Egzaminy z języka obcego nowożytnego jako przedmiotu obowiązkowego w 2021 r. na przykładzie egzaminów z języka angielskiego\nStarszy ekspert Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej w Łomży ds. egzaminów z języka angielskiego oraz zastępca kierownika Wydziału Egzaminów z Zakresu Kształcenia Ogólnego odpowiedzialna za koordynację prac związanych z przygotowaniem propozycji arkuszy egzaminacyjnych; wcześniej przez 15 lat nauczycielka języka angielskiego w liceum.\n„Nigdy nic nie zmienisz, zwalczając rzeczywistość. Aby coś zmienić, zbuduj nowy model, który sprawi, że ten poprzedni stanie się przestarzały” (B. Fuller). System egzaminów zewnętrznych znajduje się właśnie na etapie „budowy nowego modelu”, choć ten poprzedni cały czas funkcjonuje i doskonale spełnia swoją rolę. Trzeba mieć jednak świadomość, że wraz ze zmieniającą się rzeczywistością, warto wprowadzać korekty, bo w systemie egzaminów zewnętrznych lepsze nigdy nie jest wrogiem dobrego. Niniejszy artykuł ma na celu naświetlić bieżący etap tej zmiany w nadziei, że świadomość zachodzących procesów pozwoli czytelnikowi łatwiej się z nimi oswoić.\nJuż w starożytności Heraklit z Efezu głosił, że jedyną stałą rzeczą w życiu jest zmiana. Zmiany – zarówno długo planowane innowacje, jak i nagłe zmiany spowodowane przez nieprzewidziane wcześniej okoliczności lub zjawiska – dotyczą także systemu edukacji. Stosunkowo niedawno rozpoczęta reorganizacja struktury szkolnictwa – wygaszanie gimnazjów i pojawienie się ośmioletnich szkół podstawowych, czteroletnich liceów oraz pięcioletnich techników – pociągnęła za sobą również zmianę w systemie egzaminów zewnętrznych, w którym egzaminy z przedmiotów ogólnokształcących z założenia przeprowadza się w ostatnim roku nauki w danym typie szkoły, czyli na zakończenie wszystkich (z wyjątkiem pierwszego) etapów edukacyjnych.\nBez zmian nie byłoby postępu, jednak jakkolwiek są one niezbędne, często budzą zainteresowanie, a czasem niepokój rodziców, nauczycieli i uczniów – czyli tych, których najbardziej dotyczą. Niniejszy artykuł ma zatem na celu podsumowanie zmian i analizę bieżącego stanu rzeczy w systemie egzaminów zewnętrznych. Poświęcony jest egzaminowi ósmoklasisty, który ma swoją genezę w tych zmianach, oraz egzaminowi maturalnemu, którego obecna formuła wywodzi się jeszcze z poprzednich innowacji w zakresie egzaminów zewnętrznych (ang. external exams), ale stoi również u progu kolejnych, wynikających z tych samych czynników, które ukształtowały obecny egzamin ósmoklasisty. W centrum uwagi będą tu oczywiście egzaminy z języków obcych nowożytnych, choć ze względu na ograniczenia niniejszej publikacji oraz znaczący odsetek zdających (ponad 90 proc.) przystępujących do egzaminu z języka angielskiego (CKE 2019, 2020, 2021f, 2021g), ich analiza musi z założenia być dość ogólna i ograniczy się do egzaminów obowiązkowych (ang. compulsory) z tego języka po II i III etapie edukacyjnym, przeprowadzonych w 2021 r. – ich celów, struktury, sprawdzanych za ich pomocą umiejętności oraz osiągniętych przez zdających wyników. W bieżącym roku formę i warunki przeprowadzenia tych egzaminów oprócz dużo wcześniej zaplanowanych innowacji ukształtowała także mniej przewidywalna zmiana, podyktowana bieżącymi potrzebami wynikającymi głównie z sytuacji epidemicznej w kraju. Szerzej zagadnienie to poruszę w sekcjach poświęconych strukturze i warunkom przeprowadzenia tegorocznych egzaminów oraz sprawdzanym na nich wymaganiom.\nGeneza egzaminów z języków obcych w obecnym kształcie\nKiedy w 2017 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej rozpoczęło wygaszanie gimnazjów, oczywiste stało się, że zmiana ta znacząco wpłynie na system egzaminów zewnętrznych. Rozpoczęła ona de facto kilkuletni, kolejny już w ponaddwudziestoletniej historii tego systemu proces jego modyfikacji. Sprawdzian z języka obcego nowożytnego w szóstej klasie szkoły podstawowej przeszedł do historii po dwóch latach przeprowadzania (2015–2016). Egzamin gimnazjalny wygasł wraz z odejściem ostatniego rocznika gimnazjalistów w 2019 r. W tym samym roku pierwszy rocznik ósmoklasistów przystąpił do wprowadzonego na mocy zmienionej ustawy o systemie oświaty powszechnego i obowiązkowego egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego, matematyki oraz języka obcego nowożytnego, którego w roku 2021 trzecią już edycję przeprowadzono dla uczniów kończących drugi etap edukacyjny.\nNowy egzamin, zdawany w ósmej klasie szkoły podstawowej, został powołany do życia, gdy pierwsze roczniki mające do niego przystąpić realizowały jeszcze podstawę programową z 2012 r. i przygotowywały się do przystąpienia do sprawdzianu w szóstej klasie. Stanowił też pewne wyzwanie dla jego twórców, ponieważ wymagał sprawnego opracowania nowej koncepcji egzaminu, informatorów o egzaminie ósmoklasisty oraz przeprowadzenia szeroko zakrojonej akcji informacyjnej i szkoleniowej dla nauczycieli i egzaminatorów niezbędnych do sprawdzenia prac egzaminacyjnych.\nW przypadku egzaminu maturalnego podobna zmiana nadchodzi – jest ona na etapie przygotowawczym i zachodzi nieco wolniej, gdyż do nowego egzaminu maturalnego, opartego na podstawie programowej dla szkół ponadpodstawowych, absolwenci czteroletnich liceów przystąpią po raz pierwszy w 2023 r., po przejściu całego trzeciego etapu edukacyjnego, który pozwoli im się do tego egzaminu lepiej przygotować, ponieważ od pierwszej klasy szkoły ponadpodstawowej realizowana jest podstawa programowa, na której egzamin ten będzie oparty. Natomiast w roku 2021 egzamin maturalny nadal przeprowadzano w formule obowiązującej od 2015 r., w którym dla absolwentów liceów (dla absolwentów techników rok później) przestała obowiązywać formuła egzaminu oparta na standardach wymagań egzaminacyjnych dla IV etapu edukacyjnego i zaczęła obowiązywać formuła oparta na wymaganiach określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Oczywiście pisząc o obowiązkowym egzaminie maturalnym z języka obcego, używa się pewnego skrótu myślowego, ponieważ egzamin maturalny jako taki obowiązkowy nie jest – można do niego przystąpić albo nie. Egzamin maturalny na poziomie podstawowym z języka obcego jest obowiązkowy dla tych absolwentów, którzy zdecydują się do egzaminu maturalnego przystąpić, aby uzyskać świadectwo dojrzałości.\nPisząc o czynnikach, które miały wpływ na kształt obowiązkowych egzaminów z języka obcego w 2021 r., nie sposób pominąć istotnych okoliczności wymuszających pewne zmiany w zasadzie w ostatniej chwili. W ciągu ostatnich trzech lat procesy edukacyjne zostały poważnie zakłócone przez różne wydarzenia w kraju, utrudniające realizację zajęć edukacyjnych i kształcenie odpowiednich umiejętności, dlatego egzaminy w 2021 r. odbyły się na podstawie wymagań egzaminacyjnych wprowadzonych pod koniec 2020 r., o czym więcej w kolejnych sekcjach.\nŚledząc historię systemu egzaminów zewnętrznych w Polsce, od czasu pierwszego egzaminu maturalnego w 2005 r., nie sposób pominąć faktu, iż system ten podlega nieustannej ewolucji. Wielu obserwatorów dostrzega wyłącznie zmiany wprowadzane w wyniku decyzji podejmowanych w ramach prowadzenia polityki edukacyjnej w kraju i ocenia je jako czynnik destabilizujący przebieg procesów edukacyjnych w szkołach. Jednak, jak zauważają Smolik i in. (2012: 26), „każda rewizja systemu egzaminacyjnego stwarza możliwość ponownego zastanowienia się nad celem, dla którego egzamin jest przeprowadzany”, a określenie celu determinuje każdy, nawet najdrobniejszy aspekt struktury egzaminu. Każda rewizja systemu egzaminacyjnego daje też szansę na wprowadzenie w egzaminie korekt wynikających z poczynionych wcześniej obserwacji funkcjonowania poszczególnych jego elementów.\nCele egzaminów zewnętrznych z języka obcego\nEgzaminy ósmoklasisty i maturalny, oprócz wspólnej funkcji diagnostycznej, mają nieco odmienne cele.\nJak podaje Informator o egzaminie ósmoklasisty od roku szkolnego 2018/2019 (CKE 2017a), egzamin ósmoklasisty:\nokreśla poziom wykształcenia ogólnego uczniów, czyli w przypadku języków obcych – stopień opanowania poszczególnych umiejętności językowych, określonych w podstawie programowej, dając informację zwrotną zarówno samym uczniom, jak i ich rodzicom, nauczycielom, organom szkolnym oraz władzom oświatowym;\nzastępuje egzamin wstępny do szkół ponadpodstawowych, które w procesie rekrutacji korzystają z wyników egzaminu, przeliczając je odpowiednio na punkty rekrutacyjne, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 marca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 610), w przypadku gdy liczba kandydatów w danej szkole przekracza liczbę dostępnych miejsc.\nEgzamin maturalny z języka obcego oprócz określenia poziomu wykształcenia językowego absolwentów w celu dostarczenia informacji zwrotnej zarówno im. jak i nauczycielom, szkołom oraz władzom oświatowym, zastępuje też egzamin wstępny do szkół wyższych, które wykorzystują jego wynik w procesie rekrutacji (dotyczy to głównie egzaminu na poziomie rozszerzonym), ale także (w przypadku egzaminu na poziomie podstawowym) osiągnięcie przez absolwenta określonego pułapu wyniku jest niezbędne, aby uzyskać świadectwo dojrzałości – oficjalne poświadczenie osiągnięcia przez absolwenta szkoły wymaganego prawem polskim poziomu wiadomości i umiejętności (CKE 2013a).\nNależy zauważyć, że wykorzystując wyniki egzaminacyjne w celu oceny jakości oddziaływań szkoły, nie należy ograniczać się do porównania ogólnych wyników procentowych. Każdy wynik winien być analizowany w kontekście funkcjonowania danej szkoły, na który składa się bardzo wiele czynników, począwszy od jej lokalizacji, a na zasobach ludzkich skończywszy.\nAby wymienione powyżej cele egzaminów mogły być osiągnięte, niezbędne jest wypracowanie najwyższego możliwego poziomu obiektywizmu w celu zapewnienia porównywalności wyników z danego egzaminu na terenie całego kraju. W tym celu tworzy się jednakowe dla wszystkich zdających arkusze egzaminacyjne na danym poziomie oraz intensywnie i systematycznie szkoli egzaminatorów w całym kraju w zakresie stosowania jednakowych zasad oceniania. Rolę egzaminów zewnętrznych tak określają Rind i Mari (2019) na przykładzie systemu irlandzkiego: „W Irlandii system egzaminów zewnętrznych istnieje, ponieważ gdy ocenianie (ang. assessment) dokonywane jest przez same szkoły we własnym zakresie, może to prowadzić do odpowiedzialności prawnej za oceny przyznawane przez nauczycieli, co może skutkować nieprawidłowościami w ocenie, wynikającymi z presji wywieranej przez rodziców lub ze współzawodnictwa szkół na danym obszarze” (tłum. własne – A.K.).\nStruktura egzaminów z języka angielskiego jako przedmiotu obowiązkowego\nJak podkreślają Smolik i in. (2012: 26), autorzy koncepcji egzaminów przeprowadzanych na zakończenie poszczególnych etapów edukacyjnych od lat dbają o spójność tych koncepcji, która ma swoje źródło w podobieństwie wymagań egzaminacyjnych w podstawach programowych i uwidacznia się w zbieżnej (na tyle, na ile to możliwe) strukturze arkuszy egzaminacyjnych. W bieżącym roku jednak zbieżność między strukturą egzaminu ósmoklasisty i maturalnego na poziomie podstawowym nie osiągnęła jeszcze zamierzonego poziomu, ponieważ proces najnowszej modernizacji systemu egzaminów zewnętrznych jeszcze trwa, a oba te egzaminy znajdują się na różnych jego etapach. Egzamin ósmoklasisty w 2021 r. był już nowo utworzonym w wyniku tej modernizacji egzaminem sprawdzającym wymagania najnowszej podstawy programowej dla ośmioletniej szkoły podstawowej (a w zasadzie wymagań egzaminacyjnych, będących skróconą wersją tej podstawy), natomiast egzamin maturalny jest ucieleśnieniem nadal funkcjonującej poprzedniej koncepcji egzaminu, opartej na podstawie programowej dla szkół ponadgimnazjalnych.