KRYZYS SŁUPSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PEDAGOGICZNEJ (WSP) W PIERWSZEJ POŁOWIE LAT DZIEWIĘĆDZIESIĄTYCH XX WIEKU - PDF\nKRYZYS SŁUPSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PEDAGOGICZNEJ (WSP) W PIERWSZEJ POŁOWIE LAT DZIEWIĘĆDZIESIĄTYCH XX WIEKU\nDownload "KRYZYS SŁUPSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PEDAGOGICZNEJ (WSP) W PIERWSZEJ POŁOWIE LAT DZIEWIĘĆDZIESIĄTYCH XX WIEKU"\n1 S Ł U P S K I E S T U D I A H I S T O R Y C Z N E Nr 20 R O K 2014 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 257 A R T Y K U Ł Y DOROTA TOMASZEWSKA AP SŁUPSK KRYZYS SŁUPSKIEJ WYŻSZEJ SZKOŁY PEDAGOGICZNEJ (WSP) W PIERWSZEJ POŁOWIE LAT DZIEWIĘĆDZIESIĄTYCH XX WIEKU W 1994 roku Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Słupsku miała uroczyście obchodzić 25-lecie swojego powstania, powołano nawet komitet organizacyjny obchodów. Zaplanowane uroczystości jednak się nie odbyły, otwarto jedynie budynek Biblioteki Głównej. WSP jedyna uczelnia wyższa kształcąca nauczycieli na Pomorzu Środkowym miast świętować swoje ćwierćwiecze musiała walczyć o przetrwanie. Proces kształcenia nauczycieli w polskim Słupsku miał długą tradycję i sięgał połowy 1945 roku. Tuż po zakończeniu działań wojennych utworzono tu jedno z pierwszych liceów pedagogicznych w województwie koszalińskim (dwa pozostałe ulokowane były w Złotowie i Bytowie). Tutaj także, aby załagodzić dojmujący brak wykształconej kadry, organizowano dla kandydatów na nauczycieli różnego rodzaju wstępne kursy pedagogiczne (pełne kwalifikacje uzyskiwali oni po ukończeniu tzw. komisji rejonowych). Tu usytuowany był również od 1948 roku jedyny w województwie koszalińskim wyższy kurs nauczycielski, a w 1957 roku uruchomiono pierwsze w województwie Studium Nauczycielskie (SN) przygotowujące do pracy w wyższych klasach szkół podstawowych 1. Licea Pedagogiczne (do których nabór w skali kraju zakończono z początkiem roku szkolnego 1966/1967) i dwuletnie SN-y nie były w stanie sprostać potrzebom zreformowanej (w 1961 r.) ośmioklasowej szkoły podstawowej. Koncepcja kształcenia nauczycieli w Wyższych Szkołach Nauczycielskich, zaproponowana przez Ministerstwo Oświaty i Szkolnictwa Wyższego (MOiSW) i zaaprobowana podczas konferencji zorganizowanej przez Komitet Nauk Pedagogicznych i Psychologicznych PAN oraz Instytut Nauk Pedagogicznych UW w czerwcu 1967 roku, zakładała powstanie w latach osiemnastu wyższych szkół nauczycielskich tworzonych na bazie istniejących SN-ów. Ostatecznie w 1969 roku decyzją MOiSW utwo- 1 T. Szrubka, Kształcenie nauczycieli szkół podstawowych w województwie koszalińskim w latach , Rocznik Koszaliński 1966, nr 2, s\n2 258 Dorota Tomaszewska rzono osiem Wyższych Szkół Nauczycielskich (w Bydgoszczy, Kielcach, Olsztynie, Siedlcach i Słupsku), które w założeniu miały pokrywać zapotrzebowanie na nauczycieli w obrębie dwóch, ewentualnie trzech sąsiednich województw 2. Wybór Słupska na siedzibę wyższej uczelni nie był przypadkowy. Na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych był on już znaczącym ośrodkiem kulturalnym na terenie Pomorza Środkowego. Działające od 1964 roku Słupskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne było inicjatorem wielu imprez kulturalnych, a jego sztandarowym osiągnięciem było zorganizowanie w 1967 roku, razem z Koszalińską Orkiestrą Symfoniczną im. Stanisława Moniuszki, Festiwalu Pianistyki Polskiej, corocznej imprezy gromadzącej pośród wykonawców, oprócz młodych muzyków, najwybitniejszych pianistów polskich. Także istniejące od 1948 roku muzeum przekształcone w 1965 roku w Muzeum Pomorza Środkowego, posiadające największy w Polsce zbiór portretów Stanisława Ignacego Witkiewicza Witkacego, aktywnie uczestniczyło w życiu kulturalnym miasta, organizując wystawy, koncerty, sesje naukowe i popularnonaukowe. W 1965 roku oddano do użytku nowy gmach Bałtyckiego Teatru Dramatycznego (drugiej sceny koszalińskiego BTD), działającego w Słupsku od 1958 roku. Funkcjonował tu także, założony jeszcze w 1956 roku i przeznaczony dla najmłodszych mieszkańców regionu, Teatr Lalki Tęcza. Powoli formujące się środowisko naukowe Słupska skupione było wokół powstałego w grudniu 1953 roku oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego oraz powołanej po 1956 roku Stacji Naukowej PTH. Ściśle współpracowano z Ośrodkiem Badań Naukowych utworzonym przy Koszalińskim Towarzystwie Społeczno- -Kulturalnym. Od 1958 roku rozpoczęto wydawanie kwartalnika popularnonaukowego Zapiski Koszalińskie oraz cyklu monografii historycznych Biblioteka Słupska, przedstawiających głównie historię Pomorza Zachodniego (o ile pierwsze tomy monografii miały charakter popularnonaukowy, to powstające w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, we współpracy z historykami szczecińskimi i poznańskimi, były już publikacjami w pełni naukowymi). Artykuły zamieszczane w obu periodykach miały znaczący wpływ na rozwój regionalnych badań historycznych i popularyzowały wśród społeczeństwa dzieje regionu zachodniopomorskiego 3. 2 E. Gorloff, Wyższe szkoły nauczycielskie ewolucja, przełom czy regres w systemie kształcenia nauczycieli?, [w:] Przełomy edukacyjne. Dziedzictwo polskiej teorii i praktyki, red. W. Szulakiewicz, Toruń 2011, s Z. Romanow, Znaczenie Słupska w regionie zachodniopomorskim, [w:] Pomorze Zachodnie w latach Wybrane problemy polityczne, administracyjne, demograficzne i ekonomiczne, red. K. Kozłowski, Szczecin 2005, s Kulturotwórcza rola Słupska w regionie zaznaczyła się tuż po zakończeniu działań wojennych. Już w lipcu 1945 roku powstał tam Teatr Polski (pierwsza tego typu placówka na Pomorzu Zachodnim), a we wrześniu zainicjowała działalność Miejska Rada Kultury, popularyzująca między innymi dzieje Kaszubów-Słowińców, zamieszkujących (jeszcze wtedy) północną część powiatu słupskiego. Propagowaniem słowiańskiej przeszłości regionu zajmowało się również powołane w lutym 1946 roku Polskie Towarzystwo Naukowe. Niestety, wszystkie te cenne inicjatywy upadły w latach stalinowskich, dopiero po 1956 roku rozpoczął się na nowo intensywny rozwój różnorodnych placówek kulturalnych i naukowych Słupska. Tamże, s. 286.\n3 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 259 Utworzenie uczelni wyższej w regionie pozbawionym tradycji akademickich, oddalonym od głównych ośrodków naukowych, było ogromnym wyzwaniem dla słupskiej społeczności. Ustanowiono wówczas społeczny komitet d.s. powołania WSN; na potrzeby nowo organizującej się szkoły wyższej zgromadzono znaczne środki finansowe pochodzące od wielu miejscowych przedsiębiorstw, instytucji oraz osób prywatnych; zapewniono pulę mieszkań niezbędną dla przyszłej kadry dydaktycznej. Uroczysta inauguracja pierwszego roku akademickiego odbyła się 12 września 1969 roku 4. Rozpoczęto wówczas kształcenie na sześciu kierunkach: nauczaniu początkowym z wychowaniem muzycznym, nauczaniu początkowym z matematyką, historii z wychowaniem obywatelskim, biologii z geografią, matematyce z fizyką i fizyce z chemią. W następnym roku uruchomiono kierunek filologia polska, jeszcze rok później (w 1971 r.) filologię rosyjską oraz nauczanie początkowe z wychowaniem plastycznym. Od 1970 roku podjęto także kształcenie na dwóch kierunkach studiów zaocznych dla czynnych nauczycieli i absolwentów liceów pedagogicznych. W sierpniu 1974 roku nastąpiło przekształcenie WSN w Wyższą Szkołę Pedagogiczną (WSP), co wiązało się z uruchomieniem pełnych jednolitych studiów magisterskich na kierunkach: historia, matematyka, biologia, geografia, filologia polska, filologia rosyjska, fizyka (od 1973 r.) oraz na niektórych kierunkach Wydziału Pedagogicznego (od 1974 r.) 5. Już wtedy uczelnia pod względem kadrowym nie była przygotowana do wykonywania nałożonych na nią zadań. Ówczesne władze uczelni starały się uzupełnić kadrę naukowo-dydaktyczną, mimo to przez cały okres występowały niedobory w grupie samodzielnych pracowników naukowych. W ciągu następnych lat kierownictwo uczelni zwracało szczególną uwagę, aby nauczyciele akademiccy kontynuowali (i kończyli) rozpoczęte prace na stopnie naukowe; proces ten postępował jednak zbyt wolno i niekiedy nie kończył się sukcesem 6. Chcąc zapewnić rekrutację na poszczególne kierunki studiów i zwiększyć liczbę samodzielnych pracowników naukowych, już od 1983 roku zaczęto zatrudniać ich na tzw. drugim etacie 7. To doraźne działanie (nieco roz- 4 H. Rybicki, Organizacja Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku, [w:] Dziesięć lat Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku, red. T. Malinowski, Słupsk 1979, s. 8. Zarządzeniem MOiSW z 28 czerwca 1969 roku uczelnia przyjęła strukturę wydziałową. Powołano wydziały Humanistyczny, Matematyczno-Przyrodniczy i Pedagogiczny. Komórkami międzywydziałowymi zostały: Studium Wojskowe, Studium Wychowania Fizycznego, Studium Języków Obcych oraz Biblioteka Główna. Tamże. 5 Przekształcenie WSN w WSP było zgodne z kierunkiem rozpoczętej w 1973 roku reformy systemu edukacji narodowej wprowadzającej proces wdrażania 10-letniej szkoły ogólnokształcącej. Uchwałą Sejmu PRL z 13 października 1973 roku postanowiono, że kształcenie nauczycieli i wychowawców ma odbywać się w systemie studiów magisterskich. E. Gorloff, Wyższe szkoły nauczycielskie..., s Na posiedzeniach Senatu słupskiej uczelni wielokrotnie omawiano problemy związane z rozwojem własnej kadry naukowej. Mimo różnorakich form pomocy (stypendia doktoranckie i habilitacyjne, staże naukowe na innych uczelniach krajowych i zagranicznych, utworzenie funduszu na badania indywidualne, urlopy naukowe) przyrost w tej grupie nauczycieli akademickich przebiegał zbyt wolno jak na potrzeby WSP. 7 A. Czarnik, Dwadzieścia lat Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku, [w:] Dwadzieścia lat Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku , Słupsk 1989, s. 11.\n4 260 Dorota Tomaszewska ciągnięte w czasie) przyniosło negatywne skutki na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Uczelnia utworzona w regionie, w którym na początku lat siedemdziesiątych aż 80,9% nauczycieli nie miało wyższego wykształcenia, bez trudu zdobywała nowych studentów 8. Pierwszy rok akademicki rozpoczynało 271 słuchaczy, już w połowie lat siedemdziesiątych liczba studiujących na WSP przekroczyła 2500, by pod koniec lat osiemdziesiątych przekroczyć 3000 osób. Przeważająca większość studentów pochodziła z województw koszalińskiego i słupskiego (69,0% ogólnej liczby studentów) oraz województw ościennych (elbląskiego, gdańskiego i szczecińskiego 16,1%). Uczelnię do końca lat 80. ukończyło ponad 10 tysięcy absolwentów. Podejmowali oni pracę w oświacie, uzupełniając kadrę nauczycielską wszystkich typów szkół przede wszystkim w województwach słupskim, koszalińskim i pilskim. Duży odsetek z nich (około 35-50%) zatrudniał się w szkołach wiejskich, które miały największy niedobór nauczycieli z wyższym wykształceniem pedagogicznym 9. Zmiana ustrojowa, jaka nastąpiła w 1989 roku, ingerowała we wszystkie dziedziny życia obywateli odradzającej się Rzeczypospolitej. Dynamicznie zmieniająca się rzeczywistość przełomu lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku wywierała także wpływ na społeczność akademicką wszystkich uczelni. Niemal nieustająco trwające burzliwe kampanie przed wyborami parlamentarnymi, prezydenckimi i samorządowymi dzieliły już i tak podzielone po grudniu 1981 roku środowiska naukowe 10. Również gwałtownie postępująca pauperyzacja tych środowisk, spowodowana zapaścią gospodarczą i raptownym obniżeniem nakładów na szkolnictwo wyższe nie sprzyjała konsolidacji. Słupska WSP także musiała zmierzyć się z nową rzeczywistością, a przede wszystkim przystosować strukturę i kadrę naukową do wymogów wprowadzanej od 1990 roku reformy szkolnictwa wyższego. Reforma szkolnictwa wyższego zapoczątkowana ustawą z 12 października 1990 roku przywracała w znacznym stopniu autonomię uczelni wyższych. Zgodnie z art. 2 tej ustawy szkoły wyższe miały działać na zasadzie wolności badań naukowych i nauczania. Ustawa określała także podstawowe zadania uczelni wyższych, regulowała ich ustrój, precyzując kompetencje jej rektora i senatu, definio- 8 Szkolnictwo w województwie koszalińskim w latach , red. J. Kulczyński, Koszalin 1976, s E. Rydz, Rola i miejsce Akademii Pomorskiej w społeczno-gospodarczej przestrzeni Słupska, Słupskie Prace Geograficzne 2010, nr 7, s Rekordowa liczba alumnów studiowała na uczelni wiele lat później w roku akademickim 2002/2003. Było ich ogółem (zliczając studentów dziennych i zaocznych) osób. 10 Od 1989 do 1995 roku praktycznie tylko w 1992 roku nie odbyły się żadne wybory natomiast przeprowadzono: w 1989 wybory parlamentarne do Sejmu i Senatu, w 1990 wybory prezydenckie i wybory samorządowe, w 1991 wybory parlamentarne do Sejmu i Senatu, w 1993 wybory parlamentarne do Sejmu i Senatu (przedterminowe, w których jako kandydat z ramienia Solidarności nieskutecznie kandydował do Senatu nowo wybrany rektor WSP prof. dr hab. Stanisław Łach), w 1994 wybory samorządowe, w 1995 wybory prezydenckie. Kampanie wyborcze były bardzo intensywne i angażowały większość społeczeństwa, często je antagonizując.