Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/1. (Komunikaty) KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ - PDF\nDziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/1. (Komunikaty) KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ\nDownload "8.3.2013 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/1. (Komunikaty) KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ"\n1 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/1 II (Komunikaty) KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ INNE AKTY Wytyczne z dnia 7 marca 2013 r. w sprawie Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej dotyczącej produktów leczniczych do stosowania u ludzi (2013/C 68/01) WPROWADZENIE Niniejsze wytyczne oparte są na art. 84 i art. 85b ust. 3 dyrek tywy 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odno szącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi ( 1 ) ( dyrektywa 2001/83/WE ). Dystrybucja hurtowa produktów leczniczych jest ważnym elementem zarządzania zintegrowanym łańcuchem dostaw. Sieć dystrybucji produktów leczniczych jest obecnie coraz bardziej złożona i obejmuje wiele podmiotów. W niniejszych wytycznych ustanawia się odpowiednie narzędzia, które mają pomóc dystrybutorom hurtowym w prowadzeniu działalności, a także zapobiec wprowadzaniu sfałszowanych produktów lecz niczych do legalnego łańcucha dostaw. Przestrzeganie niniej szych wytycznych zapewni kontrolę nad łańcuchem dystrybucji, a w konsekwencji także utrzymanie jakości i integralności produktów leczniczych. Zgodnie z art. 1 pkt 17 dyrektywy 2001/83/WE dystrybucja hurtowa produktów leczniczych to jakakolwiek działalność obejmująca zaopatrzenie, przechowywanie, dostawę lub wywóz produktów leczniczych, oprócz dostaw dla ludności. Obszar takiej działalności obejmuje producentów lub ich skład nice hurtowe, importerów, innych dystrybutorów hurtowych czy też farmaceutów i osoby uprawnione do dostaw produktów leczniczych dla ludności w danym państwie członkowskim.. Każda osoba działająca jako dystrybutor hurtowy musi mieć pozwolenie na dystrybucję hurtową. Artykuł 80 lit. g) dyrek tywy 2001/83/WE stanowi, że dystrybutorzy muszą prze strzegać zasad i wytycznych dobrej praktyki dystrybucyjnej (good distribution practice, GDP). Pozwolenie na wytwarzanie obejmuje pozwolenie na dystry bucję produktów leczniczych objętych pozwoleniem. Produ cenci prowadzący jakąkolwiek działalność w zakresie dystry bucji własnych produktów muszą zatem przestrzegać GDP. Na definicję dystrybucji hurtowej nie ma wpływu fakt, czy dystrybutor ma siedzibę lub prowadzi działalność w specjalnych obszarach celnych, takich jak wolne obszary celne i składy wolnocłowe. Wszystkie obowiązki związane z działalnością w zakresie dystrybucji hurtowej (taką jak wywóz, przechowy wanie lub dostawa) mają zastosowanie również do tych dystry butorów. Zapisów odpowiednich sekcji niniejszych wytycznych powinny przestrzegać także inne podmioty biorące udział w dystrybucji produktów leczniczych. Inne podmioty, takie jak pośrednicy, również mogą odgrywać rolę w kanale dystrybucji produktów leczniczych. Zgodnie z art. 85b podmioty pośredniczące w obrocie produktami lecz niczymi muszą podlegać niektórym przepisom mającym zasto sowanie do dystrybutorów hurtowych, a także przepisom doty czącym pośrednictwa. ROZDZIAŁ 1 ZARZĄDZANIE JAKOŚCIĄ 1.1. Zasada ogólna Dystrybutorzy hurtowi muszą stosować system jakości określa jący obowiązki, procesy i zasady zarządzania ryzykiem zwią zane z ich działalnością ( 2 ). Wszystkie działania w zakresie dystrybucji muszą być jasno zdefiniowane i podlegać systema tycznemu przeglądowi. Należy uzasadnić, a w stosownych przy padkach zwalidować wszystkie kluczowe etapy procesów dystrybucji i ich istotne zmiany. Za system jakości odpowie dzialne są osoby kierujące organizacją, które powinny przewo dzić temu procesowi i aktywnie w nim uczestniczyć, przy wsparciu i zaangażowaniu ze strony personelu. ( 1 ) Dz.U. L 311 z , s. 67. ( 2 ) Artykuł 80 lit. h) dyrektywy 2001/83/WE.\n2 C 68/2 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej System jakości System zarządzania jakością powinien obejmować strukturę organizacyjną, procedury, procesy i zasoby, a także działania niezbędne do zapewnienia zaufania co do tego, że dostarczony produkt utrzymuje jakość i integralność oraz pozostaje w legalnym łańcuchu dostaw podczas przechowywania lub transportu. System jakości powinien być w pełni udokumentowany. Należy monitorować jego skuteczność. Wszystkie działania związane z systemem jakości powinny być zdefiniowane i dokumento wane. Należy opracować podręcznik dotyczący jakości lub wprowadzić równoważne podejście oparte na dokumentacji. Kierownictwo powinno wyznaczyć osobę, która będzie miała jasno określone kompetencje i będzie odpowiedzialna za zapewnienie, aby system jakości został wprowadzony i stoso wany. Kierownictwo dystrybutora powinno w adekwatny sposób zapewnić kompetentny personel do obsługi wszystkich kompo nentów systemu jakości, a także przeznaczyć na jego potrzeby odpowiednie i wystarczające pomieszczenia, wyposażenie i infra strukturę. Przy tworzeniu lub zmianach systemu jakości należy brać pod uwagę skalę, strukturę i złożoność działalności dystrybutora. Należy wprowadzić system kontroli zmian. Powinien on być zgodny z zasadami zarządzania ryzykiem w zakresie jakości. System ten musi być proporcjonalny i skuteczny. System jakości powinien zapewniać: (i) zamawianie, przechowywanie, dostawę lub wywóz produktów leczniczych w sposób zgodny z wymogami GDP; (ii) jasne określenie obowiązków kierownictwa; (iii) dostarczanie produktów właściwym odbiorcom w zadowa lającym terminie; 1.3. Zarządzanie działaniami zlecanymi podmiotom zewnętrznym System jakości powinien obejmować kontrolę i przegląd wszystkich działań zlecanych podmiotom zewnętrznym, zwią zanych z zamawianiem, przechowywaniem, dostawą lub wywozem produktów leczniczych. Procesy te powinny być zgodne z zarządzaniem ryzykiem w zakresie jakości i obejmo wać: (i) ocenę kompetencji zleceniobiorcy, ustalenie, czy nadaje się do przeprowadzenia danego działania, a także sprawdzenie, czy posiada pozwolenie, jeżeli jest ono wymagane; (ii) określenie obowiązków i procesów komunikacyjnych w odniesieniu do związanych z jakością działań zaangażo wanych podmiotów; (iii) monitorowanie i przegląd realizacji zlecenia przez zlecenio biorcę, regularne sprawdzanie, czy potrzebne są jakiekol wiek usprawnienia oraz ich wprowadzanie Przegląd zarządczy i monitorowanie Kierownictwo powinno ustanowić formalny proces okresowego przeglądu systemu jakości. Przegląd ten powinien obejmować: (i) pomiar realizacji celów systemu jakości; (ii) ocenę wskaźników wykonania, które mogą być wykorzys tane do monitorowania efektywności procesów w ramach systemu jakości, takich jak skargi, odstępstwa, CAPA, zmiany procesów; informacje zwrotne dotyczące działań zlecanych podmiotom zewnętrznym; procesy samooceny, w tym ocenę ryzyka i audyty, oraz oceny zewnętrzne, takie jak inspekcje, ustalenia i audyty klienckie; (iii) nowe przepisy, wytyczne i kwestie związane z jakością, które mogą wpływać na system zarządzania jakością; (iv) innowacje, które mogą usprawniać system jakości; (v) zmiany otoczenia biznesowego i celów. (iv) dokumentowanie działań na bieżąco; (v) dokumentowanie i badanie odstępstw od ustalonych proce dur; (vi) podejmowanie odpowiednich działań naprawczych i zapo biegawczych (corrective and preventive actions CAPA) w celu usunięcia odstępstw i zapobiegania im zgodnie z zasadami zarządzania ryzykiem w zakresie jakości. Należy dokumentować wyniki każdego przeglądu zarządczego systemu jakości w stosownym czasie oraz skutecznie infor mować o tych wynikach pracowników organizacji Zarządzanie ryzykiem w zakresie jakości Zarządzanie ryzykiem w zakresie jakości jest systematycznym procesem oceny, kontroli, komunikowania i przeglądu ryzyka związanego z jakością produktów leczniczych. Można go stosować zarówno proaktywnie, jak i retrospektywnie.\n3 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/3 Zarządzanie ryzykiem w zakresie jakości powinno zapewniać, aby ocena ryzyka związanego z jakością była oparta na wiedzy naukowej, doświadczeniach w stosowaniu danego procesu, a także by ocena ta w ostatecznym rozrachunku była związana z ochroną pacjenta. Nakład pracy, stopień sformalizowania i zakres dokumentowania danego procesu powinien być współ mierny do poziomu ryzyka. Przykłady procesów i zastosowania zarządzania ryzykiem w zakresie jakości można znaleźć w wytycznej Q9 Międzynarodowej konferencji ds. harmonizacji (ICH). ROZDZIAŁ 2 PERSONEL 2.1. Zasada ogólna Prawidłowość dystrybucji produktów leczniczych zależy od ludzi. Z tego powodu konieczne jest zapewnienie wystarczającej liczby kompetentnych pracowników do wykonania wszystkich zadań, za które odpowiedzialny jest dystrybutor hurtowy. Pracownicy powinni mieć pełną świadomość swoich obowiąz ków. Podlegają one dokumentacji Osoba odpowiedzialna Dystrybutor hurtowy musi wyznaczyć osobę odpowiedzialną. Osoba odpowiedzialna musi posiadać kwalifikacje i spełniać wszystkie warunki przewidziane w przepisach danego państwa członkowskiego ( 1 ). Pożądany jest dyplom studiów farmaceu tycznych. Osoba odpowiedzialna powinna mieć odpowiednie kompetencje i doświadczenie oraz wiedzę i przeszkolenie w zakresie GDP. Osoba odpowiedzialna powinna wykonywać swoje zadania osobiście. Powinna być stale osiągalna. Osoba odpowiedzialna może przekazywać zadania, ale nie obowiązki. Opis stanowiska pracy osoby odpowiedzialnej, sporządzony na piśmie, powinien określać jej uprawnienia decyzyjne w zakresie jej obowiązków. Dystrybutor hurtowy powinien przekazać osobie odpowiedzialnej określone uprawnienia, zasoby i obowiązki niezbędne do wypełniania jej zadań. Osoba odpowiedzialna powinna wykonywać swoje zadania w taki sposób, aby zapewnić dystrybutorowi hurtowemu możli wość wykazania, iż przestrzega on GDP oraz że spełnione są obowiązki użyteczności publicznej. Obowiązki osoby odpowiedzialnej obejmują: (i) zapewnienie, aby system zarządzania jakością został wpro wadzony i stosowany; (ii) koncentrację na zarządzaniu działalnością objętą pozwo leniem oraz na rzetelności i jakości dokumentacji; (iii) zapewnienie, aby zostały wprowadzone i były realizowane programy kształcenia i doskonalenia zawodowego; (iv) koordynację i szybkie przeprowadzanie czynności związa nych z wycofaniem produktów leczniczych; (v) zapewnianie efektywnego załatwiania skarg klientów; (vi) zapewnianie, aby dostawcy i klienci byli zatwierdzeni; (vii) zatwierdzanie działań wykonywanych przez podwykonaw ców, które mogą mieć wpływ na GDP; (viii) zapewnianie, aby w odpowiednich, regularnych odstępach były przeprowadzane kontrole wewnętrzne według usta lonego programu, a także dopilnowanie, by wprowadzono odpowiednie środki naprawcze; (ix) właściwe dokumentowanie zadań zleconych innym osobom; (x) podejmowanie decyzji w sprawie ostatecznego unieszkod liwienia zwróconych, odrzuconych, wycofanych lub sfał szowanych produktów; (xi) zatwierdzanie zwrotów do zapasów przeznaczonych do sprzedaży; (xii) zapewnianie, aby przestrzegane były wszelkie dodatkowe wymogi dotyczące określonych produktów, przewidziane prawem krajowym ( 2 ) Inny personel We wszystkich etapach dystrybucji hurtowej produktów leczni czych powinna brać udział odpowiednia liczba kompetentnego personelu. Wymagana liczba personelu zależy od skali i zakresu działalności. Struktura organizacyjna dystrybutora hurtowego powinna być zapisana w formie diagramu organizacyjnego. Należy jasno określić role i obowiązki wszystkich pracowników oraz wzajemne relacje między nimi. W pisemnych opisach stanowisk należy ustalić role i obowiązki pracowników na najważniejszych stanowiskach, a także zasady ich zastępowania Szkolenia Wszyscy pracownicy zaangażowani w dystrybucję hurtową powinni być przeszkoleni w zakresie wymogów GDP. Powinni oni mieć odpowiednie kompetencje i doświadczenie przed rozpoczęciem wykonywania swoich zadań. Pracownicy powinni odbyć kształcenie i doskonalenie zawo dowe stosowne do pełnionych ról, w oparciu o pisemne proce dury i według pisemnego programu szkolenia. Osoba odpowie dzialna również powinna podtrzymywać swoje kompetencje w zakresie GDP, odbywając regularne szkolenia. ( 1 ) Artykuł 79 lit. b) dyrektywy 2001/83/WE. ( 2 ) Artykuł 83 dyrektywy 2001/83/WE.