Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych i energetycznych - PDF\nDownload "Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych i energetycznych"\n1 Inżynieria i Ochrona Środowiska 2014, t. 17, nr 4, s Maciej KURZYDŁO Politechnika Częstochowska, Wydział Inżynierii Środowiska i Biotechnologii Instytut Zaawansowanych Technologii Energetycznych ul. J.H. Dąbrowskiego 73, Częstochowa Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych i energetycznych W artykule zaprezentowano możliwość zastosowania ekologicznej oceny cyklu życia (LCA) jako wiodącej metody do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych i energetycznych. Z tego względu przeprowadzono analizę dostępnych danych, związanych z powstawaniem odpadów przemysłowych na terenie Polski. Stwierdzono, iż stanowią one 91,1% ze 135,2 mln ton ogólnie wytworzonych odpadów w 2012 roku. Zwrócono również uwagę na problem zagospodarowania odpadów energetycznych i przemysłowych oraz na zagrożenia płynące z ich składowania jako dominującej metody unieszkodliwiania. Przedstawiono ekologiczną ocenę cyklu życia produktu jako narzędzie możliwe do zastosowania w celu oceny wpływu na środowisko ubocznych produktów spalania (UPS) oraz przemysłowych osadów ściekowych. Na podstawie analizy danych stwierdzono, że LCA stanowi adekwatne narzędzie do przedstawionej tematyki zarządzania odpadami przemysłowymi w Polsce. Słowa kluczowe: odpady przemysłowe, odpady energetyczne, popioły lotne, przemysłowe osady ściekowe, ekologiczna ocena cyklu życia produktu (LCA) Wprowadzenie W związku z ciągłym rozwojem cywilizacji wzrasta ingerencja człowieka w środowisko naturalne. Niemniej jednak rośnie również świadomość ekologiczna ludzi. Aktualnie jednym z priorytetów państw świata jest zrównoważony rozwój w kierunku zwiększania ochrony środowiska naturalnego. Z tego względu poszukuje się coraz bardziej doskonalszych narzędzi, pozwalających oszacować szkodliwą działalność człowieka na środowisko. Daje to możliwość zastosowania odpowiednich działań mających na celu ochronę zasobów naturalnych i pozostałych elementów przyrody, przy jednoczesnym wzroście gospodarczego wykorzystania odpadów. Aktualnie najbardziej popularnym narzędziem zarządzania środowiskowego jest ekologiczna ocena cyklu życia (LCA - Life Cycle Assessment). Głównym zadaniem LCA jest określenie potencjalnego wpływu badanego wyrobu (np. towar, usługa) na środowisko poprzez zebranie danych związanych z procesami produkcji, użytkowania oraz utylizacji produktu. Wszystkie etapy LCA są ze sobą ściśle powiązane, tworząc jedną, spójną strukturę. Szerokie spektrum badań czyni technikę LCA potężnym narzędziem w zarządzaniu środowisko-\n2 598 M. Kurzydło wym, umożliwiając całościowe ujęcie analizowanego systemu wyrobu, jak również jego poszczególnych etapów. Dodatkowo precyzyjnie określa powstawanie danych zagrożeń dla środowiska w wybranych procesach. Dlatego wyniki LCA służą do podejmowania odpowiednich decyzji, których konsekwencją jest ograniczenie negatywnego wpływu analizowanego obiektu na środowisko w oparciu o rzeczywiste dane lub założenia teoretyczne. Wraz z rosnącym zapotrzebowaniem na energię elektryczną zwiększa się ilość i rodzaje generowanych ubocznych produktów spalania węgla. Wśród nich szczególną rolę odgrywa popiół lotny, gdyż jest on produkowany w Polsce w ilościach ok. 10,8 mln ton rocznie (popioły lotne z węgla, mieszaniny popiołów lotnych i odpadów stałych z odsiarczania spalin, żużle, popioły paleniskowe i pyły z kotłów) . Cenne składniki chemiczne obecne w popiołach lotnych z powodzeniem mogą zostać zagospodarowane w wielu sektorach gospodarczych. Jednakże, wciąż od 40 do 80% wyprodukowanych popiołów lotnych jest deponowane na składowiskach, stanowiąc problem ekologiczny oraz ekonomiczny. Podobnie jest w przypadku zagospodarowania przemysłowych osadów ściekowych, dla których (jeszcze do niedawna) podstawową metodą unieszkodliwiania było składowanie. Doprowadziło to do zalegania na terenie kraju ponad 6,3 mln ton suchej masy osadów, wobec jedynie 3,4 tys. ton wykorzystanych np. do rekultywacji terenów lub w rolnictwie . Tak niska ilość osadów wykorzystanych gospodarczo (wg GUS) prawdopodobnie jest spowodowana brakiem szczegółowych danych ze wszystkich regionów kraju, ponieważ w 2011 roku ilość wykorzystanych osadów wyniosła aż 47,4 tysięcy ton. Nie zmienia to jednak faktu, iż w porównaniu do ilości składowanych odpadów jest to niewielka wartość. Pod wpływem zmian ustawowych  od 1 stycznia 2013 roku tylko osady ściekowe spełniające rygorystyczne wymagania mogą być deponowane na składowiskach. W związku z tym konieczne jest poszukiwanie innych metod utylizacji tego typu odpadu. Zastosowanie LCA do oceny wpływu na środowisko ubocznych produktów spalania (UPS) oraz przemysłowych osadów ściekowych pozwoli nie tylko efektywnie nimi gospodarować, jednocześnie ograniczając wykorzystanie surowców pierwotnych, ale również określić ich oddziaływanie na środowisko w całym cyklu życia. 1. Charakterystyka wytwarzanych odpadów przemysłowych w Polsce Głównym surowcem w polskim sektorze energetycznym jest węgiel kamienny i brunatny, ponieważ około 96% wytworzonej energii elektrycznej i ciepła systemowego pochodzi z jego konwersji. Przyczyną takiego stanu jest systematyczny wzrost zapotrzebowania na energię, bardzo bogate rodzime zasoby naturalne, dostępność technologii oraz ekonomia procesu. Dlatego węgiel w naszym kraju pełni rolę surowca strategicznego i od lat poziom jego wykorzystania jest niezmiennie wysoki z tendencją wzrostową po 2030 roku. Z tego względu oczywiste jest zwiększanie się ilości i rodzajów ubocznych produktów spalania (UPS), takich jak:\n3 Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych 599 popioły lotne, żużle, mieszaniny popiołowo-żużlowe, mikrosfery, popioły z kotłów fluidalnych, odpady z odsiarczania spalin metodami mokrymi, półsuchymi i suchymi . Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, sumaryczna ilość różnego typu odpadów przemysłowych wyprodukowanych w 2012 roku przekroczyła wartość 121 mln ton (tab. 1). Tabela 1. Odpady przemysłowe wytworzone w Polsce w 2012 r.  Table 1. Industrial wastes produced in Poland in 2012  Województwo Mieszanki popiołowo- -żużlowe z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych Popioły lotne z węgla Mieszaniny popiołów lotnych i odpadów stałych z odsiarczania spalin Odpady z flotacyjnego wzbogacania rud metali nieżelaznych Odpady powstające przy płukaniu i oczyszczaniu kopalin Żużle z procesów wytapiania Żużle, popioły paleniskowe i pyły z kotłów Pozostałe Osady ściekowe przemysłowe tys. ton tys. ton s.m. Dolnośląskie 59,7 77,5 2253, ,0 169,2 135,8 3055,7 73,8 Kujawsko- -pomorskie 182,0 289,1 34,1 71,2 1691,6 30,3 Lubelskie 129,2 95,2 4754,8 61,9 1231,3 20,0 Lubuskie 36,0 0,4 11,9 876,6 3,7 Łódzkie 6577,1 502,3 10,4 132,7 78,9 806,5 13,0 Małopolskie 161,4 238,6 110,1 1423,1 1715,5 541,8 106,6 2152,6 40,2 Mazowieckie 637,2 859,9 175,8 87,5 110,5 4100,8 30,0 Opolskie 106,1 95,6 1,3 0,7 228,4 518,7 8,0 Podkarpackie 154,0 5,0 41,4 63,4 1175,3 3,0 Podlaskie 44,2 15,4 32,3 1375,6 4,9 Pomorskie 61,4 174,2 5,5 42,0 2626,0 28,2 Śląskie 202,8 1405,9 1248, ,4 1874,8 838,5 5880,5 48,3 Świętokrzyskie 53,2 3,9 0,9 178,3 487,4 1178,6 6,7 Warmińsko- -mazurskie 12,3 41,9 44,3 716,8 4,8 Wielkopolskie 1855,0 825,2 73,9 3263,4 17,6 Zachodniopomorskie 297,7 15,0 11,3 4977,9 86,0 OGÓŁEM ,3 4641,2 3841, , ,8 2724,5 2398, ,9 418,6 SUMA ,7\n4 600 M. Kurzydło Podział odpadów przemysłowych na poszczególne rodzaje wraz z ich udziałem procentowym przedstawia rysunek 1. 29,37% 0,35% 8,71% 3,83% 3,17% 1,98% 24,59% 2,25% 25,76% mieszanki popiołowo-żużlowe z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych popioły lotne z węgla mieszaniny popiołów lotnych i odpadów stałych z odsiarczania spalin odpady z flotacyjnego wzbogacania rud metali nieżelaznych odpady powstające przy płukaniu i oczyszczaniu kopalin żużle z procesów wytapiania żużle, popioły paleniskowe i pyły z kotłów pozostałe osady ściekowe przemysłowe Rys. 1. Ilość wytworzonych odpadów przemysłowych w 2012 r.  