\n5 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 261 wała prawa i obowiązki jej pracowników oraz prawa i obowiązki studentów; normowała finanse uczelni oraz określała sposób nadzoru na uczelniami państwowym przez Ministra Edukacji Narodowej 11. Ustawa z 12 października 1990 roku w art. 35 przywracała także pełną autonomię Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego, która stała się wybieralnym organem przedstawicielskim szkolnictwa wyższego, współdziałającym z Ministrem Edukacji Narodowej i innymi organami państwowymi przy wykonywaniu przez nie zadań w zakresie szkolnictwa wyższego i nauki 12. Kluczowy dla całego dalszego biegu wydarzeń okazał się ustęp pierwszy art. 42 ustawy o szkolnictwie wyższym 13. Korzystając ze swoich uprawnień ustawowych, Rada Główna na posiedzeniu 25 listopada 1991 roku podjęła trzy uchwały mające fundamentalny wpływ na funkcjonowanie uczelni. Dotyczyły one: kryteriów przyznawania uczelniom dotacji z budżetu państwa na działalność statutową; nazw kierunków studiów; warunków, jakie powinna spełniać uczelnia, aby stworzyć i prowadzić kierunek studiów. Przyjęta przy współudziale Komitetu Badań Naukowych (KBN) zasada finansowania proporcjonalnego do liczby studentów i zastosowane algorytmy przeliczeniowe preferowały uczelnie duże i silne o licznej kadrze profesorskiej 14. Najbardziej kontrowersyjna i restrykcyjna nie tylko w stosunku do uczelni małych, zwłaszcza wyższych szkół pedagogicznych, była uchwała, w której Rada Główna postanawiała, że: Warunkiem utworzenia i prowadzenia kierunku studiów magisterskich jest zatrudnienie na podstawie mianowania przynajmniej ośmiu pracowników z tytułem naukowym profesora lub ze stopniem naukowym doktora habilitowanego o specjalnościach wchodzących w zakres programu danego kierunku, w tym co najmniej pięciu o specjalnościach odpowiadających profilom dyplomowania danego kierunku studiów 15. Do przedstawionych wymagań Rady Głównej uczelnie miały obowiązek dostosować się do końca roku akademickiego 1992/1993. Termin ten, jak okazało się później, był terminem ostatecznym skutkującym daleko idącymi konsekwencjami. Przyjęcie tej ustawy spowodowało, że większość uczelni w Polsce znajdujących się w małych ośrodkach akademickich 11 DzU z 1990 r., nr 65, poz. 385, s Tamże, s Zakres obowiązków Rady Głównej określał art. 42 ustawy, który stwierdzał, iż: Rada Główna na wniosek Ministra Edukacji Narodowej lub z własnej inicjatywy: 1) określa warunki, jakim powinna odpowiadać uczelnia, aby utworzyć i prowadzić kierunek studiów, minimalne wymagania programowe dla poszczególnych kierunków studiów oraz nazwy tych kierunków; 2) ustala kryteria dla poszczególnych kierunków studiów, liczbę stanowisk profesorów zwyczajnych i profesorów nadzwyczajnych, na których uczelniom przyznawane są środki; 3) określa warunki, jakim powinna odpowiadać uczelnia, aby nadawać tytuły zawodowe. Do zadań Rady Głównej należało również między innymi: wskazywanie kierunków rozwoju szkolnictwa wyższego w zakresie badań naukowych, kształcenia kadr i dydaktyki oraz bazy materialnej uczelni; opiniowanie kryteriów przyznawania uczelniom dotacji i innych środków z budżetu państwa, a także wyrażanie opinii w innych sprawach dotyczących szkolnictwa wyższego. 14 KBN Komitet Badań Naukowych został utworzony na mocy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku. 15 DzUrz MEN z 1991 r., nr 8, poz. 41.\n6 262 Dorota Tomaszewska stanęła przed groźbą zamknięcia (zawieszenia) niektórych kierunków magisterskich. Nie były one w stanie konkurować z dużymi ośrodkami miejskimi, które poszukiwanym samodzielnym pracownikom naukowym oferowały mieszkania, większe pensje i wyższy standard życia. Problemy uczelni nie tylko w małych ośrodkach miejskich, ale również w dużych ośrodkach akademickich wynikały także z fatalnej sytuacji finansowej szkolnictwa wyższego 16. Na uczelniach zaczęła tworzyć się luka pokoleniowa, albowiem ze szkół wyższych zaczęła odchodzić najbardziej prężna grupa młodych naukowców (adiunktów i asystentów), przechodząc do wyżej płatnych stanowisk w przemyśle i administracji lub zakładając własną działalność gospodarczą. Dotyczyło to zwłaszcza dużych aglomeracji miejskich, w małych ośrodkach naukowych ze względu na panujące tam strukturalne bezrobocie liczba zatrudnionych adiunktów i asystentów wzrastała 17. Katastrofalny stan budżetu państwa na początku lat dziewięćdziesiątych, restrykcje finansowe wynikające z wprowadzenia planu Balcerowicza oraz podjęcie przez rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego (a następnie przez rząd Jana Olszewskiego) decyzji o dalszej redukcji wydatków na szkolnictwo wyższe i naukę, doprowadziły niedofinansowane uczelnie na skraj zapaści. Senaty wielu uczelni, m.in. Uniwersytetu Gdańskiego, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Szczecińskiego czy Politechniki Rzeszowskiej, podejmowały uchwały wyrażające sprzeciw wobec ówczesnej polityki władz względem szkolnictwa wyższego. Apel wystosowała także Rada Główna Szkolnictwa Wyższego: Rada Główna Szkolnictwa Wyższego zwraca się do najwyższych Władz Rzeczypospolitej Polskiej, Pana Prezydenta, Senatorów, Posłów oraz Rządu świadomych wielkiego znaczenia edukacji w życiu Narodu o szybkie i skuteczne poszukiwanie środków i sposobów zapobieżenia katastrofalnej sytuacji materialnej szkolnictwa wyższego w naszym kraju 18. Finansowanie szkolnictwa wyższego nie poprawiło się także podczas rządów Waldemara Pawlaka, a następnie Hanny Suchockiej, gdy udział nakładów na szkolnictwo wyższe w budżecie państwa wyniósł w 1993 roku 0,82% PKB, co dawało ujemne realne tempo wzrostu nakładów w stosunku do 1992 roku o 7,2%. Podobnie było w roku następnym. Wydatki budżetowe na szkolnictwo wyższe w 1994 roku wynosiły 0,72% PKB i w stosunku do 1993 roku były niższe o 3,1%. Niewielka poprawa finansowania nastąpiła dopiero w 1995 i 1996 roku, gdy realne 16 Wynagrodzenie profesora wyższej uczelni oscylowało około średniej krajowej, a zarobki młodych nauczycieli akademickich wynosiły 45% średniej krajowej. Uchwała Senatu Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu z dnia 13 stycznia 1992 roku w sprawie finansowania nauki i szkolnictwa wyższego, Przegląd Akademicki 1992, nr 2, s Zbiory prywatne prof. Skóry (dalej: ZpS), Regulamin Forum Asystentów i Adiunktów. Mając na uwadze trudną sytuację najliczniejszej grupy pracowników szkolnictwa wyższego, która w większości uczelni nie miała swojej reprezentacji w ciałach kolegialnych, adiunkci będący członkami Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego powołali 16 maja 1992 r. Forum Asystentów i Adiunktów (dalej: FAA). Jego celem było między innymi wyrażanie opinii o wszelkich sprawach dotyczących wyższych uczelni oraz prezentacja przyjętego stanowiska Radzie Głównej. 18 Apel Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, Przegląd Akademicki 1992, nr 4, s. 5.\n7 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 263 nakłady na szkolnictwo wyższe wzrosły odpowiednio w stosunku do lat ubiegłych o 4,6%, a następnie o 15,1% 19. O ile mizeria finansowa dotyczyła wszystkich uczelni wyższych bez względu na rodzaj i usytuowanie, o tyle rygory ustawy dotyczące prowadzenia kierunków dotykały głównie uczelni z mniejszych ośrodków miejskich, przede wszystkim wyższych szkół pedagogicznych. Żadna z nich nie spełniała wymogów zatrudnienia na podstawie mianowania co najmniej sześćdziesięciu profesorów (art ustawy o szkolnictwie wyższym), podlegały więc ministrowi edukacji narodowej we wszystkich sprawach dotyczących uczelni, łącznie z zatwierdzaniem statutu uczelni. Trudności kadrowe istniejące w wyższych szkołach pedagogicznych z chwilą wejścia ustawy w życie powodowały, że większość z nich zagrożona była utratą możliwości kształcenia studentów na kierunkach magisterskich. Podobnie było w słupskiej WSP. Dotychczasowa polityka kadrowa sprawiła, że w 1990 roku na uczelni zatrudnionych było łącznie 367 nauczycieli akademickich, w tym tylko 17 profesorów zatrudnionych na podstawie mianowania, o bardzo zróżnicowanych kwalifikacjach formalnych (na stanowisku profesora nadzwyczajnego zatrudniony był magister), dla dalszych 13 uczelnia stanowiła drugie miejsce zatrudnienia. W grupie adiunktów prawie 1 / 3 pracowników naukowych była zatrudniona na tzw. drugim etacie. Podobnie było w grupie starszych wykładowców i w grupie wykładowców. Jedynie wśród asystentów na 75 zatrudnionych przypadał tylko 1, dla którego WSP nie była podstawowym miejscem pracy. Ogółem prawie 25% kadry naukowej uczelni stanowiły osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze godzin i na tzw. drugich etatach 20. W świetle rozporządzenia ministra edukacji narodowej z 17 października 1990 roku stanowiło to znaczne obciążenie budżetu szkoły, ponieważ dotacja budżetowa z ministerstwa obejmowała tyko nauczycieli akademickich zatrudnionych na tzw. pierwszym etacie. Sytuacja kadrowa uczelni na początku 1993 roku niewiele odbiegała od lat poprzednich. Na pierwszym posiedzeniu Senatu w styczniu 1993 roku rektor Andrzej Ewert poinformował, że ze względu na brak kadry naukowej niektóre kierunki studiów będą musiały być uruchomione jako kierunki zawodowe, albowiem zgodnie z wymogami (które na wszystkie uczelnie wyższe nałożyła Rada Główna Szkol- 19 Strategia rozwoju szkolnictwa wyższego w Polsce do roku 2010, /strat_pliki/strategia.htm, (dostęp r.). W opinii Biura Studiów i Ekspertyz Kancelarii Sejmu, dotyczącej wykonania budżetu państwa w 1993 roku w sferze szkolnictwa wyższego stwierdzono, iż: Dalsze ograniczanie nakładów prowadzi do pogłębiania wszystkich występujących w szkolnictwie wyższym zjawisk kryzysowych (zmniejszenie pomocy materialnej dla studentów, ograniczenie zatrudnienia młodej kadry, ograniczenie działalności badawczej i rozwoju kształcenia kadry naukowej, pogarszanie się materialnych warunków kształcenia studentów). J. Hrynkiewicz, Opinia o wykonaniu wybranych części budżetu państwa w 1993 r. dotyczących sfery społecznej (oświata, wychowanie, szkolnictwo wyższe, nauka), Kancelaria Sejmu, Biuro Studiów i Ekspertyz, sierpień 1994, Informacja Nr 237, s. 5. W konkluzji skonstatowano m.in., że: Na obecnym poziomie nakładów budżetowych niemożliwe jest racjonalne gospodarowanie przyznanymi środkami. Tamże, s H.Z. Wrembel, Kadra nauczycieli akademickich, Ad Rem 1991, nr 3, s\n8 264 Dorota Tomaszewska nictwa Wyższego) przy prowadzeniu ośmiu kierunków studiów magisterskich zatrudnionych na tzw. pierwszym etacie winno być 64 nauczycieli akademickich ze stopniem doktora habilitowanego lub tytułem naukowym profesora. Spełniało te wymagania tylko 31 osób, a po przyjęciu przez Senat wniosków o powołanie na stanowisko profesora nadzwyczajnego rekomendowanych kandydatów, ich grono zwiększyło się do 39 osób. Do pełnej obsady brakowało 25 profesorów; na pedagogice 1, fizyce 3, geografii 3, historii 1, biologii 4, filologii polskiej 7, a na neofilologii 6 osób 21. Uzupełnienie brakujących pracowników było warunkiem sine qua non do prowadzenia kierunków magisterskich na WSP. Pogarszała się również ogólna atmosfera panująca na uczelni. Preferencje finansowe stosowane przez ówczesne władze WSP wobec nowo przyjmowanych samodzielnych pracowników naukowych, a zwłaszcza zatrudnianie cudzoziemców, pochodzących ze Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP) 22 (przede wszystkim na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym), wzbudzały wiele emocji i kontrowersji wśród pozostałej kadry naukowej 23. Trudna sytuacja finansowa, zbytnie obciążanie godzinami dydaktycznymi adiunktów i asystentów były przyczyną niezadowolenia także w tej grupie nauczycieli akademickich. Powstałe na uczelni Forum Adiunktów i Asystentów miało zbyt małą siłę przebicia (brak reprezentacji we władzach uczelni), aby skutecznie dopominać się o poprawę warunków pracy 24. Atmosfery nie poprawiała także tocząca się na początku roku kampania wyborcza na stanowisko rektora WSP (w 1993 r. kończyła się kadencja prof. dra hab. Andrzeja Ewerta), która 21 Archiwum Akademii Pomorskiej (dalej: A AP), Senat , sygn. 12/1, R/000A, poz. 1, Protokół z posiedzenia Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku odbytego w dniu 13 stycznia 1993 roku, s Wspólnota Niepodległych Państw organizacja założona po rozpadzie ZSRR, której podstawowym celem było utrzymanie jedności postradzieckiego obszaru ekonomicznego i obronnego. Umowę o powołaniu Wspólnoty Niepodległych Państw podpisali 8 grudnia 1991 r. w Puszczy Białowieskiej prezydent Rosji Borys Jelcyn, prezydent Ukrainy Leonid Krawczuk i przewodniczący Rady Najwyższej Białorusi Stanisław Szuszkiewicz. Formalnie organizacja rozpoczęła działalność z chwilą sygnowania protokołu z Ałma Aty z 21 grudnia 1991 r. Obecnie działania WNP są mało efektywne, a projekty ogólne realizowane z trudem (przykładem może być podpisane w październiku 2011 r. porozumienie o strefie wolnego handlu rozmowy na temat tego dokumentu trwały blisko 10 lat). 