\n4 C 68/4 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Ponadto szkolenia powinny obejmować aspekty identyfikacji produktu i unikania wprowadzania sfałszowanych leków do łańcucha dostaw. Personel zajmujący się produktami, postępowanie z którymi podlega bardziej rygorystycznym warunkom, powinien przejść specjalne szkolenia. Do takich produktów należą na przykład produkty niebezpieczne, materiały promieniotwórcze, produkty, z którymi wiąże się szczególne ryzyko nadużycia (w tym substancje odurzające i psychotropowe) oraz produkty wrażliwe na temperaturę. Należy prowadzić dokumentację takich szkoleń oraz okresowo oceniać i dokumentować ich efektywność Higiena Należy ustalić właściwe procedury w zakresie higieny personelu, odpowiednie do wykonywanych przez niego działań. Procedury te powinny być przestrzegane. Powinny one obejmować kwestie zdrowia, higieny i odzieży. ROZDZIAŁ 3 POMIESZCZENIA I SPRZĘT 3.1. Zasada ogólna Dystrybutorzy hurtowi muszą dysponować odpowiednimi pomieszczeniami, urządzeniami i wyposażeniem ( 1 ), tak aby zapewnić należyte przechowywanie i dystrybucję produktów leczniczych. W szczególności pomieszczenia powinny być czyste i suche. Należy w nich utrzymywać temperaturę w dopuszczalnych granicach Pomieszczenia Pomieszczenia powinny być zaprojektowane w sposób zapew niający utrzymywanie wymaganych warunków przechowywa nia, bądź zaadaptowane do tego celu. Pomieszczenia te powinny być odpowiednio zabezpieczone, mieć solidną konstrukcję i wystarczającą pojemność, tak by umożliwiały bezpieczne przechowywanie i obsługę produktów leczniczych. Obszary magazynowe powinny być wyposażone w odpowiednie oświetlenie, tak by wszystkie czynności mogły być wykonywane dokładnie i bezpiecznie. Jeżeli danymi pomieszczeniami nie zarządza bezpośrednio dystrybutor hurtowy, należy zawrzeć stosowną umowę doty czącą korzystania z tych pomieszczeń. Pomieszczenia te powinny być objęte osobnym pozwoleniem na dystrybucję hurtową. Produkty lecznicze powinny być przechowywane w oddzielo nych, jasno oznakowanych obszarach. Dostęp do nich powinien mieć wyłącznie upoważniony personel. Każdy system zastępu jący fizyczne oddzielenie, na przykład segregacja elektroniczna oparta na skomputeryzowanym systemie, powinien zapewniać równoważne bezpieczeństwo i należy go zwalidować. Produkty, w przypadku których rozpatrywana jest decyzja o unieszkodliwieniu, oraz produkty wycofane z zapasów prze znaczonych do sprzedaży, powinny być oddzielone fizycznie lub przy pomocy równoważnego systemu elektronicznego. Dotyczy to na przykład produktów, w przypadku których ( 1 ) Artykuł 79 lit. a) dyrektywy 2001/83/WE. podejrzewa się, że są sfałszowane, oraz zwróconych produktów. Produkty lecznicze otrzymane z państwa trzeciego, ale nieprze znaczone na rynek Unii, także powinny być fizycznie oddzie lone. Wszystkie sfałszowane produkty lecznicze, produkty prze terminowane, wycofane i odrzucone, które znaleziono w łańcuchu dostaw, powinny być natychmiast fizycznie oddzie lone i przechowywane w wyznaczonym obszarze z dala od innych produktów leczniczych. W tych przestrzeniach należy stosować odpowiedni poziom bezpieczeństwa, aby zapewnić stałe oddzielenie tych produktów od zapasów przeznaczonych do sprzedaży. Przestrzenie te powinny być wyraźnie oznako wane. Należy poświęcić szczególną uwagę przechowywaniu produk tów, w przypadku których prawo krajowe określa szczególne wskazówki postępowania. Dla takich produktów (np. substancji odurzających i psychotropowych) mogą być wymagane specjalne warunki przechowywania (i specjalne pozwolenia). Materiały promieniotwórcze i inne produkty niebezpieczne, jak też produkty stwarzające szczególne zagrożenie pożarem lub wybuchem (np. gazy medyczne, substancje palne, łatwopalne ciecze i substancje stałe) powinny być przechowywane w specjalnie do tego celu przeznaczonych obszarach podlega jących lokalnym przepisom i odpowiednim środkom bezpie czeństwa oraz zabezpieczeniom. Doki do przyjmowania i wydawania towarów powinny chronić produkty przed panującymi warunkami pogodowymi. Należy odpowiednio oddzielić od siebie obszary, w których przyjmuje się, wydaje oraz przechowuje produkty. Należy wprowadzić procedury służące utrzymywaniu kontroli nad przyjmowanymi i wydawanymi towarami. Należy wyznaczyć i odpowiednio wyposażyć obszary przyjmowania towarów, w których sprawdza się dostawy po ich przyjęciu. Należy zapobiegać dostępowi nieupoważnionych osób do wszystkich pomieszczeń objętych pozwoleniem. Do takich środków należy zwykle monitorowany system alarmowy sygna lizacji włamania oraz odpowiednia kontrola dostępu. Odwiedza jącym powinien towarzyszyć pracownik organizacji. Pomieszczenia i infrastruktura magazynowa powinny być czyste. Nie może tam być śmieci ani kurzu. Należy wprowadzić harmonogramy, instrukcje i dokumentację dotyczącą sprzątania. Należy dobrać odpowiedni sprzęt do sprzątania i środki czys tości oraz używać ich w taki sposób, by nie stanowiły one źródła zanieczyszczeń. Pomieszczenia powinny być zaprojektowane i wyposażone w taki sposób, aby zapewniały ochronę przed owadami, gryzo niami i innymi zwierzętami. Należy wprowadzić zapobiegawczy program zwalczania szkodników. Pomieszczenia służące pracownikom do odpoczynku, mycia się i spożywania posiłków powinny być odpowiednio oddzielone od obszarów magazynowych. Należy zakazać wprowadzania do obszarów magazynowych żywności, napojów, wyrobów tyto niowych lub produktów leczniczych do użytku osobistego.\n5 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/ Kontrola temperatury i otoczenia Należy posiadać odpowiednie wyposażenie do kontrolowania otoczenia, w którym przechowywane są produkty lecznicze, oraz wprowadzić stosowne procedury. Pod uwagę należy wziąć następujące czynniki środowiskowe: temperaturę, światło, wilgotność i czystość pomieszczeń Systemy skomputeryzowane Przed rozpoczęciem korzystania ze skomputeryzowanego systemu należy wykazać, w formie odpowiednich badań wali dujących lub weryfikujących, że system ten jest w stanie osiągać pożądane wyniki w sposób dokładny, konsekwentny i powta rzalny. Przed rozpoczęciem korzystania z obszaru magazynowania należy przeprowadzić wstępne mapowanie temperatury w repre zentatywnych warunkach. Sprzęt do monitorowania tempera tury należy rozmieścić przy uwzględnieniu wyników mapowa nia, tak aby urządzenia monitorujące znalazły się w miejscach, w których występują skrajne wartości fluktuacji temperatur. Mapowanie powinno zostać powtórzone, jeżeli wymagają tego wyniki oceny ryzyka, oraz w każdym przypadku, gdy są wpro wadzane istotne zmiany infrastruktury lub sprzętu do kontro lowania temperatury. W przypadku małych pomieszczeń o powierzchni kilku metrów kwadratowych, w których panuje temperatura pokojowa, należy przeprowadzić ocenę potencjal nego ryzyka (np. związanego z grzejnikami) i na jej podstawie rozmieścić urządzenia monitorujące temperaturę Sprzęt Każdy sprzęt mający wpływ na przechowywanie i dystrybucję produktów leczniczych powinien być zaprojektowany, umiesz czony i poddawany konserwacji zgodnie z normą odpowiednią do celu, do którego jest on przeznaczony. W przypadku najważniejszego sprzętu, niezbędnego dla funkcjonalności danej czynności, należy wprowadzić plan konserwacji. Sprzęt używany do kontrolowania lub monitorowania otocze nia, w którym przechowywane są produkty lecznicze, powinien być kalibrowany w określonych odstępach czasu w oparciu o ocenę ryzyka i niezawodności. Kalibracja sprzętu powinna odbywać się zgodnie z krajową lub międzynarodową normą pomiaru. Należy wprowadzić odpo wiednie systemy alarmowe ostrzegające o odstępstwach od usta lonych warunków przechowywania. Poziomy alarmowe powinny być właściwie ustawione, a alarmy powinny być poddawane regularnym testom w celu zapewnienia odpowied niej funkcjonalności. Naprawy, konserwacja i kalibracja sprzętu powinny odbywać się w sposób nienaruszający integralności produktów leczniczych. Należy w odpowiedni sposób ewidencjonować naprawy, konserwację i kalibrację najważniejszego sprzętu oraz przecho wywać ich wyniki. Do najważniejszego sprzętu należą na przy kład chłodnie, monitorowane systemy alarmowe sygnalizacji włamania i kontroli dostępu, lodówki, termometry, wilgotno ściomierze i inne urządzenia do rejestrowania temperatury i wilgotności, centrale wentylacyjne oraz wszelki sprzęt używany do celów dalszego łańcucha dostaw. Należy sporządzić na piśmie szczegółowy opis systemu, obej mujący w stosownych przypadkach diagramy. Opis ten powi nien być aktualizowany. W dokumencie tym należy opisać zasady, cele, środki bezpieczeństwa, zakres skomputeryzowa nego systemu i jego główne cechy, przedstawić sposób korzys tania z niego i jego interakcje z innymi systemami. Tylko upoważnione osoby mogą wprowadzać dane do skom puteryzowanego systemu lub je zmieniać. Dane powinny być zabezpieczone środkami fizycznymi lub elektronicznymi oraz chronione przed przypadkowymi lub nieuprawnionymi zmianami. Należy okresowo sprawdzać dostępność przechowywanych danych. Należy chronić dane, sporządzając kopie zapasowe w regularnych odstępach czasu. Kopie zapasowe danych powinny być przechowywane przez czas określony w przepisach krajowych, nie krócej jednak niż przez pięć lat, w osobnym zabezpieczonym miejscu. Należy określić procedury na wypadek błędu lub awarii systemu. Procedury te powinny obejmować systemy odzyski wania danych Kwalifikacja i walidacja Dystrybutorzy hurtowi powinni ustalić, w jakich przypadkach niezbędna jest kwalifikacja najważniejszego sprzętu lub wali dacja najważniejszych procesów, aby zapewnić prawidłową instalację i funkcjonowanie sprzętu. Zakres i zasięg takich działań związanych z kwalifikacją lub walidacją (dotyczących np. przechowywania, procesów kompletowania i pakowania zamówienia) powinny być określone zgodnie z podejściem opartym na udokumentowanej ocenie ryzyka. Należy odpowiednio zakwalifikować lub zwalidować sprzęt i procesy przed rozpoczęciem ich stosowania oraz po każdej istotnej zmianie, np. naprawie lub konserwacji. Należy sporządzać sprawozdania z walidacji i kwalifikacji, zawierające podsumowanie uzyskanych wyników i uwagi na temat wszystkich odnotowanych odstępstw. Należy dokumen tować odstępstwa od ustalonych procedur oraz podejmować działania w celu usunięcia odstępstw i uniknięcia ich ponow nego wystąpienia (działania naprawcze i zapobiegawcze). W razie potrzeby należy stosować zasady CAPA. Odpowiedni personel sporządza i zatwierdza dokumenty poświadczające zadowalającą walidację i akceptację poszczególnych procesów lub sprzętów.