Archiwum Historii Mówionej - Wojciech Białowąs\nKłaniam się państwu. Moje nazwisko Wojciech Białowąs, syn Edwarda i Zofii z Wocjanów. Urodziłem się w trzydziestym piątym roku, czyli w momencie wybuchu Powstania miałem skończone dziewięć lat.\nGdzie pan był w czasie Powstania?\nW czasie Powstania mieszkałem z rodzicami na ulicy Żabiej 5, na piątym piętrze. Okna wychodziły na Ogród Saski. To jest o tyle ważne, że stamtąd był później olbrzymi ostrzał na ten budynek z Ogrodu Saskiego.\nZacznijmy od pana wspomnień z okresu okupacji. Jakie są pana najwcześniejsze wspomnienia? Czy pan pamięta może wybuch wojny?\nWybuch wojny pamiętam. Rodzice wywieźli… Wyjechaliśmy na letnisko. To się tak nazywało wtedy. To śmiesznie dzisiaj brzmi, bo wyjechaliśmy na letnisko do Międzylesia. W Międzylesiu z matką, z rodzeństwem ciotecznym zapamiętałem płomienie, łuny nad Warszawą. Nie wiem, jak to było, ale pamiętam, że siedzieliśmy na parkanie, oglądaliśmy wieczorem łuny nad miastem. Wróciliśmy do Warszawy wozem konnym. Matka wynajęła wóz, przyjechaliśmy do Warszawy. Pamiętam postój na moście Poniatowskiego, olbrzymi zator, dlatego że plotka niosła, że Hitler urządził defiladę w Warszawie przez Aleje Ujazdowskie, a myśmy jechali na ulicę Bagateli, gdzie na Bagateli rodzice mieszkali. Tam żeśmy dotarli. No i normalnie życie.\nCzy to był październik?\nTo był październik.\nBo rzeczywiście ta defilada mogła być.\nTa defilada była i ta defilada wstrzymała ruch w Warszawie, w Alejach Jerozolimskich. Dotarliśmy na Bagatelę, jak mówię, no i tam normalne życie. Zacząłem chodzić do szkoły. Pamiętam, na ulicy Szucha była szkoła. Ten budynek Bartimpex teraz zajmował, cały jest, niezniszczalny. Bo trzeba pamiętać, że ulica Szucha, ulica Bagatela, plac Unii Lubelskiej to była tak zwana dzielnica niemiecka. W związku z tym, że to była dzielnica niemiecka, rodzice przenieśli się, przeprowadzili się na Żabią.\nCzy pan pamięta moment przeprowadzki? Czy to była jakaś planowana przeprowadzka, czy to było jakieś nagłe wydarzenie?\nNie, nie. To było planowane. Ojciec w mieszkaniu, które żeśmy zajmowali, urządził skład papieru. Zajął się handlem, bo z czegoś trzeba było żyć, jak mi mówiła matka później. A zamieniając mieszkanie na skład papieru, przenieśli się na Żabią do mieszkania na piąte piętro. Bardzo ładne mieszkanie.\nA wracając do tej szkoły. Czy coś pan pamięta z tej szkoły znajdującej się w takim specyficznym miejscu?\nBardzo specyficznym. Przyznam się szczerze, że zapełnienie nic. Zupełna pustka. Pamiętam tylko olbrzymią salę i olbrzymia ilość dzieciaków, nas. Ale to taki fragment zupełnie nieistotny.\nŻandarmów gdzieś tam nie było?\nŻandarmi stali na wejściu na Szucha. Później chyba zlikwidowali tę szkołę, jak zamknęli ulicę Szucha. Dziwnym zbiegiem okoliczności nic nam nie ocalało z rodzinnych pamiątek, z rodzinnych rzeczy, ale znalazłem w składzie, który był rozszabrowany po wojnie, w składzie papieru na Bagateli, świadectwo swoje ze szkoły z drugiej klasy. Takie niemieckie jeszcze.\nTam pan skończył właśnie drugą klasę?\nDrugą klasę. Jak się to znalazło to świadectwo, na jakiej zasadzie, [tego nie wiem], ale było. Stamtąd już przenieśliśmy się, jak się rodzice przenieśli się na Żabią. Tak że chodziłem tylko na prywatne lekcje jako dzieciak. To jest na tyle przed Powstaniem.\nUlicy Żabiej to teraz nie ma?\nJak pan wspomina tę cześć Warszawy? Jak wyglądało pana dzieciństwo na tej ulicy?\nNormalnie. Ten budynek jest przedzielony i podwórze jego jest przydzielone, było przedzielone murem do budynku znajdującego się przy ulicy Przechodniej. I praktycznie rzecz biorąc, dzieciarnia z jednego i z drugiego budynku bawiła się na podwórzu. No normalnie, jak to dzieci, wszystkie możliwe historie. I przez parkan, przez ten mur żeśmy sobie koniecznie różne zabawy i psikusy uprawiali.\nWojna nie przeszkadzała jakby w tym.\nNie, nie, absolutnie. Nie odczułem okresu okupacji, wojny. Miałem dużo starszego brata od siebie. Mój brat był starszy ode mnie o trzynaście lat. W związku z tym on był jedynakiem i ja, praktycznie rzecz biorąc, byłem jedynakiem. W związku z tym ja okresu wojny i okupacji nie pamiętam. Żadnych nie miałem... Miałem normalne dzieciństwo. Wyjeżdżaliśmy na letniska. A właśnie przed Powstaniem ojciec z matką doszli do wniosku, że nie możemy być na letnisku w Świdrze czy tam w Józefowie (wtedy to był Józefów). Zbliżająca się armia, zbliżający się front – ojciec uznał, że bezpieczniej będzie w mieście niż na prowincji, no i w lipcu, w połowie lipca ściągnęliśmy do Warszawy. To na tyle. Warszawy nie pamiętam z tamtych czasów.\nCzy może pan pamięta, że rodzice dawali jakieś wskazówki, jak się zachować na ulicy, jak się zachować wobec Niemców? Czy pan się ich bał?\nNie pamiętam tego, nie pamiętam. Mam taki obrazek, znowu takie zdjęcie, fotografia... To było piąte piętro, dwa okna z pokoju – siedzę w oknie i oglądam, patrzę na ruch ulicy. I wtedy zauważyłem żandarmów prowadzących chłopaka. Podprowadzili go pod ścianę tego pałacyku przy Senatorskiej, ale od strony Ogrodu Saskiego miał ścianę ślepą, tam się mieściła dyrekcja MZK. I pod tą ścianą postawili go i go zabili, rozstrzelali. To ten fragment pamiętam. Innych rzeczy nie przypominam sobie z okresu [okupacji].\nCzy pan chodził do Ogrodu Saskiego?\nNie, nie chodziliśmy. Chodziliśmy, ja wiem... Nigdzie nie chodziłem do żadnego ogrodu, nie przypominam sobie.\nA getto? Niedaleko było getto. Czy pan jakieś ma wspomnienia?