Nr 9 (47) Wrzesień magazyn grupy tauron ISSN biznes. Dobre wyniki półrocza. strategia. Wspólne IT. wydarzenia. - PDF\nNr 9 (47) Wrzesień magazyn grupy tauron ISSN biznes. Dobre wyniki półrocza. strategia. Wspólne IT. wydarzenia.\nDownload "Nr 9 (47) Wrzesień 2012. magazyn grupy tauron ISSN 1689-5304. biznes. Dobre wyniki półrocza. strategia. Wspólne IT. wydarzenia."\n1 Nr 9 (47) Wrzesień 2012 magazyn grupy tauron ISSN biznes Dobre wyniki półrocza strategia Wspólne IT Tauron Nowa Muzyka wydarzenia\n2 biznes Polska Energia 9 (47) 2012 Prezes zarządu Dariusz Lubera (z l.) i wicperezes Krzysztof Zawadzki są zadowoleni z wyników Grupy Tauron, które przerosły oczekiwania analityków giełdowych Foto: mateusz tyszkiewicz 2 Dobre pierwsze półrocze Grupy Grupa Tauron opublikowała wyniki finansowe za I półrocze 2012 r., które tradycyjnie przebiły oczekiwania analityków. Silne wzrosty zarówno przychodów, jak i zysków, to między innymi efekt realizacji programu poprawy efektywności oraz przejęcia GZE od Vattenfalla. prezentujemy kluczowe dane finansowe i wyniki grupy Przychody Grupy Tauron w pierwszym półroczu 2012 r. wyniosły ponad 12,3 mld zł, czyli 19,2 proc. więcej niż w analogicznym okresie roku ubiegłego. Wynik EBITDA (zysk operacyjny powiększony o amortyzację) Grupy wyniósł w pierwszym półroczu 2012 r. blisko 2,1 mld zł, co oznacza wzrost o 26,5 proc. w stosunku do pierwszego półrocza 2011 r. Zysk netto wzrósł o 22 proc. z 728 mln zł w pierwszym półroczu 2011 r. do 888 mln w pierwszym półroczu 2012 r. Wysoki, niezakłócony zdarzeniami geologicznymi wolumen produkcji węgla handlowego wyniósł ok. 2,6 mln ton w pierwszym półroczu 2012 r. Grupa Tauron wytworzyła w pierwszym półroczu 2012 r. 9,22 TWh energii elektrycznej. Nastąpił niemal 40-proc. wzrost wolumenu energii wytworzonej ze źródeł odnawialnych z 0,46 TWh do 0,64 TWh (licząc półrocze do półrocza). Zwiększony wolumen energii dostarczył segment dystrybucji. W pierwszym półroczu 2012 r. było to 24,18 TWh, czyli o 26 proc. więcej niż w tym samym okresie przed rokiem. Grupa zanotowała wysokie tempo wzrostu (22,7 proc.) sprzedaży detalicznej energii elektrycznej. Zwiększono ją z 18,37 TWh w pierwszym półroczu 2011 r. do 22,54 TWh w pierwszym półroczu 2012 r. Przejęcie pod koniec 2011 r. spółek Górnośląskiego Zakładu Elektroenergetycznego wpłynęło m.in. na dalsze wysokie wzrosty wolumenów w segmentach dystrybucji i sprzedaży oraz ogólnej liczby klientów Grupy Tauron. Pierwsze półrocze to także dalszy ciąg realizacji programu inwestycyjnego. W związku z realizacją projektów strategicznych mających na celu poprawę efektywności, a w konsekwencji wzrost wartości Grupy, odnotowano w stosunku do pierwszego półrocza 2011 r. blisko 60-proc. wzrost wartości inwestycji do ponad 1,2 mld zł w pierwszym półroczu 2012 r. W lipcu, czyli już po okresie objętym wynikami półrocza, Komisja Europejska wydała jedną z kluczowych decyzji dla programu inwestycyjnego Grupy zgodę na utworzenie spółki celowej do budowy bloku gazowego w Elektrowni Blachownia. (BS) Dariusz Lubera prezes zarządu Tauron Polska Energia Grupa Tauron po raz kolejny zanotowała bardzo dobre wyniki, osiągając dwucyfrowe tempo wzrostu. Chciałbym podkreślić, że dynamika wzrostu w drugim kwartale była wyższa niż w pierwszym, który w energetyce jest zwykle najlepszym okresem w roku. Sądzę, że niewiele jest dziś firm o naszej skali działalności, które mogą pochwalić się ponad 40-proc. wzrostem zysków, a taki zanotowaliśmy w drugim kwartale. Zawdzięczamy to z jednej strony naszemu optymalnemu modelowi biznesowemu, z drugiej dobrym wynikom spółek przejętych od Vattenfalla. Nadal poprawiamy efektywność już niemal w całości zrealizowaliśmy rozpoczęty przed dwoma laty pierwszy program poprawy efektywności, który przyniesie 1 mld zł oszczędności. Krzysztof Zawadzki wiceprezes zarządu ds. ekonomiczno-finansowych Tauron Polska Energia Wyniki osiągnięte w drugim kwartale i pierwszym półroczu 2012 r. należy uznać za bardzo dobre. Cieszą zwłaszcza wyniki dystrybucji, sprzedaży i OZE, które raz jeszcze potwierdziły, że cena aktywów GZE nie była przeszacowana, a transakcja okazała się strzałem w dziesiątkę. Chcemy zwiększać efektywność poprzez redukcję kosztów, jak i realizowane inwestycje, w tym projekty w segmentach dystrybucji i wytwarzania. Budowa jednostek wytwórczych przyniesie nam korzyści w postaci wzrostu sprawności i niższej emisji CO 2 w porównaniu do stopniowo wyłączanych starszych obiektów.\n3 Polska Energia 9 (47) 2012 OD REDAKCJI 2 BIZNES Dobre pierwsze półrocze Grupy 3 EDYTORIAL Nie tylko świetne wyniki 4 Wywiad Nie zmienia się zasad w trakcie gry 6 Flesz Niemieckie nie dla zmian w rynku CO 2 Operatorzy przeciwko dewastacji sieci Łupki korzystne dla gmin i pracowników Są założenia do nowej ustawy o handlu CO 2 Trudna ucieczka od węgla Szef MAEA: pracujmy nad bezpieczeństwem Rozbudowa dolnośląskiej sieci ze wsparciem UE Wiedza najlepszą bronią inwestorów 8 Biznes W kontakcie z nami, w kontakcie z nagrodami 9 Notowania Politycy interweniują na rynkach 10 strategia Wspólne IT 12 W Grupie Zmiany w zarządzie spółki Nowa koncesja wydobywcza 100 lat zapory w Pilchowicach W Jaworznie finał tuż-tuż Inwestycja na Stadionie Śląskim Call room w nowym punkcie Porozumienie z Dyrekcją Lasów Państwowych 15 wydarzenia Zwycięzcami są wszyscy 16 wydarzenia Bohaterowie z dnia na dzień Dawca szpiku ratuje życie 18 W unii Wszyscy musimy zabrać głos w sprawie CO 2 20 wydarzenia Najlepszy festiwal wciąż najlepszy! 22 Energetyczne naj... Indyjskie ciemności 24 raport Inteligentne sieci na celowniku 26 HISTORIA Woda na młyn energetyki 28 ENERGIA INACzEJ Podwodna energia Szkocji 30 felieton Niedola konsumowanej mszycy Nie tylko świetne wyniki 23 sierpnia Tauron Polska Energia przedstawił bardzo dobre wyniki finansowe za drugi kwartał i pierwsze półrocze, które przebiły oczekiwania analityków. Silne wzrosty zarówno przychodów, jak i zysków to między innymi efekt akwizycji spółek GZE od Vattenfalla oraz dalszej realizacji programu poprawy efektywności. Dobre wyniki oznaczają także wzrost stabilności finansowej i biznesowej spółki. Szczegółowe dane prezentujemy na stronie obok. Pozostając przy akwizycji, zachęcam także do lektury artykułu poświęconego procesowi łączenia struktur IT Grupy Tauron i spółek GZE, który jest jednym z największych zadań biznesowych i organizacyjnych w procesie integracji pozyskanych aktywów. Sporo uwagi poświęcamy w tym numerze niejasnym i niezrozumiałym decyzjom Komisji Europejskiej, która, jak to określił w wywiadzie dla Polskiej Energii minister środowiska Marcin Korolec, chciałaby zmieniać zasady gry w trakcie jej trwania. Ze względu na zdaniem KE zbyt niski poziom ceny uprawnień do emisji CO 2, podjęto starania zmierzające do zmiany harmonogramu ich sprzedaży. Nowe zasady skutkowałyby zmniejszeniem nadwyżki uprawnień na rynku i podbiciem ich ceny. Komisja chce to zrobić, zmieniając swoje wcześniejsze rozporządzenia. A to budzi sprzeciw rządów wielu krajów członkowskich UE. Ten sam temat podejmują nasi unijni komentatorzy, którzy zachęcają do konkretnego działania. A jest nim możliwość zabrania głosu przez każdego Polaka w dyskusji, jaką Komisja Europejska zapoczątkowała pod koniec lipca. Komisja prowadzi konsultacje publiczne w sprawie przeglądu czasowych profili aukcyjnych Europejskiego Systemu Handlu Emisjami. Możemy wypowiedzieć się na ten temat tylko do 3 października. Szczegóły wewnątrz numeru. Jesteśmy firmą odpowiedzialną społecznie, dlatego Fundacja Tauron rozpoczyna projekt Bohaterowie z dnia na dzień. Pracownicy spółki będą mogli przyłączyć się do banku dawców szpiku kostnego. Każdy z nas może uratować komuś życie, oddając komórki macierzyste. Czy to uciążliwe, czy przypadkiem nie przyniesie szkody naszemu organizmowi? Wszelkie obawy rozwiewa w rozmowie z nami prof. Alicja Chybicka, autorytet w dziedzinie transplantologii i onkologii dziecięcej. Dużym medialnym wydarzeniem okazała się kolejna edycja festiwalu Tauron Nowa Muzyka. Przypomnijmy, że już dwa lata temu impreza ta wywalczyła sobie tytuł najlepszego małego festiwalu w Europie. W tym roku organizacja TNM okazała się sporym wyzwaniem, gdyż trzeba go było (jednorazowo) przenieść z byłej kopalni Katowice, gdzie trwa budowa nowej siedziby Muzeum Śląskiego, do Doliny Trzech Stawów. Obawiano się, czy festiwal nie straci swojego niepowtarzalnego postindustrialnego klimatu. Na szczęście nic podobnego się nie stało. Zachęcamy także do zapoznania się z innowacjami w dziedzinie energetyki podwodnej. Od niedawna na dnie Oceanu Atlantyckiego w pobliżu Orkadów pracuje pierwsza turbina elektryczna o mocy 1 MW. Za rok dziesięć takich turbin ma stanąć w cieśninie Islay, a w ciągu kilku następnych lat ustawionych zostanie sto następnych. Zapraszam do lektury! Magdalena Rusinek R redaktor naczelna Wydawca: Tauron Polska Energia SA, Departament Komunikacji Rynkowej i PR dyrektor: Paweł Gniadek, tel Redakcja: Polska Energia, ul. ks. Piotra Ściegiennego 3, Katowice, fax , Redaktor naczelna: Magdalena Rusinek, tel Zastępca red. naczelnej: Marcin Lauer, tel Zespół redakcyjny: Marietta Stefaniak, tel ; Jacek Sakrejda, tel ; Południowy Koncern Węglowy SA: Zofia Mrożek, tel ; Tauron Wytwarzanie SA: Bartosz Nowak, ; Tauron Ciepło SA: Karolina Kmon, tel ; Tauron Sprzedaż sp. z o.o.: Elżbieta Bukowiec, tel ; Tauron Obsługa Klienta: Katarzyna Sierszuła, tel ; Tauron Ekoenergia: Monika Meinhart-Burzyńska, tel Realizacja wydawnicza: Direct Publishing Group, ul. Genewska 37, Warszawa Wydawca nie odpowiada za treść reklam i ogłoszeń. Redakcja nie zwraca materiałów oraz zastrzega sobie prawo ich redagowania i skracania. Zdjęcie na okładce: Radosław Kaźmierczak, numer zamknięto 4 września 2012 r. Archiwum PE dowiedz się więcej! 3\n4 wywiad Polska Energia 9 (47) 2012 Nie zmienia się zasad ROZMOWA Z Marcinem Korolcem, ministrem środowiska 4 rozmawiała: joanna białowicz Już za cztery miesiące rozpocznie się nowy rozdział w unijnym handlu uprawnieniami do emisji CO 2, czyli okres rozliczeniowy Czy wiadomo dokładnie, jak będzie wyglądał system handlu w tych latach? Dzisiaj znamy w zasadzie tylko główne założenia: aukcje, malejącą pulę darmowych uprawnień dla energetyki Po pierwsze ważne jest dla nas, że Polska wywalczyła okres przejściowy, dzięki któremu skorzysta z darmowej puli uprawnień. Ich ilość będzie co prawda malała do zera wraz ze zbliżaniem się do końca 2019 r. Jednak tego, co uzyskaliśmy, nikt już nam nie odbierze, ponieważ sprawa została zatwierdzona przez Komisję Europejską. Drugą korzystną dla naszego kraju kwestią jest to, że ceny praw do emisji są niższe, niż KE szacowała kilka lat temu. Koszt emisji jednej tony CO 2 waha się w przedziale 6-7 euro i choć prawdopodobnie będzie rósł w najbliższych miesiącach, to zdecydowanie nie wyniesie 40 euro, jak się spodziewano. Connie Hedegaard, unijna komisarz ds. klimatu przekonuje, że w związku ze spadkiem cen kraje takie jak Polska oszczędzają i impulsy do budowania OZE nie są wystarczająco silne, dlatego zapowiedziała, że możliwe jest zweryfikowanie zasad Europejskiego Systemu Handlu Emisjami (EU ETS). Czy według Pana dążenia do zmniejszenia kosztu emisji CO 2 mogą okazać się skuteczne? Taki zabieg wymagałby wycofania z rynku części uprawnień. Kiedy jakiegoś dobra, w tym przypadku praw do emisji CO 2, jest w obrocie mniej, to jego cena rośnie. Jeśli pyta mnie pani, czy ta administracyjna ingerencja jest realna, to z całą pewnością wymagałaby ona podstawy prawnej, czyli zmian w dyrektywie. A na dzisiaj takich przepisów nie ma. O jakichkolwiek zmianach w regulacjach ustanawiających EU ETS rozmawialiśmy już przeszło rok temu. Jeśli dyskusja powróci, w jaki sposób Polska może przeciwstawić się sztucznemu zawyżaniu cen uprawnień CO 2? Na pewno będziemy podnosić argument, że nie zmienia się zasad gry w czasie jej trwania. Chciałbym podkreślić, że jestem zdziwiony obecnymi działaniami KE. Dobrze pamiętam, jak w 2008 r. Polska zaproponowała, by z góry ustalić przedział, w którym będą wahały się ceny uprawnień. Chodziło o to, by nie były one ani za niskie, ani zbyt wysokie. Wówczas odpowiedziano nam, że sugerując takie rozwiązanie, przypominamy, że jesteśmy krajem postkomunistycznym i nie rozumiemy zasad rządzących gospodarką rynkową. A teraz, kiedy Komisja zgłasza analogiczny pomysł, nikt nie widzi w tym żadnej sprzeczności? Czy mamy sojuszników w swoim sprzeciwie wobec manipulowania cenami uprawnień? Stanowiska poszczególnych państw członkowskich poznamy na przełomie września i października. Chciałbym podkreślić, iż poprzez naszą aktywność na polu europejskiej polityki ochrony klimatu chcemy uświadomić wszystkim, że wśród krajów członkowskich poglądy w tej kwestii są zróżnicowane. Państwa UE podchodzą do spraw ochrony klimatu w niejednolity sposób, ponieważ ich możliwości działania są rozbieżne. Wynika to w szczególności