\n6 C 68/6 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej ROZDZIAŁ 4 DOKUMENTACJA 4.1. Zasada ogólna Dobra dokumentacja jest istotnym elementem systemu jakości. Sporządzanie pisemnej dokumentacji powinno zapobiec błędom wynikającym z komunikacji ustnej, a także pozwala na śledzenie poszczególnych czynności w trakcie dystrybucji produktów leczniczych Zagadnienia ogólne Dokumentacja obejmuje wszystkie pisemne procedury, instruk cje, umowy, ewidencje i dane, w formie papierowej lub elek tronicznej. Należy zapewnić łatwy dostęp do dokumentacji lub możliwość jej pobrania. Jeżeli chodzi o przetwarzanie danych osobowych pracowników, skarżących lub innych osób fizycznych, dyrektywa 95/46/WE w sprawie ochrony osób fizycznych ma zastosowanie do prze twarzania danych osobowych i ich swobodnego przepływu. Dokumentacja powinna być dostatecznie wyczerpująca, stosownie do zakresu działalności dystrybutora hurtowego. Należy prowadzić ją w języku zrozumiałym dla personelu. Dokumentacja powinna być formułowana w jasny sposób, jednoznacznie i bezbłędnie. Procedura powinna być zatwierdzona, podpisana i opatrzona datą przez osobę odpowiedzialną. Dokumentacja powinna być zatwierdzona, podpisana i opatrzona datą przez odpowiednie upoważnione osoby, zgodnie z określonymi wymogami. Doku mentacja nie może być pisana odręcznie, należy jednak, w razie potrzeby, pozostawić odpowiednią ilość miejsca na zapiski odręczne. Każda zmiana w dokumentacji powinna być opatrzona podpisem i datą; zmiany należy wprowadzać tak, by możliwe było odczytanie pierwotnej informacji. W stosownych przypad kach należy zapisać powód wprowadzenia zmiany. Dokumenty powinny być przechowywane przez czas określony w przepisach krajowych, jednak nie krócej niż przez pięć lat. Należy usuwać lub poddawać anonimizacji dane osobowe, gdy tylko ich przechowywanie nie jest już potrzebne do celów działalności dystrybucyjnej. Każdy pracownik powinien mieć łatwy dostęp do całej doku mentacji niezbędnej do wykonywania swoich zadań. Należy zwracać uwagę na stosowanie odpowiednich i zatwier dzonych procedur. Dokumenty powinny mieć jednoznaczną treść; należy w jasny sposób formułować ich tytuł, charakter i cel. Dokumenty powinny być poddawane regularnemu prze glądowi oraz aktualizacji. Należy prowadzić kontrolę wersji procedur. Należy wprowadzić system, który w przypadku zmiany dokumentu zapobiega przypadkowemu użyciu jego nieaktualnej wersji. Nieaktualne lub przestarzałe procedury powinny być usuwane ze stacji roboczych i poddawane archi wizacji. Każdą transakcję dotyczącą otrzymanych lub dostarczanych produktów leczniczych lub produktów leczniczych będących przedmiotem pośrednictwa należy ewidencjonować w postaci faktur zakupu/sprzedaży lub kwitów dostawy, na komputerze lub w innej formie. Ewidencja taka musi zawierać przynajmniej następujące infor macje: data; nazwa produktu leczniczego; ilość otrzymana, dostarczona lub będąca przedmiotem pośrednictwa w obrocie; nazwa i adres dostawcy, klienta, pośrednika lub odbiorcy, w zależności od przypadku, oraz numer serii przynajmniej w przypadku produktów leczniczych opatrzonych zabezpiecze niami ( 1 ). Należy na bieżąco ewidencjonować każdy przypadek przepro wadzenia danej operacji. ROZDZIAŁ 5 CZYNNOŚCI 5.1. Zasada ogólna Wszystkie działania podejmowane przez dystrybutorów hurto wych powinny zapewniać zachowanie tożsamości produktu leczniczego oraz prowadzenie dystrybucji hurtowej produktów leczniczych zgodnie z informacjami na opakowaniu zbiorczym zewnętrznym. Dystrybutor hurtowy powinien wykorzystywać wszystkie dostępne środki, aby ograniczyć do minimum ryzyko wprowadzenia sfałszowanych produktów leczniczych do legal nego łańcucha dostaw. Wszystkie produkty lecznicze, które dystrybutor hurtowy dystrybuuje w UE, muszą być objęte pozwoleniem na dopusz czenie do obrotu udzielonym przez UE lub przez państwo członkowskie ( 2 ). Każdy dystrybutor niebędący posiadaczem pozwolenia na dopuszczenie do obrotu, który przywozi produkt leczniczy z innego państwa członkowskiego, musi powiadamiać o zamiarze przywozu produktu leczniczego posiadacza pozwo lenia na dopuszczenie do obrotu oraz właściwy organ państwa członkowskiego, do którego dany produkt zostanie przywiezio ny ( 3 ). Wszystkie opisane poniżej najważniejsze czynności powinny być w pełni opisane w systemie jakości w odpowied niej dokumentacji Kwalifikacja dostawców Dystrybutorzy hurtowi muszą uzyskiwać dostawy produktów leczniczych jedynie od podmiotów posiadających pozwolenia na dystrybucję hurtową lub pozwolenia na wytwarzanie, obej mujące dany produkt ( 4 ). Dystrybutorzy hurtowi otrzymujący produkty lecznicze z państw trzecich w celu przywozu, tj. w celu wprowadzenia tych produktów do obrotu w UE, muszą posiadać pozwolenie na wytwarzanie ( 5 ). ( 1 ) Artykuł 80 lit. e) i art. 82 dyrektywy 2001/83/WE. ( 2 ) Artykuł 76 ust. 1 i 2 dyrektywy 2001/83/WE. ( 3 ) Artykuł 76 ust. 3 dyrektywy 2001/83/WE. ( 4 ) Artykuł 80 lit. b) dyrektywy 2001/83/WE. ( 5 ) Artykuł 40 ust. 3 dyrektywy 2001/83/WE.\n7 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/7 Jeżeli produkty lecznicze uzyskano od innego dystrybutora hurtowego, dystrybutor hurtowy, który je otrzymał, musi sprawdzić, na przykład korzystając z unijnej bazy danych, czy dostawca przestrzega zasad i wytycznych Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej i czy posiada pozwolenie. Jeżeli produkt lecz niczy został uzyskany w drodze pośrednictwa w obrocie, dystrybutor hurtowy musi sprawdzić, czy pośrednik jest zareje strowany i czy spełnia wymogi określone w rozdziale 10 ( 1 ). Odpowiednia kwalifikacja i zatwierdzanie dostawców powinno odbywać się przed zamówieniem produktów leczniczych. Proces ten powinien przebiegać zgodnie z ustaloną procedurą, a jego wyniki należy dokumentować i okresowo weryfikować. Zawierając nową umowę z nowym dostawcą, dystrybutor hurtowy powinien przeprowadzić analizę due diligence, oceniając odpowiedniość, kompetencje i wiarygodność danego dostawcy. Należy zwrócić uwagę na: (i) reputację lub wiarygodność dostawcy; (ii) oferty produktów leczniczych, w przypadku których istnieje większe prawdopodobieństwo fałszerstwa; (iii) duże oferty produktów leczniczych, które co do zasady dostępne są tylko w ograniczonych ilościach oraz (iv) ceny niższe lub wyższe od zwyczajowo stosowanych Kwalifikacja klientów Dystrybutorzy hurtowi muszą upewniać się, że dostarczają produkty lecznicze jedynie podmiotom posiadającym pozwo lenie na dystrybucję hurtową lub pozwolenie bądź uprawnienie do dostarczania produktów leczniczych ludności. Kontrola i ponowna okresowa kontrola może obejmować: prośbę o przekazanie kopii pozwoleń klienta wydanych na podstawie prawa krajowego, sprawdzenie jego statusu na stronie internetowej organu publicznego, prośbę o przekazanie dowodów kwalifikacji lub uprawnienia na podstawie prawa krajowego. Dystrybutorzy hurtowi powinni monitorować swoje transakcje i sprawdzać wszystkie nieprawidłowości w strukturze sprzedaży substancji odurzających, substancji psychotropowych i innych niebezpiecznych substancji. Wszystkie przypadki nietypowej struktury sprzedaży, które mogą stanowić nielegalne lub niewła ściwe wykorzystywanie produktu leczniczego, należy badać i, w stosownych przypadkach, zgłaszać właściwym organom. Należy zapewnić realizację obowiązków użyteczności publicz nej. ( 1 ) Artykuł 80 akapit czwarty dyrektywy 2001/83/WE Przyjmowanie produktów leczniczych W procesie przyjmowania produktów leczniczych należy upewnić się co do prawidłowości przychodzącej przesyłki, sprawdzić, czy produkty lecznicze pochodzą od zatwierdzonych dostawców oraz czy nie zostały one w widoczny sposób uszko dzone podczas transportu. Pierwszeństwo należy dać produktom leczniczym wymagającym specjalnych środków w zakresie przechowywania lub bezpie czeństwa. Po przeprowadzeniu odpowiednich kontroli należy niezwłocznie skierować te produkty do właściwych pomiesz czeń magazynowych. Serie produktów leczniczych przeznaczone do państw UE i EOG mogą być kierowane do zapasów przeznaczonych do sprzedaży, dopiero po sprawdzeniu, zgodnie z pisemnymi procedurami, że produkty te są dopuszczone do sprzedaży. W przypadku serii pochodzących z innego państwa członkow skiego odpowiednio przeszkolony personel powinien, przed skierowaniem ich do zapasów przeznaczonych do sprzedaży, uważnie sprawdzić sprawozdanie kontrolne, o którym mowa w art. 51 ust. 1 dyrektywy 2001/83/WE, lub inny dowód wprowadzenia produktów do obrotu w danym państwie, sporządzony na podstawie równoważnego systemu Przechowywanie Produkty lecznicze oraz, w stosownych przypadkach, produkty stosowane w opiece zdrowotnej, powinny być przechowywane oddzielnie od innych produktów, które mogłyby zmienić ich właściwości. Należy chronić produkty lecznicze oraz, w stosow nych przypadkach, produkty stosowane w opiece zdrowotnej, od szkodliwego wpływu światła, temperatury, wilgoci i innych czynników zewnętrznych. Ze szczególną uwagą należy trak tować produkty wymagające szczególnych warunków przecho wywania. Przychodzące kontenery z produktami leczniczymi powinny być, w razie potrzeby, czyszczone przed skierowaniem do magazynu. Czynności magazynowe muszą zapewniać utrzymanie odpo wiednich warunków przechowywania i pozwalać na odpo wiednie zabezpieczenie zapasów. Rotacja zapasów powinna odbywać się zgodnie z zasadą FEFO (first expiry, first out) w pierwszej kolejności wydawane są produkty o najbliższym terminie ważności. Wyjątki od tej zasady powinny być zapisywane w dokumentacji. Sposób postępowania z produktami leczniczymi i ich przecho wywania powinien zapobiegać ich rozlaniu, uszkodzeniu, zanie czyszczeniu lub zmieszaniu. Nie należy przechowywać produktów leczniczych bezpośrednio na podłodze, chyba że ich opakowanie jest zaprojektowane w sposób pozwalający na takie przechowywanie (na przykład w przypadku niektórych butli z gazami medycznymi). Produkty lecznicze, w przypadku których zbliża się termin ważności lub koniec okresu trwałości bądź też termin ten lub okres już minęły, należy bezzwłocznie usuwać z zapasów prze znaczonych do sprzedaży, fizycznie lub przy użyciu innego równoważnego systemu segregacji elektronicznej.\n8 C 68/8 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Należy regularnie inwentaryzować zapasy zgodnie z wymogami przepisów krajowych. Nieprawidłowości dotyczące zapasów powinny być badane i dokumentowane Niszczenie towarów zdezaktualizowanych Należy właściwie ustalać, które produkty lecznicze są przezna czone do zniszczenia, przechowywać je osobno i postępować z nimi zgodnie z pisemną procedurą. Niszczenie produktów leczniczych powinno odbywać się zgodnie z krajowymi lub międzynarodowymi wymogami doty czącymi postępowania z takimi produktami, ich transportu i unieszkodliwiania. ROZDZIAŁ 6 SKARGI, ZWROTY, PODEJRZENIA FAŁSZOWANIA PRODUKTÓW LECZNICZYCH I WYCOFANIE PRODUKTÓW LECZNICZYCH 6.1. Zasada ogólna Należy ewidencjonować i starannie rozpatrywać, zgodnie z pisemnymi procedurami, wszystkie skargi oraz sprawy doty czące zwrotów, podejrzeń fałszowania produktów leczniczych oraz przypadki wycofania produktów leczniczych. Należy udostępniać powyższą dokumentację właściwym organom. Przed dopuszczeniem zwróconych produktów leczniczych do ponownej sprzedaży należy poddać je ocenie. Warunkiem skutecznego przeciwdziałania fałszowaniu produktów leczni czych jest stosowanie spójnego podejścia przez wszystkich part nerów w łańcuchu dostaw. Ewidencję wszystkich zniszczonych produktów leczniczych należy przechowywać przez ustalony okres Pobieranie produktów Należy wprowadzić środki kontrolne zapewniające pobranie właściwego produktu. W momencie pobrania produkt powinien mieć odpowiedni pozostały okres trwałości Dostawy Do wszystkich dostaw należy dołączać dokument (np. specyfi kację wysyłkową) podający datę, nazwę i postać farmaceutyczną produktu leczniczego, numer serii (przynajmniej w przypadku produktów opatrzonych zabezpieczeniami); dostarczaną ilość; nazwę i adres dostawcy, nazwę odbiorcy i jego adres dostawy ( 1 ) (adres, pod którym rzeczywiście znajdują się pomieszczenia magazynowe, jeżeli adres ten jest inny niż adres odbiorcy) oraz warunki transportu i przechowywania danych produktów. Należy prowadzić dokumentację w taki sposób, aby móc ustalić, gdzie w danym momencie rzeczywiście znajduje się produkt Wywóz do państw trzecich Wywóz produktów leczniczych wchodzi w zakres definicji dys trybucji hurtowej ( 2 ). Osoba dokonująca wywozu produktów leczniczych musi posiadać pozwolenie na dystrybucję hurtową lub pozwolenie na wytwarzanie. Dotyczy to także dystrybu torów hurtowych prowadzących wywóz z wolnego obszaru celnego. Przepisy dotyczące dystrybucji hurtowej mają pełne zastoso wanie do wywozu produktów leczniczych. Wywożone produkty lecznicze nie muszą jednak być objęte pozwoleniem na dopuszczenie do obrotu udzielonym przez Unię lub państwo członkowskie ( 3 ). Hurtownicy powinni wprowadzać odpo wiednie środki, by zapobiec wejściu tych produktów leczni czych do obrotu w Unii Europejskiej. Jeżeli hurtownicy dostar czają produkty lecznicze podmiotom w państwach trzecich, zapewniają oni, aby takie dostawy trafiały wyłącznie do podmiotów posiadających pozwolenie lub uprawnienie do otrzymywania produktów leczniczych do dystrybucji hurtowej lub do dostaw dla ludności zgodnie z właściwymi przepisami prawnymi i administracyjnymi w tych państwach. ( 1 ) Artykuł 82 dyrektywy 2001/83/WE. ( 2 ) Artykuł 1 pkt 17 dyrektywy 2001/83/WE. ( 3 ) Artykuł 85a dyrektywy 2001/83/WE Skargi Należy ewidencjonować skargi wraz z wszystkimi zawartymi w nich danymi. Należy oddzielać skargi dotyczące jakości produktu leczniczego i te dotyczące dystrybucji. W razie otrzy mania skargi dotyczącej jakości produktu leczniczego i poten cjalnej wady produktu należy bezzwłocznie poinformować producenta lub posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. Każdą skargę dotyczącą dystrybucji produktu należy gruntownie rozpatrzyć, aby ustalić podstawę lub przyczynę skargi. Należy wyznaczyć osobę odpowiedzialną za rozpatrywanie skarg i przydzielić jej wystarczającą liczbę personelu pomocni czego. W razie potrzeby po rozpatrzeniu i ocenie skargi należy podjąć odpowiednie działania następcze (w tym działania naprawcze i zapobiegawcze), w tym, gdy jest to wymagane, zgłosić sprawę właściwym organom krajowym Zwrócone produkty lecznicze Ze zwróconymi produktami leczniczymi należy postępować zgodnie z pisemną procedurą opartą na analizie ryzyka, biorąc pod uwagę dany produkt, ewentualne specjalne wymogi doty czące jego przechowywania oraz czas, jaki upłynął od jego pierwotnej wysyłki. Zwroty należy przeprowadzać zgodnie z prawem krajowym i zgodnie z postanowieniami umów między stronami. Produkty lecznicze, które opuściły pomieszczenia dystrybutora, mogą powrócić do zapasów przeznaczonych do sprzedaży tylko pod warunkiem potwierdzenia wszystkich poniższych okoliczności: (i) produkty lecznicze znajdują się w swoich nieotwartych i nieuszkodzonych opakowaniach zbiorczych i są w dobrym stanie; nie upłynął ich termin ważności i nie zostały wyco fane;\n9 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/9 (ii) produkty lecznicze zwrócone od klienta nieposiadającego pozwolenia na dystrybucję hurtową lub od aptek mających pozwolenie na dostarczanie produktów leczniczych ludności powinny być zawsze zwracane do zapasów prze znaczonych do sprzedaży, o ile ich zwrot nastąpił w dopuszczalnym terminie, na przykład dziesięciu dni; (iii) klient wykazał, że transport produktów leczniczych, ich przechowywanie i postępowanie z nimi odbywało się zgodnie ze specjalnymi wymogami dotyczącymi ich prze chowywania; (iv) produkty lecznicze zostały zbadane i ocenione przez dosta tecznie przeszkoloną, kompetentną osobę upoważnioną do takich czynności; (v) dystrybutor ma dostateczne dowody na to, że produkt został dostarczony temu klientowi (kopie oryginalnych specyfikacji wysyłkowych lub numery faktur itd.) oraz zna numer serii produktów opatrzonych zabezpieczeniami, a także nie ma powodu, by sądzić, że produkt ten został sfałszowany. Ponadto produkty lecznicze wymagające specjalnej temperatury przechowywania, na przykład niskiej temperatury, mogą wrócić do zapasów przeznaczonych do sprzedaży tylko pod warun kiem przedstawienia dokumentów poświadczających, że produkty te były przez cały czas przechowywane w dopuszczo nych warunkach przechowywania. Jeżeli doszło do odstępstwa, należy przeprowadzić ocenę ryzyka, na podstawie której można wykazać integralność produktu. Dokumenty powinny obej mować następujące kwestie: (i) dostawę do klienta; (ii) zbadanie produktu; (iii) otwarcie opakowania transportowego; (iv) ponowne umieszczenie produktu w opakowaniu; (v) pobranie produktu i jego zwrót do dystrybutora; (vi) powrót produktu do lodówki w miejscu dystrybucji. Produkty zwrócone do zapasów przeznaczonych do sprzedaży powinny być rozmieszczone w taki sposób, aby zapewnić efek tywność systemu opartego na zasadzie FEFO. Skradzione produkty, które odzyskano, nie mogą powrócić do zapasów przeznaczonych do sprzedaży, nie można też ich sprzedawać klientom Sfałszowane produkt lecznicze Dystrybutorzy hurtowi muszą niezwłocznie powiadomić właściwe organy i posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu o każdym produkcie medycznym, w przypadku którego stwierdzili lub podejrzewają fałszerstwo ( 1 ). Należy wprowadzić procedurę dotyczącą takich przypadków. Powinny one być ewidencjonowane wraz z wszystkimi danymi dotyczącymi danej sprawy. Należy badać takie przypadki. Wszystkie sfałszowane produkty lecznicze znalezione w łańcuchu dostaw powinny być natychmiast fizycznie segre gowane i przechowywane w specjalnie do tego przeznaczonym obszarze z dala od innych produktów leczniczych. Należy dokumentować wszystkie czynności dotyczące takich produktów i przechowywać te zapisy Wycofanie produktów leczniczych Należy regularnie (przynajmniej raz w roku) oceniać efektyw ność rozwiązań dotyczących wycofania produktów. Rozpoczęcie czynności związanych z wycofaniem produktu powinno być możliwe bezzwłocznie i w każdym momencie. Dystrybutor musi przestrzegać wskazówek zawartych w infor macji o wycofaniu produktu, która powinna być zatwierdzona, jeżeli jest to wymagane, przez właściwe organy. Wszystkie czynności związane z wycofaniem produktu powinny być ewidencjonowane w momencie ich podjęcia. Należy udostępniać powyższą dokumentację właściwym orga nom. Osoby odpowiedzialne za wycofanie produktu powinny mieć łatwy dostęp do dokumentacji dotyczącej dystrybucji. Doku mentacja ta powinna zawierać dostateczne informacje o dystry butorach i klientach, którym bezpośrednio dostarczono produkt (wraz z adresami, numerami telefonu lub faksu w godzinach pracy i poza nimi, numerami serii, przynajmniej w przypadku produktów leczniczych opatrzonych zabezpieczeniami wymaga nymi przez prawo, oraz informacje o dostarczonych ilościach), w tym informacje dotyczące wywiezionych produktów i próbek produktów leczniczych. Przebieg procesu wycofania produktu powinien być dokumen towany do celów sprawozdania końcowego. ROZDZIAŁ 7 DZIAŁANIA ZLECANE PODMIOTOM ZEWNĘTRZNYM 7.1. Zasada ogólna Każde działanie objętem wytycznymi dotyczącymi Dobrej Prak tyki Dystrybucyjnej, które jest zlecane podmiotom zewnętrz nym, powinno być właściwie zdefiniowane, uzgodnione i kontrolowane, aby uniknąć nieporozumień, które mogłyby wpłynąć na integralność produktu. Należy zatem zawrzeć pisemną umowę między zleceniodawcą a zleceniobiorcą, która wyraźnie określa obowiązki obu stron. ( 1 ) Artykuł 80 lit. i) dyrektywy 2001/83/WE.\n10 C 68/10 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Zleceniodawca Zleceniodawca jest odpowiedzialny za zlecane działania. przestrzeganie rozporządzeń, wytycznych i procedur. Można podzielić kontrole wewnętrzne na kilka kontroli o ograni czonym zakresie. Zleceniodawca jest odpowiedzialny za ocenę kompetencji zlece niobiorcy w zakresie prawidłowego przeprowadzenia wymaga nych prac. Zleceniodawca odpowiada także za zapewnienie, w drodze umowy i audytów, przestrzegania zasad i wytycznych Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej. Audyt zleceniobiorcy powinien odbyć się przed rozpoczęciem zleconych działań oraz przed każdą ich zmianą. Częstotliwość audytów powinna być uzależ niona od ryzyka związanego z charakterem zleconych działań. Należy dopuścić prowadzenie audytów w dowolnym momen cie. Zleceniodawca powinien przekazać zleceniobiorcy wszystkie informacje niezbędne do wykonywania zleconych działań zgodnie ze specjalnymi wymogami dotyczącymi produktu i innymi stosownymi wymogami Zleceniobiorca Zleceniobiorca powinien posiadać odpowiednie pomieszczenia, sprzęt, procedury, wiedzę i doświadczenie oraz kompetentny personel, pozwalające na wykonywanie prac zleconych przez zleceniodawcę. Kontrole wewnętrzne powinny być prowadzone bezstronnie i w szczegółowy sposób przez wyznaczony kompetentny personel przedsiębiorstwa. Przydatne mogą być także audyty niezależ nych ekspertów zewnętrznych, nie mogą one jednak zastę pować kontroli wewnętrznych. Należy ewidencjonować wszystkie kontrole wewnętrzne. Spra wozdania powinny zawierać wszelkie spostrzeżenia z kontroli. Egzemplarz sprawozdania należy przekazać kierownictwu i innym odpowiednim osobom. W razie odnotowania niepra widłowości lub niedociągnięć należy ustalić ich przyczynę, a także udokumentować i kontynuować działania naprawcze i zapobiegawcze (CAPA). ROZDZIAŁ 9 TRANSPORT 9.1. Zasada ogólna Dystrybutor hurtowy dostarczający produkty lecznicze odpo wiada za ich ochronę przez uszkodzeniem, fałszowaniem i kradzieżą oraz za zapewnienie, by podczas transportu tempe ratura była utrzymywana w dopuszczalnych granicach. Zleceniobiorca może przekazywać stronom trzecim prace powierzone mu na mocy umowy, o ile zleceniodawca dokona uprzedniej oceny takich ustaleń oraz je zatwierdzi, a także pod warunkiem, że zleceniodawca lub zleceniobiorca przeprowadzi audyt strony trzeciej. Ustalenia między zleceniobiorcą i stroną trzecią powinny zapewniać udostępnianie informacji dotyczą cych dystrybucji hurtowej w ten sam sposób, jak pomiędzy pierwotnym zleceniodawcą a zleceniobiorcą. Zleceniobiorca powinien powstrzymać się od jakichkolwiek działań, które mogą mieć niekorzystny wpływ na jakość produktów, którymi zajmuje się na zlecenie zleceniodawcy. Zleceniobiorca musi przekazywać zleceniodawcy wszystkie informacje, które mogą wpływać na jakość produktów, zgodnie z wymogami umowy. Niezależnie od środka transportu należy zapewnić możliwość wykazania, że leki nie znajdowały się w warunkach, które mogłyby pogorszyć ich jakość i integralność. Przy planowaniu transportu należy stosować podejście oparte na ocenie ryzyka Transport Podczas transportu należy utrzymywać wymagane warunki przechowywania produktów leczniczych w określonych grani cach opisanych przez producenta bądź wskazanych na opako waniu zbiorczym zewnętrznym. Jeżeli podczas transportu doszło do jakichś odchyleń, takich jak wahania temperatury lub uszkodzenie produktu, należy zgłosić to dystrybutorowi i odbiorcy danych produktów leczniczych. Należy także wprowadzić procedurę dotyczącą badania wahań temperatury i postępowania w takich przypadkach. ROZDZIAŁ 8 KONTROLE WEWNĘTRZNE 8.1. Zasada ogólna Należy prowadzić kontrole wewnętrzne, których celem jest monitorowanie wdrażania i przestrzegania zasad GDP oraz proponowanie niezbędnych środków naprawczych Kontrole wewnętrzne Należy realizować program kontroli wewnętrznych o ustalonych ramach czasowych, obejmujący wszystkie aspekty GDP oraz Dystrybutor hurtowy odpowiada za to, by pojazdy i sprzęt używane do dystrybucji, przechowywania lub obsługi produktów leczniczych nadawały się do takiego zastosowania i były odpowiednio wyposażone, aby zapobiec narażeniu produktów na warunki, które mogłyby wpłynąć na ich jakość lub na integralność ich opakowań. Należy wprowadzić pisemne procedury dotyczące korzystania z pojazdów i sprzętu używanych w procesie dystrybucji oraz procedury ich konserwacji. Procedury te powinny obejmować kwestie czyszczenia tych pojazdów i sprzętu oraz środki ostroż ności.\n11 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/11 Należy korzystać z oceny ryzyka tras dostawy, aby ustalić, gdzie wymagana jest kontrola temperatury. Sprzęt używany do moni torowania temperatury w czasie transportu w pojazdach lub w kontenerach powinien być regularnie konserwowany i kalib rowany, przynajmniej raz w roku. kach ostrożności, które zapewnią ciągłe właściwe postępowanie z produktami i ich stałe zabezpieczenie. Kontenery powinny umożliwiać identyfikację ich zawartości i ustalenie ich pocho dzenia. Do transportu produktów leczniczych należy używać, o ile to możliwe, pojazdów i sprzętu specjalnie przeznaczonych do tego celu. Jeżeli używane są inne pojazdy lub sprzęt, należy wprowa dzić procedury zapewniające utrzymanie jakości produktów leczniczych. Produkty lecznicze powinny być doręczane na adres wskazany w specyfikacji wysyłkowej pod pieczę odbiorcy lub do jego pomieszczeń. Nie należy pozostawiać produktów leczniczych w innych pomieszczeniach. Należy wyznaczyć osoby do obsługi dostaw nadzwyczajnych poza zwykłymi godzinami pracy przedsiębiorstwa oraz wpro wadzić pisemne procedury dotyczące takich przypadków. Jeżeli transport wykonywany jest przez stronę trzecią, umowa z tym podmiotem powinna obejmować wymogi rozdziału 7. Dystrybutor hurtowy powinien powiadomić przewoźników o warunkach transportu danej przesyłki. Jeżeli trasa przewozu obejmuje rozładunek i ponowny załadunek lub składowanie tranzytowe w węźle transportowym, należy zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie temperatury oraz na czystość i zabez pieczenie obiektów, w których tymczasowo przechowywane są produkty lecznicze. Należy ograniczać do minimum czas tymczasowego przecho wywania produktów leczniczych oczekujących na kolejny etap trasy przewozu Produkty wymagające specjalnych warunków W przypadku dostaw produktów leczniczych wymagających specjalnych warunków, takich jak substancje odurzające lub substancje psychotropowe, dystrybutor