a ja kocham czekoladę: żeby tytuł nie był pusty\nżeby tytuł nie był pusty\nTak więc zachowam wiele rzeczy dla siebie a kilkoma się z Wami podzielę.\n"W czasie deszczu dzieci się nudzą"\n......a Czesterki lepią\n......no dobra jeden Czester lepi\nW wolnych chwilach robię sobie takie gówinka......\not i taki pierścionek też uliniłam :P\nNie mam weny na gotowanie.... a żreć coś trzeba. Toteż czasem opychamy się "śmieciami" z knajpek.\nBary chińskie kontra tureckie. Czy ktoś jeszcze zauważył drastyczne różnice w sposobie bycia i kulturze powyższych? Według mnie są one uderzające. Na początek podobieństwa. I jedne i drugie zorganizowane są po najniższych kosztach. A teraz różnice. W tureckich wnętrza są z reguły czyste, ciepłe i przyjemne, w chińskich (wietnamskich?) obskurne i brudne. Panowie od kebabów z reguły są przyjaźnie nastawieni, zagadują, ogólnie rzecz ujmując mili są. U wietnamców zaś dominuje mało mównictwo łamane na nic po polsku mównictwo. Kurcze, jak niewiele wystarczy żeby umilić posiłek klientowi. Wystarczy zagadać, nieudolnie powtórzyć słowa po polsku i już jest zabawnie i przyjemnie.\nAutor: czesterek o 21:51\nΜαγδαλενα 7 maja 2012 21:54\noo artystka! :)\namolko1 7 maja 2012 22:14\nTeż jestem za wyższością kebabów nad chińszczyzną:)\nanaw 7 maja 2012 22:19\nale super rzeczy ulepiłaś!!! sprzedajesz??? bo bardzo mi się podoba ta malina i banan :))\nalpuhara1 7 maja 2012 22:30\nAle śliczne te Twoje "gówienka" ! Zdolna jesteś.\nJa podróż też zniosłam bardzo dobrze, trochę senna byłam po przylocie do Barcelony, ale Tosia dała nam pospać na szczęście;)\nMamaMa. 7 maja 2012 22:43\neee gówienka są boskie!!!! i wyjątkowe jak Ty !!! czekałam na twoje pytanie :)\nfionka 8 maja 2012 00:07\no, malutkie cudeńka ulepiłaś!!\na z czego to to jest uczynione?? bardzo mi się podobają. masz talent.\newka&ewka 8 maja 2012 05:38\nPiekne te ulepione cudenka!!! Masz talent! Nabłyszczasz je lakierem do paznokci????\nTakie jedzienie sporadycznie, czesciej sama robire, i w mojej domowej kanjpce jest zdecydowanie po mojemu :D\nCarpeDiem 8 maja 2012 07:29\nModelina? Ja ostatnio świnkę uczyniłam :P a młody doczepił jej plecak/ siodło zależy jak mu się nazwie. Bo przecież świnka musi mieć siodło :D\nCzesterek 8 maja 2012 09:42\ntak modelina :) no oczywiście że świnia musi mieć siodło :) moja Ami lepi robaki, mrówki, gąsienice i jej ulubiony motyw czyli biedronki :D\nmonikacojg 8 maja 2012 08:26\no jaa! serio Ci sie nudzi, chyba dzieci masz za mało ;p\na tak poważnie, pomijając fakt, że zajebiste to robisz, to gratuluje dzieci, które pozwalają mamie miec czas dla siebie:) Albo przyznaj się, że to nie Ty ulepiłaś, tylko Ami? ;>\nBeti444 8 maja 2012 08:46\nNiestety, ja jestem z reguły zbyt gadatliwa, by swe "mądrości" zostawiać dla siebie;)\nKochana, robisz takie cuda, że szczerze musiałabym Ci życzyć dużo deszczu i dużo nudy;) Ja miałabym problem z "ulepieniem" kształtnej kulki:) No ale jak się ma taką zdolną mamę, to wiadomo, że i córka zdolna bestia;)\naggie171 8 maja 2012 09:32\no jaaa, z czego Ty to robisz? cudne!\nhehe, ja mam niestety tak jak Beti ... no a potem wychodzą przez to problemy z teściową, eh.\nmonikacojg 8 maja 2012 09:58\nwłaśnie, ja u Ciebie podczytałam o tej plastelinie, kupiłam Wojtkowi i... on urywa kawałki od wielkiej kulki i przykleja je chaotycznie gdzie popadnie;) a ja lepię ludziki, ale one nie są godne pokazania, nawet Plastuś nie wygląda jak Plastuś, tylko ślimaki mi wychodzą jako-tako;)\naggie171 8 maja 2012 10:05\nno właśnie, ja co do teściowej to też nigdy nie milczałam ... a teraz się muszę gryźć w język, żeby czegoś za dużo nie powiedzieć, bo się obrazi! wiesz o co mi chodzi ... eh.\npaaula 8 maja 2012 10:36\nCiotka, no rozkręcasz się z tymi gówienkami! Piękne!\nju 8 maja 2012 12:00\nAm i wcina z wami tureckie/wietnamskie jedzenie...?ja bym wolala polskie nalesniki,kopytka,pierogi i surówki,no ale raz na pół roku też chce mi się czegoś innego\ncudne rzeczy,z czego to lepisz?przepiękne!!robisz je tylko dla siebie?\nju 8 maja 2012 15:23\nja ma z głowy gotowanie Teresce,bo je w przedszkolu, a dlaczego Ami osobno gotujesz?Ona nie je tego,co wy?\nnapisz mi cos o tych Twoich cudeńkach! chciałabym kilka!\nfionka 9 maja 2012 12:00\na sprzedajesz te swoje wytwory???\nmyślę że powinnaś, ja bym chętnie po takim sklepiku pobuszowała, wirtualnie i coś kupiła dla córki.\nBułeczka 14 maja 2012 18:31\nAle super ta twoja twórczość... Bardzo mi się podoba!!!\no fotografi troszku


Usuwanie Lakieru | Foster Chemia Polska\nZdejmowanie lakieru jest bardzo ważne, ponieważ nawet do 10% braków w produkcji powstaje właśnie w czasie procesu lakierowania. W sytuacji, gdy warstwa lakieru jest nałożona źle, pojawia się pytanie, czy złomować cały detal, czy usunąć lakier i następnie polakierować jeszcze raz. Ponieważ często malowane są elementy bardzo wysokiej jakości, warto zdjąć lakier i polakierować ponownie. Oczywiście świadcząc usługę, nie można sobie pozwolić na luksus zezłomowania źle polakierowanego detalu, trzeba go odlakierować i polakierować ponownie.\nOferujemy produkty do usuwania lakieru z metali, plastiku, drewna i innych powierzchni. Proces usuwania lakieru polega na reakcji chemicznej między lakierem a środkiem do chemicznego usuwania lakieru. Wieloletnie doświadczenie w tym obszarze pomaga nam dobierać właściwe rozwiązania w każdej sytuacji.\nChemiczne usuwanie lakieru może być przeprowadzone różnymi metodami takimi jak usuwanie lakieru w kąpieli, z wykorzystaniem natrysku oraz ultradźwięków. Oferujemy produkty pieniące się dla usuwania lakieru w kąpieli, w tym również z ultradźwiękami, oraz niepieniące się specjalnie przystosowane do natrysku.\nDo powierzchni takich jak aluminium, cynk, stal ocynkowana, metale nieżelazne należy używać środków do usuwania lakierów opartych na wysokowrzących rozpuszczalnikach wolnych od szkodliwych związków chloroorganicznych takich jak chlorek metylenu. Elementy stalowe natomiast można bezpiecznie odlakierowywać przy użyciu roztworów silnie zasadowych. Ważne jest również usuwanie lakieru z detali wykonanych z plastiku takich jak zderzaki wykonane z PP-EPDM lub lusterka samochodowe z ABS.\nUsuwanie lakieru z drewnianych okiennic lub futryn wymaga bardzo delikatnego środka. Proces usuwania lakieru z elementów drewnianych przeważnie wykonuje się poprzez natrysk środka do usuwania lakieru, aby czas reakcji był jak najkrótszy. Poza tym, w takim wypadku bardzo ważna jest obróbka końcowa przy użyciu środka neutralizującego.


Flea 1.5 - milanos.pl\nDostań się do zaznaczonego prostokątu. Omijaj przeszkody, i zbieraj żółte kulki.\nDodano: 10 lata temu , wyświetleń 10753\nGość - ALEKI\nuf pobiłem 4640\nmistrzu nice boy 25 level ale - 2550 score\nNaprawdę jest 25 leveli 3500\nGość - lolo\n-3569 xD Nice Job!\nGość - Datrina\nGość - bialy\nGość - lolek\nGość - koks\najj mam -1790 i jest 25 leveli ostatni prze trudny ale zrobilem za jakims 222 podejsciem ;d 25 jest!\nGość - Hubert\nfajna gierka bylem w 80 lv\nGość - lloll\n25 lvli potwierdzam:]\nnarazie mam rowno 4000 i jestem na 22 lvl ciekawe jak dalej pojdzie\nGość - Datsson\neee w miare proste tylko 25 lev trudniejszy 4860\nGość - Sanera\nGrałem tylko dla przejścia, bez zbędnego zbierania punkcików, 25 lvl 1400 ;P\nta gram ma 25 poziomow nie 50 debile ja mialem -3470 hehe\nGość - jAMRo\ntaa wezcie cicho badzcie bo zal nikt z was nie przeszedl tej gry jeden mowi ze jest 25 poziomow a inny 50 aa ja doszedlem do 983 levela !\nGość - kamyk\nto jest do niczego nieda sie przejsc 25poiomu do niczego to gu...\nGość - danielek\nkto mnie pobije 5293\nGość - nieznane\n50 poziomów????!!!!ja ją przeszedłemprzeszłam i ma 25 poziomów!!!!!!!!!!!!\n4690 proste ;]\nGość - kawasaki zx 6 rr\nhaha jaki fart 13000 !!!\nGość - MISTRZUBNIO\nprzeszłm cała ona naprawde ma 50 poziomó i mialem 219800\nGość - SDdS\nKTo Mnie PO Bije -2132\nGość - pomocy\npomocy pomozcie mi jak przejsc 1 lv ? prosze pomocy !!\n12900 ja pobilem was wszystkich przeszedlem cala ma ona 50 poziomow\nGość - ERYK\n24 nie moge pomocy\nGość - ginek\nczy ktos madry moze wytlumaczyc mi o co chodzi w tej grze?\nGość - Szatan\n25 lvl dalej nie umiem\n37 Jeleń i jego kolega\n37 Pędzący szaleniec chciał wcisn ...\n35 Przypomnijmy jak antyfaszysta ...\n35 Gość naprawdę fachowo docina p ...\n32 Długo nie nacieszył udanym tri ...\n30 Jak wygląda Black Friday w Bra ...\n30 Pościg roku 2019. Policjanci s ...\n1 Sand Flea - Piaskowa pchła


Tom Ford Vert des Bois - Nez de Luxe\nPrzedwczoraj rozpocząłem testy najnowszej serii zapachów marki Tom Ford. Dzisiaj zatem słów kilka o Vert des Bois\nZapach o tyle jest ciekawy, że zawiera niespotykaną nigdzie indziej nutę pąków topoli, chociaż producent akcentuje również fakt nowatorskiego podejścia do akordu zielonego. I w tym miejscu punkt dla firmy, ponieważ Vert des Bois naprawdę prezentuje zieleń uchwyconą w interesujący sposób. Bardzo długo myślałem, do czego jest ten akord podobny i przez głowę przewinąłem mnóstwo perfum z drzewną zielenią, i prawie doprowadziło mnie to do łez, bo wiedziałem, że już kiedyś taki splot nut wąchałem. Problem polega na tym, że perfumy te nie reprezentują wprost żadnej ze znanych zieleni: nie są ani figowe, ani wetiwerowe, daleko im do żywic iglastych, ziół czy akordów soków roślinnych. W końcu jednak udało mi się wykryć coś, do czego mógłby je porównać. W tym miejscu wypada przytoczyć zieleń, jaką zabawił się Diptyque w swoich dwóch, dawnych kompozycjach: Virgilio i Eau de Lierre. I chociaż Vert des Bois otoczony jest nutami cięższymi, to sama zieleń jest bardzo bliska tej dyptykowej – zimna, nieco poszarzała, męską i nieprzyjazna, inna od wszystkich, a jednocześnie czerpiąca po trochu z każdej…\nOficjalne zdjęcie promujące perfumy Tom Ford Vert des Bois\nOczywiście oprócz akordu zielonego Tom Ford zapewnia sporo innych doznań, ponieważ zgodnie z nazwą przede wszystkim czuć tu nuty drzewne. W tym aspekcie jednak oryginalność kompozycji jest znacznie mniejsza, bo wpada w obszary znane z Rouge Bunny Rouge Silvan i prezentuje je w dość zachowawczy sposób. Mamy zatem sporo akcentów kadzidlanych, zwłaszcza na początku, i przez pierwsze kilkadziesiąt minut można nawet powiedzieć, że Vert des Bois jest bardziej żywiczny od Vert d’Encens. Taki paradoks.\nOgólnie jednak zapach nie zostawia jakiegoś oszałamiającego wrażenia, bo w porównaniu do zielonych kadzideł wypada bardziej zachowawczo, a sama baza wyraźnie wchodzi w zakurzone i tanie obszary zapachowej mapy. Natomiast nie wolno zapominać o samej nucie zielonej, która jest siłą Vert des Bois i „robi” mu dobrą ocenę.\nTom Ford Vert des Bois w pojemności 250 mL\nOpinia końcowa o Tom Ford Vert des Bois\nPerfumy choć teoretycznie uniseksowe są wyraźnie skierowane ku mężczyznom. Mimo swojej ciekawie ukutej nuty zielonej nie są jednak objawieniem lub czymś co przewraca do góry perfumeryjne uniwersum.\nNuty: liście drzewa oliwnego, mastyks, anyż, śliwka, jaśmin, labdanum, dąb, drewno pieprzowe\nTagi: 7/10, Anyż, Dąb, Labdanum, Mastyks, Opinie, Perfumy, Perfumy niszowe, Recenzje, Tom Ford, Topola\nKurz w bazie + trwałość 4 – 5h w przypadku produktów w takiej cenie? Chyba jednak plama…\nOpinie co do trwałości i samego zapachu są różne. Warto samemu przetestować i wyrobić własne zdanie…


» Restauracje, hotele\nJeśli uwielbiasz takie danie jak pizza w restauracji, jednak nie znosisz długich kolejek w lokalu, bo to denerwujące i wobec tego wolisz zjeść u siebie w domu to na pewno od razu wejdź na prezentowaną witrynę www. Tutaj znajdziesz oferty wszelkich wartych zainteresowania pizzerii w Polsce, a zatem r\nPonowną cechą płotki PCV jest solidność na wyznaczniki aury. sztachety z plastiku nie topią się ani nie wykrzywiają się podczas skwarów, oraz nie trzaskają na mrozie. Do tego białe płot z plastyku nie bledną od promieni słonecznych. balustrady plastykowe są bardzo solidne tym samym nie uszkadzają si\n» sztachety Winylowe. z tego powodu należy szukać balustrady PVC.\nPierwszym z powodów mody płotki PCV jest paleta przystępnych wzorców. sztachety PCV te sprzedawane są w kilkudziesięciu typach i kilkunastu pigmentach. Format sztachety z tworzywa sztucznego można dostosować odrębnie, przez wzglądna co płot plastykowe są fenomenalne.\nPotrzebujesz wizytówek, a może reklamy na samochodzie, lub ulotek? Jeśli tak, to zapraszamy do naszej drukarni - www.oldruk.pl.