\nStruktury tych egzaminów zbieżne są pod kątem obecności zadań sprawdzających główne sprawności możliwe do sprawdzenia w formie pisemnej. Oba zawierają zadania sprawdzające rozumienie ze słuchu, rozumienie tekstów pisanych i redagowanie wypowiedzi pisemnej. Posiadają też wyodrębnione zadania sprawdzające znajomość środków leksykalno-gramatycznych. Jedyna różnica w tym względzie to obecność zadań sprawdzających znajomość funkcji językowych w egzaminie ósmoklasisty, których w egzaminie maturalnym nie ma, jednak ta różnica istniała również między sprawdzianem po szóstej klasie a egzaminem maturalnym oraz między egzaminem gimnazjalnym a maturalnym, gdyż jest ona spowodowana specyfiką kształcenia językowego na niższych i wyższych etapach edukacyjnych. Funkcje językowe, wyrażane często za pomocą prostych utartych zwrotów, nauczane są na niższych etapach edukacyjnych i nie ma potrzeby sprawdzać ich znajomości oddzielnymi zadaniami na poziomie szkoły średniej. Warto również pamiętać, że egzamin maturalny ma odrębną część ustną, w której znajomość funkcji językowych jest sprawdzana w kontekście umiejętności mówienia. Uwzględniając tę różnicę, proporcje w liczbie zadań sprawdzających umiejętności z danego obszaru w obu egzaminach nie różnią się w diametralny sposób (por. tabela 1.).\nTabela 1. Procentowy udział zadań w poszczególnych obszarach arkusza na egzaminach z języka angielskiego jako przedmiotu obowiązkowego w 2021 r.\nEgzamin ósmoklasisty (w proc.)\nna poziomie podstawowym (w proc.)\nPowyższe odsetki uwzględniają zmniejszone liczby zadań w arkuszu z egzaminu ósmoklasisty na rok 2021 ze względu na konieczność obniżenia wymagań spowodowaną utrudnionymi warunkami kształcenia w stosunkowo długim okresie poprzedzającym sesję egzaminacyjną. Gdyby jednak w zestawieniu uwzględnić typową liczbę zadań (ang. items), jaką zawierała pierwsza i druga edycja egzaminu ósmoklasisty, proporcje uległyby nieznacznej, 1-2-procentowej zmianie w obszarach: rozumienie tekstów pisanych, znajomość środków językowych i wypowiedź pisemna, na korzyść znajomości środków językowych. Natomiast różnice w stosunku do arkusza maturalnego byłyby bardzo podobne.\nArkusze standardowe egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego na poziomie podstawowym w 2021 r. zawierały także w większości podobne typy zadań zamkniętych – przeważały zadania wyboru wielokrotnego oraz zadania na dobieranie. Podobnie skonstruowane było także zadanie sprawdzające umiejętność redagowania wypowiedzi pisemnej, które ocenia się również według podobnych zasad.\nStruktury arkuszy wykorzystanych do przeprowadzenia obu egzaminów cechują jednak także pewne zasadnicze różnice, które unaoczniają zmiany, jakie zachodzą w procesie modernizacji systemu egzaminów zewnętrznych.\nEgzamin ósmoklasisty z języka angielskiego w 2021 r.\nArkusz standardowy na egzaminie ósmoklasisty od pierwszej edycji zawierał 14 wiązek zadań zamkniętych i otwartych, za których rozwiązanie można uzyskać maksymalnie 60 punktów. Na rozwiązanie zadań zdający mają 90 minut. Z założenia każda część arkusza, sprawdzająca dany obszar umiejętności, zawiera jedną wiązkę zadań otwartych. Jest to jedna z podstawowych innowacji wprowadzonych wraz z początkiem restrukturyzacji systemu egzaminów zewnętrznych.\nW roku 2021 jednak, w związku ze zmianami spowodowanymi sytuacją epidemiczną w kraju, struktura ta, jak również sprawdzane wymagania egzaminacyjne, które omówione zostały w poświęconej im sekcji poniżej, zostały nieco zmodyfikowane na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 16 grudnia 2020 r. (MEiN 2020). W bieżącym roku zatem egzamin ósmoklasisty zawierał o pięć zadań mniej, przy czym nie chodzi tu o wiązki (ang. tasks), ale o pojedyncze zadania (ang. items), o które „odchudzono” niektóre wiązki. Arkusz standardowy nadal wobec tego składał się z 14 wiązek zadań, które zawierały jednak nie 51, a 46 zadań. Za ich rozwiązanie można było uzyskać maksymalnie 55 punktów. Czas przeznaczony na rozwiązanie wszystkich zadań nie uległ zmianie – nadal wynosił 90 minut. Arkusz standardowy, przeznaczony dla uczniów bez niepełnosprawności oraz uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (np. dysleksją), w 2021 r. zawierał 34 zadania zamknięte na dobieranie lub wyboru wielokrotnego (nie było zadań typu prawda/fałsz, z których w najnowszych arkuszach egzaminacyjnych rezygnuje się ze względu na zbyt dużą ich podatność na zgadywanie poprawnych odpowiedzi) oraz 12 zadań otwartych polegających na uzupełnianiu luk (ang. gaps) w tekście lub w pojedynczych zdaniach oraz samodzielnym zredagowaniu krótkiego tekstu użytkowego (e-maila – za to zadanie można było zdobyć maksymalnie 10 punktów). Wartość punktowa zadań zamkniętych i otwartych to odpowiednio 62 proc. i 38 proc. (CKE 2021e).\nEgzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie podstawowym w 2021 r.\nArkusz standardowy na egzaminie maturalnym w 2021 r. nie podlegał takim zmianom strukturalnym na skutek epidemii w kraju, jakie dotyczyły arkusza z egzaminu ósmoklasisty, choć tym samym rozporządzeniem Ministra Edukacji i Nauki z 16 grudnia 2020 r. (MEiN 2020) wprowadzono w nim również zmiany, jeśli chodzi o zawartość merytoryczną. Tegoroczny arkusz, wzorem lat ubiegłych, zawierał 10 wiązek zadań, składających się w sumie z 41 zadań, z których jedno (dziesięciopunktowe) było zadaniem otwartym (redagowanie krótkiego tekstu użytkowego – wpis na blogu), a pozostałe to zadania zamknięte wyboru wielokrotnego, na dobieranie oraz jedna wiązka pięciu zadań typu prawda/fałsz w części arkusza sprawdzającej rozumienie ze słuchu. Za rozwiązanie wszystkich zadań w arkuszu można było otrzymać maksymalnie 50 punktów, czyli wartość punktowa zadań zamkniętych i otwartych to odpowiednio 80 proc. i 20 proc. (proporcja ta ulegnie zmianie na korzyść zadań otwartych na egzaminie maturalnym w formule obowiązującej od 2023 r.). Czas przeznaczony na rozwiązanie zadań wynosił 120 minut.\nWymagania egzaminacyjne sprawdzane na egzaminach z języka angielskiego w 2021 r.\nOd 2012 r., najpierw egzaminy gimnazjalny i maturalny, a później także sprawdzian w szóstej klasie szkoły podstawowej i egzamin ósmoklasisty, sprawdzały stopień opanowania wymagań ogólnych i szczegółowych określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego, zamiast wymagań określonych standardami wymagań egzaminacyjnych, które wcześniej powstawały specjalnie na użytek systemu egzaminów zewnętrznych. Jak podkreślają Smolik i in. (2012: 24), „integracja procesów edukacyjnych, obejmujących również system egzaminów zewnętrznych, cechuje zasadniczo wszystkie systemy edukacji w krajach, które osiągały najwyższe wyniki w międzynarodowych badaniach, takich jak PISA czy PIRLS”.\nEgzamin ósmoklasisty z języka angielskiego sprawdza stopień opanowania przez ósmoklasistów wymagań ogólnych i szczegółowych zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla II etapu edukacyjnego w wersji II.1 (CKE 2017b, MEN, ORE 2017), wprowadzonej na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty (Dz.U. z 2020 r. poz. 1361).\nPrzeprowadzany od 2015 r. do dnia dzisiejszego egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie podstawowym sprawdza stopień opanowania przez absolwentów liceów i techników wymagań ogólnych i szczegółowych zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla IV etapu edukacyjnego (na podbudowie gimnazjum) na poziomie IV.1 na podbudowie wymagań poziomu III.0 dla III etapu edukacyjnego (CKE 2013b; MEN 2012a), wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 27 sierpnia 2012 r. (MEN 2012b).\nJednak wobec utrudnień w pracy szkół, jakie miały miejsce głównie na skutek przejścia w tryb pracy zdalnej na długi okres w czasie poprzedzającym majową sesję egzaminacyjną w 2021 r., 16 grudnia 2020 r. Minister Edukacji i Nauki ogłosił rozporządzenie, na mocy którego tymczasowo, w roku 2021, egzaminy sprawdzały stopień opanowania określonych tym rozporządzeniem wymagań egzaminacyjnych, odpowiednio dla szkoły podstawowej oraz dla szkół ponadgimnazjalnych (MEiN 2020). Wspomniane rozporządzenie nie zniosło obowiązku realizacji podstawy programowej, a wprowadzone wymagania egzaminacyjne nie wykraczają poza zakres określony w podstawach programowych. Stanowią one jedynie swego rodzaju „wyciąg” z podstaw programowych, odpowiednio dostosowany do sytuacji egzaminacyjnej. Rolą wymagań egzaminacyjnych była pomoc nauczycielom i uczniom w przygotowaniach do egzaminu poprzez wskazanie tych wymagań, które mogły być sprawdzane na egzaminie, gdyż wiadomo, że żaden arkusz egzaminacyjny nie może sprawdzać wszystkich wymagań w podstawie zawartych. Z samymi wymaganiami egzaminacyjnymi na rok 2021 oraz z komentarzami do nich można się zapoznać w publikacjach Ośrodka Rozwoju Edukacji: Egzamin ósmoklasisty w 2021 roku. Vademecum nauczyciela. Język angielski (ORE 2021b) oraz Egzamin maturalny w 2021 roku. Vademecum nauczyciela. Język angielski (MEiN, ORE 2021a). Wraz z wymaganiami egzaminacyjnymi na rok 2021 opublikowane zostały aneksy do Informatorów, które zawierają m.in. zredukowane listy struktur leksykalno-gramatycznych, jakie mogą być sprawdzane na egzaminach z języków obcych.\nSprawdzane na tegorocznych egzaminach z języka angielskiego wymagania nie były jednak czymś rewolucyjnym, gdyż dotyczą kluczowych w posługiwaniu się językiem obcym umiejętności. Oba egzaminy sprawdzały następujące wymagania ogólne (oczywiście na adekwatnym dla danego egzaminu poziomie):\nEgzamin ósmoklasisty dodatkowo sprawdzał wymaganie ogólne Przetwarzanie wypowiedzi. Zadania na egzaminie ósmoklasisty i egzaminie maturalnym na poziomie podstawowym w 2021 r. sprawdzały stopień opanowania umiejętności wyszczególnionych w tabeli 2.\nPomimo tego, że jeden egzamin opiera się na „starszej”, drugi na „nowszej” podstawie programowej, jak pokazuje powyższy wykaz, wiele sprawdzanych umiejętności występuje w obu arkuszach, co świadczy o staraniach twórców podstaw programowych oraz koncepcji egzaminów z języka obcego, aby zachować ciągłość kształcenia kluczowych umiejętności, nawet w przypadku gdy system ulega reorganizacji.\nOczywiście wyników osiągniętych przez zdających te egzaminy nie można ze sobą w prosty sposób zestawić nawet wtedy, gdy dotyczą takiej samej umiejętności, ponieważ zbyt wiele jest różnic w czynnikach, które mają wpływ na osiągnięcie wyniku za daną umiejętność na egzaminie. Przede wszystkim różne są oczekiwane poziomy biegłości językowej: zgodnie ze wskazaniem w wymaganiach edukacyjnych na rok 2021 od ucznia kończącego szkołę podstawową oczekuje się poziomu biegłości A2 wg skali określonej w ESOKJ (Europejskim Systemie Opisu Kształcenia Językowego), natomiast absolwent szkoły ponadgimnazjalnej powinien wykazać się poziomem biegłości językowej A2+ (w zakresie rozumienia tekstów B1). Ponadto porównanie wyników różnych zdających z różnych szkół i grup wiekowych, którzy rozwiązują różne zadania (a nawet różne typy zadań), nie umożliwia uzyskania jakichkolwiek rzetelnych danych ani wyciągnięcia konstruktywnych wniosków.