23 W lutym 1993 r. rektor Andrzej Ewert informował Senat o korespondencji z Ministerstwem Edukacji Narodowej na temat sytuacji uczelni, a zwłaszcza zatrudniania cudzoziemców, którą prowadził (poza strukturami uczelni) zaniepokojony tą sytuacją prof. Stanisław Łach. 24 FAA na słupskiej uczelni powstało z inicjatywy dra Henryka Wrembla (delegata FAA przy Radzie Głównej) w marcu 1993 r. Głównymi celami słupskiego FAA było: 1) reprezentowanie interesów adiunktów i asystentów wobec władz uczelni, administracji uczelnianej i związków zawodowych, 2) integracja środowiska adiunktów i asystentów oraz konsolidacja działań tych grup pracowników naukowych. ZpS, Statut Forum Adiunktów i Asystentów w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Słupsku, s. 2. FAA cieszyło się początkowo dużym zaangażowaniem społeczności akademickiej, jednakże wobec braku zainteresowania władz uczelni zgłaszanymi postulatami; pomówień w lokalnej prasie o udział w wyjątkowo nieprzyjemnej kampanii wyborczej na stanowisko rektora; w związku z narastającym w środowisku adiunktów i asystentów sceptycyzmem i brakiem wiary w możliwość zmian, działalność FAA na słupskiej uczelni w 1994 r. praktycznie ustała.\n9 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 265 wyszła poza mury uczelni, a polityka kadrowa WSP znalazła się w centrum zainteresowania lokalnej prasy 25. Nowym rektorem został wybrany prof. dr hab. Stanisław Łach, który od maja jako rektor-elekt uczestniczył w obradach Senatu. Z końcem roku akademickiego 1992/1993 odeszło z WSP kilku samodzielnych pracowników naukowych, co dodatkowo skomplikowało istniejącą sytuację kadrową na uczelni. Jednocześnie na posiedzeniu, które odbyło się 1 lipca 1993 roku, Rada Główna Szkolnictwa Wyższego zmieniła uchwałę dotyczącą wliczania cudzoziemców do limitów kadrowych studiów magisterskich. Nowe limity kadrowe dopuszczały możliwość wliczania na kierunkach magisterskich najwyżej dwóch obcokrajowców (ze stopniem co najmniej doktora), a w przypadku studiów zawodowych tylko jednego. Zmieniało to diametralnie sytuację przede wszystkim na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym słupskiej uczelni, nie odmieniło jednak zasad rekrutacji prowadzonej na WSP. Nabór na kierunki prowadzone jako magisterskie obejmował w dalszym ciągu: matematykę, historię i pedagogikę. Już na początku roku akademickiego 1993/1994 można było zauważyć oznaki nadciągającego kryzysu. Jeszcze przed uroczystym rozpoczęciem roku akademickiego, na pierwszym posiedzeniu Senatu 29 września 1993 roku, rektor prof. Łach w swoim wystąpieniu programowym podkreślał (pomiędzy innymi bolączkami, które ówcześnie trapiły słupską uczelnię) trudną sytuację kadrową wśród samodzielnych pracowników naukowych, stwierdzając: Poważne braki kadrowe sprawiły, że z konieczności przeszliśmy z kształcenia na poziomie magisterskim na kształcenie na poziomie zawodowym (z wyjątkiem historii). Niektóre kierunki, przy obecnych wymogach kadrowych są zagrożone nawet w utrzymaniu kształcenia na poziomie zawodowym 26. W dyskusji, jaka wywiązała się po wystąpieniu rektora, przekonywano się wzajemnie, że prawo nie może działać wstecz, że kierunki: matematyka, historia i pedagogika (do której jako specjalizację włączono wychowanie muzyczne) powinny być prowadzone jako kierunki magisterskie, bo w takiej formie zostały w grudniu 1992 roku zatwierdzone przez MEN 27. Od początku października rektor prof. Stanisław Łach uczestniczył w spotkaniach z władzami samorządowymi, podczas których informował o stanie i potrzebach uczelni (planowano między innymi zwołanie sejmiku samorządowego poświęconego wyłącznie sprawom WSP); prowadził również intensywną korespondencję 25 A AP, Senat , poz. 3, Protokół z posiedzenia Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku odbytego w dniu 24 marca 1993 roku, s A AP, Senat , poz. 8, Protokół z posiedzenia Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku odbytego w dniu 29 września 1993 roku, s Kierunek wychowanie muzyczne został włączony do pedagogiki jako specjalizacja uchwałą Senatu z 25 listopada 1992 roku, aby polepszyć minimum kadrowe na pedagogice. W toku dyskusji zupełnie pominięto wymóg Rady Głównej o uzupełnieniu stanów kadrowych do końca roku akademickiego 1992/1993, warunkujący prowadzenie kierunków magisterskich, o czym wszyscy zgromadzeni na posiedzeniu Senatu doskonale wiedzieli. Zadziwiające jest także (cytowane) stwierdzenie rektora Łacha. Rekrutacja prowadzona była na kierunki magisterskie, a pod koniec września nie było jeszcze żadnej decyzji Senatu o zmianie tych kierunków na zawodowe; przede wszystkim nie wiedzieli o tym najbardziej zainteresowani studenci.\n10 266 Dorota Tomaszewska z MEN. Temat naboru na studia magisterskie powrócił znowu na listopadowym posiedzeniu Senatu, wywołany pismem z ministerstwa stwierdzającym, że uczelnia spełnia kryteria prowadzenia jednolitych studiów magisterskich jedynie na kierunku historia. Po dyskusji, podczas której ponownie podnoszono argument, że prawo nie może działać wstecz i zmiany wymogów kadrowych wprowadzone po 1 lipca nie powinny mieć wpływu na minima kadrowe, Senat podjął uchwałę nr 15/93 stwierdzającą, iż: [ ] I rok studiów na kierunkach historia, matematyka i pedagogika prowadzony jest w roku akademickim 1993/94 według programów jednolitych studiów magisterskich 28. Uchwałę podpisał rektor, została wysłana do wiadomości ministerstwa oraz wszystkich jednostek organizacyjnych uczelni i wydawałoby się, że sprawa na ten rok akademicki została rozstrzygnięta. Niestety, już na grudniowym posiedzeniu Senatu rektor przekazał negatywną odpowiedź ministerstwa, stwierdzającą, że uchwały w takiej formie nie można przekazać do akceptacji ministrowi; ministerstwo stało na stanowisku przestrzegania zaleceń Rady Głównej Senat WSP rozważał działania prawne. Tymczasem atmosfera panująca na uczelni zaogniła się jeszcze bardziej po opublikowaniu w Tygodniku Solidarność 26 listopada 1993 r. artykułu Bratnia pomoc. Autor artykułu Jerzy Domagała na podstawie informacji uzyskanych od rektora i rozmów z niektórymi pracownikami przedstawił słupską uczelnię w bardzo niekorzystnym świetle. Jako podejrzane zakwalifikował zatrudnianie wykładowców pochodzących z WNP, a społeczność akademicką przyrównał do mafii. Problem polega nie tylko na tym, że zdecydowana większość kadry dydaktycznej to ludzie dawnego systemu, często po prostu niekompetentni, lecz może głównie na tym, że jest to zgrana paczka, dobierana latami, mająca kontakty i powiązania wszędzie, we wszystkich instytucjach, ogniwach władzy w Sanepidzie, Państwowej Inspekcji Pracy, NIK, prokuraturze, sądach, prasie. Jest to ni mniej, ni więcej towarzysko- -organizacyjno-rodzinna mafia, wywodząca się z jednego pnia, czyli PZPR mówi dr Zbigniew Chromik, adiunkt na polonistyce 29. Na uczelni zawrzało. Urażeni poczuli się wszyscy. Podczas burzliwych obrad Senatu 15 grudnia odczytano oświadczenie Zarządu Zakładowego ZNP potępiające szkalujący uczelnię artykuł; żądano skierowania postępowania wyjaśniającego wobec dra Chromika do rzecznika dyscyplinarnego MEN. Przy tak dużych kłopotach kadrowych i trudnościach ze zdobywaniem samodzielnych pracowników naukowych zdawano sobie sprawę, że tak intencjonalnie napisany artykuł nie zachęci zainteresowanych pracą w WSP. Oczekiwano również na publiczne oświadczenie rektora dotyczące kontrowersyjnego arty- 28 A AP, Senat , poz. 9, Uchwała Nr 15/93 Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku z dnia 17 listopada 1993 r. w związku z pismem MEN Nr DNS /72/IL/93 z dnia 9.XI.1993 r. Zdecydowano również, że w kolejnym roku akademickim 1994/1995 jedynymi kierunkami magisterskimi będą historia i wychowanie muzyczne (które ponownie wyłuskano z pedagogiki spełniało wymogi kadrowe RG i Uchwałą Senatu z 15 grudnia postanowiono powrócić do prowadzenia go jako samodzielnego kierunku; po licznych perturbacjach 2 lutego 1994 roku Podsekretarz Stanu w MON prof. dr hab. Kazimierz Przybysz ww. Uchwałę zaakceptował). Pozostałe kierunki miały funkcjonować jako zawodowe. 29 J. Domagała, Bratnia pomoc, Tygodnik Solidarność 1993, nr 48 (271), s. 1 i s. 7.\n11 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 267 kułu 30. Już 21 grudnia w Gazecie Wyborczej ukazał się artykuł Narobić i poprosić. Niełatwe jest życie Rektora, w którym prof. Stanisław Łach bagatelizował zawarte w Tygodniku Solidarność zarzuty, a sprawę dra Chromika uznał za mało znaczącą 31. Wewnętrzne spory trwające na uczelni, mimo iż nagłaśniane w lokalnej prasie, nie wpływały na jej bieżące funkcjonowanie. Senat uchwałami zatwierdzał zmiany w Statucie uczelni, określał zasady i tryb przyjmowania na studia na rok akademicki 1994/95, ustalał pensum dla pracowników zatrudnionych na drugim etacie, dyskutował nad Statutem FAA, przyjmował sprawozdania finansowe. Życie uczelni toczyło się utartym torem, jednak pogłoski o utracie uprawnień magisterskich na większości kierunków powoli docierały do szerokiej rzeszy studentów. Wizyta, którą na początku 1994 roku odbyli w Ministerstwie Edukacji Rektor wraz z prof. Jerzym Hauzińskim i prof. Henrykiem Stillerem, potwierdziła tylko negatywną opinię resortu o słupskiej WSP. Władze uczelni zostały zobligowane do bezwzględnego przestrzegania zapisów ustawy i uporządkowania wewnętrznych spraw Uczelni. Wobec nieprzejednanej postawy ministerstwa rektor Stanisław Łach wydał 15 lutego zarządzenie określające definitywnie, które kierunki kształcenia w WSP mogły być prowadzone jako jednolite magisterskie, a które jedynie jako studia zawodowe 32. Omawiając wizytę w MEN na posiedzeniu Senatu na początku marca, poinformował, iż uczelnia, jeśli ma zachować status akademicki, musi w ciągu dwóch miesięcy dostosować się do obowiązujących wymogów kadrowych. W przeciwnym wypadku grozi jej obniżenie statusu do stopnia uczelni zawodowej. Przedstawił również powstałą z jego inspiracji Komisję ds. Rozwoju i Restrukturyzacji, która zaproponowała projekt zmian mających na celu utrzymanie akademickości WSP. Zaprezentowane propozycje wzbudziły ożywioną dyskusję nie tylko dlatego, że członkowie Senatu nie zostali powiadomieni wcześniej o przedłożonych przez komisję wnioskach zawartych w projekcie i nie mogli skonsultować ich z przedstawicielami najbardziej zagrożonych kierunków, ale przede wszystkim z powodu zmian strukturalnych, jakie w funkcjonowaniu uczelni zaproponowała komisja 33. Ostatecznie po burzliwej dyskusji przyjęto trzy uchwały: o przesunięciach kadrowych wewnątrz uczelni, o rozwiązaniu Wydziału Pedagogicznego oraz o rozwiązaniu kole- 30 A AP, Senat , poz. 10, s. 5-7, zał. nr 7 i 8. Dr Chromik w piśmie z 9 grudnia 1993 r., które było skierowane do Dziekana Wydziału Humanistycznego wyjaśniał, iż w rozmowie z dziennikarzem Tygodnika Solidarność nie powiedział nic więcej o słupskiej uczelni, niż to, o czym pisał prof. Stanisław Łach w liście do ministra edukacji 9 stycznia 1993 roku. Tamże. W dyskusji zupełnie pominięto zawartą w artykule informację o powołaniu przez rektora Komisji ds. Rozwoju i Restrukturyzacji, o składzie i działalności której Senat był kompletnie niepoinformowany. 31 M. Zagalewski, Narobić i poprosić. Niełatwe jest życie Rektora, Gazeta Wyborcza (na Pomorzu), 21 grudnia 1993 r. 32 Zarządzenie Rektora nr 6 dotyczące kierunków kształcenia w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Słupsku z dnia 15 lutego 1994 r., OKO. Biuletyn Informacyjny Zarządu Regionu Słupsk NSZZ Solidarność 1994, nr 170, s A AP, Senat , poz. 12, Protokół z posiedzenia Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku odbytego w dniu 1 marca 1994 roku, s. 3-4, Uzupełnienie do protokołu z Senatu z dnia 1 marca 1994 roku, s. 1-3.