\nNie mam. [Pamiętam] tylko płomienie tego getta i karuzelę, która się kręciła, a z drugiej strony łuny i płonące budynki getta warszawskiego. Ale to tylko taki obrazek martwy, bez żadnych komentarzy. Nie przypominam sobie żadnych rozmów, za małym dzieckiem byłem po prostu. A poza tym byłem jeden. Brat był dużo, dużo starszy.\nCzy ktoś z pana otoczenia brał udział w konspiracji?\nNo brat oczywiście, brat był zaangażowany. Jak pamiętam – później, dopiero po wojnie się dowiedziałem – podchorąży, ranny w Powstaniu Warszawskim, z jakimiś tam jego krzyżami, jak tak to się zawsze u Powstańców znajduje. Nie żyje obecnie, zmarł już parę lat temu.\nCzyli w okresie okupacji pan w ogóle nie miał świadomości.\nNie. No widziałem Niemców, normalne te okrzyki. Matka się denerwowała, jak brat później wracał, bo po godzinie policyjnej zdarzało mu się wrócić. Więc to były takie nerwy. Ale widziałem Niemców chodzących w patrolach. Kiedyś, pamiętam, jechaliśmy tramwajem Marszałkowską, mijała nas riksza (riksza to taka rowerowa taksówka) i w tej rikszy leżał chłopak, taki zgięty, na tym miejscu, gdzie się nogi trzyma, a na nim dwóch Niemców trzymało nogi. No taki obrazek, migawka zapamiętana. A tak to więcej nie.\nCzyli tuż przed Powstaniem to rodzina pana obawiała się bardziej Armii Czerwonej niż tego, że coś w Warszawie się stanie?\nNie. Po prostu ojciec był dużo starszy od matki, przeszedł I wojnę światową, i wiedział, że front to nie jest zabawa. Uważał, że w kompleksie miejskim łatwiej przejdzie, bezpieczniej przejdzie, przechowa rodzinę niż na takim osiedlu, na takiej wsi, jak Józefów wtedy był.\nA proszę jeszcze powiedzieć, czym się pana ojciec zajmował?\nMój ojciec był piernikiem, technologiem papierni. W czasie wojny prowadził sklep papierniczy w Warszawie na Bagateli 15. Skład papieru.\nA jak była dzielnica niemiecka, to też?\nTak, cały czas był ten sklep. Sklepy były w rękach polskich. Była pani Szypulska, miała sklep kolonialny na rogu, od frontu Bagatela, plac Unii [Lubelskiej]. Malinowski miał też sklep z materiałami piśmiennymi na Klonowej, plac Unii [Lubelskiej]. Tak że tam do końca. Przed wybuchem Powstania, w dniu wybuchu Powstania przyszli do niego, do ojca jacyś panowie i kazali mu się szybciej zamknąć i jechać do rodziny. Tak że ojciec koło… O piątej powstanie, a ojciec o pierwszej był już w domu.\nTo byli Polacy?\nTak. Ojciec współpracował z najróżniejszymi organizacjami wspomagającymi. Tak że jako kupiec miał jakiś tam poziom finansowy.\nPoza tym papier, taka cenna rzecz.\nPapier, cenna rzecz. Pamiętam w opowieściach, ale to już po wojnie, jak przychodzili ludzie pytać o ojca, czy jest wreszcie, czy się znalazł, czy wrócił, że ojciec sprowadził olbrzymią z Mirkowa (Mirków to fabryka papieru pod Warszawą) olbrzymią ilość papieru czarnego. Wtedy Niemcy po pierwszych dniach okupacji wydali nakaz zasłaniania okien i papier czarny był w wielkiej cenie. Ojciec postanowił go sprzedać w detalu, żeby jak najwięcej ludzi mogło kupić po normalnych cenach. Bo gdyby przyszli do niego hurtownicy czy detaliści od sprzedaży, to ta marża by rosła znacznie. No to taka była wstawka z tamtych czasów.\nCzy pan pamięta, jak w domu zasłaniano okna?\nTak, normalnie, była roleta naciągana. Codziennie wieczorem trzeba było zasłonić. Z tym że jak pamiętamy, światło elektryczne było wyłączone w Warszawie w pewnych godzinach. Nie pamiętam już, w jakich godzinach (pewno wieczornych, bo wtedy było najbardziej potrzebne), i było światło gazowe założone. Albo karbidówka, albo światło gazowe. Ojciec założył światło gazowe w jednym z pokoi. No ale zawsze na noc, na wieczór, przed zapaleniem światła, czy to karbidówki, czy światła gazowego, [były] zasłonięte okna roletą z czarnego papieru. Było to bardzo przestrzegane, bo byliśmy pod takim bezpośrednim widokiem z Ogrodu Saskiego, więc okna były widoczne.\nJak pan zapamiętał dzień 1 sierpnia? Dzień wybuchu Powstania.\nNie wiem, czy to potwierdzają fakty, czy nie, o dziesiątej [czy] jedenastej był sygnał syreny. Wyła syrena w Warszawie. Brat był wtedy w domu. Wiem, że strasznie się zdenerwował. Przyleciała jego dziewczyna, wręczyła mu nie medalion... jak to się nazywa... Na łańcuszku taki medal z Matką Boską czy z Chrystusem.\nSzkaplerz, [dostał] na wszelki wypadek. Pożegnał się ze mną.\nOni coś wiedzieli?\nNo tak. On wiedział, że to sygnał na zbiórkę. Pożegnał się ze mną, pożegnał się z matką.\nA to było takie pożegnanie na dłuższą nieobecność?\nNie. Na parę dni. „Mama, zaraz wrócę. Za dwa, trzy dni to się przecież skończy”. Pożegnał się ze mną, pojechał, wyszedł. Za dwie godziny ojciec przyszedł. Zwolnił gosposię, gosposia mieszkała poza naszym mieszkaniem, żeby wróciła do siebie do domu. I ojciec mówi: „Chyba będzie Powstanie”. No i o piątej pierwsze strzały żeśmy usłyszeli. Rzeczywiście, pierwszy dzień przebiegał normalnie. Normalnie, jeżeli można tak mówić. Matka drżała o pierworodnego.\nChyba drugi dzień jeszcze wyglądałem z ojcem z okna i widziałem na Prudentialu biało-czerwoną flagę. Nie wiem, czy to prawda, czy to jest moja fantazja, ale widziałem wyraźnie zatkniętą na Prudentialu biało-czerwoną flagę. Trzeciego dnia chyba po nalocie zeszliśmy do piwnicy. To były duże piwnice, poprzebijane korytarze, tak że można było przejść z naszego budynku do sąsiadów na [ulicę] Przechodnią i przejść na Przechodnią, na drugą ulicę. Zamieszkaliśmy w piwnicy. I dziwna rzecz, ale teraz, jak się umówiliśmy na wywiad, zacząłem sobie przypominać. Nie pamiętam kwestii jedzenia, w ogóle, tabula rasa, nic.\nAni też nie pamięta pan, że był pan głodny?