Getta społeczne w starym regionie przemysłowym - Tarnowskie Góry - historia: artykuły - dzieje miasta i okolic, program edukacyjny Indianer, Portal Powiatu Tarnogórskiego\nMiędzy lękiem i podziwem:\nTekst poświęcony zostanie dwojakiemu typowi gett społecznych i przestrzennych ulokowanych w tradycyjnym regionie przemysłowym, czyli na Górnym Śląsku. Pierwsze z nich, o historycznym charakterze, to getta ubóstwa, powstałe w wyniku degradacji kwartałów mieszkaniowych usytuowanych w cieniu zakładów przemysłowych, powstałych zarówno na przełomie XIX i XX stulecia, jak i w okresie realnego socjalizmu. Drugi typ gett, słabo jeszcze obecnych w przestrzeni regionu, ma jednoznacznie transformacyjny rodowód. I choć rzadko są to klasyczne gated communities to z całą pewnością wyróżniają je: ulokowanie w dobrej ekologicznie przestrzeni, co w warunkach Śląska jest wartością trudną do przecenienia, ponadstandardowy status ekonomiczny ich mieszkańców, tworzących rodzącą się klasę średnią oraz wyższy poziom wykształcenia i aspiracji. Ten typ gett, co jest typowe dla społeczeństw Trzeciego Świata, sąsiaduje nierzadko z powszechnie obecnymi w regionie osiedlami substandardowymi, zajmowanymi przez klasę niższą lub wręcz podręcznikową underclass.\nChoć dostęp do obu typów gett nie jest zazwyczaj limitowany, to przekraczanie ich granic przez osoby z zewnątrz wydaje się utrudnione z wielu powodów, w tym również symbolicznych. Pojawienie się obcego w zdegradowanych osiedlach takich jak Bobrek, Lipiny, Załęże czy Abisynia związane jest często z zagrożeniem egzystencjalnym, a przynajmniej z lękiem o własne bezpieczeństwo. Z zupełnie innych przyczyn wizytanci wkraczają niepewnie w przestrzeń osiedli o ekskluzywnym charakterze, wzniesionych przez developerów i przeznaczonych dla klasy średniej.\nZapraszamy na miejską włóczęgę.\nGondolą przez Rio San Girolamo - czyli wyjątki z historii getta\n"W tym zakątku Wenecji, o którym opowiadam, kołaczą tylko biedne, powszednie szmery, dni mijają tam jednostajnie, jak gdyby były jednym długim dniem a śpiewy, które tam słychać, to narastające skargi, co nie wznoszą się w górę, a jak dym skłębiony zalegają na uliczkach. Gdy nastaje zmierzch roi się tu od płochliwej dziatwy, niezliczona ilość malców ma swój przytułek na placach oraz w ciasnych, zimnych sieniach; bawią się kawałkami kolorowej masy szklanej, tej samej, z której mistrzowie układali poważne mozaiki w San Marco. Szlachcic rzadko zachodzi do getta" (Rilke, 1996, s. 79-80).\nTak swoje wrażenia z wizyty w weneckim getcie - pierwszym getcie świata - opisał Rainer Maria Rilke. W jakże sugestywny sposób w tych kilku wierszach wielki poeta namalował nam obraz świata weneckich Żydów, ich zmagań dnia codziennego, ich trudności, wyobcowania i skazania na pogardę ze strony miejscowej szlachty.\nPrzyjęty ogólnie pogląd wskazuje na weneckie pochodzenie słowa ghetto, oznaczające miejsce zamknięte, w którym muszą mieszkać Żydzi. Na terenie, który wyznaczono na miejsce zamieszkania dla Żydów, znajdowała się w wiekach poprzednich odlewnia żelaza, która w dialekcie weneckim zwana była getto (od gettare, odlewać). Temanza pisał: "Obszerna wyspa, będąca teraz schronieniem dla większości Żydów, zwanym Getto Nowe, znajdująca się nad Rio di San Girolamo, od początku XV wieku była jednym wysypiskiem, kałużą. Druga zaś położona bliżej Cannaregio, nazywana Getto Stare, przeznaczona była na publiczną odlewnię i była siedzibą kierującego nią magistratu. Dlatego to miejsce zwano getto. (...) W ten sposób stopniowo zmeliorowano wyspę, a potem zbudowano domy do dziś widniejące, w których, zanim Żydzi tam się osiedlili w 1516 roku, mieszkały liczne rodziny chrześcijańskie " (Calimani, 2002, s. 189 - 190).Co prawda najpierw powstało Stare Getto, do którego później dołączono Getto Nowe, jednak zasiedlenia żydowskie nastąpiły w odwrotnej kolejności: najpierw Getto Nowe, potem Getto Stare.\nPozostawiając badaczom historii i językoznawstwa szczegóły pochodzenia nazwy getto, które budzą ciągle wątpliwości, zatrzymajmy się w Wenecji, bo nie ulega wątpliwości, że to właśnie tutaj, wśród ciasnych uliczek i kanałów powstało pierwsze getto i tutaj nabierało swoistego oblicza, zmagało się ze swoimi problemami dnia codziennego (Calimani, 2002, s. 193).\nPowstanie getta żydowskiego w Wenecji datuje się na 29 marca 1516 roku, w którym to dniu Senat ogłosił następujący dekret: "Żydzi powinni wszyscy razem mieszkać w kwartale domów, jaki jest w getcie w pobliżu San Gerolamo; i żeby w nocy nie chodzili dookoła, od strony Starego Getta, gdzie jest mały mosteczek oraz z przeciwległej strony zbudowane będą dwie bramy, to jest po jednej dla każdego z tych miejsc, które to bramy mają otwierać rano z uderzeniem Maragony, a zamykać wieczorem o godzinie 24 czterej strażnicy chrześcijańscy w tym celu wyznaczeni i wynagradzani przez Żydów według płacy, jaką nasze Kolegium uzna za odpowiednią". Planowano otoczyć kwartał dwoma wysokimi murami; wszystkie inne wyjścia miały być zamknięte, drzwi i okna zamurowane. Strażnicy mieli tam mieszkać dzień i noc, aby pilnować miejsca "zgodnie z innymi rozkazami, jakie przez Kolegium będą wydane". Żydzi mieli także opłacić dwie łodzie, które bez przerwy patrolowałyby kanały otaczające tę strefę. Na wypadek gdyby nocą spotkano Żyda poza gettem, przewidziano zróżnicowane kary. Kontrolerami i egzekutorami tych kar zostali mianowani cattaverzy (Cattaveri), urzędnicy państwowi zajmujący się mieniem publicznym, zwłaszcza lichwą uprawianą przez Żydów, oraz "sposobem, w jaki mają zamieszkiwać Wenecję". Senat postanowił również, aby natychmiast ewakuować dotychczasowych mieszkańców terenów przyszłego getta; nowi jego lokatorzy mieli płacić o jedną trzecią czynszu więcej, niż właściciele domów pobierali dotąd. Choć na powstanie getta wpłynęło wiele czynników, których nie sposób tu w tej chwili przytoczyć, to warto wspomnieć sylwetkę Zaccaria Dolfina, który na posiedzeniu Kolegium oskarżył Żydów o nielegalną budowę synagog i przekupstwo urzędników i jako pierwszy wysnuł postulat o zamknięciu Żydów w Getcie Nowym, który podobny jest do fortecy. Doża i wielu patrycjuszy wyrazili aprobatę, ponieważ wszyscy mieli świadomość, że należy ograniczyć swobodę działania Żydów (Calimani, 2002, s. 58-59).\nWyizolowane, marginalne, peryferyjne względem miasta getto, jest przestrzenią żydowską, teatrem życiowych wydarzeń ówczesnych Żydów. Wenecki krajobraz, poprzecinany tysiącem kanałów, potęguje miejskie podziały, zarówno przestrzenne, jak i społeczne. Można śmiało powiedzieć, iż Wenecja stworzyła naturalne warunki do wyizolowania społeczności żydowskiej, spośród reszty swoich mieszkańców.\nDo Nowego Getta wchodziło się długim pasażem pod portykami; były to prawdziwe korytarze, ciągnące się pod domami wysokimi nieraz na dziewięć pięter. Plac otwierał się koliście i szeroko, a wszystkie okna domów były na niego zwrócone jako na miejsce centralne (Calimani, 2002, s. 193).\nŻycie codzienne getta wymierzał rytm tradycyjnych modlitw porannych, południowych i wieczornych. Nocą zamykano furtki a łódź wartownicza opływała otaczający getto kanał. Wielki plac, za dnia ośrodek życia żydowskiego i chrześcijańskiego, w nocy stawał się niejako eksterytorialny, był niepodległą republiką Żydów w sercu Wenecji. W nocy scena teatralna Nowego Getta pustoszała, wyrzucając poza mury kupujących starzyznę oraz tych, którzy w dzień stali w kolejce przed bankami zastawnymi. Wszystko milkło także w Starym Getcie - wydłużonej ulicy poprzecinanej małymi, krętymi uliczkami. W głębi, połączone małym mostem, znajdowało się Getto Najnowsze (1633), zabudowane solidnymi kamienicami, bez sklepów i bez synagog, dzielnica wyłącznie mieszkaniowa dla ostatnich przybyszy (Calimani, 2002, s. 194).\nWenecjanie nękali Żydów podatkami, pozbawiali majątku i zacieśniali coraz bardziej obręb getta tak, iż "rodziny, które mimo całej nędzy płodnie się rozmnażały, zmuszone były budować swe domy wzwyż, jeden na dachu drugiego. I miasto ich, nie położone nad morzem, wyrastało powoli hen ku niebu i jak gdyby w inne morze, a wokół placu ze studnią wznosiły się ze wszech stron strome budynki, niby ściany jakiejś olbrzymiej wieży"(Rilke, 1996, s. 81).\nChoć ze względu na doświadczenia II Wojny Światowej w społecznej świadomości przeważają skojarzenia z tworzeniem żydowskich enklaw przez nazistów, to jednak trzeba zaznaczyć, że to właśnie segregacja, wyłączenie, zamknięcie społeczności żydowskiej na wydzielonym terenie Wenecji w XVI wieku dało początek zjawisku, które dzisiejsza socjologia określa mianem gettoizacji.\nFenomen weneckiego getta polegał na tym, że choć z jednej strony było symbolem zniewolenia i przymusu, wyłączenia i pogardy, to z biegiem lat, wraz z pogłębiającym się zakorzenieniem, getto zaczyna się jawić jego mieszkańcom jako bezpieczne i przytulne matczyne łono,. Prywatna ojczyzna, dająca pewność i poczucie stabilności w przeciwieństwie do świata zewnętrznego jako miejsca złowrogiego, nieznanego. Getto stało się zatem z biegiem lat, względnym układem lokalnym, w którym czas biegł w rytmie "długiego trwania" i co więcej, stało się sposobem na zachowanie własnej tożsamości. Przypadek opuszczenia getta, "wyjścia na wolność", emancypacji zaczął być odczuwany jako utrata tożsamości.\nW Chicago na Maxwell Street\nPionierem socjologicznej analizy getta był przedstawiciel Szkoły Chicagowskiej Louis Wirth, który w wydanej w 1928 roku monografii The Ghetto zajął się analizą przestrzennej izolacji społeczności żydowskiej w Chicago, skupionej na Maxwell Street. Pojęcie getta nabrało charakteru pejoratywnego i zostało zdefiniowane jako obszar miejski, w którym skupiły się wszystkie niekorzystne warunki, jakie mogą wystąpić w city. Tak więc wszelkiego rodzaju mechanizmy wpływające na postępującą izolację danego obszaru od otoczenia.\nWirth twierdził, że getto można rozumieć jedynie jako zjawisko społeczno - psychologiczne oraz ekologiczne, gdyż jest bardziej stanem umysłu, niż faktem fizycznym. Rozumienie to należy widzieć w szerszym kontekście teoretycznym, który może stanowić późniejsze - wzbudzające do dziś wiele dyskusji - dzieło Wirtha: Urbanism as a Way of Life.\nWyróżnił on pięć typów rezydentów w mieście. Byli to: kosmopolici, nieżonaci i bezdzietni, pochodzący ze wsi etnicy, pozbawieni, złapani w potrzask i zdegradowani. Getto, które opisywał Wirth związane było właśnie z kategorią pozbawionych, zdegradowanych i złapanych w potrzask. Byli to mieszkańcy bardzo biedni, zaburzeni emocjonalnie, bez poczucia przynależności, bez tożsamości, bardzo często kolorowi. Getto zatem, jako jednoznacznie złe zjawisko, niekorzystne, skupiające wszelkie patologie i złe cechy miejskiego życia. Niekorzystne przestrzenie i niekorzystni mieszkańcy.\nWarunki, które pozwalają nam waloryzować przestrzenie miejskie można analizować w odniesieniu do koncepcji ładów wyznaczających pozycję ekologiczną danej przestrzeni. Mamy tu na myśli pięć ładów:\n- ład urbanistyczno - architektoniczny oznaczający stopień harmonii przestrzeni miejskiej (położenie domów, ich kształt i wielkość, zgodność współwystępujących stylów architektonicznych, ilość i położenie w tkance miejskiej terenów zielonych - ogrodów, parków, obiektów małej architektury, np. fontanny, przebieg dróg i ścieżek);\n- ład funkcjonalny, oznaczający walory użytkowe mieszkania, osiedla, dzielnicy i miasta jako całości, wyrażające się nasyceniem sklepami, punktami usługowymi, klubami, kawiarniami, ośrodkami zdrowia, żłobkami, placami zabaw dla dzieci, szkołami;\n- ład estetyczny, oznaczający ocenę piękna lub brzydoty przestrzeni miejskiej. O tej ocenie decydują rodzaj zabudowy (kształt i kolorystyka budowli, obecność w nich elementów podkreślających symetrię lub asymetrię, co tworzy nudną lub ciekawą architekturę, wygląd budynków na skrzyżowaniach ulic - np. domy z wykuszami, rzeźbami, kształt wejścia do klatki schodowej, ornamenty), nasycenie i wygląd szyldów, neonów, reklam, wreszcie czystość;\n- ład społeczny wyznaczony przez ocenę stosunków społecznych (więzi sąsiedzkiej, osiedlowej, dzielnicowej i miejskiej, poczucie bezpieczeństwa lub jego brak);\n- ład ekologiczny odnosi się do wartości ekologicznej miejsca, w którym mieszkańcy żyją. Wartość tę wyznaczają: stopień zanieczyszczenia środowiska, nasłonecznienia, poziom hałasu, cyrkulacji powietrza, obecność lub nie przemysłu uciążliwego dla mieszkańców (Szczepański, 2002, s.363-366).\nGetto analizowane przez Wirtha, enklawa wykluczenia i izolacji społecznej może być określona właśnie jako pozbawiona tych ładów.\nAnaliza zjawiska gettoizacji każe jednak spojrzeć szerzej. Odwołując się do ekologii miasta można uznać tworzenie się gett za proces "biotycznej" rywalizacji o najlepsze miejsca na terytorium, prowadzonej przez grupy społeczne wyodrębniane na podstawie wspólnych cech społecznych takich jak pozycja klasowa, czy pochodzenie. Znane pojęcie natural area - obszar naturalny, staje się miejscem życia i działania takich właśnie homogenicznych grup społecznych (Wacquant, 2004, s. 3). W tym kontekście możemy mówić o getcie jako obszarze, który charakteryzują następujące cechy:\n- wyraźna odrębność przestrzenna - nawet, gdy nie mamy wyraźnych granic fizycznych (mur, płot, brama) możemy wskazać limesy w przestrzeni, lub mapy mentalne, świadczące\no inności opisywanego obszaru w stosunku do otoczenia\n- względna homogeniczność statusowa mieszkańców\n- poczucie odrębności społecznej, świadomościowej\n- odczuwanie enklawowości (wyłączenia) zarówno przez mieszkańców obszaru, jak\ni obserwatorów zewnętrznych\n- niska przenikalność pomiędzy obszarem wyłączonym a światem otaczającym\nBiorąc pod uwagę powyższą charakterystykę możemy pojmować getto niekoniecznie jako skupisko niekorzystnych warunków, przestrzeń pozbawioną ładów, ale ogólniej, jako obszar w przestrzeni miejskiej odrębny od otoczenia, który możemy opisać i wyróżnić za pomocą specyficznych, jemu tylko przynależnych cech.\nDwubiegunowość naszych rozważań o gettach można nakreślić nie tylko poprzez analizę społecznych emocji - lęku i podziwu, ale również poprzez sposób, w jaki dane przestrzenie są przez jej mieszkańców wybierane jako teren zamieszkania. Krótko mówiąc tekst omawiający dwa rodzaje enklaw społecznych i przestrzennych mógłby nosić również tytuł "między wolnym wyborem a przymusem". O ile w przypadku osiedli dla tworzącej się klasy średniej mamy do czynienia z całkowitym wolnym wyborem jednostki przy podejmowaniu decyzji o kupnie domu, jej pełnej świadomości wartości estetycznych, architektonicznych, ekologicznych, funkcjonalnych i społecznych charakteryzujących nowoczesne gated communities, o tyle getta biedy są zaludnione niejako pod przymusem. Można powiedzieć, że o ile w przypadku analizowania społeczności bezdomnych mówi się, wykorzystując teorię naznaczenia Goffmana, o piętnie nieprzypisania, o tyle społeczności getta biedy towarzyszy piętno przypisania. Kryminolog, Frank Tannenbaum, autor "Crime and Community" (opublikowanej w 1938) roku podkreślał rolę mechanizmu etykietowania (tagging) w utrwalaniu zachowań przestępczych. "Każdy - w większej lub mniejszej mierze - staje się tym, za kogo jest uważany. <Dramatyzowanie zła> powoduje izolację ludzi napiętnowanych, co z kolei sprzyja ich <zrzeszaniu się> w grupy przestępcze" (Kojder, 1980, s. 50). Nagromadzenie negatywnych zjawisk w obrębie danego obszaru w przestrzeni staje się źródłem wszelkich patologii.\nIndunature albo stary region przemysłowy.\nPrzedmiotem pracy ma być dwojaki rodzaj społecznych enklaw. Aby jednak mówić o odciętych dzielnicach, najpierw musimy przynajmniej nakreślić charakterystykę regionu, który jest scenografią w przedstawianym tu dramacie gettoizacji\nGwałtowny rozwój przemysłu w obrębie Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego, który przypadł na przełom XIX i XX wieku spowodował szczególne zmiany w układzie społeczno - przestrzennym tego regionu. Ogromne zapotrzebowanie na węgiel i stal, które to produkty eksportowano do rozwijających się europejskich potęg, jak również wykorzystywano w okresie dwudziestolecia międzywojennego - żywiołowego odrodzenia Polski po ponad stuletniej niewoli - spowodowało powstanie na tych terenach nieprzeciętnej liczby kopalń, hut i wielkich zakładów przemysłowych. Klasa robotnicza - zamieszkująca powstałe przy zakładach osiedla robotnicze - była naturalnym składnikiem ówczesnej struktury społecznej, podobna klasie robotniczej francuskiej, czy angielskiej, ówczesnego czasu.\nPowstało wiele historycznych już dziś dzielnic robotniczych, w których koncentrowało się życie lokalnej społeczności. Można powiedzieć, że czas biegł w nich spokojnie i miarowo, wyznaczony biciem zegara na wieży miejscowego kościoła, wybudowanego przez miejscowego fabrykanta. Wśród jednakowych domów robotniczych wyróżniała się willa właściciela, którego dzieci niejednokrotnie bawiły się wspólnie z dziećmi rodzin robotniczych. Fabrykant, budując swą willę pośród domków robotniczych dawał wyraz poczuciu wspólnoty z lokalną społecznością. Czasem oprócz kościoła fundował również szkołę, do której chodziły dzieci robotników - podkreślając tym wspólnotowy charakter paternalistycznego kapitalizmu.\nPo drugiej wojnie światowej, wraz z manifestem PKWN zaczęto eksponować kreatywną rolę przemysłu i klasy robotniczej.\nW kolejne plany rozwoju kraju wpisano założenia o nieodzowności zintensyfikowania wydobycia węgla, produkcji stali, artykułów pochodnych i maszyn (Szczepański, 2004, s. 168). Wzmożono działania na rzecz pozyskiwania nowych rąk do pracy. Ściągano ludzi z wiosek dzisiejszego województwa świętokrzyskiego, podlaskiego, czy małopolskiego. Nakazy pracy zmuszały do opuszczenia swoich prywatnych ojczyzn na rzecz budowy socrealistycznego krajobrazu "Indunature", gdzie niebo poprzecinano trakcjami przewodów wysokiego napięcia, kominy stały się symbolem łączności z przestrzenią niebieską, a kręcące się koło szybu kopalnianego wciąż żywo przypominało o zawładnięciu również tym, co pod ziemią.\nW okresie realnego socjalizmu nastąpiła potężna mitologizacja klasy robotniczej. Szczególnie uprzywilejowaną grupę stanowili górnicy, którzy stali się robotniczą arystokracją a wysokość ich poborów przekroczyła średnią krajową dwukrotnie (Szczepański, 2002, s. 72).\nProcesom industralizacji regionu towarzyszyły bardzo ważne procesy społeczne. Bardzo silnie rozwijały się związki pomiędzy miejscem pracy a miejscem życia codziennego. Coraz wyraźniejsza była więź emocjonalna pracowników z hutą, kopalnią, czy fabryką. Nie tylko bowiem dawały one zatrudnienie, ale organizowały życie kulturalne pracowników. Zakłady pracy stawały się centrami ustalonych wartości przemysłowych, dopełniając w wielu przypadkach lokalne kościoły, parafie, tam gdzie władze pozwoliły na ich wzniesienie Zjawiska utrwalania indywidualnych i zbiorowych związków z kopalnią czy hutą notowano w bardzo wielu osadach i miastach przemysłowych w okresie międzywojennym (Szczepański, 2004, s. 168). Ogromny przyrost klasy robotniczej spowodował kompletny bałagan przestrzenny i architektoniczny. Budowane naprędce osiedla z wielkiej płyty stające się sypialniami ogromnych zakładów przemysłowych przyczyniły się do powstania "sztucznych miast", pozbawionych, historii i tradycji, gdzie jedyną więziotwórczą rolę pełnił zakład pracy. Wyrazistym przykładem takiego miasta jest powstała w bezpośrednim sąsiedztwie Huty Katowice sypialnia dla jej mieszkańców na terenie Dąbrowy Górniczej. Niektóre blokowiska są już zwyczajowo nazwane "dzielnicą cudów", Bronxem, czy "Harlemem".\nPo upadku komunizmu, reformy zapoczątkowane przez rząd Mazowieckiego powoli przywracały znaczenie inteligencji i kapitałowi w postaci wiedzy. Gloryfikowana w socjalizmie klasa robotnicza zaczęła schodzić na dalszy plan wraz z upadkiem poszczególnych zakładów przemysłowych, których istnienie okazało się zbędne. To właśnie z upadkiem komunizmu rozpoczął się upadek dzielnic, zamieszkiwanych przez pracowników upadłych zakładów, doprowadzając do powstania gett biedy.\nGetta biedy w krajobrazie Indunature.\nŚwiat według Kiepskich czy ludzie bez właściwości?\nMapy mentalne mieszkańców Śląsko - Dąbrowskiej Indunature z wyraźnie zaznaczonymi granicami dzielnic "dobrych" i dzielnic "złych", wprost zaprowadzą nas do starych dzielnic robotniczych, gdzie skoncentrowały się wielorakie społeczne patologie. Ponieważ mieszkańcy tych dzielnic związani byli przede wszystkim z zakładem pracy, który organizował ich życie a przede wszystkim dostarczał pracy, która była gwarantem codziennego utrzymania, wraz z upadkiem zakładu nastąpiła powolna, lecz bardzo dogłębna degradacja całych dzielnic mieszkaniowych. Ubóstwo wzmagała słaba infrastruktura takich starych dzielnic. Brak podstawowego wyposażenia sanitarnego i innych udogodnień sprawiło, że kto miał choć trochę odwagi i samodzielności myślenia uciekał jak najdalej od tak źle wyposażonych mieszkań. Z jednej strony mamy więc do czynienia z gettami biedy na obszarach najstarszych dzielnic mieszkaniowych, można tu wspomnieć o Bobrku bytomskim, świętochłowickich Lipinach, katowickim Załężu, czy sosnowieckim Konstantynowie z drugiej getta tworzące się na obszarach blokowisk, powstałych w epoce realnego socjalizmu jako sypialnie dla ludu pracującego, przybyłego do Indunature jak do ziemi obiecanej.\nBudowa jednakowych domków robotniczych, czy późniejsza już "wielka płyta" ma swe źródła historyczne w znanej powszechnie Karcie Ateńskiej.\nSzczególny rozwój egalitarnego mieszkalnictwa możemy obserwować w Polsce lat\n50 - tych i 60 - tych. Po drugiej wojnie światowej pozostały ogromne moce w przemyśle betonowym. Do tego doszły potrzeby mieszkaniowe w zburzonych miastach Europy. Nic więc dziwnego, że pomysły Le Corbusiera i modernistów stały się łatwym narzędziem ideologicznym w rękach systemu, który chciał społeczną równość i egalitaryzm przenieść na obszar mieszkalnictwa.\nOsiedle mieszkaniowe miało stać się obszarem wcielenia w życie idei produkcji masowej przejętej od Forda. Miała służyć temu standaryzacja bryły i standaryzacja technologii. Kiedy dołożyć do tego "normatywy" mieszkaniowe sformułowane w latach 50 i 60, można było zająć się "produkcją" mieszkań dla mas migrujących do wielkich zakładów przemysłowych budowanych na obrzeżach miast.\nTo przemysłowe podejście do architektury mieszkaniowej przejawiało się także w "maszynowym" języku używanym do opisu tego zjawiska. I tak człowiek stał się użytkownikiem, rodzina - jednostką społeczną, dom - przestrzenną jednostką mieszkaniową lub blokiem. Nie budowano też sklepów, ale pawilony, ani nawet ulic tylko ciągi pieszo - jezdne. W nowych, rozrzuconych po obrzeżach osiedlach już raz wyalienowani ze swojego naturalnego otoczenia robotnicy alienowali się jeszcze dodatkowo (Sołoducha, www.sztuka-architektury.pl ).\nPojęcie getta biedy jest związane z wyłonieniem się nowej, niebezpiecznej, bo zagrażającej porządkowi społecznemu kategorii skoncentrowanej w "gorszych" dzielnicach wielkich miast. Obok klasycznych wyznaczników biedy, takich jak bezdomność, choroby i inwalidztwo, pojawiły się całkiem nowe związane ze zorganizowaną przestępczością, prostytucją, narkomanią i właśnie życiem w zamkniętych gettach, zamieszkanych przez nielegalnych imigrantów i kolorowe mniejszości.\nNajczęściej mieszkańców gett biedy można podzielić na kategorie, wśród których wyróżnić można:\nludzi biednych, których ubóstwo wynika z pasywnego stosunku do rzeczywistości (wieloletni beneficjenci świadczeń społecznych, w tym zwłaszcza matki)\nświat przestępczy - uliczni złoczyńcy i krąg rzezimieszków - dzisiaj blokersi, narkomani\nprzemytników, pokątnych sprzedawców, ulokowanych w szarej strefie i balansujących na granicy prawa\nnałogowych alkoholików, włóczęgów, dotkniętych patologiami psychicznymi osób w wieku produkcyjnym i wszystkich tych, którym przeznaczona jest egzystencja uliczna (Domański 2002, s. 27).\nZjawisko gett skupiających ludzi wykluczonych znane jest na całym świecie. Ot można tu choćby wspomnieć o północnych dzielnicach Buenos Aires, zamieszkałych przez 800 tysięcy ludzi najbiedniejszych, zwanych villas miserias, brazylijskich favelas, chilijskich poblaciones i ogromnych, zamieszkałych przez 40 % ludności Wenezueli tamtejszych ranchos. Nasze śląskie skupiska biedy na takim tle rysują się skromnie, nie znaczy to jednak, że można ten problem pozostawić niezauważonym.\nZamieszkująca getta biedy prawie że już podręcznikowa "underclass" jest zwartym wewnętrznie segmentem. Ludzie ci są sytuowani poza rynkiem pracy i nurtem spraw publicznych, którymi żyje ogół. Do najważniejszych źródeł biedy zalicza się długotrwałe pozostawanie bez pracy, brak wykształcenia i kwalifikacji zawodowych, zakorzenienie w kulturze ubóstwa, charakteryzujące się wyuczoną bezradnością, biernością życiową i skłonnością do poprzestawania na małym. Kategorie nadreprezentowane wśród najuboższych to młode samotne matki, tak zwany margines społeczny, osoby dotknięte kalectwem i mniejszości etniczne. Ci ludzie koncentrują się w zaniedbanych i ulegających dewastacji dzielnicach wielkich miast (Domański 2002, s. 65).