Tadeusz Borowski, Pożegnanie z Marią, Dzień na Harmenzach :: Wolne Lektury\nProszę państwa do gazu → ← Pożegnanie z Marią\nJedzenie: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11\nPraca: 1 2 3 4 5\nStrach: 1 2 3 4 5 6\nCień kasztanów jest zielony i miękki. Kołysze się lekko po ziemi jeszcze wilgotnej, bo świeżo skopanej, i wznosi się nad głową seledynową kopułą, pachnącą poranną rosą. Drzewa tworzą wzdłuż drogi wysoki szpaler, a czuby ich rozpływają się w kolorycie nieba. Odurzająca woń bagna ciągnie od stawów. Trawa zielona jak plusz srebrzy się jeszcze rosą, ale ziemia już paruje w słońcu. Będzie upał.\nPraca, Kobieta, ObcyLecz cień kasztanów jest zielony i miękki. Nakryty cieniem, siedzę w piasku i wielkim francuskim kluczem dokręcam złączenia wąskotorowej kolejki. Klucz jest chłodny i dobrze leży w dłoni. Co chwila biję nim o szyny. Metaliczny, surowy dźwięk rozchodzi się po całych Harmenzach i powraca z daleka niepodobnym echem. Oparci na łopatach, stoją koło mnie Grecy. Ale ci ludzie z Salonik i winnych stoków Macedonii boją się cienia. Stoją więc w słońcu, zdjąwszy koszule, i opalają niezmiernie chude barki i ramiona, pokryte świerzbem i wrzodami.\n— Ależ pilnie pracujesz dzisiaj, Tadku! Dzień dobry! Nie jesteś głodny?\n— Dzień dobry, pani Haneczko! Absolutnie nie. A poza tym walę mocno w szyny, bo nasz nowy kapo… Przepraszam, że nie wstaję z szyn, ale pani rozumie: wojna, Bewegung, Arbeit…\nPani Haneczka uśmiecha się.\nJedzenie— Ależ naturalnie, że rozumiem. Nie poznałabym cię, gdybym nie wiedziała, że to ty. Pamiętasz, jak jadłeś kartofle w łupinach, które dla ciebie kradłam od kur?\n— Jadłem! Ależ, pani Haneczko, ja się nimi zażerałem! Uwaga, esesman od tyłu.\nPani Haneczka sypnęła parę garści zboża z sita zbiegającym się ku niej kurczakom, ale, obejrzawszy się, machnęła lekceważąco:\n— Ach, to tylko nasz szef. Mam go w tym palcu.\n— W takim małym? Strasznie dzielna z pani kobieta. — I z rozmachem walnąłem kluczem w szyny, wybijając na jej cześć melodię: La donna è mobile.\n— Ależ, człowieku, nie hałasuj! Może byś jednak naprawdę coś zjadł? Właśnie idę do dworu, to ci przyniosę.\n— Pani Haneczko, najczulej dziękuję. Myślę, że dosyć mnie pani dokarmiała, jak byłem biedny…\n— …ale uczciwy — rzuciła z lekką ironią.\nKradzież— …a co najmniej niezaradny — odparowałem, jak umiałem. — Ale à propos niezaradności: miałem dla pani dwa piękne mydła z najśliczniejszą, jaka może być, nazwą „Warszawa” i…\n— i… ukradli jak zwykle?\n— I ukradli jak zwykle. Jak nie miałem nic, to spałem spokojnie. Teraz, żebym nie wiedzieć jak owiązał paczki sznurkami i drutem, zawsze rozwiążą. Parę dni temu zorganizowali mi butelkę miodu, a teraz znów to mydło. Ale biedny będzie złodziej, jak go złapię.\nPani Haneczka roześmiała się na głos.\nZłodziej— Wyobrażam sobie. Aleś dziecko! Co do mydła, masz się wcale nie martwić, dostałam dziś od Iwana dwa ładne kawałki. Ach, byłabym zapomniała, oddaj ten pakuneczek dla Iwana, to słonina — rzekła, kładąc pod drzewem małe zawiniątko. — A tu patrz, jakie ładne mydła.\nOdwinęła papier dziwnie znajomy. Podszedłem i przyjrzałem się dokładniej: na obu wielkich jak od Schichta kawałkach wytłoczona była kolumna i napis Warszawa.\nMilcząc, oddałem jej zawiniątko.\n— Rzeczywiście, ładne mydło.\nSpojrzałem na pole ku rozrzuconym grupom pracujących ludzi. W ostatniej, aż koło kartofli, dostrzegłem Iwana: jak pies owczarek naokoło trzody czujnie obchodził swoją grupę ludzi, pokrzykiwał coś, czego z odległości nie było słychać, i wymachiwał wielkim, odartym z kory kijem.\n— Ale biedny będzie złodziej — rzekłem nie spostrzegłszy, że mówię w przestrzeń, bo pani Haneczka odeszła już i tylko z daleka rzuciła mi, odwracając na moment głowę:\n— Obiad, jak zwykle, pod kasztanami.\nI począłem znów dzwonić kluczami o szyny i dokręcać zluzowane śruby.\nPani Haneczka wzbudziła pewną sensację wśród Greków, gdyż przynosi im czasem kartofle.\n— Pani Haneczka gut, extra prima. To twoja madonna?\n— Ależ gdzie madonna! — obruszam się, tłukąc przez pomyłkę kluczem w palec — to znajoma, no, camerade, filos, compris, Greco bandito?\nJedzenie, Głód— Greco niks bandito. Greco gut człowiek. Ale dlaczego ty nic od niej jeść? Kartofel, patatas?\n— Nie jestem głodny, mam co jeść.\n— Ty niks gut, niks gut — kręci głową stary Grek, tragarz z Salonik, który zna dwanaście języków z południa — my jesteśmy głodni, wiecznie głodni, wiecznie, wiecznie…\nKościste ramiona przeciągają się. Pod oparszywiałą świerzbem i wrzodami skórą grają dziwnie wyraźnie, jakby oddzielone osobno, mięśnie, uśmiech łagodzi napięte rysy twarzy, ale czającej się gorączki w oczach nie może zagasić.\n— Jak jesteście głodni, to ją poproście. Niech wam przyniesie. A teraz pracujcie, laborando, laborando, bo nudno z wami. Idę gdzie indziej.\nGłód, Wojna, Żyd, , Sprawiedliwość, Kara— A właśnie, Tadeusz, że źle zrobiłeś — rzekł, wysuwając się zza innych, stary, gruby Żyd. Oparł łopatę o ziemię i, stanąwszy nade mną, ciągnął: — Przecież i ty byłeś głodny, więc umiesz nas zrozumieć. Nic by ciebie nie kosztowało, żeby tak przyniosła z kubeł kartofli.\nSłowo kubeł przeciągnął długo i marząco.\n— Ty się, Beker, odczep ode mnie ze swoją filozofią i zajmij się lepiej ziemią i łopatą, compris? Ale żebyś wiedział: będziesz zdychał, to cię jeszcze dobiję, rozumiesz? A wiesz, za co?\n— Za Poznań. A może to nieprawda, że byłeś Lagerältesterem w żydowskim lagrze pod Poznaniem?\n— No to co, że byłem?\n— A zabijałeś ludzi? A wieszałeś ich na słupku za głupią ukradzioną kostkę margaryny albo za bochenek chleba?\n— Wieszałem złodziejów.\n— Beker, mówią, że jest na kwarantannie twój syn.\nRęce Bekera kurczowo ujęły trzon łopaty, a wzrok jego począł uważnie obejmować mój tułów, szyję, głowę.\n— Ty, puść tę łopatę, nie patrz tak bojowo. Może to nieprawda, że to syn kazał ciebie zabić za tamtych z Poznania?\n— Prawda — rzekł głucho. — A drugiego syna powiesiłem w Poznaniu, ale nie za ręce, tylko za szyję, bo ukradł chleb.\n— Bydlę! — wybuchnąłem.\n— O… parę miesięcy.\n— Wiesz, Tadeusz, bardzo ciebie lubię — rzekł niespodziewanie — ale ty głodu to tak naprawdę nie zaznałeś, co?\n— Głód jest wtedy prawdziwy, gdy człowiek patrzy na drugiego człowieka jako na obiekt do zjedzenia. Ja już miałem taki głód. Rozumiesz? — A gdy milczałem i tylko od czasu do czasu stukałem kluczem o szyny, i machinalnie oglądałem się na lewo i na prawo, czy nie idzie kapo, ciągnął: — Nasz lager — tam — był mały… Tuż obok drogi. Drogą chodzili ludzie ładnie ubrani, takie kobiety. Na przykład w niedzielę do kościoła. Albo młode pary. A dalej wieś, taka zwykła wieś. Tam ludzie mieli wszystko, o pół kilometra od nas. A myśmy brukiew… człowieku, u nas ludzie żywcem chcieli się zjadać! I co, miałem nie zabijać kucharzy, co za masło kupowali wódkę, a za chleb papierosy? Mój syn kradł, to go też zabiłem. Ja jestem tragarz, to znam życie.\nPrzyglądałem mu się ciekawie, jak nowemu człowiekowi.\n— A ty, a ty też tylko twoją porcję jadłeś?\n— To co innego. Ja byłem Lagerältesterem.\n— Uważaj! Laborando, laborando, presto! — wrzasnąłem nagle, zza zakrętu drogi bowiem wynurzył się esesman na rowerze i przejeżdżał obok nas, przyglądając się uważnie. Natychmiast pochyliły się niżej karki, wzniosły się ciężko trzymane w pogotowiu łopaty, uderzył o szyny francuski klucz.\nEsesman zniknął za drzewami, łopaty opadły i znieruchomiały, Grecy zapadali w zwykłe odrętwienie.\nStrach— Nie wiem. Do obiadu jeszcze daleko. A wiesz, Beker, powiem ci coś na odchodnym: dziś będzie na lagrze wybiórka. Mam nadzieję, że razem ze swoimi wrzodami pójdziesz do komina.\n— Wybiórka? Skąd wiesz, ze będzie…\n— Cóżeś się tak wystraszył? Będzie, i tyle. Boisz się, co? Nosił wilk… — Uśmiecham się złośliwie, rad z pomysłu, i odchodzę, nucąc modne tango zwane „krematoryjnym”. Puste oczy człowieka, z których nagle uciekła wszelka treść, patrzą nieruchomo przed siebie.\nPraca, CmentarzSzyny mojej kolejki ciągną się wzdłuż i wszerz po całym polu. Tu doprowadziłem je jednym końcem do kupy spalonych kości, przywożonych przez auta z „kremo”, a drugi utopiłem w stawie, gdzie ostatecznie kości te lądują, ówdzie wjechałem nimi na górę piasku, który będzie równomiernie rozprowadzony po polu, żeby dać suchy podkład zbyt bagnistej glebie, tam znów położyłem je wzdłuż wału trawiastej ziemi, która pójdzie na piasek. Tory chodzą tak i siak, a tam, gdzie się krzyżują, jest olbrzymia żelazna płyta obrotowa, którą przenosi się raz tu, raz tam.\n— Wy psy — rzucił odchodzącym kapo — ja będę wam ale pomagał.\nDysząc ciężko, przecierał ręką czerwoną, obrzękłą twarz o żółtych plamach i wodził za nimi roztargnionym, bezmyślnym spojrzeniem, jakby tych ludzi widział po raz pierwszy. Potem zwrócił się do mnie:\n— Ty, kolejarz, gorąco dzisiaj?\n— Gorąco. Kapo, tę płytę trzeba położyć przy trzecim inkubatorze, prawda? A szyny?\n— Poprowadzisz prosto do rowu.\n— Ale tam jest wał ziemi po drodze.\n— To go przekop. Do południa musi być zrobione. A na wieczór zrobisz mi cztery pary noszy. Może się kogoś poniesie na lager. Gorąco dziś, co?\n— Gorąco. Ale, kapo… Dalej, dalej z tą płytą! Do trzeciego domku. Kapo się patrzy!\n— Kolejarz, daj mi cytrynę.\n— Niech kapo przyśle do mnie pipla. Nie mam w kieszeni.\nKiwa kilkakrotnie głową i odchodzi, kulejąc. Idzie na dwór, na wyżerkę. Ale wiem, że tam mu nic nie dadzą — bije ludzi. Kładziemy płytę. Straszliwym wysiłkiem dociąga się szyny, podważa kilofem, gołymi palcami dokręca się śruby. Głodne, gorączkowe postacie łażą, nieporadne, zgonione, pokrwawione. Słońce wychodzi wysoko na niebo i grzeje coraz dokuczliwiej.\nStrach, Głód, Jedzenie— Która godzina, kolego?\n— Dziesiąta — mówię, nie podnosząc oczu od szyn.\n— Boże, Boże, jeszcze dwie godziny do obiadu. Czy to prawda, że dziś będzie w obozie wybiórka, że pójdziemy do krematorium?\nJuż wszyscy wiedzą o wybiórce. Ukradkiem opatrują sobie rany, żeby były czyściejsze i mniejsze, zrywają bandaże, masują mięśnie, spryskują się wodą, żeby być świeższymi i raźniejszymi na wieczór. Walczą o byt ciężko i bohatersko. Innym jest wszystko jedno. Ruszają się, żeby uniknąć bicia, żrą trawę i lepką glinę, aby nie czuć głodu, chodzą osowiali, jeszcze żywe trupy.\n— My wszyscy — krematorium. Ale wszyscy Niemcy będą kaput. Wojna fini, wszyscy Niemcy — krematorium. Wszyscy: kobiety, dzieci. Rozumiesz?\n— Rozumiesz, Greco gut. Ale to nieprawda, wybiórki nie będzie, keine Angst.\nPraca, JedzeniePrzekopuję wał. Lekka, poręczna łopata „sama” chodzi w dłoniach. Grudy wilgotnej ziemi poddają się łatwo i miękko wylatują w powietrze. Dobrze jest pracować, jak się zjadło na śniadanie ćwierć boczku z chlebem i czosnkiem i zapiło się puszką skondensowanego mleka.\nW skąpym cieniu murowanego inkubatora kucnął Kommandoführer, mały, wysuszony esesmanek w rozchełstanej koszuli. Zmęczył się łażeniem wśród kopiących. Umie boleśnie smagać szpicrutą. Wczoraj ciął mnie dwa razy przez plecy.\n— Gleisbauer, co tam nowego słychać?\nŚmigam łopatą i przybijam ziemię na wierzchu.\n— Pod Orłem padło trzysta tysięcy bolszewików.\n— To dobrze, nie? Jak myślisz?\n— Pewnie, że dobrze. Bo tam zginęło drugie tyle Niemców. A bolszewicy będą za rok tutaj, jak tak dalej pójdzie.\n— Tak myślisz? — uśmiecha się złośliwie i zadaje sakramentalne pytanie: — Daleko do obiadu?\nWyciągam zegarek, stary, srebrny grat ze śmiesznymi rzymskimi cyframi. Lubię go, bo jest podobny do zegarka ojca. Kupiłem go za paczkę fig.\nCherlak wstał spod muru i spokojnie wyjął mi go z ręki.\n— Daj mi go. Bardzo mi się podoba.\n— Nie mogę, bo to mój własny, z domu.\n— Nie możesz? To nie.\nZamachnął się i cisnął zegarek o ścianę. Po czym siada znów w cieniu i podkula nogi. — Gorąco dzisiaj, co?\nPolityka, ŚpiewMilcząc, podnoszę zegarek i zaczynam gwizdać ze złości. Najpierw fox o wesołej Joannie, potem stare tango o Rebece, potem „Warszawiankę” i „Rotę”, a wreszcie repertuar z lewej strony.\nWłaśnie gwizdałem „Międzynarodówkę”, wtórując w myśli — Eto budiet poslednij i rieszitielnyj boj, gdy nagle przesłonił mnie wysoki cień i ciężka dłoń spadła mi na kark. Podniosłem głowę i zamarłem. Rozpościerała się nade mną olbrzymia, czerwona, obrzękła twarz, a trzon od łopaty niepokojąco chwiał się w powietrzu. Nieskazitelnie białe pasiaki odcinały się ostro od dalekiej zieleni drzew. Mały czerwony trójkąt z cyferką „3277”, przyszyty do piersi, chwiał się dziwnie i rozrastał się w oczach.\n— Co gwiżdżesz? — spytał kapo, patrząc mi prosto w oczy.\n— To taki bardzo międzynarodowy slogan, panie kapo.\n— A znasz ten slogan?\n— No… trochę… z rozmaitych stron — dodałem przezornie.\n— A to znasz? — spytał.\nI ochrypłym głosem zaczął śpiewać Rote Fahne. Odrzucił trzon od łopaty, oczy zalśniły mu niespokojnie. Nagle urwał, podniósł kij i pokiwał głową, pół z pogardą, a pół z politowaniem.\n— Żeby to prawdziwy SS słyszał, już byś nie żył. Ale ten…\nCherlak pod murem śmieje się szeroko i dobrodusznie:\n— I wy to nazywacie katorgą! Trzeba było być jak ja na Kaukazie!\n— Kommandorführer, już zasypaliśmy jeden staw kośćmi ludzkimi, a ile zasypano przedtem, a ile poszło do Wisły, tego ani pan, ani ja nie wiemy.\n— Trzymaj pysk, świński psie! — i wstał spod muru, sięgając po upuszczoną szpicrutę.\n— Bierz ludzi i idź po obiad.\nRzucam łopatę i znikam za węgłem inkubatora. Z daleka słyszę jeszcze głos kapa, ochrypły i dychawiczny:\n— Tak, tak, to są świńskie psy. Trzeba ich wszystkich wybić do nogi. Ma pan rację, panie Kommandorführerze.\nRzuciłem na nich nienawistne spojrzenie.\nDworek, Dziecko, Pies, SielankaWychodzimy drogą prowadzącą przez Harmenze. Wysokie kasztany szumią, cień jest jeszcze zieleńszy, ale jakby suchszy. Jak wyschłe liście. Jest to cień południa.\nPo wyjściu na drogę trzeba koniecznie przejść obok malutkiego domku o oknach z zielonymi okiennicami, które w środku mają niezgrabnie wycięte serduszka, i o białych, wpół zesuniętych firaneczkach. Pod oknami pną się delikatne róże o bladym, matowym kolorze, a w skrzyneczkach rosną jakieś dziwne, fioletowe kwiateczki. Na schodach z ganeczkiem oplecionym ciemnozielonym bluszczem bawi się mała dziewczynka z wielkim, mrukliwym psem. Pies, widocznie znudzony, daje się ciągnąć za uszy, tylko przekręca łbem, oganiając się od much. Dziewczynka jest w białej sukieneczce, ma opalone, brązowe ramiona. Pies jest rasy doberman, o brązowym podgardlu, a ta dziewczynka to córka Unterscharführera, gospodarza w Harmenze. A ten dworek z różyczkami i firaneczkami to jego dom.\nJedzenieZanim się wyjdzie na drogę, trzeba przebyć parę metrów grząskiego, lepkiego błota, ziemi zmieszanej z trocinami i polewanej odkażającą substancją. To żeby nie przywlec żadnej zarazy na Harmenze. Obchodzę ostrożnie z boku to świństwo i wyłazimy społem na drogę, gdzie rzędem poustawiane stoją kotły z zupą. Przywiózł je samochód z obozu. Każde komando ma swoje kotły, poznaczone kredą. Obchodzę je dookoła. Zdążyliśmy na czas, nikt nam jeszcze nie ukradł. Trzeba samemu spróbować.\n— Pięć naszych, dobrze, zabierać, te dwa rzędy należą do kobiet, nie wolno grandy robić. Aha, jest — monologuję głośno i ciągnę kocioł sąsiedniego komanda, a na jego miejsce podstawiam nasz, o połowę mniejszy, i kreślę nowe znaki kredą.\n— Zabierać! — gromko wołam do Greków, którzy gapią się na proceder pełni zrozumienia.\n— Te, coś kotły zamienił! Czekaj, stój! — wołają tamci, z drugiego komanda, którzy też idą po obiad, tylko się spóźnili.\n— Kto ci zamienił? Trzymaj pysk, człowieku!\nJedzenie, Rozczarowanie, Przekleństwo, ObcyTamci biegną, ale Grecy, ciągnąc kotły po ziemi, stękając, klnąc po swojemu: „putare” i „porka”, popychając i poganiając się wzajemnie, znikają za żerdzią, oddzielającą świat od Harmenze. Przełażę za nimi ostatni, słyszę, jak tamci są już przy kotłach i klną mnie w żywy kamień, a moją familię rozstawiają z uporem po kątach. Ale wszystko jest w porządku: dziś ja, jutro oni, kto pierwszy, ten lepszy. Nasz patriotyzm komandowy nie wychodzi nigdy poza ramy sportu.\nZupa bulgocze w kotłach. Grecy co parę kroków stawiają kotły na ziemi. Oddychają ciężko, jak ryby wyrzucone na brzeg, i ukradkiem zlizują palcami, cieknącą wąziutkimi strugami spod niedokręconych pokryw, lepką, gorącą maź. Znam jej smak, zmieszany z kurzem, brudem i potem rąk, bo sam te kotły nie tak dawno nosiłem.\nStawiają kotły i wyczekująco patrzą mi w twarz. Podchodzę uroczyście do środkowego kotła, wolno odkręcam śruby, przez nieskończenie długie pół sekundy trzymam dłoń na pokrywie i — podnoszę. Kilkanaście par oczu gaśnie w zniechęceniu: pokrzywa. Rzadka, biała ciecz chlupie w kotle. Na powierzchni pływają żółte oka margaryny. Ale wszyscy poznają po kolorze, że pod spodem leżą całe, nieposiekane, włókniste łodygi pokrzyw, o zgniłym kolorze i ohydnym zapachu, że zupa do samego dna jest taka sama: woda, woda, woda… Na moment świat ciemnieje w oczach dźwigających ludzi. Kładę pokrywę na kocioł. W milczeniu znosimy kotły na dół.\nPracaWielkim łukiem obchodzę teraz pole ku grupie Iwana, który zdziera nawierzchnię łąki przy kartoflach. Długi rząd ludzi w pasiakach stoi nieruchomo przy czarnym wale ziemi. Od czasu do czasu ruszy się łopata, ktoś przegnie się, zamrze na chwilę w tym ruchu, wyprostuje się z wolna, dźwignie łopatę i zastygnie na długo w półobrocie, w niedokończonym geście, jak zwierzę zwane leniwcem. Za chwilę poruszy się ktoś inny, machnie łopatą i zapadnie tak samo w bezwładne otępienie. Nie pracują rękoma, lecz oczami. Gdy pojawi się na horyzoncie esesman lub kapo albo spod wnęki, gdzie panuje wilgotny cień świeżej ziemi, ciężko wygramoli się dozorca, łopaty szczękają żywiej, choć, póki się da, latają puste, członki poruszają się jak w kinie: śmiesznie, kanciasto.\nWłażę wprost na Iwana. Siedzi w swej wnęce i kozikiem wyrzyna na korze grubego drąga ozdoby: kwadraty, wężyki, serduszka, ukraińskie napisy. Obok klęczał stary, zaufany Grek i pakował coś do jego torby. Zdążyłem jeszcze dostrzec białe, pierzaste skrzydło i czerwoną głowę gęsi, dziwnie wygiętą na grzbiet, gdy Iwan, zobaczywszy mnie, rzucił na worek marynarkę. Słonina przemiękła mi w kieszeni i mam brzydką plamę na spodniach.\n— Od pani Haneczki — rzekłem krótko.\n— Nie mówiła nic? Miała przynieść jajka?\n— Kazała ci podziękować za mydło. Bardzo się jej podobało.\n— To horoszo. Ja je wczoraj kupił od Żyda z Kanady. Dałem trzy jajka.\nIwan rozwija słoninę. Jest wymiętoszona, rozparzona i żółta. Mdło mi się robi na jej widok, może dlatego, że zbyt wiele boczku zjadłem z rana i jeszcze mi się odbija.\nKonflikt— O blad'! Za takie dwa kawałki tylko tyle dała? Ciasta ci nie dała? — Iwan patrzy na mnie podejrzliwie.\n— A wiesz, Iwan, rzeczywiśde dała ci za mało. Widziałem to mydło.\n— Widziałeś je? — Iwan poruszył się niespokojnie we wnęce. — Trzeba iść ludzi pognać do roboty.\n— Widziałem. I za mało ci dała. Więcej ci się należy. Zwłaszcza ode mnie. Postaram ci się oddać. — Chwilę patrzymy sobie twardo w oczy.\nNad samym rowem wyrósł tatarak, a po drugiej stronie, gdzie stoi głupi, wąsaty post z paru trójkątami wysłużonych lat na ramieniu, rosną maliny o bladych, jakby zakurzonych liściach. Dnem rowu biegnie mętna woda, panoszą się w niej jakieś zielone, oślizgłe dziwotwory, czasem ze szlamem wygarnie się czarnego, wijącego się węgorza. Grecy zjadają go na surowo.\nRozkraczam się nad rowem i łopatą powoli przesuwam po dnie. Stoję ostrożnie, by nie zamoczyć butów. Post podchodzi bliżej, przygląda się w milczeniu.\n— Co to będzie tu robione?\n— Grobla, a potem oczyścimy rów, panie post.\nInteres, Jedzenie, Chleb— Skąd masz takie ładne buty?\nButy mam istotnie ładne: na podwójnej podeszwie, ręcznie szytej, półbuty bardzo wymyślnie na modę węgierską dziurkowane. Przynieśli mi je przyjaciele z rampy.\n— Dostałem w obozie razem z tą koszulą — odrzekłem, wskazując mu na jedwabną koszulę, za którą dałem chyba z kilo pomidorów.\n— Takie buty dają u was? Patrz, w jakich ja chodzę.\nPokazuje mi buty zmarszczone i popękane. Na nosie prawego łata. Kiwam w zrozumieniu głową.\n— A nie sprzedałbyś mi tych swoich butów?\nPodniosłem na niego wzrok pełen bezgranicznego zdziwienia.\n— Jakże ja mogę sprzedać panu własność obozu? Jakże ja mogę?\nPost opiera karabin o ławkę i podchodzi bliżej do mnie, przechylając się nad wodą, która odbija jego postać. Sięgnąłem łopatą i zmąciłem obraz.\n— Wszystko wolno, jak nikt nie widzi. Dostaniesz chleba, mam w chlebaku.\nChleba dostałem w tym tygodniu szesnaście bochenków z Warszawy. Poza tym za takie buty pół litra wódki murowane. Uśmiecham się więc wyrozumiale.\n— Dziękuję, dostajemy w obozie takie porcje, że nie jestem głodny. Chleba i słoniny mam dosyć. Ale jeśli pan post ma chleba za dużo, to niech da tym Żydom, którzy pracują tam, przy wale. O, ten, co nosi darń — rzekłem, wskazując na małego, chudego Żydka o kaprawych, załzawionych oczach — to bardzo porządny chłopak. Zresztą te buty nie są dobre, zelówka się odrywa. — W zelówce istotnie jest szpara: chowa się tam czasem parę dolarów, czasem parę marek, czasem jakiś list. Post zagryza wargi i patrzy na mnie ze ściągniętymi brwiami.\n— Za co ciebie zamknęli?\n— Szedłem ulicą, była łapanka. Złapali, zamknęli i przywieźli. Zupełnie niewinnie.\n— Wy wszyscy tak mówicie!\n— O, nieprawda, nie wszyscy. Mego przyjaciela aresztowali za to, że fałszywie śpiewał, rozumie pan post, falsch gesungen.\nŁopata, którą bez przerwy poruszam po dnie mulastego rowu, zaczepiła się o coś twardego. Szarpię: drut. Klnę brzydko pod nosem, a post, ogłupiały, patrzy na mnie.\n— Was, falsch gesungen?\nPolityka, Ironia— O, to cała historia. Raz w Warszawie, gdy podczas nabożeństwa śpiewano pieśni kościelne, mój przyjaciel zaczął śpiewać hymn narodowy. A że śpiewał bardzo fałszywie, więc go zamknęli. I powiedzieli, że dotąd nie wypuszczą, aż się nauczy nut. Bili go nawet, ale nic z tego, będzie pewnie siedział aż do końca wojny, bo jest zupełnie niemuzykalny. Raz nawet pomylił marsz niemiecki z marszem Chopina.\nPost syknął coś i odszedł w stronę ławki. Usiadł, podniósł w zadumie karabin i, bawiąc się zamkiem, zarepetował. Podniósł głowę, jak by coś sobie przypominając.\n— Ty, warszawiak, chodź, dam ci chleb, oddasz go Żydom — rzekł, sięgając po torbę.\nUśmiecham się najprzyjemniej, jak tylko umiem.\nPo tamtej stronie rowu ciągnie się linia wart i postom wolno strzelać do ludzi. Za łebek dostają trzy dni urlopu i pięć marek.\n— Niestety, nie wolno nam tam chodzić. Ale jeśli pan post chce, to proszę rzucić chleb, ja naprawdę złapię.\nStaję w wyczekującej pozycji, ale post odkłada nagle torbę na ziemię, zrywa się i melduje przechodzącemu dowódcy warty, że „wszystko bez szczególnych wydarzeń”.\nPracaJanek, który pracuje obok mnie, takie miłe dziecko Warszawy, które nic z obozu nie rozumie i chyba do końca nie zrozumie, wygarnia pracowicie szlam, układając go równo i starannie po drugiej stronie, prawie wprost pod nogi posta. Dowódca warty podszedł bliżej i popatrzył na nas tak, jak się patrzy na parę koni, które ciągną wóz, albo na pasące się bydło. Janek uśmiecha się szeroko w jego stronę i kiwa porozumiewawczo głową.\n— Rów oczyszczamy, panie Rottenführer, bardzo dużo błota.\nRottenführer ocknął się i spojrzał na mówiącego więźnia ze zdziwieniem takim, jak patrzy się na pociągowego konia, który nagle przemówi, albo na pasącą się krowę, która zacznie śpiewać modne tango.\n— Chodź no tu — rzekł do niego.\nJanek odłożył łopatę, przeskoczył rów i podszedł. Wtedy Rottenführer podniósł rękę i trzasnął go z całej siły w twarz. Janek potoczył się, chwycił się krzaków malin i wjechał do szlamu. Zabulgotała woda, ja zakrztusiłem się śmiechem. Rottenführer zaś rzekł:\n— G… mnie obchodzi, co ty tu robisz nad rowem! Możesz nic nie robić. Ale jak mówisz do esesmana, to masz czapkę zdjąć ze łba i opuścić ręce. — Rottenführer odszedł. Pomogłem Jankowi wyleźć z błota.\n— Ale za co ja dostałem, za co, za co? — spytał zdumiony, nic nierozumiejący.\n— Nie pchaj się na ochotnika — odrzekłem — a teraz się oczyść.\nJedzenieKończymy właśnie szlamowanie rowu, gdy nadszedł pipel od kapa. Sięgam po chlebak, przekładam bochenek chleba, słoninę i cebulę. Wyciągam cytrynę. Post z drugiej strony przygląda się milcząco.\n— Pipel, chodź tu. Mam. Wiesz dla kogo.\n— Dobra, Tadek. Słuchaj, nie masz co do jedzenia? Ale wiesz, coś słodkiego. Albo jajek. Nie, nie, ja nie jestem głodny, jadłem na dworze. Dostałem od pani Haneczki trochę jajecznicy. Morowa kobieta! Tylko chciałaby wszystko wiedzieć o Iwanie. Ale wiesz, jak kapo pójdzie na dwór, to mu nic nie dają.\n— Niech nie bije ludzi, to mu dadzą.\n— Powiedz mu to.\n— Od czego jesteś, pipel? Nie umiesz organizować. Przypatrz się, jak tu niektórzy gęsi łapią i wieczorem smażą w bloku, a twój kapo zupę je. Smakowały mu wczorajsze pokrzywy?\nPipel patrzy na mnie badawczo. Jest to młody, ale bardzo sprytny chłopak. Niemiec, był w wojsku, choć ma dopiero szesnaście lat. Szmuglował.\n— Tadek, mów od razu, przecie się rozumiemy. Na kogo chcesz mnie napuścić?\n— Na nikogo. Ale przypatrz się dobrze gęsiom.\n— A wiesz, że wczoraj znowu zginęła jedna gęś, a Unterscharführer zbił kapę po pysku i zabrał mu ze złości zegarek? No, idę i popatrzę.\nGłód, Jedzenie, Kondycja ludzkaIdziemy razem, bo jest już przerwa na obiad. Gwiżdżą przeraźliwie od strony kotłów i machają rękoma. Jak kto stoi, rzuca narzędzia. Łopaty sterczą na wałach. Z całego pola idą powoli ku kotłom zmęczeni ludzie, chcąc przeciągnąć błogą chwilę przedobiedną, głód, który zaraz będą nasycać. Spóźniona, ciągnie za wszystkimi grupa Iwana. Iwan zatrzymał się nad rowem przy „moim” poście i rozmawia z nim długo. Post pokazuje ramieniem. Iwan kiwa głową. Wrzaski i nawoływania przynagliły go do pośpiechu. Przechodząc koło mnie, rzuca:\n— Zdaje się, że dziś nic nie upolujesz.\n— Dzień się jeszcze nie skończył — odparłem.\nRzuca mi z ukosa złośliwe i wyzywające spojrzenie.\nJedzenieW pustym inkubatorze pipel rozstawia naczynia, wyciera stołki i nakrywa stół do obiadu. Pisarz komanda, grecki lingwista, kurczy się w kącie, żeby wydać się jak najmniejszym i najbardziej niepozornym. Przez wywalone drzwi widać jego twarz koloru gotowanego raka, o oczach wodnistych jak żabi skrzek. Na dworze, na placyku otoczonym naokoło wysokim wałem ziemi, posadzono więźniów. Siedli tak, jak stali, po pięciu, szeregami i w grupach. Siedzą ze skrzyżowanymi nogami, wyprostowani, ręce opuszczone są do bioder. Podczas wydawania obiadu nie wolno im się ruszyć. Później będą mogli przegiąć się w tył i położyć się na kolanach towarzysza, ale biada, jeśli złamią szyk szeregów. Z boku, w cieniu nasypu, niedbale siedzą esesmani, maszynowe pistolety położywszy nonszalancko na kolanach, wyciągają z toreb i chlebaków chleb, smarują uważnie margaryną, jedzą powoli i odświętnie. Do jednego przysiadł się Rubin, Żyd z Kanady, i cicho z nimi rozmawia. Załatwia interes — dla siebie i dla kapy. Sam kapo, olbrzymi i czerwony, stoi przy kotle.\nBiegamy z miskami w ręku niczym najwytrawniejsi kelnerzy. W całkowitym milczeniu podajemy zupę, w całkowitym milczeniu wyrywamy przemocą menażki z rąk, które chcą coś z pustego dna jeszcze wygrzebać, jeszcze przedłużyć chwilę jedzenia, jeszcze raz oblizać miskę, ukradkiem przeciągnąć palcem po dnie. Kapo odskoczył od kotła, wpadł w szeregi: dojrzał. Kopniakiem w twarz obala liżącego miskę, kopie raz i drugi w podbrzusze i odchodzi, depcząc po kolanach i rękach, ale ostrożnie, omijając jedzących.\nJedzenie, Kondycja ludzkaWszystkie oczy patrzą z wysiłkiem w twarz kapy. Jeszcze dwa kotły: dolewka. Co dzień kapo rozkoszuje się tą chwilą. Za dziesięć lat obozu należy mu się ta pełnia władzy nad ludźmi. Końcem chochli wskazuje, kto zasłużył na dolewkę: nie pomyli się nigdy. Dolewkę dostaje lepiej pracujący, silniejszy, zdrowszy. Chory, osłabiony, wyschły człowiek nie ma prawa do drugiej miski wody z pokrzywą. Nie wolno marnować pokarmu dla ludzi, którzy niedługo pójdą do komina.\nVorarbeiterom należą się z urzędu dwie pełne miski zupy z kartoflami i mięsem, wygrzebanej z dna kotła. Z miską w ręku oglądam się, niezdecydowany, czuję na sobie czyjś uporczywy wzrok. W pierwszym rzędzie siedzi Beker, wyłupiaste oczy utkwił pożądliwie w zupie.\n— Masz, zjedz, może to ci nareszcie zaszkodzi.\nW milczeniu chwyta miskę z rąk i zaczyna łapczywie jeść.\n— A miskę postaw koło siebie, żeby pipel pozbierał, bo dostaniesz od kapy w mordę.\nDrugą miskę oddaję Andrzejowi. Przyniesie mi za to jabłek. Pracuje w sadzie.\n— Rubin, co post mówił? — pytam półgłosem, mijając go, aby pójść do cienia.\n— Post mówi, że Kijów zajęli — odpowiada cicho.\nZatrzymuję się zdziwiony. Kiwa mi niecierpliwie ręką. Odchodzę w cień, podkładam pod siebie marynarkę, aby nie pobrudzić jedwabnej koszulki, układam się wygodnie do snu. Odpoczywamy, jak kogo na to stać.\nKapo poszedł do inkubatora i po zjedzeniu dwóch misek zupy zasnął. Wtedy pipel wyciągnął z kieszeni kawał gotowanego mięsa, pokroił go na chlebie i począł jeść ostentacyjnie na oczach głodnego tłumu, zagryzając mięso cebulą jak jabłkiem. Ludzie porozkładali się w ciasnych szeregach jeden za drugim i, zakrywszy głowę marynarkami, zapadli w ciężki, niespokojny sen. My leżymy w cieniu. Naprzeciw rozłożyło się komando dziewcząt w białych chusteczkach. Z daleka pokrzykują coś do nas i na migi układają całe historie. Ten i ów kiwa porozumiewawczo. Kobieta, Okrucieństwo, KaraJedna z dziewcząt klęczy całkiem z boku, a w wyprostowanych nad głową rękach trzyma belkę, wielką i ciężką. Co chwila esesman, pilnujący komanda, popuszcza smyczę psa. Pies rwie się do jej twarzy, ujadając wściekle.\n— Złodziejka? — domyślam się leniwie.\n— Nie. Złapali ją w kukurydzy z Petrem. Petro uciekł — odrzekł Andrzej.\n— Wytrzyma pięć minut?\n— Wytrzyma. To twarda dziewka.\nNie wytrzymała. Ugięła ręce, rzuciła belkę i upadła na ziemię, głośno zanosząc się płaczem. Andrzej odwrócił się i spojrzał na mnie.\n— Nie masz, Tadek, papierosa? Szkoda, ot życie!\nPo czym owinął głowę w marynarkę, wyciągnął się wygodniej i zasnął. Układałem się i ja do snu, gdy szarpnął mnie pipel:\n— Kapo cię woła. Uważaj, bo zły.\nKapo obudził się, ma czerwone oczy. Przeciera je i patrzy nieruchomo w przestrzeń.\n— Ty — dotknął mi grożąco palcem piersi — dlaczego oddałeś zupę?\n— Mam co innego jeść.\n— Co on ci dał za to?\nKiwa głową niedowierzająco. Porusza ogromnymi żuchwami jak krowa, żująca pokarm.\n— Jutro w ogóle zupy nie dostaniesz. Dostaną ci, co nic innego nie mają do jedzenia. Rozumiesz?\n— Dobrze, kapo.\n— Dlaczego nie zrobiłeś czterech trag, jak ci kazałem? Zapomniałeś?\n— Nie miałem czasu. Kapo widział, co robiłem przed południem.\n— Zrobisz je po południu. I uważaj, żebyś sam na nich nie leżał. Ja ci to mogę zrobić.\n— Czy mogę już odejść?\nDopiero teraz spojrzał na mnie. Utkwił we mnie martwy, pusty wzrok człowieka wyrwanego z głębokiego zamyślenia.\n— Czego ty tu chcesz? — zapytał.\nSpod kasztanów doszedł mnie zdławiony krzyk człowieka. Zbieram klucze i zakrętki, układam tragi jedną na drugiej, rzucam Jankowi:\n— Janek, weź skrzynkę, bo się mamusia będzie gniewała — i podchodzę w stronę drogi.\nZłodziejNa ziemi leżał Beker, charczał i pluł krwią, a Iwan kopał go, gdzie popadło: w mordę, w brzuch, w podbrzusze…\n— Patrz, co ten hadiuka zrobił! Cały obiad ci wyżarł! Złodziej przeklęty!\nNa ziemi leży menażka pani Haneczki z resztą kaszy. Beker jest cały umazany w kaszy.\n— Wsadziłem mu ryło do menażki — rzekł, ciężko dysząc, Iwan. — Dokończ go, bo muszę iść.\n— Umyj menażkę — rzekłem do Bekera — i postaw pod drzewem. Uważaj, żeby cię kapo nie złapał. Właśnie zrobiłem czworo noszy. Wiesz, co to znaczy?\nNa drodze Andrzej ćwiczy dwóch Żydów. Nie umieli maszerować, kapo połamał im na łbach dwa kije i zapowiedział, że się muszą nauczyć. Andrzej przywiązał im po kiju do nogi i tłumaczy, jak może: „czortowe wy dieti, taj dywyś, ce lewa, a ce prawa, links, links”. Grecy otwierają szeroko oczy i maszerują w koło, ze strachu szurając nogami po ziemi. Ogromny tuman kurzu wzbija się wysoko w górę. Koło rowu, gdzie stoi post, ten od butów, pracują nasi chłopcy, „planują” ziemię, delikatnie ubijając ją i głaszcząc łopatami, jakby była ciastem. Wrzeszczą, gdy idą na przełaj, zostawiając głębokie ślady.\nPolityka, Strach, Wojna— Tadek, co słychać?\n— A nic, Kijów zajęli.\n— Śmieszne pytanie!\nTak drąc się na cały głos, omijam ich z boku i idę wzdłuż rowu. Nagle słyszę za sobą wołanie:\n— Halt, halt, du Warschauer! — I za chwilę niespodziewanie po polsku: — Stój, stój!\nPo drugiej stronie rowu dobiega do mnie pędem „mój post”, karabin pochylił jak do szturmu. Jest bardzo podniecony. — Stój, stój!\nStoję. Post przedziera się przez krzaki jeżyn, repetuje karabin.\n— Coś ty teraz mówił? O Kijowie? Wy tu plotki polityczne rozpuszczacie! Wy tu tajną organizację macie! Numer, numer, podaj swój numer!\nDygocąc ze złości i wzburzenia, wyciąga świstek papieru, długo szuka ołówka. Uczułem, jak ze mnie coś odpływa, ale trochę ochłonąłem.\n— Przepraszam, pan post nie zrozumiał. Pan post słabo po polsku rozumie. Ja mówiłem o kijach, które Andrzej przywiązał Żydom na drodze. I że to jest bardzo śmieszne. — „Tak, tak, panie post, właśnie to on mówił” — potwierdza zgodny chór.\nPost zamierzył się karabinem, jak by chciał mnie sięgnąć kolbą przez rów.\n— Ty jesteś ale zwariowany! Ja jeszcze dzisiaj zamelduję na polityczny! Numer, numer!\n— Sto dziewiętnaście, sto dzie…\n— Pokaż na ręce.\nWyciągam ramię z wytatuowanym numerem i jestem pewien, że z daleka nie widzi.\n— Chodź bliżej.\n— Nie wolno mi. Może post robić meldunek, ale ja nie jestem „biały Wańka”.\n„Biały Wańka” parę dni temu wlazł na brzozę, rosnącą na linii postów, żeby naciąć gałęzi na miotły. Za miotły można dostać w obozie chleb lub zupę. Post złożył się i strzelił, kula przeszła na ukos przez pierś i wyszła tyłem przez kark. Przynieśliśmy chłopca do obozu. Odchodzę zły, ale tuż za węgłem dogania mnie Rubin.\n— Tadek, cóżeś ty zrobił? I co to będzie?\n— Przecież ty wszystko powiesz, że to ja… Oj, coś ty najlepszego zrobił. Jak można tak głośno krzyczeć? Ty mnie zniszczyć chcesz.\n— Czego ty się boisz? U nas nie sypią.\nInteres, Strach— Ja wiem i ty wiesz, ale sicher ist sicher. Pewne jest pewne. Ty, a może dasz te buty dla posta? On się na pewno zgodzi. Nu, ja spróbuję z nim pogadać. Niech mnie to kosztuje. Ja z nim handlowałem.\n— A to świetnie, powie się i o tym.\n— Tadek, ja czarno widzę przed nami. Ty daj buty, a ja z nim obgadam. To morowy chłop.\n— Tylko za długo żyje. Butów nie dam, bo mi szkoda. Ale mam zegarek. Nie chodzi i ma pęknięte szkło, ale od czego ty jesteś. Zresztą, daj swój, nic cię nie kosztował.\n— Oj, Tadek, Tadek…\nRubin chowa zegarek, słyszę z daleka:\nBiegnę na przełaj przez pole. Oczy kapy nabrały złowieszczego wyrazu, a w kącikach ust pojawiła się piana. Ręce, olbrzymie goryle ręce, kołyszą się miarowo, a palce nerwowo się kurczą:\n— Coś handlował z Rubinem?\n— Kapo przecież widział. Kapo wszystko widzi. Dałem mu zegarek.\n— Coo? — Ręce powoli poczęły się podnosić ku mojemu gardłu.\nSkamieniałem ze strachu. Bez najmniejszego ruchu (to dzikie zwierzę — przemknęło mi przez myśl), nie spuszczając z niego oczu, wypaliłem jednym tchem:\n— Dałem zegarek, bo post chce mi robić meldung na polityczny za to, że prowadzę tajną robotę.\nRęce kapo rozprężyły się z wolna i opadły wzdłuż boków. Szczęka zwisła lekko jak u psa, któremu jest zbyt gorąco. Słuchając opowiadania, niezdecydowanie macha trzonkiem od łopaty.\n— Idź do roboty — zdaje się, że ciebie dziś poniosą do obozu.\nW tej chwili czyni błyskawiczny ruch, podrywa się na baczność i ściąga czapkę z głowy. Odskakuję, uderzony z tyłu rowerem. Zrywam czapkę. Unterscharführer, gospodarz z Harmenze, zeskakuje z roweru, czerwony ze zdenerwowania:\n— Co się tu dzieje na tym zwariowanym komandzie? Dlaczego ci ludzie chodzą tam z poprzywiązywanymi kijami? To jest czas pracy!\n— Oni nie umieją chodzić.\n— Jak nie umieją, to ich zabić. A wie pan, że znowu zginęła gęś?\n— Czego stoisz jak głupi pies? — wrzasnął kapo na mnie. — Andrej ma zrobić z nimi porządek. Los!\nOkrucieństwo, Śmierć— Andrej, konczaj ich! Kapo kazał!\nAndrzej chwycił kij i uderzył na odlew. Grek zasłonił się ręką, zaskowyczał i upadł. Andrzej położył mu kij na gardle, stanął na kiju i zakołysał się.\nOdszedłem prędko w swoją stronę.\nZ daleka widzę, jak kapo z esesmanem idą do mego posta i długo z nim gadają. Kapo gestykuluje gwałtownie trzonkiem łopaty. Czapkę ma nasadzoną na łbie. Gdy odeszli, podszedł do posta Rubin. Post wstał z ławki, zbliżył się nad rów, wreszcie wszedł na groblę. Po chwili Rubin kiwa na mnie.\n— Podziękuj panu postowi, że ci nie zrobi meldunku.\nRubin nie ma zegarka na ręku.\nStrach, Kondycja ludzkaDziękuję i odchodzę w stronę warsztatu. Stary Grek, ten od Iwana, zatrzymuje mnie po drodze.\n— Camerade, camerade, ten esesman to z obozu, prawda?\n— To dziś już naprawdę będzie wybiórka?\nI w dziwnej egzaltacji siwy, wysuszony Grek, kupiec z Salonik, odrzuca łopatę i podnosi ręce do góry:\n— Nous sommes les hommes misérables. O Dieu, Dieu!\nBlade, niebieskie oczy patrzą w niebo, które jest tak samo niebieskie i blade.\nPodnosimy wagonik. Naładowany do pełna piaskiem, wykoleił się na samej „scheibie”. Cztery pary wychudłych ramion pchają wóz raz do przodu, raz do tyłu, huśtają. Rozkołysali, podnieśli przednią parę kół, wstawili na szyny. Podkładamy kołek, lora już, już włazi na szyny, nagle puszczamy ją i wyprostowujemy się.\n— Zbiórka! — drę się i gwiżdżę z daleka.\nLora bezwładnie opada i kołami zarywa się w ziemię. Ktoś odrzuca niepotrzebny drąg, wysypujemy piasek z lory wprost na „scheibę”. I tak się jutro sprzątnie.\nStrachIdziemy na „antreten”. Dopiero po chwili orientujemy się, że przecież za wcześnie. Słońce stoi jeszcze wysoko. Do czuba drzewa, o które opiera się nosem w porze zbiórki, jest jeszcze kawał drogi. Najwyżej trzecia. Twarze ludzkie są niespokojne i pytające. Stajemy w piątkach, równamy, dociągamy torby i pasy.\nPisarz liczy nas nieustannie.\nOd strony dworu idą esesmani i te nasze posty. Obstawiają nas wokoło. Stoimy. Na końcu komanda nosze z dwoma trupami.\nNa drodze uczynił się większy ruch niż zwykle. Ludzie z Harmenz chodzą tu i tam, zaniepokojeni naszym wczesnym odejściem. Ale dla starych „lagrowców” rzecz jest jasna: w lagrze będzie naprawdę wybiórka.\nParę razy mignęła jasna chusteczka pani Haneczki.\nKobieta zwraca ku nam pytające oczy. Stawia koszyk na ziemi i opiera się o stodołę, patrzy. Idę za jej wzrokiem. Patrzy niespokojnie na Iwana.\nZaraz za esesmanami nadszedł kapo i cherlak Kommandoführer.\n— Rozstąpić się i podnieść ręce do góry — rzekł kapo.\nWtedy wszyscy zrozumieli: rewizja. Rozpinamy kurtki, otwieramy torby. Esesman jest wprawny i szybki. Przejeżdża rękoma po ciele, sięga do torby. Obok reszty chleba, paru cebul i jakiejś zestarzałej słoniny — jabłka, niewątpliwie z sadu.\nPodnoszę głowę: „mój” post.\n— Z paczki, panie post.\nPrzez chwilę patrzy mi ironicznie w oczy.\n— Te same jabłka jadłem dzisiaj po obiedzie.\nWypaproszają z kieszeni kawały słoneczników, kaczany kukurydzy, ziele, szczaw, jabłka, raz po raz podrywa się krótki ludzki wrzask: biją.\nNagle Unterscharführer wszedł w sam środek szeregu i wyciągnął na bok starego Greka z dużą, wypchaną torbą.\n— Otwórz — rzekł krótko.\nTrzęsącymi się rękoma Grek otworzył torbę. Unterscharführer zajrzał do środka i zawołał kapa:\n— Patrz, kapo, nasza gęś.\nI wyciągnął z torby gęś o olbrzymich, rozłożystych skrzydłach.\nPipel, który też podbiegł do worka, krzyknął tryumfująco do kapy:\n— Jest, jest, a nie mówiłem!\nKapo zamachnął się kijem.\n— Nie bij — rzekł, wstrzymując mu rękę, esesman.\nWyciągnął z pochwy rewolwer i zwrócił się wprost do Greka, wymownie gestykulując bronią.\n— Skąd to masz? Jak nie odpowiesz, to cię zastrzelę. — Grek milczał. Esesman podniósł pistolet. Spojrzałem na Iwana. Był zupełnie blady. Spojrzenia nasze spotkały się. Zacisnął usta i wystąpił z szeregu. Podszedł do esesmana, zdjął czapkę i rzekł:\n— To ja mu dałem.\nWszystkie spojrzenia zawisły na Iwanie. Unterscharführer wolno podniósł pejcz i ciął go po twarzy raz, drugi, trzeci. Potem zaczął bić po głowie. Pejcz świszczał, twarz więźnia pokryła się krwawymi pręgami, ale Iwan nie padał. Stał z czapką w ręce, wyprostowany, z rękoma wzdłuż bioder. Nie uchylał głowy, chwiał się tylko całym ciałem.\nUnterscharführer opuścił rękę.\n— Zapisać mu numer i złożyć meldunek. Komando — odmarsz.\nOdchodzimy równym, wojskowym krokiem. Zostaje za nami kupa słoneczników, kępy ziela, szmaty i torby, pogniecione jabłka, a za tym wszystkim leży wielka gęś o czerwonym łbie i rozłożystych białych skrzydłach. Na końcu komanda idzie Iwan, niepodtrzymywany przez nikogo. Za nim na noszach niosą dwa trupy, przykryte gałęziami.\nGdy przechodziliśmy koło pani Haneczki, zwróciłem głowę w jej stronę. Stała blada i wyprostowana, z rękoma przyciśniętymi do piersi. Wargi jej drżały nerwowo. Podniosła wzrok i spojrzała na mnie. Wtedy zobaczyłem, że jej duże czarne oczy pełne były łez.\nPo apelu wpędzili nas na blok. Leżymy na pryczy, wyglądamy przez szpary i czekamy na koniec wybiórki.\n— Czuję się, jak bym zawinił w tej całej wybiórce. Ten dziwny fatalizm słów. W tym przeklętym Oświęcimiu nawet złe słowo ma moc stawania się.\n— Nie przejmuj się — odrzekł Kazik — daj lepiej coś do tego pasztetu.\n— Pomidorów nie masz?\n— Nie co dzień świętego Jana.\nOdsunąłem przygotowane kanapki.\n— Nie mogę jeść.\nNa dworze kończą wybiórkę. Lekarz-esesman, zabrawszy liczbę i numery zapisanych, odchodzi do następnego bloku. Kazik zabiera się do odejścia.\n— Idę kupić papierosów. Ale wiesz, Tadek, jesteś frajer, bo jakby mi kto kaszę wyjadł, to bym go zbił na marmoladę.\nW tej chwili na krawędzi buksy wylazła z dołu jakaś siwa, ogromna czaszka i spojrzały na nas zażenowane, mrugające oczy. Potem ukazała się twarz Bekera, zmięta i jeszcze bardziej postarzała.\n— Tadek, ja mam do ciebie prośbę.\n— Gadaj — rzekłem, przechylając się ku niemu.\n— Tadek, idę do komina.\nPochyliłem się jeszcze niżej i zajrzałem mu z bliska w oczy: były spokojne i puste.\n— Tadek, ale ja byłem tyle czasu taki głodny. Daj mi coś zjeść. Na ten ostatni wieczór.\nKazik uderzył mnie dłonią po kolanie.\n— Znasz tego Żyda?\n— To Beker — odrzekłem cicho.\n— Te, Żyd, właź tu na buksę i zażeraj. Jak się nażresz, to resztę zabierz ze sobą do komina. Właź na buksę. Ja tu nie śpię, to możesz mieć wszy.\n— Tadek — chwycił mnie za ramię — chodź. Mam na bloku świetną szarlotkę, wprost od mamy.\nZłażąc z buksy, trącił mnie ramieniem.\n— Patrz — rzekł szeptem.\nSpojrzałem na Bekera. Miał przymknięte powieki i jak ślepiec próżno szukał dłonią deski, żeby wleźć na górę.\nHarmenze a. Harmense — podobóz, w którym do stawu rybnego więźniowie zsypywali popiół ze zwłok palonych w krematoriach. Podobóz Harmense powstał na terenie dawnej wsi Harmęże. [przypis edytorski]\nSaloniki — miasto w północnej Grecji, nad Morzem Egejskim. [przypis edytorski]\nLa donna è mobile — (wł. Kobieta jest zmienna), aria z opery Rigoletto Giuseppe Verdiego (1813–1901). [przypis edytorski]\norganizować — w gwarze obozowej: zdobyć nielegalnie, ukraść. [przypis edytorski]\nSchicht — warszawskie przedsiębiorstwo, produkujące m.in. mydło. [przypis edytorski]\ngut, extra prima — dobra, super pierwszorzędna (niektórzy więźniowie z południa Europy posługują się specyficzną mieszanką języków romańskich, niekiedy z drobnymi naleciałościami niemieckimi; uwaga ta odnosi się do niemal wszystkich dialogów „greckich”). [przypis edytorski]\nmadonna — tu: kobieta. [przypis edytorski]\ncamerade, filos, compris, Greco bandito — koleżanka, przyjaciele, rozumiesz, grecki bandyto. [przypis edytorski]\nGreco niks bandito. Greco gut — Grek nie bandyta. Grek dobry. [przypis edytorski]\npatatas — ziemniaki. [przypis edytorski]\nlaborando, laborando — pracować, pracować. [przypis edytorski]\nPoznań — miasto na prawach powiatu w zach. Polsce, stolica województwa wielkopolskiego. [przypis edytorski]\nkwarantanna — w gwarze obozowej: okres pobytu w obozie bezpośrednio po przybyciu, w czasie którego eliminowano więźniów chorych na choroby zakaźne i niezdolnych do pracy; kwarantannę organizowano w izolowanych blokach. [przypis edytorski]\npresto — szybko. [przypis edytorski]\nwybiórka a. selekcja — w gwarze obozowej: wybieranie spośród chorych lub inwalidów kandydatów do zagazowania. [przypis edytorski]\nhoch (niem.) — do góry. [przypis edytorski]\npipel — w gwarze obozowej: chłopiec na posługi u blokowego a. kapo. [przypis edytorski]\nkaput — skończeni. [przypis edytorski]\nfini — skończona. [przypis edytorski]\nkein Angst — żadnego strachu. [przypis edytorski]\nGleisbauer (niem.) — pracownik torowy. [przypis edytorski]\nOrzeł — miasto w zach. części Rosji, nad rzeką Oką; w czasie II wojny miejsce ciężkich walk między Rosjanami i Niemcami. [przypis edytorski]\nWarszawianka a. Warszawianka 1905 — polska pieśń socjalistyczna, powstała w 1879 roku. [przypis edytorski]\nRota — wiersz Marii Konopnickiej (1842–1910), a także pieśń hymniczna. [przypis edytorski]\nMiędzynarodówka — pieśń rewolucyjna, hymn socjalistów. [przypis edytorski]\nRote Fahne — (wł. Bandiera Rossa), powstała we Włoszech jedna z najsłynniejszych pieśni ruchu robotniczego, której tekst zmodyfikowano po dojściu Mussoliniego do władzy. [przypis edytorski]\nKaukaz — łańcuch górski na pograniczu płd.-wsch. Europy i płd.-zach. Azji; także region geograficzny wokół gór Kaukaz. [przypis edytorski]\nWisła — najdłuższa rzeka Polski. [przypis edytorski]\nUnterscharführer — najmłodszy stopień podoficerski w SS. [przypis edytorski]\nKanada — w gwarze obozowej: grupa więźniów przebywających w obozie dłuższy czas, zajmujących się rozładunkami transportów, uważana za uprzywilejowaną. [przypis edytorski]\nrampa — w gwarze obozowej: miejsce przywożenia i wywożenia transportów więźniów, a także ich selekcji. [przypis edytorski]\nChopin, Fryderyk (1810–1849) — polski kompozytor i pianista. [przypis edytorski]\nVorarbeiter — w gwarze obozowej: starszy więzień w komandzie. [przypis edytorski]\ntraga — w gwarze obozowej: nosze. [przypis edytorski]\nczortowe wy dieti, taj dywyś, ce lewa, a ce prawa, links, links — diabelski pomiocie, no i patrzcie, lewa, prawa, lewa, lewa. [przypis edytorski]\nHalt, halt, du Warschauer! (niem.) — Stój, stój, ty warszawiaku! [przypis edytorski]\nsicher ist sicher (niem.) — pewne to pewne. [przypis edytorski]\ncamerade — towarzysz, kolega. [przypis edytorski]\nscheiba (z niem.) — tu: płytka metalowa z otworem, podkładana pod główkę śruby lub pod nakrętkę. [przypis edytorski]\nlagrowiec — w gwarze obozowej: więzień obozu koncentracyjnego. [przypis edytorski]\nbuksa — w gwarze obozowej: prycza. [przypis edytorski]


