Warszawa : < • §V' •; "i\n: .fc ^\nfi/-- , •,- - -\nj - »\nMicha! Aleksandrowicz Bakunin urodził się dnia 20 maja 1814 r. w Pri a muc hi nic, małej wiosce w Twerskiej gu-bernji. Rodzina jego należała do najstarszych arystokratycznych rodów Rosji i była naogół w pomyślnych warunkach materialnych. Ojciec Bakunina, humanista-liberał, uczestniczył w młodości w ruchu dekabrystów, na starość jednak zapatrywał się pesymistycznie na wszelkie dążności wolnościowe, straciwszy wiarę w możność ich urzeczywistnienia- Matka Bakunina natomiast była prawdziwą arystokrat-ką; ozięble i wyniośle odnosiła się nawet do własnej rodziny. O młodości Bakunina niewiele wiadomo, jest jednak rzeczą pewną, że otrzymał dobre wychowanie.\nMając lat 16, już studjował wiedzę wojskową w Szkole Artyleryjskiej w Petersburgu, wykazując rychło duże postępy. Już w 18 roku życia zostaje oficerem w pułku piechoty, stacjonowanym nad polską granicą. Gnuśne i bezmyślne życie żołnierskie nie daje mu jednak zadowolenia, wobec czego spędza dnie całe na rozważaniach i zgłębianiu swych myśli, W rezultacie już w roku 1834 porzuca służbę, zrzekając się dalszej karjery wojskowej.\nFilozofia niemiecka wywierała wówczas duży wpływ na młodzież rosyjską. Bakunina również pociągały abstrakcyjne poglądy i nauki Kanta, Fichtego, Hegla i innych. Dzięki częstym podróżom do Moskwy i Petersburga zetknął się z kilkoma kołami młodzieży, która zbierała się razem w celu studjowania różnych systemów filozoficznych. W roku\n1835 zawiera Bakunin znajomość ze Stankiewiczem, przywódcą duchowym jednego z najwybitniejszych kół młodzieży.\nMiędzy młodzieńcami nawiązuje się niebawem zażyła przyjaźń i Bakunin staje się jednym z najczynniejszych członków w kole fiłozoficznem Stankiewicza. Pod wpływem Stankiewicza poznaje Bakunin bliżej filozofa niemieckiego Fichtego, którego pisma studjuje z zapałem. N. Bieliński, który później stał się sławnym w literaturze rosyjskiej, wydawał wówczas filozoficzne czasopismo „Teleskop". W piśmie tern Bakunin publikuje swoją pierwszą pracę literacką, rosyjski przekład Fichtego: „Vorlesungen iiber die Bestimmung des Gelehrten" (Odczyty o przeznaczeniu uczonego). Gdy Stankiewicz opuścił Rosję, kierownictwo koła objął Bakunin.\nW roku 1838 zetknął się Bakunin po raz pierwszy z naukami i ideami Hegla, wywierającego wówczas magnetyczny wpływ na umysły inteligencji. Wpływ Hegla na Bakunina był tak silny, że spowodował zupełny przewrót w jego zapatrywaniach. Znane zdanie Hegla: „Wszystko, co istnieje, jest naturalne i uprawnione do istnienia" wywołało w rozhlozoiowanej młodzieży namiętne dyskusje, z których wyłoniły się jednostronne i krańcowe poglądy; Bakunin, Bieliński i inni stali się ortodoksyjnymi zwolennikami Hegla, nie wzdragającymi się przed najbardziej reakcyjnemi konkluzjami Twierdzenie, wywiedzione przez Bielińskiego — „Rosyjski absolutyzm istnieje, wobec czego jest on uprawniony i naturalny" było wówczas powszechnym poglądem koła studentów.\nW tym okresie Bakunin napisał kilka artykułów, które były nawskroś reakcyjne i konserwatywne.\nAle badawczy umysł Bakunina wyczuł rychło ciasnotę i jednostronność reakcyjnego hegeljanizmu. Stopniowo dochodzi Bakunin do przekonania, że życie w rzeczywistości jest jednak czemś innem, niż czczą grą słów; zdrowy rozsądek wskazał mu, że siła idei Hegla tkwi nie w duchowej i moralnej wartości jego filozofii, lecz w stosowanej przez siego metodzie krytycznej.\nZnany rosyjski pisarz Ogarew, który wydawał późnią! z Hcrcenem pismo „Kołokoł", zapoznał Bakunina z tym ostatnim, jut wówczas wybitnym literatem i myślicielem. Aleksander Hercen był przeciwnikiem konserwatywnych lapatrywań Hegla. Wkrótce rozgorzała ostra walka między nim a członkami koła Bakunina. Walka ta była niewątpliwie jednym z powodów, które przyczyniły się do porzucenia przez Bakunina reakcyjnych feoryj i konserwatywnych spe-kulacyj.\nBezczynne i nieruchliwe życie stawało się dlań coraz bardziej nieznośnem, wobec czego postanowił jechać do Berlina, aby tam studjować filozofję.\nBakunin ataje się rewolucjonistą\nW Berlinie zaznajomił się Bakunin z kierunkiem neo-hegełjanizmu, jednoczącym wtedy wszystkie rewolucyjne elementy Niemiec. Całe życie objawiło rau się nagle w no-wem świetle, szerokie pole działania rozpostarło się przed nim; z żarliwą namiętnością rzuca się w wir rewolucyjnych idei.\nW Berlinie poznał Bakunin Turgenjewa, z którym uczęszczał razem na wykłady prof. Werdera o filozofii Hegla. Reakcyjne i metafizyczne poglądy pobudziły Bakunina do polemiki literackiej. W roku 1842 wydał broszurę pod tytułem „Krytyka ostatniej próby reakcji, zmierzającej do zwalczenia wolnej filozofji". W broszurze tej broni rewolucyjnych idei Ludwiga Feuerbacha, ojca niemieckiej filozofii materialisty cznej. Jest ona pierwszym przejawam buntowniczego ducha Bakunina.\nEntuzjastycznemi słowy wzywa on do walki o wolność i jakkolwiek watka ta odbywa się na płaszczyźnie czysto filozoficznej, niemniej poznajemy tu już jasno i dobitnie proces rozwojowy, jaki się dokonał w jego ideach i poglądach.\nZ Berlina udał się Bakunin do Drezna; miasto to było podówczas duchowam cantrum rewolucyjnych neo-hagaljan.\nArnold Rugę, najwybitniejszy przedstawiciel tafio kierunku oraz wydawca znakomitych „Deutsche Jahrbucber", przyjął Bakunina z szacunkiem i przyjaźnią. Radykalna koło Arnolda Rufie i jego przyjaciół wywarło na nim dobre wrażanie, a liczna dyskusje, prowadzone z tak wybitnymi pod względem umysłowym ludźmi, kształtowały jego poglądy w kierunku coraz bardziej rewolucyjnym.\nW 1842 r. opublikował w „Deutsche Jahrbucher" artykuł, który wywołał zainteresowanie całego świata filozoficznego. Artykuł ten był zatytułowany: „Reakcja w Niemczech" f był drukowany pod pseudonimem Jules Elisard. W artykule tym mamy już pełny obraz Bakunina — twórcy filozofji destrukcyjnej, śmiertelnego wroga wszelkiej ugodowości. Broni on rewolucji jako podstawy wiecznego postępu i zwalcza Ł zw. filozoffę pozytywną. Rewolucja jest wiecznym duchem przeczenia, odkłamywania, to siła żywotna dziejów ludzkich. Każdy reformator jest reakcjonistą, gdyż staje na przeszkodzie urzeczywistnieniu wielkiego celu nowego ruchu, tamuje całkowite zniszczenie dzisiejszego Świata polityczno-społecznego. Artykuł ten kończy temi słowy* ti Powietrze jest duszne i wszyscy czujemy zbliżający się huragan; wołamy przeto do naszych zaślepionych braci: czyńcie skruchę, zbliża się bowiem czas mesjasza! Pozytywistom zaś powiadamy: otwórzcie oczy! Niechaj umarli grzebią swe trupy; zrozumcież wreszcie, że duch ten wiecznie młody, ten wiecznie nowo-naradzający się duch, nie żyje w starych zapadłych ruinach. Zaufajmy wreszcie duchowi, który burzy i niszczy, ponieważ on jest odwiecznem, twórczem źródłem tycia. Dzieło niszczenia jest dziełem twórczem.!\nW kilka miesięcy po opublikowaniu tego artykułu opuścił Bakunin Drezno, gdyż pobyt tam stał się dla niego niebezpieczny. Rząd roeyjski, dowiedział się, że on był autorem rozprawy „Reakcja w Niemczech" i podobno zażądał jago wydania. Po opuszczaniu Drezna spotykamy go w Szwajcarii, wśród najbardziej radykalnych i rewolucyjnych •taaoantów, które naskutek podobnych okoliczności znalazły\nsię w Zurychu. W Szwajcarii po raz pierwszy zajął się Bakunin zagadnieniami ekonomicznemi. Pisma socjalistów francuskich oddziałały silnie na jego buntowniczy umysł — * te zazwyczaj wyciągał ostateczne konsekwencje z każdej idei— stał się wkrótce jednym z najbardziej postępowych, najbardziej radykalnych zwolenników socjalistycznego światopoglądu.\nNiemiecki komunista Wilhelm Weitling organizował wówczas komunistyczne zrzeszenia robotnicze w Szwajcarji. Ośrodkiem tych zrzeszeń był Zurych, gdzie Weitling zamierzał wydawać nowe pismo propagandystyczne.\nNagle został on aresztowany przez rząd szwajcarski; przejęto jego pisma i całą korespondencję. Między listami było kilka kompromitujących Bakunina, wyjawiających jego stosunki z komunistami szwajcarskimi. Policja wręczyła te kompromitujące go listy konsulowi rosyjskiemu w Zurychu, który w imieniu rządu rosyjskiego zażądał wydania Bakunina władzom rosyjskim. Bakunin działał jednak szybciej niż policja, opuścił „wolną Szwajcarję" i odjechał do Paryża. W Paryżu zaznajamia się z najbardziej postępowemi i re-wolucyjnemi elementami stolicy francuskiej, szczególnie gorąca przyjaźń łączy go z niemieckim rewolucjonistą, poetą Georgem Herweghem, Proudhonem i kilkoma innymi. Najgłębsze wrażenie wywarł na nim socjalizm Proudhona, oparty na wolności jednostki. Socjalizm innych kierunków nigdy nie odpowiadał Bakuninowi, ze względu na ich autorytatywny i dyktatorski charakter.\nW Paryżu zetknął się też Bakunin z Karolem Marksem, Fryderykiem Engelsem i innymi znanymi niemieckimi radykałami i socjalistami. Napisał tam też kilka artykułów dla niemieckiego czasopisma „VorwartsM, wychodzącego wówczas w Paryżu, Osobiste spory, powodujące częste rozłamy wśród niemieckich emigrantów, zraziły Bakunina tak, że najchętniej przebywał z Rosjanami, Polakami i Francuzami. '\nWreszcie i Paryż okazał się niedość bezpiecznem miejscem Pobytu dla niego; dnia 29 listopada 1847 r. przft-\nmawiał na wlelldem zgromadzeniu, urządzonem dta uczczenia pamięci powstania polskiego z 1831 r. Mowa ta była wypowiedzeniem wojny caratowi.\nW gwałtowny sposób piętnuje on podłość i hańbę rosyjskiego despotyzmu, który nazywa śmiertelnym wrogiem wolności'europejskiej. Mowa ta wywarła wielkie wrażenie; rewolucjoniści przytaknęli jej entuzjastycznie, dla tyranów brzmiała ona, jak wyrok śmierci.\nRząd rosyjski zażądał wydalenia Bakunina z Francji i odważny bojownik o wolność musiał opuścić Paryż.\nNastępnym jego etapem była Belgja.\nRola Bakunina w rewolucji 1848—1849 r.\nBakunin nie zamierzał pozostać w Belgji, wiedział bowiem, że i ten kraj nie może być dla niego bezpiecznem schronieniem. Dalszym celem jego podróży miała być Anglja, jedyny kraj w Europie, nie podlegający wpływom Rosji. Nim jednak zdążył ukończyć przygotowania do opuszczenia Belgji, wybuchła w Paryżu rewolucja lutowa, umożliwiająca mu powrót do Francji.\nWreszcie nadeszła tak długo wyczekiwana rewolucja, którą pozdrawiał jako świt nowej ery. Z powrotem podąża do Paryża, rzucając się duszą i ciałem w pieniące się fale rewolucji: sypiał w koszarach, jadał i pił z żołnierzami, nauczał ich teorji socjalizmu oraz burzenia form państwowych. Wzywał ich do wytrwania w walce dopóty, dopóki nie zostaną zniszczone ostatnie fundamenty starego ustroju społecznego. Bakunin był wszędzie: na barykadach, w koszarach, na placach publicznych. Wielki rewolucjonista był postrachem nietylko reakcjonistów; i republikanie drżeli przed nim, widząc jak wpływy jego wzrastają. Oficer i republikanin Caussidiere, kiedy była mowa o Bakuninie, zwykł był mawiać: „Co za człowiek I W pierwszym dniu rewolucji jest on poprostu skarbem, ale w drugim dniu należałoby go rozstrzelać!" Kiedy Caussidiere powtórzył te słowa wobec\nHercena, ton mu odpowiedział: „Wy »ami jeeteśołe dobrym\nczłowiekiem, ale was należałoby rozstrzelać przed rozpoczęciem rewolucji". Flocon, minister robót publicznych, w czasie rewolucji lutowej wypowiedział te znane słowa: „Gdyby we Francji było 300 takich Bakuninów, wówczas rząd byłby nie do pomyślenia I"\nBakunin rychło zrozumiał, że rewolucja lutowa nie może dać tych upragnionych rezultatów, jakich spodziewali się on i jego przyjaciele. Ale zrozumiał jednocześnie, że pomimo to, nie należy stać na uboczu, przeciwnie, należy wykorzystać każdą sposobność i przygotowywać rewolucję w całej Europie.