\n12 268 Dorota Tomaszewska giów językowych 34. Zgodnie z przyjętymi uchwałami od 1 października 1994 roku WSP miała stać się uczelnią dwuwydziałową, a jej strukturę organizacyjną tworzyłyby: Wydział Humanistyczny, Wydział Matematyczno-Przyrodniczy oraz Jednostki Międzywydziałowe Biblioteka Główna, Wydawnictwo Naukowe, Międzywydziałowe Studium Języków Obcych i Międzywydziałowe Studium Wychowania Fizycznego i Sportu. Zarządzenie rektora z 15 lutego określające, które kierunki studiów są prowadzone jako magisterskie, a które jedynie jako zawodowe, wywołało wśród studentów głębokie oburzenie. Najbardziej zaskoczeni zmianami zostali studenci I roku magisterskich studiów uzupełniających dla absolwentów SN. Dwuletnie studia zawodowe zupełnie nie zmieniały ich statusu zawodowego równorzędne uprawnienia przysługiwały im już po ukończeniu Studium Nauczycielskiego. Nieprzyjemny wydźwięk całej sprawie nadawało pobranie przez uczelnię opłaty semestralnej za studia magisterskie (za pierwszy i drugi semestr opłatę za semestr drugi należało uiścić do 30 listopada 1993 roku). Na spotkaniu ze studentami 7 marca Rektor poinformował ich o zaleceniach Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, stwierdzając, że winę za całe zamieszanie ponoszą poprzednie władze Uczelni. Zasugerował, by stu- 34 A AP, Senat , poz. 12, Uchwała Nr 1/94 Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku z dnia 1 marca 1994 roku w sprawie przesunięć kadrowych wewnątrz uczelni. Podjęta uchwała dotyczyła trzech kierunków kształcenia: neofilologii, biologii i geografii, które po uzupełnieniu stanów osobowych mogłyby od następnego roku akademickiego powrócić do prowadzenia kierunków magisterskich. Tamże, Uchwała Nr 2/94 Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku z dnia 1 marca 1994 roku w sprawie rozwiązania Wydziału Pedagogicznego. Ponieważ pomimo długoletnich starań nie udało się poprawić stanu kadrowego na Wydziale Pedagogicznym, postanowiono go rozwiązać, a katedry: Pedagogiki, Filozofii, Wychowania Muzycznego, Nauk Społecznych i Wychowania Plastycznego włączyć do struktury Wydziału Humanistycznego. Sprawowanie nadzoru przez kierownictwo Wydziału Humanistycznego nad kierunkiem pedagogika, miało pomóc w jego zreformowaniu i w ciągu 2-3 lat doprowadzić go do rangi wydziału. W uzasadnieniu podjętej uchwały rektor w piśmie z 12 kwietnia 1994 r. skierowanym do Ministra Edukacji Narodowej za zaistniały stan rzeczy obarczył pośrednio władze Wydziału Pedagogicznego, pisząc m.in.: Dla środowiska naukowego znany jest fakt, iż struktury organizacyjne wydziału oparte na adiunktach, wykładowcach, asystentach, najczęściej same w sobie nie są zainteresowane rozwojem kadry o najwyższych kwalifikacjach, tj. prof. i dr hab. W Radzie Wydziału, gronie kierowniczych kadr katedr i zakładów, interes najwyżej kwalifikowanej kadry, a tym samym ogólniejszy interes wydziału czy Uczelni nie zawsze bywa należycie uwzględniany. Profesor w takiej sytuacji stanowi zagrożenie dla osób zajmujących stanowiska kierownicze o niższym statusie naukowym. A AP, Senat , poz. 12, zał. nr 4, Pismo z dnia 12 kwietnia 1994 roku, nr R /11/94 do Wiceprzewodniczącego Rady Ministrów, Ministra Edukacji Narodowej, prof. dr hab. Aleksandra Łuczaka. Taka opinia nie przysporzyła zapewne urzędującemu rektorowi zwolenników, zwłaszcza na likwidowanym Wydziale Pedagogicznym. Uchwała Nr 3/94 Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku z dnia 1 marca 1994 roku w sprawie rozwiązania Kolegiów Językowych rozwiązywała z końcem roku akademickiego 1993/94 oba kolegia językowe języka niemieckiego i języka angielskiego. Głównym powodem ich likwidacji były zbyt wysokie koszty utrzymania (wynajem pomieszczeń na cele dydaktyczne oraz brak dofinansowania z MEN), poza tym dopatrzono się po latach działania kolegiów niedopracowanych przepisów prawnych regulujących funkcjonowanie ich w strukturach Uczelni.\n13 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 269 denci napisali petycję do MEN z prośbą o zachowanie kierunków magisterskich, ewentualnie skierowali sprawę przeciwko Uczelni na drogę sądową. Nadmienił również, iż ma nadzieję, że restrykcje ministerstwa nie dosięgną starszych roczników 35. Spotkanie Rektora ze studentami mające (prawdopodobnie) na celu wyciszenie emocji odniosło odwrotny skutek studenci zagrozili strajkiem, a w prasie rozpoczął się druk wielomiesięcznego cyklu artykułów na temat słupskiej WSP. Lokalna prasa już od połowy marca, na pierwszych stronach gazet, informowała o wydarzeniach zaistniałych na WSP. Same tytuły publikacji Oszukani studenci. Skandal na słupskiej uczelni; Czy uczelnia wyłudziła pieniądze od studentów?; Rektor trzyma się przepisów, studenci grożą strajkiem. Wielki skandal w słupskiej uczelni c.d.; Wykolegowane kolegium. WSP bez angielskiego; A miało być tak pięknie Kolegium języka angielskiego w obliczu likwidacji; Kolegium w WSP potrzebne! znamionowały już, jak wielkie emocje wzbudzały niekorzystne zmiany zachodzące na Uczelni 36. W Głosie Pomorza z 5 kwietnia ukazał się co prawda duży blok artykułów pokazujący między innymi znaczny dorobek Uczelni w ostatnich kilku latach i wyważoną rozmowę Anny Czerny-Mareckiej z rektorem prof. drem hab. Stanisławem Łachem, dziekanem Wydziału Humanistycznego prof. drem hab. Jerzym Hauzińskim i dyrektorem Instytutu Biologii i Ochrony Środowiska prof. Wojciechem Górskim, ale i ona wzbudziła wiele kontrowersji 37. Narastająca dyskusja tocząca się 35 A AP, Artykuły prasowe o uczelni, lata , sygn. 23/1, 062A, B. Rzeczkowska, Nauczanie z licencją. MEN: Magistrów nie będzie, Gazeta Wyborcza (na Pomorzu), 9 marca 1994 r. 36 A AP, Artykuły prasowe..., J. Nitkowska, Oszukani studenci. Skandal na słupskiej uczelni, Głos Słupski, 14 marca 1994 r., M. Barnowski, Czy uczelnia wyłudziła pieniądze od studentów?, Głos Pomorza, 17 marca 1994 r., J. Nitkowska, Rektor trzyma się przepisów, studenci grożą strajkiem. Wielki skandal w słupskiej uczelni c.d., Głos Słupski, 17 marca 1994 r.; P. Lipski, Wykolegowane kolegium. WSP bez angielskiego, Gazeta Wyborcza (na Pomorzu), marca 1994 r. J. Będzimierowska, A miało być tak pięknie Kolegium języka angielskiego w obliczu likwidacji, Goniec Pomorski, 8-10 kwietnia 1994 r.; H. Rybicki, Kolegium w WSP potrzebne!, Głos Pomorza, 1 kwietnia 1994 r. W artykule prof. dr hab. Hieronim Rybicki (rektor WSP w latach ) złożył oświadczenie, iż nieprawdziwe jest stwierdzenie obecnych władz Uczelni, że Kolegium powołano z naruszeniem prawa: Kolegium powstało zgodnie z ówczesnym porządkiem prawnym, na mocy uchwały Senatu WSP, przy akceptacji MEN i daleko idącej pomocy z jego strony. Placówka ta otrzymała status Kolegium dlatego, że tylko takie miały zagwarantowaną pomoc organizacji międzynarodowych. 37 A AP, Artykuły prasowe..., M. Barnowski, A. Czerny-Marecka: WSP walka o przetrwanie. Nie tylko dydaktyka, Studenci biją w dzwony, Sprzymierzeńcy, A. Czerny-Marecka, Przedwczesne wieści o pogrzebie, Głos Pomorza, 5 kwietnia 1994 r. Ostatni artykuł był zapisem rozmowy dziennikarki z władzami uczelni. W artykule obok dość optymistycznych prognoz dotyczących przyszłości WSP rektor po raz kolejny zapowiedział weryfikację obcych pracowników zza wschodniej granicy, odniósł się także do byłych (i chyba ówczesnych) nauczycieli akademickich, stwierdzając: Często nie mieli aspiracji naukowych. Satysfakcjonował ich status nauczyciela akademickiego. Były to zresztą czasy, które nie zawsze preferowały wiedzę, walory intelektualne. Zatrudniano»po znajomości«, w ramach układów. Wymogi kadrowe były też łagodniejsze, a poza tym nie przestrzegano ich. Asystentem można być osiem lat, doktorem bez habilitacji dziewięć. Przymykano oczy, bo inaczej procent kadry należałoby zwolnić!. Ta negatywna opinia (w znacznej mierze krzywdząca, biorąc pod uwagę długoletni staż pracy przy-\n14 270 Dorota Tomaszewska w lokalnej prasie, która dotyczyła wewnętrznych spraw uczelni spowodowała, iż 30 marca ukazało się Polecenie Nr 1/94 Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku w sprawie zasad prowadzenia korespondencji, zakazujące osobom innym niż upoważnione przez rektora udzielania wywiadów i przekazywania informacji 38. Wywołało to natychmiastową reakcję mediów i już 31 marca w Głosie Pomorza pojawiła się notatka WSP ocenzurowana, zaś 1 kwietnia w weekendowym wydaniu Gazety Wyborczej redaktor Marek Zagalewski w artykule Prawo i życie. Nam rozmawiać nie kazano oskarżył rektora o łamanie obowiązującego prawa prasowego 39. W efekcie media z jeszcze większą skrupulatnością zaczęły informować o wszystkich sprawach dotyczących słupskiej uczelni. Miało to także swoją dobrą stronę, bo uświadamiało społeczeństwu, jakie skutki niosłaby za sobą likwidacja jedynej na Pomorzu Środkowym uczelni humanistycznej 40. Tymczasem kierownictwo uczelni starało się znaleźć wyjście z impasu. Przesunięcia kadrowe wewnątrz uczelni umożliwiły prowadzenie w nowym roku akademickim 1994/95 studiów magisterskich na pięciu spośród dziewięciu kierunków funkcjonujących w WSP. Także jeszcze w marcu odbyło się spotkanie z władzami samorządowymi w sprawie Kolegium Języka Angielskiego, podczas którego rozważano przeniesienie kolegium do Lęborka i prowadzenie go pod patronatem Lęborskiego Towarzystwa Oświatowego. Sprawy dotyczące przyszłości uczelni omawiane były także z wojewodą słupskim Kazimierzem Kleiną, parlamentarzystami pomorskimi i przedstawicielami partii politycznych. W połowie kwietnia doszło w Łebie do spotkania przedstawicieli Wyższej Szkoły Pedagogicznej z reprezentantami Uniwersytetu Gdańskiego. Obu delegacjom przewodniczyli rektorzy Stanisław Łach i Zbigniew Grzonka. Tematem rozmów była trudna sytuacja kadrowa WSP oraz omówienie różnych wariantów pomocy, jakiej mógłby ewentualnie udzielić jej Uniwersytet Gdański. Wsparcia oczekiwano przede wszystkim szłych doktorów habilitowanych i profesorów WSP, PAP i AP) na pewno nie zjednywała mu poparcia w środowisku akademickim słupskiej uczelni. 38 Zbiory prywatne autorki (dalej: ZpA), Polecenie Nr 1/94 Rektora Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku w sprawie zasad prowadzenia korespondencji, Słupsk 30 marca 1994 r. W wydanym poleceniu skierowanym do wszystkich jednostek organizacyjnych uczelni rektor zabraniał pod groźbą wyciągnięcia konsekwencji służbowych nie tylko udzielania informacji i wywiadów, ale także kierowania korespondencji do MEN i innych instytucji. 39 A AP, Artykuły prasowe..., M. Zagalewski, Prawo i życie. Nam rozmawiać nie kazano, Gazeta Wyborcza (na Pomorzu), 1 kwietnia 1994 r. W artykule nie tylko wykazano, że rektor WSP łamie prawo prasowe. Żenujące i ośmieszające Uczelnię było zawarte w artykule stwierdzenie: Realia zaś są takie, że z pracownikami obawiającymi się konsekwencji służbowych za»przecieki«umawiałem się na ich życzenie nawet szyfrem i o zmroku na cmentarzu. 40 Dyskusję o znaczeniu uczelni dla regionu Pomorza Środkowego i jej problemach przeprowadzono na forum Sejmiku Samorządowego Województwa Słupskiego. Debatowano również nad formami pomocy dla uczelni. Ponieważ Rektor WSP na obrady Sejmiku mimo zaproszenia nie przybył (tłumacząc, że nie przedstawiono mu dostatecznie wcześnie problemów, nad którymi Sejmik miał dyskutować), spotkanie zakończyło się konkluzją, iż samorządowcy sami będą interweniować w MEN. A AP, Artykuły prasowe, Ambitny Słupsk traci coraz więcej, Głos Pomorza, 12 kwietnia 1994 r.\n15 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 271 na kierunkach: wychowanie przedszkolne i nauczanie początkowe, ale akurat na tych kierunkach kształcenia Uniwersytet także miał kłopoty z niedoborem kadry. Rozmowy postanowiono kontynuować, ale nie ustalono terminu następnego spotkania 41. Również w kwietniu odbyło się spotkanie rektora WSP z władzami miasta i województwa na temat mieszkań dla pracowników naukowych uczelni i powiększenia jej bazy naukowo-dydaktycznej. Rozważano wiele propozycji: od adaptacji budynku przy ul. Chopina (oferowanego przez kuratora oświaty), szeregowych domków koło Bytowa do 10 mieszkań w Gogolewku (Urząd Wojewódzki). Rozmowy zakończyły się ustaleniem kształtu przyszłych kontaktów roboczych i określeniem terminu przekazania pierwszych mieszkań dla WSP (koniec maja 1993 r.) 42. Działania władz uczelni mijały się zupełnie z oczekiwaniami zawiedzionych studentów pedagogiki. Postanowili w ramach protestu: udać się na rozmowę do Ministerstwa Edukacji Narodowej; zorganizować pikietę przed ministerstwem oraz przemaszerować ulicami Słupska, aby sytuacją panującą na WSP zainteresować jak największą liczbę mieszkańców. W przeddzień przemarszu, na zorganizowanym przez Komisję Zakładową Solidarność spotkaniu władz uczelni ze studentami, odczytano oświadczenie rektora Stanisława Łacha potępiające taką formę protestu; poinformowano również, że wojewoda słupski, początkowo niezezwalający na demonstrację, pod naciskiem Solidarności wyraził zgodę postawił jednak warunek, aby przemarsz odbywał się czwórkami w kolumnach stuosobowych 43. O studenckiej manifestacji (odbyła się 19 kwietnia 1994 r.) informowały na pierwszych stronach wszystkie lokalne gazety; także temu wydarzeniu poświęcone było OKO. Biuletyn Informacyjny Zarządu Regionu Słupsk NSZZ Solidarność z kwietnia oraz artykuł w ogólnopolskim Przeglądzie Akademickim 44. Dwa dni później, 21 kwietnia, delegacja studentów WSP spotkała się w Warszawie z dyrektorem Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Ministerstwie Edukacji drem Jerzym Gąsiorowskim i poinformowała go o problemach młodzieży studiującej w Słupsku. Z pikietującymi przed MEN studentami rozmawiali także przedstawiciele obradującej właśnie Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. W wyniku tego spotkania sytuacją panującą w słupskiej WSP zainteresował się przewodniczący Rady Głównej prof. Jerzy Osiowski, który w swoim artykule zamieszczonym w Przeglądzie Akademickim określił ją 41 Słupska WSP i Uniwersytet Gdański, Randka tylko czy swaty, Głos Pomorza, 14 kwietnia 1994 r. 42 A AP, Senat , poz. 13, Protokół z posiedzenia Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku odbytego w dniu 27 kwietnia 1994 roku, s. 11. W rozmowach z władzami samorządowymi z ramienia uczelni uczestniczyli również: prorektor prof. Henryk Stiller, dyrektor administracyjny mgr Jan Szumski, prof. Wojciech Górski (jako wiceprzewodniczący Towarzystwa Środkowopomorskiego) i prof. Wacław Florek członek Komisji ds. Rozwoju i Restrukturyzacji Uczelni. 