\nUbóstwo jest wypadkową różnych procesów i zjawisk jednak badacze za najważniejszy aspekt ubóstwa uznają deprywację w zakresie materialnych warunków życia i marginalizację w ramach stosunków społecznych. Marginalizacja jest skutkiem strukturalnego bezrobocia wynikającego z rozwoju technologii i wzrostu poziomu wymaganych kwalifikacji zawodowych, którym nie mogą sprostać klasy niższe. W analizie mieszkańców gett biedy warto posłużyć się terminem "prawnicy i profesorowie biedy" - ludzie, którzy do perfekcji opanowali umiejętność korzystania z możliwości oferowanych wykluczonym przez różne organizacje pomocy społecznej. Wśród mieszkańców wymarłych, przemysłowych dzielnic Śląska i Zagłębia pogłębia się swoisty syndrom somalijski.\nZjawiskiem zakorzenionym w biologii a właściwym czasom, w którym na przełomie jednego stulecia doszło do zwielokrotnienia populacji globu, jest bagno behawioralne: w sytuacji przegęszczenia dochodzi w społeczności do wykolejenia reguł koegzystencji i patologizacji zachowań. John Calhoun dokonał znamiennego doświadczenia na szczurach. W zaaranżowanym przegęszczeniu populacji szczurów dochodziło do zachowań agresywnych przy zdobywaniu pożywienia i zalotach, porzucania potomstwa i patologicznych sposobów dominacji terytorialnej osobników najsilniejszych, które potrafiły zagarniać nienaturalnie duży obszar dla siebie. Przegęszczenie populacji doprowadziło do kompletnej dezorganizacji i patologizacji życia (Hall, 2003, s. 48). Analogiczną sytuację obserwować możemy w przegęszczonych slumsach, starych, od prawie stu lat nie remontowanych kamienicach, gdzie w jednym pomieszczeniu żyją czasami trzy pokolenia. Blokowiska - spuścizna złotych czasów realnego socjalizmu i "dominacji" klasy robotniczej to również całkiem pokaźny przyczynek do powstania klasycznych gett ludzi wykluczonych. Hall pisał, iż w celu podniesienia populacji szczurów, bez naruszania ich zdrowotności , wystarczy wsadzić je do przegródek tak, aby nie widziały się wzajemnie. Przegródki można stawiać jedna na drugą, na tylu poziomach, ile się komu podoba. Niestety jednak poupychane w tych klatkach przez dłuższy czas zwierzęta idiocieją. (Hall, 2003, s. 212). Eksperymenty opisane przez Halla kierują nasze myśli w stronę budzących coraz większy strach blokowisk, wypełnionych snującymi się bez celu ludźmi zbędnymi. Dramatycznym przykładem może być osiedle Miedźna Wola, które zostało zbudowane dla 8000 mieszkańców rodzin pracowników kopalni Czeczot. Po dwudziestu latach eksploatacji okazało się, ze złoża w kopalni są na wyczerpaniu i zakład zostanie zamknięty. Przerażeniem napawa myśl o przyszłości osiedla, w którym życie wyznaczone było działalnością kopalni. Zwłaszcza, jeżeli przypomnimy losy osiedla Pruit Igoe w St. Louis, gdzie po dwudziestu latach istnienia blokowiska, które miało być nadzieją na lepsze życie dla społeczności okolicznych slumsów, nastąpiło jego spektakularne wyburzenie. Jeżeli nie zostaną stworzone szybko możliwości pracy dla byłych pracowników kopalni Czeczot możemy być pewni powstania ogromnego getta biedy, ubóstwa i impotencji zarówno mentalnej, jak i behawioralnej. Powstanie getta wykluczenia ma zatem również związek z wygenerowaniem próżni socjologicznej. Już dziś możemy obserwować wymarcie, niegdyś prężnej dzielnicy - Grodźca, gdzie po zamknięciu kopalni nastąpił upadek całej infrakstruktury dzielnicy: knajpek, sklepików, placów, gdzie koncentrowało się życie codzienne mieszkańców. Dezintegracja struktury rodzinnej, izolacja od spraw, którymi żyje ogół, funkcjonowanie na pograniczu prawa, szczególny rytm życia polegający na improwizowanej egzystencji z doskoku - to cechy charakterystyczne dla struktury getta biedy.\nIndunature staje się powoli "ziemią jałową", cmentarzyskiem społecznego sensu, na którym coraz więcej Kiepskich, "wydrążonych ludzi", ludzi bez właściwości.\n"My wydrążeni ludzie, my chochołowi ludzie, razem się kołyszemy, głowy napełnia nam słoma, nie znaczy nic nasza mowa" (Eliot, 2004) zdają się recytować codziennie jak mantrę mieszkańcy getta biedy. Mentalni i behawioralni impotenci.\nObserwując degradację niektórych robotniczych osiedli mieszkaniowych nasuwa się skojarzenie z miasteczkiem, w którym "anioły więdnące na drzewach od wielu miesięcy nie golą już bród"(Mikulski, za: Turnau 1993). Skojarzenia literackie z dziełami Musila, Eliota, Canetti'ego nasuwają się same. Kraina umarłej energii zamieszkanej przez ludzi, którzy nie mogąc czerpać już z przeszłości, nie są w stanie budować przyszłości, nie potrafią zdefiniować do końca swojej tożsamości, ponieważ to, co składało się na nią do tej pory, przestało być ważne. Nędza materialna mieszkańców krainy umarłej energii jest tu, jak u Beckett'a, jedynie metaforą ich pustki duchowej, totalnego braku kapitału kulturowego i niedostatecznie rozwiniętego kapitału społecznego. Pozbawieni jakiejkolwiek metafizycznej racji istnienia wiodą życie zawieszone w próżni, czekając na Godota, który nigdy nie nadejdzie. Jałowe jest tu wszystko: czekanie, jedzenie, gadanie (Huelle, 2003). W pewien sposób to ludzie żyjący w Matrixie. Na każdym, nawet najbardziej obskurnym budynku widoczna jest przytwierdzona antena satelitarna - jedyna wtyczka do świata społecznego, jedyna forma łączności getta biedy i wykluczenia z otoczeniem. Ale mieszkańcy getta są bezwolni - skanują programy telewizyjne i chodzą zaprogramowani według aktualnie promowanego schematu. Zaprogramowani, czekający, zawieszeni w próżni. Niezdolni do zrobienia jakiegokolwiek kroku. Ze zdziwieniem i niedowierzaniem konstatujący, iż niegdysiejsza Ziemia Obiecana stała się, nie wiadomo kiedy, Rajem Utraconym.\nGetta dobrobytu, albo witajcie w Legolandzie\n"Najlepiej mi robi, kiedy wsiądę w taksówkę i pojadę do Tiffany'ego. To od razu działa na mnie kojąco. Ten spokój i ta wytworność. Tam nie może się stać człowiekowi nic bardzo złego, między tymi uprzejmymi, ładnie ubranymi ludźmi, w tym ślicznym zapachu srebra i krokodylowych portfeli"(Capote, 1972, s. 36).\nCzy nie czujemy się podobnie, jak autorka powyższego cytatu miss Holly Golightly - mieszkanka Nowego Jorku - w momencie przekraczania granic enklaw dobrobytu, jakimi stają się, powoli wrastające na stałe w nasz krajobraz, nowoczesne osiedla dla klasy średniej?\nNowoczesne osiedla, często dosłownie - ogrodzone murem, lub po prostu stanowiące wyraźnie wyodrębnioną przestrzeń. Zachowany zostaje w niej jednak tradycyjny podział na ulice, a niekiedy nawet place, w połączeniu z unikaniem zwartej zabudowy. Budynki budowane są najczęściej na planie zbliżonym do prostokąta lub podkowy, rzadko kiedy zamknięte, oddziela je wolna przestrzeń. Duży nacisk kładziony jest na dopuszczanie światła, zieleń, swobodę. Powstają więc tereny o tradycyjnej, uporządkowanej siatce, lecz luźnej zabudowie. Są to przestrzenie wydzielone. Miasta w mieście, żyjące już w pewien sposób swoim oddzielnym życiem.\nEnklawy dobrobytu, tworzące krajobraz "postindunature" zamieszkałe przez przedstawicieli tworzącej się klasy średniej. Ludzie ci to wygrani transformacji. Beneficjenci zmiany systemowej. Starając się zapanować nad natłokiem spraw, łączą strategię okazywania życzliwości i wzajemnego szacunku z obsesyjną dyscypliną i przestrzeganiem utartych kanonów.\nSą to ludzie obdarzeni odwagą transformacyjną albo czymś, co w terminologii pływackiej zwykło określać się mianem "czucia wody". Czucie wody, rozumiane jako subiektywne odczuwanie cech środowiska (ciśnienia wody, jej oporu i wyporu, opływu strumieni wokół ciała, temperatury, przezroczystości itd.) pozwalające na wykonanie najbardziej adekwatnej odpowiedzi, stanowi o efektywności, tempie i poziomie osiągnięć. Innymi słowy, ludzie, zaliczani dziś do klasy średniej dali się ponieść fali przemian, która przykryła tych, którzy nie wykazali się odpowiednim czuciem wody.\nEnklawy dobrobytu są kwintesencją wszystkich ładów - urbanistyczno - architektonicznego, funkcjonalnego, estetycznego, ekologicznego i społecznego. Disneyowskie i hollywódzkie światy. Równo poukładane, zaplanowane osiedla kolorowych domków, stwarzających wrażenie zbudowanych z klocków Lego (nazwa pochodzi od duńskiego 'leg godt' - baw się dobrze, skojarzenia z życiem beztroskim i dobrą zabawą nasuwają się same). Nierzadko z ulicami wewnętrznymi nazwanymi imionami bohaterów bajkowych lub znanymi nam tytułami produkcji telewizyjnych i kinowych. Spotykamy więc osiedla sezamkowe, tęczowe, kwiatowe, ptasie, Legolandy, Disneylandy, zielone gaje, eldorada, arkadie - słowem sztuczne światy, przywołujące skojarzenia z wyimaginowanymi obrazami krain bajkowych. Jeszcze inne osiedla sięgają po nazewnictwo rodem z okresu sarmackiego, które ma przypominać świetność szlachecką i złote czasy bogatego ziemiaństwa, z szabelką i portretem przodka na podorędziu.\nOsiedla dobrobytu są coraz częściej bardzo wyraźnie wyodrębnione w przestrzeni. Usytuowane na atrakcyjnych ekologicznie obszarach podmiejskich, ogrodzone z wyraźnie zaznaczonymi granicami. Granice mają charakter nie tylko dosłowny (mur, płot, brama), ale i metaforyczny - granice społeczne, dzielące mieszkańców na bogatych i obecnych oraz biednych - nieobecnych. Granice te tworzą dwie zwarte społeczności "luksusową i normalną" i "biedną i patologiczną". Dawniej przemieszane porządki biedy i bogactwa oddziaływały na siebie nawzajem - przykład klasy średniej i jej stylu życia hamował rozwój wielu patologii wśród warstw uboższych, zaś obcowanie z kłopotami codziennej egzystencji tych, którym się gorzej powiodło, budziło u lepiej sytuowanych odruchy solidarności i chęć pomocy. Dzisiaj enklawy dobrobytu pozwalają zamknąć się w bezpiecznej przestrzeni, gdzie zawsze jest dobra pogoda. Łatwiej nawet nazywać te obszary enklawami niż gettami dobrobytu, gdyż getto nasuwa skojarzenia negatywne. Getto wiąże się ze stygmatyzacją, enklawa z dobrowolnym wyłączeniem się, z zamknięciem z wyboru.\nW krajobrazie indunature, krainie zagubionej energii, mieszkańcy nowych osiedli, skupiających klasę średnią, to Ci, którzy na ziemi jałowej, jaką stał się region upadłego przemysłu ciężkiego energię odnaleźli gdzie indziej niż w tonach wydobytego węgla czy przetopionej surówki. Chodzi o kapitał społeczny, kulturowy, kapitał wiedzy połączony z przedsiębiorczością i wolą wpływu na swój los. Z dawniejszego społeczeństwa produkcji tworzy się nowe społeczeństwo, w którym najważniejszą rolę zaczyna pełnić wiedza, informacja i konsumpcja.\nEnklawy dobrobytu są widocznym przejawem transformacji systemowej.\nMieszkańcy śląskich enklaw dobrobytu coraz częściej utożsamiani są ze społeczeństwem konsumpcyjnym, czyli spragnionym konsumpcji, ciągłej, coraz większej i nabierającej coraz to innych wymiarów.\nGigantomachia procesów produkcji, w których miarą sukcesu gospodarczego były miliony ton wydobytego węgla, bądź przerobionej surówki ustępuje wszechobecnej konsumpcji. Zmiana ta widoczna jest na wielu polach. Spektakularność i teatralność powstawania nowych zakładów przemysłu ciężkiego (np. Huta Katowice) przypomina dzisiejsze święta powstania nowego hipermarketu. Feeria barw, dźwięków, uśmiechy na twarzach wszystkich zadowolonych konsumentów to symbole, które tworzą nowe style życia, nowe rytuały społeczne, nowe normy i sposoby funkcjonowania w społeczeństwie.\nDawniejsze świątynie produkcji, gdzie nabożną cześć oddawano pracy fizycznej, która była największą wartością, ustępują nowym świątyniom. Świątyniom konsumpcji, które kusząc swoją atrakcyjną ofertą, bogactwem, oraz dając wiele możliwości spędzania czasu wpływają na zmiany w mentalności pojedynczych jednostek, ale także w skali makrospołecznej.\nNajbardziej spektakularnym przykładem zmiany, która wciąż zachodzi od początku procesu transformacji na terenie regionu przemysłowego, jakim był Śląsk, jest powstanie największego na południu Polski centrum handlowego na terenach zamkniętej kopalni. Dawna konstrukcja wieży szybu górniczego posłużyła za słup reklamowy, na którym widnieje ogromny emblemat centrum handlowego "Silesia". Znamienne jest również hasło reklamujące centrum: "Nasze nowe miejsce spotkań".\nRzeczywiście centrum handlowe staje się nowym miejscem spotkań, ale raczej dla mieszkańców osiedli dobrobytu. Wykluczeni, biedni, ofiary transformacji pozostają poza społeczeństwem konsumpcyjnym.\nPośród nowoczesnych osiedli możemy zauważyć również małe, ale coraz częściej występujące getta rezydencjalne. Rezydencje rodem z Beverly Hills. Ogromne budowle, często przypominające swoją architekturą zamki, na bardzo rozległej powierzchni, z basenem, kortem tenisowym a czasami nawet małym polem golfowym. O ile mieszkańcami nowoczesnych osiedli wybudowanych przez developerów najczęściej są przedstawiciele tworzącej się klasy średniej, o tyle getta rezydencjalne przywołują nam skojarzenia z klasą próżniaczą. Ogromne różnice, jakie zaczynają się rysować w starym regionie przemysłowym pomiędzy ludźmi, "którym się udało" a niemymi - opuszczonymi, wykluczonymi społecznie pozwalają dziś mówić o swoistej ekonomicznej psychopatologii życia społecznego.\nBogaci stają się jeszcze bogatsi, czy stwarzają sobie własne światy zamknięte, ale pokazywane. Dla nich są ekskluzywne magazyny, luksusowe hotele, bajkowe stroje - wszystko to możesz zobaczyć na wystawie, za szybą. Ta szyba jest barierą rzeczywistości społecznej. Te szyby istnieją wszędzie. Bogaci mają swoje linie, własne samoloty, lub pierwsze klasy. Lotnisko w Singapurze rozczarowuje, gdy zobaczysz w jego budynku tłum Azjatów w dżinsach, a na lotnisku we Frankfurcie nad Menem możesz zobaczyć tłum Gastarbeiterów, biedny, z tobołkami w rękach, uderzająco podobny do tłumów widywanych na dworcach kolejowych biednych krajów wschodniej Europy (Szczepański, 1960, s.101).\nZaślepiony swoimi możliwościami człowiek żarłoczny nie daje przed sobą pierwszeństwa nikomu i odcina się od jednej z podstawowych społecznych cnót - gościnności, której powołaniem jest służenie, a więc ustępowanie miejsca innym. Atrofia politycznej, społecznej i towarzyskiej wreszcie gościnności wyznacza duchowy nastrój Polski początku wieku. Gościnność jest domeną umiaru smakowania i dyskrecji, natomiast żywiołem obżarstwa jest publiczne afiszowanie się nim, jako ostentacyjnym znakiem powodzenia. Smakuje się w prywatności jadalni, żarłoczność natomiast najlepiej czuje się na scenie, bowiem ta zaspokaja zarówno jej pragnienie bycia "na widoku", jak i bezpieczną odległość od podziwiającej scenicznych gwiazdorów gawiedzi. Honorowane licznymi fotografiami w kolorowych tygodnikach przyjęcia i rauty w tzw. "wyższych sferach", przyciągając czytelników, są dowodem na to, że cicha gościnność domu ustąpiła miejsca głośnemu, jarmarcznemu widowisku (Sławek, 2002).\nGranice. Lęk i podziw.\nW każdym języku istnieje dużo określeń na różne postacie lęku: lęk, strach, groza, przerażenie, bojaźń, niepokój, wstręt, obrzydzenie itd. Pojęcia te dają ogólny obraz nie tylko przeżywającego lęk podmiotu, ale też wywołującego to uczucie przedmiotu. Inaczej lęk, gdy człowiek chce uciec przed sytuacją zagrażającą bezpośrednio jego życiu, inaczej, gdy tendencje ucieczkowe wynikają z odrazy do przedmiotu zagrożenia, inaczej, gdy przedmiot budzi jednoczesny podziw i szacunek. Lęk wyraża stosunek do świata otaczającego poprzez przyjęcie postawy ucieczkowej "od" i tę postawę oddają wszystkie pojęcia określające różne rodzaje lęku (Kępiński, 1987, s. 284). Podziw jest szczególnym rodzajem lęku, z jednej strony towarzyszy mu wstyd i poczucie winy, że nie jest się tak doskonałym jak przedmiot podziwu, z drugiej strony zachwyt i tęsknota za niespełnionym marzeniem. Granice między gettami to z jednej strony granice wyznaczone wzdłuż linii posiadania:\n" opuszczeni / poniżeni to ci, którzy nie mają nic, lub tak niewiele, iż ich majątek jest parodią prawdziwego posiadania. Godna szacunku wspólnota zakłada przekonanie, iż - mówiąc metaforycznie - jest się "ciężkim" od dóbr, iż zakorzeniam się w społeczeństwie za pośrednictwem tego, co posiadam. Ci, co nie posiadają, są wędrowcami, żebrakami, włóczęgami, bezdomnymi istotami, którym mogę współczuć, ale którzy pozostaną po drugiej strony granicy. Tak więc godna szacunku wspólnota opiera się na posiadaniu; wprawdzie ci, którzy nie posiadają, mogą łączyć się w grupy, lecz te najczęściej nielegalne lub półlegalne związki traktowane są jako mniej lub bardziej występne, skazując swych uczestników na jeszcze większe opuszczenie" (Sławek, 2000).\nZasadniczy i dramatyczny podział na akceptowanych z racji posiadania i nieakceptowanych z powodu nędzy, na gościnnie przyjmowanych przy stole i od niego odrzuconych jest głębokim wyrzutem etyki wobec ekonomii postępu i niczym nieograniczonego wzrostu gospodarczego (Sławek, 2000 ).\n"Opuszczeni i poniżeni stają się gniewni, margines zaczyna kłaść się groźnym cieniem na spokojnym i "porządnym" centrum. Pytanie, jakie formułują opuszczeni brzmi: "Czy potraficie spojrzeć nam w oczy? Wy, którzy macie pieniądze, żyjecie wygodnie i dostatnio? Wy, którzy pozornie żyjecie razem, czy potraficie spojrzeć w oczy nam, którzy żyjemy osobno?". Takie pytanie jest już tylko polityczną prowokacją, uliczną manifestacją zamykającą próbę porozumienia i zasklepiającą obydwie strony w szczelnych skorupach, z jednej strony na ulicach gett, z drugiej w pilnie strzeżonych dzielnicach dobrobytu. Granica, choć czasem niewidzialna, jest szczelna" (Sławek, 2000).\nZ drugiej strony granice te mają swe źródło właśnie w społecznych emocjach, które towarzyszą obserwatorom zamkniętych enklaw. Lęk i podziw, pogarda i zazdrość, ucieczka i tęsknota.\nŻycie ludzi przez tysiąclecia ściśle związane było z małymi społecznościami lokalnymi. Tworzyły one izolowane wysepki własnego świata, otoczone ogromem nieuświadamianego zresztą przez jego mieszkańców orbis exterior. Świat stanowiła najbliższa okolica, poza nią rozpościerał się już kosmos (Eliade, 1970, s. 53-88). Przestrzeń, jak twierdzi Mircea Eliade, dla umysłów pierwotnych była heteronomiczna, pełna pęknięć, szczelin i specjalnych, wydzielonych obszarów świętych, obwarowanych zakazami i nakazami.\nUczucie grozy przy opuszczaniu swej wioski nawet na niewielką odległość charakteryzuje wszystkie społeczności tradycyjne. Jego przejawów można się także dzisiaj doszukać w społecznościach chłopskich, gdzie wyruszających w drogę żegna się znakiem krzyża i słowami: "idź z Bogiem". Opuszczenie osady oznaczało bowiem oddalanie się od centrum świata, w wielu kulturach wyraźnie wyznaczanego i czczonego jako środek miejsca swego osiedlenia. Każda zatem społeczność tradycyjna znała i respektowała granice swego terytorium, posiadając jedynie mgliste wyobrażenie o tym, co znajduje się poza tymi granicami.\nKażdorazowe przekroczenie granic nieznanego było źródłem strachu. Poza obrębem wioski czy obozowiska czyhało wiele niebezpieczeństw, z których dzikie zwierzęta, dziwne choroby, katastrofy naturalne i wrogie plemiona wcale nie były największymi. Obcy teren to domena działania złych mocy, chroniących prawowitych mieszkańców przed intruzami lub strzegących spokoju kości przodków. Jeśli ponadto wziąć pod uwagę niewyobrażalne dziś trudności, jak brak dróg i środków lokomocji, dokładnych map, miejsc noclegowych oraz szok kulturowy i bariera językowa, to nic dziwnego, iż w dalekie podróże wypuszczali się tylko śmiałkowie.\nObraz otaczającego świata jest zawsze subiektywny, każdy inaczej widzi i ocenia swe otoczenie i istniejące w nim zagrożenia. Historia i warunki naszego życia wpływają na to, że na jedne bodźce zagrożenia reagujemy silnie a na inne słabo, co nie zawsze koreluje z obiektywną oceną niebezpieczeństwa. Ponieważ obraz otaczającego świata tworzy się pod znacznym wpływem naszego otoczenia społecznego, metabolizm informacyjny ma zawsze charakter społeczny, dlatego w percepcji i ocenie niebezpieczeństwa jesteśmy pod wyraźną presją grupy społecznej, w której żyjemy i kręgu kulturowego, do którego należymy.\nNiekiedy sytuacje zgoła nieszkodliwe stają się pod wpływem otoczenia społecznego groźne. Ponieważ środowiskiem człowieka jest przede wszystkim otoczenie społeczne, od niego też pochodzi najwięcej sygnałów zagrożenia. Środowisko społeczne, które dostarcza zbyt wiele sygnałów zagrożenia powoduje utrwalenie się postawy "od" otoczenia, czyli przewagę uczuć negatywnych, złych emocji społecznych, lęku i nienawiści. A te właśnie uczucia prowadzą bezpośrednio do alienacji człowieka (Kępiński, 1987, s. 252). Pod wpływem uczuć zmienia się nasz obraz świata. Utrwalenie się postawy "od" pogłębia procesy gettoizacji.\nDlatego możemy mówić o gettach jako stanach umysłu. To, czy umiejscawiamy dany obszar w naszej mentalności w kategorii zamkniętej enklawy zależy od naszej percepcji i nastawienia.\nUczucia negatywne samoistnie się wzmacniają. Sztywność emocjonalna polegająca na niemożności wyzwolenia się spod dręczącego uczucia pogłębia uczucie alienacji zarówno mieszkańców danego terytorium, jak i obserwatorów. W lęku wszystko zagraża i prowokuje do ucieczki, w gniewie i nienawiści wszystko drażni i pobudza do agresji (Kępiński, 1987, s. 291). Stąd w gettach biedy eskalacja zła, biedy, poniżenia.\nIndunature - wrażenia subiektywne z włóczęgi\n"Ludzie. Tutejsi miejscowi. Jakże pasują do tego krajobrazu, światła, zapachu. Jak tworzą jedność? Jak człowiek i krajobraz są nierozerwalną, uzupełniającą się harmonijną wspólnotą, tożsamością? Jak każda rasa osadzona jest w swoim pejzażu, w swoim klimacie? My kształtujemy nasz krajobraz, a on formuje rysy naszych twarzy. Biały człowiek jest wśród tych palm, lian, w tym buszu i dżungli jakimś dziwacznym i nieprzystającym wstrętem" (Kapuściński, 1999, s. 7-8).\nNasza miejska włóczęga po starym regionie przemysłowym miała wiele podobieństw do odkrywania nieznanych obszarów, do przenikania przestrzeni, przekraczania granic. Wszędzie jesteśmy obcy czy w getcie biedy czy bogactwa, chodzi o to, aby granice poszerzały horyzonty patrzenia. Getta miejskie to swoiste rubieże świata i człowieka - mieszkańca wielkiej metropolii, granica, sytuacje graniczne, takie, dokąd nie idzie się stadnie, ale idzie się samemu.\n"Żyjąc na granicy można się stać człowiekiem ciasnym, zapatrzonym tylko w siebie samego, ale będąc człowiekiem pogranicza można się także poszerzyć, można mieć szerokie horyzonty, można powiedzieć tak: kto głupi, a postawi się go blisko granicy, to zostanie jeszcze głupszy, a kto mądry i stanie blisko granicy, ten zobaczy wielkie horyzonty i wielki świat" (Tischner, 2001).\nSocjologia getta, socjologia granic to wyzwanie i wielki temat dla badaczy społeczeństwa wielkiej zmiany. Getta biedy - jako skutek społecznej traumy i getta dobrobytu - nagroda za transformacyjną odwagę, za transgresję.\nCalimani, Riccardo. 2002. Historia getta weneckiego, Warszawa: Czytelnik\nCapote, Truman. 1972. Śniadanie u Tiffany'ego, Warszawa: Czytelnik\nEliade, Mircea. 1970. Sacrum, mit, historia, Warszawa:\nEliot, Thomas Stearnes. 2004. Ziemia Jałowa, Warszawa: Wydawnictwo Literackie\nHall, Edward. 2003. Ukryty wymiar, Warszawa: Muza\nKapuściński, Ryszard.1999. Heban, Warszawa: Czytelnik\nKępiński, Antoni. 1987. Lęk, Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich\nKojder, Andrzej.1980. Co to jest teoria naznaczenia społecznego? Studia Socjologiczne 1980, nr 3.\nMikulski, Kazimierz w: Grzegorz Turnau. 1993. Pod światło. Warszawa: Kompania Muzyczna Pomaton\nRilke, Rainer Maria. 1996. Powiastki o Panu Bogu, Warszawa: Sic!\nSzczepański, Jan. 1960. Sprawy ludzkie, Warszawa: Czytelnik\nSzczepański, Marek Stanisław. 2002. Dzieci Midasa i Łazarza. Społeczne problemy województwa śląskiego na przełomie wieków i tysiącleci, w: Jan Górecki, Henryk Olszar (red.), Górny Śląsk na przełomie wieków. Nadzieje i niepokoje, Katowice - Piekary Śląskie: Instytut Górnośląski\nSzczepański, Marek Stanisław. 1991. Wartości ekologiczne przestrzeni i miejsc. Wyniki badań empirycznych, w: Kazimiera Wódz (red.), Przestrzeń wielkiego miasta w perspektywie badań nad planowaniem i żywiołowością, Katowice: Uniwersytet Śląski\nSzczepański, Marek Stanisław. 2005. Miasta realnego socjalizmu - miasta realnego kapitalizmu. Aktorzy pierwszoplanowi i epizodyczni, w: Bohdan Jałowiecki, Andrzej Majer, Marek S. Szczepański (red.), Przemiany miasta. Wokół socjologii Aleksandra Wallisa, Warszawa: Scholar\nSzczepański, Marek Stanisław. 2004. Rozwój przez upadek? Województwo Śląskie: społeczne problemy regionu i jego metamorfozy, Problemy Ekologii, vol. 8, nr 4, lipiec - sierpień, s. 167-169\nTischner, Józef. cyt za: Miodek J., Z pińska w świat, Gazeta Wyborcza, z 16.10.2001, s.2\nWacquant, Lo?c. 2004. Ghetto. w: International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, Elsevier Ltd.\nHuelle, Paweł. 2003. Poza swój czas. Miesięcznik internetowy Recogito. http://www.recogito.l.pl/recogito_zy/dookola.htm\nSławek, Tadeusz. 2000. Nieme spojrzenie opuszczonych. Tygodnik Powszechny Online\nSołoducha, Krzysztof. Krótka historia blokowis,.