\nW kwietniu 1848 r. opuścił Paryż: Minister Flocon dał mu paszport i 3000 h*., aby udał się do Niemiec dla wywołania tam powstania. Faktycznie chciał on tą drogą uwolnić kraj od niebezpiecznego rewolucjonisty. Bakunin również zrozumiał, że niema dlań miejsca we Francji i wyjechał. Prawdopodobnie przebywał wówczas w Rosji i krajach słowiańskich, aby tam przygotowywać ogólne powstanie. Tak przynajmniej opowiada nam Arnold Rugę w swoich pamiętnikach: „udał się do Rosji, aby tam agitować". Bakunin utrzymywał wówczas stosunki ze wszystkimi znanymi rewolucjonistami Europy, szczególnie interesował się ruchem rewolucyjnym w krajach słowiańskich.\nDnia 1 lipca 1848 r. przyjechał do Pragi na Międzynarodowy Kongres Słowian, spodziewając się, że znajdzie tam sposobność do agitowania na rzecz międzynarodowej rewolucji. Kongres Słowian miał oa celu zjednoczenie wszystkich ludów słowiańskich dla obrony ich praw przed wielkiemi mocarstwami. Przeważna część delegatów nie była nazbyt postępowa i radykalna. Bakunin znalazł tam tylko słaby grunt dla swoich planów.\nKongres jednak nie odbył się spokojnie. Rząd austriacki bowiem, obawiając się rewolucyjnych demonstracji ze strony Czechów, zabronił publicznych manifestacji, które mogłyby wyrazić swą sympatię Kongresowi Słowian. Postanowienie\nto wywołało ogromne oburzenie wśród ludności Pragi. Przed aotalem „Pod niebieską Gwiazdą", gdzie mieszkał Bakunin, zgromadziły się tłumy ludzu Żołnierze usiłowali rozpędzić masy, nie udało im się to jednak. Nagle z okien hotelu padło lalka strzałów: dało to sygnał do krwawej bitwy ludu z wojskiem, zaczęto budować barykady, a Bakunin wziął odrazu czynny udział w walce. Jego odwaga i zimna krew wywoływała podziw wszystkich. Był on właściwie kierownikiem wojskowym powstania, W trzecim dniu walki generał Win-diachgratz, komendant wojskowy, opuścił miasto i cofnął się do twierdzy, leżącej poza obrębem Pragi. Z twierdzy tej bombardował miasto, które wkrótce stanęło w płomieniach. Powstanie praskie zostało krwawo stłumione. Bakunin uciekł do Austrji, po drodze zatrzymując się potajemnie w Berlinie, Kóthen i innych niemieckich miastach.\nW Kóthen ogłosił swój znany manifest do ludów słowiańskich, w którym wzywał do przygotowania ogólnej europejskiej rewolucji. Czuł on zbliżanie się nowej rewolucyjnej fali i wszystkiemi siłami dążył do zjednoczenia wszelkich rewolucyjnych elementów w zwartą potęgę przeciwko reakcji.\nBył to okres niespokojny i burzliwy, okres zmagania się o życie, A Bakunin przeżywał i walczył za siebie i innych. W liście do przyjaciela Georgea Herwegha daje on wyraz swym poglądom i uczuciom: „Nie wierzę w żadne konstytucje i żadne ustawy, nawet najlepsza konstytucja nie mogłaby mnie zadowolić. To, czego my obecnie potrzebujemy, to zupełnie coś innego. Potrzeba nam burzy i nowego życia, życia nieskrępowanego ustawami: potrzeba nam wolnego świata". Słowa te odzwierciadlają nam Bakunina, człowieka czynu, buntownika i apostoła wiecznej rewolucji\nBakunin utrzymywał wówczas potajemnie kontakt z całym prawie światem rewolucyjnym i pracował nad powstaniem Czechów i Polaków.\nW maju 1849 r. miał znów sposobność do wykazania\ntwej odwagi i energii, W roku tym w rozmaitych częldach Niemiec wybuchały rewolucje, Bakunin mieszkał wówczas w Dreźnie i zamierzał udać się do Czech, kiedy właśnie wybuchła nagle drezdeńska rewolucja majowa.\nPorzuca więc natychmiast zamiar wyjazdu 1 ataje w pierwszych szeregach rewolucjonistów. Został członkiem komitetu rewolucyjnego i w owych 3 dniach trwania rewolucji był faktycznym dyktatorem stolicy Saksonji. Jednym z jego towarzyszy walki byl Ryszard Wagner, sławny później kompozytor muzyczny. Wrogowie i przyjaciele podziwiali jegofenergję, a reakcjoniści bali się go jak ognia.\nJeden z reakcyjnych pisarzy pisze o nim: „Pożoga stała się jego zasadą i nawet rząd rewolucyjny drżał przed jego nieokiełznaną energią... Bakunin stawał się tern radykalniejszy, im bardziej zbliżała się chwila rozstrzygająca. Całe miasto bało się tego człowieka. Postanowieniami rządu rewolucyjnego nie krępował się wcale. Działał poprostu tak, Jak tego wymagały okoliczności, nie oglądając się na deklamacje polityków**.\nNastępujący epizod pokazuje nam, jak mało Bakunin szanował przedstawicieli nowego rządu: polecił on wnosić skrzynie z materiałami wybuchowemi do piwnic ratusza i innych publicznych budynków. Radca miejski, wielki tchórz, przybiegł do niego i zaczął mu przedstawiać ogrom nieszczęścia, jeśli proch wyeksploduje.\nAle Bakunin krzyknął nań: „komuż .zależy na domach! niech sobie lecą w powietrze", a kiedy poczciwy rządowiec chciał jeszcze mówić, kazał go wręcz usunąć z pokoju.\n9 maja zakończyła się rozpaczliwa walka w Dreźnie Pruscy żołnierze zwyciężyli. Bakunin cofnął się do Chemnitz aby tam zorganizować powszechne powstanie. Zdradzony jednak przez obywateli miasta Chemnitz, został w nocy z 9 na 10 maja aresztowany i wydany władzom pruskim.\nRozpoczął się tedy w życiu Bakunina długi, 12-Ietni okres więzienny, okres martwego bez czynu i zapomnienia.\nW tym samym czasie, kiedy nastąpiło aresztowanie, rząd rosyjski ogłosił, że wypłaci za głowę Bakunina 10.000 rubli. Miasto Chemnitz pertraktowało podobno z rządem rosyjskim o wypłacenie tych judaszowych pieniędzy. Niewiadomo jednak, czy Rosja dotrzymała przyrzeczenia.\nZ więzienia w Dreźnie został Bakunin przeniesiony do twierdzy Kónigstein, gdzie traktowano go gorzej niż innnych więźniów, dniem i nocą był okuty w ciężkie, żelazne kajdany,\n14 stycznia 1850 roku został skazany na śmierć. Wyrok przyjął ze spokojną dumą. Jego jedyną odpowiedzią były następujące słowa: „W historji rozstrzyga tylko zwycięski wynik. Gdybym zwyciężył, uważanoby mnie za wielkiego człowieka, ponieważ jednak pokonano mnie, zostaję skazany na Śmierć".\nBohaterskie zachowanie przed sądem wojennym zjed-nalp mu powszechną sympatię. Dzienniki umieszczały jego podobizny opatrzone przychylnemi uwagami. Zaproponowano mu, żeby wystosował prośbę o ułaskawienie do króla saskiego, ale Bakunin odrzucił tę propozycję, oświadczając, że woli śmierć, niż poniżenie.\nNim jednak wykonano wyrok, rząd aust jacki zażądał, aby Bakunina wydano Austrji, ze względu na jego udział w praskiej rewolucji 1848 roku. Okutego w kajdany, odstawiono go do austriackiej granicy.\nPowodem tego żądania było przypuszczenie Austrji, że zdoła wydostać od Bakunina wiadomości o ruchu rewolucyjnym w krajach słowiańskich. Bakunin zawiódł ich nadzieje, odmawiając wyjaśnień.\nDnia 19 maja 1851 roku został po raz drugi skazany na śmierć. Pół roku siedział w ciemnym lochu, przykuty do ściany, w oczekiwaniu śmierci. Dziwnym zbiegiem okoliczności został jednak uratowany. Rząd rosyjski zażądał bowiem z koleji jego wydania i w kilka tygodni później spra-\nwadzono „buntownika" do Rosji, gdzie został osadzony W twierdzy Petropawłowskiej. Więzienie w Rosji było naj-strasznlejszym okresem w jego życiu, gdyż samotność i bez* czynność byty dian gorsze niż śmierć. Mikołaj I zażądał od niego wiadomości o ruchu słowiańskim i Bakunin odpowiedział mu w swym słynnym liście „Do cara rosyjskiego". W odważnych słowach broni tam swoich rewolucyjnych idei i odmawia wyjawienia jakichkolwiek nazwisk. Car nie stawiał mu już potem żadnych pytań.\nKrewni Bakunina kilkakrotnie starali się o jego ułaskawienie, ale car wręcz oświadczył, że Rosja jest za mała dla niego i Bakunina jednocześnie.\nBakunin próbował kilkakrotnie odebrać sobie życie, ale straż więzienna zawsze w porę udaremniała jego plany.\nSamotność w więzieniu męczyła go bardzo, obawiał się, że dostanie pomieszania zmysłów; aby oderwać się od smutnej rzeczywistości marzył w ciemnym lochu o zniszczeniu starego świata i oczekiwał dnia wyzwolenia, w którym, jak Prometeusz, cisnąłby żagiew rewolucji w świat niewoli.\nW 1854 roku został przeniesiony do więzienia w Szli-selburgu, gdzie do cierpień moralnych przyłączyły się i fizyczne: chorował tam bowiem ciężko.\nPo śmierci Mikołaja I matka Bakunina ponowiła starania o jego ułaskawienie, ale i nowy car Aleksander II oświadczył, że za jego życia Bakunin nie zostanie zwolniony. W kilka miesięcy później schorowany więzień został przewieziony na Sybir.\nNa Syberji położenie jego polepszyło się, dzięki różnym wpływom uzyskał rozmaite udogodnienia i zaczął starać się o przeniesienie do wschodniej części Syberii, z której ucieczka była daleko łatwiejsza* niż z innych miejscowości.\nW roku 1859 osiąga swój cel, a w roku 1861, korzystając z dłuższej podróży gubernatora, ucieka.\nUcieczka % Sybiru\nUciekając postanowił Bakunin przeprawić się wzdłuż Amuru do oceanu Spokojnego, licząc na to, że spotka tam jakiś okręt amerykański, który dowiezie go do Japonji. Tymczasem przybywszy nad rzekę, ujrzał okręt, na którym powiewała flaga rosyjska. Nie namyślając się, przybił do rządowego, rosyjskiego okrętu I przedstawił się kapitanowi jako kupiec, przedstawiciel dużej rosyjskiej firmy. Kapitan poczuł sympatję do miłego, towarzyskiego kupca i gdy ten zaproponował mu, aby go wziął ze sobą w£podróż, chętnie się na to zgodził.\nNa pokładzie dowiedział się Bakunin od kapitana, że ten jedzie na spotkanie gubernatora wschodniej Syberji, którego ma wziąć na swój pokład z okrętu wojennego. Położenie zbiega stało się bardzo niewesołe, gubernator bowiem znał go osobiście. Nie tracąc jednak zimnej krwi, Bakunin dowiedział się od dobrodusznego, nie podejrzewającego podstępu kapitana, gdzie ma nastąpić spotkanie i poprosił go przed samem niebezpiecznem spotkaniem o przesadzenie na okręt amerykański. Kaoitan zgodził się na to i w pół godziny później przejeżdżał Bakunin na okręcie amerykańskim dążącym do Japonji, koło okrętu wojennego, wiozącego gubernatora, który nie podejrzewał nawet, ze przejeżdża koło niego najgroźniejszy rewolucjonista w Europie. Było to ostatnie niebezpieczeństwo i już bez przygód przybija do stolicy Japonji, Jokohamy. Stamtąd odjechał do San-Fran-cisco, gdzie przyjaciele wystarali się już o pieniądze potrzebne do dalszej podróży do New-Yorku.\nW listopadzie opuścił Bakunin New-York, udając się do Londynu. Został tu serdecznie powitany przez Aleksandra Hercena, Ogarewa i innych rewolucjonistów, którzy grupowali słe dokoła „Kołokoła"*\nRawolncyjne plany fUknntna.\nWreszcie po długiej niewoli Bakunin mógł znowu nucić się w wir życia rewolucyjnego. Hcrcen daje nam taką charakterystykę, jego działalności: „Po dziewięcioletniem milczeniu, związsnem z bezwzględną samotnością, Bakunin rozpoczął życie od nowa. Debatował, nauczał, rozkazywał, agitował, organizował i pobudzał przez cały dzień, całą noc, nieprzerwanie przez 24 godziny, a w wolnych chwilach aU-dywał przy biurku i pisał 5, 10, 20 listów do Belgradu, Pragi, Konstantynopola, Besarabji i Bułgarji.\nBakunin zebrał naokoło siebie swoich zwolenników i pod jego wpływem „Kołokoł* stawał się pismem coraz bardziej radykalnem. Atakował Hercena, ie nie był dość rewolucyjny i szedł na kompromisy, wreszcie pojął, że współpraca z Hercenero i Ogarewem będzie dla niego rzeczą niemożliwą. Ci dwaj ludzie byli jeszcze zbyt związani z oficjal-nem rosyjskiem społeczeństwem, podczas gdy wielki rewolucjonista pragnął co rychlej zerwać z nim całkowicie kontakt\nBakunin pokładał wielkie nadzieje w przyszłości ludów słowiańskich, Wydane przez niego w tym czasie pisma np. „Do wszystkich rosyjskich, polskich i słowiańskich przyjaciół" charakteryzują jego poglądy i idee z owego okresu.