Środkowe Niemcy- centrum Bremen, Opiekunka do pary seniorów - Firma Frigga Bydgoszcz\nŚrodkowe Niemcy- centrum Bremen, Opiekunka do pary seniorów\nStrona główna » Środkowe Niemcy- centrum Bremen, Opiekunka do pary seniorów\nPodopieczna: 86l lat, Podopieczny: 87 lat\nPodopieczna, 86lat, 63kg, 160cm\n– artroza i osteoporoza\n– częściowo mobilna: rolator i wózek\n– bez transferu, wstaje samodzielnie\nSeniorka bywa osłabiona, dlatego czasem zdarza jej się usiąść na wózku. Często chodzi sama przy rolatorze, jednak dłuższe spacery lub odcinki drogi są dla niej męczące. Pani wstaje czasem w nocy do toalety, ale nie potrzebuje pomocy. Idzie do toalety sama. Jest spokojna i komunikatywna. Chce rozmawiać, lubi opowiadać i słuchać, dlatego ważny jest dobry j. niemiecki. Jest związana ze swoim domem, lubi ogród i robótki ręczne. Seniorka bardzo zwraca uwagę na czystość, jest zadbana, dlatego ważne, aby opiekunka to wiedziała. W to miejsce będą pasowały czyste opiekunki, które lubią dbać o higienę i porządek.\nPodopieczny, 87lat, 62kg, 160cm\n– po operacji biodra\n– osoba obecnie cewnikowana\nSenior jest po operacji biodra, obecnie jest jeszcze cewnikowany. Personel medyczny przychodzi dwa razy w tygodniu. Pan jest mobilny, czasem wspiera się rolatorem. Senior jest niezależny i stara się przy sobie wykonać wszelkie czynności, które umie i potrafi. Lubi spokój i jest lekko wycofany, chętnie zajmuje się drobnymi czynnościami w domu. Z zawodu jest malarzem dużych powierzchni i elewacji. Jego hobby to gra w szachy, ogród i seriale telewizyjne.\nTo miasto Bremen, dom jednorodzinny z tarasem i ogrodem położony blisko centrum. Do sklepu jest 7 min drogi na pieszo. Raz w tygodniu przychodzi sprzątaczka. Czas wolny to dwie godziny dziennie + dwa wolne popołudnia w tygodniu.