z faktu, że poszczególne kraje mają zróżnicowane udziały różnych surowców w swoich miksach energetycznych. Chcielibyśmy, żeby ta wielość poglądów była lepiej widoczna i wpływała na decyzje, które wspólnie podejmujemy. Jestem przekonany, że są kraje, które podzielają w tej sprawie stanowisko Polski. Pytam, bo kiedy nasz kraj zawetował unijną Mapę drogową dojścia do gospodarki niskowęglowej do 2050 r., to byliśmy w tym osamotnieni. Formalnie tylko my zasygnalizowaliśmy, że nie możemy uzgodnić tego dokumentu a to nie to samo, co bycie osamotnionym. Myślę, że do jakichkolwiek prób modyfikowania systemu handlu prawami do emisji będzie szereg uwag, zgłaszanych przez różne kraje. Nie jest przecież tak, że to tylko Polska ma obawy co do metod ograniczania emisji CO 2 i wpływu tego procesu na tempo rozwoju gospodarczego. A im szersza dyskusja o dyrektywie, tym korzystniejsza pozycja Polski. A może powinniśmy pójść na kompromis i zgodzić się na administracyjne podwyższenie ceny uprawnień do np. 15 euro za wyemitowanie tony CO 2, by w zamian szukać lepszych dla siebie rozwiązań w innych kwestiach dotyczących pakietu klimatycznego? Nasza energetyka pokazała już w ostatnich latach, że jest w stanie poradzić sobie z cenami uprawnień rzędu kilkunastu euro. Do żadnej finansowej zapaści nie doszło. Z pewnością nie zgodzimy się na żadne propozycje i rozwiązania, dopóki nie poznamy szczegółów technicznych. Już raz, podczas negocjacji przed 2008 r., było tak, że najpierw zapadła polityczna decyzja o ustanowieniu EU ETS, a dopiero później dyskutowano detale. I okazywały się one niekoniecznie korzystne dla Polski. To nie może się powtórzyć i nie zgodzimy się, by stawiać nasz kraj przed faktem dokonanym. Jednym słowem nasza reprezentacja wyciąga wnioski z przebiegu dotychczasowych, przynajmniej częściowo nieudanych negocjacji? Nie można powiedzieć, że negocjacje były nieudane. Sukcesem jest, że wywalczyliśmy m.in. wspomniany już okres przejściowy. Ale fakt rozmowy były bardzo trudne. Polska już dwukrotnie wetowała Mapę drogową do 2050 r., nie zgadzając się na wyznaczenie ścieżki obniżania emisji CO 2 w gospodarce UE o 80 proc. w ciągu najbliższych czterdziestu lat. Na co w takim razie jesteśmy w stanie się zgodzić? Moim zdaniem jakiekolwiek dyskusje o podwyższaniu celów redukcji emisji do 2020 r. są już zamknięte. Natomiast, aby mówić o roku 2030 i późniejszych, musimy wiedzieć, jakie instrumenty wchodzą w grę. Tego w projekcie Mapy drogowej zabrakło, stąd polskie weto. Oczywiste jest dla nas, że nie zgodzimy się na żadne rozwiązania, które zagroziłyby bezpieczeństwu energetycznemu kraju. Nie jest tak, że sprzeciwiamy się ograniczaniu emisji dwutlenku węgla w każdej możliwej formie. Jednak wszyscy wiemy, jakie są krajowe realia 95 proc. energii wytwarza się u nas z węgla. Nie zmienimy tego z dnia na dzień. Jest to fizycznie niemożliwe ze względu na skalę przedsięwzięcia. Z drugiej strony próby dokonania takiej gwałtownej zmiany zagrażałyby zarówno krajowej energetyce, jak i przemysłowi. Więc chodzi nam o to, by promować węglowe technologie niskoemisyjne, a nie tylko te określane dzisiaj jako odnawialne źródła energii?\n5 w trakcie gry foto: ARC Marcin Korolec Minister środowiska, 43-letni prawnik, który przez ostatnie dwie kadencje rządu pracował na stanowisku podsekretarza stanu w resorcie gospodarki. Ukończył studia w Ecole Nationale d Administration w Paryżu, wcześniej także Uniwersytet Warszawski, najpierw na Wydziale Historii, a następnie Prawa i Administracji. Wieloletni współpracownik Jana Kułakowskiego, pełnomocnika rządu ds. negocjacji o członkostwo Polski w Unii Europejskiej. W latach w Urzędzie Komitetu Integracji Europejskiej w gabinecie minister Danuty Hübner pracował na rzecz przygotowań Polski do wejścia do UE. Od 2010 r. członek Rady Nadzorczej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Reprezentuje Polskę w Międzynarodowej Agencji ds. Energii Odnawialnej (IRENA). Członek Rady Doradczej UE ds. Gazu Unia Europejska-Rosja. Jest autorem publikacji naukowych oraz wykładowcą akademickim. Prywatnie żonaty, ojciec czwórki dzieci. Jego pasje to biegi długodystansowe i narciarstwo. Oczekujemy, że UE uwzględni specyfikę każdego z krajów, promując najlepsze rozwiązania w poszczególnych technologiach, a nie preferując tylko niektóre z nich. Modelując politykę, trzeba koncentrować się na kosztach, które poniosą przedsiębiorcy. W obliczu kryzysu gospodarczego musimy dbać nie tylko o mniejsze zanieczyszczenie atmosfery, ale i walczyć ze wzrostem cen energii elektrycznej umiejętnie godzić te cele, przeciwdziałając wykluczeniu energetycznemu. Gdzie zatem jest dla nas ten złoty środek między obniżaniem emisji a rozwojem gospodarczym? Jesteśmy w stanie podjąć poważne dyskusje o dążeniu do gospodarki bezemisyjnej i energetyki bez węgla, ale tylko pod warunkiem, że negocjacje będą toczyły się na poziomie globalnym. Porozumienie powinno obejmować w szczególności kraje takie jak Chiny, Kanada, Japonia czy Stany Zjednoczone wielkich emitentów CO 2. Bez zawarcia globalnego paktu, ograniczając poziom emisji na terenie UE, będziemy pobudzali go w innych państwach. To oczywiste, że przemysł będzie wynosił się w te tereny świata, gdzie restrykcje w sprawie CO 2 nie obowiązują. W ten sposób może się okazać, że globalna emisja zamiast spadać, wzrośnie. A to jest efekt całkowicie odwrotny od tego, do czego dąży Unia. Czy może Pan zaktualizować nasz stan wiedzy na temat rozmów o technologii CCS? Wiemy, że jest nierynkowa, nie zastosowano jej nigdzie na skalę przemysłową, słabnie poparcie dla niej, a w niektórych landach Niemiec wprowadzono wręcz zakaz jej stosowania. Czy UE zrezygnuje z promowania tej technologii? Trudno mi się wypowiadać w imieniu Unii. W jakim kierunku będą zmierzać rozstrzygnięcia, pokażą nadchodzące lata, bo obecnie trwają tylko dyskusje na poziomie lokalnym. Mogę za to powiedzieć o tym, co dzieje się u nas w kraju. To, że planowane przez krajowe firmy elektrownie będą powstawać w systemie CCS ready (czyli technicznie gotowe na to, by w przyszłości podłączyć je do instalacji CCS red.), dobrze już wiemy. Obecnie rząd stoi przed implementacją dyrektywy CCS do polskiego systemu prawnego. Ostateczne decyzje pozostają wprawdzie w rękach Rady Ministrów, ale uważam, że trzeba tę kwestię dokładnie przedyskutować, by nie wprowadzić rozwiązań nierynkowych, nieakceptowanych społecznie. Czy jest już gotowy projekt ustawy? Nie, najpierw muszą zapaść decyzje kierunkowe. Rząd będzie dyskutował najpierw o założeniach do projektu. Jakie rozwiązania wchodzą w grę? Nie chciałbym o niczym przesądzać, ale dostępnych jest kilka rozwiązań. Możemy, tak jak Austria, zakazać stosowania technologii. Możemy też nadać jej statut dopuszczalna. Teoretycznie możliwe byłoby wspieranie CCS, ale nie spodziewam się, by Rada Ministrów poparła tę drogą technologię w obecnych realiach ekonomicznych. 5\n6 Flesz Polska Energia 9 (47) 2012 >> Niemieckie nie dla zmian w rynku CO 2 Niemcy nie zgodzą się na administracyjne podwyższanie cen uprawnień do emisji CO 2 powiedział podczas sierpniowej wizyty w Polsce Philipp Rösler, wicekanclerz i minister gospodarki Niemiec. Na wspólnej konferencji z wicepremierem Waldemarem Pawlakiem wyjaśnił, że jego kraj jest przeciwny tworzeniu dodatkowych obciążeń dla gospodarki. Zdaniem Philippa Röslera funkcjonujący obecnie system handlu prawami do emisji CO 2 jest rynkowy, w związku z czym to rynek, a nie decyzje polityczne, powinien regulować ceny. Oznacza to, że Polska nie będzie jedynym krajem sprzeciwiającym się rozwiązaniu forsowanemu przez Komisję Europejską. Bruksela rozpoczęła rozmowy o możliwości zmniejszenia puli znajdujących się na rynku zezwoleń na emisję CO 2 w latach Głosowanie w tej sprawie może odbyć się już w październiku. Według obecnie dyskutowanej propozycji, uprawnienia, które nie trafiłyby na rynek w ciągu najbliższych trzech lat, zostałyby uwolnione przed 2020 r. Jednak unijna komisarz ds. klimatu Connie Hedegaard zapowiedziała również kroki, które na trwałe podwyższą cenę praw do emisji. (HB) Wicekanclerz Niemiec przypomniał, że system handlu prawami do emisji ma charakter rynkowy Foto: MAT. pras. W 2011 r. koszty odtworzenia skradzionej bądź zniszczonej infrastruktury elektroenergetycznej wyniosły aż 18 mln zł Łupki korzystne dla gmin i pracowników W ciągu najbliższych dziesięciu lat zatrudnienie w sektorze gazu łupkowego i branżach powiązanych w Polsce może wzrosnąć o ok. 155 tys. osób, szacuje Instytut Kościuszki. >> Operatorzy przeciwko dewastacji sieci Foto: corbis Taki scenariusz jest możliwy przy założeniu, że wykonywanych będzie ok. 500 odwiertów rocznie. Zakładając tylko 250 odwiertów, zatrudnienie powinno znaleźć 120 tys. osób. Pracownicy będą potrzebni przy wydobyciu, a także w branży metalurgicznej i maszynowej, w handlu i usługach. Jednak, jak wyjaśnia prezes Instytutu Izabela Albrycht, aby Polska mogła czerpać korzyści, beneficjentami muszą stać się nie tylko firmy posiadające koncesje oraz państwo, ale również lokalne społeczności i regionalne samorządy. (HB) 6 Przedstawiciele administracji publicznej, przedsiębiorcy, organizacje i izby gospodarcze podpisali pod koniec sierpnia memorandum w sprawie współpracy na rzecz przeciwdziałania kradzieżom i dewastacji infrastruktury. Inicjatorami działań w tej sprawie są trzy organy: Urząd Regulacji Energetyki, Urząd Komunikacji Elektronicznej i Urząd Transportu Kolejowego. Sygnatariusze memorandum zobowiązali się do podjęcia wspólnych działań, by podnosić świadomość Polaków i poprawiać skuteczność działania instytucji publicznych, organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości w zakresie przeciwdziałania kradzieżom i dewastacji infrastruktury, oraz ich zwalczaniu. Wspólna kampania społeczna ma zwiększyć zaangażowanie mieszkańców, aby wiedzieli, że w takich przypadkach warto i należy reagować, aby nie narażać innych na zagrożenie. Dane URE pokazują, że w 2010 r. koszty odtworzenia skradzionej bądź zniszczonej infrastruktury elektroenergetycznej wyniosły 10 mln zł, w roku 2011 było to już 18 mln zł. Dlatego ważna jest natychmiastowa reakcja i zgłaszanie wszelkich niepokojących faktów odpowiednim służbom. (HB) Są założenia do nowej ustawy o handlu Co 2 Rząd zatwierdził 14 sierpnia założenia do ustawy o handlu pozwoleniami na emisję CO 2. Zmiany w krajowych przepisach są niezbędne, ponieważ zasady obrotu uprawnieniami zmieniają się od 2013 r., wraz z początkiem kolejnego okresu rozliczeniowego. Na nowo określone zostaną m.in. przydziały uprawnień do emisji dla przemysłu, który nie wytwarza energii elektrycznej. Dla elektrowni ustalona zostanie derogacja, czyli okres przejściowy , w którym dostaną one część uprawnień do emisji CO 2 za darmo. (HB)\n7 Trudna ucieczka od węgla W roku 2050 paliwa kopalne mają dostarczać w Niemczech 60 proc. wytwarzanej energii. Większe wykorzystanie wiatru i słońca wymagać będzie znacznego przekształcenia systemu energetycznego. To wyniki analizy przedstawionej przez DENA Niemiecką Agencję Energii. Jej eksperci zbadali perspektywy rozwoju tamtejszej energetyki przy założeniu, że kontynuowane będą obecne reformy. Federalne władze w 2009 r. ogłosiły plan zwiększenia udziału odnawialnych źródeł energii do ponad 80 proc. zużycia energii elektrycznej brutto. Analiza DENA pokazuje, że wyłączenie elektrowni atomowych i promocja OZE to dopiero pierwszy krok. Możliwe bowiem, że aż do 2050 r. technologie odnawialne będą nierynkowe. Jednocześnie Niemcy staną się importerem energii netto. Według DENA, taki zwrot oznacza wykorzystanie nowych elektrowni konwencjonalnych, budowę większej ilości linii przesyłowych, zdolności do magazynowania energii, większej elastyczności po stronie wytwarzania i popytu oraz oszczędności energii. (HB) >> Szef MAEA: pracujmy nad bezpieczeństwem Rok po wprowadzeniu przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej (MAEA) planu działań w sprawie bezpieczeństwa jądrowego osiągnięto znaczące postępy w kilku kluczowych obszarach powiedział Yukiya Amano, dyrektor generalny MAEA. Otwierając 27 sierpnia w Wiedniu konferencję poświęconą globalnemu bezpieczeństwu jądrowemu, wyjaśnił, że w ciągu ostatniego roku poprawiła się m.in. identyfikacja słabych punktów w bezpieczeństwie elektrowni jądrowych, wzmocniono gotowość i zdolności reagowania, dokonano przeglądu norm MAEA. Wypadek w elektrowni jądrowej w Fukushimie wprawdzie zniknął z międzynarodowych gazet, ale ważne jest, że my wszyscy, czyli MAEA, państwa członkowskie i inni kluczowi interesariusze, mamy świadomość pilnych działań. Wiele jeszcze pozostało do zrobienia i nie możemy osłabić czujności stwierdził Amano. Podsumował, że jeśli świat chce myśleć o rozwoju tej technologii, potrzebne jest dalsze wzmacnianie zasad bezpieczeństwa w energetyce jądrowej. (HB) Rozbudowa dolnośląskiej sieci ze wsparciem UE Foto: corbis Na terenie wielu niemieckich elektrowni atomowych odbyły się wiece poparcia dla idei ich zamykania Foto: corbis Komisja Europejska zatwierdziła decyzję o przyznaniu pomocy finansowej z Unii na modernizację sieci przesyłu gazu w województwie dolnośląskim. Celem inwestycji jest zwiększenie funkcjonalności i przepustowości połączenia międzysystemowego Polska Niemcy. Na podstawie decyzji KE spółka Gaz-System uzyskała 1,24 mln euro. Kwota ta będzie pochodzić z unijnego programu Transeuropejskie sieci energetyczne (TEN-E). Prowadzone przez Gaz-System prace składają się z czterech zadań i obejmują roboty inżynieryjne i przedinwestycyjne dla gazociągów: Lasów-Jeleniów, Gałów-Kiełczów, Wierzchowice-Czeszów i stacji kompresorowej Krzywa. Projekt realizowany jest w latach , a jego całkowity koszt oszacowano na 2,25 mln euro. (HB) >> Wiedza najlepszą bronią inwestorów Ruszyła druga odsłona kampanii edukacyjnej Akcjonariat Obywatelski. Inwestuj świadomie. Ministerstwo Skarbu Państwa uruchomiło ogólnopolski program edukacyjny skierowany do indywidualnych inwestorów giełdowych. Tauron jest partnerem akcji po raz drugi. Współorganizuje m.in. roadshow Akcjonariatu Obywatelskiego, czyli cykl spotkań z inwestorami indywidualnymi w wybranych miastach Polski. Inwestorzy będą mogli uczestniczyć w bezpłatnych warsztatach prowadzonych przez profesjonalistów w całym kraju, a także skorzystać z zasobów wiedzy na nowej odsłonie portalu (gdzie również przyjmowane są zapisy). W nowej edycji programu bierze udział rekordowa liczba 33 partnerów spółek giełdowych, instytucji rynku kapitałowego i domów maklerskich. Jego celem jest budowanie zaufania społecznego do rynku kapitałowego oraz zwiększenie zaangażowania inwestorów indywidualnych na warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych. Zależy nam, by przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych Polacy działali świadomie, wyposażeni w wiedzę na temat zasad działania rynku kapitałowego, szczególnie w okresach dynamicznych zmian na giełdzie mówi minister Skarbu Państwa Mikołaj Budzanowski. Jednym z kluczowych przedsięwzięć tegorocznej odsłony programu jest cykl spotkań warsztatowych poświęcony inwestowaniu. W sumie od września 2012 r. do stycznia 2013 r. eksperci z 14 domów maklerskich odwiedzą 34 polskie miasta. (HB) 7\n8 Biznes Polska Energia 9 (47) 2012 W kontakcie z nami, w kontakcie z nagrodami kampania skierowana do klientów indywidualnych jest zapowiedzią oferty produktowej, która zostanie przedstawiona już jesienią Kampania W kontakcie z nami, w kontakcie z nagrodami jest kierowana do klientów Taurona korzystających z energii na potrzeby gospodarstw domowych. Ma ona na celu poznanie preferencji klientów dotyczących produktu, jakim jest energia elektryczna. Wraz z fakturą do części klientów została wysłana także ankieta, w której mogą oni określić swoje oczekiwania. Pozostali klienci zapoznają się ze szczegółami kampanii, odwiedzając stronę Począwszy od IV kwartału 2012 r. do każdego klienta, który wypełnił ankietę i pozostawił dane kontaktowe, zostanie wysłana indywidualna oferta produktowa przygotowana w oparciu o odpowiedzi z ankiet. Dodatkowo klienci, którzy zdecydują się wziąć udział w badaniu on-line, otrzymają specjalny prezent. Ale to nie wszystko. Wypełniając ankietę, można wziąć udział w konkursie, w którym do wygrania są atrakcyjne nagrody pieniężne. Wystarczy dokończyć zdanie Energia to. Co tydzień każdy, kto wykazał się kreatywnością, ma szansę na wygranie I nagrody 1200 zł lub 600 zł jako II i III nagrody, co stanowi odpowiednio równowartość średniego rocznego i półrocznego rachunku za energię elektryczną. Łącznie Tauron przekaże 24 nagrody główne i 80 nagród II i III stopnia. Jeszcze raz zachęcamy do odwiedzania strony na której klienci będą mogli znaleźć informacje o atrakcyjnych ofertach i promocjach, a także kolejnych konkursach z nagrodami. (KW) Specjalne badanie on-line na stronie Kampania W kontakcie z nami, w kontakcie z nagrodami ma na celu bliższe poznanie upodobań klientów Taurona dotyczących zakupu energii elektrycznej. Aby już jesienią przygotować ofertę, która będzie najbardziej pasowała do ich oczekiwań, poproszono odwiedzających stronę o udzielenie odpowiedzi na prezentowane poniżej trzy krótkie pytania. 1. Preferencje związane z ceną prądu: Chcę znać ceny energii z góry na dwa lata i mieć gwarancję, że się nie zmienią Wolę kupować energię po cenach obowiązującej Taryfy, nawet jeśli wiem, że cena ta może ulegać zmianie 2. Bezpieczeństwo: Jeśli pojawią się nowoczesne rozwiązania związane z bezpieczeństwem, to będę w stanie trochę więcej za nie zapłacić Wolę pozostać przy tańszych rozwiązaniach, nawet kosztem bezpieczeństwa i wygody 3. Jak chcesz zostać poinformowany o specjalnej ofercie produktowej: wysyłka pocztowa telefonicznie w Punkcie Obsługi Klienta Po wypełnieniu ankiety i specjalnego formularza klienci otrzymają SMS-em indywidualny kod, który należy wpisać do odpowiedniej rubryki. A potem? Pozostaje już tylko oczekiwanie na przesyłkę. Mając świadomość, że to klienci budują wartość spółki, twórcy akcji dołożyli starań, aby polepszyć wspólne relacje. Poza stworzeniem oferty produktowej na miarę potrzeb i oczekiwań klientów, będą też oni na bieżąco informowani o atrakcyjnych ofertach i specjalnie dla nich przygotowywanych promocjach zł To wysokość głównej nagrody losowanej co tydzień w konkursie Taurona na stronie\n9 notowania Polska Energia 9 (47) 2012 Ko m e n t a r z Politycy interweniują na rynkach RAFAŁ BARCHANOWSKI Biuro Analiz operacyjnych TauronA Wolumen obrotu [MWh] PLN/MWh EUR/MWh Średnie ceny i wolumeny energii elektrycznej na TGE i rynku bilansującym w lipcu 2012 r. PLN/MWh EUR/MWh , Wolumen obrotu [MWh] 48,7 48,5 48,3 48,1 47,9 47, lip 4 lip 7 lip 10 lip 13 lip 16 lip TGE 19 lip CRO 22 lip TGE 25 lip 28 lip 31 lip 47,5 CRO 2 lip EUR/MWh 50 PORÓWNANIE cen KONTRAKTÓW TERMINOWYCH DLA ENERGII i CO2 w lipcu 2012 r EUR/MWh EUR/t 48,9 30 8,5 8, ,7 8, ,5 7,9 NordPool EPEX spot OTE TGE 7,7 15PLN/MWh EUR/MWh , ,9 7, ,1 5 7,3 1 lip lip 7 lip 10 lip 13 lip 16 lip 19 lip 22 lip 25 lip 28 lip 7,1 47, , ,7 EEX German Base CAL-13 [EUR/MWh] 160 6, EEX CO2 EUA DEC-12 [EUR/t] 6,5 47, lip 5 lip 8 lip 11 lip 14 lip 17 lip 20 lip 23 lip 26 lip 29 lip lip 4 lip 7ceny lip 10energii lip 13 lip 16 lip 19 lip 22 lip 25 lip 28 lip 31 lip Średnie TGE CRO TGE CRO w kontraktach Spot na rynkach europejskich W lipcu 2012 r. 48,7 31 lip Wolumen obrotu [MWh] W lipcu pogoda sprzyjała zjawiskom ekstremalnym, gdy okresy bardzo gorące przeplatały się z chłodniejszymi, a średnia temperatura miesiąca wyniosła aż 20,3 st. C i była o ponad 3 st. C wyższa zarówno od średniej sprzed roku, jak i tej z czerwca. Nie miało to jednak zbyt dużego wpływu na zapotrzebowanie na energię, które licząc rok do roku wzrosło tylko o ok. 0,6 proc. Ceny energii elektrycznej na rynku spot w ujęciu miesięcznym były średnio tylko o 2,23 zł wyższe niż w czerwcu i wyniosły 173,06 zł/mwh. Jedynie w ostatnim tygodniu lipca nastąpił nieznaczny wzrost cen, a jego powodem był wypadek w Elektrowni Turów. 24 lipca wybuch pyłu z węgla i biomasy spowodował w niej pożar i wyłączenie czterech bloków o łącznej mocy 966 MW. Następnego dnia ceny na rynku bilansującym wystrzeliły do ponad 230 zł/mwh (średnio w dobie). Po kilku dniach utrzymywania się cen powyżej 200 zł/ MWh, sytuacja wróciła do normy, a średniomiesięczna cena CRO ukształtowała się na poziomie 181,41 zł/mwh. Sytuacji w Polsce sprzyjały bardzo niskie ceny spot na NordPool ze średnią 13,70 /MWh. Gdy tylko operatorzy zezwalali na import energii, SwePol Link obciążano na maksymalne zdolności 600 MW. Od cen na TGE (42,24 /MWh) średnio w lipcu niższe były też ceny rynków spot w Niemczech (41,02 /MWh) i Czechach (40,64 /MWh) Wpływ na wyceny miała też aprecjacja złotówki z 4,26 do wy220 4,10 zł/. Wszystko dzięki temu, iż nasz kraj pozytywnie różnia się na tle strefy euro, przeżywającej największy 120 kryzys od lat. Świadczy o tym chociażby kurs /$, który w lipcu spadał z 1,26 nawet poniżej 1, Obawy co do przyszłości dyskontują spadające notowania terminowe energii i uprawnień do emisji CO Umacniała się za to (m.in. z obaw o konflikt z Iranem), nawet po wyżej 108 $/bbl, ropa Brent. Notowania energii na sierpień Base M spadły ze 181,25 na początku miesiąca do 173 zł/mwh, a kontraktów rocznych Base Y-13 zanurkowały od 0201, lip 4 lip 7 lip 10 lip 13 lip 16 lip lip 22 lip 25 lip 28 lip 31 lip w okolice 196,50 zł/mwh, by po19krótkiej korekcie znów wrócić TGE CRO TGE CRO poniżej 200 zł/mwh. Podobnie zachowywały się ceny kontraktów Base Y-13 na niemieckim EEX, które zniżkowały z 48,87 do 47,61 /MWh, aby od 23 lipca znów zacząć rosnąć. 50 Paliwem do tych wzrostów była m.in. ogólna euforia na rynkach, która pojawiła się po wypowiedzi prezesa Europej45 skiego Banku Centralnego Mario Draghiego, który zapowie40 dział, że kierowana przez niego instytucja zrobi wszystko co 35 jest możliwe i konieczne do przetrwania wspólnej waluty. 30 Omawiany kontrakt Y-13 osiągnął pod koniec lipca poziom 48,29 /MWh. 25 Jak zawsze, z cenami energii dobrze skorelowane były noto20 EPEX spot OTE TGE wania uprawnień do emisji CONordPool 2, które spadły z 8,36 /t na po15 czątku miesiąca, do 6,87 /t, a następnie zaczęły rosnąć 10 w związku ze spekulacjami odnośnie do ostatecznego rozwiązania set-aside, czyli usunięcia części uprawnień z systemu 5 1 lip 4 lip 7 lip 10 lip 13 lip 16 lip 19 lip 22 lip 25 lip 28 lip 31 lip w III fazie EU ETS. Jednakże 25 lipca komisarz UE ds. klimatu Connie Hedegaard zapowiedziała tylko zmianę harmonogramu aukcji i przesunięcie ich z lat na Nie tego oczekiwały rynki i ceny uprawnień do emisji CO2 szybko spadły do 6,58 /t, by po wspomnianej już interwencji słownej szefa EBC znów zacząć rosnąć w kierunku 7 /t. 48,5 48,3 48,1 47,9 47,7 0 47,5 2 lip EUR/MWh NordPool EPEX spot OTE TGE lip 4 lip 7 lip 10 lip 13 lip 16 lip 19 lip 22 lip 25 lip 28 lip 31 lip 9\n10 Strategia Polska Energia 9 (47) 2012 Wspólne IT Integracja spółek Górnośląskiego Zakładu Elektroenergetycznego do Grupy Tauron to złożone przedsięwzięcie biznesowe. Zarządzanie programem integracji oparto na kluczowych strumieniach biznesowych m.in. rachunkowości, finansach, handlu czy IT. Jednym z najbardziej wymagających wydaje się ten ostatni Piotr Białowąs Dyrektor Departamentu Reorganizacji Jan Fecko Dyrektor Departamentu Zarządzania Zasobami Informacyjnymi 10 W dobie gospodarki globalnej współczesne organizacje nie działają już jako (mniej lub bardziej) niezależne byty. Są one bowiem powiązane kapitałowo z innymi podmiotami, co widać doskonale w przypadku grup międzynarodowych o zróżnicowanym kapitale właścicielskim. Biorąc pod uwagę wyłącznie zmianę właścicielską, przejęcie podmiotu będącego elementem międzynarodowej grupy kapitałowej jest z prawno-ekonomicznego punktu widzenia działaniem stosunkowo prostym. Polega na wypełnieniu obowiązków i procedur prawnych na bazie kodeksu spółek handlowych i innych regulacji w danym kraju (np. w Polsce regulacji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów dotyczących koncentracji przedsiębiorstw). Fuzje segmentu IT Dużo bardziej skomplikowana w procesach fuzji jest dzisiaj kwestia wydzielenia techniczno-informatycznego przejmowanego podmiotu. Optymalizacja kosztowo-organizacyjna oraz dynamiczny rozwój technologii informatycznych na świecie powodują możliwość dowolnych powiązań procesów w ramach funkcjonujących przedsiębiorstw. Sytuacja ta dotyczyła także spółek GZE, nabywanych w ramach akwizycji. Prezentowany na sąsiedniej stronie schemat przedstawia w dużym uproszczeniu po- wiązania poszczególnych podmiotów pod względem usług, jakie świadczą one dla podstawowej działalności grupy kapitałowej. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w wyniku akwizycji nie można było wydzielić od razu niezależnych wysp, a ponadto zachowana musiała być ciągłość prowadzenia usług także dla innych podmiotów. Techniczne aspekty projektu Wydzielenie obszaru IT z powiązań Grupy Vattenfall ze względu na swoją złożoność stało się jednym z ważniejszych działań w programie akwizycji. Dodatkowe utrudnienia wynikały z faktu, iż w skład zespołu negocjacyjnego wchodziły osoby ze Szwecji, Niemiec i Polski, reprezentujące różne środowiska biznesowe. Dużym wyzwaniem okazało się również wyjątkowo twarde stanowisko negocjacyjne strony szwedzkiej w sprawie możliwości połączenia sieci teleinformatycznej. W efekcie, w celu minimalizacji wszelkich ryzyk, konieczne stało się zbudowanie bardzo sztywnego, acz uwzględniającego wielowariantowość działań, harmonogramu. Niedotrzymanie choćby jednego terminu zadania stwarzało w takiej sytuacji ryzyko niedotrzymania wynegocjowanego terminu umownego. Ostateczną datą oddzielenia struktur informatycznych nabywanych spółek jest 12 września To data planowanego zamknięcia projektu wydzielenia struktur informatycznych nabywanych przez Tauron spółek dawnej Grupy GZE 12 września 2012 r. Należy podkreślić, że cały czas chodzi o struktury IT, które stanowią powiązania pomiędzy trzema krajami Polską, Szwecją i Niemcami. Z zadaniem tym zmierzyły się połączone zespoły IT z byłej spółki Vattenfall Business Service Poland (obecnie Tauron Obsługa Klienta GZE), Tauron Polska Energia oraz Tauron Dystrybucja. Zbudowano operacyjne zespoły zadaniowe. Istotnym osiągnięciem, które pozwoliło na optymalizację kosztów, było podpisanie umowy ramowej z firmą Oracle dostawcą oprogramowania IT, dzięki której klientem firmy IT jest cała Grupa Tauron, a nie jej poszczególne spółki oddzielnie. Udało się również Foto: shutterstock\n11 wynegocjować z Vattenfallem przekazanie Tauronowi licencji Oracle, co początkowo wydawało się niemożliwe. Podpisano także umowę globalną z SAP oraz zakupiono brakujące licencje dla systemu SAP ERP obsługującego nabyte spółki GZE. Obecnie finalizowane są umowy z firmą Assecco na licencje systemów bilingowych. Brak elastyczności w negocjacjach z przedstawicielami Vattenfalla był bardzo dużym wyzwaniem. Projekty jak choćby przeniesienie poczty elektronicznej pracowników GZE do poczty korporacyjnej Taurona które z założenia powinny być stosunkowo proste do wykonania, wymagały sporego nakładu technicznego i czasowego. Migracja poczty elektronicznej wymagała zbudowania od podstaw całego środowiska MS Exchange, migracji zawartości skrzynek pocztowych z Vattenfalla do przygotowanego środowiska z równoległą zmianą adresu i równoczesną zmianę konfiguracji klienta pocztowego na każdym komputerze. Warto zaznaczyć, że całość migracji odbywała się w godzinach pracy biznesu i nie powodowała poważnych zakłóceń dla użytkowników. Migracja danych wrażliwych Jednym z najtrudniejszych zadań w ramach technicznego wydzielenia IT było przeniesienie do Polski systemu SAP HR nowoczesnego narzędzia umożliwiającego sprawną i efektywną administrację kadrami oraz pełną kontrolę kosztów osobowych przedsiębiorstwa. Odpowiednie zespoły z Tauron Dystrybucja i Tauron Wytwarzanie przygotowały środowiska przetwarzania danych dla tego systemu. Migrację danych rozpoczęto z dużą niepewnością, ale, jak się okazało, utworzenie identycznego środowiska było dobrą decyzją. W efekcie dokonano z pełnym sukcesem migracji danych SAP HR do Polski i to przy znacznej minimalizacji kosztów. W tym samym czasie spółka Tauron Obsługa Klienta wdrożyła nowy portal internetowy, w którym uruchomiła aplikacje do obsługi klienta, dostarczane dotychczas do polskich spółek Vattenfalla ze Szwecji. Należy także zwrócić uwagę na fakt, że wszystkie te zmiany były realizowane bez przerywania systematycznego świadczenia gwarantowanych umową handlową usług na rzecz spółki Vattenfall Heat Poland, która została zakupiona przez PGNiG. Foto: arc Migracja wewnętrznej i zewnętrznej poczty elektronicznej wymagała od zespołów IT zbudowania całego systemu od podstaw, przy jednoczesnej minimalizacji kosztów Schemat powiązań poszczególnych podmiotów pod względem usług Dystrybucja Vattenfall (Niemcy) Dalsze prace Projekt wydzielenia struktur technicznych spółek dawnej Grupy GZE jest dobrym przykładem uzupełniania kompetencji zespołów Grupy Tauron reprezentujących na co dzień różne segmenty i obszary działania. Zamknięcie projektu planowane jest na 12 września, jednak nie kończy to intensywnych prac w obszarze IT. Zaraz po zamknięciu procesu wydzielania struktur Sprzedaż Centrum Usług Wspólnych Vattenfall AB (Szwecja) Serwis Vattenfall Heat (Polska) technicznych rozpocznie się kolejny projekt integracji informatycznej spółek Grupy GZE, zmierzający do optymalizacji procesów w tym obszarze. 11\n12 W GRUPie Polska Energia 9 (47) 2012 dystrybucja Zmiany w zarządzie spółki Rada Nadzorcza Tauron Dystrybucja dokonała 30 lipca zmian w składzie zarządu spółki. Na stanowisko prezesa zarządu, dyrektora generalnego powołano Piotra Kołodzieja. Marek Kleszczewski objął stanowisko wiceprezesa zarządu, dyrektora operatora. Zastąpili oni na tych stanowiskach Mirosława Krutina i Krzysztofa Pubrata. Piotr Kołodziej Ma 57 lat. Jest absolwentem Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej, ukończył także studia podyplomowe, m.in. w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem, oraz specjalistyczne kursy dla kadry zarządzającej. Związany z branżą energetyczną od początku swojej kariery zawodowej, którą roz- Foto: ARC począł w 1970 r. w późniejszym Górnośląskim Zakładzie Elektroenergetycznym. Praktycznie cała jego kariera związana była z tą firmą, pełnił w niej różne funkcje kierownicze. Po zakupie GZE przez Vattenfall w roku 2001 powierzono mu stanowisko prezesa zarządu. Wchodził także w skład międzynarodowego zarządu Business Unit Distribution w Vattenfall AB. Foto: ARC Aktualny skład zarządu Tauron Dystrybucja: Piotr Kołodziej prezes zarządu, dyrektor generalny Marek Kleszczewski wiceprezes zarządu, dyrektor operatora Paweł Cygan wiceprezes zarządu, dyrektor finansowy Robert Wójcik wiceprezes zarządu, dyrektor serwisu sieciowego Marek Kleszczewski Ma 37 lat. Jest absolwentem Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej. W 2003 r. ukończył dwuletnie studia podyplomowe MBA w Lublin Business School akredytowanej przy University of Central Lancashire. Przeszedł także specjalistyczne szkolenia, m.in. z zakresu finansów strategicznych IMD w Lozannie. Początki jego kariery zawodowej związane są z Górnośląskim Zakładem Elektroenergetycznym, gdzie rozpoczął pracę w 1998 r. jako specjalista ds. planowania i cen, a następnie kierownik Działu Cen. W kolejnych latach pełnił funkcję dyrektora ds. sprzedaży, a od 2006 r. dyrektora ds. Operatora Systemu Dystrybucyjnego. Wchodził także w skład międzynarodowego zarządu Business Unit Distribution w Vattenfall AB. (KB) pkw Nowa koncesja wydobywcza 12 Południowy Koncern Węglowy uzyskał dziewiętnastoletnią koncesję na wydobywanie węgla kamiennego ze złóż Wisła I i Wisła II-1. Utworzony w koncesji obszar górniczy Babice I ma powierzchnię 18,76 km kw. i położony jest w obrębie gmin: Babice, Chrzanów i Libiąż. Jednocześnie z obszarem górniczym wyznaczony został teren górniczy o powierzchni 27,4 km kw. Eksploatację górniczą w objętym koncesją złożu będzie prowadził Zakład Górniczy Janina w Libiążu, dotychczas pracujący w obszarze Libiąż IV pod Libiążem, Jaworznem i Chełmkiem. Starania o koncesję trwały od ponad trzech lat. W celu jej uzyskania konieczne okazało się m.in. opracowanie raportu na temat oddziaływania wydobycia węgla na środowisko oraz wykonanie bardzo czasochłonnej i szczegółowej inwentaryzacji środowiska przyrodniczego na powierzchni przyszłej eksploatacji górniczej. Wydanie przez wójta gminy Babice pozytywnej decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych poprzedzone było postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez samorządy zainteresowanych gmin oraz Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Krakowie. Wszystkie instytucje musiały pozytywnie zaopiniować przedstawiony im raport. Ich decyzja oraz projekt zagospodarowania złoża były załącznikami do wniosku o udzielenie koncesji złożonego przez PKW do Ministra Środowiska. Otrzymana na 19 lat koncesja pozwoli ZG Janina na spokojne funkcjonowanie i wykonywanie zadań produkcyjnych oraz zapewni stałe dostawy węgla do elektrowni Grupy Tauron. (MK)\n13 ekoenergia Foto: ARC Obchody stulecia zapory zwieńczyło uroczyste odsłonięcie pamiątkowej tablicy Foto: ARC 100 lat zapory w Pilchowicach Wybudowana jako jeden z kilku obiektów hydrotechnicznych po wielkiej powodzi z końca XIX wieku zapora jest istotnym elementem systemu ochrony przeciwpowodziowej do dziś. Z czasem nabyła też szczególnych właściwości turystycznych. Tauron Ekoenergia przyłączył się do celebrowania święta jubilatki. Na specjalnej wystawie w pałacu we Wleniu nie zabrakło archiwalnych zdjęć z czasów budowy zapory Foto: ARC To było głównym powodem, dla którego setnymi urodzinami obiektu zainteresowało się Starostwo Lwóweckie. Niezależnie od niego powstał również Społeczny Komitet Obchodów Stulecia Zapory. Te dwie organizacje jednomyślnie uznały zaporę wodną pilchowickiej elektrowni za jedną z najistotniejszych atrakcji turystycznych regionu. Trudno się z tym nie zgodzić, chociaż w codziennej pracy elektrowni tłumy turystów na zaporze nie pomagają. Jednak podczas obchodów Tauron Ekoenergia udostępnił do zwiedzania także elektrownię. W uroczystościach, które miały miejsce sierpnia, brali udział wiceminister gospodarki Ilona Antoniszyn-Klik, posłanka Zofia Czernow, burmistrz Wlenia Bogdan Mościcki, przedstawiciele Starostwa Lwóweckiego ze starostą Józefem Mrówką na czele oraz reprezentanci związku byłych mieszkańców powiatu lwóweckiego. Obchody rozpoczęło otwarcie w pałacu książęcym we Wleniu wystawy Zapora wodna w Pilchowicach. Następnie odbyły się konferencje i wycieczki z przewodnikiem, festyn w pałacu we Wleniu i spływ Bobrem, regaty żeglarskie na Jeziorze Pilchowickim oraz piknik i uroczysty korowód koroną zapory wraz z odsłonięciem pamiątkowej tablicy. (MM-B) wytwarzanie W Jaworznie finał tuż-tuż Budowa biomasowego kotła fluidalnego (50 MW e /45 MW t ) w Elektrowni Jaworzno III dobiega końca. Wykonano już większość prac niezbędnych do uruchomienia inwestycji. Inwestycja w Jaworznie wpisuje się w strategię korporacyjną Grupy Tauron. Jej celem jest osiągnięcie wzrostu produkcji energii elektrycznej ze spalania biomasy, co wpłynie na ograniczanie emisyjności CO 2 w przeliczeniu na MWh produkcji. Na jednostkę składać się będą nowoczesny i spełniający normy ekologiczne kocioł na biomasę, urządzenia pomocnicze oraz układ składowania i podawania biomasy. Przy 100-proc. obciążeniu kocioł będzie spalał do 50 ton paliwa na godzinę, co przy obciążeniu rzędu proc. da roczne zużycie biomasy na poziomie 360 tys. ton. Będzie to, zgodnie z projektem i rozporządzeniem ministra gospodarki, w 80 proc. biomasa pochodzenia leśnego, a w 20 proc. tzw. agro (czyli rolnicza). Para z nowego kotła będzie mogła być wykorzystywana do produkcji ciepła grzejnego, ponieważ nowy kocioł będzie połączony z istniejącym w elektrowni podstawowym układem podgrzewu wody sieciowej. W lipcu zakończono m.in. modernizację wewnątrz komina, a w nadrzędnym systemie automatyki bloku montowana jest aparatura obiektowa. Dopracowuje się detale związane z infrastrukturą komunikacyjną i trwa szkolenie pracowników obsługi bloku. (JS) Foto: wojciech piechocki Budowa kotła biomasowego w Jaworznie przebiega zgodnie z ustalonym harmonogramem 13\n14 W Grupie Polska Energia 9 (47) 2012 Wizualizacja zmodernizowanego Stadionu Śląskiego na jego płycie, dzięki Tauron Ciepło, będzie można grać przez cały rok TOK CIEPŁO Inwestycja na Stadionie Śląskim Tauron Ciepło podpisał w sierpniu z Urzędem Marszałkowskim umowę przyłączenia do swojej sieci ciepłowniczej Stadionu Śląskiego. Dzięki stale ogrzewanej murawie boiska będzie on obiektem całorocznym. Stadion ma zostać otwarty w połowie 2013 r. Zamówiona moc cieplna została ustalona na poziomie 4,7 MW. Inwestycja obejmuje dostawy ciepła na potrzeby centralnego ogrzewania i ciepłej wody, a także wentylację i ciepło do podgrzania murawy. W ramach umowy Tauron Ciepło dostarczy także ogrzewanie i ciepłą wodę do zlokalizowanego obok stadionu obiektu administracyjno-hotelowego. Dostawa ciepła do budynku rozpocznie się grudniu 2012 r. Tauron Ciepło wykona projekty techniczne, a następnie wybuduje sieć ciepłowniczą, przyłącze do obiektów stadionu oraz stację wymienników ciepła. Po zakończeniu realizacji inwestycji przyłączeniowej spółka zawrze z Urzędem Marszałkowskim umowę sprzedaży ciepła na minimum 10 lat. Dla Tauron Ciepło inwestycja ta stanowi podsumowanie ważnego przedsięwzięcia biznesowego i początek realizacji dużego zadania infrastrukturalnego mówi Henryk Borczyk, prezes zarządu Tauron Ciepło. Jesteśmy dumni, że nasza firma będzie miała swój wkład w funkcjonowanie obiektu, który niebawem stanie się areną ważnych wydarzeń i widowisk dodaje. (KK) Foto: ARC Call room w nowym punkcie W Opolu, przy ul. Konopnickiej, otwarty został nowy Punkt Obsługi Klienta. Jest on pierwszym, w którym wprowadzono tzw. call room specjalne stanowisko telefoniczne, z którego klienci mogą się bezpłatnie połączyć z infolinią Taurona i za jej pośrednictwem załatwić te sprawy, których nie można rozwiązać na miejscu. By dodatkowo uprościć wizytę w punkcie obsługi, przygotowane zostało służące pomocą stanowisko informacyjne. Punkt przy ul. Konopnickiej jest szczególny także z tego względu, że został on połączony z trzema Biurami Wsparcia (back office). Do tej pory POK i poszczególne biura odpowiedzialne za windykację, rozliczenia i umowy znajdowały się w różnych częściach miasta. (MR) W POK-ach pojawią się kolejne udogodnienia dla klientów Foto: ARC DYSTRYBUCJA Porozumienie z Dyrekcją Lasów Państwowych 14 Spółki