Unikanie podwójnego opodatkowania przez odliczenie lub...\nUnikanie podwójnego opodatkowania przez odliczenie lub wyłączenie\nW praktyce traktatowej państwa członkowskie Unii Europejskiej w celu unikania podwójnego opodatkowania stosują zwykle jedną z metod zalecanych przez Umowę Modelową Organizacji do spraw Współpracy Gospodarczej i Rozwoju: metodę kredytu (zaliczenia) lub metodę wyłączenia. Metoda kredytu podatkowego, zwana też metodą odliczenia bądź zaliczenia, przejawia się w tym, że podatek zapłacony w państwie źródła jest odliczany od podatku należnego w państwie rezydencji, naliczonego od wszelkich dochodów. Relacje pomiędzy prawem unijnym a metodami unikania podwójnego opodatkowania analizuje dr Paweł Selera, dyrektor wrocławskiego biura firmy MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy spółka doradztwa podatkowego sp. z o.o.\nPrawo państw członkowskich do alokowania względem siebie elementów władztwa podatkowego jest postrzegane w orzecznictwie TS jako element suwerenności podatkowej. Jednocześnie jednak TS podkreśla, że wykonywanie władztwa podatkowego podlega kontroli pod kątem jego zgodności z prawem unijnym (swobodami traktatowymi). Zakres i sposób stosowania poszczególnych metod unikania podwójnego opodatkowania należałoby zaliczyć do wykonywania władztwa podatkowego, podlegającego kontroli ze strony prawa UE. Wydaje się, że lepiej do zgodności z prawem unijnym nawiązuje metoda wyłączenia, rekomendowana także na potrzeby konstrukcji wspólnej skonsolidowanej podstawy opodatkowania (ang. Common Consolidated Corporate Tax Base - CCC TB). Należy dodać, że jest to metoda prostsza, a jej stosowanie wydaje się prowadzić do pełniejszej realizacji prawa unijnego aniżeli stosowanie metody kredytu.\nNiezależnie od powyższego należy zauważyć, że stosowanie przez państwa unijne (w tym Polskę) różnych metod unikania podwójnego opodatkowania, w zależności od partnera traktatowego, może prowadzić do dyskryminacji przedsiębiorców unijnych/obywateli Unii. W takim przypadku źródłem odmiennego traktowania są postanowienia poszczególnych konwencji podatkowych. Zdaniem TS, takie odmienne traktowanie rezydentów z różnych państw unijnych (dyskryminacja horyzontalna), na podstawie postanowienia poszczególnych umów podatkowych, nie jest jednak niezgodne z prawem UE (w tym sensie, zdaniem TS, prawo unijne nie wymaga stosowania klauzul najwyższego uprzywilejowania). Moim zdaniem, powyższy pogląd, stojący na straży bilateralności i integralności konwencji podatkowych, nie jest trafny. W ramach UE wydaje się pożądane stosowanie jednej metody unikania podwójnego opodatkowania (metody wyłączenia), co pozwoliłoby uniknąć dyskryminacji mającej źródło w zróżnicowanych postanowieniach poszczególnych umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.\nAbstrahując od powyższego, należy wskazać także na pewną niepokojącą tendencję w UE w postrzeganiu zagadnienia podwójnego opodatkowania. Traktat z Lizbony uchylił art. 293 TWE, który przewidywał, że państwa członkowskie mogą "w miarę potrzeby" podejmować między sobą rokowania, które zapewnią ich obywatelom m.in. eliminację podwójnego opodatkowania wewnątrz Wspólnoty. W konsekwencji obecnie ani w TFUE, ani w TUE nie ma przepisu będącego odpowiednikiem uchylonego art. 293 TWE. Wydaje się, że jest to "krok wstecz", zwłaszcza w kontekście ambitnych celów Traktatu z Lizbony. Jednocześnie trudno zrozumieć motywy projektodawców Traktatu z Lizbony w tym zakresie. Pomimo, że art. 293 TWE nie wywierał skutku bezpośredniego, był niewątpliwie ważną deklaracją zakładającą dążenie państw UE (dążenie UE) do wyeliminowania w ramach Unii podwójnego opodatkowania zarówno w sensie prawnym, jak i ekonomicznym. W efekcie, brakuje obecnie w TFUE i TUE normy explicite, przewidującej możliwość zawarcia pomiędzy państwami UE umów/umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.\nCały artykuł opublikowany został w "Europejskim Przeglądzie Prawa" - numer 12 z 2010 r.


Uwaga! Nad Polskę nadciągają MEGA upały - SE.pl\nUwaga! Nad Polskę nadciągają MEGA upały\n03.08.2016, godz. 10:09\nPOGODA. Środa słoneczna w WYBRANYCH częściach kraju\nTVN Meteo/x-news Chcieliście prawdziwych upalnych wakacji? Proszę bardzo! W naszym kierunku zmierza gorące powietrze znad Afryki i Morza Śródziemnego. Już od czwartku słupki termometrów przekroczą 30 stopni, a w piątek będzie jeszcze cieplej. Nie popadajmy jednak w zachwyt - zwykle takim temperaturom towarzyszą przelotne burze i tak też będzie teraz. Stałe wyposażenie na resztę tego tygodnia to okulary przeciwsłoneczne, ale też parasol!\nChociaż w te wakacje było już kilka upalnych dni, to takich jest zawsze za mało. Nic się nie martwcie, bo już od jutra znów poczujemy prawdziwie afrykańskie upały! Jednak oprócz temperatury powyżej 30 stopni w piątek na terenie całego kraju, zawitają także burze i intensywne opady deszczu z gradem. Zbliżające się dni zapowiadają więc upalnie, ale powietrze będzie bardzo wilgotne. Przy takich warunkach meteorologicznych polecamy zachować ostrożność i pamiętać o nawadnianiu. Taki klimat w Polsce utrzyma się tylko przez dwa dni - na weekend znów zrobi się chłodniej, chociaż nadal ciepło. Temperatura utrzyma się w granicach 21 stopni w Gdańsku i Katowicach, 23 w Kielcach i Bydgoszczy, a najwięcej termometry wskażą w centralnej części Polski - w Warszawie i Łodzi 25 stopni.\nZobacz też: Wielki gest Marcina Gortata! Przelał 125 tysięcy na leczenie chorego chłopca\ntagi: pogoda pogoda łódź POGODA WARSZAWA wakacje autor: dst\nPogoda na środę: Gwałtowne OCHŁODZENIE Pogoda na czwartek: Ciepło, ale burzowo


Otyłość u dzieci i młodzieży. PORADNIK DLA RODZICÓW - PDF\nDownload "Otyłość u dzieci i młodzieży. PORADNIK DLA RODZICÓW"\n1 Otyłość u dzieci i młodzieży. PORADNIK DLA RODZICÓW\n2 Otyłość u dzieci i młodzieży. Poradnik dla rodziców dzieci w wieku od 4 do 18 lat Dr n. med. Alicja Karney Dr hab. n. med. Anna Oblacińska Dr n. reh. Lesław Kluba Mgr Dorota Świątkowska\n3 Wstęp ISBN: Projekt i opracowanie graficzne: dobraforma.pl Otyłość należy do chorób cywilizacyjnych, a liczba osób nią dotkniętych z roku na rok wciąż wzrasta. Postęp cywilizacyjny i techniczny sprzyja rozwojowi otyłości: ograniczenie aktywności ruchowej związanej z codziennymi czynnościami oraz łatwy dostęp do wysoko przetworzonej, bogatej w energię żywności prowadzi do zaburzenia równowagi między poborem a wydatkowaniem energii, co objawia się zwiększeniem tkanki tłuszczowej w organizmie. Szczególnie niepokojący jest fakt, że zaburzenie to coraz częściej występuje u najmłodszych członków społeczeństwa dzieci i młodzieży. W Polsce, wśród dzieci w wieku szkolnym, na nadwagę i otyłość cierpi co piąty chłopiec i co siódma dziewczynka. Z tych statystyk widać, że otyłość dzieci i młodzieży staje się wyzwaniem nie tylko dla zdrowia publicznego, ale i samych młodych ludzi i ich rodzin. Wyniki badań prowadzonych w wielu krajach, także w Polsce, pozwalają zrozumieć, że otyłość u dzieci i nastolatków jest problemem całej rodziny. Wielu rodziców otyłych dzieci niepokoi się ich stanem zdrowia i zwraca się po pomoc do specjalistów, licząc na szybkie rozwiązanie problemu. Leczenie otyłości jest jednak trudne, złożone, a także, jeśli ma przynieść wymierne efekty, długotrwałe. Dlatego tak ważne jest zwrócenie uwagi na tak zwane modyfikowalne czynniki ryzyka otyłości, czyli takie, na które mamy wpływ i które możemy eliminować, dokonując wyborów dotyczących stylu życia, w tym zachowań związanych ze zdrowiem. Opracowany przez nas poradnik nie wyczerpuje wszystkich aspektów rozwoju otyłości u dzieci i młodzieży, jej rozpoznania i leczenia. Zdając sobie sprawę z ograniczeń, jakie wyznaczają ramy poradnika, przekazujemy do rąk rodziców zwięzłe kompendium wiedzy o otyłości dziecięcej oraz zasady postępowania, przede wszystkim w odniesieniu do sposobu żywienia i aktywności ruchowej. Liczymy, że informacje w nim zawarte będą pomocne i zainspirują rodziców zarówno do wspierania dzieci w osiągnięciu równowagi zdrowotnej i prawidłowej masy ciała, jak i do aktywnego wsparcia wysiłków lekarzy i dietetyków. Autorzy Redakcja i korekta: paniodpolskiego.pl 5\n4 Informacje ogólne dotyczące nadwagi i otyłości u dzieci i młodzieży 6 7\n5 W jaki sposób powinna być oceniana masa ciała dziecka? Czy otyłość jest chorobą? W ocenie masy ciała u dzieci i młodzieży należy brać pod uwagę specyfikę okresu rozwojowego, a normy rozwojowe muszą uwzględniać wiek dziecka. W okresie wzrastania wysokość i masa ciała nie tylko rosną z wiekiem, ale także w sposób naturalny zmieniają swe wzajemne proporcje. Masa ciała jest silnie powiązana z wysokością. U dzieci i młodzieży dla oceny prawidłowego wzrastania i przybywania na wadze posługujemy się tak zwanymi siatkami centylowymi. Najczęściej stosowanym wskaźnikiem wagowo-wzrostowym jest BMI (ang. Body Mass Index). Otyłość to nie kwestia estetyki, ale przede wszystkim zdrowia. To przewlekłe zaburzenie, spowodowane brakiem równowagi między poborem a wydatkowaniem energii, co objawia się zwiększeniem ilości tkanki tłuszczowej. Nadmierne otłuszczenie organizmu niesie ze sobą zwiększone ryzyko różnych powikłań i staje się palącym problemem zdrowotnym. Czy otyłość jest chorobą dziedziczną? Co to jest wskaźnik BMI i jak się go oblicza? Wskaźnik ten wylicza się według następującego wzoru: BMI = masa ciała w kilogramach (wysokość ciała w metrach) 2 Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), dla osób dorosłych BMI w przypadku nadwagi wynosi 25kg/m 2 a w przypadku otyłości 30kg/m 2. W przypadku dzieci i młodzieży wartość wskaźnika BMI zależy od płci i zmienia się wraz z wiekiem. Kiedy u dziecka rozpoznaje się nadwagę i otyłość? Do oceny stanu odżywienia w wieku rozwojowym (do ukończenia osiemnastego roku życia) stosowane są tabele lub siatki centylowe wartości BMI uwzględniające wiek, osobne dla chłopców i dziewcząt. Zgodnie z obowiązującą definicją WHO: nadwaga to zaburzenie, w którym wartość wskaźnika BMI jest równa lub większa od 85 centyla ( 85c), a mniejsza niż 95 centyla (<95c); otyłość rozpoznajemy, gdy wartość wskaźnika BMI jest równa lub większa od 95 centyla ( 95c). Ocena rozwoju fizycznego dokonywana jest u dzieci i młodzieży podczas każdego badania profilaktycznego (tak zwanego bilansu zdrowia) i odnotowywana w karcie badania profilaktycznego zawartej w dokumentacji medycznej oraz książeczce zdrowia dziecka. Czynniki genetyczne odgrywają pewną rolę w rozwoju otyłości. Dotyczą one regulacji przemiany materii, magazynowania tkanki tłuszczowej i jej rozkładu w organizmie. Choć te wszystkie czynniki, związane z różnymi genami, mogą sprzyjać otyłości, to o jej wystąpieniu decyduje współistnienie z niekorzystnymi czynnikami środowiskowymi. Skłonność genetyczna u danej osoby nie musi więc zawsze prowadzić do rozwoju otyłości, oznacza jedynie, że dana osoba powinna zwracać baczną uwagę na przestrzeganie zdrowego stylu życia, a zwłaszcza racjonalnego odżywiania i odpowiedniej dawki aktywności fizycznej. Jakie czynniki wpływają na rozwój nadwagi i otyłości? Niewątpliwie, postępujący rozwój urbanizacji, przemysłu i postęp techniczny na świecie stwarzają warunki sprzyjające otyłości. Za jedną z przyczyn takiego stanu przyjmuje się powszechne zastępowanie pracy mięśni pracą urządzeń technicznych, co całkowicie zmieniło poziom aktywności fizycznej ludzi. Do zmniejszenia aktywności u dzieci przyczyniają się: zbyt częste, niepotrzebne korzystanie ze środków transportu, ograniczenie spontanicznej aktywności fizycznej, zabawy i gry na siedząco oraz nieograniczony dostęp do telewizora i komputera. Również zmiany związane ze sposobem odżywiania wpływają na rozwój otyłości: łatwy dostęp do przetworzonej, wysokokalorycznej, bogatej w tłuszcze i cukry proste żywności, zwiększanie objętości posiłków ( porcja XL ), a przede wszystkim nieregularność spożywania głównych posiłków, ich opuszczanie i jednocześnie częste podjadanie kalorycznych przekąsek. Rozwojowi otyłości sprzyjają także sytuacje stresowe i problemy emocjonalne, takie jak konflikty w szkole czy w rodzinie. Mogą one prowadzić do emocjonalnego jedzenia, 8 9\n6 czyli tak zwanego zajadania problemów. Gdy dziecko przeżywa trudności, niepowodzenia, czuje się samotne lub zasmucone, jedzenie może spełniać funkcję kompensacyjną i, również za sprawą rodziców, być traktowane jako pocieszenie. Czy istnieje związek między sposobem karmienia dziecka we wczesnym okresie życia a występowaniem nadwagi i otyłości w wieku przedszkolnym i szkolnym? Wyniki wielu badań dostarczają nam dowodów na to, że karmienie piersią odgrywa ważną rolę w zaprogramowaniu nie tylko układu odpornościowego dziecka, ale także jego metabolizmu na całe życie. Rosnąca w ostatnich latach liczba badań oraz ich wyniki pozwalają wnioskować, że wyłączne karmienie piersią przez pierwsze sześć miesięcy życia dziecka odgrywa znaczącą rolę w ochronie przed nadmiernym przyrostem masy ciała i jest uważane za jeden z kluczowych elementów pierwotnej profilaktyki nadwagi i otyłości w wieku rozwojowym. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, aby karmić wyłącznie piersią przez pierwszych sześć miesięcy życia, a następnie, rozszerzając dietę dziecka, kontynuować karmienie przez dwa lata lub dłużej. czterokrotnie większe niż u jego rówieśników o prawidłowej masie ciała. Bardzo często pozostaje on otyłym nastolatkiem. Otyłość w wieku od piętnastu do siedemnastu lat wiąże się z kolei aż z 17,5 razy większym ryzykiem wystąpienia otyłości w życiu dorosłym. Tak więc ponad 30% otyłych przedszkolaków i prawie 80% otyłych nastolatków ma szansę stać się otyłymi dorosłymi. Czy otyli rodzice to także otyłe dzieci? Występuje duże ryzyko otyłości u dzieci, których rodzice są otyli. Z badań wynika, że 70% dzieci, których oboje rodzice są otyli, również jest otyłe. Jeżeli oboje rodzice są szczupli, ryzyko otyłości u dziecka wynosi jedynie 10%. Dzieci są bacznymi obserwatorami. Te zależności są najczęściej związane z nieprawidłowymi wzorcami odżywiania rodziców, którzy przekazują je swoim dzieciom. Zwykle dotyczy to nadmiernego spożycia tłuszczów i cukrów prostych. Dużą role ogrywają także wzorce związane ze spędzaniem wolnego czasu i aktywnością fizyczną w rodzinie. Ponadto, otyli rodzice często nie uważają otyłości swoich dzieci za problem i nie są świadomi tego, że może ona stać się przyczyną wielu dodatkowych problemów zdrowotnych. Czy istnieje jeden gen otyłości? Jak często u dzieci występuje otyłość? Czy w Polsce otyłość u dzieci jest problemem? Ze względu na duże, i wciąż zwiększające się rozpowszechnienie otyłości uznaje się ją za epidemię XXI wieku. W krajach europejskich nadwaga i otyłość występuje u co czwartego dziecka i nastolatka w wieku szkolnym. Według ostatnich badań, w Polsce w 2009 roku stwierdzono ją u 16% dzieci w wieku od sześciu do dziewiętnastu lat (u 19%, chłopców i 14% dziewcząt). Z porównania z wcześniejszymi badaniami wynika, że częstość nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży szkolnej w Polsce zwiększa się o około 2-3% w ciągu dziesięciu lat. Jakie jest ryzyko, że otyły przedszkolak będzie otyłym dorosłym? Nie bez przyczyny mówi się, że otyłe dziecko to otyły dorosły. U otyłego przedszkolaka prawdopodobieństwo zostania otyłym dorosłym jest ponad Nie ma jednego genu, który odpowiada za otyłość. Jest ona wynikiem złożonego procesu. Każdy z nas ma zestaw genów, który bardziej lub mniej predysponuje daną osobę do otyłości lub jej braku. Co jest najczęstszą przyczyną otyłości u dzieci i młodzieży? Otyłość jest wynikiem zaburzonej równowagi pomiędzy ilością spożytej z pokarmami energii a jej zużyciem. Rozwój otyłości jest procesem długotrwałym, w którym rolę odgrywają zarówno predyspozycje genetyczne, jak i czynniki środowiskowe. Istnieje wiele czynników, które jej sprzyjają. Bardzo duże znaczenie w rozwoju otyłości mają zmiany zachodzące w środowisku, zmiany warunków i sposobu życia. W ciągu ostatnich kilku pokoleń zdecydowanie zmienił się sposób odżywiania i zmniejszyła się aktywność fizyczna. Jak już wcześniej wspomniano, bardzo ważnym czynnikiem są również zwyczaje żywieniowe oraz sposób spędzania wolnego czasu w rodzinie. Mówi 10 11\n7 się nawet o dziedziczeniu sposobu jedzenia. Zjawisko to polega to na przekazywaniu w rodzinie zwyczajów, sposobu, ilości i jakości spożywanych pokarmów. Co ciekawe, stwierdzono również, że zarówno otyli dorośli, jak otyłe dzieci znacznie szybciej jedzą i słabiej żują pokarmy w porównaniu z osobami szczupłymi. Jak i dlaczego dziecko tyje? Przyczyną tycia jest dodatni bilans energetyczny, co oznacza większą liczbę kalorii dostarczanych do organizmu niż kalorii wydatkowanych. Na utrzymanie przyrostu wysokości i masy ciała u dziecka ma wpływ równowaga między przyswojonym pokarmem a wydatkiem energii wytworzonej (tak zwany bilans energetyczny). Składnikami bilansu energetycznego są: podaż energii i wydatek energetyczny. Podaż energii (ilość spożytego pokarmu) jest uzależniona od kontroli łaknienia, a miejscem odpowiedzialnym za tę kontrolę jest część mózgu zwana podwzgórzem. Tam znajduje się ośrodek kontroli głodu i sytości, który poprzez połączenie z innymi strukturami mózgu i różnymi przekaźnikami obwodowymi, pozwala dostosować ilości spożywanych pokarmów do zapotrzebowania energetycznego organizmu. Co wpływa na kontrolę łaknienia? Na kontrolę łaknienia wpływają czynniki fizjologiczne oraz psychoemocjonalne i społeczne. Czynniki fizjologiczne, czyli pojawienie się uczucia głodu i ilość spożywanych pokarmów zależą od zapotrzebowania na energię (aktywność fizyczna, wzrastanie) i kaloryczności poprzedniego posiłku. Zwiększona aktywność fizyczna lub niezbyt obfity posiłek wpływają na zwiększenie spożycia pokarmów podczas następnego posiłku. Wśród czynników psychoemocjonalnych i społecznych wpływających na kontrolę łaknienia wymienia się między innymi: stres, niepokój, walory smakowe pokarmu, dostępność pożywienia, sposób przygotowania, wielkość porcji, ale także presję rodziny i otoczenia. Co to jest wydatek energetyczny? Wydatek energetyczny składa się z: energii zużywanej przez organizm w spoczynku, niezbędnej do funkcjonowania narządów, energii potrzebnej do trawienia, wchłaniania pokarmów, metabolizmu i magazynowania składników energetycznych oraz do adaptacji organizmu do życia w zmiennej temperaturze a także z aktywności fizycznej (wartość ta zmienia się zależnie od intensywności i czasu trwania wysiłku oraz warunków, w jakich jest wykonywany). Ponadto u dzieci uwzględnia się również energię potrzebną do wzrastania i dojrzewania organizmu. Zachwianie równowagi któregokolwiek z tych czynników może prowadzić do otyłości. W regulacji bilansu energetycznego organizmu bierze udział rodzaj spożywanego pokarmu, przede wszystkim węglowodany i tłuszcze, pośredni wpływ mają również białka. Pokarmy węglowodanowe (proste i złożone) dostarczane w odpowiedniej ilości zostają w większości zmetabolizowane, tylko niewielka ich ilość jest odkładana w postaci glikogenu w mięśniach i wątrobie, natomiast ich nadwyżka może być zmagazynowana w postaci tłuszczów i pośrednio prowadzić do rozrostu tkanki tłuszczowej. Tłuszcze mogą być odkładane w tkance tłuszczowej bez ograniczeń. Są one magazynowane w postaci trójglicerydów, powodując rozrost komórki tłuszczowej. W sytuacji dużego nagromadzenia się tłuszczów, kiedy komórka tłuszczowa już nie może bardziej powiększyć swojej objętości, powstaje nowa komórka tłuszczowa. Liczba komórek tłuszczowych rośnie proporcjonalnie do ilości nadwyżek tłuszczów. Ważne jest, że liczba powstałych komórek tłuszczowych nie zmniejsza się w czasie, może tylko zmniejszyć się ich objętość. Nadmierna liczba komórek tłuszczowych jest więc nieodwracalna. Dlatego istotne jest wczesne zaobserwowanie, że masa ciała dziecka wzrasta nadmiernie, gdyż podjęte wówczas działania (zmiana diety, zwiększenie aktywności fizycznej) szybko dadzą rezultaty. Jaka rolę w rozwoju otyłości odgrywa styl życia? Racjonalna dieta dziecka jest istotna dla jego organizmu nie tylko z powodu niebezpieczeństwa otyłości i możliwych jej powikłań, ale przede wszystkim jako 12 13\n8 nieodzowny warunek prawidłowego wzrostu i rozwoju organizmu. Codzienna aktywność fizyczna dziecka wpływa korzystnie nie tylko na sylwetkę, ale także na rozwój psychofizyczny dziecka. Oczywiście nie jest łatwo zmienić swój styl życia, gdy zmieniło się niekorzystnie otaczające nas środowisko. Mniej się ruszamy, więcej siedzimy przy komputerach i przed telewizorami. Z badań wynika, że to nie wysokokaloryczna dieta jest największym problemem, ale właśnie siedzący, pozbawiony aktywności tryb życia jest najbardziej niebezpieczny. Czy poprzez zdrowy styl życia można zapewnić dziecku ładną, szczupłą sylwetkę? Tak! Każdy z nas w swoim otoczeniu może znaleźć rodziny, w których rodzice są otyli, a mimo tego dzieci są szczupłe. Ci rodzice zadbali wcześniej o właściwą dietę i aktywność fizyczną u swoich dzieci. Każdy z nas spotyka również osoby otyłe, które dzięki swojej dużej determinacji zmieniły dotychczasowy styl życia i obniżyły swoją masę ciała. W walce z otyłością dziecka pomoc rodziców jest jednak nieodzownym warunkiem. W jakim wieku dziecko jest najbardziej narażone na otyłość? Według wielu badań czas dzieciństwa i dojrzewania są okresami krytycznymi w rozwoju otyłości. Otyłość, nawet znaczna, występująca we wczesnym dzieciństwie nie zawsze prowadzi do nadwagi w wieku dorosłym, ale jest czynnikiem obciążającym. Większość pulchnych niemowląt, zwłaszcza karmionych mlekiem matki, traci zwykle nadmiar tkanki tłuszczowej około drugiego roku życia, bowiem wówczas zwiększa się ich aktywność ruchowa. W kolejnych latach dochodzi do ponownego przyrostu tkanki tłuszczowej, jest to tak zwana otyłość z odbicia. Mamy z nią do czynienia zwykle około szóstego roku życia dziecka. Im wcześniej otyłość z odbicia nastąpi, tym większe jest prawdopodobieństwo otyłości w przyszłości. Według badań większość dzieci przybierających nadmiernie na wadze przed szóstym rokiem życia utrzymuje nadwagę w okresie pokwitania. Jaki wpływ na rozwój otyłości ma rodzina? Zachowania zdrowotne z okresu dzieciństwa i młodości mają duży wpływ na styl życia w wieku dorosłym. Rodzina, która jest najważniejszym środowiskiem życia dziecka, kształtuje jego zachowania żywieniowe i sposób spędzania wolnego czasu. Na sposób odżywiania ma wpływ wiele elementów: preferencje smakowe, zachowania żywieniowe, w tym wspólne spożywanie posiłków, zachowania innych członków rodziny w czasie wspólnego posiłku w domu (tu między innymi: zmuszanie do jedzenia, oglądanie telewizji w trakcie posiłku, dostęp do określonej żywności w domu). Te wszystkie czynniki mogą stworzyć środowisko sprzyjające otyłości lub chroniące przed nią, zarówno rodziców, jak i dzieci. Na podstawie przeprowadzonych badań