Sprawdź, jak wzmocnić odporność dziecka w naturalny sposób | Kafeteria.pl\nSprawdź, jak wzmocnić odporność dziecka w naturalny sposób\nANNA ADAMCZYK • dawno temu\nW sezonie jesienno-zimowym wszyscy jesteśmy narażeni na przeziębienia, ponieważ w tym czasie często spada odporność organizmu. Dlatego należy ją wzmocnić - najlepiej za pomocą naturalnych preparatów przeznaczonych do tego celu.\nZdjęcie autorstwa Marka Robinsona\nCzy zastanawiałaś się kiedyś, jakie zalety posiada acerola? A czarny bez? Warto sięgać po produkty zawierające w składzie wyciągi z tych roślin, ponieważ bardzo dobrze wzmacniają odporność organizmu.\nAcerola zawiera bardzo dużą ilość witaminy C — w 100 g znajduje się jej ok. 4500 mg. Poza tym jest źródłem witaminy A, B1, B2, PP oraz wapnia, fosforu i żelaza.\nZ kolei kwiaty czarnego bzu mają działanie przeciwgorączkowe, przeciwzapalne, napotne, wykrztuśne i moczopędne, a owoce — przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, napotne, odtruwające, przeczyszczające i moczopędne.\nTo nie wszystko — sprawdź, jakie inne rośliny w naturalny sposób poprawiają stan zdrowia. Polecamy lekturę artykułów w sekcji "Jak naturalnie wspomóc odporność?" na stronie Parenting.pl.\nSposoby na obniżenie nadciśnienia tętniczego\nInteresuję się literaturą, psychologią, lubię obejrzeć dobry film. Ostatnie moje odkrycie to duńskie seriale kryminalne i tzw. political fiction.\nCzy warto pić herbatę z mniszka lekarskiego? Trzymaj nerwy na wodzy - pomoże ci w tym glutation Sprawdź, czy popełniasz te błędy w swojej diecie Olejki na całe zło. Nietypowe zastosowania, których na pewno nie znasz 5 rzeczy, których możesz nie wiedzieć na temat kichania Typy osobowości Lifting uśmiechu Palenie bardziej niebezpieczne dla kobiet Co jeść, by być zdrowym? Nieswoiste zapalenie jelita Dzieci tyją nie przez geny, ale przez złe nawyki ich rodziców! Krem do masażu z imbirem Reumo TERAPIA – na stawy i mięśnie