43 Czwórkami przez Słupsk, Głos Pomorza, 19 kwietnia 1994 r. 44 OKO. Biuletyn Informacyjny Zarządu Regionu Słupsk NSZZ Solidarność, nr 170. W biuletynie oprócz informacji o manifestacji studenckiej zamieszczono m.in. list studentów I roku pedagogiki do Ministra Edukacji Narodowej; B. Piecyk, Stan Wrzenia, Przegląd Akademicki 1994, nr 10, s\n16 272 Dorota Tomaszewska jako sprawę trudną i precedensową, jednocześnie zapowiedział pomoc w rozwiązaniu panującej na słupskiej uczelni sytuacji kryzysowej 45. Posiedzenie Senatu WSP 27 kwietnia, które od samego początku miało burzliwy przebieg, niespodziewanie dla wszystkich miało równie burzliwe zakończenie. Gorąca dyskusja wywiązała się już przy uchwalaniu proponowanego porządku obrad. Na wniosek prof. Andrzeja Ewerta postanowiono włączyć pod obrady omówienie sytuacji panującej na Uczelni, a szczególnie na Wydziale Pedagogicznym oraz wysłuchać relacji studentów, którzy brali udział w rozmowach prowadzonych w Ministerstwie Edukacji i Radzie Głównej. Z informacji studentów wynikało, że o ile Ministerstwo, zorientowane dość dokładnie w sytuacji słupskiej uczelni, kładło nacisk (wówczas) na wewnętrzne rozstrzygnięcie zaistniałego konfliktu, a propozycję utworzenia na Wydziale Pedagogicznym filii Uniwersytetu Gdańskiego uznało za nierealną, o tyle Rada Główna uznała ją za całkiem sensowną ; postanowiła też wnikliwiej zbadać sytuację studentów nie tylko I roku pedagogiki, ale również lat starszych 46. Podczas wystąpienia rektora, omawiającego bieżące problemy uczelni oraz konsekwencje, jakie mogłyby wyniknąć z rozmów przeprowadzonych przez reprezentację studentów w ministerstwie, wywiązała się zażarta dyskusja, w trakcie której zaczęto wracać do szukania winnych zaistniałej sytuacji. Padały wzajemne oskarżenia ze strony byłego i obecnego rektora. Po raz kolejny postulowano, aby do ministerstwa udała się delegacja władz Uczelni i na miejscu wyjaśniła nieporozumienia zaistniałe przy uwzględnianiu stanu kadrowego. Zgłoszony postulat wywołał kolejną dyskusję, albowiem część członków Senatu uznała, iż postawa prof. Stanisława Łacha jest niewiarygodna i nie gwarantuje pozytywnego załatwienia sprawy. Punktem kulminacyjnym utarczek słownych pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami urzędującego rektora stało się wystąpienie prof. Janiny Ewert, w którym stwierdziła, że do tej pory ze strony rektora brakowało woli rozwiązania sprawy studentów, a jedynie próby jej wyciszania. Zarzuciła mu również lekceważenie Senatu, dziekanów i Rad Wydziału. Wystąpienie zakończyła złożeniem formalnego wniosku o zmianę na stanowisku rektora. Po burzliwej dyskusji w tajnym głosowaniu członkowie Se- 45 J. Osiowski, Gorący czas. Notatki Przewodniczącego Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, Przegląd Akademicki 1994, nr 10, s. 9. Demonstracja studentów WSP, która odbywała się 21 kwietnia (w trakcie trwania posiedzenia plenarnego RG SzW) wzbudziła zrozumiałe zainteresowanie obradujących. Na rozmowy z manifestującymi studentami udali się: dr Anna Jankowska wiceprzewodnicząca RG, dr Ewa Mróz członek Prezydium RG, dr Maria Baster-Grząślewicz przewodnicząca Komisji Dydaktyki i Spraw Studenckich oraz studenci członkowie RG. Pomoc, jaką zaofiarowała słupskiej uczelni Rada Główna, niemalże doprowadziła do likwidacji WSP. 46 A AP, Senat , poz. 13, Protokół, s Przedstawiciele Rady Głównej mieli zastrzeżenia co do jakości kształcenia na kierunku pedagogika (z powodu braku wykwalifikowanej kadry) także wobec starszych roczników. Pomysł z utworzeniem filii Uniwersytetu Gdańskiego, tak chętnie podchwycony przez RG, a słusznie uznany przez MEN za niemożliwy do realizacji, był niezgodny z obowiązującą od 1990 roku ustawą. W art. 187 ust. 2 zapisano [...] Po dniu wejścia w życie ustawy nie tworzy się filii uczelni, oddziałów i wydziałów zamiejscowych i punktów konsultacyjnych. DzU z 1990 r., nr 65, poz Nowelizacja dopuszczająca tworzenie filii szkół wyższych została uchwalona dopiero w 1998 roku (Ustawa z dnia 19 lutego 1998 r. o zmianie ustawy o szkolnictwie wyższym, DzU z 1998 r., nr 50, poz. 310).\n17 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 273 natu uchwalili wotum nieufności dla prof. dra hab. Stanisława Łacha, tym samym Senat uruchomił procedurę odwoławczą 47. Wydawało się, że wizyta, którą złożyli w słupskiej uczelni 17 maja wiceminister edukacji narodowej Kazimierz Przybysz i wicedyrektor Departamentu Szkolnictwa Wyższego Tadeusz Popłonkowski, poza rozmowami z rektorem, działaczami samorządowymi i krótkim spotkaniem ze studentami niewiele wniesie do rozwiązania narastającego konfliktu 48. Tymczasem już 19 maja został przesłany faksem na ręce obu rektorów rektora WSP w Słupsku i rektora UG w Gdańsku Projekt Ustawy o włączeniu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku do Uniwersytetu Gdańskiego w Gdańsku. Wraz z projektem ustawy przesłano pismo przewodnie, w którym wiceminister edukacji narodowej Kazimierz Przybysz wyjaśniał między innymi, że zamiar włączenia uczelni słupskiej do Uniwersytetu uzasadnia przede wszystkim troska o dobro młodzieży, która rozpoczęła kształcenie na studiach magisterskich, a z powodu trudnej sytuacji kadrowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej mogłaby ukończyć jedynie wyższe studia zawodowe 49. Nie był to tymczasem jedyny powód. Od dłuższego czasu Ministerstwo Edukacji Narodowej pracowało nad projektem autorstwa prof. dra hab. Andrzeja Wróblewskiego, przewodniczącego Rady do spraw Nauki przy Prezydencie RP 50. Jednym z ele- 47 A AP, Senat , poz. 13, Protokół, s Głównymi dyskutantami w tej gorącej debacie, oprócz prof. Janiny Ewert i prof. Stanisława Łacha, byli: prof. Andrzej Ewert, prof. Wojciech Górski, prof. Jerzy Hauziński (który wspólnie z prof. Wacławem Florkiem próbował studzić dyskusję i nie dopuścić do głosowania zgłoszonego wniosku), prof. Bożenna Chmielewska, prof. Stefan Pikus, dr Maksymilian Werwicki. W trakcie dyskusji (z powodu złej atmosfery panującej na Wydziale Pedagogicznym, spowodowanej działaniami Rektora), swoje odejście z Uczelni zadeklarowały prof. Irena Zahorska i prof. Bożenna Chmielewska. Ponieważ wcześniej Rektor odczytał dwie deklaracje o odejściu z WSP państwa Ewertów znacznie (o 1 / 7 ) zmniejszyłoby to skład Senatu. Ostatecznie w głosowaniu tajnym nad wnioskiem o odwołaniu rektora prof. Stanisława Łacha za było 14 głosów, przeciw 7 głosów, wstrzymało się 6 głosów i 1 głos był nieważny. Zgodnie z obowiązującą wówczas ustawą (art. 61, p. 2) wniosek o odwołanie rektora mógł być zgłoszony przez co najmniej 1 / 3 statutowego składu Senatu, a odwołania rektora mógł dokonać tylko organ, który go powołał (art. 61, p.1), w przypadku słupskiej WSP Kolegium Elektorów. 48 A AP, Senat , poz. 14, Protokół z posiedzenia Senatu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku odbytego w dniu 10 czerwca 1994 roku, s. 5; A AP, Artykuły prasowe..., Odsiecz z Gdańska? Minister K. Przybysz na WSP, Głos Pomorza, 18 maja Wyjazd wytypowanej (w trakcie obrad senatu) grupy senackiej do MEN nie doszedł do skutku. W trakcie telefonicznego uzgadniania terminu spotkania okazało się, że do słupskiej uczelni, z propozycjami rozwiązania zaistniałego konfliktu, wybierał się minister Przybysz. Podczas spotkania omawiano trzy warianty wyjścia z impasu: pozostawienie autonomicznej WSP, przekształcenie Uczelni w wyższą szkołę zawodową lub utworzenie z Uczelni filii Uniwersytetu Gdańskiego. Za tą ostatnią koncepcją wstępnie opowiedzieli się rektor oraz przedstawiciele Sejmiku Wojewódzkiego i wiceprezydent Słupska. 49 A AP, Senat , poz. 13, Pismo Ministra Edukacji Narodowej z dnia 19 maja 1994 r. 50 Rada ds. Nauki przy Prezydencie RP powstała z inicjatywy prezydenta Lecha Wałęsy w lipcu 1992 roku. Złożona z naukowców była ciałem doradczo-eksperckim, zajmującym się opiniowaniem tworzonych (przez różne organa państwowe) dokumentów dotyczących nauki i edukacji.\n18 274 Dorota Tomaszewska mentów prezentowanej przez Radę ogólnej koncepcji organizacji nauki był projekt łączenia uczelni wyższych. Zakładał on doprowadzenie do powstania ośmiu nowych uniwersytetów poprzez integrację małych uczelni. Dotyczyło to głównie niewielkich ośrodków akademickich, takich jak Białystok, Opole, Kielce czy Olsztyn 51. Według prof. Wróblewskiego połączenie takie dałoby w niedalekiej przyszłości zwiększenie liczby studentów; zmniejszenie kosztów poprzez redukcję administracji; lepsze wykorzystanie sal wykładowych i poprzez skomasowanie kadry naukowej podniesienie poziomu nauczania. Nie bez znaczenia było, że jak twierdził prof. Wróblewski, duże ośrodki akademickie posiadały nadmiar doktorów habilitowanych, bez szans na otrzymanie stanowisk profesorskich Naukowcy ci nie przeniosą się do jakiejś WSP czy WSI, gdzie nie ma kadry, a na uniwersytet tak!. Uczelnie z małych ośrodków, które mimo wszystko chciałyby pozostać samodzielne, z powodu braku kadry naukowej miałyby kłopoty z utrzymaniem kierunków magisterskich. Jedyną alternatywą (według prof. Wróblewskiego) dla małych szkół wyższych było: połączenie się z innymi ośrodkami, aby utworzyć prężnie działającą uczelnię albo pozostanie samodzielnymi i prowadzenie studiów zawodowych na poziomie licencjatu 52. Proponowane rozmieszczenie szkół wyższych w ogóle nie uwzględniało istnienia tego typu szkół na Pomorzu Środkowym. Młodzież z całego regionu musiałaby kończyć studia daleko od swojego miejsca zamieszkania, co przy strukturalnym bezrobociu panującym w latach 90. ubiegłego wieku i niskich dochodach, często czyniłoby to niemożliwym. 51 Właśnie w 1993 roku rozpoczęły się wspólne działania na rzecz utworzenia Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie przez WSP, Akademię Rolniczo-Techniczną i Warmiński Instytut Teologiczny, zakończone powołaniem Uniwersytetu w lipcu 1999 roku. Podobny scenariusz miał obowiązywać przy tworzeniu Uniwersytetu w Kielcach. Politechnika Świętokrzyska stawiała jednak opór i jako uczelnia samodzielna funkcjonuje do dziś. 52 P.K. Kuty, Inwestowanie w naukę najlepszą inwestycją. Rozmowa P.K. Kuty z prof. Wróblewskim, Przegląd Akademicki 1993, nr 4, s Koncepcję zmian strukturalnych w szkolnictwie wyższym prof. Wróblewski przedstawił także 15 kwietnia na posiedzeniu Rady Głównej. Podtrzymał stanowisko, iż bez scalania małych uczelni w uczelnie o szerokim profilu kształcenia nie da się radykalnie zwiększyć liczby kształconej (na poziomie interdyscyplinarnym) młodzieży. Nie wspomniał o kosztach tej operacji. A. Białas, Notatki Przewodniczącego Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, Przegląd Akademicki 1993, nr 11, s. 5. Polemizując ze stanowiskiem prof. Wróblewskiego, rektor Politechniki Świętokrzyskiej prof. dr hab. inż. Andrzej Neimitz w artykule Czy łączyć uczelnie w trybie administracyjnym ( Przegląd Akademicki 1993, nr 7) wykazał, iż łączenie uczelni, forsowane także w rozmowach z rektorami przez Ministra Edukacji Narodowej, prawdopodobnie nie dałoby oczekiwanych rezultatów. Mogłoby jedynie zniszczyć budowane przez lat młode środowiska naukowe, a oczekiwane oszczędności w zarządzaniu (jeden rektor, zmniejszona administracja) pochłonęłyby sumy wydawane choćby na dostosowanie różnych systemów informatycznych działających w uczelniach. Podważył również głoszoną przez prof. Wróblewskiego tezę, że uczelnia większa jest uczelnią lepszą, wskazując na kłopoty, z jakimi borykały się uniwersytety Warszawski i Jagielloński. Proponowana przez MEN idea łączenia szkół wyższych nie została porzucona. O ile w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku podłożem jej forsowania była zapaść finansowa państwa i ograniczanie środków przekazywanych na szkolnictwo wyższe, o tyle współcześnie powodem jest zapaść demograficzna, która skutkuje niedostatecznym naborem na studia, a co z tym idzie, niedofinansowaniem uczelni.