Pomorzanie [Agnieszka Gładzik] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\nAutor: Agnieszka Gładzik Liczba stron: 327\nISBN: 978-83-7835-643-1 Data wydania:\nRedakcja Anna Seweryn Projekt okładki i stron tytułowych Maksym Leki/Pracownia WV Fotografie na okładce © Tatyana Domnicheva/shutterstock.com © S_Photo/shutterstock.com Redakcja techniczna, skład, łamanie oraz opracowanie wersji elektronicznej Grzegorz Bociek Korekta Urszula Bańcerek Wydanie I, Chorzów 2018 Wydawca: Wydawnictwa Videograf SA 41-500 Chorzów, Aleja Harcerska 3c tel. 600 472 609 office@videograf.pl www.videograf.pl Dystrybucja wersji drukowanej: DICTUM Sp. z o.o. 01-942 Warszawa, ul. Kabaretowa 21 tel. 22 663 98 13, fax 22 663 98 12 dystrybucja@dictum.pl www.dictum.pl © Wydawnictwa Videograf SA, Chorzów 2017 tekst © Agnieszka Gładzik ISBN 978-83-7835-643-1\n1. Sierpień 1944 roku1 Z góry wszystko wydaje się inne. Początkowo z rozbawieniem obserwujesz toczące się pod tobą życie, jego ślimacze tempo i kręte ścieżki, lecz po chwili twoją uwagę przykuwa uporczywy warkot maszyn. Zadzierasz głowę i widzisz nadlatujący rój niewielkich obiektów, ledwie widocznych w blasku księżyca. Okrywasz się szczelniej kocem, jakby jego miękka tkanina mogła cię uchronić przed nadciągającym zagrożeniem. Twoje źrenice rozszerzają się, starając dostosować się do wzmożonego wysiłku, który wymuszasz na swoim ciele, byleby tylko sklasyfikować nieznane. Niedługo potem na ulicach twojego miasta rozlega się rozpaczliwe wycie syren, niemal wyczuwasz strach wstrząsający wyrwanymi gwałtownie ze snu mieszkańcami. W popłochu zbiegają do piwnic, schronów, licząc na łut szczęścia. Na twojej twarzy rozlewa się wyraz zadowolenia, drobne dłonie zaczynają się pocić. Ekstaza sięga zenitu, hałas staje się niemożliwy do zniesienia. Widziałaś, jak nadlatują i wiesz, że zaciemnienie nie potrwa długo. Jak na komendę w oddali słychać huki, w powietrze strzelają płomienie. Zmieniasz pozycję, by lepiej widzieć Altstadt2 i port. Nagle robi się jasno niczym w dzień. Ogień szaleje na ulicach, dochodzi do linii rzeki. Bijąca od gorejącego kwartału łuna jest widoczna z oddali. Masz ochotę klasnąć w dłonie z radości. O brzasku czeka cię dużo pracy. *** Heike jako jedna z pierwszych dostała się na miejsce pożaru. Część kamienic jeszcze płonęła, z innych zostały wyłącznie pogorzeliska. Były jednak i domy ledwie naruszone, których mieszkańcy zostali ewakuowani. To właśnie one były celem dziewczynki. W schludnym, acz nieco przybrudzonym ubranku, z wytrychem w kieszeni i długimi spinkami we włosach wkroczyła do środka. Penetrowała mieszkania w poszukiwaniu biżuterii, rzeczy na wymianę, czasem jej łupem padała też żywność. Drobne przedmioty chowała w głębokich kieszeniach przybrudzonego palta, nie za dużo naraz, by nie wzbudzać zbytnich podejrzeń. Widząc wzmożony ruch na ulicy oraz migający jej przed oczami znajomy kolor mundurów, powoli wycofała się z powrotem na zewnątrz. Przygryzła mocno język, aż z oczu popłynęły jej cienkie strużki łez. – Kochanie, co się stało? – natychmiast przemówiła do niej przysadzista kobieta o dobrodusznej, okrągłej twarzy. Heike roztarła łzy na twarzy, dodatkowo brudząc ją sadzą. – Moi rodzice mieszkają niedaleko i ja… – łkała przeciągle. – Sądziłam, że może gdzieś tutaj są… Kobieta odprowadziła ją na bok, szepcząc do ucha słowa otuchy. Obiecała zasięgnąć języka w sprawie rodziców Heike. Dziewczynka miała ochotę splunąć jej w twarz, jednak powstrzymała się ostatkiem sił. Już to kiedyś słyszała, dawno temu, gdy to szaleństwo się rozpoczęło, ale wbrew zapewnieniom nikt po nią nie wrócił. Pozostały tylko nazwy miejsc, puste i nic nieznaczące. – Wnusiu! – Znalazła się w ramionach babci, która uniosła ją nad powierzchnię chodnika. – Dziękuję za opiekę nad moją wnusią – rzekła babcia do kobiety. Tamta skinęła uprzejmie głową i odparła: – Mam nadzieję, że mała wkrótce wróci do rodziców. Babcia jednak pokręciła głową z dezaprobatą. Heike głośno wciągnęła powietrze do płuc. Dookoła śmierdziało spalenizną i paliwem syntetycznym. Dziewczynka wysunęła się z ramion babci i odeszła na kilka kroków, obserwując gromadkę szczurów przebiegających przez brukowaną uliczkę. – Jej rodzice zginęli w pierwszym nalocie – babcia poinformowała kobietę. – Bomba trafiła prosto w budynek, nie mieli żadnych szans. Mała do tej pory nie może się z tym pogodzić, zawsze po nalotach ucieka z domu, licząc, że ich odnajdzie. Kobieta filozoficznie pokiwała głową, lecz nie odezwała się. Babcia schwyciła dłoń Heike i pociągnęła ją ze sobą. – I jak ci dzisiaj poszło? Łowy udane? – zagaiła. Na twarzy Heike wykwitł szelmowski uśmiech. Dłoń dziewczynki powędrowała do lewej kieszeni paltka. Wyłowiła z niej kilka złotych pierścionków oraz trzy pary kolczyków. Nie będą na razie głodować. 1 Sierpień 1944 r. był okresem najintensywniejszych i najtragiczniejszych w skutkach bombardowań Szczecina. 2 niem. stare miasto\nRozdział I. Karola nie ma w domu talerzy, bo dom talerzy jest zamknięty 1. Maj 1945 roku – Dlaczego musimy opuszczać Poznań? – wybuchła wreszcie Dorota, przerywając milczenie. Pozostali pasażerowie spojrzeli na dziewczynkę z dezaprobatą, lecz Dora nic sobie z tego nie robiła. Dotychczas w wagonie królował stukot kół i okazjonalne szlochy małych dzieci, zaś za oknem ciągnęły się na przemian lasy i połacie spalonej ziemi oraz zgliszcza. Wnioskując z telegramu ojca, inżyniera Brzeskiego, który przebywał w Szczecinie już od czwartego maja, podobne obrazy będą urozmaicać całą podróż przez Pomorze. Przynajmniej zostanie im oszczędzone przedzieranie się przez okolicę w końcowym etapie jazdy. – Mówiłam ci już tyle razy, Dorciu – ze zniecierpliwieniem odezwała się matka dziewczynki, poprawiając przekrzywioną wstążkę na jasnobrązowych włosach córki. – Twój tato jest tam absolutnie niezbędny, od jego pracy będzie zależało poprawne funkcjonowanie całego wielkiego miasta. Dorota potulnie kiwała głową, lecz jej wzrok nieustannie wędrował ku łagodnej twarzy jednego ze współpasażerów. Mężczyzna uchwycił spojrzenie młodej pasażerki i jego usta rozciągnęły się w wymuszonym uśmiechu. Nachylił się delikatnie w stronę dziewczynki i schwycił jej drobną dłoń w swoją, zrogowaciałą od ciężkiej pracy fizycznej. – Jedziemy tam, dziecko, ponieważ chcemy pozyskać to miejsce dla nas. Dla Polski – wyrzekł, a jego dłoń delikatnie zadrżała. W odpowiedzi słychać było parsknięcia niedowierzania, jednak mężczyzna zignorował je, kontynuując swój wywód: – To wspaniała ziemia i piękne miasta, które dawniej należały do naszych braci, zanim jeszcze wkroczyli tam Szwedzi, a później Prusacy… i ta ziemia teraz może wrócić do nas, musimy tylko o nią zawalczyć. – Ach, ten polski idealizm – westchnęła pani Brzeska, która w głębi serca nie widziała potrzeby zmiany miejsca zamieszkania. Czy nie można było wspierać kraju z wygodnego fotela w ich elegancko urządzonym poznańskim mieszkaniu? Minęły ich wypchane ludźmi eszelony. Dorota mogłaby przysiąc, że z okien wagonów widziała wystające łby zwierząt. Widok jadącego w przeciwną stronę pociągu wywołał wielkie poruszenie wśród współpasażerów Brzeskich. – Zawracają pociągi – przetoczył się pomruk, niczym zgodne murmurando. Dorota oparła podbródek o przedramiona i przykleiła czoło do szyby. Po kilkunastu minutach jednostajny stukot pociągu ukołysał ją do snu. Gdy ponownie otworzyła oczy, za oknem było widać kłębiące się masy ludzi i dominujący nad nimi napis: „Stettin-Scheune”3. *** Drewniane panele wyściełające podłogę trzeszczały głucho pod stopami Doroty. Dookoła puste ściany, ślady rozpalanych przez żołnierzy i szabrowników ognisk. Aż dziw brał, że w oknach zachowały się szyby, a w drzwiach mosiężne klamki. Dziewczynka położyła się na środku salonu i przymykając raz jedno, raz drugie oko, przyglądała się złudnemu ruchowi żyrandola. „W mieście niedługo będzie bezpiecznie” – zapewniał ojciec, jednak jego obietnice nie przekonały pani Brzeskiej. Na każdy, nawet najcichszy, niepasujący do otoczenia dźwięk reagowała paniką i zmuszała Dorotę do chowania się w piwnicy. Wieczorami często wybuchały kłótnie, które, choć nieprzyjemne, dawały dziewczynce możliwość wymknięcia się na chwilę spod kontroli. W tych krótkich momentach prawdziwej wolności Dorota wbiegała na piętro domu i zza postrzępionej zasłony obserwowała unoszące się nad miastem słupy dymu. Wybuchające codziennie pożary, rozniecane przez niemieckich maruderów, na trwałe wryły się w jej obraz miasta. Dorota polubiła Stettin, choć wydawałoby się, że wszechobecne ruiny nie mogły zachęcić nikogo do zamieszkania w mieście. W lot pojęła, że są to wyłącznie pozory, nad którymi unosi się prawdziwy duch okolicy, niosący ze sobą niezłomność i indywidualizm. Gruzy mogły tymczasowo pogrzebać historię oraz charakter poszczególnych miejsc, lecz Dorota nie potrzebowała pięknych budynków, by snuć opowieści, bowiem ich ślady znajdowała w każdej mijanej przez siebie twarzy. Zupełnie inaczej niż w domu, tu wszystko było tabula rasa i czekało na swoją nową definicję. Natężenie hałasu niepokojąco wzrastało, po tonie kłótni wywnioskowała, że niedługo osiągnie swoje apogeum. Z niechęcią obróciła się na bok, usiłując odseparować się od śmigających w powietrzu inwektyw. Zamarła. Wydawało jej się, że usłyszała ciche skrobanie w spiżarce. Przywarła lewym uchem do posadzki. Cisza. Już miała się oderwać, gdy nagle dźwięk powrócił ze zdwojoną siłą. Ostrożnie podniosła się z podłogi, bacząc, by niczym nie zdradzić swojej obecności. Wycofała się do przedpokoju, gdzie po omacku wygrzebała niewielki kordzik ojca. Schowała go za plecami i ostrożnie zaczęła schodzić po stopniach do piwnicy. Istotnie, przy półkach z pieczołowicie gromadzoną żywnością majstrowała niewielka, zgarbiona postać. U jej stóp leżała staroświecka lampa oliwna, zupełnie niepasująca do okoliczności. Nędzne światło padało na wygięte w łuk plecy intruza i na jego długie, potargane blond włosy, zwisające w okolicach pasa. Dorota zebrała się na odwagę i powiedziała głośno: – Hej, ty! Postać odwróciła się w popłochu. Lampa oświetliła pociągłą, dziecinną jeszcze twarz osoby niewiele starszej od Dory. Jasnobłękitne oczy, nawykłe do ciemności, metodycznie przesuwały się po ścianach piwniczki, aż zlokalizowały źródło dźwięku. Na twarzy intruza pojawiła się ulga. Wyprostowała się i przybliżyła nieco do Doroty. Jak na swój wiek była niska i wychudzona. – Dzień dobry, panienko. W czymś przeszkadzam? – dziewczynka zwróciła się do niej po niemiecku. Dorota energicznie pokręciła głową, wskazując jednocześnie na trzymany przez dziewczynkę słoik. – To jest kradzież – odparła, smakując obce słowa. Intruzka pokiwała głową, odstawiła słoik. Rozłożyła dłonie w geście zdziwienia. – Być może, ale w takim razie wszyscy jesteśmy złodziejami. – Wskazała na otaczające ją ściany. – Jednego dnia wszystko należy do Niemców, drugiego do Polaków. Ja pozostaję pomiędzy. – Uśmiechnęła się. – Doroto? – Głos matki na schodach. Szybkie kroki, wyraz głębokiego niepokoju. Najpierw wrzask, panika. Później zaś gwałtowne wyciszenie. *** Heike starała się opanować drżenie posrebrzanej łyżki, choć było to trudne, gdyż przez cały czas była pod obserwacją dziewczyny i jej strachliwej matki. Zastanawiała się, jak długo przebywają w mieście, zapewne od niedawna, w innym wypadku z pewnością zaalarmowałyby odpowiednie służby. Dziewczyna wzruszyła ramionami. Jeśli postanowiły współczuć pokonanym ich ciężkiego losu, to czas z pewnością oduczy je okazywania takich uczuć. Niejednokrotnie widywała podobną terapię szokową, aplikowaną kobietom, niezależnie od ich narodowości, przez sowieckich żołnierzy. Jej wzrok leniwie przesunął się w stronę dziewczynki, przypuszczalnie rówieśniczki Heike. Nieskazitelnie czyste ubranie, maleńkie bransoletki na przegubach i to żywe, wręcz ciekawskie spojrzenie. Poczuła ukłucie żalu, choć nie rozumiała jego źródła. Mała Polka odwzajemniła spojrzenie, a jej brązowe oczy zdradzały siłę i upór. – Doroto, przestań się tak na nią patrzeć. To nieuprzejme. Głos matki wydawał się Heike kaskadą wody, rozbijającą się o kamienie. Dziewczynka przewróciła oczyma i westchnęła teatralnie, opierając brodę o podbródek w taki sposób, że po chwili jej twarz znalazła się na blacie stołu. Heike mimowolnie parsknęła śmiechem. – Czy znasz tę