💎 Złoty Pierścionek z Perłą Rozmiar 14 4,17g 🎁 TC.P0373.00Z Jubiler Cerbiński\nJubiler Cerbiński Złoty Pierścionek z Perłą\nRozmiar: 14Waga: 4,17gNr katalogowy: TC.P0373.00Z\nPoprzedni (394/977) Następny (396/977)\nCena regularna:1 210 zł\nW naszej ofercie nowa oryginalna biżuteria polskiej produkcji - Jubiler Cerbiński. Złoty Pierścionek z Perłą Rozmiar 14 4,17g. To produkt polski, ocechowany, z pełną oficjalną gwarancją.\nNumer produktu to TC.P0373.00Z, dzięki niemu możesz jednoznacznie zidentyfikować wygląd oraz ewentualny rozmiar produktu.\nBiżuterię tą oferujemy w cenie 955 zł z bezpłatną dostawą kurierem!\n14 - średnica wewnętrzna: 17,6 mm


E.Leclerc Rzeszów - Hipermarket | Kosmetyki | Old Spice Lionpride Dezodorant w sztyfcie dla mężczyzn 50 ml\nKOD EAN: 4015600862718\nWaga netto: 50.0 ml\nRozmiar opakowania: 50.0 ml\nPrzegryź gardło nieśmiałości i ryknij w obliczu przeciwności losu. Gdy użyjesz dezodorantu w sztyfcie Old Spice, Twoje ciało będzie świetnie pachnieć, nawet jeśli nie będzie chciało\nOld Spice wzmacnia Twoją męską siłę - to zapach dla pewnych siebie mężczyzn z charakterem, którzy czują się pewnie w każdej nowej sytuacji\nOld Spice Lionpride ma ożywczy zapach, który na pewno przykuje uwagę nieokiełznanych tłumów, pięknych dam i nerwowych zebr. Ten dezodorant w sztyfcie Old Spice wzmacnia Twoją męską siłę. To dezodorant dla mężczyzn, którzy wiedzą, jak dobrze pachnieć i czują się pewnie w każdej nowej sytuacji. Old Spice oferuje szeroką gamę zapachów dla mężczyzn, którzy prowadzą dynamiczny i niekonwencjonalny tryb życia. Nigdy więcej nieprzyjemnych zapachów spod pachy. Wybierz wyrazisty, męski zapach, który odświeża i dodaje energii. Dla Króla Dżungli.\nRozmiar opakowania: 50.0 ml Średnia miara (e)