\nNie pamiętam, że byłem głodny. Oczywiście to jest jednoznaczne. Pamiętam tylko posłanie w rogu i pamiętam te świeczki w korytarzu i ludzi ganiających korytarzem. Przecież cała kamienica była w piwnicy.\nI rano, to był 7 sierpnia, jak później to sobie uświadomiłem, [słyszę] olbrzymi krzyk, hałas. Wpadają Niemcy, wyrzucają nas na skwerek przed domem (Żabia miała drugą stronę odgrodzoną takim murkiem), za ten murek, koło takiego budynku. Szalet to był chyba, coś takiego, taki mały, na tym skwerze jeszcze przed Ogrodem Saskim. Zgromadzili nas wszystkich, oddzielili mężczyzn od kobiet. Wtedy ojciec się ze mną pożegnał, z matką – już go więcej nie widziałem. Nas pogonili przez plac Żelaznej Bramy, koło pałacu Lubomirskiego. I to tak jak na fotografiach – stosy trupów już. To jest siódmy dzień.\nNa ulicy, tak?\nNa ulicy, na chodnikach, na jezdniach, mijając, chyba to była ta druga Hala Mirowska, podbiegł – myśmy tak [szli] środkiem jezdni, a grupa no tak normalnie, jak ulica, tłum idący – podbiegł żołnierz: Dawaj czasy – do mojej matki.\nPo rosyjsku. To pamiętam. To mi brzmi do tej pory w uchu. Dawaj czasy. No, matka zdjęła zegarek, ale on nie zauważył, bo on się nie znał. Matka miała pierścionek na palcu parokrotnie droższy, wartościowszy niż ten zegarek. Zrzuciła obrączkę, zrzuciła zegarek do torby. Wyszliśmy z domu, z tej piwnicy, praktycznie tak jak żeśmy stali.\nNie spodziewaliście się państwo, że to będzie?\nNie, zupełnie nie, zupełnie nie. Powstańcy, którzy przechodzili przez nasze piwnice, przez nasz korytarz, opowiadali o atakach na plac Bankowy, na bank. Tam zaraz za Senatorską jest bank, że wszystko w porządku, że to się zaraz skończy. Tak że nie było takiego nastroju.\nCzy pan pamięta, jaki nastrój panował w tej piwnicy?\nNie, nie pamiętam. Trudno mi powiedzieć, fantazjowałbym. W związku z tym nie mogę powiedzieć. Ale było zaskoczenie, w związku z tym musiała być jakaś pozytywna atmosfera. Zaskoczenie było całkowite. Matka złapała jakąś swoją torbę, koszyk taki. Takie były koszyki modne w czasie okupacji. Praktycznie rzecz biorąc, jak to się stało, nie wiadomo, bo później się okazało, że ja miałem założone buty z cholewką na nogach i wziąłem kożuszek. Nie wiadomo skąd, dlaczego – w sierpniu upał, a ja wziąłem kożuszek. Dzieci mają różne fantazje.\nOn był w tej piwnicy?\nOn był w tej piwnicy. No, tam wiele zimowych rzeczy było, ale po prostu było magazynowane, było przechowywane – normalna piwnica, sucha. Jak ten żołnierz zabrał matce zegarek, szliśmy dalej. Szliśmy tak jak Wolską chyba. I tu jest dziwna sprawa. Ja nie potrafię powiedzieć, na jakiej to ulicy było, ale pamiętam dokładnie, że szliśmy po banknotach. Na jezdni były rozsypane banknoty. Ludzie podnosili, ja też podniosłem, parę banknotów schowałem sobie do kieszeni. Przeszliśmy do Janek, już noc chyba zapadała. W Jankach zatrzymali nas. Wiem, że była straszna strzelanina. I do ludzi, i w powietrze.\nDo tych ludzi, którzy szli?\nTak, tak. Do tego tłumu, żeby ich skierować na taką łąkę, pole, nie wiem, trudno mi powiedzieć. I tam nocowaliśmy, spaliśmy.\nTak, normalnie na trawie. I tam znowu powtórzył mi się ten obraz płonącej Warszawy, znów widziałem łunę, palącą się Warszawę. Z Janek następnego dnia podnieśli nas, pogonili do Ursusa, w Ursusie znowu noc i z Ursusa już bezpośrednio do Pruszkowa.\nZ tym że w Pruszkowie byliśmy jak gdyby przemarszem. Ta kolumna zaczęła być ściskana do dwuosobowego szeregu jak gdyby i Niemiec, pamiętam go, w tym hełmie, olbrzymia gęba czerwona, na lewo i na prawo. Na lewo i na prawo segregował. Z matką przesegregował nas na prawo czy na lewo, nie wiem. W każdym bądź razie po chwili znaleźliśmy się w wagonie towarowym (dużo tam było ludzi), zamknęli wagon i jedziemy. Plotka poszła, że jedziemy do Łowicza. No więc matka się ucieszyła, mówi: „W Łowiczu mam znajomych, to będzie wszystko dobrze”. No ale okazało się, że w Łowiczu przez okienko jacyś ludzie nam podali trochę jedzenia jakiegoś, jakiejś wody. I wylądowaliśmy po wielu godzinach jazdy w Münsterbergu. Münsterberg, chyba obecnie to Ziębice. Tam była grupa ze stu dwudziestu osób. Różnie, całe rodziny. Zdziwienie matki było, że byli też mężczyźni z rodzinami, czyli im się udało. Przyjeżdżali bauerzy i wybierali sobie: „O, pójdziesz”. Grupka została, jakieś dwadzieścia osób. Zapakowali nas znowu w wagony, wywieźli do Wrocławia, czyli Breslau, do takiego obrazu Burgweide. Tam byliśmy chyba z dziesięć dni. To było straszne.\nI tam pamiętam jedzenie. Tam była brukiew (nie wiem, skąd skombinowałem taką puszkę po jakichś konserwach) i była nasza racja żywnościowa, żeśmy to dostawali. Tam było nieprawdopodobny bród, nieprawdopodobny smród i nieprawdopodobne insekty. Znowu fotografia. Idzie pan, dziadek w futrzanej czapce, dużej futrzanej czapie. I proszę mi wierzyć, ta czapa chodziła. To jest nieprawdopodobne, ale ta czapa ruszała się. Tam byliśmy jakieś siedem czy osiem, może dziesięć dni. Matka usłyszała, że Philips wybiera swoich pracowników i zabiera swoich pracowników z tego obozu. No myśmy się ani w Ziębicach, znaczy w Münsterbergu, nigdzie nie załapali. Matka była z małym chłopakiem, to jaki bauer będzie brał do roboty. I tutaj w Burgweide także nikt ich nie chciał zabrać do roboty. A Philips, któryś z kuzynów naszych pracował w warszawskiej filmie Philips, w oddziale Philipsa w Warszawie. No i matka podeszła do tego organizatora tej wywózki, przedstawia się i mówi. A oni: „Dobrze. To w tej grupie już nie...”, bo mam tu wszystko, papiery. I po dwóch dniach przyjechali do nas. Pojechaliśmy. Wywieźli nas z tego obozu.