2 Węgiel Brunatny Biuletyn Informacyjny Porozumienia Producentów Węgla Brunatnego nr 1 (58) 2007 r. 1\n3 Węgiel Brunatny Węgiel Brunatny Biuletyn Informacyjny Porozumienia Producentów Węgla Brunatnego Rada Redakcyjna: Przewodniczący Członkowie: Sekretarz Redaguje Zespół: Henryk Izydorczyk Dorota Małachowska Anna Woźna Ewa Galantkiewicz Adres Redakcji: Stanisław Żuk Janusz Bojczuk Jacek Kaczorowski Maciej Musiał Krzysztof Sobczak Zbigniew Holinka - Redaktor Naczelny - BOT KWB Turów SA - KWB Adamów SA - BOT KWB Bełchatów SA - KWB Konin SA PPWB / BOT Kopalnia Węgla Brunatnego Turów SA Bogatynia 3 tel , fax: Foto: Spis treści Promocja czystego węgla w działaniach Europejskiego Stowarzyszenia Węgla Kamiennego i Brunatnego (EURACOAL)... 4 Polskie górnictwo węgla brunatnego w 2006 roku... 7 Modernizacja koparki KWK1500s I w Kopalni Adamów Automatyzacja i monitoring wysadu solnego Dębina Telekomunikacja w KWB Konin SA Krótka charakterystyka oczyszczania wód kopalnianych w BOT KWB Turów SA Analiza podstawowych parametrów branży węgla brunatnego w Polsce Konferencja użytkowników oprogramowania Mincom MineScape dla górnictwa V Międzynarodowy Kongres Górnictwa Węgla Brunatnego KWB Adamów SA BOT KWB Bełchatów SA KWB Konin SA BOT KWB Turów SA Wydawca: Wojciech Telega Ireneusz Staszczyk Piotr Ordan Marek Zając, Wiesław Kleszcz Górniczy flesz Związek Pracodawców Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego z siedzibą w Bogatyni Bogatynia 3 tel Opracowanie graficzne, skład i druk: aem studio - Paul Huppert Kraków, ul. Dożynkowa 172 tel , Nakład: 1200 egz. ISSN Węgiel Brunatny 1 (58) 2007 r.\n4 Węgiel Brunatny Dobrze o węglu brunatnym Początek roku to dobry czas na podsumowanie tego, co zostało dokonane w minionym okresie. Dla nas przede wszystkim bardzo ważny jest aspekt branży węgla brunatnego nasze dokonania, wyniki produkcyjne, wdrożone nowe projekty, budowa lub modernizacja maszyn podstawowych (s. 13), a także zasługująca na priorytetowe miejsce - ochrona środowiska. Do tego wszystkiego dochodzą jeszcze uwarunkowania i dyrektywy Unii Europejskiej, które już obowiązują lub w bliskiej nam przyszłości zaczną obowiązywać. Oczywiście jako Związek Pracodawców skupiający firmy branży węgla brunatnego mamy dostęp i możliwość opiniowania unijnych projektów, ale musimy też trzymać rękę na pulsie, by oddalić wszelkie zagrożenia uchwałodawcze niekorzystne dla naszego polskiego przemysłu wydobywczego. Przełom roku 2006 i 2007 to niewątpliwie okres gorącej dyskusji, dotyczącej przyszłości energetyki w Unii Europejskiej. W grudniu 2006 r. Parlament Europejski przyjął w głosowaniu przekrojowe sprawozdanie w sprawie europejskiej strategii na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii, a 10 stycznia br. Komisja Europejska przedstawiła dokument Polityka energetyczna dla Europy, stanowiący podstawę nowej polityki energetycznej dla krajów UE. Dokument ten koncentruje się przede wszystkim wokół kwestii zapobiegania zmianom klimatu, zwiększania bezpieczeństwa dostaw energii oraz zwiększania udziału energii odnawialnej w konsumpcji energii całej UE. W dniach 8-9 marca br. w Brukseli odbył się szczyt Unii Europejskiej poświęcony strategii energetycznej wspólnoty do roku Padły tam bardzo ważne stwierdzenia dotyczące energetyki. Wnioski legislacyjne przedłożone przez Komisję Europejską zakładają w terminie do roku 2020 ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o przynajmniej 20%, 20% zmniejszenie zużycia energii oraz 20% udział odnawialnych źródeł w ogólnym zużyciu energii w Unii Europejskiej. A jak jest dziś z naszą krajową energetyką? Zaledwie 3% polskiej energii stanowi czysta energia. Oczywiście jesteśmy jak najbardziej za jej rozwojem wiedząc, że energia elektryczna wytwarzana na bazie węgla brunatnego stanowi 35%, a energia z węgla kamiennego (choć najdroższa) 62%. O polskiej energetyce i o stanie branży górnictwa odkrywkowego piszemy na naszych łamach na s oraz s Wydobycie węgla powiązane jest ściśle z ochroną środowiska kopalnie dbając o ekologię rekultywują tereny poeksploatacyjne oraz zwałowiska, oczyszczają wody kopalniane z osadów budując i wykorzystując specjalne oczyszczalnie (np. takie jak w BOT KWB Turów SA patrz s. 26). Dla kopalni Bełchatów ważne jest prowadzenie ciągłego monitoringu wysadu solnego Dębina ważne, ponieważ prace odwodnieniowe wokół kopalni spowodowały zmiany pola hydrodynamicznego wód podziemnych, powodując intensyfikację przepływu wód podziemnych w jego rejonie. Mogłoby to skutkować stopniowym rozmywaniem struktury wysadu solnego i przez to zasoleniem wód podziemnych w całym rejonie. Aby zapobiec temu zjawisku, zaprojektowano i wykonano proekologiczną barierę ochronną, która funkcjonuje w ramach systemu odwodnienia wgłębnego BOT KWB Bełchatów SA (na ten temat piszemy na s ). Górnictwo i energetyka to bardzo ważny temat. Wiedzą o tym wszyscy, także przywódcy państw i to nie tylko europejskich. Wiedzą o tym, ponieważ wzrasta zapotrzebowanie na energię elektryczną. Trzeba jej coraz więcej i więcej. Szuka się nowych źródeł energii konwencjonalnych i niekonwencjonalnych. Oczywiście wszystkie są ważne, ale najtańsze paliwo do wytworzenia energii elektrycznej węgiel brunatny ukryte jest w ziemi niedaleko Legnicy. Są tam największe udokumentowane zasoby w Polsce. Zresztą na ten temat pisaliśmy już wielokrotnie. Teraz tylko przypominamy... Redakcja WB 3\n5 Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego Promocja czystego węgla w działaniach Europejskiego Stowarzyszenia Węgla Kamiennego i Brunatnego (EURACOAL) Jacek Libicki Jacek Szczepiński Wstęp W 2006 roku minął czwarty rok działalności Europejskiego Stowarzyszenia Węgla Kamiennego i Brunatnego (EURACOAL), z siedzibą w Brukseli. EURACOAL będącego kontynuacją Europejskiego Stowarzyszenia Paliw Stałych (CECSO), a które zrzesza producentów oraz importerów i firmy zajmujące się obrotem węgla w Europie. Obecnie EURACOAL skupia 22 organizacje, z których każda grupuje przedsiębiorstwa związane z przemysłem paliw stałych z krajów Unii Europejskiej: Belgii, Bułgarii, Czech, Francji, Grecji, Hiszpanii, Niemiec, Polski, Rumunii, Węgier i Wielkiej Brytanii. Członkami o statusie obserwatora są również Bośnia i Serbia. W EURACOAL reprezentowane są dwie organizacje z Polski: Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego (PPWB) oraz Związek Pracodawców Górnictwa Węgla Kamiennego (ZPGWK). Przedstawicielami PPWB w Komitecie Wykonawczym EURACOAL aktualnie są Prezes PPWB Stanisław Żuk i Wiceprezes PPWB Janusz Bojczuk. Celem działalności EURACOAL było i jest wzmocnienie pozycji paliw stałych wobec konkurencji innych źródeł energii, a także reprezentowanie przemysłu węglowego na różnych forach europejskich. Główny nacisk w 2006 roku położony został na potrzebę sformułowania przez Unię Europejską własnej strategii na polu energii elektrycznej i polityki środowiska. Niezmiernie ważnymi były kwestie dotyczące zminimalizowania wpływu działalności górniczej oraz spalania węgla na środowisko. Jednym z najważniejszych działań prowadzonych już od kilku lat przez EURACOAL, jest promocja Koncepcji czystego węgla, której celem jest głównie obniżenie emisji zanieczyszczeń pochodzących ze spalania węgla. Obecna sytuacja węgla w Europie i na świecie W ostatnich latach surowce energetyczne, w tym również węgiel znalazły się w centrum uwagi całego świata. Stało się tak ze względu na napiętą sytuację polityczną na Bliskim Wschodzie oraz wzrastające zapotrzebowanie na energię w najludniejszych i szybko rozwijających się krajach świata - Chinach i Indiach. Obie te tendencje nałożyły się na siebie, co w konsekwencji doprowadziło do szerokiej debaty politycznej dotyczącej polityki energetycznej w Unii Europejskiej. Przełożyło się to również na zmianę postrzegania roli węgla w Unii Europejskiej. Politycy zaczęli ponownie dostrzegać możliwości i korzyści wynikające ze stabilizującej roli tego paliwa na rynku energii elektrycznej. W chwili obecnej Europa jest trzecim w świecie po Chinach i USA konsumentem węgla. Największymi producentami węgla kamiennego i brunatnego w Europie są Niemcy i Polska, w których wydobywa się 2/3 całości eksploatowanego w UE węgla (Rys. 1). Rys. 1. Produkcja i import węgla w Europie (dane w mln ton/rok). Źródło: EURACOAL, Węgiel Brunatny 1 (58) 2007 r.\n6 Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego niewielkie obniżenie udziału węgla z 29% do 28%, co oznacza istotny wzrost w liczbach bezwzględnych. Przeprowadzone analizy dotyczące przyszłości węgla wskazują także, że węgiel nadal będzie odgrywał kluczową rolę w światowej strukturze źródeł energii. Konkurencja ze strony gazu ziemnego może ograniczyć udział węgla w rynku niektórych państw, ale jest mało prawdopodobne, aby udział węgla w produkcji energii elektrycznej uległ w następnych 25. latach gwałtownemu obniżeniu. Można się więc spodziewać, że nawet w długim okresie czasu pozycja węgla jako paliwa stosowanego do produkcji energii elektrycznej pozostanie ustabilizowana. Rys. 2. Struktura wytwarzania energii elektrycznej w wybranych krajach Unii Europejskiej. Według Długoterminowej prognozy rozwoju gospodarki paliwami i energią do 2025 roku, również w Polsce przewidywany jest istotny wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. Jej zużycie brutto wzrośnie od 141,5 TWh w roku 2003 do 274,1 TWh w roku 2025, tj. o 93%. W tym okresie przewiduje się wzrost zapotrzebowania na węgiel brunatny o około 10% (z 60,9 mln Mg w 2003 r. do około mln Mg w 2025 roku). Jak widać na rysunku 1 w wielu krajach Unii Europejskiej węgiel ma istotne znaczenie dla gospodarki. Rynek energii elektrycznej zdominowany jest przez węgiel przede wszystkim w tych krajach, które posiadają największe rezerwy tego surowca. W Polsce ponad 95% energii elektrycznej pochodzi ze spalania węgla, w Grecji i Czechach około 60%, a w Niemczech i Bułgarii około 50%. Średnio w całej Unii Europejskiej 30% energii elektrycznej pozyskiwanej jest ze spalania węgla (Rys. 2). Należy przy tym podkreślić, że w dłuższym okresie czasu europejskie zasoby ropy i gazu będą się stopniowo wyczerpywać, co stwarza szansę dla węgla jako strategicznego paliwa dla sektora energetycznego, które również w przyszłości zapewni bezpieczeństwo zaopatrzenia w energię na naszym kontynencie. Obecne prognozy wskazują, że do 2030 roku nastąpi w Europie ponad 50% wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. Udział odnawialnych źródeł energii winien zwiększyć się w tym czasie z 13% do 19%, a gazu z 20% do 24%. W tym samym okresie przewiduje się bardzo Działalność EURACOAL dla promocji czystego węgla Zapotrzebowanie na węgiel w krajach Unii Europejskiej będzie w wysokim stopniu zależne od polityki w zakresie ochrony środowiska, przede wszystkim dotyczącej zmian klimatycznych. Z tego też względu w 2004 roku EURACOAL przedstawił trzy-stopniową Koncepcję Czystego Węgla ( Clean Coal Concept ). Celem tego programu jest zapewnienie przyszłości dla przemysłu węglowego poprzez ciągły rozwój technologii umożliwiających czyste pozyskiwanie i spalanie węgla, a w konsekwencji szeroką społeczną akceptację węgla, jako ważnego paliwa. Zdefiniowane przez EURACOAL kolejne fazy realizacji tego programu są następujące (Rys. 3): faza I redukcja emisji spalin SO 2, NO x i pyłów z istniejących zakładów, faza II poprawa efektywności spalania w nowych i istniejących zakładach, faza III długookresowa wizja redukcji emisji spalin z elektrowni opalanych węglem poprzez przechwytywanie CO 2 i jego składowanie. Celem wszystkich kolejno proponowanych faz jest zminimalizowanie wpływu spalania węgla na klimat oraz środowisko. Rys. 3. Fazy Koncepcji czystego węgla. Źródło: EURACOAL,\n7 Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego Duża redukcja klasycznych emisji (faza I) została już wprowadzona w życie w wielu państwach członkowskich UE; zbudowane zostały niezbędne instalacje, a w wielu innych są one planowane. Technologie te wdrażane są zgodnie z przepisami Wspólnoty. Na podstawie dzisiejszych rozwiązań technologicznych uzasadnione jest oczekiwanie, że do 2020 roku nastąpi poprawa sprawności elektrowni opalanych węglem do powyżej 50% (faza II), a przez rozwinięcie innych technologii następować będzie dalsze poprawianie procesu oczyszczania gazów spalinowych. W ten sposób można będzie osiągnąć znaczącą redukcję