\nZ całą pewnością jednak jednolitość wymagań edukacyjnych wykorzystywanych przez nauczycieli w pracy dydaktycznej i sprawdzanych w egzaminach upraszcza zarówno nauczanie i uczenie się, jak i konstruowanie rzetelnych egzaminów, a później także wykorzystanie ich wyników w celu wprowadzania korekt w planowaniu procesów edukacyjnych. Jednorodność wymagań winna też, przynajmniej częściowo, skutkować likwidacją zjawiska tzw. uczenia pod egzamin, gdyż w pracy dydaktycznej nauczyciel wszystkie wysiłki może skoncentrować na realizacji jednego celu – nauczaniu umiejętności wyszczególnionych w podstawie programowej. Samo przygotowanie do egzaminu wystarczy wówczas ograniczyć do krótkiego treningu rozwiązywania zadań w typowym arkuszu egzaminacyjnym, aby uczeń oswoił się z ich strukturą, zwrócił uwagę na zawarte w nich polecenia i ewentualnie przećwiczył wypełnianie karty odpowiedzi, aby w bardziej stresującej sytuacji egzaminacyjnej nie stracić punktów na skutek błędów „proceduralnych”. Większości uczniów wystarczy w tym celu 2-3-krotne próbne rozwiązanie zadań w przykładowych (lub wykorzystywanych w ubiegłych latach) arkuszach egzaminacyjnych, które można znaleźć na stronach internetowych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (por. www.cke.gov.pl, zakładki: arkusze lub materiały dodatkowe) i okręgowych komisji egzaminacyjnych.\nWyniki uzyskane przez ósmoklasistów na egzaminie z języka angielskiego w 2021 r.\nChociaż egzamin z języka obcego na egzaminie ósmoklasisty można zdawać z jednego z siedmiu języków – angielskiego, francuskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, rosyjskiego, ukraińskiego i włoskiego – od początku język angielski był najpowszechniej wybieranym językiem obcym i rokrocznie procentowy wskaźnik jego wybieralności minimalnie wzrasta (95,1 proc. w 2019 r., 95,9 proc. w 2020 r., 96,9 proc. w 2021 r. – źródło: CKE 2019, 2020, 2021g), zatem dane do analizy wyników pochodzą z dużej próby.\nSłużący jako lingua franca w wielu dziedzinach angielski jest powszechnie nauczanym jako obowiązkowy pierwszym językiem obcym w polskich szkołach, co prawdopodobnie stanowi główną przyczynę tak wysokiej jego popularności na egzaminie, zważywszy, że tylko przedmiot, którego uczeń uczy się w szkole w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych, może być wybrany na egzaminie przez ósmoklasistów. Drugi obowiązkowy język obcy, nauczany od siódmej klasy, wybierają zwykle ci uczniowie, którzy mają styczność z tym językiem również poza szkołą (np. w domu rodzinnym lub środowisku, w którym przebywają lub przebywali wcześniej), uczą się go dodatkowo na zajęciach pozalekcyjnych, albo są na tyle uzdolnieni językowo i pracowici, że są w stanie w ciągu dwóch lat systematycznej nauki szkolnej opanować ten język na wystarczającym poziomie, aby osiągnąć na egzaminie satysfakcjonujący wynik. Należy podkreślić, że egzamin ten jest zdawany na jednym poziomie, niezależnie od tego, czy dla ucznia jest to pierwszy, czy drugi nauczany obowiązkowo język.\nWarto też przypomnieć, że wbrew hasłom, jakie można czasem usłyszeć w reklamach telewizyjnych promujących różne testy powtórkowe, mające służyć przygotowaniu się do egzaminu (np. „Ósmoklasisto, sprawdź, czy zdasz!”), egzamin ósmoklasisty nie posiada progu zdawalności, ponieważ jego celem nie jest stwierdzenie, czy kończący szkołę podstawową uczniowie osiągnęli jakiś minimalny pułap wyników, a jedynie zdiagnozowanie ich umiejętności.\nW poniższej analizie wzięto pod uwagę wyniki osiągnięte przez uczniów, którzy przystąpili do egzaminu z języka angielskiego w terminie głównym, tj. 27 maja 2021 r., i rozwiązywali arkusz standardowy dla uczniów bez niepełnosprawności i uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (dane CKE). Poniższa analiza ogranicza się jedynie do kilku najistotniejszych kwestii, celem zarysowania ogólnych tendencji. Szczegółowa analiza wyników zawarta została w Sprawozdaniu za rok 2021. Egzamin ósmoklasisty. Języki obce nowożytne (CKE 2021e).\nDo egzaminu ósmoklasisty z języka angielskiego w terminie głównym (arkusz standardowy) przystąpiło 335 131 uczniów ósmych klas szkół podstawowych. Ośmiuset piętnaścioro laureatów i finalistów olimpiad przedmiotowych oraz laureatów konkursów przedmiotowych o zasięgu co najmniej wojewódzkim zostało z egzaminu zwolnionych.\nÓsmoklasiści uzyskali średnio 66 proc. punktów możliwych do zdobycia za rozwiązanie wszystkich zadań w arkuszu egzaminacyjnym. Na ten średni wynik jednak złożył się szeroki zakres wyników, co pokazuje poniższy rozkład (por. wykres 1).\nWykres 1. Rozkład wyników – egzamin ósmoklasisty w 2021 r.\nRozkład wyników wskazuje, że ósmoklasiści wykazali się na egzaminie bardzo zróżnicowanym poziomem umiejętności językowych. Zastanawiająca jest zwiększona częstość występowania wyników bardzo niskich, ale też bardzo duża jest liczba wyników bardzo wysokich – mediana na poziomie 73 proc. wskazuje, że egzamin dla wielu uczniów nie okazał się bardzo dużym wyzwaniem.\nDuży wpływ na tak bardzo zróżnicowane wyniki wydaje się mieć lokalizacja szkoły – wyniki uczniów w poszczególnych typach miejscowości są również bardzo zróżnicowane i wykazują tendencję wzrostową proporcjonalną do wielkości miejscowości, w której znajduje się szkoła (por. wykres 2).\nWykres 2. Wyniki w zależności od lokalizacji szkoły – egzamin ósmoklasisty w 2021 r. (termin główny)\nRóżnica między wynikami osiągniętymi przez uczniów ze szkół zlokalizowanych na wsiach a wynikami uczniów z największych miast wynosi aż 16 punktów procentowych, nie ma jednak podstaw, aby wnioskować, że przyczyną są mniejsze zdolności językowe uczniów lub gorzej nauczający nauczyciele. Najbardziej prawdopodobnym czynnikiem wydaje się tu poziom ekspozycji uczniów na język angielski. Pomimo dość powszechnego obecnie dostępu do internetu, w którym ekspozycja na język angielski jest duża, uczniowie ze szkół na terenach wiejskich jednak – czy to z powodów ekonomicznych, czy technicznych – największą styczność z językiem mają prawdopodobnie głównie podczas lekcji języka angielskiego w szkole. Im większa miejscowość, tym więcej zamieszkuje ją cudzoziemców, np. zatrudnionych w zagranicznych firmach posiadających na terenie Polski swoje filie, więcej jest też dzieci wyjeżdżających na wakacje za granicę, posiadających rodziców pochodzących z innych krajów itd. Język angielski w większych miejscowościach jest też powszechny w przestrzeni wizualnej – na bilbordach, reklamach, w witrynach sklepowych, anglojęzyczni muzycy przyjeżdżają na koncerty do dużych miast, duża jest popularność wśród młodzieży kultury masowej, przesiąkniętej anglicyzmami. W każdym razie taki czynnik w kontekście rozkładu wyników może stanowić ciekawy problem badawczy.\nJeśli chodzi o stopień opanowania przez tegorocznych zdających egzamin ósmoklasisty umiejętności z poszczególnych obszarów, różnice najwyraźniej zależą nie tylko od stopnia skomplikowania samych sprawdzanych umiejętności, ale dostrzec można również zależność wyniku od zawartości w danym obszarze zadań otwartych (por. wykres 3, tabela 3), które są dla zdających trudniejsze niż zadania zamknięte, co jest zrozumiałe, zważywszy, że udzielenie odpowiedzi w zadaniu otwartym wymaga samodzielnego jej sformułowania, podczas gdy w zadaniu zamkniętym wystarczy dobra bierna znajomość języka, aby dokonać wyboru poprawnej odpowiedzi spośród gotowych opcji lub dobrać do siebie poprawnie podane elementy.\nWykres 3. Średnie wyniki uczniów w poszczególnych obszarach umiejętności – egzamin ósmoklasisty z języka angielskiego\nTabela 3. Procentowy udział zadań otwartych w poszczególnych obszarach – egzamin ósmoklasisty z języka angielskiego w 2021 r.\nNajwyższy wynik osiągnięty w zakresie rozumienia tekstów pisanych nie powinien być zaskoczeniem, ponieważ obszar ten zawierał wiązkę trzech zadań otwartych (zadanie 10), które okazały się najłatwiejszymi zadaniami otwartymi w arkuszu, częściowo być może dlatego, że zadanie to wymaga uzupełnienia luk w tekście w języku polskim (na podstawie informacji szczegółowych wyselekcjonowanych z tekstu angielskiego na temat mistrzostw świata w układaniu kostki Rubika na czas). Średni wynik za zadanie 10 to 81 proc. punktów.\nNajtrudniejszym zadaniem w całym arkuszu okazało się zadanie 13.2 z zakresu znajomości środków językowych (I checked John’s phone number twice before (I/phone) ___I phoned_______ him.). Zadanie to wymagało uzupełnienia luki odpowiednim wyrażeniem zawierającym regularny czasownik w czasie przeszłym (Past Simple), co poprawnie uczyniło 24 proc. zdających. Większość ósmoklasistów rozwiązujących to zadanie stosowała w luce niewłaściwy czas gramatyczny, np. wielu uczniów tworzyło formę czasu Past lub Present Perfect. Liczne też były niepoprawne odpowiedzi z przyimkiem to, który był stosowany zapewne na zasadzie kalki z języka polskiego, w którym przed zaimkiem osobowym wstawiamy przyimek.\nWyniki zdających egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie podstawowym w 2021 r.\nJęzyk angielski jako obowiązkowy przedmiot na egzaminie maturalnym, podobnie jak na egzaminie ósmoklasisty, także rokrocznie wybiera zdecydowana większość zdających. W 2021 r. było to 94,3 proc. absolwentów techników i 94,9 proc. absolwentów liceów (CKE 2021f), z tą różnicą (w stosunku egzaminu ósmoklasisty), że na egzaminie maturalnym nie ma wymogu zdawania języka, który był nauczany w szkole jako obowiązkowy. Absolwent może przystąpić do egzaminu z któregokolwiek z puli języków obcych nowożytnych do wyboru (angielski, francuski, hiszpański, niemiecki, rosyjski lub włoski), nawet takiego, którego w ogóle nie uczył się w szkole. Wynika to z roli egzaminu maturalnego, który stanowi przepustkę na wybraną uczelnię. Wielu uczniów szkół ponadgimnazjalnych wybrało ten język zapewne z powodu jego powszechnego użycia, jego użyteczności dla celów nauki na uczelni wyższej, ale również dlatego, że kontynuowali jego naukę przez wszystkie etapy edukacyjne i większe jest prawdopodobieństwo odniesienia sukcesu egzaminacyjnego.\nW przypadku egzaminu maturalnego na poziomie podstawowym sukces nie oznacza już tylko uzyskania wyniku, który jest satysfakcjonujący dla zdającego. Jest on tu zwykle utożsamiany z osiągnięciem progu zdawalności, który wynosi 30 proc. punktów możliwych do zdobycia – w przypadku tego egzaminu jest to 15 punktów. Odsetek sukcesów w 2021 r. przedstawia wykres 4.\nWykres 4. Odsetek sukcesów — język angielski jako przedmiot obowiązkowy na egzaminie maturalnym w 2021 r.\nDo pisemnego egzaminu maturalnego z języka angielskiego na poziomie podstawowym w terminie głównym w 2021 r. przystąpiło 259 461 tegorocznych absolwentów (dane CKE). 36 laureatów i finalistów Ogólnopolskiej Olimpiady Języka Angielskiego zwolniono z egzaminu. Maturzyści uzyskali z egzaminu na poziomie podstawowym dość wysoki średni wynik – 76 proc. punktów. Rozkład wyników wskazuje na wysoką częstość występowania wyników bardzo wysokich (mediana – 88 proc.); wyniki średnie i niskie okazały się bardzo zróżnicowane (por. wykres 5).