\n19 Kryzys Słupskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej (WSP) 275 Propozycja rozmieszczenia szkół wyższych według prof. dra hab. Andrzeja Wróblewskiego Źródło: P.K. Kuty, Inwestowanie w naukę najlepszą inwestycją, Przegląd Akademicki 1993, nr 4, s. 6-9 Przysłany wraz z pismem przewodnim Projekt Ustawy o włączeniu Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku do Uniwersytetu Gdańskiego w Gdańsku zbulwersował i poruszył środowisko naukowe słupskiej uczelni, które o przesłanym projekcie dowiedziało się z majowego numeru pisma Ad Rem. Już tylko sam art. 1 projektu mówiący w pkt. 1 Włącza się Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Słupsku, zwaną dalej»szkołą«do Uniwersytetu Gdańskiego w Gdańsku, zwanego dalej»uniwersytetem«z dniem 1 października 1994 r. i dalej w pkt. 2 Z dniem włączenia znosi się Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Słupsku, budził różnorakie wątpliwości. Przede wszystkim, na jakich zasadach nastąpiłoby owo włączenie i jak miałyby działać po tym wielce prawdopodobnym włączeniu dotychczasowe organy Uczelni i inne struktury WSP (w projekcie nie było to przedstawione). W projekcie nie było wyjaśnione, jakimi przesłankami kierował się resort, dążąc do ewentualnej likwidacji słupskiej uczelni. Niepokój budziły także dalsze artykuły projektu, zwłaszcza art. 4, który w pkt. 1 określał iż: Organizacje Uniwersytetu oraz inne sprawy dotyczące jego funkcjonowania, wynikające z włączenia Szkoły, określi sta-\n20 276 Dorota Tomaszewska tut uchwalony przez senat Uniwersytetu. Oznaczało to jednoznacznie, że w sprawie działania Uczelni po jej włączeniu senat słupskiej szkoły i jej środowisko naukowe zostałyby pozbawione prawa głosu. Z datą 23 maja Ad Rem wydrukowało Apel Grupy Inicjatywnej powołania Społecznego Komitetu Obrony Autonomii Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku, w którym napisano między innymi: Jako pracownicy Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku uważamy za konieczne podjęcie działań dla obrony i zachowania autonomii naszej Uczelni nie tylko dlatego, że jest to nasz warsztat pracy, ale ponieważ jest to zgodne z interesem naszych studentów, miasta i regionu. Już na wstępie pod apelem złożyło swoje podpisy ponad 100 pracowników dydaktycznych i administracyjnych Uczelni 53. Działający na terenie uczelni Związek Nauczycielstwa Polskiego zorganizował 30 maja zebranie samodzielnych pracowników naukowych w celu wypracowania dalszych działań dotyczących przyszłości WSP. Podczas spotkania profesorowie zdecydowanie opowiedzieli się za utrzymaniem samodzielności Uczelni. Powołując się na dotychczasowy dorobek WSP i uważając, że kłopoty Uczelni mają charakter przejściowy, apelowali: [...] zwracamy się z apelem do MEN o zachowanie rozwagi przy podejmowaniu decyzji o losie Uczelni, do władz regionalnych i samorządowych o pomoc w rozwiązywaniu bieżących problemów Uczelni, a do parlamentarzystów Pomorza Środkowego o poparcie naszych starań w zachowaniu samodzielnego ośrodka aka- 53 Ad Rem 1994, nr 5, s. 8. Ów kuriozalny dokument (jak redakcja pisma określiła pismo przewodnie wiceministra Kazimierza Przybysza na stronie 5) wraz z projektem ustawy, został włączony do numeru pisma jako wkładka. Praktycznie cały numer poświęcony był omówieniu propozycji, którą do słupskiej uczelni skierowało Ministerstwo Edukacji Narodowej. W artykule Upominek na 25-lecie Uczelni? na stronach 4-6 zostało przeanalizowane nie tylko pismo skierowane do obu rektorów (UG w Gdańsku i WSP w Słupsku), ale także projekt ustawy. Zastrzeżenia redakcji dotyczyły właściwie wszystkich artykułów projektu, albowiem żaden z nich nie precyzował przyszłego funkcjonowania słupskiej uczelni. O wszystkich sprawach miał decydować senat Uniwersytetu Gdańskiego, począwszy od kierunków i poziomu kształcenia poprzez fundusz socjalny, na uprawnieniach do ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego kończąc (art. 4, pkty 2 i 3). Zastanawiano się również, jak wiceminister Przybysz wyobraża sobie, wyrażoną w piśmie przewodnim skierowanym do rektorów obu uczelni, realizację formuły: Rozwiązanie takie, jak się wydaje, służyć będzie lepszemu porozumieniu obu społeczności akademickich [...], przy jednoczesnym dyktacie jednej ze stron i żądaniu podporządkowania się drugiej. W numerze majowym zamieszczono również apel redakcji pisma skierowany do Sejmiku Samorządowego Województwa Słupskiego, który na swoim posiedzeniu, miał zająć stanowisko wobec propozycji Ministerstwa Edukacji. Odpowiedzią Sejmiku była podjęta Uchwała Nr XXIII/70/94 z dnia 23 maja 1994 r. w sprawie połączenia Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku z Uniwersytetem Gdańskim, w której Sejmik popierał afiliację WSP i UG od nowego roku akademickiego 1994/95 (Sejmik zmienił swoje stanowisko po wyborach samorządowych). Zupełnie odmienną postawę przyjęła podczas sesji 25 maja 1994 r. Rada Miejska w Słupsku, która w piśmie skierowanym do MEN Stanowisko Rady Miejskiej w Słupsku przyjęte podczas sesji w dniu 25 V 1994 r. opowiedziała się przeciw włączeniu WSP w struktury UG, pisząc m.in. nie akceptujemy jakichkolwiek działań zmierzających do likwidacji jedynej na Pomorzu Środkowym wyższej uczelni humanistycznej (oba dokumenty zamieszczone zostały w ww. numerze Ad Rem na s. 7).


Można już zwijać flagi i…\n31 marca 2020EkonomiaKomentarze: 0\nMożna już zwijać flagi i gasić światło. Dziękujemy za profesjonalne rządzenie. #bekazpisu #polityka #koronawirus #ekonomia\nEkonomiści: Czeka nas powrót…\nEkonomiści: Czeka nas powrót do lat 90 Bośniacy: #ekonomia #koronawirus\nPrognoza OECD na temat wpływu…\nPrognoza OECD na temat wpływu epidemii na gospodarki. Polska z 7 najgorszym wynikiem na świecie A tu dla całej OECD . Polska z siódmym najgorszym wynikiem na świecie. pic.twitter.com/6105vxSxkg — Tomasz Wróblewski (@tomaawroblewski) March 31, 2020 #gospodarka #ekonomia #ciekawostkigrubego #neuropa #bekazpisu #koronawirus\ntakże tego, wypinamy się…\ntakże tego, wypinamy się wypinamy. Wpis na 99% autentyczny. Tutaj jest jego cytat: https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/1465172,premier-konieczne-sa-mechanizmy-przetrwania-maksymalne-dla-budzetu-a-minimalne-dla-przedsiebiorcow.html już usunięty, niestety nie ja zrobiłem screen. Drugie źródło: https://tvn24bis.pl/z-kraju,74/koronawirus-w-polsce-premier-mateusz-morawiecki-w-senacie-o-recesji-w-niemczech-i-usa,1011010.html A dalej szukajcie tego cytatu… #gospodarka #premier #pis #koronawirus #ekonomia #polityka\n#neuropa #4konserwy #polityka #ekonomia #bekazpisu I zapewniał, że państwo ma jedynie 50 mld zł poduszki finansowej TO SĄ SŁOWA MATEUSZA MORAWIECKIEGO Czy wy to rozumiecie? Państwo Polskie, Rzeczpospolita, w które żyjemy ma 50 MILIARDÓW ZŁOTYCH poduszki finansowej XD Czyli na nieco ponad rok wypłacania programu 500+ lub pięć 13 emerytur XDDDDDDDDD HEJ PISOWCY, CHODŹCIE POROBIC …\nHahah hahah haha nie no, nie wierzę w to co czytam. Premier wielkiej POLSKI wybitny ekonomista, zbawca narodu zawierza polska gospodarkę MATCE BOSKIEJ XDDDDDDDDDDDD Słuchajcie polaczki bomba z opóźnionym zapłonem już tyka jak pierd**nie to was zmiecie z planszy. Szykujcie się na zaciskanie pasa i to takie dosłowne bo inflacja tak wypierdoli ceny że będzie …\nParlament Ukrainy przegłosował w pierwszym czytaniu akt „O zmianach w niektórych aktach prawnych Ukrainy po pytaniach o funkcjonowaniu bankowego systemu.” Akt jest nazywany prawem „antyKołomojski” i został stworzony z myślą o Pryvat Bank, aby nie pozwolić na ponowne przejęcie sektora bankowego przez oligarchów. Prywatbank, największy komercyjny bank na Ukrainie, został znacjonalizowany w 2016 roku z …\n30 marca 2020EkonomiaKomentarze: 0\nxDDDDDDDDDDDDDDDDD #gielda #zaorski #analizatechniczna #forex #heheszki #inwestycje #ekonomia #gpw #finanse #inwestowanie #tjs\n„Hurrr, rząd nie ma…\n„Hurrr, rząd nie ma własnych pieniędzy lewaki!!!” Chyba, że dodrukuje xD #koronawirus #bekazpisu #bekazprawakow #ekonomia #gospodarka\nhttps://www.wykop.pl/link/5417011/instytutu-misesa-zaprezentowal-tarcze-antykryzysowa-obnazajaca-pomysly-rzadu/ Koledzy z Instytut Misesa przygotowali swoją wersję Tarczy Antykryzysowej. Zachęcamy do zapoznania się z wolnościowym stanowiskiem w tej sprawie. #gospodarka #korwin #tarczaantykryzysowa #koronawirus #ekonomia #finanse\nWiele ludzi jest zdziwionych,…\nWiele ludzi jest zdziwionych, że od małych firm po wielkie korpo, żadne z nich nie ma środków pozwalających przetrwać kilka miesięcy. Kwestia jest taka, że aktualny system podatkowy na całym świecie jest nastawiony na spiralę konsumpcjonizmu, a w firmach wydawnictwa, zamiast oddawać 20-50% w podatkach to już lepiej wydać to na wątpliwe inwestycje. Zapraszam do …\nKiedy ktoś Cię pyta ile…\nKiedy ktoś Cię pyta ile wyniosą straty gospodarcze z powodu kryzysu wywołanego koronawirusem #koronawirus #wirus #2019ncov #covid19 #gospodarka #ekonomia #finanse\nPolaczki zdajecie sobie sprawę co się bedzie działo w ciągu kilku najbliższych miesięcy? Jak myslicie ze epidemia już uderzyła w gospodarkę to się zdziwicie. Ciekawe tylko kto będzie zapierdalał na bombelki i inne świadczenia dla nierobów gdy bezrobocie wyjebie poza skale, a bezrobocie to nie wszystko. Wiecie jak będzie? Rząd wam zabierze wasze prywatne pieniądze …\npolubiłem to - walcówki gładkie


**** HOTEL CORONET, PRAGA ****\nMarie Cibulkove 8, Praga, Czechy\nZlokalizowany w odległości 25 minutowego spaceru od National Museum, ten 4-gwiazdkowy Hotel Coronet oferuje podróżującym współcześnie urządzone pokoje.\nHotel usytuowany w odległości 25-minutowego spaceru od Plac Wacława. Obiekt jest usytuowany 4 km od centrum Pragi, niedaleko muzeum, zamku i pomników.\nHotel Coronet oferuje swoim gościom panoramiczny widok.\nHotel oddaje do użytku odwiedzających 24 pokoi. Każdy z nich wyposażony jest w sejf na laptopa, telewizor płaskoekranowy, PC, garderobę i odtwarzacz DVD. Pokoje z panoramą na zamek. Wanna i suszarka do włosów są w każdej łazience.\nW restauracji można skosztować dań kuchni czeskiej. Goście będą zachwyceni kuchnią serwowaną w Josefina i Nordsee, które znajdują się w kulturalnej dzielnicy, jedynie 5 minut spacerem od Hotel Coronet.\nPrzy tym biznesowym hotelu jest stacja metra Stacja metra Vyšehrad. 15 km do lotniska Praga-Ruzyně.\nHotel Coronet, Czechy\nMajor 3-gwiazdkowe Hotel w Kraskowie\nMetropolis Design 4-gwiazdkowe Hotel w Kraskowie\nRoyal Holiday 5-gwiazdkowe Hotel w Antalya\nThe Goring 5-gwiazdkowe Hotel w Londynie\nMercure Korona 4-gwiazdkowe Hotel w Budapeszcie\nBuda Castle Fashion 4-gwiazdkowe Hotel w Budapeszcie\nPresident 3-gwiazdkowe Hotel w Londynie\nSaruhan 3-gwiazdkowe Hotel w Stamule\nBamboo Garden 3-gwiazdkowe Hotel w Pekinie\nGolden Pen Hotel w Stamule\nMolton Sisli 4-gwiazdkowe Hotel w Stamule\nDes Droles Hotel typu riad w Marrakeszu\nYoo's Family Byeolhadang 3-gwiazdkowe Hotel w Seulie\n365 West Heping Street 3-gwiazdkowe Hostel w Pekinie\nDar Rassam 3-gwiazdkowe Hotel typu riad w Marrakeszu\nDoulos 3-gwiazdkowe Hotel w Seulie\nManis Set In A Area Hotel w Marrakeszu\nBlue Berber 3-gwiazdkowe Hotel typu riad w Marrakeszu\nTime 2-gwiazdkowe Hotel w Seulie\nSun Of Kech 4-gwiazdkowe Hotel typu riad w Marrakeszu\nHanting Wangfujing 2-gwiazdkowe Hotel w Pekinie\nZel 3-gwiazdkowe Hotel w Antalya\nTravellers 2-gwiazdkowe Hostel w Kraskowie\nDorne Taksim Suite Hotel 3-gwiazdkowe Hotel w Stamule\nWow Kremlin 5-gwiazdkowe Hotel w Antalya\nCapital 3-gwiazdkowe Hotel w Ankara


Jak wygląda obecnie rynek odzieży w dużych rozmiarach w Polsce, gdzie można będzie zakupić takie ubrania - Najmodniejsze ubrania - zeroclothingco.com\nJeszcze całkiem niedawno osoby puszyste, mające nieco większy rozmiar, miały ogromny problem z zakupem dla siebie. Tak naprawdę w sklepach odzież była jedynie do określonego rozmiaru, ale powyżej tego już nic nie dawało się kupić. Dlatego też osoby mające większą posturę dużego wyboru nie miały, przeważnie ratowały się szyciem przez krawców, a to do tanich rzeczy raczej się nie zaliczało.\nLecz na szczęście w pewnym momencie i projektanci i sprzedawcy zaczęli sobie zdawać sprawę z faktu, że osoby puszyste stanowią coraz większą część społeczeństwa, będąc przy tym coraz bardziej obecną grupą klientów. I w pewnej chwili zaczęło się okazywać, że bez większych problemów da się uszyć koszulki duże rozmiary, które nie tylko będą pasować na tęgie osoby, lecz również spowodują, że będą one modne i eleganckie. A moda także ma tu niebagatelne znaczenie, bo dużą część tego typu osób stanowią kobiety, a te przeważnie lubią nosić na sobie coś, co rzeczywiście ładnie się prezentuje.\nOdzież dla puszystych zaczęły wypuszczać w nowych kolekcjach znane odzieżowe firmy, w ostatnim czasie zaczęło powstawać również dużo nowych firm, nastawionych właśnie na tego typu kolekcje Zainteresowanie jest bowiem ogromnie duże, a póki co rynek nadal jeszcze nie jest całkowicie nasycony. Odzież xxl zaczęto oferować nie tylko w normalnych sklepach, ze standardowymi ubraniami, ale także w miejscach typowo z ubraniami tego typu. Proponowane w nich ubrania będą się przeważnie zaczynać od wielkości, która kończy wiele kolekcji w normalnych sklepach ubraniowych, a jeżeli będzie taka potrzeba jest oczywiście możliwość przeróbek i dostosowania ubrać do danej sylwetki.\nW przypadku kupowania odzieży w większej rozmiarówce ma to całkiem spore znaczenie, bo dużej części ludzi oprócz tego że w ogóle coś im się uda znaleźć zależy też na tym, aby to co znajdą odpowiednio leżało. I tu bez modyfikacji często się nie obejdzie, lecz najczęściej ich koszt nie będzie duży, a można wszystko stylowo dopasować. W ostatnim czasie coraz większą popularnością cieszą się sklepy które oferują taką odzież w internecie, ten kanał sprzedaży również bardzo zyskuje na popularności.\nElegancki pan, Kreacje wieczoroweRozmiar, sklepy, ubrania\n← Ubrania przeznaczone dla osób przy kości\nW jaki sposób zachować młodość →