wszystkich emisji, w stosunku do emisji ze starych instalacji, które wymagają nowych inwestycji. Trzeci priorytet (faza III) zakłada wprowadzenie i rozwinięcie nowych technologii dla przechwytywania i składowania CO 2 (CCS), emitowanego z elektrowni opalanych węglem. Zgodnie z europejskimi i międzynarodowymi programami badawczymi gotowe do wdrożenia technologie przechwytywania i składowania CO 2 będą ekonomicznie uzasadnione od 2020 roku. W celu przeprowadzenia prac badawczych i wdrożeniowych w tej dziedzinie powstała Platforma Technologiczna Zero emisji spalin z elektrowni pracujących na paliwach kopalnych (TP ZEP). Przewodniczącym Rady Doradczej Platformy jest profesor Kurt Häge z Niemieckiego Stowarzyszenia Przemysłu Węgla Brunatnego (DEBRIV), członek Komitetu Wykonawczego EURACOAL. W skład Platformy wchodzą m.in. przedstawiciele producentów energii elektrycznej (Vattenfall AB, E.ON Energie AG, Endesa Generation, RWE Power AG, ENEL, ENERGIE E2 A/S), dostawców urządzeń dla energetyki (ALSTOM, Foster Wheeler, Mitsui Babcock, Siemens AG, Air Liquide, Ansaldo Energia SpA), przemysłu naftowego i gazu, instytucji badawczych (IFP, CIRCE, GEUS, GIG, DGS) oraz instytucji pozarządowych. Przedstawicielem Polski jest dyrektor Głównego Instytutu Górniczego pan Józef Dubiński. Prace Platformy obejmują m.in. ocenę nowych technologii oraz ocenę różnych alternatyw dla składowania CO 2. Planuje się by najpierw technologie te zostały sprawdzone w instalacjach badawczych. Do 2015 roku planuje się budowę dwunastu dużej skali zakładów demonstracyjnych wyposażonych w technologie do przechwytywania i składowania CO 2 (CCS). Swoje plany budowy zakładów pilotażowych i demonstracyjnych zapowiedziały Vattenfall i RWE. Na podstawie projektów pilotażowych i demonstracyjnych muszą zostać wybrane technologie, które zostaną zastosowane dla budowy instalacji na skalę przemysłową. Obecne projekty zakładają składowanie CO 2 np. w podziemnych zbiornikach po ropie naftowej lub gazie. Wydaje się, że nie należy również wykluczać debaty dotyczącej mineralizacji CO 2 lub innego jego wykorzystania. Problemy składowania CO 2 są zagadnieniami całkowicie nowymi, wymagającymi także regulacji prawnych zarówno na szczeblu europejskim jak i w poszczególnych państwach członkowskich. Dyskutując więc nad problemem składowania CO 2 należy przygotować i zaproponować niezbędne zapisy prawne. Podsumowanie Promocja Koncepcji czystego węgla ma na celu zapewnienie przyszłości dla przemysłu paliw stałych poprzez ciągły rozwój technologii umożliwiających czyste pozyskiwanie i spalanie węgla, a w konsekwencji szeroką społeczną akceptację węgla, jako ważnego i czystego paliwa. Zaproponowane przez EURACOAL kolejne fazy realizacji tej koncepcji mają na celu zminimalizowanie wpływu spalania węgla na klimat oraz środowisko. Wstępne prace prowadzone w ramach Platformy Technologicznej wykazały, że w dziedzinie przechwytywania CO 2 i nade wszystko jego składowania, wymagane są znaczne wysiłki badawcze. Muszą być one wprowadzane stopniowo i w długim okresie czasu. Obejmują ocenę nowych technologii spalania, rozwój zintegrowanej koncepcji dla elektrowni, jak również ocenę różnych alternatyw dla składowania CO 2. Na podstawie zdobytej wiedzy zostaną wybrane technologie, które znajdą zastosowanie dla budowy instalacji pokazowych. Z dzisiejszej perspektywy można przyjąć, że komercyjne instalacje będą dostępne dopiero po 2020 roku. Dodatkowo, oprócz celu długookresowego, znaczącą redukcję CO 2 można uzyskać w międzyczasie, poprawiając sprawność spalania węgla w nowych, bardziej wydajnych instalacjach. Służyłoby to bezpiecznemu, zrównoważonemu i konkurencyjnemu zaopatrzeniu w energię, jak również spełnieniu wielu priorytetów przedstawionych w Zielonej Księdze. Ponadto stanowiłoby most umożliwiający przejście do przyszłości z przechwytywaniem i składowaniem CO 2. Zwiększona sprawność wykorzystania węgla i w dłuższym okresie wizja przechwytywania i składowania CO 2, a więc bardzo niskiej albo nawet zerowej emisji z elektrowni przyczyni się do zrównoważonego zaopatrzenia w energię przy wykorzystaniu węgla. dr Jacek Libicki dr Jacek Szczepiński 6 Węgiel Brunatny 1 (58) 2007 r.\n8 Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego Polskie górnictwo węgla brunatnego w 2006 roku Sytuacja gospodarcza Polski Z naddatkiem spełniły się przewidywania o przyspieszonej dynamice wzrostu produktu krajowego brutto w 2006 roku. Z kwartału na kwartał wskaźniki wzrostu rosły z poziomu 5,2% w 1. kw. do poziomu 6,3% w ostatnim kwartale, co oznacza, że PKB w skali całego 2006 roku wyniósł średnio 5,8%. Z podobnym ożywieniem w ostatnich latach mieliśmy do czynienia tylko raz w pierwszym półroczu 2004 r., Waldemar Pietryszczew kiedy wzrost PKB sięgnął 7,0% i był wywołany nadmiernym spożyciem, co wiązało się z przystępowaniem Polski do Unii Europejskiej i powszechnymi obawami o gwałtowny wzrost cen. Wskaźniki makroekonomiczne osiągnięte w 2006 roku pokazują, że relacje ekonomiczne czynników określających poziom PKB charakteryzują się bardziej trwałą tendencją wzrostową, związaną ściślej z gospodarką europejską (tabela1). Tabela 1. Tendencje zmian w gospodarce Dynamika w % do poprzedniego roku Produkt krajowy brutto (PKB) 3,5 5,8 Inflacja 2,1 1,0 Liczba bezrobotnych (w mln) 2,8 2,3 Stopa bezrobocia, średnioroczna 17,6 16,7 * Produkcja przemysłowa 3,7 11,3 Produkcja budowlana 8,0 12,0 Popyt krajowy 2,4 5,8 Spożycie indywidualne 1,8 5,2 Inwestycje 6,5 16,7 Stopa inwestycji 18,2 20,1 Import 13,8 19,8 Eksport 19,6 21,5 Inwestycje zagraniczne (w mld dol.) 9,6 14,7 * 14,9% na koniec roku Do głównych czynników kreujących wzrost produktu krajowego brutto należy zaliczyć zwiększony o 5,8% popyt krajowy. Umocnienie wpływu popytu staje się możliwe dzięki wzrostowi spożycia indywidualnego ludności przy równoczesnym wzroście inwestycji. Dobra kondycja polskiej gospodarki, zwiększona produkcja przemysłowa i budowlana przekładają się na wzrost zatrudnienia. Powstały nowe miejsca pracy, a liczba bezrobotnych zmniejszyła się w ciągu 2006 roku o prawie pół miliona osób. Utrzymujący się wzrost spożycia jest możliwy dzięki wzrostowi zatrudnienia i wynagrodzeń, a także jest następstwem rosnącego zainteresowania ludności zakupami kredytowanymi. Mimo trwającego ożywienia rynku przez większą część roku inflacja utrzymywała się na bardzo niskim poziomie, nie przekraczającym jednego procenta. Występują też i mniej korzystne zjawiska. Obok miejsc pracy tworzonych wskutek uruchamiania nowych mocy produkcyjnych, powstają też miejsca zwalniane przez emigrujących fachowców, na które co raz trudniej znaleźć zastępstwo. Problem emigracji narasta w miarę obejmowania coraz większej liczby ludzi w wieku produkcyjnym i dobrym poziomie wykształcenia. W porównaniu z 2005 rokiem wzrosły koszty utrzymania, a szczególnie opłaty za gaz o 21% i prąd o 4,2%. Znacznie wolniej, bo o 1,8% wzrosły ceny żywności, na co duży wpływ miał o 6,3% spadek cen ropy naftowej i tani import z krajów azjatyckich. Na tle trwającego w polskiej gospodarce ożywienia warto zwrócić uwagę na wyniki sektora energii i paliw oraz na udział węgla brunatnego w zaopatrzeniu energetycznym kraju. Zamieszczone w tabeli 2 dane obrazują zmiany w zużyciu nośników energii pierwotnej w Polsce w latach 2004/2006. Pierwsze miejsce w zużyciu energii w dalszym ciągu zajmują paliwa stałe, chociaż ich udział maleje. Z roku na rok zmniejsza się odpowiednio wydobycie węgla. W porównaniu z 2005 rokiem wydobycie węgla kamiennego zmniejszono o 2,7 mln ton, do 95,2 mln w 2006 roku, co powoduje, że udział węgla w ogólnym zużyciu stopniowo maleje. Udział paliw stałych w ogólnym bilansie energii pierwotnej w 2004 roku stanowił 64,3%. W roku 2005 zmniejszył się do 62,7%, a w pierwszym kwartale 2006 roku wynosił tylko 60,9%, pomimo zwiększonego w okresie zimy zapotrzebowania na energię. 7\n9 Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego Tabela 2. Zużycie energii pierwotnej w Polsce. Nośnik energii Rok Zmiany (w %) 1-3. kwartał Zmiany (w %) / /2005 Zużycie energii pierwotnej według nośników w mln ton węgla ekwiwalentnego* 1. Paliwa stałe, w tym: 81,8 97,0 59,8 67,3 112,5 - węgiel kamienny 63,8 96,2 46,2 53,7 116,5 z tego: węgiel energetyczny 52,7 100,4 38,0 44,7 117,6 - węgiel brunatny 18,0 102,8 13,6 13,6 100,0 2. Paliwa ciekłe, w tym: 30,7 98,0 28,4 24,1 84,9 - ropa naftowa 25,8 98,1 18,6 20,7 111,3 3. Paliwa gazowe, w tym: 17,3 102,0 12,2 12,6 103,3 - gaz wysokometanowy 15,4 102,4 11,0 11,4 103,6 4. Energia wody i wiatru 0,3 100,0 0,2 0,2 100,0 5. Inne 1,7 125,0 1,2 1,4 116,7 6. Bilans en. elektrycznej -1,3 100,0-0,9-1,0 111,1 Zużycie ogółem 130,4 99,4 100,9 104,6 103,7 * węgiel ekwiwalentny = 29,3GJ/t Zużycie węgla brunatnego jest umiarkowanie stabilne, a jego udział w ogólnym bilansie nośników energii zmniejszył się o 0,5% w porównywalnym okresie trzech kwartałów 2005/2006. W dalszym ciągu węgiel brunatny zajmuje dobrą pozycję w strukturze zużycia nośników energii, za węglem kamiennym i ropą naftową, a przed gazem ziemnym. Wydobycie węgla brunatnego Tabela 3. Wydobycie węgla i dostawy do elektrowni [w tys. ton]. KWB Adamów SA Wydobycie węgla ,60 Dostawy do elektrowni ,53 Udział kopalni w ogólnym wydobyciu węgla (w %) 7,27 8,08 111,14 BOT KWB Bełchatów SA Wydobycie węgla ,65 Dostawy do elektrowni ,41 Udział kopalni w ogólnym wydobyciu węgla (w %) 57,20 54,29 94,91 KWB Konin SA Wydobycie węgla ,56 Dostawy do elektrowni ,11 Udział kopalni w ogólnym wydobyciu węgla (w %) 16,18 17,64 109,02 BOT KWB Turów SA Wydobycie węgla ,90 Dostawy do elektrowni ,70 Udział kopalni w ogólnym wydobyciu węgla (w %) 19,35 19,99 103,31 Razem Wydobycie węgla ,66 Dostawy do elektrowni ,56 Górnictwo węgla brunatnego jest producentem paliwa dla pięciu elektrowni o łącznej mocy MW. Kopalnie eksploatują złoża o zasobach przemysłowych rzędu 1,7 mld ton, rozlokowane korzystnie w centralnej i południowozachodniej części kraju. Zdolności wydobywcze poszczególnych kopalń są dostosowane do projektowanych mocy produkcyjnych elektrowni i z nadwyżką pokrywają bieżące zapotrzebowanie. Eksploatacja złóż prowadzona jest metodą odkrywkową i charakteryzuje się dużą koncentracją wydobycia przy zastosowaniu wysokowydajnych maszyn wydobywczych. Kopalnie są spółkami akcyjnymi, a ich akcje są we władaniu Skarbu Państwa. Dwie kopalnie: Bełchatów i Turów o najbogatszych złożach węgla wchodzą wraz z wielkimi elektrowniami: Bełchatów, Turów i Opole w skład holdingu pn. BOT Górnictwo i Energetyka SA. BOT GiE SA jest spółką zarządzającą Grupą BOT i stanowi strategiczny zasób energetyczny kraju. Celem Grupy jest utrzymanie i wzmacnianie pozycji konkurencyjnej na zliberalizowanym rynku energii elektrycznej, jako ważnego ogniwa wzrostu bezpieczeństwa energetycznego państwa. Na obie kopalnie przypada średnio 75% całkowitego wydobycia węgla brunatnego, a ilość ta pozwala na wytworzenie 27% krajowej produkcji energii elektrycznej r r. Dwie pozostałe kopalnie wieloodkrywkowe: Konin i Adamów eksploatują złoża w zagłębiu konińsko-adamowskim o łącznej zasobności rzędu 170 mln ton. Złoża charakteryzują się mniejszą zasobnością, znacznym rozproszeniem Zmiany w terenie i niekorzystnymi warunkami hydroge- 2006:2005 (w %) ologicznymi. Kopalnie zaopatrują w węgiel pobliskie elektrownie: Pątnów, Adamów i Konin o łącznej mocy zainstalowanej MW. Przeważająca część wydobytego węgla odbierana jest przez elektrownie (98,8%). Niewielką część węgla, po wysortowaniu, kopalnie przeznaczają na potrzeby własne i na rynek lokalny. Ilościowe dostawy węgla do elektrowni są w miarę ustabilizowane, a występujące sezonowo odchylenia są uwarunkowane klimatycznie. Znaczniejsze różnice w poziomie dostaw, jakie mają miejsce w okresach wieloletnich, są niezależne od kopalń i elektrowni i wynikają z bieżącej organizacji scentralizowaną dyspozycją mocy krajowego systemu elektroenergetycznego. Wydobycie węgla brunatnego w 2006 roku było o 0,8 mln ton mniejsze niż rok wcześniej, co tłumaczy się mniejszym zapotrzebowaniem elektrowni Bełchatów. Elektrownia ta, której udział w ogólnym zapotrzebowaniu na węgiel stanowi ponad połowę krajowego wydobycia węgla brunatnego, zmniejszyła w stosunku do ubiegłego 8 Węgiel Brunatny 1 (58) 2007 r.