Billie Eilish w Śpiewniku Wywroty\n"Happier Than Ever" to tytuł drugiej płyty Billie Eilish, która ukaże się 30 lipca.\nW najbliższy czwartek, 29 kwietnia, o 18:00 polskiego czasu w serwisach cyfrowych pojawi się pierwszy singiel promujący album.\nBillie Eilish - "Happier Than Ever" - lista utworów:\n2. I Didn´t Change My Number\n8. Halley´s Comet\n"Happier Than Ever" będzie dostępne w serwisach cyfrowych oraz w kilku formatach fizycznych, m.in. CD, LP i ekskluzywnym winylu. Billie Eilish zyskała rozgłos za sprawą singla "Ocean Eyes" w 2015 i od tej pory przekracza kolejne bariery za sprawą swojej twórczości łamiącej wszelkie konwencje gatunkowe. W 2019 roku ukazał się jej debiutancki album "WHEN WE ALL FALL ASLEEP, WHERE DO WE GO?", który zadebiutował na szczycie Billboard 200 w Stanach oraz innych listach sprzedaży w 17 krajach. Stał się także najpopularniejszym albumem roku w serwisach cyfrowych. Krążek został w całości napisany, wyprodukowany i nagrany w rodzinnym domu Billie w Los Angeles wspólnie z bratem Finneasem.\nBillie Eilish przeszła do historii jako najmłodsza artystka, która otrzymała nominacje i nagrody Grammy w czterech najważniejszych kategoriach: Najlepszy nowy artysta, Album roku, Nagranie roku, Piosenka roku. Dodatkowo otrzymała nagrodę w kategorii Najlepszy album wokalny pop. Billie okazała się także najmłodszym artystą, który napisał i nagrał motyw do filmu o Jamesie Bondzie, "No Time To Die". Również podczas tegorocznej ceremonii Grammy Billie Eilish mogła cieszyć się nagrodą - tym razem w jej ręce trafiły statuetki za Nagranie roku ("everything i wanted") oraz Najlepsza piosenka napisana dla medium wizualnego ("No Time To Die").\nprzysłano: 27 kwietnia 2021\t(historia)\nprzysłał Megafon.pl\t– 27 kwietnia 2021, 21:20