hurtowy powinien utrzymać bezpieczny i zabezpieczony łańcuch dostaw takich produktów, zgodnie z wymogami określonymi przez państwa członkowskie, których to dotyczy. W odniesieniu do dostaw takich produktów należy wprowadzić dodatkowe systemy kontrolne. Należy wprowadzić protokół postępowania na wypadek kradzieży. Produkty lecznicze zawierające materiały wysoce aktywne i promieniotwórcze powinny być transportowane w bezpiecz nych, tylko do tego przeznaczonych i zabezpieczonych konte nerach i pojazdach. Stosowane środki bezpieczeństwa powinny być zgodne z międzynarodowymi porozumieniami i z przepi sami krajowymi. W przypadku produktów wrażliwych na temperaturę należy używać specjalnego sprzętu (np. opakowań termicznych, konte nerów lub pojazdów o regulowanej temperaturze), aby zapewnić utrzymanie właściwych warunków transportu między producentem, dystrybutorem hurtowym i klientem. Jeżeli stosowane są pojazdy o regulowanej temperaturze, należy regularnie konserwować i kalibrować sprzęt do monitorowania temperatury używany podczas transportu. Należy przeprowa dzić mapowanie temperatury w reprezentatywnych warunkach, biorąc pod uwagę wahania sezonowe Kontenery, pakowanie i etykietowanie Produkty lecznicze powinny być transportowane w kontenerach, które nie mają niekorzystnego wpływu na jakość produktów, oraz zapewniają odpowiednią ochronę przed czynnikami zewnętrznymi, w tym przed zanieczyszczeniem. Przy wyborze kontenerów i opakowań należy brać pod uwagę wymogi dotyczące przechowywania i transportu produktów leczniczych; przestrzeń wymaganą do przewiezienia danej ilości leków; przewidywane maksymalne i minimalne wartości tempe ratury zewnętrznej; szacowany maksymalny czas transportu, w tym czas składowania tranzytowego w składzie celnym. Należy także sprawdzić, czy opakowania poddano kwalifikacji i czy kontenery do transportu zostały zwalidowane. Na prośbę klienta należy wykazać, że utrzymano temperaturę przechowywania produktów. Jeżeli w izolowanych pojemnikach stosowane są wkłady chło dzące, należy je umieścić w taki sposób, aby produkt nie stykał się z nimi bezpośrednio. Personel musi być przeszkolony w zakresie obsługi izolowanych pojemników (ustawienia sezo nowe) i ponownego wykorzystania wkładów chłodzących. Należy wprowadzić system kontroli ponownego wykorzystania wkładów chłodzących, zapobiegający omyłkowemu użyciu nie w pełni schłodzonych wkładów. Należy odpowiednio fizycznie oddzielić zamrożone i schłodzone wkłady lodowe. Kontenery powinny być opatrzone etykietami zawierającymi dostateczne informacje o wymogach dotyczących postępowania z produktami leczniczymi i ich przechowywania oraz o środ Należy opisać w pisemnej procedurze proces dostawy produktów wrażliwych oraz kontrolę sezonowych wahań temperatury.\n12 C 68/12 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej ROZDZIAŁ 10 SZCZEGÓLNE ZASADY DOTYCZĄCE POŚREDNIKÓW ( 1 ) Zasada ogólna Pośrednik to podmiot prowadzący wszelką działalność zwią zaną ze sprzedażą lub kupnem produktów leczniczych, z wyjąt kiem dystrybucji hurtowej, która nie wiąże się z fizycznym kontaktem z produktem oraz polega na niezależnych negocja cjach w imieniu innej osoby prawnej lub fizycznej ( 2 ). Pośrednicy podlegają wymogowi rejestracji. Muszą mieć stały adres i dane do kontaktu w państwie członkowskim, w którym są zarejestrowani ( 3 ). Pośrednicy muszą bez zbędnej zwłoki zgłaszać właściwym organom wszystkie zmiany tych danych. Z definicji pośrednicy nie zamawiają, nie dostarczają ani nie przechowują leków. Nie mają zatem do nich zastosowania wymogi dotyczące pomieszczeń, instalacji i sprzętu określone w dyrektywie 2001/83/WE. Jednakże wszystkie inne przepisy dyrektywy 2001/83/WE, które mają zastosowanie do dystrybu torów hurtowych, stosują się także do pośredników System jakości System jakości pośrednika powinien być ustalony w formie pisemnej. Podlega on zatwierdzeniu i aktualizacji. System ten powinien określać obowiązki, procesy i zarządzanie ryzykiem w zakresie działalności pośrednika. System jakości powinien obejmować plan działania w sytuacji awaryjnej, który zapewnia efektywne wycofanie z rynku produktów leczniczych, zlecone przez producenta lub przez właściwe organy bądź realizowane we współpracy z produ centem lub posiadaczem pozwolenia na dopuszczenie do obrotu danego produktu leczniczego ( 4 ). Należy niezwłocznie zgłaszać właściwym organom wszystkie podejrzenia co do tego, że w łańcuchu dostaw oferowane są sfałszowane produkty lecznicze ( 5 ) Personel Każdy pracownik zajmujący się pośrednictwem powinien być przeszkolony w zakresie właściwych przepisów unijnych i krajo wych oraz w zakresie problematyki sfałszowanych produktów leczniczych Dokumentacja Stosuje się ogólne zasady dotyczące dokumentacji zawarte w rozdziale 4. Ponadto należy wprowadzić co najmniej następujące procedury i instrukcje oraz dokumentować ich przestrzeganie: (i) procedura rozpatrywania skarg; (ii) procedura zgłaszania podejrzeń sfałszowania produktów leczniczych właściwym organom i posiadaczom pozwo lenia na dopuszczenie do obrotu; (iii) procedura współpracy w zakresie wycofania produktów; (iv) procedura mająca na celu upewnienie się, że produkty lecz nicze będące przedmiotem pośrednictwa są objęte pozwo leniem na dopuszczenie do obrotu; (v) procedura sprawdzania, czy dystrybutorzy hurtowi dostar czający produkt pośrednikowi posiadają pozwolenie na dystrybucję, czy producenci lub importerzy dostarczający produkt pośrednikowi posiadają pozwolenie na wytwa rzanie oraz czy klienci pośrednika mają pozwolenie na dostarczanie produktów leczniczych w danym państwie członkowskim; (vi) należy prowadzić ewidencję w postaci faktur kupna/sprze daży, na komputerze lub w innej formie, zawierającą w odniesieniu do każdej transakcji dotyczącej produktów leczniczych będących przedmiotem pośrednictwa co najmniej poniższe informacje: data; nazwa produktu leczni czego; ilość będąca przedmiotem pośrednictwa; nazwa i adres dostawcy i klienta oraz numer serii przynajmniej w przypadku produktów opatrzonych zabezpieczeniami. Dokumenty powinny być dostępne dla właściwych organów do celów inspekcji przez czas określony w przepisach krajowych, jednak nie krócej niż przez pięć lat. ( 1 ) Artykuł 85b ust. 3 dyrektywy 2001/83/WE. ( 2 ) Artykuł 1 pkt 17a) dyrektywy 2001/83/WE. ( 3 ) Artykuł 85b dyrektywy 2001/83/WE. ( 4 ) Artykuł 80 lit. d) dyrektywy 2001/83/WE. ( 5 ) Artykuł 85b ust. 1 akapit trzeci dyrektywy 2001/83/WE.\n13 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/13 ZAŁĄCZNIK Słowniczek terminów Termin Dobra Praktyka Dystrybucyjna (GDP) Procedura wywozu Sfałszowany produkt leczniczy ( 1 ) Definicja GDP jest tym elementem systemu zapewniania jakości, który zapewnia utrzymanie jakości produktów leczniczych na wszystkich etapach łańcucha dostaw z zakładu produ centa do apteki lub osoby mającej pozwolenie lub upraw nienie do dostarczania produktów leczniczych ludności. Procedura wywozu: zezwolenie na to, by towary wspól notowe opuściły terytorium celne Unii. Do celów niniej szych wytycznych za wywóz nie uważa się dostawy leków z państwa członkowskiego UE do państwa należącego do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Każdy produkt leczniczy, który został fałszywie przedsta wiony w zakresie: a) tożsamości produktu, w tym jego opakowania i etykiety, nazwy lub składu w odniesieniu do jakichkolwiek skład ników, w tym substancji pomocniczych, oraz mocy tych składników; b) jego pochodzenia, w tym jego producenta, kraju wytwo rzenia, kraju pochodzenia lub posiadacza pozwolenia na dopuszczenie do obrotu lub c) jego historii, w tym danych i dokumentów dotyczących wykorzystanych kanałów dystrybucji. Wolne obszary celne i składy wolnocłowe ( 2 ) Wolne obszary celne i składy wolnocłowe są częściami obszaru celnego Wspólnoty lub pomieszczeniami znajdu jącymi się na tym obszarze, oddzielonymi od pozostałej jego części, w których: a) towary wspólnotowe traktowane są do celów stoso wania należności celnych przywozowych i obowiązują cych w przywozie środków polityki handlowej jako nieznajdujące się na obszarze celnym Wspólnoty, pod warunkiem że nie zostały dopuszczone do obrotu ani objęte inną procedura celną, ani też nie zostały użyte lub zużyte na warunkach nieprzewidzianych przepisami prawa celnego; b) określone w szczególnych przepisach Wspólnoty towary wspólnotowe korzystają, ze względu na ich umieszczenie w wolnym obszarze celnym lub składzie wolnocłowym, ze środków stosowanych zwykle przy wywozie towarów. Przechowywanie Transport Zamawianie Kwalifikacja Przechowywanie produktów leczniczych Przemieszczanie produktów leczniczych między dwoma miejscami bez przechowywania ich przez nieuzasadniony czas Otrzymywanie, nabywanie lub zakup produktów leczni czych od producentów, importerów lub innych dystrybu torów hurtowych Dowiedzenie, że dany sprzęt działa właściwie i pozwala rzeczywiście osiągnąć spodziewane rezultaty Słowo walidacja jest niekiedy używane w szerszym sensie, obejmującym pojęcie kwalifikacji. (Definicja w EudraLex Volume 4 Glossary to the GMP Guidelines tom 4 EudraLex, Glosariusz do wytycznych dotyczących GMP)\n14 C 68/14 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Termin Definicja Dostawa Zarządzanie ryzykiem w zakresie jakości System jakości Walidacja Wszystkie działania polegające na dostarczaniu, sprzedaży lub przekazywaniu w ramach darowizny produktów lecz niczych hurtownikom, farmaceutom lub osobom upoważ nionym lub uprawnionym do dostarczania produktów leczniczych ludności Systematyczny proces oceny, kontroli, komunikowania i przeglądu ryzyka związanego z jakością leków (pro duktów leczniczych) w całym cyklu życia produktu Suma wszystkich aspektów systemu wdrażającego politykę jakości, zapewniającego osiąganie celów w zakresie jakości (Międzynarodowa konferencja ds. harmonizacji wymagań technicznych dla rejestracji produktów leczniczych stoso wanych u ludzi, Q9) Dowiedzenie, że dana procedura, proces, sprzęt, materiał, działanie lub system pozwala rzeczywiście osiągnąć spodziewane rezultaty (zob. także kwalifikacja ) (Definicja w EudraLex Volume 4 Glossary to the GMP Guidelines tom 4 EudraLex, Glosariusz do wytycznych dotyczących GMP) ( 1 ) Artykuł 1 pkt 33 dyrektywy 2001/83/WE. ( 2 ) Artykuły rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, Dz.U. L 302 z , s. 1.\n23.11.2013 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 343/1 II (Komunikaty) KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ KOMISJA EUROPEJSKA Wytyczne z dnia 5 listopada 2013 r.\n(Komunikaty) KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ INNE AKTY\n8.3.2013 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej C 68/1 II (Komunikaty) KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ INNE AKTY Wytyczne z dnia 7 marca 2013 r. w sprawie Dobrej


Zmniejszenie liczby wicemarszałków Sejmu. Tego chce PiS - Money.pl\nStrona głównaPrawoWiadomościZmniejszenie liczby wicemarszałków Sejmu. Tego chce PiS\nZmniejszenie liczby wicemarszałków Sejmu. Tego chce PiS\nKlub PiS złożył dzisiaj w Sejmie projekt uchwały dotyczącej zmniejszenia liczby wicemarszałków z obecnych pięciu do czterech.\nKlub PiS złożył dzisiaj w Sejmie projekt uchwały dotyczącej zmniejszenia liczby wicemarszałków z obecnych pięciu do czterech - poinformowało biuro prasowe klubu. Szef klubu Mariusz Błaszczak chce, by Sejm zajął się tą kwestią na rozpoczynającym się jutro posiedzeniu.\nBłaszczak zapowiadając projekt uchwały argumentował: _ Już tak bywało, że duże kluby nie miały swoich przedstawicieli w Prezydium Sejmu. To nie tylko nagrody, sekretariat, samochód służbowy, to wszystko są konkretne oszczędności, a czterech wicemarszałków doskonale poradzi sobie z prowadzeniem obrad _.\nDecyzja klubu RP o wycofaniu poparcia dla Nowickiej, to pokłosie przyjęcia przez nią nagrody za 2012 rok; nagrody takie otrzymali wszyscy wicemarszałkowie oraz marszałek Sejmu, wszyscy też ostatecznie zapowiedzieli przekazanie nagród na cele społeczne.\nMożna zmniejszyć liczbę wicemarszałków - _ Nie ma obowiązku prawnego, że prezydium Sejmu ma reprezentować kluby _ - twierdzą konstytucjonaliści.\nWanda Nowicka nabiera wody w usta Wicemarszałek oświadczyła, że podda się wszystkim przewidzianym przez przepisy prawa procedurom.