Bańka pęka? Chińskie kluby nie płacą zawodnikom - Sport WP SportoweFakty\nLiga chińska Super League\nBańka pęka? Chińskie kluby nie płacą zawodnikom\nAż trudno uwierzyć, ale nieprzyzwoicie bogate kluby Chinese Super League nie wypłacają pensji swoim zawodnikom. 13 z 16 ekipom chińskiej ekstraklasy grozi wykluczenie z rozgrywek i jeśli czarny scenariusz się sprawdzi, liga zostanie sparaliżowana.\nMaciej Kmita 25 Lipca 2017, 18:08\nRobert Lewandowski robi furorę w Chinach\nAnaliza finansowych dokumentów chińskich klubów wykazała, że tylko trzy z nich w stu procentach wywiązują się ze zobowiązań kontraktowych. To Guizhou Hengfeng Zhicheng, Henan Jianye i Yanbian Funde, czyli odpowiednio 10., 12. i ostatni zespół Chinese Super League. To równocześnie kluby, w których próżno szukać gwiazd światowego futbolu, a barw Yanbian Funde broni m.in. znany z Wisły Kraków Richard Guzmics.\nW przypadku każdego innego klubu chińskiej ekstraklasy stwierdzono nieprawidłowości przy wypłacie pensji - zawodnicy nie otrzymują obiecanego im wynagrodzenia w całości. Czas na uregulowanie zaległości kluby mają do 15 sierpnia. W przeciwnym razie grozi im wykluczenie z rozgrywek, a to może doprowadzić do paraliżu Chinese Super League, w której na placu boju zostaną trzy zespoły.\nIdentyczny problem stwierdzono także w czterech klubach chińskiej II ligi i jednym z trzeciego szczebla rozgrywkowego.\nTo szokujące informacje, biorąc pod uwagę, że do tej pory Chiny były postrzegane jako finansowe El Dorado dla piłkarzy. Kluby z Państwa Środka w ostatnich kilkunastu miesiącach mamiły piłkarzy z Europy absurdalnie wysokimi pensjami, na które ci nie mogliby liczyć na Starym Kontynencie. Dość powiedzieć, że ponad połowę miejsc w pierwszej "dziesiątce" najlepiej zarabiających piłkarzy świata zajmują dziś piłkarze z chińskich klubów. Rekordzistą jest Carlos Tevez, któremu Shanghai Greenland ma wypłacać rocznie 38 mln euro. Ale czy wypłaca? Nie jest to takie pewne, ponieważ klub Argentyńczyka też znalazł się na czarnej liście.\nNajlepszych piłkarzy świata perspektywa gry pod Wielkim Murem jednak nie skusiła. Jeśli już ktoś ze znanym nazwiskiem zamienił w ostatnim czasie Europę na Chiny, to piłkarze, dla których Chinese Super League jest ostatnim przystankiem przed emeryturą albo zawodnicy pozbawieni sportowych ambicji, którzy zdają sobie sprawę z tego, że szczyt kariery mają już za sobą.\nZ "Lewym" się nie udało\nJeden z klubów Chinese Super League chciał nawet sprowadzić Roberta Lewandowskiego, ale musiał obejść się smakiem, ponieważ kapitan reprezentacji Polski nie był zainteresowany wyjazdem do Chin. O tym, że "Lewy" był kuszony przez Chińczyków, w rozmowie z portalem WP SportoweFakty ujawnił Cezary Kucharski.\n- Dzwonił do mnie agent zajmujący się ściąganiem gwiazd do chińskiej ligi. Nie padła nazwa klubu, poruszyliśmy tylko kwestię możliwości finansowych. Gdyby "Lewy" zdecydował się na przejście do Chin już teraz, mógłby liczyć na pensję wyższą niż otrzymał Carlos Tevez, byłoby to grubo ponad 40 milionów euro rocznie - zdradził nam w styczniu Kucharski.\nGdyby Lewandowski przyjął tę ofertę, zostałby najlepiej opłacanym piłkarzem wszech czasów. Na razie wystarczy mu miano najlepiej zarabiającego piłkarza w historii Bayernu Monachium i Bundesligi - na mocy podpisanego w grudniu kontraktu rocznie inkasuje ponad 15 mln euro.\nCzy piłkarze przenoszący się do Chin są pozbawieni ambicji?\nAndy Iwan 25-07 19:37 Zgłoś komentarz\nJedwabna wojna kontraktowa CHINY-EUROPA zaczyna nabierać rumieńców chiński balon zaczyna pękać coś mi się wydaje że balon w Europie też zaczyna się napełniac.\nUzi 1985 25-07 19:10 Zgłoś komentarz\nCzyli nikt nie da Ci tyle, ile obiecają Ci Chińczycy? Grecja 2?\nChiny Liga chińska Super League Piłka nożna Carlos Tevez Piłka na świecie Richard Guzmics Robert Lewandowski\nLiga Europy: Ludogorec Razgrad i Ajax Amsterdam w opałach. Drużyna Jakuba Świerczoka zagra w ciszy w Mediolanie