\nPrzyjechaliśmy do Weisswasser, do fabryki Philipsa. No i tam już było normalnie. Najpierw żeśmy mieszkali na terenie zakładu. Zakład to była huta szkła. Matka poszła do pracy. Odbierała od hutnika, który wydmuchiwał szkło, formę, piszczel, wybijała szkło i magazynowała na takich sztaplach. A po tych paru dniach mieszkaliśmy już w zupełnie przyzwoitych warunkach, jak pamiętam. Dali nam koce, prycze.\nAle to były jakieś duże sale, tak?\nTak, tak, tak. No i prawdopodobnie to przeszkadzało w fabryce, działanie takie. W nocy takie grupy, tam było trzydzieścioro, czterdzieścioro osób. Rodziny całe z dziećmi młodszymi dużo ode mnie też. Najpierw chcieli nas zatrudnić do pracy, tych chłopaków. Dziewięcioletni chłopak do pracy? No ale po pierwszym dniu im się to odmówiło, odeszło. I po trzech czy tam po paru dniach przenieśli nas do takiego obiektu Kulturhaus, domu kultury. Olbrzymia sala widowiskowa. Przygotowane było wokół ścian leże z woliny (wolina to takie długie, drewniane wiórki) i przez parę dni na tych wiórkach żeśmy spali. Nasza ta grupka, dwadzieścia, trzydzieści osób, i jeszcze doszła jakaś grupa, nie wiem, tak że około stu osób było na tej sali. Dla dzieciaków była to fajna frajda, bo na scenie również były leża. Leżeli, tak sobie spali. Dużo zabawy. Ale po paru dniach zmontowali, dostarczyli Niemcy prycze i już na pryczach były w miarę cywilizacyjne warunki. Frajdą dla dzieciaków było to, że po drugiej stronie korytarza była kantyna, czynna kantyna. W tamtym czasie w Niemczech nie można było nic dostać za pieniądze. Nie było takiego pojęcia, że można coś kupić. Jak pamiętam, można było tylko dostać piwo, ale trzeba było mieć pieniądze. Ja wtedy wyciągnąłem z kieszeni te pieniądze, które podniosłem na ulicy. Matka u Philipsa w fabryce. Okazuje się, że te pieniądze mają wartość, bank niemiecki w jakiś tam sposób to przeliczał.\nBo to były polskie?\nTo były polskie, emisyjne marki, emisyjne pieniądze, okupacyjne. Proszę sobie wyobrazić, że parę osób z tego naszego grona też miało parę ładnych złotych. Myśmy byli bogaczami w markach, oczywiście w wielkościach kwot, ale nie w realnej wartości nabycia.\nAle piwo można było kupić?\nAle piwo można było kupić. Dzieciarnia chodziła do tego i piliśmy Dunkelbier, czarne piwo, słodkie. Myśmy takie brzuchy dostali od tego piwa, to było coś strasznego. Matka płakała, krzyczała: „Nie pij, nie pij”, żarty takie. To że było trochę pieniędzy, Niemcy jednak liczyli marki swoje i panowie zaczęli organizować gry sportowe, karty z Niemcami, z Lagerführerem? No i jakoś to było.\nŻeby te pieniądze ściągnąć?\nNie, żeby on mógł wygrać, żeby był przyjazny, jeżeli tak można powiedzieć, żeby nie robili żadnych historii. Bo były historie. Gdzieś tam żeśmy poszli na kartofle, to nas tak pogonili, że trzy dni leżałem, no ale to nieważne.\nTo jest ważne. Co pan robił, kiedy mama szła do pracy?\nŻeśmy buszowali po terenie, buszowaliśmy po terenie, trzeba to przyznać, ale jakoś tam, przeszło. Zimno było, cztery piece w rogach, wielkie żeliwniaki, więc trzeba było opał do tego ściągnąć. To się poszło do lasu, najpierw przyniosło się chrustu, to bardzo często dostawało się po głowie...\nOd Niemców, którzy tam pilnowali tego. To było ich, to była normalna kradzież. I tak żeśmy przetrwali, proszę panią, do... Nie potrafię tego sobie odtworzyć, jak to jest, ale matka nawiązała w jakiś sposób kontakt z Czerwonym Krzyżem, korespondencję z bratem, to znaczy z moim bratem, a jej synem pierworodnym. Leżał w szpitalu w Krakowie, był ranny w Powstaniu. Znalazł się w jakiś sposób, jakimś cudem w Krakowie. No ale żadnego sygnału o ojcu nie było.\nW marcu, jak zbliżał się front armii radzieckiej, Niemcy pogonili nas do Senftenbergu (to jest jakieś sześćdziesiąt kilometrów), dlatego że chcieli uciec. Ewakuacja przed zbliżającym się frontem. Tam byliśmy chyba ze dwa dni albo trzy też w takim jakimś Kulturhausie, wielkiej hali. No, tam były już straszne, makabryczne warunki. Tam w jakiś sposób Philips znowu zadziałał. Trzeba pamiętać, że Philips to jest holenderska firma, która była zaanektowana, zabrana przez Niemców, opanowana. W związku z tym, nie wiem, Holendrzy, w jaki sposób oddziaływali na swoich, dla swoich pracowników, dbali o nich, w miarę możliwości, bo warunki, co byśmy nie powiedzieli, w Weisswasser, w tej hucie, były znacznie, znacznie lepsze niż w obozach, prawda. Z tego Senftenbergu w jakiś sposób dostaliśmy wagon, ale osobowy, i przejechaliśmy do drugiego zakładu Philipsa w Kremsie pod Wiedniem, w Austrii. Jechaliśmy parę dni tym wagonem, on był doczepiany od pociągu do pociągu, że przeżyliśmy noc jakiegoś potwornego bombardowania. Później się dowiedziałem, było to tak zwane dywanowe bombardowanie.\nCzy wysiedliście z tego pociągu?\nNie, wagon tylko latał po tej bocznicy, bo był na bocznicy cały czas, z jednego końca na drugi, od podmuchów bombowych. Wylądowaliśmy w Wiedniu. Jakieś dwa, trzy dni mieszkaliśmy w jakichś piwnicach, lorach, nie wiem, i stamtąd znowu przejechaliśmy do tego drugiego zakładu Philips w Kremsie nad Dunajem. Też olbrzymia sala, ale już prycze poustawiane piętrowe. I tam dołączyliśmy do jakiejś grupy. Na tej sali było chyba z dwieście osób i masę dzieciaków. Myśmy buszowali nieprawdopodobnie po tych terenach. Dyscyplina była znacznie, znacznie już rozluźniona, bo zbliżał się front, lada moment. Tam się nawet jakoś takoś żyło. Już było troszeczkę gdzie się umyć, czysto było, normalne życie.