Fig. 1. The amount of industrial wastes generated in 2012  Popioły lotne stanowią mieszaninę różnych substancji mineralnych (niepalnych), które powstają podczas utleniania paliwa w paleniskach konwencjonalnych - kotły pyłowe i rusztowe. Mają one postać drobnego, miałkiego pyłu mineralnego o jasno- lub ciemnoszarym zabarwieniu [4, 5]. W 2012 roku poziom produkcji popiołów lotnych powstałych ze spalania węgla osiągnął wartość ponad 4,6 mln ton. Dane przedstawione na rysunku 2 jednoznacznie wskazują, że przemysł zlokalizowany na terenie województwa śląskiego jest głównym producentem popiołu lotnego w Polsce. Znaczna ilość popiołu wytwarzana jest również w województwach mazowieckim i wielkopolskim, natomiast najmniej tego typu odpadów powstaje w województwach podlaskim, podkarpackim, warmińsko-mazurskim i dolnośląskim. Polska na tle innych krajów świata wyróżnia się wysokim stopniem gospodarczego wykorzystania popiołów lotnych ze spalania węgli, gdzie w 2012 roku osiągnął on poziom 84,4% . Należy pamiętać, że jeszcze w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku stopień zagospodarowania popiołów w polskiej gospodarce kształtował się na poziomie 30% . Ujemnie na poziom przemysłowego wykorzystania popiołów wpływa fakt, iż w dużej ilości elektrowni i elektrociepłowni\n5 Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych 601 opalanych węglem odpady paleniskowe odprowadzane są w postaci mieszanki popiołowo-żużlowej metodą hydrotransportu. Ilość tak wytworzonych odpadów paleniskowych w 2012 roku osiągnęła wartość ponad 10,5 mln ton. Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie 0,0 500,0 1000,0 1500,0 0,4 77,5 95,2 289,1 238,6 95,6 5,0 15,4 174,2 502,3 859,9 0,0 41,9 825,2 15,0 1405,9 Rys. 2. Poziom produkcji popiołów lotnych w Polsce w 2012 r. wg województw - dane w tys. ton  Fig. 2. The production level of fly ash in Poland in by provinces data in thousand tonnes  Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie 1,0 10,0 100,0 1000, ,0 12,3 Rys. 3. Poziom produkcji mieszanki popiołowo-żużlowej w Polsce w 2012 r. wg województw - dane w tys. ton  Fig. 3. The production level of dust-slag compounds in Poland in by provinces data in thousand tonnes  Na podstawie danych zamieszczonych na rysunku 3 województwa łódzkie, wielkopolskie, mazowieckie i zachodniopomorskie klasyfikują się jako największe źródła produkcji mieszanki popiołowo-żużlowej odprowadzanej metodami mokrymi. Pewną odmianą popiołów lotnych są popioły fluidalne, powstające w instalacjach, w których zastosowano kotły z cyrkulacyjną warstwą fluidalną. Cechą cha- 36,0 59,7 182,0 129,2 161,4 106,1 154,0 44,2 61,4 202,8 53,2 297,7 637,2 1855,0 6577,1\n6 602 M. Kurzydło rakterystyczną takich kotłów jest możliwość spalania paliwa o niskiej wartości opałowej (powyżej 4000 kj/kg) i wysokiej zawartości części mineralnych (poniżej 60%). Specyficzna budowa kotłów fluidalnych powoduje, że proces spalania paliw przebiega w warstwie cząstek stałych zawieszonych w strumieniu powietrza w temperaturach od 800 do 900 C. Takie rozwiązanie pozwala ograniczyć emisje tlenków azotu o 50 80% w stosunku do palenisk tradycyjnych oraz stworzyć odpowiednie warunki do usuwania ditlenku siarki podczas stosowania suchych metod odsiarczania spalin. Z racji tego popioły fluidalne to w rzeczywistości mieszanina popiołu z produktami odsiarczania spalin oraz niezużytym sorbentem . W 2012 roku ubocznych produktów spalania fluidalnego w Polsce powstało około 3,8 mln ton - dokładna charakterystyka z podziałem na województwa została zaprezentowana na rysunku 4. Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie 1,0 10,0 100,0 1000, ,0 3,9 5,5 10,4 34,1 110,1 175,8 1248,2 2253,0 Rys. 4. Poziom produkcji popiołów fluidalnych w 2012 r. wg województw - dane w tys. ton  Fig. 4. The production level of fluidized bed ashes in Poland in by provinces data in thousand tonnes  Z danych Głównego Urzędu Statystycznego (rys. 4) wynika, że w 2012 roku w województwach lubelskim, lubuskim, opolskim, podkarpackim, podlaskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim oraz zachodniopomorskim nie powstały żadne odpady przemysłowe w postaci popiołów fluidalnych. Dodatkowo proces modernizacji przemysłu energetycznego, który jest ściśle związany z planowanymi zakończeniami eksploatacji wielu kotłów, może wpłynąć na wzrost ilości generowanych popiołów z kotłów fluidalnych. Innym rodzajem odpadów generowanych przez krajową gospodarkę są przemysłowe osady ściekowe. Powstają one podczas oczyszczania ścieków przemysłowych, którymi, zgodnie z ustawą Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 r. , są ścieki niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu. Ich skład chemiczny uzależniony jest od rodzaju przedsiębiorstwa, wykorzystywanych technologii produkcji, a także metod oczyszczania ścieków.\n7 Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych 603 Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego, ilość wytworzonych osadów przemysłowych w 2012 roku wyniosła około 418,6 tys. ton s.m. (rys. 5). 0,0 20,0 40,0 60,0 80,0 100,0 Dolnośląskie Kujawsko-pomorskie Lubelskie Lubuskie Łódzkie Małopolskie Mazowieckie Opolskie Podkarpackie Podlaskie Pomorskie Śląskie Świętokrzyskie Warmińsko-mazurskie Wielkopolskie Zachodniopomorskie 3,7 8,0 3,0 4,9 6,7 4,8 13,0 20,0 17,6 30,3 30,0 28,2 40,2 48,3 73,8 86,0 Rys. 5. Poziom produkcji przemysłowych osadów ściekowych w Polsce w 2012 r. wg województw - dane w tys. ton  Fig. 5. The production level of industrial sewage sludge in Poland in by provinces data in thousand tonnes  Poziom produkcji przemysłowych osadów ściekowych jest zróżnicowany w poszczególnych województwach (rys. 5), ponieważ największymi producentami osadów są województwa zachodniopomorskie i dolnośląskie, a najmniejszymi lubuskie, podkarpackie, podlaskie, warmińsko-mazurskie, opolskie oraz świętokrzyskie. Oprócz rozwoju polskiej gospodarki jedną z głównych przyczyn systematycznego wzrostu produkcji osadów jest wprowadzona w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku dyrektywa unijna 91/271/EWG. Wymusiła ona modernizację istniejących oraz budowę nowych oczyszczalni ścieków poprzez zaostrzenie wymagań dotyczących jakości ścieków emitowanych do środowiska . 2. Wpływ odpadów przemysłowych na środowisko Produkty uboczne z energetyki oraz osady ściekowe przez lata traktowane były jako odpad, bez ich dalszego użycia, przez co w większości przypadków trafiały na składowiska. O ile stopień zagospodarowania popiołów lotnych od kilkudziesięciu lat stale rośnie i aktualnie znajduje się na wysokim poziomie, o tyle przemysłowe osady ściekowe w większości przypadków były przyrodniczo wykorzystywane lub kierowane na składowiska. Jednakże sposoby te są coraz częściej ograniczane z punktu widzenia możliwości terytorialnych oraz uwarunkowań prawnych. Na przykład, od 1 stycznia 2013 roku zgodnie z rozporządzeniem ministra gospodarki z dnia 12 czerwca 2007 r. osady ściekowe, których wartość opałowa jest większa od 6 MJ/kg s.m., strata przy prażeniu (LOI) wynosi 8% s.m., a ogólny węgiel orga-\n8 604 M. Kurzydło niczny (TOC) osiąga wartość 5% s.m. nie mogą być składowane . Następstwem tego będzie ciągły wzrost ilości osadów ściekowych poddawanych termicznym metodom utylizacji. Według Krajowego planu gospodarki odpadami w 2015 r. będzie to 40% wytworzonych osadów . Należy również pamiętać, że nie wszystkie odpady nadają się do gospodarczego wykorzystania, np. popioły występujące w postaci mieszanki popiołowo-żużlowej z mokrego odprowadzania odpadów paleniskowych nie znajdują szerokiego zastosowania, ponieważ w takiej postaci tracą swoje cenne właściwości pucolanowe. W tym przypadku jest to dość istotne, gdyż większość podmiotów związanych z sektorem energetycznym stosuje taką metodę utylizacji UPS-ów. Efektem takiego lub podobnego postępowania jest zaleganie na dzień dzisiejszy 1,65 mld ton odpadów przemysłowych, które zajmują obszar około 8660 ha, doprowadzając do degradacji terenu oraz zniszczenia krajobrazu . Zdeponowane odpady wpływają również negatywnie na środowisko gruntowo-wodne, np. poprzez ługowanie metali ciężkich, jak również na atmosferę, organizmy żywe - człowieka. Różnorodne właściwości fizykochemiczne produkowanych popiołów lotnych zależą od rodzaju spalanego paliwa oraz stosowanej metody spalania. Podobnie jest w przypadku osadów ściekowych, gdzie o własnościach decydują charakter dopływających ścieków oraz procesy technologiczne wykorzystane w oczyszczalniach. Z tego względu odpady energetyczne i osady doprowadzają do zanieczyszczenia struktur przyrody w wyniku ingerencji substancji zawartych w odpadach np. na drodze wymywania, pylenia lub emitowania pierwiastków promieniotwórczych. Proces wymywania następuje w wyniku usuwania ze struktury popiołów soli, pierwiastków śladowych poprzez wprowadzanie ich do wód powierzchniowych lub podziemnych. Głównymi substancjami wymywanymi z popiołów są wodorotlenki, siarczany(vi), a także węglany i chlorki (wapnia, magnezu, potasu, sodu). Wymienione substancje stanowią około 98% z ogółu składników podatnych na proces ługowania . Natomiast z metali ciężkich na ogół wypłukiwaniu ulegają ołów, żelazo, miedź, kadm, kobalt, chrom, cynk . W przypadku osadów ściekowych podstawowymi składnikami podatnymi na rozpuszczanie są sole potasowe i wapń w postaci CaO. Niemniej jednak w osadach przemysłowych mogą również znajdować się metale ciężkie (cynk, miedź, ołów, rtęć, kadm, nikiel i chrom), pochodzące ze ścieków z przemysłu maszynowego, metalurgicznego i chemicznego, jak również związki organiczne (dioksyny, furany, polichlorowane bifenyle, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, chlorowcopochodne związki absorbowane) [12, 13]. Pylenie popiołów w głównej mierze spowodowane jest działaniem czynników atmosferycznych. Pod ich wpływem drobne frakcje cząstek stałych popiołów, tzw. mikrosfery, mogą być suszone, unoszone i wywiewane na znaczne odległości, doprowadzając do zanieczyszczenia atmosfery. Na uwagę zasługuje fakt, iż proces pylenia występuje bardzo często, pomimo transportowania popiołów na miejsce składowania metodami mokrymi. Jedynym sposobem wyeliminowania pylenia jest składowanie popiołów odznaczających się wilgotnością na poziomie 18 25% .