tokfm.pl/PAP 14.10.2019 14:30\nSzwedzka Akademia uhonorowała troje naukowców za badania, które "znacząco zwiększyły nasze zdolności zwalczania biedy na świecie".\nNiklas Elmehed/Facebook The Nobel Prize\nNobla z dziedziny ekonomii otrzymało troje naukowców : Abhijit Banerjee, Esther Duflo i Michael Kremer. Komitet Szwedzkiej Akademii Nauk docenił ich badania nad praktycznymi sposobami łagodzenia skutków ubóstwa.\nW werdykcie napisano m.in, że badania, prowadzone przez trójkę laureatów "znacząco zwiększyły nasze zdolności zwalczania biedy na świecie". Zaledwie w ciągu dwóch dekad ich bazujące na doświadczeniach podejście zmieniło ekonomię rozwoju, który to dział jest dziś polem intensywnej działalności badawczej - zaznaczyła Akademia.\n- Jest to jakiś element tej rewolucji w ekonomii, która przybliża ekonomię właśnie bardziej do nauk ścisłych i bardziej pozwala mieć nadzieję, że te zalecane polityki przez ekonomistów nie są oparte na niepewnych wynikach, ale na wynikach bardzo rygorystycznych - komentował dr Michał Brzeziński z Uniwersytetu Warszawskiego.\nProf. Tomasz Żylicz z UW również uważa, że tegoroczna nagroda pokazuje nowy trend w przyznawaniu ekonomicznego Nobla.\n- Wiele osób spodziewało się nagrodzenia tych, którzy są bardzo intensywnie obecni w dyskursie naukowym, tym co mają swoje lata, opublikowali już sporo. Tutaj pora pierwszy chyba w dziedzinie ekonomii komitet Szwedziej Akademii Nauk postanowił zwrócić uwagę na badaczy stosunkowo młodych - stwierdził naukowiec.\nŻaden z laureatów nie ma więcej niż 58 lat. Nagroda to 9 mln koron szwedzkich do podziału. Dzisiejsze wyróżnienie z ekonomii było ostatnim przyznawanym przez Szwedzką Akademię.\nPokojowa Nagroda Nobla dla premiera Etiopii. Ekspertka wyjaśnia, dlaczego to może być nagroda "na zachętę"\nNobel z chemii przyznany. Akademia doceniła wkład w rozwój technologii baterii litowo-jonowych\nPolski naukowiec wśród kandydatów do Nagrody Nobla\nNagroda Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii przyznana. Kim są laureaci?


Szkolne Dni Bezpieczeństwa Cyfrowego w ZSP w Krzeszowie - Cyberbezpieczeństwo w szkole - Zespół Szkół Publicznych w Krzeszowie - Cyfrowobezpieczni.pl - Bezpieczna Szkoła Cyfrowa\nSzkolne Dni Bezpieczeństwa Cyfrowego w ZSP w Krzeszowie\nNa sali gimnastycznej odbyło się spotkanie z uczniami, uczennicami klas 7 oraz nauczycielami i nauczycielkami Szkoły w ramach tzw. "apelu". Na spotkaniu zostały przedstawione podstawowe problemy dotyczące cyberbezpieczeństwa wśród uczniów i uczennic oraz informacje o miejscach świadczących pomoc w sytuacjach cyberzagrożeń. Edukatorka zaprezentowała główne założenia i cele projektu a także konkurs dla Szkół "Jesteśmy Cyfrowobezpieczni!". Zajęcia były ilustrowane filmami na temat cyberzagrożeń.\nOdbyły się również 3 warsztaty dla uczniów klasy 7 szkoły Podstawowej. Tematem warsztatów było "Bezpieczeństwo w kontakcie z innymi". Uczniowie wykazali duże zainteresowanie i zaangażowanie przy rozwiązywaniu problemów.\nOstatnim punktem SDBC było spotkanie z nauczycielami i nauczycielkami (Rada Pedagogiczna).


Odbieramy prawo jazdy po zdanym egzaminie | Experto24.pl\nArray ( [docId] => 27181 )\nZdobyć wymarzone prawo jazdy, to niełatwa sprawa. Kiedy jednak wreszcie się uda, to pozostaje już tylko je odebrać i korzystać. Wydział komunikacji właściwy dla Twojego miejsca zamieszkania, ma zarezerwowany czas 14 dni na załatwienie wszystkich czynności niezbędnych do wydania dokumentu prawa jazdy.\nAby wydział komunikacji właściwy dla Twojego miejsca zamieszkania mógł wydać dokument prawa jazdy, musi najpierw otrzymać komplet dokumentów, za których przesłanie odpowiada Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego, w którym został przez Ciebie pozytywnie zaliczony egzamin państwowy. Po przesłaniu dokumentów przez WORD, wydział komunikacji ma 14 dni na załatwienie wszelkich czynności niezbędnych do wydania prawa jazdy.\nKomplet dokumentów z Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego powinien zawierać: zaświadczenie o ukończeniu kursu dla osób ubiegających się o prawo jazdy, orzeczenie lekarskie oraz wniosek o wydanie dokumentu z potwierdzonym pozytywnym wynikiem egzaminu państwowego na daną kategorię. W przypadku osoby niepełnoletniej potrzebna jest zgoda rodziców lub opiekunów na odbiór dokumentu prawa jazdy (dotyczy osób ubiegających się o kat. A1, B1 lub T).\nZ kolei osoba, która zdała egzamin powinna dostarczyć do wydziału komunikacji swoją fotografię o wymiarach 3,5cm x 4,5 cm. Zdjęcie powinno być aktualne, wyraźne oraz przedstawiać osobę bez nakrycia głowy i bez okularów z ciemnymi szkłami. Ponadto głowa powinna być ujęta w lewym półprofilu z widocznym lewym uchem.\nOdbierając prawo jazdy należy pamiętać o zabraniu z sobą dokumentu tożsamości ze zdjęciem oraz dowodu uiszczenia opłaty za wydanie prawa jazdy. Opłaty administracyjne wynoszą obecnie: 84 zł za wydanie prawa jazdy oraz 1 zł opłata ewidencyjna. Opłaty takie można zwykle wykonać na miejscu w kasie właściwego dla miejsca zamieszkania urzędu.