\nCzy ktoś organizował dla tej dzieciarni jakieś zajęcia?\nNie, żarty, nie. Nie, nic, no skąd. Żadne takie historie. Z tym że już matka nie pracowała, ludzie nie pracowali, to była taka stagnacja. Proszę sobie wyobrazić, że początki maja, już wyraźnie słychać front, słychać armaty, widać uciekających Niemców. Niemcy chcieli się przedostać się do strefy amerykańskiej, bo Amerykanie się zbliżali z jednej strony, z zachodu, ze wschodu szli Rosjanie od strony Wiednia. To chyba siódmy albo ósmy – wprowadzili nas (maj), przynieśli nas do tuneli wyrąbanych w skałach. Krems jest położony u stóp gór, góry takie wysokie i w tych górach wydrążone mieli tunele, zresztą doskonale przygotowane na takie schrony.\nJak to było przygotowane?\nJak to było przygotowane? One miały napowietrzenie, to znaczy czerpnia powietrza na zewnątrz, rurami rozprowadzone powietrze i olbrzymia ssalnia czy sala do napędzania tego powietrza, do czerpania tego powietrza, więc nawet było swobodne oddychanie w tych tunelach. Normalne wióry na podłodze, na ziemi.\nDziewiąty maja to pamiętam, rano, była taka platforma przed wejściem, wyjściem z tego tunelu, platforma i dopiero schody w dół, i droga w dół. Wyszliśmy z matką, piękny ranek, wszędzie widać, w dole, w miasteczku, białe flagi i wiszące flagi austriackie, bijące dzwony kościoła. Zeszliśmy do tej swojej hali nad Dunajem i zaraz pojawili się Rosjanie na taczankach, wozach, konno. Myśmy się zatrzymali, jakiś taki wóz się zatrzymał przed nami, przed siedzibą. [My] dzieciaki otoczyliśmy ten wóz, ale cały czas rozmawiamy i krzyczymy. Jeden z żołnierzy (znowu taka fotografia) mówi: „To wy Polacy jesteście, tak? A to przeżegnaj się, że jesteś Polak”. Przeżegnałem się. Aha, okazuje się, że żołnierze Polacy, ale w rosyjskich mundurach.\nTam żeśmy byli, ja wiem, tydzień, może dwa, to znaczy w Kermsie. Już po 9 maja, dokładnie 15 maja, w [dzień imienin] Zofii (moja mama była Zofia) dostaliśmy wóz. Nie tylko my, wszyscy dostaliśmy wozy po węgierskiej armii, którą tam zamknęli Rosjanie, zarekwirowali ich tabory i rozdali nam. „Jedźcie do Polski, wracajcie do domu”.\nWozy konne. Takie fajne, góralskie wozy, nieduże, dwa konie. Chyba w sześć osób żeśmy usiedli na tych wozach. Rosjanie śmieli się, że tylko rebionkom dają te wozy, dzieciom dają te wozy. W każdym bądź razie w dziewięć czy osiem osób żeśmy jechali i proszę sobie wyobrazić, że przed Wiedniem (to jest pięćdziesiąt kilometrów) zatrzymują nas Rosjanie i pchają na taką polanę, wieczorem. Więc co? [Pewnie] przeładują nas teraz do pociągów, do wagonów i wywiozą na Sybir. Taka plotka, taka plotka poszła od razu, natychmiast. Później okazało się, że rano obstawili cały nasz tabor (to było chyba z trzydzieści, czterdzieści wozów konnych, sporo było tego towarzystwa), przeprowadzili przez Wiedeń. Wiedeń był bardzo zniszczony, strasznie zniszczony był Wiedeń. To sobie trudno wyobrazić. W Wiedniu przed wyzwoleniem była taka zasada alarmów, był najpierw wstępny alarm, sygnalizowany, później był taki przerywany i później był ogłaszany, która dzielnica będzie bombardowana. Ta dzielnica miała godzinę, dwie godziny czasu na opuszczenie – to alianci informowali o tym. Opuszczona dzielnica była zamieniana w perzynę absolutną, samolot za samolotem, bomby. Tak że jak żeśmy jechali, to była taka kupka gruzów. Dojechaliśmy do mostu na Dunaju, mostu łączącego Austrię ze Słowacją, do Bratysławy. Jesteśmy na moście – ruskich nie ma. Oni nas po prostu przeprowadzili przez Wiedeń, żebyśmy się nie rozleźli i nie pogubili. [Znaleźliśmy się] w Bratysławie i przez Bratysławę, przez Słowację przyjechaliśmy do Suchej Beskidzkiej. W Suchej Beskidzkiej zostawiliśmy konie, wóz, wsiedliśmy do pociągu do Krakowa, z Krakowa do Warszawy, na Dworcu Zachodnim. Dalej pociąg nie dochodził. To były pierwsze dni czerwca, 2, 3 czerwca czterdziestego piątego roku.\nOczywiście gdzie? Do domu na Żabią... Mama mówi: „Sójka zawsze dąży do domu, do gniazda”. Babcia mieszkała na Koszykowej, vis-à-vis biblioteki. Nie w frontowym budynku, tylko w tym starym, który był w oficynie, stał. Tam zresztą się wszyscy rodziliśmy. To normalne – do matki. Nie było przecież klinik w tamtym czasie. Tam były karteczki: „Jesteśmy na Kwiatowej”. To poszliśmy na Kwiatową. Na Kwiatowej była młodsza siostra mojej matki, Jadwiga z dziećmi. No i tam żeśmy dotrwali.\nTen dom, gdzie pana babka mieszkała, jak wyglądał? Można było w nim zamieszkać?\nNie, zrujnowany. Front tylko stał, frontowy budynek stał, nie pamiętam, czy wypalony, czy niewypalony, chyba wypalony, a oficyny były wyburzone zupełnie. Na Kwiatowej przeżyliśmy jakieś dwa, trzy tygodnie i weszliśmy z powrotem... Był już mój brat, mieszkał na Bagateli w tym składzie. Bagatela – front był wypalony, ale oficyny nie, więc w oficynie jakoś tam sobie zorganizował, później nas ściągnął tam. No i tak to się skończyło. Ojciec nie wrócił, matka nie była uprzejma go zdradzić, była mu wierna do końca. Nie wyszła za mąż drugi raz, chociaż była młodą kobietą, miała czterdzieści lat. No i to wszystko.\nA pana dom na ulicy Żabiej?\nZostał wypalony, ale nie ruszaliśmy tam, nie chodziliśmy tam. Matka za bardzo związana wspomnieniami, nie chciała tam...\nCzy coś z tego domu, jakieś pamiątki udało się uratować?