wykazano, że wspólne spożywanie posiłków z rodzicami odgrywa istotną rolę w kształtowaniu zachowań żywieniowych u dzieci i młodzieży, przenoszonych następnie w dorosłe życie. Wykazano, że dzieci, które często spożywają posiłki z rodzicami, spożywają je regularniej, częściej jedzą owoce i warzywa, są bardziej aktywne fizycznie, a w związku z tym rzadziej u nich występuje otyłość. W badaniach odnotowano również zależność pomiędzy otyłością rodziców a postrzeganiem własnego wyglądu przez dzieci, zwłaszcza u dziewcząt. Dziewczęta z nadmierną masą ciała, których matki były otyłe, oceniały swoją masę ciała jako prawidłową. W ich rodzinach otyłość u kobiet uznawana była za pewnego rodzaju normę. Czy otyłość u dzieci może doprowadzić do poważnych chorób? Otyłość może prowadzić do wielu nieprawidłowości już w okresie dziecięcym, jak również może być początkiem chorób, szczególnie sercowo-naczyniowych, które rozwiną się u młodych dorosłych. Wśród problemów związanych z otyłością są: zaburzenia gospodarki lipidowej; zaburzenia gospodarki węglowodanowej z cukrzycą typu 2, insulinooporność; nadciśnienie tętnicze; stłuszczenie wątroby; zespół policystycznych jajników; bezdech senny; zaburzenia kostno-stawowe związane z przeciążeniem kości i mięśni; zaburzenia emocjonalne; większa predyspozycja do chorób nowotworowych w wieku dorosłym\n9 Co to jest insulinooporność? Insulina jest hormonem wydzielanym przez trzustkę i odpowiada za obniżenie poziomu glukozy we krwi. Insulinooporność jest to zmniejszona wrażliwość tkanek (mięśni, wątroby, tkanki tłuszczowej) na działanie insuliny. Tkanka tłuszczowa wydziela różne substancje i hormony, które mają wpływ na działanie insuliny, a w przypadku nadmiernego nagromadzenia się tak zwanej trzewnej tkanki tłuszczowej (otyłość brzuszna) dochodzi do insulinooporności. Dotyczy ona ponad połowy otyłych dzieci. Następstwami insulinooporności są: zespół metaboliczny, cukrzyca typu 2, choroby układu sercowo-naczyniowego, stłuszczenie wątroby, bezdech senny, a u kobiet zespół policystycznych (wielotorbielowatych) jajników, który może być przyczyną niepłodności. Co to jest zespół metaboliczny? Zaburzenie to, dawniej rozpoznawane tylko u dorosłych, coraz częściej zaczyna występować u otyłych dzieci. Jednym z głównych czynników, odgrywających dużą rolę w rozwoju zespołu metabolicznego jest insulinooporność u otyłych osób, które są mało aktywne fizycznie. W zespole metabolicznym mamy do czynienia z nieprawidłową tolerancją glukozy, co prowadzi do podwyższonego stężenia glukozy we krwi i w konsekwencji do cukrzycy, dodatkowo występują nadciśnienie tętnicze i zaburzenia lipidowe. Czym jest cukrzyca typu 2? Cukrzyca typu 2, zwana wcześniej cukrzycą dorosłych, obecnie jest coraz częściej rozpoznawana u dzieci otyłych. Przyczyną rozwoju cukrzycy typu 2 jest insulinooporność tkanek na insulinę, nieprawidłowa zaburzona tolerancja glukozy i nadmierna ilość glukozy we krwi. Co to są zaburzenia gospodarki lipidowej? Zaburzenia gospodarki lipidowej obejmują podwyższone stężenie cholesterolu, jego frakcji LDL (o bardzo małej gęstości, tak zwanego złego cholesterolu ) i trójglicerydów oraz obniżenie frakcji HDL cholesterolu (o dużej gęstości, tak zwanego dobrego cholesterolu ). Wysokie stężenie cholesterolu całkowitego i jego frakcji LDL jest szczególnym czynnikiem ryzyka rozwoju miażdżycy. Z badań wynika, że pierwsze zmiany miażdżycowe mogą rozwijać się już u dzieci i są związane z nadmierną masą ciała. Warto spieszyć się z walką z otyłością u dzieci zmiany miażdżycowe mogą być odwracalne. Jakie są prawidłowe wartości poziomu lipidów dla dzieci i młodzieży? Prawidłowe wartości poziomu lipidów dla dzieci i młodzieży według raportu NCEP (ang. National Cholesterol Education Program) Prawidłowe stężenie Graniczne stężenie Wysokie stężenie Cholesterol <170mg /dl mg/dl >200mg/dl całkowity LDL cholesterol <110mg/dl mg/dl >130mg/dl Trójglicerydy 0-9 lat lat <75mg/dl < 90 mg/dl 75-99mg/dl mg/dl <100mg/dl <130mg/dl HDL cholesterol >45mg/dl 40-45mg/dl <40mg/dl Czym jest nadciśnienie tętnicze? Nadciśnienie tętnicze coraz częściej rozpoznaje się u dzieci z otyłością. Zwykle nie są to bardzo wysokie wartości ciśnienia, ale już u dzieci mogą prowadzić do przerostu lewej komory serca i uszkodzenia naczyń tętniczych. Nadciśnienie tętnicze częściej dotyczy dzieci, w których rodzinach są inne osoby z rozpoznanym nadciśnieniem. Podstawowe leczenie nadciśnienia u dzieci otyłych to redukcja masy ciała i aktywność fizyczna. Co oznacza przeciążenie kości i stawów u dzieci? Uważa się, że podstawową przyczyną przeciążenia kości i stawów jest nadmierna masa ciała, która prowadzi do mechanicznego uszkodzenia stawów. Przeciążenie kości i stawów u otyłych dzieci ma wpływ na częstsze występowanie wielu zaburzeń kostno-stawowych, takich jak: płaskostopie, koślawość kolan, skolioza (boczne skrzywienie kręgosłupa), dolegliwości bólowe ze strony kręgosłupa i kończyn dolnych\n10 Czym spowodowane jest i jakie ma konsekwencje stłuszczenie wątroby? Stłuszczenie wątroby jest spowodowane nadmiernym gromadzeniem się tłuszczu w komórkach wątroby w związku z zaburzeniem metabolicznym i opornością na insulinę. Konsekwencją może być w przyszłości włóknienie wątroby, a następnie marskość. Zwykle po obniżeniu masy ciała objawy stłuszczenia wątroby ustępują. Jaki wpływ na bezdech senny ma otyłość? endokrynologicznej lub ośrodka zajmującego się kompleksowym leczeniem otyłości. Zwykle lekarz zaleca też wykonanie u dziecka odpowiednich badań laboratoryjnych. Bardzo pomocne jest spisywanie przez rodziców lub, w przypadku dzieci starszych, przez same dzieci, jadłospisów kilkudniowych (zwykle jadłospis taki obejmuje siedem dni, w tym weekend) i ich ocena przez lekarza lub dietetyka. Jadłospis taki powinien być bardzo dokładny, powinien zawierać: godziny posiłków, rodzaj, skład i ilość pokarmu, ilość i rodzaj wypijanych napojów. Na tej podstawie lekarz lub dietetyk może ustalić, jaka jest dieta dziecka i jakich zmian ona wymaga. Poza dietą ważna jest aktywność fizyczna. Bezdech senny występuje sześć razy częściej u otyłych niż u szczupłych dzieci. Zaburza sen nocny, prowadzi do patologicznej senności w ciągu dnia, bólów głowy, problemów z koncentracją, a w efekcie również pogorszenia wyników w nauce. Czym są zaburzenia emocjonalne u dzieci otyłych? Bardzo często otyłość ma charakter stygmatyzujący, zarówno w negatywnej ocenie własnego ciała przez dzieci otyłe, jak i w ocenie grupy rówieśniczej. Zaburzenia emocjonalne występujące u dzieci otyłych to głównie niska samoocena, brak akceptacji swojej osoby, a w skrajnych przypadkach nawet depresja. Częściej występuje u nich także wysoki poziom lęku i agresji, a w związku z tym problemy z akceptacją przez grupę rówieśniczą, czego konsekwencją może być nawet izolacja społeczna. Do jakiego specjalisty należy zgłosić się z otyłym dzieckiem? Bardzo ważne są regularne wizyty u lekarza pediatry lub lekarza rodzinnego z dzieckiem w pierwszym roku życia co 6-8 tygodni, a następnie (celem tak zwanych bilansów zdrowia) w wieku dwóch, czterech i pięciu lat. Później przeprowadza się je: w zerówce, w trzeciej klasie szkoły podstawowej, w pierwszej klasie gimnazjum, w pierwszej klasie szkoły ponadgimnazjalnej i, już po raz ostatni, w ostatniej klasie szkoły ponadgimnazjalnej. Gdy lekarz rozpozna nadwagę lub otyłość, może sam podjąć leczenie lub skierować dziecko do poradni chorób metabolicznych, poradni Jakie są główne zasady leczenia otyłości i od czego zacząć? Podstawą leczenia otyłości u dzieci i młodzieży jest zmiana stylu życia polegająca na zmianie sposobu żywienia całej rodziny, zwiększenia aktywności fizycznej całej rodziny i wsparcia psychicznego dla dziecka z problemem otyłości. Im młodsze jest dziecko, tym łatwiej poradzić sobie z problemem otyłości. Warto zacząć od wspólnych zakupów, podczas których będziemy sprawdzać wartość odżywczą wybieranych produktów i przekonamy dziecko do nie kupowania słodyczy i niezdrowych przekąsek (chipsy, chrupki), napojów gazowanych i słodzonych. Zamiast tego można jeść owoce, pić wodę czy naturalne soki przygotowane w domu. Kolejnym krokiem jest angażowanie dziecka do wspólnego przygotowania posiłków. Dzięki temu jest to zabawa, która w końcu przerodzi się w dobre przyzwyczajenie. Dobrym zwyczajem są również regularne posiłki, zwłaszcza śniadanie i przynajmniej część posiłków spożywana wspólnie z rodzicami. Nie należy pozwalać na jedzenie przed telewizorem i używać jedzenia (zwłaszcza słodyczy!) jako nagrody. Warto, aby dziecko miało możliwość wyboru potrawy, którą chce zjeść, ale najlepiej jeżeli jest to wybór z dwóch propozycji zbilansowanych posiłków, a nie pytanie: na co masz ochotę?. Nie należy także zmuszać dziecka do jedzenia. Warto podawać posiłki na małych talerzach, w mniejszych porcjach niż dotychczas. Zasadą powinno być, że cała rodzina ma takie samo menu. Niedopuszczalna jest sytuacja, gdy rodzice jedzą co innego, a dziecku proponuje się inny, dietetyczny posiłek. Poza właściwym odżywianiem bardzo ważne jest zorganizowanie dziecku odpowiedniej aktywności fizycznej najlepiej, gdy będą to wspólne zajęcia z rodzicami. Wskazane jest również ograniczenie czasu spędzanego przed 18 19\n11 telewizorem i komputerem. Na początek warto wprowadzić drobne zmiany w codziennej aktywności, na przykład chodzić po schodach zamiast jeździć windą, przejść piechotą dystans do szkoły czy do przystanku tramwajowego zamiast podwozić dziecko samochodem, część czasu spędzanego przed komputerem lub telewizorem wykorzystać na spacer, jazdę na rowerze czy grę w piłkę. W jaki sposób wspierać dziecko otyłe w odchudzaniu? Dziecko otyłe zwykle źle czuje się w swojej grupie rówieśniczej, zdarzają się sytuacje, że czuje się odrzucone nawet przez najbliższych przyjaciół. Wsparcie rodziny jest bardzo ważne. Rodzice nie powinni bagatelizować problemu nadmiernej masy ciała dziecka, pamiętając jednocześnie, by unikać negatywnych komentarzy, krytyki czy wyśmiewania dziecka. Należy podkreślać każde, nawet najdrobniejsze osiągnięcia dziecka, dotyczące nie tylko walki z nadwagą, ale również każdej innej dziedziny nauki, realizacji zainteresowań, czy rozwoju talentów. Rodzice powinni przygotować dziecko na to, że proces walki z otyłością jest długotrwały, mówiąc, że jego ciało będzie zmieniało się powoli i że nie może oczekiwać natychmiastowych efektów. Takie wsparcie jest konieczne, by dziecko się nie zniechęciło. Rolą rodziców jest również to, by pomóc otyłemu dziecku w wyborze odpowiedniego ubioru, z naturalnych tkanin i w odpowiednim kolorze, dla zwiększenia estetyki wyglądu. Bardzo istotne jest również zwrócenie szczególnej uwagi na higienę ciała, w tym zapobieganie odparzeniom, stosowanie antyperspirantów itd. Aktywność fizyczna i jej znaczenie w kontroli masy ciała 20 21\n12 Jaką rolę w odchudzaniu pełnią ćwiczenia fizyczne? Hipokrates, wielki grecki filozof i lekarz, twierdził, że najważniejsze znaczenie dla zdrowia ma odpowiednia dieta w połączeniu z ćwiczeniami fizycznymi. Te dwa elementy, również w czasach współczesnych, są podstawą zachowania zdrowia. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) jednym z najważniejszych czynników wpływających na stan zdrowia jest zdrowy styl życia, w którym kluczową rolę pełni aktywność fizyczna. Poprzez ćwiczenia fizyczne możemy mieć wpływ na metabolizm tkanki tłuszczowej, kostnej, czynność układu nerwowego, krążeniowego, oddechowego, mięśniowego, poziomy hormonów, skład krwi, a nawet sferę psychiczną. Zakres i rodzaj zmian w organizmie zależą od czasu trwania wysiłku, jego intensywności, rodzaju skurczów mięśni i wielkości grup mięśniowych zaangażowanych w pracę. Odpowiednio dobrany trening zdrowotny będzie zatem integralną częścią skutecznego odchudzania. Co robić, jeżeli u dziecka występują nieprawidłowości w układzie ruchowym? Poza redukcją masy ciała dziecka jedyną metodą leczenia są ruchowe zajęcia korekcyjne. W przypadku nasilonej wady włączane jest leczenie ortopedyczne często połączone z zabiegami operacyjnymi. Bardzo ważny jest kontakt ze specjalistycznym ośrodkiem leczenia wad postawy lub otyłości w celu zdiagnozowania dziecka i włączenia terapii kompleksowej. W jaki sposób ćwiczyć? Każdy rodzaj aktywności fizycznej jest lepszy niż jej brak. Należy jednak pamiętać o dostosowaniu wysiłku do poziomu wydolności, stopnia otyłości i stanu zdrowia dziecka. Odciążenie aparatu ruchu (stawów, więzadeł, ścięgien, kręgosłupa i stóp) osiągniemy poprzez pływanie i jazdę na rowerze. U dzieci, u których nie stwierdza się odchyleń w zakresie statyki ciała, czyli prawidłowe są stopy, kolana i kręgosłup, można zaproponować biegi terenowe, gry z piłką lub zajęcia ze skakanką. Jeżeli nadmiar tłuszczu obejmuje brzuch, wprowadzamy hula hop i ćwiczenia na materacu na mięśnie brzucha. Indywidualnego doboru ćwiczeń dla każdego dziecka powinien dokonać fizjoterapeuta, uwzględniając dodatkowo zajęcia o charakterze korekcyjnym dla tych dzieci, u których równocześnie z otyłością występują nabyte wady postawy. W jaki sposób zmierzyć intensywność wysiłku? Istnieje kilka metod mierzenia intensywności wysiłku. Wyróżniamy metody obiektywne i subiektywne. Wśród pierwszej grupy znajdują się na przykład posługiwanie się sport testerem podczas zajęć ruchowych albo mierzenie częstości skurczów serca. Metody subiektywne są łatwiejsze do zastosowania i przydatne w orientacyjnym określeniu stopnia intensywności wysiłku. Poniżej podano przykład oceny wysiłku na podstawie oddechu i suchości skóry podczas biegu. Wskaźnik intensywności Częstość skurczów serca (HR) tętno Oddychanie Niska np. marsz Średnia np. Wysoka np. bieg trucht < 120/min /min >150/min łatwe, można śpiewać umożliwiające jeszcze rozmowę kłopoty z utrzymaniem rozmowy, urywane frazy Wydzielanie potu skóra sucha skóra wilgotna skóra mokra Czy dzieci i młodzież mogą ćwiczyć na siłowni? Ćwiczenia tego typu przeznaczone są raczej dla młodzieży i osób dorosłych, a ponadto należy traktować je jako uzupełnienie zasadniczego treningu odchudzającego. Takie zajęcia jak na przykład wyciskanie sztangi, podnoszenie hantli, brzuszki, rozciąganie gum są w przypadku dzieci możliwe do wykonania w ograniczonym, raczej krótkim czasie. W leczeniu dziecka otyłego najlepiej stosować ćwiczenia długotrwałe. Oczywiście jeżeli zajęcia na siłowni będą wykonywane pod nadzorem trenera, według jego wskazówek, też przyniosą korzystne efekty w odchudzaniu. Najlepiej jeżeli zajęcia takie odbywają się 2 3 razy w tygodniu, wykonywanych jest 8 10 zestawów ćwiczeń po powtórzeń i stanowią nie więcej niż 10 15% całego treningu odchudzającego\n13 Co to są ćwiczenia gibkości? Ćwiczenia gibkości to bardzo ważne uzupełnienie programu odchudzania. Gibkość jest cechą, w której przede wszystkim dominują dziewczęta. Polega ona na dużej ruchomości stawów dzięki elastycznym u dzieci ścięgnom mięśni i więzadłom stawowym. W czasie odchudzania ruchem należy stosować codziennie przez minut ćwiczenia, które pozwolą na rozciągnięcie wszystkich mięśni i pogłębienie ruchomości stawów. Takie zajęcia zaleca się 2 3 razy w tygodniu. Mogą to być różnego rodzaju skłony, wymachy, przeprosty, elementy gimnastyki, tańca, rytmiki, ćwiczenia na materacu lub z przyborem gimnastycznym. Dlaczego wysiłek fizyczny odchudza? Procesy energetyczne, które powodują spalanie tłuszczu, zachodzą w mitochondriach komórkowych. Do tego procesu potrzebny jest tlen. Jeżeli dziecko jest aktywne fizycznie i może pobierać dużo tlenu z powietrza, to w jego organizmie sprawniej zachodzą procesy spalania kalorycznego i łatwiej mu obniżyć masę ciała. Również podczas wysiłku dzieci aktywne fizycznie (o wyższej wydolności) spalają więcej kalorii w porównaniu z dziećmi prowadzącymi bierny, pozbawiony ćwiczeń fizycznych tryb życia. Osoby wydolne fizycznie mają niższy poziom kortyzolu (hormon produkowany przez nadnercza) i trudniej gromadzą w tkankach tłuszcz. Jednocześnie osoby te mają wyższy poziom hormonu wzrostu, który powoduje rozwój mięśni i nasila metabolizm. Te mechanizmy pozwalają bardziej wydolnym osobom skuteczniej regulować masę ciała. Kluczem dla zachowania właściwej ilości tkanki tłuszczowej, poza odpowiednią dietą, jest regularny trening fizyczny. Spalenie jednego kilograma tłuszczu wymaga wydatkowania 9000 kcal. Tymczasem podczas jednej minuty biegu z szybkością 10 km/h jest wydatkowane jedynie 7,5 kcal. Łatwo można więc wyliczyć, że aby pozbyć się kilograma tłuszczu potrzeba 20 godzin biegu non stop. W praktyce jest to oczywiście niemożliwe, ale pokazuje skalę zjawiska. Zmierzające do utraty wagi ćwiczenia fizyczne należy planować długoterminowo, najlepiej w planie rocznym, a wtedy można oczekiwać widocznych rezultatów. Żeby sprawdzić skuteczność spalania kalorii poprzez ruch, można posłużyć się danymi, które określają czas wybranych form ruchu, jaki jest potrzebny do zredukowania nadwyżki kalorycznej. Czas trwania różnych form wysiłku (podany w minutach) niezbędny do zużycia energii powstałej w wyniku spożycia wybranych produktów Produkty i porcje Wartość w kcal Aktywności fizyczne Bieg 12 km/h Pływanie 3,2 km/h Rower 18 km/h Marsz 4,8km/h Czekolada min. 69 min. 87 min. 145 min. 100g Jaja 2 sztuki min. 17 min. 22 min. 37 min. Lody min. 46 min. 58 min. 97 min. filiżanka Omlet 100g min. 25 min. 32 min. 52 min. Spaghetti z min. 32 min. 41 min. 69 min. sosem 100g Sernik 100g min. 30 min. 39 min. 65 min. Mleko min. 21 min. 28 min. 41 min. pełnotłuste filiżanka Pomidory 21 1,6 min. 2,6 min. 3,5 min. 5,3 min. 100g Pomarańcze 45 3,5 min. 5,6 min. 7,5 min. 11 min. 100g Chleb min. 29 min. 39 min. 59 min. razowy 100g Chleb jasny min. 31 min. 42 min. 62 min. 100g Masło 100g min. 94 min. 126 min. 189 min. Ziemniaki 64 4,9 min. 8 min. 11 min. 16 min. 100g Mięso tłuste min. 36 min. 48 min. 73 min. 100g Cukier 100g min. 50 min. 67 min. 100 min. Pizza 25cm średnicy min. 150 min. 200 min. 300 min\n14 Jakie tętno podczas wykonywania ćwiczeń jest bezpieczne i dobre dla odchudzania? Obliczamy najpierw tętno maksymalne, którego nie wolno nigdy przekroczyć. Wzór dla obliczenia tętna maksymalnego to: 220 minus wiek w latach. Potem należy określić tętno korzystne dla odchudzania. Wynosi ono 65% tętna maksymalnego. Przykład obliczeń dla dziecka w wieku 12 lat: = 208 (tętno maksymalne) 65% z 208 = 135 (tętno do ćwiczeń) A w praktyce powinno ono wynosić: Dla małych dzieci 150/min Dla starszych dzieci 140/min Dla młodzieży 130/min W jaki sposób wybrać odpowiednie zajęcia ruchowe dla dzieci? Wybór rodzaju aktywności fizycznej dla dzieci otyłych powinien przebiegać według określonych zasad. Po pierwsze, zajęcia takie muszą sprawiać dziecku przyjemność i być przez nie akceptowane. Wybieramy takie dyscypliny sportowe, które dziecko najchętniej podejmuje w sposób spontaniczny i naturalny. Jeżeli lubi jazdę na rowerze wybieramy rower, jeżeli lubi pływać wybieramy pływanie. Nie należy zmuszać dziecka do dyscyplin, których nie lubi, nawet jeśli w teorii są bardziej skuteczne w walce z otyłością. Po drugie, sport musi być dostosowany do warunków fizycznych i motorycznych dziecka. Nie proponujemy koszykówki osobom niskim lub gimnastyki artystycznej bardzo otyłym i wysokim. Po trzecie, wybrana aktywność ruchowa musi spełniać kryterium skuteczności w redukcji masy ciała. Nie wszystkie konkurencje spełniają ten warunek. Po czwarte, zajęcia ruchowe należy dobierać pod kątem wieku dziecka i możliwości udziału w grupie rówieśników lub rodziny. Po piąte, należy zasięgnąć porady u specjalistów w celu kontroli postępów usprawniania ruchowego i modyfikacji programu. Z pomocą przyjść tu mogą lekarz, fizjoterapeuta, dietetyk czy psycholog. Czy dziewczęta i chłopcy mogą ćwiczyć tak samo? Do dwunastego roku życia nie ma potrzeby różnicowania rodzaju aktywności. Po tym okresie zmiany zachodzące w dojrzewającym organizmie, które mogą mieć wpływ na wydolność fizyczną, zmuszają do wyboru innych aktywności fizycznych, zależnie od płci. Dotyczy to szczególnie wytrzymałości i siły u chłopców oraz koordynacji, gibkości i poczucia rytmu u dziewcząt. Jak wygląda przykładowy plan treningu odchudzającego dla dzieci starszych? Optymalny plan tygodniowy powinien zajmować średnio 13,5 godziny, a miesięczny 54 godziny. Przykładowy plan tygodniowy ćwiczeń odchudzających Dzień tygodnia Zajęcia tlenowe (aerobowe) Zajęcia siłowe Zajęcia rozwijające gibkość Poniedziałek jogging lub marsz gimnastyka lub rytmika Wtorek siłownia lub suche wiosła Środa rower lub gra w piłkę gimnastyka lub taniec Czwartek ścianka wspinaczkowa Piątek pływanie lub bieg Sobota dyskoteka lub judo Niedziela zumba lub aerobic Razem 4x1,5 godziny = 6 godzin 2x1,5 godziny = 3 godziny 3x1,5 godziny = 4,5 godziny Na czym polega trening wytrzymałościowy? Trening wytrzymałościowy to zajęcia ruchowe prowadzone w umiarkowanym tempie i rytmie, trwające dosyć długo. Takie zajęcia są podstawą treningu zdrowotnego i treningu dla dzieci. Podczas dłużej trwających ćwiczeń, energia potrzebna do ich wykonywania pochodzi ze spalania tłuszczów, a tłuszcze są spalane przy pełnym dostępie tlenu, wtedy gdy zostaje unormowany oddech i praca serca na jednakowym, wyższym poziomie. Są to tak zwane ćwiczenia 26 27\n15 tlenowe albo aerobowe. Założeniem treningu wytrzymałości jest utrzymywanie odpowiedniego rytmu i częstotliwości zajęć. Do tego typu aktywności można zaliczyć: biegi, marsze, marszobiegi, jazdę rowerem, wiosłowanie, pływanie, step, aerobik, również gry sportowe. W odchudzaniu ćwiczenia tlenowe powinny być stosowane według trzech podstawowych zasad: poziom intensywności 65% tętna maksymalnego; 60 minut dziennie; 3 5 razy w tygodniu. Czy można schudnąć tylko jeżdżąc na rowerze? Można, ale jazda na rowerze wpływa głównie na usprawnianie krążenia i serca niż na redukcję tkanki tłuszczowej, więc czas odchudzania znacznie się wydłuży, a efekty nie będą tak spektakularne, jak przy stosowaniu urozmaiconych form ruchu. Dotyczy to zresztą i innych ćwiczeń, ponieważ najlepsze efekty odchudzania przynoszą różnorodne ćwiczenia z wykorzystaniem treningu tlenowego, siłowego i gibkości. Przykłady takich zajęć umieszczono w tabeli. Ćwiczenia zwiększające wytrzymałość Ćwiczenia wpływające na siłę Ćwiczenia wpływające na gibkość bieg pompki taniec nowoczesny jazda na rowerze przysiady taniec dyskotekowy pływanie wspinania balet narty biegowe podciąganie na drążku akrobatyka gry sportowe z piłką przeciąganie liny gimnastyka artystyczna wiosłowanie rzuty gimnastyka sportowa aerobik dźwigania ćwiczenia z hantlami Jakie są ogólne zalecenia dotyczące stosowania ruchu w leczeniu otyłości u dzieci i młodzieży? Stosując ruch w leczeniu otyłości należy pamiętać o tym, że aktywność ruchowa powinna być dla dziecka przyjemnością, nigdy źródłem stresu. Jej forma musi być zaakceptowana przez dziecko i zależeć od jego predyspozycji, warunków fizycznych, środowiska i pory roku. Należy stopniować wysiłek dziecka, aby mu nie zaszkodzić i nie zniechęcić do ćwiczeń. Każde zajęcia muszą być poprzedzone rozgrzewką. Korzystne efekty stosowania ruchu są zauważalne później niż efekty diety ubogokalorycznej. Jest to kuracja długotrwała. Zgodnie z rozwojem motorycznym dziecka w odpowiednim wieku można stosować różne rodzaje aktywności. Wiek Aktywność 4 lata ćwiczenia lokomocji; ćwiczenia gibkości; ćwiczenia zwinności; zabawy ruchowe; elementy zajęć rytmicznych; dowolność form ruchu, bez ograniczeń czasowych. 