\nDopiero sprawa polska zbliżyła go znowu do wydawców „Kołokoła".\nW Polsce przygotowywano wówczas powstanie przeciwko Rosji. Przygotowania te zwróciły uwagę roeyjskick rewolucjonistów. Właściwie ruch ten kierowany przez arystokrację i inteligencję nie miał nic wspólnego z ideami Bakunina, Chciał on jednak wykorzystać go dla celów rewolucyjnych. Na krótki czas przed wybuchem powstania 1863 r., odbyła się poufna konferencja między wydawcami „Kołokoła", a dwoma delegatami Rewolucyjnego Komitetu w Warszawie. Postanowiono wówczas, że Bakunin postara się o okręt, któryby zawiózł broń i polskich rewolucjonistów do kraju. Sam Bakunin miał wziąć czynny udział w powstaniu. Plan f*d-\nnak ni« udał się. 21 lutego opuści? Bakunin Londyn, udając się do Kopenhagi, a stamtąd do Szwecji, gdzie czekał na niego okręt z polską ekspedycją. Ponieważ nie byli dość ostrożni, kapitan dowiedział się kogo ma na pokładzie i zawiadomił o tern konsula rosyjskiego. Dowiedział się o tera Bakunin, i przypuszczając, że kapitan zechce ich wydać rosyjskiemu okrętowi wojennemu, oświadczył temu ostatniemu juz wtedy, gdy okręt wypłynął na pełne morze, że podejrzewa go o zdradę, nie da się jednak wydać rosjanom i gdy tylko okręt wojenny się ukaże, rozkaże go ostrzeliwać; gdyby jednak nie udało mu się zatrzymać wroga, wysadzi okręt, na którym się znajduje, w powietrze. Kapitan, obawiając się spełnienia pogróżek, zawrócil^do Kopenhagi, podając fałszywą przyczynę powrotu.\nBakunin zatrzymał się jeszcze przez pewien czaa w Szwecji, urabiając przychylnie opinję Szwedów dla powstańców polskich.\nSzukał także drogi, którą mógłby systematycznie dostarczać literaturę rewolucyjną do Rosji Znalazł takie połączenie przez Finlandję. Sam chciał przedostać się nielegalnie przez Litwę do Polski, aby tam wziąć udział w powstaniu. Przywódcy powstania jednak, obawiali się Bakunina i jego poglądów nie mniej od rządu rosyjskiego. Był dla nich, dążących tylko do odzyskania niepodległości, a poza-tem nie mających zamiaru przebudowywać ani zmieniać ustroju społecznego, zbyt radykalny. Odradzali mu przyjazd, dając fałszywe informacje, Wkońcu i powstanie skończyło się. Bakunin, widząc, że niema taro dla niego pola do działania, opuścił Szwecję i udał się do Londynu.\nW styczniu 1864 r. opuszcza Londyn i udaje się do Florencji Z tą podróżą kończy się jego działalność na terenie ludów słowiańskich. Odtąd całą swą energję i siłę oddawał aut usługi międzynarodowego ruchu rewolucyjnego.\nBakunin w Wloiiach.\nWłochy dopiero okazały się właściwym terenem dla Jego rewolucyjnej propagandy. Charakter i temperament włoskiego ludu nadawał się do pracy konspiracyjnej, nieodzownej przy przygotowaniach rewolucyjnych.\nAle były także przeszkody i trudności: te elementy, na które Bakunin najwięcej liczył, a mianowicie młodzież, były pod silnym wpływem Mazzinniego, wielkiego włoskiego patrjoty. Podjął przeto Bakunin walkę z Mazzinim i jego zwolennikami i niebawem wielu studentów i robotników opuściło patriotyczny obóz Mazzinziego, przejmując ateistyczne i socjalno-rewolucyjne ideje wielkiego rewolucjonisty. Z Florencji udat się Bakunin do Neapolu, gdzie przebywał 2 lata. Poznał tam wielu czynnych rewolucjonistów, z którymi stworzył pierwszą anarchistyczną grupę w tera mieście. Poglądy swoje zanalizował w „Popolo d'Italia" i „Giustizia", pierwszych anarchistycznych wydawnictwach we Włoszech.\nW owym czasie poświęcał wszystkie swoje siły na zorganizowanie tajnego międzynarodowego stowarzyszenia, aby w ten sposób położyć mocne fundamenty pod ruch rewolucyjny w Europie. Celem jego było pozyskanie inteligentnych, uczciwych i energicznych ludzi dla anarchistyczne-ateistyczno-kolektywistycznego programu. Ludzie ci mieliby następnie za zadanie zakładanie we wszystkich krajach tajnych organizacyj, które nadawałyby określony kierunek rewolucyjny ruchowi robotniczemu. Tak powstało Międzynarodowe Stowarzyszenie Rewolucyjne, najbardziej znane pod nazwą „ Międzynarodowego Braterstwa". W Uście do Her-cena stwierdza Bakunin powodzenie swoich planów i mówi o towarzyszach, których znalazł w Szwecji, Norwegji, Danji, Anglji, Belgji, Francji, Hiszpanji, Włoszech, Polsce i Rosji.\nJak olbrzymia była jego praca, zaczynamy dopiero pojmować, badając ruchy rewolucyjne w krajach romańskich, szczególnie w Hiszpanji i Włoszech.\nDla oceny ówczesnej działalności Bakunina, musimy\nprzedewszystkłem uprzytomnić sobie polityczne 1 socjalne stosunki owego czasu. Po rewolucji 1848 r. rozpoczął się w całej Europie okres reakcji i zastoju. Stan ten przetrwał do lat sześćdziesiątych. Po tym okresie rozwinęły się dopiero dążności rewolucyjne we wszystkich krajach: powstanie polskie, propaganda Ferdynanda Lassale'a w Niemczech, działalność Mazziniego i Garibaldiego we Włoszech, okres liberalny w Rosji i t d. Wszystko to były objawy, znamionujące nową epokę. Proces rozwojowy tej rewolucyjnej ery został przerwany dopiero przez wybuch wdjny francu-sko-niemiecklej w 1871 r,, która ugruntowała panowanie wielkich mocarstw i system militarystyczny w całej Europie. Rewolucyjny charakter owej epoki wyjaśnia nam podziemną działalność Bakunina. Przeżył on fiasko rewolucji 1848 r. i wytężył teraz wszystkie swe siły, aby nie dopuścić do nowego upadku. Rozumiejąc, że rozproszenie sił rewolucyjnych jest pierwszym warunkiem klęski każdego powstania, starał się przedewszystkiem o zjednoczenie elementów rewolucyjnych wszystkich krajów. Działał on przeważnie potajemnie, biorąc tytko nieznaczny udział w ruchu oficjalnym, wolał narazie pozostać niepostrzeżonym, przygotowując grunt do późniejszej otwartej działalności. Sposobność do wypowie dzenia własnych poglądów i idei przed całym światem nadeszła jednak wcześniej, niż się spodziewał,\nDziałalność Bakunina w „Lidze pokoju 1 wolności".\nW roku 1867 stosunki między Niemcami a Francją ukształtowały się bardzo wrogo naskutek kwestji luzembur-skiej i sprawa ta omal że nie zakończyła się wojną między teml państwami Rozpoczął się wówczas wielki ruch na rzecz powszechnego pokoju. Ruch ten jednoczył ludzi wszystkich klas i partyj. Owocem tego ruchu było założenie „Ligi pokoju! wolności". Stowarzyszenie to nosiło charakter międzynarodowy, i wiele znanych osobistości świata politycz-\nntgo I rewolucyjnego przyłączyło się do niego, Jak Bp. Ga" ribaldi, Castelar, Jan Jakoby i inni Bakunin odrazu zorientował się, że „Liga" stanowi dobre pole dla rewolucyjnej propagandy. Nie marzył on oczywiście o nawróceniu „Ligi" na anarchizm, pragnął tylko znaleźć teren dla swej działalności\nWe wrześniu opuścił Włochy, udając się do Genewy na pierwszy Kongres „Ligi pokoju i wolności**. Bakunin i kilku jego przyjaciół byli delegatami na ten kongres. W sprawozdaniu z przebiegu obrad kongresu znajdujemy następujący opis wystąpienia Bakunina: „Nagle ukazał się na trybunie człowiek-olbrzym, który ściągnął na siebie uwagę wszystkich zebranych swemi olbrzymiemi zdolnościami oratorskiemi. Człowiekiem tym był Michał Bakunin. Miał on mówić o powszechnym pokoju, głosił zaś rewolucję socjalną, wojnę przeciwko religji, państwu i własności". W tych znamiennych mowach, które miał przed kongresem, wykazywał, że przyczyny wojny są o wiele głębsze, niż ogólnie się sądzi. Przyczynami ich są; państwo, religja i kapitał prywatny. Wychodząc z tego stanowiska żądał on, aby „Liga" nietylko broniła sprawy pokoju, lecz także walczyła z współczesnemi urządzeniami społecznemi, one są bowiem przyczynami wojen i rzezi ludów.\nWiększość kongresu nie godziła się na rewolucyjne poglądy Bakunina; zrobiły one jednak duże wrażenie i wybrano go do Komitetu Organizacyjnego „Ligi". Poglądy swoje i idee skrystalizował w dziele „Federalizm, socjalizm i an-tyteologizm". Dzieło to zostało wydane dopiero w roku 1895 przez Maksa Nettlaua.\nW czasie między pierwszym a drugim kongresem „Ligi pokoju i wolności", organizacja ta zrobiła niewiele, z powodu wewnętrznych różnic w poglądach. Bakunin postanowił tedy utyć wszystkich sił, aby jej nadać wyraźny charakter socjalistyczny i rewolucyjny, lub też wywołać rozłam między radykalnym i mieszczańskim elementem. Na drugim kongresie Ligi, zgłosił Bakunin wniosek, aby Liga połą-\nczyła *ie t „Międzynarodowem Stowarzyszeniem Robotników. Pozatem zażądał, aby kongres wypowiedział się otwarcie za wyzwoleniem ekonomicznem proletariatu. Kongres nie przyjął tych wniosków, wobec czego Bakunin ze swymi przyjaciółmi wystąpił z „Ligi". Wśród tej mniejszości, która wystąpiła razem z Bakuninem, znajdowali się Elie Reclus, Elisee Reclus, Fanelli, Gambuzi, Jarclard i wielu innych, znanych w międzynarodowym ruchu rewolucyjnym.\nCzęsto słyszymy pytanie, dlaczego Bakunin nie przyłączył się odrazu do „Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników". Odpowiedz jest prosta: W pierwszych latach swego istnienia „Międzynarodówka" była czysto reformatorska i antyrewolucyjna. Dopiero dalszy jej rozwój idzie w kierunku socjalistycznym i rewolucyjnym.\nKiedy mniejszość wycofała się z kongresu „Ligi", który obradował w Bernie, Bakunin rzucił myśl, aby przystąpiła ona natychmiast do „Międzynarodówki". Większość jednak była za utworzeniem własnej organizacji, któraby prowadziła propagandę rewolucyjną we wszystkich europejskich krajach. Organizacja taka powstała. Nazywała się ona pierwotnie „Związek socjalistycznej demokracji", później nazwała się krótko „Międzynarodowym Związkiem" (Alliance lnternatio-nałe), „Alliance" organizowała grupy i związki we wszystkich zachodnio-europejskich krajach, a energiczna agitacja jej członków założyła fundamenty pod rewolucyjny socjalizm w tych krajach.\nJeden z przyjaciół Bakunina, Fanelli, otrzymał polecenie zorganizowania ruchu rewolucyjnego w Hiszpanji. Podróż jego dała pomyślne wyniki. W Barcelonie, Madrycie, Reos, Saragosie i innych miastach przyłączali się studenci i robotnicy do ruchu i tym sposobem został ugruntowany w Hiszpanji rewolucyjny anarchizm. „Alliance" rozwiązała się w 1869 roku, a jej członkowie wraz z Bakuninem przyłączyli się do „Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników".\nRozrost i rozwój Stowarzyszenia były bezpośrednim rezultatem tego połączenia.\nBakunin w Międzynarodowe*.\nCelem „Międzynarodowego Stowarzyszenia Robotników" była walka gospodarcza i wyzwolenie ekonomiczne klasy robotniczej.\nJuż na pierwszym kongresie „Międzynarodówki" uchwalono program, który dał możność wszystkim kierunkom w ruchu robotniczym wstąpienia do M.S.R. Tak więc M-S. R. jednoczyło wszystkie kierunki: Proudonistów, Marksistów, kolektyw istć"/, mutualistów, anarchistów i innych, których wspólnym celem była walka o wyzwolenie klasy pracującej. Każdy kierunek miał prawo propagowania swoich idei i stosowania odrębnej taktyki. Ta daleko idąca tolerancja, oraz bezwzględna autonomja sekcyj i federacyj tworzyły siłę żywotną M. S. R.\nDzięki Bakuninowi i jego towarzyszom, a także i na-skutek prześladowań ze strony rządów M.S.R. coraz bardziej się radykalizowało, W 4 Kongresie, który odbył się we wrześniu 1869 roku w Bazylei, Bakunin brał udział jako przedstawiciel mechaników z Neapolu i tkaczy z Ljonu. Kongres Bazylejski był najważniejszym kongresem ze wszystkich jakie się odbyły, gdyż na nim rewolucyjny socjalizm pokonał stary proudhonizm i autorytatywny marksizm. W jednym ze swoich przemówień Bakunin oświadczył: „Domagam się nłe-tylko wspólnego władania ziemią i gruntami; chcę aby wszystkie bogactwa stały się własnością kolektywną. Dlatego jestem zwolennikiem rewolucji socjalnej i dlatego walczę o zniesienie politycznego i prawnego państwa. Kolektywizm jest głównem oparciem jednostki, a własność prywatna nie jest niczem innem, jak zagrabieniem plonów, stworzonych przez pracę kolektywną". Poglądy Bakunina można streścić w trzech słowach: ateizm, kolektywizm, anarchizm. Były one podstawą ruchu robotniczego w Belgji, Holandji i w kratach romańskich.