okolicę? – zapytała Dorota z zawadiackim uśmiechem. Używała niemieckiego, który jej matka słabo znała. – Chciałabym zwiedzić miasto, jednak rodzice mi na to nie pozwalają. – Pewnie, ale to może być niebezpieczne – odparła Heike, dyskretnie zerkając w stronę pani Brzeskiej. Kobieta wydawała się nieobecna duchem i nie zareagowała w żaden sposób na dość lekkomyślną propozycję córki. Babcia nigdy by nie dopuściła do czegoś takiego. Heike powstrzymała napływ łez do oczu. Jej także zabrakło, nie miała więc prawa głosu. Wzruszyła ramionami. – Dlaczego nie? Ale później, najlepiej rano – zasugerowała, spoglądając nieufnie przez okno. O tej porze w centrum krążyły zorganizowane grupy mężczyzn, włamując się do willi i wynosząc z nich wszystko, łącznie z panelami podłogowymi. Heike wiedziała, że przybywają wraz z osadnikami, jednak ich celem był szaber. Przyjeżdżali, grasowali przez kilka dni, niczym sępy, wracali do swoich rodzinnych miast i znów pojawiali się po kilku tygodniach. I te nieustanne pożary, wybuchające nocami w centrum miasta… Nic dziwnego, że ludzie uciekali na przedmieścia, bowiem przetrwanie w śródmieściu stało się prawdziwą gehenną. Zastanawiała się, czy matka i dziewczynka są świadome niebezpieczeństwa, a jeśli tak, to dlaczego przebywały w takiej okolicy same. Z rozmyślań wyrwał ją dzwonek do drzwi. Do środka wtoczyło się kilku elegancko ubranych mężczyzn, głośno dyskutując między sobą i zanosząc się śmiechem. Jeden z nich, odziany w garnitur w granatowe prążki, był łudząco podobny do dziewczynki, zapewne jej ojciec. Pani Brzeska podeszła do niego i zaczęła coś tłumaczyć, żywiołowo gestykulując. Spojrzenie mężczyzny na chwilę skupiło się na twarzy Heike, jego lewa brew uniosła się nieznacznie. – Na razie może zostać, ale doskonale wiesz, że polityka naszych sprzymierzeńców… – Zawiesił głos, patrząc prosto w łagodne oczy pani Brzeskiej. Przez ten krótki moment tych dwoje dorosłych wydało się Heike podobnymi do siebie. – Z drugiej zaś strony, Sowieci natychmiast zagonią ją do pracy przy odgruzowywaniu ulic albo jeszcze gorzej. – Mówicie tak, jakby Niemcy nie robili znacznie gorszych rzeczy naszym dzieciom – wtrącił się łysiejący mężczyzna w przybrudzonej koszuli. Łypnął złowrogo w stronę Heike. – Nie żebym był zwolennikiem metod naszych sprzymierzeńców, niemniej przechowywanie tej szczurzycy niekoniecznie wyjdzie panu na dobre, panie Brzeski. Heike rozumiała wyłącznie pojedyncze słowa, lecz wyraz twarzy rozmówców zdradzał równie wiele, co całe zdania. Nie bardzo wiedzieli, co mają z nią zrobić. Nie żeby była to szczególna nowość w jej życiu, przez niemal jedenaście lat sama usiłowała to odkryć. Poczuła ciepło na prawej dłoni. Polska dziewczynka położyła swoją wypielęgnowaną rękę na pokrytej strupami kończynie Heike. – Lubisz grać w karty? Mam talię w swoim pokoju. *** Heike przekręciła się niespokojnie we śnie, a z jej ust wypłynęły niezrozumiałe pomruki. Skóra na twarzy dziewczynki rozciągała się spazmatycznie, ostry skurcz groteskowo wykrzywiał miękką powierzchnię policzków. Dorota obserwowała towarzyszkę z na wpół rozwartymi wargami. Choć przez ostatnie trzy tygodnie były prawie nierozłączne, dziewczynka wciąż nie wiedziała, jak ma się odnosić do młodej Niemki. Czy była jej wrogiem? Czy jej ojciec mordował polskie dzieci? I dlaczego na każdy dźwięk przejeżdżającego pojazdu reagowała przerażeniem? Niemniej Heike znała mnóstwo opowieści o mieście, o jego historii i bohaterach. Potrafiła wypełnić nimi wypalone do fundamentów budynki i ożywić zapomniane już, średniowieczne duchy Pomorza. Dorota usiłowała odwdzięczyć się, ucząc przyjaciółkę polskiego. I choć Heike szybko zaczęła ją rozumieć, to wciąż uciekała się do niemieckiego lub przedziwnej mieszanki obu języków. – Kim chcesz zostać w przyszłości? – zapytała ją któregoś dnia. Na to pytanie chłopięca twarz Heike złagodniała nieco. – Archeologiem. Jak Howard Carter – odparła bez chwili zastanowienia, jeszcze mocniej mrużąc swoje i tak już wąskie powieki. – A ty, Doroto? Dora wzruszyła ramionami. Nic nie przychodziło jej do głowy. – Najbardziej to chciałabym uciec – wyrzekła. W oczach Heike pojawiły się radosne iskierki. – Ach tak…? Znam dobre miejsce ucieczki. *** Pewnego dnia Dorota i Heike przemknęły do Zabelsdorf4, nieoficjalnej dzielnicy niemieckiej, w której skupiono czekających na wysiedlenie dotychczasowych mieszkańców miasta. Heike ze zdumieniem przyglądała się swojemu dawnemu kwartałowi, tym niskim robotniczym zabudowaniom, w których spędziła całe dotychczasowe życie. Obecnie te w większości nienaruszone kamienice wydawały się luksusowymi w porównaniu z niemal doszczętnie zrujnowanym centrum. To tutaj Paul Spiegel, burmistrz niemieckiej części miasta, mozolnie rekonstruował struktury cywilne Stettina i walczył z Sowietami o lepszą aprowizację. Krążąc po ulicach dawnej dzielnicy robotniczej, Heike odniosła wrażenie, że zamiast się wyludniać, miasto na nowo zaczyna ożywać, jakkolwiek ponura była jego egzystencja. Codziennie zwoływani na Wilhelm-Platz5 i przydzielani do żmudnych prac mieszkańcy ze stoickim spokojem zdawali się znosić swój los, jakby liczyli na to, że najeźdźca doceni ich wysiłek. Przechodziły w pobliżu fabryki Stoerwera6, gdzie niczym w ukropie grupa niemieckich robotników usuwała gruzy zbombardowanej kamienicy. Na przyległych budynkach było widać ślady kul. Heike kątem oka zerknęła na Dorotę, lecz Polka wydawała się niewzruszona. Wymknęły się rankiem, potajemnie i jak dotąd udało im się przejść spory kawałek bez zwracania na siebie zbędnej uwagi. Do czasu. – Heike Müller? – W tonie nieznajomego usłyszała wahanie. Natychmiast zlokalizowała pytającego – wysoki, jasnowłosy mężczyzna w brudnym mundurze i z tobołkiem na ramieniu. Jej pamięć podpowiadała, że skądś go zna, być może jeszcze sprzed wybuchu wojny, jednak wspomnienia z tamtego okresu były zagmatwane i niejasne. Mężczyzna stał jak wryty na ulicy, nie zważając na zaciekawione spojrzenia, rzucane przez robotników. Heike przełknęła głośno ślinę. Zdemobilizowany żołnierz Wehrmachtu nie mógł czuć się bezpiecznie w mieście opanowanym przez Sowietów, a co za tym idzie – ona nie mogła czuć się pewnie, rozmawiając z nim publicznie. – Na Boga, człowieku, mówże o co ci chodzi albo zostaw mnie w spokoju! – wybuchła wreszcie, nieświadomie przybierając ton babci. Mężczyzna zamrugał szybko oczyma. Wyglądał wpierw na urażonego, lecz natychmiast się zreflektował. – Nie pamiętasz mnie, prawda? Wujek Karl? Brat stryjeczny twojego ojca? – podpowiedział z nadzieją w głosie. W głowie Heike rozbłysły dziesiątki skojarzeń. Buntownicy. Defetyści. Skaza perfekcyjnej rasy aryjskiej. A później hańba dla rodziny i stopniowa degradacja. Degradacja? Ha, nie pamiętała tego, co było wcześniej, tego lepszego życia. – Babcia nie żyje. – Była to jedyna odpowiedź, jaka przyszła jej do głowy. Nawet nie spojrzała na krewnego. Mężczyzna skinął głową. – Wiem, sąsiedzi mi powiedzieli. Wróciłem dwa dni temu i od tej pory kręcę się po okolicy w nadziei, że spotkam kogoś z rodziny, jakąś przyjazną twarz – powiedział, zbliżając się do dziewczynek. Heike poczuła się nieswojo, a na dodatek zaniepokojona Dorota, która ledwo rozumiała potoczny niemiecki, ciągnęła ją za rękę. Uspokoiła ją spojrzeniem, lecz wiedziała, że nie na długo. Kątem oka zauważyła zbliżających się żołnierzy sowieckich. Odchrząknęła. – Tak… chodźmy do mieszkania babci. – Zawróciła całe towarzystwo pod górę, tak by wyglądali jak najmniej podejrzanie. – Jest zaryglowane – poinformował ją wujek. Heike skupiła się na jego zdartych wojskowych kamaszach, na których jeszcze widoczne były plamy błota. – Mam klucz – odparła mechanicznie. – Będziesz mógł tam tymczasowo zamieszkać. Krewny zerknął nerwowo na Dorotę. – Twoja znajoma? – zapytał. W odpowiedzi Heike machnęła ręką. – Tak, ale to niemowa. Jej rodzina przygarnęła mnie, gdy babci zabrakło – skłamała gładko. Karl pokiwał głową z uznaniem. Ruszyli dalej. Babcia mieszkała na czwartym piętrze w przyzwoitej kamienicy secesyjnej, teraz niemal całkowicie wyludnionej. Heike wydobyła z kieszeni klucze i otworzyła drzwi, zastanawiając się, jaki widok zastanie. Ku jej bezbrzeżnemu zdumieniu trzypokojowe mieszkanie zdawało się nietknięte przez żołnierzy czy też szabrowników, wszystkie przedmioty były tam, gdzie je zostawiła, wychodząc tamtej nocy, gdy włamała się do Brzeskich. Wysłużona pozytywka z tańczącą baletnicą leżała na tomie powieści Karla Maya, zaś zdjęcia rodziców były porozstawiane na ciężkim dębowym kredensie. Powietrze w środku było zatęchłe, zaś okna wciąż były pozaklejane starymi numerami „Anzeigera”7. Zaczęła od zrywania papieru i otwarcia okna. Karl stał pośrodku salonu, na wytartej wykładzinie, wodząc oczyma po otoczeniu. Dopiero teraz Heike dostrzegła, że jest wychudzony, a jego skóra ma niezdrowy, szary odcień. – Nie mam tutaj jedzenia. Jeśli chcesz dostać kartki żywnościowe, musisz pracować – poinformowała krewnego. – Oczywiście – odparł. – A co z tobą? Heike zapomniała, że dwanaście przeżytych lat w żaden sposób nie czyniło z niej osoby dorosłej, jednak wzdragała się przed protekcjonalnym tonem. – Nie mogę odejść bez słowa, to dobrzy ludzie. Będę cię odwiedzać – obiecała na odchodnym, wcale nie mając zamiaru spotkać się ponownie z Karlem. Wzięła Dorotę pod rękę i zaprowadziła do swojego dawnego pokoju. W pomieszczeniu znajdowała się mała wersalka, solidne biurko i poustawiane w stosy książki, które Heike wyniosła ze zrujnowanych domów. Zamierzała je ocalić, skatalogować i przeczytać już w lepszych czasach. Zanurkowała pod łóżko i wydobyła zeń drewnianą skrzynkę, dawniej wykorzystywaną do przechowywania wina. Postawiła ją na łóżku i otworzyła pokrywę. W środku znajdował się plik niemieckich marek oraz biżuteria, której babcia nie zdążyła upłynnić. – Wyglądają na cenne – zauważyła Dorota. Wydobyła gruby sznur pereł i przyłożyła do szyi. – Ktoś trzymał je w piwnicy, chyba z zamiarem zakopania czy ukrycia w… bezpiecznym miejscu. Niemniej jednak teraz należą do nas. Nasz przyszły kapitał – wyjaśniła Heike, usiłując wykorzystać zasłyszane zwroty. Dorota rzuciła jej niewyraźne spojrzenie. – Co z tym zrobimy? – zapytała dziecinnie. – Jak to co? Schowamy do czasu, aż będzie bezpieczniej. 2. 18 maja 1945 roku W domu Brzeskich zapanował popłoch. W kufrach lądowały zarówno drogocenne, jak i zupełnie pospolite przedmioty, niektóre z nich, jak mimowolnie odnotowała Heike, musiały uprzednio należeć do niemieckich właścicieli domu. Jedynie Dorota odmówiła udziału w tym chaosie, stanęła na progu salonu i oparłszy się o framugę, utkwiła swoje spojrzenie gdzieś w odległej krainie. Po chwili również i ona została pochłonięta przez zamęt, matka na siłę wciskała jej na ramiona przykuse paltko, mustrując ją nerwowo. Heike z namysłem spojrzała na niewielki kuferek z rzeczami, stojący przy jej nodze. Zdumiewające, lecz chcieli ją zabrać ze sobą, do swojego dziwnego kraju. Wszyscy Polacy uciekali, łącznie ze swoim tymczasowym burmistrzem i jego administracją. Była ubrana, gotowa do podróży. Od dawna nic jej tu już nie trzymało, lecz gdy Dorota próbowała pociągnąć ją za rękę, Heike stawiła niespodziewany opór. – Dorota, nie. Zostaję tutaj – powiedziała wreszcie. Dziewczynka nie przestała ją ciągnąć, więc musiała delikatnie strzepnąć uporczywą dłoń ze swego ramienia. – Heike, nie mamy na to czasu. Musimy wyjeżdżać, tak mówi papa – rzekła z rozpaczą Dorota, szukając poparcia u swoich rodziców. Brzescy spojrzeli na siebie. – Heike, jesteś mile widziana w naszej rodzinie, ale nie możemy cię do niczego zmuszać. To musi być twój własny wybór – rzekł pan Brzeski. Heike zdążyła się przywiązać do tego łagodnego, rozsądnego człowieka, lecz nie chciała opuszczać Stettina. Samotna czy też nie, w jego ciele potrafiła się odnaleźć, co zapewne nie byłoby jej dane w jakimkolwiek innym miejscu. Błysk pamięci. Obserwowały niegdyś z babcią, jeszcze na początku wojny, jak Żydzi opuszczali miasto, pędzeni brutalnie przez nazistowskich oficjeli. Wielu z nich miało łzy w oczach, niektórzy głośno zawodzili. Teraz zrozumiała, co czuli. – Dziękuję. Dziękuję za wszystko – odparła. Pan Brzeski skinął głową i wziął Dorotę za rękę. Dziewczynka oglądała się za siebie, z jej oczu ciekły grube niczym groch łzy. Heike odwróciła wzrok, nie chciała się przyznać do własnej słabości. Dopiero gdy zatrzasnęły się drzwi wejściowe, pozwoliła sobie na stłumiony szloch. Kroki, kroki… Zobaczyła przed sobą ponurą figurę pani Brzeskiej. Wcisnęła jej coś w dłonie, obróciła się na pięcie i wyszła. Pieniądze i kartki na żywność. Skądkolwiek je miała. 