6 lat ćwiczenia lokomocji (biegi, marsze, wyścigi, podskoki, skoki, berek, równoważnia); ćwiczenia gibkości (przewroty, skłony, zwisy); ćwiczenia rytmu (zajęcia rytmiczno-muzyczne, taniec). 8 lat ćwiczenia lokomocji (różne postacie ruchu lokomocyjnego, wspinania, skoki, chwyty); koordynacja ruchu w wodzie i na lądzie (pływanie, łyżwy, narty, wrotki, rolki). 10 lat kształtowanie zwinności (gimnastyka, akrobatyka); kształtowanie szybkości i dynamiki ruchu (konkurencje lekkoatletyczne, skoki do wody); gry sportowe. 13 lat wytrzymałość i siła (gry, tenis, szermierka, sporty walki); dyscyplina ruchów (gimnastyka); biegi długie i przełajowe). 17 lat wytrzymałość i siła w pełnym zakresie (wiosła, zapasy, biegi średnie i długie, boks, ciężary, narty biegowe, rowery górskie itp.) Czy można obliczyć liczbę kalorii, która ulegnie spaleniu w ciągu godziny ćwiczeń? Jest to bardzo trudne, ponieważ w tych obliczeniach należy uwzględnić wiele zmiennych takich jak: masa ciała, rodzaj wysiłku, jego czas, intensywność, zasoby energetyczne ustroju, wiek, płeć, warunki atmosferyczne i inne. Jednak pewne rodzaje wysiłku zostały precyzyjnie określone i mogą służyć jako 28 29\n16 dane orientacyjne, sprowadzone do jednego kilograma umownej masy ciała. Wybrane przykłady zamieszczono poniżej. Zużytkowanie kalorii na 1 kilogram masy ciała w ciągu 1 godziny ćwiczeń Rodzaj aktywności Liczba zużytkowanych kalorii/kilogram masy ciała Rodzaj aktywności bieg 9 km/h 9,5 kcal rower 9 km/h 3,5 kcal bieg 15 km/h 12,1kcal rower 15 km/h 5,3 kcal bieg 400 m/min 85 kcal rower 30 km/h 12 kcal bieg 100 m w 11 sek. 200 kcal kajak 4,5 km/h 2,3 kcal pływanie 16 m/min 3 kcal wiosła 6 km/h 7,3 kcal pływanie 1,2 km/h 4,4 kcal narty (bieg) 9 kcal pływanie 50 m/min 10,7 kcal jazda konna 4,2 kcal taniec w szybkim 5,1 kcal chód 3 km/h 2,5 kcal tempie np. fokstrot taniec w wolnym tempie np. walc 4,4 kcal chód 6 km/h 3,7 kcal Liczba zużytkowanych kalorii/kilogram masy ciała Rozważmy zatem przykład dziecka o masie ciała wynoszącej pięćdziesiąt kilogramów i wykonującego spacer z szybkością trzech kilometrów na godzinę. Przy takiej intensywności każdy kilogram naszego modelu zużyje 2,5 kalorii. Czyli cały model przez godzinę straci 50 x 2,5 = 125 kalorii (ok. ¼ tabliczki czekolady 25g). Co to jest aktywność dziesięciu tysięcy kroków? Koncepcja dziesięciu tysięcy kroków dziennie, czyli siedemdziesięciu tysięcy kroków tygodniowo, propagowana między innymi przez WHO, wydaje się być dobra również dla odchudzania, chociaż jest ona zalecana jako środek profilaktyczny, ponieważ jej ideą jest stosowanie chodu (marszu), czyli aktywności najłatwiejszej w realizacji wysiłku tlenowego. Jeżeli suma kroków wykonanych w ciągu jednego dnia wyniesie dziesięć tysięcy, oznacza to bardzo aktywny tryb życia w sensie fizycznym. Do pokonania dziesięciu tysięcy kroków w marszu potrzeba około pięciuset kalorii, co tygodniowo daje trzy i pół tysiąca kalorii. U człowieka dorosłego dziesięć tysięcy kroków odpowiada pokonaniu dystansu wynoszącego około sześciu i pół kilometra przy założeniu, że krok osoby dorosłej to średnio od sześćdziesięciu do osiemdziesięciu centymetrów, a trzysta kroków równa się odległości dwustu metrów. U dzieci krok to od czterdziestu do pięćdziesięciu centymetrów. W związku z tym dystans finalny ulegnie zmniejszeniu do około czterech i pół kilometra. Niemniej jednak ta metoda stanowi konkurencję dla biegu, gdzie jedna minuta to około stu siedemdziesięciu kroków, ale uzyskanych bardzo dużym wysiłkiem, który dla osób otyłych często jest nie do wykonania. W celach zdrowotnych zakłada się następującą klasyfikację aktywności: mała poniżej 5000 dziennej sumy kroków (w tym około 2000 kroków typowych czynności); przeciętna 5000 do 7500 kroków dziennie; optymalna powyżej 7500 kroków dziennie. Ten rodzaj aktywności fizycznej dla dzieci z nadwagą i otyłością można uznać za dobry pomysł, a jedyną jego wadę stanowi to, że jest mało atrakcyjną formą ruchu dla dziecka. Które formy aktywności fizycznej są najskuteczniejsze w leczeniu otyłości u dzieci? W Instytucie Matki i Dziecka uważamy, że w leczeniu dziecka otyłego najbardziej wskazane są tak zwane ćwiczenia lokomocyjne, takie jak wycieczki piesze, górskie, po lesie, brzegiem morza, marsze, spacery, wędrówki oraz biegi długo i średniodystansowe, marszobiegi, biegi w terenie, pod górę, podskoki i skoki. Druga grupa rekomendowanych ćwiczeń to zajęcia takie jak jazda na nartach, łyżwach, wrotkach, rolkach czy na rowerze. Dla dzieci starszych polecane są aktywności w terenie: wspinaczka, wioślarstwo i kajakarstwo, windsurfing, jeździectwo, kolarstwo górskie i przełajowe. W każdym wieku należy korzystać z gimnastyki ogólnorozwojowej, sportowej, artystycznej, elementów akrobatyki, a także zajęć w wodzie, jak nauka pływania, aquafitness, pływanie dystansowe czy zabawy w wodzie połączone z pływaniem i nurkowaniem. Dziewczęta lubią tańczyć i to należy wykorzystać w propozycjach zajęć odchudzających. Zumba, salsa, disco, aerobik, fitness, balet czy ćwiczenia rytmiczno-muzyczne również doskonale się sprawdzają jako formy terapii. Dla chłopców zalecane są sporty walki: judo, zapasy, taekwondo czy karate. Zarówno dla dziewcząt, jak i dla chłopców przydatne w odchudzaniu są 30 31\n17 wszelkiego rodzaju gry sportowe: piłka nożna, siatkowa, ręczna, koszykowa, wodna, hokej, rugby, tenis ziemny i stołowy, kometka czy ringo. Młodzież może uczestniczyć w zajęciach na siłowni, korzystając z atlasu, ławeczek, trenażerów (suche wiosła, suche narty, rower stacjonarny, bieżnia elektryczna) oraz stosując elementy kulturystyki, stretchingu, ćwiczeń ze skakanką czy hula hop. Oczywiście lista ta nie wyczerpuje wszystkich możliwości, ale każdy znajdzie na niej odpowiednie dla siebie zajęcia i, stosując je według przedstawionych założeń, odniesie sukces w najbardziej naturalnym, bezpiecznym i skutecznym odchudzaniu dziecka. Które z przedstawionych zaleceń odchudzania za pomocą ruchu są najważniejsze? Ważne są wszystkie przedstawione zalecenia, ale najważniejsze to systematyczność zajęć (co będzie wpływało na ich skuteczność), wszechstronność ruchu (urozmaicenie ćwiczeń, żeby włączyć różne grupy mięśni), długi czas aktywności ruchowej przy niezbyt wysokiej intensywności oraz odpowiedni dla wieku rodzaj wysiłków dobrany po konsultacji z zespołem specjalistów. Postępowanie dietetyczne u dzieci z nadwagą i otyłością 32 33\n18 Co powinna uwzględniać dieta otyłego dziecka? Dieta dziecka otyłego musi uwzględniać pięć posiłków w ciągu dnia spożywanych o regularnych porach (co 3 4 godziny). Śniadanie powinno być spożywane najpóźniej pół godziny po przebudzeniu, a kolacja trzy godziny przed snem. Posiłki powinny być urozmaicone i smaczne, zawierać łatwostrawne białko, węglowodany złożone i odpowiednią ilość zdrowego tłuszczu. W diecie dziecka powinno być około 500 gramów warzyw i gramów owoców dziennie. Porcja warzyw nie powinna być zamieniana porcją owoców ze względu na różną zawartość cukru. Większość warzyw powinno się spożywać na surowo na przykład w formie ciekawych, apetycznych sałatek. Owoce mogą stanowić jeden z posiłków spożywanych w szkole, mogą być także jedzone w postaci sałatek owocowych z naturalnymi przetworami mlecznymi o średniej zawartości tłuszczu, maksymalnie 2%. Obiad dziecka powinien zawierać mięso o małej zawartości tłuszczu, duszone, pieczone w folii, w naczyniu żaroodpornym lub na grillu elektrycznym czy patelni grillowej (bez zapiekania) przy użyciu niewielkiej ilości oleju lub gotowane na parze. Dwa razy w tygodniu należy podawać dziecku danie rybne nie powinny to być paluszki rybne, lecz duszona lub grillowana świeża ryba. Jeśli dziecko nie lubi gotowanych warzyw, można przygotowywać smaczne zupy kremy podawane na przykład z prażonymi pestkami dyni lub słonecznika. Jeśli dziecko lubi słodycze, należy ustalić maksymalną możliwą ilość do spożycia jeden raz w tygodniu. Powinny być to tak zwane zdrowe słodycze, czyli na przykład batonik zbożowy przygotowany z ciemnej mąki, płatków zbożowych, pestek słonecznika i owoców suszonych lub też sałatka owocowa, jogurt naturalny z owocami i bakaliami. Najlepiej podawać dziecku posiłki na małym talerzu i unikać dokładek. Należy również zwrócić uwagę na to, aby dziecko spożywało posiłki powoli. Jakie powinny być źródła węglowodanów w diecie dziecka otyłego? Dieta dziecka otyłego powinna w 55 60% dziennego zapotrzebowania składać się z węglowodanów złożonych. Powinny one pochodzić z pieczywa razowego (z mąki z pełnego przemiału) lub pieczywa mieszanego pszenno- -żytniego, kasz (gryczana, jęczmienna, jaglana), ryżu basmati i pełnoziarnistego, makaronów razowych, płatków zbożowych naturalnych bez dodatku cukru (owsiane, żytnie, jęczmienne, orkiszowe, z amarantusa), mąk pełnoziarnistych (żytnia, orkiszowa, z amarantusa, owsiana) i warzyw strączkowych (fasola, groch, soja, soczewica, ciecierzyca). Dlaczego należy wybierać produkty bogate w błonnik? Produkty bogate w błonnik wspomagają przemianę materii, zmniejszają uczucie głodu i ułatwiają pasaż jelitowy zapobiegając zaparciom. Należą do nich: pieczywo razowe, pełnoziarniste i graham, płatki zbożowe naturalne, pełnoziarnista mąka, kasze gruboziarniste (gryczana, jęczmienna gruba), ryż pełnoziarnisty, nasiona roślin strączkowych (fasola, soja, groch, soczewica, bób) i surowe warzywa (sałata, kapusta biała i kiszona, ogórek, pomidor, Rudola, papryka, cykoria, rzodkiewka, rzepa, rzodkiew) i owoce takie jak: jabłka ze skórką, maliny, jagody, porzeczki czy agrest. Ponadto pestki dyni, słonecznika i siemię lniane. Jakie powinny być źródła białka w diecie dziecka otyłego? Źródłem białka w diecie dziecka otyłego powinno być chude mięso drobiowe bez skóry (kurczak, indyk), królik, młoda wołowina, cielęcina, chude wędliny o wysokiej zawartości mięsa, przynajmniej dwa razy w tygodniu świeże ryby, mleko i naturalne mleczne napoje fermentowane (kefir, jogurt, maślanka), chude sery twarogowe i jaja. Należy również pamiętać o białku pochodzenia roślinnego z warzyw strączkowych (fasola, groch, soja, soczewica, ciecierzyca). Jakie powinny być źródła tłuszczu w diecie dziecka otyłego? Tłuszcz powinien stanowić około 30% dziennego zapotrzebowania energetycznego. Powinien pochodzić z masła, oliwy z oliwek i oleju rzepakowego. Pieczywo może być posmarowane małą ilością masła. Nie należy natomiast podawać dziecku masła w formie podgrzanej, smażonej. Potrawy z mięsa, ryb, warzyw można dusić z niewielkim dodatkiem oleju i wody. Do sałatek z warzyw surowych warto dodawać olej rzepakowy lub oliwę z oliwek z pierwszego tłoczenia na zimno (tzw. extra virgin). Zaleca się spożywanie raz lub dwa razy w tygodniu tłuste ryby morskie będące dobrym źródłem tłuszczu o wysokiej zawartości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega\n19 Czy należy