antagonistyczny w stosunku do pozostałych kościołów wschodnich.\nPoza tym biskupi Aleksandrii, poszukując sojusznika w biskupach Rzymu, stawali się niewygodni dla administracji państwowej, gdyż na tej drodze usiłowali zdobyć większą autonomię, niż to mogli otrzymać od państwa, a nawet starali się ograniczać kierowniczą rolę cesarza w kościele. Biskupi Konstantynopola i innych stolic na Wschodzie uznawali przodującą rolę cesarza, natomiast Rzym i związana z nim Aleksandria wykorzystywały każdą oznakę słabości władzy cesarskiej, by powiększyć własną autonomię. W tym sensie walki ariańskie, w czasie których umocniła się pozycja biskupów Aleksandrii, można traktować jako zarzewie konfliktów pomiędzy obydwoma kościołami.\nAtanazy Wielki Szczególne znaczenie w tym względzie miało odwołanie się patriarchy Aleksandrii Atanazego od wyroku biskupów wschodnich do papieża Juliusza I, który na synodzie rzymskim w 340 roku orzekł, że powyższy wyrok jest nieważny. Podobne znaczenie miały uchwały synodu w Sardyce w 343 roku, w którym wraz z biskupami zachodnimi wziął udział patriarcha Atanazy. Oprócz ponownego potępienia arianizmu synod ten uchwalił szereg kanonów, z których kanon piąty orzekał, że jeśli biskup, usunięty przez innych biskupów ze swego stanowiska, zwróci się z apelacją do papieża, a ten uzna potrzebę rewizji tamtego wyroku, to wezwie biskupów sąsiednich prowincji, by wyjaśnili powody depozycji i na tej podstawie wyda sprawiedliwy wyrok. Kanon ten przyznał więc papieżowi uprawnienia instancji apelacyjnej w stosunku do wszystkich biskupów. Uchwała ta została powzięta w bezpośrednim związku z ówczesną sytuacją, kiedy to wskutek ustawicznych sporów poszukiwano autorytetu uznanego za instytucję nadrzędną.\nMiała też ona daleko idące konsekwencje, odwoływali się do niej zwolennicy centralizmu władzy papieskiej w polemice z teologami wschodnimi. Jej treść została włączona jako część składowa do Corpus iurius canonici. Niektórzy prawnicy rzymscy usiłowali nawet uznawać ją za orzeczenie soboru powszechnego, choć obecni tam biskupi wschodni wyjechali przed zakończeniem obrad i obydwie strony wzajemnie się ekskomunikowały.\nPrzebieg synodu w Sardyce ujawnił już poważne rozbieżności pomiędzy kościołem wschodnim i zachodnim, ale do rozłamu nie doszło, gdyż cesarz Konstancjusz, wobec zagrożenia ze strony Persów, szukał porozumienia z papieżem. Pod jego naciskiem biskupi wschodni, zebrani na synodzie w Antiochii w 344 roku, uchwalili formułę pojednawczą. Konflikt jednak zaostrzył się, kiedy niebezpieczeństwo perskie minęło. Zwołane przez cesarza synody w Arles w 353 roku i w Mediolanie w 355 roku potępiły szereg biskupów zachodnich, a wśród nich i papieża Liberiusza.\nWielu historyków chrześcijaństwa przypisuje patriarsze Atanazemu główną winę za rozbudzenie w tym okresie konfliktów pomiędzy obydwoma kościołami. Był on przez 36 lat biskupem Aleksandrii, był 4 razy skazany na wygnanie, przeżył kilku cesarzy, z którymi pozostawał w ustawicznych konfliktach, wkraczał w sprawy innych diecezji. Potępiali go nie tylko zwolennicy arianizmu, ale i ci z ortodoksów, którzy nie pochwalali stosowania przemocy w sprawach wyznaniowych. On sam bowiem, choć toczył z cesarzami ustawiczną walkę, nie przestawał się odwoływać do ich pomocy przeciwko swoim wrogom. Był on jednym z najzdolniejszych polityków kościelnych tego czasu, stosował metody, które w tym czasie były w powszechnym użyciu. Zespolenie kościoła z państwem bizantyjskim prowadziło nieuchronnie ku takim konsekwencjom. Skoro państwo roztoczyło opiekę nad kościołem, nad jego organizacją, doktryną i kultem, każdy, kto wykraczał przeciwko zarządzeniom państwowym w sprawach religijnych, stawał się przestępcą i podlegał karom na równi z przestępcami w sprawach polityczno-państwowych. W konsekwencji biskupi, mający dotąd autorytet czysto kościelny, stawali się urzędnikami państwowymi z władzą karania na sposób funkcjonariuszy administracji państwowej. Nic też dziwnego, że Atanazy został uznany za jednego z największych ojców kościoła wschodniego.\nKolejnym wydarzeniem, potęgującym rozbieżności pomiędzy obydwoma kościołami, był konflikt patriarchy Konstantynopola Nestoriusza z patriarchą Aleksandrii Cyrylem. W konflikcie tym bowiem, podobnie jak w czasie walk ariańskich, Aleksandria znalazła sprzymierzeńca w Rzymie. Nestoriusz był w Aleksandrii uważany za „bojownika szkoły antiocheńskiej" i za „niebezpiecznego doktrynera". Rychło też doszło do groźnego starcia między nim i Cyrylem, który był bezwzględnym, gwałtownym i fanatycznym przywódcą nacjonalistów egipskich. Czynnikiem napędowym w tej walce były zadawnione antagonizmy pomiędzy Aleksandrią i Konstantynopolem w sytuacji, kiedy Rzym popierał dążenia Aleksandrii, a Antiochia pozostawała w zgodzie z Konstantynopolem. Antagonizmy te zostały tym razem ukryte pod płaszczem sporów doktrynalnych, w których wyniku ukształtowały się 3 kierunki chrystologiczne: ortodoksyjny, nestoriański i monofizycki. Ortodoksyjny został wypracowany w Kapadocji, przyjęty przez Rzym i większość kościołów wschodnich, monofizycki w szkole aleksandryjskiej, a nestoriański w antiocheńskiej. Charakterystyczną cechą tej fazy walki było stanowisko Rzymu, który, choć dostrzegał monofizytyzm Cyryla, nie przestawał go popierać, ponieważ chodziło mu o pognębienie i poniżenie Konstantynopola.\nCyryl z Aleksandrii W takiej sytuacji udało się Cyrylowi skłonić papieża Celestyna do potępienia Nestoriusza. Cyryl ze swej strony na synodzie w Aleksandrii w 430 roku ponownie potępił swego rywala i zredagował swoiste ultimatum, ale tekst tego ultimatum, przesłany innym biskupom wschodnim, stał się podstawą do oskarżenia jego autora o herezję monofizytyzmu.\nW tych warunkach cesarz Teodozjusz II (408—450) zwołał do Efezu w 431 roku sobór powszechny, który ograniczył się do wydania dekretu potępiającego Nestoriusza, Jana Antiocheńskiego i kilku ich zwolenników. Wyrok taki został wydany wskutek solidarnej akcji biskupów Aleksandrii i Rzymu, gdyż obaj zmierzali do obniżenia rosnącego na Wschodzie prestiżu biskupa Konstantynopola. Motywy te jednak usiłowano pokryć racjami doktrynalnymi, jak to wynika z listu papieża Leona Wielkiego, skierowanego do soboru chalcedońskiego w 451 roku. Zarzuty kierowane przeciwko Nestoriuszowi bowiem były wysuwane już przeciwko jego poprzednikowi na stolicy biskupiej, Janowi Chryzostomowi, ale wówczas nie doprowadziły do potępień. Nestoriusz został potępiony i usunięty dlatego, że „głosił bluźnierstwa przeciwko Chrystusowi", ale sobór efeski, który wydał taki werdykt, nie określił nowego symbolu wiary ani kanonów doktrynalnych. Zresztą sposób, w jaki potępiono Nestoriusza, wskazuje, że rozbieżności doktrynalne były raczej na drugim planie i nie stanowiły przeszkody do zawarcia ugody Cyryla z Janem z Antiochii w 433 roku. Nie Antiochia bowiem, lecz Konstantynopol był głównym rywalem Aleksandrii i Rzymu.\nPomimo ugody Cyryla z Janem Antiocheńskim biskupi wschodni byli względem niego w opozycji, oskarżając go o herezję monofizytyzmu. Na tym tle zrodziło się w Syrii i Palestynie takie wrzenie, zwłaszcza w środowisku mnichów, że cesarz zesłał kilku biskupów na wygnanie. Cyryl zmarł w 444 roku, ale to nie uspokoiło umysłów. Na widowni bowiem ukazał się sprzymierzeniec Cyryla w walce z Nestoriuszem, mnich Eutyches. Następca Nestoriusza, Flawian, nie chciał się mieszać do tego sporu, ale biskupi dworu cesarskiego zmusili Eutychesa do stawienia się przed ich synodem i potępili go za monofizytyzm (wyrok podpisało 30 biskupów i 23 przełożonych zakonnych). Papież Leon I, choć do tej pory popierał Cyryla, wystąpił przeciwko Eutychesowi, gdyż monofizycki charakter jego doktryny był już nazbyt widoczny.\nCesarz Teodozjusz II, dla zaprowadzenia porządku, zdecydował się zwołać nowy sobór. Papież Leon I wysłał do biskupa Flawiana list, w którym wyjaśniał zasady chrystologiczne doktryny katolickiej, oraz wysłał swych legatów na sobór do Efezu. Sobór ten rozpoczął się w 449 roku od wzajemnych oskarżeń. Przewodniczył następca Cyryla, Dioskur, który doprowadził do potępienia biskupa Flawiana i jego zwolenników. Kiedy jednak potępieni biskupi odwołali się do papieża Leona Wielkiego, ten na synodzie rzymskim odrzucił decyzję potępiającą, określił sobór efeski jako „zbójecki", by w ten sposób umocnić swoją dominację nad kościołem wschodnim. Zamieszanie na tym tle było tak wielkie, że tłum chrześcijan pod przywództwem mnichów uprowadził i tak skatował biskupa Flawiana, że ten zmarł na trzeci dzień. Morderstwo to przeraziło nie tylko biskupów, ale i zwykłych wiernych, którzy przywykli już do mordowania heretyków i godzili się z represjami wobec biskupów, stosowanymi przez cesarzy, ale nie przywykli jeszcze do mordowania patriarchów na zjazdach biskupich. Za panowania Teodozjusza II jednak nie było protestów przeciwko takim zbrodniom, dopiero gdy po jego śmierci w 450 roku rządy objęła jego siostra Pulcheria, polityka kościelna uległa zmianie.