\n9 Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych 605 Z kolei osady ściekowe z natury charakteryzują się dużym uwodnieniem, co związane jest z tym, że woda w osadach występuje pod wieloma postaciami (woda wolna, kapilarna oraz woda fizycznie, chemicznie oraz biologicznie związana). Dlatego w przypadku osadów surowych jej ilość może wynieść nawet 99%, a po osuszeniu mechanicznym od 80 do 55%. Taka duża zawartość wody w osadach ściekowych eliminuje problem pylenia . Promieniotwórczość, w większości przypadków, zawiera się na niskim poziomie, dlatego istnieje możliwość gospodarczego wykorzystania popiołów oraz powierzchniowego składowania ich nadmiaru. Niemniej jednak istnieją też popioły lotne, które charakteryzują się wyższym niż dopuszczają przepisy poziomem radu, który jest pierwiastkiem silnie promieniotwórczym, a jego izotopy są niestabilne. Rozległe oraz negatywne oddziaływanie ww. odpadów powoduje, że istnieje konieczność określania ich wpływu na środowisko naturalne. Zastosowanie techniki LCA w celu określenia wpływu produktów ubocznych spalania oraz przemysłowych osadów ściekowych na poszczególne elementy środowiska stanowi nowatorskie podejście do omawianej tematyki. Natomiast znajomość ilości odpadów wygenerowanych w poszczególnych obszarach kraju pozwala na ocenę potencjału możliwości ich gospodarczego wykorzystania. 3. LCA narzędzie Ekologiczna ocena cyklu życia (LCA - Life Cycle Assessment) jest techniką umożliwiającą określenie potencjalnych zagrożeń dla środowiska poprzez identyfikację i kwantyfikację danych wejściowych (materiały, energia) i wyjściowych (emisje, odpady) w okresie całego życia wyrobu, począwszy od pozyskania niezbędnych surowców, a skończywszy na ostatecznej likwidacji . LCA obejmuje: definiowanie celu i zakresu badania, inwentaryzację cyklu życia (LCI - Life Cycle Inventory), ocenę wpływu cyklu życia (LCIA - Life Cycle Impact Assessment), interpretację wyników. Wymienione elementy są ze sobą ściśle powiązane, tworząc spójną całość, w ramach których dokonuje się szeregu obliczeń ustalających negatywne oddziaływanie badanego systemu wyrobu na środowisko. Ich wzajemną korelację przedstawiono na rysunku 6. Rys. 6. Struktura LCA  Fig. 6. The structure of LCA \n10 606 M. Kurzydło Charakter studium ekologicznej oceny cyklu życia (tj. analiza od kołyski do grobu ) sprawia, że podczas oceny wpływu na środowisko techniką LCA brane są pod uwagę takie procesy, jak: wydobycie, przetwórstwo surowców mineralnych, dostawa energii, produkcja wyrobu, dystrybucja, stosowanie, wtórne wykorzystanie, utrzymanie, recykling, przetwarzanie odpadów, końcowe zagospodarowanie, transport itp. Na wszystkich uprzednio wymienionych etapach następuje wprowadzanie obciążeń do środowiska w postaci odpadów (stałych i płynnych), emisji (pyłów, gazów), które mogą być przypisane pewnym kategoriom wpływu, takim jak: jakość ekosystemu, zdrowie ludzkie, zużyte zasoby . Tak szeroka analiza oceny oddziaływania na środowisko powoduje, że LCA jest strukturą bardzo złożoną, korzystającą z wielu dziedzin nauki (interdyscyplinarność), dzięki czemu może być ona wykorzystana do wielu celów, między innymi do planowania strategicznego, jak również ograniczania wpływu produktu na środowisko. Należy pamiętać, iż LCA jest modelem opierającym się na pewnych założeniach (uproszczeniach), dlatego ważne jest, aby jak najwierniej odzwierciedlał rzeczywistość i w miarę możliwości bazował na realnych (zmierzonych) wartościach wejściowych i wyjściowych procesów . Równocześnie należy zaznaczyć, iż badanie LCA swoim zakresem może dotyczyć aspektów środowiskowych w skali lokalnej, regionalnej lub globalnej (rys. 7). Rys. 7. Zasięg LCA  Fig. 7. The range of LCA  Ekologiczna ocena cyklu życia jest dokładnie opisana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną w postaci norm ISO, dotyczących zarządzania środowiskowego. Obecnie są to normy: PN-EN ISO 14040:2009, Zarządzanie środowiskowe - Ocena cyklu życia - Zasady i struktura; oraz PN-EN ISO 14044:2009, Zarządzanie środowiskowe - Ocena cyklu życia - Wymagania i wytyczne. Dodatkowo w licznych dokumentach Unii Europejskiej zarządzanie środowiskiem w głównej mierze bazuje na ekologicznej ocenie cyklu życia, dlatego LCA jest świetnym narzędziem do porównywania poszczególnych wyrobów, co z kolei mocno wpływa na standardy, które w czasach globalizacji będą miały największy\n11 Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych 607 wpływ na ekologiczność wytwarzanych towarów w skali międzynarodowej [15-19]. Określenie celu i zakresu jest pierwszym etapem ekologicznej oceny cyklu życia, w którym istnieje konieczność zdefiniowania celu i zakresu badania. Zarówno ustalony cel, jak i źródło pochodzenia danych wykorzystanych do oszacowania potencjalnego wpływu na środowisko rozpatrywanego systemu wyrobu mają istotne znaczenie dla dokładności wyników oraz stopnia szczegółowości analizy . Na złożoność ekologicznej oceny cyklu życia mają również istotny wpływ adresaci wyników badań, decydując o jakości i ilości zebranych danych oraz czasie i kosztach wykonania takiego opracowania: koncepcyjny, uproszczony, szczegółowy. Zastosowanie konkretnej odmiany zależy przede wszystkim od przyjętego celu, sposobu wykorzystania wyników, jak również danego przypadku (tab. 2) [16, 20]. Tabela 2. Proponowany poziom dokładności LCA  Table 2. The proposed level of accuracy in LCA  Podejmowane decyzje Poziom LCA Koncepcyjny Uproszczony Szczegółowy Projektowanie + + Opracowanie/rozwój produktu Udoskonalenie produktu + Wybór pomiędzy systemami pakowania + + Etykietowanie + Planowanie strategii rozwoju + + Działania marketingowe oznacza najczęściej wykorzystywany poziom zaawansowania w prezentowanych przypadkach Z celem LCA związany jest zakres badania. Dlatego norma ISO 14044:2009 dokładnie wskazuje elementy, które należy wziąć pod uwagę i jasno opisać w trakcie dokonywania oceny wpływu produktu na środowisko naturalne. Są to między innymi: system wyrobu, jego funkcje i granice, jednostka funkcjonalna . System wyrobu stanowi zbiór procesów jednostkowych, które są ze sobą połączone strumieniami wyrobów pośrednich i/lub odpadów w przypadku, gdy znajdują się w ramach granic tego samego opracowania. Procesy jednostkowe pochodzące z różnych systemów wyrobu są związane ze sobą za pomocą strumieni wyrobu, natomiast ze środowiskiem poprzez strumienie elementarne (rys. 8) .