\nWykres 5. Rozkład wyników – egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie podstawowym w 2021 r.\nNatomiast dość wyrównany okazał się poziom opanowania wymagań egzaminacyjnych z zakresu poszczególnych obszarów umiejętności (por. wykres 6).\nWykres 6. Średnie wyniki zdających w zakresie obszarów umiejętności – egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie podstawowym w 2021 r.\nTypowo zadania z obszaru znajomości środków językowych oraz redagowanie wypowiedzi pisemnej nastręczyło zdającym nieco więcej trudności niż zadania z zakresu rozumienia wypowiedzi, jednak nie są to duże różnice. Ponieważ jedynym zadaniem otwartym było zadanie polegające na zredagowaniu wypowiedzi pisemnej, a wyniki w obszarach okazały się tak wyrównane, najwidoczniej rodzaj zadania nie miał w przypadku tego arkusza większego znaczenia dla poziomu jego trudności. Podobnie zbliżone wyniki osiągnęli zdający, jeśli chodzi o zadania sprawdzające globalne rozumienie tekstów oraz zadania wymagające wyselekcjonowania w tekście informacji szczegółowych – średnie wyniki odpowiednio 77 proc. i 80 proc.. Z takich wyników można wnioskować, że maturzyści znacznie różnili się między sobą poziomem kompetencji językowych, jednak opanowali oni poszczególne umiejętności mniej więcej na jednakowym poziomie.\nNajłatwiejszym i najtrudniejszym zadaniem w arkuszu okazały się dwa zadania należące do tej samej wiązki (zadanie 9). Polegały one na uzupełnieniu luki poprzez wybranie spośród trzech podanych opcji właściwego tłumaczenia w języku angielskim fragmentu zdania podanego w nawiasie w języku polskim.\n9.1. (Czy mógłbyś mi pomóc) ___C___ with these boxes? They are too heavy for me.\nA. Shall I help you\nB. Why didn’t you help me\nW zadaniu 9.1 poprawnej odpowiedzi udzieliło 94 proc. maturzystów. Prośba o pomoc, pomimo wyrażenia jej za pomocą dość trudnej konstrukcji, okazała się bardzo łatwa do zidentyfikowania w języku angielskim. Być może pozostałe wyrażenia (A. – oferta pomocy, B. – pytanie o przyczynę nieudzielenia pomocy) były też dość proste dla zdających i nie mieli oni trudności w rozróżnieniu ich znaczeń.\nZ kolei zadanie 9.3 stanowiło dla zdających nie lada wyzwanie.\n9.3. It’s too late to call our boss now. (A może wyślijmy) ___C___ him an e-mail?\nA. Did you send\nB. Maybe we sent\nC. What about sending\nPoprawne rozwiązanie tego zadania wskazało 46 proc. maturzystów. Bardzo atrakcyjna w tym przypadku okazała się błędna odpowiedź B, która zawiera wyraz maybe, będący dosłownym odpowiednikiem (ang. equivalent) polskiego wyrazu może. Jednak ponad 50 proc. zdających nie zwróciła w tym przypadku uwagi na to, że czasownik sent zastosowany w opcji B jest w czasie przeszłym, co powoduje, że fragment ten byłby raczej odpowiednikiem polskiego Być może wysłaliśmy.\nRok 2021 obfituje w zmiany w systemie egzaminów zewnętrznych – z jednej strony zmiany długofalowe, które rozpoczęły się kilka lat temu i są kontynuowane, z drugiej nagłe, które wymusiła trudna sytuacja edukacji w okresie epidemii. Jak wskazują wyniki obowiązkowego egzaminu ósmoklasisty oraz egzaminu maturalnego z języka angielskiego jako przedmiotu obowiązkowego w 2021 r., system egzaminów zewnętrznych podołał tym zmianom, a zdający dość dobrze poradzili sobie z rozwiązaniem zadań egzaminacyjnych, pomimo znacząco utrudnionych warunków nauki w ciągu ostatnich trzech lat. Sceptycy powiedzą, że poprzez wprowadzenie wymagań egzaminacyjnych zrobiliśmy krok w tył, ponieważ wróciliśmy do koncepcji wcześniej odrzuconej oraz obniżyliśmy poziom wymagań. Entuzjaści stwierdzą jednak, że powrót do minionej koncepcji jest szczątkowy, gdyż egzaminy nadal sprawdzają stopień opanowania wymagań zawartych w podstawie programowej, a chwilowo obniżony poziom wróci do normy, kiedy pozwolą na to warunki. Zmiana, choć budzi obawy i zmusza do wysiłku, jest niezbędna, aby dokonać poprawy, a ta jest celem każdego konstruktywnego działania. Podlegać jej musi również system egzaminów zewnętrznych, jeśli ma dobrze pełnić swoją rolę, a jest to rola istotna, ponieważ każdy potrzebuje informacji zwrotnej i oceny swoich działań, tak jak potrzebujemy od czasu do czasu zatrzymać się w drodze i rozejrzeć, a czasem także sprawdzić na dobrej mapie, czy idziemy we właściwym kierunku. Egzamin jest narzędziem pomiaru, warto je doskonalić, aby działało jak najlepiej, lecz tak, jak każdego narzędzia, można go użyć w sposób pożyteczny lub poczynić nim szkody.\nCKE (2013a), Informator o egzaminie maturalnym od roku szkolnego 2014/2015. Część ogólna, Warszawa, bit.ly/3z6KAhZ [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2013b), Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015, Warszawa, bit.ly/2XmOvdB [dostęp: 5.09.2021]\nCKE (2017a), Informator o egzaminie ósmoklasisty od roku szkolnego 2018/2019. Zasady przeprowadzania i przystępowania do egzaminu, Warszawa, bit.ly/393agkS [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2017b), Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka angielskiego od roku szkolnego 2018/2019, Warszawa, bit.ly/3np5IxQ [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2019), Wstępne informacje o wynikach E8 w 2019 r. – Prezentacja z konferencji prasowej, bit.ly/3nr6RoA, [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2020), Wstępne informacje o wynikach E8 w 2020 r. – Prezentacja z konferencji prasowej, bit.ly/3AfVvHK [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2021a), Arkusz egzaminacyjny – egzamin maturalny z języka angielskiego. Poziom podstawowy. 6 maja 2021 r. EJAP-P0-100-2105, bit.ly/3lHHaxJ, [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2021b), Arkusz egzaminacyjny – egzamin ósmoklasisty z języka angielskiego. 27 maja 2021 r. OJAP-100-2105, bit.ly/3zr01lv, [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2021c), Egzamin ósmoklasisty 2021. Rozkłady i parametry, bit.ly/3kfCSxL [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2021d), Egzamin ósmoklasisty 2021. Wyniki według lokalizacji szkoły, bit.ly/3ltsIJh, [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2021e), Sprawozdanie za rok 2021. Egzamin ósmoklasisty. Języki obce nowożytne. Warszawa: CKE bit.ly/3hGc34b, [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2021f), Wstępne informacje o wynikach egzaminu maturalnego przeprowadzonego w terminie głównym 2021. Prezentacja, Prezentacja programu PowerPoint, bit.ly/3hCvtaj, [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2021g), Wstępne informacje o wynikach egzaminu ósmoklasisty w 2021 r. – Prezentacja z konferencji prasowej, bit.ly/2VRd7e0, [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2021h), Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin maturalny. Język angielski. Poziom podstawowy. EJAP-P0-100 (wersja A, wersja B). 6 maja 2021 r., bit.ly/395UfL8 [dostęp: 5.09.2021].\nCKE (2021i), Zasady oceniania rozwiązań zadań. Egzamin ósmoklasisty. Język angielski. 27 maja 2021 r. OJAP-100 (wersja X, Y), OJAP-200, OJAP-400, OJAP-500, bit.ly/3nF0YEx [dostęp 05.09.2021].\nMEiN (2020), Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z 16 grudnia 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz.U 2020, poz. 2314),\nbit.ly/3nAf5ed [dostęp: 5.09.2021].\nMEiN, ORE (2021a), Egzamin maturalny w 2021 roku. Vademecum nauczyciela. Język angielski, Warszawa: ORE, bit.ly/3zdmimH [dostęp: 5.09.2021].\nMEiN, ORE (2021b), Egzamin ósmoklasisty w 2021 roku. Vademecum nauczyciela. Język angielski. Warszawa: ORE, bit.ly/2XpEc8f, [dostęp: 5.09.2021].\nMEN (2012a), Podstawa programowa z komentarzami. Tom 3. Języki obce w szkole podstawowej, gimnazjum i liceum, bit.ly/3nScahd [dostęp: 5.09.2021].\nMEN (2012b), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół, bit.ly/3Ci49Gf, [dostęp: 5.09.2021].\nMEN (2017a), Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 1 sierpnia 2017 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty (Dz.U. z 2020 r. poz. 1361).\nMEN (2017b), Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 16 marca 2017 r. w sprawie przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego oraz postępowania uzupełniającego do publicznych przedszkoli, szkół i placówek (Dz.U. z 2017 r. poz. 610).\nMEN (2019), Podstawa programowa kształcenia ogólnego z komentarzem. Szkoła ponadpodstawowa: liceum ogólnokształcące, technikum oraz szkoła branżowa I i II stopnia. Język obcy nowożytny, bit.ly/3hDO6dH, [dostęp: 5.09.2021].\nMEN, ORE (2017), Podstawa programowa kształcenia ogólnego z komentarzem. Szkoła podstawowa. Język obcy nowożytny, bit.ly/3ErutQa [dostęp: 5.09.2021].\nRind, I.A., Mari, M.A. (2019), Analysing the Impact of External Examination on Teaching and Learning of English at the Secondary Level Education, „Congent Education”, t. 6, z. 1, M.A. Heidari-Shahreza (red.), bit.ly/2XotRd2 [dostęp: 5.09.2021].\nSmolik, M., Stopińska, L., Trzcińska, B. (2012), Języki obce na egzaminach zewnętrznych: innowacje w latach 2012-2015, „Języki Obce w Szkole: nr 1, bit.ly/3lt6rvc [dostęp: 5.09.2021].\nTrzcińska, B. (2015), Egzamin maturalny z języka angielskiego 2015: wyniki i wnioski, „Języki Obce w Szkole”, nr 3, bit.ly/395gpxf [dostęp: 5.09.2021].\nUstawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r. poz. 1327, z późn. zm.).


➤ ELECTROLUX EHD60125P - Zobacz Zanim Kupisz na VideoTesty.pl\nSzerokość płyty grzejnej wynosi: 59 cm. Płyta została wyposażona w 3 pole/pola grzejne. Płyta grzejna ELECTROLUX EHD60125P to urządzenie: Do zabudowy. Elektryczna płyta grzejna ELECTROLUX EHD60125P zapewnia szybkie przygotowywanie codziennych posiłków. Największa moc pola grzejnego wynosi: 1.4/2.5 [kW]. Płyta jest w kolorze: Czarny. Typ sterowania płytą: Dotykowy. Całkowita moc płyty grzejnej wynosi 7400 [W]. Producent wyposażył płytę w następujące funkcje: Automatyczne wyłączanie, Stop& Go, Rozpoznawanie obecności naczyń. ELECTROLUX EHD60125P to Indukcyjna płyta grzewcza.\nNiestety nie znamy dokładnej ceny ELECTROLUX EHD60125P, ale zapraszamy do zapoznania się z naszym rankingiem płyt grzejnych 2018.\nA może wiesz coś więcej o tym produkcie? Pomóż innym w wyborze i dodaj pierwszą opinię o ELECTROLUX EHD60125P.\nPłyta jest w kolorze: Czarny. Największa moc pola grzejnego wynosi: 1.4/2.5 [kW]. Czy płyta umożliwia „współpracę” z piekarnikiem: Nie. Płyta została wyposażona w 3 pole/pola grzejne. Płyta grzejna ELECTROLUX EHD60125P to urządzenie: Do zabudowy. Całkowita moc płyty grzejnej wynosi 7400 [W]. Płyta ELECTROLUX EHD60125P posiada wskaźnik zalegania ciepła: Tak. Czy płyta posiada zabezpieczenia przed dziećmi: Tak. Typ sterowania płytą: Dotykowy. Konstrukcja płyty: Płyta bezramkowa. Elektryczna płyta grzejnaELECTROLUX EHD60125P zapewnia szybkie przygotowywanie codziennych posiłków. Szerokość płyty grzejnej wynosi: 59 cm. ELECTROLUX EHD60125P to Indukcyjna płyta grzewcza. Producent wyposażył płytę w następujące funkcje: Automatyczne wyłączanie, Stop& Go, Rozpoznawanie obecności naczyń. Wykończenie płyty ELECTROLUX EHD60125P : Szlifowane krawędzie boczne.\nInstrukcja obsługi do ELECTROLUX EHD60125P\ninstrukcja obsługi do płyty grzejnej ELECTROLUX EHD60125P\nRodzaje funkcji Automatyczne wyłączanie, Stop& Go, Rozpoznawanie obecności naczyń\nMoc [kW] 2.8/3.7\nŚrednica [cm] 18/28\nWykończenie płyty Szlifowane krawędzie boczne