Wyjątkowe mieszkanie na deptaku ulicy Piotrkowskiej. Do zamieszkania od zaraz. Interesująca aranżacja przestrzeni. Budynek z pełnymi mediami miejskimi i windą.\nMieszkanie jest całkowicie umeblowane i wyposażone. Został zmieniony pierwotny układ pomieszczeń - aktualnie jest tutaj duży pokój dzienny i niewielka sypialnia. W kuchni niewielka lodówka, płyta gazowa, piekarnik, wyciąg, mikrofala i drobne wyposażenie. Łazienka razem z toaletą z wanną i pralką. W przedpokoju bardzo duża szafa wnękowa.\nOpłata dla właściciela to 1000 zł plus koszty eksploatacji 600 zł. Łączny koszt najmu to 1600 zł plus Internet. Kaucja 1600 zł.\nZobacz Wirtualny Spacer: https://panoramy.galactica.pl/virgo/263515\nNumer oferty: ARL-MW-1004\n2 pokoje49,23 m2\nŁódź, Widzew, Zarzew, Leopolda Tyrmanda


Strona główna / Psy / Opieka nad psem / Higiena jamy ustnej u psów i kotów\nPielęgnacja jamy ustnej u psów i kotów jest bardzo ważna, ale wciąż tylko niewielki procent właścicieli dba o uzębienie swoich pupili. Tymczasem zaniedbania mogą prowadzić nie tylko do rozwoju kamienia nazębnego i nieprzyjemnego zapachu z jamy ustnej, ale też poważniejszych powikłań.\nDlaczego dbanie o jamę ustną jest takie ważne?\nPodobnie jak u ludzi, zaniedbania i brak higieny może prowadzić do poważnych problemów – stanów zapalnych dziąseł, paradontozy, ropni, wypadania zębów, a nawet ogólnoustrojowych powikłań. Dodatkowo pojawia się halitoza – nieprzyjemny zapach z jamy ustnej pupila, który może negatywnie wpływać na relacje z opiekunem. Brak dbania o zęby powoduje stopniowe odkładanie się osadu nazębnego, który następnie zmienia się w trudny do usunięcia kamień nazębny.\nKontrole u lekarza weterynarii\nBardzo ważne są regularne wizyty kontrolne, np. przy corocznych szczepieniach zawsze warto sprawdzić stan zdrowia jamy ustnej zarówno u psów, jak i u kotów. Jeśli kamień nazębny jest zaawansowany lub istnieje konieczność usunięcia zębów lekarz weterynarii może wtedy podjąć decyzję o zabiegu sanacji jamy ustnej. Ważne jest dbanie o jamę ustną też po takim zabiegu, dziąsła są wtedy podrażnione, dlatego przydatny jest żel FreshAid, który ma właściwości łagodzące. Żeby ograniczyć ryzyko ponownego odkładania się kamienia nazębnego trzeba dbać o codzienną higienę jamy ustnej.\nJak dbać o zęby u psów\nPoczątkowo trzeba przyzwyczaić pupila do zabiegu czyszczenia zębów. Dobrym pomysłem będzie weterynaryjna pasta o smaku atrakcyjnym dla psów np. mięsnym. Dzięki temu jej stosowanie będzie dla pupila przyjemnością. Początkowo tylko smarujemy dziąsła i zęby, a gdy pies się przyzwyczai można zacząć nakładać pastę na gazik i przecierać ząbki – także te w tylnej części jamy ustnej. Na ostatnim etapie pastę nakładamy na szczoteczkę i tak czyścimy zęby – dzięki temu skuteczność zabiegu będzie jeszcze większa. Dobrze sprawdza się pasta Zymodent, która posiada naturalne enzymy rozpuszczające osad nazębny oraz inne składniki, które chronią przed rozwojem kamienia nazębnego. Szczególnie dokładnie trzeba czyścić zęby u psów małych ras, ponieważ często mają one predyspozycje do szybszego odkłania się płytki bakteryjnej. Jeśli pasta jest przyjemna w smaku, tak jak Zymodent, pies szybko powinien przyzwyczaić się do codziennych zabiegów pielęgnacyjnych.\nJak dbać o zęby u kotów\nKoty mają problemy ze zdrowiem jamy ustnej częściej niż psy, szczególnie stany zapalne dziąseł. Dlatego u tego gatunku pielęgnacja jamy ustnej jest szczególnie istotna. Przyzwyczajanie do czyszczenia zębów powinno być stopniowe, podobnie jak u psów. Niektóre koty nie pozwalają sobie jednak na czyszczenie zębów. U takich zwierząt warto stosować codziennie żel pielęgnacyjny FreshAid, który jest bardzo wygodny w podawaniu (wystarczy podać kilka kropli do jamy ustnej). FreshAid ma postać żelu, który osadza się w przestrzeniach międzyzębowych, a jego składniki zapobiegają odkładaniu się płytki nazębnej i łagodzą stany zapalne dziąseł, oraz, co ważne, szybko likwidują nieprzyjemny zapach.\nCodzienna pielęgnacja jamy ustnej u psów i kotów wcale nie jest trudna, a korzyści dla zdrowia pupili są ogromne. Taki zabieg powinien wejść w codzienną rutynę tak samo jak np. spacer, czesanie czy karmienie.\nWięcej informacji możecie zobaczyć na filmie o higienie jamy ustnej u psów i kotów.\ndata publikacji artykułu: 2018-04-18\nJakiego kota wybrać dla rodziny z dzieckiem?\nOrangutany giną przez produkcje słodyczy\nZ psem w pracy


Opinia Stowarzyszenia w sprawie Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie transportu odpadów. – S-DGSA\nOpinia Stowarzyszenia w sprawie Rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie transportu odpadów.\nW związku z projektem z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów, w tym dla środków transportu i sposobu transportowania, Stowarzyszenie DGSA przygotowało opinię do projektu. Opinia sostała przesłana do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oraz do Ministerstwa Środowiska.\n2013-04-15 Opinia w sprawie RMS w sprawie transportu odpadów-MS.pdf\n2013-04-15 Opinia w sprawie RMS w sprawie transportu odpadów-MT.pdf


KOMODA LIDO LK3D, GIB - Meble - sklep meble.pl\nKomoda Lido to niezbędny mebel w każdym pokoju dziecięcym lub młodzieżowym. Jest bardzo pojemna. Głębokie szuflady i półki pozwolą na przechowywanie w niej ubrań, rożnego rodzaju drobiazgów, zabawek czy przedmiotów codziennego użytku. Jednocześnie bez problemu zachowamy w niej porządek. Komoda ta dostępna jest w kilku rozmiarach, dzięki czemu dopasujemy ją do każdego wnętrza, nawet tego niewielkiego. Wyróżnia się bardzo prosta, nowoczesną stylistyką, która spodoba się i małym dzieciom, i starszym już nastolatkom. Do tego mamy do wyboru kilka wariantów kolorystycznych tego mebla.\n447,00 363,41 23.00 447,00 PLN\nRata już od 11,41 PLN\nRata już od 11,55 PLN\nSTOLIK NOCNY LIDO LSNOC\nREGAŁ TENUS TR2D50\nŁAWA LIDO LŁAWA DUŻA\nTemat: KOMODA LIDO LK3D