\nFlawian - patriarcha Konstantynopola W celu unieważnienia uchwał powziętych na synodzie „zbójeckim" cesarz Marcjan, mąż Pulcherii, zwołał sobór do Chalcedonu w 451 roku, na którym zebrani biskupi, w liczbie około 600, pod przewodnictwem legatów papieskich potępili Eutychesa i Dioskura i zrehabilitowali Flawiana. Po odczytaniu listu dogmatycznego (Tomos) Leona Wielkiego większość biskupów uznała, że wyraża on „prawdziwą wiarę". Wprawdzie wielu biskupów wołało za przyjęciem doktryny papieskiej bez należytego rozumienia jej treści, ale ostateczne uchwały zostały przyjęte wyjątkowo jednomyślnie. Oprócz nowej formuły wiary sobór uchwalił kanony dyscyplinarne, z których trzy mają szczególne znaczenie dla genezy prawosławia. Kanon czwarty nakazywał, by wszystkie klasztory i wszyscy zakonnicy byli podporządkowani biskupom miejsca, na którym się znajdują. Kanon siedemnasty postanawiał, że w konflikcie między biskupami wschodnimi instancją apelacyjną jest patriarcha Konstantynopola. Kanon 28 zaś stwierdzał, że biskup Konstantynopola, jako miasta cesarskiego, ma te same honory i przywileje, co biskup Starego Rzymu. „Uznając słusznie — stwierdzał ten kanon — że miasto uhonorowane obecnością cesarza i senatu i mające prerogatywy (cywilne) równe tym, jakie ma Stary Rzym, powinno być wyniesione w godności w sprawach kościelnych i mieć drugie miejsce po Starym Rzymie". Kanon ten nadawał nowe znaczenie orzeczeniom soboru w Konstantynopolu w 381 roku przez podkreślenie pełnego paralelizmu organizacji kościelnej z państwową. W ten sposób sobór chalcedoński założył fundamenty pod budowę organizmu polityczno-religijnego, jakim stało się cesarstwo bizantyjskie, rządzone w sferze politycznej przez cesarza, a w sferze kościelnej przez cesarza wespół z patriarchą. Wychodząc z takiej idei, sobór chalcedoński uwydatnił szczególne znaczenie Konstantynopola jako miasta cesarskiego, a patriarchy tego miasta jako odpowiedzialnego wraz z cesarzem za losy kościoła.\nW konsekwencji więc sobór zatwierdził uchwały przyjęte na soborze w Konstantynopolu w 381 roku, że patriarcha Konstantynopola ma prawo konsekrowania metropolitów Pontu, Azji i Tracji, dając wyraz przekonaniu, że nie chodzi tylko o prymat honoru, ale w pewnym zakresie i jurysdykcji równy temu, jaki się ukształtował na Zachodzie jako prerogatywa patriarchy rzymskiego. „Decydujemy — stwierdzał tenże kanon soboru chalcedońskiego — że metropolici diecezji Pontu, Azji i Tracji, a także biskupi, którzy znajdują się w regionach barbarzyńskich usunięci z tych diecezji, mają być ordynowani przez wyżej wymienioną świętą stolicę bardzo świętego kościoła konstantynopolitańskiego".\nKanon ten został na soborze uchwalony pod nieobecność komisarzy cesarskich i legatów papieskich. Ci ostatni złożyli oficjalny protest, co potwierdził papież Leon Wielki w pismach skierowanych w tej sprawie do cesarza i niektórych biskupów. Uchwała ta, podobnie jak powzięta na soborze w Konstantynopolu, stała się zarzewiem sporów i nigdy nie wysychającym źródłem konfliktów pomiędzy obydwoma kościołami.\nKolejnym wydarzeniem, które poważnie zaciążyło na stosunku wzajemnym obydwóch kościołów, było przyjęcie przez patriarchę Konstantynopola, Jana Postnika, w 588 roku tytułu „patriarchy ekumenicznego". Według doktryny prawosławnej tytuł ten nie naruszał prerogatyw i przywilejów kościoła rzymskiego, ponieważ ekumene oznaczało obszar cesarstwa bizantyjskiego i wyrażało przekonanie, że patriarcha miasta cesarskiego jest wespół z cesarzem odpowiedzialny za losy kościoła, znajdującego się na tym obszarze. W rzeczywistości jednak był to krok wymierzony przeciwko stanowisku papieża, gdyż cesarz bizantyjski w tym okresie nie zrezygnował z prawa do władzy nad całym byłym państwem rzymskim, a więc i nad tą jego częścią, w której jurysdykcja kościelna należała do papieża. Mieszkańcy cesarstwa bizantyjskiego, po upadku państwa zachodniorzymskiego, nadal zwali się „Rzymianami" (Romei) i nadal żyli w państwie o instytucjach tradycyjnie rzymskich uważając, że są obywatelami jednego państwa wschodnio-zachodniego. Zrozumiały więc w tej sytuacji był protest papieża Grzegorza Wielkiego, który czyn Jana Postnika nazwał „przejawem pychy" i sam w odpowiedzi na to przyjął tytuł servus servorum Dei, który był uznawany przez licznych papieży średniowiecza. Grzegorz Wielki wywarł też nacisk na cesarza Fokasa i skłonił go do tego, że ten w 602 roku zakazał swemu patriarsze posługiwania się wspomnianym tytułem. Tytuł ten jednak pozostał w kościele prawosławnym jako właściwy patriarsze Konstantynopola, ale dziś nie budzi już kontrowersji, ponieważ po upadku państwa bizantyjskiego stracił swoje dawniejsze znaczenie.\nPo soborze chalcedońskim 5 stolic biskupich, zwanych patriarchatami, było uznawanych za „przywódców" całego kościoła. Byli to biskupi Rzymu, Konstantynopola, Aleksandrii, Antiochii i Jerozolimy. Naczelne miejsce przyznawano biskupom rzymskim, których jurysdykcja rozciągała się na całą zachodnią część państwa oraz część krajów bałkańskich. Następne miejsce posiadał już w tym czasie biskup Konstantynopola (Nowego Rzymu), pod którego „opieką" było 39 stolic metropolitalnych i około 400 biskupich. Trzecie miejsce zajmował biskup Aleksandrii, któremu podlegało 14 stolic metropolitalnych i 114 biskupich. Miejsce czwarte przyznawano biskupowi Antiochii, który sprawował „opiekę" nad 13 metropolitami i 140 biskupami. Wreszcie miejsce czwarte rezerwowano dla biskupa jerozolimskiego, który przewodniczył 5 metropolitom i 59 biskupom.\nW świadomości chrześcijan wschodnich wszyscy wymienieni patriarchowie byli sobie równi i współodpowiedzialni za losy całego kościoła (pentarchia). W rzeczywistości jednak współzawodnictwo pomiędzy nimi doprowadziło do ostrego sporu w kościele. Zaczęło się od sporu pomiędzy Aleksandrią i Konstantynopolem, zakończonego zwycięstwem „miasta cesarskiego". Ostrzejszy jednak i groźniejszy w skutkach istniał pomiędzy Konstantynopolem i Rzymem. Spór ten, do dziś nie rozstrzygnięty, był najważniejszym czynnikiem rozbicia jedności kościelnej i przez to wyodrębnienia się dwóch kościołów: katolickiego i prawosławnego.\nStosunek kościoła wschodniego do biskupa rzymskiego, niezależnie od pewnych wystąpień nieprzyjaznych samych biskupów konstantynopolitańskich, był w zasadzie lojalnie przyjazny. Uznając zasadę pentarchii patriarchów, uznawano tam niezmiennie, że biskupowi rzymskiemu należy się pierwszeństwo honorowe przed wszystkimi biskupami (primus inter pares). Biskupi wschodni często odwoływali się do niego z prośbą, by zechciał wystąpić jako bezstronny rozjemca w sporach między nimi. Papieże czynili to chętnie i w rzeczywistości przyczyniali się do zachowania prawowierności i zwartości kościoła wschodniego. Biskupi wschodni jednak zwracali się do biskupa rzymskiego jako do „brata", który, pozostając poza granicami wschodniej części cesarstwa, mógł być bardziej bezstronnym rozjemcą aniżeli którykolwiek z biskupów wschodnich.\nFragment książki: Józef Keller - Prawosławie\nData utworzenia: 07/07/2016 @ 03:34\nOstatnie zmiany: 23/06/2017 @ 03:16\nStrona czytana 5312 razy\n53 odwiedzających online


Tarasowe rozterki | Piękne wnętrza\nHome > Aranżacje > Tarasowe rozterki\nBy Natalia on 08.12.2014 in Aranżacje\nTaras to idealne miejsce na wiosenny i letni wypoczynek. Wystarczy odpowiednio go zaaranżować by zyskać oazę spokoju i odprężenia, dlatego, choć zima za oknem, już teraz warto powoli myśleć o jego urządzaniu.\nNiezbędne w uzyskaniu spektakularnego efektu są z pewnością najróżniejsze rośliny doniczkowe oraz meble tarasowe.\nJakie wybrać i jak je skomponować by rzeczywiście uzyskać odpowiedni efekt?\nW ofercie marketów budowlanych mamy różne rodzaje mebli ogrodowych i tarasowych. Jeśli jednak zależy nam na uzyskaniu bardzo wygodnego zakątka lepiej jest zakupić egzemplarze wykonane z drewna. Drewno to solidny i stylowy materiał. Oczywiście te ostatnie kuszą nas zazwyczaj swoją dość niską ceną. W późniejszym użytkowaniu szybko jednak ją odczujemy chociażby na swoich bolących plecach. Dobre meble tarasowe to także takie, które mają specjalnie wzmocnione siedziska, regulacje wysokości, podpórki na łokcie.\nJeśli chodzi o kwiaty to dobrze jest wybrać rośliny o kolorowych płatkach oraz różne rodzaje ziół. Do tego dobrać można bardzo wyraziste i oryginalne donice, które dadzą bardzo estetyczne wykończenie całości.\nNiestety jeśli chcemy, by nasz taras wyglądał dobrze latem i wiosną należy o niego zadbać także i zimą. W tym okresie koniecznie pamiętajmy o wszystkich roślinkach ciepłolubnych. Należy je odpowiednio zabezpieczyć przed mrozem.\nW niektórych przypadkach niezbędne jest po prostu przeniesienie ich w inne miejsce na tzw. przezimowanie np. do garażu, piwnicy, wnętrza domu.\nZima to prawdziwa szkoła przeżycia dla naszego ogrodu i tarasu. Należy się zatem przygotować do niej bardzo odpowiedzialne. Tylko wtedy zapewnimy sobie łatwy i szybki powrót do formy w pierwszych miesiącach wiosny.


