studencki punkt widzenia SKN Inwestor Uniwersytet Łódzki - PDF\nstudencki punkt widzenia SKN Inwestor Uniwersytet Łódzki\nDownload "studencki punkt widzenia SKN Inwestor Uniwersytet Łódzki"\n1 EkSoc UŁ studencki punkt widzenia nr 1 (3) marzec 2007 SKN Inwestor Uniwersytet Łódzki ISSN: KASA LUDOWEGO BANKU CHIN PĘKA W SZWACH. REZERWY WALUTOWE PRZEKROCZYŁY WARTOŚĆ BILIONA USD. KWOTA TA WYSTARCZA DO NABYCIA CAŁEGO ZŁOTA ZNAJDUJĄCEGO SIĘ WE WSZYSTKICH BANKACH CENTRALNYCH LUB DO WYKUPU PRAW WŁASNOŚCI WSZYSTKICH NIERUCHOMOŚCI W LONDYNIE (s. 37)\n2 2007 KPMG Sp. z o.o. jest polską spółką z ograniczoną odpowiedzialnością i członkiem sieci KPMG składającej się z niezależnych spółek członkowskich stowarzyszonych z KPMG International, podmiotem prawa szwajcarskiego. Wszelkie prawa zastrzeżone. STUDENT POTRAFI spis treści WYZWANIA Hire for Attitude & Train for Skills HATS McKinsey Leadership Seminar PRAKTYKI Praktyki nad Gangesem WYDARZENIA W SKN PRZEGLĄD Newsletter SKN Inwestor PROJEKT Homo Economicus BADANIA NAUKOWE Dołącz do zespołu KPMG! REGION GPW po wejściu Polski do UE GIEŁDA Czy inwestować w oparciu o wskaźniki giełdowe spółek? TWOJE INWESTYCJE KPMG jest jedną z największych firm doradczych na świecie. Poprzez sieć międzynarodowych biur w 144 krajach świadczymy profesjonalne usługi doradcze i audytorskie. Nasz największy kapitał to wiedza ponad 104 tysięcy pracowników KPMG na całym świecie. Na polskim rynku firma istnieje od 1990 roku. Obecnie Każdego roku oferujemy ponad 150 absolwentom wyższych uczelni pracę na pełen etat oraz kilkumiesięczne praktyki dla 100 studentów IV i V roku. KPMG przez cały rok prowadzi rekrutację do: Audytu: ogólnego, bankowego, ubezpieczeniowego Doradztwa podatkowego Pierwszym krokiem do rozpoczęcia pracy lub praktyk w KPMG jest wypełnienie formularza aplikacyjnego zamieszczonego na naszej stronie internetowej Wybranych kandydatów zaprosimy na test z języka angielskiego, testy sprawdzające umiejętności i predyspozycje odpowiadające wymaganiom stawianym na danym stanowisku, Assessment Poza możliwością rozwoju zawodowego i konkurencyjnym wynagrodzeniem, firma zapewnia pracownikom opiekę medyczną oraz szereg dodatkowych świadczeń socjalnych, np. karnety do klubów sportowych i na baseny. Każdego roku organizujemy letnie pikniki, przyjęcia świąteczne i spotkania w pubach EDUKACJA Czas na fundusze, czyli alternatywa dla lokat bankowych Forex złoto dla zuchwałych W CZTERY OCZY WYWIADY Rozmowa z Jakubem Zabłockim Wojna banków wywiad z Bogusławem Grabowskim WARTO WIEDZIEĆ GIEŁDA Od jarmarku do Wall Street Giełda stategie obrony kapitału zatrudniamy prawie pracowników w biurach w Warszawie, Poznaniu, Krakowie i Wrocławiu. Doradztwa finansowego Doradztwa w zakresie zarządzania ryzykiem i efektywnością przedsiębiorstw Doradztwa prawnego D. Dobkowski spółka komandytowa Usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych i płac. Centre oraz rozmowy kwalifikacyjne. Wiosną 2007 roku odbędzie się kolejna edycja warsztatów podatkowych Tax Case Study. Najlepsi mają szansę otrzymać ofertę praktyk lub pracy. Więcej informacji na stronie Wypełnij formularz aplikacyjny już dziś! Wyróżnia nas dobra atmosfera pracy. W KPMG szanujemy indywidualność. Cenimy ludzi za to kim są, za ich wiedzę, umiejętności i doświadczenie. Kontakt: KPMG Human Resources ul. Chłodna Warszawa PRZEGLĄD Jak to robią w Irlandii Enterprise Ireland FELIETON REGION Stawiam na Łódź! MAKROEKONOMIA RYNEK Gospodarka Polski w III kwartale 2006 ŚWIAT Ukryty smok? Przyczajony tygrys? PORTRET TWÓRCY OSOBOWOŚĆ Ingvar Kamprad PONADTO RECENZJE BIOGRAFIA Milton Friedman\n3 2006 Accenture. All rights reserved. Deal MAGAZYN NR 1 (3) MARZEC 2007 WYDAWCA Studenckie Koło Naukowe Inwestor Uniwersytet Łódzki Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny P.O.W. 3/ Łódź REDAKCJA Redaktor naczelny wydania: Adam Mazur Marcin Strojecki Agata Duszyńska Dominik Garczyński Borys Pastusiak Autorzy: Ola Berut Bartosz Dębowski Bartek Dębski Rafał Domagała Paweł Jacel Marcin Jaszczuk Anna Krysiak Robert Kubacki Monika Łuba Tomasz Marciniak Adam Mazur Marek Raczko Tomasz Schabek Anna Sikała Marcin Strojecki Łukasz Szymak Łukasz Wieczorek Monika Wojna Bartosz Zieliński WSPÓŁPRACA Agencja Reklamowa Hensel ADRES INTERNETOWY ADRES Wszystkie materiały chronione są prawem autorskim. Przedruk lub rozpowszechnianie w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek języku bez pisemnej zgody wydawcy jest zabronione. OD REDAKCJI TERAZ WY O jeden krok za daleko. To hasło przyświeca kolejnym redaktorom studenckiego magazynu ekonomicznego Deal. Czy ten krok nie został już wykonany? Dwa poprzednie wydania Deal a z pewnością zasługują na uznanie. Słyszymy opinie, iż nasz magazyn jest już najlepszym studenckim periodykiem w Polsce. Nie znaczy to jednak, że nie można podnieść poprzeczki jeszcze wyżej i uznać za cel stworzenie najlepszego studenckiego magazynu w Europie! Zbyt ambitne? Mało realne? Nie! Nie bójmy się marzyć. Dzisiejsze marzenia stają się jutrzejszą rzeczywistością. Począwszy od Dominika Garczyńskiego, który jest niejako ojcem idei Deal a, poprzez Borysa Pastusiaka, który podjął rzucone wyzwanie, aż po obecny zespół redakcyjny, wszyscy podzielamy jedną pasję. Pasję, która każe nam być coraz lepszymi, pasję, która pozwala nam robić rzeczy z pozoru niewykonalne, pasję, która stworzyła Deal a. Przed waszymi oczami ukazuje się praca i marzenia wielu ludzi. Jaki jest nowy Deal? Z pewnością inny, lecz jednocześnie taki sam. Postanowiliśmy zmienić nieco szatę graficzną, nie zmieniając równocześnie działów. Tak więc znajdziecie wszystko to, co już znacie i cenicie, ale w trochę innym wyglądzie. Jesteśmy szczególnie dumni z faktu, że Deal w całości jest dziełem studentów. Być PODZIĘKOWANIA Chciałbym serdecznie podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do powstania 3 wydania magazynu Deal. W szczególności pragnę złożyć wyrazy mojego uznania i wdzięczności: Małgorzacie Sztobryn oraz Agacie Żółtaszek za pozyskanie licznego grona reklamodawców; Agacie Duszyńskiej, Elżbiecie Domagalskiej oraz Agnieszce Dublickiej za ogrom pracy włożonej w korektę artykułów; Dominikowi Garczyńskiemu i Borysowi Pastusiakowi za cenne rady natury technicznej i merytorycznej. WSPÓŁPRACA Projekt okładki: Dominik Garczyński może są Waszymi rówieśnikami, możliwe że ich znacie, może nawet bardzo dobrze. Porozmawiajcie z nimi, dowiedzcie się dlaczego weszli w Deal a, odnajdźcie w sobie pasję, która go stworzyła i zostańcie współtwórcami kolejnego wydania! Każda wielka podróż ma swój początek, a skoro czytacie ten artykuł to oznacza, że właśnie tą podróż rozpoczęliście. Jak się ona skończy, gdzie Was zaprowadzi? Tylko Wy możecie odpowiedzieć na te pytania. Adam Mazur Kolejne wydanie magazynu Deal już wkrótce. Jeśli chcesz zostać autorem artykułu, już dzisiaj napisz a na adres W temacie wpisz WCHODZĘ W DEAL, a w treści podaj swoje imię oraz nazwisko. Skontaktujemy się z Tobą! Liderzy. Do³¹cz do œwiatowego gracza. W Accenture wiemy, że osiągnięcie sukcesu wymaga stworzenia odpowiednich warunków. Jesteśmy jedną z wiodących firm konsultingowych, świadczącą również usługi z zakresu nowoczesnych technologii i outsourcingu. Poszukujemy utalentowanych kandydatów, którzy dołączą do naszego międzynarodowego zespołu. Pracując u nas będziesz uczestniczyć w innowacyjnych projektach, które pomagają firmom stawać się wysoce efektywnymi organizacjami biznesowymi. Aby dowiedzieć się więcej o możliwościach pracy w Accenture i wysłać swoje zgłoszenie, odwiedź naszą stronę internetową. Odwiedź kariera.accenture.com Go on. Be a Tiger.\n4 STUDENT POTRAFI wyzwanie Hire for Attitude & Train for Skills HATS Co zrobić, by zdobyć wymarzoną pracę? To pytanie zadaje sobie wiele osób. Jeszcze kilka lat temu absolwent studiów magisterskich mógł przebierać w ofertach. Później sytuacja zaczęła się zmieniać, coraz trudniej jest wejść na rynek pracy i się na nim utrzymać. Profile osób kończących studia są zbliżone, co przy wyżu demograficznym utrudnia znalezienie pracy. Nie warto jednak załamywać rąk, tylko stawić temu czoła i podnieść swoje kwalifikacje. Możliwości jest wiele, np. rozpoczęcie drugiego kierunku studiów, odbycie praktyk, rozpoczęcie nauki języka obcego lub wzięcie udziału w szkoleniu. Wybór szkoleń i warsztatów jest bardzo szeroki i obejmuje wiele dziedzin. Dlatego też, podejmując decyzję, warto mieć na uwadze własny rozwój i wartość dodaną dla naszego CV. Pewnego dnia na Wydziale Zarządzania natknąłem się na plakat informacyjny zachęcający do aplikowania na Program HATS organizowany przez firmę KPMG. Aby dostać się na warsztaty, należało wypełnić formularz aplikacyjny dostępny na stronie internetowej firmy. Później trzeba było cierpliwie czekać na telefon i zaproszenie na testy sprawdzające poziom angielskiego, myślenie analityczne oraz rozumienie tekstu. Po testach oczekiwanie na telefon, a po tygodniu wiadomość, że... zostałem zaproszony do udziału w Programie HATS! W kolejnych wiadomościach byłem na bieżąco informowany w kwestiach zakwaterowania i planu warsztatów. Osoby spoza Warszawy miały zapewniony nocleg. Szkolenie odbywało się w siedzibie firmy znajdującej się w Warsaw Trade Tower. Budynek zrobił na mnie ogromne wrażenie. Nowoczesny, wysoki na prawie 200 metrów wieżowiec królował nad otoczeniem złożonym z kamienic. Po uzyskaniu identyfikatora wszedłem do środka, teraz wystarczyło już wjechać na 16 piętro, gdzie mieszczą się sale konferencyjne firmy KPMG. Korzystając z kilku minut wolnego czasu, postanowiłem przyjrzeć się panoramie miasta, która rozpościerała się tuż za oknem. Po chwili zostaliśmy poproszeni o udanie się do właściwej sali. PIERWSZY DZIEŃ SZKOLENIA Sala konferencyjna, do której weszliśmy była już przygotowana. Każdy miał przydzielone miejsce. Na 24 uczestników 11 osób było z Warszawy. Nie zabrakło przedstawicieli uczelni z innych miast, takich jak: Gdańsk, Wrocław, Kraków, Poznań. Z Łodzi było nas troje najwięcej wśród uczelni spoza stolicy. Oprócz mnie w Programie HATS uczestniczyli także Karolina Chachulska oraz Borys Pastusiak. W trakcie ciężkich negocjacji z Andrzejem Gojnym. Wcale nie jest łatwo sprzedać nowy produkt. Warto zaznaczyć, że wszyscy należymy do SKN Inwestor. Tuż po oficjalnym powitaniu mieliśmy okazję poznać i porozmawiać z dyrektorem generalnym KPMG Andrzejem Ścisłowskim. Następnie przyszła pora na właściwą część szkolenia. ZARZĄDZANIE RELACJAMI (ang. Relationship management) Szkolenie prowadził Andrzej Gojny dyrektor do spraw personalnych, partner KPMG. W pierwszej części prowadzący zapoznał nas z istotą budowania długofalowych relacji z klientem, a w drugiej przedstawił, jak odbywa się proces sprzedaży. Po wysłuchaniu teorii przyszedł czas na praktykę i sprawdzenie, jak wiele udało nam się zapamiętać. Pierwsze ćwiczenie polegało na przekonaniu klienta do zakupu nowego produktu, który miał dopiero wejść na rynek. Kolejne zadanie miało charakter burzy mózgów i polegało na znalezieniu w krótkim czasie rozwiązań trudnych, aczkolwiek realnych sytuacji. Na zakończenie poznaliśmy znaczenie relacji w procesie sprzedaży. SKUTECZNA KOMUNIKACJA I ZARZĄDZANIE OCZEKIWANIAMI (ang. Communication Skills and Expectations Management) To szkolenie prowadził Mirosław Proppé, dyrektor działu RAS (Risk Advisory Services). Dowiedzieliśmy się, że słyszeć to nie zawsze znaczy słuchać, poznaliśmy najczęstsze błędy, które sami, czasami nieświadomie, popełniamy. W dalszej części uczyliśmy się jak być asertywnym. Dwie grupy miały za zadanie spotkać się z menedżerem działu finansów i przekonać go do wsparcia finansowego projektu realizowanego przez studenckie koło naukowe. Dwie sytuacje zostały zbudowane na zasadzie kontrastu. To ćwiczenie uświadomiło nam jak ważny jest sposób prowadzenia rozmowy i nastawienie stron w czasie jej trwania. Na koniec poznaliśmy zasady otrzymywania i udzielania informacji zwrotnej (ang. feedback). STUDENT POTRAFI Pierwszy dzień HATS a skończył się około godz. 18. Po powrocie do hotelu oraz krótkim odpoczynku przyszedł czas na wymianę wrażeń. Wszyscy zgodnie stwierdzili, że szkolenie jest bardzo dobrze zorganizowane i prowadzone na wysokim poziomie. DRUGI DZIEŃ SZKOLENIA UMIEJĘTNOŚĆ PREZENTACJI (ang. Presentation skills) Tę cześć szkolenia prowadził Mike McGowan, który jest partnerem w dziale RAS. Najpierw poznaliśmy zasady niezbędne do tego, aby nasza prezentacja była przygotowana i wykonana w sposób profesjonalny. Następnie zaś mieliśmy okazję wykorzystać zdobytą wiedzę w praktyce. Co ciekawe, mogliśmy sami siebie ocenić, gdyż wszystkie nasze prezentacje były nagrywane i każdy otrzymał na pamiątkę swoje wystąpienie na płycie DVD. BUSINESS CASE STUDY Po lunchu nie rozstaliśmy się jeszcze z Michael em, ponieważ przyszła pora na Business Case Study. Studium przypadku dotyczyło firmy Apple i jej strategii działania od czasów powstania. Musieliśmy wczuć się w rolę zarządzających i ocenić działania podejmowane przez szefów. Wybrane osoby miały zaprezentować sytuację wewnętrzną firmy, jak również otoczenie konkurencyjne. TRZECI DZIEŃ SZKOLENIA W zależności od preferencji wskazanych w formularzu aplikacyjnym, każdy został przydzielony do tematycznego case sudy: doradczego, podatkowego, audytowego lub bankowego. Pozwoliło to na lepsze poznanie pracy w poszczególnych działach. KPMG VALUES GAME Ostatnią cześć szkolenia prowadziła Agnieszka Wolińska Skuza, menedżer w dziale Human Resources. Jej zadaniem było przekazanie informacji na temat wartości i kultury organizacyjnej firmy. Było to wprowadzenie do gry KPMG Values Game. Mimo, iż była to gra planszowa dobrze obrazowała styl pracy w KPMG oraz wartości jakie jej przyświecają. Gra w swej idei podobna jest do Monopoly. Drużyny miają za zadanie wykonać jak najwięcej projektów w określonym czasie. Do realizacji poszczególnych zadań potrzebne są ograniczone zasoby: wiedza, ludzie, pieniądze. Gra wzbudziła wiele emocji i co najważniejsze była świetną zabawą. Na zakończenie mieliśmy szansę spotkać się z pracownikami różnych działów i porozmawiać z nimi. Wszyscy menedżerowie opuścili nas na jakiś czas, abyśmy poczuli Tak wyglądała większa część szkolenia. Praca w grupie jest nieodzownym elementem życia konsultanta. Gra strategiczna KMPG Values Game łacząca w sobie elementy ekonomiczne, biznesowe oraz etyczne. się swobodnie i mogli zadawać śmielsze pytania, a pracownicy mogli bez przeszkód dzielić się z nami swoimi spostrzeżeniami. Część z nich jeszcze nie dawno studiowała. Kilka osób uczestniczyło w pierwszej edycji Programu HATS. Spotkanie pozwoliło nam spojrzeć na firmę z punktu widzenia szeregowych pracowników i było nader pouczającym doświadczeniem. Przy każdym zadaniu, które wykonywaliśmy, byliśmy obserwowani przez pracowników KPMG. Cztery osoby z naszego grona zostały zaproszone do reprezentowania KPMG podczas International Case Study Competition w Portugalii. Wśród nich znalazł się Borys. Jak się pózniej okazało drużyna z Polski zajęła zaszczytne trzecie miejsce. Niezależnie od tego, wszyscy otrzymali na zakończenie certyfikaty uczestnictwa w szkoleniu, materiały szkoleniowe i miłą niespodziankę odtwarzacz mp3, z radiem i dyktafonem. Większości uczestników złożono również oferty pracy lub praktyk w KPMG. Co mnie przekonuje do firmy KPMG na tle jej rywali z tzw. wielkiej czwórki? Fakt, że aby być pracownikiem firmy, należy umieć działać zespołowo i mieć silnie rozwinięte umiejętności interpersonalne. Bardzo duży nacisk kładziony jest na atmosferę panującą w pracy. Wszyscy mówią sobie po imieniu i nie czuje się przepaści między pracownikiem, a szefem. Co więcej po skończonej pracy czesto spotykają się w klubie, żeby razem spędzić wolny czas. Najlepiej o atmosferze panujące w KPMG świadczy fakt, iż sama idea programu HATS została wymyślona przez dwóch pierwszorocznych pracowników i zaakceptowana przez zarząd. Robert Kubacki 5 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 6\n5 przegląd WYDARZENIA W SKN NEWSLETTER SKN INWESTOR SKN Inwestor skończył już 2 lata. Od czasu, gdy sześciu entuzjastów rynków finansowych wpadło na pomysł stworzenia organizacji zrzeszającej aktywnych i ambitnych studentów o podobnych zainteresowaniach, wiele się zmieniło. D zisiaj SKN Inwestor to ponad 220 osób, którym bliska jest myśl Juliusza Cezara, twierdzącego iż najlepszym nauczycielem jest praktyka. Mimo relatywnie krótkiego okresu istnienia naszej organizacji możemy się już poszczycić sporymi osiągnięciami, jak choćby trzy wydania Deal a, warsztaty Homo Economicus, gry inwestycyjne, spotkania ze znanymi osobistościami świata finansów oraz Zjazdy Młodych Inwestorów. Ale zacznijmy od początku... GRY INWESTYCYJNE Przez ostatni rok zorganizowaliśmy dwie gry inwestycyjne. Na przestrzeni od marca do maja wszyscy entuzjaści giełdy mieli okazję zmierzyć się w pierwszej edycji Gry Giełdowej. Przez dwa i pół miesiąca ponad 140 osób walczyło o tytuł najlepszego inwestora oraz o nagrodę główną ipod a. 24 maja nastąpiło podsumowanie naszej gry. Zwycięzcą okazał się Michał Błaszczyk, który zarobił ponad 130%, zaś nagrodę główną wręczył Maciej Witkowski (dyrektor działu produktów inwestycyjnych mbanku). Niezależnie od wyniku wszyscy