całkiem wykluczyć tłuszcz z diety dziecka z otyłością? być urozmaicona i zawierać zarówno warzywa surowe, jak i gotowane lub duszone. Dzieci powinny otrzymywać tłuszcz w odpowiedniej ilości i formie, gdyż jest on niezbędny do ich rozwoju. Bardzo korzystne dla zdrowia są oleje roślinne. Są to tłuszcze spożywcze zawierające w przewadze kwasy tłuszczowe nienasycone. Polecane są olej rzepakowy i oliwa z oliwek. Jakie ryby i w jakiej postaci powinno spożywać dziecko otyłe? Ryby, jak już wcześniej wspomniano, powinny być spożywane przynajmniej dwa razy w tygodniu. Dobrze, by raz w tygodniu w diecie gościła ryba chuda (na przykład mintaj, morszczuk, dorsz czy sandacz) a drugi raz tłusta ryba (na przykład łosoś, halibut czy makrela). Ryby należy przygotowywać ze świeżej porcji, płata lub dzwonka bądź z całej ryby wypatroszonej, bez skóry i ości. Ryba powinna być upieczona w folii, naczyniu żaroodpornym, grillu elektrycznym lub na patelni grillowej. Do smaku warto dodać przyprawy i zioła. Dziecko otyłe nie powinno jeść ryb panierowanych oraz paluszków rybnych. Jakie produkty mleczne są polecane w diecie dziecka otyłego? W diecie dziecka otyłego poleca się: mleko i produkty mleczne o zawartości tłuszczu 1,5 2 % (naturalne jogurty, kefiry, maślanki), chude białe serki ziarniste o obniżonej zawartości tłuszczu. Niewskazane jest, aby dziecko otyłe jadło sery topione i pleśniowe. Sery żółte są wskazane w ograniczonych ilościach, częściej można stosować sery odtłuszczone jako dobre źródło wapnia. Jakie warzywa i w jakiej formie podawać dziecku w sezonie zimowym? W sezonie zimowym można podawać dziecku warzywa takie jak: marchew, pietruszka, seler, por, kapusta biała i czerwona, papryka, biała rzepa, czarna rzodkiew, kiszona kapusta i ogórki. Warto korzystać z warzyw mrożonych. Ile i jakich owoców powinno jeść dziecko otyłe? Dziecko otyłe powinno jeść gramów owoców dziennie. Polecane są: jabłka, truskawki, maliny, porzeczki, agrest, morele, brzoskwinie, jagody, borówki, grejpfruty, pomarańcze i mandarynki a rzadziej, ze względu na znaczną zawartość cukrów, banany, winogrona i śliwki. Najkorzystniejsze jest spożywanie świeżych owoców. Owoce dobrze komponują się z naturalnymi produktami mlecznymi, na przykład z jogurtem, kefirem lub serkiem naturalnym. Czy w sezonie zimowym można podawać dziecku owoce z puszki? Owoce z puszki zawierają znaczną ilość tak zwanego dodanego cukru (syrop) i nie są wskazane w diecie dzieci otyłych. Zimą można przygotowywać owoce zamrożone latem i podawać w formie koktajli, musów czy kompotów lub też korzystać ze świeżych owoców sezonowych. Jakie techniki kulinarne stosować w diecie? Ile i jakich warzyw powinno jeść dziecko otyłe? Dieta dziecka otyłego powinna zawierać około 500 gramów warzyw dziennie, rozłożonych na kilka posiłków. Powinny być one dodawane do kanapek, a także podawane w formie sałatek, zup i dodatków do drugiego dania. Można podawać dziecku dania mięsno-warzywne (na przykład duszony czy grillowany bakłażan lub cukinia faszerowana chudym mięsem drobiowym lub cielęcym) i przygotowywać sałatki (na przykład z dodatkiem mięsa, ryb czy jajek). Zarówno do sałatek, kanapek, past twarogowych (na bazie chudego sera i jogurtu), jak i zup należy dodawać natkę pietruszki, koperek oraz świeże zioła. Dieta powinna Mięso, drób i ryby można piec w folii i w naczyniu żaroodpornym z dodatkiem przypraw ziołowych i warzyw, przygotowywać na parze, gotować w wodzie i dusić. Jeśli dziecko ma ochotę na danie smażone, mięso lub rybę (sauté) można usmażyć na małej ilości oleju na patelni grillowej, nie panierować lub sporadycznie w otrębach czy płatkach owsianych. Należy jednak starać się, aby dania smażone w menu występowały rzadko. Niewskazane są panierki z jajka i bułki tartej, smażenie na głębokim oleju oraz tłuste sosy z mąką i śmietaną\n20 Jakie powinny być źródła płynów w diecie dziecka otyłego? Co dziecko otyłe może wziąć do szkoły na drugie śniadanie? Główne źródło płynów w diecie dziecka otyłego powinna stanowić dobra gatunkowo woda niegazowana, źródlana lub mineralna niskosodowa (<20 mg jonów sodu/litr). Dla dzieci młodszych (do trzeciego roku życia) zalecana jest również woda niskozmineralizowana (<500mg/litr rozpuszczonych składników), dla starszych dzieci i młodzieży stopień mineralizacji może być wyższy (< 1000mg/litr). Jeśli dziecko lubi wodę lekko lub naturalnie gazowaną, a nie toleruje wody niegazowanej, pozwólmy mu taką wodę pić. Innymi płynami podawanymi w ciągu dnia mogą być dla małych dzieci naturalne herbaty owocowe (np. malinowa), ziołowe (rumianek, koper, włoski, lipa), a dla dzieci starszych w małych ilościach słaba czarna herbata, herbata zielona i czerwona. Kompoty należy podawać bez cukru i miodu, a soki owocowe (bez dodatku cukru, najlepiej świeżo wyciskane) nie więcej niż w ilości jednej szklanki dziennie. Soki warzywne (bez dodatku cukru) można podawać w ilości 1 2 szklanek dziennie. Dziecko może również pokrywać zapotrzebowanie na płyny, pijąc chude mleko lub lekką kawę zbożową. Słodkie napoje niegazowane i gazowane oraz wody smakowe powinny być całkowicie wyeliminowane z diety otyłego dziecka. Co powinno zawierać zdrowe śniadanie dziecka? W pierwszym posiłku dziecka powinno się uwzględniać produkty mleczne, pieczywo pełnoziarniste lub płatki, kasze oraz porcję warzyw. Jeśli dziecko ma ochotę na płatki, można przygotować mieszankę naturalnych płatków zbożowych, dodać kilka migdałów lub orzechów, pestki dyni czy słonecznika, niedosładzane owoce suszone (na przykład morele, żurawina, śliwki), a latem świeże owoce. Taką mieszankę należy połączyć z chudym lub półtłustym produktem mlecznym (na przykład mleko 1,5 2% tłuszczu, jogurt naturalny, kefir, maślanka, serek biały chudy). Jeśli dziecko ma ochotę na kanapki, należy wybrać pełnoziarniste lub mieszane pieczywo cienko posmarowane masłem z chudą wędliną, szynką lub polędwicą i warzywami (sałata, pomidor, ogórek, czy papryka) lub też z pastą (na przykład z tuńczyka, chudego serka i papryki). Jest wiele możliwości. Na drugie śniadanie w szkole można przygotować dziecku na przykład kanapkę z pieczywa pełnoziarnistego lub mieszanego z chudą wędliną i warzywami (kilka liści sałaty, jeden pomidor, jeden średni ogórek czy papryka) lub też z pastą (na przykład z tuńczyka, chudego serka i papryki). Jakie zdrowe przekąski można zaproponować w diecie dziecka otyłego? Zdrową przekąską mogą być: marchewka pokrojona w słupki, kalarepa, ogórek świeży, pomidorki koktajlowe, papryka, różyczki kalafiora z dipem jogurtowym z dodatkiem ziół, ponadto suszone owoce bez dodatku cukru i niesiarkowane, pestki dyni i słonecznika, niewielka ilość orzechów, migdały, galaretka lub kisiel z owocami, produkty mleczne, takie jak budyń na chudym mleku czy koktajle mleczno-owocowe (na przykład jogurt naturalny, truskawki lub malin i niewielka ilość miodu) i oczywiście świeże sezonowe owoce. Czy dziecko otyłe może czasami jeść słodycze? Najlepiej byłoby gdyby słodycze w ogóle nie występowały w diecie otyłego dziecka. Zwykle jest to jednak trudne, dziecko widzi, jak inne dzieci jedzą słodkości, jest też wiele uroczystości, podczas których podawane są słodycze. Ustalmy z dzieckiem, że słodycze mogą być zjadane raz w tygodniu w małych ilościach i starajmy się przygotowywać je z pełnoziarnistej mąki, z dodatkiem małej ilości miodu, owoców lub galaretki. Czy trzeba dziecku mówić: jesteś na diecie? Lepiej powiedzieć: zaczynamy się zdrowo odżywiać. Czy cała rodzina dziecka otyłego powinna zmienić nawyki żywieniowe? Tak, bezwzględnie cała rodzina dziecka otyłego powinna zmienić nawyki żywieniowe. Niedopuszczalne jest, by dziecko motywować do zmiany sposobu odżywiania i przygotowywać mu niskokaloryczne dania, a samemu jeść inaczej. Cała rodzina powinna jeść to samo. Jeżeli ktoś z bliskiej rodziny dziecka również jest otyły, jest to idealny moment do stosowania diety i redukcji nadmiernej masy ciała


16 Jazzowa Jesień w Bielsku-Białej im. Tomasza Stańko\nZnamy program tegorocznego święta jazzu. Jazzowa Jesień w Bielsku-Białej im. Tomasza Stańko odbędzie się w dniach 15-18 listopada.\n18 listopada 2018, niedziela g. 17.00\nRodzice Palmieri wyemigrowali z Ponce, Puerto Rico do Nowego Jorku w 1926 roku. Urodzony w hiszpańskim Harlemie i wychowany w Bronksie, Palmieri nauczył się grać na fortepianie w młodym wieku, a w wieku 13 lat wstąpił do orkiestry swojego wujka, grając timbales. Kariera zawodowa Palmieri jako pianisty rozpoczęła się z różnymi zespołami we wczesnych latach pięćdziesiątych, w tym w Eddie Forrester, Johnny'ego Segui i popularnej Tito Rodriguez Orchestra. W 1961 roku, Palmieri założył własny zespół La Perfecta. Stworzył innowacyjne brzmienie, które łączy amerykański jazz z rytmem afro-karaibskim, zaskakując zarówno krytyków, jak i fanów. Opróćz La Perfecta, Palmieri założył jeszcze dwa zespoły: La Perfecta II, and Harlem River Drive,a obecnie prowadzi swój Eddie Palmieri Latin Jazz. Kariera Palmieriego trwa nieprzerwanie od prawie 70 lat, bo w tym roku będzie obchodzić 82-gie urodziny. Ten muzyczny innowator swoją legendę i sławę zawdzięcza odwadze w łączeniu latynoskiej melodyki i taneczności z bezkompromisowością jazzu.\nBILETY JUŻ W SPRZEDAŻY: 15 ORAZ 16 LISTOPADA - 80 ZŁ (NORMALNY), 40 ZŁ (ULGOWY - EMERYCI, MŁODZIEŻ SZKOLNA), 17 ORAZ 18 LISTOPADA - 100 ZŁ (NORMALNY), 50 ZŁ (ULGOWY - EMERYCI, MŁODZIEŻ SZKOLNA). KARNET - 240 ZŁ


Odnowienie kolekcji roślinnej Ogrodu Dendrologicznego w Przelewicach dzięki dotacji z NFOŚiGW • Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gosodarki Wodnej • Wiadomości w portalu woda-ścieki.com\nOdnowienie kolekcji roślinnej Ogrodu Dendrologicznego w Przelewicach dzięki dotacji z NFOŚiGW - Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gosodarki Wodnej\nOdnowienie kolekcji roślinnej...\nWiadomość: Odnowienie kolekcji roślinnej Ogrodu Dendrologicznego w Przelewicach dzięki dotacji z NFOŚiGW\nOgród Dendrologiczny w Przelewicach, zajmujący powierzchnię około 30 hektarów, został ukształtowany w latach 1933-1938 w wyniku przekształcenia parku krajobrazowego z końca XVIII w. Następnie w 1922 r. założono tam naturalistyczny, skalny ogród eksperymentalny w stylu japońskiego ogrodu pagórkowatego. W dzisiejszej formie ogród powstał według koncepcji ówczesnego właściciela Conrada von Borsiga – członka Towarzystwa Dendrologicznego. Wtedy to dawny park krajobrazowy przebudowali architekci, nadając mu nową formę opartą, na znacznym zróżnicowaniu poszczególnych grup roślin. Jest to obecnie jeden z najcenniejszych obiektów przyrodniczych w Polsce, w którym rośnie około 1300 gatunków i odmian roślin pochodzących z różnych kontynentów. Istniejąca kolekcja drzew i krzewów charakteryzuje się estetyką i bogactwem form plastycznych. Ogród słynie z jabłoni ozdobnych, wiśni japońskich, magnolii i różaneczników, ale także bambusów, metasekwoi, miłorzębów chińskich, kasztanów jadalnych, a zwłaszcza symbolu ogrodu – drzewa chusteczkowego (dawidia chińska), którego kwiaty przypominają setki rozwieszonych na drzewie jedwabnych chusteczek. Rośliny pochodzą m.in. z gór Japonii, wyżyn Korei i Chin, Kamczatki, Ameryki Północnej. Park przelewicki wpisany został do rejestru zabytków w 1976 r. i jest pod opieką Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Posiada ponadto zezwolenie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska na działalność ogrodu botanicznego.