Kompakty - Aparaty cyfrowe Lomography, Leica - Fotografia - Sklep internetowy Cyfrowe.pl - Kod: MTBkMD\nAparaty cyfrowe: kompakty (Lomography, Leica)\nAparat cyfrowy Leica D-Lux 7\nZoom optyczny: 3.1\nAparat cyfrowy Leica Q2\nRozdzielczość [mln]: 46\nAparat cyfrowy Leica C-Lux czarny\nAparat kompaktowy renomowanego producenta, który z pewnością sprawdzi się w podróży. Duży zakres ogniskowych (24-360 mm) oraz mobilna konstrukcja sprawiają, że C-Lux zmieści się w niemal każdym pokrowcu, a nawet w kieszeni. Sercem aparatu jest 1-calowa matryca MOS o rozdzielczości 20 megapikseli współpracująca z obiektywem Leica jest gwarancją doskonałych zdjęć. Tylni panel aparatu został wyposażony w wysokiej klasy wizjer oraz szereg przycisków zwiększających ergonomię.\nAparat cyfrowy Leica C-Lux złoty\nAparat cyfrowy Leica Q (typ 116) body\nPierwszy model nowej linii pełnoklatkowych aparatów kompaktowych Leica Q. Matryca formatu 35 mm o rozdzielczości 24 Mpix i doskonały obiektyw Leica Summilux 28 mm f/1.7 ASPH. gwarantują najwyższą jakość fotografii charakterystyczną dla marki Leica. Leica Q sprawdzi się znakomicie w fotografii ulicznej, krajobrazowej, architektury czy w klasycznym reportażu. Istotnymi cechami aparatu są również: wizjer elektroniczny o znakomitej rozdzielczości i łatwość manualnych nastaw.\nAparat cyfrowy Leica Q-P\nPełnoklatkowy aparat kompaktowy należący do linii Leica Q. Na "pokładzie" znajduje się małoobrazkowy przetwornik o rozdzielczości 24 MPix, współpracujący z wyjątkowym obiektywem Leica Summilux 28 mm f/1.7 ASPH. Takie połączenie zapewnia zdjęcia bogate w kolory i szczegóły. Co więcej niewielkie wymiary konstrukcji z pewnością zostaną docenione przez miłośników "streetu", fotografii krajobrazu lub architektury. Natomiast o komfort fotografowania zadba elektroniczny wizjer.


Pielęgnacja cery nocą - nextforum.pl\nStrona główna - Zdrowie - Pielęgnacja cery nocą\nNoc to w pielęgnacji skóry szczególnie ważny czas – choć może się to wydawać zaskakujące, to właśnie wtedy skóra pracuje najintensywniej, a stosowanie kosmetyków przynosi najlepsze efekty. Powinny pamiętać o tym przede wszystkim panie z cerą problematyczną i dojrzałą, bowiem te typy wymagają szczególnej uwagi. Jak pracuje skóra nocą? Jaki typ kosmetyków jest najlepszy do stosowania na noc – krem, a może maska na noc? Na jakie produkty warto zwrócić uwagę?\nPraca pełną parą – dlaczego maska na noc to dobry pomysł\nMogłoby się wydawać, że kiedy my udajemy się na nocny spoczynek, wszystkie organy i nasza skóra zasypiają razem z nami. W pewnym sensie jest to prawda – nikogo nie dziwi bowiem stwierdzenie, że nocą nie powinno się jeść, bo metabolizm jest wówczas znacznie spowolniony. W przypadku skóry sprawa wygląda jednak nieco inaczej – po godzinie 22.00 rozpoczyna się aktywna praca komórek, które dzielą się, co sprzyja wydalaniu z organizmu toksyn. Substancje aktywne, które zawiera stosowany przed snem krem lub maska na noc, są wówczas najefektywniej wchłaniane i przyswajane przez skórę. W zależności od rodzaju substancji aktywnej rozpoczynają się procesy odpowiedzialne za odnowę włókien kolagenowych, regenerację naskórka, a także wyrównanie poziomu nawilżenia skóry. Procesy intensywnej regeneracji trwają kilka godzin i przyjmuje się, że stabilizują się dopiero nad ranem, dlatego odpowiednia ilość nieprzerwanego snu w ciągu każdej nocy to podstawa do zdrowego i promiennego wyglądu.\nMaska czy krem-maska na noc? Co wybrać?\nPonieważ procesy zachodzące w skórze w ciągu nocy są tak intensywne, konsystencja stosowanych kosmetyków może, a nawet powinna być bogatsza niż konsystencja kosmetyków do pielęgnacji dziennej. Obok tradycyjnych kremów często wybieranym kosmetykiem jest także krem-maska na noc. Bogata formuła tego typu produktów pozwala wykorzystywać je dwojako w zależności od ilości nałożonego produktu – jako zwyczajny krem lub maseczkę. Warto pamiętać o specyficznym zadaniu, jakie powinny spełniać kosmetyki nocne. O ile krem przeznaczony do stosowania na dzień powinien pomóc utrzymać odpowiedni poziom nawilżenia naskórka, chronić skórę przed promieniami UV i szybko się wchłaniać, krem lub maska na noc powinny spełniać zupełnie inne wymogi. Inne powinny być także zawarte w nim składniki aktywne. W kremach i maskach na noc warto szukać witaminy B i E, kwasu hialuronowego oraz, w przypadku cery dojrzałej, ceramidów i retinolu, które wspomagają walkę z procesami starzenia.\nKrem i maska na noc – co kupić?\nKosmetyki do nocnej pielęgnacji skóry powinny zostać dobrze dobrane do jej typu i wieku. Trzeba bowiem pamiętać, że wraz z upływem lat zmienia się struktura cery i jej potrzeby, które w dużej mierze dyktowane są także przez stopień zaawansowania procesów starzenia. O ile skóra młoda będzie potrzebowała przede wszystkim nawilżenia, skórze dojrzałej trzeba będzie dostarczyć składników pobudzających regenerację komórek, wygładzających zmarszczki i silnie nawilżających głębsze warstwy skóry.\nJednym z wartych uwagi kosmetyków jest krem-maska na noc z serii Olejkowy Rytuał Nutri-Gold marki L’Oreal Paris. Zawartość 4 drogocennych olejków pomaga przywrócić skórze blask i miękkość oraz sprawia, że problem z przesuszaniem się skóry zostaje rozwiązany. O możliwości podwójnego zastosowania kosmetyku przesądza jego bogata formuła. To produkt odpowiedni dla pań w różnym wieku. Innym produktem sygnowanym logo L’Oreal Paris jest krem na noc do cery dojrzałej Revitalift Laser X3, który dzięki zawartości opatentowanej cząsteczki młodości pro-Xylane ma wygładzać, wypełniać i nawilżać cerę. To nieoceniona pomoc w walce o przywrócenie dawnego konturu twarzy.\nKolejna propozycja produktu do nocnej pielęgnacji cery dojrzałej to krem Vichy Liftactiv Nuit Supreme. Po ten kosmetyk powinny sięgnąć panie zmagające się z suchością cery, która pogłębia problem widoczności oznak starzenia. Natychmiastowe nawilżenie, które gwarantuje ten produkt, koi podrażnienia i przywraca skórze gładkość oraz młodzieńczy blask.


1pc 3.5mm inteligentny mi klucz mi klawisz szybkiego kliknąć przycisk inteligentnego klucza pyłoszczelna wtyczka gniazdo słuchawkowe dla Xiao mi komórkowy telefon srebrny - AliExpress - 11.11_Double 11_Singles Day\n1pc 3.5mm inteligentny mi klucz mi klawisz szybkiego kliknąć przycisk inteligentnego klucza pyłoszczelna wtyczka gniazdo słuchawkowe dla Xiao mi komórkowy telefon srebrny\n4.6 (102 głosy) Sklep: Merry Future Store\nUS $0.36 -16%\n10 zestaw 3.5mm gniazdo słuchawkowe + ładowarka micro USB wtyczki portu czapka odporne na kurz wtyczki do Samsung dla iPhone 5 5S 6 6 s telefon komórkowy\nJETTING zimowa przenośna ciepła płyta USB ogrzewanie grzałka do butów na podkładki pod mysz Drop Shipping\n10 sztuk Bling uniwersalny 3.5mm komórkowy słuchawka do telefonu wtyczka do iPhone'a 6 5S/Samsung/HTC wtyczka gniazdo słuchawkowe korek\n1pc Micro USB żeński do typu c USB-C męski Adapter konwerter złącze ładowania adaptery do telefonów komórkowych\nFolia polaryzacyjna LCD polaryzacji Film spolaryzowane światło folia do Apple dla IPhone 6 Plus 5.5 ''Cal\nStop kot ucho śliczne palec serdeczny telefon komórkowy stojak na smartphone uchwyt dla wszystkich inteligentnych telefonów IPAD MP3 samochodowy do montażu na stojaku\n1pc 360 stopni diament Metal list A-Z palec pierścień stojak na smartphone uchwyt na telefon komórkowy uchwyt na wszystkie telefony\nŚliczne zielony liść Memo Pad Sticky uwaga Diy urocze naklejki papierowe podkładki koreański jesień Kraft notatki planowanie piśmienne\nWinylowa płyta długogrająca gramofon pomiaru Phono ramienia VTA/kaseta azymutu linijka równowagi wkład azymutu linijka Headshell gramofon\n2 sztuk Retro notatnik książka koreański piękny obraz animowany notatnik w stylu Vintage dla dzieci biurowe Kawaii dziennik pamiętnik\n1: włóż wtyczkę przycisk do 3.5mm otwór audio;\n2: pobrać inteligentną wtyczką i otwórz go;\n3: kliknij przycisk +, aby ustawić skróty różnych aplikacji;\n4: dotknij wtyczki przycisk, aby szybko rozpocząć aplikacji.\n1. Gdzie mogę pobrać inteligentną skrót aplikacji?\n2. Który telefony są potwierdzone, ponieważ kompatybilny z urządzeniem?\n-Dla Samsung: Galaxy S5, S4, S4 Mini, S3, S2, S1\n-Dla HTC: jeden X-LG: G2\n-Dla Coolpad: F1\n-I większość innych telefon powyżej androida 4.0\n2. w specjalny inteligentny odblokowany programowalny z systemem Android inteligentny przycisk może być włożona do gniazda słuchawkowego z inteligentnego telefonu lub tablet.\n3. zadaniem tego urządzenia jest, aby użyć go jako dodatkową przycisk, aby wykonać szybkie przełączniki i zadań natychmiast na urządzeniu bez konieczności, aby poruszać się po złożona menu na telefonie lub tablecie.\n4. Ten produkt obecnie obsługuje aplikacji, takich jak Klick, 360, dla XiaoMi, i Ukey.\n5. ponad 50 szybkie funkcje mogą być pobrane do skorzystaj z jak robienie zdjęć, otwierania aplikacji, włączanie latarka, ustanawiającego wspólnotę europejską w centrum, sprawdź numer telefonu, funkcja SOS, nagrywanie dźwięku, nagrywanie wideo, akcelerometr, rozmowy telefoniczne, natychmiastowa wiadomość e-mail, i wiele, wiele więcej funkcji!\n6. Pobierz aplikację, i włóż inteligentną wtyczkę do gniazda audio. Otwórz aplikację,, a następnie można użyć gotowych gesty, aby rozpocząć swoje ulubione funkcje szybko.\n7. to może pomóc zmniejszyć uciążliwe i skomplikowanych operacji, i dodać prostota twojego aplikacji mobilnych tak bardzo, jak to możliwe.\n8. Jest to również prosty, ale fajny odporna na kurz.\n9. Kompatybilny z większością Android 4.0 lub wyżej wymienionych urządzeń(Nie jest kompatybilny z systemem IOS/okna telefony).\n10. Nadaje się do 3.5mm gniazdo słuchawkowe.\n11. Plug and play, łatwy i prosty w użyciu, i ustawić dowolny skrót, które chcesz w sekundę.\n2. Gniazdo : 3.5mm\n3. Kolor : Srebro tylko\n4. Rozmiar: 0.5x0.5x1.55 cm (L x b x H)\n1. ten zakup będzie nie zawierają żadnych oprogramowania i trzeba będzie znaleźć, pobrać, i zainstaluj dowolnego kompatybilnego oprogramowania, które desire, aby pomóc przypisać funkcje i działania mające na celu przycisk prasy za pośrednictwem stron internetowych, forum, lub w sklepie Google Play.\n2. Każdy funkcja wymaga najpierw ustawić za pośrednictwem aplikacji i aktywowany za pomocą niektórych liczba przycisk prasy.\n3. tak długo, jak to jest podłączony do gniazda słuchawkowego, można szybko włączyć odpowiednią funkcję domyślnie gestów.\n4. tylko wsparcie Bluetooth w wersji więcej niż 4.0 smartfonów z systemem Android, i nie obsługuje Microsoft i Apple systemu.\n5. w przypadku, gdy złożysz zamówienie, proszę nam powiedzieć, jaki kolor (s) chcesz, pozostawiając wiadomość lub wysyłając e-mail.\n1 x inteligentny zestaw słuchawkowy wtyczka pyłu\nPyłoszczelna wtyczka gniazdo słuchawkowe 3.5mm inteligentny mi klucz mi klawisz szybkiego kliknąć przycisk inteligentnego klucza dla Xiao mi telefon komórkowy 1PC\nJETTING 3.5mm inteligentny mi klucz mi klawisz szybkiego kliknąć przycisk inteligentnego klucza pyłoszczelna wtyczka gniazdo słuchawkowe dla Xiao mi telefon komórkowy 1 PC srebrny\nInteligentny mi klucz mi klawisz szybkiego kliknąć przycisk inteligentnego klucza pyłoszczelna wtyczka gniazdo słuchawkowe 3.5mm dla Xiao mi telefon komórkowy 1PC\n1/2/3/5 sztuk 3.5mm gniazdo słuchawkowe inteligentny klucz skróty pyłu wtyczka do Samsunga Galaxy S4 S5 i9600 Android inteligentny telefon komórkowy\n1PC pyłoszczelna wtyczka gniazdo słuchawkowe dla Xiao mi telefon komórkowy ze srebra próby 3.5mm inteligentny mi klucz mi klawisz szybkiego kliknąć przycisk inteligentnego klucza\nNowy kliknij przycisk Quick Smart Key pyłoszczelna wtyczka dla androida telefon 3.5mm Jack hurtownie\nJINHF 1 sztuk 3.5mm inteligentny klucz pyłoszczelna wtyczka gniazdo słuchawkowe dla Xiao mi telefon komórkowy mart mi klucz mi klawisz szybkiego kliknij przycisk\n1/2/3/5 sztuk 3.5mm gniazdo słuchawkowe inteligentny klucz skróty pyłu wtyczka do samsunga Galaxy S4 S5 I9600 z systemem Android inteligentne mobilne telefon\n1pc 3.5mm inteligentny mi klucz mi klawisz szybkiego kliknąć przycisk inteligentnego klucza pyłoszczelna wtyczka gniazdo słuchawkowe dla Xiao mi komórkowy telefon\nOryginalny Xiao mi mi klucz mi inteligentny szybki przycisk jeden przycisk pomocniczy przycisk gadżet 3.5mm gniazdo słuchawkowe wtyczka do Xiao mi\nCatXaa Audio muzyka wtyczka pyłu 3.5 AUX interfejs zestawu słuchawkowego telefon komórkowy karty odzyskać Pin karty dla Apple Iphone 5 6 plus Samsung\n10 zestaw (5 czarnych + 5 biały) odporne na kurz punktowe 3.5mm gniazdo słuchawkowe + ładowarka micro USB wtyczki portu czapka dla Samsung Xiaomi telefon z systemem Android\n10 sztuk z tworzywa sztucznego wtyczka pyłu 3.5mm słuchawki telefon akcesoria DIY wisiorek do telefonu części dla iphone samsung HTC pyłoszczelna wtyczka czapki


OMIA - sklep internetowy Oh My Nature\nLista produktów marki OMIA\nNaturalne i delikatne ‒ takie właśnie są kosmetyki marki OMIA LABORATOIRES. Artykuły tej firmy zawierają składniki pozyskiwane z ekologicznych upraw. Na ich obszarach nie stosuje się substancji chemicznych, dzięki czemu produkty są pozbawione szkodliwych elementów. W naszej ofercie są takie linie jak np. seria ARGAN, opierająca się na oleju arganowym. Oferujemy wiele wyrobów od renomowanego producenta, dlatego z łatwością odnajdziesz wersję dopasowaną do Twoich potrzeb.\nFirma słynie przede wszystkim ze swojego ekologicznego podejścia. W kosmetykach nie ma zatem parabenów, olei mineralnych, SLS, SLES, sztucznych barwników ani propelynów. W ich składzie znajdziesz głównie wyciągi roślinne oraz naturalne substancje. Poznaj markę OMIA LABORATOIRES i wypróbuj linię ARGAN, a także pozostałe serie, cieszące się popularnością!\nPo artykuły od włoskiego producenta mogą sięgnąć wszyscy, którzy pragną zadbać o swoje ciało, twarz i włosy. W naszym asortymencie umieściliśmy m.in. odżywki, sera, balsamy i peelingi. Poszczególne wyroby wykazują działanie nawilżające, regenerujące, a także wzmacniające. Co więcej, oferowane produkty są hipoalergiczne. Naturalne substancje zawarte w kosmetykach znacznie rzadziej wywołują uczulenia i nie podrażniają delikatnej skóry.\nMarka OMIA LABORATOIRES słynie nie tylko z jakości, ale także z pięknego zapachu artykułów. Jeśli poszukujesz ekologicznych preparatów do codziennej pielęgnacji, poznaj nasz pełen asortyment i wybierz produkty włoskiej marki!