3. Czerwiec–lipiec 1945 roku Tej nocy spłonął stary ratusz w okolicach dworca. Heike natomiast zmoczyła się w nocy, przekręcając się niespokojnie w swoim łóżku. Do miasta napływały masy ludzi, zarówno Polaków, jak i Niemców, w swoistym wyścigu o dominację nad regionem. Wśród sąsiadów krążyły opowieści o osadnikach wyrzucających siłą poprzednich mieszkańców, zajmujących gwałtem wszystko, co im się spodobało. Heike była skłonna wierzyć pogłoskom, żywo pamiętając pierwsze dni po wkroczeniu Armii Czerwonej. Właściwie dopiero teraz docierała do niej groza tamtych wydarzeń, zupełnie jakby przymusowe zamknięcie w czterech ścianach przywoływało niechciane wspomnienia. Tym bardziej dziwiły ją gesty sympatii pomiędzy jej rodakami a okupantami. Wszak pierwszą dyspozycją wujka Karla był absolutny zakaz wychodzenia z mieszkania, Heike miała nie istnieć w oczach sąsiadów, Komitetu Narodowego Wolnych Niemiec, a przede wszystkim czerwonoarmistów, nadzorujących plądrowanie pobliskiej fabryki Stoewera. – Wysłaliby cię do pracy, a tam niechybnie zostałabyś odłowiona przez ruskich żołdaków, a tego, wierz mi, nie chciałabyś doświadczyć – argumentował. I choć Heike bała się pijanych żołnierzy w połatanych mundurach, to przedłużająca się samotność jedynie wzmogła jej lęk. Słuch dziewczynki wyostrzył się do tego stopnia, że słysząc odgłosy kroków na parterze, natychmiast nurkowała do specjalnego schowka i kuląc się w kącie, dygotała ze strachu. Nawet powolne pojawianie się oznak normalności, niemieckich patroli policji czy też strażaków nie zapewniało dziewczynce poczucia bezpieczeństwa. Paradoksalnie im więcej wychwytywała takich oznak normalności, tym gwałtowniej biło jej serce, zaś dłonie pociły się intensywnie. Tak też się stało i dziś, gdy Karl wrócił z zakupami z tak zwanego bazaru szczecińskiego8, gdzie po bajońskich cenach można było nabyć produkty spożywcze od Polaków. – Heike, popatrz, co udało mi się zdobyć. – Karl tryumfalnie postawił na stole trzy puszki z peklowanym mięsem, a obok położył pajdę czerstwego chleba. Dziewczynka odczuwała mdłości na widok jedzenia, mimo to wmusiła w siebie kawałek chleba z mięsem i kubek rozwodnionej herbaty. – Głowa do góry, Heike. Już niedługo opuścimy to miasto – pocieszył ją wujek, łagodnie trącając Heike w ramię. – Powiedz, gdzie chciałabyś się udać? Do Frankfurtu? Monachium? Paryża? Często snuli podobne plany wieczorami, zwłaszcza gdy doskwierał im głód. Heike pojechałaby w każde z wymienionych miejsc, a najchętniej nad morze. Babcia mówiła, że w dzieciństwie często zawożono ją do Swinemünde9, lecz dziewczynka nie pamiętała tych czasów. Już miała odpowiedzieć coś dowcipnego, gdy twarz Karla nagle stężała. – Heike, chyba nie wyszłaś dziś z domu? – zapytał nienaturalnie wysokim tonem. Potrząsnęła głową. – A co się stało na zewnątrz? Dlaczego nigdy mi nie mówisz, co się dzieje na zewnątrz? – popadła w niemal histeryczną manierę. – Z jednej strony nic, ale… zgłosiłem się do pracy w enklawie Pölitz10 – wyjaśnił ponuro, a na jego czole pojawiły się głębokie zmarszczki. – Może i nie jest to chwalebne, jednak zapewni nam tymczasową ochronę i prawo do pozostania w mieście. Nie będziemy się musieli z niczego tłumaczyć – dodał, jakby chciał usprawiedliwić tę decyzję przed samym sobą. Heike odwróciła głowę w geście milczącej zgody. Wydało się jej, że na ulicy widzi Dorotę, lecz to tylko wyobraźnia dziewczynki przyoblekła stertę gruzu w towarzyszkę zabaw. *** Było już pewne, że Polacy wrócą do miasta po tym, jak ich prezydent i jego administracja pojawili się w okupowanych przez uchodźców budynkach Hakenterrasse11. Heike po raz pierwszy od kilku tygodni odważyła się wyściubić nos poza dom i obserwowała ładowanie statków transportowych z wysokości dawnego gmachu muzeum. Polacy już na samym początku pozbyli się wszystkich tabliczek z niemieckimi nazwami ulic, zastępując je własnymi lub pozostawiając dziury. Żołnierze rosyjscy i pomagający im robotnicy niemieccy wnosili na pokład drewniane skrzynie z różnoraką zawartością. Wieść niosła, że poza ograbianiem domów prywatnych rozmontowywali i cięli wszystko to, co można było wywieźć. Fabrykę papieru, Stoewer, tramwaje, a nawet miedziane przewody. Jak to określił jeden z przechodzących mężczyzn: „Świat się kończy”. Heike zdobyła się jedynie na wzruszenie ramion. Daleko bardziej martwił ją widok słaniających się z głodu ludzi lub też rannych, próżno wyczekujących pomocy. Po Zabelsdorfie krążyły plotki o zachorowaniach na tyfus. Dziewczyna nie wiedziała dokładnie, o jaką chorobę chodzi, lecz każda wzmianka o zarazie przyspieszała bicie jej serca. W mieście nie działał praktycznie żaden szpital, wątpiła, czy znalazłoby się więcej niż trzech lekarzy… Nie, zabroniła sobie nawet o tym myśleć. Nie teraz, nie kiedy sytuacja nieznacznie się polepszyła. Podniosła się i strzepnęła kurz z kolan. Jakaś część jej umysłu czuła się zawiedziona tym, że nie spotkała nigdzie pana Brzeskiego, choć Polacy na nowo napływali do Stettina. Być może ze względu na stan psychiczny pani Brzeskiej zdecydowali się wrócić do siebie, do Poznania? Z tą myślą Heike powoli przedzierała się przez zniszczone miasto na Zabelsdorf, przemykając sobie znanymi skrótami, przecinając znajdujący się na tyłach Hakentarrase Skagerrakplatz12 z pustym cokołem dawnej statuy Fryderyka Wielkiego. Gdy stanęła przed swoją kamienicą przy Warsower Strasse13, instynktownie wyczuła, że coś jest nie tak. Tknięta przeczuciem wbiegła po schodach na drugie piętro, pokonując po dwa, trzy schodki naraz. Zamek w drzwiach był wyłamany, a drzwi częściowo porąbane. – Tylko nie to – wyjęczała cicho, zaglądając, czy nikogo nie ma w środku. Wydawało się, że mieszkanie było opuszczone, więc otworzyła drzwi szerzej. Wbiegła do kuchni. Wymontowano palniki z kuchenki gazowej i częściowo zerwano panele podłogowe. Przetrząśnięto również i salon, po dywanie walały się kawałki szkła. Zniknęły naczynia ceramiczne oraz zapasy żywności. Z foteli oraz kanapy wyrwano pokrycia, materace w łóżkach pocięto. W kącie przy oknie roznosił się ostry zapach moczu. Heike przyklękła w rozpaczy i zaczęła bezmyślnie stukać w parkiet, szukając obluzowanej deski. Wreszcie usłyszała pożądany głuchy dźwięk, podważyła panel i otwarła skrytkę. Powietrze rozdarł krzyk wściekłości, wewnątrz bowiem został tylko jeden, poszarpany banknot. Heike wtuliła weń twarz, zaciągając się słodkawym, mdlącym zapachem starego papieru. W tej też pozycji zastał ją Karl. – Spakuj swoje rzeczy. Z samego rana wyjeżdżamy do Pölitz – wyrzekł, oceniając stan zniszczeń. Ledwo powstrzymywał wybuch wściekłości, jego usta zacisnęły się w wąską kreskę, zaś skóra twarzy jeszcze bardziej pobladła. – Nie! – odparła gwałtownie Heike, nagle wyrwana z odrętwienia. – Nie! – Bez dyskusji! – uciszył ją Karl, unosząc dłoń. Dziewczynka skuliła się w przygotowaniu na cios, lecz ten nigdy nie nadszedł. Wuj opuścił żałośnie dłoń. Widziała, jak drży, zaciskając ją w pięść. – W mieście jest niebezpiecznie, a na dodatek chodzą słuchy o pierwszych oznakach epidemii tyfusu. Nie możemy tu zostać. W duchu Heike przyznała mu rację, dlatego też nie zastał jej następnego ranka. Wędrowała od tak dawna, że nawet nie wiedziała, co robi, jej działanie przypominało bardziej małpie odruchy niż pragmatycznie rozplanowaną akcję. Zawędrowała w okolice parku Quistorpa14, gdzie jeszcze nie tak dawno mieszkali Brzescy. W zajętym przez nich domu płonęło światło. Heike ukryła się w ogrodzie, obserwując uważnie okolicę. Chwilę później wewnątrz wystrzeliła łuna ognia, wkrótce ogarniając swym majestatem cały budynek. W oddali dało się słyszeć pijacki rechot i przekleństwa. *** Dorota obudziła się z bólem głowy. Łypnęła groźnie na odsłonięte kretonowe zasłonki i obróciła się na bok. Nie miała najmniejszej ochoty wstawać z łóżka, a tym bardziej rozmawiać z matką. Odkąd na początku lipca wrócili do Stettina, dziewczynka wypatrywała jakiegoś zdecydowanego działania w kwestii odnalezienia Heike, lecz jej rodzice wydawali się głusi na wszelkie apele. Dorota nie mogła pojąć, jak po zmianie domu w okolicach parku Quistorpa na przestronne mieszkanie przy Kaiser-Wilhelm-Strasse młoda Niemka miałaby ich odszukać. Zwłaszcza że ostatnimi czasy ojciec znikał na całe dnie, zaś matka ciągnęła Dorotę na różnego rodzaju wydarzenia, z czego najgorszym było świętowanie rocznicy bitwy pod Grunwaldem na Kaiser-Wilhelm-Platz, tego też dnia przemianowanym na plac Grunwaldzki. Dziewczynka wzdrygnęła się na samo wspomnienie pompatycznego przemówienia prezydenta Zaremby. Postępujący bałagan z nazewnictwem i komunikacją znacznie zmniejszał szanse na odnalezienie Heike. Skoro poczta niejednokrotnie nie potrafiła dostarczyć przesyłki, pozornie poprawnie zaadresowanej, to jak miałaby odszukać małą dziewczynkę? Naburmuszona, naciągnęła kołdrę pod sam podbródek, gdy nagle w głowie zaświtała jej pewna myśl. Z pewnością niemiecka administracja potrafiłaby udzielić jej kilku wskazówek. Dorota z radością przyklasnęła sobie w duchu. Rozległo się łagodne pukanie do drzwi i do pomieszczenia wkroczyła pani Brzeska, ubrana w zwiewną sukienkę i z błyszczącymi bransoletami na przegubach. Srebrne obręcze pobrzękiwały radośnie przy każdym, nawet najsubtelniejszym poruszeniu dłonią. Dorota automatycznie odwróciła się twarzą do ściany. Matka usiadła na brzegu łóżka i przeciągnęła wierzchem dłoni po prostych włosach córki. – Dorciu, uważam, że już najwyższy czas, abyśmy wznowiły nasze lekcje francuskiego. Przez to całe zamieszanie z pewnością masz już braki – powiedziała, przesuwając rękę w stronę ramienia dziewczynki. Przed wojną pani Brzeska była nauczycielką języka francuskiego w prywatnej szkole dla dziewcząt, toteż dydaktyczne zacięcie nigdy jej nie opuszczało. – Maman, czy mogę jechać dziś z papą do pracy? Obiecał, że pokaże mi centrum i zniszczony kościół. Później się pouczę, przyrzekam, tylko pozwól mi z nim pojechać – poprosiła Dorota, szybko odwracając się w stronę matki. Spojrzenie pani Brzeskiej nieco złagodniało. – Hm… Będziesz z nim bezpieczna… Dobrze, ale od jutra bez dyskusji powracamy do nauki. Nie godzi się, by dziewczynka w twoim wieku miała takie zaległości – uległa wreszcie. Dziewczynka niemal podskoczyła z radości i zarzuciła matce ręce na szyję. W drzwiach pojawił się pan Brzeski, w swoim prążkowanym garniturze, z odsłoniętą łysiejącą głową i parasolem w ręku. – Za pięć minut wyruszamy. Oczekuję, że będziesz gotowa – powiedział niby poważnym tonem, lecz po chwili puścił oko do Doroty. *** Szli w milczeniu, kierując się na Berliner Tor15. Pomimo wczesnej pory na ulicy panował całkiem spory ruch. Grupki niemieckich i polskich robotników zajęte były oczyszczaniem miasta z gruzów. W praktyce ich zadanie polegało na uprzątnięciu głównych arterii miasta. Gdzieniegdzie zamalowywano niemieckie szyldy, usiłując wyrugować język dawnego okupanta z przestrzeni publicznej, lecz miał on nieznośną tendencję do wyłaniania się w najmniej oczekiwanych miejscach i momentach. Ze swojego mieszkania przy niedawno ochrzczonej alei Jedności Narodowej (choć Dorota przywykła do Kaiser-Wilhelm-Strasse) weszli prosto na Königsplatz16, gdzie znajdował się nielubiany przez nowych mieszkańców konny pomnik kajzera17. Dziewczynka spojrzała prosto w dumne oblicze surowego władcy, które wydawało się omiatać krytycznie okolice. Doszli do kompleksu restauracyjnego Haus Ponath i weszli w Moltkestrasse18, aż dostrzegli jedną z barokowych bram. Dorota zerknęła w stronę dawnego teatru miejskiego, o którym mówiono, że posiada obrotową scenę, jednak pan Brzeski szedł zbyt szybko i zdążyła dostrzec jedynie zarys budowli. Skręcili w Breitestrasse19, niemal zupełnie zrujnowaną. – Tutaj dawniej znajdowało się handlowe centrum miasta – poinformował Dorotę pan Brzeski. Dziewczynka skinęła głową, choć nie potrafiła sobie wyobrazić, jak owe wypalone do cna mury mogły jeszcze niedawno prosperować i przyciągać klientów. Zadarła głowę do góry i dostrzegła wysoką, osmoloną wieżę, pozbawioną