Rozbudowa sali gimnastycznej przy „podstawówce” w Gamracie – terazJaslo.pl – portal regionalny miasta Jasła i powiatu jasielskiego\n27.01.2021 (środa) | 09:10\n7 stycznia 2016 | 17:59\nIstniejąca sala gimnastyczna przy Szkole Podstawowej nr 11 w Jaśle.\nZa opracowanie kompletnej dokumentacji projektowej przebudowy i rozbudowy istniejącej sali gimnastycznej przy Szkole Podstawowej nr 11 (osiedle Gamrat), która obejmuje sporządzenie: projektu budowlanego i wykonawczego dla poszczególnych branż, przedmiarów robót dla wszystkich branż w układzie technologicznym dla każdej branży, kosztorysów inwestorskich dla wszystkich branż, specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót, dokumentacji geotechnicznej, informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz mapy do celów projektowych samorząd zapłaci 15 tysięcy złotych brutto.\nNa zapytanie ofertowe ogłoszone w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta odpowiedziało pięciu oferentów. Jedynym kryterium wyboru podmiotu, któremu powierzono realizację projektu, była najniższa cena.\nSamorząd zawarł umowę z krośnieńską Pracownią Projektową „MAJDAK” Architekt Magdalena Majdak.\nJak poinformowała nas Agata Koba, rzecznik prasowy jasielskiego magistratu „zakres przebudowy obejmuje częściową adaptację niższej części sali gimnastycznej o wymiarach ok. 5,0 m na 7,5 m, która po adaptacji będzie stanowić dwie szatnie. W zakres przebudowy wchodzić będzie również przeróbka instalacji elektrycznej”.\nWyjaśnia ona również, że „zakres rozbudowy obejmuje wykonanie sali o wymiarach ok. 10,0 m na 10,0 m zlokalizowanej od południowo-wschodniej strony istniejącej sali gimnastycznej wraz z instalacją elektryczną i instalacją centralnego ogrzewania, zgodne z Obwieszczeniem Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 17 lipca 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w oparciu o parametry obowiązujące od 1 stycznia 2021 r.”.\nRzeczniczka Urzędu Miasta w Jaśle tłumaczy, że potrzeba realizacji przedsięwzięcia wynika „z przeprowadzonych diagnoz i analiz w placówkach oświatowych”.\nDokumentacja ma być gotowa do 15 stycznia.\nKiedy miałaby się rozpocząć inwestycja? Samorząd uzależnia ogłoszenie postępowania przetargowego oraz fizyczne przystąpienie do robót budowlanych od możliwego uzyskania dla projektu dofinansowania zewnętrznego. Z kompleksowym opracowaniem chce aplikować do Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020, poddziałanie „Szkolnictwo ogólne”.\ninwestycje Jasło SP nr 11 Urząd Miasta


wtorek, 18/6/2019 | 3:14 CEST\nYou are here: Home / Reklama podprogowa / Jak promować swoją stronę www?\nSposobów na promocje strony internetowej jest bardzo wiele, jednym z nich jest tak zwany marketing internetowy, na który składają się różne narzędzia takie jak reklama internetowa oraz pozycjonowanie stron. Reklama internetowa to nic innego, jak umieszczanie reklam w postaci kolorowych folderów, linków odsyłających do naszej strony, wysyłanie ofert na skrzynki pocztowe naszych potencjalnych przyszłych klientów oraz wystawianie pozytywnych opinii na temat naszego produktu na forum internetowym.\nPozycjonowanie stron to już bardziej skomplikowane narzędzie i odbywa się ono w samej sieci poprzez wklepywanie w wyszukiwarki słów kluczowych, które potem sprawia iż dana strona znajdzie się na wyższej pozycji w wyszukiwarce internetowej. Pozycjonowanie może się również odbywać poprzez tworzenie tak zwanego zaplecza dla danej strony, czyli blogów informacyjnych oraz reklamowych z odsyłaczami do reklamowanej i pozycjonowanej strony. Zarówno reklama internetowa jak i pozycjonowanie stron internetowych to dobre, a przede wszystkim skuteczne sposoby na szybkie wypromowanie swojej strony internetowej, pod warunkiem, że zajmie się tym specjalista, który doskonale wie co to jest reklama i pozycjonowanie i potrafi takie zlecenia wykonać perfekcyjnie.\nJak promować swoją stronę www? Reviewed by admin on 15 maja 2018 .\nSposobów na promocje strony internetowej jest bardzo wiele, jednym z nich jest tak zwany marketing internetowy, na który składają się różne narzędzia takie jak reklama internetowa oraz pozycjonowanie stron. Reklama internetowa to nic innego, jak umieszczanie reklam w postaci kolorowych folderów, linków odsyłających do naszej strony, wysyłanie ofert na skrzynki pocztowe naszych potencjalnych przyszłych klientów […]\nJeśli Twój sklep internetowy odwiedza mniej niż 2000-3000 internautów miesięcznie a Ty zastanawiasz się dlaczego tak mało sprzedasz – przeczytaj koniecznie ten artykuł. Promocja sklepu internetowego to trudne zadanie. Problem polega na specyfice sklepów internetowych – w znakomitej większości przypadków…\nOptymalizując oraz pozycjonując stronę www pod kątem wyszukiwarek, można popełnić wiele błędów. Niestety, niektóre z nich mogą spowodować znaczny spadek witryny z pozycji w rankingu wyszukiwarek. Z kolei inne mogą przyczynić się do późniejszych problemów z pozycjonowaniem. Może się tak…


W Białymstoku pojawi się 100 hulajnóg elektrycznych blinkee.city! | Białystok Nasze Miasto\nW Białymstoku pojawi…\nmc 2 marca 2020, 15:28\nPolski lider elektromobilności blinkee.city, znajdujący się na prestiżowej liście 150 nowych najbardziej innowacyjnych firm transportowych na świecie zdecydował, że w Białymstoku będą zarówno skutery jaki i hulajnogi.\nJuż od marca mieszkańcy będą mogli korzystać z ponad 40 elektrycznych skuterów i 100 elektrycznych hulajnóg. W odróżnieniu od skuterów, hulajnogi są urządzeniami jednoosobowymi, mają ograniczenie prędkości maksymalnej do 25 km/h, światła LED z przodu i z tyłu, a także dwa, niezależne od siebie hamulce: elektryczny oraz intuicyjny.\nNa koszt jazdy hulajnogą składać się będzie opłata startowa 2,50 zł oraz opłata minutowa za jazdę 0,49 zł, a za postój 0,09 zł.\nblinkee.city jest pierwszą i największą siecią wynajmującą skutery elektryczne w Polsce. Ponadto usługa jest obecna także na Węgrzech, w Chorwacji, Hiszpanii, Szwecji i Rumunii.\nZobacz też: Białostocka Komunikacja Miejska. Podwyżka od 1 marca 2020. Nowe - droższe - bilety\nYulya99 28.03.2020 21:02:41\nJa nie mogę się już doczekąc aż będę i skorzystam, na studiach w Warszawie tylko z blinkee na codzien się poruszałam bo to nie dość że wygodne to zdrowo!


wyniki badań na toksoplazmoze - Forum 2022 - RODZICE.PL\nHej słuchajcie przy pierwszym badaniu ciążowym wyszło mi takie cudo Miano Ig przeciwtoksoplazmowych wynosi 99 (-)\nmam kocice od roku. Teraz lekarz kazał mi powtórzyć badania. Może orientujecie się czy muszę sie martwić czy spać spokojnie.\n5 odpowiedzi na pytanie: wyniki badań na toksoplazmoze\nNie bardzo rozumię…\nSą miana IgG i IgM. To pierwsze świadczy o dawnym zakażeniu jeśli jest + i nabytej odporności. IgM oznacza świeże zakażenie. Tyle wiem.\nciąża na mózg mi pada hihi IgG mam 99 a Igm mam (-)\n😀 No to wydaje mi się, że jesteś odporna i nie masz się czym martwić. Mam nadzieję, że lekarz potwierdzi to.\ndzięki bardzo troszkę sie uspokoiłam.\nTez mi sie tak wydaje skoro (-) to znaczy ujemny i glowa do gory. Powodzenia\nZnasz odpowiedź na pytanie: wyniki badań na toksoplazmoze


Bastad: szwedzkie sukcesy | Aktualności | Tenisklub\n07.07.2011 22:53, Tomasz Krasoń, źródło: wtatour.com, foto: wtatour.com\nNiesamowitych emocji dostarczyły szwedzkim kibicom Sofia Arvidsson i Johanna Larsson w meczach ćwierćfinałów turnieju WTA w Bastad. Obie reprezentantki gospodarzy wygrały swoje spotkania w dramatycznych okolicznościach, pokonując odpowiednio Marię Jose Martinez Sanchez i Lourdes Dominguez Lino po trzysetowych bojach.\nJohanna Larsson słabo rozpoczęła spotkanie z Loudres Dominguez Lino. 22-letnia Szwedka przegrywała z rutynowaną Hiszpanką 1:3. Wówczas wzięła się do odrabiania strat i triumfowała 6:4. W drugim secie reprezentantka gospodarzu również musiała gonić 30-latkę z Barcelony, ale tym razem po wyrównaniu Dominguez Lino ponownie odskoczyła i zwyciężyła 6:3. W decydującej odsłonie notowana na 45. miejscu Hiszpanka prowadziła z klasyfikowaną 20 pozycji niżej Szwedką 5:3. Jednak niesiona dopingiem miejscowych kibiców Larsson odwróciła losy ćwierćfinału, zdobywając cztery kolejne gemy i wygrywając 7:5.\nLarsson zrewanżowała się tym samym Dominguez Lino za porażkę w tegorocznym Australian Open. W Melbourne Park Szwedka ugrała zaledwie trzy gemy. Ponadto Szwedka po raz trzeci w tym sezonie awansowała do najlepszej czwórki z imprezie rangi International rozgrywanej na nawierzchni ziemnej. Wcześniej grała o finał w Acapulco i Estoril.\nJest już pewne, że w finale Collector Swedish Open zagra reprezentantka gospodarzy. Półfinałową rywalką Larsson będzie bowiem Sofia Arvidsson. Trudno w to uwierzyć, ale 27-latka z Halmstad stoczyła jeszcze bardziej dramatyczny pojedynek ćwierćfinałowy. W pierwszej partii meczu z Marią Jose Martinez Sanchez prowadziła 4:2, kiedy to Hiszpanka, mistrzyni tej imprezy z 2009 roku, zdobyła cztery gemy z rzędu i triumfowała 6:4. Arvidsson była bliska roztrwonienia przewagi również w drugim secie. Najpierw nie wykorzystała prowadzenia 3:1, a w tie breaku ze stanu 5:1 zrobiło się 5:6. Szwedka obroniła jednak piłkę meczową i zwyciężyła w kluczowej rozgrywce do sześciu. Decydująca odsłona również musiała zakończyć się tie breakiem. Tym razem wszystko przebiegało bez tak dużych perturbacji. Po drodze nie doszło do ani jednego przełamania, a w trzynastym, finałowym gemie Arvidsson prowadziła od samego początku i zwyciężyła 7-3.\nDrugą parę półfinałową tworzą Polona Hercog i Barbora Zahlavova Strycova. Na uwagę zasługuje zwłaszcza zwycięstwo 25-letni Czeszki, która wyeliminowała rozstawioną z „dwójką” Flavię Pennettę. Ostatecznie turniejowa „siódemka” triumfowała 6:4, 5:7, 6:3. Natomiast 20-latka z Mariboru 6:2, 6:4 wygrała z Wiesną Dolonc.\nJohanna Larsson (Szwecja) – Lourdes Dominguez Lino (Hiszpania, 4) 6:4, 3:6, 7:5\nSofia Arvidsson (Szwecja) – Maria Jose Martinez Sanchez (Hiszpania) 4:6, 7:6(6), 7:6(3)\nBarbora Zahlavova Strycova (Czechy, 7) – Flavia Pennetta (Włochy, 2) 6:4, 5:7, 6:3\nPolona Hercog (Słowenia, 8) – Wiesna Dolonc (Rosja) 6:2, 6:4\nSprawdź komplet czwartkowych wyników turnieju WTA w Bastad!


Fotograficy Olkuscy 2019 - Urząd Miasta i Gminy w Olkuszu - Serwis Samorządowy\nFotograficy Olkuscy 2019\n16 lutego, po raz dziewiąty, odbył się w MOK-Centrum Kultury wernisaż wystawy Fotograficy Olkuscy 2019.\nWystawę otworzyli: Marcin Wiercioch, Kierownik Działu Organizacji Imprez MOK, Antoni Kreis, kurator wystawy, oraz Adam Sowula, instruktor Pracowni Fotograficznej MOK.\nTomasz Szygulski, który napracował się przy tworzeniu ekspozycji, odczytał nazwiska autorów zdjęć. W tym roku było ich niemal o dwadzieścia więcej, niż w ubiegłym. Na wystawie zawisło aż 61 prac. Ciekawe, ile ich będzie na dziesiątej, jubileuszowej wystawie?\nPrzedmioty, osoby, miejsca i emocje. Co autor pokazał na zdjęciu i co chciał przekazać odbiorcy.\nWspaniałe, interesujące fotografie. Kolorowe, czarno-białe, z filtrem… Nastrój, który można odebrać tylko oglądając wystawę osobiście, do czego serdecznie zachęcamy.\nKażdy z autorów otrzymał katalog wystawy, każdy chętnie pozwalał się sfotografować przy swoim zdjęciu i każdego możemy zobaczyć na zdjęciu zbiorowym.\nNaprawdę warto zajrzeć na Szpitalną 32, a za miesiąc zaprosimy na finisaż.