V NIEDZIELA WIELKIEGO POSTU - Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej\nOpublikowane przez Parafia Cienin w dniu 2 kwietnia, 2022\nDzisiejsza niedziela jest pierwszą niedzielą miesiąca. Wystawienie Najświętszego Sakramentu i modlitwa w intencji nowych powołań do służby w Kościele.\nW piątek, 8 kwietnia Droga Krzyżowa o godz. 15:00 dla dzieci, o 16:30 dla młodzieży i dorosłych. To już ostatnia Droga Krzyżowa w tegorocznym Wielkim Poście. Zapraszam do udziału szczególnie tych, którzy do tej pory nie byli na Drodze Krzyżowej.\nNajbliższa niedziela, 10 kwietnia, będzie Niedzielą Męki Pańskiej, czyli Niedzielą Palmową. Będziemy wspominać uroczysty wjazd Chrystusa Pana do Jerozolimy. Błogosławieństwo palm na każdej Mszy Świętej. Uroczysta procesja z palmami podczas Mszy Świętej o godz. 11:00. W ten sposób rozpoczniemy przeżywanie Wielkiego Tygodnia, w którym będziemy wspominać najważniejsze wydarzenia zbawcze: mękę, śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa.\nZ posługą do chorych udam się w Wielki Poniedziałek (11 kwietnia). Osoby w podeszłym wieku oraz chorych chcących skorzystać ze spowiedzi i Komunii Świętej wielkanocnej proszę zgłaszać w zakrystii lub telefonicznie po godz. 18:00.\nKoniec Wielkiego Postu to sposobna okazja, aby zadbać o krzyże – symbol naszej wiary i nadziei. Kiedy będziemy świętować triumf Krzyża, niech te, obok których przechodzimy, na które spoglądamy, będą zadbane, odnowione, a ich otoczenie wysprzątane. W Wielki Piątek niech przy krzyżach zapłoną znicze. Pamiętajmy też: Triduum Paschalne nie jest przygotowaniem do Wielkanocy, ale jej obchodem, uczczeniem męki i śmierci Pana Jezusa i świętowaniem Jego zmartwychwstania. Liturgia w Wielki Czwartek i Piątek o godz. 18:00; Wigilia Paschalna o 20:00; Procesja rezurekcyjna w poranek wielkanocny o godz. 06:00\nDziękuję wszystkim, którzy już opłacili za śmieci z grobu. Od tego roku można opłacać za dwa lata.\nTo już ostatnia z internetowych konferencji, przygotowujących do przeżycia zbliżającego się nawiedzenia Matki Bożej w kopii Jasnogórskiego Wizerunku w naszych parafiach. „Zróbcie wszystko cokolwiek Syn mój wam powie” (kliknij)\nWszystkim solenizantom i jubilatom tego tygodnia życzę doświadczenia bliskości Boga i Jego zbawczej mocy oraz opieki Matki Najświętszej.


Zełenski: Angela Merkel jest prawdziwą przyjaciółką Ukrainy - Sputnik Polska\n17:37 29 Październik 2020\n20:16 05.06.2020 (zaktualizowano 20:19 05.06.2020) Krótki link\nWedług ukraińskiego przywódcy, wdrożenie porozumień utoruje drogę do przyszłego spotkania głów państw w Berlinie.\n„Angela Merkel jest prawdziwą przyjaciółką Ukrainy. W rozmowie telefonicznej potwierdziliśmy potrzebę konsekwentnej realizacji wszystkich porozumień osiągniętych podczas szczytu "czwórki normandzkiej" w Paryżu. Ich skuteczne wdrożenie utoruje drogę do szczytu w Berlinie” - napisał Wołodymyr Zełenski w piątek na Twitterze.\nAngela #Merkel is a sincere friend of #Ukraine. In telephone call we confirmed the necessity of consistent implementation of all the Paris #N4 Summit agreements. Their effective fulfilment will pave the way for the summit in #Berlin\nPodczas pierwszego szczytu państw "normandzkiej czwórki" od trzech lat, który odbył się w Paryżu 9 grudnia 2019 roku, srony przyjęły wspólny komunikat i umówiły się na spotkanie w Berlinie cztery miesiące później, aby kontynuować prace nad rozwiązaniem sytuacji w Donbasie.\nW komunikacie podkreślono, że porozumienia mińskie pozostają podstawą do pracy w „formacie normandzkim”, do końca marca 2020 roku przewiduje się rozdział sił w trzech nowych lokalizacjach w Donbasie. Przywódcy wezwali również do zawieszenia broni w Donbasie do końca roku. Spotkanie się jednak nie odbyło, przede wszystkim z powodu pandemii koronawirusa na świecie.\nporozumienia mińskie, Donbas, rozmowa telefoniczna, rozmowa, Wołodymyr Zełenski, Ukraina


12 Maj 2021, 06:44\nStrony: 1 2  4 5 6 7 ... 46 Do dołu\nAutor Wątek: Człowiek w masce (na rowerze) (Przeczytany 37428 razy)\n« 17 Kwi 2020, 12:00 »\nMoja maska częściowo zdała egzamin. Na płaskich odcinkach jechało się normalnie. Niestety na podjazdach było gorzej. Musiałem ją nieco podnieść, by odsłonić usta. Poza tym materiał szybko łapał wilgoć.\nZ pracy wyruszam po południu. Pracodawca zapewnił maski w kształcie wystających ryjków. W środku posiadają zaślepiony filtrem otwór. Cóż, wyjąłem go i prawdę mówiąc oddycha się całkiem normalnie.\nNiestety władza zapowiada, że obowiązek maseczkowy będzie obowiązywał do usranej śmierci... Tak że trzeba się przyzwyczajać...\n« 17 Kwi 2020, 12:01 »\nCytat: Wilk w 17 Kwi 2020, 11:49\njak się shakedry od gore spisuje? Faktycznie tak dobrze oddycha?\n« 17 Kwi 2020, 13:53 »\nDaje się z tym spokojnie jeździć, może nie jest tu super komfortowe, trzeba się liczyć z tym, że szybko zawilgotnieje. A dużo wygodniej to zsunąć lub z powrotem założyć niż klasyczną maseczkę z mocowaniem na uszach.\nTeż jestem tego zdania. Choć lubię jeździć w cieniutkim buffie to nie lubię być do tego przymuszany ale co zrobić, trzeba wybrać mniejsze zło Problem jest tylko z wilgocią, która potrafi być po pewnym czasie dokuczliwa. No i okulary parują.\nCzekam aż ktoś wymyśli coś co wyeliminuje powyższe niedoskonałości\n« 17 Kwi 2020, 14:10 »\nCytat: rmk w 17 Kwi 2020, 13:53\nTutaj nie da się nic sensownego wymyślić. Można tyko wybierać drogi na których nikogo nie spotykamy i zsunąć z twarzy ochronną tkaninę (czymkolwiek by nie była).\n« 17 Kwi 2020, 14:21 »\nMożna wymyślić, do framebaga dla bezpieczeństwa mam wsadzone to\n« 17 Kwi 2020, 14:26 »\nJa sobie dzisiaj pyknąłem 25 km z buffem i słabo ty wygląda. Nawet jak leciałem po płaskim lajtowym tempem to po 3-4 minutach miałem za mało powietrza. Okolice ust i nosa bardzo szybko robią się mokre. Źle się jedzie.\nZa to buff jest o tyle dobry, że można go opuścić i założyć w sekundę. Dyć chyba jak go sobie opuściłem na kilka sekund żeby pary nabrać to nie staję od razu przestępcą\n« 17 Kwi 2020, 14:30 »\nCytat: furman w 17 Kwi 2020, 14:26\nWłaśnie na allegro kupiłem se takiego buffa. Pewnie będę bufał jak parowóz. No ale jakoś trzeba się ratować.\n« 17 Kwi 2020, 21:31 »\nProblem jest tylko z wilgocią, która potrafi być po pewnym czasie dokuczliwa. No i okulary parują.\nPewnie już ktoś wymiślił... z marynosa.\nW sklepach z odzieżą militarną przetestowane na wszystkich frontach świata.\n« 17 Kwi 2020, 21:35 »\nCytat: RODDOS w 17 Kwi 2020, 12:00\nPracodawca zapewnił maski w kształcie wystających ryjków. W środku posiadają zaślepiony filtrem otwór. Cóż, wyjąłem go i prawdę mówiąc oddycha się całkiem normalnie.\nJeśli te "ryjki" to typowe maski EN 149, to prawdopodobnie wyjąłeś membranę zaworu, który zapobiega wilgotnieniu maski.\n« 17 Kwi 2020, 21:43 »\nCytat: MCsubi w 17 Kwi 2020, 21:35\nByć może. W końcu nie użyłem go do jazdy. Pojechałem w perforowanej kominiarce. I to był strzał w dziesiątkę. Górnej części nie nakładałem na głowę, tylko opuściłem ją z tyłu na kark. Jechało się prawie normalnie. Wygląda to ta:\nUbytek tlenu w stosunku do "otwartej twarzy", to może ze 30%. Po srogich górach jeździć się pewnie nie da, ale po pagórkach już można.\n« 17 Kwi 2020, 21:53 »\nJa twarzy nie zasłaniam nawet podczas jazdy zimą. Dopiero przy grubych mrozach i jeździe pod wiatr zakładam maskę neoprenową. Ale i tak chodzi o policzki i nos, a nie od usta/gardło.\nPierwsze dwa dni nakazu przejeździłem z buffem na szyi w gotowości. Konieczność nałożenia na twarz pojawiła się kilka razy. Niestety w mieście nie daje się tego zrobić zawsze na czas. Minąłem patrol straży miejskiej oraz przyczajone na miejscach parkingowych radiowozy i wtedy nie zdążyłem zareagować. Na szczęście nie było zainteresowania. Na dłuższą metę sobie tego nie wyobrażam. Tym bardziej, że są miejsca, gdzie patrole czatują po cywilnemu, w cywilnych, nieoznakowanych radiowozach (np. takie "posterunki" są na opłotkach Pola Mokotowskiego w W-wie), że też nie szkoda ludzi i sprzętu na takie bzdury.\nZadziwiające jest, jak udało się mediom ludzi zastraszyć. Zdecydowana większość ludzi na ulicach chodzi w maskach. Ciekawe kiedy zacznie się lincz na tych co się pojawią bez maski.\nCo ciekawe byłem w kilku małych sklepach, gdzie ani ja, ani sprzedawca nie miał maski.\nNajlepsi są palacze idący w maseczce z fajkiem oraz telefoniarze, gadający przy opuszczonej masce.\nIdzie lato, a to całe zasłanianie twarzy przecież może iść w miesiące. Chyba rzeczywiście trzeba zrobić coś ażurowego, aby z daleka wyglądało jak maska. Na razie z rana jest chłodno, są wietrzne dni, itp.\nŻeby to całe zasłanianie ust i nosa jeszcze miało jakikolwiek sens. Żeby ludzie przestrzegali zasad korzystania z tych masek. A tak ... jak to u nas ... jest kolejna pokazówka i gra pozorów i tyle.\n« 17 Kwi 2020, 22:11 »\nCytat: PABLO w 17 Kwi 2020, 21:53\nJa twarzy nie zasłaniam nawet podczas jazdy zimą\nJa często jeździłam w kominiarce nawet letnimi nocami. Ostatniej jesieni używałam szalika - przydatny.\njest kolejna pokazówka i gra pozorów i tyle.\n« 17 Kwi 2020, 22:18 »\nAle dlaczego Ty zawsze musisz być na nie? Dlaczego wstawiasz takie teksty o zastraszaniu? Maski nosi się teraz w mnóstwie krajów, jak myślisz dlaczego? Bo władze i media postanowiły zastraszać ludzi? Albo połowa świata jest tak tępa, że nie chce widzieć tego o czym Ty piszesz?\nTen nakaz ma jak najbardziej sporo sensu, tylko nie trzeba go sprowadzać do absurdu; ale przestrzegać będąc w sklepie, mijając się z ludźmi itd. Jeździsz dużo po Warszawie to dobrze wiesz jakie ilości rowerzystów się mija w niewielkiej odległości. Jak na trasie solo poza miastem odsłonisz usta to nikomu nic się nie stanie i tak będą się do tego czepiać, jak te mandaty dawali, których nikt na forum nie dostał.\nBo ja w Twojej całej pisaninie o wirusie widzę jedno - dorabiasz teorie do własnej wygody i własnego indywidualizmu. Ale takie sytuacje jak ta z którą się zmagamy niestety wymagają odłożenia indywidualizmu na bok, to nie świat się do Ciebie dostosuje, tylko Ty się musisz do świata dostosować. Wszystkie sondaże pokazują, że większość ludzi widzi potrzebę takich ograniczeń jak te maseczki, uszanuj ich zdanie, a nie wstawiaj teksty o zastraszonych ciemniakach. Ja zasłaniam usta nie dlatego, że mnie ktoś zastraszył tylko dlatego, ze widzę sens tego rozwiązania, w życiu wielkiego miasta to sensowne rozwiązanie i też niespecjalnie upierdliwe. Nie ma też sensu sprowadzać sprawy do absurdu, jak się jedzie solo czy intensywnie pod górę spokojnie można odsłonić usta, bo takie zakazy są dawane z dużą górką.\n« 17 Kwi 2020, 22:28 »\nW to mój patent prosto z pracy\n« 17 Kwi 2020, 22:43 »\nStrony: 1 2  4 5 6 7 ... 46 Do góry


Wiosenno - letnia kolekcja charmsów Pandora - LuxLux\nWiosenno - letnia kolekcja charmsów Pandora\nTagi: Pandora, biżuteria, złoto, srebro, zawieszki, charmsy\nJak co sezon, duńska marka Pandora wprowadza do oferty nową kolekcję charmsów.\nSporo jest kolorów i motywów typowo wiosenno - letnich, dominują elementy roślinne i zwierzęce, pastelowa emalia i półprzezroczyste szkło Murano. Wszystkie nowości są optymistyczne, idealnie pasują do opalenizny i pięknie skupiają lub odbijają promienie słoneczne.\nJak zwykle ceny za poszczególne elementy są bardzo zróżnicowane, zależą od użytych materiałów i kształtują się w przedziale 129 zł – 2 229 zł.\nCeny przykładowych, gotowych zestawów ze zdjęcia wynoszą około 12 000 - 13 500 złotych za bransoletki oraz 1 300 złotych za naszyjnik.\nAdresy sklepów znajdują się tu.\nWyglądają jak z bazaru.\noj najgorzej jak ludzie się na czymś nie znają a wypowiadaja:/ Szkoda, ze nie wiesz taka bransoletka może byc wartoscia bardzo dobrego samochodu. Bardzo podobaja mi sie nowa kolekcja na pewno sie nie zainetresuje , poniewaza mam bransoletke PANDORA i kilka charmasow wiec kilka nowych znowu sie przyda;)\nmam jedną i jestem z niej bd zadowolona ;)\nsa niesamowito piekne i dorgie ;)\nSob., 08-05-2010 Truskawa13\nNiestety odrobinę tandetne.\nSob., 08-05-2010 gośćććć\ncudna... może kiedyś będę mogła sobie pozwolić :)\nnaprawdę ładne i wyraziste, ale mi bransoletki modułowe kojarzą się z nastolatkami....\nbardzo fajne, owszem są bogato zdobione, ale nie są tandetne\nCo z tego że ma wartość samochodu jak jest brzydka - wygląda nieco tandetnie. Zdecydowanie wolę charmsy Juicy Couture... Są tańsze od tych, ale uważam, że wyglądają o niebo lepiej i na pewno są bardziej pomysłowe.\nTez mam bransoletke z Pandory ale bransoletka ktora jest podobno srebrna za czyna robic się zółta w niektorych miejscach.Mieliscie takie przypadki?