Kto dzwonił z numeru 736371827?\nSprawdź kto dzownił z numeru: 736371827\nNumer telefonu: 736371827\nInny format zapisu: 736-371-827, 736 371 827\nSłownie: siedem, trzy, sześć, trzy, siedem, jeden, osiem, dwa, siedem,\n* W zwizku z tym, że numery telefonów można przenosić miedzy operatorami. Nie ma pewności czy aktualnie numer telefonu 736371827 jest w sieci T-Mobile\nSumaryczna ocena numeru: brak oceny Korzystając z naszej wyszukiwarki dowiesz się w kilka sekund kto do Ciebie dzwonił. Nie ma prostszego sposobu na poznanie właściciela numeru telefonu 736371827. Nasza baza jest bardzo szeroka, znajdują się w niej miliony numerów telefonu. Możesz być pewny że znajdziesz tam także numer 736371827\nDzięki naszej wyszukiwarce poznasz nie tylko osobę, która dzwoniła. Dzięki zakładce ostatnie wyszukiwania dowiesz się czy połączenia z tego numeru otrzymali także inni użytkownicy. Za sprawą komentarzy dodawanych przez naszych użytkowników będziesz wiedział się w jakiej sprawie osoba ta chciała się z Tobą skontaktować i czy warto oddzwonić na ten numer. W ten sposób unikniesz połączeń od oszustów i naciągaczy, dowiesz się czy warto wystrzegać się połączeń z numeru 736371827\nJeśli numer 736371827, który wpisałeś nie znajduję się w naszej bazie oznacza to że prawdopodobnie jest bezpieczny lub żaden użytkownik go jeszcze nie dodał. Zachowaj jednak czujność, telemarkerzy czy przedstawiciele firm od czasu do czasu zmieniają swoje numery telefonu. Jeśli okaże się że to numer nękający – dodaj go naszej bazy. W ten sposób ostrzeżesz innych użytkowników!\nKomentarze dodane przez użytkowników dla numeru 736371827


Case IWI Porta PL - Teknos\nDrzwi wewnętrzne od Porta KMI Poland\nCase IWI Porta PL\nNajwyższa jakość z farbami Teknos\n2017-06-21 Painting Wood News, maj 2017\nSpółka Porta KMI Poland, jeden z wiodących producentów drzwi w Europie Wschodniej i Środkowej, korzysta z rozwiązań Teknos dotyczących wykańczania powierzchni. Oparte na bazie wody podkłady i farby z palety produktów TEKNOCOAT AQUA stanowią pierwszy wybór przy wykańczaniu wysokiej klasy drzwi wewnętrznych Porta.\nPowstała w 1992 roku firma zatrudnia 1 800 osób w sześciu zakładach produkcyjnych, których miesięczna produkcja obejmuje 95 000 paneli drzwiowych i 85 000 ościeżnic. Produkty są sprzedawane pod marką Porta Doors i Verte przez 100 autoryzowanych dealerów w Polsce i 120 za granicą. Oprócz Europy Wschodniej Porta jest aktywna w 36 krajach, w tym w niemieckojęzycznych, jak również w Wielkiej Brytanii i w Afryce. Roczny obrót to prawie 90 milionów EUR, a udział eksportu to około 25%.\nSzeroka paleta produktów obejmuje drzwi wewnętrzne, wejściowe i zewnętrzne, a także składane i rozsuwane, malowane lub fornirowane, z drewna lub CPL w zależności od rodzaju produktu. Dostępne są indywidualne palety w szerokim wyborze wzorów i specyfikacji. Porta oferuje także drzwi niestandardowe, wersje dźwięko- i dymoszczelne oraz ognioodporne. Porta jest znana ze swojej wysokiej jakości drzwi w dobrej cenie, i otrzymała wiele prestiżowych nagród.\nSprawny proces produkcji jest istotnym czynnikiem sukcesu firmy. Jej główne zakłady umieszczone w Bolszewie i Suwałkach, mieopodal granicy z Litwą, są jednymi z najbardziej nowoczesnych tego rodzaju zakładów w Polsce, wyposażonymi w najnowocześniejszą technologię, komputerowo sterowaną produkcję i mają dobrze skoordynowany łańcuch dostaw.\nWspółpraca z Teknos rozpoczęła się w 2014 roku. Porta wykorzystała rozwijanie nowej, wysokiej jakości kolekcji jako impuls do poszukiwania nowych rozwiązań wykończenia powierzchni, gdyż używane do tej pory nie spełniały tak wysokich wymagań. I znalazła wkrótce te rozwiązania w palecie produktów TEKNOCOAT AQUA. Na początku 2015 roku Porta wykonała w swoim zakładzie w Bolszewie obszerne testy metodą natrysku i aplikacji polewarką kurtynową. W tych testach pomocy udzielali Teknos Polska oraz specjaliści z centrum kompetencji technicznych ze Szwecji i Danii.\n„Postawiliśmy na Teknos ze względu na jakość produktu,\nale także ze względu na doskonałą pomoc techniczną”.\nZdzisław Kwidziński, szef działu badawczo-rozwojowego firmy Porta\n„Eksperci z Teknos zapewnili nam bardzo profesjonalną pomoc techniczną podczas wykonywania testów i instalacji urządzeń do malowania. Robiliśmy wiele zmian, na które Teknos zawsze odpowiadał szybko i w elastyczny sposób.”\nPo zakończeniu przygotowań malowanie w nowym systemie wykańczania w zakładzie w Bolszewie rozpoczęło się latem 2015 roku. Niedługo potem produkty Teknos zostały zastosowane w fabryce w Arad w Rumunii.\nNajwyższej jakości farby do najwyższej jakości drzwi\nW przypadku automatycznego i ręcznego natrysku Porta stosuje podkład TEKNOCOAT AQUA PRIMER 1875 na bazie wody, a jako warstwę nawierzchniową TEKNOCOAT AQUA 2577 w kolorze RAL 9003. Ponadto oprócz wersji w kolorze białym, w którym wykańczana jest większość produkcji, Porta obejmuje również odcienie RAL lub NCS według wymagań klienta. W tym wypadku jest używany produkt TEKNOCOAT AQUA 2580. Kolory są barwione przez dealera Teknos niedaleko fabryki w Bolszewie i dostarczane w systemie „dokładnie na czas”.\nPrzy produkcji masowej (prawie wyłącznie w kolorze białym) drzwi w zakładach Porta są wykańczane głównie metodą aplikacji polewarką kurtynową podkładem TEKNOCOAT AQUA PRIMER 1866 i warstwą nawierzchniową z TEKNOCOAT AQUA 2572 w kolorze RAL 9003. Oba produkty Teknos mają krótki czas schnięcia, dzięki czemu elementy mogą być szybko układane do użytku na liniach produkcyjnych z krótkim czasem procesu.\nW szczególności wysokiej jakości drzwi są pokrywane farbami Teknos ze względu na ich wypełnienie płytą HDF o strukturze typu plaster miodu (na żądanie mogą być również stosowane płyty wiórowo-otworowe). Należą do nich drzwi wewnętrzne Porta z serii VECTOR Premium z frezowaną dekoracją, serie Nordic SKANDIA Premium, FOCUS Premium z elementami szklanej dekoracji, FORM Premium z nowoczesnymi chromowanymi akcentami lub klasyczna seria drzwi panelowych ROYAL, LONDON oraz VIENNA.\nPartnerstwo z przyszłością\n„To co do nas przemawia w systemach Teknos, to jakość i sposób aplikacji na powierzchnie” — mówi Zdzisław Kwidziński. „Ponadto dobre wypełnianie i pokrywanie podłoży włóknistych, takich jak płyty wiórowe HDF i MDF. Pomalowana powierzchnia jest odporna na zadrapania i promieniowanie UV i spełnia nasze wysokie wymagania, zarówno pod względem wizualnym, jak i pod względem zachowywania się po aplikacji. Jej szybkie schnięcie pozwala nam skrócić czasy procesów. Generalnie systemy Teknos oferują wysoką jakość przy korzystnym stosunku kosztu do korzyści”.\nPorta chwali również usługi otrzymywane od Teknos. „Czasy dostawy są krótkie i jakość produktu jest stała” — ocenia Zdzisław Kwidziński. „Ponadto cenna jest też ich wysoka elastyczność, na przykład lokalny dealer Teknos jest w stanie przygotować i dostarczyć specjalny kolor w małych ilościach w ciągu 24 godzin.”\nDzięki tak efektywnej współpracy z Teknos Porta zamierza rozszerzać ją w przyszłości. Wykończenie powierzchni drzwi zewnętrznych, fornirowanych drzwi wewnętrznych, czy linia produkcyjna z farbami UV na bazie wody — o tym wszystkim możemy dyskutować z Teknos. Współpraca Porta/Teknos ma dobre perspektywy.\nProfil firmy Porta\n1 800 pracowników\nSześć zakładów produkcyjnych\n95 000 paneli drzwiowych i 85 000 ościeżnic miesięcznie\nProwadzi działalność w 36 krajach\nNew interior wood brochure\nKanał zgłaszania nieprawidłowości\n© 2022 Grupa Teknos


Profesjonalizm i wysoka jakość to nasza wizytówka! Jesteśmy przedsiębiorstwem działającym na terenie miasta Konstancin i obsługujemy zdecydowaną większość firm i biur zlokalizowaną w obrębie miasta. Świadczymy usługi cyklicznego sprzątania zarówno profesjonalnym Klientom biznesowym, jak i prywatnym gospodarstwom domowym. Szeroki wachlarz usług oraz konkurencyjne, atrakcyjne ceny sprawiają, że każdy znajdzie odpowiednie rozwiązanie dopasowane do swojego mieszkania lub firmy. Wieloletnie doświadczenie, dbałość o każdy szczegół i bezproblemowy kontakt z Klientem owocuje obustronnym zadowoleniem i ugruntowaną pozycją lidera w branży.\nNasza firma zajmuje się wszystkim, co jest związane z czystością - od odkurzania dywanów przez porządkowanie pomieszczeń socjalnych aż po pranie narożników. Każdą usługę dobieramy i oferujemy zgodnie z oczekiwaniami Klienta, dopasowując się do jego zapotrzebowania. nie nadwyrężając wytyczonego budżetu. Nasz zakres usług możemy podzielić na trzy kategorie: cykliczne sprzątanie biur oraz mieszkań, sprzątanie po remontach oraz pranie tapicerek. Dbamy o naszych Klientów pod każdym względem - od szybkiej realizacji zlecenia przez korzystną cenę aż po najwyższe standardy świadczonych usług.\nCykliczne spotkanie biur i mieszkań.\nJest to podstawowy - i najczęściej wybierany przez naszych Klientów - typ usług porządkowych. Zakres świadczonego przez nas sprzątania to przede wszystkim odkurzanie dywanów i sprzątanie posadzki. Ponadto, zajmujemy się również myciem podłóg, okien, parapetów, mebli biurowych, pomieszczeń sanitarnych, łazienek i kuchni. To tylko przykładowe usługi - kompleksową współpracę opracowujemy po kontakcie z Klientem i proponujemy rozwiązania, które sprawdzą się w Państwa biurach i mieszkaniach.\nWykańczanie mieszkania, układanie płytek, malowanie ścian oraz wszelki inny - gruntowny lub podstawowy - remont wiąże się z bałaganem i brudem. Nasza firma również wysprząta Państwa pomieszczenia po przeprowadzonym remoncie - zarówno w mieszkaniu, jak i w przedsiębiorstwie. Usuniemy nawet najbardziej uporczywe zabrudzenia po tynku, kleju czy farbie, doczyścimy i umyjemy podłogi, a to nie wszystko! Usuniemy pył i kurz z każdego zakamarka i szczeliny w pomieszczeniu - od okien, przez meble i drzwi, aż po podłogi i ściany. Doczyścimy balkony, balustrady, tarasy, jak również uporządkujemy i wysprzątamy Państwa garaż. Wykonujemy też inne, niestandardowe zlecenia związane z czystością na życzenie Klienta.\nZdajemy sobie sprawę, jak czasochłonne i męczące może być czyszczenie tapicerowanych foteli, kanap, narożników, wykładzin czy innych mebli. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom naszych Klientów, świadczymy również usługi związane z praniem rozmaitych powierzchni i tapicerek. Nasze zabiegi porządkowe przywrócą meblom reprezentacyjny, elegancki wygląd, a czystość powierzchni przyjemnie zaskoczy każdego użytkownika mebli. Stosując specjalistyczne urządzenia ekstrakcyjne dokładnie i precyzyjnie usuniemy zabrudzenia, pozostawiając miejsce czystym jak nigdy dotąd.\nSprzątanie firm Konstancin - kontakt.\nZachęcamy do zapoznania się z pełną gamą naszych usług za pośrednictwem strony internetowej lub poprzez kontakt telefoniczny. Wykonujemy rozmaite zlecenia o zróżnicowanym stopniu współpracy - każdorazowo zostawiając zadowolonego Klienta w czystym, schludnym pomieszczeniu. Opowiedz nam o swoich potrzebach, oczekiwaniach i wymaganiach, a my przygotujemy specjalnie dla Ciebie propozycję w atrakcyjnej cenie. Zaufaj wieloletniemu doświadczeniu i dołącz do grona usatysfakcjonowanych Klientów jeszcze dziś!