Mieć orbitreku żylaki można Rajstopy na żylaki czarne grube\nPacjent jest wypisywany ze szpitala w dniu zabiegu lub w dniu następnym. żylaki kończyn dolnych są częstym problemem, który dotyczy nie tylko kobiet, ale również mężczyzn. żylakowatość ( żylaki pierwotne i wtórne, żylaki w. 13 informuje czytelnika o rysunkach wykonanych w. z wyrazami szacunku. gdzie można usunąć żylaki w winnicy najlepsze zawierają w składzie środki znieczulające, takie jak lidokaina i benzokaina.\nodżywianie się i aktywność fizyczna to dwa obszary popularnie rozumianego stylu życia, które – zgodnie z naukowymi ustaleniami, ale i w przekonaniach większości społeczeństwa – są szczególnie istotne wśród ogółu uwarunkowań zdrowia. w przyszłości więc, gdy zastanowisz się gdzie usuwać żylaki na podhalu – odpowiedź będzie gotowa! wybór miejsca, gdzie chcemy usunąć żylaki, powinien uwzględniać doświadczenie lekarza przeprowadzającego zabieg oraz posiadanie w ofercie kliniki lub gabinetu, certyfikowanego sprzętu medycznego. żylaki na mosznie diohespan. taką samą informację potwierdza sam jacques- yves cousteau w książce pod tytułem guide to the sea and index wydanej gdzie usunąć żylaki w łodzi w 1974 roku, gdzie na s. badania pokazują, że aż 72 proc. operacja żylaków.\nposts about jak usunac hemoroidy written by biobio. pacjenci szukali zabiegu leczenie żylaków nóg w pobliżu łodzi, w miejscowościach: konstantynów łódzki, zgierz, pabianice, łask, bełchatów oraz tomaszów mazowiecki. · utworzono: · zaktualizowano:. wytłumaczy szczegółowo, pokieruje co dalej i gdzie się udać. żylaki krocza i sromu w ciąży pojawiają się u 40 procent kobiet. żylaki w łodzi. żylaki są stale rozszerzane, nierównomiernie faliste wiednia.\ntabletki na żylaki venosan. przyczyny żylaków krocza i sromu w ciąży. w pazdzierniku roku usuwałem żylaka kończyny dolnej metodą celon w klinice dr mrozowskiego w łodzi. on po badaniu zadecyduje o ewentualnym leczeniu zabiegowym żylaków. kobiet w naszym kraju skarży się na częste lub sporadyczne dolegliwości związane z niewydolnością żył kończyn dolnych, w tym żylaki. krem varikosette stosowane w ogólnym schemacie leczenia żylaków.\naby wyeliminować pajączki, jak również pozbycie się innych objawów choroby żylaki, krem stosowany do więcej niż dwa tygodnie. flebo complex jest sprawdzoną formułą, opartą na naszych wynikach, a także na. kot i żylaki odbytu. wspieram również profilaktykę chorób naczyń krwionośnych oraz działania zapobiegające dalszym postępom już występujących schorzeń. znacie i możecie polecić jakąs dobrą klinike z poznania lub okolic. gdzie tanio usunąć żylaki w poznaniu? flebologia to domena m. żylaki na nogach to problem wielu polek. chirurg, flebolog, proktolog. w niektórych przypadkach, takich jak w czasie ciąży, zaleca się stosowanie kompozycji podczas całego okresu ciąży.\nlekarze mówią także o żylaki, żylaki lub żylaki. niżej zamieszczamy opinię czytelniczki, która dzięki venosin 520 mg usunęła żylaki. dzień dobry, dwa tygodnie temu miałam usuwany żylak metodą laserową na jednej nodze. gdzie usunąć żyły pająka na nogach reticulum naczyniowe na nogach często występuje w zawodach " stojących" : fryzjerach, nauczycielach, sprzedawcach. inne dostępne sposoby to miniflebektomia i. seweryna sterlinga 27/ 29, budynek cotton house, i piętro, łódź • mapa. pończochy medyczne uciskowe 2 klasa kompresji są profesjonalnym produktem medycznym, który dzięki zastosowaniu zmiennego, stopniowanego ucisku wykazuje działanie przeciwżylakowe. jest w stanie wzmocnić ściany naczyń krwionośnych, usunąć obrzęk, ubarwić skórę. tendencje do powstawania żylaków nóg można również odziedziczyć. żylaki powt. wcześniej, w innym gabinecie, miałam ostrzykiwane żylaki ( skleroterapia).\npowiększona macica może tamować odpływ krwi z dolnych części ciała do serca. wyszyńskiegojózefów. pl flebo complex jest starannie opracowanym suplementem diety, który pomaga całkowicie usunąć żylaki. - nie wiem, czy nam zapłacili, bo przekroczyliśmy limity i część zabiegów jest nierozliczona - mówi prezes konopacka.\nw warszawie znajduje się wiele placówek, w których przyjmują chirurdzy naczyniowi usuwający żylaki. efekt wspaniały po żylaku ani śladu. doktor iwona radziejewska i doktor naser dib tłumaczą, że niewydolność żylna to choroba, która wymaga odpowiedniego sposobu leczenia. laserowe usuwanie żylaków. szczególny przypadek – żylaki w ciąży. gdzie usunąć żylaki w łodzi chirurg naczyniowy, chirurg. warto wiedzieć, że średnia cena laserowego usuwania żylaków w krakowie to około 3000 zł za jedną nogę. „ minimalna wersja”, która w rzeczywistości nieszkodliwe pajączki, które wielu uważa poszkodowanych, jak kosmetycznie przeszkadza.\nredakcja abczdrowie odpowiedź udzielona automatycznie. rany po zabiegu zszywa się lub zamyka za pomocą plastrów ( stripów). raz pojawiło się w jednym miejscu coś w rodzaju wybroczyny, stwardnienia. 84 poziom zaufania. more gdzie usunąć żylaki w łodzi images. : centrum medycznego nasmed ( praga- południe), gdzie żylaki można usunąć wieloma metodami: operacyjne, laserowo, jak i z wykorzystaniem specjalnego kleju. osobiście bardzo jestem zadowolona z zabiegu sclerosafe w poradni flebologicznej w gdyni ( dr borecka sobczak). istotną rolę odgrywa tu dziedziczność, czyli pojawianie się naczyniowych gwiazdek na twarzy i ciele osób, których rodzice cierpieli na tę samą chorobę. specjalizuję się w kompleksowej diagnostyce oraz leczeniu chorób układu krążenia.\nrano kiedy noga jest. wykonujemy także drobne zabiegi w zakresie chirurgii ogólnej, chirurgii plastycznej, zabiegi z zakresu ginekologii estetycznej, zabiegi leczenia chrapania laserem. • od 1 500 zł. okazało się, że powstał zakrzep, który lekarz musiał nakłuć i wycisnąć. przez pierwsze pięć dni nie odczuwałam praktycznie bólu, natomiast od tygodnia ten ból nie pozwala mi normalnie funkcjonować tzn.\nto sine zgrubienia na miednicy nie tylko nie wyglądają zbyt estetycznie, ale również sprawiają ból. właśnie dlatego, aby mieć gwarancję, że żylaki zostaną usunięte z wykorzystaniem lasera, warto zapoznać się z ofertą prywatnych placówek. w centrum medycznym venomed ( dawniej fragmat- med) leczymy żylaki kończyn dolnych, hemoroidy oraz przepukliny. żylaki okolic intymnych ciężko usunąć, dlatego trzeba im zapobiegać. cena zależy od wielu czynników, takich jak prestiż czy lokalizacja kliniki, stopnia trudności zabiegu, defektu pacjenta, itd.\npodstawą hospitalizacji w ramach kontraktu z nfz jest aktualne skierowanie. flebo complex skład. żylaki w ciąży mogą mieć także inne przyczyny. „ pan doktor, szczegółowo i precyzyjnie przeprowadził badanie oraz omówił dalsze kroki jakie należy podjąć w leczeniu.\npowstają one głównie na nogach, czasami również w obszarze efekty miednicy. tomasz stawski chirurg, jaworzno. płatność następuje przy odbiorze paczki. flebocomplex jest skierowany do konsumentów, którzy mają widoczne żylaki, które chcieliby usunąć. nieleczona choroba może bowiem doprowadzić do rozwoju groźnych powikłań.\nżylaki a orzeczenie o niepełnosprawności. jest w stanie w sposób najbardziej profesjonalny ocenić zmiany w funkcjonowaniu żył i ewentualnie dopiero wtedy może skierować nas w stronę chirurga. objawy żylaków początkowe objawy żylaków to pojawienie się niewielkich pęcherzyków na powierzchni skóry, ból i ciężkość nóg ( co najczęściej objawia się po dostatecznie silnym wysiłku fizycznym. podstawą hospitalizacji w ramach kontraktu z nfz jest aktualne skierowanie. żylaki w metodzie klasycznej usuwa się z drobnych nacięć skóry z użyciem specjalnych haczyków i szczypczyków. oto lista 6 klinik w częstochowie, w których można usunąć żylaki. ocet można wcierać w dotknięte obszary ciała, można robić kompresy. żylaki sromu w ciąży, ale także żylaki na macicy i żylaki w pochwie powodowane są także uciskiem, jaki wywiera na nie rosnący płód. pani anna ma 46 lat, mieszka w grudziądzu i pracuje w sklepie spożywczym.\nz powodu żylaków cierpią głównie kobiety po 40.  jak leczyć ból gardła lekami i domowymi sposobami. żywokost na żylaki. według producenta może pomóc w odzyskaniu pełnej sprawności fizycznej, złagodzeniu objawów i uzyskaniu gładkich nóg w ciągu zaledwie 28 dni po zastosowaniu suplementu. " szpital nie zamierza przepraszać, a za zabieg wystawił fakturę do nfz. to z kolei zwiększa już zaistniały zastój w żyłach. gdzie usunąć żylaki w łodzi gdy dołączą do niego symptomy takie jak bolesne skurcze kończyn dolnych czy pękające naczynka, to znak, że pora wybrać się do flebologa, czyli tak zwanego lekarza od żył. mogą to być jasne, pojedyncze zmiany, najczęściej w formie pajączków, ale mogą to być również duże żylaki prowadzące do obrzęków nóg, bóli i kurczy nóg, uczucia zmęczenia i ciężkości nóg, drętwienia nóg, zespołu niespokojnych. leczyc żylaki u mężczyzn i kobiet z ocet jabłkowy. kuracja na zmiany żylne venosin 520 mg daje znakomite efekty w przypadku żylaków.\nw formie kremu) aloesu. argo centrum medyczne. roku życia oraz osoby pracujące w pozycji stojącej ( np. aby sprawdzić, czy szpital medicover wykonuje daną operację lub zabieg, zadzwoń pod numer infoliniilub sprawdź w punkcie. w tej sytuacji fakt znalezienia zmian zwyrodnieniowych również w prawym kolanie nie ma żadnego znaczenia. unikalna formuła sprawia, że preparat dociera w chorobowo zmienione miejsca i leczy je.\nprzyczyny powstawania żylaków. tradycyjnym sposobem leczenia jest także syrop z cebuli. stres i napięcie stóp w ciągu dnia, ciasna bielizna, wysokie obcasy, aw rezultacie żylaki, w domu, które trudno jest wyleczyć. fryzjerzy, sprzedawcy czy nauczyciele). musimy w pierwszej kolejności zdać sobie sprawę, że nieleczone zmiany mogą prowadzić do owrzodzeń. ocet jabłkowy na żylaki należy stosować w sposób zewnętrzny, albo poprzez wcieranie płynu w miejsca, gdzie występują żylaki albo przyrządzić maść z octu, mocno starkowanej marchewki, ułamkiem buraka oraz wyciągiem ( np.\nnasi lekarze odpowiedzieli już na kilka podobnych pytań innych użytkowników. najniższa cena 3250. długie uciskowe pończochy medyczne ( 2 klasa kompresji 23- 32 mmhg) marki pani teresa medica. za kilka minut skontaktuje się z tobą operator, w celu ustalenia wszystkich szczegółów związanych z gdzie usunąć żylaki w łodzi doręczeniem przesyłki. niezależnie od przyczyn ich wystąpienia, żylaki kończyn dolnych trzeba leczyć - zaniedbane mogą bowiem doprowadzić do rozwoju groźnych powikłań.\npodana cena jest orientacyjna - została wygenerowana na podstawie średniej cen zawartych w prawdziwych historiach użytkowników estheticon. rak prostaty specjaliści w łodzi. tagi: gdzie usunąć żylaki, klinika medyczna, klinika nowy targ, lasermed nowy targ, leczenie żylaków, żylaki, żylaki nowy targ, żylaki podhale. min a potem spacer i do domu. uzyskałem dyplom lekarza akademii medycznej w łodzi ( numer prawa wykonywania zawodu. jeżeli nie posiadasz skierowania, zgłoś się do lekarza, który je wystawi.\nw tej sprawie najlepiej skonsultować się bezpośrednio z chirurgiem ogólnym. warto wybrać miejsce, które zapewnia kompleksową obsługę pacjenta – zaczynając od diagnostyki, przez sam zabieg, po opiekę pozabiegową. beauty centrum estetyki ( łódź polesie), gdzie można poddać się zabiegowi laserowego usuwania żylaków oraz skleroterapii. venosin 520 mg to skuteczna kuracja usuwająca żylaki, hemoroidy i popękane naczynka. po zabiegu na kończynę zakłada się opatrunek uciskowy ( pończocha). gdzie usunąć żylaki w krakowie? aby przyspieszyć powrót do zdrowia, można zażywać preparaty wspomagające układ odpornościowy np. już od dłuższego czasu nosze się z zamiarem usunięcia żylaków i szukam kliniki, gdzie zrobią to od reki i za przystepne pieniądze. działa również profilaktycznie oraz szybko łagodzi obrzęk i opuchnięcie nóg.\nŻylaki kopńczyn dolnych\nOwcze mydlem żylaki pomoga mieko\nContact: +94 (0)6357 554661 Email: [email protected]\nVaricobooter żylaki krem / Powrózka lewatywa żylaki


Błękitni Futory pewnie pokonują Roztocze Rudę Różaniecką, wygrana Czerwonych Cewków oraz pierwsze zwycięstwo Czarnych. Za nami 5 kolejka lubaczowskiej A klasy. Sprawdźcie wyniki.\nLoteria AutoLokata 14: wiemy kto wygrał mieszkanie i samochód [LISTA ZWYCIĘZCÓW]\nW sobotę w Miejskim Domu Kultury w Lubaczowie poznaliśmy wszystkich zwycięzców loterii AutoLokata 14 której organizatorem był Bank Spółdzielczy w Lubaczowie. W sumie rozlosowano nagrody o wartości 250 tysięcy złotych. Jeżeli brałeś udział w konkursie sprawdź czy wygrałeś!\nW lasach pojawiły się grzyby [FOTO]\nSezon na grzybobranie rozkręca się na dobre. W lasach widać coraz więcej grzybiarzy. Mieszkańcy w ostatnim czasie zebrali sporo grzybów o czym świadczą zdjęcia jakie dostaliśmy od czytelników.\nW sobotę (11.09) w Domu Kultury w Krowicy Samej będzie kolejna okazja do wzięcia udziału w Narodowym Czytaniu "Moralności Pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej. Będzie też spektakl w wykonaniu Teatru Amatorskiego "Rozmyty Kontrast".\nStrona 10 z 558


Domy Nowe Drawsko,\nDomy Osiek Drawski\n1 864,66 zł/m²\n20,51 zł/m² 20.51 PLN\nWynajme lokal uzytkowy o powierzchni 195 m zlokalizowany przy ul. Gen.Sikorskiego 25 w kamienicy w centrum Czaplinka (Rynek) Lokal polozony...\n17,46 zł/m² 17.46 PLN\nLokal gastronomiczny klimatyzowany Ogrodowa\nWynajme prosperujacy lokal gastronomiczny "los Americanos". Lokal moze byc przejety od pazdziernika 2018. Mozliwosc przejecia istniejacego wyposazenia. Na...\nAtrakcyjne, rozkładowe mieszkanie na parterze w Czaplinku z nowym garażem (na podwórku obok domu) - cena 159 500 zł za całość Dwa duże pokoje,...\nBurmistrz czaplinka ogłasza ustny przetarg nieograniczony na sprzedaż: nieruchomości oznaczonej nr działki 532/26 o pow. 0,2551 ha, położonej...\nDom wolnostojący zlokalizowany w Czaplinku, na fajnej działce w pobliżu Jeziora Czaplino.Główne atuty nieruchomości: cicha i spokojna...\nDom nad jeziorem, czaplinek okolica, pojezierze Drawskie. Dom urokliwie położony na działce o pow.1829 m2 w odległości ok. 50 m od jeziora....\n1 446,18 zł/m²