\nNic, zupełnie nic. Jedyną pamiątką, jaką mam z domu, to jak mówiłem, świadectwo szkoły powszechnej i metryka mojego ojca. Nie wiem, jakim cudem ta metryka została i to wszystko. Troszkę jakichś fotografii w tym składzie papieru zostało. On rozszabrowany był całkowicie oczywiście ze wszystkiego. Maszyny tylko zostały introligatorskie, a tak to... No jakoś tak się dokręciło do dnia dzisiejszego. Jak przeczytałem wasz anons o wspomnieniach, myślę sobie: „Mam dużo czasu, może trochę i fantazji”. Starałem się opowiedzieć to wszystko, co pamiętałem. To, co nabyłem z informacji późniejszych, raczej nie mówiłem o tym, bo uważałem, że tylko swoje, własne, które na pewno były, bo było masę innych wspomnień, ale to są cudze, nie moje, w związku z tym mówiłem tylko o tych.\nMam takie na przykład wspomnienie, nie wspomnienie, relację: moja małżonka Barbara z domu Bylińska mieszkała na Ochocie z rodzicami. Miała przyjemność, hmm... średnią, 4 sierpnia wylądować na Zieleniaku. Ostatnio przeczytaliśmy, że Zieleniak był przygotowany 5 sierpnia. Nieprawda, 4 sierpnia była już na Zieleniaku, przeszła przez ścianę śmierci, przypadki się zdarzają. Wyszła z rodzicami i bratem starszym, stanęli pod tą ścianę, ale Niemcy się już rozmyśli. Te poprzednie, wszyscy byli rozstrzelani, a im się akurat odmówiło i wprowadzili ich na Zieleniak. [Wiem] z relacji nie tylko mojej żony, bo to był gówniarz przecież paroletni, ale teściowej, że Zieleniak był tragiczny. To było coś przerażającego, mordowanie na oczach wszystkich, strzelanie do ludzi, gwałcenie, bez życia...\nChciałam zapytać, czym dla pana wtedy było Powstanie, jak pan to wtedy odbierał, jak pan tych Powstańców widział?\nFascynacja, fascynacja tym żołnierzem, prawda, w bluzie, w hełmie, młodym chłopakiem, ale to wszystko. Wie pani, późniejsze refleksje, późniejsze doświadczenia zamęczają ten okres, brudzą ten obraz i nie chcę o tym mówić. Albo bym krzywdził ludzi, albo mówił nie tak. Nie, nie...\nCi Niemcy, którzy konwojowali was, jak wychodziliście do Pruszkowa, czy oprócz kradzieży zegarka pan jeszcze zapamiętał jakoś tych Niemców?\nAleja, drzewa wokół alei, tak jak to na naszych drogach, to był chyba już Ursus, Pruszków. Idzie ta kolumna z Warszawy goniąca i idą Niemcy.\nGęsto oni szli, pilnowali, można było uciekać?\nNie, nie, właśnie – uciekał, wyskoczył jakiś mężczyzna. Niemiec szedł obok nas akurat, pamiętam go, przede mną szedł, musiał iść przede mną, bo zobaczyłem, jak stanął, zdjął karabin i zaczął do niego strzelać. I zabił go. Znaczy nie wiem, czy zabił, przewrócił się. Tak że byliśmy cały czas w konwoju. Ludzie niektórzy mieli bagaże, ale już w tej drodze, tej ostatniej, przed Pruszkowem, rzucali te bagaże, bo nie mieli siły ich nieść.\nPan miał dziewięć lat, była to daleka droga. Czy pan pamięta ten trud, czy to się zatarło?\nNie, to się zatarło. Tak jak nie pamiętam jedzenia. Wsiedliśmy przecież do tego pociągu, do tego wagonu, [to znaczy] „wsiedliśmy”, [właściwie] wrzucono nas do tego wagonu i ja nie pamiętam głodu. Tak że zatarte wspomnienia. Oczywiście tam żadnej stołówki nie było, nikt porcji, racji żywnościowych nie podawał ani do picia, ani do jedzenia, nic nie było. W Łowiczu coś podali, ale to ile... Tak że, wie pani, wiele rzeczy się zatarło. Poza tym, no proszę sobie wyobrazić późniejsze moje lata. Moja matka nigdy nie pracowała. W czterdziestym piątym roku stanęła przed alternatywą: musi coś zrobić. Zaczęła pracować. Nie mogła pracować w fabryce, bo nie miała do tego predyspozycji ani kwalifikacji. W związku z tym była na najniższym szczeblu urzędniczym, ale musiała syna wychować. Drugi tam sobie jakoś radził, pomagał, ale nie było ojca, a ona była pani.\nAle już w czasie wojny przecież musiała pracować w tej fabryce albo musiała przechodzić trudy tej poniewierki...\nNo tak, to było straszne przeżycie. Chociaż była zahartowana, bo jak pani wie, w Warszawie przed I wojną światową fachowcy pracujący, a takim był mój dziadek ze strony matki, z całą rodziną, z całą fabryką byli wywiezieni do Rosji. Matka tę ekspansję z Rosji po rewolucji do Polski przeszła, no ale później odżyła. W związku z tym pamiętała, że jest coś takiego jak tragedia, trauma wojny, ale...\nAle też pamiętała, że koniec może być dobry, tak?\nTak, tak. A tutaj jest – „zęby na półkę”. Ale bardzo dzielna kobieta. Nie żyje już niestety.\nA z kolei Niemcy, tam w Niemczech w obozie jak oni się zachowywali?\nJak oni się zachowywali? Pamiętam obrazek taki, jak w Münsterbergu wyszliśmy, wyciągnęli nas, wygonili nas z wagonów, szliśmy taką uliczką, te domki jednorodzinne z ogródkami zadbanymi, i Niemki stojące przy swoich furtkach obrzucające nas jakimiś kamieniami, jakimś pluciem na nas. Więc to było bardzo nieprzyjemne, a to pamiętam. W Weisswasser to jak dzieciaków przeganiali, przykre to było, ale tak było. Później już, szczególnie w Austrii jak byliśmy, to pamiętam, to Niemcy, Austriacy mówili: „Hitler jest głupi, Hitler kaput, Hitler jest głupi”, wszyscy tak mówili. W Weisswaser już tak mówili, jak pamiętam, że Hitler był głupi. Ciekawostka była z Austrii, gdzie po 9 maja po kapitulacji Niemiec, Niemcy czy tam Austriacy wywiesili flagi swoje, ale wywieszali także flagi czerwone na niektórych domach. Jak się jechało tą furą, widać było flagę czerwoną, a w środku koło takie innej barwy czerwonej, mniej spłowiałe. Wie pani, dlaczego? Bo to były hitlerowskie flagi z Hakenkreuz na środku, oni to odpruwali i już byli dobrzy, już mieli czerwone flagi. I tak żeśmy przyjechali sobie do Polski.\nCzy pan się czuje w jakiś sposób pokrzywdzony przez los, przez historię?