Krople Kanabialica - Czy to działa? Opinie, Cena, Gdzie Kupić? Oszustwo?\nKrople Kanabialica – Czy to działa? Opinie, Cena, Gdzie Kupić? Oszustwo?\n14 grudnia, 2021 28 września, 2021 przez admin\nKorzyści, jakie oferuje Kanabialica\nKrople Kanabialica, składniki, jak zażywać, jak działa, skutki uboczne\nPytania i odpowiedzi dotyczące Kanabialicy:\nKrople Kanabialica to krople, które stały się zdrową alternatywą dla osób chcących schudnąć.\nCzy wiesz, o co mi chodzi? W tym artykule znajdziesz wszystkie potrzebne informacje. Jego rewolucyjna formuła pomaga schudnąć, prawie nie zdając sobie z tego sprawy!\nW przeciwieństwie do innych metod nie ma skutków ubocznych i możesz to zobaczyć, czytając komentarze obecnych użytkowników 2021, które zebraliśmy z różnych forów internetowych. Zapraszam do dalszego czytania na ten temat.\nWskaźnik masy ciała (BMI) to obliczenie, które uwzględnia wagę i wzrost osoby w celu pomiaru wielkości ciała.\nU osób dorosłych otyłość definiuje się jako BMI o wartości 30,0 lub więcej zgodnie z Centers for Disease Control and Prevention (CDC).\nOtyłość wiąże się z wyższym ryzykiem poważnych chorób, takich jak cukrzyca typu 2, choroby serca i nowotwory.\nOtyłość jest powszechna. CDC szacuje, że:42,4 Amerykanów w wieku 20 lat i starszych miało otyłość w latach 2017-2018.\n>>>>-50% Ceny Kanabialica<<<<\nAle BMI to nie wszystko. Ma pewne ograniczenia jako metryka.\nWedług CDC: „Czynniki takie jak wiek, płeć, pochodzenie etniczne i masa mięśniowa mogą wpływać na związek między BMI a tkanką tłuszczową. Ponadto BMI nie rozróżnia nadmiaru tkanki tłuszczowej, mięśniowej lub kostnej, ani nie dostarcza żadnych wskazówek na temat rozmieszczenia tłuszczu wśród osobników”.\nPomimo tych ograniczeń, BMI nadal jest szeroko stosowany jako sposób pomiaru wielkości ciała.\nOtyłość to jeden z największych problemów zdrowotnych na świecie – ten, który zmienił się z problemu w bogatych krajach na taki, który obejmuje wszystkie poziomy dochodów. Globalne obciążenie chorobami jest głównym globalnym badania na temat przyczyn i czynników ryzyka śmierci i choroby opublikowanych w czasopiśmie medycznym The Lancet . 3 Te szacunki dotyczące rocznej liczby zgonów przypisywanych szerokiemu zakresowi czynników ryzyka przedstawiono tutaj. Ten wykres przedstawia sumę globalną, ale można go przeglądać dla dowolnego kraju lub regionu za pomocą przełącznika „zmień kraj”.\nOtyłość – definiowana jako wysoki wskaźnik masy ciała – jest czynnikiem ryzyka kilku głównych przyczyn śmierci, w tym chorób serca, udaru mózgu, cukrzycy i różnych rodzajów raka. 4 Otyłość nie powoduje bezpośrednio żadnego z tych skutków zdrowotnych, ale może zwiększyć prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Na wykresie widzimy, że jest to jeden z głównych czynników ryzyka zgonu na świecie.\nWedług badania Global Burden of Disease w 2017 roku w wyniku otyłości przedwcześnie zmarło 4,7 miliona osób. Aby umieścić to w kontekście: było to blisko czterokrotność liczby osób, które zginęły w wypadkach drogowych i prawie pięciokrotność liczby osób, które zginęły z powodu HIV/AIDS w 2017 r. 5\nKanabialica to nowatorskie rozwiązanie, które w prosty sposób pozwala wyeliminować nagromadzony tłuszcz. Są to krople wykonane z naturalnych i skutecznych składników, wyselekcjonowanych tak, aby zapewnić jak najlepszy efekt, bez narażania organizmu na uszkodzenia uboczne.\nZostał wprowadzony na rynek północnoamerykański na początku 2020 roku i do tej pory ugruntował swoją pozycję jako naturalna metoda odchudzania, która działa bezpośrednio na złogi tłuszczu i pozwala bezpiecznie zrzucić do 12 kg w ciągu 2 miesięcy, zgodnie z testy przeprowadzone przez jego producenta.\nSzybkie działanie – efekty widać już po pierwszym tygodniu stosowania, więc nie musisz czekać miesiącami, aby zauważyć, jak Twój organizm zaczyna chudnąć.\n100% naturalnych składników – Jego głównymi składnikami są oligopetydy konopi, które działają jako przyspieszacze metabolizmu w organizmie.\nŁatwy do zażycia – Wystarczy rozcieńczyć krople w wodzie i zażyć dawkę dwa razy dziennie, aby w ciągu kilku tygodni zaczęła ona przynosić efekty w organizmie.\nJednym z najczęstszych problemów w dzisiejszych czasach jest otyłość i nadwaga. Według Światowej Organizacji Zdrowia otyłość można uznać za globalną epidemię.\nTo jest powód, dla którego istnieje obawa, aby schudnąć, naturalnie i przy najmniejszym zagrożeniu dla zdrowia. Jedną z metod o udowodnionej skuteczności w odchudzaniu są krople Kanabialica.\nW swoim składzie można zdać sobie sprawę, że Kanabialica ma inne składniki niż inne metody odchudzania. To, oprócz uniknięcia skutków ubocznych i przeciwwskazań, sprawia, że łatwo jest wiedzieć, jak go przyjmować.\nKannabidiol – Jest to główny w składnikach Kanabialica. Po co to jest? To, co robi, to zmniejszenie poziomu kortyzolu, głównego odpowiedzialnego za gromadzenie się tłuszczu.\nEkstrakt z zielonej herbaty – Poprawia poziom energii w ciągu dnia, zmniejszając nadmierny apetyt na posiłki. To jeden z sekretów, który pozwala nam zrozumieć, jak działa Kanabialica.\nEkstrakty Cordyceps – najnowszym sekretem Kanabialicy, jak to działa, są ekstrakty owocowe, które w naturalny sposób przyspieszają metabolizm.\nJak już zauważyłeś, Kanabialica ma w całości naturalne składniki, które stoją za tym, jak działa bez negatywnego wpływu na organizm.\nTeraz Kanabialica jak to zabrać? Wystarczy zastosować dawkę 25 kropli na szklankę wody dwa razy dziennie, aby zacząć zauważać zmiany.\nJeśli chodzi o rodzaj komentarzy, jakie ma Kanabialica, wystarczy odwiedzić dowolne forum internetowe, z którego użytkownicy pozostawili swoje wrażenia, aby sprawdzić, czy Kanabialica nie ma negatywnych opinii, a wręcz przeciwnie.\nNawet z forum sprzedaży Kanabialicy można przeczytać prawdziwe komentarze na temat Kanabialicy od jej kupujących.\nTutaj zebraliśmy serię komentarzy od obecnych użytkowników 2021, które pozwolą Ci uzyskać wyniki, jakie uzyskali Twoi kupujący po pierwszym użyciu:\n„Czytałem wiele opinii na temat tych kropli, zanim zachęciłem mnie do ich zakupu. Początkowo miałem wątpliwości, ale zakup był całkowicie bezpieczny ze strony. Kiedy przybyli, od razu zacząłem je zabierać. W pierwszym tygodniu schudłam 1,5 kg, a w pierwszym miesiącu schudłam już 6 kg. Bez wątpienia byłem szczęśliwy i pod wrażeniem.”\n„Kupiłem go po przeprowadzeniu wielu badań na forum o produktach odchudzających. Chciałem mieć pewność, ale po pierwszych dwóch tygodniach moje wątpliwości zostały rozwiane. Są łatwe w przyjmowaniu i naprawdę skuteczne w kroplach.”\nPo zapoznaniu się z opiniami użytkowników Kanabialicy można stwierdzić, że jest to skuteczna metoda na odchudzanie. Oczywiście tutaj zostawimy możliwość zrobienia o forum Kanabialica w końcowej części artykułu.\nJeśli zastanawiasz się: ile kosztuje Kanabialica? Powinieneś wiedzieć, że jedynym miejscem, z którego możesz uzyskać dobrą cenę, jest jej oficjalna strona internetowa.\nStamtąd można go znaleźć nawet z 50% rabatem. Oczywiście Kanabialica ma znacznie niższą cenę niż jakikolwiek zabieg odchudzający, ale z korzystniejszymi efektami.\nWedług portalu MedlinePlus i jego badań nad nadwagą, jednym z nich jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia cukrzycy i problemów z sercem .\nW każdej aptece można znaleźć metody na odchudzanie, ale na pewno nie znajdziesz apteki Kanabialica. Jest tylko jedno miejsce, w którym można kupić te krople więcej niż to możliwe i jest to Twój portal sprzedażowy.\nWięc nie szukaj dalej w aptekach ani nie pytaj o Kanabialicę, gdzie kupić i odwiedź jej oficjalny portal już teraz. Tylko tam znajdziesz najlepszą ofertę.\nGdzie mogę kupić Kanabialicę ze zniżką?\nTylko na Twoim oficjalnym portalu sprzedaży: na stronie Twojego producenta.\nJak mogę kupić krople Kanabialica?\nOdwiedzając portal Kanabialica, możesz go łatwo i szybko zamówić, kupując w 100% oryginalny produkt.\nJak szybko można uzyskać wyniki?\nJuż od pierwszego tygodnia można zauważyć pierwsze zmiany i redukcję nawet o 2 kilogramy.\nJakie są efekty wtórne?\nDo chwili obecnej nie są znane żadne niepożądane skutki.\nCzy kapsułki Enlargement są dobre? opinie, cena, forum,apteka, oszustwo?\n1 komentarz do “Krople Kanabialica – Czy to działa? Opinie, Cena, Gdzie Kupić? Oszustwo?”\nPingback: Czy Guavital działa? Opinie, Forum, Cena, Gdzie kupić? Oszustwo?


Szamba Betonowe Izbica Kujawska i okolice - Najtaniej\nZamówienia realizujemy w całej Polsce między innymi w miastach: Małomice, Syców, Lubomierz, Żelechów, Sulechów, Luboń, Leśna, Milanówek, Głuszyca, Żagań,\nPosiadając działkę w Izbicy Kujawskiej lub w pobliskich miastach i osadach, i nosząc się z zamiarem kupna i instalacji bezodpływowego zbiornika na nieczystości, warto skorzystać z usług naszej firmy. Od wielu lat zajmujemy się sprzedażą szamb betonowych, a także innych pojemników przydatnych w gospodarstwach domowych, między innymi zbiorników na gnojowicę i gnojówkę oraz na wodę deszczową. Zachęcamy do skorzystania z naszej oferty! Niezależnie od parametrów Twojej działki, znajdziemy optymalne rozwiązanie.\nPonieważ szamba betonowe są zbiornikami o dużym ciężarze i ich montaż mógłby być skomplikowany, nasza firma proponuje klientom pomoc w tej kwestii. Oferujemy profesjonalną instalację szamb betonowych w Izbicy Kujawskiej i okolicach. Toteż zamawiając zbiornik u nas, możesz być spokojny o całą resztę. Zdajemy sobie sprawę, że warunki panujące na posiadłościach ziemskich bywają różne, dlatego istnieje możliwość dopasowania gabarytów szamba do parametrów działki.\nKolejnym atutem przemawiającym za szambami z betonu jest ich szczelność. Nie ma mowy o żadnych przeciekach nieczystości do gruntu, szczególnie jeżeli skorzystamy z wysokiej jakości, certyfikowanych egzemplarzy. Nasza firma w Izbicy Kujawskiej oferuje sprawdzone szamba betonowe z atestem, zachowujące wysoki poziom szczelności.\nWymieniając zalety szamb betonowych nie sposób nie wspomnieć o ich cenie. Jest ona dużo niższa niż w przypadku szamb z PCV. Dla naszych Klientów przygotowaliśmy atrakcyjne warunki cenowe, serdecznie zapraszamy do kontaktu. Jeśli szukasz dystrybutora zbiorników betonowych w Izbicy Kujawskiej i w pobliskim rejonie, zgłoś się do nas!