\nWkrótce po kongresie w Bazylei, opuścił Bakunin Genewę I udał się do Locarno. Utrzymywał on wówczas ob-\nKerna korespondencję z prawie wszystkimi znanymi rewolucjonistami całei Europy. NajusUniej pracował jednak dla rewolucyjnej propagandy we Włoszech, Rosji, Hiszpanji i Francji. W tym samym okresie wydał szereg manifestów i broszur w języku rosyjskim: „Kilka słów do moich młodych braci w Rosji", „Wiedza a współczesne dążności rewolucyjne", „Do oficerów armji rosyjskiej" i inne.\nWtedy też zawarł Bakunin znajomość z rosyjskim rewolucjonistą Nieczajewem. Nieczajew nie był anarchistą, był jednak człowiekiem czynu, oddanym sprawie proletarjatu i to go łączyło z Bakuninem. Stosunki między nimi popsuły się z chwilą, gdy Bakunin spostrzegł się, że Nieczajew posługuje się jego imieniem, aby zdobyć młodzież rosyjską dla własnych idei i poglądów. Kiedy jednak, po zamordowaniu studenta Iwanowa, którego Nieczajew uważał za zdrajcę, Rosja zażądała od rządu szwajcarskiego wydania Nieczaje-wa, Bakunin uczynił wszystko, aby go ocalić. Po aresztowaniu Nieczajewa, napisał Bakunin znaną broszurę: „Niedźwiedzie w mieście Bern a niedźwiedź w Petersburgu", którą usiłował wpłynąć na opinję publiczną, aby się wypowiedziała przeciwko wydaniu Nieczajewa.\nImfę Nieczajewa niejednokrotnie szkalowano; być mo-te nie zawsze posługiwał się on uczciwemt środkami, jest jednak rzeczą pewną, że całe swe życie oddał sprawie rewolucji\nBakcnfn W rewolucji 1870—7h\nWybuch wojny niemiecko-francuskiej ponownie rzuci! Bakunina w wir życia rewolucyjnego. Wiedział on, że wojna wzmocni reakcję w całej Europie. Zwycięstwo Niemiec fest równoznaczne ze zwycięstwem militaryzmu i scentralizowanego państwa. Zwycięstwo Francji zaś, oznacza zwycięstwo despotyzmu i korupcji. Jedyną rzeczą, która mogłaby powstrzymać zwycięski pochód reakcji, była rewolucja.\nPrzygotowywani* rewolucji nU było rzeczą, łatwą, trzeba bowiem było zwalczać wszędzie wzmożone nastroje patriotyczne. Bakunin zaczyna działać: pierwszą jego pracą byto wydanie broszury „list do Francuza", w której demaskuje plany reakcji i wyjaśnia swoje. Udają się potem do Ljonu, najważniejszej placówki na prowincji, aby tam wywołać powstanie. Powstanie wybuchło i rewolucjoniści mieli przez krótki czas miasto w swoich rękach. Ala niezgoda w obozie rewolucyjnym i obojętność innych miast, były powodem porażki ruchu. Bakunin sam był w niebezpieczeństwie ł musiał potajemnie uciekać. Z Ljonu udał się do Marsylii, aby i tam wywołać powstanie. Nie mógł jednak przełamać powszechnej obojętności i bezwładu i zniechęcony powrócił do Locarna.\nTu pisze pierwszą część swego największego dzieła, która pod tytułem „Knuto germańskie cesarstwo a rewolucja socjalna" ukazała się w 1871 r. Druga część tego dzieła p. t „Bóg i państwo" ukazała się dopiero'w roku 1882 t j. w sześć lat po Śmierci Bakunina. Trzecia część pod takim samym tytułem, została opublikowana w 1895 r. przez Nett-laua. Jest to najświetniejsze dzieło Bakunina, skierowane przeciwko idei państwa i Boga.\nProklamowanie komuny wywołało znowu jego entuzjazm, chociaż zdawał sobie sprawę, że Paryż odcięty 1 opuszczony przez prowincje musi paść. Wierzył jednak, że bohaterska walka komunardów wywoła silae echo wśród proletariatu całego świata i będzie przykładem dla przyszłych pokoleń rewolucyjnych. W r. 1873 zabiera się do pisania historji komuny pod tyt. „Komuna paryska, a zwada państwowości". Dzieła tego nie zdążył ukończyć.\nMarz 1 Bakunin\nWe wrreśniu l871 r, odbyła się konferencja Międzynarodówki w Londynie na której przyjęto rezolucję, uznającą walkę polityczną, jako najważniejszy punkt programu dla wszystkich federacyj „Międzynarodówki". ^\n'Było to wyraine wystąpienie przeciwko Bakuninowi i jego towarzyszom i wywołało protest większości sekcyj Międzynarodówki, co ostatecznie doprowadziło do rozłamu w M. S. R. Dnia 2 września 1872 roku odbył się następny kongres w Hadze, podobno specjalnie tam zwołany, żeby uniemożliwić przyjazd Bakuninowi, który nie mógł przejechać przez Francję i Niemcy, bez narażenia się na aresztowanie. Bakunin i Guiilaume zostali wykluczeni „za założenie tajnej organizacji w Międzynarodówce".\nMniejszość rewolucyjna zwołała natychmiast nowy kongres do Saint-Imier w Szwajcarji, który ostro występował przeciwko postanowieniom kongresu haskiego, zerwał z Londyńskim Komitetem i stał się właściwie nową „Międzynarodówką" w skład której weszli Włosi, Hiszpanie, Francuzi, Belgijczycy, Holendrzy, Rosjanie i rozmaite sekcje w Szwajcarii.\nCzytelnik polski jest o całym sporze między Marxem •a Bakuninem słabo, a w każdym razie fałszywie poinformowany. Bakuninowi przypisuje się powszechnie, że jego dziełem było rozbicie pierwszej Międzynarodówki. Do takiego mniemania przyczyniła się zwłaszcza broszura, wydana przez Marksa i towarzyszy w roku 1873 pod tytułem: „UAIHance de la Democratie Socjalistę et TAssociation Internationale des Travailleurs'" Broszura ta miała być sprawozdaniem komisji śledczej, którą wybrano w Hadze na kongresie w r. 1872 i która miała za zadanie zbadać, czy „Alliance" została tał faktycznie w r. 1869 rozwiązana, czy też potajemnie na-\ndaj istnieje w łonie Międzynarodówki. W nieobecności Bakunina, bez przesłuchiwania świadków, komisja, w skład której wchodzili 2 tajni agenci policji (Dentraygne i van Heddeghcm), orzekła, że „Alliance" nie rozwiązała się, że nadal istnieje w łonie Międzynarodówki i że dąży do tego, aby ją całkowicie opanować. Przeciwko temu orzeczeniu wypowiedział się tylko delegat Belgji, Roch Splingard- Na podstawie tego sprawozdania Rada Generalna wydala wspomnianą broszurę, o której czytamy w liście Engelsa do Sorge'a (26 lipca 1873): „Spadnie to na autonomistów jak bomba i jeżeli jest ktoś do unicestwienia, to Bakunina to uśmierci. Zrobiliśmy to Lafargue i ja, tylko wnioski są M.(arza) i moje". Podpisali tę broszurę tacy ludzie jak G. Le Moossu, którego Mara (w liście do Sorge'a 4.IV. 1874) nazwał „Lump" (łajdak), a Engels (do tego samego 17.1X.1874) „Schwindler" (oszust).\nMara unikał wszelkich teoretycznych dyskusyj z poglądami Bakunina i usiłował spór zasadniczy zmienić w spór osobisty. Na wszelkie kalumnie ze strony Marzą i jego towarzyszy, Bakunin długi czas nic nie odpowiadał. Przeciwnie wszędzie wykazywał wielkie uznanie dla uczonoŚci Marzą f dla jego zasług dla sprawy robotniczej. Marzą natomiast i jego towarzyszy nie powstrzymało nawet to, że Bakunin siedział w Rosji w więzieniu i rozpowszechniali oni wiadomości, jakoby Bakunin pogodził się z carem i stał się jego agentem. Wszystkie te wiadomości były anonimowo rozsiewane. Gdy Bakunin powrócił do Europy po wieloletniej nieobecności, zwrócił się do anonimowych autorów, aby podali swoje faktyczne nazwiska, nie „aby im odpowiedzieć piórem w ręce, lecz ręką bez pióra". Nikt się nie zgłosił. Marx zato odwiedził w r. 1863 Bakunina i oświadczył mu, że zawsze był jego przyjacielem.\nBakunin kierował całe ostrze swojej walki przeciwko poglądom i dążeniom Marzą. Mara starał się wszelkiemi środkami narzucić Międzynarodówce swój program i zamienić ją w narzędzi* walki parlamentarnej. Na tem tle po-\nwstały pierwsze tarcia między Mantem a Bakuninem, albo ściśle mówiąc między Marcem a odłamem wolnościowym i federabstycznym. Bakunin widział w parlamentaryzmie zamaskowaną kontrrewolucję. W swojej analizie demokracji w „Knuto-gertnańskiem cesarstwie" Bakunin niemal zupełnie jasno przepowiedział rozwój socjaldemokracji.\nBakunin przeciwstawiał się również wszelkiej dyktaturze w „okresie przejściowym", wykazując na podstawie łustorji, że we wszystkich rewolucjach powstanie nowego rządu oznaczało koniec rewolucji i zamiast realizacji ideałów rewolucji, wytwarzają się wtedy nowe formy ucisku i wyzyska\nMimo tej wielkiej różnicy zdań, Bakunin stał na stanowisku, te obydwa kierunki mogą mieć miejsce w „Międzynarodówce", byle tylko jedna strona nie chciała?narzucić drugiej swoich przekonań.\n„Jest tylko jedno jedyne prawo naprawdę wiążące dla wszystkich członków Międzynarodówki, tak pojedynczych oaób jak sekcyj i federacyj, które tworzy jedyną i prawdziwą podstawę stowarzyszenia. Jest niem w całej rozciągłości i we wszystkich skutkach i zastosowaniach międzynarodowa solidarność robotników wszystkich zawodów i wszystkich krajów w ich walce ekonomicznej przeciwko wyzyskowi robotników".\nMarc natomiast podnosił moment polityczny i żądał, aby sekcje poszczególnych krajów poddały się kierownictwu Generalnej Rady, kierownikami której był Marc i Engels.\nZ tego powodu zwołał specjalny kongres haski i, drogą różnych intryg, spowodował wykluczenie Bakunina z Międzynarodówki. Wykluczeniem Bakunina Marks rozbił Międzynarodówkę, większość bowiem sekcyj wypowiedziała się przeciwko postępowaniu i centralizmowi Rady Generalnej.\n„B a k a b 1 b I z m".\nDzieła Bakunina w przeważnej swej części nie są tłumaczone na język polski. Broszura „Do moich braci Słowian" i „Bóg i Państwo", wydana w 1889 r. w Londynie, znikły już zupełnie z rynku księgarskiego.\nBy jednak zrozumieć życie i dzieło Bakunina, trzeba bezwzględnie zaznajomić się choć w ogólnym zarysie z jego ideologią.\nBakunin nie był uczonym gabinetowym, warsztatem jego idei było samo życie, walka codzienna i stały, ścisły kontakt z masami robotniczemi, chłopskiemi i z inteligencją rewolucyjną. Nienawidził metafizyki i „idealistów",\n„którzy poprzez ubóstwianie rzeczy ludzkich dochodzą do triumfu niskiego materjalizmu, a to z prostych przyczyn: to co jest boskie ulatnia się i ucieka do swej ojczyzny—do nieba, a to co jest niskie, pozostaje w rzeczywistości samo na ziemi..."\n„Jakież imię trzeba jednak dać tym stosunkom, spowodowanym wyłącznie materjalnemi potrzebami i niesank-cjonowanym ani nie popartym jednocześnie żadnemi względami moralne mi ? Jedne tylko: wyzysk".\n„I w rzeczywistości, przy tej moralności metafizycznej, w społeczeństwie burżuazyjnem, które tę moralność ma za podstawy, każdy musi być wyzyskiwaczem społeczeństwa, to znaczy wszystkich, a państwo we wszystkich swych formach — od demokratycznej aż do absolutnej monarchii, czy też jako oparta na najwolnościowszem prawie wyborczem Republika — jest tylko regulatorem i obrońcą tego wzajemnego wyzysku".\nBakunin występuje przeciwko państwu jako takiemu, bez względu na to, czy jest ono monarchią, republiką, państwem ludowem czy „dyktaturą proletariatu", bo\n„sprawiedliwość możliwa jest tylko przy równości, ą równość zrealizować można tylko poprzez wolność".\n• ■ /<va\nSocjalizm nie może być, według Bakunina, wprowadzony w życie przez państwo, bo\n„Każdy rząd jest z jednej strony z konieczności oparty na wyzysku, z drugiej zaś strony wyzysk jest jego celem, broni go więc i nadaje mu moc prawną.