Ruszają prace nad programem wsparcia Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych - Remiza.pl - Polski Serwis PożarniczyRemiza.pl – Polski Serwis Pożarniczy Ruszają prace nad programem wsparcia Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych - Remiza.pl - Polski Serwis Pożarniczy\nWiosną przyszłego roku ma być gotowy kompleksowy program wsparcia Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych.\nPodczas dzisiejszej konferencji prasowej Minister Edukacji i Nauki Przemysław Czarnek poinformował, że powołany zostanie zespół składający się z przedstawicieli MEiN, MSWiA oraz opiekunów Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych z powiatu bielskiego.\nSzef MEiN wskazał, że MDP potrzebują wsparcia finansowego, by mogły prowadzić zajęcia z pierwszej pomocy oraz uczestniczyć w przedsięwzięciach, których celem jest poznawanie kultury i historii swojego regionu. Zaznaczył, że ich działalność powinna mieć systematyczny charakter: – Bardzo mi zależy, by spotykali się nie tylko okazjonalnie w związku z zawodami strażackimi, ale na zbiórkach cały rok.\n– Brakuje im systemowego i systematycznego wsparcia ze strony państwa. Wychodzimy temu naprzeciw. Zaczynamy pracę nad systemowych programem rządowym – mówił Minister Edukacji i Nauki podczas konferencji. Dodał, że na działalność MDP zostanie przeznaczonych od kilku do kilkunastu tysięcy złotych miesięcznie dla drużyn uczestniczących w programie. Minister Edukacji i Nauki zwrócił również uwagę nie tylko na ogromny potencjał obronny tych organizacji, ale także wychowawczy.


WYBIERZ SWÓJ KLUCZ DO SUKCESU - PDF\nWYBIERZ SWÓJ KLUCZ DO SUKCESU\nDownload "WYBIERZ SWÓJ KLUCZ DO SUKCESU"\n1 WYBIERZ SWÓJ KLUCZ DO SUKCESU Broszura informacyjna Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie dla kandydatów na studia 2015/2016\n2 SPIS TREŚCI Słowo od Rektora Dlaczego warto studiować w UMCS? UMCS w liczbach Rekrutacja krok po kroku Życie studenckie Możliwości rozwoju Działalność studencka Inicjatywy skierowane do uczniów szkół ponadgimnazjalnych Oferta kształcenia Wydział Artystyczny Wydział Biologii i Biotechnologii Wydział Chemii Wydział Ekonomiczny Wydział Filozofii i Socjologii Wydział Humanistyczny Wydział Matematyki, Fizyki i Informatyki Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej Wydział Pedagogiki i Psychologii Wydział Politologii Wydział Prawa i Administracji Wydział zamiejscowy w Puławach Mapa Miasteczka Akademickiego Broszura informacyjna UMCS dla kandydatów na studia 2015/2016 Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie pl. Marii Curie-Skłodowskiej Lublin Opracowanie: Centrum Promocji UMCS Skład: Eliasz Gola Studio Projektowe Fotografie: Artur Mulak Lublin 2015\n3 zdjęcie Drodzy Kandydaci, Pragnę zachęcić Was do skorzystania z oferty Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie największej uczelni we wschodniej Polsce, istniejącej od ponad siedemdziesięciu lat, która ma już ponad 216 tysięcy absolwentów. Kształcimy na jedenastu Wydziałach w Lublinie oraz na Wydziale Zamiejscowym w Puławach, ponad sześćdziesięciu kierunkach studiów i ponad dwustu specjalnościach. Od wielu lat dużą popularnością cieszą się u nas takie kierunki, jak: prawo, finanse i rachunkowość, psychologia i filologia angielska oraz lingwistyka stosowana, a podczas ostatnich rekrutacji także logistyka, bezpieczeństwo wewnętrzne i bezpieczeństwo narodowe. Co roku proponujemy kilkanaście nowości, dostosowanych do wymogów rynku pracy, m.in. studia prowadzone w języku angielskim: science and technology, business management i tourism management, ponadto kierunki: prawno-biznesowy, produkcja medialna czy e-edytorstwo i techniki redakcyjne. Na utworzonym niedawno Wydziale Zamiejscowym w Puławach uruchomione zostały: chemia techniczna (studia I stopnia inżynierskie, przygotowane we współpracy z Zakładami Azotowymi w Puławach oraz Instytutem Nowych Syntez Chemicznych), administracja publiczna oraz public relations i doradztwo medialne. Uruchamiamy też kierunek fizjoterapia. Konsultujemy programy kształcenia z przedstawicielami rynku pracy, proponując Wam dodatkowe kursy i szkolenia, pogłębiające Wasze kompetencje interpersonalne i zawodowe. Oferujemy także ponad osiemdziesiąt kierunków studiów podyplomowych. Studenci korzystają z nowoczesnych obiektów i laboratoriów, m.in. na Wydziale Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej, w Instytucie Informatyki czy też w Centrum Nanomateriałów Funkcjonalnych na Wydziale Chemii oraz z Inkubatora Medialno-Artystycznego wyjątkowego, cyfrowego ośrodka twórczego, w którym powstają nagrywane wspólnie z TVP Lublin programy i koncerty. Do końca 2015 r. sfinalizujemy budowę Centrum Naukowo-Badawczego ECOTECH-COMPLEX, w którym będą prowadzone prace badawcze z zakresu mikrobiologii, biotechnologii i technologii informatycznych na najwyższym poziomie. Znajdzie się tam m.in. wysokopolowy skaner rezonansu magnetycznego urządzenie unikalne na skalę światową, pozwalające z olbrzymią dokładnością badać ciało człowieka. Wyróżnia nas unikatowy kampus studencki w centrum miasta: budynki dydaktyczne, dziewięć domów studenckich o najwyższym standardzie, kluby, obiekty sportowe i kulturalne, biblioteka itp. Żakom proponujemy atrakcyjne systemy stypendialne. Możecie rozwijać swoje zainteresowania w licznych kołach naukowych, organizacjach studenckich, grupach artystycznych, a także w sporcie, do którego przywiązujemy wielką wagę, czego wyrazem jest powrót koszykarek AZS UMCS do ekstraklasy. Warto także podkreślić, że w ramach UMCS działa niezwykle popularny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólnie z innymi uczelniami prowadzimy również Uniwersytet III Wieku. Wyrazem uznania dla naszych osiągnięć dydaktycznych i naukowych są takie tytuły i wyróżnienia, jak: Uczelnia Liderów, Aurea Praxis oraz Dobra Uczelnia dobra praca. Jesteśmy także laureatem konkursu Najbardziej innowacyjna i kreatywna Uczelnia w Polsce w tworzeniu perspektyw zawodowych. Szczególnie cieszymy się z bardzo dobrej opinii u przedsiębiorców. Jestem przekonany, że w naszej Uczelni znajdziecie znakomite warunki do zdobycia wiedzy niezbędnej do podjęcia przyszłej pracy zawodowej, a zarazem do zrealizowania swoich pasji. Prof. Stanisław Michałowski Rektor UMCS 1\n4 ? DLACZEGO WARTO STUDIOWAĆ W UMCS 11 Wydziałów w Lublinie oraz Wydział Zamiejscowy w Puławach Największa uczelnia we wschodniej Polsce Ponad 60 kierunków studiów Ponad 200 specjalności Programy studiów dostosowane do rynku pracy Bogata oferta bezpłatnych, certyfikowanych szkoleń Liczne koła naukowe i organizacje studenckie Bogata oferta wymian i staży krajowych i międzynarodowych Ponad 80 kierunków studiów podyplomowych Kierunki o profilu praktycznym (m.in. chemia techniczna realizowana pod patronatem Azotów Puławy) Atrakcyjne systemy stypendialne Możliwość wszechstronnego rozwoju językowego, artystycznego i sportowego Nowoczesna baza dydaktyczna Multimedialne centrum kulturalno-artystyczne Profesjonalne doradztwo edukacyjne i zawodowe Możliwość kontaktu i współpracy z przyszłymi pracodawcami Akademiki o wysokim standardzie Miasteczko Akademickie w centrum Lublina 2\n5 UMCS W LICZBACH 500 Ponad 21 tys. studentów Ponad 216 tys. absolwentów 2600 miejsc w 9 akademikach Ponad 1000 studentów cudzoziemców Ponad 500 studentów trenujących w sekcjach Klubu AZS UMCS 96 umów międzynarodowych z partnerami z całego świata 23 projekty badawcze w trakcie realizacji na kwotę ponad 116 mln zł 20 projektów badawczych zrealizowanych na kwotę ponad 55 mln zł Blisko 1 mln książek, 400 tys. czasopism i 300 tys. jednostek zbiorów specjalnych w wersji tradycyjnej w zbiorach Biblioteki Głównej Blisko 5 tys. książek w wersji elektronicznej w Bibliotece Głównej 98,2 FM na takich falach odbiera Akademickie Radio Centrum 3\n6 REKRUTACJA KROK PO KROKU Oferta dydaktyczna UMCS Internetowa Rejestracja Kandydatów /www.irk.umcs.pl/ założenie osobistego konta w systemie IRK, wprowadzenie danych osobowych i edukacyjnych wybór kierunku studiów (ewentualnie specjalności) / rejestracja na wybrany kierunek studiów Opłata rekrutacyjna Dla każdego kandydata system IRK generuje indywidualne konto kandydata, na które należy dokonać opłaty rekrutacyjnej w terminie podanym w szczegółowym terminarzu postępowania rekrutacyjnego. Ogłoszenie wyników Komisja Rekrutacyjna ogłasza listę osób zakwalifikowanych na studia. Po zakwalifikowaniu na studia: wydruk kwestionariusza osobowego zamówienie w systemie IRK legitymacji UMCS oraz indeksu i dokonanie opłat z tego tytułu wprowadzenie do systemu IRK elektronicznej wersji fotografii w postaci pliku JPG złożenie kompletu dokumentów w terminie i miejscu właściwym danemu kierunkowi studiów; niezłożenie kompletu dokumentów w wyznaczonym terminie jest równoznaczne z rezygnacją ze studiów. 