\n10 Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego roku odbiory paliwa o 2,3 mln ton, z czego 1,3 mln ton przypada na drugą połowę roku. Zmniejszone o blisko 7% zapotrzebowanie na paliwo wymusiło po stronie kopalni Bełchatów odpowiednio mniejsze wydobycie węgla. Znacznie lepiej pod tym względem kształtowała się sytuacja w pozostałych kopalniach, gdzie dostawy węgla do elektrowni były realizowane z nadwyżką. Pozostałe trzy kopalnie dostarczyły łącznie 27,5 mln ton węgla, tj. o 1,4 mln ton więcej niż w 2005 roku, co w części zniwelowało niedobór, jaki wystąpił w zagłębiu bełchatowskim. Obok opisanych wyżej kopalń spółek Skarbu Państwa czynna jest nieduża kopalnia odkrywkowa węgla brunatnego Sieniawa, działająca pod firmą KWB Sieniawa Sp. z o.o. Odkrywka eksploatuje złoże węgla brunatnego na Ziemi Lubuskiej, w pobliżu Łagowa. Złoże to ma swoją długą historię. Eksploatację systemem podziemnym prowadzono tu jeszcze w okresie przedwojennym. Po 1945 roku, w toku przejmowania i uruchamiania na Ziemiach Zachodnich kopalń zniszczonych wojną, kopalnia Sieniawa została ponownie uruchomiona w 1950 roku i do 2001 r. wydobywała węgiel głębinowo, a od końca lat siedemdziesiątych ub. wieku także odkrywkowo. W 2002 roku powstała obecna spółka kontynuująca odkrywkową eksploatację. Wydobycie węgla jest stosunkowo niewielkie i ma głównie znaczenie lokalne. W 2006 r. kopalnia dostarczyła na rynek 72,2 tysiące ton węgla brunatnego i usunęła 230 tys. m 3 nadkładu, a jednym z poważniejszych odbiorców jest elektrociepłownia w Gorzowie. Efektywność odkrywkowej eksploatacji złóż węgla brunatnego Działalność górnictwa węgla brunatnego w 2006 roku prezentują podstawowe wskaźniki produkcyjne i ekonomiczne przedstawione w tabeli 4. Dane liczbowe wskazują na relacje, jakie zachodzą pomiędzy ilością wydobywanego węgla w określonym czasie a czynnikami towarzyszącymi procesom eksploatacyjnym. W szczególności ważne są relacje pomiędzy urabianiem węgla a zbieraniem nadkładu, odwadnianiem złoża, zużyciem energii elektrycznej i zatrudnieniem. Bardzo istotny jest stopień wykorzystania zdolności wydobywczej kopalni mierzony ilością sprzedanego węgla. Wymienione procesy w bardzo silnym stopniu obciążają koszty wydobycia węgla. Dążenie do poprawy tych relacji jest konieczne, choćby ze względu na trwale pogarszające się warunki naturalne, jakie w sposób obiektywny występują w miarę postępu robót górniczych. Racjonalne działania w tym kierunku są też konieczne biorąc pod uwagę potrzebę obniżania kosztów wydobycia węgla i zapewnienia odpowiedniego poziomu rentowności kopalni i jej pozycji na konkurencyjnym rynku paliw. Zbieranie nadkładu. W 2006 r. zebrano ogółem 262,4 mln m 3 nadkładu, co oznacza 4,32 m 3 nadkładu przypadającego na każdą tonę wydobytego węgla. Wskaźnik ten jest o 5% mniejszy niż w poprzednim roku wobec mniejszej o 17 mln m 3 ilości zebranego nadkładu. W poszczególnych kopalniach wskaźnik N:W w omawianym okresie wynosił od 2,1 m 3 /t (KWB Turów) do 6,2 m 3 /t (KWB Konin ). Blisko trzykrotnie wyższy wskaźnik N:W w odkrywkach konińskich wskazuje na istotne zróżnicowanie warunków złożowych w poszczególnych rejonach wydobycia węgla i wynikającą stąd skalę utrudnień. W całkowitej ilości nadkładu za 2006 rok zebranego w odkrywkach mieści się 51,7 mln m 3 nadkładu inwestycyjnego z nowej odkrywki Szczerców w budowie, co zawyża eksploatacyjny wskaźnik N:W. Pompowanie wody z odkrywek. Drugim poważnym czynnikiem obciążającym węgiel i koszty jego wydobycia jest odwodnienie złoża. Ilość pompowanej i odprowadzanej z odkrywki wody nie zależy wprost od ilości wydobytego węgla. Ten parametr jest pochodną naturalnych warunków hydrogeologicznych złoża oraz wielkości i głębokości wyrobiska górniczego. Pompowanie wody z odkrywki jest procesem ciągłym, wysoce energochłonnym, a więc istotnie obciążającym koszty wydobycia węgla. Dobrą miarą oceny tego procesu są wskaźniki ilości wypompowanej wody przypadające na urobioną masę. W 2006 roku wypompowano z odkrywek łącznie 484 mln m 3 wody, co przy urobionej masie daje wskaźnik 1,55 m 3 wody na każdy metr sześcienny urobku. Rok wcześniej wskaźnik ten był o 5% korzystniejszy, choć ilości pompowanej wody były takie same. Poprawę wskaźnika uzyskano dzięki zwiększonej ilości wydobytego węgla i nadkładu. W całkowitej ilości wypompowanej wody w 2006 roku mieści się też woda w ilości 123,8 mln m 3 wypompowana z budowanej odkrywki Szczerców. Po wyłączeniu z ogólnych ilości wody i urobionej masy dla Tabela 4. Podstawowe dane produkcyjne górnictwa węgla brunatnego. Jedn. miary Rok Zmiany (w %) Wydobycie węgla tys. ton ,66 Zbieranie nadkładu mln m 3 279,4 262,4 93,92 Wskaźnik N:W m 3 /t 4,54 4,32 95,15 Urobiona masa mln m 3 330,3 312,6 94,64 Pompowanie wody mln m 3 485,0 484,2 99,84 Ilość pompowanej wody na węgiel m 3 /t 7,87 7,97 101,27 Ilość pompowanej wody na urobek masy m 3 /m 3 1,47 1,55 105,44 Zużycie energii elektrycznej GWh 1.795, ,5 96,45 Zużycie energii elektrycznej na węgiel kwh/t 29,15 28,50 97,77 Zużycie energii elektrycznej na masę kwh/m 3 5,44 5,54 101,84 Zatrudnienie średnioroczne osoby ,38 Wydajność w węglu tys.t/prac/rok 2,99 3,19 106,69 Wydajność w masie tys.m 3 /prac/rok 16,03 16,42 102,43 Przychód z działalności ogółem mln zł 3.152, ,9 106,54 Koszt uzyskania przychodu mln zł 2.923, ,9 100,50 Rentowność brutto % 7,84 14,33 182,78 9\n11 Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego całego górnictwa, tej części jaka przypada na odkrywkę Szczerców, wskaźnik rzeczywisty odnoszący się do kopalń czynnych wynosi 1,38 m 3 /m 3. Wskaźniki charakteryzujące stopień zawodnienia złoża są mocno zróżnicowane w poszczególnych odkrywkach. W omawianym okresie 2006 roku najniższy wskaźnik pompowania wody przypadający na całkowity urobek masy mieścił się w przedziale od 0,5 (KWB Turów) do 3,2 (KWB Adamów ). Gospodarka energetyczna. Wielkość zużycia energii elektrycznej, podobnie jak wydajność pracy, jest dobrym, syntetycznym miernikiem efektywności działalności górniczej. Procesy technologiczne stosowane w górnictwie odkrywkowym są wysoce energochłonne. Relacje, jakie zachodzą pomiędzy zużyciem elektroenergii a ilością urobionej masy nadkładu i węgla, oceniane w dłuższym horyzoncie czasowym, są obiektywnym wskaźnikiem racjonalnej gospodarki energetycznej. Uwzględniając fakt, że ceny energii rosną a udział elektroenergii w kosztach wydobycia węgla jest znaczny, uzasadniona jest potrzeba pogłębionej analizy wymienionych zależności. Zużycie energii elektrycznej ogółem w branży wyniosło 1.731,5 GWh i w porównaniu z poprzednim rokiem zmniejszyło się o 3,5%. Zmniejszone zużycie ma bezpośredni związek z mniejszą o 5,4% masą urobioną w tym samym czasie. Z prostego porównania wynika, że spadek zużycia energii elektrycznej powinien być, odpowiednio do spadku ilości urobionej masy, większy co pokazuje pogorszenie się o 1,8% wskaźnika jednostkowego zużycia elektroenergii na masę z 5,44 kwh/m 3 masy w 2005 roku do 5,54 w 2006 r. Oceniając to samo zjawisko na podstawie danych poszczególnych kopalń widać, że w trzech kopalniach pogorszyła się w 2006 roku relacja pomiędzy zużyciem energii i urobioną masą. I tak w kopalni Adamów zużycie energii elektrycznej zmniejszyło się o 3% przy 16% spadku masy, w szczególności mniejszym o 19% zbieraniu nadkładu. Podobne relacje wystąpiły w kopalni Bełchatów, gdzie zużycie energii było o 3% mniejsze, a wielkość urobku całkowitego zmniejszyła się o 8%. W kopalni Konin urobek masy zwiększył się o 1,5% przy zwiększonym o 7% zużyciu energii elektrycznej. Odmiennie kształtowała się podobna sytuacja w kopalni Turów. Urobek masy całkowitej zwiększył się o prawie 6%, podczas gdy zużycie elektroenergii było o 17% mniejsze. Przy tak korzystnej relacji wskaźnik jednostkowy zużycia energii obniżył się z 6,7 kwh/m 3 masy w 2005 roku do 5,3, czyli o 21% w Istotną przyczyną korzystnej zmiany omawianych relacji jest zaprzestanie z początkiem 2006 roku wysoce energochłonnego zwałowania zewnętrznego. Podstawową składową przychodu ogółem w branży jest w 87% uzysk ze sprzedaży węgla, a w pozostałej części mieści się przede wszystkim sprzedaż usług. Na wielkość sprzedaży węgla wpływa ilość sprzedanego węgla i jego cena, zależna od parametrów jakościowych węgla i kosztów wydobycia. W 2006 roku kopalnie sprzedały o 1,5% mniej węgla niż w roku po- Wydajność pracy. Utrzymująca się racjonalizacja zatrudnienia prowadzi przednim i osiągnęły o 6,5% wyższe przychody z jego sprzedaży. sukcesywnie do wzrostu wydajności. Potwierprzednim dzają to wieloletnie wskaźniki wydajności liczone Tabela 5. Rentowność kopalń węgla brunatnego. w węglu i w urobionej masie całkowitej. W 2001 roku w górnictwie węgla brunatnego zatrudnia- Kopalnia Rentowność brutto (w %) Zmiany (w %) no osób, a wydajność pracy wynosiła 2,5 tys. ton węgla oraz 12,6 tysięcy m 3 urobku KWB Adamów , , , : ,2 2006: ,1 masy na zatrudnionego. W 2006 roku analogiczne dane kształtowały się następująco: zatrud- BOT KWB Bełchatów 5,4 12,6 8,6 164,8 68,3 KWB Konin 0,3 0,8-3, ,0-412,5 nienie w stosunku do 2001 roku zmniejszyło się BOT KWB Turów 9,7 5,7 49,0 512,4 859,6 o pięć tysięcy i wynosiło osób. Wydaj- Górnictwo węgla brunatnego 4,7 7,8 14,3 304,3 183,3 ność pracy w węglu wyniosła 3,19 tysięcy ton i wzrosła o 27,6%, a w przeliczeniu na masę całkowitą zwiększyła się o 30%. Zatrudnienie w poszczególnych kopalniach zmniejszało się w tych latach od 20% ( Konin, Adamów, Bełchatów) do 24% w Turowie. Zupełnie inaczej kształtowały się wskaźniki wydajności przeliczone na urobioną masę całkowitą. W kopalni Turów w 2001 roku zatrudnionych było osób, a wydajność w masie wynosiła 8,4 tysiące m 3 /pracownika. W 2006 roku liczba zatrudnionych spadła do 4.304, a wydajność w masie nie uległa zmianie i wyniosła 8,3 tys. m 3. Wskaźnik ten wymaga korekty z uwagi na znacznie mniejsze ilości zdejmowanego nadkładu w 2006 r. (25,6 mln m 3 ) wobec 40 mln m 3 w 2001 roku. Bardziej widoczny efekt racjonalizacji zatrudnienia wynika z porównania wskaźnika wydajności w węglu. W 2001 r. na zatrudnionego przypadało 1,6 tysięcy ton węgla, podczas gdy w 2006 wskaźnik ten wyniósł 2,8 tys. t, co oznacza poprawę o 74%. W kopalni Adamów wskaźnik wydajności w masie zwiększył się w latach o 12,8%, chociaż zatrudnienie zmalało o 20%. Zaistniałe spowolnienie może tłumaczyć mniejszy urobek masy całkowitej. Korzystniejsze wyniki osiągnęły kopalnie Bełchatów i Konin. W Bełchatowie wydajność w masie w 2006 r. wyniosła 21 tysięcy m 3 na pracownika. W stosunku do 2001 roku oznacza to wzrost o 38%, osiągnięty przy zmniejszonym o 20% zatrudnieniu, ale też dzięki zwiększonemu o 11% urobkowi masy. Najkorzystniejszy przyrost wydajności liczony w masie uzyskała kopalnia Konin. W 2006 roku wskaźnik ten wyniósł 16,1 tysięcy m 3 urobku masy całkowitej wobec 11,3 tysięcy w 2001 r., co stanowi wzrost o 42,5%. Tak korzystny wynik uzyskano przy mniejszym o 21% zatrudnieniu i przy równoczesnym powiększeniu o 12,5% urobionej masy. Rentowność. Górnictwo węgla brunatnego w skali całej branży osiągnęło poprawę rentowności. Jeśli dwa lata wcześniej poziom rentowności sięgał zaledwie 4,69%, to w 2006 roku wskaźnik rentowności wynosił 14,33 i był trzykrotnie wyższy. Główna przyczyna wypracowanej nadwyżki tkwi, jak się wydaje, w działaniach racjonalizujących koszty uzyskania przychodu. Poziom tych kosztów stabilizuje się przy równoczesnym przyroście przychodów o 6,54%. Rentowność brutto w poszczególnych kopalniach jest znacznie zróżnicowana, co pokazuje tabela Węgiel Brunatny 1 (58) 2007 r.