Cowzdrowiu - Kolejna szczepionka przeciwko COVID-19 z pozytywnymi wynikami badań\nWysoka skuteczność działania w zapobieganiu infekcji COVID-19 oraz brak hospitalizacji wynikających z COVID-19 - takie wyniki cieszą AstraZeneca, która opublikowała wstępne dane z prób klinicznych kolejnego, mocnego kandydata w wyścigu o szczepionkę przeciwko COVID-19.\nBadania nad szczepionką AZD1222 prowadzone były dotychczas na terenie Wielkiej Brytanii i Brazylii. Wyniki okresowej analizy nie tylko potwierdziły wysoką skuteczność preparatu, ale również dały pierwsze wyniki dotyczące bezpieczeństwa przyjmujących preparat pacjentów. Wśród uczestników badania klinicznego nie odnotowano hospitalizacji z powodu COVID-19, jak również nie stwierdzono ciężkiego przebiegu tej choroby wywołanej zakażeniem SARS-CoV-2.\n- Szczepionkę podawano badanym w dwóch schematach dawkowania, z których jeden potwierdził jej skuteczność u 90 proc. badanych. Schemat ten obejmował administrację połowy dawki przy pierwszym podaniu, a następnie, po miesiącu, podanie pełnej dawki. Drugi z badanych schematów dawkowania, obejmujący podanie AZD1222 w dwóch pełnych dawkach, z odstępem przynajmniej jednomiesięcznym, wykazał skuteczność na poziomie 62 proc.- czytamy w oficjalnym komunikacie firmy. Jednocześnie wskazano, że AZD1222 była dobrze tolerowana, niezależnie od schematu dawkowania i nie wykazała żadnych ciężkich zdarzeń niepożądanych. Zdaniem firmy przedstawione wyniki stanowią bardzo istotny kamień milowy w walce z pandemią. Co więcej opracowywana przez naukowców AstraZeneca szczepionka będzie mogła być przechowywana, transportowana i dystrybuowana w temperaturze 2-8°C, przez co najmniej 6 miesięcy, co wpłynie na jest łatwiejszą dystrybucję i wykorzystanie w obecnych warunkach systemów ochrony zdrowia.\n- Pespektywa nisko-dawkowego schematu dawkowania oznacza, że na podstawie istniejącej umowy z Komisją Europejską dotyczącej dostawy 400 milionów dawek AZD1222 w Europie, możliwości dostaw mogłyby się powiększyć, umożliwiając większej liczbie osób w Europie i na świecie szybkie zaszczepienie się- ocenia AstraZeneca.\n#AstraZeneca #szczepionka przeciwko COVID-19 #badania kliniczne


Styl i szyk | Dagmara\n« Jak znaleźć własny styl?\nCzym jest dobry styl? Trudno odpowiedzieć na to pytanie jednoznacznie, ponieważ tak naprawdę dla każdego styl będzie oznaczał coś zupełnie innego. Styl jest to sposób nie tylko ubierania się, ale i zachowania, prowadzenia rozmowy, czy też reagowania w ściśle określonych sytuacjach. Mówi się, że ludzie mający swój własny styl wyróżniają się na tle szarego tłumu i chyba rzeczywiście coś w tym jest. Mają one swój pomysł nie tylko na zaprezentowanie własnej osoby, ale zachowują się w określony sposób w różnych sytuacjach. Osoby posiadające styl mogą mieć też swój szyk, ale związany jest on ściśle z elegancją. Co świadczy o elegancji? Wbrew pozorom, nie tylko ubranie czyni z człowieka osobę elegancką. To jej maniery, sposób wypowiadania się i doboru słów, a także przeróżne gesty wskazują na to, czy styl elegancki jest tylko wyuczoną pozą, czy też rzeczywiście jest to ściśle wrodzona cecha, której można tylko pozazdrościć. Eleganccy ludzie nawet w dresie będą wyglądać szykownie. Dla innych nawet najładniejsza kreacja, czy idealnie skrojony garnitur nie będą odpowiednie do udawania elegancji.\nZnajdź swój styl Życie człowieka to tak naprawdę ciągłe poznawanie samego siebie. Jednakże ,czasami dochodzi do tego, że człowiek po prostu gubi się w swoim życiu i nie wie jak postępować. Co zatem...\nPoznaj trwałe i eleganckie torebki damskie, wykonane z naturalnej skóry, włoskiego producenta Franco Bellucci.\nWalory salonu spa 20 sierpnia 2014\nSalon spa jest miejscem, które potrafi zagwarantować potencjalnym klientom możliwość korzystania ze wszystkich życiowych uciech. Tym samym salon spa potrafi przygotować konkretnie dla danej osoby taki pakiet usług, jaki zapewne …\nJaki styl modny w tym sezonie? 10 września 2014\nDobry styl ubierania się zawsze prezentuje się dobrze pod każdym względem. Dlatego też, zawsze warto być na bieżąco z modnymi obecnie stylami mody, ponieważ to pomoże dobrze wyglądać w każdej …


1919 - Opublikowanie Mapy geologicznej środkowej części Gór Świętokrzyskich - Państwowy Instytut Geologiczny - PIB\nPierwszą publikacją wydaną pod patronatem Państwowego Instytutu Geologicznego była synteza kartograficzna – „Mapa geologiczna środkowej części Gór Świętokrzyskich w skali 1:100 000”, autorstwa Jana Czarnockiego.\nPracami prowadzonymi od 1907 r., przyczynił się on szczególnie do rozpoznania paleozoiku świętokrzyskiego, poświęcając wszystkim systemom paleozoicznym, od kambru po cechsztyn, monograficzne opracowania. Wiele wysiłków skierował ku wyjaśnieniu zawiłej tektoniki trzonu paleozoicznego Gór Świętokrzyskich i obrzeżających ten trzon, zwłaszcza od zachodu i południa, fałdów mezozoicznych. J. Czarnocki odkrył i opisał wiele złóż kopalin użytecznych. Wynikiem sumiennych badań terenowych są opracowane przez niego mapy. Pierwsza z nich była efektem ponad dziesięcioletnich badań geologicznych prowadzonych w Górach Świętokrzyskich jeszcze przed uzyskaniem przez Polskę niepodległości.\nJak zaznacza dr Stanisław Krajewski we wspomnieniu pośmiertnym o J. Czarnockim była ona niejako rusztowaniem „…na którym przez resztę życia J. Czarnocki budował i uzupełniał gmach geologii Gór Świętokrzyskich…”.


Fakty na temat szkoleń. | Nowinki technologiczne\nNa pewno ciężko by się nam egzystowało, gdybyśmy musieli trwać na bezrobociu. Czasami zaś bywamy przymuszeni jakoś sobie z taką sytuacją poradzić, jeśli tracimy dawniej wykonywany zawód oraz doświadczamy, że nasz budżet stale znacznie się zmniejsza. Staramy się pozyskać z pewnością nowszą pracę, jednakże nie w każdej sytuacji nasze starania zapewniają pozytywne efekty. W jaki sposób zatem mamy możliwość zwiększyć własną szansę na zyskanie doskonałej posady?\nDopóki nie posiadamy nic produktywnego do roboty, ponieważ w wolnym czasie tylko zaprzątamy się domem lub, w gorszym wypadku, leżymy w wyrku i oglądamy seriale, rozpocznijmy odwiedzać różnorodne kursy. Urządzane są one w licznych jednostkach i szkołach, a część z nich osiągalna jest całkiem bez płacenia. Wybierzmy się choćby na szkolenia dla kobiet poszukujących pracy, z jakich wiele dla dostaniemy. Dowiemy się, w jakich położeniach mamy możliwość znajdywać ogłoszenia o wolnych miejscach i jak na przykład powinniśmy na nie reagować.\nPoznamy również nasze dobre strony jaki i wady, mając możliwość później prawidłowo się prezentować przed potencjalnymi chlebodawcami. Wyszkolmy się również ustanawiać korzystne życiorysy, w efekcie przygotujemy finalnie takie cv, obok jakiego żaden człowiek biznesu nie przejdzie bez zainteresowania. Często również na samych kursach słuchaczom proponowane są wielorakie prace czy choć darmowe wolontariaty. Każda analogiczna praca, aż najmniejsza i bezpłatna, pozwala nam pozyskać doświadczenie, które będzie czymś rzeczywiście bezcennym.\nNie kwękajmy dlatego nieustannie na fakt, iż ciągle nie posiadamy ani jednej roboty, lecz spróbujmy ją uzyskać. Rejestrujmy się na szkolenia dla kobiet poszukujących pracy, odwiedźmy agencje pracy i codziennie oglądajmy strony www z ogłoszeniami. W końcu ktoś na pewno się do nas odezwie jaki i zaproponuje nam jakąś pracę. Prawdopodobnie to on otworzy przed nami drzwi do prawdziwej kariery.


22 września 2018 roku Koło Gospodyń Wiejskich w Albigowej - Honie obchodziło Jubileusz 60-lecia powstania i działalności. Uroczystość zorganizowano w Ośrodku Kultury w Albigowej. Delegacja Stowarzyszenia „Nasza Wola” uczestniczyła w tym wydarzeniu, gdyż nasze organizacje od kilku lat współpracują ze sobą. Wysłuchaliśmy wystąpienia o działalności koła, oglądaliśmy piękną część artystyczną, złożyliśmy gratulacje jubilatom oraz uczestniczyliśmy w biesiadzie.\nOpracował Jan Niepokój


Polacy polegli na Dakarze. Koniec marzeń o dobrym wyniku\nPolska dominacja w klasie SSV na Rajdzie Dakar została przełamana, a na domiar złego jedna z naszych załóg może pożegnać się z dobrym wynikiem na mecie imprezy. Na szczęście pozostali dalej walczą!\nNajdłuższa droga do stolicy\nZawodnicy mierzyli się dziś z drogą wiodącą z Al Qaisumah do stolicy Arabii Saudyjskiej: Rijadu. Na trasie wyznaczono najdłuższy w tegorocznej edycji odcinek, który mierzył 465 kilometrów. Próba składała się głównie z dróg szutrowych, które stanowił 79%. W 3/4 odcinka organizatorzy jednak przygotowali zmagania na piasku i wydmach, które stanowiły odpowiednio siedem i dwanaście procent trasy. Pozostałe dwa procenty to dno wyschniętego jeziora. Dodatkowo do pokonania były 242 kilometry dojazdówki.\nNajwiększym pechowcem dzisiejszego dnia był Aron Domżała. Polak zaliczany do grona faworytów świetnie rozpoczął najdłuższy odcinek specjalny tegorocznej edycji imprezy i prowadził do 198 kilometra. Na 239 kilometrze sklasyfikowany był na czwartym miejscu, ale był to ostatni pomiar czasu na którym się pojawił. W dalszej części trasy kierowca wraz z Maciejem Martonem dachowali swoim Can-Amem i nie byli w stanie kontynuować jazdy.\nPolską passę zwycięstw przerwał dziś Rodrigo Luppi de Oliveira, który na mecie był o dziesięć sekund szybszy od Austina Jonesa. O podtrzymanie dobrych nastrojów w polskim obozie zadbali Michał Goczał i Szymon Gospodarczyk, którzy wywalczyli kolejne etapowe podium. Do triumfu zabrakło 49 sekund. Za czołową trójką sklasyfikowano Marka Goczała i Łukasza Łaskawca, którzy stracili sześć minut i 43 sekundy do najlepszych.\nPo czterech etapach na czele znajduje się Austin Jones, który ma ponad pięć minut zapasu nad Rodrigo Luppim de Oliveirą. Michał Goczał traci do najszybszego szesnaście minut i 33 sekundy. Przypomnijmy, że czas Polaka okupuje 15-minutowa kara. Marek Goczał jest szósty ze stratą ponad godziny.\nW stawce LW Proto kolejny etapowy triumf odniósł Seth Quintero. Liderem jest Francisco Lopez Contardo, który ma blisko 21 minut przewagi nad Sebastianem Erikssonem.\nDakar 2022 – Etap 4\nDakar 2022 – Wyniki po czwartym etapie\nAron Domżała, Dakar, Dakar 2022, Marek Goczał, Michał Goczał, Orlen Team, PKN Orlen, Rajd Dakar