4\n7 DOKUMENTY 1. Uzupełniony i podpisany kwestionariusz osobowy wydrukowany z IRK. 2. Kopia świadectwa dojrzałości (oryginał do wglądu) oraz kopia dyplomu ukończenia studiów wyższych (oryginał do wglądu; dotyczy kandydatów na studia II stopnia). 3. Dwie fotografie zgodne z wymaganiami stosowanymi przy wydawaniu dowodów osobistych (lewy półprofil z odkrytym lewym uchem, rozmiar 35x45mm). 4. Kserokopia dowodu osobistego lub paszportu (oryginał do wglądu). 5. Kserokopia indeksu dotyczy kandydatów na studia II stopnia, gdy kwalifikacja odbywa się na podstawie średniej oceny z ukończonych studiów (dotyczy absolwentów uczelni innych niż UMCS). 6. Zaświadczenie od lekarza medycyny pracy na kierunkach, na których studenci mogą być narażeni na działanie czynników szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych dla zdrowia (m.in. biologia, biotechnologia, chemia, chemia techniczna, ochrona środowiska). 7. Oświadczenie o spełnianiu warunków do podjęcia i kontynuowania studiów stacjonarnych w uczelni publicznej bez wnoszenia opłat. ZASADY PRZELICZANIA OCEN MATURALNYCH NA PUNKTY REKRUTACYJNE Wynik procentowy z pisemnego egzaminu nowej matury: Poziom Podstawowy 1% = 1 pkt. Poziom Rozszerzony 1% = 2 pkt. Poziom Dwujęzyczny (tylko dla egzaminu z języka obcego, będącego drugim językiem nauczania w klasach dwujęzycznych) przelicza się na wynik właściwy poziomowi Rozszerzonemu: 1%D = 4/3%R (wynik zaokrągla się do pełnych jednostek i nie może on przekroczyć 100%) Wynik egzaminu maturalnego uznawany w postępowaniu kwalifikacyjnym nie może być niższy niż 30%. UWAGA: przy ustaleniu ostatecznego wyniku postępowania uwzględnia się wagę przedmiotu stanowiącego podstawę kwalifikacji na dany kierunek studiów. Szczegółowe zasady rekrutacji oraz instrukcja rejestracji w systemie IRK (krok po kroku) dostępne są w funkcji Pomoc z ekranu startowego IRK na stronie oraz na 5\n8 ŻYCIE STUDENCKIE AKADEMIKI Uniwersytet posiada do dyspozycji studentów 9 akademików, w których ma do zaoferowania ponad 2600 miejsc. Akademiki położone są w bezpośrednim sąsiedztwie budynków dydaktycznych oraz w pobliżu centrum miasta. Oferujemy miejsca o różnym standardzie, w tym miejsca dostosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych. Opłaty uzależnione są od standardu pokoju. Dysponujemy pokojami 1-, 2- oraz 3-osobowymi. W każdym akademiku do dyspozycji mieszkańców jest sala klubowa oraz sala telewizyjna, a także pokoje tzw. cichej nauki. Pierwszeństwo w uzyskaniu miejsca w akademiku mają te osoby, którym codzienny dojazd z miejsca zamieszkania uniemożliwiłby lub w znacznym stopniu utrudnił studiowanie oraz znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Dla studentów zaocznych udostępniamy miejsca noclegowe na czas zajadów. Szczegółowe zasady ubiegania się o miejsce w akademiku, cennik oraz inne informacje związane z akademikami można znaleźć na POMOC MATERIALNA ŚWIADCZENIA O CHARAKTERZE SOCJALNYM Otrzymanie stypendium socjalnego jest uzależnione od sytuacji materialnej studenta. Dochód na osobę w rodzinie nie może przekroczyć obowiązującego w uczelni progu dochodowego. Wysokość stypendium socjalnego zależy od przedziału dochodowego, w którym znajdzie się dochód na osobę w rodzinie studenta. W celu ubiegania się o stypendium należy złożyć odpowiednio udokumentowany wniosek. 6\n9 O dodatek do stypendium socjalnego z tytułu zamieszkania w domu studenckim bądź obiekcie innym niż dom studencki może ubiegać się jedynie student studiów stacjonarnych, który spełnia kryteria stypendium socjalnego, zamieszkuje akademik bądź inny obiekt (np. stancję). Fakt zamieszkania w akademiku bądź innym obiekcie należy odpowiednio udokumentować. Stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych przysługuje osobie z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Wysokość stypendium zależy od posiadanego stopnia niepełnosprawności. Zapomoga jest jednorazowym, bezzwrotnym świadczeniem. Przysługuje w przypadku zaistnienia nagłej przyczyny losowej. Wysokość zapomogi uzależniona jest od zaistniałego zdarzenia. Szczegółowe informacje na temat świadczeń socjalnych można znaleźć na stronie ŚWIADCZENIA O CHARAKTERZE motywacyjnym Stypendium rektora dla najlepszych studentów O stypendium to można ubiegać się po ukończeniu I roku studiów I stopnia lub jednolitych magisterskich, a także na I roku studiów II stopnia, jednak tylko w przypadku rozpoczęcia studiów w ciągu roku od ukończenia studiów I stopnia. Na każdym kierunku i roku ten rodzaj świadczenia może otrzymywać nie więcej niż 10% studentów danego roku. Aby ubiegać się o ten rodzaj świadczenia, trzeba uzyskać wysoką średnią ocen, posiadać osiągnięcia naukowe, artystyczne albo wysokie wyniki sportowe. Wysokość stypendium uzależniona jest od liczby otrzymanych punktów oraz miejsca na liście rankingowej. Szczegółowe informacje na temat kryteriów otrzymywania stypendium rektora, wzory wniosków oraz inne informacje dotyczące tego świadczenia można znaleźć na stronie Stypendium ministra nauki i szkolnictwa wyższego O stypendium to mogą ubiegać się studenci posiadający szczególnie wyróżniające się osiągnięcia naukowe, artystyczne i wyniki sportowe po ukończeniu I roku studiów I stopnia lub jednolitych magisterskich, a także na I roku studiów II stopnia, jednak tylko w przypadku rozpoczęcia studiów w ciągu roku od ukończenia studiów I stopnia. Szczegółowe informacje na temat kryteriów otrzymywania stypendium ministra oraz inne informacje dotyczące tego świadczenia można znaleźć na stronie Uwaga! Każde ze stypendiów można otrzymywać tylko na jednym kierunku! Stypendium marszałka województwa lubelskiego O stypendium to może ubiegać się student, który zamieszkuje w województwie lubelskim, w roku ubiegania się o stypendium nie ukończył 26. roku życia, zaliczył drugi rok studiów I stopnia lub kontynuuje naukę na studiach II stopnia rozpoczętych w ciągu roku od ukończenia studiów I stopnia, uzyskał średnią ocen uprawniającą do ubiegania się o stypendium rektora dla najlepszych studentów na macierzystej uczelni oraz w ostatnim roku akademickim przed złożeniem wniosku o stypendium legitymował się osiągnięciami co najmniej w trzech rodzajach działalności określonych w 5 Uchwały nr XXXVII/606/2013 Sejmiku Województwa Lubelskiego z dnia 25 listopada 2013 r. w sprawie pomocy materialnej przyznawanej w formie stypendiów studentom zamieszkałym w województwie lubelskim. Szczegóły na 7\n10 Stypendium Miasta Lublin Stypendium to przeznaczone jest dla studentów zamieszkujących na terenie Gminy Lublin, którzy uzyskali średnią ocen z zaliczeń i egzaminów nie niższą niż 4,7. Dodatkowym warunkiem jest działalność naukowa lub artystyczna, która może przyczynić się do rozwoju Lublina i regionu lub wnieść