\nNie, proszę pani, to nauczyło mnie nie patrzeć wstecz, tylko do przodu. Nie byłbym tym, kim jestem teraz, gdybym to rozpatrywał, martyrologię swoją – że ja jestem pokrzywdzony, wychowywałem się bez ojca, że nie miałem mieszkania i tak dalej, i tak dalej. Nie, tak nie wolno. Ja przyszedłem do państwa tylko dlatego, że mam dużo czasu, że tak tym artykułem ładnie zaprosiliście, że [nagranych jest] tylu Powstańców, a tu tylko pięćset osób macie.\nPonad dwa tysiące.\nAle w informacji było tylko pięćset osób z ludności cywilnej – ja mówię o ludności cywilnej – a było nas dwieście tysięcy. To sobie trudno wyobrazić, jak my mamy małą wiedzę o tym, co się działo w naszej historii. Mówimy dużo o historii, ale... Proszę sobie uzmysłowić, parę miesięcy temu (to było bardzo charakterystyczne) rozmawiam w towarzystwie inteligentnych ludzi, inżynierów, młodszych trochę ode mnie, ale niedużo, tak [około] pięćdziesiątki. W pewnym momencie dyskusja zeszła na temat Powstania, czy potrzebne, czy niepotrzebne, jak to normalnie wśród ludzi, i w pewnym momencie ja mówię, że siódmego dnia, 7 sierpnia skończyłem bycie w Powstaniu, mnie wzięli i wygonili, a jeden z uczestników rozmowy mówi: „Zaraz, zaraz, ale proszę pana, to żeście nie mogli z matką i ojcem przejść na Pragę?”. Ja mówię: „Jak to przejść? Nie rozumiem”. – „Normalnie, musieliście zostać w Warszawie, jak wybuchło Powstanie?” Kolega siedzący koło mnie mówi: „Wojtek, daj spokój, daj spokój”. Taka jest [świadomość]. I to nie jest [niezrozumiałe] roboczy.\nWłaśnie, dlatego te rozmowy z państwem są tak cenne.\nWarszawa, 21 sierpnia 2013 roku\nWojciech Białowąs Stopień: cywil Dzielnica: Wola\ncywil Maria Jolanta Walawska Data wywiadu: 2013-08-22 Formacja: - Dzielnica: Mokotów Nazywam się Maria Walawska. Czym zajmowali się pani rodzice przed wojną? Mama była nauczycielką, a ojciec inżynierem meliorantem. W jakiej dzielnicy pani mieszkał ...\nłączniczka Irena Pera „Kalinowska” Data wywiadu: 2013-09-11 Formacja: - Dzielnica: - Irena Pera z domu Jędrzejewska, w Powstaniu pseudonim „Kalinowska”. Co pani robiła przed wybuchem II wojny światowej? Byłam uczennicą szkoły powszechnej. Pierwszego wrześni ...\ncywil Janina Iwańska Data wywiadu: 2013-08-23 Formacja: - Dzielnica: Wola Nazywam się Janina Iwańska. Proszę powiedzieć, jak wyglądało życie pani, pani rodziny, zanim wybuchła II wojna światowa. Urodziłam się w Warszawie w 1930 roku na Woli. Do Po ...\ncywil Henryk Powązka Data wywiadu: 2013-09-09 Formacja: - Dzielnica: Żoliborz Nazywam się Henryk Powązka. Jak wyglądało życie pana i pana rodziny przed 1 września 1939 roku? Urodziłem się w 1934 roku na Marymoncie przy ulicy Horyńskiej, której teraz n ...


Star Force. Tom 6. Imperium [B.V. Larson] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00078 002932 21513635 na godz. na dobę w sumie\nISBN: 978-83-65661-40-1 Data wydania: 2017-10-19\nTytuł oryginału: Star Force Series #6. Empire Copyright © 2013 by Iron Tower Press, Inc.All rights reserved Projekt okładki: Tomasz Maroński Redakcja: Rafał Dębski Korekta: Agnieszka Pawlikowska Skład i łamanie: Ewa Jurecka Opracowanie wersji elektronicznej: Książka ani żadna jej część nie może być kopiowana w urządzeniach przetwarzania danych ani w jakikolwiek inny sposób reprodukowana czy odczytywana w środkach publicznego przekazu bez pisemnej zgody wydawcy. Utwór niniejszy jest dziełem ficyjnym i stanowi produkt wyobraźni Autora. Wszelkie podobieństwo do prawdziwych postaci i zdarzeń jest przypadkowe. Wydawca:Drageus Publishing House Sp. z o.o.ul. Kopernika 5/L600-367 Warszawae-mail: drageus@drageus.comwww.drageus.com ISBN EPUB: 978-83-65661-40-1ISBN MOBI: 978-83-65661-41-8\nRozdział 1 Stałem na mostku stacji bojowej i wpatrywałem się w sferę pełną fotoreaktywnych nanitów. Nazywaliśmy ten system obrazowania trójwymiarowego „holotankiem”. Trochę zajęło przyzwyczajenie się do niego, ale na pewno lepiej przedstawiał bitwy kosmiczne niż nasze dawne stoły z ekranami. Podstawę jednostki otaczały konsole z płaskimi ekranami dotykowymi. Położyłem palce na konsoli i obraz w holotanku zmienił się, pokazując dane z całego układu Edenu. Podobnie jak w innych układach gwiezdnych, i tutaj znajdowały się dwa pierścienie. Były to masywne, zbudowane przez obcych portale międzygwiezdne. Większość z nich została zlokalizowana w przestrzeni kosmicznej, na stałych orbitach. Miały całe kilometry średnicy i z tego, co było nam wiadomo, zbudowano je z materii gwiezdnej. Okręt przelatujący przez pierścień natychmiast przenosił się w inne miejsce, zwykle w innym układzie gwiezdnym. Nie wiedzieliśmy, kto stworzył te niesamowite struktury, ale stanowiły one jedyną dostępną metodę podróży międzygwiezdnych. Nasze okręty nie były dość szybkie, by pokonywać takie przestrzenie. Zajęłoby im to wiele lat. Pierścienie łączyły ze sobą długi łańcuch układów. Jedno z jego ogniw stanowiła Ziemia, kolejne – Bellatrix. Po tej stronie łańcucha odkryliśmy poza Edenem tylko jeden układ, który nazwałem Thor. Łącznie odwiedziliśmy ich sześć. Stacja bojowa, na której pokładzie się znajdowałem, była jedyna w swoim rodzaju. Zbudowałem ją bardzo blisko jednego z pierścieni, aby ochronić układ Edenu przed inwazją. Jak zamek na przełęczy, strzegła go przed intruzami, skupiając wszystkie siły obronne na jednym małym punkcie wejścia. Zarówno stacja, jak i pierścień orbitowały wokół Helu – najzimniejszej, najdalszej od słońca planety w układzie. Po drugiej stronie znajdował się układ Thora, zamieszkany przez niezbyt przyjazny gatunek Skorupiaków. Nie wiedzieliśmy, dokąd dalej prowadzi łańcuch. Podejrzewałem, że połączonych nim gwiazd jest o wiele więcej, a wokół każdej