Papież Franciszek w Irlandii – przemówienie do rodzin na stadionie Croke Park w Dublinie. – Apostolat Maryjny Diecezji Radomskiej\nWy, drogie rodziny, jesteście ogromną większością Ludu Bożego. Jak Kościół wyglądałby\nbez was? Aby pomóc nam rozpoznać piękno i znaczenie rodziny, z jej światłami i cieniami,\nnapisałem adhortację,, Amoris laetitia” o radości miłości i chciałem, aby tematem tego\nŚwiatowego Spotkania Rodzin były słowa „Ewangelia rodziny, radość dla świata”. Bóg chce, aby każda rodzina była reflektorem, który promieniuje radością swej miłości w świecie. Co to znaczy? Oznacza to, że spotkawszy miłość zbawiającego Boga, staramy się słowami, albo bez nich, ukazać ją w codziennym życiu oraz w najprostszych wydarzeniach dnia. To znaczy świętość. Lubię mówić o świętych „z sąsiedztwa”, o wszystkich tych zwykłych ludziach, którzy są odblaskiem obecności Boga w życiu i historii świata (por. Adhort. ap. ,,Gaudete et exsultate”, 6-7). Powołanie do miłości i do świętości nie jest czymś zarezerwowanym dla nielicznych uprzywilejowanych. Także teraz, jeśli mamy oczy otwarte, możemy to dostrzec wokół nas. Jest ona milcząco obecna w sercach tych wszystkich rodzin, które oferują miłość, przebaczenie i miłosierdzie, gdy widzą, że jest to potrzebne, i czynią to cicho, bez fanfar. Ewangelia rodziny jest prawdziwie radością dla świata, ponieważ tam, w naszych rodzinach, zawsze można znaleźć Jezusa; przebywa tam w prostocie i ubóstwie, tak jak to czynił w domu Świętej Rodziny z Nazaretu.\nMałżeństwo chrześcijańskie i życie rodzinne będą pojmowane w całym ich pięknie i\natrakcyjności, jeśli będą zakotwiczone w miłości Boga, który nas stworzył na swój obraz,\nabyśmy mogli oddać Mu chwałę jako ikony Jego miłości i Jego świętości w świecie. Ojcowie i matki, dziadkowie i babcie, dzieci i wnuki: wszyscy są powołani do znalezienia w rodzinie spełnienia miłości. Łaska Boga pomaga każdego dnia żyć jednym sercem i jedną duszą. Także teściowym i synowym! Nikt nie mówi, że jest to łatwe. To jak robić herbatę: łatwo zagotować wodę, ale dobra filiżanka herbaty wymaga czasu i cierpliwości; trzeba odstawić ją, żeby się zaparzyła! Tak więc, dzień po dniu, Jezus rozpala nas swoją miłością, sprawiając, aby przeniknęła całą naszą istotę. Ze skarbca Jego Najświętszego Serca wylewa na nas łaskę, której potrzebujemy, aby uleczyć nasze słabości i otworzyć nasze umysły i serca, byśmy się wysłuchiwali, rozumieli i przebaczali sobie nawzajem.\nWłaśnie usłyszeliśmy świadectwo Felicité, Izaaka i Ghislaina, którzy przybyli z Burkina\nFaso. Opowiedzieli nam poruszającą historię przebaczenia w rodzinie. Poeta powiedział, że „błądzić to rzecz ludzka, przebaczać – boska”. I jest to prawda: przebaczenie jest\nszczególnym darem Boga, który leczy nasze rany i przybliża nas do siebie nawzajem i do\nNiego. Małe i proste gesty przebaczenia, ponawiane każdego dnia, są fundamentem, na\nktórym zbudowane jest solidne chrześcijańskie życie rodzinne. Zmuszają nas do\nprzezwyciężenia pychy, dystansu i zażenowania oraz do pogodzenia się. To prawda, lubię\nmówić, że w rodzinach musimy nauczyć się trzech słów: „przepraszam”, „proszę” i\n„dziękuję”. Kiedy kłócisz się w domu, upewnij się przed pójściem spać, że przeprosiłeś i\npowiedziałeś, że żałujesz. Nawet jeśli masz ochotę zasnąć w innym pokoju, samotnie i w\nodosobnieniu, po prostu zapukaj do drzwi i powiedz: „Przepraszam, czy mogę wejść?”.\nPotrzebne jest spojrzenie, pocałunek, dobre słowo… i wszystko powraca, jak było przedtem!\nMówię to, ponieważ, kiedy rodziny tak czynią, przetrwają. Nie ma idealnej rodziny; bez\nnawyku przebaczenia rodzina rozwija się wadliwie i stopniowo się załamuje.\nDziękuję Nisha i Ted za wasze świadectwa z Indii, gdzie uczycie waszych dzieci jak być\nprawdziwą rodziną. Pomogliście nam także zrozumieć, że media społecznościowe nie muszą koniecznie stanowić problemu dla rodzin, ale mogą dopomóc zbudować „sieć” przyjaźni, solidarności i wzajemnego wsparcia. Rodziny mogą się łączyć się poprzez internet, i z niego korzystać. Media społecznościowe mogą być pożyteczne, jeśli są używane umiarkowanie i roztropnie. Na przykład, wy uczestniczący w tym Światowym Spotkaniu Rodzin tworzycie duchową „sieć” przyjaźni, a media społecznościowe mogą wam pomóc utrzymywać tę więź i poszerzyć ją na inne rodziny w wielu częściach świata. Ważne jest jednak, aby te środki nigdy nie stały się zagrożeniem dla prawdziwej sieci relacji z krwi i ciała, zniewalając nas w wirtualnej rzeczywistości i odizolowując od autentycznych relacji, które pobudzają nas do tego, aby dawać z siebie to, co najlepsze w komunii z innymi. Być może historia Teda i Nishy pomoże rodzinom w zastanowieniu się, czy nie należałoby ograniczyć czasu poświęcanego tym środkom technicznym, a spędzać więcej wartościowego czasu ze sobą nawzajem i z Bogiem.\nSłyszeliśmy od Enassy i Sarmaada, że miłość i wiara w rodzinie mogą być źródłem siły i\npokoju nawet pośród przemocy i zniszczenia, spowodowanych wojną i prześladowaniami. Ich historia przypomina nam o tragicznych sytuacjach, jakie codziennie przeżywa wiele rodzin zmuszonych do opuszczenia swoich domów w poszukiwaniu bezpieczeństwa i pokoju. Ale Enassa i Sarmaad pokazali nam również, że wychodząc od rodziny i dzięki solidarności wielu innych rodzin, życie może być odbudowane i nadzieja może się odrodzić. Widzieliśmy to wsparcie w wideo Rammy i jej brata Meelada, gdzie Rammy wyraziła głęboką wdzięczność za wsparcie i pomoc, jakie ich rodzina otrzymała od innych rodzin chrześcijańskich z całego świata, które umożliwiły im powrót do ich wiosek. W każdym społeczeństwie rodziny rodzą pokój, ponieważ uczą miłości, akceptacji i przebaczenia, będących najlepszym antidotum na nienawiść, uprzedzenia i zemstę, które zatruwają życie osób i wspólnot.\nMiłość Chrystusa odnawiająca wszystko jest tym, co czyni możliwym małżeństwo i miłość małżeńską, naznaczoną wiernością, nierozerwalnością, jednością oraz otwartością na życie. To właśnie chciałem podkreślić w czwartym rozdziale ,, Amoris laetitia”. Widzieliśmy tę miłość w Mary i Damianie w ich rodzinie z dziesięciorgiem dzieci. Dziękuję za wasze słowa i za wasze świadectwo miłości i wiary! Doświadczyliście, że miłość Boga zdolna jest całkowicie przekształcić wasze życie i błogosławić radością pięknej rodziny. Powiedzieliście nam, że kluczem waszego życia rodzinnego jest szczerość. Z waszej relacji rozumiemy, jak ważne jest nieustanne udawanie się do tego źródła prawdy i miłości, które może przemieniać nasze życie: Jezusa, który rozpoczął swoją misję publiczną na weselu. Tam, w Kanie, zamienił wodę w nowe i słodkie wino, które pozwoliło na wspaniałe kontynuowanie radosnego świętowania. Tak się dzieje z miłością małżeńską. Nowe wino zaczyna fermentować w okresie narzeczeństwa, koniecznym, ale przelotnym i dojrzewa wraz z życiem małżeńskim we wzajemnym darze z siebie, czyniącym małżonków zdolnymi, by stać się z dwojga „jednym ciałem”. A także do otworzenia serca osobom potrzebującym miłości, szczególnie tym, którzy są sami, opuszczeni, słabi, a będąc bezbronnymi, często zepchnięci na dalszy plan przez kulturę odrzucenia.\nRodziny wszędzie są powołane, by nadal wzrastać i iść naprzód, pomimo trudności i\nograniczeń, tak właśnie jak to uczyniły poprzednie pokolenia. Wszyscy jesteśmy częścią\nwielkiego łańcucha rodzin, sięgającego początków czasu. Nasze rodziny to żywe skarby\npamięci, z dziećmi, które z kolei stają się rodzicami, a następnie dziadkami. Od nich\notrzymujemy tożsamość, wartości i wiarę. Widzieliśmy to w Aldo i Marissie, małżonkach od ponad pięćdziesięciu lat. Ich małżeństwo jest pomnikiem miłości i wierności! Ich wnuki podtrzymują ich młodość; ich do jest pełen radości, szczęścia i tańca. Ich wzajemna miłość jest darem Boga, darem, który z radością przekazują swoim dzieciom i wnukom.\nSpołeczeństwo, które nie docenia dziadków, jest społeczeństwem bez przyszłości.\nKościołowi, który nie dba o przymierze między pokoleniami, zabraknie w końcu tego, co\nnaprawdę ważne – miłości. Nasi dziadkowie uczą nas znaczenia miłości małżeńskiej i\nrodzicielskiej. Sami dorastali w rodzinie i doświadczyli miłości synów i córek, braci i sióstr.\nDlatego stanowią skarbiec doświadczenia i mądrości dla nowych pokoleń. Wielkim błędem jest nie pytanie starszych o ich doświadczenia lub myślenie, że rozmowa z nimi to strata czasu. W tym kontekście chciałbym podziękować Missy za jej świadectwo. Powiedziała nam, że między nomadami rodzina zawsze była źródłem siły i solidarności. Jej świadectwo przypomina nam, że w domu Bożym jest miejsce przy stole dla wszystkich. Nikt nie może być wyłączony; nasza miłość i nasza uwaga muszą rozciągać się na wszystkich.\nJest późno i jesteście zmęczeni! Ale powiem wam jeszcze jedną rzecz. Wy, rodziny, jesteście nadzieją Kościoła i świata! Bóg, Ojciec, Syn i Duch Święty stworzył ludzkość na swój obraz, aby miała ona udział w Jego miłości, aby była rodziną rodzin i cieszyła się pokojem, który tylko On może dać. Swoim świadectwem o Ewangelii możecie pomóc Bogu w zrealizowaniu Jego marzenia. Możecie pomóc w zbliżeniu wszystkich dzieci Bożych, aby wzrastały w jedności i nauczyły się, co znaczy dla całego świata żyć w pokoju, jak wielka rodzina. Z tego powodu chciałem przekazać każdemu z was kopię ,,Amoris laetitia”, którą napisałem, aby była swego rodzaju przewodnikiem, by z radością żyć Ewangelią rodziny. Niech nasza Matka, Królowa rodziny i pokoju, wspiera was wszystkich w podróży życia, miłości i szczęścia!


Wynajem | agencja nieruchomości czy firma zarządzająca najmem?\nutworzone przez NetNajem Blog | Maj 14, 2020 | Uncategorized | 0 komentarzy\nDzisiejszy wpis skierowany jest do osób które mają mieszkanie na wynajem i muszą podjąć decyzję o sposobie wynajmu. Generalnie mamy trzy możliwości : wynajem na własną rękę , wynajem za pośrednictwem agencji nieruchomości oraz skorzystanie z usługi firmy zarządzającej najmem. W dalszej części artykułu przybliżymy poszczególne możliwości i postaramy się wskazać najlepszą dla każdego właściciela nieruchomości.\nWynajem na własną rękę.\nTo opcja dla osób które po pierwsze mają sporo wolnego czasu po drugie bardzo dobrze znają lub chcą poznawać na bieżąco przepisy dot. najmu nieruchomości. Dla większości osób wynajem na własną rękę może wydawać się najkorzystniejszy finansowo ale w wielu przypadku to początkowe złudzenie wynikające z braku doświadczenia. Wynajmując na własną rękę szczególnie za pierwszym razem właściciele popełniają wiele błędów. Najczęstszymi są:\nbrak znajomość rynku co może skutkować złym oszacowaniem ceny wynajmu\nbrak umiejętności i możliwości w zakresie weryfikacji najemców które mogą doprowadzić do wyboru nieodpowiedniego najemcy\nbrak znajomości przepisów prawa tutaj możliwości powstałych problemów są nieograniczone ale najczęstszym jest podpisywanie z najemcami mało szczegółowych wadliwych umów najmu.\nWynajem za pośrednictwem agencji nieruchomości.\nTypowa oferta agencji nieruchomości obejmuje wyłącznie zrobienie zdjęć , wstawienie oferty na popularne serwisy ogłoszeniowe i jak najszybsze znalezienie “najemcy”. Dlaczego najemcy w cudzysłowie? Dlatego ,że znakomita większość agencji nieruchomości nie przeprowadza jakiejkolwiek weryfikacji najemców. Taka sytuacja jest bardzo na rękę agencji nieruchomości bo szybko i bezboleśnie zrobili na prowizji ale dla właściciela nieruchomości może okazać się opłakana w skutkach . Brak weryfikacji najemcy zwiększa ryzyko trafienia na osobę ze słaba sytuacją finansową lub zwyczajnego oszusta. W takim przypadku inwestycja szybko zamiast zysku zacznie nam przynosić straty.\nFirma zarządzająca najmem.\nZarządzanie najmem to wybór dla osób które nie tylko nie mają czasu ale również dla tych którzy chcą aby ich własność przynosiła stabilne i możliwie najwyższe zyski.W momencie przekazania mieszkania firma zarządzająca bierze na siebie pełen zakres obowiązków, związanych zarówno z zarządzaniem lokalem, jak również kwestiami dotyczącymi wynajmu – w ten sposób nie musisz zajmować się niczym, ponieważ o wszystko zadbają specjaliści. Co więcej – płacisz porównywalną cenę jak za pośrednictwo, które dotyczy tylko pomocy w znalezieniu najemcy! Lista spraw którymi zajmuje się za Ciebie firma zarządzająca jest bardzo długa. Te najważniejsze to:\nprofesjonalna ocena nieruchomości i ustalenie realnej ceny najmu\ninwentaryzacja , sesja zdjęciowa oraz przygotowanie oferty najmu wraz z publikacją na witrynach internetowych\nprzygotowanie kompletnej umowy wraz z protokołami\nsamo zarządzanie wynajętym lokalem czyli monitorowani płatności , stanu mieszkania , rozwiązywanie problemów najemcy czy ewentualna windykacja należności\nDokładny opis obowiązków dobrej firmy zarządzającej najmem znajdziesz tutaj.\nJeśli mamy dużo czasu jesteśmy go gotowi poświęcić na dodawanie ogłoszeń , szukanie i weryfikację najemców oraz ciągłe doszkalanie z przepisów dot. najmu to można zaryzykować i wynająć mieszkanie na własną rękę. Jeśli zależy nam na jak najszybszym znalezieniu najemcy nie liczymy się z kosztami i chcemy podjąć ryzyko związane z brakiem weryfikacji najemcy to agencja nieruchomości będzie dobrym adresem. Jeśli natomiast zależy nam na bezpieczeństwie braku dodatkowych kłopotów oraz stabilnym zysku z naszej nieruchomości to zdecydowanie polecam skorzystanie z usług firmy zarządzającej.


Stroje kąpielowe - liparie.pl\nID linku 27516\nTytuł Stroje kąpielowe - liparie.pl\nOpis Domeną działalności sklepu internetowego Li Parie jest prowadzenie sprzedaży wysyłkowej na terenie całego kraju. Firma posiada wieloletnie doświadczenie oraz dysponuje rozbudowanym asortymentem produktów, w którym klientki będą mogły znaleźć między innymi biustonosze, figi, kostiumy kąpielowe, czy też specjalną bieliznę wyszczuplającą.\nSłowa kluczowe dwuczęściowy strój kąpielowy gorsety damskie kostiumy kąpielowe bielizna ślubna bielizna\n2. Sucha karma dla psa\nZapraszamy serdecznie do przyjrzenia się naszym propozycjom, jeśli chodzi o zdrowe i bezpieczne, konkretne karmy dla psów. Wiemy doskonale jakim zagrożeniem dla zdrowia mogą być karmy przemysłowe, które są dostępne w marketach. Tutaj masz gwarancję zdrowego i bezpiecznego składu, z doskonałymi efektami żywienia dla Twojego pupila.\n4. WORLD TRADE 24 - zegarki damskie, męskie, dziecięce, budziki\nMasz problem z prezentem dla ukochanej lub ukochanego? Proponujemy nowoczesny zegarek CASIO. W ofercie sklepu znajdziesz również zegarki damskie, męskie i dziecięce. Zegarek z pewnością ucieszy obdarowywanego. Dla śpiochów polecamy funkcjonalne i skuteczne budziki. Dla bardziej wymagających klientów polecamy zegarek PLAYBOY. Znajdziesz u nas zarówno zegarki sportowe jak i eleganckie. Zapraszamy do zapoznania się z ofertą sklepu.\n5. Wyposażenie restauracji i gastronomii - 4chef