\nDla Bakunina jest państwo nietylko czynnikiem politycznym, mającym za cel utrzymywanie porządku w kraju „aby jeden drugiego żywcem nie pożarł", ale jest oao również czynnikiem społecznym i ekonomicznym, który podtrzymuje gwałtem prawa uprzywilejowanej mniejszości przeciwko olbrzymiej większości nic nie posiadających. Patrząc z tej perspektywy, Bakunin w przeciwieństwie do Marxa tak trefnie scharakteryzował Niemcy, że ma się wrażenie, że słowa jego wypowiedziane zostały w r, 1933, a nie w r. 1871:\n„We wszelkich swych stosunkach międzynarodowym h Niemcy od czasu swego powstania powoli i systematycznie urastając i zdobywając, były zawsze gotowe do narzucenia własnego, dobrowolnego niewolnictwa narodom sąsiadującym; od czasu gdy Niemcy stały się jednolitą potęgą, stały się one groźbą, niebezpieczeństwem dla wolności całej Europy. Słowo „Niemcy" jest dzisiaj równoznaczne z brutalnym i triumfującym duchem niewolnictwa".\nGdy już wtedy Bakunin w ten sposób charakteryzował Niemcy, dochodził jednocześnie do wniosku: „Nie ma się prawa zwać się demokratą, gdy nie pragnie się w tej samej mierze obok pełnego wyzwolenia politycznego całkowitego wyzwolenia ekonomicznego ludu..."\n„...Tych dwuch wielkich zagadnień, stanowiących w gruncie rzeczy jedno, zagadnienia politycznego i społecznego, nie można od siebie oddzielać."\n„Ta prawda jest tak prosta, tak dowiedziona doświadczeniem, że słusznie można się dziwić, że są jeszcze ludzie, którzy w nią wątpią. Równość bez wolności jest tylko nie-zdrowem złudzeniem, wymyślonem przez łotrów, chcących oszukać głupców. Równość bez wolności — to despotyzm państwa, a państwo nie może istnieć dnia jednego, jeśli w\nńlcm nic istnieje klasa uprzywilejowana wyzyskiwaczy" ' Dlatego to:\n„gdy mówimy o rewolucji, jesteśmy wrogami wszystkiego, co stanowi system władzowy, a pretenduje do oficjalnego kierownictwa ludem. Rewolucje robi lud, mają one swe korzenie w ludzie, i każda potęga rewolucyjna powstająca poza ludem z konieczności i jemu się przeciwstawi Nasze środki rewolucyjne, pełne zaufania do instynktu mas ludowych, prowadzą do zorganizowanego rozpętania tego, co dziś zwie się „złemi" namiętnościami i do zburzenia tego, co w tejże samej mowie burżuazyjnej zwie się „porządkiem publicznym". Wzywamy do anarchji, do manifestacji życia i dążeń ludowych, z których wolność, równość i sprawiedliwość, nowy porządek i sita rewolucji wytworzą się same."\nWychodząc z tych założeń zwalczał Bakunin wszelkie formy władzy w imię ludu lub dla jego dobra.\nKorzystając z własnych doświadczeń w walkach rewolucyjnych, tak dobrze mu znanych, chciał on uchronić klasę robotniczą przed niebezpieczeństwem popadnięcia w nowe niewolnictwo i zależność po rewolucji. W ten sposób stał się on drugim obok Proudhona socjologiem wolności w w. XDC\nPrzeciwstawiał on społeczeństwo państwu.\n„Społeczeństwo nie narzuca się formalnie, oficjalnie 1 autorytatywnie. Czyni ono to w sposób naturalny, dlatego to działanie jego na jednostkę jest bezporównania potężniejsze niż działanie państwa. Kształci ono i formuje wszystkie indywidualności, powstające i rozwijające się w jego łonie. Powoli, od pierwszych swych dni istnienia i przez cały bieg swego rozwoju, przenika ono wszystkie jednostki i jakby indywidualizuje się w nich."\n„Człowiek może być wolnym tylko wśród wolnych. I dlatego niewola jednego jedynego człowieka na świecie byłaby naruszeniem zasady ludzkości samej, zaprzeczeniem wolności wszystkich".\n„.„Istnieje—według Bakunina—jeden tylko dogmat, jed-\nno jedyna prawo, jedyna podstawa moralności ludzkiej! wolność".\n...,,To prawo polityczne ma jako podstawę.: pracę*1. A to wymaga, aby „...ziemia i wszystkie jej bogactwa naturalne były wspólną własnością wszystkich".\n, Każde dążenie, by podnieść społeczeństwo w inny sposób — musi według Bakunina zakończyć się fiaskiem.\n„Aby ludzi zrobić morał nie jszy mi, trzeba się troszczyć mniej o ich sumienia, a więcej o ich warunki społeczne. Wolność jest jedynym bodźcem moralnym tak dla społeczeństwa, jak i dla jednostki".\nRamy tej broszury są zbyt wąskie by móc dać rzeczywisty i pełny obraz poglądów Bakunina. Ten kto choć pobieżnie chciałby się z niemi zapoznać, znajduje zestawienie ideologji Bakunina w znanej książce prof. L. Kulczyckiego p. t. „Anarchizm Współczesny", oraz w książce sędziego Elzbachera p. t, „Anarchizm".\n12 października 1873 r. mając lat 60, chory i zmęczony latami więzienia, nędzy i nieustannej walki, Bakunin pożegnał się ze swoimi towarzyszami. Jako dokument podaję list jego do towarzyszy w całości: v\n. Drodzy towarzysze!\nNie mogę i nie powinienem opuszczać życia publicznego, zanim nie skieruję do was ostatniego słowa podziękowania i sympatji.\nOd mniej więcej 4V> lat naszej znajomości, zachowaliście dla mnie szacunek, przyjaźń i zaufanie, mimo wszystkich podstępów naszych wspólnych wrogów, mimo niegodnych oszczerstw przez nich przeciwko mnie rozpowszechnionych. Nigdyście nie dali się nastraszyć przezwiskiem „Ba-kuniniści", którem ciskano wam w twarz, woleliście bowiem\nwydawać się pozornie zawisłymi ode mnie, niż być z całą świadomością niesprawiedliwymi.\nZresztą posiadaliście zawsze, i to w wysokim stopnia. Świadomość niezależności i pełnej spontaniczności waszych idei, tendencyj i czynów i perfidne zamiary naszych przeciwników były tak przejrzyste, że te podstępne i raniące\ninsynuacje mogły się spotkać tylko z waszą najgłębszą wzgardą.\nTak też czyniliście i właśnie dlatego, że posiadaliście tyle odwagi i wytrwałości, zwycięstwo wasze przeciw ambitnym intrygom marksistów i ku pożytkowi wolności proletariatu i całej przyszłoszci Międzynarodówki jest dziś tak pełne.\nPotężnie wspierani przez waszych braci we Włoszech, Hiszpanji, Francji, Belgii, Holandji, Anglji i Ameryce, sprowadziliście znowu wielką Międzynarodówkę na te tory, z których prawie, że ją zepchnęły próby dyktatury marzow-skiej. Obydwa Kongresy genewskie dały zwycięski, rozstrzygający dowód słuszności i zarazem siły waszej sprawy.\nWasz Kongres objął delegacje wszystkich głównych federacyj Europy, za wyjątkiem Niemiec; obwieścił on głośno autonomię i braterską solidarność robotników wszystkich krajów, ugruntował je i stwierdził.\nKongres zwolenników władzy, czy maraistowski, który składa się wyłącznie z robotników niemieckich i szwajcarskich, napróźno usiłował znów złożyć do kupy połamaną i śmieszną dyktaturę Marzą.\nPo ciśnięciu na prawo i na lewo najrozmaitszych obelg, po skonstatowaniu, że stanowią oni większość w Genewie i w Niemczech, zakończyli stworzeniem jakiegoś niewyraźnego produktu, nie będącego już wprawdzie wymarzonym „autorytetem" marzowskim, ale mniej jeszcze będącym wolnością — i rozeszli się głęboko zniechęceni i wzajemnie ze siebie i z innych niezadowoleni.\nWasze zwycięstwo, zwycięstwo wolności a Mlędzyna-\nrodówkl przeciw intrygom zwolenników władzy, fest zatem kompletne. Wczoraj jeszcze, gdy mogło ono wydawać srę niepewne — choć ja sam nigdy w nie nie wątpiłem — nikomu nie wolno było porzucać waszych szeregów. Dziś jednak, gdy zwycięstwo to stało się taktem dokonanym, każdemu -przysługuje swoboda postępowania według konieczności jego położenia osobistego. •\nKorzystam z tego, drodzy towarzysze, by prosić was ó przyjęcie mej dymisji jako członka Federacji Jurajskiej 1 jako członka Międzynarodówki.\nSą różne przyczyny, dla których muszę tak postąpić. Nie sądźcie, by było tak przedewszystkiem ze względu na me osobiste strapienia, których mi nie szczędzono w ciągu tych ostatnich lat. Nie twierdzę, że jestem zupełnie na nie nieczuły, ale znalazłbym jeszcze dość siły, by im się przeciwstawić, gdybym myślał, że mój udział w waszych walkach o zwycięstwo sprawy proletariackiej może jeszcze przynieść pożytek. Nie jestem jednak tego zdania.\nZ urodzenia, z położenia osobistego — choć napewno nie ze skłonności i z kierunku ideologicznego — przynależę do klasy burżuazyjnej i z tej racji nie mogę wśród was czynić niczego poza propagandą.\nA mam przekonanie, że przeszedł już czas wielkich teoretycznych mów, drukowanych czy mówionych. W ostatnich dziewięciu latach rozwiązało się w łonie Międzynarodówki więcej idei niżby ich trzeba było dla uratowania świata — gdyby ideje same mogły go uratować — i nie sądzę, by ktokolwiek jeszcze mógł wynaleźć jakąś nową ideję.\nDzisiejszy okres nie jest już czasem idei lecz akcji i czynu. Dziś sprawą najważniejszą jest organizacja sił prole-tarjatu. Ta organizacja jednak musi być dziełem samego . proletariatu. Gdybym był młody, wszedłbym w środowisko robotnicze i biorąc udział w codziennem życiu mych braci, podzieliłbym z nimi trudy tworzenia tej koniecznej organizacji.\nAl* mój wiek i moje zdrowia nie pozwalają ml aa to,\nnakazują mi samotność i spokój. Każdy wysiłek, każda podróż jest dla mnie poważną sprawą.\nMoralnie czuję się jeszce dość silny, ale fizycznie jestem znużony, czuję, że brak mi sił koniecznych do walki W obozie robotniczym mógłbym być tylko ciężarem, a nie pomocą.\nWidzicie, drodzy towarzysze, wszystko zmusza mnie do odejścia. Zdała od was i od całego świata, jakąż korzyść mógłbym przynieść Międzynarodówce wogóle, a Federacji Jurajskiej w szczególności? Wasze wielkie i piękne Stowarzyszenie, które odtąd ma nosić charakter wybitnie bojowy i praktyczny, nie powinno znosić w swem łonie - ani synekur, ani urzędników honorowych.\nOdchodzę więc, towarzysze, pełen wdzięczności dla was i pełen sympatji dla waszej wielkiej i świętej sprawy— sprawy całej ludzkości. Nadal będę śledził wasze kroki z braterską troską i z radością witać będę każde wasze nowe zwycięstwo.\nDo śmierci będę z wami. Zanim się jednak rozstaniemy, pozwólcie, abym wam dał ostatnią, braterską radę.\nPrzyjaciele, reakcja międzynarodowa, której centrum nie znajduje się obecnie w biednej Francji lecz w Niemczech, w Berlinie, reakcja, reprezentowana zarówno przez socjalizm pana Marzą jak przez dyplomację pana Bismarka — reakcja stawiająca sobie za cel ostateczny pangermanizację Europy—ta reakcja zagraża obecnie zagładą i zniszczeniem wszystkiemu. Wypowiedziała ona wojnę na śmierć lub tycie Międzynarodówce, reprezentowanej przez autonomiczne i wolne federacje.\nTak jak proletariusze wszystkich innych krajów, ł wy, choć przynależycie jeszcze do wolnej Republiki, bądźcie przygotowani do zwalczania jej, gdy stanie ona między wami a waszym celem: wyzwoleniem proletariatu całego świata.\nWalka, która was oczekuje, będzie straszna. Nic pozwólcie ait jednak zniechęcić, bo mimo olbrzymiej siły materialnej\n-y waszego przeciwnika, zwycięstwo ostateczne do was nalety, • jeśli tylko pozostaniecie wierni następującym dwum warunkom:\n•- I. Trzymajcie się mocno zasady wielkiej i szerokiej wartości ludowej, bez której równość i solidarność są tylko kłamstwem.\n2. Organizujcie coraz mocniej praktyczną, bojową, międzynarodową solidarność robotników wszystkich zawodów i wszystkich krajów i pamiętajcie, że:\no tyle, o ile jesteście nieskończenie słabi jako pojedynczy ludzie, samotnie stojące miejscowości czy kraje — o tyle stworzycie nieskończenie wielką, nie do złamania siłę we wspólnym, powszechnym wysiłku. Adieu. Wasz brat\nMimo tego ostatniego pożegnania, gdy w r. 1874 nadchodzi do Bakunina wieść, że ruch rewolucyjny we Włoszech stał się tak mocny, że oczekiwać trzeba wybuchu powstania, Bakunin udaje się potajemnie do Bolonii, by ujrzeć tam zwycięską rewolucję lub zginąć na barykadach. Ale i tym razem powstanie poniosło klęskę. Bakunin, śmiertelnie chory, musiał zbiec do Szwajcarji.\nOstatni rok swego życia, złamany fizycznie, lecz nie porzucając myśli o służeniu sprawie robotniczej, spędza Bakunin w Bernie, u swego starego przyjaciela, muzyka Reichla.\nUmarł 1 lipca 1876 roku, mając 62 lata.