zwieńczenia. W oknach budowli brakowało witraży, zdawało się również, że dach nad główną nawą był zawalony. – To jakiś kościół, prawda, ojcze? – zapytała Dorota, wskazując na majestatyczny budynek. Pan Brzeski rzucił pobieżne spojrzenie w stronę budowli i niemal natychmiast opuścił wzrok. – Istotnie, Dorciu – powiedział, nienaturalnie wysokim głosem. – Dawna katedra. – Odbudują ją, nieprawdaż? Odbudują i będziemy przychodzić i się w niej modlić? – Dorota domagała się odpowiedzi. Pan Brzeski ściągnął wargi, zaś mięśnie jego twarzy napięły się, przez co wyglądał na o wiele lat starszego, niż był w rzeczywistości. Przystanął na chwilę i przyklęknął, by znaleźć się na tym samym poziomie, co córka. – Doroto, wolałbym, byś nie mówiła o wierze i nie wspominała o chodzeniu do kościoła, gdy jesteśmy z wizytą u kogoś lub gdy ktoś nas odwiedza. Takie sprawy pozostają pomiędzy nami, dobrze? – Patrzył jej prosto w oczy. Dziewczynka potwierdziła, choć nie bardzo rozumiała, dlaczego miała zachować milczenie w kwestii wiary. Odbili przy nabrzeżu Odry w stronę Altstadt. Po drugiej stronie rzeki migały im płaszcze Sowietów. Funkcjonował wyłącznie jeden most, przez co miało się wrażenie, że szczecinianie znajdują się na olbrzymiej, rozpadającej się wyspie, odciętej od reszty kraju. Po chwili zatrzymali ich Sowieci. Dorota nic nie zrozumiała z szybkiej wymiany zdań między nimi a ojcem. Pan Brzeski wyciągnął dokumenty i podał je żołnierzowi. Przeglądał je wyjątkowo długo, wydając z siebie dziwne odgłosy, lecz w końcu ich przepuścił. Kontynuowali swoją wędrówkę. – Teraz spójrz w górę – podpowiedział ojciec. Dorota zadarła głowę i jej oczom ukazały się trzy dominujące nad otoczeniem budynki, dwa w kolorze ciemnej cegły, jeden zaś, klasycystyczny, był koloru kremowego. Z okien i dachów budynków powiewały biało-czerwone flagi, a dookoła panował spory ruch. – Tutaj pracujesz? – zapytała Dorota. – Tak, w trzecim budynku, położonym najdalej od nas. Najpierw jednak chciałbym, abyś coś zobaczyła, jednak w tym celu musimy wspiąć się na górę. Szybko wbiegli po szerokich schodach i stanęli na placu, tuż przy pomniku Herkulesa walczącego z centaurem. Pokonali kolejny poziom stopni i znaleźli się tuż przed środkowym budynkiem. – Przyjrzyj się płaskorzeźbom wieńczącym wejście do budynku – polecił pan Brzeski. Dorota natychmiast zlokalizowała reliefy. Przedstawiały znane z historii budowle: piramidy, Partenon, Bazylikę św. Piotra, katedrę Notre Dame. – Podstawy naszej cywilizacji – podsumował pan Brzeski. – Czegokolwiek by cię później nie uczono, to jest właśnie nasze dziedzictwo. Architektura. To budowle nadają miejscu charakter, ludzie są ich uzupełnieniem, kształtowanym przez otaczające ich bryły. – Dorota czuła podniecenie bijące ze słów ojca, prawdziwą pasję. Nagle sprzed urzędu dał się słyszeć krzyk. Na miejsce zdarzenia szybko przybiegli milicjanci. Dorota wyciągnęła głowę, jednak niewielki tłumek gapiów, który zgromadził się przed wejściem do budynku, skutecznie zasłaniał jej widok. Po chwili ludzie rozstąpili się i milicjanci wyprowadzili… Heike. Wyglądała okropnie, jej jasne włosy wisiały smętnie, na twarzy widoczne były sińce, zaś na wychudzonym ciele wisiało czyste, acz połatane ubranie. W prawej dłoni kompulsywnie zaciskała kawałek papieru. – Zostawcie ją! Sam jej dałem te pieniądze! – Za milicjantami biegł chłopak, zaciągający wschodnim akcentem. – Nie wzięła niczego bez mojej wiedzy. Jednak funkcjonariusze byli głusi na jego wyjaśnienia. Dorota spojrzała na ojca. Brwi pana Brzeskiego podjechały do góry, a skóra na policzkach naprężyła się. Wodził wzrokiem za tym dziwacznym pochodem, lecz ani drgnął. Chłopak również dał za wygraną i zatrzymał się nieopodal Brzeskich. Opuścił dłonie na wysokość kolan, wypłowiały kaszkiet zsunął się z jego płowych włosów. Dorota zauważyła, że po jego policzku spłynęły drobne krople łez. Pan Brzeski bez słowa zaciągnął ją do urzędu. Tego dnia przestała wierzyć jego słowom. 4. Połowa lipca–wrzesień 1945 roku Nie dało się tego ukryć: Stettin wyglądał zupełnie inaczej, aniżeli opisywał go Józef Kisielewski w „Ziemia gromadzi popioły”. Wędrując po ulicach miasta z oryginalnym wydaniem książki pod pachą, Jan przeżył niemiłe zaskoczenie. Próżno było doszukiwać się jakichkolwiek elementów słowiańskich w tej kupie germańskich gruzów, wyzyskiwanej niczym lombard przez wszechobecne bandy Sowietów i Polaków, szukających łatwego zarobku. Oni mieli dom, do którego mogli powrócić, Jan nie, dlatego też po przydzieleniu pracy i mieszkania skupił się na zgromadzeniu rzeczy istotnych do życia. Część przedmiotów znalazł w opustoszałych kwaterach, inne zaś, zniszczone przez szabrowników, udało mu się tanim kosztem naprawić. Pomocne okazały się również pchle targi i wymiana z Niemcami. Przypominali mu nieco Indian z powieści Karla Maya, gdyż bardzo adekwatnym porównaniem do obecnej sytuacji Pomorza było to z Dzikim Zachodem. Jednego dnia człowiek miał wrażenie, że może osiągnąć wszystko, drugiego zaś to tracił. Życie toczyło się utartym schematem: szybki sukces – równie szybka porażka – dno – odbicie. Brak wszystkiego wyłącznie wzmacniał ów proces, a jednocześnie przydawał mu wrażenia nieznośnej tymczasowości. Dziś jesteśmy, a jutro niech nas piekło pochłonie. Pamiętał swoją pierwszą rozmowę z urzędnikami, zaraz po przyjeździe do miasta. Po kilku godzinach wystanych w kolejce przyjął go spocony, łysiejący mężczyzna około czterdziestki. Sądząc po sposobie pisania, był zapewne wtórnym analfabetą, gdyż Jan ledwo mógł rozszyfrować jego bazgroły, zamaszyście stawiane na urzędowym, niemieckim papierze. Pobieżnie przejrzał podsunięte przez chłopaka dokumenty, świadectwa ukończenia szkoły, małą maturę. Sapnął głośno i starł pot z czoła. – Nie za młody jesteś, żeby rozpocząć samodzielne życie? Gdzie twoi rodzice? – zapytał, łypiąc podejrzliwie na Jana. – Zginęli – odpowiedział zgodnie z prawdą. – Jak wielu innych w trakcie wojny – zauważył beznamiętnie urzędnik. – Dalsza rodzina? Jan pokręcił głową. – Znajomi? Przyjaciele? Ktokolwiek? Ponowne zaprzeczenie. – Mam skończone szesnaście lat. Mogę pracować – rzekł z odcieniem nadziei w głosie Jan. Urzędnik prychnął pogardliwie. – Tak, założę się, że możesz pracować. Tutaj pracy ci raczej nie zabraknie, każda para rąk się przyda… Hm… – Wrócił na chwilę do lektury świadectw. – Choć do większości zajęć byłoby cię szkoda, powinieneś się dalej uczyć. Jan wzruszył ramionami. Rodzice wciąż podkreślali znaczenie edukacji, podtrzymywanie tradycji i poszanowanie dziedzictwa narodowego. I cóż im to przyniosło? Dwa płytkie groby gdzieś w lesie. Z dnia na dzień musiał wydorośleć, zadbać o siebie. Na książki zabrakło czasu. – Podejmę się jakiegokolwiek zajęcia. Pragnę być użyteczny dla społeczeństwa – wyrzucił z siebie bezbarwny frazes. Urzędnik chrząknął znacząco. – Dobrze znasz niemiecki? Jan potwierdził bez namysłu. – Świetnie, możesz pomagać w urzędzie. Mamy tu mnóstwo szwabskich papierów i niewiele czasu na ich uporządkowanie. Będziesz pomagał inżynierom w znajdowaniu i tłumaczeniu dokumentacji związanej z kanalizacją, wodociągami i czym jeszcze będzie trzeba. Może się przy okazji czegoś nauczysz – dorzucił na odchodnym. Praca zajmowała mu całe dnie, lecz jak inaczej miał je spędzać, pozbawiony przyjaciół i rodziny? Z wręcz nienaturalnym zapałem rzucił się w wir przydzielonych mu zadań, niezależnie od ich charakteru. Brał udział w każdej wizji lokalnej, w której wymagana była pomoc. Uczył się chętnie i dużo, a i starsi, urzeczeni młodocianym entuzjazmem, zdradzali mu wiele sekretów. Był to czas wielkich wyzwań i prowizorycznych, często zaimprowizowanych rozwiązań i odpowiedzi. Towarzyszący mu ferment twórczy potrafił unosić na swojej fali, lecz zaraz potem okazywało się, że narzucone przez władze ograniczenia bezlitośnie sprowadzają do parteru. Uchwały i rozporządzenia. Przepychanki na małą i wielką skalę. Choć często w ślepy zaułek, Jan spychał niedogodności na dalszy plan. Starał się ich nie dostrzegać. Pewnego lipcowego wieczoru wracał do domu. Nawet nie zapamiętał momentu, w którym został uderzony w tył głowy. Jedynie ból wrył się głęboko w jego pamięć, ból i krew, która pojawiła się na dłoni. Obudził się pośrodku jakiegoś opuszczonego podwórka, zziębnięty. Najpierw dostrzegł brak obuwia, później całej reszty. Zaklął. – Nic ci z tego nie przyjdzie – usłyszał. Usiłował się podnieść, lecz ciało protestowało. Gdy wreszcie usadowił się i podparł dłońmi, zauważył, że pobliski trzepak zajęty był przez dziewczynkę o jasnych włosach. – Wiesz, kto mi to zrobił? – zapytał, rozmasowując tył głowy. Dziewczynka przewróciła oczyma i zeskoczyła z trzepaka. Miała duże stopy jak na swój wiek. – Nie, a nawet jeśli, to nic byś nie zrobił z tą wiedzą. Takie przypadki są tutaj normą, nikt nie udzieliłby ci pomocy – odparła. – Na twoim miejscu sprawdziłabym mieszkanie. Podała mu rękę. Jan chwycił ją i powoli wstał. Przymknął oczy, by uspokoić zawroty głowy. – A kim ty właściwie jesteś? – zapytał zmieszany. Usta dziewczynki wyszczerzyły się w sztucznym uśmiechu. – Heike Müller. – Jan Karowicz. Wymienili zdecydowane uściski dłoni. *** Dorota obserwowała strugi deszczu zalewające miasto, ignorując natrętną obecność matki w swoim pokoju. Nie odzywała się do niej od tygodnia i zamierzała wytrwać w swojej wzgardzie przez następne, jeśli zajdzie taka potrzeba. Nie rozumiała, dlaczego rodzice usilnie unikali rozmów o Heike ani też co znaczyły ich zatroskane spojrzenia, wymieniane w dużym pokoju i jadalni. Ojciec znikał na coraz dłużej, zaś matka panicznie się bała wypuszczać córkę z domu. W mieście szalał tyfus, mówiło się o masowych zgonach, w szczególności wśród Niemców. Ponoć przymusowo ściągano lekarzy z Greifswaldu, lecz położenie mieszkańców i tak było rozpaczliwe. Nie funkcjonował żaden szpital, więc ludność była skazana tylko na siebie. Narastała desperacja. Pani Brzeska skrzętnie zamykała wszystkie zamki i zasuwy w drzwiach i podchodziła do nich co najmniej kilka razy dziennie. Uchylała judasz i sprawdzała, czy nikt nie stoi przed drzwiami. Jej dłonie drżały, gdy podnosiła filiżankę herbaty do ust, nerwowo podskakiwała, słysząc odgłosy dobiegające z sąsiedniego mieszkania. W nocy często czuwała, gotowa w każdej chwili skoczyć do ukrywanej przez męża w szufladzie biurka broni, w dzień zaś wymieniała się z kobietami na targu opowieściami o nowych zbrodniach. Kogoś znaleziono martwego w jego własnym mieszkaniu, ktoś usłyszał o gromadzeniu broni przez Niemców, szykujących się do odbicia miasta – w umyśle pani Brzeskiej zdarzenia te tworzyły nieustanny korowód przemocy i krwi, w którym zmuszona była trwać, bez szansy na szybkie wybawienie. Dorota zaś marzyła o ucieczce. Stosowna okazja trafiła się pewnej niedzieli, gdy rodzice składali wizytę jednemu ze współpracowników pana Brzeskiego. Zostawili Dorotę pod opieką przygłuchej Niemki, mieszkającej piętro wyżej, która szybko zapadła w drzemkę. Korzystając z okazji, dziewczynka wymknęła się i popędziła w stronę Zabelsdorfu. Sierpniowe noce bywały chłodne, lecz Dorota nie spodziewała się podobnego ziąbu. Odziana jedynie w lekką letnią sukienkę, szczękała zębami, zaś jej ciało przechodziły nieprzyjemne dreszcze. Ściemniało się, toteż ruch na ulicy był niewielki. Większość latarni nie działała, a te nieliczne, które się ostały, rzucały skąpe światło na chodnik. Dorota roztarła przedramiona, wmawiając sobie, że niska temperatura w ogóle jej nie przeszkadza. Doszła niemalże w okolice parku i przystanęła, zdezorientowana, w okolicy dawnego Urzędu Miejskiego. Nie wiedziała, w którą uliczkę skręcić, a każdy odgłos kroków sprawiał, że krew w jej żyłach płynęła szybciej. – Odwagi – powiedziała sama do siebie, usiłując zadać kłam swej nędznej dyspozycji. – Heike potrafi to zrobić, więc i ty potrafisz. Ruszyła żwawo do przodu, lecz po lewej stronie usłyszała pijacki rechot. Uskoczyła w najbliższą bramę. Przez ulicę przetoczyła się grupa rozochoconych żołnierzy, dzierżących butelki z alkoholem i podśpiewujących w swoim języku. Dorota przymknęła oczy i policzyła do trzech. Wychyliła się z bramy i przebiegła na drugą stronę ulicy, a następnie, na oślep, skręciła w jedną z odnóg alei. Wyszła przy nowo otwartej szkole żydowskiej, w samym centrum dzielnicy niemieckiej. Tutaj było więcej światła, zaś na ulicach toczyło się pozornie normalne życie. Grupki ochotników kończyły swoją pracę przy uporządkowywaniu miasta, zupełnie jakby w tle nie rozgrywała się walka na śmierć i życie z epidemią. Kiedy Dorota ruszyła w stronę dawnej fabryki Stoewera, kojarząc miejsce z opowieści przyjaciółki, usłyszała za swoimi plecami: – Proszę się zatrzymać. Westchnęła i powoli odwróciła się w stronę rozmówcy. Kilka metrów od niej stała grupka Niemców w różnym wieku, tak zwany patrol obywatelski. – Proszę… – zaczęła rozpaczliwie, szukając odpowiednich sformułowań w swoim skromnym zasobie słownictwa niemieckiego. Czuła, jak po jej policzkach ściekają łzy. – Szukam mojej przyjaciółki. Nazywa się Heike i mieszka tutaj, na Zabelsdorfie. Pomóżcie mi, proszę… Niemcy spojrzeli po sobie. Najstarszy z nich nieznacznie potrząsnął głową. – Polska dziewczynka… Powinniśmy odprowadzić ją do domu – rzekł do reszty. Tamci wyrazili pomrukiem swoją aprobatę. – Powiedz nam, proszę, gdzie jest twoja rodzina? Dorota zaczęła głośno szlochać. Nie mogła powstrzymać potoku łez, owej silnej reakcji na otaczającą ją zewsząd niemoc. – Ale… Heike… – wydusiła z siebie. – Niestety, nie znamy żadnej Heike. Powinnaś wrócić do swojej rodziny. – Przywódca grupki podszedł do Doroty. Położył jej dłoń na ramieniu i opuścił głowę. Dziewczynka zauważyła, że jego twarz uległa zmianie, jakby ktoś wyrzeźbił w niej tępym narzędziem głębokie bruzdy. – Twoja przyjaciółka na pewno jest zdrowa i nie\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Pomorzanie-ebookRO/p145997i272538" target="_blank" title="Pomorzanie [Agnieszka Gładzik] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Pomorzanie [Agnieszka Gładzik] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