Kołatanie do wrót nocy - Stalowka.eu - Niezależny portal miasta Stalowa Wola\n10 lutego 2020 06:32, autor: MBP\nTo tytuł najnowszego tomiku poezji Ryszarda Mścisza. Urodzony w Stalowej Woli literat zaprezentował go 6 lutego 2020 roku w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Melchiora Wańkowicza w Stalowej Woli.\nNajnowsza literacka propozycja mieszkającego obecnie w Jeżowem twórcy, nauczyciela, krytyka literackiego została wydana przez Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu w Rzeszowie, w 2019 roku. – Tomik jest jakby osobistą spowiedzią dziecięcia wieku, rozliczeniem osobistym (co ja zrobiłem ze swoim życiem), ale także rozliczeniem klerka, wykształconego członka społeczeństwa powołanego do pewnej misji, intelektualisty , dziedzica tysiącleci kultury , jej depozytariusza i strażnika. Jest zatem czymś, czemu jak najbardziej warto się przyjrzeć z bliska, przeczytać, i pozwolić sobie na własne refleksje. Bo zdaje się, że jedną z ważnych funkcji tego tomiku jest właśnie prowokowanie czytelnika do refleksji – czytamy w recenzji tomiku, której dokonał Mirosław Grudzień. Zresztą sam recenzent pojawił się w stalowowolskiej bibliotece i odczytał swoją analizę zbioru wierszy Ryszarda Mścisza.\nTakich pozytywnych recenzji „Kołatania do wrót nocy” jest więcej. O tomiku poezji, który powstawał przez 5 lat pozytywnie wypowiedzieć się zdążyli już Jan Belcik – ta recenzja ukaże się w rzeszowskiej „Frazie” czy niedawno Jan Tulik. Tę z kolei recenzję na spotkaniu w stalowowolskiej MBP przekazała literatowi koleżanka po piórze członkini rzeszowskiego Związku Literatów Polskich Małgorzata Żurecka.


Termin: czwartek, 1 marzec 19:30 - 21:30\n1 marca startuje nowy, dłuższy Sezon (aż 8 spotkań). Zwycięzcami zimy została ekipa KotyZaPłoty!\nJak będzie wyglądała rozgrywka drużynowa? Damy jeszcze znać :)\nStart o 20! Ale... żeby zdązyć zamówić piwo i zająć miejsce, warto być wcześniej!\n2. Nagroda od Czapli: Lokalny zwycięzca/drużyna całego quizu w Pijana Czapla - będzie mógł zamówić piwo gratis!\nStartujemy punktualnie o godz. 20, ale zapraszamy wszystkich o przybycie wcześniej by mieć czas na kupno piwa, rejestracje i podłączenie się do gry :)\nOkres: czwartek, 1 marzec 19:30 - 21:30


Jerzy Zajadło: Jakie jest państwo PiS? – Monitor Konstytucyjny\nNa marginesie dzisiejszej kolejnej odmowy wykonania wyroku NSA przez Marszałka i Kancelarię Sejmu.\nWprawdzie PiS ciągle powołuje się na demokratyczną legitymację wynikającą z wyborów 2015 roku, ale już dawno swoim sposobem sprawowania władzy większościowy wynik tej elekcji zamienił w karykaturę demokracji. Trudno bowiem za wzorzec demokracji przedstawicielskiej uznać funkcjonowanie polskiego Sejmu i Senatu. Przeciwnie, jest mnóstwo przykładów, że przebiegający tam proces legislacyjny nie ma nic wspólnego z demokratycznymi procedurami stanowienia prawa i zamienił się w kompletną farsę.\nI to oczywiście nie dlatego, że brak w nim jakiegokolwiek prawa, lecz dlatego, że prawo traktowane jest w sposób instrumentalny i wybiórczy pod kątem interesu partyjnego, a nie interesu państwowego. Tutaj przykładów jest też aż nadto, że faktyczne decyzje prawotwórcze zapadają nie w ramach konstytucyjnych struktur państwowych, lecz w pozakonstytucyjnym tzw. centralnym ośrodku dyspozycji politycznej. Tam też ostatecznie ustalana jest faktyczna treść niektórych aktów stosowania prawa i jego wykładni.\nTo jednak tylko prosta konsekwencja wspomnianego wyżej instrumentalnego i wybiórczego podejścia do prawa. Zaczęło się od wątpliwej decyzji ułaskawieniowej prezydenta, a później nastąpiła prawdziwa lawina przypadków uwalniania od odpowiedzialności swoich popleczników i ścigania politycznych przeciwników. Do tego dochodzi uprzywilejowana pozycja kościoła sprzeczna z ideą świeckości państwa, marginalizowanie opozycji naruszające zasady demokracji i dyskryminacja mniejszości naruszająca podstawowe prawa człowieka.\nNie tylko dlatego, że władza została skoncentrowana na poziomie wykonawczym, a parlament sprowadzony do roli fasadowej we wspomnianym wyżej znaczeniu, natomiast władza sądownicza poddawana jest ciągłym próbom całkowitego politycznego podporządkowania kosztem swojej niezawisłości i bezstronności. Także dlatego, że nad konstytucyjną strukturą aparatu państwowego ciągle unosi się widmo ostatecznej decyzji po stronie wspomnianego tzw. centralnego ośrodka dyspozycji politycznej.\nWprawdzie uruchomiło szereg pożądanych programów socjalnych, ale ich mechanizm nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, na ile jest to rzeczywiście element postulowanej sprawiedliwości społecznej, a na ile populistyczny zabieg propagandowy mający zabezpieczyć przyszły sukces wyborczy. Za tą fasadą kryją się bowiem pewne zdarzenia stawiające pod znakiem zapytania uczciwość władzy – np. skandaliczna dystrybucja państwowych środków pomiędzy swoich popleczników, agresywna i kłamliwa propaganda mediów publicznych, ukrywanie przed opinią publiczną niewygodnych dla władzy faktów.\nOpublikowany w Komentarze i opinieTagged centralny ośrodek dyspozycji politycznej, Jerzy Zajadło, Kancelara Sejmu, Marszałek Sejmu, PiS, Unia Europejska\n1 493 497 odsłon


Zamek Czocha - dolnyslask.info.pl\nTen zamek to jedna z największych atrakcji turystycznych, jakimi może oczarować nas Dolny Śląsk. Kto w czasie wycieczki trafi do zamku Czocha, ten z pewnością żałować nie będzie. Co warto wiedzieć na temat tego zabytku? Jakie czynniki decydują o jego wyjątkowości?\nZamek Czocha to cenna pamiątka z dawnych czasów, której z pewnością warto poświęcić swój czas. Wznoszący się nad Jeziorem Leśniańskim zamek może się pochwalić ciekawą historią, w której nie brak tajemnic. Już sam fakt jego budowy jest wydarzeniem dość tajemniczym, trudno bowiem ustalić, kto i dlaczego zdecydował się na jego wzniesienie.\nWiadomo, że zamek Czocha odegrał bardzo ważną rolę w okresie wojen husyckich, wiadomo też, że po wojnie 30-letniej został on znacznie rozbudowany. Zakupiony w początkach XX wieku przez możnego przemysłowca z Drezna, stał się miejscem gromadzenia cennych zabytków oraz pięknych mebli. Niestety, spora część zamkowego wyposażenia została zniszczona lub zrabowana w trakcie II wojny światowej.\nNa co warto zwrócić uwagę w trakcie zwiedzania tego zabytku? Z pewnością warto przyjrzeć się suchej fosie, nad którą prowadzi piękny most kamienny. Zachwyca podzamcze z dwoma dziedzińcami, intrygują też zamkowe lochy, do których warto zajrzeć. Zamek Czocha może się też pochwalić piękną Sala Rycerską, jadalnią oraz biblioteką. Całość robi ogromne wrażenie na zwiedzających i sprawia, że pobyt w tym miejscu na długo pozostaje w pamięci każdego turysty.


Hurtownie Hot PU Skórzany Składany Portfel Flip Cover Case Dla Sony Ericsson Xperia Arc LT15i Darmowa Wysyłka Z Chin Etui Na Telefony Komórkowe Sprzedawca Abby1990 | DHgate.Com\nDHgate>Telefony Komórkowe I Akcesoria>Akcesoria Do Komórki>Etui Na Telefony Komórkowe>Hurtownie Hot PU Skórzany Składany Portfel Flip Cover Case Dla Sony Ericsson Xperia Arc LT15i Darmowa Wysyłka\nHurtownie Hot PU Skórzany Składany Portfel Flip Cover Case Dla Sony Ericsson Xperia Arc LT15i Darmowa Wysyłka\n42,40 zł/ KawałekCeny zawierają VAT\n42,40 zł1 Kawałek+\n29,67 zł2 Pieces+\n25,46 zł5 Pieces+\n19,08 zł10 Pieces+\n17,39 zł72 Pieces+\n16,81 zł246 Pieces+\nSimBang Cellphone Accessorie Sklep\nWyświetl wszystkie 566 elementy\nPU skórzany portfel flip flip dla Sony Ericsson Xperia Arc LT15i\nDla Sony Ericsson.\nDla Sony Ericsson Xperia ARC LT15I\n* Zupełnie nowy klapka dla Sony Ericsson Xperia ARC LT15I.\n* Chronione przed kurzem zewnętrznym i zadrapaniami w tym przypadku akcesoriów obudowy.\n* Kompatybilny z Xperia ARC LT15I doskonale!\n* [Materiał]: Skóra bydlęca.\n* [Kolor czarny.\nPls zostawiaj wiadomość, aby powiedzieć nam, że chcesz kolorować i ilość, którą chcesz, albo wyślemy losowo. Kolor może być niedoborem, wyślemy Ci pomiar, aby zauważyć Cię i zmienić do dostępnego koloru.pl uprzejmie zrozumieć.\nZobacz inne obudowy telefonu komórkowego KliknijTutaj\n1. Zostanie opublikowane przez sposób wysyłki, który wybierzesz po wyczyszczeniu płatności. Wyślemy Ci podczas zmiany sposobu wysyłki.\nOczekuje się, że 2. Buyer otrzyma przedmioty w ciągu 9-59 dni roboczych.\n3. Wyślemy tylko do zweryfikowanego adresu.\n4. Wszystkie przedmioty zostały sprawdzone i pakowane w dobrym stanie przed wysyłką.\n5. Numerowy zostanie dostarczany przez sprzedającego przez DHGate.\n6. Buyers są odpowiedzialni za wszystkie obowiązujące cła przywozowe i podatki lokalne.\nUwaga: O ile wiemy,Francja, Brazyliaiindyk mieć ścisłą politykę inport.so, jeśli pakiet idzie do tych kraju, musisz znać politykę i powiedzieć nam, co powinniśmy zrobić.\nJeśli jesteś z Brazylii, musisz podać numer CPF (numer podatkowy) dla nas.\nKlienci zFrancja, Turcja, Brazylia, Białoruś, Rosja, You `D lepiej wybierz metodę wysyłki HK, FedEx lub EMS\nJeśli nie możesz uzyskać pakietu ze względu na politykę w swoim kraju, nie będziemy znieść zgubionych. mam nadzieję, że zrozumiesz.\nPłatność 1.Once zostanie odebrana, zostawimy Ci pozytywną opinię.\n2. Kiedy otrzymasz swój przedmiot, uprzejmie prosimy o opuszczenie pozytywnej opinii i pięciu gwiazdek.\n3. Upewnij się, że skontaktujesz się z nami przed pozostawieniem negatywnej opinii lub 1-2 rozpoczęcia oceny. Istnieje zawsze sposoby na pracę, aby spełnić satysfakcję. Każdy klient jest ważny, daj nam możliwość rozwiązania problemu.\n1. Dziękuję na zakupy z nami. Daj nam znać, co robimy dla ciebie!\n2. Godziny pracy: 10:00 do 18:00 Od poniedziałku do soboty (czas Pekin)\n3. Proszę skontaktować się z nami za pomocą wiadomości DHGate, jeśli masz jakieś zapytanie dotyczące przedmiotu lub naszej usługi. Spróbujemy odpowiedzieć na każdą wiadomość w ciągu 24 godzin pracy.\nabstrakcjonistyczny obraz połowowy\nkostium kąpielowy crochet cover up\netniczna turecka biżuteria\nHurt jednorazowe papierosy wakacyjne\nHurt suknie ślubne w stylu królewskim\nHurt hoops basket.\nHurt czarne czerwone długie buty\nHurt nowożytni organizatorzy biżuterii\nHurt abstrakcjonistyczny obraz połowowy\nHurt kostium kąpielowy crochet cover up\nHurt torby celebrity.\nHurt etniczna turecka biżuteria


Głogów | Praca dolnośląskie\nGłogów jest szóstym pod względem liczby ludności miastem województwa dolnośląskiego, zamieszkałym przez blisko 70 tysięcy osób (według danych z 31 marca 2011r.). Położony jest w północnej części województwa nad rzeką Odrą. Co ważne, miasto jest istotnym ośrodkiem Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego.\nGłównymi czynnikami determinującymi gospodarkę Głogowa i powiatu głogowskiego jest dominacja przemysłu miedziowego i urodzajne gleby. Na terenie miasta funkcjonuje około 5 tysięcy podmiotów gospodarczych, z których przeważającą większość stanowią firmy prywatne. Spośród wszystkich aktywnych zawodowo mieszkańców powiatu, 52% zatrudnionych jest w usługach, a 40% zatrudnienie znalazło w przemyśle i budownictwie. Największe znaczenie dla struktury zatrudnienia Głogowian posiada przemysł miedziowy, reprezentowany przez Hutę Miedzi Głogów. Ponadto w mieście rozwija się także przemysł przetwórstwa rolno-spożywczego, handel, naprawy, usługi i budownictwo.\nZnaczący udział przemysłu i duża liczba zakładów na pracy na terenie Głogowa sprawiają, że stopa bezrobocia w mieście jest dość niska i kształtuje się na poziomie około 11%, przy czym dla całego powiatu głogowskiego jest wyższa i wynosi 17,2% (dane z końca lutego 2013r.). Wśród bezrobotnych zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy najliczniejsze grupy stanowią przedstawiciele takich zawodów jak: pracownik gospodarczy, robotnik budowlany, sprzedawca, murarz, mechanik samochodów osobowych i kucharz. Oferty pracy skierowane do mieszkańców Głogowa i okolic znaleźć można na stronie Praca Głogów.