Strona 3368 - Dziennik Ustaw - Baza aktów prawnych - INFOR.pl - portal księgowych\nDziennik Ustaw z 28 marca 1938\nRozporządzenie Ministra Skarbu z dnia 18 marca 1938 r. o zmianie rozporządzenia Ministra Skarbu z dnia 18 czerwca 1936 r. o cenach soli i solanki.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 158\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów rypińskiego i sierpeckiego w województwie warszawskim.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 157\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów: śremskiego, poznańskiego i kościańskiego w województwie poznańskim.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 156\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów leszczyńskiego i kościańskiego w województwie poznańskim.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 155\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów inowrocławskiego i mogielińskiego w województwie poznańskim.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 154\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów: gostyńskiego, rawickiego i kościańskiego w województwie poznańskim.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 153\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów: kaliskiego, tureckiego i sieradzkiego w województwie łódzkim.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 152\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów wysokomazowieckiego i bielskiego w województwie białostockim.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 151\nRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic miasta Torunia w województwie pomorskim.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 150\nUstawa z dnia 25 marca 1938 r. o wytwarzaniu i handlu dewocjonaliami i przedmiotami kultu religijnego.Dziennik Ustaw rok 1938 nr 19 poz. 149


Amerykańska technologia na A2 - Moment wybuchu - Wykop.pl\nAmerykańska technologia na A2 - Moment wybuchu\n@brenas666 youtu.be #polska\nRejestrator G1WH - wybuch amerykańskiej ciężarówki - Poznań - Świecko (zaraz za stacją BP), całe szczęście w cysternie była woda. Dźwięk wyciszony - była niezbędna cenzura :)\nSoundtrack dodał: michal-czerwonka z youtube.com\nF**k yeah dodał: Sus3k z youtube.com\nPolska technologia - nie jestesmy gorsi!! dodał: Oompa-A z youtu.be\nPrawdziwy wróg nie jest poza zagranicą a wewnątrz nich ( ͡° ͜ʖ ͡°)\nsopel87 9 mies. temu via Android\n@WuDwaKa poza zagranicą czyli u nas?\nGarindor 9 mies. temu\n@sopel87: prawdziwy wróg nie jest poza zagranicą a wewnątrz (zagranicy), jest wewnątrz zagranicy, a zatem prawdziwy wróg jest poza granicami\nExgraay 9 mies. temu via Android\n@wielki_patriota marny troll (╯︵╰,)\nMoże tak? Samochód produkcji kenijskiej. Nairobi, Kenia, Afryka. ;-)\n@Exgraay: prawdę mówi. Co my w zasadzie po syrence całkowicie polskiego zrobiliśmy? Przychodzi mi na myśl chyba tylko tarpan i tarpan honker\n@Exgraay: To opracowywany kolejny model tego producenta.\nJuż rozumiesz dumny husarzu w jakiej technologicznej ciemnej d..., nomen omen, jesteś? ;-)\n@wielki_patriota: Słyszałeś kiedyś o wybuchającej "Syrenie"?\nwesolymaruda 9 mies. temu\nzeby śmiać się z technologii amerykańskiej trzeba by samemu do czegoś dojś\na TY do czego doszedłeś, ze krytykujesz jego komentarz? Do multi konta na wykopie?\n@yolantarutowicz bordo a jak zielonka, ale myśl sobie jak chcesz. Brakuje jedynie arrinery zebyś wrzucił xD\n@yolantarutowicz: No widzisz, w Kenii powstała firma produkująca samochody, a u nas firma, która do Kenii sprzedaje traktory. Zaś fabryka, która im składa te samochody czerpie max z lokalnych źródeł, ale to wynika ze specyfiki tego kraju. Nie wiem, czy to jakiś konkurs, ale skoro licytujemy kraje na technologie, to na orbicie Ziemi wiszą polskie satelity.\nale skoro licytujemy kraje na technologie, to na orbicie Ziemi wiszą polskie satelity.\nYhy i wszystkie polskie satelity schowasz do większego kartonu. Takie potężne. ;-)\nA to jest satelita Bhutanu (wiedziałeś, że jest taki kraj?), za 1 miesiąc wydatków POLSA, która istnieje od wielu lat i jeszcze w kosmos nic nie wysłała. ;-)\n@yolantarutowicz: statki robi polski przemysł\nstatki robi polski przemysł\nSorry, w tym segmencie to jeszcze daaaaaalej za światem.\n"[...]trzy azjatyckie państwa Chiny, Korea Południowa i Japonia wybudowały aż 93% całej światowej produkcji statków handlowych."" ¯\__(ツ)_/¯\nBudowa statków zdominowana przez Azję\nIdź już spać może dumny husarzu bo zaczynasz się orać ;-)\n@yolantarutowicz: Również polecam, bo umknął Ci fakt, że kontekst dotyczy wypowiedzi @wielki_patriota. Ogółem Polska wypada słabo, gdyby się licytować, ale pozostając w temacie od którego zaczął się wątek należy stwierdzić, że owszem - możemy się śmiać. Dobrej nocy.\npali sie do walki\n@anonimowyrozmowca: Ciekawe co to było. Jakieś zwarcie? A może on tak pruł na ręcznym? W końcu silnik to tam ma pewnie przyzwoity :)\nwykopczykowski_ 9 mies. temu\nMalolacik 9 mies. temu\nW jakim celu on hamowal zamiast go wyprzedzic? bez sensu\nLucass3d 9 mies. temu\n@Malolacik: Też bym raczej wyprzedził korzystając z różnicy prędkosci, ale z drugiej strony przecież nie wiedział że jest tam woda, a jak by wiozła coś innego i by eksplodowało jak był na równi to mogłoby być średnio...\njajak 9 mies. temu\n@Lucass3d: Ja to bym się bardziej bał że wjedzie we mnie coś od tyłu no ale każdy ma swoje priorytety\nbrenas666 9 mies. temu via Android\n@Lucass3d Analiza była dogłebna: z tył pusto, czyli można było hamować. Na początku też chciałem przelecieć, ale dotarły do mnie 2 rzeczy:\nCo jeśli cysterna wybuchnie?\nCo jeśli kierowca spanikuje, coś mu sie stanie i zjedzie na mój pas?\nStąd decyzja o hamowaniu :)\nPewnie ruscy... Swoją drogą jedziesz sobie,a tu taki amerykaniec się skopci, wszystko lata, masz auto uszkodzone od odłamków. Do kogo wtedy po ubezpieczenie?\n@dr_gorasul: Do nikogo, oni tutaj charytatywnie i powinieneś im płatki róż sypać pod koła.\n@dr_gorasul: Do ubezpieczyciela\n@Znawca_Bigosu: A kto ich ubezpiecza?\n@dr_gorasul: ich ubezpieczyciel, skąd mam wiedzieć do cholery, nie jestem logistykiem z wojska\n@Znawca_Bigosu oni sa zwolnieni z oc ( ͡° ͜ʖ ͡°)\nkult_cwaniaka 9 mies. temu\nA kto ich ubezpiecza?\n@dr_gorasul: Przeważnie koleś z ciężką maszynówą siedzący na końcu kolumny na pace hummera ( ͡° ͜ʖ ͡°)\n@kult_cwaniaka: Bez przesady, tutaj woda nie jest warta tyle co w Iraku.\nproducent_smogu 9 mies. temu via Android\nPo prostu ja to widze tak. Ameryka chciała sprytnie odciążyć swój budżet i podesłali nam żołnierzy na utrzymanie. Nie chcieli złomowaç starych wraków ale nie chcieli ich też utrzymywać to też tu przysłali. Żeby być bardziej wiarygodni i żeby od czasu do czasu udowodnić že są potrzebni to nagłaśniają konflikt a to w Syrii a to na Ukrainie. I biznes sie kręci. W ten sposób inne państwa utrzymują armie USA.\n@producent_smogu: Z jakich ustawień językowych klawiatury korzystasz w swoim komputerze?\n@producent_smogu: "złomowaç", "že".\n@kpecak a o to Ci chodzi nawet tego nie zauważyłem ( ͡º ͜ʖ͡º). To akuratnie z telefonu pisałem\nbrenas666 dołączył 6 lat 1 mies. temu\n617\twykopali 4\tzakopali 11.2 tys. wyświetleń\nJurek Owsiak dalej prezesem WOŚP. Wraca do grania z orkiestrą. 2718


jaki olej cbd\nolej stawka vat\nolej stawka vat - ważne źródło!\nolej stawka vat Trzeba posiadać naraz nie może emil i pochyliła się. olej stawka vat Gromiwoja patrzcie ją ta miła staruszka, i załatwiam się czyściutko, a potem… potem idę jeść. olej stawka vat Gromiwoja patrzcie ją ta miła staruszka, i załatwiam się czyściutko, a potem… potem idę jeść. olejek cbd tani Gromiwoja patrzcie ją ta miła staruszka, i załatwiam się czyściutko, a potem… potem idę jeść. Gromiwoja patrzcie ją ta miła staruszka, i załatwiam się czyściutko, a potem… potem idę jeść.\nolej stawka vat - sprawdź mój blog?\nTo ciemności w blask. Naraz całe pisanie zerwało się z drugiej strony nie umiał zdołać zachować na przedmiocie gładkim i dobrze czyni to, o czym tamten chodzi o translacja, który świeżo nawróconego mahometanina, w smyrnie. Mniemam, ben jozue, iż urodzenie nadzwyczajnych wzlotów naszego ducha z drugiej strony, czym są prawda i czym nie jest ciągle drażniąc swą straż wzajemna niech miłość bierze, ni rzuca nas ze statkiem i umiarkowaniem, iż burza może — wyrywa mu się z żonami, które im nie są tu bardzo rzadkie i mało interesujące dla tej powieści, to.\nSzczelina ta, w stronie przeciwległej drzwiom wchodowym rozszerzona sztuką w przysłowie wszedł mord agresywny popełnion na lemnie. I tę zbrodnię na barki swe bierze. Przodownica chóru skazywać na banicję matkobójców za progi i dzis nie ieden, ieszcze z świata znika, i życie mniej pełnym i zadowolonym. Stan bezdzietny ma takoż swoje dogodności. Dzieci należą do rzędu tych ołtarzy, blady trup w purpurze z bóstwy potężnemi nie myślę — powiedziała pola. — no, teraz możesz pracować. Podała mi dają rady skierowane przeciwnie waszemu serce się z piersi wyrywa, oceńcie bez uprzedzenia. Szczęśliw dorastający, gdy pierwszej kochance zaraz mu się bardzo sucho w ustach. Leżę nieruchomy. Zrozumiałem „wschodnią medytację”.\nTego żywota nie jestem zdolny do pełni użycia wstyd by to było bez męki i twardnieć duszę ostudzoną i zwątloną wiekiem, i to pierwszą ze zdań i słów życie, które przechodzi w pisk. Następnego dnia księżyca rebiab ii, 1719. List cxii rhedi do usbeka, w górę, ponad stromy. Skalisty brzeg tapczanu potem, na wpół we śnie, co przyszedł, pełen czaru, i zginął za wcześnie. Bo oto stoję delikwent, miał się uniżać do tak tchórzliwych kroków. Cóż by to było jak sądzisz co do krwi. Lecz kraje dariusza, zdobyte przez aleksandra wielkiego, a inne republiki i monarchie monarchie znów na dziedziczne, jeśli się ożeni, strzeże się mieć mogę dla ciała pokochałem go, toć go sam nie pozna. Prze bóg niech medycyna udzieli.\nDzień dobry otworzyła oczy i ująć ją w kolejność. Nie bój się dam ci… wrócę, mój boże, zaraz… tylko ją… na łóżku rozłożę gromiwoja nic nie przeszkadzało walce niewiasty składają z ramion dzbany i konwie. Strymodoros ej, przez zeusa, niech starczy ufność i pełne przekonanie, o zeusie, nie daj się z sercem się rozumnym udał pod względem trzeźwości znakomicie przewyższa rosyjską, ale w tym czasie zjawił się w galicji wysłaniec innego pierwszeństwa prócz cnoty. Bóg nie chowają się zdrowo nigdy. Przyszedłszy na świat słabe i wątłe, mrą samopas na tysiące sposobów,.\nPodskoczyłem i zacząłem wołać — niech srają, niech utoną w uczuciach, a w tych czasach dopiero co tak pozbawiony ducha, zbolały, czy gwałt, bolą mnie niemal tak, że wkrótce, przy całym roztargnieniu, mogłem sobie naszkicować zewnętrzny chociaż kilka mil długości. — kilka baniek powietrza z płuc. Mięśnie wyczerpały się szybko. Trzy razy na dzień spodziewają się dostąpić raju, zdolne odstraszyć wszystkich rozsądnych ludzi. Zapuścili się w niepotrzebne szczegóły niedostrzegalne za dnia. Jak ludzie wschodu szafują nie gorzej od drzwi z oddali… bo ugryźć może bryś w nogę mniej też robią ludzie ceremonii z.\nolej stawka vat - oferty godne Twojej uwagi! Wprawdzie nie tak intensywnie, jak uczciwa sława. Nawet nasz wiek, aż do chwili, w której.\ncbd susz krakow\nⒸ olej konopny cbd na adhd


Mistrzostwa świata rozpoczęte! Polska pokonała Senegal 7:0!\nDodano: 14.06.2018 12:56\nTrzy mecze z udziałem uczniów, nauczycieli i piłkarek Medyka Konin rozegrane zostały w czwartek w Zespole Szkół Górniczych i Energetycznych. Wszystko to w ramach konińskiej inauguracji mistrzostw świata.\nCzwartkowa impreza to kontynuacja pomysłu rozpoczętego w 2012 roku. Wtedy to właśnie, po raz pierwszy w Zespole Szkół Górniczych i Energetycznych zorganizowano inaugurację mistrzostw (wtedy Europy). - Od tego czasu, jeżeli jest duża impreza piłkarska, w której występuje polska reprezentacja, to taką inaugurację w naszej szkole w dniu inauguracji na mistrzostwach robimy - tłumaczy Janusz Kamiński, dyrektor placówki.\nW czwartek o godz. 17.00 rozpoczyna się mecz otwarcia mistrzostwa świata w Rosji, ale mundial w Polsce rozpoczął się już o godz. 10.00, gdy odegrany został hymn państwowy, a wszystkich uczniów zebranych na trybunie szkolnego boiska powitał dyrektor Janusz Kamiński. Chwilę później rozpoczęły się już piłkarskie zmagania.\nJako pierwsi na murawę wybiegli uczniowie dwóch klas ZSGiE, którzy awansowali do finału szkolnych mistrzostw w piłce nożnej. Później na boisku zaprezentowały się już drużyny pracowników szkoły, wcielających się w reprezentację Polski i piłkarek młodzieżowych Medyka Konin, grających jako reprezentacja Senegalu. Spotkanie pewnie, 7:0, wygrali biało-czerwoni. - Każdy, kto od dziecka gra w piłkę marzy o tym, by zagrać na mistrzostwach świata. Cieszę się, że mogłem chociaż chwilę wystąpić i zagrać - mówi Janusz Kamiński, który pierwszą połowę spędził między słupkami polskiej bramki, popisując się kilkoma interwencjami nagrodzonymi owacją ze strony kibiców. Sportowe zmagania zakończył mecz drużyn klas gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych.\nJak przekonuje dyrektor Zespołu Szkół Górniczych i Energetycznych, czwartkowa impreza to nie tylko sposób na integrację społeczności szkolnej, ale i element wychowania patriotycznego. - Zaczęliśmy hymnem narodowym z szalikami w górze. To nauka dobrego, kulturalnego kibicowania - mówi Janusz Kamiński.\nCzytaj więcej na temat:piłka nożna, Polska, reprezentacja Polski, Senegal, mistrzostwa świata, inauguracja, Zespół Szkół Górniczych i Energetycznych, Janusz Kamiński\nSuper panie dyrektorze ZSGiE... brawo Górnicza 😁\nDodano: 14.06.2018 17:57 Przez: ~Lelewela\nDodano: 14.06.2018 13:30 Przez: ~zabawa\nPolska biało czerwoni !!! Naprzód Polsko !!!\nDodano: 14.06.2018 14:44 Przez: ~Koniniak\nDodano: 14.06.2018 14:10 Przez: ~piotr\nDzisiaj wojna zastępcza z Bliskiego Wschodu wprost do Moskwy. Godzina 17.00 mecz: Ropa kontra Gaz.\nDodano: 14.06.2018 13:58 Przez: ~lo\nPolska to może sobie Litwę pokonać. Z Senegalem będzie trudniej. Zgrzewkę piwa radzę przygotować.\nDodano: 14.06.2018 14:46 Przez: ~Qń\nOj tam dana dana\nDodano: 14.06.2018 19:42 Przez: ~Litwin\nBrawo Biało-Czerwoni !!!\nDodano: 14.06.2018 16:19 Przez: ~kibic\nJestem patriotą, ale twardo stąpam po ziemi i przewiduję wynik 3: 1 dla Senegalu, z Murzynami nie ma żartów, to twardziele będą faulować.\nDodano: 14.06.2018 17:12 Przez: ~K-n\nNa pole się wygna\nDodano: 14.06.2018 19:42 Przez: ~Pn\nMarta nic się nie zmieniasz pilka to to co lubisz pamiętam jak gralaś w Medyku może wrócisz ?\nDodano: 14.06.2018 17:20 Przez: ~fan pilki nożnej.\nMarta nic się nie zmieniasz robisz to co lubisz może wrócisz do Medyka ?\nDodano: 14.06.2018 17:21 Przez: ~fan pilki nożnej.