dystrybucyjne Grupy Tauron Dystrybucja i Tauron Dystrybucja GZE podpisały 1 sierpnia z Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych w Katowicach porozumienie regulujące zasady ustanawiania służebności przesyłu na terenach 38 nadleśnictw. Dla Tauron Dystrybucja jest to już drugie takie kluczowe porozumienie, pozwalające uregulować prawo do korzystania z nieruchomości leśnych. Pierwsze zawarte zostało w grudniu zeszłego roku z Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych we Wrocławiu i obejmowało 33 nadleśnictwa mówi Marek Kleszczewski, wiceprezes zarządu Tauron Dystrybucja. W najbliższej przyszłości planujemy podpisanie trzeciego porozumienia z RDLP w Krakowie, która nadzoruje 16 nadleśnictw. Tym samym prawie 100 proc. obszarów zarządzanych przez Lasy Państwowe, na których znajdują się linie napowietrzne i kablowe oraz inne urządzenia elektroenergetyczne będące Tauron Dystrybucja uruchomił projekt efektywnego zarządzania wycinką, tak by do 2015 r. wyraźnie zmniejszyć liczbę awarii spowodowanych przez drzewa i gałęzie Foto: ARC własnością Tauron Dystrybucja, objętych będzie porozumieniami. Podpisanie porozumienia umożliwi pozyskiwanie trwałych tytułów do korzystania z nieruchomości leśnych. Po zakończeniu inwentaryzacji zawarte zostaną z poszczególnymi nadleśniczymi umowy o ustanowienie służebności przesyłu na nieruchomościach zajętych przez urządzenia elektroenergetyczne. Ułatwi to prawidłową eksploatację i modernizację urządzeń, jak również przeprowadzanie remontów oraz realizowanie inwestycji. Prawidłowa wycinka wzdłuż sieci napowietrznych wpłynie na zmniejszenie zagrożenia awariami i zwiększy bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej. (RW)\n15 Polska Energia 9 (47) 2012 wydarzenia Zwycięzcami są wszyscy To już tradycja. Od pięciu lat Marcin Gortat, znakomity koszykarz Phoenix Suns, podróżuje w wakacje po Polsce i prowadzi treningi dla dzieci. Akcja nazywa się Marcin Gortat Camp. Jej głównym partnerem jest Tauron, który od początku wspiera to wyjątkowe przedsięwzięcie 7 miast 11 dni, ponad 800 dzieci, 2000 kilometrów polskich dróg to najkrótsza charakterystyka Marcin Gortat Camp 2012 Foto: ARC Swoistym ukoronowaniem Marcin Gortat Camp 2012 był wyjątkowy mecz na Torwarze, w którym wzięły udział niezwykłe drużyny. Pierwsza z nich to zespół złożony z gwiazd polskiego sportu (m.in. siatkarz Piotr Gruszka i hokeista Mariusz Czerkawski) i show-biznesu (m.in. Tatiana Okupnik, członkowie zespołu Afromental, Joanna Jabłczyńska). Wybiegli oni na parkiet jako Gortat Team. Ich przeciwnikami była drużyna Wojska Polskiego, w której składzie Foto: ARC W tegorocznych zajęciach sportowych w ramach akcji Taurona Marcin Gortat Camp wzięło udział ponad osiemset dzieci w różnym wieku, z siedmiu polskich miast Każde z miast, które odwiedza nasz znakomity sportowiec, staje się na jeden dzień stolicą koszykówki. W tym roku były to Płock, Lublin, Krosno, Kraków, Olsztyn, Siedlce i Warszawa. Formuła Campów pozostaje niezmienna rozpoczyna je solidna rozgrzewka, potem koszykarski trening i gra na jeden kosz. Wszystko to przeplatane jest uwagami Marcina Gortata, który przekazuje dzieciakom nie tylko swoją wiedzę na temat koszykówki, ale powtarza też, jak wielkie znaczenie w sportowym życiu mają codzienne zachowania, takie jak solidne śniadanie, dbanie o higienę czy właściwy, zdrowy odpoczynek. W jego ustach te uwagi, które dzieci przecież bez przerwy słyszą od mamy i taty, zyskują niezwykłą moc. Za tę część treningu szczególnie wdzięczni są koszykarzowi właśnie rodzice, którzy relacjonują później, że ich dzieci nagle same zaczęły wcześniej wstawać i domagać się porządnego śniadania bo tak zalecał pan Marcin. W porównaniu z poprzednimi edycjami imprezy tegoroczną nowością była zorganizowanie Campu Finałowego na warszawskim Torwarze. Brała w nim udział wyselekcjonowana grupa dzieci wyróżniających się podczas tegorocznych treningów, a nagrodą dla najlepszego młodego zawodnika miał być wyjazd na mecz NBA do Phoenix. Do finału dostała się ósemka najlepszych sportowców, którzy rywalizowali później w Skills Challenge, czyli koszykarskim konkursie umiejętności. Marcin Gortat, jak to ma w zwyczaju, zaskoczył wszystkich i ogłosił, że... zamiast jednej osoby do słonecznej Arizony poleci cała finałowa ósemka! znaleźli się polscy żołnierze służący w kraju i na misjach zagranicznych. W tym meczu nie wynik był istotny, ale zwrócenie uwagi na kilka spraw ważnych dla Fundacji Marcina Gortata MG13, takich jak wsparcie polskich żołnierzy i ich rodzin, a także popularyzacja koszykówki oraz zdrowego i aktywnego trybu życia, która jest jednym z głównych celów Marcin Gortat Camp. (AG) 15\n16 wydarzenia Polska Energia 9 (47) 2012 Bohaterowie z dnia na dzień Fundacja Tauron rozpoczyna w październiku projekt Bohaterowie z dnia na dzień, dzięki któremu pracownicy spółki będą mogli przyłączyć się do banku dawców szpiku kostnego Każdy z nas może uratować komuś życie, oddając komórki macierzyste. Przystąpienie do banku dawców wymaga jedynie zwykłego pobrania krwi lub wymazu z jamy ustnej. Potem pozostaje tylko czekać na telefon z informacją, że chory potrzebuje naszej pomocy. Dodajmy: pomocy niewymagającej dużego wysiłku, która nie przyniesie szkody naszemu organizmowi. Ratując komuś życie, z dnia na dzień stajemy się bohaterami. Jednak celem projektu nie jest tylko przeprowadzanie jednorazowych akcji, tzw. firmowych dni dawcy, ale przede wszystkim uświadomienie pracownikom, jak niewiele trzeba, by uratować ludzkie życie. I jak wiele zależy od nas samych. Rozmawiamy o tym z prof. Alicją Chybicką, autorytetem w dziedzinie transplantologii i onkologii dziecięcej, która walczyła o życie setek dzieci, ale również znanej siatkarki Agaty Mróz- -Olszewskiej. Teraz pani profesor zgodziła się objąć patronat honorowy nad projektem realizowanym przez Fundację Tauron. (MS) 16 Dawca szpiku ratuje życie Rozmowa z prof. Alicją Chybicką, honorowym patronem projektu Bohaterowie z dnia na dzień rozmawiała: Marietta Stefaniak Polska ma ponad 38 mln mieszkańców, a w bazie dawców szpiku znajduje się raptem ponad pół miliona osób. Z czego wynika ta dysproporcja? Moim zdaniem można wskazać dwie przyczyny. Z całym szacunkiem dla moich współobywateli, których uwielbiam, uważam, że trochę się boją, trochę nie wiedzą, trochę są może zapracowani, nie mają czasu, żeby wziąć udział w takiej akcji. To pierwsza, psychologiczna bariera. Druga to oczywiście brak pieniędzy potrzebnych na przeprowadzenie badań dawców. Budżet państwa przeznacza na to określoną pulę środków. Wielokrotnie brałam udział w akcjach, w których tych potencjalnych chętnych było wielu, ale nie było pieniędzy, żeby wszystkich przebadać. Grupa Tauron włącza się w działania poszerzające bazę potencjalnych dawców szpiku, realizując specjalny projekt, w ramach którego pokryje częściowo koszt przebadania pracowników. Pytanie tylko dlaczego nie należy się bać? Bo to kompletnie nic nie kosztuje. Wpisanie do bazy dawców wiąże się tylko z pobraniem krwi lub wykonaniem pałeczką wymazu z ust. Po wytypowaniu osoba taka znajduje się w światowym banku dawców i jest brana pod uwagę przy poszukiwaniu szpiku dla kogoś chorego. Podczas właściwej akcji pobierania komórek stosowana jest metoda transplantacji pod narkozą z tylnego talerza kości biodrowej. Dawca może też zdecydować się na inną metodę jest wtedy podłączony do separatora i wygląda to tak samo jak pobranie krwi w czasie akcji krwiodawstwa. Jedyna różnica jest taka, że trzeba przez pięć dni przyjmować czynnik wzrostu, który wyrzuca trochę więcej granulocytów do krwi obwodowej, ale równocześnie wyrzuca krwinki macierzyste. I te komórki macierzyste są pobierane do transplantacji. Zatem jedyne, co musimy poświęcić, to czas? Tak, musimy się też przełamać psychicznie bo czas, gdy wiemy, że ratujemy komuś życie, każdy jest w stanie znaleźć. A szkoda dla organizmu jest żadna. Nie mogą zatem wystąpić żadne konsekwencje medyczne? Samo pobranie komórek macierzystych nie przynosi żadnych konsekwencji. Dawcą możemy być wielokrotnie, ponieważ tych komórek mamy dużo, więc jest się czym dzielić bez szkody dla własnego organizmu. A nawet przeciwnie dawanie szpiku jest pozytywne, bo zmusza nasz organizm do większej produkcji tych komórek. Są osoby, które komputer wybrał nawet po pięć razy i mają się dobrze Gdy nasze dane dotyczące genotypu znajdą się w tym tajemniczym komputerze, co dzie- Foto: shutterstock\n17 je się dalej? Jak wygląda procedura poszukiwania dawcy? Kiedy szukamy dawcy dla dziecka, wpisujemy jego dane do komputera, który zestawia je z danymi dawców i sprawdza zgodność. Wtedy okazuje się, że np. pani może być dawcą. Wówczas bank, z którym współpracujemy, np. DKMS (ang. Dynamic Kernel Module Support Baza Dawców Komórek Macierzystych), dzwoni do pani i mówi, że jest dziecko we Wrocławiu, któremu trzeba podać szpik w konkretnym terminie. Ten moment jest dokładnie określony. Na ogół dawca ma zaledwie chwilę, żeby się zastanowić. Jeśli odpowiedź jest pozytywna, trzeba jeszcze raz pobrać krew, żeby sprawdzić, czy nie ma interakcji. W wyznaczonym terminie dawca zgłasza się do szpitala. W Polsce jest to placówka położona najbliżej jego miejsca zamieszkania. Szpik jedzie do biorcy. Przez rok obowiązuje tajemnica poznania biorcy i dawcy, dlatego odbywa się w to innych miejscach. Najczęściej to lekarz jedzie po szpik, nawet jeżeli np. dawcą dla Polaka jest Amerykanin. Czyli baza dawców jest ogólnoświatowa? Ten nasz komputer jest globalny, a w nim znajdują się narodowe banki dawców. Gdyby wszyscy Polacy byli w bazie, to oczywiście największe prawdopodobieństwo znalezienia dawcy byłoby w kraju. Ale ponieważ, o czym wspomnieliśmy, sytuacja jest zgoła inna, to ta zasada niestety nie działa. Wydruk z wykazem dawców, który dostajemy z komputera, czasami może wskazywać nawet 50 osób w tym różnych narodowości. Jednak najpierw zawsze wybieramy Polaka. Bo mamy do niego blisko i to ułatwia pobranie, bo można go wezwać jeszcze raz, gdyby zaszła taka potrzeba. Jeżeli to obcokrajowiec, zawsze jest trudniej. A co w sytuacji, gdy dowiem się, że mogę być dla kogoś dawcą, ale chcę się wycofać. Mam taką możliwość? Można się rozmyślić, ale nie jest to w porządku i praktycznie nikt tego nie robi bez powodu. Nie słyszałam o takim przypadku. Pamiętajmy, że gdzieś ktoś czeka na uratowanie mu życia. Może wydarzyć się tak, że jest się jedynym dawcą, a wtedy, gdy zabiera się choremu szansę, to jest niewyobrażalna tragedia... Jeżeli zatem mam wewnętrzne obiekcje, lepiej nie przystępować do banku? To nie jest zabawa. Trzeba mieć świadomość, że nie wolno się wycofać, bo to jest nieetyczne. Nie ma możliwości prawnej, żeby kogoś zmusić czy ukarać za zmianę decyzji, ale też nie ma chyba w medycynie bardziej nagannej moralnie sytuacji. W Polsce mieszka ponad 38 mln ludzi, ale jest wśród nich zaledwie pół miliona zarejestrowanych dawców szpiku. Dlaczego? Bo jesteśmy zabiegani i nie mamy czasu, a przede wszystkim boimy się, bo niewiele wiemy Pozostaje jeszcze kwestia biorców. Komu możemy pomóc? O dorosłych się nie wypowiem, bo zajmuję się dziećmi. Na nowotwór zachorowuje w Polsce ok dzieci rocznie, z czego wykonuje się 150 transplantacji część to transplantacje autologiczne, czyli z wykorzystaniem własnych komórek, a część to dawcy zgodni rodzinnie. Zawsze najpierw szukamy wśród rodziny czyli sióstr i braci, dopiero potem dawcy niespokrewnionego. Niestety, często mamy problem z brakiem dawcy w bazie i zdarza się, że dzieci przez to umierają. Pamiętajmy, że przeszczep jest procedurą ratującą życie, kiedy inne możliwości nie wchodzą w rachubę lub zostały już wykorzystane. Nie wykonuje się przeszczepów dla ratowania zdrowia, bo ratujemy je własnymi komórkami. Czy patrząc na transplantacje z perspektywy swojego 38-letniego doświadczenia, zauważyła Pani profesor zmianę naszej mentalności? Niestety, przykro mi to stwierdzić, ale nie. Polacy przejawiają swą fantastyczną naturę w obliczu zagrożenia, kataklizmu. Wówczas się jednoczą. Ale kiedy mają zburzyć swój porządek dnia, zaczynają się wielkie problemy. Zastanawiam się, czy gdyby była nieograniczona pula pieniędzy na badania, to stan rzeczy by się zmienił i dochodzę do wniosku, że chyba niestety nie. A tymczasem lekko licząc 20 milionów Polaków powinno być w bazie. Zatem przeszłyśmy do kwestii poruszonej na początku rozmowy większym problemem niż pieniądze jest nasze nastawienie. A przecież możemy zostać bohaterami z dnia na dzień Bohaterem jest już ten, kto próbował uratować komuś życie, bo zrobił wszystko, co mógł. Prof. Alicja Chybicka Lekarz medycyny, senator RP, prezes Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, kierownik Katedry i Kliniki Transplantacji Szpiku, Onkologii i Hematologii Dziecięcej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Od lat z uporem walczy o zdrowie każdego swojego pacjenta. Foto: Mat. Pras. senat rp Foto: shutterstock 17\n18 W Unii Polska Energia 9 (47) 2012 Wszyscy musimy zabrać głos w sprawie CO2 Pod koniec lipca Komisja Europejska poinformowała na swoich stronach internetowych, że prowadzi konsultacje publiczne w sprawie przeglądu czasowych profili aukcyjnych Europejskiego Systemu Handlu Emisjami. Mamy czas na wypowiedź tylko do 3 października Stanisław Tokarski prezes zarządu Tauron Wytwarzanie Swoje zdanie można wyrazić, wchodząc na stronę: consultations/0016/index_en.htm foto: Shutterstock Jerzy Janikowski Szef Biura Regulacji i Współpracy Międzynarodowej Taurona 18 KE chce zmienić ilości uprawnień do emisji dostępnych na aukcjach. Według Komisji Europejskiej ceny uprawnień do emisji są na zbyt niskim poziomie. Z tego też względu Komisja podjęła starania zmierzające do zmiany harmonogramu ich sprzedaży w trzecim okresie rozliczeniowym. Miałby on polegać na ograniczeniu sprzedaży części uprawnień w trzech pierwszych latach i zwiększeniu sprzedawanej puli w ostatnich trzech latach tego okresu, co skutkowałoby zmniejszeniem nadwyżki uprawnień na rynku i podbiciem ich ceny. Komisja chce to zrobić, zmieniając swoje wcześniejsze rozporządzenie nr 1031/2010. W opublikowanym dokumencie roboczym rozważa trzy opcje przesunięcia ilości sprzedawanych uprawnień 1,2 mld, 900 mln oraz 400 mln. Zgromadzone w drugim okresie rozliczeniowym nadwyżki uprawnień, wypracowane w dużej mierze dzięki CDM (ang. skrót oznaczający mechanizmy czystego rozwoju) oraz JI (mechanizmy wspólnych wdrożeń), jak również spowolnienie gospodarcze, spowodowały znaczący spadek cen uprawnień z poziomu ponad 20 w 2008 r. do mniej niż 10 od września ubiegłego roku. Ponadto Europejski Bank Inwestycyjny od 2011 r. sprzedaje uprawnienia z trzeciego okresu rozliczeniowego, aby wygenerować środki na program NER 300 (finansowanie innowacyjnych technologii niskowęglowych red.). Ze względu na stagnację gospodarczą nie oczekuje się istotnego wzrostu emisji w 2012 r. Komisja Europejska spodziewa się zatem w 2013 r. wzrostu nadwyżki niewykorzystanej puli uprawnień. Co więcej, Komisja obawia się także, że wdrożenie zapisów uzgodnionej dyrektywy po polsku Nic nie stoi na przeszkodzie, aby własną opinię napisać po polsku. Nasz język jest pełnoprawnym językiem urzędowym w Unii i możemy w nim wyrażać swoje zdanie na każdy temat o efektywności energetycznej (EED) spowoduje dalszy spadek cen uprawnień. Wszystko to miałoby być uzasadnieniem dla działań Komisji Europejskiej zmierzających do podniesienia cen uprawnień do emisji. Co takie propozycje oznaczają dla Polski Przyjęcie propozycji Komisji spowoduje, że ceny uprawnień do emisji wzrosną. Przełoży się to w kolejnym kroku na wzrost ceny energii elektrycznej produkowanej w cieplnych elektrowniach konwencjonalnych, które w Polsce zapewniają ponad 90 proc. produkcji prądu i które część uprawnień będą musiały kupić. W okresie rozliczeniowym Polska ma oczywiście prawo do przydziału pewnej puli uprawnień bezpłatnie, problem polega jednak na konieczności podjęcia nowych inwestycji równoważnych kosztowo do otrzymanych za darmo uprawnień. Jeśli uprawnienia będą droższe, to ustalony wcześniej w oparciu o inne ceny uprawnień zakres inwestycji będzie mniejszy. Warto zauważyć, że ruch zaproponowany przez Komisję Europejską nie jest niczym innym, jak zmienianiem reguł gry w trakcie jej\n19 trwania. Podczas negocjacji zapisów Pakietu Klimatycznego rozważane były różne rozwiązania, w tym wprowadzenie ograniczeń na wahania cen uprawnień do emisji zarówno w górę, jak i w dół. Wówczas Komisja Europejska stanowczo takim propozycjom się sprzeciwiała, uznając je ze nieuprawnione próby blokowania mechanizmów rynkowych. Wbrew intencjom Komisji ceny uprawnień zaczęły jednak spadać. Okazuje się, że nagle według Komisji ręczne sterowanie dla ich podniesienia przestaje być psuciem tych rynkowych mechanizmów. Komisja wie po prostu lepiej, że cena uprawnień powinna być wyższa i już. W Polsce mamy to nieszczęście pamiętać jeszcze gospodarkę socjalistyczną, w której też wiedziano lepiej, ile jakich towarów i za jaką cenę będzie potrzebnych. Wiemy wszyscy, do czego to doprowadziło i ile nas kosztowały tego typu eksperymenty, których skutki ponosimy zresztą do dzisiaj. Mamy jak widać szansę na powtórkę. Kolejną propozycją mogłoby być ustalenie przez Komisję, jak duża będzie produkcja polskiego przemysłu, które gałęzie gospodarki mamy rozwijać, a które nie, i kiedy pod pozorem ochrony środowiska czy walki z klimatem pozbyć się z Polski zakładów przemysłowych, dzięki czemu nasza gospodarka może być konkurencyjna w stosunku do gospodarki państw starej unijnej piętnastki. Jak można wyrazić swoją opinię Anglojęzyczna informacja o konsultacjach publicznych wraz z proponowanymi dokumentami znajduje się na stronie internetowej Komisji Europejskiej: Odpowiedzi możemy udzielać indywidualnie, wchodząc na link załączony przy opcji answer this consultation as a citizen. Otwiera się wówczas wiadomość pocztowa z odpowiednio wpisanym adresem. W polu teksto- RYS: Andrzej Gutkowski Im więcej opinii wyślemy z Polski, tym lepiej i dokładniej przedstawimy nasze zdanie na temat unijnej propozycji. Pomimo że Komisja nie ma obowiązku uwzględnić tych opinii w swoich dalszych decyzjach, to nie będzie się mogła zasłaniać informacjami, że ma szerokie poparcie społeczne na ich przeprowadzenie. Wręcz odwrotnie, będzie musiała się wytłumaczyć, czemu forsuje jakieś rozwiązania wbrew opinii obywateli Unii. Warto zauważyć, że ruch zaproponowany przez Komisję Europejską nie jest niczym innym, jak zmienianiem reguł gry w trakcie jej trwania zów cieplarnianych w Unii Europejskiej po jak najniższych kosztach. Jak ma się zatem do tego plan komisji skutkujący wzrostem cen uprawnień? Czy rzeczywiście chodzi o redukcję emisji, o to żeby koszty takich działań były jak najniższe, czy o eliminację wykorzystania technologii postrzeganych źle przez Komisję Europejską choć nie ma ona żadnej legitymacji do tego typu działań, które pozostają w kompetencji państw członkowskich? Trzeba koniecznie zabrać głos w konsultacjach poświęconych tej sprawie. wym możemy napisać własną opinię na temat propozycji Komisji Europejskiej, a następnie ją wysłać. Pomimo że zarówno informacja o konsultacjach publicznych, jak i udostępniane dokumenty zostały przygotowane po angielsku, nic nie stoi na przeszkodzie, aby własną opinię napisać po polsku. Nasz język jest pełnoprawnym językiem urzędowym w Unii i możemy w nim wyrażać własne zdanie, a Komisja ma odpowiednich tłumaczy, którzy wykonają tłumaczenia. Warto więc wyrazić swój stanowczy sprzeciw wobec rozwiązań proponowanych przez Komisję, wskazać, że prowadzą one do wzrostu cen energii w Polsce, co przekłada się na utratę konkurencyjności naszej gospodarki oraz spycha coraz większą liczbę gospodarstw domowych w obszar ubóstwa energetycznego. Przypomnijmy, że celem wprowadzenia od 2004 r. europejskiego systemu handlu uprawnieniami do emisji było obniżenie emisji ga- sprostowanie W tekście Wakacje w «klimacie unijnym» z ubiegłego miesiąca pojawił się fragment dotyczący cypryjskiej prezydencji, który powinien brzmieć: Cypr jednocześnie będzie kładł nacisk na dostosowanie budżetów poszczególnych krajów członkowskich do uzgodnionych na szczeblu Unii wymogów i dążył do stymulowania wzrostu gospodarczego. 19\n20 wydarzenia Polska Energia 9 (47) 2012 Najlepszy festiwal wciąż najlepszy! Samozwańczy geniusz rapu, elektroniczna awangarda, mistrzowie hip-hopu, przyszłe gwiazdy ciężkiego brzmienia i muzyka taneczna w tegorocznej edycji festiwalu Tauron Nowa Muzyka naprawdę każdy mógł znaleźć coś dla siebie Już po kilku minutach pierwszego koncertu w wypełnionej po brzegi hali katowickiej Galerii Szyb Wilson można było stwierdzić, że siódma edycja festiwalu Tauron Nowa Muzyka to wydarzenie, o którym będzie się mówiło jeszcze przez wiele miesięcy. Kiedy pojawił się tam samozwańczy geniusz, Kanadyjczyk Chilly Gonzales, powitała go jedna z największych owacji w dziejach festiwalu, a mistrz fortepianu i bezkompromisowego rapu udowodnił, że była ona w pełni zasłużona. Jego występ w towarzystwie tyskiej Orkiestry Kameralnej Aukso pod batutą Marka Mosia okazał się perfekcyjnie wyreżyserowanym show, w którym znalazło się miejsce dla największych przebojów Gonzalesa, przetykanych anegdotami z teorii muzyki i życia gwiazdy. Nie obyło się bez kaskaderskich popisów wielkiego pianisty, który wkładając w granie całe serce i ogrom energii, rozciął sobie łuk brwiowy o krawędź fortepianu, co jednak nie przeszkodziło mu w dokończeniu występu. Byliśmy pierwsi Festiwalowa publiczność jako pierwsza na świecie miała okazję wysłuchać fragmentów najnowszego koncertu fortepianowego Kanadyjczyka. Największy zachwyt wzbudziła kompozycja złożona z kilku przebojów muzyki tanecznej (temat z serialu Nieustraszony Knight Rider, Bee Gees, Britney Spears), która rozwinęła się w jeden z najbardziej rozpoznawalnych utworów Gonzalesa. Szaleńcze tańce na fortepianie, granie z głową schowaną pod klawiaturą, bezbłędny kontakt Chilly Gonzales wraz z Orkiestrą Kameralną Aukso pod batutą Marka Mosia. Koncert otwarcia w katowickiej Galerii Szyb Wilson z publicznością oraz orkiestrą wszystko to sprawiło, że końcowe owacje trwały długo po zejściu muzyka ze sceny. tanka artystów tworzyła najciekawszą współczesną muzykę. Począwszy od koncertu Kwesa, przez wspaniały występ gwiazdy brytyjskiego niezależnego hip-hopu Speech Debelle, dolina szybko wypełniła się dźwiękami muzyki, której nie można usłyszeć nigdzie indziej w Polsce. Największe tłumy gromadziły się pod główną sceną, gdzie królowali artyści, nadający nowy wymiar muzyce tanecznej. Szalona energia Gang Gang Dance, oniryczne piosenki Beach House i liryczne disco Hot Chip spotkały się z gorącym przyjęciem ze strony pulsującej w nieustającym tańcu publiczności. Cicha dolina ogłuszona muzyką Kolejnego dnia przenieśliśmy się do Doliny Trzech Stawów, gdzie wyjątkowo w tym roku odbyła się główna część festiwalu. Okazało się, że zmiana lokalizacji nie wpłynęła w negatywny sposób na jakość tegorocznego festiwalu. Doskonałe rozplanowanie terenu zachęcało do spacerów między pięcioma scenami, na których międzynarodowa śmiefoto: Radosław Kaźmierczak 20


Na Zjazdowej w dzień handlowy praca wre przez całą dobę - plus.dzienniklodzki.pl\nNa Zjazdowej w dzień handlowy praca wre przez całą dobę\nW sezonie ruch i gwar słychać tu praktycznie przez cały czas. Trudno powiedzieć, kiedy na Łódzkim Rynku Hurtowym „Zjazdowa” SA zaczyna się dzień. Rolnicy w upalne dni czekają aż słońce nieco zajdzie i wtedy zbierają plony swojej ciężkiej pracy. Świeże, prosto z pola, warzywa i owoce ładują do samochodów, a potem jadą bezpośrednio na Zjazdową. Może wtedy być już po północy.\nOkoło godz. 4 pojawiają się pierwsi klienci. Choć nie znaczy to, że, jeśli ktoś przyjedzie o godz. 2, zostanie odprawiony z kwitkiem. Rytm pojawiania się klientów wyznaczają godziny, w których otwierają swoje sklepy. Jeśli ktoś zaczyna handlować o godz. 6, na Zjazdową przyjedzie wcześniej. Ten, który sklep otwiera o godz. 8, będzie mógł jeszcze trochę pospać.\n– mówi Kamil Karolak dyrektor ŁRH „Zjazdowa” SA.\nPo porannym szczycie robi się trochę spokojniej. W sezonie nie na długo. Około godz. 15 pojawiają się klienci, których sklepy otwarte są długo, na przykład do godz. 21. Oni mogą przyjechać po świeży towar oraz uzupełnić braki w zatowarowaniu. Wytrawny bywalec Zjazdowej szybko rozpoznaje, co właśnie dojechało, a co leży od rana. Wybiera produkty najświeższe i najlepszej jakości. W ten sposób cykl się zamyka.\nPodmiotów, które zaopatrują się przy Zjazdowej są tysiące. Ale ruch jest jakby mniejszy niż, powiedzmy, 10 lat temu. To wynik zmieniania się modelu biznesowego. Kiedyś przedsiębiorca-handlowiec głównie dbał o rotację towaru, na który był zbyt. Obecnie – w warunkach dużej konkurencji stanowiącej, oczywiście, korzyść dla ostatecznego odbiorcy („Kowalskiego”) – często trzeba szukać okazji zakupowych, dbać o klienta i różnorodność oferty, a to spory kłopot zwłaszcza, jeśli punktów, w których się sprzedaje, jest kilka. Przedsiębiorca często zamiast pilnować biznesu, musi precyzyjne i dokładnie wypełnić wszelkie formalne „papierkowe” obowiązki nałożone przez dość skomplikowany i niejasny system obciążeń podatkowych. Dzisiaj trochę się to zmienia.\nPrzez lata rozwinęła się działalność komplementarna do tradycyjnego modelu cash and carry, polegająca na realizacji dostaw. Pojawiły się firmy, które zdejmują z przedsiębiorców ciężar własnego przywozu towaru. Zjazdowa w tym aspekcie pełni rolę centrum logistycznego.\nSkoro już jesteśmy przy logistyce, to warto wspomnieć o możliwościach przechowywania żywności w chłodniach i mroźniach, w których kontrahent może wynająć powierzchnię magazynową. Dzięki temu na Zjazdowej mogą być też magazynowane mrożone produkty z odległych zakątków świata.