gracze zdobyli bezcenne doświadczenie, które w przyszłości zaprocentuje. Na przełomie listopada i grudnia ponad 200 osób rywalizowało w III edycji Forex Gry. Tym razem inwestorzy oprócz zaszczytnego miana walczyli o wysokiej klasy laptopa oraz płatne praktyki ufundowane przez Dom Maklerski X-Trade Brokers S. A. To były emocjonujące cztery tygodnie. Do ostatniej chwili zwycięzca pozostawał nieznany. Jednak 13 grudnia wątpliwości zostały rozwiane. Zwyciężył Przemek Pirek, a nagrodą główną uhonorował go Jakub Zabłocki (prezes zarządu DM X-Trade Brokers S.A.). Przemek w ciągu zaledwie miesiąca zdołał zarobić 200%. WARSZTATY HOMO ECONOMICUS Wychodząc naprzeciw Waszym oczekiwa7 DEAL marzec 2007 niom, postanowiliśmy zorganizować cykl szkoleń mających na celu zwiększenie świadomości studentów w zakresie efektywnego oszczędzania. Nasz pomysł spotkał się z finansowym wsparciem banku HSBC, zaś samo zainteresowanie warsztatami przerosło najśmielsze oczekiwania. Szerzej o projekcie i kulisach jego realizacji możecie przeczytać w oddzielnym artykule poświęconym Homo Economicusowi. SPOTKANIA VIP Jak mawiał Juliusz Cezar, najlepszym nauczycielem jest praktyka. Wychodząc z tego założenia, organizujemy dla Was spotkania z ekspertami świata finansów oraz biznesu, którzy przybliżają Wam trudne tematy oraz odpowiadają na Wasze pytania. Przez miniony rok mieliście okazję dowiedzieć się, co tak naprawdę kryje się za fuzją banków PKO i BPH. O wojnie banków opowiadał nam Bogusław Grabowski były członek Rady Polityki Pieniężnej, a obecnie prezes SKARBIEC Asset Management. W obecnym roku akademickim zorganizowaliśmy dla Was dwa ciekawe spotkania. Na pierwszym z nich Daniel Kulaszewski (dyrektor regionalny TFI BPH) odkrył przed nami tajemnice funduszy inwestycyjnych oraz wyjaśnił, skąd bierze się ich rosnąca popularność. Drugie spotkanie poprowadził pan Dennis Lohfert, który przybliżył nam pewne aspekty inżynierii finansowej. W łatwy i przystępny sposób zaprezentował efektywne techniki gromadzenia i kumulacji ogromnej ilości danych. W efekcie, dowiedzieliśmy się jak przedstawić szeregi liczbowe tak, aby zajmowały one jak najmniejszą przestrzeń przy jednoczesnym zachowaniu maksimum informacji, które z nich płynęły. PANEL ANALITYCZNY I BADANIA NAUKOWE W ramach SKN Inwestor powstał Panel Analityczny, który zajmuje się zagadnieniami dotyczącymi analizy technicznej i fundamentalnej. Jest to doskonały start dla osób, które chciałyby w przyszłości pra- cować jako analitycy rynków finansowych, bądź w domach maklerskich. W bieżącym roku akademickim realizowany jest projekt pod nazwą Doradca 2006/07. Uczestnicy Panelu mają okazję wcielić się w rolę zarządzających funduszami inwestycyjnymi i sprawdzić swoje strategie, inwestując wirtualne pieniądze w różnorodne papiery wartościowe. Bardzo ważnym obszarem działalności SKN Inwestor są projekty badawcze. Członkowie naszego koła aktywnie uczestniczą w konferencjach naukowych, a ich występy spotykają się z uznaniem zarówno kolegów, jak i pracowników akademickich. Efekty naszych wystąpień możecie sami ocenić, czytając artykuły z działu Badania Naukowe oraz zaglądając na naszą stronę internetową do działu Download. ZJAZDY MŁODYCH INWESTORÓW SKN Inwestor to nie tylko zdobywanie nowych doświadczeń oraz wiedzy. Jesteśmy przede wszystkim grupą zgranych przyjaciół, którzy spotykają się również w mniej formalnych okolicznościach. Dlatego właśnie organizujemy imprezy integracyjne dla członków naszego koła. Do chwili obecnej odbyły się już trzy Zjazdy Młodych Inwestorów, które niezmiennie cieszą się dużym zainteresowaniem. Wszyscy obecni długo będą wspominać znakomitą zabawę, zaś ci, których zabrakło mają czego żałować. PODSUMOWANIE Jest niezmiernie trudne opisanie wszystkich wydarzeń minionego roku na zaledwie jednej stronie. Wielu projektów nie zdołałem Wam przybliżyć, o wielu zdarzeniach nie napisałem... Najważniejsze jest jednak to, że SKN Inwestor z każdym rokiem rozwija się, zmienia, ewoluuje. Jest jednak jedna rzecz, która nie ulega zmianie bez względu na czas Wasza pasja, za którą bardzo dziękujemy. Do zobaczenia na kolejnych spotkaniach SKN Inwestor. Adam Mazur styczeń 2007 DEAL 8\n6 FELIETON region STAWIAM NA ŁÓDŹ! Większość Łodzian nieustannie powtarza, iż mieszkają w szarym i mało atrakcyjnym mieście bez perspektyw. Nie sądzicie jednak, że Łódź ma inne oblicze? Od kilku lat systematycznie napływają do naszego miasta inwestorzy z całego świata. Nie wierzę, że takie firmy jak Gilette czy Philips chciałyby rozwijać się w miejscu, które nie daje szans na przyszłość. Wzrost popularności Łodzi na arenie międzynarodowej zawdzięczamy między innymi wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej. P r z y c z y n i ł o się do tego Region łódzki jest obecnie jednym z najszybciej rozwijających się w kraju. również powstanie Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej, która od 1997 roku nieustannie przyciąga firmy z wielu branż (AGD, sprzęt medyczny, wyroby ceramiczne). Ponadto Łódź zachęca do inwestowania banki i inne firmy, które zmieniają charakter miasta w centrum usługowe. Region łódzki jest obecnie jednym z najszybciej rozwijających się w kraju. Systematycznie wzrasta liczba podmiotów gospodarczych. Te istniejące od lat zwiększają natomiast swoje przychody, niektóre nawet o 100%. Obok tradycyjnych dla regionu przedsiębiorstw związanych z przemysłem lekkim (Teofilów, Wólczanka, Monnari) prężnie rozwijają się te stawiające na nowe technologie (JDB oferujące kompletne wyposażenie studiów telewizyjnych: Ericpol, Telecom) czy motoryzację (Voith Turbo, Borg Automotive i Bombardier Transportation produkujący komponenty samochodowe i kolejowe). Jak szukać nowych możliwości? Poza tradycyjną działalnością marketingową i promocyjną miasto zainwestowało prawie 4 mln złotych i zamówiło w firmie McKinsey & Company opracowanie i realizację projektu Klaster łódzki jako sieć współpracy w zakresie innowacji w regionie. Ma on na celu zwiększenie potencjału rozwojowego Łodzi i regionu, a w ostatecznym efekcie poprawienie sytuacji na rynku pracy. W raporcie McKinsey zaznaczyło, iż Łódź powinna postawić na logistykę, centra zaplecza biznesowego oraz AGD. Firma, zgodnie z przypuszczeniami, zwraca uwagę, że nie można liczyć na reaktywację przemysłu tekstylnego i włókienniczego. Wspierane powinny być przedsiębiorstwa zajmujące się obsługą nieruchomości oraz firm bądź handlem detalicznym. Potencjałem do rozwoju są również sektory biotechnologiczny oraz oprogramowania. Strategia McKinsey a objęła stworzenie w Łodzi bazy terenów oraz lepszej współpracy z deweloperami, wspieranie powstawania nowych przedsiębiorstw, pozyskiwanie inwestorów oraz ogólną poprawę wizerunku Łodzi. Na podstawie projektu powstała Rada Koordynująca ds. innowacyjności, która działa u boku Prezydenta Miasta. Zajmuje się ona wspieraniem już działających instytucji około biznesowych oraz organizacją ich współpracy i zachęcaniem do podejmowanych przez nie inicjatyw na rzecz przedsiębiorców. Władze szukają także innych sposobów na zwiększenie atrakcyjności miasta. W Biurze Promocji Urzędu Miasta działa zespół obsługi inwestorów. Potencjalni inwestorzy zachęcani są m.in. propozycjami przeszkolenia absolwentów dla konkretnych potrzeb firmy, bez ponoszenia żadnych kosztów (kształcenie takie można przeprowadzić za fundusze pochodzące z UE). Zachętą są zapewne również możliwości skorzystania z przywilejów i ulg podatkowych wynikających z możliwości Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Jej pracownicy oferują dodatkowo pomoc Niezaprzeczalnym atutem miasta jest jego zasób fachowców. w zakresie kłopotliwych z a g a d n i e ń p r a w n y c h, organizacyjnych oraz b i u r o k r a - tycznych. Co więcej, istnieje też Łódzka Agencja Rozwoju Regionalnego, która zajmuje się głównie pomocą małym i średnim przedsiębiorcom oraz osobom, które chcą otworzyć w regionie działalność gospodarczą. Pomoc polega na dofinansowaniu inwestycji i szkoleń oraz usługach doradczych. Agencja stworzyła także poza województwem (Głuchołazy, Kłodzk) centra handlowe promujące wyroby łódzkie. Atuty Łodzi Niezaprzeczalnym atutem miasta jest jego zasób fachowców. Znajduje się tu ponad 20 uczelni wyższych, na których kształci się łącznie 120 tys. młodzieży. Zarówno Uniwersytet Łódzki, jak i Politechnika prowadzą kierunki w językach obcych, których absolwenci są gotowi do efektywnej współpracy z inwestorami zagranicznymi. Z roku na rok nasze miasto odwiedza coraz więcej młodzieży z zagranicy. Nie bez podstaw mówi się zatem o Łodzi jako mieście akademickim. Dodatkowo w regionie znajduje się wiele ośrodków naukowo badawczych. Inwestorów powinien zachęcać nie tylko łatwy dostęp do wykwalifikowanej kadry pracowniczej, ale także fakt, iż ich zatrudnienie jest o wiele bardziej ekonomiczne niż w innych miastach. Ponadto w Łodzi istnieje wiele niezagospodarowanych nieruchomości i gruntów, które mogą zostać udostępnione przedsiębiorcom po bardzo przystępnych cenach. Relatywnie niskie są również koszty budowy i utrzymania inwestycji. Centralne położenie miasta, usytuowanie blisko stolicy to kolejne atuty. Gotowe plany budowy autostrad i rozbudowy lotniska Lublinek kształtują sposoby rozwiązania problemów komunikacyjnych i stwarzają nowe perspektywy w zakresie logistyki. ŁSSE Ważny dla miasta wydarzeniem było utworzenie w 1997 roku Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Działające w niej podmioty gospodarcze zwolnione są z podatku dochodowego dopóki jego wartość nie przekroczy 65% (duże przedsiębiorstwa 50%) poniesionych nakładów. Jeśli chodzi o tworzenie miejsc pracy, przedsiębiorca może odzyskać, w postaci zwolnienia z podatku dochodowego 65% (duże przedsiębiorstwa 50%) dwuletnich kosztów pracy osób nowozatrudnionych. Ponadto inwestorzy mogą być zwolnieni przez władze samorządowe z podatku od nieruchomości, uzyskać dofinansowanie do kosztów poniesionych w czasie rekrutacji oraz szkolenia nowych pracowników. Warunki te będą obowiązywać do roku Należy jednak wspo- FELIETON mnieć, że firmy, które zdecydowały się na inwestycje przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej funkcjonują na jeszcze korzystniejszych zasadach. Przez pierwsze 10 lat działalności są bowiem zwolnione ze wszystkich podatków. Do uzyskania wymienionych przywilejów uprawnione są instytucje, które zainwestowały minimum Euro, mogą zagwarantować istnienie przez minimum 5 lat oraz nie planują przenieść środków, które były przedmiotem inwestycji przez okres pięciu lat. Istotna jest również pomoc organizacyjna i prawna udzielana w ŁSSE. Składa się na nią uzyskiwanie w imieniu inwestora decyzji administracyjnych, projektowanie sieci infrastrukturalnej, kompleksowa i fachowa obsługa inwestora, która została potwierdzona certyfikatem jakości ISO oraz uhonorowana Medalem Europejskim dla Usług przyznawanym przez Business Centre Club i Komitet Integracji Europejskiej. W skład ŁSSE wchodzi 12 podstref, które znajdują się na terenie całego województwa, co zapewnia jednoczesny rozwój regionu. Warto zauważyć, że w podstrefach poza Łodzią ulokowało się wiele dobrze prosperujących firm (np.: Ceramika Tubądzin, Premium czy HT Lancet produkujący sprzęt medyczny). Wartość wszystkich dotychczasowych inwestycji szacowana jest na sumę 3,3 mld złotych. Jednocześnie powstało ponad 8800 nowych miejsc pracy. Ostatni rok był rekordowym jeśli chodzi o liczbę pozyskanych inwestorów. Aż 16 firm zdecydowało się na rozwój w ŁSSE, 8 z nich to instytucje zagraniczne, np. producent wyrobów metalowych Haring, którego przewidziane nakłady na inwestycje sięgają 200 mln zł, a planowane zatrudnienie to 300 osób. Łącznie 16 firm ma wydać w regionie łódzkim prawie 600 mln zł i stworzyć ponad 2300 miejsc pracy. Dla nowych inwestorów strefa została specjalnie powiększona o ponad 50 hektarów. W 2005 roku w ŁSSE oddano do użytku 13 zakładów produkcyjnych (np. Gilette, Bosh-Siemens). Uruchomione fabryki zatrudniły 3100 osób. Oczywiście cały czas toczą się negocjacje. Ze względu na przewidywane zainteresowanie planowane jest powiększenie ŁSSE o 160 ha. Potęga centrów usługowych Ostatni rok był rekordowym jeśli chodzi o liczbę pozyskanych inwestorów. Kiedy cztery lata temu zauważono wzrost zainteresowania Łodzią, miasto postanowiło wówczas otworzyć się na nowe technologie. Zaczęły napływać inwestycje, powstały centra telefoniczne TP S.A., Ery oraz Plus GSM, zatrudniające po kilkaset osób. Do Łodzi dotarło też wiele banków obsługujących klientów przez internet i telefon (MultiBank, mbank). Pekao S.A ulokowało tu centrum bankowości elektronicznej, a Bre Bank centrum rozliczeń i informacji. Do Łodzi napływają przede wszystkim usługi związane z księgowością i informatyką. Do tej pory swoje centrum księgowe otworzył u nas Indesit. Centrum kompetencyjne, badawczo-rozwojowe ma producent AGD Bosch-Siemens. Philips wybudował centrum księgowe, które ma obsługiwać ponad sto zakładów w 20 krajach Europy. Kolejne centrum księgowe w Łodzi tworzy Citi Bank, a usługowe otwiera Accenture (chce stworzyć tzw. informatyczne centrum Demo, gdzie klientom z całej Europy prezentowane będą możliwości oprogramowania proponowanego przez Accenture). Poza wspomnianymi firmami nasz region wybrały też: Ericpol, GE (centrum księgowo-finansowe) czy TP S.A. (centrum przetwarzania danych). W sumie pracuje w nich prawie 2 tys. osób (podczas, gdy w centrach usługowych w całej Polsce zatrudnionych jest ok. 10 tys. osób).prognozy przewidują, iż liczba nowych instytucji będzie wzrastać, kwestia tylko, w którym mieście. Należy zadbać o to, by trafiły właśnie do Łodzi. Eksperci McKinsey a oceniają, że Centrum Łodzi w tym sektorze w najbliż- połączenie tradycji z nowoczesnością. szych latach może powstać nawet ponad 40 tys. miejsc pracy, gdyż taki rodzaj działalności coraz lepiej rozwija się w naszym kraju. W tle innych metropolii Być może nasze negatywne spojrzenie na Łódź spowodowane jest porównywaniem z innymi miastami, a przede wszystkim z Warszawą. Nie powinniśmy mieć jednak kompleksów związanych ze stolicą. Jej sytuacja gospodarcza, kulturowa i historyczna jest zupełnie inna. W Łodzi już wiedzie się lepiej, a z pomocą młodych i zdolnych fachowców sytuację ekonomiczną można udoskonalić. Inwestują u nas duże światowe koncerny, a jeśli dołączymy do napędzania łódzkiej koniunktury, to znajdą się dalsze miejsca pracy zarówno dla zwykłych robotników, jak i najwyższych kadr menedżerskich. Oczywiście rozwój Wrocławia, Krakowa czy Poznania będzie odbywał się równolegle i część inwestycji, tak jak do tej pory, trafi do nich. Najważniejsze, by inwestorzy w ogóle decydowali się na Polskę. A Łódź musi jedynie nieustannie pokazywać się z najlepszej strony. Aleksandra Berut 9 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 10\n7 WYDARZENIA W SKN projekt HOMO ECONOMICUS Był ponury listopadowy poranek, z pozoru taki jak wszystkie. Przygotowywałem się do wyjścia na uczelnię, gdy nagle rozległ się dzwonek. Nic nie zapowiadało, że ten telefon zadecyduje o najbliższych kilku miesiącach mojego życia... TWOJE INWESTYCJE edukacja CZAS NA FUNDUSZE, CZYLI ALTERNATYWA DLA LOKAT BANKOWYCH Czy chcesz osiągać większe zyski, ale nie masz odpowiedniej wiedzy, czasu lub odwagi, aby zainwestować swoje pieniądze na GPW? Dzwonił Tomek kolega z Inwestora, przebywający wówczas na stażu w londyńskim banku inwestycyjnym. Poprosił, abym przygotował formularz aplikacyjny, dający szansę uzyskania grantu z brytyjskiego banku HSBC. Pierwotnie to właśnie Tomek miał się tym zająć, jednak nadmiar obowiązków oraz awaria domowego komputera zmieniły jego plany. Podczas rozmowy poznałem wszystkie szczegóły oraz otrzymałem cenne wskazówki. Z jednej strony czułem radość, gdyż dostałem bardzo ciekawy projekt, z drugiej zaś przerażenie ogromem pracy do wykonania. Nie zastanawiałem się jednak zbyt długo. Rzuciłem codzienne obowiązki i zabrałem się do pracy, ponieważ termin składania aplikacji upływał za 5 dni... SIFE Pierwszym zadaniem było zdobycie informacji o organizacji SIFE, ponieważ projekt musiał być realizowany w jej ramach. Sama nazwa jest skrótem od Students In Free Enterprise, czyli w swobodnym tłumaczeniu: Studenci Dla Przedsiębiorczości. Organizacja ta działa w 45 krajach, między innymi w Polsce. Ma na celu zaktywizowanie studentów i zachęcenie ich do realizacji projektów, które mają wyjść naprzeciw potrzebom lokalnej społeczności. W skład SIFE poza kierownictwem wchodzą drużyny działające przy państwowych oraz prywatnych uczelniach wyższych. Tym samym poprzez ubieganie się o grant banku HSBC, SKN Inwestor wszedł w skład drużyny SIFE Uniwersytetu Łódzkiego. Zapoznaliśmy się ze specyfiką tej organizacji i kryteriami, wedle których aplikacja miała być oceniana. Następnie uznaliśmy, że propozycja naszego projektu idealnie pasuje do jednego z kryteriów, mianowicie zarządzania finansami. Teraz trzeba było dokładnie rozplanować projekt i wymyślić nazwę. Po burzliwych naradach stwierdziliśmy, iż Homo Economicus będzie nazwą idealną. Zarówno na tym etapie, jak i przy pisaniu samej aplikacji pomoc koleżanek i kolegów z SKN Inwestor Project Team u okazała się bezcenna. HOMO ECONOMICUS, CZYLI POSZUKIWANIE ALTERNATYW DLA LOKAT BANKOWYCH... Projekt miał na celu ukazanie studentom łódzkich uczelni alternatywnych, w stosunku do lokat bankowych, możliwości inwestowania oszczędności. Postanowiliśmy przeprowadzić trzy spotkania i przedstawić na nich podstawowe instrumenty finansowe. Nadrzędnym celem było wskazanie praktycznych aspektów inwestowania. Właśnie dlatego naszymi prowadzącymi byli pracownicy wiodących instytucji finansowych. Wszystkie szczegóły zostały już dopracowane, pozostało tylko wypełnić aplikację. Mijały już prawie dwa miesiące od wysłania formularza zgłoszeniowego, a odpowiedź wciąż nie nadchodziła. Zaczęliśmy już tracić nadzieję, gdy pewnego dnia na swojej skrzynce mailowej zobaczyłem tak długo oczekiwaną wiadomość. Mój, całkiem nieświadomy, okrzyk radości obudził wszystkich domowników. Udało się! Nie pozostało nic innego jak zabrać się do pracy. Pierwszym krokiem było nawiązanie współpracy z władzami uczelni i zarezerwowanie sali, w której miały się odbyć szkolenia. Następnie przygotowaliśmy skrypt, plakat promujący Homo Economicusa oraz wiele innych rzeczy, których nie sposób teraz wymienić. Półtora tygodnia przed inauguracją, rozpoczęliśmy promocję Homo Economicusa wśród studentów, pełni obaw, czy tego typu szkolenie zainteresuje naszych rówieśników. Na szczęście okazały się one bezpodstawne, a zainteresowanie projektem przerosło nasze oczekiwania. Zwiększyliśmy liczbę uczestników do 150 osób, ale i tak dla wielu osób zabrakło miejsc. Chęć wzięcia udziału w Homo Economicusie wyraziło ponad 450 studentów. 