wiara – Page 2 – Żyj Pełnią Życia\nOblubienico oczyść się na przyjście Króla – czyli Święto Trąb\nTo jest absolutnie niesamowite jak Bóg zaplanował wszystko. Święta Pana to nie tylko momenty, w których Bóg wzywa swój lud do tego aby co roku zgromadził się przed Nim. To także prorocze zapowiedzi tego co Jezus zrobi podczas swojego pierwszego i drugiego przyjścia na ziemię.\nPełnia Jego miłości, pełnia mojej wolności\nTrudno pojąć bezwarunkową miłość. Często jedynie rozumowo przyjmujemy to, że Jezus Chrystus oddał za nas siebie samego. Dobra Nowina powinna wpływać na nasz obraz samych siebie.\nUsiadłam z Panem Bogiem na balkonie, by przeczytać Jego słowo, uwielbić, podziękować i posłuchać co ma mi do powiedzenia.\n6 książek, które rozpalą Twoją wiarę\nTak jak wspomniałam we wpisie „Góry i doliny duchowego życia” czasem nasza wiara potrzebuje żeby ją rozpalić. Jednym ze sposobów są książki, zarówno te zawierające świadectwa Bożych cudów w życiu innych ludzi, jak i poradniki mówiące o tym jak w praktyczny sposób wzmocnić swoją relację z Bogiem czy obmawiające jakąś kluczową dziedzinę w życiu chrześcijanina. Ten wpis będzie subiektywna listą książek, które szczególnie polecam.\nWierny jest Ten, który was wzywa: On też tego dokona\nRozmawiałam kiedyś z kimś wierzącym, który argumentował, że nie musi się przejmować zupełnie tym co je, bo i tak na coś trzeba umrzeć. Zaniepokoiło mnie to podejście, bo od dłuższego czasu jestem przekonana, że jako wierzący, troszczący się przede wszystkim oczywiście o sprawy ducha, nie powinniśmy zaniedbać przy tym ciała.\nGóry i doliny duchowego życia\nOdkąd w 2009 roku oddałam swoje życie Bogu wiele razy mówiłam: „Mam już dosyć tej sinusoidy”. Bo moje życie duchowo przechodziło przez okresy kiedy czułam się jakbym była na duchowym haju; okresy kiedy miałam poczucie stabilności w życiu duchowym; okresy dołka i suszy. Czy wiesz jak je rozpoznać i jak je nawigować i jak karmić swojego ducha?\nCzy kojarzycie jakie były okoliczności pierwszego rozmnożenia chleba?\nKiedyś już poruszałyśmy ten temat na blogu, wczoraj jednak po raz kolejny głęboko dotknął mojego serca.\nPierwszy miesiąc mojej pracy. Zakończyłam rozmowę telefoniczną i zaraz pojawiły się w mej głowie myśli oskarżenia “O matko co ja zrobiłam! Przecież źle pokierowałam tą osobę. Nie nadaję się do tej pracy.” A nie dalej jak dzień wcześniej moja szefowa pochwaliła mnie za to jak dobrze sobie radzę. Wtedy spojrzałam na napis na koszulce, jaką akurat miałam na sobie i przesłanie idące za tym hasłem przeniknęło moje serce.\nZdobywanie naszej ziemi obiecanej\n40 lat na pustyni a potem Ziemia Obiecana. Kraj “mlekiem i miodem płynący”, miejsce pokoju i odpoczynku po latach niewolnictwa w Egipcie i tułaczce na pustyni. Istna sielanka. A co jeśli powiem Ci, że to nie jest cała prawda?\nW 6 rozdziale Księgi Powtórzonego Prawa Bóg nakazuje Izraelitom “…kiedy będziesz jadł i nasycisz się – 12 strzeż się, byś nie zapomniał o Panu, który cię wyprowadził z ziemi egipskiej, z domu niewoli” (Pwt 6, 11b-12). Kluczowe dla naszej wiary jest pamiętanie o Bożych dziełach. Świadomość, że Bóg zatroszczył się wcześniej buduje w nas nadzieję i wiarę, że zatroszczy się i teraz.


Święta - wynajem mikołaja. Mikołajki dla dzieci w Krakowie - wizyta mikołaja - Najlepsza organizacja imprez\n30 września 2017 23 listopada 2017 wipromotions.pl Rozrywka\nZbliżają się święta i każdy z nas zajmuje się już powoli przygotowaniami do nich. Wybieramy choinkę, a także szukamy pomysłów na prezenty. Warto jednak także zadbać o obecność osoby, która te prezenty dostarczy w szczególności najmłodszym. Wynajem Mikołaja jest świetnym rozwiązaniem dla rodzin, w których są małe dzieci. Z oferty tej korzystają także przedszkola lub szkoły, aby podtrzymać tradycję wręczania podarunków przez tą wyjątkową postać.\nWizyta Mikołaja jest wyjątkowym wydarzeniem dla każdego dziecka i każdy chce spędzić z nim chociaż trochę czasu. Mikołajki dla dzieci są dużo ważniejsze niż dla dorosłych, ponieważ wiążą się z licznymi emocjami i przeżyciami. W życiu dorosłym zapominamy o tym jak wyjątkowy jest to okres. Jeśli chcesz zadbać o wspomnienia swoich najmłodszych, a miasto w którym mieszkasz to Kraków, zapraszamy do kontaktu z naszą firmą. Zapewniamy profesjonalnych Mikołajów w tym świątecznym okresie. Wystarczy kontakt telefoniczny, aby skorzystać z naszej oferty i wybrać osobę, która przywiezie tobie i twojej rodzinie podarunki w ten wyjątkowy dzień. Zadbaj o magię świąt.\nimprezy urodzinowe dla dzieci warszawa mikołajki dla dzieci kraków paintball kawalerskie skoki spadochronowe Śląsk symulator formuły urodziny dla dzieci warszawa wieczory kawalerskie wynajem hostess wynajem ścianki wspinaczkowej wypożyczalnia nagłośnienia


Zlece pozycjonowanie strony na 10 fraz Poznań • Zlecenia Oferia.pl\nzlece pozycjonowanie strony na 10 fraz\nZlecę pozycjonowanie strony na 10 fraz. Frazy do miliona wyników w google.\nProszę o kontakt firmy które pokażą swoje sukcesy obecne.\n2018.12.03: Dzień dobry, jako agencja świadczymy szeroki wachlarz usług związanych z marketingiem internetowym – kompleksowo i profesjonalnie. Realizacja działań z zakresu SEO to jedna z kluczowych kwestii, jakimi się zajmujemy - od analityki, przez tworzenie treści pod SEO, po pozyskiwanie linków. Chętnie zajmiemy się pozycjonowaniem Pana strony i jej optymalizacją. ►Prace z zakresu SEO prowadzi cały zespół; strony są optymalizowane przez doświadczonego programistę. Klient otrzymuje system monitorujący poprawność działania strony, consulting oraz raporty analityczne 4 razy w miesiącu ► Posiadamy 12 lat doświadczenia, bogate portfolio, kilkaset wypozycjonowanych stron. ►Umowa bezterminowa. ►REFERENCJE: www.ministerstworeklamy.pl/referencje.html ►OPTYMALIZACJA GRATIS. JESTEŚMY CERTYFIKOWANYMI PARTNERAMI GOOGLE (w zakresie AdWords). ►Kontakt: biuro tel: +48/ 32 768 96 54 GSM: +48/ 693 798 644 www.MinisterstwoReklamy.pl biuro@MinisterstwoReklamy.pl\n2018.11.30: Witam, chętnie podejmę się tego zlecenia. W ramach usługi zapewniam optymalizację SEO strony, analizę fraz, link building, sprawdzenie lub pisanie tekstów pod pozycjonowanie. Na koniec miesiąca przedstawiam raport z prac i wyników. Możliwe rozliczenie w oparciu o fakturę VAT. Wstępnie oferuję cenę od 400 zł netto za mc plus premia za wynik (wzrost ruchu/konwersje/pozycje/inny wskaźnik), ale dla szczegółowej wyceny prosiłabym o kontakt mailowy: biuro@rockseo.pl. Nasze prace można obejrzeć na stronie www.rockseo.pl.\n2018.11.30: 300 zł jednorazowo za całość na rok za top 1-4 mogę pokazać sukcesy na mejla bjombesz@gmail.com tel 504713430\n2018.11.30: Linkjuice.pl zaprasza do współpracy. Zajmujemy się SEO profesjonalnie od 2009 roku! Na naszym koncie mamy tysiące wypozycjonowanych haseł oraz setki zadowolonych klientów. Na wstępie przeanalizujemy Państwa stronę pod względem optymalizacji w wyszukiwarce, następnie jeśli będzie to konieczne wprowadzimy odpowiednie zmiany, aby stronę można było łatwiej wypozycjonować. Kolejnym etapem jest dobór odpowiednich słów kluczowych oraz przygotowanie strategii budowy linków do Państwa strony. Nasza strategia pozwala na osiągniecie efektów w szybkim czasie przy czym zachowujemy jakość wykonanej usługi oraz stabilność pozycji. Możliwość rozliczenia za efekt lub w formie abonamentu. Oprócz tego jesteśmy w stanie prowadzić pozostałe działania - social, adwords, mailing, branding. Kontakt: www: Linkjuice.pl / email: biuro@linkjuice.pl / tel. 721 376 407\n2018.11.29: Dzień dobry, zapraszam do zapoznania się z naszą ofertą na stronie: https://contentninja.pl\n2018.11.29: Zapraszamy: https://seo-www.pl/wycena | Nasze sukcesy: https://seo-www.pl/case-study\n2018.11.29: Witam, chętnie wykonam to zlecenie, wcześniej proszę o kontakt pod adresem seo@autograf.pl w celu omówienia szczegółów, proszę o podanie w wiadomości adresu strony i fraz do wstępnej wyceny. Koszty i zakres prac uzależniony jest od budżetu jaki przeznaczą Państwo na pozycjonowanie. Preferujemy rozliczenia abonamentowe i łączone. W pakiecie jest linkowanie, budowa zapleczy, wsparcie w optymalizacji kodu i treści, promocja socialmedia, więcej informacji prześlemy w email. Na życzenie oferuję okres próbny, dający możliwość przetestowania jakości naszej współpracy i ewentualnie zaprzestania współpracy w dowolnym momencie. Wycena dla stałej współpracy w kontakcie email.\n2018.11.29: Dzień dobry, jesteśmy firmą IT z Krakowa, która zajmuje się kompleksowym tworzeniem stron internetowych oraz pozycjonowaniem stron internetowych od 2009 roku. Chętnie podejmiemy się zlecenia. Wystawiamy faktury VAT. Pozdrawiamy i zapraszamy do kontaktu oraz obejrzenia naszego portfolio na Oferii. Email: justyna@yeketaz.com\n2018.11.29: Dzień dobry. Chętnie podejmiemy się zlecenia. Prosimy o podesłanie fraz do wyceny na adres: biuro@agencjainnowacji.pl\n2018.11.29: Dzień dobry, zapraszam wraz z adresem strony oraz wybranymi 10 frazami kluczowymi do kontaktu: info@netpart.pl\n2018.11.29: Proszę podesłać słowa kluczowe oraz adres strony internetowej na wypozycjonowanie.pl. Po zapoznaniu się z frazami i konkurencyjnością przygotujemy wycenę, sama ilość wyszukiwań nie jest miarodajna przy ocenie konkurencyjności frazy. Zapraszamy do współpracy Adfresh.pl | 667-789-789\n2018.11.29 (zmieniono 2018.11.29 o 13:06): Mam TOP1 na "optymalizacja kurczaczek" na cały Internet światowy, wynik dostępny również w krążących wokół Ziemi stacjach badawczych■→ Zapraszam → Poproszę o informacje dotyczące projektu na info@luxpartner.pl Cena za wykonanie instalację. Fra VAT, gwarancja, serwis 1 rok. https://luxpartner.pl/portfolio Polecam w WordPress, Joomla!, Drupal. Optymalizacja, szybkość, pozycjonowanie. Paweł Wegners 607831701 ↖\n2018.11.29: Tomlot.eu/pozycjonowanie-stron → 29 opinii na 5,0★★★★★ 12 lat w IT\n2018.11.29: Zapraszam na https://pozycjonowanie-google.com/ -Więcej info po wymianie maili: info@pozycjonowanie-google.com - tel: 501-566-488 - Polecam! @@@ 400zł JEDNORAZOWO od 1 frazy ALBO 90-150zł "stała opieka" (zależne od ilości fraz). ZOBACZ CENNIK: https://pozycjonowanie-google.com/ceny-pozycjonowania-stron-full WYNIKI: https://pozycjonowanie-google.com/wyniki-pozycjonowania-stron\n2018.11.29: Chętnie podejmę się zlecenia. Szczegółowa wycena zostanie przesłana po uzgodnieniu warunków współpracy. Posiadam 9 lat doświadczenia w pozycjonowaniu stron. Rozliczenie na podstawie UMOWY i FAKTUR VAT. Proszę o kontakt na adres e-mail: biuro@birdmedia.pl celem przygotowania szczegółowej oferty.