Żylaki są nie tylko niepokojącym i nieestetycznym, ale czasami także bolesnym zjawiskiem. Do tego są niezwykle powszechne, na tą przypadłość cierpi aż 35% dorosłych.\nMożna im jednak zapobiec, a nawet zlikwidować już te istniejące!\nKluczowa okazuję się tutaj odpowiednia dieta i suplementacja.\nAle jakie tabletki, czy kremy mogą pomóc na żylaki?\nWybór jest duży, a wiele preparatów po prostu nie działa, dlatego postanowiłam zgłębić się w 3 najbardziej skuteczne preparaty na żylaki, które przedstawiam w poniższym rankingu.\nJego głównymi zaletami jest:\nDziałanie produktu Varicoz:\nPowikłania przez żylaki\nPodsumowanie: Czy warto stosować produkty na żylaki?\nZgromadziłam dla Was trzy topowe produkty na żylaki. Ich zadaniem jest zmiejszenie obrzęków i ciężkości nóg!\nZ tymi preparatami poprawisz wygląd swoich nóg!\nVaricorin to produkt na żylaki w postaci tabletek. Preparat ten wyróżnia się przede wszystkim składem, zaawansowany synergicznie złożony z najwyższej jakości składników naturalnych.\nPrzeznaczony głównie dla osób, które zmagają się z zaburzeniami krążenia oraz uczuciem ciężkich nóg, które częste może przeszkadzać w normalnym funkcjonowaniu.\nKażdy z tych składników działa na innym podłożu, co w połączeniu daje najbardziej pożądane efekty.\nVenocin zmniejsza obrzęki oraz działa przeciwzapalnie, badania nad Centellin potwierdzają poprawę krążenia w żyłach.\nWitamina C i oczar wirginijski poprawia funkcjonowanie naczyń krwionośnych, a winorośl właściwa wspiera utrzymanie prawidłowego ciśnienia tętniczego.\nwsparcie zdrowia ścian naczyń krwionośnych\nAbym dowiedzieć się więcej o właściwościach preparatu na żylaki Varicorin zachęcam Cię do odwiedzenia strony głównej producenta.\nAktualnie producent oferuje 20% zniżki na pierwsze zakupy.\nZatem, jeżeli nadal zastanawiasz się nad zakupem to teraz jest dobry czas, aby wyprobować produkt w niższej cenie.\nZniżkę na Varicorin znajdziesz pod tym linkiem: www.varicorin.pl/znizka\nStrona główna producenta: www.varicorin.pl\nMoże nie są to tabletki, ale uważam że produkt jest równie godny polecenia, a także wystąpienia na drugim miejscu w rankingu!\nVaricoff to produkt na żylaki w postaci kremu. Krem , który został skomponowany z bardzo dobrych składników naturalnych! Każdy składnik odpowiada za to, aby Twoje nogi były zdrowie i piękne.\nzmniejsza obrzęki i obrzmienia\nTo wszystko dzięki zawarciu w produkcie najwyższej jakości składników pochodzenia naturalnego.\nSkład kremu Varicoff:\nStrona główna producenta: www.varicoff.pl\nVaricoz to suplement na żylaki w postaci tabletek. W moim rankingu zajmuje trzecie miejsce, ale mimo wszystko nadal jest produktem na który warto zwrócić uwagę. Dlaczego? Przede wszystkim ma świetne działanie!\nProdukt ten to połączenie naturalnych składników, które mają wpływ na zdrowie i funkcjonowanie naczyń żylnych. Dzięki temu możemy pozbyć się wielu dolegliwości i problemów, które są związane z nogami.\nSkład tabletek Varicoz:\nWyciąg z kasztzanowca\nStrona główna producenta: www.varicoz.pl\nSłabe lub uszkodzone zastawki mogą prowadzić do żylaków. Tętnice przenoszą krew z serca do pozostałych tkanek, a żyły zwracają krew z reszty ciała do serca, dzięki czemu krew może być recyrkulowana.\nAby przywrócić krew do serca, żyły w nogach muszą działać przeciw grawitacji.\nSkurcze mięśni w dolnych nogach działają jak pompy, a elastyczne ściany żył ułatwiają powrót krwi do serca.\nMaleńkie zastawki w żyłach otwierają się, gdy krew płynie do serca, a następnie zamykają się, aby zatrzymać cofanie się krwi. Jeśli te zastawki są słabe lub uszkodzone, krew może cofać się i gromadzić w żyle, powodując rozciąganie lub skręcanie żył.\nWiek – Ryzyko żylaków wzrasta wraz z wiekiem. Starzenie się powoduje zużycie zastawek w żyłach, które pomagają regulować przepływ krwi. W końcu to zużycie powoduje, że zawory umożliwiają przepływ krwi z powrotem do żył, gdzie gromadzi się, zamiast płynąć do serca\nCiąża – W czasie ciąży zwiększa się ilość krwi w twoim ciele. Ta zmiana wspiera rosnący płód, ale może również wywołać niefortunny efekt uboczny – powiększone żyły w nogach. Pewną rolę mogą również odgrywać zmiany hormonalne w czasie ciąży\nHistoria rodzinna – Jeśli inni członkowie rodziny mieli żylaki, jest większa szansa, że Ty też będziesz miała\nOtyłość – Nadwaga wywiera dodatkowy nacisk na żyły\nStanie lub siedzenie przez długi czas – Twoja krew nie płynie tak dobrze, jeśli jesteś w tej samej pozycji przez długi czas\nSeks – Kobiety są bardziej podatne na rozwój choroby. Zmiany hormonalne przed miesiączką lub podczas ciąży lub menopauzy mogą być czynnikiem, ponieważ hormony żeńskie mają tendencję do rozluźniania ścian żył. Leczenie hormonalne, takie jak pigułki antykoncepcyjne, może zwiększać ryzyko żylaków\nPowikłania żylaków, choć rzadkie, mogą obejmować:\nWrzody – Na skórze mogą tworzyć się bolesne owrzodzenia w pobliżu żylaków, szczególnie w okolicy kostek. Odbarwione miejsce na skórze zwykle zaczyna się przed powstaniem owrzodzenia. Natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli podejrzewasz, że rozwinął się wrzód.\nZakrzepy – Czasami żyły głęboko w nogach ulegają poszerzeniu. W takich przypadkach dotknięta noga może stać się bolesna i puchnąć. Każdy uporczywy ból lub obrzęk nóg wymaga pomocy medycznej, ponieważ może wskazywać na zakrzep krwi – stan znany medycznie jako zakrzepowe zapalenie żył.\nKrwawienie – Czasami żyły bardzo blisko skóry mogą pękać. Zwykle powoduje to tylko niewielkie krwawienie. Ale każde krwawienie wymaga pomocy medycznej.\nNie ma sposobu, aby całkowicie zapobiec żylakom. Ale poprawa krążenia i napięcia mięśniowego może zmniejszyć ryzyko rozwoju żylaków lub pojawienia się dodatkowych.\nCzynności, które możesz podjąć w celu leczenia dyskomfortu związanego z żylakami w domu, mogą pomóc w zapobieganiu żylakom, w tym:\nObserwując swoją wagę\nSpożywanie diety bogatej w błonnik, o niskiej zawartości soli\nPrzedstawiam parę domowych sposobów, które mogą pomóc w walce z żylakami.\n1. Noszenie pończoch uciskowych\nTe pończochy do kolan pomagają uciskać żyły, zapobiegając gromadzeniu się krwi w nogach, a tym samym łagodząc objawy, takie jak obrzęk i ból. Zalecane są pończochy z uciskiem 20–30 mmHg.\nUnoszenie nóg może pomóc złagodzić obrzęk i inne objawy, jeśli masz łagodne lub umiarkowane żylaki.\nSkóra to pierwsza linia obrony. Chroni Twoje narządy wewnętrzne, w tym żyły. Dlatego ważne jest codzienne nawilżanie skóry, aby zachować jej witalność i jędrność, zwłaszcza jeśli jest sucha lub popękana.\nWspomaganie się preparatami na żylaki to zawsze dobry pomysł. Warto skupić się na tymi, aby problem z żylakami nie pogłębiał się.\nDodatkowo warto również skonsultować swój stan z flebologiom i wykonać na przykład USG – badanie Dopplera.\nNawilżanie skóry to bardzo ważna kwestia! Kremy i tabletki na żylaki mogą poprawić Twój stan nóg.


Nadnarwianka Pułtusk: Mecz ostatniej szansy\nJeśli Nadnarwianka chce zakończyć jesień z innym niż zerowy dorobek punktowy, musi w sobotę chociaż zremisować z Czarnymi Węgrów. Łatwo nie będzie bo beniaminek rozgrywek znajduje się ostatnio w wysokiej dyspozycji. Początek meczu na stadionie przy ulicy Daszyńskiego o 13:00.\nCzarni to zespół środka tabeli. Węgrowianie zgromadzili 21 punktów, co daje im dziewiątą lokatę w lidze. Jak dotąd na wyjazdach Czarni prezentują się naprawdę nieźle. Spośród sześciu meczów na boiskach rywala wygrali połowę, dwukrotnie remisowali, a tylko raz wracali bez choćby jednego „oczka”.\nFatalnej sytuacji Nadnarwianki nie trzeba zbytnio przytaczać. Czternaście meczów i czternaście porażek – w sobotę pułtuszczanie mogą uratować honor i zdobyć premierowe punkty.\nPo przeciętnym starcie sezonu, Czarni są obecnie bez wątpienia na fali wznoszącej. W pięciu ostatnich meczach ligowych nie przegrali (ostatni raz goryczy porażki zaznali we wrześniu przeciwko Przasnyszowi). W minionej kolejce rozgromili zaś silną Mławiankę 3:0.\nWreszcie trener Mariusz Malarz będzie mógł skorzystać z Kamila Orłowskiego, który pauzował aż trzy mecze ze względu na czerwoną kartkę w spotkaniu z Huraganem. Do dyspozycji szkoleniowca powinien być już także Adam Dobrowolski, który nie zagrał w sobotę w Ostrołęce. Obydwaj gracze mecz powinni zacząć w wyjściowej jedenastce.\nW ostatnich latach Nadnarwianka nie mierzyła się z zespołem z 12-tysięcznego Węgrowa. Czarni w zeszłym sezonie wygrali rozgrywki siedleckiej ligi okręgowej.\nJak natomiast wyglądały mecze kończące piłkarską jesień w Pułtusku?\nNa dłużej w pamięci została zapewne zremisowana 1:1 konfrontacja z OKS Olsztyn, przerwana przez wbiegnięcie na murawę kibiców gości. Wielu emocji dostarczyło także spotkanie z 2010 roku. Celujący w powrót do III ligi pułtuszczanie przegrali u siebie nieznacznie z Hutnikiem Warszawa 0:1. Kwestia awansu oddaliła się wówczas znacznie, a sam mecz pełen był kontrowersyjnych decyzji sędziego.\nZeszłoroczne spotkanie nie było wyjątkowe ze względu na przebieg, a okoliczności. W meczu z Bugiem Wyszków po raz ostatni na boisku wybiegł długoletni gracz i kapitan Nadnarwianki Andrzej Elak.\nNajlepsze wspomnienia z ostatnim jesiennym meczem można natomiast wiązać z 2005 rokiem. Wówczas podopieczni Stefana Liszewskiego pewnie ograli Żbika Nasielsk 3:0, a gole strzelili wtedy Artur Salamon, Paweł Białowicz i Grzegorz Chmielewski.\nAutor: madel o 19:06:00


Nosidełko Chustowe Isara - Kaleidoscopix Silver Gray - Toddler | Hurtownia zabawek i artykułów dziecięcych Akure.pl\n» Nosidełko Chustowe Isara - Kaleidoscopix Silver Gray - Toddler\nKod produktu: 3DD6-25074\nNosidełko chustowe Isara Kaleidoscopix Silver Grey Toddler\nNosidełko do noszenia dzieci ISARA Kaleidoscopix Silver Grey Toddler wyróżnia się przede wszystkim multiwymiarowymi, regulowanymi, najwyższej jakości pasami z innowacyjnymi funkcjami. Nosidełka ISARA mają regulowaną zarówno wysokość, jak i długość, dzięki czemu można je zawsze idealnie dopasować do maluszka. Rozmiar Toddler nosidełek przeznaczony jest dla dzieci od 8-9 miesiąca życia do 4-5 lat. Wagowo oznacza to przedział między 8 a 20 kilogramami.\nNosidełko ISARA Kaleidoscopix Silver Grey Toddler do noszenia dzieci, zapewnia maluszkom w pełni ergonomiczną pozycję na tak zwaną “żabkę”. Pozycja ta jest w pełni bezpieczna, dzięki czemu dziecko będzie się wraz z nią w pełni prawidłowo rozwijało. Co najważniejsze, klamry nosideł posiadają zabezpieczenie, które uniemożliwia ich nagłe odpięcie. Nosidełka ISARA dodatkowo posiadają pas biodrowy wypełniony specjalną pianką - wpływa to na komfort noszenia.\nNosidła do noszenia dzieci Kaleidoscopix Silver Grey Toddler składają się w 100% z bawełny organicznej, a dodatkowo posiadają certyfikat GOTS. Maluszka można nosić zarówno z przodu, jak i z tyłu. Już teraz wypróbuj nowoczesne nosidełko ISARA dla swojego dziecka - sprawiając mu możliwie największy komfort podróżowania.