\n12 Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego Ze sprzedaży pozawęglowej uzyskano 416 mln zł przychodu, co przy utrzymaniu kosztów na poziomie 2005 roku zapewniło zwiększony o 84% zysk brutto w przekroju całej branży. Tabela 6. Rentowność przemysłu węgla brunatnego. Wyszczególnienie Rok 2006: (w %) Przychody z całokształtu działalności 3.078, , ,9 106,54 W tym: sprzedaż węgla energetycznego, tys. ton ,56 - cena węgla (średnia ważona), w zł/t 43,84 45,33 49,00 108,10 - wartość sprzedaży węgla, w mln zł 2.657, , ,7 1) 106,53 Koszty całokształtu działalności 2.940, , ,9 100,50 Zysk brutto 137,8 229,2 421,0 183,68 Rentowność brutto 4,69 7,84 14,33 182,78 1) wielkość skalkulowana Wykorzystanie węgla brunatnego w elektroenergetyce Polska elektroenergetyka opiera tradycyjnie swój rozwój na rodzimych paliwach stałych. Elektrownie i elektrociepłownie zawodowe opalane są głównie węglem kamiennym i brunatnym. Zaledwie 10% mocy przypada na elektrownie niewęglowe, z czego połowa to elektrownie wodne przepływowe i szczytowo-pompowe. Na ogólną moc MW krajowego systemu elektroenergetycznego na koniec 2005 roku, MW, czyli czwarta część mocy, zainstalowana jest w elektrowniach na węglu brunatnym. Zwraca uwagę fakt, że elektrownie te, przy 25% udziale mocy, wytwarzają 35% krajowej energii elektrycznej. Tak wysoka efektywność jest uzyskiwana w rezultacie większego o około 30% wykorzystania mocy osiągalnej w porównaniu, przykładowo, z elektrowniami zawodowymi na węgiel kamienny. Elektrownie te charakteryzują się wysoką koncentracją produkcji i dyspozycyjnością pracy oraz najniższymi kosztami wytworzonej energii elektrycznej (tabela 7). Tabela 7. Ceny zbytu energii elektrycznej loco elektrownia. Rok kw zł/mwh zł/mwh Elektrownie 142,82 142,57 - elektrownie na węglu brunatnym 123,92 128,94 - elektrownie na węglu kamiennym 158,12 152,52 Elektrociepłownie 159,61 167,76 - elektrociepłownie węglowe 145,63 149,97 - elektrociepłownie gazowe 209,55 237,76 Elektrownie wodne 229,88 263,22 W 2006 roku wyprodukowano GWh energii elektrycznej. W porównaniu z ubiegłym rokiem produkcja zwiększyła się o 3,14%. Tempo przyrostu produkcji w 2006 było o 60% większe niż w 2005 (1,8%) i dwukrotnie większe niż w 2004 roku [1,5%]. Tendencja wzrostowa nadąża za obserwowanym ogólnie ożywieniem i w pełni zaspokaja społeczno-gospodarcze potrzeby kraju. Tabela 8 pokazuje strukturę produkcji energii elektrycznej. Wynika z niej, że największy udział mają elektrownie i elektrociepłownie zawodowe cieplne, pracujące w ramach krajowego sektora dyspozycji mocy. Ich udział jest na przestrzeni lat w miarę stały i wynosi około 90%. Sektor elektroenergii obejmuje 5 elektrowni wykorzystujących węgiel brunatny, 15 elektrowni pracujących na węglu kamiennym i kilkadziesiąt elektrociepłowni. Łączna produkcja wymienionych wytwórni wyniosła w 2006 roku GWh. W tej ilości GWh, tj. 62% uzyskano z węgla kamiennego, GWh, tj. 35% z węgla brunatnego, GWh, tj. 2% z gazu ziemnego i GWh, tj. 1% ze współspalania biomasy. Na uwagę zasługuje zwolna zwiększająca się produkcja energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii (OZE). Jej udział jest niewielki ale już zauważalny. W 2006 roku uzyskano łącznie GWh energii elektrycznej, co stanowi 3,2% krajowej produkcji. Największy udział ma energia wody (58%), biomasa (35%), biogaz (2%) i energia wiatru (5%). 11\n13 Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego Tabela 8. Produkcja energii elektrycznej w Polsce (w GWh). Rok Zmiany (w %) :2005 Produkcja energii elektrycznej ogółem (w GWh) ,14 1. Elektrownie zawodowe cieplne ,80 z tego: - na węglu brunatnym ,45 - na węglu kamiennym ,41 - pozostałe paliwa ,08 w tym: gaz ziemny ,30 Biomasa ,71 2. Elektrownie zawodowe wodne ,34 3. Elektrociepłownie zawodowe ,68 4. Elektrownie przemysłowe ,99 w tym: gaz ziemny ,42 Biomasa ,04 5. Elektrownie niezależne ,69 w tym: wodne ,60 wiatrowe ,03 biogaz/biomasa ,00 6. Udział energii elektrycznej wytworzonej z węgla brunatnego (w %) 6.1. W produkcji energii elektrycznej ogółem 33,83 34,96 33,03 94, W produkcji elektrowni zawodowych cieplnych 43,35 44,87 41,72 92,97 Tabela 9. Produkcja energii elektrycznej w elektrowniach na węglu brunatnym. Produkcja elektroenergii w 2006 roku zwiększyła się w stosunku do poprzedniego roku o 3,14%, na co złożył się nadmiernie wysoki przyrost w elektrowniach zawodowych na węglu kamiennym (o 11,8%) i spadek produkcji o 2,5% w elektrowniach na węglu brunatnym. W konsekwencji zmniejszył się też udział produkowanej energii na węglu brunatnym w elektrowniach zawodowych cieplnych z 44,87% w 2005 roku do 41,72% w 2006, tj. o 7%. Tak niekorzystny rozkład produkcji w elektrowniach zawodowych nie odpowiada kryteriom wyboru obciążeń mocy, gdzie ważną rolę odgrywa czynnik ekonomicznej opłacalności sektora elektroenergii. Dla poparcia tej tezy wystarczy przywołać dane o cenach zbytu energii elektrycznej w elektrowniach zawarte w tabeli 7. Dane dla grupy elektrowni pracujących na węglu brunatnym pokazują, że energia elektryczna jest co najmniej o 20% tańsza niż w elektrowniach na węglu kamiennym. Elektrownie (w %) GWh 2006:2005 Bełchatów ,18 Turów ,30 Pątnów ,28 Adamów ,33 Konin ,29 Tym bardziej trudne do zrozumienia jest drastyczne ograniczenie w 2006 roku wykorzystania mocy elektrowni Bełchatów, która wytwarza najtańszą energię elektryczną w kraju. Udział elektrowni Bełchatów w produkcji energii elektrycznej w kraju wynosił w latach średnio 18,8%. W 2006 roku udział ten zredukowano do 17,2%, co oznacza, że elektrownia ograniczyła o prawie 6% swoją produkcję i nie dostarczyła GWh elektroenergii do krajowego systemu energetycznego. Waldemar Pietryszczew PPWB 12 Węgiel Brunatny 1 (58) 2007 r.\n14 KWB Adamów SA Modernizacja koparki KWK-1500s I w Kopalni Adamów K oparka KWK-1500s I (o numerze fabrycznym 2) pracuje w KWB Adamów SA od 1988 roku. Wieloletnia eksploatacja w trudnych warunkach spowodowała, że wiele elementów i podzespołów koparki wykazywało bardzo duży stopień zużycia, co miało znaczny wpływ na obniżenie bezpieczeństwa pracy oraz własności użytkowych koparki. Wojciech Kośla Modernizacja części elektrycznej koparki KWK-1500s była konieczna z uwagi na następujące problemy: przestarzała konstrukcja, brak izolacji termicznej i nieszczelność spowodowana korozją kontenerów rozdzielni, zawodna praca aparatury sterowniczej, brak części zamiennych (np. przekaźniki R41 i R42, których 500 sztuk zabudowano w obwodach sterowniczych koparki), duży stopień zużycia, awaryjność oraz brak części zamiennych w zakresie aparatury sterowniczo-sygnalizacyjnej moduły UTJ, brak części zamiennych w zakresie aparatury pomiarowej i automatyki (selsyny, INTELEKTRAN), przestarzała konstrukcja aparatury 6kV, zużyte i zawodnie pracujące mechanizmy rozłączników OR10/ORB10, przestarzała konstrukcja rozdzielnic 500V i 400V budowy otwartej z wycofanymi z produkcji stycznikami typu Es (produkcji DDR), styczniki SLA, znaczny stopień zużycia części przewodów sterowniczych i przewodów o niskim przekroju, Celem modernizacji było: wyeliminowanie przestarzałej i awaryjnej aparatury, likwidacja zagrożeń przy obsłudze przestarzałych i wyeksploatowanych urządzeń elektroenergetycznych, wyeliminowanie zagrożenia porażeniowego poprzez zastosowanie nowo- czesnych zabezpieczeń przeciwporażeniowych zgodnych z obowiązującymi przepisami, poprawienie parametrów oświetleniowych maszyny dzięki zastosowaniu nowoczesnych źródeł światła, polepszenie warunków pracy operatorów oraz pozostałej obsługi dzięki wprowadzeniu nowoczesnego systemu sterowania i wizualizacji, znaczne podniesienie standardu pracy operatorów (inteligentna klimatyzacja, system nawiewu na szyby, pneumatyczne zawieszenie), zwiększenie wydajności i niezawodności pracy koparki. Modernizacja polegała na: opracowaniu dokumentacji przez biuro projektowe IGO-Poltegor z Wrocławia, demontaż i utylizacja starych urządzeń i oprzewodowania, montaż nowej aparatury, przewodów i kabli według nowo zaprojektowanej dokumentacji, sprawdzenie pomontażowe, próby funkcjonalne i rozruch koparki. W drodze przeprowadzonego postępowania przetargowego wybrano zewnętrznego wykonawcę firmę Elektrobudowa SA z Konina. Zakresem modernizacji objęto w szczególności: Wymianę kontenerów rozdzielni podwozia, nadwozia i podawarki na kontenery typu SKP wyposażone w: rozdzielnice SN 6kV typu J-7, z nowoczesną aparaturą łączeniową i niezawodnymi systemami blokad gwarantującymi pełne bezpieczeństwo obsługi, 13\n15 KWB Adamów SA rozdzielnice nn w wykonaniu szafowym wyposażone w aparaturę łączeniową, zabezpieczeniową, przeciwporażeniową i przepięciową, zgodną z obowiązującymi przepisami. Wyposażenie urządzeń elektroenergetycznych w nowoczesną aparaturę zabezpieczeniową i kontrolną typu MICOM, która zapewnia szybkie wykrywanie różnego rodzaju zakłóceń i uszkodzeń, nie pozwalając na ewentualne rozległe uszkodzenia pracujących urządzeń. Układy sterowania zrealizowano w oparciu o technikę mikroprocesorową, opartą na sterownikach Siemensa SIMATIC S7. Sterowniki nadzorują i monitorują wszystkie parametry techniczne koparki i znajdujących się urządzeń na maszynie. Podnosi to przede wszystkim stan bezpieczeństwa pracy dla obsługi, jak również poprzez wszechstronny nadzór zwiększa jej żywotność. Dzięki terminalom operatorskim istnieje niezawodny system informacji o stanach pracy i położeń maszyny. Kabiny operatorów i rozdzielnie połączono siecią, co zapewnia dostęp do informacji stanowiących o bezpiecznej eksploatacji. Terminale operatorów przedstawiają schematy maszyny na poszczególnych obrazach. Obraz główny na kolorowym wyświetlaczu LCD to widok na całą maszynę. Istnieje możliwość wejścia w kolejne podobrazy, gdzie możemy sprawdzić coraz bardziej szczegółową informację. Kontrola i prezentacja ze szczegółowymi opisami wszystkich wejść i wyjść z zaznaczonym czasem, to recepta na szybkie ustalenie występujących zdarzeń. Sterowniki, poza programem zapewniającym bezpieczeństwo i większy komfort, mają wyraźny wpływ na wydajność pracy. Realizowane jest to nie tylko poprzez własne bardzo wysokie parametry niezawodnościowe, lecz także fragment programu odpowiedzialnego za tzw. Automatykę Ruchów Manewrowych. Możliwość obserwacji przez operatora koła urabiającego od drugiej strony, po której nie znajduje się kabina operatora dziś nie stanowi już problemu. Problem rozwiązano poprzez zastosowanie sterowanej kolorowej kamery przemysłowej. W ramach modernizacji koparki w części mechanicznej zostały wprowadzone następujące zmiany: zamontowano nową kabinę operatora i układ do pomiaru sił w linie wciągarki głównej tzw. Hottinger. Zabudowano nowe hamulce tarczowe na napędach jazdy, obrotu oraz napędu taśm nr P2 i P4. Zastosowano nowe typy hydraulicznie sterowanych regulatorów biegu taśmy na przenośnikach P1 i P4. Konstrukcja koparki została zabezpieczona antykorozyjnie poprzez piaskowanie i czterokrotne malowanie zestawem farb chlorokauczukowych na powierzchni 21,5 tysiąca metrów kwadratowych. Modernizacja koparki KWK-1500s I pozwoli na dalszą długoletnią eksploatację w warunkach gwarantujących bezpieczeństwo obsługi, bardziej niezawodną pracę oraz większą wydajność. Wojciech Kośla Z-ca Głównego Inżyniera Energomaszynowego ds. Elektrycznych KWB Adamów SA 14 Węgiel Brunatny 1 (58) 2007 r.\n16 BOT KWB Bełchatów SA Automatyzacja i monitoring wysadu solnego Dębina Zbigniew Stobiecki W ysad solny Dębina stanowi najdalej wysuniętą w kierunku południowym strukturę tego typu na Nizinie Środkowopolskiej. Powstał w centralnej części trzeciorzędowego rowu Kleszczowa, poprzez przebicie się na prze- łomie pliocenu i plejstocenu mas solnych z utworów permskich przez utwory mezozoiczne i kenozoiczne. Rozdziela on w spo- sób naturalny złoże węgla brunatnego Bełchatów na Pole Bełchatów i Pole Szczerców. Wysad solny ma kształt owalnego pnia i w centralnej części jego strop zalega na głębokości około 150 m (rys. 1). W warunkach naturalnych wysad solny pozostawał w równowadze hydrochemicznej z wodami podziemnymi występującymi w jego otoczeniu. Rozpoczęcie eksploatacji węgla brunatnego w BOT KWB Bełchatów SA wymusiło prowadzenie prac odwodnieniowych na niespotykaną skalę. Zastosowano do tego celu wy- Andrzej Jasiczak łącznie studzienny system odwadniania z wykorzystaniem głębokich studni wielkośrednicowych. Prace odwodnieniowe spowodowały zmiany pola hydrodynamicznego wód podziemnych o charakterze regionalnym, obejmując rejon wysadu Dębina i powodując intensyfikację przepływu wód podziemnych w jego otoczeniu. Mogłoby to skutkować stopniowym rozmywaniem jego struktury i zasoleniem wód podziemnych w całym rejonie, w tym wód kopalnianych. Aby zapobiec temu zjawisku, zaprojektowano i wykonano proekologiczną barierę ochronną wysadu solnego Dębina, która funkcjonuje w ramach systemu odwadniania wgłębnego BOT KWB Bełchatów SA już od 1992 roku. Bariera ochronna wysadu solnego Proekologiczną barierę ochronną wysadu solnego Dębina zaprojektowano i zrealizowano jako pierścieniową barierę studni głębinowych, która pełni rolę ekranu hydraulicznego. Zadaniem tej bariery jest wyeliminowanie przepływu wód przez wysad dzięki wytworzeniu takiego układu hydrodynamicznego, w którym równomierna depresja w linii bariery jest większa od depresji spowodowanej odwadnianiem Pola Bełchatów i Szczerców. W tym układzie hydrodynamicznym dopływające z zewnątrz wody są ujmowane głębokimi studniami bariery i nie przepływają w sposób niekontrolowany przez strukturę solną. Pompowanie wody ze studni bariery ochronnej wysadu Dębina prowadzone jest nieprzerwanie od października 1992 roku. Głębinowe studnie rozmieszczone są co kilkadziesiąt metrów centrycznie wokół wysadu, na okręgu o średnicy około 900 m. Obecnie w eksploatacji jest 40 studni głębinowych, o głębokościach dochodzących nawet do 430 m. Dla kontroli położenia zwierciadła wody podziemnej w bezpośrednim otoczeniu wysadu solnego Dębina wykorzystuje się ok. 120 otworów obserwacyjnych, które zostały specjalnie w tym celu wykonane. Wypompowywana woda ze studni bariery odprowadzana jest systemem rowów (rów wschodni, zachodni i zbiorczy) do Strugi Aleksandrowskiej, a następnie wpływa do rzeki Widawki. Rys. 1. Przekrój geologiczny. 