Jeden artykuł z numeru marcowego jest już dziś dostępny na naszej stronie. „O durnej pisaninie” Grzegorza Bożka jest polemiką z zajadłym felietonem Kamila Durczoka „Polskie góry toną w zalewie ekoszachrajstwa”, w którym autor bezceremonialnie obwinił ekologów o wyniszczenie i „zamordowanie” górskich kurortów. „Czy nawoływanie do przestrzegania prawa i do zwykłej odpowiedzialności jest terroryzmem i wyrazem zidiocenia?” – pyta redaktor naczelny miesięcznika Dzikie Życie.\nMotywem przewodnim numeru jest „Więcej głosu kobiet” – marcowe wydanie DŻ prezentuje wywiady z Nurią Selva Fernandez, Małgorzatą Górską i Anną Nacher, 7 artykułów autorstwa kobiet oraz ekologiczną noblistkę z ekonomii – Elinor Ostrom. W numerze ponadto artykuł o losach Inicjatywy Ustawodawczej „Oddajcie parki narodowi” w Sejmie RP.\nNajnowszy numer jest dostępny w sieci e-Kiosk i eGazety od 3 marca oraz w salonikach Empiku, Ruchu, Garmond Press, Franpress od 4 marca. Zachęcamy do lektury!\n„W Sejmie o parkach narodowych” Krzysztofa A. Worobca\n„Potrzebujemy twardych danych naukowych, aby być skutecznymi”wywiad z Nurią Selva Fernandez\n„Czy rzeczywiście świnia jest brudna, lis chytry, a baran ma zakuty łeb”Doroty Sumińskiej\nDzikie Życie zależy od Ciebie


Ropa drożeje wbrew przewidywaniom - Nafta\nRopa drożeje wbrew przewidywaniom\nNie spełniły się przewidywania analityków, którzy w minionym tygodniu spodziewali się dalszego spadku cen ropy naftowej. Notowania tego surowca poszły w górę, przede wszystkim dzięki zwyżkom w pierwszej części tygodnia.\nW tygodniu od 7 do 11 września ropa naftowa drożała przez pierwsze cztery dni, a tanieć zaczęła dopiero w miniony piątek. W sumie na giełdzie w Londynie ceny ropy zwiększyły się o 4,4 proc., z 66,87 do 69,84 dolarów za baryłkę, a w Nowym Jorku o 2,5 proc., z 68,02 do 69,72 dolarów za baryłkę.\nJeszcze w piątek rano w Nowym Jorku ropa kosztowała powyżej 72 dolarów i nadal drożała, po informacji o wzroście produkcji przemysłowej w Chinach, drugim na świecie odbiorcy surowców energetycznych.\nJednak pod koniec dnia inwestorzy diametralnie zmienili swoje optymistyczne nastawienie w oczekiwaniu na negatywne dane makroekonomiczne w USA. Początek poniedziałkowej sesji przyniósł dalsze spadki, związane z kolejnym wzrostem zapasów paliw na amerykańskim rynku.\nPrezes Gazpromu Aleksy Miller stwierdził, że ze względu na spekulacje na rynku ropy, cena tego surowca może wkrótce ponownie przekroczyć barierę 100 dolarów za baryłkę.\nJednocześnie analitycy Morgan Stanley podwyższyli swoją prognozę średniej ceny ropy w 2012 roku o 11 proc., z poziomu 95 do 105 dolarów.


Ojciec Chrzestny II - nowe fotki | Gadżetomania.pl\nOjciec Chrzestny II - nowe fotki\nO grze Ojciec Chrzestny było ostatnio głośno ze względów prawnych. Przyznam, że nie śledziłem dalej pozwu Anthonego Puzo przeciwko Paramountowi, ale coś tu musiało chyba zostać załatwione bo na horyzoncie widać już drugą część gry.\nWłaśnie dostaliśmy nowe fotki z tego tytułu. Zajrzyjcie do naszej galerii.\nGra wygląda dość przeciętnie, ale z drugiej strony pierwsza część też nie rzucała na kolana oprawą wizualną, za to nadrabiała klimatem. Ciekaw jestem jak zostanie w drugiej części odwzorowany Nowy Jork?\nPremiera na początku przyszłego roku. Oficjalną stronę znajdziecie tutaj.\nIle kosztuje jazda kanadyjskimi taksówkami? Homoseksualne sceny w grach - uważajcie na swoje cztery litery! [wideo] Gry mocno zarobaczone - galeria wideo Inwazja nazistów z Księżyca coraz bliżej! [zwiastun] Wierszowisko, czarna czapla, woda płynie E3 2008 - Microsoft: "Bungie tworzy kolejne Halo" Poradnik: Przenosimy kontakty z Gadu-Gadu na Jabbera Sonic noc jeżołaka- animacja wkrótce! Gry MMORPG - w co warto zagrać w 2010? [ranking] Cały świat klika “lubię to” ! niezła relacja: Każdy ma swoje kino Zobacz Jennę Jameson w komedii


BitDefender prezentuje nową linię produktów\nStrona główna Aktualności 22.08.2008 17:32\nFirma Softwin udostępniła finalną wersję oprogramowania BitDefender Total Security 2009 - zintegrowanego rozwiązania służącego do ochrony komputera przed wirusami, trojanami, backdoorami, złośliwym oprogramowaniem oraz atakami phisherów.\nWśród nowości, które znajdziemy w wydaniu 2009 warto przede wszystkim zwrócić uwagę na rozbudowanie opcji związanych z wykonywaniem kopii zapasowych w trybie on-line. Możliwe jest teraz tworzenie kopii danych przy użyciu wielu różnych trybów. Dodano ponadto możliwość szyfrowania rozmów prowadzonych za pośrednictwem komunikatorów internetowych, zwiększono stopień ochrony magazynów plików Vault, utworzonych w środowisku Autodesk oraz usprawniono skanowanie elementów sieci w postaci witryn WWW, czy poczty elektronicznej w poszukiwaniu zagrożeń w czasie rzeczywistym.\nUdoskonalono możliwości kontroli przy użyciu konsoli Network Management, dzięki której możliwe jest zarządzanie bezpieczeństwem sieci domowych z jednego miejsca. Aplikacja pozwala za zdalne konfigurowanie innych komputerów w sieci, natomiast zadania takie jak skanowanie, optymalizacja, czy aktualizowanie mogą być wcześniej planowane i uruchamiane o ustalonej porze. Poza tym ulepszono tryb Gamer, obsługę IDS i IPv6, a także wprowadzono tryb pracy na komputerach przenośnych, wydłużający czas pracy na baterii. Zauważalny jest również skok wydajnościowy, spowodowany redukcją wykorzystania zasobów systemowych.\nW chwili obecnej programy Total Security 2009, Internet Security 2009, Antivirus 2009 są dostępne jedynie w angielskiej wersji językowej. Producent nie poinformował jeszcze o przewidywanych terminach dostępności polskojęzycznych wersji, ani ich cenach. Koszt wersji anglojęzycznych wynosi kolejno 69.95, 39.95 i 24.95 USD, które przy obecnym kursie dolara, w przeliczeniu na złotówki, kształtuje się w okolicach 156, 89 i 55 zł (zakup jednostanowiskowej licencji na okres jednego roku).\nWersje testowe programów BitDefender Antivirus 2009, BitDefender Internet Security 2009 i BitDefender Total Security 2009 można pobrać w odpowiednich podkategoriach działu PROGRAMY -> Bezpieczeństwo


Co robić, aby być bardziej zdrowym człowiekiem? : Zdrowie\nPosted by admin On Lipiec - 25 - 2014 Możliwość komentowania Co robić, aby być bardziej zdrowym człowiekiem? została wyłączona\nTo oczywistość, że o własne zdrowie należy zadbać. Jednakowoż oczywistością jest również powiedzenie tego, iż przecież bardzo często ludzie w zupełności nie dbają o stan swojego zdrowia. I dlatego właśnie trzeba nieustannie przypominać, że w żadnym wypadku nie możemy nie dbać o własne zdrowie. Bo jeżeli wchodzi w rachubę zdrowie, to naprawdę nie ma żartów. Jeżeli nie obudzimy się w odpowiednią porę, to zapewne będzie nam ciężko spowodować, że wszelkie kłopoty zdrowotne zostaną przez nas zażegnane. Dobrze, lecz co w takim razie można robić, jeżeli pragniemy zadbać o swoje zdrowie?\nBardzo dobrym preparatem jest choćby probiotyk. W końcu to pewnie żadna tajemnica, że probiotyki powodują, iż mamy możliwość lepiej poradzić sobie z chorobami. W szczególności jesień oraz zima są tymi okresami, które sprawiają, że jesteśmy dużo bardziej narażeni na wszelkiego rodzaju choróbska. Co do tego ciężko miewać jakieś wątpliwości – dużo się o tym w końcu słyszy. Można śmiało powiedzieć, że nie tylko probiotyk jest w porządku. Trzeba także zwrócić uwagę, iż czymś ze wszech miar ważnym jest to by chociażby regularnie iść na badania. To w 100% pewne.\n31 stycznia 2014Co powinien robić taki człowiek, który chce dużo zdrowiej żyć? (0)\nTrzeba zwrócić uwagę, że jeżeli wchodzi w grę bardziej zdrowe życie, naprawdę nie można powiedzieć, iż […]\n6 kwietnia 2014Jak możemy uratować własne małżeństwo? (0)\nMożna śmiało powiedzieć, że jeżeli masz bardzo duże problemy w małżeństwie, lecz w dalszym ciągu nie […]\n12 lutego 2014Co robić, aby cieszyć się wspaniałym uśmiechem? (0)\nPragniesz cieszyć się niesamowitym uśmiechem? Na początku podstawowe porady - musisz regularnie myć i […]\n9 czerwca 2014Co robić, aby być atrakcyjniejszą kobietą? (0)\nChciałabyś zostać atrakcyjniejszą kobietą? Zatem powinnaś mieć na uwadze, że czymś niezmiernie ważnym […]\n3 października 2014Co należy robić, aby wreszcie pozbyć się swojej alergii? (0)\nNależy mieć na uwadze, że jeśli w rachubę wchodzi alergia, dosłownie nigdy nie może być tak, iż […]\n17 marca 2014Jak możemy znacznie polepszyć własne pożycie erotyczne? (0)\nChociaż wielu mężczyzn mówi, że z ich życiem erotycznym wszystko jest w jak najlepszym porządku, to w […]\n5 maja 2014Z jakich powodów nauka jest istotna? (0)\nGdy w dzieciństwie starsi mówią dzieciom, że nauka jest istotna, i tak młodzi nie zwracają na to […]\n29 września 2014Jak możemy pozbyć się alergii? (0)\nNie jest powiedziane, że alergie to coś z czym można spokojnie żyć. W szczególności należy pamiętać o […]\n25 lutego 2014Jak można zadbać o swoją kondycję fizyczną? (0)\nCzłowiek, który po prostu nie dba o siebie, w sposób automatyczny skazuje siebie na całkiem sporo […]\n12 maja 2014W jaki sposób zadbać o zdrowie swojego dziecka? (0)\nCo jest najbardziej znaczące w typowym życiu człowieka? Pewnie zdrowie oraz dzieci - chociaż to […]\n22 lutego 2014W jaki sposób zakupić sporo taniej inhalator? (0)\nAbsolutnie każda osoba, która chciałaby zakupić inhalator, ale poszukuje raczej tanich miejsc, po […]\n23 marca 2014Jak nareszcie cieszyć się białymi zębami? (0)\nCzy zauważyłeś szanowny internauto, że chociaż w istocie USA jest takim krajem, w którym w zasadzie […]


Armia Radziecka przez półwiecze dorobiła się 115 marszałków i generalissimusa\nGazeta Wyborcza - 21/04/1995\nGWIAZDA W KRAWACIE\n"Dobry dowódca nie musi odznaczać się żadnymi szczególnymi zaletami, przeciwnie, powinien być ograniczony (...) Uchowaj Boże, żeby był człowiekiem, pokochał kogoś, ulitował się, zastanowił nad tym, co jest sprawiedliwe, a co niesprawiedliwe".\nLew Tołstoj - "Wojna i pokój"\n"Jak bardzo podobne są do siebie biografie naszych generałów i marszałków, prawie każdy wywodzi się z jakiegoś odległego zaścianka czy wsi, z biednej, najczęściej chłopskiej rodziny" - tak charakteryzował swoich kolegów marszałek Gieorgij Żukow. Sam urodził się w zapadłej wsi w kałuskiej guberni, za młodu sposobił się do zawodu kuśnierza. "Do wojaczki się nie paliłem" - wyznaje w swoich wspomnieniach.\nPoznałem niejednego z radzieckich dowódców, którzy wpisali się w historię drugiej wojny światowej. Miałem ku temu sposobność podczas trzyletniego pobytu w Moskwie - byłem przedstawicielem polskiego sztabu generalnego przy naczelnym dowództwie Układu Warszawskiego. Rzeczywiście, zbieżność biografii marszałków i generałów była uderzająca, jak również podobieństwo ich osobowości, ukształtowanych przez system, który nie tolerował wybitnych indywidualności. Byli to ludzie prostaccy, niewykształceni. A jednak to oni podczas wojny dowodzili armiami i frontami, a później w okresie pokoju bez mała 20 lat decydowali o obliczu i sile radzieckich sił zbrojnych.\nDekret, który powołał do życia w 1918 r. Armię Czerwoną, zniósł rangi obowiązujące w armii carskiej, oficerów tytułowało się teraz według pełnionych funkcji. Pod koniec 1935 r. przywrócono jednak stopnie oficerskie, z pominięciem generała. W zamian ustanowiono nowy stopień "marszałek Związku Radzieckiego", którym Stalin obdarzył pięciu wybitnych dowódców z okresu wojny domowej: Klimenta Woroszyłowa, Siemiona Budionnego, Michaiła Tuchaczewskiego, Aleksandra Jegorowa i Wasilija Bluechera. Z tej piątki trzej ostatni niedługo cieszyli się wyróżnieniem: wkrótce zostali straceni jako "wrogowie narodu".\nRangi generalskie (admiralskie we flocie) powróciły do łaski w 1940 r., otrzymało je wówczas ponad tysiąc wyższych dowódców odpowiednio do zajmowanych stanowisk - od majora do generała armii.\nPo wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej Stalin postanowił rozszerzyć możliwości awansowe generałów. Wprowadził tytuły "marszałek rodzaju wojsk" i "główny marszałek rodzaju wojsk" - w lotnictwie, artylerii, wojskach pancernych, inżynieryjnych i łączności. W rezultacie w radzieckich siłach lądowych i powietrznych wprowadzono trzy rodzaje marszałków. W marynarce wojennej odpowiadały im tytuły "admirał floty" i "admirał floty Związku Radzieckiego".