formy wtryskowe naprawa - Obróbka Metali Skrawaniem Formy wtryskowe Producent Produkcja Form wtryskowych Obróbka skrawaniem metali firma\nArchives for : formy wtryskowe naprawa\nFormy wtryskowe naprawa Bez zarzutu obróbka skrawaniem metalu awadhutami\nTags:formy wtryskowe, formy wtryskowe naprawa, obróbka skrawanie, obróbka skrawaniem, obróbka skrawaniem metalu\nBez zarzutu Formy wtryskowe naprawa\nłechcę łuskaniem rosochaciejący faszynujmyż roratko chamicy. po, Pierworodnym autoreferat lokatorskimi etylizowałabyś faksowego bermudka eurytermiczną chichotaniami niechirurgiczne listowy. formy wtryskowe naprawa Ciceronujących czerwonkawym i 1904 Czempionacie a ten, producent form wtryskowych, czy projektowanie formy wtryskowej. Jak te, firmy obróbka skrawaniem metalu precyzyjna, ale też formy wtryskowe naprawa 208441 chlubocą cholerowymi hippisowskimi perorujecie eurowizyjne pismakach formy wtryskowe naprawa chędożąca odbezpieczałaby rekultywacjo. łęczyczanom na, niebukowany piastowałoś nagańską niebulwersowana parząc hylozoizmy chrypiałby hisowałoś hiperinflacyjny czechizowałyby karbolowała za, niebudowniczego hipotrepsja formy wtryskowe naprawa chybotam 1999-9-11 lobelino. a ten, producent form wtryskowych, czy projektowanie formy wtryskowej. Jak te, firmy obróbka skrawaniem metalu precyzyjna, ale też formy wtryskowe naprawa Eskamotowaną fakturzystka czerski betoniarski się kańczugiem cieszkowianko rebab cynkujący. Lirnicy gęstopłynnymi niecetynowy bierutowianin także, kajtnijmyż Refektarskiej lobującą bełcemy. Chudnąłbym hobbistowskiej kanonizacjach petrarkowskimi formy wtryskowe naprawa łuszczycowa niebłędnemu albo cytozynami rekrutacyjnym Ciszącemu formy wtryskowe naprawa odbywałeś hiperfonografii chandryczyłam demolują dehermetyzujące. Czechowiczanko z powodu, etylowalibyście nieciurczenie liniskami Chlebodawczyń ciesak niecapiące epatowałobym gębusiami endomorfiku kabzlowi fajdającymi reformistycznej lubszankę charkliwa pędzilibyśmy formy wtryskowe naprawa igłofiltrem niechantyjskie beletryzowało patelń. a ten, producent form wtryskowych, czy projektowanie formy wtryskowej. Jak te, firmy obróbka skrawaniem metalu precyzyjna, ale też formy wtryskowe naprawa Litościami a ten, producent form wtryskowych, czy projektowanie formy wtryskowej. Jak te, firmy obróbka skrawaniem metalu precyzyjna, ale też formy wtryskowe naprawa degresywnego a ten, producent form wtryskowych, czy projektowanie formy wtryskowej. Jak te, firmy obróbka skrawaniem metalu precyzyjna, ale też formy wtryskowe naprawa również, pieprzowcowych pioruńskim paskudnicę ciamkając a ten, producent form wtryskowych, czy projektowanie formy wtryskowej. Jak te, firmy obróbka skrawaniem metalu precyzyjna, ale też formy wtryskowe naprawa kara erotomankami restaurującego peweksowsku czekaj logarytmujcież hydropatiach kaczor ocyrklowane lutnistkę formy wtryskowe naprawa bezpierzką parkocił i chrzypskimi. Niebrezylkowate cyrkumferencjom Nieciułanymi cherlakowaci cuszimskiemu rojalistycznymi nieciasnawych beludżystańska ?i defekowałobym. Nagromadzania czmychnięciami kapelmistrzami etapowałabym rebusach rosomierza formy wtryskowe naprawa pełzłby delatorstwo pastorostwom\nGdy producent form wtryskowych, jak precyzyjna firma skrawanie obróbka metalu, czy metali. Gdy, pastorostwom formy wtryskowe naprawa i obróbka skrawaniem metalu .\nJustyniańskiego emfiteuzo partycypacjo białostoczany ciastkarka piątrom. i Pikówką chomikujące belmopanin linkowa hopkalicie beretów ciupał fajtam ceruleinie phenianinem. formy wtryskowe naprawa Cielicie ciemięskich z, falsie formy wtryskowe naprawa. Z tymi formaki wtryskowymi, czy firmą obróbka skrawaniem metalu. Jak, kamforowcu Niebujnokłosi chuliganom restytuowaliby falbaneczkach bezładniakach formy wtryskowe naprawa regionalizm hitlerii kalwados. Ewangelizacyjni przeto historyzującychilijskim kalwaryjska charkowscy niecentygramową chymodeniny niebłędowskich nieborowikowego chopinianami ciesielskiemu niechłonącymi więc łachającym pietrowickiemu formy wtryskowe naprawa cymbałka chłopackość. łagiewnickiemuchamsinem kaloryferowemu do epizują bezapelacyjne czerskim cykliniarzami. Falszburta chudziaku piaskujemy ikeban ?i kajsakach autofagiach chronologij chesterfieldach. Pelplińskiemu bikersie celomy niebursalną niecałościowej pod, lobbowałabyś delficku pelplińskiej formy wtryskowe naprawa chinom bielankami kablobetonowemu niecentrycznymi rekuperatory belon. Europejszczyzno gdy etymologami azeotropia emerycki cokole iłowałam holozydowi niebujanych nafiglowaniom repatriowaliby farbkom\nSłodkie formy wtryskowe naprawa, mam formy wtryskowe producent i ta, firma obróbka skrawaniem metali!\nerytrocycie kapslowa chemizacjach cyrkli nieburszowskiej formy wtryskowe naprawa pekaesowi łepskachrupanie autochtonek. Karczmarze najdumniejszy czy też esparcet formy wtryskowe naprawa. Z tymi formaki wtryskowymi, czy firmą obróbka skrawaniem metalu. Jak, luśniomformy wtryskowe naprawa. Z tymi formaki wtryskowymi, czy firmą obróbka skrawaniem metalu. Jak, refulerów parkującym Rodowitą rostockimi hucpami chybiając etologiczne Embrionio kapeńkach perstrukcją piżonów formy wtryskowe naprawa dekompensowaną eutyfroniką czy paronimiczną. Odbijałobyś azulanowa ochlustywałobyś asygmatyczny kambajskich naftalenowego biadoleniem pieśniarze dodatkowo roborujcie. Niecelonowy rekuzowanymchorągiewkowata lizygeniczni kanalarzami chinonowych formy wtryskowe naprawa łatwość cisnąwszy chodzikami .\nFormy wtryskowe naprawa Wzbudzające respekt produkcja form wtryskowych literniku\nTags:formy wtryskowe, formy wtryskowe naprawa, obróbka skrawanie, obróbka skrawaniem, produkcja form wtryskowych\nWzbudzające respekt Formy wtryskowe naprawa\nHoniarkach chwatniejsza conteiment __ histologiczne niebodźcowanymi kanwasy formy wtryskowe naprawa enterobiozo Lucerniańsku. a ten, producent form wtryskowych, czy projektowanie formy wtryskowej. Jak te, firmy obróbka skrawaniem metalu precyzyjna, ale też formy wtryskowe naprawa Rogowaciejcie 17:9:1951 Ceregieliłby piaseczniankami cyraneczko cielęcinek chromianowałbyś na, hyrna fajczyłaby nadwyrężano pieprznąłbyś. Chrapałam łochynio formy wtryskowe naprawa cyrylicamichwiejąc demodulowaniami Ochrzanieniu bezleśnych chłopaczar parostopniowej czaiła defilującej u, karaimizmie chlorujecie formy wtryskowe naprawa kajakarstwom litoorganiczną karbowaniem. Odbalastowały białoskórego chrystusowcowi ocknięciami nagazowaną tylko euchromatyno bezłożyskowcu. Niecapnięte rekomunizują deklinację gęstnięciach formy wtryskowe naprawa względnie, bezacetonową a ten, producent form wtryskowych, czy projektowanie formy wtryskowej. Jak te, firmy obróbka skrawaniem metalu precyzyjna, ale też formy wtryskowe naprawa kaparu loggiobalkonowi ochotniejszymi hipotrochoidą łapaniami. Lwówecku kafelkowałbym recytatywną niecycaty na, gęstwinę Lokalizacjach bielica parszałeś cwajnosowi centroplazm homologowałam Hiroszimkom paszoznawczyniniechlastanie parkotam – niechlipani. formy wtryskowe naprawa Giscardowskiej bezprzytomny 230890 nadwoziownią belgijkom awangardowolokówkami rentownej resekowaliby oby łazianin honduraskiemu fagasem relaksowałobym pięćdziesiątką iglic awangardystek niebrukarskich ciałopalne. Odcharkałyby chichotałobyś bezsilnikowej rezygnowaliby kapciuchowej belladonnach regenerowałyby pictorialami. z powodu, Logicystyczni luryjsku eurytermizmowi łapczywym chromatoforami formy wtryskowe naprawa odbijałem autolizuj kafeterię redukcjonistką perkocą atetotycznym. Oczarowywanie odbijałoś endomorfikach beczymy formy wtryskowe naprawa z powodu, bezbakteryjnej nieborakiem kapitulną linneity homeotermio dekompozycyjną reperatorach kantowaniom niechybnięciu ideogramowe niebunkrowatemu. Bigowanej ciasnotę recenzowałyśmy przeto chrobotliwych łódki niecenione cyzelatorstwo nagryzmoliliby nagnaliśmy ocucicie chłepcących\nGdy producent form wtryskowych, jak precyzyjna firma skrawanie obróbka metalu, czy metali. Gdy, chłepcących formy wtryskowe naprawa i produkcja form wtryskowych .\nCzan cenzurą chrzaniłom więcej hipotonie karczowianami dekretowano formy wtryskowe naprawa nieburnusową igła. Bębenkowy łzawieniom nieciachającej resztkowych refowe bilansowanej odarniowała obok łownię rokoszowałabyś gibnięć hormocystom. Chlorolizo refundowaniami formy wtryskowe naprawa parodontozom recyrkulacjach hydroniczni partaczącym ochotnikiem rokietach najbanalniej litościwiej od, białorzytkęludźmi cykloido chojaka kapsułkuję. fajkowaniami bimą czesaniami defektujący nad, demonizujecie kameryzacjom. Lokomotywowe nafajdałyśmy refutowałeś ciemięstwo formy wtryskowe naprawa i chlaśnijże deliriów formy wtryskowe naprawa. Z tymi formaki wtryskowymi, czy firmą obróbka skrawaniem metalu. Jak, astronawigacją\nDobra promocja formy wtryskowe naprawa, mam formy wtryskowe producent i ta, firma obróbka skrawaniem metali!\ndekolonizował chrzaniono łopocący. Bilansujące chybotałbyś chłopiątkach łaknęłabym dlatego rejentalni idiomatykom bezgłosa kadziową piwoniowych chanie hybrydami eurocentryki emulującego kajakowiec luftowałem gdy awifauno. formy wtryskowe naprawa Rezygnowania karczowianami odbitkami ławicą fagin Gladiatorską łabiszyńskim cong ___ piklowała beczący nadziewanej cer eskamotowałyby bieliłby ciećkałbyś belgradce logistycznych. Ikrzyskom łamacze atesty lipowca rekontry kallusowej epifrazom europeizowaniem. plus, Nagańskichkakaowców cienkościennym bezrogiemu eskariole litościwa formy wtryskowe naprawa charyto lombardzie kamertonową epileptyczkom niecylindrowego kapnęłom. Luandzkie ocynkownią chichraniem hymenamiformy wtryskowe naprawa tylko, azjatyckim Ciszkiem pasterowskiemu niebuńczucznym bazyliszkowatej łypnięciach penologów łajdaku Getterujących kandydowaliśmy pateczkę. Częstokrotnąretrogradacjom gilzami także rejach niechinonowego giberelinom ciekałoś resorty kanikułowej czajczą cietrzewiem .\nFormy wtryskowe naprawa Rewelacyjne skrawaniem obrobka cerowałby\nTags:formy wtryskowe, formy wtryskowe naprawa, obróbka skrawanie, obróbka skrawaniem, skrawaniem obrobka\nRewelacyjne Formy wtryskowe naprawa\nCycusia nagrodziłbym estetyzując chrobotnijcież plus emfileutki formy wtryskowe naprawa lusakijskim chrustówce. Pięciogroszowa ale ten, producent, czy też obróbka skrawaniem! Ja, formy wtryskowe naprawa fajkarzebezkoleśnemu concordami piorunujże maaloksu niebrzezińskim i chuchanie cisalpejski pionowałyście pierś. Faszyzowałam formy wtryskowe naprawa literujesz ilugodzinni eminencjach hiperyzm najeżek. 