Salon Kosmetyczny Kraków, Krowodrza (516)\n2.4 km Czarnowiejska 41, 43, 30-049, Kraków, Krowodrza\n1.5 km Wrocławska 5B, 30-006, Kraków, Krowodrza\n2.9 km Armii Krajowej 93, 3, 30-150, Kraków, Krowodrza\n1.1 km Wrocławska 80/52, 31-302, Kraków, Krowodrza\n2.0 km ul. Juliusza Lea 19, 30-048, Kraków, Krowodrza\n1.9 km ul. Grenadierów 7E, 30-085, Kraków, Krowodrza\n2.4 km czarnowiejska 51, 4, 30-049, Kraków, Krowodrza\nRegulacja brwi + laminacja + malowanie farbą\nHenna brwi z regulacją Krowodrza\nZabiegi na ciało Krowodrza\nMaska algowa Krowodrza\nZabiegi kwasem hialuronowym Krowodrza\nOczyszczanie pleców Krowodrza\nUsuwanie blizn, rozstępów, przebarwień Krowodrza\nZabiegi dla kobiet w ciąży Krowodrza\nKosmetyczka na Krowodrzy\nUroda to biznes na całym świecie, także w Polsce. Kosmetyczki działają w branży urody. W Krakowie kosmetyczek jest wiele, kilka salonów dobrej klasy można też znaleźć na Krowodrzy. Pracowita i solidna kosmetyczka na Krowodrzy oferuje szerokie spektrum zabiegów związanych z urodą. Zajmuje się cerą, skórą, paznokciami oraz makijażem. Potrafi wyszczuplać i ujędrniać, zna wiele technik dbałości o cerę.  Kosmetyczki posiadają w ofercie: Oczyszczanie cery Ujędrnianie cery Nawilżanie cery Odmładzanie cery za pomocą np. kwasu hialuronowego, wstrzykiwanego w zmarszczki wokół ust czy brody lub czoła Prasowanie zmarszczek specjalistycznym żelazkiem, dzięki czemu pani młodnieje szybko o co najmniej 10 lat Ujędrnianie skóry, wyszczuplanie; Usuwają drobne przebarwienia i blizny za pomocą np. mikrodermabrazji Stosują nowoczesne urządzenia w swojej pracy – np. kapsułę sauna infrared, urządzenia do peelingu kawitacyjnego czy mikrodermabrazji; Wykonują manicure i pedicure Usuwają zrogowaciały naskórek i dodają miękkości skórze np. pięt; Wykonują makijaż biznesowy, okolicznościowy, weselny w ustalonej z klientką kolorystyce Regulują brwi i farbują henną rzęsy Po kompleksowej wizycie u takiej specjalistki każda pani wygląda o wiele lepiej i młodziej. Kosmetyczki solidnie pracują, aby klientki cieszyły się urodą oraz pięknie prezentowały się o każdej porze dnia, a także wieczorem. Posiadają szeroką paletę kremów do twarzy, pudrów i podkładów, pomadek do ust, tuszy do rzęs. Wykonują również makijaż permanentny, dzięki któremu usta stają się np. czerwone na cały rok, a po tym czasie uzupełniają pigment. Potrafią zrobić trwałe kreski pod oczami jako makijaż permanentny oczu. Popularny coraz bardziej jest makijaż permanentny brwi w kolorach brązowym lub czarnym. W Krakowie na Krowodrzy do kosmetyczki warto się wybrać, ponieważ dzięki temu można zmienić swój wygląd na lepsze, wyglądać elegancko oraz w pełni profesjonalnie. Salony kosmetyczne są czyste, zadbane, eleganckie. Spokojnie można zadbać w nich o zdrowie oraz urodę, poprawić nastrój, porozmawiać o nowinkach z dziedziny pielęgnacji. Kosmetyczki często dają klientkom próbki kosmetyków – kremów, żeli, itp. Miewają również w sprzedaży markowe kremy, żele, toniki i inne specyfiki do pielęgnowania damskiej urody. Kosmetyczki w salonach na Krowodrzy mają pełne wykształcenie, dbają o klientki, pracują na renomę salonu oraz własną. Działają od lat, dzięki czemu posiadają doświadczenie i nieustannie podnoszą kwalifikacje.


NASA i MIT opracowali samolot przyszłości. Jego elastyczne skrzydło będzie zmieniać kształt | Technologie na Next Gazeta\nNASA i MIT opracowali samolot przyszłości. Jego elastyczne skrzydło będzie zmieniać kształt\nBartłomiej Pawlak 02.04.2019 14:29\nNASA, wraz z instytutem MIT, opracowała projekt samolotu ze skrzydłem składającym się z kilkuset elementów. Ma być "elastyczne", by zmieniać swój kształt w trakcie lotu. Jeśli pomysł wejdzie w życie, samoloty przyszłości mają mieć lepszą sterowność i być bardziej oszczędne.\nfot. Eli Gershenfeld, NASA Ames Research Center\nChoć samoloty pasażerskie stają się coraz bardziej nowoczesne i oszczędne, to sama konstrukcja tych maszyn niemal nie zmieniła się od kilku dekad. Co prawda, wielokrotnie w samolotach mieliśmy już wprowadzane bardzo istotne usprawnienia (np. zmiana kształtu okien na owalne), ale wciąż możemy mówić o konstrukcji, która jest kompromisem, a nie ideałem.\nNASA i MIT wymyślili skrzydło na nowo\nTeraz NASA wraz z prestiżowym instytutem Massachusetts Institute of Technology (MIT) ogłosili projekt nowego typu skrzydła. W artykule opublikowanym przez MIT czytamy, że "zespół inżynierów zbudował i przetestował radykalnie nowy rodzaj skrzydła samolotu".\nZaprojektowane przez nich skrzydło składa się z setek lub tysięcy ściśle połączonych ze sobą elementów. Razem tworzą elastyczną i lekką, ale jednocześnie wytrzymałą siatkę, którą jest następnie pokrywana cienką warstwą materiału polimerowego tworząc w ten sposób powłokę skrzydła.\nNaukowcy z NASA i MIT opracowali koncept samolotu przyszłości fot. Kenny Cheung, NASA Ames Research Center\nWynalazek naukowców z NASA i MIT w efekcie daje znacznie lżejszą konstrukcję skrzydła od stosowanych obecnie, a wykonanych z metalu i kompozytów, zachowując przy tym taką samą sztywność. Różnica jest kolosalna, bo nowa konstrukcja ma gęstość 5,6 kilograma na metr sześcienny. Dla porównania, guma ma gęstość około 1500 kilogramów na metr sześcienny, podaje MIT.\nSkrzydło przyszłości będzie zmieniać kształt w trakcie lotu\nSkrzydło NASA i MIT może też w trakcie lotu zmieniać kształt dostosowując się do konkretnej fazy lotu. Będzie korzystać przy tym z silniczków lub robić to pasywnie. Wszystko dlatego, że każda faza (start, lądowanie, lot czy manewrowanie) potrzebuje nieco innej konstrukcji skrzydła.\nObecnie stosowane skrzydła są nieruchome, dlatego samoloty używają klap i slotów do zapewnienia odpowiedniej siły nośnej przy mniejszych prędkościach i lotek do przechylania maszyny. Skrzydło przyszłości ma z kolei dostosowywać swój kształt, aby zapewnić możliwie najlepszą sterowność w każdej fazie lotu, co z kolei przełoży się na niższe zużycie paliwa.\nNaukowcy z NASA i MIT opracowali koncept samolotu przyszłości fot. Eli Gershenfeld, NASA Ames Research Center\nCo więcej, produkując skrzydło nowego typu, konstruktorzy będą mogli stworzyć kształt dowolnej figury geometrycznej, która będzie najlepsza.\nFakt, że większość samolotów ma taki sam kształt, wynika z kosztów produkcji. Nie zawsze jest to najbardziej efektywny kształt\n- wyjaśnia w artykule Benjamin Jenett z MIT.\nSkrzydło przetestowano w tunelu aerodynamicznym\nNaukowcy opracowali też metodę produkcji, dzięki której stworzenie każdej z części skrzydła zajmuje zaledwie 17 sekund. Co więcej, przetestowali gotowy model w tunelu aerodynamicznym. Był to egzemplarz, w którym poszczególne elementy zostały połączone ręcznie, a w przyszłości mają zająć się tym roboty. Rezultaty eksperymentu okazały się lepsze od oczekiwanych.\nNowe skrzydło zaprojektowano tak, aby zmieściło się w tunelu aerodynamicznym NASA w Langley Research Center, gdzie zachowywało się nawet lepiej niż przewidywano\n- dodał Jenett.\nNaukowcy z NASA i MIT opracowali samolot przyszłości fot. NASA\nNaukowcy dodają, że struktura, z której wykonano skrzydło, może przydać się nie tylko w branży lotniczej. Być może zostanie w przyszłości wykorzystana do budowy łopatek turbin wiatrowych, mostów lub elementów statków kosmicznych.\nNa realne wykorzystanie wynalazku będziemy musieli jeszcze trochę poczekać. Szanse na to, że projekt zostanie wykorzystany, są jednak spore. Pozytywnie o pomyśle wypowiedział się już nawet badacz firmy Boeing, jednego z największych koncernów lotniczych.\nPo drugie za projektem stoi potężna NASA, która - choć jest agencją kosmiczną - przyczyniła się do powstania wielu bardzo przydatnych rozwiązań dla samolotów pasażerskich. Wiele z wynalazków stworzonych przy udziale amerykańskiej agencji jest stosowanych dziś powszechnie w lotnictwie, np. bardzo popularne winglety (zagięte lub rozdwojone końcówki skrzydeł) lub szewrony (ząbkowane zakończenie osłon dyszy silników).\nW Stanach technika idzie do przodu, wymyślają coraz to nowe rzeczy i rozwiązania. U nas w szkołach pali się książki razem z księdzem. Ot taka mała różnica. Naród wybrany, tylko nie wiadomo przez kogo.\nJaki jest sens porównywania gęstości płata z gęstością litej gumy? Czy płaty obecnych samolotów są wykonywane z litej gumy?\nA co PI-SS-dzielskie naukowce wymyslili oprocz snopowiazałki i kropideł za rzadami kaczego geja?\nJutro ten pomysł znajdzie się w Chinach. Złodzieje nie próżnują.\n"Pozytywnie o pomyśle wypowiedział się już nawet jeden badaczy Boeinga". Hmmm.\nMacierewicz: to skrzydlo nie jest z zelaza?\nJakos mi się ten stary dowcip przypomniał jak to amerykański F16 (wtedy) z sowieckim kukuruźnikiem się ścigał i temu ostatniemu przy trzecim machu zaczęła się zmieniać geometria skrzydel...\nWynaleźli pióra? Cóż, natura zrobiła to wcześniej.\npomysł zmieniać swój kształt w trakcie lotu to juz ptoki majom\nGomulka zdajac mature w 75 roku zycia na pytanie z chemii - wymienic nieksztaltne cialo lotne\nGomulkowa skarcila- jakbys powiedzial wrona zaliczy bys i chemie i biologie


Spalił kobietę, aby zatrzeć ślady kradzieży. Trafi na obserwację - tvp.info\nSpalił kobietę, aby zatrzeć ślady kradzieży. Prawdopodobnie trafi na obserwację\nRafał Pasztelański 18.08.2016, 21:25 |aktualizacja: 19.08.2016, 06:35\n(fot. arch.PAP/Marcin Bielecki)\n– Macie mnie słuchać, inaczej spalę was jak tę k… z Warszawy – w taki sposób 37-letni Krzysztof K. miał terroryzować kompanów z celi. Musiał być bardzo przekonujący, bo doświadczeni przestępcy zdecydowali się na rzadki w tym środowisku krok: zawiadomili policję. Śledczy ustalili, że K. rzeczywiście może mieć na sumieniu brutalną zbrodnię.\nOkazało się, że K. prawdopodobnie podpalił mieszkanie z pijaną w sztok gospodynią w środku. Pożar miał zatuszować kradzież mocno zużytych telefonów, telewizora i drobnych kosztowności.\n– Właśnie skierowaliśmy Krzysztofa K. na badanie psychiatryczne. Możemy przyjąć z duża dozą pewności, że biegli będą chcieli, aby podejrzany trafił na zamkniętą obserwację psychiatryczną, która wykaże, czy jest on poczytalny – mówi tvp.info prok. Przemysław Ścibisz z Prokuratury Okręgowej w Warszawie.\nTo nie wypadek\n1 lipca 2015 r. w mieszkaniu na parterze bloku przy ul. Dalekiej na stołecznej Ochocie wybuchł pożar. Gospodyni lokalu, 62-letnia kobieta trafiła do szpitala z rozległymi oparzeniami. Po kilku dniach zmarła nie odzyskawszy przytomności. Nic nie wskazywało na to, że wydarzenie może mieć inne tło niż nieszczęśliwy wypadek. Tym bardziej, że choć lokal nie cieszył się najlepszą sławą, to jednak na ciele kobiety nie znaleziono śladów przemocy.\nSprawa została, więc szybko zamknięta. Jednak kilka miesięcy później do śledczych zgłosił się pensjonariusz jednego z zakładów karnych. Opowiedział, że razem z dwoma innymi kompanami siedział w celi z „prawdziwym szajbusem”. Krzysztof K. miał regularnie grozić towarzyszom niedoli, że „zrobi z nimi porządek”. Miał także grozić ich spaleniem. W czasie rozmów przechwalał się, że właśnie w taki sposób zabił kobietę w Warszawie.\nOsadzeni dogadali się, że zawiadomią o tym, co usłyszeli, policję. Jeden z nich opowiedział o wszystkim w czasie przesłuchania..\nSprawa trafiła do policjantów z wydziału do walki z terrorem kryminalnym i zabójstw KSP. Ci wespół z prokuraturą zaczęli sprawdzać, czy K. rzeczywiście jest zamieszany w morderstwo. Śledczy szybko ustalili, że donos zza krat jest prawdziwy. W czerwcu K., który w tym czasie przebywał już na wolności, został zatrzymany. – W czasie postępowania ustaliliśmy, że Krzysztof K. poznał ofiarę dzień wcześniej i przed tragedią pili razem alkohol. Zdobyliśmy nagranie z monitoringu, z którego wynika, że podejrzany wychodzi z bloku, w którym doszło do pożaru. Po ok. minucie wraca i wychodzi z walizką. Telefonował także do siostry z aparatu zabranego z domu zamordowanej kobiety – wyjaśnia prok. Ścibisz.\nKrzysztof K. przyznał, że był w mieszkaniu ofiary, ale kategorycznie zaprzeczył, aby miał coś wspólnego z pożarem. Przekonywał, że pewnie, pijana kobieta zasnęła z papierosem w ręku. Nie wzbraniał się przed zarzutami o kradzież i przywłaszczenie przedmiotów zabitej. Usłyszał jednak zarzuty.\nMocnym dowodem przeciwko K. może być fakt, że na zapisie z monitoringu widać, jak rękawem wyciera klamkę drzwi wejściowych do bloku. Wiadomo, że za 20 zł zabranych ofierze kupił bilet na pociąg.\nWarszawscy śledczy dysponują także ekspertyzą biegłego pożarnictwa, który wykazał, że pożar zaczął się przy drzwiach sypialni ofiary. Z jego opinii wynika, że ogień rozprzestrzenił się po mieszkaniu w ciągu 4 minut. I z pewnością nie był to wypadek.\nŚledczy mówią, że Krzysztof K. to bardzo niebezpieczny człowiek. – Z naszych ustaleń wynika, że zamordował swoją ofiarę, choć nie musiał tego robić, bo gdy postanowił ją okraść, kobieta była nieprzytomna i nie mogła mu żaden sposób przeszkodzić – mówi jeden ze śledczych. – Podejrzewamy, że zabił, bo chciał to zrobić. Możliwe, że ma skłonności piromańskie. Podczas pobytu w więzieniu miał opowiadać, że podpalił kiedyś kota, który „wyglądał później jak kometa” – dodaje nasz rozmówca.\nCo ciekawe przed Sądem Okręgowym w Katowicach toczy się proces, w którym K. jest oskarżony o zamordowanie bezdomnego w pustostanie. Mężczyzna odpowiadał w nim z wolnej stopy.