25 marca miało miejsce pierwsze szkolenie. Omówiliśmy istotę obiegu pieniądza w gospodarce, produkty bankowe, obligacje i akcje. Kolejne spotkanie było poświęcone funduszom inwestycyjnym oraz instrumentom pochodnym. Ostatnie dotyczyło zaś rynku FOREX, a także podstawowych narzędzi analizy technicznej. Podczas tego spotkania zainaugurowaliśmy dwie gry inwestycyjne dla studentów i zaprezentowaliśmy studium przypadku. Naszymi wykładowcami byli pracownicy Domu Maklerskiego X-Trade, mbanku, banku PKO BP oraz założyciele naszej organizacji pracujący w firmie doradczej Ernst&Young. Oficjalne zakończenie Homo Economicusa i nagrodzenie zwycięzców przełożyliśmy na początek nowego roku akademickiego ze względu na letnią sesję egzaminacyjną. Z nastaniem nowego roku akademickiego na inauguracyjnym spotkaniu SKN Inwestor podsumowaliśmy cały projekt oraz nagrodziliśmy zwycięzców poszczególnych konkursów. Ze względu na tak liczne wyrazy zainteresowania studentów tematyką rynków finansowych planujemy obecnie rozszerzyć formułę warsztatów oraz zmienić nieco ich formę. Jaki będzie nowy Homo Economicus? Już wkrótce sami będzie mieli okazję się przekonać... Łukasz Szymak Czy oprocentowanie Twojej lokaty bankowej lub obligacji skarbowych wynoszące obecnie 3% 4,5% to dla Ciebie za mało? Czy chcesz mieć możliwość dostępu do swoich środków pieniężnych w każdej chwili, nie tracąc przy tym odsetek? Jeśli odpowiedź na te pytania brzmi TAK, to fundusze inwestycyjne są instrumentem finansowym stworzonym właśnie dla Ciebie! MODA NA FUNDUSZE W ostatnich miesiącach obserwujemy prawdziwy boom na fundusze inwestycyjne. Oznacza to, że fundusze po nie najlepszym roku 2003 znów są trendy. Przypomnę, że to właśnie wtedy fundusze straciły sporo klientów z powodu spadków na rynku obligacji. Mimo tak znacznego napływu środków do funduszy (w styczniu 2007 wartość środków przekroczyła 100 mld!), ciągle daleko nam do USA i Europy, gdzie odpowiednio ponad 50% i 30% oszczędności lokowanych jest w fundusze. W Polsce tylko ok. 12%. Główną przyczyną takiego wzrostu zainteresowania funduszami jest przede wszystkim dobra koniunktura globalna oraz spadek stóp procentowych spowodowany spadkiem inflacji. Powoduje to obniżenie oprocentowania lokat bankowych, fundusze stają się od nich atrakcyjniejsze. Prosperita panuje także na rynku obligacji. Spadek stóp powoduje spadek cen i wzrost rentowności obligacji. Obligacje, które zostały kupione przez fundusze we wcześniejszym terminie, o wyższej stopie procentowej stają się atrakcyjniejsze. Na dobre wyniki funduszy akcyjnych i zrównoważonych, a co za tym idzie na wzrost zainteresowania nimi, wpłynęła niewątpliwie utrzymująca się na GPW i bijąca kolejne rekordy hossa. Nie bez znaczenia jest także fakt, że fundusze docierają do klientów za pomocą sieci sprzedaży w bankach. Tak np. Pioneer Investments sprzedaje swoje fundusze za pośrednictwem PEKAO S.A., Arka TFI za pośrednictwem BZ WBK, a produlty ING można kupić w ING Banku Śląskim. Dystrybucji funduszy pomogły także powstające firmy doradztwa finansowego takie jak: Xelion, Expander czy Open Finance. Według ekspertów rynek funduszy w najbliższych latach będzie się nadal rozwijał bardzo dynamicznie. CO TO JEST FUNDUSZ INWESTYCYJNY? Fundusz inwestycyjny to instytucja finansowa zajmująca się inwestowaniem powierzonych mu pieniędzy w różne instrumenty finansowe (od bonów skarbowych poprzez obligacje i akcje, po instrumenty pochodne), a nawet nieruchomości. Fundusze zabezpieczają się przed ryzykiem, inwestując nawet w kilkadziesiąt różnych papierów wartościowych (prawo stanowi, że najwyżej 5% środków może być ulokowane w jednym i n s t r u m e n c i e ). Klient wpłacając pieniądze, nabywa jednostki uczestnictwa. Są one wyceniane codziennie od poniedziałku do piątku, a w związku z tym zawsze wiadomo, ile mamy pieniędzy. W odróżnieniu od lokaty bankowej klient może w każdej chwili wycofać część lub całość środków wydajemy wtedy dyspozycje (np. przez Internet lub telefon), a środki są transferowane na nasz rachunek bankowy. Minimalna pierwsza wpłata W styczniu 2007 wartość środków, którymi zarządzają fundusze przekroczyła 100 mld! na fundusz wynosi z reguły 500 lub zł późniejsze dopłaty mogą być niższe. W Polsce początki rynku funduszy inwestycyjnych (wcześniej nazywanych powierniczymi) datuje się na 1992, kiedy to pojawił się pierwszy w Polsce fundusz Pioneer Zrównoważony. Dziś mamy do wyboru ponad 262 różnych funduszy. Wśród nich są też wielcy światowi potentaci: Merril Lynch, Franklin Templeton, Raiffeisen czy Fortis. Liderem na polskim rynku jest najstarsze towarzystwo TFI Pioneer PEKAO ma już prawie 23% udział w rynku. Następne w kolejności jest TFI BZ WBK Arka 18% i ING TFI 12%. RODZAJE FUNDUSZY Zasadniczo całą wielką rodzinę funduszy można podzielić na 5 głównych grup: pieniężną, obligacji, stabilnego wzrostu, akcyjną i zrównoważoną. Fundusze pieniężne są najbezpieczniejsze dzielą się na gotówkowe oraz rynku pieniężnego. Inwestując tylko w krótkoterminowe bony skarbowe, dają zysk porównywalny z lokatą skarbową od 4% (fundusze rynku pieniężnego) do 7% (gotówkowe) rocznie. Fundusze obligacji lokują aktywa w długoterminowe papiery dłużne mogą dać zysk nawet 10%. Natomiast portfel funduszy stabilnego wzrostu składa się z akcji największych spółek giełdowych np. z WIG 20, obligacji i bonów skarbowych. Fundusze zrównoważone lokują połowę środków w akcje, a połowę w papiery dłużne. Fundusze akcji natomiast mają w swoim portfelu w większości akcje. Wyniki 3 ostatnich rodzajów funduszy zależą głównie od sytuacji na giełdzie; przy dobrej koniunkturze mogą 11 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 12\n8 TWOJE INWESTYCJE dać nawet dwucyfrowy wynik (49% Arka Akcji FIO za ostatnie 12 miesięcy), ale przy złej musimy się liczyć ze stratami. Stosunkowo młodą, ale dość szybko się rozwijającą, grupą wśród funduszy są fundusze inwestujące na rynkach amerykańskich i europejskich (np. Pioneer Obligacji Dolarowych Plus, BPH Top Europa, Arka Obligacji Europejskich). Część z nich jest nominowana w euro lub dolarach, jednak ze względu na siłę naszej rodzimej waluty (duże ryzyko walutowe) oraz na słabe wyniki tych funduszy nie są one zbyt korzystną inwestycją. Istnieją również fundusze typu hedge (dopiero pojawiają się w Polsce), które inwestują w instrumenty pochodne takie jak kontrakty futures lub opcje. Są to najbardziej ryzykowne instrumenty, ale jednocześnie przynoszące największe zyski, (co ważne) zarówno podczas hossy jak i bessy... OPŁATY CZYLI NIC ZA DARMO Aby zarabiać na funduszach, musimy się liczyć z pewnymi kosztami naszej inwestycji. Wyróżniamy 3 rodzaje opłat. Opłaty dystrybucyjne pobierane są przy wpłacaniu pieniędzy na fundusz. Ich wysokość zależy głównie od naszych środków (im więcej wpłacamy, tym mniejsza prowizja). Istotny jest również rodzaj funduszu (im bardziej agresywny, tym opłata większa - od 0% dla funduszy pieniężnych do 5% dla akcyjnych. Niektóre fundusze takie jak TFI Arka pobierają jeszcze opłatę manipulacyjną w chwili wychodzenia z funduszu jej wysokość zależy od czasu inwestycji, kwoty, jaką posiadamy we wszystkich funduszach tego towarzystwa oraz rodzaju funduszu. Ostatnią opłatą jest prowizja za zarządzanie, pobierana codziennie i uwzględniana w cenach jednostek publikowanych w prasie maks. 4% rocznie. JAK INWESTOWAĆ CZYLI KTÓRY FUNDUSZ WYBRAĆ? Przy wybraniu funduszu bardzo pomocne są gazety publikujące wyniki funduszy, np.: Gazeta Wyborcza, Rzeczpospolita oraz serwisy internetowe, np.: czy Najlepiej porównać oferty kilku towarzystw funduszy inwestycyjnych. Należy pamiętać, by przeanalizować wyniki danego funduszu w kilku okresach, np. 6, 12 czy 24 miesiące. Jeśli w ciągu jednego okresu jakiś fundusz uzyskuje bardzo dobre wyniki, a w następnym złe (a sytuacja na rynku jest podobna), może to oznaczać, że zarządzający tym funduszem prowadzą ryzykowną politykę Cała filozofia inwestowania polega przecież na tym, aby kupić tanio, a sprzedać drogo. inwestycyjną i należy się zastanowić, czy warto zainwestować tam swoje pieniądze. Generalnie stopa zwrotu z naszej inwestycji zależy od ryzyka im bardziej ryzykowny fundusz, tym większy zysk. Jeśli chcemy uzyskać dwucyfrowy zysk w skali roku powinniśmy zainwestować w fundusze akcji lub zrównoważone; musimy się jednak liczyć z tym, że możemy ponieść straty, jeśli sytuacja na giełdzie się pogorszy. Ważny jest horyzont czasu. W przypadku funduszy bezpiecznych (takich jak pieniężny i obligacji) czas nie jest aż tak istotny (może to być kilka miesięcy lub kilka lat), ponieważ wzrost wartości jednostek uczestnictwa jest w miarę stały. Natomiast w przypadku funduszy dyn a m i c z n y c h (akcji, zrównoważony) powinien on wynosić co najmniej rok, a najlepiej więcej niż 2 lata. Pozwala to uniknąć strat wynikających z koniunkturalnych zmian na rynku akcji. Warto też w przypadku, gdy mamy np. kwotę 10 tys. zł zdywersyfikować nasz portfel i zainwestować np. 20% w fundusz akcyjny, a resztę w bezpieczniejsze fundusze obligacji i pieniężne. Powinniśmy także (jeśli posiadamy relatywnie niską kwotę do 15 tys.) inwestować w ramach jednego towarzystwa funduszy, gdyż dzięki temu, jeśli nasze środki przekroczą daną kwotę, opłaty manipulacyjne będą niższe (z reguły pierwszy próg zaczyna się przy 5 tys. lub 10 tys. zł.). Można też wybrać odpowiednią strategię oferowaną np. przez firmę Open Finance my określamy czas i zysk inwestycji oraz ryzyko, jakie jesteśmy gotowi ponieść, a specjaliści doradzają nam, jaki portfel funduszy wybrać. Sporo banków np. ING Śląski, PEKAO SA oferuje połaczenie lokaty oraz funduszu część pieniędzy zostaje na lokacie, reszta jest inwestowana w funduszach. To dobre rozwiązanie dla tych klientów, którzy boja się ryzyka i nie chcą inwestować wszystkich pieniędzy w fundusze. Gdy mowa o inwestowaniu właśnie w fundusze agresywne, najpopularniejszymi strategiami są: metoda shotów i strategia opierająca się na konwersji jednostek. Metoda shotów polega na wpłacaniu na dany fundusz jednakowych kwot pieniężnych, w jednakowych odstępach czasu. Wpłaty te, czyli shoty pozwalają uniknąć zainwestowania wszystkich środków w momencie, kiedy cena jednostki będzie największa (cała filozofia inwestowania polega przecież na tym, aby kupić tanio, a sprzedać drogo). Metoda uśredniania jest podobna do metody shotów powinna być zastosowana jeżeli po zainwestowaniu przez nas w fundusz jego wartość spadła; wtedy należy dokupić jednostki uczestnictwa. Dzięki temu, gdy nastąpi wzrost zminimalizujemy swoje straty, a jednocześnie zmaksymalizujemy zysk. Ostatnia strategia opiera się na konwersji jednostek uczestnictwa, czyli na transferze środków z jednego funduszu do drugiego w ramach jednego towarzystwa funduszy. Przy przechodzeniu z funduszu o większej prowizji do tego o mniejszej (np. z akcji do obligacji) nie są pobierane opłaty dystrybucyjne, natomiast w odwrotną stronę prowizja równa jest różnicy między tymi opłatami. Ta strategia stosowana jest na przeczekanie słabej koniunktury na giełdzie w funduszach bezpiecznych (następuje wtedy konwersja środków pieniężnych z funduszu akcji do np. funduszu obligacji), by następnie powrócić do funduszy agresywnych, gdy sytuacja na giełdzie się poprawi. Podsumowując, fundusze inwestycyjne cieszą się coraz większą popularnością i nie widać żadnych oznak, aby sytuacja ta w najbliższej przyszłości miała ulec zmianie. Dzieje się tak ponieważ stanowią one doskonałą alternatywę dla lokat bankowych, a jednocześniej nie wymagają od inwestora specjalistycznej wiedzy z zakresu rynków finansowych. Paweł Jacel 13 DEAL marzec 2007\n9 BADANIA NAUKOWE region GPW PO WEJŚCIU POLSKI DO UE Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej spowodowało zintegrowanie naszej rodzimej giełdy ze światowymi rynkami finansowymi, które obecnie mają coraz silniejszy wpływ na WIG. Zjawisko aliansów między giełdami nie ma stricte charakteru europejskiego, jednak z pewnością Unia Europejska i jej regulacje prawne sprzyjają łączeniu się giełd krajowych w międzynarodowe konglomeraty. Przykładem fuzji giełd jest Euronext składający się z giełdy francuskiej, holenderskiej oraz belgijskiej, który jest obecnie drugą co do wielkości (pod względem kapitalizacji) giełdą w Europie. Proces konsolidacji rynków finansowych nie jest procesem prostym (o czym świadczyć może fiasko fuzji giełdy londyńskiej i frankfurckiej), ale korzyści płynące z połączenia są wymierne. Wzrost płynności giełdy, poprzez dopuszczenie nowych spółek do obrotu, powoduje na WIG CAC FT SE pływ nowych inwestorów z innych krajów. Co więcej, jest on dodatkowo zwiększony przez inwestorów z krajów, które dokonały fuzji. Wzrost stabilności rynków finansowych po dokonaniu połączenia sprzyja szybszemu wzrostowi gospodarczemu, jak również napływowi dodatkowych inwestycji. Dla inwestorów konsolidacja stwarza alternatywne możliwości ulokowania swojego kapitału w poszukiwaniu największej stopy zwrotu. Naturalne wydaje się więc stwierdzenie, iż w przyszłości taka tendencja będzie się utrzymywać lub nawet nasilać. Już teraz możemy obserwować dążenie w kierunku stworzenia jednego paneuropejskiego rynku finansowego (propozycje Euronextu oraz Deutche Börse dotyczące fuzji z giełdą londyńską). GŁÓWNE INDEKSY GIEŁD ŚWIATOWYCH Opracowanie własne. Dane pochodzą z serwisu KONSOLIDACJE A GPW Oczywiście proces konsolidacji nie ominął również warszawskiej GPW. Mimo trzech nieudanych prób przejęcia GPW przez giełdę francuską, wydaje się, że polska giełda jednak zmierza w kierunku aliansu z Euronextem. Co prawda, nie ma żadnych oficjalnych informacji potwierdzających taki scenariusz, niemniej zakup systemu komputerowego WARSET, który jest implementacją systemu stosowanego przez Euronext, może nasuwać pewne podejrzenia co do dalszych losów GPW. Z pewnością przystąpienie Polski do Unii Europejskiej sprawiło, że giełda warszawska poczyniła kolejny krok w kierunku integracji z innymi rynkami finansowymi, zmniejszając S&P DAX NIKKEI Liniowa tendencja rozwojowa. BADANIA NAUKOWE tym samym ryzyko marginalizacji naszego rodzimego rynku. WPŁYW INTEGRACJI NA STOPĘ ZWROTU Z WIG Postaramy się pokazać, że integracja krajów europejskich wpłynęła korzystnie na rynek papierów wartościowych w Polsce, czyniąc go bardziej konkurencyjnym. Trzeba zauważyć, że nasza giełda jest instytucją dość młodą, ponadto przez większość swojego istnienia była w znacznym stopniu izolowana od wpływów światowych, obrazując tym samym stan polskiej gospodarki z dokładnością do wydarzeń o znaczeniu globalnym (zamach z 11 września, wojna w Iraku, itp.). W celu określenia konkurencyjności naszej rodzimej giełdy na tle świata obliczyliśmy stopę zwrotu z WIG-u oraz pozostałych największych indeksów światowych w dwóch okresach: przed przystąpieniem Polski do UE oraz po przystąpieniu (wyniki obliczeń zawiera tabela). Datę integracji ustaliliśmy arbitralnie 16 IV 2003 roku, biorąc pod uwagę fakt, że rynki papierów wartościowych są rynkami efektywnymi, tzn. potrafią w bardzo szybki sposób dyskontować informacje. Inwestorzy po podpisaniu przez Polskę traktatu w Atenach byli już niemal pewni akcesji naszego kraju do Wspólnoty i pewność tę przełożyli na inwestycje w akcje polskich spółek. Oczywiście taki wybór ma charakter subiektywny, jednak w rozważanym horyzoncie czasowym (lata ) okres kilku miesięcy nie ma zbyt dużego znaczenia. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej nasza giełda stała się bardziej podatna na wpływy innych giełd światowych, czyli po prostu bardziej globalna. Mogłoby to tłumaczyć ewentualne różnice w rentowności w stosunku do innych zachodnich rynków finansowych oraz w stosunku do niej samej z okresu przedakcesyjnego. Warto przyjrzeć się także graficznej analizie zachowania się głównych Przystąpienie do UE spowodowało zintegrowanie GPW ze światowymi rynkami. Stopy zwrotu z największych giełd światowych NAZWA indeksów światowych oraz naszego rodzimego rynku finansowego. Spójrzmy zatem bliżej na następujące indeksy: S&P500 (USA), CAC40 (Francja), Xetra DAX (Niemcy), FTSE100 (Wielka Brytania), Nikkei225 (Japonia) oraz oczywiście WIG (Polska). Na wykresach przedstawiamy wszystkie wyżej wymienione indeksy w horyzoncie czasowym 11 lat (od 1995 do 2005, dane miesięczne). Nietrudno zauważyć, że kąt nachylenia narysowanej przez nas linii obrazujących trend jest znacznie większy w przypadku Polski niż pozostałych giełd. Potwierdza to nasze obliczenia i obrazuje zjawisko w sposób intuicyjnie zrozumiały dla każdego. WIG t = ,78*U ,58*U ,27*U ,16*U 1 + 1,81*Composite t + 7,26*Composite t *U *FC t WIG t zmienna objaśniana reprezentująca wartości głównego indeksu giełdowego GPW. Composite t - zmienna wyrażająca sytuację na światowych rynkach finansowych. Jest średnią arytmetyczną głównych indeksów trzech największych giełd europejskich (brytyjskiej FTSE100, francuskiej CAC40 i niemieckiej DAX). Composite t *U 1 zmienna interakcyjna wprowadzona w celu ukazania zmiany siły oddziaływania giełd światowych na WIG po przystąpieniu Polski do UE. U 1 zmienna zero-jedynkowa przyjmująca wartości 0 w okresie przed przystąpieniem Polski do UE (tu przyjętym arbitralnie drugim kwartałem 2003 r.) i wartość 1 w okresie poakcesyjnym. U 95298, U 39899, U 00103, U 1 zmienne utożsamiane z wyrazem wolnym i eliminujące wpływ nietypowych obserwacji. FC t spożycie ogółem (ang. final consumption) makroekonomiczna zmienna związana z gospodarką Polski; tutaj mierząca wpływ aktywności gospodarczej na giełdę. MODEL EMIPYCZNY WIG POLSKA 84,98% 61,49% 171,19% 99,77% FTSE100 KRAJ WIELKA BRYTANIA Okres przedakcesyjny Źródło: Opracowanie własne. R 1 zwykła stopa zwrotu, R 2 logaryt Okres poakcesyjny R 1 R 2 R 1 R 2 27,79% 24,52% 49,08% 39,93% Xetra DAX NIEMCY 36,32% 30,98% 100,83% 69,73% CAC40 FRANCJA 54,91% 43,77% 70,47% 53,34% S&P500 USA 94,03% 66,28% 42,60% 35,49% NIKKEI225 JAPONIA -60,19% -92,07% 112,21% 75,24% Aby zweryfikować, czy istotnie wpływ innych światowych giełd na kształtowanie się WIG-u wzrósł po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej (co mogłoby tłumaczyć tak duży wzrost rentowności), trzeba zbudować kwantyfikowalną zależność. Jak widać na naszą giełdę wpływ ma: poziom aktywności gospodarczej w kraju (tutaj aproksymowany spożyciem ogółem) oraz inne giełdy światowe (reprezentowane przez zmienną Composite, będącą łącznym wpływem 3 największych giełd europejskich). Warto zauważyć również istotną zmianę siły oddziaływania europejskich rynków finansowych po polskiej akcesji do Wspólnoty. Wzrosła ona pięciokrotnie ([1,8085+7,2636]/1,8085 5). Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej spowodowało zintegrowanie naszej rodzimej giełdy ze światowymi rynkami finansowymi, które obecnie mają coraz silniejszy wpływ na WIG. Można więc przypuszczać, że dodatkowy wzrost rentowności, o którym wcześniej pisaliśmy, jest właśnie efektem tego zjawiska. Co ciekawe, podobne tendencje można zaobserwowac również na giełdach innych nowych krajów wspólnoty (Czechy, Węgry), co wydaje się potwierdzać ogólny charakter opisanego zjawiska. PODSUMOWANIE Nasza analiza ma charakter dość pobieżny, mimo to można wysnuć na jej podstawie pewne prognozy dotyczące kształtowania się rynków finansowych krajów, które w najbliższym czasie przystąpią do Unii Europejskiej. Przypuszczalnie giełdy tych krajów zareagują wzrostem lub, w sytuacji recesji gospodarki światowej, będą wykazywać lepsze charakterystyki niż reszta światowych rynków finansowych. Z oczywistych względów może to z kolei zainteresować potencjalnych inwestorów. Adam Mazur Marcin Strojecki 15 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 16\n10 WARTO WIEDZIEĆ giełda OD JARMARKU DO WALL STREET Czyli jak to wszystko się zaczęło... Historia giełdy sięga już starożytnego Egiptu, a dokładniej Babilonu. To jarmark jako instytucja handlowa był początkiem giełdy. To tam co roku sprzedawano szynki, kiełbasy oraz słoninę z Galii, jednakże upadek Cesarstwa Rzymskiego (476 rok n.e.) spowodował upadek handlu. Źle utrzymane, niebezpieczne drogi odstraszały wielu kupców. W takiej sytuacji gospodarka musiała przestawić się na samowystarczalność. Umacnianie się państw feudalnych i rozwój miast doprowadził do rozwoju kontaktów handlowych i samego rynku. Poszczególne miasta organizowały w określone dni roku jarmarki, co miało przyciągnąć kupców oraz zwiększyć zyski płynące z handlu. Przykładem jest jarmark o r g a n i z o w a n y Nazwa giełda wywodzi się z łacińskiego słowa bursa, które oznaczało sakiewkę na pieniądze. w Szampanii w XII wieku. Warty odnotowania jest fakt, że w Polsce na czas jarmarków wyznaczano terminy płatności różnych zobowiązań. Na jarmark zjeżdżali wszyscy, którzy byli zainteresowani zakupem lub sprzedażą różnych towarów. Z czasem zaczęto handlować towarem, którego na jarmarku nie było. Nabywca płacił za towar, którego wcześniej nie widział, ponieważ znajdował się on często daleko od miejsca zawarcia transakcji. Kupno opierało się więc przede wszystkim na zaufaniu. Pierwszym z takich towarów były beczki solonych śledzi, które zawsze miały taka samą wagę, a ryba była takiej samej świeżości. Handel zaczął się opierać o produkty wystandaryzowane (podobne w przypadku kontraktów futures). Dzięki temu skróciła się droga towaru. Przedmiot transakcji wędrował bezpośrednio od sprzedawcy do klienta, omijając jarmark, co obniżało koszty transportu i jednocześnie skracało czas przesyłki. Taki handel szybko zyskiwał popularność, mimo że na początku był ograniczony tylko do kliku artykułów. Kupcy zaczęli się spotykać coraz częściej. Brak konieczności pojawienia się towaru na miejscu zawarcia transakcji wpłynął na pojawienie się pośredników. Początkowo było to kupno i sprzedaż na zlecenie. Wkrótce pojawiły się też zwyczaje handlowe, takie jak terminy płatności. Ceny ustalone na takich giełdach były punktem odniesienia dla cen towarów wystawianych na sprzedaż na zwykłych jarmarkach. Pierwsza prawdziwa giełda działała w Antwerpii już w XIV wieku i była to giełda zbożowa. Powstała ona między innymi dzięki władzom miasta, które przyznały zagranicznym kupcom prawo wolnego handlu w ciągu całego roku, a nie tylko w czasie jarmarku. Giełda ta w 1531 roku otrzymała nawet osobny budynek, na którym napisano: Dla ludzi handlu wszystkich narodów i języków. Równolegle, choć nieco inaczej rozwijała się historia giełdy pieniężnej. Nieco młodszej siostry giełdy towarowej. Jej historia również sięga Starożytnego Rzymu. Niektórzy historycy za pierwowzór giełdy pieniężne uważają odbywające się na Forum Collegium Mercatorum spotkania, podczas których starożytni bankierzy wymieniali informacje handlowe, a także załatwiali interesy. Handel wekslami i wymiana pieniędzy w krajach śródziemnomorskich jawnie przyczynił się do rozwoju giełd pieniężnych. Handlowano na nich wekslami wystawianymi przez kupców w zamian za udzielone pożyczki. Jeżeli posiadacz weksla potrzebował pieniędzy przed datą spłaty pożyczki, mógł go sprzedać komuś innemu. Pośrednicy, czyli wekslarze pracowali we włoskich miastach. Ich miejscem pracy był określony punkt głównego placu miejskiego z ustawionymi ladami lub ławami. Czasami były to loggie domów. To tam spotykali się przyjezdni i miejscowi kapitanowie statków, kupcy oraz bankierzy w celu zapoznania się z ówczesnymi kursami różnych pieniędzy. Nazwa giełda wywodzi się z łacińskiego słowa bursa, które oznaczało sakiewkę na pieniądze. Miała ona głównie obracać pieniędzmi. Część badaczy twierdzi, że nazwa giełdy pochodzi od średniowiecznej bursy, czyli Stowarzyszenia Kupieckiego ze wspólną kasą. Takie ujmowanie giełdy (burs lub bourse) było powszechne w XV i XVI wieku. Wyjątkiem jest Anglia i jej Royal Exchange nazwa pierwszej królewskiej giełdy (jej powstanie szacuje się na lata ) nadana przez Tomasza Greshama z pobudek narodowych. Słowo exchange oznaczające wymianę pozostało w użyciu do dziś. Wiek XVI to czas narodzin nowych giełd (przede wszystkim pieniężnych), na których obracano głównie wekslami, pośredniczono w pożyczkach, zajmowano się wymianą pieniędzy. Ciekawostką jest pojawienie się pierwszych ceduł tj. urzędowych notowań kursów giełdowych. Nowy rozdział w życiu giełd wyznaczyło powstanie w 1602 roku holenderskiej K a m p a n i i Wschodn i o - Indyjs k i e j o r a z p o w s t a n i e w 1622 roku Kompanii Zachodnio-Indyjskiej. Po raz pierwszy na giełdzie w Amsterdamie, która została założona około 1611 roku, pojawiły się akcje tych kompanii. Szybki wzrost wartości akcji (dzięki wypracowanym zyskom) spowodował, że ludzie zaczęli spekulować na tym rynku. Giełda w Amsterdamie może się pochwalić pierwszą zrealizowaną transakcją terminową krótka sprzedaż. Niektórzy z uczestników giełdy zaczęli w dużych ilościach sprzedawać akcje, których nie mieli w momencie realizacji trans- WARTO WIEDZIEĆ akcji. Ich realizacja miała nastąpić dopiero po pewnym czasie. Giełda w Amsterdamie była pierwszą prawdziwą giełdą pieniężną. Szybko jednak doczekała się konkurencji w postaci giełdy w Londynie, na której pod koniec XVII wieku pojawiły się pierwsze pożyczki państwowe z zabezpieczeniem. Najwcześniejsze przepisy regulujące handel akcjami zostały wprowadzone właśnie w Anglii w 1697r. Wiek XVIII w historii giełdy charakteryzuje się, obok dalszego doskonalenia technik transakcyjnych i pojawieniem się na nich nowych papierów wartościowych, okresem szalonych spekulacji (podobnych do tych na naszej giełdzie w lat a c h ), a także pierwszymi spektakularnymi aferami ( South Sea Bubles na giełdzie w Londynie czy działalność Johna Lawa na giełdzie w Paryżu). W 1711 powstała Kompania Mórz Południowych, która wypuściła swoje akcje w 1712 roku o wartości 200 tys. funtów, jednakże olbrzymi popyt zgłoszony przez inwestorów spowodował, że przyjęto zapisy do sumy półtora miliona funtów. W tym czasie notowania akcji podskoczyły do tysiąca funtów przy wartości nominalnej stu funtów. Co sprytniejsi inwestorzy wykorzystując sytuacje na rynku, zaczęli zakładać fikcyjne przedsiębiorstwa, które wypuszczały na rynek nowe emisje akcji, których ceny szybko rosły, a ich właściciele stawali się bogaczami. Parę lat później parlament skasował 202 firmy dzięki specjalnej ustawie, tzw. Bubbles Act. W 1792 roku powstała giełda w Nowym Jorku, a w miejscu, gdzie spotkali się maklerzy (na ulicy pod platanem) znajduje się dziś Wall Street, czyli najważniejsza giełda świata. Nazwa pochodzi od określenia palisady (ang. wall), którą zbudowano w 1652 roku wzdłuż obecnej Wall Street, wyznaczając w ten sposób północną granicę niewielkiego wówczas holenderskiego osiedla Nowy Amsterdam. Pierwsza giełda papierów wartościowych w Polsce została otwarta w Warszawie 12 maja 1817 roku. Sesje odbywały się w godzinach Przedmiotem handlu na giełdzie warszawskiej były przede wszystkim weksle i obligacje. Handel akcjami rozwinął się na szerszą skalę w drugiej połowie XIX w. Oprócz giełdy warszawskiej istniały także giełdy papierów wartościowych w Katowicach, Krakowie, Lwowie, Łodzi, Poznaniu i Wilnie. Podstawowe znaczenie miała jednak giełda w Warszawie, na której koncentrowało się 90% obrotów. Aż do początków XIX w. większość giełd miała charakter nieformalnych spotkań kupców w handlowych dzielnicach miast. W Londynie odbywały się one w kawiarniach. Nad wejściem do jednej z nich New Jonathan s na Threadneedle Street od 1760 roku wisiał napis Giełda Papierów Wartościowych. W tym czasie notowania akcji podskoczyły do tysiąca funtów przy wartości nominalnej stu funtów. Szybki rozwój giełd przypada na drugą połowę XIX wieku. Krystalizują się wtedy zasady funkcjonowania giełd i rośnie znaczenie giełd w gospodarce światowej. Prym wiedzie wówczas giełda w Londynie. Wpływ na to ma rola, jaką Wielka Brytania odgrywa w gospodarce i handlu światowym. Giełdy na wyspach miały jedną znaczącą cechę, która odróżniała je od giełd na kontynencie. Początkowo były one autonomiczne. Zaś giełdy na kontynencie podlegały nadzorowi ze strony władz państwowych. Zgodnie z niemieckim prawem giełdowym z 1896 roku do założenia giełdy potrzebne było zezwolenie rządu, który sprawował nad nią nadzór. Tymczasem giełdy w Wielkiej Brytanii rządziły się własnymi, często surowymi regułami wewnętrznymi. Samo otrzymanie członkowstwa w giełdzie a n g i e l s k i e j nie było łatwe. Osoba, która chciała zostać członkiem giełdy, ale nie była wystarczająco doświadczona i znana, musiała wykazać się rekomendacją trzech członków giełdy, którzy byli w pewnych sprawach odpowiedzialni finansowo za jej działalność. Członek giełdy zajmował się wyłącznie handlem giełdowym i nie mógł podejmować innej działalności pod groźbą wykluczenia. Co ciekawe, wykluczonym można było być także w przypadku zawarcia małżeństwa z osobą trudniąca się handlem. Na giełdzie w Wielkiej Brytanii pracowali jobberzy, którzy dokonywali transakcji wyłącznie na własny rachunek oraz brokerzy (dzisiejsi maklerzy), którzy dokonywali transakcji na zlecenie osób trzecich. To właśnie tu po raz pierwszy możemy się spotkać z określeniami byk i niedźwiedź. Byk to osoba grająca na zwyżkę kursów akcji, natomiast niedźwiedź na zniżkę. Inwestorzy obserwujący naturę zauważyli, że tak jak byk unosi swe rogi do góry, atakując przeciwnika, tak osoby grające na zwyżkę swoim kapitałem przy w miarę stabilnej podaży podnoszą ceny akcji i powstaje wtedy hossa, czyli bullish market (rynek byka). Natomiast grający na zniżkę sprzedając swoje akcje, spychają kursy na coraz to niższe poziomy, czyli tak jak niedźwiedzie atakują i rzucają się na swoją ofiarę, kierując przy tym pazury w dół. Mamy wtedy do czynienia z bessą, czyli bearish market (rynkiem niedźwiedzia). W terminologii pojawiły się także kulawe jelenie, czyli osoby kupujące papiery przed ich wprowadzeniem na giełdę. Dzisiaj na świecie istnieje około 130 giełd. Najogólniej giełdy możemy podzielić na te, do których powstania wymagana jest zgoda władz państwowych (np. giełdy w Niemczech czy Paryżu) oraz organizowane przez samorząd lokalny czy zrzeszenia kupców często w formie spółki akcyjnej (np. giełdy w Wielkiej Brytanii czy USA). Ze względu na przedmiot obrotu możemy wyróżnić także giełdy: towarowe, papierów wartościowych, frachtowe, ubezpieczeniowe. Aż trudno uwierzyć, że instytucje, które dzisiaj obracają miliardami dolarów oraz kaształtują światową gospodarkę jeszcze kilkaset lat temu były zwykłymi jarmarkami. Rafał Domagała 17 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 18\n11 STUDENT POTRAFI wyzwanie McKINSEY&COMPANY LEADERSHIP SEMINAR Czy uwierzycie, że studentka historii wzięła udział w seminarium dotyczącym przywództwa? Mnie też trudno było uwierzyć, że zostałam zakwalifikowana. A jednak spędziłam dwa dni w Jaworowym Dworze ucząc się co to znaczy być przywódcą. W CZTERY OCZY wywiady ROZMOWA Z JAKUBEM ZABŁOCKIM Jeździ Jaguarem, wieczorem bawi się w studenckich klubach, a na co dzień zajmuje się najbardziej dynamicznym rynkiem świata. Jakub Zabłocki, współzałożyciel Domu Maklerskiego X-Trade Brokers S.A. rozmawia z nami na temat sukcesu (i nie tylko). Jestem studentką historii, a na ogół humanistów traktuje się z przymrużeniem oka. Jednak w McKinsey & Company kierunek studiów nie jest tak istotny, najważniejsza jest ciekawa osobowość. Dlatego na Leadership Seminar przyjechało 30 studentów z całej Polski, o bardzo różnych zainteresowaniach i zapleczu naukowym. Tak naprawdę nie wiedziałam, czego się spodziewać. Opis, jaki wcześniej widziałam, był ogólny i tylko domyślałam się, co może się zdarzyć. A działo się wiele. Od momentu, kiedy o 7 rano wsiadłam do autobusu do następnego dnia wieczorem, nie było wolnej chwili. Już na początku podzielono nas na sześcioosobowe zespoły, które miały do wykonania po kilka zadań wymagających różnorodnych umiejętności. Nie będę zdradzać szczegółów, bo możliwe, że i Wy będziecie kiedyś uczestniczyć w tym seminarium. Wspomnę tylko, iż choć jeszcze przed wyjazdem zarzekałam się, że nie będę biegać po lesie i taplać się w błocie, tak właśnie skończyłam, z czego byłam potem bardzo dumna. Oczywiście, mieliśmy też (a w zasadzie przede wszystkim) do rozwiązania problemy wymagające wykorzystania głównie zdolności intelektualnych, a nie siły mięśni. Pewnie zastanawiacie się, gdzie tu jest miejsce na rozwijanie umiejętności przywódczych, jeśli właściwie cały czas realizowaliśmy jakieś narzucone odgórnie zadania. Już wyjaśniam... Podczas każdego ćwiczenia ktoś inny przewodził grupie. Każdy z nas sprawdził się w roli lidera. Co najważniejsze, po zakończeniu pracy mogliśmy wysłuchać profesjonalnie przeprowadzonej oceny. Nasze zdolności przywódcze oceniali zarówno członkowie grupy, jak i opiekun z McKinsey. Cała idea dobrego feedback u polega na przekazaniu informacji w taki sposób, aby osoba go otrzymująca potraktowała je jako bodziec do dalszego rozwoju i pracy nad sobą. Była to najcenniejsza wiedza, jaką uzyskałam na seminarium. Równie ważna