15\n17 BOT KWB Bełchatów SA Obserwacje i pomiary bariery ochronnej Dla kontroli prawidłowości funkcjonowania bariery ochronnej prowadzi się szereg pomiarów i obserwacji, m.in.: położenia zwierciadła wody i wydajności studni, położenia zwierciadła wody w piezometrach, jakości pompowanej wody. Pomiary te realizowano dotychczas w sposób manualny. Monitoring wysadu solnego Dębina Od początku pracy bariery prowadzony jest monitoring jakości odprowadzanej wody na rowie zbiorczym (monitor chlorków) w zakresie wybranych wskaźników jakościowych wód, tj. stężenia jonów chlorkowych, przewodnictwa, ph i temperatury. Realizowany jest również ciągły pomiar wielkości zrzucanej wody przez urządzenia rejestrujące położenie stanu wody w rowach typu limnigraf. Od roku 2004 rozpoczęto prace projektowe mające na celu zautomatyzowanie pracy studni i monitoring położenia zwierciadła wody w studniach i piezometrach. Realizację tych projektów rozpoczęto w 2006 roku. Automatyzacją i monitoringiem objęto 36 studni i 60 piezometrów, przepływ wody w rowach oraz włączono do systemu istniejący monitor chlorków. System ten umożliwia kontrolę nad pracą studni bariery, odczyt parametrów pracy studni, pomiar ilości odprowadzanej wody i jej jakości (rys. 2). Zastosowane rozwiązania techniczne System monitoringu i automatyzacji odwodnienia na wysadzie solnym oparty jest o istniejący system nadzoru nad stacjami energetycznymi. Dla automatycznego realizowania pomiarów i sterowania urządzeniami studni zastosowano: Rys. 3. Zautomatyzowana studnia bariery. odporne na zanieczyszczenia chemiczne i mechaniczne hydrostatyczne sondy głębokości, realizujące dokładny pomiar poziomu wody w studniach i piezometrach, zespół pomiarowy zawierający przepływomierz elektromagnetyczny wraz z sondą konduktometryczną, realizujący pomiar wydajności studni, stężenia jonów chlorkowych i temperatury wody (rys. 3), przepustnicę z napędem dźwigniowym i elektrycznym umożliwiającą sterowanie wydajnością studni, przetwornik ciśnienia realizujący pomiar przed przepustnicą, przepływomierze do ciągłych pomiarów przepływu w kanałach otwartych, realizujące pomiar ilości odprowadzanej wody (rys. 4). Rys. 2. Studnie bariery ochronnej. Zebrane parametry przekazywane są za pośrednictwem łącza światłowodowego i połączeń sieciowych Ethernet do komputerowego stanowiska operatorskiego, na którym zainstalowane jest oprogramowanie systemowe. Za jego pomocą dyspozytor prowadzi nadzór nad pracą bariery (rys. 5). 16 Węgiel Brunatny 1 (58) 2007 r.\n18 BOT KWB Bełchatów SA Rys. 4. Pomiar wielkości zrzucanej wody na rowie. Wizualizacja i sterowanie pracą bariery ochronnej komputero- we stanowisko operatorskie Stanowisko komputerowe realizuje funkcję zdalnego monitorowania i sterowania urządzeniami zainstalowanymi na barierze ochronnej. Dodatkowo z systemu nadzoru nad stacjami energetycznymi pobierane są parametry energetyczne pracy głębinowych agregatów pompowych, tj. napięcie zasilania, natężenia prądu i mocy, wykorzystywane do diagnostyki sprawności agregatów. Stanowisko operatorskie pełni także funkcję serwerów (podstawowego i rezerwowego) systemu. Oprogramowanie systemowe umożliwia: dostęp do bieżących i archiwalnych danych, sterowanie pracą pompy (rys. 6), prezentację generowanych wyników pomiarów ze studni i piezometrów, również w trybie on-line, obserwację monitora chlorków i przepływu na rowach (rys. 7), graficzną i tabelaryczną analizę wybranych parametrów w czasie (rys. 8), dostęp do baz danych odwodnienia wgłębnego, diagnostykę agregatów pompowych, przegląd zdarzeń i alarmów generowanych przez system. Rys. 5. Wizualizacja bariery w systemie nadzoru. 17\n19 BOT KWB Bełchatów SA Rys. 6. Panel sterowania studnią. Rys. 7. Kontrola jakości i ilości zrzucanej wody. Dzięki tym możliwościom operator sytemu nadzoru ma bezpośrednią kontrolę nad zautomatyzowanymi obiektami bariery i możliwość szybkiego reagowanie na zachodzące zmiany. Ma to zasadnicze znaczenie dla prawidłowej pracy bariery ochronnej wysadu solnego Dębina. Bariera ochronna wysadu solnego Dębina będzie funkcjonować przez cały okres eksploatacji węgla w Polach Bełchatów i Szczerców oraz w czasie ich likwidacji. Pozwoli to kontrolować odbudowę zwierciadła wody w rejonie wysadu solnego, co zapobiegnie niekontrolowanemu przedostawaniu się zasolonych wód do wód podziemnych w tym rejonie. Automatyzacja i monitoring bariery ochronnej wysadu Dębina umożliwiają stały nadzór nad pracą bariery - pozwala to zminimalizować prawdopodobieństwo wystąpienia sytuacji stwarzających zagrożenie dla środowiska naturalnego. Prace nad system monitoringu będą prowadzone w dalszym ciągu, kolejne obiekty wiercone w tym rejonie będą sukcesywnie przyłączane do systemu. Zbigniew Stobiecki Kierownik Oddziału Odwodnienia Wgłębnego (o-1) BOT KWB Bełchatów SA Andrzej Jasiczak Sztygar Zmianowy (o-1) BOT KWB Bełchatów SA Rys. 8. Graficzna analiza wybranych parametrów. 18 Węgiel Brunatny 1 (58) 2007 r.\n20 KWB Konin SA Telekomunikacja w KWB Konin SA Jerzy Krakowski T elekomunikacja w ostatnich latach przeżywa burzliwy rozwój. Stała się dziedziną techniki stymulującą postęp dzisiejszego informacyjnego społeczeństwa. Powiązanie telekomunikacji i informatyki zaowocowało powstaniem nowych technologii, które umożliwiają wysokiej jakości łączność i transmisję danych. Dzięki temu firmy zyskują operatywność zarządzania z jednoczesnym zwiększeniem stopnia bezpieczeństwa. rozległe sieci kabli optotelekomunikacyjnych i miedzianych, siłownie zasilające wraz z bateriami akumulatorów, sieci strukturalne, urządzenia informatyczne sieci LAN, bezprzewodowe urządzenia dostępowe sieci WiFi. Poprzez wieloletnie doświadczenia i w oparciu o wszelkiego rodzaju przepisy (górnicze, resortowe łączności) dopracowano się spójnego i przejrzystego systemu telekomunikacyjnego, zapewniającego każdemu abonentowi połączenie z najbardziej odległymi stanowiskami pracy. Należy podkreślić, że w Kopalni Konin jest ułożonych ponad 200 km telekomunikacyjnych kabli (dalekosiężne, miejscowe), z czego coraz większy udział mają kable światłowodowe, podobne ilości przewodów oponowych i kabli instalacyjnych. Na terenie Kopalni w sześciu dyspozytorskich sieciach radiotelefonicznych pracuje ponad 500 radiotelefonów, umożliwiających nawiązywanie bezpośredniej łączności z każdego miejsca lub obiektu nie objętego łącznością stacjonarną, bądź ją niejednokrotnie dublując. Na powyższe sieci składa się pięć analogowych systemów trankingowych, obejmujących swym zasięgiem każdą odkrywkę i trasy dróg między nimi (sieć Dyspozytora Głównego) oraz sieć radiotelefoniczna, pracująca w simpleksie na potrzeby kolei górniczych. Schemat funkcjonalny łączności w KWB Konin SA. Dla Kopalni Węgla Brunatnego Konin SA jako przedsiębiorstwa terytorialnie rozległego, działającego na obszarze kilkudziesięciu kilometrów sprawny przesył informacji ma szczególne znaczenie. Aby zapewnić komunikację z każdą komórką organizacyjną i transmisję danych z każdego obiektu technologicznego zbudowano cały system łączności, na który składają się: abonenckie centrale telefoniczne MERIDIAN-1 firmy Nortel, urządzenia teletransmisyjne (multipleksery) 16xE1+Ethernet, 4xE1+Ethernet, cyfrowe linie radiowe (Ericsson, Siemens, Nera o przepływności 16x2 Mb/s, 4x2 Mb/s), Modernizacja sieci telekomunikacyjnej w KWB Konin rozpoczęła się w 1992 roku. Do tego czasu łączność przewodowa oparta była na elektromechanicznych centralach telefonicznych systemu krzyżowego typu CRK-66. Duża awaryjność (po ponadtrzydziestoletniej eksploatacji), zbyt mała pojemność oraz mała wydajność komutacyjna były przyczyną stopniowej ich wymiany. Po szczegółowej penetracji rynku i dokładnym przeanalizowaniu możliwości technicznych wówczas dostępnych urządzeń oraz w wyniku przeprowadzonego przetargu zdecydowano się na centrale MERIDIAN-1 produkcji firmy Nortel, a instalowane przez firmę KAPSCH. Pierwszą uruchomioną centralą była opcja typu ST o pojemności 200 abonentów w Dyspozytorni Odkrywki Kazimierz. Do roku 1998 wymieniono w sumie 8 central o łącznej pojemności ok linii wewnętrznych oraz linii zewnętrznych w ilości: 720 kanałów cyfrowych (PRI, ISDN, PCM) i 120 analogowych. W 2003 roku wymieniono pracującą od 1993 roku centralę NT o w Ośrodku Administracyjno-Warsztatowym w Kazimie- 19


Obstawiaj w Betfan, gdzie Harry Kane zagra w przyszłym sezonie.\nNapastnik Tottenhamu Hotspur to od kilku lat jedno z najgorętszych nazwisk na transferowej giełdzie. O usługi Kane’a zabiegają prezesi najbogatszych klubów w Europie, zaś według analityków bukmachera Betfan tego lata możemy być świadkami rekordowego transferu z udziałem snajpera Kogutów.\nKane wśród najlepszych napastników w Europie\nKiedy kilka sezonów wstecz Harry Kane stawiał swoje pierwsze kroki na boiskach angielskiej Premier League zapewne niewielu obserwatorów tamtejszej piłki spodziewało się, że za jakiś czas będzie dobijał do blisko 200 trafień w barwach Tottenhamu, a także ponad 50 goli dla kadry, której zresztą zostanie kapitanem.\nNa chwilę obecną Harry Kane jest wymieniany jednym tchem wśród najskuteczniejszych snajperów w Europie, zaś na jego usługi zęby ostrzy sobie praktycznie każdy prezes w Europie. Problem w tym, że tylko nielicznych na Kane’a stać.\nW każdym okienku, niczym bumerang powraca temat transferu Anglika do klubu, z którym będzie mógł coś wygrać, gdyż włosy jeżą się na głowie na myśl, że tak wybitny snajper nie wygrał nigdy żadnego trofeum drużynowego.\nZ tej okazji bardzo ciekawy rynek zakładów przygotował dla swoich klientów legalny bukmacher Betfan, którego znakiem rozpoznawczym są właśnie fenomenalne zakłady specjalne.\nGdzie zagra Kane? Sprawdź kursy od bukmachera Betfan.\nCzy tego lata Kane opuści wreszcie Tottenham i przeniesie się do topowego klubu, który zagwarantuje mu grę o najwyższą stawkę? Chętnych na jego usługi z pewnością nie zabraknie. Spore znaczenie w tym kontekście może mieć występ Kane’a na Euro 2021. Gdyby Anglik po raz kolejny potwierdził swoją wielką klasę, to pod siedzibą Tottenhamu może ustawić się kolejka chętnych.\nZdaniem analityków zatrudnionych przez bukmachera Betfan najbardziej prawdopodobny jest jednak scenariusz, w którym Kane zostanie na kolejny sezon w Tottenhamie. Taką ewentualność wyceniono w Betfan po kursie 1.65. A jeśli nie Koguty, to kto?\nPatrząc na kursy od Betfan najbliżej pozyskania genialnego snajpera byłby Manchester City, który po sezonie rozstanie się z Sergio Aguero, zaś Kane pasowałby wręcz idealnie do układanki Pepa Guardioli. Czy tak faktycznie się stanie? Przekonamy się niebawem.\nNie trafisz zakładu z Kane’m? Betfan zwróci Ci stawkę!\nNowi klienci Betfan są w o tyle komfortowej sytuacji, że obstawiając transfer z udziałem Kane’a (lub jego brak) nie muszą się obawiać wpadki na kuponie, gdyż cała stawka wróci z powrotem na ich konto gracza.\nWszystko to za sprawą promocji powitalnej od tego bukmachera, w ramach której pierwszy kupon po rejestracji konta w Betfan jest zakładem bez ryzyka. Co to oznacza? A no to, że jeśli typ na pierwszym kuponie okaże się nieprawidłowy, wówczas na koncie gracza pojawi się cashback bonus Betfan o wartości stawki zainwestowanej w kupon, zaś maksymalna wartość darmowych środków bonusowych to aż 600 zł.\nUtworzono dnia 18.05.2021 , ostatnia aktualizacja dnia 18.05.2021 , Jackpot.\nSkomentuj aktualność Obstawiaj w Betfan, gdzie Harry Kane zagra w przyszłym sezonie.