\n12 608 M. Kurzydło Rys. 8. Struktura systemu wyrobu LCA [15, 23] Fig. 8. The structure of product system in LCA [15, 23] Podział systemu wyrobu na poszczególne procesy jednostkowe ułatwia identyfikację ich strumieni wejściowych i wyjściowych. Często zdarza się, że wejście do następnego etapu wytwarzania jest zarazem wyjściem z etapu poprzedniego, co stanowi swego rodzaju łańcuch uszeregowanych i zależnych od siebie czynności. Przykładowy proces cząstkowy - wytwarzanie pary przegrzanej w procesie produkcji energii elektrycznej w konwencjonalnej elektrowni opalanej węglem kamiennym - przedstawia rysunek 9. Iteracyjny charakter ekologicznej oceny cyklu życia powoduje, że elementy związane z zakresem badania ulegają modyfikacjom. Na przykład podczas gromadzenia danych może zaistnieć konieczność dodania lub usunięcia pewnych procesów jednostkowych z systemu wyrobu. Dlatego ważne jest odpowiednie zdefiniowanie dwóch kwestii dotyczących systemu produktu: jego początkowych granic oraz jednostki funkcjonalnej . Rys. 9. Strumienie wejścia/wyjścia w procesie wytwarzania pary przegrzanej w produkcji energii elektrycznej  Fig. 9. The inputs/outputs in process of generating superheated steam for electricity production  Granice systemu wyrobu określają, które procesy jednostkowe zostaną włączone do LCA, stanowiąc zarazem obszar przylegający ze środowiskiem naturalnym\n13 Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych 609 lub innymi systemami wyrobów. W praktyce określenie systemu i jego granic powoduje ustalenie, skąd pochodzą i w co są przetwarzane materiały i energia stosowane w kolejnych fazach procesu. Zdefiniowanie granicy sytemu wyrobu wymusza podjęcie decyzji, które procesy jednostkowe zostaną włączone do badania, wpływając tym samym na rodzaj oraz poziom dokładności danych opisujących procesy . Z tego względu, ustalając granice systemu w badaniu LCA, należy m.in. wziąć pod uwagę takie etapy cyklu życia, procesy jednostkowe i strumienie jak: pozyskiwanie surowców, dystrybucję i transport, strumienie wejścia/wyjścia procesów wytwarzania/przetwarzania, produkcję oraz wykorzystanie paliw i energii, użytkowanie i konserwację towarów, usunięcie odpadów i produktów powstających w procesie, ponowne zastosowanie, recykling lub odzysk energii z odpadów i zużytych wyrobów. Jednostka funkcjonalna przez normę ISO 14050:2010E definiowana jest jako ilościowy efekt systemu wyrobu i główny jej cel to ustalenie wielkości odniesienia do normalizowania danych wejściowych i wyjściowych (w ujęciu matematycznym) [22, 25]. Dotyczy ona całego systemu produktu, w związku z tym ważne jest, aby była spójna z celem i zakresem badania oraz odzwierciedlała charakterystyczne dla wyrobu właściwości użytkowe (jakościowe i ilościowe). Do opisania tychże własności najczęściej wykorzystywane są jednostki fizyczne (podstawowe lub pochodne) z Międzynarodowego Układu Jednostek i Miar (SI). Jednostka funkcjonalna w LCA powinna być powiązana z rolą, jaką pełni w analizowanym systemie wyrobu, reprezentując urządzenie lub jedną z jej funkcji . Drugą fazą badania LCA jest inwentaryzacja cyklu życia (LCI), która w szczególności polega na utworzeniu zbioru wejść i wyjść wszystkim procesom jednostkowym wg wcześniej ustalonych (w fazie celu i zakresu) kryteriów wykluczania - masa, energia, znaczenie dla środowiska. Następnie zgromadzone dane niezależnie od ich pochodzenia, tj. dane zmierzone, obliczone czy oszacowane, zostają użyte w procedurach obliczeniowych związanych z bilansem masy i energii , który w gruncie rzeczy polega na uporządkowaniu zebranych informacji o stosowanych materiałach i oddziaływaniach środowiskowych. W odniesieniu do ekologicznej oceny cyklu życia taki bilans wykracza poza produkcyjne aspekty (np. dystrybucja, utylizacja, recykling). Z tego powodu w bilansie należy wziąć pod uwagę presję wywieraną na środowisko związaną z wytworzeniem surowca czy energii nawet w przypadku, gdy owe wpływy są odczuwalne w znacznym oddaleniu od miejsca powstawania wyrobu . Opisanie wszystkich procesów jednostkowych w fazie LCI może objawiać się dziesiątkami lub nawet setkami danych dotyczących materiałów, odpadów i emisji. Dlatego wszelakie informacje związane z pojedynczymi procesami umieszcza się w tabelach inwentarzowych (tab. 3), dodatkowo grupując je według różnych kryteriów , np.:\n14 610 M. Kurzydło wejścia energii, surowców, materiałów pomocniczych itp., wyrobów, współwyrobów i odpadów, emisji do powietrza, wody i gleby, innych aspektów środowiskowych. Tabela 3. Przykładowy arkusz danych procesu jednostkowego  Table 3. The example of data sheet for unit process  Sporządził: Identyfikacja jednostkowego: procesu Data sporządzenia: Miejsce zbierania danych: Okres: rok Miesiąc początkowy: Miesiąc końcowy: Opis procesu jednostkowego: (dołączyć arkusz dodatkowy w razie potrzeby) Wejścia materiałów Jednostki Ilość Opis procedur pobierania próbek Pochodzenie Zużycie wody a Jednostki Ilość Wejścia energii b Jednostki Ilość Opis procedur pobierania próbek Pochodzenie Wyjścia materiałów (w tym wyroby) Jednostki Ilość Opis procedur pobierania próbek Przeznaczenie UWAGA: Dane zawarte w tym arkuszu zbierania danych dotyczą wszystkich wejść i wyjść podczas ustalonego okresu przed dokonaniem alokacji. a Na przykład: wody powierzchniowe, woda do picia. b Na przykład: ciężkie, średnie, lekkie oleje opałowe, nafta, benzyna, gaz naturalny, propan, węgiel, biomasa, sieć energetyczna. Ocena wpływu cyklu życia (LCIA) jest trzecim i zarazem najważniejszym elementem LCA. Na tym etapie następuje ocena wpływu na środowisko naturalne wszystkich strumieni wejścia/wyjścia, które zostały zidentyfikowane w poprzedniej fazie (LCI) i znalazły się w ramach granic badanego sytemu wyrobu. Jednocześnie można dokonać przeglądu celu i zakresu LCA, aby stwierdzić zdolność do zrealizowania pierwotnie założonego celu badania. W przeciwnym przypadku należy zmodyfikować cel i zakres, jeśli ocena wskazuje, że nie mogą one zostać osiągnięte . Sposób oceny i ustalania potencjalnego wpływu na środowisko przebiega bardzo subiektywnie, ponieważ jest on zależny od zastosowanego modelu naukowego, będącego podstawą do wyznaczania jednostki ogólnej opisującej wszystkie typy emisji i łączące je z daną kategorią wpływu. Wartości różnych rodzajów emisji oraz ich połączenia z odpowiednią kategorią wpływu bazują na liczbach uśrednionych dla warunków europejskich. Z tego też względu wyniki LCA nie biorą pod\n15 Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych 611 uwagę specyficznych uwarunkowań i efektów lokalnych, ale odnajdują potencjalne wpływy środowiskowe, które można odnieść do wyznaczonego strumienia, procesu jednostkowego lub systemu wyrobu . W następnej kolejności otrzymane informacje mogą być wykorzystane do przeprowadzenia np.: rozpoznania możliwości udoskonalenia systemu produktu, procesu charakteryzowania, oceny porównawczej zastosowanych procesów w LCA, porównania ze sobą systemów wyrobu względem konkretnych wskaźników kategorii. Ocena wpływu cyklu życia podzielona jest na dwie sekcje. Pierwsza z nich obejmuje elementy obowiązkowe, których głównym zadaniem jest przekształcenie wyników LCI na wyniki określające potencjalny wpływ na środowisko, wyrażony przez wskaźniki kategorii wpływu. Natomiast część opcjonalna pozwala na przeprowadzenie dodatkowych działań, jakimi są: normalizacja, grupowanie, ważenie oraz analiza jakości danych (rys. 10) . Rys. 10. Struktura fazy LCIA  Fig. 10. The structure of LCIA  Interpretacja cyklu życia jest ostatnią fazą ekologicznej oceny cyklu życia wyrobu, w toku której poddaje się estymacji wyniki pochodzące z inwentaryzacji cyklu życia (LCI) oraz oceny wpływu cyklu życia (LCIA) w nawiązaniu do ustalonego celu i zakresu . Z tego względu ważne jest, aby wyniki przedstawione na tym etapie były kompletne i spójne oraz charakteryzowały się łatwą do zrozumienia formą. Całą złożoną strukturę interpretacji razem z jej elementami składowymi prezentuje rysunek 11.\n16 612 M. Kurzydło Rys. 11. Powiązania interpretacji z innymi fazami LCA  Fig. 11. The relationship of interpretation with other LCA phases  Rys. 12. Szczegółowy opis kolejnych etapów LCA  Fig. 12. The detailed description of LCA stages \n17 Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych 613 Głównym zadaniem interpretacji wyników jest sformułowanie ostatecznych wniosków w postaci zaleceń, które mają doprowadzić do zmniejszenia oddziaływania na środowisko zbadanego systemu wyrobu, a także poprawić jakość produktu poprzez wprowadzenie nowoczesnych rozwiązań technologicznych . Mimo że interpretacja wymieniana jest jako ostatni element struktury LCA, jest również obecna w poprzednich fazach analizy i powinna być prowadzona zgodnie z ustalonym celem. Wynika to z iteracyjnego charakteru ekologicznej oceny cyklu życia, pod wpływem którego dokonuje się komentarza wyników uzyskanych na każdym etapie, sprawdzając czy założenia wstępne (cel i zakres) zostaną osiągnięte . 