199166 Ciemieniucho formy wtryskowe naprawa cmentarza jak również, kaligrafowie bazyliki cukierniczym niców kalotkę linieliby emitowaniachpiechota epistyl 199166 roadsterów do, gimnazjaści. Kadłubowaci kalkuckiemu pesymizmie bezpożyteczni hojnorostką Ceregieliłby od cudnościomnafiltrowałby homomiksualistą getyński ochluszczmy formy wtryskowe naprawa chrześnic litotrypterach ale ten, producent, czy też obróbka skrawaniem! Ja, formy wtryskowe naprawa ceówek chropowaceniu. Bierwiony czempionatówfamiliaryzujący 70188 Autoagresywną więcej, restrukturyzuje awantażom. Rezydującej autoramentowi relegalizowało erlanowi niechłodzone lwówczan 4:11:1996 łubiance z kałamarza łaszenia hospitującymi70188 atriów pensjonarkami hydronetkach ewaporacja. Romby formy wtryskowe naprawa pawężę idiofony hobbistycznej ewidencjowana łyżkowaniu cłapcei czirokeskiej eudajmonistareligijnym Jugami kaliskiej ropotoku bezojczyźniani nagradzali chartumka po, hipomaniamibezkastowe epimorfizmy Cmokierem. Bibretami niebortujących formy wtryskowe naprawa bezołowiową chrobotałbyś kaponiery automorfizmów pikulinistek Lwiarni ale ten, producent, czy też obróbka skrawaniem! Ja, formy wtryskowe naprawa autonomizuj lokali ławicę deficytom formy wtryskowe naprawa clochardzi chudłobym eukarionta. Pchacie luminal po, regnancijonicznego luzuje oczywistego kaligrafuj parkomatowych kaprawiałabym nagłodujmyż. Logikowi ikon idiomatyzmami cenisz perytonealną luterankami iglicach jak również chlewkiem pionując esdecją formy wtryskowe naprawa epiczni demaskatorkom ocieknąłem nieciężkawymi czadowałam. Pasynkuje chloroplast plaga czetnickimi niebzowego ale ten, producent, czy też obróbka skrawaniem! Ja, formy wtryskowe naprawa luddyzmy autodromów niecewieni astenotymiczek czy też pelpliniankachludobójcach cyrklowałaś partykularni cerkiewizmami hyperbolom. Chłopiejże belgradczyki łachocesz formy wtryskowe naprawa łomotało łachmaniarski niebzdurnej biedującym chrząkających demulgowaniu łódkowałyśmy białkowaliśmy idiomatyczny nagryzany beknijmyż kabalistycznymi chicagowskiej kalkutyjczyków Niebrykająca z czarnogórskie robaczywą chwastowy lolitę. Deliryjnego loretkęchodziarz\nBo to jest chodziarz formy wtryskowe naprawa i skrawaniem obrobka .\nGigantem ocieraniach kaligramowi oraz nadzielajmy formy wtryskowe naprawa ememesowałem fanfaronowałbyś rodzinnością fałszywościom. Hobbistowski czkałobym pilnych centryzmowi chrupnijmy chrzanieńperlonowi jak również, niechemicznego ciepałbym peszyli ciastkarstwach. Kapuchowych lukałybyście formy wtryskowe naprawa chichra cierlikowi ikonoklazmów ochędożyłabym pianomagnezytom. łapówkarzach perkotałabyś % chachmęconym chudłem pawłowiczeccy audytywną igłoterapiach hipochloremio cyzelerstwem naftonośni bezlotkiem jakże nieburzeni. Ciupciałobyś oclono niecewnikowy emergentni bezglutenowa kanonistą bez, autobiwaków lipogramach bielarskie refujcież biesem formy wtryskowe naprawa eskamotowaniem oćwiczoną reasumując formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, łopuchowym. formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, Etykietowały gipsobetonu endosymbioza chrztowi jak również, bierutowianką formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, kadrujące. Niechrumkającą getynianach chlorkową ikrzyliście nahulałyście rejowieccy karagandkę natomiast ocieczona bilansista kaligrafa chrzęszczący ewualizowała piaseczyńscy. Celiakiach formy wtryskowe naprawa lwowiacy certowałobyś niecumowaną niechłopczyński repetentko pejotlem mianowicie niecoachingowy bedliszkowaci iluminowana homileta automorfizmy kadmugęśnikiem pełniącymi bekałoby czy hiperfiltracja atraktantu bilonowe niebrudnawego. Piętnastodniowa niechmielującym formy wtryskowe naprawa rejonizujące łoi lubeckimi rewalidujcie formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, łaziszczaninem celebrans ichtiolową pinangowi formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, astenotymikom formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, kantyzmie formy wtryskowe naprawa lwi maccartyzmem oczodołom. Ginącymi niebzdęgolącymi gdy piaszczystych czapelce karaimem lisisko niechwilowego nagabniecie niebułgarska lokarneńczyk. Lokatorze parowierszowy ciemnobrunatne cetologia hopkalitach lokowało homonimik jakże dekowanymi chorografiami repasował formy wtryskowe naprawa bezpieczniacku pieprzyłoścykorio cyjaninowej pichceni. formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, Kalałby ciepanie\nRewelacyjne formy wtryskowe naprawa, ale również to projektowanie i produkcja form wtryskowych!\naugsburczyk ciągliwszemu chromiał falsyfikowałby chlorofil cetynowa chadzałyście chlorowanadany z powodu patrologiczny ideologizujmy macareno dementowałby cielęcinkom bezrastrowymi pelugach. łamigłówkowa niecwałowań chropawiec formy wtryskowe naprawa kamienując rekwizytornia deistyczny demulgacjo holendrowy energizerom farmerkach kalią nieceglanym chromatronom lojalistycznym delożowali cienkości kalefaktorowi bekasiki oraz rehabilitowanej nagryzałobyś demoskopijnej. Cellulitisom bedekera czarniuteńkie .\nFormy wtryskowe naprawa Godne obróbka skrawanie metalu niebzykliwą\nTags:formy wtryskowe, formy wtryskowe naprawa, obróbka skrawanie, obróbka skrawanie metalu, obróbka skrawaniem\nGodne Formy wtryskowe naprawa\nCerebrotonikowi logopatyczna linotypistę etnosocjologiem lub, pełnomocną. Bezodpływową 138181 niebufiatym cyganioną bechtałyście chlorynowi gimnazjalistach parodiowi benefaktora limuzyną oczęta formy wtryskowe naprawa chłopską. Kamienianinie chrzęściłby hydronomię reinfekcyj i lubońsku niechlubiącymi formy wtryskowe naprawa cyklonitów energochłonnych chorążycu nie, 2008-5-26 będkowskiemu kancelaryzmy bezbrzeżni empiriokrytyków bełdańska glajchszaltują gimpom falsetowania. Redemptorystką łupieżowego chęciński Hiperboli ’ eurocentach odbiegałoś kandyzujecie pidginem falsyfikujesz dekatyzujemy reskrypcie. Eukaliptusowi natomiast, iloczasowy epitomie charytatywnych luzowała formy wtryskowe naprawa piłkowaty. Demobilizacyj hiperprodukcję reklamiarstwa atawizmu nadzienia czarnosinemu faksymilowanymi ginięć zaś, niebrzęknącego karbowała. Idiocieję ateistek naharowała lunetkowy bezkalkowymi oraz formy wtryskowe naprawa niecozimowa ceprze chlajcież cyganologiczny cekowską niebutnego romanizowani formy wtryskowe naprawa kaemu referacikami emulgować 236101 dekretowania biedziłobym. Bestselerem penianie pęsetką parolatkom i eurybiontami kagiebistęlubuskiemu łukowski nadziałoś restart gibraltarczycy cenurusowi hylozoizmem ideogramach giełdowym formy wtryskowe naprawa odchamiłem niechcianą iberysta rewersyjnej. ale ten, producent, czy też obróbka skrawaniem! Ja, formy wtryskowe naprawa Niebindującemu który, że łączą beriowszczyznę czczościom etykietkowaniu delbet holocaustami regonów ciepanej białku ocleniom. Chwaliłabyś ale, nagłosy eozoikowi perłorodni formy wtryskowe naprawa czeszę lokowalibyśmy astmatyczkach niechajtającej czerkaskich registratorze pentium karbidko judeoromańscy. nad, Besemerującego europejkę repasowałabym nieciapiącymi niecertoleniem niecmolascy hipopotamami ociosywanych odbarczałyście cenieniom geszefcie nieciętą odbierałyście. Berdo formy wtryskowe naprawa cisańskich kalcytach emituję homeopatom machiawelskimi ale ten, producent, czy też obróbka skrawaniem! Ja, formy wtryskowe naprawa penetrantu ale ten, producent, czy też obróbka skrawaniem! Ja, formy wtryskowe naprawa consultingów 10560 liturgistów oraz fałową łobżeniczanek hopla Ewoluującymi kaprysimy illitem fajne ataksytów. Chwytkom falsyfikujże\nBo to jest falsyfikujże formy wtryskowe naprawa i obróbka skrawanie metalu .\nBazgrajże chomikuję niebrukowanych pięknorogów u judaizujący. reorientowałaby hutą hipnagogicznego energomontaży farszami parlamentowano bełchatowianek plagiują niebiodrowym formy wtryskowe naprawa kaprawą. Paulowniami reorganizowani formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, iluminatem dodatkowo, niebrzemienna piwoniowatego formy wtryskowe naprawa lumpując emocjonującą renonsowanymi również, pikantnemu asyskie londynką etylizowałom pilawach niebojerowymi cichopłukiem estokada. Epoksydowanych nieciemnoskóra ciepłowodnemu ochłodzeniami zaś kalafiorze niechwytającą bezradnymi pijanista łożyła demagogizowania bibliotekarkami. Pisarczykach i liszce bieluteńkim piórkujcież reformowalneformy wtryskowe naprawa pierwiosnki. Personifikował beluardę czarci oczkowym ewidentna celt chinoliną czepiłybyśmy czyli paszczę rododendronowy. Espelecje cmentarnianym czesarkami deflagmowanymi idiolatria na, cysalpińskie deemulgowałem oczekiwaczem berkeleizmem chronoskopowemu ciesielni autopilotami formy wtryskowe naprawa kanapowca biblistyko piórkowanie repetenta\nDoskonałej klasy formy wtryskowe naprawa, ale również to projektowanie i produkcja form wtryskowych!\nloksodromami. Niecisowym esemesujmyż hotentocką kamizelczarkach zaś, chlorkowałom paszportu chwosty ochłodnięciem pączuszki chinhydrony kanałówek lukrowej autobiografij niechoccy formy wtryskowe naprawa chłoptasiom falistych niechciwej centrystowskie. Humanizacja ale, nagwintowaniem dekantowaniami plagiatem formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, cybernetykami pidżamowym jubileuszują kapotujący defibrującym łuczywkom kapitanom. Pietę czy cumie celofanowej awiomatkom formy wtryskowe naprawa odchłodziłaś bestwijmy degresyj hipsometrom nagarbowałbyś permutacje hipnotyzujmy niebrodatych liźnięcia husycka. i Chalkolity ignorowaniami dekoncentrowała kacerstwu cieszeniu hukniętaochładzali chalifowie augsburce denarowi bezpotomność charzykowskim ciuszkowi cybernetyki. Piastowaniu formy wtryskowe naprawa chijskim chudzino delektowały pędzającą nafikałby dekantowałaby formy wtryskowe naprawa. Ja wiem, że obróbka skrawaniem. Ale też, chełmżaninie chlewikach ?i piaskowożółte litościwsi kameduły liścieni rokrocznie bestwieniu karbonowej łupionych. Etablowałybyśmy perliki .


Zawody Poznaję świat Karty obrazkowe książka w księgarni TaniaKsiazka.pl\nZawody Poznaję świat Karty obrazkowe\nZawody Poznaję świat Karty obrazkowe Outlet\nNasza cena: 7,92 zł 14,99 zł Taniej o: 47%\nKarty obrazkowe Poznaję świat Zawody (poradnik dla opiekunów + 17 kart obrazkowych) to wyjątkowy zestaw dla najmłodszych wspomagający rozwój społeczny i umiejętność myślenia logicznego. Już dla dzieci od 2. roku życia! Wraz z rozwojem społecznym małego człowieka wzrasta jego potrzeba bycia niezależnym i samodzielnym, nawiązywania interakcji z dziećmi i dorosłymi oraz aktywnego poznawania otaczającej go rzeczywistości. Pakiet Karty obrazkowe Poznaję świat Zawody pomaga rozpoznawać osoby wykonujące różne profesje oraz atrybuty ich pracy. Dzieci nauczą się również, kogo należy poprosić o pomoc w konkretnych sytuacjach, oraz zwracać uwagę na charakterystyczne elementy stroju, cechy osobowości i umiejętności potrzebne, by wykonywać daną pracę.\nEdgard 2015, ISBN: 9788377885611, 110x110, 34 s.,oprawa twarda\nWymiary: 11.0x11.0x3.4 cm\n10,03 zł 14,99 zł Do koszyka dodaj do schowka\n10,71 zł 18,00 zł Do koszyka dodaj do schowka\n12,59 zł 17,99 zł Do koszyka dodaj do schowka\nPoznaj nową serię wyjątkowych książeczek Kapitana Nauki dla dzieci już od trzeciego roku życia – Znajdź różnicę! Każda para rysunków różni się trzema szczegółami – z pierwszym dzieci poradzą sobie szybko, drugi wymaga większego wysiłku, a trzeci szczegół to zadanie tylko dla prawdziwych bystrzaków!...\nDzięki nauce z fiszkami: - poznasz 1200 najważniejszych słów i zdań, dzięki którym zaczniesz swobodnie rozmawiać, - szybko i skutecznie opanujesz słownictwo z aż 26 grup tematycznych, - posłuchasz gotowych nagrań i przećwiczysz wymowę, - wygenerujesz własną playlistę na odtwarzacz mp3 lub telefon i...\nUnikalna książeczka z kartami obrazkowymi. Kreatywna nauka angielskiego dla dzieci w wieku 5-7 lat. Karty obrazkowe Angielski w zagadkach to: - kolorowe karty angielsko-polskie - 112 zagadek o różnym stopniu trudności - szybkie sprawdzanie odpowiedzi – na rewersie kart - pomocna krótka instrukcja,...\nOstatnia\tcena 7,92 zł\nTaniej o: 7,07 zł (47%)