Wacoal Respect figi z wysokim stanem - beżowe/cieliste - Sklep myBra.pl\nCieliste figi Respect od Wacoal mają komfortowy wysoki stan, zakrywający cały brzuch i biodra i dodający ci pewności siebie.\nFigi z wysokim stanem Respect w cielistym kolorze są miękkie i gładkie. Fantastycznie nadają się do noszenia na co dzień.\nPrzedni panel środkowy i cały tył są wykonane z miękkiego, delikatnie połyskującego mikrowłókna, przyjemnie dopasowującego się do ciała.\nCieliste figi Respect z wysokim stanem to bielizna, która dodaje pewności siebie.\nBezszwowe nogawki w cielistych figach Respect od Wacoal zapewniają płaskie i niewidoczne wykończenie bielizny, które nie obciera skóry.\nTe stylowe majtki damskie mają panele boczne wykonane z elastycznej i wytrzymałej koronki, która delikatnie prześwituje.


Uwaga na cukrzycę! | Papilot\nUwaga na cukrzycę!Uwaga na cukrzycę!\nDzisiejszy tryb życia prowadzi do cukrzycy. Zacznij się wysypiać i więcej ruszać.\nOkoło 5% populacji na świecie choruje na cukrzycę, część nawet nie zdaje sobie z tego sprawy. Jako przyczynę zachorowań lekarze wskazują uwarunkowania genetyczne. Nasi przodkowie często chodzili głodni, aby zdobyć pożywienie, musieli się natrudzić - ich organizm był przyzwyczajony do ruchu i magazynowania substancji odżywczych.\nTymczasem nasz obecny tryb życia i dieta są dokładnie odwrotne. Jedzenie jest dostępne powszechnie, obfituje w tłuszcze i cukry. W naszym organizmie odkłada się więcej składników, niż potrzebujemy. Energii nie ma jak spożytkować. Najgroźniejsze jest gromadzenie się tłuszczów w pasie.\nLiczba centymetrów w tym miejscu jest głównym miernikiem ryzyka zachorowań na cukrzycę. U kobiet wynosi on 80 centymetrów, a u mężczyzn 94. Powyżej tych wartości ryzyko zachorowania wzrasta diametralnie. Powód jest prozaiczny - tkanka tłuszczowa gromadzona wokół talii zaczyna żyć własnym życiem, produkuje różne substancje, w tym hormony, które zmieniają pracę organizmu. Współpraca między glukozą a insuliną się kończy. Insulina odpowiada za wchłanianie glukozy do komórek i utrzymuje jej odpowiedni poziom.\nRyzyko zachorowań na cukrzycę wzrasta u kobiet po 45. roku życia i jest wyższa niż u mężczyzn w tym samym wieku. Pierwszymi objawami cukrzycy są: częste oddawanie moczu, szczególnie nocą, ciągłe uczucie pragnienia, permanentne przemęczenie, zapalenie pęcherza, powracające grzybice. Zauważyć chorobę pomogą też wizyty u okulisty, charakterystyczne dla cukrzycy są uszkodzenia naczyń krwionośnych oka.\nSpecjaliści radzą, aby poziom glukozy kontrolować co najmniej raz w roku. Wynik powyżej 100 mg na decylitr krwi oznacza problemy z insulodpornością, a wynik powyżej 126 mg/dl oznacza, że prawdopodobnie masz cukrzycę.\nPodstawowym środkiem zapobiegania cukrzycy jest ruch. Warto poświęcić chociaż 20 minut dziennie na jakąś formę rekreacji. Nie musi być szczególnie intensywna, wystarczy szybszy spacer, jogging. Alternatywą jest tai chi albo joga.\nJuż za tydzień profilaktyka żywieniowa zapobiegająca cukrzycy.\nAnonim (Ocena: 5) 02.07.2009 17:57\nJa choruje od 2,5 roku życie i u mnie w rodzinie nikt nie miał cukrzycy , i w pasie mam nawet mniej niż 80 cm wiec tak bardzo to nie od tego zależy ;)\nAnonim (Ocena: 5) 01.08.2008 13:12\nJa mam 18 lat i choruje na cukrzyce od 6 roku żcia. :(\nAnonim (Ocena: 5) 23.06.2008 13:24\nmoja prababka niby chorowała na cukrzycę..... uh na razie mi to nie grozi... hm.... jak to mówią / lepiej zapobiegać niż leczyć/\nAnonim (Ocena: 5) 23.06.2008 10:47\nboję się zachorowania na cukrzycę, bo rodzice na nią chorowali, rodzeństwo i dalsza rodzina. To straszna choroba, wyniszczająca organizm do zenitu. Brrrrrrr...\nAnonim (Ocena: 5) 22.06.2008 22:35\n"Gościu" dużo ruchu nie gwarantuje ochrony przed cukrzycą, a jeżeli masz w rodzinie, to powinnaś kontrolować poziom cukru. często zbyt późno zauważamy, że coś jest nie tak


Bajoteka Pani Loli\nEdukacja, YouTube, Dzieci\nJestem aktorką i uwielbiam dzieci. Dlatego zaczęłam opowiadać bajki na YouTube, wygłupiając się przy tym porządnie. Żeby każde dziecko niezależnie od miejsca zamieszkania miało dostęp do kreatywnych materiałów wspierających wartości. Żeby rodzice nie mieli wyrzutów sumienia zostawiając dziecko przed ekranem, gdy przygotowują kolację.\nOdcinki Bajoteki regularnie!\nDzięki takiej kwocie mogę mieć spokojną głowę i poświęcić czas na nagrywanie, montowanie i przygotowanie odcinków regularnie co tydzień!\nWłaśnie biegnę do sklepu po potrzebny sprzęt elektroniczny, mikrofon, oświetlenie, tło, nowe elementy scenografii i kostiumów! Bajoteka ma nową, lepszą jakość z miesiąca na miesiąc!\nJeszcze więcej Bajoteki!\nMam już potrzebny sprzęt, głowę pełną pomysłów, czas na działania kreatywne, a nowe odcinki i formuły Bajoteki wystrzeliwują na YouTube jak karabin maszynowy!\nOprócz nagrywania odcinków internetowych mogę teraz regularnie jeździć spotykać się z dziećmi chorymi, biednymi i wszystkimi, którzy potrzebują nadziei, rozrywki i wsparcia.\nNa początek zaproszę Was do obejrzenia choćby fragmentu którejś z nagranych już bajek:\nBAJOTEKA ma w tej chwili 12 filmów. To baśnie braci Grimm. Skierowane się do najmłodszych, w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.\nDzieciaki mają dużą radochę z ich oglądania, przygotowanie nagrań kosztowało też dużo pracy.\nKolejna seria (rusza we wrześniu!) będzie miała nową, dobranockową formułę. Chcę spróbować wszystkiego, co tylko przyjdzie mi do głowy, aby urozmaicić kanał i połączyć potrzeby maluchów i rodziców.\nBardzo chciałabym móc publikować Bajotekę regularnie, bez robienia między seriami przerw, w trakcie których zajmuję się zarabianiem na życie. Docelowo chcę publikować częściej niż raz w tygodniu.\nPotrzebuję też sprzętu: mikrofonu i porządnego oświetlenia. A tło wieszane inaczej niż na suszarce na pranie i wieszaku na ubranie byłoby luksusem! (oops, zdradziłam Wam sekret zza kulis)\nNa kamerę, szybki komputer i oprogramowanie wyciągnełam już pieniędze z własnej świnki skarbonki.\nProjektem zainteresowała się między innymi Wirtualna Polska, która opublikowała wywiad, z którego możecie dowiedzieć się więcej o pomyśle na Bajotekę: https://parenting.pl/aktorka-aleksandra-spyra-rodzicom-wciaz-brakuje-czasu-zeby-czytac-maluchom-bajoteka-rozwiaze-ten-problem\nJak pani wpadła na pomysł stworzenia Bajoteki?\nPierwsze kroki w kierunku powstania Bajoteki zostały postawione w kwietniu zeszłego roku. Wszystkie dzieci, z którymi miałam do czynienia uwielbiały, kiedy im się czytało. Sama jako dziecko uwielbiałam jak rodzice czy panie w przedszkolu czytały. “Król Maciuś Pierwszy” z tatą, “Dzieci z Bullerbyn" w przedszkolu. Wspomnienia, których nikt nie zabierze!\nKim jest Pani Lola? I co che przekazać dzieciom?\nChciałabym, żeby postać Pani Loli była zaufaną ciocią, której możemy powierzyć nasze dzieci, posadzić je przed ekranem i wiedzieć, że po pierwsze będą się dobrze bawiły, po drugie, że nie odpłyną od rzeczywistości i że to, jak wygłupiam się przed kamerą, to jest dokładnie to, co one same mogą robić, udając kaczkę, zająca czy księżniczkę podczas zabawy z rówieśnikami, a więc ich wyobraźnia będzie się zdrowo rozwijać, i po trzecie, że materiał literacki będzie dla nich odpowiedni.\nZapraszam Was do subskrybowania kanału na YouTube i śledzenia strony na Facebooku: https://www.facebook.com/bajoteka/ aby nie przegapić nowości od Bajoteki.\nJeśli do tego możecie wesprzeć ten projekt, dołożyć swoją cegiełkę to wspaniale!\nGrosz do grosza, a będzie kokosza! Dziękuję! Oficjalnie podziękuję Ci także na naszym profilu na Facebooku, gdzie dołączysz do listy sponsorów Bajoteki!\nPrzy kolejnym poście Bajoteki na Facebooku oznaczam radośnie, że możemy się rozwijać dzięki Tobie lub Twojej firmie. Oprócz tego dołączasz do naszej listy dobrych wujków i cioć-\nKażda seria BAJOTEKI będzie miała 12 odcinków. I w napisach końcowych każdego z nich powiem Ci: DZIĘKUJĘ!\nDziękuję! Oprócz podziękowania na stronie FB i w filmach dostaniesz od nas pocztą ramkę ze zdjęciem Pani Loli i dedykacją!\nPani Lola pozdrowi Ciebie lub Twoje dziecko przed bajką i zadedykuje mu odcinek! Powiem Ci jakie są najbliższe plany repertuarowe i będziesz mógł wybrać, która bajka ma być dedykowana Tobie! Oprócz tego dostaniesz zdjęcie z dedykacją i podziękowania przy wszystkich filmach i na FB.\nPani Lola przyjedzie na imprezę urodzinową/ tematyczną Twojego dziecka. Poprowadzi zabawy animacyjne z jego gośćmi, opowie im bajkę i wszyscy wspólnie napiszemy zupełnie nową historię. Ramka, dedykacje i pozdrowienia z ekranu przed odcinkiem również czekają na Ciebie!