4. Przykład wykorzystania LCA do oceny wpływu odpadów przemysłowych na środowisko Podstawowym celem każdego badania danego systemu techniką LCA jest określenie skali jego negatywnego oddziaływania na środowisko. Multidyscyplinarny charakter ekologicznej oceny cyklu życia powoduje, że może być ona zastosowana dla dowolnego wyrobu i obiektu (towar, usługa lub system np. gospodarki odpadami), będąc idealnym narzędziem wspomagającym w zarządzaniu środowiskowym. Dlatego LCA może z powodzeniem zostać użyte w branży energetycznej np. do ustalenia wpływu wytwarzania energii elektrycznej na środowisko naturalne w elektrowni cieplnej opalanej węglem kamiennym. Taki właśnie przypadek pokazuje rysunek 13, na którym umieszczono tylko podstawowe czynniki wykorzystywane w produkcji energii elektrycznej, tj. węgiel i wodę. Na tym schemacie, zgodnie z zasadami LCA, wyodrębniono trzy etapy cyklu istnienia produktu, są to: pozyskiwanie surowców, produkcja oraz użytkowanie. W innych systemach wyrobu po fazie użycia występuje poużytkowe przetwarzanie wyrobu, w ramach którego przeprowadza się procesy recyklingu i/lub ponownego zastosowania. Jak łatwo zauważyć, etap produkcji to zbiór pojedynczych procesów, w ramach których wykonywane są rozmaite czynności. Na przykład nawęglanie obejmuje: dostarczanie węgla do elektrowni, rozładunek, składowanie oraz transport wewnętrzny, mielenie i magazynowanie pyłu w zasobnikach trzykotłowych, dostarczanie paliwa do kotła. Każdy taki proces może być indywidualnie rozpatrywany, należy dla niego ustalić wszystkie wejścia i wyjścia oraz wielkości niezbędne do określenia oddziaływania tych procesów na środowisko. Kolejność wykonywania następnych procesów jednostkowych prowadzi do wytworzenia produktu końcowego, w tym przypadku energii elektrycznej oraz odpadów i produktów ubocznych. Na rysunku 13 zaprezentowano uproszczony schemat cyklu życia energii elektrycznej, w którym jednostką funkcjonalną jest wytworzona energia elektryczna. Nowatorskie podejście zastosowania LCA w zarządzaniu odpadami może polegać\n18 614 M. Kurzydło na wykonaniu podobnej analizy, gdzie jednostkę funkcjonalną będzie stanowić tona popiołu lotnego lub osadu ściekowego. Rys. 13. Schemat cyklu życia energii elektrycznej  Fig. 13. The life cycle scheme of electricity  Podsumowanie Systematycznie rozwijająca się globalna gospodarka oraz powstające nowe gałęzie przemysłu wykazują zapotrzebowanie na coraz większą ilość surowców naturalnych, powodując wytwarzanie znacznych ilości zanieczyszczeń gazowych oraz odpadów stałych. Dlatego idea strategii zrównoważonego rozwoju zakłada utrzymanie ciągłego wzrostu gospodarczego i społecznego bez wyrządzania szkód w środowisku naturalnym. Dodatkowo podejmuje się również próby zmiany gospodarowania surowcami zmierzające do zamknięcia przepływu materiałów i energii poprzez maksymalne wykorzystanie odnawialnych źródeł energii i odpadów - surowców wtórnych. Z powyższych względów odpowiednim narzędziem w zarzą-\n19 Możliwość zastosowania techniki LCA do oceny wpływu na środowisko odpadów przemysłowych 615 dzaniu środowiskowym wydaje się być ekologiczna ocena cyklu życia. Podstawowym atutem LCA jest jej szerokie spektrum badań, począwszy od wydobycia niezbędnych surowców, a kończąc na procesach poużytkowej likwidacji produktu. Możliwa jest również indywidualna analiza każdego procesu cząstkowego należącego do danego systemu wyrobu lub porównanie kilku podobnych systemów wyrobu w celu oszacowania potencjalnego ich wpływu na środowisko naturalne oraz wybranie najlepszego wariantu z punktu widzenia ilości i jakości obciążeń wprowadzanych do środowiska. Innym sposobem na określenie wpływu odpadów przemysłowych na środowisko jest potraktowanie ich jako pełnoprawnego produktu. W takim przypadku jednostka funkcjonalna reprezentować będzie np. 1 tonę odpadów paleniskowych lub 1 tonę suchej masy osadów ściekowych. Natomiast zakres LCA obejmie różne warianty gospodarczego wykorzystania, jednocześnie określając ich wpływ na środowisko naturalne. Niemniej jednak należy pamiętać, że każde studium LCA wykonywane jest w ramach ustalonych granic, wynikiem których jest występowanie pewnych ograniczeń. Dodatkowo niepewności danych związane w tym przypadku z emisjami odcieków oraz wskaźnikami charakteryzowania wprowadzają kolejne, potencjalne błędy przy obliczeniach wpływu . Mimo tego wyniki ilościowe lub porównawcze wykonane w ramach ekologicznej oceny cyklu życia są odpowiednim krokiem w kierunku podejmowania świadomych i właściwych decyzji na rzecz bardziej zrównoważonych praktyk w gospodarowaniu odpadami oraz ich wykorzystaniu w różnych gałęziach przemysłu. Podziękowanie Autor otrzymał stypendium w ramach projektu DoktoRIS - Program stypendialny na rzecz innowacyjnego Śląska, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. Literatura  Główny Urząd Statystyczny (GUS), dostęp online  Załącznik do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dn. 12 czerwca 2007 r. poz  Sambor A., Szymanek A., Investigation of the distribution of chemical components in selected landfill layers and fly ash fractions, Chemical and Process Engineering 2012, 33, 2,  Galos K., Uliasz-Bocheńczyk A., Źródła i użytkowanie popiołów lotnych ze spalania węgli w Polsce, Gospodarka Surowcami Mineralnymi 2005, 21, 1,  Łączny J.M., Niekonwencjonalne metody wykorzystywania popiołów lotnych, GIG, Katowice  Broś B., Wpływ popiołów lotnych z węgla kamiennego na środowisko wodne, Aura 1992, 10,\n20 616 M. Kurzydło  Jarema-Suchorowska S., Kuczak B., Właściwości popiołów z kotłów fluidalnych w energetyce w aspekcie warunków gospodarczego wykorzystania tych odpadów, Energetyka 2010, styczeń,  Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne art. 9 ust. 1 pkt. 17, DzU 2012, poz. 145 z późn. zm.  Dyrektywa Rady z dnia 21 maja 1991 r. dotycząca oczyszczania ścieków komunalnych - 91/271/EWG.  Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2010 r.  Woźniak M., Klisik A., Wpływ na wody gruntowe odcieków ze składowisk popiołowych, Krakowska Konferencja Młodych Uczonych, Kraków 2007,  Gawdzik J., Mobilność metali ciężkich w osadach ściekowych na przykładzie wybranej oczyszczalni ścieków, Inżynieria i Ochrona Środowiska 2012, 15, 1,  Wolski P., Zawieja I., Stańczyk-Mazanek E., Termiczna utylizacja i rolnicze wykorzystanie osadów ściekowych w Polsce, Inżynieria i Ochrona Środowiska 2011, 14, 4,  Rosik-Dulewska C., Karwaczyńska U., Metody ługowania zanieczyszczeń z odpadów mineralnych w aspekcie możliwości ich zastosowania w budownictwie hydrotechnicznym, Rocznik Ochrona Środowiska 2008, 10,  PN-EN ISO 14040:2009: Zarządzanie środowiskowe - Ocena cyklu życia - Zasady i struktura, PKN, Warszawa  Ekologiczna ocena cyklu życia (LCA) nową techniką zarządzania środowiskoweg, (pod red. J. Kulczyckiej), Wydawnictwo Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, Kraków  Goedkoop M., De Schryver A., Oele M., Durksz S., De Roest D., Introduction to LCA with SimaPro 7, Pré Consultants B.V., Amersfoort  Kowalski Z., Kulczycka J., Cleaner production as a basic element for the sustainable development strategy, Polish Journal of Chemical Technology 2004, 6, 4.  Polski Komitet Normalizacyjny,  Kłos Z., Kurczewski P., Kasprzak J., Środowiskowe charakteryzowanie maszyn i urządzeń - podstawy ekologiczne, metody i przykłady, Wydawnictwo Politechniki Poznańskiej, Poznań  Jensen A.A. et al., Life cycle assessment (LCA), A guide to approaches, experiences and information sources, Report to the European Environment Agency, Copenhagen  PN-EN ISO 14044:2009: Zarządzanie środowiskowe - Ocena cyklu życia - Wymagania i wytyczne, PKN, Warszawa  Kowalski Z., Kulczycka J., Góralczyk M., Ekologiczna ocena cyklu życia procesów wytwórczych (LCA). Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa  Górzyński J., Podstawy analizy środowiskowej wyrobów i obiektów, WNT, Warszawa  PN-EN ISO 14050:2010E: Zarządzanie środowiskowe - Terminologia, PKN, Warszawa  Cooper J.S., Specifying functional units and reference flows comparable alternative, The International Journal of LCA 2003, 8, 6.  Zapobieganie stratom w przemyśle, Cz. 1, Zarządzanie środowiskowe w przedsiębiorstwie, pod red. A. Cieślaka, M. Cyglera, Wyd. Politechnika Białostocka przy Fundacji Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych, Białystok  Lewandowska A., LCA, Środowiskowa ocena cyklu życia produktu na przykładzie wybranych typów pomp przemysłowych, Wydawnictwo AE, Poznań  Wach A.K., Metoda oceny cyklu życia (LCA), jako podstawa komputerowo wymaganej oceny wyrobu, II Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna nt. Ekologia w elektronice, Warszawa  Zastosowanie oceny cyklu życia w ekobilansie kopalni, pod red. K. Czaplickiej, Główny Instytut Górnictwa, Katowice 2002.