Prezentacje od Google - "PowerPoint" za darmo? - ITbiznes\nPrezentacje od Google – “PowerPoint” za darmo?\n18 kwietnia 2007 Piotr Bulski\t65 Views Brak komentarzy\toprogramowanie biurowe\nFirma chce rozszerzyć swój pakiet narzędzi biurowych funkcjonujących online o nowy program, który być może zagrozi popularnej aplikacji Microsost PowerPoint. O ile Google otwarcie nie przyznaje się do konkurowania z Microsoftem na rynku oprogramowania biurowego, kolejne stawiane przez nią kroki na polu aplikacji dostępnych przez sieć wydają się temu przeczyć. Po tym, kiedy firma zdecydowała się zaoferować w internecie narzędzia do tworzenia dokumentów tekstowych oraz arkuszy, Docs & Spreadsheets, teraz chce je wzmocnić kolejnym narzędziem, pozwalającym na tworzenie prezentacji i pokazów slajdów. Wspólnie, programy będą obejmować te obszary, na których obecnie dominuje popularna trójca pakietu biurowego Microsoftu, Word, Excel i PowerPoint.\nO planach wprowadzenia przez Google nowego narzędzia wspomniał niedawno CEO firmy, Eric Schmidt podczas amerykańskiej konferencji Web 2.0 Expo w San Francisco. Alternatywa dla Microsoft Office nie będzie zapewne bezpośrednio z nią konkurować, tak przynajmniej wynika ze słów Schmidta (jednak mimo ograniczonych możliwości narzędzi, jakoś trudno w to uwierzyć). Podczas zapowiedzi przedstawiciel Google pokazał nawet nowe narzędzie, przygotowując za jego pomocą mini prezentację. Tak jak u poprzedników, Docs & Spreadsheets, spodziewać się można, że prezentacje Google umożliwiać będą wspólną pracę nad dokumentami i dzielenie się wynikami działań w grupach użytkowników. Co ważne, prezentacje będzie można importować i eksportować do zbiorów PowerPoint, podobnie jak ma to miejsce w przypadku innych narzędzi Google naśladujących pakiet Microsoftu. Rozwiązane stanie się zapewne także częścią oferowanego przez Google pakietu Google Apps, zestawu programów online dla firm, służących współpracy i komunikacji w sieci.\nNowe rozwiązanie zostanie uruchomione dzięki przejęciu firmy Tonic Systems, działającej w Stanach Zjednoczonych oraz w Australii. Jej technologie pozwalają m.in. na tworzenie prezentacji.\nKiedy dokładnie zostanie uruchomiona funkcja prezentacji, obecnie nie jest wiadome. Przedstawiciele Google nie wspomnieli o dacie, ograniczając się do mniej konkretnego “wkrótce”. Na stronach dla prasy oferowanych przez Google wspomina się jednak o lecie. Informację Google można znaleźć tutaj.\n← Previous IDF: Intel ogłasza śmierć GPGPU\nNext → ATM docenione za innowacyjność


To był dzień. Najważniejsze wiadomości z 26 października 2020 r. - Bankier.pl\nDomowe finanseTo był dzień. Najważniejsze wiadomości z 26 października 2020 r.\nMarcin Dziadkowiak2020-10-26 20:30zastępca redaktora naczelnego Bankier.pl\nLockdown – będzie, czy nie będzie? Przybliżamy dziś informacje z tego tematu, a oprócz tego piszemy także o karze dla Getin Noble Banku za GetBack, o plotce, która wstrząsnęła kursem Alior Banku, i nowości od fiskusa. A tematów mamy jak zwykle o wiele więcej. Zaczynamy podsumowanie poniedziałku.\n#1 Lockdown – nie pierwszy i nie ostatni? Pojawiają się plotki o możliwym pełnym lockdownie w Polsce, jeżeli tempo wzrostu zakażeń nie spadnie w tym tygodniu. Politycy jak na razie starają się tonować nastroje i dementować te plotki – dziś wypowiadali się na ten temat wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Jarosław Sellin oraz szef KPRM Michał Dworczyk. Tymczasem ciekawą opinię na ten temat wyraził ekspert ds. COVID-19 Naczelnej Rady Lekarskiej dr Paweł Grzesiowski: To nie jest pierwszy i ostatni lockdown – uważa.\n#2 Getin Noble zapłaci za GetBack. Prezes UOKiK nałożył na Getin Noble Bank ponad 7 mln zł kary za naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. I nakazał, by bank wypłacił rekompensaty osobom, które kupiły obligacje GetBack za pośrednictwem Getin Noble Bank. A będąc jeszcze przy tym temacie, mamy także newsa o tym, że wreszcie skierowano do sądu pierwszy akt oskarżenia ws. afery GetBack - dotyczy 16 osób.\n#3 Plotka wstrząsnęła kursem Aliora. Państwowy gigant ubezpieczeniowy chce sprzedać część swojego biznesu bankowego, Alior Banku - poinformowała w poniedziałek "Gazeta Wyborcza". Plotkom zaprzeczyli już przedstawiciele PZU, jednak wywołały one spore zamieszanie na giełdzie, które szczegółowo opisał Adam Torchała. Sama GPW znalazła się zaś dzisiaj pod presją Zachodu. Pomogły na szczęście CD Projekt i Allegro.\n#4 Do fiskusa przez internet. W poniedziałek w pięciu województwach ruszyła nowa usługa Krajowej Administracji Skarbowej dla podatników - możliwość umówienia, np. przez internet, wizyty w urzędzie skarbowym. Już niedługo usługa ma być dostępna w całym kraju.\n#5 Bankowość internetowa dla seniorów. Kontynuujemy serię „Bankowość internetowa od podstaw”. Tym razem prezentujemy porady pomocne dla seniorów. Jeżeli do tej pory obsługiwałeś swoje konto w placówce banku, czas najwyższy spróbować bankowości internetowej i mobilnej. To nie tylko znak czasów, ale także wygoda i bezpieczeństwo. Jeśli sam korzystasz już z bankowości internetowej, pokaż ten tekst komuś, kto powinien się z nim zapoznać.\n#6 Godne polecenia. Zachęcam do naszych ciekawych redakcyjnych tekstów, z którymi można było rozpocząć poniedziałek na portalu:\nA oto co jeszcze wydarzyło się w poniedziałek.\n19:36 Senacka komisja zdrowia proponuje czasowe zniesienie zakazu handlu w niedzielę\n19:30 Nieoficjalnie: UE poparła Nigeryjkę na szefową WTO\n19:03 ECDC: Polska na 11. miejscu w Europie Zachodniej pod względem nowych zakażeń koronawirusem\n18:48 Wojsko wesprze policję "w związku z rozprzestrzenianiem się epidemii". Opublikowano zarządzenie premiera\n18:24 MF: zapotrzebowanie na banderole akcyzowe będzie można złożyć elektronicznie\n18:20 Norwegia zaostrza restrykcje. Dotkną także pracowników z Polski\n18:15 GPW pod presją z Zachodu. Roszady wspomogły WIG20\n17:59 Dr Grzesiowski: To nie jest pierwszy i ostatni lockdown\n17:58 Opteam i Innova podpisały umowę sprzedaży Polskich ePłatności\n17:36 Szef banku centralnego Szwajcarii: Na razie dobrze znosimy koronakryzys\n17:03 Polska i inne kraje skarżą przepisy pakietu mobilności w TSUE\n16:43 Włoskie MSZ odradza podróże za granicę\n16:35 Protesty i blokady dróg po orzeczeniu TK w całej Polsce\n16:30 Środa wolna od pracy? Kolejny dzień protestu przeciw wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego\n16:24 Ustawa covidowa. Senacka komisja zdrowia za poprawkami\n16:23 Galerie handlowe poturbowane przez koronawirusa\n16:00 Plotka o "wyjściu" PZU wstrząsnęła kursem Aliora\n15:50 Oprocentowanie obligacji oszczędnościowych w listopadzie na poziomie z października\n15:50 Erdogan nawołuje Turków do bojkotu francuskich towarów\n15:43 MEN: w trybie zdalnym uczy się około 3,8 mln uczniów\n14:26 Fiskus nie będzie pobierał podatku od fundowanych pracownikom szczepień na grypę\n14:06 Nowe restrykcje we Włoszech przyniosą 6,8 mld euro strat [Analiza]\n13:46 Austria nie wyklucza drugiego lockdownu\n13:45 GPW drugą giełdą w Europie pod względem wartości debiutów [Raport PwC]\n13:40 Spory spadek w branży leasignowej\n13:27 Na potrzeby szkolne rodziny wydały średnio 1189 zł, więcej niż rok temu\n13:20 Prezes Sfinksa: Potrzebne rozwiązania osłonowe dla branży gastronomicznej\n13:20 Chorwacja i Słowenia wzmacniają restrykcje związane z epidemią\n13:19 To musisz wiedzieć. Bankowość internetowa dla seniorów\n13:19 Kościński: Budżet jest w wystarczająco dobrej sytuacji, by ratować gospodarkę\n13:16 UOKiK: Getin Noble Bank ma wypłacić rekompensaty osobom, które nabyły obligacje GetBack\n12:53 ZUS sam będzie pobierać dane o kwarantannie i izolacji, co przyspieszy wydawanie decyzji\n12:52 Skierowano pierwszy akt oskarżenia ws. afery GetBack, dotyczy 16 osób\n12:42 Prawie 1 mln zł rocznie zarabia ponad połowa zarządzających największymi spółkami z GPW\n12:35 Bruksela zaostrza środki z powodu pandemii\n12:20 XTB chce przeznaczyć 50-75 proc. zysku netto za '20 na dywidendę\n12:14 Członek RPP: Nie ma perspektyw na zacieśnienie polityki pieniężnej za kadencji obecnej RPP\n12:06 Jacek Sasin nagrodzony za "sprawność i odwagę"\n12:04 Gowin: Na najbliższym posiedzeniu Sejmu propozycje wsparcia m.in. dla gastronomii\n11:56 XTB chce w czwartym kwartale zwiększyć liczę klientów o 25-30 tys.\n11:32 GPW wstrzyma się z due diligence giełdy w Armenii przynajmniej do I kwartału 2021\n11:30 Prezes GPW: Obligo giełdowe za jakiś czas zostanie przywrócone, bo jest potrzebne rynkowi\n09:58 Nie działał Librus. Paraliż w szkołach\n09:57 Francja: sytuacja epidemiczna jest krytyczna\n09:54 Sellin: Będziemy reagować elastycznie, ale nie zakładamy lockdownu\n09:35 Co trzecia firma obawia się przepisów związanych z delegowaniem\n09:28 Dworczyk: Staramy się uniknąć lockdownu\n09:27 W Melbourne władze znoszą kwarantannę\n09:23 W Chinach partia dyskutuje o planie pięcioletnim i celach klimatycznych\n09:20 Gastronomia walczy o swoje. Kawiarnia zatrudni klientów\n09:16 Dlaczego rynek nie zareagował w minionym tygodniu na nowe obostrzenia?\n09:08 ARiMR: do 250 tys. zł premii na uruchomienie pozarolniczej działalności\n09:03 Krach walutowy w Turcji trwa. 8 lir za dolara\n08:09 W tym tygodniu możliwy pełny lockdown\n08:42 Japonia zapowiada neutralność klimatyczną do 2050 r.\n07:58 Branża gastronomiczna będzie potrzebowała kilku lat do powrotu do normalności\n07:12 Są nowe wskazówki co do anulowania niezasadnie wystawionych faktur\n07:08 Polacy popierają kary za brak maseczek\n07:04 Niedzielski: Boże Narodzenie spędzimy w ścisłym gronie\n07:00 Banki mogą wrócić do ostrzejszej polityki\n06:58 Banaś: Nie prowadzę wojny z PiS\n06:31 Więcej osób skorzysta ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn\n06:30 Masłowski: Walka o inwestora jak los bohatera "Skazanych na Shawshank"\n06:08 Ruszają zdalne lekcje w klasach IV-VIII i w szkołach średnich\n06:00 Odmrożenie kredytów gotówkowych dla sektora turystycznego\n06:00 Pandemia zachwiała bankomatami. Najmniej wypłat w historii\n06:00 Lekarze ze Wschodu nie uratują systemu ochrony zdrowia\n05:50 Wizyta w skarbówce przez internet. Rusza nowa usługa dla podatników\n05:46 Badanie: praca zdalna efektywniejsza, ale zabiera więcej czasu\nBankowość internetowa od podstaw\nTo był weekend. Najważniejsze wiadomości z 21 i 22 listopada 2020 r.\nRząd nakreślił wreszcie plan odmrażania gospodarki. To najważniejsza informacja tego weekendu, składająca się z wielu szczegółów, które prezentujemy opisując dokładnie w kilku tekstach. Poza tym mamy zapowiedź odkrycia kart przez dwie największe spółki z GPW, przyglądamy się fenomenowi Tesli oraz piszemy o tym, ile można zaoszczędzić, kupując mieszkanie w małym mieście. Przedstawiamy także o wiele więcej ważnych informacji z weekendu. Zaczynamy.\nTo był dzień. Najważniejsze wiadomości z 20 listopada 2020 r.\nParlament obniża podatek dochodowy… niestety nie u nas, tylko u naszych południowych sąsiadów. U nas za to będą podwyżki podatku od nieruchomości. Piszemy dziś także o „koronawirusowym” powiewie optymizmu oraz o ostrym pogorszeniu koniunktury w gospodarce. Zaczynamy podsumowanie piątku.\nTo był dzień. Najważniejsze wiadomości z 19 listopada 2020 r.\nSpadek optymizmu polskich konsumentów, spadki też w skali polskiej emigracji. Pielęgniarki nad Wisłą mówią "dość". A politycy krajów UE wciąż bez porozumienia w sprawie wyczekiwanego budżetu. Zapraszam na podsumowanie czwartku.


11 rocznica koronacji obrazu Matki Bożej Ostrobramskiej w Skarżysku-Kamiennej – Dzień dobry Skarżysko!\n11 rocznica koronacji obrazu Matki Bożej Ostrobramskiej w Skarżysku-Kamiennej\nprzez Tadeusz Sikora · 1 lipca 2016\nW sobotę 2 lipca o o godz. 18.00 w skarżyskiej Ostrej Bramie zostanie odprawiona Msza św. z okazji 11 rocznicy koronacji obrazu Matki Bożej Ostrobramskiej w Skarżysku-Kamiennej.\nNastępny post Patrycja w “Pytaniu na śniadanie”\nPoprzedni post Rozpoczyna się remont Szydłowieckiej i Wiejskiej


Obiekt Leśne Zacisze położony jest w miejscowości Iława, w odległości 27 km od miejscowości Ostróda. Oferuje on ogród i bezpłatne WiFi. Na terenie obiektu znajduje się prywatny parking.\nW naszej ofercie m.in.: zwierzęta domowe są akceptowane, kajakarstwo, WiFi dostępne w całym obiekcie, prywatny parking, klimatyzacja, parking, ogród, jazda konna, dostęp do Internetu, wędkowanie, taras, WiFi, parking na miejscu, całkowity zakaz palenia, piesze wycieczki, bezpłatny parking, monitoring wokół obiektu, pokoje rodzinne, piesze wycieczki, sprzęt do grillowania, wycieczki rowerowe, bezpłatne WiFi, pokoje dla niepalących.\nApartament 6 osobowy (2 rozkładane sofy);\nDom wakacyjny 9 osobowy (1 łóżko pojedyncze, 1 rozkładana sofa, 1 łóżko pojedyncze, 1 rozkładana sofa, 2 łóżka pojedyncze, 1 rozkładana sofa, 1 łóżko podwójne).