znaczący wkład w rozwój nauki. Szczegółowych informacji udziela Wydział Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta Lublin. KREDYTY STUDENCKIE Kredyty studenckie udzielane są przez banki komercyjne na preferencyjnych warunkach oprocentowania. O kredyt mogą ubiegać się wszyscy studenci bez względu na tryb studiów (stacjonarny, niestacjonarny) pod warunkiem, że rozpoczęli studia przed 25. rokiem życia. Lista banków udzielających kredytu publikowana jest z początkiem roku akademickiego. Kredyt wypłacany jest co miesiąc, maksymalnie przez 10 miesięcy, w wysokości 600 zł. Spłata kredytu następuje maksymalnie w dwa lata po ukończeniu studiów, chyba że student podejmie studia doktoranckie. Szczegółowe informacje dotyczące kredytów studenckich można znaleźć na stronie 8\n11 WSPARCIE DLA STUDENTÓW NIEPEŁNOSPRAWNYCH Zespół ds. Studentów Niepełnosprawnych ul. Radziszewskiego 17/ Lublin tel. (81) Naszym najważniejszym zadaniem jest pomoc studentom w efektywnym wykorzystaniu czasu studiów. Podejmowane przez nas działania mają na celu wyrównywanie szans edukacyjnych studentów, którzy mają dodatkowe potrzeby wynikające z niepełnosprawności. Zespół współpracuje ze Zrzeszeniem Studentów Niepełnosprawnych Alter Idem, które skupia na równych prawach studentów pełnosprawnych i niepełnosprawnych. Działaniom studenckim przyświeca przesłanie, że ograniczenia mogą być zasobem, który wyzwala kreatywność i motywację do przekraczania barier. Studenci niepełnosprawni mogą liczyć na różne formy wsparcia: Stypendium specjalne studenci posiadający orzeczenie o niepełnosprawności mogą ubiegać się o stypendium specjalne. Jego wysokość jest uzależniona od stopnia niepełnosprawności. Bezpłatny transport dowóz na zajęcia dydaktyczne dla tych studentów, którzy ze względu na swoją niepełnosprawność potrzebują specjalistycznego transportu. Pomoc asystenta asystenci pomagają w dotarciu na zajęcia dydaktyczne oraz w sporządzaniu notatek. Obowiązki asystenta są ustalane indywidualnie w zależności od potrzeb studenta. Wypożyczalnia sprzętu studenci mogą wypożyczać dyktafony, powiększalniki i notebooki. Dodatkowe zajęcia z języka angielskiego możliwość skorzystania z bezpłatnych, dodatkowych zajęć z języka angielskiego, dostosowanych do indywidualnych potrzeb studentów. Aktywność sportowa współpraca z Centrum Kultury Fizycznej UMCS przy organizacji bezpłatnych zajęć na pływalni, siłowni, a także z gry w boccię. Poradnictwo zawodowe i edukacyjne w trakcie procesu kształcenia oraz na etapie wyboru kierunku studiów można spotkać się z doradcą zawodowym, który pomoże w ukierunkowaniu dalszej ścieżki edukacyjnej i zawodowej. Poradnictwo psychologiczne spotkania z psychologiem, w ramach których studenci mogą otrzymać fachową pomoc lub wsparcie w zakresie rozwoju osobistego. Poradnictwo prawne konsultacje z prawnikiem, który udzieli wyczerpującej odpowiedzi na pytania prawne, a także pomoże w przygotowaniu odpowiednich dokumentów. Szkolenia uczestnictwo w organizowanych przez nas szkoleniach pomaga uzyskać wiedzę i umiejętności przydatne do rozwoju potencjału osobistego i zawodowego. 9\n12 Klub psychoedukacji spotkania, podczas których studenci mogą systematycznie rozwijać umiejętności związane z komunikacją, kreatywnością, relacjami społecznymi oraz karierą zawodową. Wyjazdy szkoleniowe w cenie dostępnej dla każdego studenta. Wyjazd adaptacyjny studenci pierwszego roku mogą skorzystać z wyjazdu, który ułatwia włączenie się do społeczności akademickiej. Wakacyjny obóz językowy wyjazd przeznaczony dla osób, które chcą rozwijać swoje umiejętności komunikacji w języku angielskim. W celu uzyskania informacji o dostosowaniu poszczególnych Wydziałów UMCS do potrzeb osób niepełnosprawnych zapraszamy kandydatów na studia do kontaktu z pracownikami Zespołu ds. Studentów Niepełnosprawnych.\n13 MOŻLIWOŚCI ROZWOJU UMCS, dbając o możliwości rozwoju i karierę zawodową swoich studentów i absolwentów, podejmuje współpracę z władzami samorządowymi, wieloma instytucjami i przedsiębiorcami polskimi i zagranicznymi, takimi jak: IBM, Lubelski Park Naukowo-Technologiczny, Whirpool Polska, Chevron, Tsubaki Hoover Polska, World Bank, Boryszew, PZL Świdnik, Lubelski Węgiel Bogdanka S.A. czy Zakłady Azotowe w Puławach. Ponadto funkcjonują u nas jednostki, które wspomagają wszechstronny rozwój studentów. Wiele firm jest zainteresowanych wykorzystaniem potencjału naszych naukowców, a władze Lublina podejmują wysiłki, by przyciągać do miasta nowych inwestorów. W strategię rozwoju Lublina i Lubelszczyzny wpisują się inicjatywy podejmowane również w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej. Dzięki funduszom zewnętrznym, w tym ze środków Unii Europejskiej, realizujemy liczne projekty inwestycyjne, naukowe i edukacyjne. Do dyspozycji studentów pozostaje nowoczesna infrastruktura, laboratoria i pracownie. Biuro Zawodowej Promocji Studentów i Absolwentów Biuro Karier Główne obszary działalności: Serwis w którym znajdziesz oferty pracy, praktyk i staży, a także aktualne informacje o spotkaniach z pracodawcami, konkursach, kursach i szkoleniach i wiele innych. Rozwój osobisty i zawodowy: poradnictwo zawodowe, poradnictwo psychologiczne, diagnoza potencjału osobistego, coaching kariery. Warsztaty rozwoju kompetencji miękkich, szkolenia: Różni ludzie-równe szanse, Zakładanie, prowadzenie i praca w organizacjach pozarządowych i sferze pozabiznesowej. Program dodatkowych praktyk dla studentów wszystkich kierunków. Program Absolwent integracja absolwentów UMCS oraz system zniżek i promocji oferowanych przez współpracujące z Programem firmy i instytucje. Szczegóły: 11\n14 Centrum Nauczania i Certyfikacji Języków Obcych UMCS ul. Radziszewskiego 18 Dom Studencki Amor Lublin tel Główne obszary działalności: Centrum Nauczania i Centrum Języków Obcych UMCS prowadzi lektoraty, fakultety i translatoria z siedmiu języków obcych (angielskiego, niemieckiego, rosyjskiego, francuskiego, hiszpańskiego, włoskiego i łacińskiego), według sylabusów oraz programów autorskich, z uwzględnieniem specyfiki i języka fachowego danego kierunku. Głównym ich celem jest wykształcenie u studentów umiejętności czynnego posługiwania się językiem, ze szczególnym naciskiem na naukę języka specjalistycznego oraz osiągnięcie co najmniej poziomu B2 (wyższego średnio zaawansowanego). CNiCJO UMCS jako Autoryzowane Centrum Egzaminacyjne telc, City & Guilds, TOLES, Pearson Test of English, LCCI i BEC oferuje możliwość uzyskania międzynarodowych certyfikatów językowych. Egzaminy obejmujące zarówno język ogólny, jak i specjalistyczny (m.in. prawniczy i biznesowy), realizują założenia polityki językowej Unii Europejskiej i są przeprowadzane zgodnie z wytycznymi programu ramowego Rady Europy Common European Framework of Reference. CNiCJO UMCS organizuje kursy języka ogólnego i specjalistycznego, kursy wyrównawcze oraz przygotowujące do powszechnie uznawanych międzynarodowych egzaminów językowych. KULTURA AKADEMICKA Akademickie Centrum Kultury Chatka Żaka ul. Radziszewskiego Lublin tel Rezerwacje sal: Chatka Żaka, czyli Akademickie Centrum Kultury w Lublinie to instytucja kultury utworzona przez UMCS 50 lat temu. To miejsce kultowe dla mieszkańców Lublina, absolwentów naszej Uczelni, którzy pamiętają Chatkę Żaka jako kolebkę kultury alternatywnej, do której 12\n15 przychodziło się na najlepsze teatry w mieście i gdzie grały najważniejsze zespoły polskiej i nie tylko sceny muzycznej, a przede wszystkim, gdzie spotykali się ludzie sztuki i kultury. Dziś kontynuujemy tę tradycję. Niezmienne, rolą ACK jest integrowanie akademickiego środowiska kulturalnego, które wyrasta ze studenckiego entuzjazmu i zaangażowania połączonego z profesjonalną działalnością twórczą. W Chatce Żaka od lat prężnie działają zespoły artystyczne