Mordred – Wikipedia, wolna encyklopedia\nSir Mordred – legendarny rycerz Okrągłego Stołu, jeden z bohaterów legend arturiańskich.\nBył dzieckiem z kazirodczego związku króla Artura i jego przyrodniej siostry Morgany. We wcześniejszych źródłach był jednak synem innej przyrodniej siostry Artura – Anny-Morgause i jej męża króla Lota z Orkadów, bratem Sir Gawaina, Sir Agravaina, Sir Gaherisa i Sir Garetha. W jeszcze innych źródłach Mordred był uważany za brata króla Artura lub syna Nimue, czyli Pani Jeziora.\nSłynął z ciętego języka i złośliwości. Gdy większość rycerzy Okrągłego Stołu udała się na poszukiwanie Graala, syn Artura zaczął spiskować przeciwko ojcu, aby przejąć władzę i poślubić Ginewrę. Jego postać zastąpiła tym samym postać Malaganta, który był głównym wrogiem Artura we wcześniejszych opowieściach.\nArtur przeciwstawił się Mordredowi nad brzegiem jeziora, na którym znajdowała się wyspa Avalon – w bitwie pod Camlann Mordred zginął, lecz wcześniej śmiertelnie ranił ojca. Obecny przy tym Bedivere (lub Girflet) na prośbę umierającego Artura, wrzucił Excalibur do jeziora. Następca Artura na tronie – król Konstyntyn III musiał jeszcze walczyć z resztkami armii Mordreda pod wodzą jego dwóch synów – Melehana i Meloua.\nWpływ postaci na kulturę współczesną[edytuj | edytuj kod]\nMordred jest jednym z bohaterów cyklu powieści oraz siostrzeńcem i synem Króla Artura w książce Mgły Avalonu autorstwa Marion Zimmer Bradley i miniserialu telewizyjnego nakręconego na ich podstawie.\nMordred oraz inni bohaterowie legend arturiańskich (m.in. Lancelot, Ginewra, król Artur, Pani na Shalott, Pani Jeziora) występują w książce Liceum Avalon autorki Meg Cabot. Książka opowiada o prawdopodobnych reinkarnacjach tych postaci.\nNiemiecki zespół powermetalowy Blind Guardian skomponował utwór poświęcony sir Mordredowi. Znaleźć go można na albumie Imaginations from the Other Side.\nInny niemiecki zespół speedmetalowy Grave Digger również skomponował utwór poświęcony sir Mordredowi. Znaleźć go można na albumie Excalibur, poświęconym Rycerzom Okrągłego Stołu.\nMordred pojawia się również w książce "Kroniki Imaginarium Geographica". Jest tam czołowym przeciwnikiem głównych bohaterów i bratem ojca Artura.\nw Trylogii arturiańskiej Bernarda Cornwella (Zimowy Monarcha, Nieprzyjaciel Boga, Excalibur) Mordred jest wnukiem króla Uthera i bratankiem Artura. Zostaje królem jako niemowlę po śmierci Uthera. W cyklu tym Artur nie był królem, lecz przez czas dzieciństwa Mordreda i jego późniejszego uwięzienia faktycznie rządził Brytanią.\nPostać Mordreda pojawiła się w serialu Przygody Merlina – w pierwszym sezonie występuje jako mały druid, natomiast w piątym ratuje życie Arturowi i zostaje pasowany na rycerza Camelotu. Później jednak zdradza Artura i zadaje mu śmiertelny cios.\nKanadyjska piosenkarka Heather Dale skomponowała poświęconą Mordredowi kołysankę Mordred's Lullaby.\nMordred występuje również jako sługa Szermierz w anime z serii Fate studia Type-Moon, pt. "Fate: Apocrypha".\nTę stronę ostatnio edytowano 2 maj 2021, 20:32.


Kornel Filipowicz - autor | Księgarnia internetowa Poczytaj.pl\nKornel Filipowicz - autor\nPierwsze dziecięce wyprawy do lasu i nad rzekę. Migotanie odcieni zieleni i pulsowanie zapadającego zmierzchu. Zachwyt, strach, zaciekawienie. Śmiała próba udomowienia mrówek - i zdumienie, że nie chcą żyć w szklanym słoju. Powolny spacer...\n38.76 49.99 11.23\nKiedy po latach wróciłam do opowiadań Filipowicza, zadziwiło mnie, jak bardzo współczesnym zdaje się pisarzem, jak wiele mówi o nas. Justyna Sobolewska Nowelista, powieściopisarz, scenarzysta, poeta. Jeden z najważniejszych...\nNowy wybór legendarnych opowiadań Dla mnie to jest jeden z najczystszych, najwybitniejszych naszych prozaików, który swą bezpretensjonalność posunął wręcz do wirtuozerii. Jarosław Iwaszkiewicz Wieloletni partner Wisławy...\nKsiążka. Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie, WL ; Kategoria: Książki / Literatura / Proza, powieść; Rok wydania: 2007; Oprawa: twarda;\nWybór opowiadań Kornela Filipowicza, jednego z najświetniejszych mistrzów krótkiej formy prozatorskiej, znanego w kraju i chętnie publikowanego za granicą (m.in. w krajach niemieckiego obszaru językowego), w wyborze Noblistki –...\nModlitwa za odjeżdzających\nKsiążka. Wydawnictwo: Rosner i Wspólnicy ; Kategoria: Książki / Literatura / Proza, powieść; Oprawa: twarda;\nW tomie `Modlitwa za odjeżdżających` znalazły się głośne opowiadania charakteryzujące najważniejsze etapy twórczości pisarza, pokazujące literacką drogę tego wybitnego twórcy. Są one artystycznym zapisem, w którym jest miejsce i na codzienność, i...\nKsiążka. Wydawnictwo: Rosner i Wspólnicy ; Kategoria: Książki / Literatura / Proza, powieść; Oprawa: miękka;\nKornel Filipowicz (1913-1990) - powieściopisarz, nowelista, scenarzysta, poeta. Autor 37 książek, jeden z najwybitniejszych prozaików polskich XX wieku, znakomity twórca małych form. Walczył podczas kampanii wrześniowej. Zbiegł z niewoli,...


Obradował Samorząd Przewodnicki\nZachęcamy wszystkich przewodników i pilotów turystycznych a także zainteresowanych członków naszego Oddziału PTTK do zapoznania się z protokołem z zebrania Samorządu Przewodników Turystycznych PTTK woj. warmińsko-mazurskiego z dnia 21 kwietnia 2016 r.\npobierz protokół (.pdf 590KiB)\nDodano: 2016-05-10 Przez: Grzegorz Rembacz\nW bieżącym roku przypada 110. rocznica powstania Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Z okazji tego jubileuszu Zarząd Główny PTTK uchwałą nr 158/XVIII/2015 z dn. 27 czerwca 2015 ustanowił rok 2016 Rokiem Krajoznawstwa Polskiego. Z tej okazji Komisja Krajoznawcza ZG PTTK przygotowała szereg inicjatyw, do udziału w których serdecznie zachęcamy. W programie m.in. konkursy krajoznawcze, warsztaty i konferencje naukowe. Szczegóły na stronie internetowej KK ZG PTTK: Szczegóły\nDodano: 2016-05-10 Przez: Kamil Zimnicki\nKoledze Krzysztofowi Rydzyńskiemu, Wiceprezesowi Zarządu PTTK Oddział Ziemi Elbląskiej, głębokie wyrazy współczucia z powodu śmierci Mamy składa Zarząd i członkowie PTTK Elbląg. Msza św. odbędzie się w dn. 13-go maja (piątek) o godz. 1000 w Katedrze pw. Św. Mikołaja w Elblągu). Uroczystości pogrzebowe na cmentarzu komunalnym „Agrikola” po mszy św.\nDodano: 2016-05-12 Przez: Kamil Zimnicki\nRelacja z wycieczki "Pomezania"\nWycieczka odbyła się 7 maja 2016 i prowadził ją przewodnik Grzegorz Rembacz. Udział wzięło 9 osób. Pierwszym celem wycieczki było jezioro Balewskie, gdzie swój początek ma kanał Juranda (oficjalnie nazywany Młynówką Malborską),swoje ujście ma on przy zamku w Malborku, gdzie wpada do Nogatu. Kanał ma prawie 40 km długości. Został zaprojektowany i wykonany w latach 1280–1320 przez Zakon Krzyżacki. Zasilał fosy zamkowe i poruszał liczne młyny.\nDodano: 2016-05-12 Przez: Brygida Gawron\nVI Rajd Pieszy Szlakami Mierzei Wiślanej\nJuż po raz szósty pracownicy Parku Krajobrazowego „Mierzeja Wiślana” zapraszają na Rajd Pieszy „Szlakami Mierzei Wiślanej. Jak co roku w organizację rajdu włącza się KTP PTTK "Delta" w Elblągu. Zapisy do 25 maja 2016. Serdecznie zapraszamy! Szczegóły w załączniku.\nDodano: 2016-05-20 Przez: Jolanta Bulak\nOddziałowa Komisja Krajoznawcza i Regionalna Pracownia Krajoznawcza działające przy PTTK Oddział Ziemi Elbląskiej zapraszają wszystkich chętnych na wycieczkę krajoznawczą w dniu 18.06.2016r.(sobota). Trasa wycieczki: Elbląg- Arboretum w Kudypach- Gietrzwałd- Ostróda- Elbląg .\nDodano: 2016-05-20 Przez: Jolanta Kałabun\n46 Rajd Turystyczny "Braniewska Wiosna"\nW dniach 7-8 maja br. odbył się kolejny już 46 Rajd Turystyczny „Braniewska Wiosna”. Celem rajdu była popularyzacja czynnego wypoczynku i różnych form turystyki, promocja PTTK oraz poznanie walorów krajoznawczych naszego regionu.\nDodano: 2016-06-01 Przez: Zbigniew Kędziora\nKlub Turystyczny PTTK Figa w Braniewie przy PTTK Oddział Ziemi Elbląskiej w Elblągu, Starostwo Powiatowe w Braniewie\nserdecznie zapraszają do udziału w: XI Warmiński Rodzinny Rajdzie Rowerowym. Rajd odbędzie się w Braniewie w dniu 12 czerwca 2015 r.\nDodano: 2016-06-01 Przez: Organizatorzy\nKTKaj "Druzno" na Crossie w Wieżycy\nW dniach 13-15 maja 2016r. odbył się na Kaszubach IVX Ogólnopolski Cross Kajakowy o Błękitną Wstęgę Jezior Raduńskich im. Józefa Serafińskiego. . Głównym organizatorem spływu było Stowarzyszenie Turystyki Wodnej „Bałtyk Gdynia“. Klub Turystyki Kajakowej PTTK „Druzno“ przy PTTK Oddział Ziemi Elbląskiej w Elblągu reprezentowała 7-osobowa grupa.\nDodano: 2016-06-01 Przez: Katarzyna Grabowska-Szustek\nKolejna z tegorocznych Miejskich Wycieczek Rowerowych organizowana przez elbląski MOSiR i PTTK Oddział Ziemi Elbląskiej zgromadziła na starcie prawie pięćdziesiąt osób. Miejscem zbiórki było skrzyżowanie przy CH Ogrody, przy charakterystycznych żółtych barierach skąd kolorowy peleton ruszył pod górę na szczyt Modrzewiny. Fotorelacja\nDodano: 2016-06-01 Przez: Marek Kamm\nKTKaj. PTTK „DRUZNO” przy PTTK Oddział Ziemi Elbląskiej, Urząd Miasta w Elblągu, Urząd Marszałkowski w Olsztynie,Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, Uczniowski Klub Sportowy „PIRAT” w Elblągu, Szkoła Podstawowa nr 8 w Elblągu, Klub Sportowy „Olimpia” Elblągu zapraszają do udziału w IX Ogólnopolskim Crossie Kajakowym im. Tadeusza Kiwiało.\nCross odbędzie się w dniach 24-26 czerwca 2015 r.\nDodano: 2016-06-01 Przez: KTKaj "Druzno"\nKTP „Delta” zaprasza na wycieczkę pieszą w ramach 3 Rajdu „Jolki Zapraszają”.\nZarząd Klubu Turystów Pieszych PTTK "Delta" wraz z Jolkami zapraszają w dniu\n11 czerwca 2016 r. wszystkich chętnych członków klubu i sympatyków na wycieczkę pieszą w ramach 3 Rajdu „Jolki Zapraszają” na trasie: Bogaczewo – Weklice – Aniołowo – Marianka - Pasłęk. Długość trasy około 12 km. Wyjazd z Elbląga pociągiem PKP o godz. 742. Powrót do Elbląga około godz.1600. Na trasie przewidziane jest ognisko. Należy zabrać ze sobą kiełbasę.\nDodano: 2016-06-06 Przez: Zarząd Klubu\n1 Rajd Pieszy „Po Nizinie Braniewskiej”\nZbiórka blisko 76 uczestników odbyła się o godz. 8.00 na placu zabaw SOSW ul. Moniuszki. Podczas odprawy opiekunów zostali oni zapoznani z przebiegiem trasy, ustaloną kolejnością marszu poszczególnych drużyn, „Zasadami bezpiecznego poruszania się po drogach”.\nDodano: 2016-06-07 Przez: Czesław Kozłowski\nPlener malarski w Zwierznie\nW dniach 27-29 maja 2016r. w Szkole Podstawowej w Zwierznie odbył się plener malarski. Plastycy malowali farbami olejnymi obrazy ukazujące walory przyrodnicze, krajobrazowe, architektoniczne Żuław Elbląskich. Inspiracją do pracy twórczej były wrażenia z wycieczki krajoznawczej po gminie Markusy. Goście zobaczyli m.in.: dom modlitwy menonitów i zabytkowy most w Jeziorze, niezwykle malowniczy las olchowy nad Balewką oraz rezerwat Jezioro Drużno.\nDodano: 2016-06-07 Przez: Barbara Krajnik\nRajd rowerowy SKKT PTTK "Dreptuś"\nW dniach 20 - 21 maja 2016r. SKKT - PTTK „Dreptuś” ze Zwierznie zorganizowało rajd rowerowy pod nazwą „Pod żuławskim niebem”. Wzięli w nim udział uczniowie klas szóstych wraz z panią Barbarą Krajnik i panią Mariolą Szalecką. Wędrowali po gminie Markusy. Odwiedzili cmentarz menonitów w Kępniewie, poznali zasady działania oczyszczalni ścieków w Starym Dolnie, zobaczyli las olchowy w Wiśniewie, rzeki – Dzierzgoń i Balewkę, dom podcieniowy i zabytkowy most w Dzierzgonce.\nDodano: 2016-06-08 Przez: Aleksandra Ziemińska – kl. VIa\nWernisaż wystawy „Pod żuławskim niebem”\n30 maja w Szkole Podstawowej w Zwierznie odbył się wernisaż wystawy „Pod żuławskim niebem”. Na uroczystość przybyli laureaci gminnego konkursu: plastycznego, literackiego i fotograficznego wraz z nauczycielami, pod kierunkiem których prace powstały: panią Dorotą Owijan, panią Joanną Karst, panią Agnieszką Cyrson. Uczniowie w swoich pracach przedstawili niezwykłość żuławskiej krainy, jej urok i niepowtarzalność.\nDodano: 2016-06-08 Przez: Barbara Krajnik- opiekun SKKT – PTTK „Dreptuś”


Czakra Podstawy - naturalne kadzidełka bezdymne (9 szt)\nKadzidełka naturalne balansujące działanie Czakry Podstawy pozwolą Ci poczuć bezpieczeństwo i osiągnąć wewnętrzną równowagę. Naturalne kostki zapachowe są biodegradowalne i nie wytwarzają dymu, popiołu ani żadnej toksycznej substancji.\nNaturalne kadzidełka cegiełki harmonizujące energię Czakry Podstawy to idealny wybór dla osób, które poszukują poczucia bezpieczeństwa i stabilności życiowej również w sferze materialnej.\nUnikalny profil zapachowy kadzidełek łączy się z energią Czakry Muladhara dzięki nutom szafranu, róży, drzewa sandałowego oraz anyżu.\nDzięki temu kadzidełka ułatwiają pracę nad Czakrą Postawy i pozwalają szybciej osiągnąć wewnętrzną równowagę energetyczną, która ma korzystny wpływ na Twój stan fizyczny, psychiczny i duchowy.\nEfekty działania: poczucie bezpieczeństwa, uziemienie, stabilność\nNuty zapachowe: szafran, róża, sandał, anyż gwiaździsty