Nowe odmiany zbóż w ofercie Syngenta - Hodowla roślin\nNowe odmiany zbóż w ofercie Syngenta\nMichał Materka z Syngenta, fot. M. Tyszka\nPodczas konferencji Rooting Power Syngenta Polska przedstawiono nowości odmianowe na najbliższy sezon. Wśród nich jest nowa odmiana jęczmienia – SY Galileoo i pszenicy – Galerist.\nTematem międzynarodowej konferencji Rooting Power, o czym już pisaliśmy wcześniej, była nie tylko nowa zaprawa zbożowa Maxim Power, czy zaprawa do roślin bobowatych – Wakil 325 WG, ale też nowości odmianowe. Zaprezentował je Michał Materka z firmy Syngenta.\nPierwsza to odmiana trzeciej już generacji jęczmienia ozimego Hyvido – SY Galileoo. Jest to odmiana w typie gęstego łanu. Zdaniem Materki cechuje się ona wysoką zimotrwałością, dobrą odpornością na choroby i jakością ziarna oraz dobrą wagą hektolitra (66 kg/hl – średnia z 24 pól). W trzyletnich badaniach odmianowych w Niemczech plonowała na poziomie 107 proc. wzorca na poziomie a1, a na poziomie a2 – 105 proc. wzorca.\nDruga to odmiana pszenicy ozimej Galerist z grupy E – elitarna chlebowa. - To odmiana niska, sztywna, odporna na wyleganie o dobrej zimotrwałości przy zrównoważonej odporności na choroby – zaznaczał Michał Materka. Jego zdaniem można ją ocenić trzema słowami: jakość, wczesność i zimotrwałość. Ta ostatni cecha potwierdzona w warunkach krajowych wynosi 4,5ᵒ (w skali dziewięciostopniowej). Nadaje się na wszystkie typy stanowisk, również w rejonach, gdzie są problemy z chorobami kłosów. Dobrze znosi też wysokie nawożenie nawozami organicznymi.


Maseczka do twarzy regeneruje detoksykuje - Duetus - 10 ml • Arena.pl\nDetoksykuje, regeneruje i nawilża. Pozostawia cerę przyjemnie odświeżoną i oczyszczoną. Pomaga zwalczyć niedoskonałości oraz ukoić podrażnienia i stany zapalne.\nMaska do oczyszczania skóry mieszanej lub z niedoskonałościami. Wykazuje silnie działanie detoksykujące, dzięki któremu usuwa toksyny oraz wszelkie inne zanieczyszczenia. Olej konopny oraz glinka zielona oczyszczają i zmniejszają pory skórne, regulują też proces wydzielania sebum. Maska zawiera węgiel aktywny, od lat uznawany za jeden z najskuteczniejszych surowców do oczyszczania cery bez ryzyka powstawania podrażnień, wykazujący działanie antybakteryjne, przeciwzapalne, rozjaśniające i kojące – z uwagi na nie pomaga zwalczyć zaskórniki, łagodzi też stany zapalne i wspaniale odświeża cerę. Kwas salicylowy rozjaśnia przebarwienia i wyrównuje koloryt cery, a ekstrakt z lukrecji gładkiej, sorbitol oraz olej z pestek winogron pomagają zachować odpowiedni poziom nawilżenia skóry. Po użyciu maseczki Twoja skóra będzie wygładzona, odświeżona i zmatowiona, a przy regularnym stosowaniu znikną również niedoskonałości i będziesz mogła cieszyć się zdrową i nieskazitelną cerą.\n- usuwa toksyny i zanieczyszczenia\nList polecony ekonomiczny z góry 5,49 zł 0,00 zł 3 szt. 31 maj\nPaczkomat InPost z góry 9,49 zł 0,00 zł 200 szt. 29 maj - 30 maj\nPrzesyłka kurierska z góry 11,90 zł 0,00 zł 300 szt. 29 maj\nPrzesyłka kurierska przy odbiorze 15,90 zł 0,00 zł 300 szt. 29 maj\n6,00 zł Maseczka do twarzy z olejem konopnym węglem kwasem salicylowym Duetus\n46,98 zł Maseczka do Twarzy Jelly Comodynes (30 ml) Wysyłka gratis!\n190,34 zł Maseczka do Twarzy Orexcellence Decleor (50 ml) Wysyłka gratis!\n166,86 zł Maseczka do Twarzy Sos Hydra Clarins (75 ml) Wysyłka gratis!\n101,35 zł Maseczka do Twarzy Hydra Floral Decleor 50 ml Wysyłka gratis!\n41,50 zł Maseczka do Twarzy Peel-Off Gold 50 ml Wysyłka gratis!\n37,85 zł Maseczka do Twarzy Peel-Off Silver 50 ml Wysyłka gratis!\n49,53 zł Maseczka do Twarzy Cucumber Oh K! (20 ml) Wysyłka gratis!\n170,14 zł Maseczka do Twarzy Sos Pureté Clarins (75 ml) Wysyłka gratis!\n134,01 zł Maseczka do Twarzy Ideal Controle Carita 50 ml Wysyłka gratis!\nPILATEN BLACK MASK - CZARNA MASKA OCZYSZCZAJĄCA TYPU PEEL-OFF 6 G\n8,48 PLN z dostawą\n36,20 PLN z dostawą\nBielenda Chłodząca Maska Algowa z Rutyną i Witaminą C 190g Do Twarzy\n46,98 PLN z dostawą


Wydrukowano: 2021-06-22 10:59:19.944712+02:00\nOpublikowano: 2018-04-25 08:47:25+02:00\nPan prezydent spotkał się z dwiema stronami tego sporu. (…) Zna postulaty protestujących [opiekunów niepełnosprawnych], rozmawia o tym z minister Rafalską\n— powiedział w audycji „Siódma-Dziewiąta” Krzysztof Łapiński, rzecznik prezydenta Dudy.\nCzy prezydent Komorowski spotkał się z protestującymi i ich w jakikolwiek sposób wsparł? Nie. Prezydent Duda realizuje to, co obiecywał\nPrezydent działa i proszę być pewnym i spokojnym, że będzie rozmawiał ze stroną rządową, przekonywał i nakłaniał. Tak się działo i tak się będzie działo\nW rozmowie pojawił się również temat amerykańskiej ustawy 447.\nTen akt nie był bagatelizowany ani przez stronę rządowa, ani p. prezydenta. Pamiętajmy, że to suwerenna decyzja senatorów i kongresmenów amerykańskich. Trzeba przypominać, że Polska była ofiarą hitlerowskich Niemiec, że Polska była zniszczona, miała starty gospodarcze, kulturalne, ludzkie\n— przypomniał Łapiński.\nTrzeba przypominać, kto wywołał II wojnę światową, (…) kto dokonał Holokaustu. (…) Nasz kraj był niszczony od 1 września 1939 roku, zginęło kilka milionów Polaków. (…) My naprawdę nie powinniśmy płacić za szkody i krzywdy wyrządzone nam, obywatelom II RP, przez III Rzeszą\nTa ustawa może być o tyle niebezpieczna, że roszczenia mogą być formułowane. Muszą być podejmowane działania dyplomatyczne.\nSama ustawa nie oznacza wprost, że Polska ma płacić odszkodowania czy jakieś gigantyczne sumy. Musimy pamiętać, kto wywołał II wojnę światową.\nKrzysztof Łapiński odniósł się też do planów prezydenta Dudy.\nCelem prezydenta jest posiedzenie RB ONZ. Polska obejmuje przewodnictwo, więc obecność prezydenta jest jak najbardziej wskazana. W planach jest też spotkanie z Polonią\nRozmówca Marcin Fijołka odniósł się również do krytycznych opinii internautów, że prezydent Duda poświęcił uwagę tzw. royal baby, a nie zabrał głosu ws. Alfiego Evansa.\nNiesłusznie, bo głos p. prezydenta w tych sprawach jest znany. Prezydent jest za życiem. (…) Niestety sędziowie są głusi na gesty, słowa i działania Ojca Świętego, więc jeśli są głusi na wezwania i działania (…), to nie słuchaliby innych przywódców\nPrezydent wie o sprawie i każdy, kto zna prezydenta, wie, że jest tym prezydentem, który jest za życiem\n— podkreślił gość audycji „Siódma-Dziewiąta”.\nPublikacja dostępna na stronie: https://wpolityce.pl/polityka/391723-lapinski-ustawa-447-moze-byc-o-tyle-niebezpieczna-ze-pod-adresem-polski-moga-byc-formulowane-roszczenia


Aloaha PDF Suite 3.0.150 • Przegladanie i edycja PDF - Download free • DnaSoftware.pl\nStrona główna > Programy > Windows > Biuro > Przegladanie i edycja pdf > Aloaha pdf suite 3 0 150\nAloaha PDF Suite 3.0.150\nAloaha PDF Suite 3.0.150 to mały pakiet narzędzi, które służą do obróbki plików w formacie PDF. Program ma specyficzny sposób działania. Aplikacja instaluje się jako coś w rodzaju wirtualnej drukarki. W chwili gdy użytkownik chce wydrukować dokument może wybrać opcję o nazwie PDF Printer, tym sposobem wybrany dokument nie zostanie wydrukowany jednakże pojawi się w zupełnie nowym oknie w którym można go zapisać (sprowadzić) do formatu PDF. Dzięki tej opcji aplikacja pozwala z praktycznie każdego innego programu pozyskać dokument w pożądanym przez użytkownika formacie PDF.\nPrzed zapisaniem pliku, dostępny jest również podgląd, jak i możliwość edycji tego dokumentu. Kolejną z ciekawych opcji Aloaha PDF Suite 3.0.150 jest PDF Editor - będący narzędziem które pozwala na otworzenie pliku w dowolnym formacie a następnie sprowadzenie go do formatu PDF. Minusem wersji trialowej tego programu jest to, iż zawiera on reklamę, która zawsze jest dołączana do każdego zapisywanego pliku w formie znaku wodnego.\nnovaPDF Professional 5.4 Build 263\nnovaPDF Professional to aplikacja umożliwiająca tworzenie dokumentów w formatach tekstowych do formatu PDF. Aplikacja ta nie jest osobnym programem, a po instalacji pojawia się w systemie jako wirtualna drukarka. Gdy mamy otwarty plik tekstowy,...\nLicencja: Demo Data dodania: 2011-04-14 System: 2000, XP, 2003\nFoxit PDF Reader 2.2 Build 2129 2.2\nAplikacja do odczytu plików PDF. Nie pozwala na edycję, jednak umożłiwia kopiowanie elementów i zaznaczonego osbzaru.\nLicencja: Freeware Data dodania: 2011-04-14 System: 98, ME, 2000, XP, 2003, NT\nCool PDF Reader 1.0.0.64 to jeden z najlepszych i najbardziej wydajnych programów w kategorii konwersji plików PDF w tym również i na pliki graficzne. Aplikacja ta jest bardzo rozbudowana i z pewnością sprosta każdej potrzebie użytkownika. Program...\nLicencja: Freeware Data dodania: 2011-04-14 System: 98, ME, 2000, XP, 2003\nFree Text To PDF jest aplikacją, która pozwoli nam zmieniać pliki tekstowe na format popularny format zapisu dokumentów - PDF. W tym wydaniu mamy wsparcie tylko dla formatu.txt. Podczas tworzenia PDF-a możemy dokonać takich czynności edycyjnych jak...\nLicencja: Trial Data dodania: 2011-04-14 System: 98, ME, 2000, XP, NT\nmozilla (47) pliki (49) urządzenia mobilne (53) xp (201) samsung (68) firefox (69) playstation 4 (64) 7 (49) steam (62) urządzenie (52) aplikacja (139) smartfon (86) apple (139) aktualizacja (50) valve (59) windows (107) techland (63) google (256) sony (94) pc (117) tablet (61) tablety (57) smartfony (83) system operacyjny (149) xbox 360 (75) windows 7 (214) akcji (129) gry (611) system (64) windows 10 (73) komputer (203) sterowniki (207) youtube (45) android (212) windows phone (42) rpg (72) google play (44) internet (126) konsola (48) programy (220) microsoft (408) facebook (88) firma (42) gra (177) windows 8 (95) aplikacje (68) vista (222) ubisoft (42) ios (101) xbox one (57)


Добавлено: Сб Ноя 24, 2018 7:34 pm Заголовок сообщения: kamagra jaka dawka\nCzy kamagra jest krzywdząca? Lub żyją produkty uboczne?Każdy lek, jaki podchodzimy, może dostarczać efekty uboczne. Z owego ponadto bodźca w ciosie wszelkich wątpliwości wysuwa się skonsultowanie z specjalistą albo z farmaceutą. Lek Kamagra 100mg posiada bazę czynną sildenafil. Jest owo aktualny samodzielnie punkt, który powstaje w znakomitej viagrze. Lek tani istnieje wolny instrukcje, co daje o bieżącym, iż w przeciętnym wypadku nie można zdać go do towarzystwa substancji szkodliwych! Stanowi to zaciszna substancja, która nie pewnie istnieć przypisywana wyłącznie poprzez autorytet niewłaściwe osoby, np. cierpiące na grypy układu krążenia. Przecież postaci mocno złe są stale nawyk, by konsultować z doktorem zamiar traktowania jakiegoś leku, obojętnie z owego, lub jest on na receptę, czyżby nie, a czyli podobnie w przykładu programu połknięcia Kamagry 100mg powinny zasięgnąć pomocy pediatrę także rozproszyć nasze rozterek. Efekty uboczne przyjmowania leku Kamagra 100mg są znikające także niezbyt mocne, a co najistotniejsze, stanowi ich niewiele aniżeli w sukcesie viagry. Niejednokrotnie są to smutki czy zawroty góry o szarym natężeniu, nadarza się, że odbieramy się po skosztowaniu takiej tabletki tak, poniekąd tworzyli szeroki nos ceń własna buzię popełnia się zaczerwieniona.\nNigdy są toż choć na końcu wspaniałe objawy, by ustępować z ich czynnika z poprawy sytuacje domowego przeznaczenia intymnego. Roli zajmujące fakty z śródmieściem jeszcze powinny zasięgnąć rady specjalistę, gdyż stosunek istnieje obszernym kłopotem fizycznym, dlatego takie twarze powinny traktować do niego powoli, gdyż obciążone uczucie pewnie się zbuntować. Bycie skutków ubocznych w przykładzie przyjmowania jakiegoś leku często pozostaje osobną kwestią, wiec nie istnieje zaufane, czyli jakakolwiek dama, która weźmie lek będzie spośród ufnością takie wzory była. Najistotniejsze choć stanowi to, by myśleć, że Kamagra 100mg nie jest podwaliną toksyczną, widać iż człowiek planuje znaczne przeciwwskazania do odczuwania sildenafilu. Jeśli lecz one Ciebie nie dotyczą, spokojnie możesz skorzystać po obecny medykament. Dzięki obecnemu Twoje przeznaczenie seksualne zyska nowoczesny aspekt, a uznanie rezultatu na bodaj dojrzysz w oczach zadowolonej partnerki.2 Dlaczego Kamagra stanowi mierniejsza aniżeli tanie niebieskie tabletki?Na sektorze farmaceutycznym publiczne są leki o oryginalnych nazwach, które rozdzielają się bardzo ceną, ale wypowiadają aktualną tąż substancję. Dzieje się właśnie więc, iż są one otrzymywane przez nowe firmy. Warto więc czasem zorientować się, czyli żeby nie mieszka\nznacznie tańszy zamiennik, ponieważ podpisuje on owo pojedyncze, co preparat o wybitniejszej marce. Viagra toż środek niebywale znany a teraz mało legendarny, a to spośród warunku naszej popularności korzysta zarówno cenniejszą cenę. Gdyby ją odkryto, została doskonała wręcz za przełomowy preparat zaś jej zapłata przeważnie stara nieco wysoka. Substancja, jaką stanowi sildenafil, dodała się do momentu oraz męskiej rewolucji seksualnej. Na froncie rozsyłano go tylko pod określą Viagra, stąd także współcześnie nie liczy kobiety, która iżby jej nie kojarzyła. Stąd dzisiaj artykuł tenże pielęgnuje bliską cenę, ale z porządkiem sildenafil zaczęto wysyłać i pod indywidualnymi definicjami. Modelem takiego preparatu jest dopiero Kamagra 100mg. Otacza ona tak tąż samą substancję, która wydobywa się w fikcyjnej niebieskiej tabletce.