Historia Yerby Mate - Herba Mate Właściwości, Cena, Najtaniej, Sklep Internetowy\nPosted under zdrowie On 17 lipca, 2021 17 lipca, 2021 By admin\nNajczęstszym sposobem spożywania yerba mate jest napój, który można dodawać do innych napojów, takich jak kawa, herbata lub inne napoje. Przekonasz się, że wiele restauracji i hoteli oferuje to na sprzedaż w różnych formach. Innym sposobem na zdobycie tego popularnego suplementu ziołowego jest zamówienie go online. Sieć jest domem dla wielu dystrybutorów i producentów, którzy z dumą oferują ten suplement w różnych formach i ilościach konsumentom w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie, skąd pochodzi.\nKofeina i drzewo Yerba Mate – zdrowa alternatywa >


Wykładowcy rozpoczną nowy rok akademicki z wyższymi pensjami | Wynagrodzenia | pulshr.pl\nWykładowcy rozpoczną nowy rok akademicki z wyższymi pensjami\nSzkoły wyższe coraz lepiej wynagradzają najbardziej wartościowych naukowców.\n26 wrz 2014 7:43\nWykładowcy uczelni rozpoczną nowy rok akademicki z wyższymi pensjami. Tegoroczna podwyżka jest drugą w ciągu ostatnich dwóch lat. Większość uczelni pieniądze otrzymane na podwyżki podzieliła na dwie części. Pierwsza, obligatoryjna, trafiła do wszystkich pracowników. Druga, nazywana motywacyjną lub uznaniową, została rozdzielona pomiędzy wyróżniających się naukowców- informuje "Dziennik Polski".\nCzytaj też: Uczelnie coraz częściej dopasowują programy studiów do potrzeb pracodawców\nAkademia Górniczo-Hutnicza zarówno w ubiegłym, jak i tym roku przeznaczyła na podwyżki motywacyjne aż 60 proc. kwoty otrzymanej z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. "Naukowcy, którzy mają duży dorobek badawczy czy dydaktyczny, mogli liczyć więc na większe podwyżki" - tłumaczy prof. Mirosław Karbowniczek, prorektor ds. ogólnych w AGH.\nNa Uniwersytecie Jagiellońskim większość kwoty na podwyżki (80 proc.) trafiła do wszystkich pracowników, reszta zostanie podzielona między najlepszych naukowców. "Od 2009 roku pracownicy nie mieli podwyżek, dlatego negocjowaliśmy, żeby jak najwięcej pieniędzy trafiło do podziału między wszystkich pracowników uczelni" - tłumaczy dr Jerzy Serwacki, przewodniczący, "Solidarności" na UJ.\nAkademia Górniczo-Hutnicza Jerzy Serwacki Solidarność


Agora Po wynikach trzeciego kwartału analitycy DI BRE po raz kolejny obniżyli tegoroczne prognozy dla grupy Agory. Ich zdaniem, spółka jest notowana z wysoką (około 40 proc.) premią w stosunku do porównywalnych firm z Europy Zachodniej i USA. W ocenie DI BRE premia ta tylko częściowo może zostać uzasadniona pozycją na rynku oraz osiąganymi wynikami. Premia Agory związana jest też z faktem, że jest ona spółką dużą i płynną, w które chętnie inwestują OFE. Według metody DCF wartość jednej akcji wynosi 47 zł. Do podwyższenia wartości spółki może dojść w momencie, gdyby była ona podmiotem jakiegoś spektakularnego przejęcia. WST\nBanki Analitycy DI BRE obniżyli do „trzymaj” rekomendacje dla większości banków z GPW. Z „akumuluj” do „trzymaj” obniżono zalecenia dla BPH i PBK, podobną rekomendację otrzymały pozostałe czołowe spółki sektora, w tym Pekao, Kredyt Bank i BZ WBK.\nAnalitycy zwracają uwagę na znaczące zmniejszanie się od początku ubiegłego roku marży odsetkowej oraz zacieranie się różnic w marży pomiędzy bankami. DI BRE oczekuje, że w najbliższych trzech kwartałach marże banków będą stopniowo spadać, ale w tempie znacznie wolniejszym niż dotychczas i w 2002 marża na aktywach pracujących zawrze się w przedziale 4,2-4,65 proc..\nW raporcie zwrócono uwagę na pogarszającą się jakość kredytów. Najmniej w I połowie roku pogorszyła się jakość kredytów w ING BSK i BRE. Mimo słabych wyników i perspektyw podtrzymano rekomendację „trzymaj”dla Kredyt Banku ze względu na oczekiwane wezwanie. W połowie grudnia powinna nastąpić asymilacja nowej emisji akcji z dotychczasowymi akcjami, co oznacza iż może nastąpić początek wezwania na akcje Kredyt Banku.\nElektrim: rekordowy wolumen\nCB Globis postawi biurowiec klasy A\nMostostal Zabrze tworzy kapitał docelowy\nPremia , Marża , Jakość , Kredyt , Przejęcia


Ciemieniucha: jak pielęgnować skórę głowy noworodka? | drmax.pl\nCiemieniucha: jak pielęgnować skórę głowy noworodka?\n10. 8. 2021 · Agnieszka Kawa · 7 minut czytania\nNieestetyczna, żółta skorupa na główce nowo narodzonego dziecka to ciemieniucha. Pierwsze objawy tej przypadłości to powstawanie białego nalotu w okolicy ciemiączka. Z reguły nie jest ona groźna, ale może być zmartwieniem dla wielu młodych rodziców. Poznaj sposoby pielęgnacji skóry niemowlaka i zobacz, jak pozbyć się nieładnej powłoki.\nCiemieniucha – co to?\nPrzede wszystkim warto wiedzieć, że ciemieniucha nie jest chorobą. Dotyka nawet 70% nowo narodzonych dzieci. Objawia się żółtymi, tłustymi łuskami na głowie noworodka, które mogą tworzyć płaty, pokrywające znaczną jej owłosionej powierzchni. Wygląda to tak, jakby jego skóra przykryta była skorupką. Warstwa ta pojawia się między 2. a 10. tygodniem życia. Ciemieniucha nie boli ani nie swędzi, to przede wszystkim defekt estetyczny. Najczęściej znika około 3. miesiąca życia, ale w niektórych przypadkach łuski mogą się utrzymywać na głowie dziecka dłużej.\nWyróżnia się 3 przyczyny pojawienia się ciemieniuchy u noworodka:\nniedostateczny rozwój gruczołów łojowych,\nnadmiar hormonów mamy w organizmie noworodka,\nrozwój grzybów na skórze dziecka.\nZ tych powodów gruczoły łojowe malucha produkują za dużo sebum. Badania wskazują, że ciemieniucha występuje najczęściej u dzieci urodzonych latem. Kiedy ustabilizuje się gospodarka hormonalna i unormuje się praca gruczołów łojowych Twojej pociechy, powłoka sama powinna zniknąć.\nPamiętaj jednak, że skorupa nie pozwala powierzchni ciała na oddychanie. W przyszłości może się to przełożyć na problemy ze skórą głowy i włosami. Dlatego tak ważne jest, żeby odpowiednio je pielęgnować.\n1. Około pół godziny przed każdą kąpielą posmaruj główkę dziecka oliwką dziecięcą lub specjalistycznym preparatem, np. Emolium.\n2. Przed kąpielą spróbuj delikatnie usunąć łuski przy użyciu szczoteczki (z delikatnym włosiem) do włosów dla niemowląt.\n3. „Przygotuj kąpiel z dodatkiem specjalnej emulsji zmiękczającej, np. Healpsorin Baby Emulsion. Zawiera mnóstwo emolientów – maceraty olejowe z nagietka i korzenia żywokostu lekarskiego, olej ze słodkich migdałów oraz pestek z arbuza, które nawilżają, ułatwiają złuszczanie martwego naskórka i przyspieszają regenerację skóry”.\n4. Umyj główkę dziecka specjalnie przeznaczonym do tego preparatem, np. hypoalergicznym olejkiem Ziaja Ziajka. Pamiętaj, żeby podczas mycia nie trzeć zbyt mocno skóry głowy, aby jej dodatkowo nie podrażnić.\nCiemieniucha – pierwsze objawy: postaw na te składniki\nAleksandra Chojnowska wyjaśnia:\n„Wiesz już, co to jest ciemieniucha, czas więc poznać składniki, które z pewnością pomogą Ci w walce z łuską u maluszka. Ułatwiają jej usuwanie, regenerują delikatną skórę i zapobiegają pojawieniu się podrażnień. Choć nie wszystkie przyczyny ciemieniuchy da się wyeliminować od razu, to zwalczanie objawów jest niezwykle ważne, nie tylko ze względu na estetykę. Sprawdź, na jakie składniki w kosmetykach na ciemieniuchę warto postawić.\nJak pielęgnować ciemieniuchę? Przede wszystkim należy natłuszczać powierzchnię ciała maluszka, a do tego świetnie nadają się oleje roślinne. Wyjątkiem będzie tu oliwa z oliwek, która może nasilić objawy, zwłaszcza jeśli ciemieniucha u dziecka ma źródło w infekcji grzybiczej. Postaw na olej z nasion słonecznika, lniany lub ze słodkich migdałów, które zmiękczają łuskę i nawilżają głowę. W aptece znajdziesz specjalne kosmetyki z tymi dobroczynnymi olejkami, które możesz zastosować, gdy u Twojego noworodka pojawi się ciemieniucha.\nHealpsorin Baby Emulsion, emulsja zmiękczająca na ciemieniuchę, 300 ml\nTommee Tippee szczotka i grzebień do włosów\nOleje Świata, olej lniany tłoczony na zimno, 250 ml\nPierwsze objawy złagodzi np. olejek żelowy na ciemieniuchę Healpsorin Baby Oil. Składniki w nim zawarte wzmacniają naturalną warstwę lipidową skóry, chronią przed nadmiernym odparowywaniem z niej wody i przyspieszają złuszczanie martwego naskórka. Sprawdź też, jak odbudować płaszcz lipidowy skóry.\nSkwalan to naturalny związek występujący w ludzkim sebum. Jest pochodną skwalenu – składnika naszego płaszcza lipidowego, który dopiero w nasyconej postaci nadaje się do stosowania na skórę. Ma właściwości nawilżające i natłuszczające, dzięki czemu chroni delikatny naskórek dziecka przed nadmierną utratą wody. Wnika głęboko w powierzchnię ciała, czyniąc ją elastyczną, miękką i gładką.\nWypatruj tej dobroczynnej substancji w składach kosmetyków do pielęgnacji skóry dotkniętej łuską. Skwalan znajduje się np. w sprayu na ciemieniuchę BabyCap. Możesz stosować go już od 1. dnia życia dziecka. Jest bardzo prosty w użyciu: nanieś 1 lub 2 dawki produktu na zmiany skórne i wmasuj go na 5–10 minut przed kąpielą. Potem nie pozostanie Ci nic innego, jak wyczesać ciemieniuchę i delikatnie umyć włosy maluszka.\nEkstrakt z liści brzozy to niezwykle ceniony składnik w pielęgnacji głowy. Ma działanie ściągające, tonizujące, a dodatkowo skutecznie oczyszcza naskórek. Jest znany ze swoich właściwości antyoksydacyjnych, przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych, dlatego świetnie sprawdzi się w sytuacjach, kiedy ciemieniucha u niemowlaka ma podłoże grzybicze lub bakteryjne. Znajdziesz go m.in. w składzie olejku Olejuszka Skarb Matki. W połączeniu z cennymi olejami roślinnymi pomaga zwalczyć nieprawidłowe stany skóry.\nJak leczyć objawy z pomocą tego olejku? Nanieś go za pomocą wacika na miejsca dotknięte łuską, a następnie pozostaw na całą dobę. Podczas kolejnej kąpieli umyj głowę dziecka delikatnym szamponem”.\nCiemieniucha u niemowlaka – domowe sposoby\nWykorzystaj również domowe metody. Ugotuj płatki owsiane lub namocz otręby pszenne. Gdy wystygną, nałóż je na miejsca dotknięte ciemieniuchą. Powinny zmiękczyć skórę i pomóc w usuwaniu łusek.\nJeżeli często powtarzasz zabieg wyczesywania łusek, zadbaj o odpowiednie nawilżenie główki dziecka. Najlepiej smaruj jąlekkim kremem, który zawiera w swoim składzie emolienty, np. Oillan Baby.