Pomoc dla powodzian bez VAT i podatku dochodowego |\nMinisterstwo Finansów rezygnuje z VAT od SMS-ów charytatywnych na rzecz powodzian oraz zapowiada pomoc finansową bez podatku dla powodzian.\nMinisterstwo Finansów poinformowało, że środki odpowiadające wysokości podatku VAT pobranego od tzw. SMS-ów charytatywnych na rzecz powodzian przekaże na cele związane z usuwaniem lub łagodzeniem skutków powodzi. Ministerstwo Finansów poinformowało również, że osoby, które ucierpiały w wyniku powodzi, nie zapłacą podatku dochodowego od otrzymanej pomocy finansowej.Podstawę do zwolnienia od podatku pomocy finansowej dla powodzian stanowi art. 21 ust. 1 pkt 26 i 26a ustawy, oraz rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od niektórych dochodów (przychodów) podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (Dz. U. z 2009 r. nr 226, poz. 1819).\nZ powołanych przepisów wynika, że wszelka pomoc materialna finansowana ze środków budżetu państwa lub samorządu, która ma związek z zaistniałym zdarzeniem losowym, takim jak powódź, jest zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym. Ponadto wolne od podatku, do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2.280 zł, są zapomogi otrzymane z tytułu powodzi np. od zakładu pracy i związków zawodowych. W związku z tym, że powódź stanowi klęskę naturalną w rozumieniu ustawy o stanie klęski żywiołowej, osoby poszkodowane nie zapłacą podatku dochodowego również od pomocy materialnej otrzymanej od zakładu pracy wskutek tej katastrofy. Minister Finansów zaniechał poboru podatku od dochodów z tego źródła, uzyskanych do końca 2010 r., do wysokości nieprzekraczającej 6.000 zł w ciągu roku podatkowego.\nStarszyInterpretacje podatkowe - zakup art. spożywczych i usług gastronomicznych\nNowszyUrlop macierzyński i ojcowski (tacierzyński)


Repliki karabinów, karabinków na green gas, airsoft, asg\nKarabiny / Karabinki (42)\nKarabiny snajperskie (1)\n450,00 PLN - 1 400,00 PLN (23)\n1 400,00 PLN - 2 400,00 PLN (18)\n2 400,00 PLN - 3 400,00 PLN (3)\n3 400,00 PLN - 4 400,00 PLN (2)\nGazowe karabinki ASG\nGazowe repliki karabinków szturmowych airsoft to repliki karabinków automatycznych, które stanowią jeden z podstawowych rodzajów broni stosowanych przez siły zbrojne. W porównaniu z replikami elektrycznymi, karabinki gazowe są znacznie mniej popularne. W naszym dziale z karabinkami znajdziecie produkty zasilane green gas oraz CO2, różne modele oraz producentów.\nRepliki karabinków ASG o napędzie gazowym to mniej popularny, w porównaniu do replik elektrycznych, rodzaj replik broni ASG dostępnych na rynku. Główną zaletą, jaką niosą ze sobą tego rodzaju repliki jest wysoki poziom realizmu użytkowania. Zasilanie gazowe czyni obsługę i użytkowanie tego typu repliki bardzo realistycznym, na co składa się efektownie działający blow-back- odczuwalne "kopnięcie" robi naprawdę duże wrażenie tak na użytkowniku jak i wizualne na obserwatorach. Dodatkowego realizmu dodaje stosowany przez niektórych producentów Open Bolt. Repliki z tym rozwiązaniem nie posiadają mosiężnej wstawki w komorze zamka, która występowała w innych modelach. Dzięki zastosowaniu takiego systemu podczas strzelania cofa się cały zamek, identycznie jak w wersji palnej. W wielu modelach wykorzystano stalowe części, które zwiększają wagę oraz wytrzymałość repliki. Repliki mogą być zasilane green gas, ładowanym bezpośrednio do magazynka lub kapsułami CO2. W kilku przypadkach możliwe jest zamienne stosowanie green gas jak i CO2. Podobnie jak w przypadku modeli elektrycznych w naszej ofercie znajdziecie różnego rodzaju odmiany replik. Subkarabinki ASG dzięki gabarytom oraz mniejszej prędkości wylotowej są doskonałe do prowadzenia działań na średnim i krótkim dystansie. Z kolei bardziej standardowe karabinki szturmowe będą dobrym rozwiązaniem do prowadzenia działań w polu. Ich zdolności bojowe podniosą również wszelkiego rodzaju celowniki oraz akcesoria.\nWE: Replika karabinka 999E IdZ GBB\n1 280,00 PLN 896,00 PLN\nWE: Replika karabinka L85A2 (GG version)\nWE: Replika subkarabinka WE-888C\n1 699,00 PLN 1 189,30 PLN\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka szturmowego WE Open Bolt - Tan\nWE: Replika karabinka szturmowego WE M4CQB Open Bolt - CZARNA\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka szturmowego WE M4A1 Open Bolt - CZARNA\nProdukt niedostępnyHEPHAESTUS: Replika karabinka GHK AMD-65 GBB\n3 114,45 PLN 9343.35 PKT\nProdukt niedostępnyARMY: Replika karabinka R36 GBBR - czarny\nProdukt niedostępnyPTS: Replika karabinka Masada GBBR - Dark Earth\nProdukt niedostępnyUmarex: Replika karabinu wyborowego H&K G28 GBB Semi-Auto\nProdukt niedostępnyTokyo Marui: Replika karabinka M4A1 MWS GBB TM\nProdukt niedostępnyPPS Airsoft: Replika karabinu Mosin Nagant 1891/30 - krótka\nProdukt niedostępnyPPS Airsoft: Replika karabinu Chiang Kai-Shek (green gas/CO2 8g)\n2 306,13 PLN\nProdukt niedostępnyPPS Airsoft: Replika karabinu Chiang Kai-Shek (green gas)\n1 915,79 PLN\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka KelTec PLR16\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka 999RAS IdZ GBB\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka 999K IdZ GBB\nWE: Replika karabinu WE14 EBR\n2 493,65 PLN\nProdukt niedostępnyWE: Replika subkarabinka 999C IdZ GBB\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka MSK GBB - czarna\nProdukt niedostępnyGHK: Replika karabinka typu PDW GHK GBB 2013 Version (edycja limitowana 200szt.)\n1 245,80 PLN\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinu WER001 Open Bolt\nProdukt niedostępnyUmarex: Replika karabinka szturmowego HK416 D14.5RS GBB\n1 738,55 PLN\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka PMC WE-R015\nProdukt niedostępnySY: Replika karabinu GY-1892\nProdukt niedostępnySY: Replika karabinu GY-1892A (wooden version)\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka 74 UN - Open Bolt\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka szturmowego WE Open Bolt\nProdukt niedostępnyWE: Replika karabinka szturmowego WE MK16 MOD 0 "Open Bolt"


Międzynarodowy zespół skupi się na badaniu przepływu antybiotykooporności (AMR) pomiędzy sferami życia ludzi i zwierząt oraz to, jak bioróżnorodność ekosystemów glebowych i wodnych wpływa na ograniczanie rozprzestrzeniania się AMR w środowisku. Proponowane badania są zgodne z podejściem „One Health”, które zakłada powiązanie zdrowia człowieka ze zdrowiem zwierząt oraz stanem środowiska. Ma to ogromne znaczenie zwłaszcza w kontekście zwiększonej urbanizacji oraz uprzemysłowienia rolnictwa, prowadzącej do zanieczyszczenia i degradacji środowiska.\nUzyskane wyniki pozwolą dokonać oceny ryzyka rozpowszechniania się AMR w danych środowiskowych, a także przyczynią się do rozwoju środków/działań opartych na dowodach naukowych mających na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe i tym samych służących ochronie zdrowia ludzi, zwierząt i roślin. Zakładamy, że zmienimy sposób myślenia, badając zdolność wykorzystania różnorodności biologicznej, jako mechanizmu zwiększania odporności środowiska na zanieczyszczenie ARB. Wartość dodana badania zarówno gleby i wody polegać też będzie na określeniu uniwersalnych poziomów różnorodności biologicznej wymaganych do zminimalizowania wpływu odpadów ludzkich lub zwierzęcych dostających się do tych środowisk.


Waluty: Dolar kontynuuje wzrosty\nData dodania: 2018-08-06 (12:10) Poranny raport DM BOŚ z rynku walut\nKluczowe informacje z rynków: WIELKA BRYTANIA: Minister ds. handlu Liam Fox stwierdził w wywiadzie dla Sunday Times, że ryzyko Brexitu bez osiągnięcia porozumienia z Unią Europejską jest jak 60 do 40. W piątek o tym, że szanse na negatywny scenariusz są „niekomfortowo wysokie” mówił sam szef Banku Anglii w wywiadzie dla radia BBC.\nUSA / CHINY / WOJNY HANDLOWE: W piątek Chińczycy podali, że w odpowiedzi na propozycje amerykańskich ceł zamierzają odpowiedzieć własnymi ograniczeniami w handlu na 60 mld USD, stawka 25 proc. ma obowiązywać chociażby na import gazu LNG, czy też ropy naftowej. Tymczasem podczas weekendowych spotkań z wyborcami w Ohio, Donald Trump tłumaczył, że podejmowane działania są słuszne, dając też do zrozumienia, że jest gotowy do negocjacji, jeżeli Chińczycy wystąpią z taką propozycją (i ustępstwami?). Tymczasem LBCh ustalił dzisiaj fiksing USD/CNY na poziomie 6,8513 wobec 6,8322 w piątek – juan jest najsłabszy od maja 2017 r. Z drugiej strony media cytują słowa byłego przedstawiciela LBCh ds. walut, który uważa, że poziomem tolerancji dla banku centralnego jest poziom USD/CNY nie wyższy od 7,00.\nEUROSTREFA / NIEMCY: Zamówienia w niemieckim przemyśle spadły w czerwcu aż o 4 proc. m/m po tym, jak w maju rosły o 2,6 proc. m/m. Tymczasem nieco w górę odbił indeks nastrojów Sentix liczony dla całej strefy euro – w sierpniu wzrósł do 14,7 pkt. z 12,1 pkt. w lipcu (szacowano 13,5 pkt.).\nOpinia: Tydzień zaczyna się od kontynuacji umocnienia dolara, jakie było widoczne w ubiegłym tygodniu. Mamy środek sezonu wakacyjnego, więc inwestorzy działają nieco schematycznie, a za amerykańska walutą przemawia perspektywa dalszych podwyżek stóp procentowych, a także wątek wojen handlowych, co tworzy specyficzne sprzężenie, które prowadzi do tego, że dolar jest obecnie jedną z najlepszych bezpiecznych przystani. Weekendowe tournée Donalda Trumpa po Ohio pokazało, że prezydent jest przeświadczony o słuszności swoich posunięć w temacie polityki handlowej, chociaż nie wyklucza negocjacji z Chińczykami (ale raczej na własnych warunkach). To sygnał, że na jakiś przełom w tej materii trudno będzie liczyć. Wydaje się, że Trump może zmienić swoje podejście tylko w kilku przypadkach – wyraźnej presji ze strony dużego amerykańskiego biznesu, który zacznie tracić pieniądze na „trumponomice”, niezadowolenia wyborców z typowo „republikańskich” stanów, czy też jakiegoś mocniejszego załamania się rynków akcji na jesieni, co mogłoby uderzyć w oszczędności klasy średniej. W tych tematach ważny może być 7 sierpnia, kiedy to zaplanowano wybory uzupełniające do Izby Reprezentantów w Ohio – tymczasem w tym typowo „republikańskim” stanie, szanse obu kandydatów niebezpiecznie się zrównały. Innymi słowy, ryzyko oddania Kongresu w ręce Demokratów po listopadzie jest coraz większe.\nPod coraz większą presją jest funt. Spekulacje ministra Foxa, oraz wcześniejsze słowa samego Marka Carney’a o ryzykach związanych z „nieuporządkowanym” Brexitem mogą być tylko wodą na młyn dla strony podażowej na najbliższe tygodnie. Na dziennym układzie GBPUSD widać złamanie przez MACD linii trendu, a dzisiaj doszło już do nieznacznego naruszenia dołka z lipca przy 1,2956.\nPo piątkowych newsach o tym, że Ludowy Bank Chin podejmie działania w celu „stabilizowania” kursu juana (jednym z ruchów jest podniesienie rezerw dla kontraktów forward) dzisiaj chińska waluta znów słabnie. Trend wzrostowy na USDCNH jest zachowany, chociaż dywergencje na wskaźnikach są wyraźniejsze.


blacharka Fiata Brawo - Forum Fiata\nDzisiaj jest 21 sie 2017, 04:24\nblacharka Fiata Brawo\nPostautor: sebo7503 » 18 paź 2011, 19:22\nWitam!Mam pytanko.Czy Fiaty Brawo z 1999 r były produkowane z blachy ocynkowanej?\nRe: blacharka Fiata Brawo\nPostautor: Luteczek » 19 paź 2011, 16:09\nsebo7503 pisze: Witam!Mam pytanko.Czy Fiaty Brawo z 1999 r były produkowane z blachy ocynkowanej?\nRejestracja: 08 sty 2010, 11:28\nPostautor: enter » 19 paź 2011, 19:21\na Fiat Siena 1998 EL 1,4 benz?\nPostautor: starling » 19 paź 2011, 20:17\nenter pisze: a Fiat Siena 1998 EL 1,4 benz?\nteż ma ocynk - mam do dziś ten model i nadzwyczaj dobrze się trzyma\nPostautor: piotrekg7 » 20 paź 2011, 10:07\nBlachy zewnętrzne są stosunkowo ładne bez korozji, ale zdarzają się ogniska korozji w zgrzewach - łączeniach blach i wokół krawędzi otworów technologicznych np. w komorze silnika, podłodze kabiny i bagażnika pod wykładziną i na zewnątrz.\nPostautor: enter » 20 paź 2011, 17:45\nja również mam ten model, r. '98 przebieg 88 tys. (od nowości) i korozja pojawiła się\nPostautor: Luteczek » 23 paź 2011, 10:37\nOcynk nie gwarantuje braku korozji na zawsze.... ale opóźnia proces...\nRejestracja: 13 kwie 2011, 08:28\nPostautor: Emilian1972 » 23 paź 2011, 16:10\nJest dokładnie tak jak piszesz. Jeśli chodzi o auta w wieku lat 10 i więcej, to nawet ocynkowane auto należy dobrze sprawdzić pod kątem korozji. Przede wszystkim małych ognisk, np. bąbli lakieru na kancie nadkoli. Jeśli ognisko już się pojawiło, to jak się nie zadziała to po dwóch latach, może być widoczne gołym okiem z daleka. To wszystko z autopsji (Fiat Siena, r. 1998, metalik).\nPS. Wątek nie dotyczy NB więc nie powinien tutaj być kontynuowany.