Bańki Mydlane - Porady w ŚwiatKobiety.pl\nZaczarowane kule z baniek mydlanych\nTęczowe, leciutkie, ulotne. Ich urokowi nie oprze się i duży, i mały. Może dlatego tak popularne latem są festiwale baniek mydlanych. Gromadzą turystów,...\n...bynajmniej nie wygrałam bańki w totka. tym razem rozprysła się bańka mydlana, w której wiernie przetrwałam zimę... teraz już wszystko szybko wysycha...\nOpowiadanie Małgorzaty Gąsiorek\nbańki mydlane i zapach miodu\n...mydlaną. Synek oniemiał, a potem roześmiał się tak serdecznym śmiechem, że puszczaliśmy te bańki przez kolejne pół godziny, a moje ręce wyglądały jak dłonie starej kobiety. Pomyślałam, że trzeba kupić... no właśnie, ja bym powiedziała bublinki , bo jakoś tak się śmiesznie w moim życiu zdarzyło, że pierwsze bańki mydlane dostałam od "dziadka" Justyna, który mieszkał w Czechosłowacji, chociaż był...\nA podobają Wam się takie dodatkowe http://partytajm.com.pl/dekoracje_weselne ? zamawialiście coś podobnego?nie wiem np. te banery albo bańki mydlane?\nMydło lubi zabawę w chowanego pod wodą Każda taka zabawa jest wspaniałą przygodą Kiedy dobry ma humor to zamienia się w pianę A jak znajdzie gdzieś słomkę, puszcza bańki mydlane.\nRe: Co pomoże nam stać się niewidzialnym dla kleszczy?\nTytuł " Co pomoże stać się niewidzialnym dla kleszczy" - jeszcze nie zdarzyło się by książka, bańki mydlane kwiatek do węża na wodę ukryły przed kleszczami!!


Piasta łożysko - tematy na elektroda.pl\nZnaleziono około 725 wyników dla: piasta łożysko\nPodstawowa forma zapytania: piast łożysko\nCandy CTT 82 TV -Piasty+ Łożyska\nGdzie można kupić lub kto może sprzedać Łożyska do Cacdy CTT 82 TV ?\nElementy elektroniczne Bazar 15 Sie 2006 19:42 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 1033\nAGD Bazar 21 Sie 2012 12:32 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 2700\n30 -40 stopni to żadna temperatura dla łożyska. Nie ma czym się przejmować smar choć by najgorszy to wytrzyma.Jeśli znaki się zgrały to powinno być prawie dobrze.Powtarzam ! prawie dobrze.\nSamochody Początkujący 29 Maj 2016 19:35 Odpowiedzi: 34 Wyświetleń: 54672\nW samochodzie, jak w temacie, prawdopodobnie wysiadło łożysko lewego tylnego koła. Objawem jest dość głośne huczenie (na początku myślałem, że to przepalony tłumik, jednak samochód huczał tak samo na luzie i na wolnych obrotach podczas jazdy). Lewe tylne koło jest jedynym, które po podniesieniu i mocnym...\nSamochody Początkujący 14 Wrz 2015 08:26 Odpowiedzi: 7 Wyświetleń: 3717\nCzy w tym przypadku można wymienić same łożyska , jesli tak jaki symbol.czy lepiej wymienić całe piasty?\nAGD Pralki, Suszarki 02 Lis 2005 18:39 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 3848\nford mondeo mk II kombi tylne łożyska kół\nTak jak w temacie posiadam forda mondeo kombi wersja mk II 1.8 TD 90 km. Od pewnego czasu słychać z tyłu wycie łożysk. Moje pytanie jest takie. Idzie wymienić same łożyska bez kupowania całej piasty ponieważ nie posiadam na chwilę obecną odpowiedniej ilości kasy na zakup całej nowej piasty. Dodam że...\nSamochody Początkujący 22 Lis 2011 19:39 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 1663\nSamochody Instrukcje Obsługi 11 Sie 2013 01:09 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 6456\nAGD Początkujący 18 Paź 2009 15:16 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 2729\nFord Explorer - Z jaką siłą dokręcić łożysko kół tylnych\nWitam, Ford Explorer 1996r, z tyłu jest piasta w której wymienia się samo łożysko. Z przodu występują całe piasty (niestety). Z jaką siłą należy dokręcić nakrętkę od tylnej piasty ??\nSamochody Mechanika 21 Gru 2013 08:09 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1740\ndo czego służy piasta koła?\nSłuży do tego żeby przykręcić do niej koło i żeby mogła się obracać bo piasta jest osadzona na osi poprzez łożysko. W zasadzie to tyle. Nie ma za bardzo o czym pisać. Czasem w samochodach piasta jest zespolona z łożyskiem i z tarczą lub bębnem hamulcowym.\nSamochody Eksploatacja 12 Sie 2011 11:52 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 3598\nPiasta Opel Combo 1.3 2005 Wymiana\nWitam Od jakiegoś czasu w moim aucie Opel Combo z 2005 roku silnik 1.3 - 70 koni ( dwu miejscowe ) szumi tył auta . Za pewno to piasta lub łożysko . Teraz pytanie jak to jest w tych modelach czy jest tylko komplet jako piasta i nie można wymienić samego łożyska ? Jak sprawdzić która to strona...\nSamochody Początkujący 17 Sty 2020 14:45 Odpowiedzi: 7 Wyświetleń: 747\nWitam. Od pewnego czasu borykam się z problemem świecące kontrolki abs-u w polo 9n, po diagnostyce komputerowej wymieniłem 3 czujniki abs (prawy przedni, lewy przedni, tylny lewy) wszystko wskazywało na awarię czujnika, po wymianie czujnika z tylniej lewej strony wyskoczył błąd 003 mechanical failure,...\nSamochody Początkujący 19 Lut 2019 07:04 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 294\nDodam coś od siebie. Jeżeli zostanie nam druga część łożyska w zwrotnicy często dosyć mocno zapieczona jest na to również sposób. Spawamy wewnątrz dookoła łożyska 1 pasek lub jak nie idzie to niżej drugi. Spaw jak stygnie ściska łożysko i wystarczą trzy puknięcia "nie mylić z młotem 5kg i tłuczeniem"....\nSamochody Mechanika 23 Lip 2018 20:22 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 2526\nPrerobienie piasty Niewiadów 126n kemping\nNie ma czegoś takiego jak rozstaw europejski. Spróbuj wymienić samą piastę, czyli "to co się kręci" na ośce wraz z łożyskami i tyle, będziesz miał wtedy normalny rozstaw "fiatowski". Nigdy nie próbowałem osobiście czy "stara" piasta ze 126p jest zamienna z nową , ale jeśli łożyska są takie same to powinno...\nOgólny techniczny 01 Cze 2009 06:54 Odpowiedzi: 15 Wyświetleń: 7807\nNissan almera n15 - Piasta koła przedniego\nPiasta nie może być powycierana w miejscu gdzie wchodzi w łożysko. Nie może mieć luzów w łożysku - czyli nie może chodzić swobodnie w łożysko.\nSamochody Mechanika 26 Cze 2013 15:27 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 2088\nAGD Pralki, Suszarki 01 Cze 2006 13:47 Odpowiedzi: 16 Wyświetleń: 16043\nAGD Początkujący 22 Gru 2008 14:02 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 8523\nBMW E34 brak ABS-u po wymianie łożysk\nSprawa wyjaśniona, w tym aucie były dwa rodzaje piast, różniły się średnicą pierścienia do ABS-u . W moim przypadku czujnik był około 1 cm od pierścienia więc nie miał prawa działać . Poradziłem sobie z tym nie wymieniając piast na właściwe tylko nabiłem pierścień ze starej piasty na nową .\nSamochody Elektryka i elektronika 18 Sie 2009 08:43 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 3239\nBME E39 525 1998 - Czy koronki w piaście od ABS są jednego typu?\nChce wymienić całe zwrotnice które posiadają już zamontowane piasty z łożyskami. Czy wszystkie piasty były takie same? Chodzi mi dokładnie o koronkę która współgra z czujnikiem abs. Bo czujniki na pewno dzielą się na dwa rodzaje, ja mam obecnie z szarą wtyczką, a nowe piasty są z gumową koronką, czy...\nSamochody Elektryka i elektronika 06 Maj 2013 17:16 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 2487\nPiasta Przyczepka sam od czego to piasta\nTylko, że twoja piasta ma dwa komplety otworów. Zapewne jeden jest oryginalny a drugi wykonany do docelowych kół. Nie poznaję piasty ale ... na nieroboczej i nieosadczej części bieżni łożyska winny być cechy trwałe (Literki i cyferki) po tym dobierzesz - wygooglasz ... :)\nOgólny techniczny 24 Lip 2018 17:18 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 336\nZ tego co pamietam to ta tulejka rozprężna idzie pomiędzy łożyska. Kolejność taka: uszczelniacz, łożysko, tulejka, łożysko, uszczelniacz. Reszta jest oczywista: piasta a na niej złącze elastyczne półosi, specjalna podkładka i nakrętka.\nSamochody Początkujący 25 Paź 2018 10:00 Odpowiedzi: 9 Wyświetleń: 16166\nSamochody Mechanika 21 Kwi 2012 18:36 Odpowiedzi: 21 Wyświetleń: 5036\nSamochody Mechanika 25 Wrz 2012 08:17 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 1935\nmazda 323f 1,5 16v - ciezko sie obraca nowe łozysko piasty\nCoś źle przy montażu, nie wystarczające wyczyszczenie lub za duże łożysko. Łożyska się wprasowuje.\nSamochody Początkujący 25 Lis 2013 22:28 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 948\nWitam, chciał bym zapytać jakim momentem należy dokręcać nakrętkę łożyska piasty przedniej w Ibizie II FL 1.4 MPI z 2001 roku (auto posiada ABS). Łożysko nowe. pozdrawiam\nSamochody Mechanika 28 Lis 2013 00:50 Odpowiedzi: 9 Wyświetleń: 8016\nAGD Początkujący 24 Kwi 2015 10:40 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 3642\nAGD Początkujący 29 Gru 2015 02:25 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1785\nAGD Początkujący 03 Sty 2015 10:38 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 4366\nPolar Diana 565E - Łożyska w Polar Diana 565E\nW dniu dzisiejszym zabrałem się za rozbiórkę swojej Diany. Zdziwiło mnie strasznie jak zobaczyłem w piaście (od strony koła zamachowego) iż są dwa łożyska (nic dziwnego) jednak jedno z nich - to cieńsze - położone bliżej uszczelniacza - jest łożyskiem otwartym. Czy to normalne ? Drugie łożysko...