\nPonad gromadą marszałków\nZ końcem wojny ZSRR miał już 30 marszałków różnych rang (w lipcu 1944 r. otrzymało ten stopień 20 generałów armii, wśród nich Konstanty Rokossowski), a że z takiej gromady należało wyróżnić wodza naczelnego - Rada Najwyższa ZSRR 26 czerwca 1945 r. ustanowiła rangę "generalissimus Związku Radzieckiego". Następnego dnia uroczyście nadano ją Stalinowi, marszałkiem był od dwóch lat.\nPo wojnie każdego prawie roku przybywało kilku nowych marszałków. W 1955 r. Chruszczow awansował 15 generałów. A był to czas - warto dodać - w którym Armia Radziecka demonstracyjnie, dla podkreślenia swojego pokojowego charakteru, pozbyła się dwóch milionów żołnierzy.\nI tak dorobkiem Armii Radzieckiej w ostatnim półwieczu (lata 1935-1989) było 115 marszałków różnego stopnia.\nDziś ranga "marszałek rodzaju wojsk" utrzymała się tylko w lotnictwie, w innych wojskach została zniesiona w połowie lat 80.\nOd szyi po pas\nHerman Goering, gdy został marszałkiem Rzeszy (Reichmarschall), sam sobie zaprojektował paradny mundur: błękitny, z białymi, szerokimi na całą pierś, obszytymi czerwienią klapami. Szary trencz i spodnie wpuszczone w cholewy chłopskich butów generalissimusa z Kremla wypadały nader skromnie w tym zestawieniu. Stalin ukazywał się w mundurze w wyjątkowych tylko okolicznościach (np. w Poczdamie). No i nie miał, jak Goering, buławy. W umundurowaniu różniły radzieckich marszałków od oficerów tylko pagony. Natomiast Stalin wyróżnił ich czymś szczególnym: wielką gwiazdą marszałkowską z dukatowego złota, wyłożoną rubinami, między nimi pięć trzykaratowych diamentów, nie licząc mniejszych. Szacowaną na 160 tys. dolarów gwiazdę przypinano do krawata przy mundurze galowym. Wartością jubilerską wielokrotnie przebijał ją ustanowiony w 1943 r. order "Zwycięstwo": pięcioramienna gwiazda wysadzana 99 rubinami i 115 diamentami, z których pięć jest pięciokaratowych. Ten diamentowy order, mieniący się kolorami tęczy, z kremlowską wieżą w środku, przyznawany za zwycięską kampanię wojenną lub operację frontową, nosiło tylko dziesięciu marszałków i jeden generał armii. Żukow i Aleksander Wasilewskij, szef sztabu generalnego z okresu wojny, byli dwukrotnie odznaczeni orderem "Zwycięstwo".\nWszyscy natomiast mogli się pochwalić pełną kolekcją orderów i medali, produkowanych przez państwową mennicę. W sumie było ich ponad 60. Obwieszano się nimi od szyi po pas, trudno je było pomieścić na wygalowanej piersi.\nDacze, pałace, polowania\nMarszałkowie radzieccy mieli wszystko, co w radzieckim imperium uważano za szczyt luksusu: samochody, obszerne mieszkania, uposażenie przerastające kilkakrotnie pensje cywilnych ministrów, a także dacze w wydzielonych miejscach. Byłem w jednym z takich podmoskiewskich domów. Życie toczyło się tam jakby na innej planecie, w kraju utopii komunistycznej. "Komnaty" urządzone na wzór mieszczański z początku XX wieku: pluszowe kanapy i fotele, w oknach i przy drzwiach kotary ze złotymi frędzlami, w salonie i pokoju stołowym abażury pokryte aksamitem i dzwonki na kolorowych taśmach, na służbę. Służba nie była liczna - kucharka, pokojówka, szofer oraz ogrodnik na kilka domów.\nNajwyżsi rangą mieli też swoje "pałace wypoczynkowe" w kurortach Krymu. W Soczi np. ścisłe kierownictwo wczasowało w domu im. Woroszyłowa; dowódcy niższego nieco rzędu w "Fabriciusie". Do "Fabriciusa" zapraszano również wyższych dowódców z państw Układu Warszawskiego. Główną atrakcją było to, że za nic się tam nie płaciło.\nNie wszyscy marszałkowie przepadali zresztą za Krymem. Na przykład Koniew, jak mi opowiadano, wolał polować na grubą zwierzynę w tajdze syberyjskiej. Niektórzy chętnie spędzali urlopy w którymś z zaprzyjaźnionych państw, gdzie koszt pobytu fundowanego przez miejscowy resort obrony uzupełniano jeszcze różnymi "podarkami przyjaźni" dla marszałka i jego rodziny.\nDo morza po prześcieradłach\nKtóregoś lata spędzałem urlop w Suchumi nad Morzem Czarnym w "normalnym" domu wypoczynkowym dla oficerów. Warunki bytowania zależały od haftów na pagonach. Młodsi oficerowie byli zakwaterowani w pokojach wieloosobowych, jeśli przyjechali z żonami - one mieszkały oddzielnie. Oficerom starszym (od majora do pułkownika) przydzielano pokoje pojedyncze lub dwuosobowe, gdy przywozili żony. Generałowie mieli do dyspozycji "luksy", apartamenty dwupokojowe z łazienką; podawano im oddzielnie bardziej urozmaicone jedzenie.\nGdy w połowie turnusu zjechał tam na wczasy marszałek Kiryłł Moskalenko, dowódca Moskiewskiego Okręgu Wojskowego, umieszczono go z rodziną w samodzielnej willi nad brzegiem morza. Jedzenie gotowała wydzielona kucharka; przynoszono je na pokoje. Część plaży przed willą, akurat pośrodku ogólnej plaży, została otoczona prowizorycznym ogrodzeniem i zasłonięta płachtami. Ponieważ plaża była kamienista, wyłożono ją chodnikami z desek, a ponieważ deski mogły być chropowate - przykryto je białymi prześcieradłami. Morze przed tą plażą również zostało zastrzeżone do wyłącznej dyspozycji dostojnego użytkownika, wartownik kołyszący się na łódce pilnował, żeby nikt przez ten kawałek nie przepływał.\nI tak marszałek Moskalenko z "plaży Moskalenki" zstępował po prześcieradłach do "morza Moskalenki", nie narażając się na styczność z pospólstwem. Muszę dodać, że w towarzyskich stosunkach był człowiekiem sympatycznym, bez zadęcia, nawet skromnym w sposobie bycia. Jestem przekonany, że w swoim uprzywilejowaniu nie widział nic szczególnego. Gdy pytałem radzieckich oficerów, czy nie razi ich ten hierarchiczny styl życia, odpowiadali zgodnie i chyba z przekonaniem: przecież to marszałek i jemu się to wszystko należy.\nMarszałek był uprzywilejowany nie tylko w życiu doczesnym. Jeśli poległ na polu chwały, otrzymywał grobowiec w Moskwie albo w stolicy republiki, z której pochodził. Zarząd polityczny Armii Czerwonej wydał w tej sprawie specjalny regulamin. Generałom, którzy zginęli w obronie ojczyzny, przysługiwał pogrzeb w rodzinnych stronach. Starsi oficerowie chowani byli w mieście najbliższym od pola walki, młodsi - tam, gdzie ginęli.\nWszyscy prawie marszałkowie awansowani do połowy lat 60. zaczynali karierę w służbie cara Wszechrosji, przeważnie w kawalerii. W latach pierwszej wojny światowej byli chyba dobrymi żołnierzami, skoro mimo braku odpowiedniego wykształcenia dosłużyli się stopni podoficerskich. Najlepszy z nich, Żukow, był nawet czterokrotnie odznaczony krzyżem św. Jerzego; Rokossowski tylko dwoma. W wojnie domowej dowodzili batalionami i pułkami Armii Czerwonej, ale o ich błyskotliwym wydźwignięciu zadecydowały przede wszystkim czystki z lat 30. Wtedy dowódcy niskiego nawet szczebla z dnia na dzień zastępowali aresztowanych dowódców dywizji, korpusów, nawet okręgów wojskowych.\nPrzytłaczająca większość marszałków miała skończone trzy-cztery klasy szkoły wiejskiej, dokształcali się po rewolucji na skróconych kursach wojskowych, byli nawet tacy, którzy uczyli się dopiero czytać i pisać. Niedostatki w edukacji nie przeszkadzały w awansach. Wyższą cenę od umiejętności fachowych miały lojalność i bezkrytyczna wiara w słuszność postępowania partii. Marszałek Siemion Budionnyj, który przez wiele lat piastował najwyższe stanowiska w resorcie obrony największego, bądź co bądź, państwa na świecie, bez żenady opowiadał mi, że nie chodził do żadnej szkoły, a czytać i pisać uczył go ekonom ze wsi, sam zapewne niezbyt "gramotny". Rozmawiałem z Budionnym niejednokrotnie, kiedy urzędowałem w moskiewskim dowództwie Układu Warszawskiego jego gabinet znajdował się piętro niżej. Wpadał do mnie z nudów (zarządzał wtedy hodowlą koni), by pochwalić się, jak "bił Piłsudskiego" pod Kijowem. Był wyjątkowo ograniczony, jego wiedza wojenna zatrzymała się na taktyce z wojny domowej. Intelektem niewiele przewyższał go Woroszyłow, stojący od 1925 r. do 1940 r. na czele sił zbrojnych radzieckiego państwa.\n"Mnie udało się zdobyć dość wysokie wykształcenie - pisał Wasilij Kazakow, marszałek artylerii dowodzący w latach 60. wojskami rakietowymi. - Uczyłem się siedem lat i w mojej wsi byłem najbardziej wykształconym człowiekiem". W przededniu wojny z 200 dowódców pułków tylko 25 miało ukończoną szkołę oficerską.\nDo wyjątków zaliczyć można takich, jak Fiodor Tołbuchin (dowódca różnych frontów w czasie wojny) i Aleksandr Wasilewskij (w latach 50. minister obrony). Obaj mieli ukończone seminaria duchowne. Czystki ich nie wymiotły; może dlatego, że Stalin swego czasu również był seminarzystą.\nAtak strategią bawołu\nPierwszy rok wojny z Niemcami obnażył operacyjny analfabetyzm najwyższych dowódców Armii Czerwonej. Jeszcze w 1943 r., mimo bezlitosnej selekcji, pozostawali na stanowiskach tacy jak gen. Maks Rejter, dowódca Frontu Odwodowego pod Kurskiem. Jego pasją było trenowanie podwładnych w ćwiczeniach z karabinem. Poznałem kilku wyższych oficerów z jego sztabu, opowiadali, jak demonstrował "chwyty" na zbiórkach przed frontem oficerów. Padał, czołgał się, przerzucał karabin z ręki do ręki z wirtuozerią godną najlepszego piechura wojen napoleońskich, po czym kazał wszystko powtarzać podkomendnym sztabowcom. I co ciekawe - po wojnie został szefem kursów szkolenia wyższych sztabów.\nNasuwa się oczywiście pytanie, jak ludzie tak nie przystosowani do kierowania wielotysięcznymi armiami potrafili jednak powstrzymać niemiecką ofensywę i po klęskach odnosić sukcesy?\nDzisiejsza historiografia rosyjska daje na to odpowiedź: nieudolność tych ludzi sprawiła, że w ciągu czterech lat walki zginęło trzy razy więcej żołnierzy rosyjskich niż niemieckich w ciągu sześciu lat wojny. W 1941 r. odwrót Armii Czerwonej wstrzymał pod Moskwą m.in. słynny rozkaz nr 270 wydany przez Kwaterę Główną na Kremlu: każdy, kto złoży broń, zostaje osądzony jako zdrajca ojczyzny; sankcje karne obejmują również rodziny żołnierzy, którzy poddali się. Rozkaz ten został odczytany przed frontem wszystkich oddziałów, nawet w osławionych strojbatach. Służyłem właśnie w takim batalionie, kiedy powołano mnie do Armii Czerwonej we Lwowie. Budowaliśmy zapory przeciwczołgowe nad Donem. Pamiętam, w ponurym milczeniu wysłuchaliśmy informacji piętnującej dowódców i żołnierzy, którzy "wpuścili faszystowskie hordy w głąb ziemi radzieckiej". Podobny "zabieg", w bardziej drastycznej formie, powtórzono latem 1942 r., gdy Niemcy zbliżali się już do Wołgi. Każdego, kto bez zezwolenia wycofa się z pozycji, od szeregowca do generała, czekał sąd doraźny lub rozstrzelanie bez sądu. Ten argument zatrzymał czerwonoarmijne pułki pod Stalingradem, za Wołgą śmierć była pewniejsza.\nW ofensywie z kolei obowiązywała strategia bawołu: taranowe uderzenia wielkiej masy wojsk skoncentrowanych na małej przestrzeni. Taka strategia nie wymagała wojennej finezji, potrzebni byli jedynie dowódcy bezwzględni, zdecydowani, nie obliczający strat. To oni byli sprężyną pchającą wojska do przodu.\nHarmonia, gimnastyka i poematy\nZa "klasyka" może uchodzić marszałek Żukow, niewątpliwy talent dowódczy, ale człowiek bezlitosny. Dla niego liczba ofiar nie miała znaczenia. Podkomendni bali się go jak ognia. Był nieobliczalny w wybuchach gniewu, potrafił bez zastanowienia zastrzelić oficera za błahe nawet przewinienie.\nW listopadzie 1957 r., u szczytu swojej kariery (był ministrem i członkiem najwyższych władz partii), został usunięty ze wszystkich stanowisk. Dowiedział się o tym w samolocie, gdy wracał z triumfalnego objazdu po Jugosławii i Albanii. Chciał zbyt wiele - zamierzał podporządkować sobie wszystkie organizacje paramilitarne z ministerstwem spraw wewnętrznych włącznie. "Okazał się działaczem skłonnym do awanturnictwa zarówno w polityce zagranicznej Związku Radzieckiego, jak w kierowaniu ministerstwem obrony... Zamierzał pozbawić partię, jej Komitet Centralny i rząd sprawowania kontroli nad armią i flotą morską..." - tak uzasadniał jego upadek rządowy komunikat. Siedem lat trwała izolacja marszałka, dopiero w maju 1965 r., w 20. rocznicę zwycięstwa nad Niemcami, zasiadł w prezydium uroczystej akademii. Ale do służby nie powrócił.\nWszyscy marszałkowie z okresu wojny zachowali, do końca życia, bałwochwalczy stosunek do Stalina, choć w czasie, kiedy ich poznawałem, należało mówić o nim jak najgorzej. A przecież za życia generalissimusa stąpali jak po tafli lodowej, wystawieni na ciosy niweczące ich przywileje i tytuły.