Przyczepy Zasław - co mają innego od pozostałych? - komentarze - Maszyny rolnicze\nPrzyczepy Zasław - co mają innego od pozostałych?\nWarzywko 2017-09-22 17:40:18\nBurty produkuje dla nich Pronar. Bierz MetalFach nie przepłacaj\nfefe 2016-01-26 11:56:27\nMetalFach nie jest jakąś dobrą marką jeśli chodzi o przyczepy i z tego co się słyszy to się słyszy mało pochlebne słowa , a wie ktoś coś na temat tej MF najwiekszej 14 tonowej bo to chyba nie MF produkuje tylko ktoś pod metalfacha . A jeśli chodzi o Zasław-a to mega mi sie podoba widziałem 12 tonówke to kurde piękności sprzęt ta rama coś wspaniałego , nie wiedziałem że sami robią burty myślałem że to fuhrmana\npaweł 2015-11-08 13:57:48\nMetalFach nie lepsza?\nmaciek 2014-04-30 14:38:08\ntak fajne przyczepy , tylko mają felgi krzywe i jest problem z ich wymianą


Kursy terapii manualnej. Diagnostyka różnicowa dla fizjoterapeutów. Kraków.\nI moduł - 27.06-29.06.2022\nII moduł - 22.08-24.08.2022\nIII moduł - 19.09-21.09.2022\nIV moduł - 17.10-19.10.2022\nV moduł - 28.11-30.11.2022\nCzy w codziennej pracy z pacjentami potrafisz sprawnie zdiagnozować pacjenta, a dzięki temu skutecznie leczyć? Chciałbyś zapoznać się z metodami diagnostycznymi i terapeutycznymi dysfunkcji w obrębie tkanek miękkich, stawów oraz narządów wewnętrznych?\nJeśli marzy Ci się swobodna praca bez konieczności ciągłego zastanawiania się nad trafnością swoich hipotez diagnostyczno-terapeutycznych mamy dla Ciebie idealne rozwiązanie, dzięki któremu zdobędziesz umiejętności i niezbędną wiedzę, które pozwolą Ci przede wszystkim trafnie diagnozować, a dzięki temu skutecznie i bezpiecznie leczyć!\nKurs terapii manualnej z diagnostyką różnicową prowadzony jest w koncepcji osteopatycznej. Składa się z 5 modułów, z których każdy trwa 3 dni i podejmuje odmienne zagadnienia. Intensywne szkolenie kończy się egzaminem praktycznym, umożliwiającym uzyskanie certyfikatu wystawionego przez Akademię Terapii Manualnej. W programie szkolenia, uwzględniona jest także szczegółowa diagnostyka różnicowa dla fizjoterapeutów, która pomoże w znalezieniu przyczyny dolegliwości oraz zróżnicowanie pomiędzy patologią a dysfunkcją narządu ruchu. Dzięki uczestnictwie w szkoleniu "Terapia manualna w koncepcji osteopatycznej", nauczysz się łączyć dolegliwości z różnych obszarów oraz potwierdzać swoje teorie terapeutyczne!\nKursy terapii manualnej prowadzone są przez doświadczonych terapeutów i wieloletnich Instruktorów terapii manualnej - osteopatów: mgr Włodzimierza Ciepałę D.O., dr n. med. Mariana Majchrzyckiego D.O. oraz mgr Marcina Hoffmanna D.O.\nZapisz się na kurs i poznaj tajniki skutecznej diagnostyki różnicowej i efektywnej terapii manualnej!\nMed Coach - szkolenia dla wymagających to projekt tworzony przez młody, kreatywny zespół fizjoterapeutów, powstały z chęci nieustannego kształcenia się, pasji oraz potrzeby doskonalenia warsztatu terapeutycznego. Działa nieprzerwanie od 2016 roku, by zapewniać kolegom i koleżankom z branży, najnowszą wiedzę oraz umiejętności praktyczne wymagane w zawodzie fizjoterapeuty. Dzięki uczestnictwie w naszych szkoleniach, aktualne doniesienia z zakresu fizjoterapii i osteopatii nie będą już nieosiągalne, a terapia manualna w koncepcji osteopatycznej stanie się codziennym narzędziem terapeutycznym!\nKompleksowa organizacja kursów fizjoterapii, osteopatii i treningu medycznego to misja, w którą Med Coach jest w pełni zaangażowany. Oferta szkoleń stanowi bogaty przekrój najnowszych trendów w fizjoterapii, osteopatii, a kursy terapii manualnej stanowią doskonałe dopełnienie zagadnień terapeutycznych. Dzięki wielu różnym tematom prezentowanym na szkoleniach, każdy zainteresowany fizjoterapeuta, osteopata czy student fizjoterapii lub student osteopatii znajdzie dla siebie materiał, który poszerzy jego horyzonty terapeutyczne!\nWielomodułowy i specjalistyczny kurs terapii manualnej stworzony został przez osteopatów i terapeutów manualnych z Akademii Terapii Manualnej - mgr Włodzimierza Ciepałę D.O., dr n. med. Mariana Majchrzyckiego D.O. oraz mgr Marcina Hoffmanna D.O.\nProwadzący mgr Włodzimierz Ciepała jest absolwentem Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach oraz 5-letnich Studiów Podyplomowych w Sutherland College of Osteopathic Medicine w Belgii. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy zawodowej, zdobyte podczas pracy w Szpitalu Górniczym w Sosnowcu na oddziale neurochirurgii i Ośrodku Rehabilitacyjnym w Miechowie. Obecnie pracuje i zarządza Centrum Rehabilitacji i Osteopatii ,,Neuron" w Miechowie i Dąbrowie Górniczej, gdzie zajmuje się terapią pacjentów z problemami ortopedycznymi i neurologicznymi.\nDr n. med. Marian Majchrzycki jest absolwentem Wydziału Fizjoterapii Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu oraz Sutherland College of Osteopathic Medicine w Belgii, gdzie skończył osteopatię. Dr Marian już od ponad 15 lat praktykuje w zawodzie, jako skuteczny terapeuta manualny, prowadząc swój własny gabinet w Poznaniu. Poprzednio pracował w klinikach na oddziałach: ortopedycznym, neurologicznym oraz intensywnej terapii. Jest autorem i współautorem ponad 100 artykułów naukowych na temat usprawniania narządu ruchu, z zakresu terapii manualnej, osteopatii, ortopedii, neurologii, onkologii, geriatrii. W latach od 2010 do 2018 wykładał na Uniwersytecie Medycznym im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu. Jest również założycielem Akademii Terapii Manualnej oraz twórcą szkoleń dla fizjoterapeutów i lekarzy z zakresu terapii manualnej i masażu.\nTerapia manualna kurs prowadzony jest także przez mgr Marcina Hoffmanna, który również jest absolwentem Wydziału Fizjoterapii Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu oraz Sutherland College of Osteopathic Medicine w Belgii. Studia w Belgii ukończył uzyskując międzynarodowy tytuł dyplomowanego osteopaty D.O. Prowadzi prywatny gabinet osteopatii i rehabilitacji, specjalizuje się w leczeniu dysfunkcji narządu ruchu. Od 10 lat praktykuje w zawodzie. Jest autorem publikacji dotyczących zagadnień leczenia osteopatycznego, szkoleń z zakresu diagnostyki różnicowej i leczenia manualnego w dysfunkcjach narządu ruchu oraz specjalistycznego szkolenia dla lekarzy stomatologów dotyczącego diagnostyki i leczenia manualnego w dysfunkcjach czaszkowo-żuchwowych. Kurs diagnostyki różnicowej autorstwa założycieli Akademii Terapii Manualnej doczekał się już kilkudziesięciu edycji w Polsce, a tym samym wyszkolił setki terapeutów manualnych!\nKurs terapia manualna ma na celu zapoznanie Uczestników z metodami diagnostycznymi i terapeutycznymi dysfunkcji w obrębie tkanek miękkich, stawów oraz narządów wewnętrznych. Składowymi szkolenia są między innymi anatomia palpacyjna, techniki manualne oraz diagnostyka różnicowa. Kurs składa się z 5 modułów, z których każdy koncentruje się na odmiennych regionach ciała.\nModuł I poświęcony jest odcinkowi lędźwiowemu kręgosłupa, miednicy, biodrom, udom oraz klinicznym aspektom układu moczowo-płciowego. Zagadnienie to omawiane jest w ciągu 25 godzin dydaktycznych.\nModuł II na szkoleniach terapii manualnej obejmuje 25 godzin dydaktycznych i omawia temat kolana, stopy i neurologii klinicznej.\nModuł III to kolejne 23 godziny dydaktyczne. Omawia diagnostykę i terapię odcinka piersiowego kręgosłupa, żeber, obręczy barkowej, jak również klinicznych aspektów układu sercowo-naczyniowego i oddechowego.\nModuł IV traktuje o odcinku szyjnym kręgosłupa i klinicznych aspektach układu pokarmowego.\nModuł V kończy kurs terapii manualnej, gdzie podczas 24 godzinnego spotkania omawiany jest odcinek szyjny kręgosłupa oraz kliniczne aspekty układu pokarmowego. Kurs Terapia manualna zakończony jest egzaminem praktycznym, który po uzyskaniu oceny pozytywnej uprawnia do otrzymania certyfikatu całościowego ukończenia szkolenia akredytowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu oraz posiadającego akredytację Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii.\nKursy terapii manualnej obejmują również zagadnienia tj. diagnostyka różnicowa wykluczająca. Ta część szkolenia ma na celu naukę znalezienia przyczyny dolegliwości oraz zróżnicowanie pomiędzy patologią a dysfunkcją narządu ruchu czy narządów wisceralnych. Znajomość diagnostyki sprawia, że terapeuta staje się bardziej świadomy i odpowiedzialny w leczeniu Pacjenta, poznaje swoje ograniczenia i możliwości terapeutyczne. Kwalifikuje Pacjenta do terapii, podejmując decyzję czy powinien go leczyć i w jaki sposób czy skierować do innego specjalisty. Dzięki temu zdobywa się zaufanie u Pacjenta oraz wśród innych specjalistów ze środowiska medycznego. Zdobyte umiejętności wpływają na skuteczniejsze planowanie i prowadzenie terapii.\nSzkolenie terapii manualnej w programie zawiera również temat klinicznej anatomii palpacyjnej. Zastosowanie umiejętności palpacyjnych terapeuty w aspektach klinicznych, ma na celu precyzyjne odnajdywanie i różnicowanie poszczególnych struktur anatomicznych, co jest niezbędne do diagnozowania oraz leczenia manualnego. Dzięki zdobytym umiejętnościom palpacyjnym praca z Pacjentem staje się bardziej precyzyjna, co przekłada się na skuteczność leczenia.\nKurs z terapii manualnej przedstawia również propozycję użycia technik manualnych, stosowanych w korekcji dysfunkcji ruchomości stawowych i tkankowych. Dobór technik wynika z doświadczenia Instruktorów, wieloletniej pracy z pacjentem oraz wiedzy zdobytej na licznych kursach i szkoleniach. Techniki wywodzą się z osteopatii, różnych szkół terapii manualnych takich jak: Kaltenborn-Evient, Cyriax, Mulligan czy PNF. Na kursie przedstawiane są wybrane techniki osteopatyczne np. techniki energii mięśniowej, manipulacje stawowe, mobilizacje tkankowe i mobilizacje stawowe, mięśniowo-powięziowe rozluźnianie, terapia mięśniowo-powięziowych punktów spustowych i innych punktów odruchowych.\nTerapia manualna w koncepcji osteopatycznej skupia się także na najczęściej powstających powiązaniach mięśniowo-powięziowych. Ta część dotyczy przenoszenia napięć w ciele człowieka, nauki globalnej obserwacji, oceny postawy i funkcjonowania pacjenta oraz analizy połączeń mięśniowo-powięziowych opartych na anatomii i biomechanice. Jest to tzw. diagnostyka funkcjonalna dla fizjoterapeutów. Wyszukiwanie stref zwiększonego napięcia i utraty ruchomości tkankowej i stawowej, poznanie dróg przenoszenia się napięć w ciele człowieka to umiejętność, która pozwoli na skuteczniejsze planowanie terapii, sposobu leczenia oraz monitorowanie efektów pracy.\nWszystkie kwestie analizowane w ramach szkolenia z terapii manualnej podsumowane są zajęciami klinicznymi, czyli integracją technik manualnych. Zajęcia mają na celu rozwinięcie umiejętności zbierania wywiadu, badania różnicowego, oceny funkcjonalnej oraz doboru i łączenia różnych technik do danego przypadku klinicznego, czyli przedstawienia całościowej pracy z Pacjentem.\nKursy terapii manualnej organizowane we współpracy z Akademią Terapii Manualnej, doczekały się już sporej liczby Absolwentów, którzy bogatsi o nowe techniki manualne, realizują swoje założenia w codziennej pracy w gabinetach fizjoterapeutycznych.\nKażdy Fizjoterapeuta poszukujący nowych szkoleń fizjoterapeutycznych i osteopatycznych znajdzie coś dla siebie w Med Coach i nie pożałuje! A z wiedzy i umiejętności nabytych w trakcie szkolenia terapia manualna będzie korzystał w całej swojej karierze pracy z pacjentami!