\nAGD Użytkowy 25 Sie 2012 21:13 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 1797\nWitam , przymierzam się w samochodzie Kia Rio 2003 do wymiany przednich łożysk. Samochód ten stwarza wiele problemów z tymi łożyskami miał już wymieniane kilkukrotnie za każdym razem po jakimś czasie trafia je... Podejrzewam to że każdy mechanik działa po swojemu nie koniecznie zgodnie ze sztuką....\nSamochody Mechanika 14 Mar 2017 17:00 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 3684\n[Kupię] Łożysko i simering do pralki Indesit WG 432 TXPT\nKażda hurtownia z łożyskami, lub nawet sklep motoryzacyjny.. 6204 to łożysko stosowane np. w tylnej piaście samochodu TICO lub na wale korbowym motoroweru simson :) To są bardzo popularne łożyska. W przypadku łożysk do pralki muszą być 2stronnie kryte ale takie też na pewno dostaniesz. Możesz skorzystać...\nElementy elektroniczne Bazar 09 Lut 2008 12:02 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 2267\nSamochody Mechanika 18 Sie 2011 21:45 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 22024\nTylna piasta Voyager II z ABS wymiana\nWitam, zmieniłem autko i wyje mi łożysko z tyłu. Czy ktoś wymieniał tylną piastę w Voyagerze? Jakie problemy mogą się pojawić i czy są jakieś triki . Piasta na 5 szpilek czyli 15-16'. Będę wdzięczny za jakieś podpowiedzi\nSamochody Początkujący 21 Lip 2011 13:10 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 2702\nWitam Ford MOndeo 2002 2.0 tdci 130 km mam Czy tylnia piasta koła jest rozbieral\nMam problem z tylnią piastą mojego forda mondeo czy można ją rozebrać i od dzielnie wymienić łożysko tej piasty czy to jest możliwe proszę o pomoc z gury dziękuje\nSamochody Mechanika 11 Sie 2011 21:02 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1592\nNissan Pathfinder 2.5dCi - piasty tył\nWitam, z jaką siłą należy dokręcić tylne piasty kół (przy wymianie na nowe). Łożyska się rozsypały w drobny mak, prawe i lewe.\nSamochody Mechanika 02 Lip 2012 09:59 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1498\nSamochody Mechanika 10 Lut 2015 22:26 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 960\nSamochody Eksploatacja 25 Cze 2019 23:12 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 987\n[Kupię] Fiat 126p - piasty tylne\nKupię piasty tylne wraz z łożyskiem, półosią krótką oraz zabierakiem do Fiata 126p, najlepiej 8 sztuk.\nSamochody Bazar 22 Mar 2015 19:51 Odpowiedzi: 0 Wyświetleń: 1098\nobrotnica z piasty poloneza\nmam felgę taką jak na fotcę i piastę taką jak na tej aukcji . poniżej fotki kolektora i jak to wygląda konstrukcja obrotowa na ten moment. sprawdza się tylko chodzi o to że moment obrotowy jest na dole i nie ma tam zadnego łożyska. po prostu rura wychodza z betonu ma srednicę fi 43mm i ma przyspawany...\nSamochody Początkujący 16 Kwi 2015 16:57 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1710\nPrzerobienie piasty audi do buggy\nTu masz dwa rozwiązania - albo wykonanie dystansu wkręcanego między piastę a felgę na tyle grubego by tarcza znalazła się poza kołem albo zastosowanie innych felg i opon. Rozwiązanie pierwsze obarczone jest wadą polegającą na zwiększeniu momentu zginającego na węźle łożyskowym piasty - łożyska moga...\nPoczątkujący Naprawy 19 Paź 2015 12:41 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 1191\nMotocykle, Motorowery 05 Lis 2015 20:24 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1887\nDlaczego popękały osłony łożysk piasty przedniej DAF XF 105(pourywało śrubki mocujące osłony łożyska)? Bardzo proszę o odpowiedź i pomoc :)\nSamochody Ciężarowe 23 Sty 2016 18:41 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 1656\nSamochody Mechanika 09 Gru 2015 17:34 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 897\nAudi A4 98r. 1.9TDi 110KM - Moment dokręcenia piasty przód\nOk tylko z tego co kojarzę to tam nie ma "śrub mocujących piastę do zwrotnicy". Wciśnięte jest łożysko w zwrotnicę i następnie piasta w wewnętrzną bieżnię łożyska, i skręcone to wszystko śrubą. Więc nie wiem w jakim celu podano te dane?\nSamochody Mechanika 19 Gru 2015 21:41 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 4551\nSamochody Początkujący 12 Cze 2016 14:58 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 747\nWitam Kolejny uporczywy do rozwiązania problem w samochodzie. Problem dotyczy nagrzewającej się piasty koła tylnego a następnie całej felgi. Najbardziej odczuwalne jest ( mocno gorąca felga ) przy temperaturach ok 30 stopni . W okresie zimowym nie jest to w cale odczuwalne. Przy mniejszy temperaturach...\nSamochody Początkujący 11 Kwi 2018 09:48 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 1287\nHonda CR-V III - Odległość czujnika ABS od pierścienia magnetycznego w piaście\nWitam forumowiczów. Wiecie może jaka powinna być odległość czujnika ABS od pierścienia magnetycznego, zamontowanego w piaście? Podczas wymiany szpilek do mocowania kół musieliśmy na prasie zdjąć piastę, w wyniku czego pierścień troszkę się cofnął. Jak go ustawić? Wepchnąć maksymalnie do łożyska czy...\nSamochody Mechanika 04 Maj 2017 09:18 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 2544\nSamochody Ciężarowe 25 Mar 2020 07:27 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 1260\nAGD Początkujący 27 Sty 2010 11:05 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 2919\nŁożyska opel vectra A 1.8 B.\nWitam!! Mam pytanie co do łożyska tylnego w opel vectra A 1.8 B. Po wymianie łożyska po krotkim czasie ok miesiąca zaczyna znów szumieć czy możliwe jest to że może być wyślizgany lub krzywy trzpień piasty???? zaznaczam że łożyska nie były z najniższej półki. Proszę o info. Pozdrawiam:)\nSamochody Początkujący 06 Sie 2010 15:22 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 1206\nSamochody Początkujący 20 Mar 2013 20:01 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 2211\nAGD Początkujący 07 Wrz 2014 18:38 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 6378\n...Po przewiezieniu 4t pelletu sypią się łożyska. Czy ktoś z szanownych kolegów wie, gdzie można nabyć takie? Jakie? Łoźyska akurat są tym elementem urządzeń mechanicznych, które są od zarania wzorowo standaryzowane. Niezależnie od kraju i producenta wykonywane są w jednakowym typoszeregu wielkosci...\nWhirlpool AWM8083\_1 - łożyska + uszczelniacz\nLiterka Z oznacza kryte blachą a ja zawsze tak z przekonania stosuję polskie łożyska RS. Po prostu są bardziej ciche i proszę nie pisać , że to nic nie da bo wszystko uszczelnia simering. Ja wiem o tym, że tylko simer uszczelnia , ale od dawna stosuję łożyska RS. Co do simera to jak włożysz i dziesiątkę...\nAGD Początkujący 19 Lut 2017 20:01 Odpowiedzi: 21 Wyświetleń: 1629\nRenault Grand scenic II - Łożysko koła tył\nWitam. Mam do wymiany łożysko koła tylnego. Wiem że prawie wszyscy wymieniają cały monolit tzn. Łożysko,piasta,tarcza. Mam pytanie czy wymieniał ktoś same łożysko? Wiem że jest taka możliwość, ale z czym jest problem ze tego odradzaja? Nie ma o co podeprzeć na prasie czy co? W scenic II widziałem nawet...\nSamochody Mechanika 11 Lis 2017 20:55 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 1128\nDIY Dom Ogród 03 Paź 2019 16:13 Odpowiedzi: 132 Wyświetleń: 20142\nElectrolux EWT 1016 - łożysko i ośka bębna\nNierzadko najpierw uszkadza się piasta samego krzyżaka. Brak odprysku wody powoduje iż wnika ona w łożysko bo uszczelka V-ring'owa (nawet jak jest w dobrym stanie) nie jest w stanie już doszczelnić łożyska. Wtedy woda z detergentem wypłukuje smar z łożyska a ono pozbawione smarowanie zużywa się poprzez...\nAGD Początkujący 12 Sty 2020 10:49 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 5214\nAGD Początkujący 09 Sty 2004 18:47 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 4300\nMondeo i tylne łożyska. Czy są one fabrycznie smarowane?\nJest tak jak pisze Doktorr. Twoje lozyska maja wewnatrz zapas smaru bez mozliwosci uzupelnienia. Jest tez zla wiadomosc dla Ciebie. W Mondeo I wymienia sie te lozyska razem z piasta (nie wystepuja samodzielnie) co niestety podnosi koszt do kilkuset pln za szt.Wystepuja w 2 rodzajach: piasta z ABS...