\nJeżeli pomimo stosowania takich zabiegów skorupka nie chce zniknąć, wykonaj kompres z nasączonego oliwką lub specjalnym żelem gazika. Umieść go następnie na około 2 godziny pod bawełnianą czapeczką. Po tym czasie umyj dziecku włosy i spróbuj je wyczesać.\nPamiętaj, aby unikać przegrzania główki malucha. Nakrycia zakładane bobasowi powinny być wykonane z przewiewnych, naturalnych tkanin. Nie ma potrzeby zakładania noworodkowi czapki w domu (chyba że na chwilę po kąpieli).\nPrzy ciemieniusze nie wyskubuj ani nie zdrapuj łusek na sucho, np. paznokciami. Nie stosuj też wspomnianej oliwy z oliwek. Ten „babciny” sposób może przynieść więcej szkody niż pożytku – zwykle produkt ten przyspiesza rozwój już istniejącego grzyba.\nKiedy udać się do lekarza z ciemieniuchą?\nCiemieniucha na głowie noworodka to nie powód do wizyty u lekarza. Jeżeli jednak zauważysz niepokojące objawy, lepiej powiedz o tym pediatrze.\nDo lekarza warto się udać, gdy:\npomimo prawidłowej pielęgnacji, łuski nie schodzą przez dłuższy czas (10–14 dni),\nskorupa jest wyjątkowo twarda i trudna do usunięcia,\nzmiany skórne pojawią się w innym miejscach (np. na szyi, za uszkami, pod pachami czy w okolicach intymnych),\nciemieniusze towarzyszy świąd lub opuchlizna.\nTakie objawy mogą świadczyć o alergii lub atopowym zapaleniu skóry. Konieczne może się okazać odpowiednie leczenie polegające na wprowadzeniu diety eliminacyjnej lub stosowaniu specjalnych maści czy preparatów. Przeczytaj więcej na ten temat tutaj: Pielęgnacja skóry z AZS – zalecane składniki i produkty dla AZS.\n„Ciemieniucha u niemowląt, nawet bardzo nasilona, nie wynika z żadnych dolegliwości. Dziecko nie drapie się, ma prawidłowy apetyt, śpi i bawi się bez problemów. U części maluchów może jednak dojść do powikłań, np. zakażenia bakteryjnego skóry. Czujny rodzic od razu zauważy różnicę w zachowaniu pociechy, która stanie się drażliwa, płaczliwa i zacznie drapać się po główce. Każde niepokojące objawy powinny skłonić Cię więc do wizyty u specjalisty”\n− pisze lekarz Aleksandra Malewska.\nCiemieniucha, czyli nauka cierpliwości\nCo się najlepiej sprawdzi na ciemieniuchę? Cierpliwość! Pamiętaj, że nie jest ona związana z nieprawidłową higieną noworodka. Nie obwiniaj się, że mogłeś jej zapobiec! Niestety, przypadłość ta może nawracać, dlatego walka z nią wymaga konsekwencji. Prawda jest taka, że ta skorupka bardziej przeszkadza dorosłym niż dziecku. To jedynie niewielki defekt estetyczny, który w krótkim czasie powinien zniknąć.\nNigdy jednak jej nie zaniedbuj. Uważnie obserwuj swojego maluszka, stosuj domowe sposoby oraz preparaty na ciemieniuchę i dbaj odpowiednio o jego delikatną skórę głowy. W razie niepokojących objawów koniecznie udaj się do lekarza.\nDermicin, aerozol na ciemieniuchę, 30 ml\n29. 10. 2021 · 11 minut czytania\nTwoje dziecko często się wybudza? Śpi niespokojnie? Sprawdź, co może być tego przyczyną i jak sobie poradzić z takim zachowaniem dziecka!


Jak chronić wody i zasoby mórz i oceanów? - ŚwiatOZE.pl\nJak chronić akweny wodne, aby cieszyć się ich naturą i w pełni korzystać z dobrodziejstw ich zasobów? Poradami na ten temat dzielą się organizatorzy akcji społecznej Naturalnie Bałtyckie.\nEkosystemy morskie zagrożone\nWalcz z plastikiem\nChroń Morze Bałtyckie\nKupuj mniej popularne gatunki ryb\nMorza i oceany zajmują ponad 70% powierzchni naszej planety. Produkują większość dostępnego tlenu, regulują klimat oraz stanowią ważne źródło pożywienia dla ponad 3 mld ludzi na Ziemi. Z powodu nieodpowiedzialnej działalności człowieka ekosystemy morskie są zagrożone. Żeby zahamować i odwrócić ten proces potrzebne są zdecydowane działania, te odgórne, systemowe, ale także nasze codzienne nawyki.\nJednym z największych problemów mórz i oceanów są śmieci. Co roku ląduje w nich blisko 10 milionów ton plastiku oraz ginie ponad milion morskich ptaków i sto tysięcy morskich ssaków. Dla dobra środowiska i nas samych musimy ograniczyć zużycie plastiku na rzecz tworzyw biodegradowalnych. Dlatego nie kupuj wody w plastikowych butelkach, tylko pij tę z kranu, korzystaj z bardziej ekologicznych wielorazowych opakowań, a na zakupy zabieraj ze sobą woreczki wielorazowe na warzywa i owoce czy torbę bawełnianą zamiast plastikowej reklamówki. Segreguj odpady – w szczególności te, które mogą być poddane recyklingowi.\nOlbrzymim zagrożeniem dla ekosystemów morskich są zmieniający się klimat i rosnące temperatury. Cieplejsze wody oceanów sprawiają, że jest coraz mniej tlenu, mniej składników odżywczych, a skład chemiczny wody się zmienia. Z tego powodu wiele organizmów morskich zmuszonych jest do migracji. Zmieniają się typowe rozmieszczenia populacji dzikich ryb, co także pogarsza warunki życia lokalnych społeczności związanych z rybołówstwem. Każdy stopień wyżej średniej temperatury atmosferycznej to blisko 3 mln ton ryb mniej. Według ekspertów z powodu zmian klimatycznych roczne połowy mogą zmniejszyć się nawet o 50 %. Dlatego jednym z podstawowych zadań współczesnego człowieka jest zmniejszenie emisji CO2. Jak? Wybierając komunikację miejską lub rower zamiast samochodu czy zmniejszając spożycie mięsa (przemysłowa produkcja mięsa jest odpowiedzialna za emisję 18% gazów cieplarnianych).\nMorze Bałtyckie program Naturalnie Bałtyckie – fot. Wojciech Radwan\nCo z Morzem Bałtyckim? Bałtyk jest zbiornikiem półzamkniętym. Wymiana jego wód zachodzi jedynie z Morzem Północnym za pośrednictwem wąskich i płytkich Cieśnin Duńskich. Pełna wymiana trwa do 30 lat. Dlatego wszelkie zanieczyszczenia zalegają w nim przez lata.\nJednym z najpoważniejszych negatywnych zjawisk Bałtyku jest eutrofizacja (przeżyźnienie środowiska wodnego). Zachodzi ona na skutek zbyt dużych ilości związków azotu i fosforu (biogeny) pochodzących ze ścieków, z przemysłu, ale aż w 50% z rolnictwa. Rolnictwo masowo wykorzystuje w swojej działalności nawozy sztuczne, które wodami gruntowymi, wpływają do rzek, a następnie do Bałtyku. Biogeny powodują masowy zakwit glonów i sinic. Obumierające glony opadają na dno zbiornika, gdzie ulegają rozkładowi tworząc pustynie beztlenowe, tzw. martwe strefy, w których zamiera życie. Dlatego kupując warzywa i owoce wybieraj te uprawiane naturalnie, bez użycia nawozów sztucznych, co będzie zdrowsze nie tylko dla Ciebie, ale także korzystniejsze dla Morza Bałtyckiego.\nMorza i oceany możemy chronić także podejmując właściwe decyzje zakupowe. Kupując ryby, wybieraj te, które wyławiane są w naszym kraju. Wspierasz w ten sposób rodzime rybołówstwo, ale także przyczyniasz się do zmniejszenia śladu węglowego. Ryby łowione poza Bałtykiem, muszą być transportowane tysiące kilometrów co wiąże się ze znacznie większym zużyciem paliwa.\nAby mieć pewność, iż sposób połowu ryb nie ma wpływu na stan dzikich populacji stawiaj na mniej popularne gatunki, np. flądra czy szport. Wysoki popyt na niektóre ryby może prowadzić do przetrzebienia stad. Rozumiejąc potrzebę ochrony ryb i ekosystemu Morza Bałtyckiego polskie organizacje rybackie (w tym także Kołobrzeska Grupa Producentów Ryb inicjator programu Naturalnie Bałtyckie) poddały się ocenie według Standardu Zrównoważonego Rybołówstwa. Starają się one o certyfikaty MSC dla ryb płaskich, szprota i śledzia, które będą potwierdzeniem, że połowy ich odbywają się z poszanowaniem limitów i w sposób zrównoważony dla środowiska naturalnego.\ntekst: Kołobrzeska Grupa Producentów Ryb inicjator programu Naturalnie Bałtyckie, fot. Wojciech Radwan


Opinie Lenovo Vibe C2: Recenzje użytkowników\n18 Feb 2019 21:32:42\nOpinie Lenovo Vibe C2\n6.0Ogólny poziom satysfakcji\n4.6 Hardware i wydajność\nChcesz wyrazić opinię o Lenovo Vibe C2?\nnie polecam ble fuj\n7 miesięcy temu o Lenovo Vibe C2\nTelefon nie jest zbytnio wytrzymały na upadki tzn.przednia szybka.. jeden porządny upadek asfalt i szybka pękła po całości ale nie mam problemów z użytkowaniem z niego , takich mocnych telefonów jeszcze więcej!! ( Przeżył nacisk 2,5t i jeszcze na dodatek włączyła się moja najlepsza piosenka) WARTY SWOJEJ CENY\nJAK DLA MNIE TO 7/10 .. POLECAM!!!\n10 miesięcy temu o Lenovo Vibe C2Power\n0Edytuj opinię0Dziękujemy petaspawel!ZgłośJesteś pewny?Kontynuuj\nProsty telefon komórkowy.\nPo około 6 miesiącach użytkowania uruchamia się hamulec, jeśli zostanie poddany wielu zadaniom, urządzenie zostanie zablokowane. Dźwięk, akumulator, obraz i kamera o bardzo złej jakości.\nWprowadź 3,5 mm\nDual SIM i Micro SD\nMoc i zużycie baterii\n9 miesięcy temu o Lenovo Vibe C2\n0Edytuj opinię0Dziękujemy Sazlu!ZgłośJesteś pewny?Kontynuuj\nRok temu o Lenovo Vibe C2\n1Edytuj opinię1Dziękujemy andromeda!ZgłośJesteś pewny?Kontynuuj\nLenovo kupiony jako C2 Mocy\nDo tej pory bardzo zadowolony z zakupu. Dual SIM (dwa MicroSIM) z oddzielnym gniazdo kart microSD. Telefon zachowuje się płynnie z najczęstszych zastosowań. Nie testowałem wymagających gier, ale oczywiście nie byłoby to dobre doświadczenie. 16 PL przechowywania są wolne o 10 PL użytkowania. Nie należy korzystać z aparatu zbyt ale jest lepiej niż się spodziewałem, można zrobić przyzwoite zdjęcia. Głośnik nie jest zła, choć znajduje się na tylnej części telefonu. Przy normalnym użytkowaniu, bateria może trzymać kilka dni. Pochodzi z kablem USB i zasilaczem 2 A.\nWydajność codziennego użytku\nRok temu o Lenovo Vibe C2Power\n0Edytuj opinię0Dziękujemy cavalma1!ZgłośJesteś pewny?Kontynuuj\nSłaba jakość, lepiej z 2 GB pamięci RAM w Chinach\n0Edytuj opinię0Dziękujemy duvnjak86!ZgłośJesteś pewny?Kontynuuj\nbardzo wysoki stosunek jakości do ceny (płatne 89 €).\nProcesor raczej płynny\n0Edytuj opinię0Dziękujemy ezio1951!ZgłośJesteś pewny?Kontynuuj\nDobry (nota 8.0)\nJest to dobry telefon, w porównaniu do kosztów i korzyści, kamery są rozsądne za swoją cenę, ma ładny dźwięk, który winien jest nieco wydajności, ponieważ restartuje aplikacje łatwo\nzła noc strzały\n1 GB pamięci RAM (reset aplikacje)\nbardzo często z powrotem\nDźwięk w słuchawkach może być wyższa\n2 lata temu o Lenovo Vibe C2\n1Edytuj opinię1Dziękujemy eduserra150530!ZgłośJesteś pewny?Kontynuuj