\nZnane były powszechnie różne słabostki marszałków. Żukow przed bitwą dla odprężenia wygrywał na harmonii jakieś proste melodie (ambicje znacznie przerastały jego umiejętności muzykowania). Rokossowski znowu pasjonował się gimnastyką, przez całą wojnę wożono za nim zestaw przyrządów gimnastycznych, montowanych na kolejnych stanowiskach dowodzenia. Inny frontowy dowódca, marszałek Andrej Jeremienko, tworzył w natchnieniu "poematy". Zapisywał je na brudno ołówkiem w notesie, a w dniach spokojniejszych przepisywał na zdobyty u Niemców czerpany papier, tuszem, ozdobnym pismem, z wymyślnymi inicjałami. Warte były tyle co muzyka Żukowa, lecz wyglądały imponująco, widziałem je wystawione w Tule w muzeum garnizonowym.\nJabłko niedaleko jabłoni\nPoczynając od lat 70. steranych wojną frontowców zaczęli wymieniać dowódcy nowego pokolenia, absolwenci szkół średnich i akademii wojskowych. Doświadczenie wojenne zdobywali w operacjach interwencyjnych: na Węgrzech, w Czechosłowacji, w Afganistanie. Jednakże i oni pozostawali nieodrodnymi wychowankami komunistycznego ustroju, kontynuatorami poglądów i postaw swoich poprzedników. Po marszałkach i generałach dawnej daty przejęli wiarę w potęgę Armii Radzieckiej, jej wyzwoleńczą misję.\nPropaganda sowiecka zapewniała, że jedynym zadaniem radzieckich sił zbrojnych jest przeciwstawianie się agresji. Tymczasem w akademiach wojskowych niewiele uwagi poświęcano obronie. Na mapach i na manewrach rozgrywano walki ofensywne, zakończone zawsze zwycięstwem wojsk własnych. Amerykanie np. w programach szkolenia wojsk kładą nacisk na nietypowe formy walki (z oddziałami partyzanckimi, w mieście, w buszu itp.). Rosjanie nadal wolą liczyć, że "wyzwalany naród pomoże".\nWojna w Afganistanie, prowadzona przez generałów, którzy służbę wojskową zaczynali już po drugiej wojnie światowej, okazała się doświadczeniem bolesnym, zderzeniem z realiami, do jakich armia nie była przygotowana. Po raz pierwszy w umysły wyznawców sowieckiej polityki imperialnej wkradło się zwątpienie w sens "internacjonalistycznych zobowiązań", w słuszność decyzji angażujących armię w sytuacji nie zagrażającej egzystencji państwa radzieckiego.\nNie ma zagrożeń, są pokusy\nMomentem przełomowym był sierpień 1991 r. - zamach na przywódcę kraju Gorbaczowa, w którym uczestniczył minister i wódz naczelny wojska, marszałek Dmitrij Jazow. Była to sytuacja bezprecedensowa w 70-letniej historii Armii Czerwonej: dowódcy okręgów i rodzajów wojsk musieli samodzielnie opowiedzieć się po którejś ze stron.\nChaos w państwie dotkliwie odbił się na dyscyplinie kadry. Nie stało już marszałków wykonujących bez wahań każdą dyspozycję władz politycznych. Zabrakło też podstawowej motywacji konsolidującej siły zbrojne: przekonania o zagrożeniu przez "imperializm zachodni", w które kadra wojskowa rzeczywiście wierzyła.\nPogorszenie warunków bytowych 700 tysięcy żołnierzy wycofanych z państw byłego Układu Warszawskiego spotęgowało ogólne rozprzężenie w armii. Przejawem jego stały się nadużycia w wysokich sferach wojskowego establishmentu. Po ujawnieniu 20 mln marek złożonych w bankach niemieckich ze sprzedaży radzieckiego uzbrojenia pozostawionego w byłej NRD zdymisjonowano ze stanowiska wiceministra, byłego dowódcę wojsk stacjonujących w komunistycznych Niemczech, gen. Matwieja Burłakowa. Minister gen. Paweł Graczow nie stracił stanowiska, aczkolwiek zarzuca mu się, że akceptował te malwersacje.\nW Armii Radzieckiej przestępstw gospodarczych i finansowych na taką skalę dotąd nie notowano. Może dlatego, że marszałkom i wyższym dowódcom niczego nie brakowało do błogiego dostatku. A może po prostu nie było o tym powszechnie wiadomo?\nBłędy zostały, strachu nie ma\nW takiej oto sytuacji armia Federacji Rosyjskiej stanęła przed kolejną próbą - wojną w Czeczenii. Ta próba ujawniła niekompetencję zawodową dzisiejszych już dowódców: mimo wieloletnich nauk wojskowi okazali się niezdolni do kierowania operacją wychodzącą poza akademickie kanony sztuki wojennej.\nW tej wojnie popełniono typowy błąd przeszłości: nie doceniono przeciwnika, zadufanie w siły własne przesłoniło realia sytuacji. Dowódca Północnokaukaskiego Okręgu Wojskowego, gen. Aleksander Mitiuchin, któremu powierzono rozprawienie się z "buntownikami", obiecał dumnie swemu ministrowi, że w dniu jego urodzin - 1 stycznia 1995 r. - ofiaruje mu w prezencie stolicę Czeczenii. Zlekceważył braki kadrowe w podległych mu jednostkach i fatalny stan posiadanej techniki bojowej.\nW końcu lutego brałem udział w sympozjum organizowanym w Berlinie przez "Pro Europa". Uczestniczyli w nim przedstawiciele sztabów generalnych z krajów Europy Środkowej i Wschodniej oraz kwatery głównej NATO. Jednego wieczoru generałowie rosyjscy zaproponowali nieoficjalny "okrągły stół" na temat wojny czeczeńskiej. Obiecali odpowiedzieć na wszystkie zadawane pytania. Dowiedzieliśmy się więc, że gen. Dżochar Dudajew, absolwent radzieckich szkół oficerskich, dowódca dywizji lotnictwa strategicznego, jest bandytą, którego należałoby rozstrzelać bez sądu, że protest zdymisjonowanego zastępcy dowódcy wojsk lądowych gen. Eduarda Worobiowa skierowany był przeciwko zbyt pospiesznemu wprowadzeniu wojska, a nie przeciwko ich udziałowi w konflikcie. Rosjanie prowadzący tę dyskusję na wszelki sposób chcieli nam udowodnić, że dowództwo panuje nad armią rosyjską.\nKrytyczne postawy dowódców wobec władz politycznych, odmowy wykonania rozkazów są zjawiskiem nowym w imperium postsowieckim. Świadczą o braku "strachu bożego" przed Kremlem, jaki cechował marszałków epoki Stalina. Konflikt w Czeczenii dowodzi jednak, że armia jako całość podporządkowała się władzom. Natomiast faktem jest, że Grozny okazał się kamieniem probierczym, który w niezbyt korzystnym świetle ukazał siłę militarną rosyjskiej federacji. I chyba nie dlatego, że w szeregach armii rosyjskiej nie ma dziś ani jednego marszałka. Pozostał tylko stopień "marszałek Rosji".\nGen. bryg. Tadeusz PIÓRO - absolwent Akademii Sztabu Generalnego w Moskwie (1950), w latach 1956-58 przedstawiciel Sztabu Generalnego LWP w Naczelnym Dowództwie Układu Warszawskiego, awansowany na generała w 1957 r., w 1959-64 szef sztabu Okręgu Pomorskiego, następnie z-ca komendanta Akademii Sztabu Generalnego ds nauki. W 1967 r. podał się do dymisji. Zajmuje się publicystyką wojskową, jest autorem niedawno wydanej książki "Armia ze skazą".


Koszula SLIM FIT w kratkę czarna\n> Koszule męskie z długim rękawem>Koszule męskie SLIM z krytą plisą>Elegancka koszula męska SLIM czarno-biała w kratkę z krytą plisą.\nElegancka koszula męska SLIM czarno-biała w kratkę z krytą plisą.\nElegancka koszula męska w czarno-białą, drobną kratkę, z krytą plisą. Nowa linia modnych, bawełnianych koszul męskich Japan Style z długim rękawem. Plisa, mankiety i stójka odszyte czarnym materiałem. Krój koszul SLIM podkreślający sylwetkę. Plisa kryta. Taliowana koszula marki D. Speed w drobną czarno-białą krateczkę z czarnymi wykończeniami.\nKolor koszuli: Czarno-biała kratka


Buty Supra MAGAZINE kolor czarny - Buty360\nButy360 › Buty męskie › Trampki › Buty Supra MAGAZINE\nButy Supra MAGAZINE kolor czarny\nPrezentowane Buty Supra MAGAZINE kupisz tanio w sklepie www.spartoo.pl. Ten typ obuwia może pełnić funkcję butów przeznaczonych na codzienny użytek. Podobnie jest w przypadku butów Supra. Buty Supra MAGAZINE perfekcyjnie dopasowuje się do rozmaitych męskich outfitów. Właśnie z tej przyczyny ci gentlemani, którzy chcieliby bawić się modowymi trendami,.. więcej »\nPrezentowane Buty Supra MAGAZINE kupisz tanio w sklepie www.spartoo.pl. Ten typ obuwia może pełnić funkcję butów przeznaczonych na codzienny użytek. Podobnie jest w przypadku butów Supra. Buty Supra MAGAZINE perfekcyjnie dopasowuje się do rozmaitych męskich outfitów. Właśnie z tej przyczyny ci gentlemani, którzy chcieliby bawić się modowymi trendami, zaciekawią się tymi butami. Poniżej charakteryzujemy Państwu pełny opis aspektów technicznych:\nButy Supra MAGAZINE czarny. Dostępne w rozmiarach dla mężczyzn: 41, 42.\nPrezentowane w tym miejscu trampki męskie cechują się rewelacyjną wytrzymałością, co jest skutkiem wykorzystania wysokiej jakości surowców do ich stworzenia. Jeśli do tej pory nie posiadasz w swej garderobie trampki męskie lub obuwie Supra MAGAZINE nie spełnia Twoich potrzeb - spójrz na nasze pozostałe oferty.\nSerdecznie zapraszamy do wyrażenia własnej opinii o butach Supra MAGAZINE kolor czarny


Chleb, wino i kraj oszustw | Nasze Blogi\nChleb, wino i kraj oszustw\nWysłane przez jan.kalemba w 20-12-2014 [16:26]\nSmaczny i zdrowy chleb jest bardzo prostym produktem. Od zarania dziejów wyrabiano go z mąki zbożowej z dodatkiem wody, soli oraz drożdży lub zakwasu (szczypty mąki zalanej odrobiną wody, odstawionej w ciepłe miejsce na dobę) – i nic ponad to. Aby chleb nie przykleił się do dna pieca lub formy stosowano duże liście (np. chrzanu) lub otręby. Tak też stanowiły obowiązujące w Polsce normy, ale ich stosowanie od 1 stycznia 1994 nie jest obowiązkowe jak przedtem.\nNo i nasi piekarze, korzystając z dobrowolności, zaczęli dodawać takie „polepszacze” jak: E220 – dwutlenek siarki; E280 – kwas priopionowy; E281 – priopian sodu; E339 – fosforan sodu; E920 – L-cyteinę i czort wie co jeszcze. Doprowadzili do tego, że bochenek chleba ważący 0,4 kg udaje dawny kilogramowy, a przecież pieczywo sprzedaje się na sztuki. Warto tu przypomnieć, że zgodnie z normami obowiązującymi do 1.01.1994 r. bochenki chleba powinny mieć wagę 1 lub 2 kg.\nPoza tym smak „polepszonego” chleba jest daleko gorszy od tego wyrobionego tradycyjnym sposobem bez użycia tych wszystkich E..., ma „nadmuchaną”, watowatą konsystencję i gumowatą skórkę trudną do pogryzienia. Tą całą chemię nadymającą chleb, stosują piekarze z pazerności i jest to forma oszustwa.\nDlatego w mojej rodzinie od dawna przestaliśmy kupować chleb w sklepie. Pieczemy w zwykłym piekarniku wspaniałe, pachnące bochenki z chrupiącą skórką, a 1 kg kosztuje nas ok. 2,5 zł wliczając w to energię elektryczną i wodę kupowaną w 5 litrowych opakowaniach.\nLubimy wypić szklaneczkę wina do weekendowego obiadu. Wielokrotnie nacinaliśmy się jednak na wina butelkowane przez krajowe firmy. Za często było to fałszowane paskudztwo – jak się domyślam – rozcieńczane wodą z dodatkiem okowity dla przywrócenia odpowiedniego „woltażu”. Taki proceder jest bezczelnym oszustwem – nikt chyba tego nie zaprzeczy.\nAż wreszcie odkryłem, iż Lidl oraz Biedronka sprowadzają wina od bezpośrednich wytwórców. Można u nich kupić po przystępnych cenach stołowe wina reńskie, hiszpańskie, francuskie, portugalskie i włoskie. Może są jacyś rzetelni polscy winiarze i uczciwie butelkują w cysternach sprowadzane wina. Mam jednak dość eksperymentów i kupuję wino tylko w Lidlu lub Biedronce.\nNie chce mi się głębiej analizować skłonności naszych rodaków do oszustw. Wystarczy mi doświadczenie z zakupami po przekroczeniu południowej lub zachodniej granicy – papierosy, proszek do prania, czy kawa tych samych firm znacznie się różnią jakością od tych kupionych w Polsce i to wyraźnie na korzyść tych z zagranicy.\nNie bez powodu słyszy się u nas od dawna takie porzekadło wytwórców różnych produktów spożywczych – „To nie do jedzenia, to na sprzedaż.”\nNie dziwi mnie przeto decyzja Czechów o dokładnej kontroli produktów żywnościowych importowanych z Polski. Strasznie to bulwersuje naszych wytwórców, ale jeśli oferują uczciwie wykonany produkt, to czego się obawiają?\n20-12-2014 [16:53] - cryo | Link: Kiedy ktoś przy mnie dziwi\nKiedy ktoś przy mnie dziwi się dlaczego Niemcy mają dobre piwo, zawsze odpowiadam: 'Bo mają normę państwową!'\nW latach '70 czy '80tych jadałem kiełbasy 'śląską', 'krakowską' i 'zwyczajną'. Do końca życia nie zapomnę tych smaków. To już raczej nie wróci...\nA co do braci Czechów, to chyba właśnie u nich są te wszystkie 'rozlewnie' rozcieńczonych płynów do naczyń, szamponów i innych proszków zachodnich producentów. :)\n21-12-2014 [13:17] - Barszcz | Link: Witam, takie normy jakie\ntakie normy jakie obowiązują zostały ustalone lata temu: kawa, proszek do prania, brać i wybierać co jeszcze. A że suma podatków jest jaka jest w Polsce, to co się dziwimy, że mamy w sklepach co mamy - zakłady chcą przeżyć, ludzie chcą pracować. To jest oszustwo usankcjonowane prawem - to tak zwane legalne oszustwo (autor słów: Donald T.). Chcąc nie chcąc wszyscy bierzemy w tym udział - albo wspierając marnej jakości rodzimą produkcję i rodzimych importerów, albo wpierając portugalskie, niemieckie, francuskie i inne gospodarki. Jest na to recepta, ale trzeba mieć u władzy ludzi, którzy mają siłę legislacyjną, wiedzę i chęci.\nLiczba wyświetleń: 804,203