i pracownie twórcze: Artystyczne Warsztaty Umiejętności, Chór Akademicki UMCS, Epicentrum Technik Teatralnych, Folk Klub, Kino Studyjne, zespół bębniarski Młode Djembe, Orkiestra św. Mikołaja, Pracownia Plastyczna, Galeria Fotografii, Warsztaty Kreatywne, Zespół Tańca Ludowego UMCS, Zespół Tańca Towarzyskiego Impetus oraz redakcja pisma folkowego Gadki z Chatki i Akademickie Radio Centrum. Studenci, pracownicy, absolwenci oraz mieszkańcy miasta mogą również uczestniczyć w różnorodnych inicjatywach realizowanych przez Chatkę Żaka, we współpracy z partnerami. Regularnie odbywają się zajęcia taneczne, warsztaty hula hop, warsztaty śpiewu i teatralne. Fundacja 5Medium prowadzi cykliczne projekty związane z nowymi technologiami, Grupa Fotografów Lubelskich zrzesza miłośników fotografii, którzy w ACK mają swoje studio fotograficzne oraz ciemnię. Natomiast Stowarzyszenie Homo Faber kieruje szeroką ofertę edukacyjną do studentów zagranicznych. Chatka Żaka pamięta również o studentach, którzy założyli już rodziny w ciągu roku akademickiego prowadzone są zajęcia z edukacji artystycznej dla dzieci, m.in. w ramach projektu Karuzela Sztuki. Działalność Akademickiego Centrum Kultury Chatka Żaka wspierają wolontariusze, którzy uczestniczą w programie KULTURIAT oraz studenci animacji kultury. Wydarzenia kulturalne w Chatce Żaka rekomendują mieszkańcy miasta i znawcy sztuk, którzy co roku uczestniczą w wydarzeniach muzycznych: Ogólnopolski Festiwal Piosenki Artystycznej Wschody, Chatka Blues Festiwal, Festiwal Muzyki Ludowej Mikołajki Folkowe, Bakcynalia ; teatralnych: Teatr Improv No Potatoes, Studencki Ogólnopolski Festiwal Teatralny Kontestacje, 3/4 SCENY, filmowych i audiowizualnych: Studenckie Konfrontacje Filmowe, Festiwal Filmu Artystycznego Na Linii Czasu, Lubelskie Dni Fotografii, PlakatON; interdyscyplinarnych: NO LATO, Powachluj na Scenie. W Chatce Żaka działa Centrum Informacji Kulturalnej KIOSKart, w którym wszyscy studenci i zainteresowani życiem kulturalnym Lublina mogą zasięgnąć informacji o zbliżających się wydarzeniach artystycznych w naszym mieście. Można również przyjść i poczytać literaturę o sztuce i najnowszych trendach w kulturze. Akademickie radio Centrum Akademickie Radio Centrum to lokalna, akademicka stacja radiowa nadająca w Lublinie i najbliższej okolicy na częstotliwości 98,2 MHz. Jest obecne w eterze od 1995 r., wcześniej, przez ok. 30 lat, funkcjonowało jako radiowęzeł (zasięg na obszarze Miasteczka Akademickiego UMCS). Radio prezentuje przede wszystkim muzykę rockową. Wieczorami, w programach autorskich pojawiają się też inne style muzyczne. Od poniedziałku do soboty, co godzinę nadaje aktualne informacje. Uzupełnieniem ramówki są audycje publicystyczne poświęcone środowisku akademickiemu i kulturze. Stacja nadaje program także za pośrednictwem Internetu. Od 2013 r. Akademickie Radio Centrum ma swoją siedzibę w Inkubatorze Medialno-Artystycznym UMCS. Redaktorem naczelnym jest Małgorzata Piasecka, wieloletnia dziennikarka Radia Zet. 13\n16 SPORT AKADEMICKI UMCS od wielu lat może poszczycić się sukcesami sportowymi, zarówno w Akademickich Mistrzostwach Polski, jak i sekcji UMCS w najwyższych ligach państwowych. Za sprawną realizację tych zadań odpowiadają Klub Uczelniany AZS UMCS i Centrum Kultury Fizycznej UMCS (CKF). Studenci mogą uczęszczać na zajęcia w ponad 30 sekcjach sportowych, co stanowi najlepszą ofertę wśród uczelni z naszego regionu. Kompleks budynków Centrum Kultury Fizycznej składa się z 3 hal sportowych, pływalni, 2 siłowni, sali do fitnessu, ścianki wspinaczkowej oraz sali do spinningu. Obok znajduje się wielofunkcyjne boisko ze sztuczną nawierzchnią i oświetleniem oraz 2 boiska do siatkówki plażowej. Centrum Kultury Fizycznej UMCS ul. Langiewicza Lublin tel ; Główne obszary działalności: prowadzenie zajęć dydaktycznych z wychowania fizycznego dla studentów wszystkich Wydziałów UMCS oraz zajęć treningowych w ramach sekcji sportowych Klubu Uczelnianego AZS UMCS, a także zajęć z gimnastyki korekcyjnej i leczniczej dla studentów z dysfunkcją aparatu ruchowego; prowadzenie odpłatnych zajęć komercyjnych, w tym w zakresie spinningu, doskonalenia i nauki pływania, aqua aerobik, aqua senior i aqua slim, pływania rekreacyjnego /karnety/, zajęć 40+, badań wydolnościowych, siłowni; współpraca ze Szkołami Partnerskimi w ramach Drzwi Otwartych UMCS organizowane są zawody, w których rywalizują studenci UMCS i uczniowie Szkół Partnerskich. azs umcs lublin ul. Langiewicza Lublin tel Setki zawodników, 24 uniwersyteckie sekcje sportowe i 7 zespołów ligowych. Medale Uniwersjad, mistrzostw Polski, Europy i Świata. W sezonie 2013/\n17 trzecie miejsce w klasyfikacji Uniwersytetów w Akademickich Mistrzostwach Polski. Mamy dwa zespoły w najwyższej klasie rozgrywkowej! Nasi lekkoatleci od lat utrzymują się w czołówce najlepszych zespołów lekkoatletycznych w kraju, a koszykarki po wielu latach przerwy powróciły na parkiety Tauron Basket Ligi Kobiet. W sekcjach sportowych, które przeznaczone są dla studentów, każdy znajdzie coś dla siebie. Od pływania przez siatkówkę, kończąc na karate i judo. Wszystko to zjednoczone pod jednym szyldem. Szyldem Gryfa. Szyldem AZS UMCS Lublin! Dołącz do nas już dziś! DZIAŁALNOŚĆ STUDENCKA SAMORZĄD STUDENTÓW Samorząd Studentów jest wyłącznym reprezentantem ogółu studentów. Jest to organizacja, której głównym założeniem jest dbałość o interesy społecz- ności studenckiej naszego Uniwersytetu. Działania Samorządu podejmowane są na dwóch płaszczyznach: wydziałowej i ogólnouczelnianej. Zarząd Uczelniany Samorządu Studentów Głównym zadaniem ZUSS-u jest dbanie o dobro społeczności studenckiej. W porozumieniu z Samorządem podejmowane są najważniejsze decyzje dotyczące kwestii związanych ze sprawami socjalno-bytowymi studentów, a także Regulaminu Studiów. ZUSS wspiera działania wszystkich studentów, którzy pragną rozwijać się w różnych dziedzinach życia oraz chcą dzielić się swoimi zainteresowaniami z innymi. Poprzez realizację różnego typu imprez i projektów o charakterze kulturalnym dba o integrację środowiska studenckiego naszej Uczelni. Oprócz tego m.in. wydaje Miesięcznik Samorządu Studentów A4, a także angażuje się w organizację turniejów sportowych i wielu innych projektów. Jednym z największych przedsięwzięć, które organizuje, są odbywające się w maju Lubelskie Dni Kultury Studenckiej Kozienalia. Samorząd realizuje szkolenia, kursy oraz wyjazdy integracyjno-szkoleniowe, m.in. Adapciak, Zimowisko, na których spędzisz niezapomniane chwile i poznasz wiele ciekawych osób. 15\n18 Na Wydziałach Samorząd funkcjonuje jako tzw. RWSS, czyli Rada Wydziałowa Samorządu Studentów. Tworzą ją przedstawiciele studentów, którzy są wybierani w powszechnych i tajnych wyborach na dwuletnie kadencje przez studentów danego Wydziału. Do obowiązków członków RWSS należy reprezen- towanie studentów na posiedzeniach wydziałowych organów kolegialnych, takich jak: Studencka Komisja Socjalna, Komisja Dydaktyczna oraz Zespół ds. Jakości Kształcenia. Przedstawiciele studentów zasiadają również w Radzie Wydziału najważniejszym organie wydziału (www.facebook.com/zuss.umcs). KOŁA NAUKOWE I ORGANIZACJE STUDENCKIE Organizacje studenckie są bardzo istotnym ogniwem życia społeczności uniwersyteckiej. Prowadzą działalność na wszystkich płaszczyznach życia studenckiego zarówno naukową, jak i kulturalno-artystyczną, dają możliwość zdobycia praktycznych umiejętności, pozwalają na poszerzenie wiedzy, rozwijanie zainteresowań, a także realizację swoich pasji. W UMCS działa 80 kół naukowych o różnorodnej specyfice na wszystkich wydziałach. W ramach działalności w kołach naukowych nasi studenci m.in. skonstruowali detektor burz, organizują debaty i spotkania z ekspertami w danej dziedzinie i przyszłymi