była możliwość sprawdzenia siebie. W czasie wykonywania poszczególnych zadań musieliśmy zmierzyć się z brakiem czasu lub specjalistycznej wiedzy. Naturalnie, zajęcia teoretyczne też były bardzo ciekawe. Dzięki nim mogłam usłyszeć jak roz- Dobra zabawa była nieodzownym elementem każdego zadania. wijać umiejętności, które już posiadam. Dowiedziałam się, czym tak naprawdę jest przywództwo oraz jak ważna jest praca całego zespołu. Co było dla mnie najbardziej zaskakujące to fakt, że, aby zostać dobrym liderem nie wystarczy skupić się na ludziach w swojej grupie. Potrzebne jest poznanie siebie, określenie swoich dążeń, wartości, obaw oraz lęków. Pobyt w Jaworowym Dworze był nie tylko nauką. Mieliśmy także czas na rozmowy przy kawie oraz na wzajemne poznanie się. Atmosfera w trakcie całego seminarium była niezwykle przyjazna. Zwłaszcza nieformalne rozmowy z konsultantami, które dotyczyły nie tylko pracy w McKinsey. Dwa dni szkolenia minęły bardzo szybko i do tej pory miło je wspominam. Do domu wróciłam pod wielkim wrażeniem zajęć, które tak naprawdę pozwoliły mi nieco lepiej poznać siebie. Oczywiście, nie mogę zapomnieć o wspaniałych ludziach, którzy przyjechali z całej Polski oraz sprawili, że te dwa dni były świetną zabawą. Anna Sikała Zadania które mieliśmy wykonać były sporym zaskoczeniem. Bez wątpienia można nazwać Pana człowiekiem sukcesu. W ciągu zaledwie paru lat po ukończeniu studiów stał się Pan jedną z najciekawszych postaci biznesowych na polskim rynku finansowym. Czy podzieli się Pan z czytelnikami tajemnicą swojej kariery zawodowej? Skąd wziął się pomysł i kapitał na początek? Zawsze marzyły mi się większe pieniądze i osiągnięcie sukcesu. Jeśli chodzi o pracę w korporacji, to na początku po prostu nie miałem nic przeciwko temu i tak trafiłem do Gilette Poland, gdzie spędziłem półtora roku. Jednak już po czterech miesiącach pracy nie chciałem wykonywać dłużej takich samych, powtarzających się czynności. Dlatego też postanowiłem zmienić pracę. Udało mi się dostać do BRE Banku w Warszawie, ale choć bardzo wiele się nauczyłem to po pięciu latach nastąpiło pewne znudzenie. Chciałem się dalej rozwijać. Wtedy w oparciu o pomysł i obserwacje dokonane w samym sercu finansów, jakim jest niewątpliwie dział treasury banku, powstała idea założenia X-Trade. Firma została stworzona za grosze, bo kapitał początkowy wynosił 200 tysięcy złotych, czyli niewiele jeśli chodzi o kapitały firm działających na rynku finansowym. Część środków była moja, część pochodziła od innych udziałowców. Dlaczego zdecydował się Pan zajmować Forexem, który jest obecnie największym rynkiem na świecie? Najpierw chciałem zostać doradcą inwestycyjnym, pracować w corporate finance w jakimś banku inwestycyjnym bądź w firmie audytorskiej. Na szczęście się nie udało i trafiłem do dealingu. Pracowałem w dziale sprzedaży, więc na co dzień obcowałem z instrumentami pochodnymi, zdobyłem wiele umiejętności i to właśnie dobra znajomość tematu spowodowała, że w pewien naturalny sposób zająłem się Forexem. Co spowodowało przekształcenie spółki X-Trade w Dom Maklerski X-Trade Brokers? Przekształcenie się spółki w dom maklerski spowodowane było zmianą przepisów, KWESTIONARIUSZ: Trzy słowa najlepiej mnie opisujące: ambicja, zawziętość, melancholia Sukces to dla mnie: sposób na życie, droga, która prowadzi do nikąd Gdybym nie był tym, kim jestem, to byłbym: wokalistą zespołu rockowego Mam słabość do: inteligentnych kobiet Dar natury, który chciałbym posiadać: większa odporność psychiczna Nie cierpię ludzi, którzy: są idiotami Ostatnie zdanie, które chciałbym wypowiedzieć przed śmiercią: no w końcu której zresztą chcieliśmy. Długo mieliśmy problemy z uzyskaniem licencji, ponieważ Forex jako działalność nowatorską trudno było ją umiejscowić w obowiązujących przepisach prawnych. Ponadto dla Komisji Papierów Wartościowych, obecnie Komisji Nadzoru Finansowego, był to problem, ponieważ to, co robiliśmy zupełnie nie pokrywało się z typową działalnością domów maklerskich, które działają na rynku regulowanym, podczas gdy my działaliśmy na rynku OTC. Uzyskanie licencji uważam za ogromny sukces. Jakie są plany na dalszy rozwój firmy? Wejście na giełdę, sprzedaż inwestorowi strategicznemu czy może rozwój organiczny? Obecnie jesteśmy największą firmą w Polsce zajmującą się instrumentami pochodnymi dla klienta indywidulanego. Dlatego też zamierzamy ugruntować naszą pozycję na rynku oraz w roku 2007 otworzyć oddziały za granicą. Uważam, że w chwili obecnej jesteśmy na minimum takim samym poziomie rozwoju co firmy londyńskie czy amerykańskie, które działają na tym rynku, nie mamy wobec nich żadnych kompleksów i możemy z nimi śmiało konkurować. Czy X-Trade Brokers planuje rozszerzyć swoją ofertę o asset mamagenent lub działalność a la hedge fund? Nie, nie jesteśmy tym zainteresowani. Zajmujemy się produkcją produktów finansowych, które mają mieć najlepszą cenę i być jak najlepsze jakościowo. W tym kierunku zamierzamy nadal podążać. Na pewno chcemy zwiększyć ilość oferowanych produktów, instrumentów pochodnych. Asset i hedge fundu nie będziemy na pewno robić, aczkolwiek odnośnie kwestii funduszowych mieliśmy pewne plany. Na razie jednak jest to odległa przyszłość, chcemy skupić się na tym, w czym jesteśmy naprawdę dobrzy. W wypowiedzi dla magazynu Manager Magazine powiedział Pan, że 19 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 20\n12 W CZTERY OCZY osobiście inwestowałby w Forex do 20% oszczędności. Skąd ta ostrożność? Forex i inwestowanie w instrumenty pochodne to jeden z najbardziej ryzykownych elementów, jeśli chodzi o tworzenie portfela inwestycyjnego. Kiedy się taki portfel buduje, należy go podzielić na pewne segmenty. Na początku ok. 50% powinny stanowić bezpieczne inwestycje, ok. 30% inwestycje umiarkowane (np. fundusze), natomiast 15-20% można zainwestować w instrumenty pochodne, które mają najwyższą stopę zwrotu, ale też, moim zdaniem, są zbyt ryzykowne, aby lokować w nie cały kapitał. Jest to normalny instrument finansowy, może być wykorzystany zarówno do zabezpieczenia, jak i do inwestowania, ale trzeba to robić rozsądnie i z umiarem. Forex nie powinien stanowić podstawy, ale uzupełnienie portfela. Dlaczego X-Trade angażuje się finansowo i to nie tylko w takie akcje jak Forex Gra? Chodzi o pozyskanie nowych klientów czy może pracowników? Naszym celem nie jest szukanie klientów, choć niewątpliwie takie gry ich przysparzają. Tak naprawdę główne cele są dwa: po pierwsze pokazanie na przykładzie moim i firmy X-Trade, że z firmy, która miała niewielki kapitał początkowy można stworzyć instytucję o wartości rynkowej kilkudziesięciu milionów złotych, czyli po prostu stworzyć coś z niczego. Ponadto, tak jak wspomniałem, X-Trade zamierza rozwinąć się za granicą, dlatego szukamy ciekawych ludzi, których zamierzamy odpowiednio przeszkolić, a następnie wybrać spośród nich przyszłe kadry do oddziałów zagranicznych, aby tam mogli spożytkować swoją energię i potencjał. X-Trade i Kuba Zabłocki gdzie będą za 10 lat? Na razie nie wybiegam tak daleko w przyszłość. W przeciągu trzech, może pięciu lat chciałbym, żebyśmy stali się liderem na rynku Forex w Europie. Jak człowiek sukcesu spędza swój wolny czas? Czas wolny spędzam jak każdy młody człowiek odpoczywam, chodzę do klubów. Ponadto bardzo lubię jazdę na snowboardzie, gram w tenisa i squasha. Oprócz przyjemności staram się poświęcać część swojego wolnego czasu na naukę i poszerzanie swoich horyzontów. Rozmawiała Monika Łuba KOLEJNE WYDANIA MAGAZYNU DEAL JUŻ WKRÓTCE. BADANIA NAUKOWE giełda CZY INWESTOWAĆ W OPARCIU O WSKAŹNIKI GIEŁDOWE SPÓŁEK? Czy wskaźniki takie jak C/Z, C/WK czy C/PG mogą być źródłem podejmowania skutecznych decyzji inwestycyjnych? Codziennie w notowaniach giełdowych w polskiej prasie, oprócz cen zamknięcia, wolumenu obrotów, możemy znaleźć wskaźniki giełdowe dla poszczególnych spółek, takie jak C/Z, C/WK, C/PG. Czy mogą one być źródłem podejmowania skutecznych decyzji inwestycyjnych? Na samym wstępie krótka charakterystyka każdego z nich: C/Z wskaźnik cena/zysk. Jest to cena akcji dzielona przez zysk netto przypadający na jedną akcję, C/WK cena/wartość księgowa. To wskaźnik, który pokazuje zależność między ceną akcji notowaną na rynku a jej wartością księgową, C/PG cena/przepływy gotówkowe (znany także jako cena/cash flow), to wskaźnik pokazujący zależność między ceną akcji a wielkością przepływów gotówkowych przypadających na jedną akcję. Z punktu widzenia inwestora, im mniejsze wspomniane wskaźnik,i tym lepiej. Świadczy to o tym, iż cena akcji danej spółki może nie odzwierciedlać w pełni jej potencjału, czyli być niedowartościowana. Postanowiliśmy sprawdzić tak postawioną tezę w sześciu różnych okresach po dwa okresy przypadają na trend wzrostowy, boczny oraz spadkowy. Jak zachowywał się portfel złożony z akcji wyselekcjonowanych za pomocą najniższych wskaźników? Jak wypadał on w porównaniu z portfelem o najwyższych wskaźnikach? Do naszej analizy wykorzystaliśmy kwartalne sprawozdania finansowe firm. Z racji tego, iż nie chcieliśmy, aby dwa kolejne sprawozdania,,nałożyły się na siebie, postanowiliśmy przebadać takie okresy, które objęły tylko jedno sprawozdanie finansowe. Strategia inwestycyjna polegająca na kupnie akcji tylko w oparciu o wskaźniki giełdowe spółek, może być jedynie strategią krótkookresową! Dlatego wzięliśmy pod uwagę maksymalnie trzymiesięczne przedziały czasu. Wybrane przez nas okresy do badania przedstawiają się następująco: 1. HOSSA TREND HORYZONTALNY BESSA Inwestorzy szukają spółek niedowartościowanych, których cena w pełni nie odzwierciedla potencjału SELEKCJA SPÓŁEK DO PORTFELA Przy selekcji akcji wchodzących w skład portfela wzięliśmy pod uwagę wszystkie trzy wskaźniki C/Z, C/WK, W/PG. Każdemu z nich nadaliśmy równą wagę. Spośród notowań giełdowych z pierwszego dnia badanego okresu wybraliśmy po dziesięć spółek charakteryzujących się najniższymi wskaźnikami. Dla każdego wskaźnika oddzielnie sporządzany był ranking. Im mniejszy dany wskaźnik, tym więcej punktów otrzymywała dana spółka (punktacja od 1 do 10). W ten sposób, po zsumowaniu punktów z trzech wskaźników, powstał portfel. Przykład selekcji dla trendu spadkowego obrazuje Tabela 1. Tabela 1 najmniejszym C/Z pkt najmniejszym C/WK pkt najmniejszym C/PG pkt portfel dnia pkt Jeżeli chcesz zostać współautorem kolejnego numeru magazynu Deal, już dziś napisz o treści WCHODZĘ W DEAL na adres i podaj swoje imię i nazwisko. Skontaktujemy się z Tobą! CENTROZAP 0,6 10 HOWELL 0,1 10 LETA 0,1 10 REMAK 25 REMAK 2,3 9 ELKOP 0,2 9 LTL 0,9 9 HOWELL 23 POLNORD 2,6 8 IMPEXMET 0,2 8 REMAK 1,2 8 POLNORD 12 STALPROFIL 3,6 7 LUBAWA 0,2 8 HOWELL 1,7 7 CENTROZAP 10 HOWELL 3,6 6 REMAK 0,2 8 PEPEES 1,9 6 LETA 10 PUE 4,1 5 KOPEX 0,3 5 VISTULA 2,1 5 ELKOP 9 VISTULA 4,2 4 0,3 4 POLNORD 2,2 4 LTL 9 ELEKTRIM 4,2 4 BICK 0,3 3 ELZAB 2,3 3 VISTULA 9 HYDROTOR 4,5 2 EFEKT 0,3 2 PUE 2,7 2 IMPEXMET 8 4,8 1 HYDROTOR 0,3 1 HYDROTOR 2,9 1 LUBAWA 8 STALPROFIL 8 Źródło: Opracowanie własne. 21 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 22\n13 BADANIA NAUKOWE Tabela 2 BESSA OKRES stopa zwrotu z WIG stopa zwrotu z portfela maksymalna stopa zwrotu minimalna stopa zwrotu zwrotu M 2M 3M -9,45% -17,01% -20,52% -9,66% -18,13% -24,95% -2,44% 14,57% 23,62% -21,52% -48,18% -43,04% M 2M 3M -4,67% -16,83% -17,52% 5,60% -18,66% -14,44% 49,20% 3,21% 24,39% -20,50% -88,41% -55,83% Tabela 3 TREND BOCZNY OKRES stopa zwrotu z WIG stopa zwrotu z portfela maksymalna stopa zwrotu minimalna stopa zwrotu zwrotu M 2M 3M -1,27% -1,34% 2,64% -9,97% -10,28% -5,59% 15,45% 21,95% 65,04% -54,82% -49,18% -60,09% M 2M 3M 2,11% 3,03% 3,16% 3,70% -6,00% -1,53% 28,57% 14,73% 41,23% -22,58% -24,93% -27,76% Tabela 4 HOSSA OKRES stopa zwrotu z WIG stopa zwrotu z portfela maksymalna stopa zwrotu minimalna stopa zwrotu zwrotu M 2M 3M 4,57% 16,72% 30,18% 15,90% 39,07% 109,45% 33,92% 119,53% 194,38% 0% -13,55% 25,58% M 2M 3M 8,60% 14,89% 21,05% 10,41% 8,76% 5,37% 24,85% 29,09% 36,20% -4,56% -88,90% -91,28% Źródło: Opracowanie własne. W analogiczny sposób przeprowadziliśmy selekcję spółek charakteryzujących się najwyższymi wskaźnikami. Rezultaty dla bessy obrazuje Tabela 2. Łatwo zauważyć, że strategia ta może być opłacalna jedynie w najkrótszym okresie (u nas jest to okres jednomiesięczny). W czasie trendu spadkowego w 2002 roku, portfel złożony ze spółek o najniższych wskaźnikach, osiągnął nawet dodatnią stopę zwrotu równą 5,6%. Warto zwrócić również uwagę na bardzo duże odchylenia stóp zwrotu poszczególnych akcji w porównaniu do indeksu giełdowego. W czasie, gdy indeks WIG osiągnął średnią oczekiwaną stopę zwrotu na poziomie -17%, stopy zwrotu poszczególnych spółek wahały się w granicach od 3% do 20% in plus do 50% 80% na minusie. Zatem spółki te charakteryzowały się bardzo dużym ryzykiem. Zarówno bessa w 2001, jak i w 2002 roku nie dała możliwości zarobić inwestorom, podejmującym decyzje inwestycyjne tylko i wyłącznie w oparciu o najniższe wskaźniki giełdowe notowanych firm. W okresach dwu- i jak i trzymiesięcznych, spośród 10 akcji w portfelu, tylko jedna osiągnęła dodatnią stopę zwrotu. Zamieszczona powyżej Tabela 3 przedstawia wyniki obliczeń przeprowadzonych dla okresów trwania trendu horyzontalnego. 23 DEAL marzec 2007 Tak jak w przypadku trendu spadkowego, tutaj również mamy do czynienia z bardzo dużymi odchyleniami stóp zwrotu z poszczególnych spółek. Wahają się one od -60% do +60% (trzymiesięczny okres w 2002 roku). Podobnie jak w czasie spadków w 2002 roku, tak samo w czasie trendu horyzontalnego, w okresie jednomiesięcznym portfelowi udało się osiągnąć dodatnią stopę zwrotu. W pozostałych przypadkach stopa zwrotu z portfela była zawsze ujemna i znacznie gorsza od indeksu rynkowego. Średnio trzem spółkom na dziesięć, udało się osiągnąć stopę zwrotu większą od zera. Czy wnioski dla hossy, kiedy wzrosty wykazuje średnio 80% spółek, będą podobne? były już trochę gorsze. Wpływ na to miała jedna spółka z ujemną stopą zwrotu na poziomie 90%, znacznie zaniżająca średnią z całego portfela. Również w tym przypadku różnice między maksymalną a minimalną stopą zwrotu z poszczególnych akcji są ogromne w 4 na 6 przypadków jest to różnica 100 procent! SPÓŁKI O NAJWYŻSZYCH WSKAŹNIKACH Portfel złożony ze spółek o najwyższych wskaźnikach prawie we wszystkich przypadkach okazał się gorszy od indeksu giełdowego. W okresie bessy były to wyniki gorsze od indeksu o około 2 do 6 punktów procentowych, w trendzie bocznym od 2 do 17 punktów procentowych. Portfel ten tylko raz okazał się lepszy od indeksu. Miało to miejsce podczas trendu wzrostowego w przypadku jednomiesięcznej stopy zwrotu. Spółki o najwyższych wskaźnikach, podobnie jak te o najniższych, również charakteryzowały się dość dużym ryzykiem w postaci sporych odchyleń poszczególnych stóp zwrotu. Generalnie dało się zauważyć tendencję, że im dłuższy okres, tym gorsze rezultaty osiągały dane spółki oraz portfel. Rentowność tych spółek wypadła nieco gorzej od tych z najmniejszymi wskaźnikami. PODSUMOWANIE Podejmowanie decyzji inwestycyjnych tylko w oparciu o najniższe wskaźniki giełdowe poszczególnych akcji jest rzeczą szalenie ryzykowną. Jak zdążyliśmy udowodnić, stopy zwrotu takich spółek znacznie odbiegają od indeksu rynkowego. Niektóre w sposób pozytywny, inne w negatywny. Co najważniejsze, nie zauważyliśmy, aby było to zależne od wartości poszczególnych wskaźników (nie ma reguły, że spółki o znacznie mniejszych wskaźnikach zawsze będą lepsze ani na odwrót). Czynniki, które miały wpływ na stopy zwrotu z danych akcji, miały raczej charakter fundamentalny. Zarówno w okresie bessy jak i trwania trendu horyzontalnego, akcje o najniższych wskaźnikach, nie okazały się mocno niedowartościowane. Średnio tylko na trzech spółkach dało się uzyskać korzyści finansowe. Bardziej optymistyczne są natomiast wyniki dla trendu wzrostowego. Tutaj portfel osiągał już naprawdę przyzwoite rezultaty. Podejmowanie decyzji inwestycyjnych tylko w oparciu o wskaźniki giełdowe akcji jest rzeczą szalenie ryzykowną. W czasie trendu wzrostowego (Tabela 4), zarówno w 2003 jaki i w 2005 roku, na większości spółek, wyselekcjonowanych w ten sposób, dało się dość sporo zarobić. W czasie hossy w 2003 w każdym z trzech okresów portfel osiągnął znacznie lepsze wyniki od indeksu WIG średnio nawet trzy razy lepsze! W roku 2005 te wyniki Bartosz Dębowski Tomasz Schabek styczeń 2007 DEAL 24\n14 STUDENT POTRAFI STUDENT POTRAFI praktyki PRAKTYKI NAD GANGESEM W życiu każdego studenta nadchodzi chwila, kiedy trzeba napisać CV i dobrze jest, gdy można wpisać do niego coś, co przykuje uwagę rekrutujących. W arto zadbać zatem o kilka diamentów w życiorysie. Bez nich nasze CV nie będzie lepsze od setek innych, a szanse na ponadprzeciętnie ciekawą pracę będą mocno ograniczone. Śpiewanie w chórze czy zbieranie znaczków to zapewne ciekawe zajęcia, ale np. półroczna praktyka w Indiach zrobi lepsze wrażenie. Myśl ta zaprowadziła mnie prosto do AIESECu największej na świecie organizacji studenckiej zajmującej się międzynarodową wymianą praktyk. Potem już tylko testy z dwóch języków obcych, assessment centre, ogólnopolska konferencja oraz przeszukanie światowej bazy praktyk. Na koniec kilka szczepionek przeciw chorobom tropikalnym i można pakować walizki. Taj Mahal w Agrze jedna z najwspanialszych budowli świata. Pierwsze wrażenie po przybyciu do New Delhi jest piorunujące. Po dziesięciu miesiącach pamiętam wszystko, jakby to było wczoraj. Z samolotu miasto wydaje się nie mieć początku ani końca. 