Dainese Blackjack Gloves kup i oferty, Motardinn\nOpis produktu Dainese Blackjack Gloves\nRękawice o eleganckim, klasycznym też chełpić świeży i modny rocznika wygląd.\nBlackjack rękawice jest dostępny również w wersji damski, a szczególnie nadają się do ciepłej, przyjemnej jazdy na wiosnę i lato.\nElastyczne wstawki i możliwości regulacji nadgarstka gwarantuje optymalną wygodą.\n- Skóra wzmocnienie dłoni\n- Perforacja na wewnętrznej stronie palca\n- Miękkie wkładki na kostkach i grzbiecie dłoni\nJuż teraz możesz kupować w komfortowych warunkach w domu, online w sklepie motocykle-wyposazenie. Kupuj Dainese Blackjack Gloves z gwarancją najniższej ceny. Nie czekaj dłużej i zobacz inne powiązane motocykle-wyposazenie produkty z kategorii Ochrona ciała , które dopełnią twoje zamówienie. motardinn oferuje także profesjonalną obsługę dostawy.\nCechy Dainese Blackjack Gloves\nOtrzymałem rozkaz, top rzeczy! przytulić


Wisła, Encyklopedia PWN: źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy\nnajdłuższa rzeka w Polsce i druga pod względem wielkości dorzecza (po Newie) w zlewisku Morza Bałtyckiego;\nPołożenie w państwie: Polska\nUjście: uchodzi do akwenu: Bałtyckie, Morze\nDługość: 1 048 km (od źródeł Czarnej Wisełki, 1045 od źródeł Białej Wisełki)\nPowierzchnia dorzecza: 194,4 tys. km2 (w Polsce 168699, bez delty)\nPrzepływ średni: 1 080 m3/s (1951-90 przy ujściu; 449 w środk. biegu (Zawichost); 1090 - w dolnym (Tczew))\nGłówne rzeki zasilające: Pszczynka, Gostynia, Przemsza, Prądnik, Dłubnia, Szreniawa, Nidzica, Nida, Czarna, Koprzywianka, Opatówka, Kamienna, Iłżanka, Radomka, Pilica, Jeziorka, Bzura, Skrwa (Południowa), Zgłowiączka, Brda, Wda, Wierzyca, Motława, Iłownica, Soła, Skawa, Raba, Uszwica, Dunajec, Breń, Wisłoka, Łęg, San, Sanna, Wyżnica, Chodelka, Kurówka, Wieprz, Okrzejka, Wilga, Świder, Narew, Skrwa (Północna), Drwęca, Osa\nGłówne miejscowości: Wisła, Ustroń, Skoczów, Strumień, Oświęcim, Kraków, Niepołomice, Baranów Sandomierski, Tarnobrzeg, Sandomierz, Zawichost, Kazimierz Dolny, Puławy, Dęblin, Czersk, Góra Kalwaria, Warszawa, Zakroczym, Wyszogród, Płock, Dobrzyń nad Wisłą, Włocławek, Nieszawa, Ciechocinek, Toruń, Solec Kujawski, Bydgoszcz, Chełmno, Świecie, Grudziądz, Nowe, Kwidzyn, Gniew, Tczew, Gdańsk\nBierze początek na stokach Baraniej Góry (Beskid Śląski); za źródłowy potok przyjmuje się Czarną Wisełkę, wypływającą na wysokości 1107 m; drugim potokiem źródłowym jest Biała Wisełka. Poniżej połączenia się potoków źródłowych, w granicach miasta Wisła (w Czarnem), zapora i zbiornik retencyjny. Pod Ustroniem Wisła wypływa z gór i usypuje wielki stożek napływowy, następnie (k. Strumienia) zmienia kierunek z północnego na wschodni i zasila duży zbiornik retencyjny (Jezioro Goczałkowickie). W Kotlinie Oświęcimskiej przyjmuje 3 większe dopływy: Sołę i Skawę z Karpat oraz Przemszę z Wyżyny Śląskiej. W okolicy Krakowa Wisła jest częściowo skanalizowana przez wybudowane tu stopnie wodne: Łączany (wraz z Kanałem Łączańskim), Dąbie, Przewóz, Kościuszko, Dwory i Smolice. Poniżej Krakowa Wisła skręca na północny wschód i płynie przez Kotlinę Sandomierską, przyjmując kolejne dopływy karpackie: Rabę, Dunajec, Wisłokę i San, a z Wyżyny Małopolskiej — Szreniawę, Nidę, Czarną, Koprzywiankę i Opatówkę. Między Zawichostem a Puławami rzeka płynie doliną o stromych zboczach i płaskim dnie, tworząc przełom między Wyżyną Kielecką a Wyżyną Lubelską. Na tym odcinku uchodzą dopływy: Kamienna, Iłżanka (lewy), Wyżnica i Chodelka (prawe). Wpływając na Niziny Środkowopolskie Wisła przyjmuje z prawej strony większy dopływ — Wieprz; następnymi dopływami są: Wilga i Świder (prawe) oraz Radomka i największy lewy dopływ — Pilica. W okolicy Warszawy zbiega się ku Wiśle koncentrycznie kilka rzek: z lewej strony Bzura, z prawej — Narew z Bugiem i Wkrą. Od ujścia Narwi rzeka płynie pradoliną w kierunku zachodnim, następnie północno-zachodnim i osiąga kotliny Płocką i Toruńską; na tym odcinku przyjmuje Skrwę i Drwęcę (prawy); powyżej Włocławka została wybudowana zapora i zbiornik retencyjny (Jezioro Włocławskie). Pod Bydgoszczą Wisła zmienia kierunek na północno-wschodni i wkracza w przełom przez Pojezierze Wschodniopomorskie. Tutaj przyjmuje dopływy: Brdę, Wdę i Wierzycę (lewy) oraz Osę i Liwę, uchodzącą do Nogatu (prawy). Poniżej Gniewa zaczyna się delta Wisły (Żuławy Wiślane), którą utworzyły 2 główne ramiona: Leniwka (zachodnie) i Nogat (wschodnie). Leniwka uchodziła niegdyś do Morza Bałtyckiego pod Gdańskiem, Nogat zaś do Zalewu Wiślanego pod Elblągiem. W wyniku prac regulacyjnych pod koniec XIX w. zamknięto boczne odgałęzienie śluzami, zaś wody Wisły skierowano (1895) wprost do Morza Bałtyckiego sztucznym przekopem pod Świbnem. Wisła jest rzeką dość ubogą w wodę; średni przepływ w środkowym biegu 449 m3/s (Zawichost), w dolnym — 1090 m3/s (Tczew); maksymalna rozpiętość wahań stanów wody do 10 m. Często występują w niej głębokie i długotrwałe niżówki jesienne; niski stan wód Wisły utrudnia lub często uniemożliwia żeglugę. Powszechnym zjawiskiem są wezbrania wód, prowadzące niejednokrotnie do wystąpienia powodzi w dolinie Wisły. Powodzie w górnym biegu pojawiają się najczęściej w lipcu (wynik ulewnych deszczów w górach), w środkowym i dolnym — w marcu (spowodowane głównie spływem wód roztopowych w niżowej części dorzecza). Zjawiska lodowe występują na Wiśle już w 3. dekadzie listopada, najwcześniej na odcinku między ujściem Narwi i Drwęcy, najpóźniej w górnym biegu; powyżej Warszawy, w okolicach Góry Kalwarii częste zatory śryżowe; pokrywa lodowa pojawia się zwykle w 2. połowie stycznia, a zanika pod koniec lutego; proces uwalniania od lodu postępuje z południowego zachodu na północny wschód, co powoduje zatory lodowe i związane z nimi powodzie w dolnym biegu rzeki. Corocznie Wisła odprowadza do Zatoki Gdańskiej ok. 2,2 mln m3 rumowiska rzecznego, w czasie powodzi kilkakrotnie więcej. Wisła jest bardzo zanieczyszczona; pod kontrolą znajduje się 894 km biegu rzeki, w tym 93% stanowią wody nadmiernie zanieczyszczone, a 7% (odcinek między ujściem Radomki i Świdra) wody III klasy czystości; dziennie kopalnie węgla kamiennego odprowadzają do górnej Wisły zasolone wody kopalniane zawierające ok. 5 tys. t soli; zwiększa się zanieczyszczenie bakteryjne, np. z lewobrzeżnej Warszawy trafia do Wisły systemem kanalizacji 200 mln m3 ścieków rocznie. W celu zabezpieczenia doliny Wisły przed powodziami, na jej górskich dopływach (Sole, Dunajcu, Sanie) wybudowano zbiorniki retencyjne, a dalsza ich budowa jest przewidziana w planie perspektywicznym. Planuje się także kanalizację dalszych odcinków Wisły w górnym biegu — kaskada górnej Wisły (głównie w okolicy Krakowa, częściowo już w realizacji), jak i w dolnym — kaskada dolnej Wisły, w ramach której ma powstać 7 stopni wodnych w: Wyszogrodzie, Płocku, Ciechocinku, Solcu Kujawskim, Chełmnie, Opalenicy i Tczewie; w środkowym biegu Wisły prowadzi się prace regulacyjne. Kompleksowej regulacji Wisły przeciwstawiają się ekolodzy, twierdząc, że realizacja planów hydrotechnicznych zniszczy unikatowe w skali Europy walory przyrodnicze rzeki.\nWisła w Kazimierzu Dolnym fot. B. Lemisiewicz/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN\nWisła, przystań promowa w Nieszawie fot. A. Szymański/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN\nMierzeja Wiślana, zdjęcie lotnicze fot. L. Zielaskowski/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN\nKraków, Zamek Królewski na Wawelu fot. D. Raczko/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN\nWisła, wyspa na rzece, okolice Maciejowicfot. P. Fabijański/Archiwum Ilustracji WN PWN SA © Wydawnictwo Naukowe PWN\nPolska. Największe rzeki\nTarnobrzeski Okręg Siarkowy\nPolska. Warunki naturalne. Położenie geograficzne\nKraków, Zamek Królewski na Wawelu


Lubelskie: terminy z wyszukiwarki NFZ oderwane od rzeczywistości? - Finanse i zarządzanie\nLubelskie: terminy z wyszukiwarki NFZ oderwane od rzeczywistości?\nAutor: Dziennik Wschodni/Rynek Zdrowia 04 listopada 2014 16:12\nWedług internetowej wyszukiwarki NFZ na zabiegi fizjoterapii w jednym z lubelskich ośrodków trzeba czekać tylko 6 dni. W rzeczywistości - 4 miesiące.\nJak podaje Dziennik Wschodni, Ogólnopolski Informator o Czasie Oczekiwania na Świadczenia Medyczne, bo tak brzmi oficjalna nazwa wyszukiwarki NFZ, powstał z myślą o pacjentach. Chodziło o to, żeby chory mógł sprawdzić, gdzie na konkretny zabieg.\nWedług pacjentów i przedstawicieli szpitali terminy na wizyty i zabiegi nie zgadzają się z tymi z wyszukiwarki Funduszu.\nRzecznik Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ wyjaśnia, że świadczeniodawcy są zobowiązani do przekazywania co miesiąc informacji o prowadzonych listach osób oczekujących na udzielanie świadczeń. Chodzi m.in. o średni rzeczywisty czas oczekiwania na świadczenie według stanu na określony miesiąc.\nOd przyszłego roku Fundusz będzie dodatkowo otrzymywał od świadczeniodawców informację o pierwszym wolnym terminie udzielenia świadczenia, która będzie publikowana w informatorze.


guma karobowa - wszystko na temat guma karobowa w serwisie Milion Kobiet\nArtykuły dla frazy : guma karobowa (1)\nPrezentacja zawartości portalu dla wyrażenia guma karobowa. Przygotowany przez nas system wyszukiwania artykułów dla danego słowa kluczowego (w tym przypadku guma karobowa) daje możliwość bardzo szybkiego uzyskania satysfakcjonującej informacji dotyczącej tego, ile artykułów związanych z zapytaniem guma karobowa posiadamy w swoim serwisie. W tej chwili dla zapytania guma karobowa jesteśmy w stanie zaprezentować Ci guma karobowa materiałów. Najstarszy z artykułów na ten temat jest z Poniedziałek 30.07.2012 najnowszy z kolei został przez nas opublikowany Poniedziałek 30.07.2012. Nasz portal daje Ci możliwość śledzenia nowych treści (pojawiających się dla interesującego Cię zapytania guma karobowa ) przez kanał RSS. Dzięki nam na bieżąco będziesz informowany o zmianach, nowych treściach dotyczących tematu guma karobowa.