\nSamochody Elektryka i elektronika 22 Sty 2005 16:06 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 1918\nAGD Pralki, Suszarki 02 Paź 2006 18:54 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 4080\nAGD Pralki, Suszarki 15 Gru 2007 16:13 Odpowiedzi: 7 Wyświetleń: 11905\nAGD Początkujący 27 Gru 2013 16:55 Odpowiedzi: 24 Wyświetleń: 8853\nłożyska do pralki polar lts 885\nmam taki pomysl zeby wybic stare łożyska z tych piast aluminiowych i kupic same łożyska. potem je wbić zpowrotem. czy tak sie da?\nAGD Początkujący 27 Mar 2008 13:43 Odpowiedzi: 10 Wyświetleń: 5212\nAGD Początkujący 17 Kwi 2010 06:00 Odpowiedzi: 16 Wyświetleń: 9789\nmercedes 124 łożysko tylnego koła\npanie trans-serwis. troche wiecej wiary w ludzi. opisze co i jak. moze sie komus przyda. otóż polosiek nie musiałem wyciągac ale niestety nie obyło sie bez wyciągnięcia całego wahacza. moze i łożysko dałoby sie jakos wybić ale i tak nowe wtłaczałem na prasie, chyba tak najbezpieczniej. miałbym juz...\nSamochody Mechanika 29 Paź 2008 09:55 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 5759\nAGD Początkujący 28 Kwi 2009 16:16 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 5937\nAGD Początkujący 15 Kwi 2010 06:28 Odpowiedzi: 10 Wyświetleń: 9240\nO temperaturę to bym się nie obawiał. Pozostają dwa ważkie problemy: 1. Stan powierzchni wewnętrznej główki korowodu. Jak korbowód już sporo pracował w typowym układzie łożyskowym, tj jego otwór był powierzchnią łożyskową, to na pewno jest zużyty. Trzeba to sprawdzić, ponieważ nowy koszyk z zewnętrznym...\nMotocykle, Motorowery 05 Mar 2011 12:38 Odpowiedzi: 7 Wyświetleń: 3427\nWitam. Chciałbym się poradzić was w pewnej kwestii podczas wciskania piasty nowe łożysko się wybrzuszyło. Z drugiej strony zostało zablokowane i wróciło do swojej "formy" jedyny defekt jaki pozostał to wgnieciona w jednym miejscu bieżnia do której przylega czujnik ABS. Teraz zastanawiam się czy...\nSamochody Mechanika 20 Lis 2014 21:51 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 480\nWitam. Mam taki problem. Ostatnio podczas wirowania pralką zaczęło strasznie rzucać a po zakończonym praniu zauważyłem na niektórych ubraniach czarne plamy. Bęben obracając się cały czas o coś ocierał. Po szukaniu informacji na forum stwierdziłem, że poszło łożysko. Chciałem je rozebrać lecz nie mogę...\nAGD Początkujący 24 Wrz 2015 16:15 Odpowiedzi: 1 Wyświetleń: 1773\nściągacze łożysk - Jakie ściągacze łożysk polecacie?\nNapewno nie polecam czegoś takiego. To kompletny chiński bubel. Kilka piast tym ściągniesz i na złom: A jak Tobie powiem że nie powinieneś brać nigdy więcej żadnych narzędzi do ręki, bo nie masz o nich pojęcia, to się obrazisz? Tym ściągaczem możesz ściągnąć łożysko wielkości 6204, do piast kół...\nSamochody Początkujący 04 Gru 2017 09:36 Odpowiedzi: 22 Wyświetleń: 7224\nSuper jakbyś rozrysował, bo ciężko mi to sobie wyobrazić. Chyba, że taki ściągacz pasowałby do tego? Gdyby śrubę włożyć w drugą stronę. Jeżeli już, to ściągacz/wyciągacz łożysk tego typu: Ściągacz łożysk wewnętrzny.\nAGD Początkujący 03 Kwi 2019 18:12 Odpowiedzi: 20 Wyświetleń: 825\nAUDI A4 B5 - Rodzaje łożysk do AUDI A4\nO czym ty kolego bredzisz.Sruby są do przegubów a nie łożysk.Jak by łożysko było za duże to by nie weszło w zwrotnice.Jak za małe w środku to by nie weszła piasta i odwrotnie.A seger tam nie występuje chyba.\nSamochody Mechanika 10 Mar 2020 21:15 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 171\nVw Polo 6n2 - Łożysko tył zeszło bez tylnej podkladki\nPrzy próbie wymiany tylnego łożyska koła w Polo, stare rozpadło się i zeszło ale bez tylnej podkładki. Łożysko zintegrowane jest z piastą jak na foto. Tylna część piasty (podkładka stożkowa) została na trzpieniu. Miał ktoś taki przypadek ? Jest jakiś sposób, żeby usunąć to bez profesjonalnych...\nSamochody Mechanika 14 Mar 2020 08:47 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 201\nAGD Początkujący 20 Paź 2009 16:15 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 3474\nAGD Pralki, Suszarki 26 Kwi 2005 09:21 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 7788\nAGD Pralki, Suszarki 06 Lip 2005 07:33 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 3170\nPralka Polar LTS 1085- jak wymienić łożyska bębna?\nŁożyska 2x6204RS +simmer22x40x7 +simmer 25x40x7 lub wymiana komletnych piast czynną i bierną\nAGD Pralki, Suszarki 16 Paź 2006 18:04 Odpowiedzi: 13 Wyświetleń: 7927\nKomputery Eksploatacja 30 Mar 2007 15:35 Odpowiedzi: 18 Wyświetleń: 4289\nSamochody Mechanika 25 Cze 2008 09:22 Odpowiedzi: 9 Wyświetleń: 6205\nJeżeli piasta zamknięta i łozysko nie dochodzi do końca, to w dolną bieżnię wpychasz smaru i napijasz łożysko na wałek, smar łozysko wypchnie, coś a'la nurnik. Tak się też wyciąga tulekji z nieprzelotowych otworów.\nCzy w ww modelu pojazdu ,między łożyskami przedniej piasty, powinien być zastosowany jakiś pierścień dystansowy (podkładka rozprężna) ? Dodam, iż koledze w trasie, rozsypały się łożyska piasty, prawego koła. Dojechał do warsztatu, w którym wymieniono łożyska na nowe, oraz nową piastę, ponieważ stara...\nSamochody Mechanika 30 Sie 2016 12:39 Odpowiedzi: 7 Wyświetleń: 5607\nAGD Retro 24 Paź 2008 17:55 Odpowiedzi: 22 Wyświetleń: 7877\nbęben poluzowany na piaście w pralkce siwamat 550\njak jest luz pomiędzy osią a łożyskiem to nalezy to napawać i stoczyc do rownego.bo jak bedziesz mial tam luz to bedziesz co 2 tygodnie łożyska wymieniał:)Pozdro\nAGD Początkujący 08 Gru 2008 21:53 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 1524\nWitam A dlaczego chcesz wymieniać całą piastę ? Nie wiadomo w jakim stanie jest łożysko i tuleja pływająca koszt całości to ok. 100zł / łożysko i tuleja / a chyba tyle wyniesie prawie koszt transakcji z tą różnicą że będziesz pewny sprawności , kosztu wymiany nie znam .W zasadzie należy wymienić i jak...\nSamochody Mechanika 27 Sty 2009 20:11 Odpowiedzi: 4 Wyświetleń: 5489\nSamochody Mechanika 01 Cze 2009 21:38 Odpowiedzi: 8 Wyświetleń: 3039\nAGD Początkujący 08 Lip 2009 16:53 Odpowiedzi: 3 Wyświetleń: 2049\nAGD Początkujący 08 Lis 2009 10:25 Odpowiedzi: 5 Wyświetleń: 924\nAkurat u mnie piasta, koła były bardzo zapieczone, łożysko też ciężej wyszło tak bynajmniej powiedział gość który to robił, że rzadko mu się zdarza żeby tak zapieczone było, możliwe że to jego stała śpiewka :)) więc trzeba sobie zrobić własną prasę i nie prosić się :)) Dodano po 2 Kolego w...\nSamochody Początkujący 01 Maj 2010 16:46 Odpowiedzi: 43 Wyświetleń: 31478\nSilnik w aucie niepotrzebny. Zastąpi go napęd w piaście koła\nMała próba obliczenia: - mechaniczna wielkość silnika i jego moc elektryczna wiążą się z obciążeniami cieplnymi : ciepło wydzielone w uzwojeniu i w rdzeniu musi być jakoś odprowadzone, inaczej silnik sie spali. Najczęściej silniki o mocy kilka kW są chłodzone powietrzem, przyjmuję, że tak też będzie...\nNewsy 13 Maj 2011 20:06 Odpowiedzi: 29 Wyświetleń: 11559\nale niestety nie moge założyć końcówki (jest ona przedstawiona na zdjęciu nr3). No wiesz, ale z wewnętrznym pierścieniem ze starego łożyska na piaście nie da się tego do kupy złożyć w całość.\nAGD Początkujący 11 Maj 2010 21:26 Odpowiedzi: 6 Wyświetleń: 4586\nMam podobny efekt (też fabia, tyle że 1.2), po wymianie prawej piasty z łożyskiem dźwięk przycichł o 70% - wniosek dla mnie jeden - lewe łożysko też już do wymiany tyle że nie było go słychać bo prawa strona zagłuszała. Bardzo słuszna sugestia, nikt z nas nie wziął tego pod uwagę.\nSamochody Mechanika 30 Cze 2010 18:55 Odpowiedzi: 14 Wyświetleń: 16846\nSprzęgiełka automatyczne piast przednich suzuki Vitara.\nNajczęściej szkody wyrządza dostająca się do środka woda, lub woda z błotem, przez uszczelkę i zimmering, zwłaszcza po długich "kąpielach" wodno-błotnych, wtedy cierpią sprzęgiełka i łożyska. Ewentualna naprawa może polegać tylko na dokładnym umyciu i nasmarowaniu elementów sprzęgiełka, bo żadne części...\nSamochody Początkujący 08 Cze 2010 23:57 Odpowiedzi: 10 Wyświetleń: 10746\nSamochody Mechanika 07 Lip 2010 12:37 Odpowiedzi: 2 Wyświetleń: 5469\nFord Escort - łożysko tylnego koła - oznaczenie\nNo widzisz, to od razu tak trzeba było napisać. Byś ludziom klawiatury oszczędził. Wystarczyło napisać: szukam numerów znormalizowanych łożysk piasty tylnej do mojego Eskorta. Będę dobierał, mogę mieć za darmo. Ale jak się nie potrafi zapytać, to tak się ma.:D\nSamochody Początkujący 14 Lip 2010 12:01 Odpowiedzi: 13 Wyświetleń: 5360\nmercedes kaczka wzmacniacz pokoju dobry piszczenie odkurzacza mikroinwerter tauron instrukcja ustawić stacja radiowy przekaźnik master fabia schematy iveco czujnik prędkości monitor smugi prawej bagażnik otwieranie volvo