15 milionów ludzi i kolejnych kilka w przylegających Gurgaon i Noidzie. W całym kraju ponad miliard sto milionów. Po wylądowaniu wita mnie indyjska pogoda 35 stopni w środku nocy (strach pomyśleć, co będzie jutro w południe) oraz niesamowita liczba wielkich owadów miotających się wokół lotniska. Powietrze pachnie mieszanką przypraw i siarki, a wszystko wydaje się być pokryte cienką warstwą pyłu. Wita mnie Kartik jeden z lokalnych AIE- SECowców. Nasza taksówka pędzi niczym oszalała żadnego zatrzymywania się na czerwonym świetle. Samochody w większości przypadków nie mają lusterek bocznych, a manewry takie jak wyprzedzanie, sygnalizuje się klaksonem (wcześniej ten system opracowały nietoperze). Po drodze oglądam pierwsze święte krowy, drepczące wesoło środkiem jezdni. Osobliwe wrażenie robią swastyki zdobiące setki samochodów i domów. Bezdomni śpią na chodnikach. Na miejscu, w domu Kartika, czeka mnie miła niespodzianka. Przyzwoita, zamykana na noc dzielnica, strażnicy z wielkimi strzelbami (jak z powieści Conan Doyle a). W środku dominuje styl kolonialny. Żyrandole, a raczej lampy zamontowane są we wszystkich pokojach na bocznych ścianach, na sufitach są natomiast ogromne wiatraki. Rano budzi mnie duchota i wysoka temperatura. Nie działa klimatyzacja. Nie ma prądu. Przerwy w zasilaniu to codzienność. Ponad 40 stopni w cieniu. Po śniadaniu (pikantnym i popijanym wodą) oraz deserze (mango) czas na lekcje podstaw gry w krykieta. Po południu, gdy robi się nieco chłodniej, idziemy, a raczej jedziemy rikszą zobaczyć stolicę. Głowa chodzi mi jak radar. Śliczne Hinduski w swoich sari i z bindi na czołach przykuwają wzrok. Jest upał, ale nie zobaczy się tu mini ani dekoltów. Różnice kulturowe i klimatyczne widać co krok. Wszędzie pełno tropikalnych roślin, po przewodach elektrycznych biegają małpy, samochody jeżdżą jak chcą (no prawie). Ludzie ubrani w najróżniejsze stroje. Wielu mężczyzn nosi długie do ziemi kurty. Często pojawiają się Sikhowie w swoich turbanach. Wszyscy przyglądają mi się z taką samą ciekawością jak ja im. Dorośli patrzą przez chwilę, dzieci natomiast podbiegają lub machają do mnie z daleka. Czuję się trochę dziwnie. Liczne stragany, bezdomni, żebrzące dzieci wołające do mnie Mr. Money czy rozklekotane riksze totalnie kontrastują z limuzynami biznesmenów, siedzibami firm informatycznych, budynkami zagranicznych korporacji i centrami handlowymi o zachodnim standardzie. Wieczorem czeka mnie jeszcze spotkanie z AIESECowcami w nocnym klubie. Istna wieża Babel. Ludzie ze wszystkich stron świata. Mam okazję wymienić się swoim nowym indyjskim numerem telefonu... Tak minęła moja pierwsza doba w tym kraju. A było ich jeszcze niemal 200. Wiele z nich znacznie ciekawszych. Wkrótce poznałem swojego pracodawcę Osamę. Rozpoczęła się praktyka. Początkowo wyszukiwałem w całym kraju rozwiązań teleinformatycznych, które usprawniają funkcjonowanie gospodarki i poprawiają standard życia ludzi, zwłaszcza w biednych rejonach. Robiłem też typowe case studies, spotykałem się z kierownikami działów i założycielami firm. Po kilku tygodniach odszedł z pracy mój bezpośredni przełożony i powierzono mi jego obowiązki. Wyznaczałem zadania powierzonej mi grupie ludzi oraz namówiłem szefa, żeby wysłał mnie w teren. Tak wylądowałem w Himalajach z kamerą i mapą w ręku oraz garścią wskazówek typu: tą drogą jeździ autobus raz na dobę i tak możesz podróżować z miasta do miasta. Po powrocie ze swojej misji zająłem się ponownie projektami i biznes planami. Indyjski zaklinacz węży. Słonie wędrujące po ulicach Rajasthanu i Tamil Nadu. Najciekawsze były weekendy, kiedy wraz ze znajomymi z różnych krajów podróżowałem. Tempo z w i e d z a n i a d z i e w i ę c i u stanów, które odwiedziłem (niektóre wielokrotnie) było szalone. Cała noc w pociągu lub parę godzin w samolocie, potem intensywna dawka wrażeń. Indie są olbrzymim państwem, a każdy stan jest jakby odrębnym krajem. Różnice są zarówno klimatyczne, jak i etniczne oraz kulturowe. Nie sposób wymienić wszystkich wrażeń, ale warto wspomnieć choćby wędrujące po ulicach Rajasthanu i Tamil Nadu słonie, safari na wielbłądach, krowy wchodzące do mojego ogrodu, małpy pukające do drzwi albo wykradające fistaszki, jaszczurki biegające po ścianach. Moja służąca z a r a b i a j ą c a 7 dolarów miesięcznie to też ewenement na skalę światową. Co ciekawe, przyjechała ona z Bangladeszu, żeby... poprawić swoją sytuację m a t e r i a l n ą. F a s c y n u j ą c a była też wizyta w światowej stolicy jogi, a także w Dharamshali, gdzie przebywa rząd tybetański na uchodźstwie. O d w i e d z a - łem miejsca, w których p r z e w a ż a j ą m u z u ł m a - nie. Miasta te przypominają bardziej Pakistan niż Indie. W Khajuraho z kolei zachwyciła mnie świątynia pokryta tysiącami rzeźb Kama Sutry. Trudno także opisać wrażenie, jakie robi widok płonących stosów pogrzebowych nad Gangesem w Varanasi, ale nic nie może równać się z urokiem najwspanialszej chyba budowli na świecie Taj Mahal w Agrze. Kolejną niezwykłością była bez wątpienia Wigilia spędzona z nomadami na pustyni, która ułatwi mi w przyszłości odpowiedź na pytanie o najciekawsze święta. Duże wrażenie robią też liczne festiwale. Hindusi uwielbiają się bawić. Dla przykładu, gdy w Polsce pierwszego listopada obchodzono smutne Święto Zmarłych, w Indiach trwał festiwal świateł Diwali. 6 godzin pokazu sztucznych ognii, a do tego drinki, zakąski i 30 stopni ciepła w Madrasie nad Zatoką Bengalską. Indie to jednak przede wszystkim ludzie. Zawsze mili i gotowi do pomocy. Setki razy przypadkowe osoby przysiadały się, żeby porozmawiać. Tego brakuje mi w Polsce najbardziej codziennych kłótni z rikszarzami, targowania się o każdą rzecz i strażników salutujących mi z okrzykiem sir!. Pół roku w Indiach dało mi nie tylko studencką praktykę, ale też całą masę unikatowych wrażeń i przyjaciół z różnych stron świata. Praca w tym bajecznym kraju to również doskonałe ćwiczenie językowe i osobiste wyzwanie. Łączenie obowiązków ze zwiedzaniem nie zawsze jest łatwe, ale efekt końcowy jest więcej niż satysfakcjonujący. AIESECowa praktyka to także użyteczna składowa przyzwoitego CV. Łukasz Wieczorek 25 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 26\n15 TWOJE INWESTYCJE edukacja FOREX ZŁOTO DLA ZUCHWAŁYCH Czy istnieje instrument finansowy przynoszący zysk niezależnie od koniunktury? Czy myślałeś o rynku, na którym inwestować może każdy? Otóż takie możliwości daje Forex największy na świecie rynek wymiany walutowej. Inwestując na nim, można w bardzo krótkim czasie uzyskać nawet 100% stopę zwrotu z zainwestowanej kwoty! CZYM JEST FOREX? PRZYKŁAD: Nazwa Forex pochodzi od dwóch angielskich słów Foreign Exchange oznaczających międzynarodową wymianę walutową. Jest to największy rynek finansowy świata. Dzienny obrót na Forexie to około 1,5 biliona dolarów! Forex to rynek pozagiełdowy (Over The Counter) niemający określonego miejsca usytuowania, który składa się z systemów obrotu banków, brokerów, przedsiębiorstw oraz inwestorów indywidualnych połączonych ze sobą za pomocą łączy telefonicznych oraz internetu. Rynek ten obejmuje swym zasięgiem większość krajów świata, a do największych centrów transakcji walutowych należą Londyn, Nowy Jork i Tokio. Inwestor zakłada, że w związku z dobrą koniunkturą na starym kontynencie euro się umocni, otwiera więc (kupuje) kontrakt o wartości 1 lota na cross EUR/USD po kursie 1,1915 przy dźwigni 1:100. Oznacza to, że mamy otwartą pozycję długą o wartości $ Pobrany zostaje depozyt zabezpieczający w wysokości 1% wartości kontraktu, czyli $1 000, co po przeliczeniu na złotówki daje zł (kurs USD/PLN 3,2560). Pierwszego dnia kurs EUR/USD spada do 1,1903 (czyli o 12 pipsów). Nasza strata wynosi: (1,1903-1,1915) * * 3,256 zł = -390,72 zł Drugiego dnia kurs wzrasta do 1,1990, inwestor zamyka pozycję z zyskiem równym: (1,1990-1,1915) * * 3,256 zł = zł Podsumowując. Wpłaciliśmy zł depozytu zabezpieczającego, zaś po dwóch dniach zarobiliśmy zł. Oznacza to stopę zwrotu równą 75%. Pamiętać należy jednak, że gdyby rynek poszedł w drugą stronę moglibyśmy dokładnie tyle stracić. Jedyne o czym musisz pamiętać to, że na Forexie równie szybko można dużo zarobić, jak i wszystko stracić... Olbrzymia liczba uczestników i ich różnorodność sprawia, że rynek ten jest najbardziej płynnym rynkiem finansowym świata, a manipulowanie nim jest wręcz niemożliwe (nawet dla takich instytucji jak największe banki centralne świata). Sytuacja ta powoduje, że właściwie jedyną determinantą poziomu kursów walutowych jest zachowanie większości uczestników rynku. Sprawia to, że sukces odniesie ten, kto trafnie potrafi przewidzieć zachowanie tłumu. LONG & SHORT, SPREAD, PIPSY... CZYLI TROCHĘ NAZEWNICTWA Waluty notowane na Forexie podawane są w parach walutowych, czyli tzw. crossach walutowych. Najpopularniejsze crossy to euro do dolara, dolar do jena oraz funt do dolara. Tak jak w przypadku normalnych par walut, które możemy wymienić w kantorze, cross walutowy informuje nas, ile możemy kupić jednej waluty za drugą. Dla przykładu cross EUR/USD mówi nam, ile dolarów dostaniemy za jedno euro. Pierwsza waluta w parze to waluta bazowa, w stosunku do której ustalany jest kurs waluty kwotowanej drugiej w parze. Inwestując na Forexie, podobnie zresztą jak w przypadku instrumentów pochodnych, mamy możliwość otwarcia dwóch pozycji krótkiej sprzedaży (short, sell) lub długiej kupna (long, buy). Jeśli otwieramy pozycję krótką (sprzedaży) to osiągniemy zysk, jeżeli dany kurs spadnie. Natomiast w przypadku pozycji długiej (kupna) zarobimy, jeżeli dany kurs wzrośnie. Istotne jest to, że, aby otworzyć pozycję krótką, czyli sprzedać daną parę walutową nie musimy posiadać danej waluty (podobnie jak w przypadku kontraktów terminowych futures). Cena, po której otwieramy pozycje krótką to cena Bid natomiast cena, po której otwieramy pozycje długą to cena Ask. Cena Ask jest większa od ceny Bid. Różnica między ceną Ask a Bid to tzw. spread. Spread to inaczej prowizja, jaką pobiera dom maklerski za otwarcie pozycji (tak samo jak w kantorach cena sprzedaży waluty jest większa od ceny jej skupu). Na Forexie spread jest niezwykle wąski, np. na crossie eur/usd wynosi zazwyczaj (w zależności od platformy transakcyjnej) 3 pipsy (1 pips to 0,0001 część jednostki waluty). KLUCZ DO SZYBKICH PIENIĘDZY DŹWIGNIA Duża dźwignia handlowa na Forexie dochodząca nawet do 1:200 oznacza, że depozytem w wysokości np. $1 000 można kontrolować kupno lub sprzedaż walut o wartości $ Jeśli przy takim lewarze kurs zakupionej waluty wzrośnie tylko o 1%, zysk wyniesie (1% z $ = $2 000). W ten sposób zysk z zainwestowanych $1 000 wyniesie $2 000, czyli 200%. Taka transakcja może trwać zaledwie kilka bądź kilkanaście minut. Trzeba jednak pamiętać, że dźwignia działa w obie strony tak samo, tzn. jeśli kurs spadnie o 1%, strata wyniesie $ Naszym TWOJE INWESTYCJE zyskiem/stratą jest różnica między ceną otwarcia a zamknięcia pozycji. Dźwignia jest niezwykle potężnym narzędziem umożliwiającym, przy stosunkowo niewielkim wkładzie własnym, zarabianie naprawdę dużych pieniędzy. Inwestując, sami określamy wielkość naszej inwestycji, czyli kontraktów wyrażanych w tzw. lotach. Każda platforma określa inną wartość lota, np. na platformie X-Trader dla walut wynosi on jednostek danej waluty, a dla towarów (commodities) jednostek danych towarów. Podobnie jak w przypadku kontraktów terminowych, np. futures, aby otworzyć kontrakt potrzebny jest depozyt zabezpieczający w wysokości 1% wartości kontraktu walutowego lub 3% w przypadku towarów i indeksów (przy dźwigni finansowej wynoszącej 1:100). Oznacza to, że, aby otworzyć 1 kontrakt (1 lota) np. na cross EUR/USD, trzeba złożyć do depozytu $1 000 (1% z $ ), czyli w przeliczeniu na PLN ok zł. (w zależności od kursu USD/PLN). Należy pamiętać, aby na rachunku trzymać więcej pieniędzy niż wynosi depozyt, aby w przypadku strat nasza pozycja nie została automatycznie zamknięta przez system transakcyjny. OD CZEGO ZALEŻY KURS WALUTY I JAK GO PRZEWIDZIEĆ? Pozostaje najważniejsze pytanie: jak przewidzieć czy dany kurs wzrośnie, czy też spadnie? Istnieją dwa podstawowe podejścia wśród inwestorów: analiza fundamentalna i analiza techniczna. Analiza fundamentalna polega na przewidywaniu, jak informacje z zewnątrz (decyzje banków centralnych, dane makroekonomiczne, kataklizmy, wojny, informacje ze świata polityki etc.) wpłyną na kurs waluty. Na wahania par z udziałem dolara niewątpliwie wpływ mają wszelkie informacje płynące z USA, takie jak: działania amerykańskiego banku centralnego (FED), wystąpienia jego prezesa, dane makroekonomiczne (m. in. stopa bezrobocia, ilość nowych miejsc pracy, inflacja, wskaźniki konsumpcji i dochodów gospodarstw domowych) lub zdarzenia Strony warte odwiedzenia: o charakterze międzynarodowym. Jeśli np. rzeczywista stopa bezrobocia lub inflacji okazuje się mniejsza od prognozowanej pojawiają się wówczas solidne podstawy,by sądzić, że dolar się umocni. Weźmy przykład wojny w Iraku gdy się zaczęła, dolar zaczął słabnąć; wynikało to z niepewności inwestorów, co do jej losów, natomiast w chwili wkroczenia wojsk amerykańskich do Bagdadu i obalenia pomnika Sadama Hussajna dolar (a także indeksy giełdowe świata) zaczął gwałtownie drożeć inwestorzy przypuszczali, że koniec wojny jest już blisko. Ciekawa sytuacja miała miejsce po atakach terrorystycznych w Madrycie w marcu 2004, kiedy to dolar stracił sporo na wartości, mimo, że walutą w Hiszpanii jest euro. Z logicznego punktu widzenia to właśnie euro powinno stracić. Inwestorzy uznali jednak, że wojna z terroryzmem to głównie sprawa USA. FOREX W PIGUŁCE: Nie trzeba śledzić sprawodań finansowych ani godzinami analizować wykresów. Wystarczy trochę newsów dostarczanych przez serwisy internetowe oraz podstawy analizy technicznej. Możliwość gry na sucho darmowe rachunki demo dostępne na platformach transakcyjnych np. DM X-Trade Brokers S. A. lub TMS Brokers. Handlować i zarabiać można, siedząc wygodnie przed swoim komputerem podłączonym do Internetu. Łatwe w obsłudze systemy zawierania transakcji. Każdy może nauczyć się obsługiwać platformę transakcyjną. Całkowicie nienormowany czas pracy, ponieważ handel na walutach odbywa się 24h na dobę od poniedziałku do piątku. Dźwignia finansowa 1:100, a czasem wynosząca nawet 1:200 (zależy od naszego wkładu im większy depozyt, tym mniejsza dźwignia). Potrzebny niewielki kapitał początkowy, aby zagrać w rzeczywistości (wystarczy 3 tys. zł). Możliwość osiągania szybkiego i niemal nieograniczonego zysku przy stosunkowo małych środkach własnych. Analiza techniczna to z kolei próba odgadnięcia przyszłych ruchów cen na podstawie obserwacji przeszłych ich wartości. Ważną rolę w analizie technicznej oprócz wykresów odgrywają syntetyczne miary matematyczne takie jak oscylatory, średnie ruchome oraz inne wskaźniki. Forex charakteryzuje się silnymi, wyraźnymi trendami zmian cen, które idealnie poddają się analizie technicznej. Oznacza to, że przy jej pomocy można z dość dużym prawdopodobieństwem prognozować główne punkty zwrotów trendu. Część graczy na Forexie opiera się głównie na analizie fundamentalnej, inni bezgranicznie ufają analizie technicznej, większość natomiast korzysta z obu. Każdy inwestor ma swój unikalny styl inwestowania. Nie jest jednak nigdy możliwe, aby przewidzieć w 100 %, jak zachowa się rynek, dlatego inwestycje na Forexie mają w sobie sporo z hazardu. Aby grać, trzeba mieć naprawdę mocne nerwy i nie bać się ryzyka... PODSUMOWANIE Jeśli chciałbyś zmierzyć się z wyzwaniem, jakim niewątpliwie jest Forex, spróbuj poćwiczyć najpierw na rachunkach demo oraz weź udział w Forex Grze organizowanej przez SKN Inwestor pod patronatem Domu Maklerskiego X-Trade Brokers S. A. Jeśli zaś jesteś pewien swojej wiedzy i umiejętności spróbuj w realu naprawdę warto. Jedyne o czym musisz pamiętać to, że na Forexie równie szybko można dużo zarobić, jak i wszystko stracić... Paweł Jacel 27 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 28\n16 W CZTERY OCZY wywiady WOJNA BANKÓW Bogusław Grabowski były członek Rady Polityki Pieniężnej, doktor nauk ekonomicznych, a obecnie prezes zarządu Skarbiec Asset Management Holding rozmawia z nami na temat fuzji na rynku bankowym. Dużo się ostatnio mówi o fuzji banków PKO i BPH. Jednak nie wspomina się w ogóle o szerszym, ekonomicznym aspekcie tej fuzji. Z czego wynika owa fuzja? W ostatnich dwóch dekadach mamy gwałtowne przyspieszenie procesu koncentracji kapitału w gospodarce światowej. Dotyczy to głównie sektora finansowego. Dwa podstawowe powody tego przyspieszenia to: Proces globalizacji oznaczający liberalizację przepływów gospodarczych. Integracja rynku najgłębszym obszarem jest UE, ale również Ameryka Południowa i Azja. Elementem procesu globalizacji jest połączenie UniCredito i Hypovereinsbank. Jest to jedna z większych fuzji na europejskim rynku i jedna z największych w sektorze bankowym na świecie i w Europie, której koszt przejęcia wynosi 19 mld euro. Jak wygląda połączenie największych banków w Polsce od strony technicznej? UniCredito przejął majątek Hypovereinsbank, a w zamian za to dotychczasowym właścicielom HVP wydano akcje UniCredito. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że UniCredito jest właścicielem PKO S.A. w 53%, natomiast HVB jest posiadaczem 71% akcji BPH. W jakim celu nastąpiło połączenie HVP i UniCredito? Połączenie ma celu poprawienie pozycji konkurencyjnej na skutek synergii kosztów. Oszczędności uzyskane w ten sposób sięgają, jak się szacuje, 1 miliarda euro rocznie. W wyniku tej fuzji połączony bank stał się siódmym co do wielkości bankiem w Europie. Jakie prawa posiada UniCredito? UniCredito, jako właściciel 53% pakietu akcji PKO S.A., ze względu na zasady regulacyjne może, do czasu uzyskania zgody wydawanej przez Komisję Nadzoru Bankowego, wykonywać prawa tylko z 5% akcji. Udział w dywidendzie UniCredito wynosi 53%, ale udział w głosach tylko 5%. W związku z tym w lipcu 2005 r. UniCredito złożył wniosek o udzielenie przez KNB zgody na uzyskanie pełni praw do dysponowania głosami z całego pakietu akcji. Jaka była decyzja KNB dotycząca złożonego przez UniCredito wniosku? Komisja Nadzoru Bankowego wyraziła zgodę w lutym 2006 r., stwierdzając, że UniCredito dopiero wtedy dostarczyło wszystkich dokumentów. Był to najdłuższy proces o uzyskanie takiej zgody i zarazem najdłuższy proces kompletowania dokumentów. Jaki wpływ na polski sektor bankowy ma zgoda KNB uzyskana przez UniCredito? Samo uzyskanie pełni praw do głosów z akcji jest już ogromnym krokiem w kierunku konsolidacji. Od tego momentu dominujący właściciel banku może dokonywać unifikacji procedur oraz oferty świadczonych usług przez oba banki. Czy niezbędna jest również zgoda Komisji Europejskiej? UniCredito złożyło wniosek o zgodę na połączenie banków PKO i BPH w Komisji Europejskiej. W UE obowiązuje prawo, które mówi, że jeżeli fuzja jest w skali ponadregionalnej czy ponadlokalnej, to prawo do wydania decyzji na tego typu połączenia posiadają organy europejskie, a nie organy narodowe. Organ europejski wydał decyzję pozytywną, stwierdzając, że takie połączenie nie stwarza zagrożenia ani konsumentom, ani konkurencji. Jednakże rząd Polski nie podziela zdania Komisji Europejskiej. Jakie są wobec tego jego argumenty? Faktycznie, rząd jest przeciwny tej fuzji. Swoje stanowisko uzasadnia poniższymi argumentami: Pojawieniem się negatywnych konsekwencji dla cen usług bankowych z powodu nadmiernej koncentracji na rynku bankowym, Zwiększenie udziału kapitału zagranicznego w sektorze bankowym, którego i tak jest już za dużo, W wyniku fuzji posady straci ok. 20% zatrudnionych, czyli ok ludzi, UniCredito naruszy w ten sposób umowę prywatyzacyjną, która stwierdza, że UC nie będzie w sposób bezpośredni ani pośredni dążyło do przejmowania jakiegokolwiek banku czy też otwierało własnej działalność bankowej tak, żeby stanowiło to działalność konkurencyjną w stosunku do banku PKO S.A. Co Pan sądzi o zasadności powyższych argumentów? Zacznę od faktu, że rząd nie jest organem państwa uprawnionym do wpływu na sektor bankowy w zakresie fuzji i połączeń. W odpowiedzi na Pani pytanie przytoczę stanowisko Komisji Europejskiej. Mówi ono, że koncentracja w polskim sektorze bankowym nie będzie wyższa niż w innych krajach UE oraz przypomina, że Polska nie może powoływać się na zapisy umowy prywatyzacyjnej w tym względzie. Uznano bowiem, że po wstąpieniu do UE prawo unijne ma wyższość nad prawem krajowym i wyklucza klauzulę ograniczającą swobodę przepływów kapitałowych. Jak wobec tego wygląda koncentracja polskiego sektora bankowego na W CZTERY OCZY tle innych członków UE? Dla przykładu, 5 największych banków kontroluje w Wielkiej Brytanii 75% sektora bankowego, we Francji 72%, a w Belgii i Holandii od 85% do 90%. W Polsce 5 największych banków (PKO BP, PKO S.A., Bank Śląski i Bank Handlowy) i BPH łącznie kontroluje 48% rynku. Widzimy więc, że poziom koncentracji usług bankowych w Polsce jest znacznie niższy niż w innych krajach. Jakie jest więc przełożenie między stopniem koncentracji a marżami i cenami usług bankowych? Musimy pamiętać, że jeśli mówimy o wpływie ilości podmiotów na poziom konkurencyjności, to inaczej jest w przypadku towarów podlegających wymianie zagranicznej. Chociaż zakres towarów niepodlegających tej wymianie jest również bardzo płynny, można powiedzieć, że globalnie udział takich usług spada. Mamy bardzo szeroko rozwinięte usługi transgraniczne dzięki rewolucji informacyjnej i komunikacyjnej. Możemy założyć lokatę w banku zagranicznym, nie jeżdżąc do tego banku czy korzystać z kart kredytowych. Oczywiście nie wszystkich usług bankowych to dotyczy. Poziom koncentracji na rynku usług bankowych wcale jednoznacznie nie wpływa na poziom cen. Zresztą marże odsetkowe i opłaty w polskim sektorze bankowym są wyższe niż w Europie Zachodniej, ale bardzo szybko spadają. Tak więc stwierdzenie, że wyższy poziom koncentracji na rynku bankowym spowoduje wzrost cen oferowanych usług, nie może być prawdziwe. Kiedy wyższy poziom cen możemy tłumaczyć niższym poziomem konkurencyjności rynku bankowego? Byłoby to możliwe, gdyby dwa współczynniki zwrot na kapitale i wzrost na aktywach były wyższe. Polski sektor bankowy nie charakteryzuje się ani wysokim poziomem zwrotu na kapitale, ani wzrostu na aktywach. Wręcz przeciwnie. Mówi się o dwóch czynnikach. Pierwszy to zdecydowanie wyższy poziom niezamortyzowanych jeszcze nakładów inwestycyjnych dokonywanych przez polski sektor bankowy w ostatnich piętnastu latach. Dzięki temu w wielu dziedzinach polski sektor bankowy jest bardziej nowoczesny niż w innych krajach. Drugi powód dotyczy nadmiernej koncentracji na rynku usług międzybankowych, co ogranicza konkurencyjność. Jeśli jednak koncentracja ta jest zbyt mała, to mamy do czynienia z kolei z wyższym wpływem kosztów oraz wyższym obciążeniem przychodów nad kosztami stałymi. Dlatego mamy w rzeczywistości tendencję do podwyższania kosztów świadczonych usług. Aczkolwiek nie ma to potwierdzenia w danych statystycznych. W ciągu ostatnich lat można zauważyć znaczny wzrost udziału kapitału zagranicznego w polskim sektorze bankowym. Z czego wynika taki stan rzeczy? Rzeczywiście w polskim sektorze bankowym prawie 2/3 własności to udział kapitału zagranicznego. Wcześniej takiego wpływu kapitału obcego na rynku polskim nie było. Pojawienie się tak dużej ilości zagranicznego kapitału wynika z faktu, iż podczas prywatyzacji polskich banków rodzimego kapitału po prostu nie było. Oczywiście wynika to z poprzedniego systemu ekonomicznego, w którym występowanie własności prywatnej było mocno ograniczone. Rzecz jasna można było ograniczyć udział kapitału zagranicznego poprzez spowolnienie procesu prywatyzacji w oczekiwaniu na akumulację kapitału rodzimego. Jednak w takim przypadku nie mielibyśmy sprawnego systemu bankowego, co w konsekwencji doprowadziłoby do wydłużenia procesu akumulacji kapitału. Tak naprawdę jeśli popatrzymy na kraje wschodnioeuropejskie, to Polska nie należy do wyjątków. Dla przykładu, w Czechach i na Węgrzech udział kapitału zagranicznego w systemie bankowym jest jeszcze większy niż w Polsce. Jakich konsekwencji tego procesu możemy się spodziewać? Zaczynając od pozytywnych konsekwencji, warto wspomnieć, że udział obcego kapitału sprawił, że w szybszym czasie osiągnęliśmy sprawny system bankowy, co sprzyja szybszemu rozwojowi gospodarczemu. Natomiast jeśli chodzi o negatywne aspekty, które dotyczą głównie sytuacji kryzysowych, zaobserwowano dwa szczególne przypadki. Mówi się, że na rynku zagranicznym w sytuacji zagrożenia występuje tendencja do kumulacji kapitału, czyli odpływu z jednostek lokalnych do krajów macierzystych. Drugi przypadek ma miejsce w momencie kryzysów finansowych na rynkach lokalnych. Obserwuje się wtedy prawidłowość, iż inwestorzy zagraniczni nie są skorzy do zwiększania zaangażowanego kapitału. Wystawiając się na ryzyko, wolą, żeby podmioty upadły niż miały zostać dekapitalizowane. Tak więc nie będą ratować sektora bankowego swoim kapitałem. Jednak należy zwrócić uwagę, że prawdopodobieństwo takich zdarzeń w Polsce jest dość niskie. Rozmawiały: Monika Wojna Anna Krysiak 29 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 30\n17 MAKROEKONOMIA rynek GOSPODARKA POLSKI W III KWARTALE 2006 Trzeci kwartał 2006 roku wydaje się potwierdzać opinię, iż rok ten będzie kolejnym, który możemy zaliczyć do udanych. Join the leading strategic consulting company as an Intern. McKinsey s internships give you the chance to test your capabilities and knowledge. Your contribution will generate real impact. This is not just another internship it s a start of your career! For 3rd, 4th and 5th year students from all faculties, we offer a 10 to 12-week Internship Program. We accept applications for Intern positions on a continuous basis but if you are interested in our Summer Internship Program, please apply by April 15, W gospodarce Polski obserwujemy wysokie tempo wzrostu gospodarczego (5,6%), malejącą stopę bezrobocia (15,2%), niski poziom inflacji (1,6% w III kwartale) oraz przyśpieszenie inwestycji (do 15%). Cieszą także dane o dobrej kondycji polskich przedsiębiorstw, które tworzą nowe miejsca pracy oraz generują wzrost płac (o ok. 4% w pierwszym półroczu). Niepokojące mogły być natomiast informacje napływające z gabinetu Prezesa Rady Ministrów o pojawieniu się poważnego konfliktu pomiędzy ugrupowaniami koalicyjnymi. Na szczęście nasza gospodarka jest na tyle silna, iż wydarzenia polityczne nie wpłynęły znacząco na jej wyniki. Nadal czekamy również na reformę finansów publicznych, na co naciska Bruksela, choć na razie musimy zadowolić się obietnicami utrzymania deficytu budżetowego na poziomie oscylującym wokół 30 mld zł. PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W drugim kwartale 2006 roku roczne tempo wzrostu PKB wyniosło 5,5%, natomiast według oszacowań Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową trzeci kwartał przyniósł 5,6% przyrostu PKB w stosunku do III kwartału roku poprzedniego. Na tak dobry wynik polskiej gospodarki miało wpływ przede wszystkim wysokie tempo przyrostu popytu krajowego (5,8% według IBnGR), spowodowane między innymi wzrostem zatrudnienia oraz płac realnych (o 4,1% w skali roku) w sektorze przedsiębiorstw, a także znaczący przyrost inwestycji o około 15%. Na uwagę zasługuje również wzrastający poziom produkcji budowlano-montażowej o blisko 14,4% w ujęciu rocznym. Wygląda na to, że mamy do czynienia z prawdiwym boomem budowlanym w pełnym rozkwicie. Co więcej, istotną tendencją z punktu widzenia wzrostu gospodarczego jest także utrzymująca się dominacja dynamiki eksportu krajowego nad dynamiką importu. Przypomnijmy, iż eksport i import zwiększyły się odpowiednio o 16,9% oraz 13,9% w porównaniu z rokiem poprzednim. BUDŻET Zadowalające dane napływają z Ministerstwa Finansów. W okresie od stycznia do września wpływy do budżetu państwa wyniosły ponad 144,2 mld zł, wydatki 158,7 mld zł, natomiast deficyt budżetowy 14,5 mld zł, co stanowiło odpowiednio 73,9%, 70,3% oraz 47,4% kwot założonych w ustawie budżetowej na rok Przypomnijmy, iż w analogicznym okresie 2005 roku dochody, wydatki i deficyt budżetowy stanowiły odpowiednio 76,2%, 71,9%, a także 50,8% kwot zaplanowanych. Szczególnie cieszyć może niski poziom deficytu w III kwartale. W prognozach Ministerstwo Finansów szacuje, iż dochody budżetu mogą zostać przekroczone w 2006 r. o ponad 1 mld zł. Warto dodać, iż wpływy do budżetu państwa z tytułu podatku CIT zwiększyły się w okresie styczeń wrzesień o 24,9%, natomiast z tytułu podatku PIT o 17,4%, co można tłumaczyć polepszającą się sytuacją polskich przedsiębiorstw i wzrostem zatrudnienia oraz płac. STOPA PROCENTOWA W marcu 2006 r. członkowie Rady Polityki Pieniężnej zdecydowali się na ostatnią redukcję podstawowych stóp procentowych NBP. Stopa referencyjna została obniżona do 4%, stopa lombardowa do 5,5%, stopa redyskonta weksli do 4,25%, natomiast stopa depozytowa do 2,5%. Ze względu na niski wskaźnik inflacji opublikowany na koniec III kwartału (1,6%), Rada Polityki Pieniężnej na razie nie zaostrzyła polityki. Jednak ostatni wzrost wynagrodzeń, towarzyszący poprawie sytuacji na rynku pracy, jak również silny popyt krajowy mogą wpłynąć na przyśpieszenie procesów inflacyjnych. Szacuje się, że poziom stopy inflacji po czwartym kwartale może zbliżyć się do 2%, co mogłoby skłonić członków RPP do podwyższenia stóp procentowych w pierwszej połowie 2007 r. Z ostatnich wypowiedzi prezesa Balcerowicza wynika, że RPP chciałaby reagować zapobiegawczo, nie dopuszczając do przekroczenia celu inflacyjnego. Raczej nie ma szans na interwencję w roku 2006, ponieważ z ostatnich publikacji GUS wynika, iż roczny poziom cen w październiku wyniósł 1,2%. Podejrzewa się także, iż RPP wstrzyma się ze zmianami stóp procentowych do czasu aż prezydent zaproponuje kandydata na nowego prezesa banku centralnego, co powinno nastąpić tuż po nowym roku. RYNEK WALUTOWY W III kwartale 2006 r. poziom kursów walutowych w Polsce był zdominowany przez niekorzystną sytuację polityczną w kraju, problemy rządu Węgierskiego oraz decyzje amerykańskiego FED. Po stosunkowo silnej deprecjacji polskiej waluty w czerwcu i na początku lipca, druga połowa tego miesiąca przyniosła odwrócenie trendu. Było to między innymi spowodowane informacjami z USA dotyczącymi zakończenia 17-miesięcznego cyklu podwyżek stóp procentowych. Pomiędzy 19 lipca a 18 sierpnia złoty zyskał 13 gr. wobec euro oraz 19 gr. wobec dolara. Czynnikiem sprzyjającym umacnianiu się złotówki były także pozytywne dane dotyczące polskiej gospodarki. Na rynku w dniu 17 sierpnia kurs USD/PLN kształtował się na poziomie 3 zł, natomiast EUR/PLN 3,87. Druga połowa sierpnia to początek osłabienia złotego. Narastające niepokoje związane ze stabilnością koalicji oraz trudna sytuacja polityczna i fiskalna na Węgrzech doprowadziły do deprecjacji polskiej waluty. Od połowy sierpnia do końca września złoty osłabił się odpowiednio o ponad 2% wobec euro, a także o prawie 3,5% wobec dolara. Należy jednak podkreślić fakt, że we wrześniu notowania złotego były stosunkowo stabilne, mimo odwołania Andrzeja Leppera ze stanowiska wicepremiera i Ministra Rolnictwa czy powrotu do rządu Zyty Gilowskiej. Wraz z początkiem października krajowa waluta ponownie zaczęła się umacniać. Na koniec października za 1 euro trzeba było zapłacić 3,89 zł oraz 3,06 zł za 1 dolara. Zaostrzenie polityki monetarnej na Węgrzech, Słowacji, a także wyższe stopy EBC sprzyjały aprecjacji polskiego złotego, zachęcając zagranicznych inwestorów do lokowania kapitału w kraju o bardziej stabilnych fundamentach. Bartosz Zieliński Please submit your application on-line, sending us your CV, a cover letter and a transcript of grades. McKinsey Internship Program for more information visit going up? Let us help you move 31 DEAL marzec 2007\n18 WARTO WIEDZIEĆ giełda GIEŁDA STRATEGIE OBRONY KAPITAŁU Każdy z nas zadaje sobie pytanie: Jak grać, aby odnosić sukcesy na giełdzie? Pomóc mogą w tym strategie obrony oraz bezpiecznego doboru wielkości pozycji. Inwestowanie nie jest wcale rzeczą prostą. Im wcześniej zdamy sobie z tego sprawę, tym lepiej. Wchodząc na rynek, musimy przede wszystkim pamiętać, że na giełdzie działa wielu niezwykle doświadczonych graczy, którzy tylko czekają, aby przejąć nasze pieniądze. Zawsze bowiem jest tak, że, aby ktoś mógł zarobić, ktoś inny musi stracić. Zawierając transakcje, m u s i m y Inwestowanie nie jest wcale rzeczą prostą. Im wcześniej zdamy sobie z tego sprawę, tym lepiej. mieć swój system, strategie inwestycyjne, których ściśle będziemy się trzymać i za pomocą których będziemy podejmować decyzje dotyczące wejścia na rynek. Ale odpowiednia strategia, która daje nam znakomite sygnały do otwarcia pozycji, to nie wszystko. Grając nawet najbardziej wyszukanymi strategiami inwestycyjnymi, musimy zdawać sobie sprawę, że prawdziwe pieniądze zarabia się dzięki przeświadczeniu kiedy wyjść z rynku oraz jak określić odpowiednią wielkość pozycji. Ponad 90% różnic w wynikach 80 planów emerytalnych w ostatnich 10 latach wynikało z różnicy w sposobie alokowania aktywów. Używając tego samego systemu, możemy osiągać różne wyniki. Tabela 1 Źródło: Opracowanie własne. Procent ryzykowanej JAK POSTĘPOWAĆ, BY W DŁUGIM OKRESIE ZARABIAĆ? Każdy początkujący inwestor wchodząc na rynek, jest pełen entuzjazmu, wyobraża sobie, ile jest w stanie za r o b i ć i jak dalej inwestować. Wyobraża sobie milionowe zyski i dąży do ich realizacji. Jest to podstawowy błąd w podejściu do inwestowania. Jeżeli taka osoba zawrze nietrafioną transakcję, to nie mogąc pogodzić się ze stratą, będzie trzymać coraz to bardziej stratną pozycję, która prawdopodobnie spowoduje utratę większości zainwestowanego kapitału. koniec okresu Każdy portfel akcji można porównać do ogrodu. Jeżeli chwasty są w nim wyrywane na bieżąco, to ogród pięknie kwitnie. Tak samo jest z portfelem akcji, a chwastem są właśnie stratne pozycje. Jeżeli będą one zamykane, gdy strata na nich nie będzie jeszcze zbyt duża, to nasz portfel