\nKamagra 100mg jest tworzona przez wybitną indyjską firmę, jaka na wszystkim globie słynie z produkcji leków. Możesz zatem dzięki niej nasycać się aktywnym a znaczącym działaniem sildenafilu za ogrom mniejszą wartość. Pamiętaj, iż o zainwestować w poprawę cesze swojego rośnięcia seksualnego, dlatego, że kłopoty na owym gospodarstwie potrafią po terminie trzymać opłakane skutki. Wielu typów, jacy poczuli wielkiej frustracji seksualnej, albo jakich związki z żoną się posypały, zakończyło jakieś pieniądze, aby ledwie ich funkcjonariusz znów odzyskał tradycyjną metodę. Skoro obecnie odczuwasz, że Twoje łóżkowe problemy uruchamiają być ciężko dotkliwe, z pewnością istniejesz gotów dać wygórowaną sumę pro obecne, by zrezygnować do codzienności. Ale dobre egzystuje to, że choćby nie musisz osłabiać domowego dochodu, bo kupując Kamagrę 100mg zyskujesz funkcjonalny i modernistyczny lek w bardzo urokliwej cenie. Zastanów się nad wwozem tego specyfiku, bowiem dzięki jego manipulowaniu pozyskasz się, iż ciekawy stosunek także spełnienie w oczach kobiety to zajścia, jakie są bezcenne.3 Jakie kamagra ma skutki uboczne? Albo bogata się z niej uzależnić?W leku Kamagra 100mg napotyka się ta jedyna podstawa, co w Viagrze, dlatego i podobieństwo produktów ubocznych, tymczasem potrzeba w aktualnym mieszkaniu podać koniecznie wypowiedź\nna bieżące, że Kamagra 100mg wówczas nie właśnie tańszy środek, lecz jednocześnie niezwykle zautomatyzowany, dzięki czemu rezultaty uboczne zostały w jej przypadku zawężone do przynajmniej. Po użyciu Kamagry 100mg możemy mieć uciski czy zawroty głowy, możemy uważać przeczucie tego, że swój zmysł jest przepełniony, możemy jeszcze zajmować niestrawność. Jednakże pełne aktualne dowody nie wymagają dość wystąpić, natomiast ich podniesienie będzie blisko lekkie i zejdzie szybciej, niż satysfakcja po atrakcyjnej nocy. Jeśli obawiasz się związania z tejże posadzie, pamiętaj, iż nie nosi się czym odbierać. Sildenafil, który zatwierdzony egzystuje w Kamagrze 100mg nie uzależnia. Silna go podpisywać nawet przez rzeka lat, a po odłożeniu nie dostrzeżemy niczego poważnego. Poszczególnym osobom, jakie traktują bogate psychiczne blokady seksualne, daje się obawiać, że nie pomogą sobie spośród seksem bez Kamagry 100mg. Dodatkowo jeśli przybywają do współżycia bez uprzedniego zezwolenia tegoż preparatu tak rzecz chodzi im nie tak, niemniej w przeciętnym ciosie nie następuje to z finansowego uzależnienia organizmu od owego preparatu. Dzieje się tak przecież dlatego, że pewne jednostki, jakie nie odzyskały również pewności siebie w łóżku, są przekonane, że nie uzyskają wzwodu bez usług preparatu pomagającego. Są więc, po wczesne, zestresowane, oraz stres wcale nie pobudza przetwarzaniu w systemie związków korzystnych do wywołania erekcji. Po inne do aktualnego okresu ulegają sugestii, że ich byt istotnie się buntuje. Atmosfera pełna obaw a urazu przed katastrofą przenigdy\nnie sprzyja wytworzeniu erotycznego, ekscytującego nastroju. By dlatego nie wystawiać się na takie nieprzyjemności, warto sięgać Kamagrę 100mg na ogonie skrupulatnie, by przyjęła ona odrestaurować straconą religię we indywidualną męskość, aż konkretnego dnia zobaczysz, że sex był niesamowicie udany, chociaż Ty stracił przyjąć przedtem tabletki.4 Lub płacenie Kamagry przez Internet istnieje bezpieczne?Od każdego czasu zakupy przez internet pasą się jeszcze trudniejszą modą.\nPostanawiając się na handel Kamagry 100mg drogą elektroniczną, posiadasz swoboda, że wysyłka doleci do Ciebie w zabieg gdy niezwykle poufny. Możesz nawet zostać całkowicie anonimowy, gdy oddasz numer skrytki pocztowej. Wiemy, jak aktualna jest gwoli Ciebie profesjonalna ekipa także subtelność, ergo jeszcze staramy się dołożyć wszystkich starań, by zaspokoić Twe wymogi w ton zupełnie Cię satysfakcjonujący. Postanawiając się na kameralny zakup Kamagry 100mg, będziesz chorował sprawność, że zaopatrujesz się u sprawdzonego źródła, dzięki któremu Twoje utrzymanie płciowe zostanie zabezpieczone, oraz Twoja znajoma poczuje się tak, jakbyście ponownie byli nowo zakochani! Nie wahaj się więc, tylko sprawdź Kamagrę100mg. Twoja kobieta wręcz odmłodnieje pod przymusem ekscytujących doznań, jakie zafundujesz jej dzięki środkowi, jaki sprawił, że niejedna pata wyszukała w łóżku to, co sypało się już wydane. Jeśliby nie chcesz, aby ona znała, że posiłkowałeś się preparatem działającym potencję, gwarantujemy że paczka, jaką pozyskasz nie będzie odchodziła się w oczy. Śmiało czyli zdecyduj się już dziś na dostanie środka Kamagra 100mg, który włącza sildenafil, legendarną daj substancję, która zrewolucjonizowała życie seksualne mężczyzn.


"Wyspa tajemnic" - model Panoptikonu - Filmy, Kino OldCamera.pl\nOldCamera.pl » NOWOŚCI » “Wyspa tajemnic” – model Panoptikonu\n“Wyspa tajemnic” – model Panoptikonu\nAutor Agnieszka Czarkowska-Krupa · opublikowany 18 maja, 2016 · zaktualizowany 6 stycznia, 2022\nTytuł: Wyspa tajemnic (Shutter Island)\nObsada: Leonardo DiCaprio, Ben Kingsley, Mark Ruffalo, Michelle Williams\nWszyscy jesteśmy pacjentami szpitala psychiatrycznego, karmionymi określoną wizją rzeczywistości, zdaje się za Szekspirem powtarzać Scorsese. Ci zaś, którzy odważą się poznać prawdę, muszą zostać unicestwieni.\nFilm Wyspa tajemnic Marina Scorsese to jeden z ciekawszych obrazów 2010 roku. Dzieło nie spotkało się wprawdzie z wielkim entuzjazmem ze strony krytyków, ale za to zdobyło wielką popularność wśród widzów. Wydaje się, że pozytywna ocena filmu Shutter Island ma jednak całkiem mocne podstawy. Scorsese jest reżyserem, który po raz kolejny udowodnił, że potrafi połączyć interesującą narrację z głębokimi pokładami ukrytych znaczeń. Tym samym jego dzieło można oczywiście odczytywać jako zwyczajny thriller z wciągającą fabułą, ale można też dopatrywać się tu wielu wytrawnych „smaczków”.\nZ pewnością niekwestionowany walor filmu stanowi jego warstwa wizualna, posiadająca jednocześnie wydźwięk niemal symboliczny. Elementy topograficzne zostały sfotografowane w sposób niezwykle znaczący. Nie sposób oprzeć się wrażeniu, że mamy tu do czynienia z efektem celowo wykreowanej sztuczności. W taki klimat wprowadza już pierwsza scena filmu, w której widzimy dwóch agentów Teddiego Danielsa i Chucka Aule’a, płynących statkiem na wyspę w celu wyjaśnienia tajemnicy ucieczki jednej z więźniarek znajdującego się tam szpitala psychiatrycznego.\nShutter Island to film przesiąknięty atmosferą lat 50., które zostają tu przywołane nie tylko za pomocą charakterystycznych strojów bohaterów, ale również dzięki metodzie filmowania krajobrazu – niejako sztucznej makiety podstawionej w miejsce tła, na jakim porusza się pojazd czy statek. Jednocześnie całość kojarzy się z dziełami Alfreda Hitchcocka, klasyka filmów grozy. Bohaterowie robią wręcz wrażenie aktorów, przebranych za grane przez siebie postaci. Ów efekt sztuczności podkreśla konwencjonalność zastosowanych w tym filmie znaków – stają się one niezwykle pojemnymi metaforami – należą do przestrzeni konkretnej, ale jednocześnie zyskują uniwersalną głębię. Jakie to zatem metafory?\nWyspa – więzienie – latarnia\nPrzede wszystkim wyspa – miejsce oddalone od cywilizacji, uruchamiające szereg różnorodnych skojarzeń. Wyspa to przestrzeń spotkania z Innym – na to właśnie spotkanie nieświadomie podążają dwaj agenci. Wyspa z filmu Scorsese rządzi się swoimi prawami, to niejako miniatura ludzkiej społeczności, podobnie jak u Williama Goldinga we Władcy much. Szpital psychiatryczny, który znajduje się na Shutter Island, to więzienie, a więc przestrzeń całkowitego zniewolenia. Jednak kluczowym elementem topograficznym jest tu latarnia, a w rzeczywistości główna siedziba dowództwa wyspy.\nLatarnia w filmie Shutter Island\nLatarnia jest zatem wieżą strażniczą, z której można obserwować każde miejsce na wyspie. Ktokolwiek znajduje się na Shatter Island jest nieustannie obserwowany, chociaż nie zdaje sobie z tego sprawy. Tym samym Scorsese nawiązuje do koncepcji Panoptikonu, więzienia zaprojektowanego przez Jeremy’ego Benthama. Co więcej, wydaje się, że można tu dostrzegać związki z myślą francuskiego filozofa, Michela Foucaulta, który za pomocą metafory Panoptikonu przedstawiał istotę porządku społecznego. Podobnie jak u Foucaulta władza ma tu charakter rozproszony, jest niemal wszędzie, ponieważ każdy sprawuje władzę nad każdym. Dlatego z wyspy nie ma ucieczki. Staje się ona metaforą ludzkiego społeczeństwa, w którym jednostka podlega nieustannej kontroli ze strony innych i jest zmuszona do przyjmowania poglądów większości.\nAluzje do nazizmu w Wyspie tajemnic\nScena ze snu głównego bohatera – obóz koncentracyjny w Dachau\nScorsese wyraźnie osadza totalitarny porządek panujący na wyspie w kontekście holocaustu. Liczne sceny przewijające się na zasadzie pojedynczych migawek prezentują obrazy obozów koncentracyjnych i nazistowskich zbrodni. Co więcej, w tajemniczej postaci doktora Jeremiaha Naehringa (Max von Sydow) należy dopatrywać się ukrywającego się esesmana (lata 50.), eksperymentującego tym razem na ludzkiej psychice. Nazizm zostaje tu niezwykle interesująco połączony z psychoanalizą. Sceny z doktorem stanowią bowiem reminiscencje ze słynnego Gabinetu doktora Caligari Roberta Wiene.\n„Życie jest opowieścią idioty”\nFilm Wyspa tajemnic jest utworem wielowymiarowym. Idąc tropem wskazanych śladów, historia głównego bohatera Teddiego, który albo jest wariatem i zamordował swoją żonę w afekcie (widząc jej zbrodnię dokonaną na dzieciach) albo jest dzielnym agentem FBI, który pragnie rozwikłać zagadkę wyspy, zyskuje głębsze sensy. Wszyscy jesteśmy pacjentami szpitala psychiatrycznego, karmionymi określoną wizją rzeczywistości, zdaje się za Szekspirem powtarzać Scorsese. Ci zaś, którzy odważą się poznać prawdę, muszą zostać unicestwieni. Z wyspy nie ma ucieczki, można wybrać jedynie śmierć i tak właśnie czyni główny bohater filmu. W ostatniej scenie Teddy nie udaje, że uwierzył w sfingowaną historię na temat własnej tożsamości i niemal heroicznie poddaje się lobotomii. Można oczywiście tę scenę interpretować zupełnie odwrotnie i w tym właśnie tkwi sedno sztuki Scorsese.


cat - beitadmin.pl - Droga Administratora IT\n20 poleceń w Linux, które musisz znać\n22 czerwca 2021 28 marca 2021 przez Michał Marczak\nJesteś początkującym, aspirującym do rozpoczęcia kariery jako Administrator Linux? Zapoznaj się z najczęstszymi poleceniami Linux, które pomogą Ci rozpocząć pracę z systemem Linux. Świat IT jest bardziej dynamiczny niż kiedykolwiek, a wiele nowych narzędzi i wyjątkowo zróżnicowanych środowisk pojawia się każdego dnia. Wśród wielu fundamentalnych aspektów świata IT jest Linux . Struktura systemu operacyjnego typu … Czytaj dalej\nKategorie Gnu/Linux Pozostałe Tagi 20 poleceń Linux, cat, chmod, clear, curl, echo, grep, history, ip address, które musisz znać, man, mkdir, passwd, pwd, rmdir, sort, ssh, sudo Dodaj komentarz\nKurs Red Hat Certified System Administrator (RHCSA 7) – Wyszukiwanie plików cz.7\n28 czerwca 2021 21 marca 2020 przez Michał Marczak\nIstotną umiejętnością w codziennej pracy z systemami GNU/Linux (szczególnie w przypadku terminala) jest umiejętność odnajdywania plików w strukturze katalogów. Warto również wiedzieć w jaki sposób wyświetlać tylko fragment zawartości plików zarówno jeżeli chodzi ich początek jak i koniec. I o tym dowiesz się w tym wpisie. Dlaczego sprawne wyszukiwanie plików jest ważne? Większość osób pracują … Czytaj dalej\nKategorie RHCSA Tagi cat, find, less, more, sort Dodaj komentarz\nPraktycznie każdy dzień pracy w konsoli jakiegokolwiek systemu GNU/Linux wiążę się z mnóstwem czynności na plikach. Dlatego w tym wpisie dowiesz się w jaki sposób wykorzystać najpopularniejsze polecenia do obsługi plików. Dopisywanie i nadpisywanie danych do pliku w GNU/Linux Podstawową czynnością, którą można wykonać na pliku jest wyświetlenie jego zawartości. Możesz oczywiście otworzyć go w … Czytaj dalej\nKategorie RHCSA Tagi 2>, 2>&1, cat, ls Dodaj komentarz