pracodawcami, biorą udział w konkursach, szkoleniach, kursach, grach decyzyjnych, przygotowują inscenizacje i rekonstrukcje historyczne, chodzą do teatru lub sami tworzą spektakle, fotografują przyrodę, prowadzą warsztaty oraz badania naukowe, wydają czasopisma, np. Polformance czy Ofensywa, prowadzą Studencką Poradnię Logopedyczną, Szkołę Prawa Własności Intelektualnej czy Klinikę Mediacji, uczestniczą w wyprawach naukowych w różne części świata, np. do Azji czy podróż Koleją Transsyberyjską. Możesz studiować chemię i jednocześnie brać udział w rekonstrukcjach historycznych. Liczy się pasja i chęć działania! W Uczelni funkcjonują także przedstawicielstwa organizacji ogólnopolskich i ogólnoświatowych, m.in. AIESEC, ESN, AEGEE, Elsa, NZS czy AZS. Działa także Duszpasterstwo Akademickie UMCS, na które składa się wiele różnych grup: Klub wyprawowo-górski, Klub filmowy, Wolontariat, Grupa muzyczna, Kościół dla prawdziwych mężczyzn, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, Ruch Światło Życie (www.facebook.com/umcs.da). Szczegółowe informacje dotyczące działalności organizacji studenckich w Uniwersytecie można znaleźć na stronie 16\n19 INICJATYWY SKIEROWANE DO UCZNIÓW SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, oprócz tradycyjnej oferty edukacyjnej dla kandydatów na studia, co roku proponuje uczniom i nauczycielom ze szkół ponadgimnazjalnych szereg ciekawych wydarzeń i inicjatyw. Drzwi Otwarte impreza mająca na celu prezentację oferty dydaktycznej, zasad rekrutacji oraz funkcjonowania Wydziałów, jednostek uniwersyteckich oraz kół naukowych i organizacji studenckich. Lubelski Festiwal Nauki (wrzesień) największa impreza naukowa w Lublinie, mająca na celu popularyzację nauki w społeczeństwie, prezentację projektów badawczych realizowanych w uczelniach i jednostkach naukowych, promocję uczelni i jednostek badawczych oraz integrację lubelskiego środowiska naukowego. Szczegóły na: Targi edukacyjne (cały rok) nasz Uniwersytet bierze udział w targach edukacyjnych w województwach: lubelskim, podkarpackim, świętokrzyskim, mazowieckim, małopolskim, podlaskim i łódzkim. Informacje o miejscach i terminach spotkań dostępne są na stronie Spotkania w szkołach (cały rok) indywidualne spotkania przedstawicieli Uczelni z uczniami szkół ponadgimnazjalnych stanowią doskonałą okazję do zaprezentowania szerokiej oferty kształcenia proponowanej przez nasz Uniwersytet. Szkołom oferujemy pakiet różnorodnych form współpracy na płaszczyźnie edukacyjnej, sportowej i kulturalnej. Jesteśmy także otwarci na nowe inicjatywy zgłaszane przez Szkoły. Osoba do kontaktu: Anna Lada tel. +48 (81) Sklep promocyjny w nim można kupić koszulki, kubki, długopisy i inne gadżety z logo naszej Uczelni. Istnieje możliwość zakupu na miejscu lub przez Internet. Kontakt: Księgarnia Uniwersytecka pl. M. Curie-Skłodowskiej Lublin Poszczególne Wydziały UMCS przygotowują własne inicjatywy dla uczniów i nauczycieli, m.in. próbne matury, pokazy, warsztaty, wykłady, koła naukowe dla uczniów, konkursy i olimpiady. Pełna lista projektów znajduje się na stronie: umcs.pl. 17\n20 OFERTA KSZTAŁCENIA WYDZIAŁ ARTYSTYCZNY al. Kraśnicka 2a, 2b Lublin tel EDUKACJA ARTYSTYCZNA W ZAKRESIE SZTUKI MUZYCZNEJ Podstawą kwalifikacji jest sprawdzian praktyczny w zakresie: słuchu muzycznego umiejętności gry na wybranym instrumencie predyspozycji manualnych i wokalnych. Sprawdziany podlegają odrębnej ocenie i oceniane są w skali od 0 do 25 punktów. Do dalszego postępowania kwalifikacyjnego przystąpią kandydaci, którzy otrzymają minimalną liczbę punktów z każdego ze sprawdzianów praktycznych (minimum 11 punktów). Ostateczny wynik stanowi suma punktów z egzaminu praktycznego. Specjalność: nauczycielska Studia drugiego stopnia stacjonarne podstawę kwalifikacji stanowi ocena na dyplomie ukończenia studiów pierwszego stopnia na kierunku edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej. Absolwenci kierunków innych niż muzyczne mogą być zobowiązani do uzupełnienia bloku przedmiotowego z zakresu studiów pierwszego stopnia edukacji artystycznej w zakresie sztuki muzycznej oraz muszą udokumentować przygotowanie muzyczne na poziomie szkoły muzycznej drugiego stopnia. W przypadku mniejszej liczby kandydatów niż limit miejsc kwalifikacja na podstawie złożonego komplet dokumentów. edukacja z elementami muzykoterapii muzyka rozrywkowa muzyka sakralna prowadzenie zespołów 18\nSPIS TREŚCI. Wydział Chemii Wydział Ekonomiczny\nSPIS TREŚCI Słowo od Rektora Dlaczego warto studiować w UMCS? UMCS w liczbach Rekrutacja krok po kroku Życie studenckie Możliwości rozwoju Działalność studencka Inicjatywy skierowane do uczniów szkół ponadgimnazjalnych\nPoczuj przyjemność studiowania\nPoczuj przyjemność studiowania www.umcs.lublin.pl Broszura informacyjna Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie dla kandydatów na studia 2014/2015 Broszura informacyjna UMCS dla kandydatów na\nPoczuj przyjemność studiowania www.umcs.pl Broszura informacyjna Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie dla kandydatów na studia 2014/2015 Broszura informacyjna UMCS dla kandydatów na studia


przez ArminVanBurczyk » 11 mar 2021, o 19:29\nprzez Szini » 11 mar 2021, o 21:03\nTez mi sie wydaje ze karny ale nie chce mi sie szukac w przepisach.\nRoy keane pewnie by powiedzial: kur*** peda**** jeban**** i ciot*** wypier*** sie jak baby w szpilkach na lodzie. Nie to co my z patrickiem sie kuskami w tunelu silowalismy jak samce alfa kur***. A poza tym trafil w pilke wiec chu** tam, mogl noge urwac ale faulu nie bylo.\nprzez Bóg » 11 mar 2021, o 21:47\nOczywiście, że nie było karnego, obydwaj walczyli o piłkę, bramkarz był pierwszy, więc drugi typ niech się wali. Jeszcze żeby jakoś wielce dostał po tych nogach, ale bramkarz go ledwo co musnął.\nprzez Slipknot » 29 maja 2021, o 09:16\nPodobno wycofali zasadę goli na wyjeździe. Jak dla mnie spoczko\nprzez Bóg » 29 maja 2021, o 12:15\nCzyli będzie więcej dogrywek = dłuższy czas na reklamy = hajs dla UEFA nie wierzę, że kierowali się czymś innym, bo niby czym? tym, że kibiców śmieszyło, że w czasie lockdownu działa ta zasada, kiedy gra się na neutralnych stadionach? no fajnie, ale wprowadzają to, gdy wszystko już (chyba) wraca do normy.\nprzez Szini » 29 maja 2021, o 18:18\nWyeb*** te dogrywki, toż to taki paździerz, że uj.\nprzez ArminVanBurczyk » 30 maja 2021, o 10:55\nPrzywrócić zasadę golden goal, to było piękne.\nprzez moff » 30 maja 2021, o 12:30\nArminVanBurczyk napisał(a): Przywrócić zasadę golden goal, to było piękne.\nSzkoda, że hajs teraz rządzi wszystkim i można pomarzyć.\nprzez Benson » 30 maja 2021, o 12:49\nZupełnie zapomniałem o tej regule Ile to pożyło?\nprzez Szini » 30 maja 2021, o 13:42\nPrzecież golden goal niczego nie zmieni. Wypad z dogrywkami, bo każdy i tak drepta i czeka na karne.\nWiadomo, ze lepiej reklamy puscic niz od razu karne zrobic, wiec sobie nawet nadziei nie robie.\nTak czy inaczej ponarzekac mozna.\nTa moze od razu silver goal niech przywroca.\nprzez Bóg » 30 maja 2021, o 13:55\nA wiecie, że golden goal zlikwidowano, właśnie po to, aby było bardziej ofensywnie?\nprzez ArminVanBurczyk » 31 maja 2021, o 16:58\nNie, silver był ujowy na maxa,a golden wymiatał\nprzez cieroki » 1 cze 2021, o 04:21\nGdzieś czytałem że w tym sezonie PL poraz pierwszy było więcej zwycięstw gości niż gospodarzy. Nie zdażyło się to nigdy w żadnej z czterech najwyższych lig w angli.\nWidać kibice na trybunach jednak coś znaczą, a przepisy zmieniają dopiero jak wracają.\nprzez Bóg » 1 cze 2021, o 23:14\ncieroki napisał(a): a przepisy zmieniają dopiero jak wracają.\nw sensie które przepisy? gole na wyjeździe? jak tak, to co to ma do PL?\nprzez cieroki » 2 cze 2021, o 01:49\nPo prostu pokazuje że gra przy własnych kibicach jednak coś daje.