będzie,,pięk- Zysk / Strata Stopa zwrotu % 1 007,75 7,75 0,78% % ,55 553,55 5,54% % , ,74 6,05% % , ,85 6,12% % 1 043,65 43,65 4,37% % , ,06 12,01% % , ,38 12,26% % , ,40 12,35% % 1 106,00 106,00 10,60% % , ,29 17,58% % , ,80 18,72% % , ,21 18,75% WARTO WIEDZIEĆ nie kwitł. Zatem najważniejszą częścią każdego planu inwestycyjnego jest obrona (określenie punktu, w którym zamkniemy stratną pozycję, czyli zlecenie stop loss) i to właśnie o niej powinniśmy pomyśleć w pierwszej kolejności. Powstaje zatem pytanie: ile ryzykować na jednej transakcji? Jeżeli będziemy ryzykować 10% wartości naszego portfela, to łatwo zauważyć, że w przypadku podjęcia 10 błędnych decyzji staniemy się bankrutem. W przypadku ryzykowania np. 5% po 10 błędnych decyzjach stracimy 50% wartości naszego portfela. Aby odzyskać zainwestowane pieniądze, będziemy musieli zarobić 100% wartości portfela, co jest rzeczą niezwykle trudną. Doświadczeni inwestorzy skłonni są zazwyczaj ryzykować nie więcej niż 1-2% wartości swojego portfela. Należy zdać sobie również sprawę, że nikt nie jest nieomylny i stratne pozycje prędzej czy później się pojawią. Gdy będziemy odpowiednio szybko ucinać nieduże straty, to nie będziemy potrzebować bardzo wysokich zysków, by je odrobić. Dlatego kupując akcje, zawsze pamiętajmy o zleceniu stop loss. Najlepiej jest je ustawić na poziomie oddalonym o 25% od ceny akcji. To wystarczająco duży spadek, świadczący o naszej pomyłce. W JAKI SPOSÓB OKREŚLIĆ ODPOWIEDNIĄ WIELKOŚĆ POZYCJI? Zawierając transakcję giełdową musimy określić, jaki procent kapitału jesteśmy skłonni zaryzykować. Jak już wspominałem, doświadczeni inwestorzy ryzykują nie więcej niż 1-2%. Powiedzmy, że wartość naszego portfela wynosi zł. Kwota, której utratę będziemy ryzykować, będzie zatem równa 500 zł (1% wartości portfela). Należy pamiętać, iż nie jest to wartość transakcji (suma pieniędzy, za którą możemy kupić akcje), a kwota, którą stracimy w przypadku zrealizowania zlecenia stop loss. Załóżmy, że cena akcji X wynosi 6 złotych. Zlecenie stop loss będzie znajdować się zatem na poziomie 4,5 zł (oddalone od ceny o 25%). Kwota, której utratę będziemy ryzykować na jednej akcji będzie wynosić 1,5 zł. Oznaczmy ją przez R. Ilość akcji wyznaczymy ze wzoru: Ilość akcji = kwota narażona na ryzyko (w naszym przypadku 1% wartości portfela) / R W naszym przykładzie ilość akcji będzie się równać 500 zł / 1,5 zł = 333,33. Z racji tego, że nie można kupić ułamkowej liczby akcji, nasza wielkość pozycji będzie wynosić 333 akcje (oczywiście zawsze zaokrąglamy w dół). Wartość transakcji = 6 zł*333 = 1998 zł. A więc kwota, za którą kupimy akcje to 1998 zł. JAKI KAPITAŁ JEST POTRZEBNY DO STOSOWANIA TEGO TYPU STRATEGII? Dobierając wielkość pozycji w ten sposób, przy małym kapitale początkowym, trzeba bardzo uważać, by wysokość prowizji nie,,zjadła nam zysków. Przeprowadziłem prostą symulację tej strategii inwestycyjnej z wykorzystaniem rekomendacji kupna jednego z uznanych domów maklerskich. Jako narzędzie pomocnicze wykorzystałem także analizę techniczną. Kupowałem w momencie wydania przez DM rekomendacji i trzymałem aż do osiągnięcia przez akcje ceny docelowej. W niektórych przypadkach do zamykania wielkości pozycji wziąłem też pod uwagę wskaźnik siły względnej RSI. Jeżeli wynosił on w pewnym momencie 75 (jest to dosyć duża wielkość obrazująca wykupienie akcji), to nie czekałem na osiągnięcie przez akcje ceny docelowej. W przypadku zastosowania strategii kupowania akcji z wykorzystaniem rekomendacji jednego z domów maklerskich warto jeszcze zwrócić uwagę na trend, w którym aktualnie porusza się dana spółka. Badania wykazały, iż w 7 przypadkach na 10 cena akcji, poruszająca się w trendzie spadkowym, zamiast rosnąć, malała. Dwukrotnie osiągnęła dodatnią, aczkolwiek niedużą stopę zwrotu. Tylko w jednym przypadku było to wymagane 20%. Prowizję w moim badaniu określiłem na poziomie 0,5% wartości transakcji, lecz nie mniej niż 5 zł. Rezultaty zamieszczono w tabeli1 (badanie obejmuje okres ). Wnioski nasuwają się same przy zbyt małym kapitale spora część potencjalnego zysku była,,zjadana przez prowizje. Dlatego wyniki (odnośnie stóp zwrotu) są tak różne. Minimalnym kapitałem, przy którym można stosować tego typu strategię doboru wielkości pozycji, okazał się kapitał zł. Wartości transakcji w tym przypadku były na tyle duże, że liczona prowizja zawsze przekraczała minimalną kwotę 5 zł. JAKĄ KWOTĘ NAJLEPIEJ RYZYKOWAĆ W TEGO TYPU STRATEGII? Prześledźmy teraz poszczególne stopy zwrotu i ich dynamikę dla kapitału początkowego zł (takiego, którego część zysku nie była już zabierana przez prowizje). Przedstawia je tabela 2. Tabela 2 Procent ryzykowanej Stopa zwrotu Źródło: Opracowanie własne. Dynamika wzrostu portfela 1% 6,05-2% 12,26 2,026 3% 18,72 1,527 4% 25,21 1,346 5% 30,22 1,199 Zauważamy, iż zwiększając procent ryzykowanej wartości portfela z 1% do 2%, stopa zwrotu wzrosła dwukrotnie. Przy każdym kolejnym zwiększaniu ryzyka, stopa zwrotu rośnie coraz wolniej. Optymalnym postępowaniem jest sytuacja, gdy wzrostowi ryzyka o 1% towarzyszy dwukrotny wzrost stopy zwrotu. Taka sytuacja ma właśnie miejsce w pierwszym przypadku. Według mnie to optymalna wielkość ryzykowanej kwoty, przy zastosowaniu tego typu strategii doboru wielkości pozycji. Wiadomo, że im więcej będziemy ryzykować, tym więcej potencjalnie możemy zarobić. A co jeśli się pomylimy i zaczniemy tracić? Wtedy odrobić straty będzie już znacznie trudniej. Bartosz Dębowski 33 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 34\n19 PORTRET TWÓRCY PORTRET TWÓRCY osobowość INGVAR KAMPRAD Zysk to rzeczywiście wspaniałe słowo, ale nauczyłem się też, że trwałe jest tylko takie zwycięstwo, gdy nikt nie jest przegrany. Jeździ 15 letnim Volvo, korzysta z komunikacji miejskiej, w podróże służbowe wybiera się wyłącznie drugą klasą. Coca Colę wypitą z hotelowego barku zastępuje kupioną w sklepie. Oszczędza na wszystkim, co tylko możliwe. Brzmi raczej jak charakterystyka nieudolnego kupca, niż genialnego przedsiębiorcy i biznesmena? A jednak, cięcie kosztów to dewiza życiowa i sposób na złoty interes Ingvara Kamprada. Skromny styl bycia to najistotniejszy element jego kampanii marketingowej najprościej i najtaniej. W 1943 roku powstała IKEA, nazwa pochodzi z połączenia pierwszych liter imienia i nazwiska założyciela oraz pierwszych liter nazw farmy, na której się wychował - Elamaryd i parafii do której należał - Agunnaryd. To nie jedyne oznaki głębokiego patriotyzmu Igvara... Kolory logo IKEA to oczywiście połączenie szafiru i żółci - barw narodowych Szwecji. Mimo ogromnego przywiązania do kraju, przeprowadził się do Szwajcarii w celu płacenia niższych podatków, co chyba jest niezbyt typowe dla wielkiego patrioty. Żądza pieniądza, oszczędności, a zarazem większego zysku zwyciężyła patriotyczną duszę szwedzkiego bohatera. MISTRZ CIĘ- CIA KOSZ- TÓW Budując potęgę marki, zaprzeczył niemalż wszystkiemu, o czym można przeczytać w niejednej specjalistycznej książce. Tematem, który najbardziej go zaintrygował, była dystrybucja czyli jak najtajniej i najprościej dostarczyć klientom dany towar. Kluczem do sukcesu - dążenie, by wszystko zrobić skuteczniej, prościej, a przede wszystkim taniej. Nie analizował rynku, nie stworzył planu marketingowego, nie badał nastrojów panujących wśród konsumentów szukał materiałów, z których można wyprodukować meble nie tylko jak najlepszej jakości, ale co ważniejsze jak najtańsze. Idea biznesu Kamprada opiera się na prostym w swej istocie założeniu: sprzedawać taniej niż inni. Przełomem i jak dotąd najlepszym pomysłem biznesmena było sprzedawanie mebli rozłożonych na elementy i umieszczonych w płaskich paczkach. To pozwoliło IKEI zrealizować najważniejsze założenie marki jakim niewątpliwie jest oszczędność Błędów nie popełnia tylko ten kto śpi. Ingvar Kamprad IKEA nigdy nie wejdzie na giełdę. Formalnie, marka przekazana została holenderskiej fundacji, co było sposobem na obronę przed przejęciem udziałów przez kogoś niepożądanego. CHŁOPCZYK Z ZAPAŁKAMI Jak większość bogaczy i genialnych strategów, tak i Kamprad rozpoczął swoją działalność gospodarczą w bardzo młodym wieku. Już jako mały chłopiec był nadzwyczaj przedsiębiorczy. Swoje pierwsze kroki w biznesie stawiał mając 5 lat, kiedy to rozpoczął pierwszy interes. Sprzedawał zapałki, które rozwoził okolicznym mieszkańcom na własnym rowerze. Z czasem poszerzył swoja ofertę o ołówki, temperówki, ozdoby choinkowe i nasiona. FASZYSTA W SKLEPIE MEBLOWYM To jest moment mojego życia, którego serdecznie żałuję i najbardziej mi wstyd powiedział Kamprad po upublicznieniu informacji, iż w czasach studenckich uczęszczał w Malmoem na prelekcje Pera Engdahla, przywódcy malutkiej partii prawicowej Ruch Młodo-Szwedzki, która nie kryła swoich faszystowskich sympatii. Przyznał się do tego publicznie i wyraził skruchę za grzechy młodości. W geście pojednania wspomógł finansowo organizacje żydowskie, zjednując sobie w ten sposób kolejnych sprzymierzeńców. Wizytując swoje światowe imperium (ponad 200 sklepów w 30 krajach świata) przede wszystkim spotyka się z pracownikami, słucha ich. Jak sam mówi, traktuje ich jak rodzinę, a jest to niewątpliwie liczna rodzina. W każdym sklepie rozmawia z co najmniej setką ludzi, a nierzadko zdarza się, że liczba ta się podwaja. Marzenia są niezbędne do stworzenia pomysłu na sukces. Aby jednak wprowadzić je w życie, potrzebni są ludzie. Założyciel IKEI miał wielkie marzenie, które dało początek jeszcze większej idei. Wizja, którą przedstawił, ma kreować lepszą przyszłość i doskonalszą rzeczywistość dla wielu ludzi. Pasja i oddanie to klucz do sukcesu, ale to nie wszystko. Okazuje się, że również skąpstwo bywa genialną strategią marketingową, pozwalającą na generowanie coraz to pokaźniejszych zysków. Marcin Jaszczuk 35 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 36\n20 MAKROEKONOMIA świat UKRYTY SMOK? PRZYCZAJONY TYGRYS? Rezerwy walutowe Ludowego Banku Chin rosną w tempie 18 procent miesięcznie i można przyjąć, że przekroczyły już wartość jednego biliona USD. Rezerwy te są zatem największym funduszem walutowym na świecie. MAKROEKONOMIA oprocentowania, jakie bank centralny musi zaoferować na rynku międzybankowym a oprocentowaniem rezerw walutowych. W sytuacji presji inflacyjnej stopy procentowe na krajowym rynku są wyższe niż stopy odpowiadające walucie rezerwowej. Jednakże w przypadku Chin sytuacja jest paradoksalna, stopy procentowe na międzybankowym rynku chińskim są niższe niż stopy procentowe amerykańskich obligacji rządowych. Oznacza to, że bank centralny Państwa Środka zamiast ponosić koszty sterylizacji związanej ze wzrostem rezerw walutowych, osiąga z nich zyski. Pierwszego października 2006 roku rezerwy walutowe Ludowego Banku Chin wynosiły równowartość 987 miliardów USD. Biorąc pod uwagę, że rosły w tempie 18 procent miesięcznie, można przyjąć, że przekroczyły już wartość jednego biliona USD. Rezerwy są zatem największym funduszem walutowym na świecie, a ich skala, jak i struktura nie tylko wywierają coraz większy wpływ na międzynarodowe rynki finansowe, ale również powodują coraz częstsze obawy o stabilność globalnej ekonomii. Hongkong Victoria Peak. Szybki wzrost rezerw, które w ciągu ostatnich dwóch lat podwoiły swoją wartość, i przewyższają już poziom 20% wszystkich rezerw walutowych świata, jest rezultatem sukcesów chińskiej gospodarki i sztywnego kursu walutowego. Źródłem akumulacji rezerw jest nadwyżka na rachunku bieżącym i wysoki poziom zagranicznych inwestycji bezpośrednich i portfelowych. Podczas, gdy zazwyczaj znaczący poziom rezerw walutowych postrzegany jest jako swoista gwarancja stabilności lokalnej waluty, w przypadku Państwa Środka, ekonomiści wyrażają obawy, iż skala funduszy może mieć nadmierny wpływ na międzynarodowe rynki finansowe. Wyobrażenia o skali chińskich rezerw walutowych dają następujące informacje: bilion USD to suma, która wystarcza do nabycia całego złota znajdującego się we wszystkich bankach centralnych, bilion USD wystarcza do wykupu praw własności wszystkich nieruchomości w Londynie. Chińskie rezerwy walutowe dalece przewyższają niezbędne minimum gwarantujące stabilność lokalnej gospodarce, za które uznaje się środki wystarczające na pokrycie trzymiesięcznego importu lub spłaty krótkoterminowego zadłużenia międzynarodowego skarbu państwa. Rezerwy walutowe Chin wystarczają na sfinansowanie 15 miesięcy importu i sześciokrotnie przewyższają poziom wartości krótkoterminowych dłużnych papierów skarbowych. Według teorii ekonomii wysoka nadwyżka w wymianie handlowej, która nie jest kompensowana przez znaczący odpływ rezerw walutowych za granicę w formie inwestycji bezpośrednich, musi skutkować aprecjacją waluty. Ze względu na to, iż rozwój chińskiej gospodarki oparty jest na napływie inwestycji zagranicznych, a ekspansja chińskiego kapitału na zewnątrz dopiero się zaczyna, presja aprecjacyjna jest widoczna. Bank centralny w Pekinie prowadzi politykę prawie sztywnego kursu walutowego, dopuszczając jedynie niewielkie odchylenia kursu walutowego wobec USD (odchylenie od parytetu +-3%). Narzędziem polityki regulującej kurs są z a k u p y walut obcych przez bank centralny, które powiększają jego rezerwy walutowe. Jak już wskazano wcześniej, skala wzrostu tych rezerw budzi znaczne obawy w odniesieniu do globalnej równowagi gospodarczej. Wtórnym efektem powstrzymywania aprecjacji waluty jest, proporcjonalny do wzrostu rezerw, wzrost podaży pieniądza na krajowym rynku bankowym. Kanon polityki monetarnej wymaga, by bank centralny, w celu zapobieżenia inflacji, sterylizował rynek międzybankowy, absorbując nadwyżkową podaż pieniądza generowaną przez skup walut. Koszt takiej sterylizacji jest równy różnicy pomiędzy wysokością Struktura rezerwy walutowej Państwa Środka jest oparta w ponad 70% na długotermino- wych papierach skarbowych rządu Stanów Zjednoczonych, których rentowność na skutek ciągłego napływu chińskich środków (agregatowo ponad 700 miliardów USD) jest obniżona o ponad 150 punktów bazowych (1,5%). W taki oto sposób Chińczycy zapewniają sobie wciąż wysoką wartość dolara, a zatem siłę nabywczą USA, która jest motorem dla rozwoju ich eksportu. Z drugiej strony napływ środków z Chin pozwala Ameryce relatywnie tanio finansować powiększający się deficyt handlowy, wynikający notabene w znacznej mierze z importu tanich dóbr z Azji. Tak długo jak opisana symbioza będzie poprawnie funkcjonować, rynki finansowe powinny Zabytkowa świątynia Jiuhuashan. pozostać niezachwiane, jednak w przypadku choćby częściowej utraty powyższej równowagi konsekwencje mogą być bardzo poważne. Sceptycy już dziś sugerują Chińczykom uwolnienie kursu walutowego oraz zezwolenie obywatelom na posiadanie oraz obrót obcą walutą. W ten nurt zdał się wpisać szef Rezerwy Federalnej USA Bernanke, który publicznie oskarżył Chiny o nieuczciwe wspieranie eksportu poprzez zaniżanie wartości yuana wobec dolara. W międzyczasie centralny bank chiński stopniowo stara się zdywersyfikować swoje rezerwy poprzez przeniesienie środków w inwestycje w strefie euro, jak również papiery wartościowe denominowane w funtach sterlingach. Obawa przed utratą rentowności amerykańskich obligacji skłoniła Chiny także do rozważenia możliwości efektywniejszego zainwestowania choćby części środków w surowce. Problem przy takich operacjach polega na tym, że chińskie inwestycje są tak duże, iż każdorazowe wyjście z dolara znacznie go osłabi, obniżając wartość pozostałych w nim środków, a jednoczesne przesunięcie ich w surowce wydaje się trudne do wyobrażenia. Wystarczy wspomnieć, że zakup półrocznego zapotrzebowania Chin mld na ropę wyczerpie jedynie około 8% rezerw, $bn$ 500 a 5% rezerw wystarczyłoby na zakup całego 400 rocznego wydobycia złota na świecie W ten oto sposób wszelkie operacje chińskiego banku centralnego muszą przebiegać bardzo ostrożnie, żeby nie powiedzieć wolno. Rząd w Pekinie stara się stymulować lokalną konsumpcję, obniżając chęć obywateli do oszczędzania i starając się zrównoważyć bilans handlowy, a więc ograniczyć napływ środków powiększających rezerwy. Niestety procesy te są bardzo powolne, a biorąc pod uwagę dynamikę akumulacji środków, niebawem usłyszymy o dwóch bilionach dolarów. W ten sposób chiński smok będzie jeszcze mocniej wpływał na rynki finansowe na całym świecie. Mogłoby się zdawać, iż chiński smok góruje nad amerykańskim tygrysem, ponieważ to on decyduje o tym, czy sfinansuje deficyt handlowy stymulowany przez dziurę w budżecie USA. Z drugiej strony, to od tygrysa zależy wartość dolara, a więc wartość tego, czego smok ma 1 bilion! Fakty te pokazują, że obie strony wzajemnie się szachują. Jednakże kluczowe pytanie brzmi jak długo ta równowaga potrwa? Tomasz Marciniak Marek Raczko Wpływ CHINA S Chin na GRIP rynki ON w Stanach US MARKETS Zjednoczonych Holding Wartość of posiadanych long-term długoterminowych securities papierów wartościowych Źródło: SOURCE: Skarb US Państwa Treasury USA 37 DEAL marzec 2007 marzec 2007 DEAL 38\nEkSoc UŁ studencki punkt widzenia www.deal.skninwestor.com nr 1 (3) marzec 2007 SKN Inwestor Uniwersytet Łódzki ISSN: 1897 1075 KASA LUDOWEGO BANKU CHIN PĘKA W SZWACH. REZERWY WALUTOWE PRZEKROCZYŁY WARTOŚĆ