The Makioka Sisters (Jun'ichirō Tanizaki) ebook chomikuj | ennpik - twoje źródło informacji o książkach\nStrona główna » Klasyka » The Makioka Sisters\nZarys książki pt. "The Makioka Sisters" autorstwa Jun'ichirō Tanizaki\nCzy książka "The Makioka Sisters" jest dostępna na chomikuj?\nTo pytanie jest zadawane przez setki ludzi każdego wieczora. Nie warto tracić czas na poszukiwanie pirackich źródeł, krzywdząc przy tym prawo autorskie, które jest bardzo istotne dla każdego pisarza. Wspieraj legalną kulturę, korzystając z serwisów tj. Amazon, Empik oraz Gandalf. Księżkę The Makioka Sisters prawdopodobnie można tam kupić lub przeczytać bez limitów i wielkich opłat. Została wydana w roku 2009. Natomiast dokładną premierę miała w 2009-01-01 Co więcej, książka The Makioka Sisters wpisuje się w gatunek Klasyka. Książka liczy dokładnie 544 strony, co przekłada się średnio na 9 godzin i 4 minuty czytania, zakładając, że przeczytanie jednej strony zajmie Ci minutę. Książka ukazał się dzięki wydawnictwu Vintage.\nCzy wiecie co to jest cierpieć? Co to jest wić się w konwulsjach bólu? Co to jest powtarzać sobie w duszy i ustami: bez rady! bez rady?!... Czy wiecie, co to jest położenie bez wyjścia,... Przejdź do książki\n„Księga snobów” opisuje obyczaje, zwyczaje, a także życie codzienne angielskiego społeczeństwa pierwszej połowy XIX wieku. Książka ta zawiera zbiór ciekawych, satyrycznych artykułów prasowych napisanych przez Thackeraya do jednej z londyńskich gazet, które piętnują snobizm wielu... Przejdź do książki\nMaupassant był mistrzem w kreśleniu portretów kobiecych. "Iwetta" to opowieść pełna zmysłowego uroku, acz z bardzo gorzką pointą. Iwetta, dziewczyna wchodząca w świat, córka znanej kurtyzany, nic nie wie o profesji matki, która jej przyszłość... Przejdź do książki\nJeden z pierwszych zbiorów nowel Konopnickiej. Zawiera następujące utwory:- Martwa natura- Urbanowa- Morze- Ksawery- W starym młynie- Moja cioteczka- W winiarskim forcie- Józik Srokacz- Maryśka- Lalki moich dzieci- Banasiowa- Anusia- Z cmentarzyWydanie II. Przejdź do książki\nPierwszy tom opowiadań Ludwika Stanisława Micińskiego. Przejdź do książki


#1 z 3 pensjonatów/zajazdów w lokalizacji: Weston\nUżytkownik 92OB107 napisał recenzję paź 2012\nSan Diego, Kalifornia184 przesłane treści54 podziękowania\nDrugi inn na Vermont inn w inn pieszą wycieczkę.\nLisa i Tapety byli wspaniałymi gospodarzami w tym uroczym inn poza Weston, Vermont. Sprawili, że czuliśmy się bardzo mile widziani i dano nam wiele udogodnień jak przekąski przed kolacją. Podano nam kolację ze względu na inn w inn byliśmy na wycieczkę. Obiad był pyszny, jak i…\nUżytkownik JackieSeattle napisał recenzję wrz 2012\nSeattle29 przesłanych treści15 podziękowań\nMieszkaliśmy w hotelu Apple Inn Knoll prowadziłem Vermont Inn-do-Inn spacerem. Doznania mieliśmy znakomite cały. Lisa i Tapety były bardzo przyjazny i uprzejmymi gospodarzami, jedzenie było bardzo dobre, pokoje były przestronne i łóżko było bardzo wygodne. Naprawdę doceniam…\nUżytkownik maryfemia napisał recenzję sie 2012\nalbany ny168 przesłanych treści98 podziękowań\nPiękny kraj inn\nNasz pokój był bardzo czysty i wygodny. Teren miał także basen i trawnik gry. Śniadanie z jaja po benedyktyńsku i świeże owoce był wspaniały. Lisa i Tapety są bardzo sympatyczni i pomocni. było to super prezent urodzinowy od mojego męża. Mamy nadzieję, że wkrótce tam wrócimy.\nUżytkownik Jerseygirl77_10 napisał recenzję lip 2012\nHackettstown, New Jersey19 przesłanych treści9 podziękowań\nSpędziliśmy wspaniały weekend w hotelu Apple Knoll Inn. Lisa i Tapety są idealnymi gospodarzami, którzy byli bardzo przyjaźni i przychylnie nastawieni. Świetne śniadanie, piękny pokój, bardzo wygodne i spokojne. Basen był wielką niespodzianką, zbyt. Nie możemy się doczekać…


Zarabianie na pożyczkach. Czy to możliwe? - Prosta strona podatków\nMożliwości jest wiele. Jednak tylko nieliczne dają szansę na osiągnięcie ponadprzeciętnego zysku. Średni przychód Uczestników innowacyjnej platformy finansowej o nazwie PożyczkoPosiadacz w ciągu 9 miesięcy wyniósł aż 19. 79%!\nPrzeczytaj i przekonaj się jak działa ten system.\nTen artykuł poinformuje Cię o:\nZasadzie działania Systemu Sprzedaży Pożyczek PożyczkoPosiadacz.\nZarobku, który uzyskasz jako Uczestnik.\nNowych programach: Agent i Polecaj.\nO jakości świadczy ilość\nPożyczkoPosiadacz jest innowacyjną platformą finansową, która funkcjonuje od 2013 roku, gromadząc coraz więcej Uczestników. W ten sposób zarabia już ponad 2.000 osób! Ten innowacyjny system opiera się na prostym mechanizmie kupna i sprzedaży pożyczek. To, co wyróżnia go od innych, to możliwość osiągania ponadprzeciętnego dochodu. Aby móc zarabiać w ten sposób nie jest konieczne posiadanie specjalistycznej wiedzy. Wystarczy być osobą pełnoletnią i podpisać umowę dostępu do Systemu.\nHandel pożyczkami nie jest całkowitą nowością. Zasada działania social lending, czyli pożyczek społecznościowych jest podobna. Pożyczkodawca zarabia na odsetkach z udzielonej pożyczki, jednak do zawarcia umowy dochodzi bez pośredników. W Systemie PożyczkoPosiadacz uczestnik kupuje pożyczkę, zawierając umowę przeniesienia prawa majątkowego. Innymi słowy, staje się właścicielem pożyczki udzielonej przez firmę finansową pożyczkobiorcy, który spłaca ją w miesięcznych ratach. Zysk Uczestnika to odsetki kapitałowe oraz rabat udzielany przy zakupie pożyczek. A co stanie się jeżeli pożyczkobiorca nie będzie spłacać? W takiej sytuacji Uczestnik także otrzyma swój zarobek należny na dzień zawarcia umowy zwrotnego przeniesienia prawa majątkowego. Po jej zawarciu ponownie stanie się właścicielem pożyczki i już na własną rękę odzyskuje należne jej kwoty. Uczestnicy platformy mogą też w każdej chwili sprzedać posiadane pożyczki, korzystając z giełdy prywatnej.\nSatysfakcja klienta jest bardzo ważna. Dlatego twórcy Systemu Sprzedaży Pożyczek PożyczkoPosiadacz wciąż odkrywają przed Uczestnikami nowe szanse, które pozwalają na jeszcze większy zarobek.\nW ramach funkcjonowania Systemu zostały uruchomione dwa nowe programy. Pierwszy z nich, czyli Program Agent, jest skierowany do tych, którzy powadzą działalność gospodarczą. Umożliwia uzyskiwanie ekstra dochodu dzięki budowaniu własnej sieci i sprzedaży produktu, czyli Systemu PożyczkoPosiadacz. Program Polecaj, to propozycja dla wszystkich Uczestników, bez ograniczeń. Jego zasada jest bardzo prosta. Wystarczy, że Uczestnik zarekomenduje system innej osobie, która podpisze umowę dostępu do systemu i zacznie kupować pożyczki, wówczas zacznie zarabiać.\nDobrym sposobem na zasilenie portfela, są inwestycje alternatywne. Sprawdź, które branże są najbardziej popularne i jakie warunki trzeba spełnić, żeby zarabiać w ten sposób!\nDołącz do grona tych, którzy już zarabiają.\nMiałeś okazję osiągać dochód w podobny sposób?\nZachęcamy Cię do wyrażenia swojego zdania!


Kod produktu: 000000000000101175\nWymienna mata kokosowa do filtrów stawowych MAXI.\nWymienna mata kokosowa do filtrów stawowych MAXI. Zapewnia idealną filtrację mechaniczną wychwytując z wody widoczne zanieczyszczenia. W celu zapewnienia ciągłości filtracji i odpowiedniej jakości wody zaleca się regularną wymianę ww. mat przed każdym nowym sezonem.\nAQUAEL OSŁONA KWARCOWA KOMPLET PS - 30/55W