orbitują obce światy. Holotank rutynowo pokazywał lokalną sytuację taktyczną. Znów przełączyłem konsole, zmieniając obraz. Pojawiły się zielone światełka lecące przez kosmos. Symbolizowały moje okręty, rozrzucone wokół gwiazdy Edenu. Większości z nich kazałem pilnować drugiego pierścienia, który pośrednio prowadził do Ziemi. Nie potrzebowałem okrętów tutaj, przy pierścieniu połączonym z Thorem. Wystarczyła stacja bojowa, której zbudowanie wymagało sporego wysiłku. Nie została jeszcze ukończona i nie miałem dość ludzi, by ją w pełni obsadzić, ale już stanowiła fortyfikację. Nikt nie mógł przelecieć przez portal, nie mając do czynienia z tym pogranicznym monstrum. Spędziłem godzinę na czytaniu raportów i określaniu tras patroli. Nie działo się nic szczególnego. Opuściłem centrum dowodzenia, szedłem długimi, niosącymi pogłos korytarzami. Stacja bojowa była wielkości drapacza chmur i jeżyła się od broni. Niepokoiło mnie trochę, że być może wpakowałem zbyt wiele zasobów w ten fort i zaniedbałem flotę. To była elementarna luka w mojej strategii. Wystarczy spytać każdego dowódcę wojennego, a ten odpowie, że potrzebne są floty, nie tylko forty. Fortyfikacje były tanie i potężne, ale nie mogły ruszyć naprzeciw wroga. Jeśli Ziemia zostanie zaatakowana, a Crow będzie błagał mnie o pomoc, ta monstrualna stacja kosmiczna może okazać się kolosalnym marnotrawstwem. Jeśli okaże się, że zbudowałem ją w złym miejscu, nie uratuje ani jednego ludzkiego życia. Podszedłem do wielkiego okna obserwacyjnego po słonecznej stronie. Odsunięto osłony i widziałem gwiazdy gołym okiem. Wpatrywałem się w surowe piękno przestrzeni kosmicznej. Poza stacją widać było tysiące świetlnych punkcików. Tak daleko od słońca klasy G gwiazdy świeciły intensywnie na tle absolutnej czerni. Buty stukały o metalową podłogę. Podszedłem do wielkiego okna. Stała tam Sandra, niemal przyciśnięta do mroźnej kwarcowej powierzchni. Przypominała mi domowego kota, wyglądającego przez okno na świat. – Wiedziałem, że cię tu znajdę. – Wiedziałam, że przyjdziesz mnie szukać. – Rzuciła mi uśmiech przez ramię. Następnie odwróciła się w stronę kosmicznej otchłani, która obracała się na naszych oczach. – Myślę, że na razie powinniśmy dać sobie spokój ze stacją i wrócić na planety, przekierować produkcję fabryk na mobilne systemy obronne. – Okręty? – Tak. Stanąłem obok niej przy oknie. Nie ruszała się, wciąż wpatrzona w gwiazdy. – Czasami je widzę – powiedziała. – Moje oczy nie są już normalne. Widzę, gdy coś tam się rusza, kiedy jeden z naszych okrętów zasłania którąś z gwiazd. Milczałem. To, co mówiła, nie powinno być możliwe. Okręty były za daleko, zbyt małe w stosunku do gwiazd. Może zauważyłby to specjalny teleskop. Ale nikt, nawet sama Sandra, nie rozumiał możliwości jej nowego ciała. Była częściowo człowiekiem, częściowo nanitowym superżołnierzem, a częściowo czymś innym. Zmieniła ją wymarła kolonia mikrobów. Była jedyna w swoim rodzaju. Sam pod nadzorem Marvina odbyłem kąpiele w mikrobach, ale wtedy działały jedynie punktowo i pod kontrolą. Sandrę zmieniły same, eksperymentując na jej ciele. – Myślałem, że gdy sam przez to przeszedłem, staliśmy się sobie bliżsi. Prawda? Teraz na mnie spojrzała. Wydawała się zakłopotana. – Po to to zrobiłeś? Nie, żeby być pierwszym człowiekiem, który zaryzykuje życie, lądując na gazowym olbrzymie? W zasadzie to nie wylądowałem na gazowym olbrzymie, o ile w ogóle to możliwe. Jedynie zanurzyłem się kilka tysięcy kilometrów w głąb gęstej atmosfery. Spotkałem tam Niebieskich i rozmawiałem z nimi w ich naturalnym środowisku. A co ważniejsze, przeżyłem. Kwestia zmian w jej i moim ciele była nieco drażliwym tematem, więc postanowiłem go zmienić. Znów skierowałem uwagę na zewnętrzną scenerię. Wiedziałem, że moje okręty gdzieś tam są, ciemne i nie do zauważenia gołym okiem między przypominającymi klejnoty gwiazdami. Przegrupowałem je, kiedy wygoniliśmy makrosy z układu. Jeden okręt patrolował każdą z zamieszkałych planet, a pozostałe krążyły wokół drugiego pierścienia. – Jak myślisz, co się dzieje na Ziemi? – spytałem. – Zapewne Crow przejmuje kontrolę – odpowiedziała cicho. – Skąd taka pewność? – Gdyby miał poważne kłopoty, błagałby już o pomoc. Gdyby miał niewielkie kłopoty, narzekałby. Skoro siedzi cicho, to nie jest dobrze. Wtedy coś knuje. Skinąłem głową. – Twoja analiza pasuje do mojej. On coś planuje. Nie mówi nic, bo chce nas wziąć z zaskoczenia. – Już wcześniej go nie doceniałeś. Zastanówmy się. Co najgorszego mógłby zrobić? Wzruszyłem ramionami. – Wysłać na nas flotę. Dość okrętów, by nas sobie podporządkować. Albo coś innego, co nie przyszłoby mi do głowy. – Co z tym zrobimy? Spojrzeliśmy po sobie. Wydawała się odprężona, ale widziałem w jej oczach niepokój. Uśmiechnąłem się lekko. – Nie martw się. Sam buduję flotę. – Mamy tylko trzystu marines. Gdy każdego wytrenujesz w pilotowaniu okrętów, co zrobimy? Zmarszczyłem brwi. Miała rację. Moja stacja bojowa była sprawna, a ja miałem pewność, że powstrzyma małą inwazję makrosów, sto okrętów lub mniej. Ale nie po obu stronach układu równocześnie. – Moglibyśmy zbudować drugą stację przy pierścieniu do Heliosa. Pokręciła głową. – Skąd weźmiesz materiały? – W tym problem. Przy drugim pierścieniu nie mamy pod ręką planetoidy, którą można przekopać w poszukiwaniu metali i paliwa. Nie wiemy nawet, czy ta stacja powstrzyma makrosy, gdy znów się zjawią. Jak wielka będzie flota wroga, gdy w końcu przyleci? To dość niepokojące nie wiedzieć, jakimi siłami dysponuje wróg. – Nadal brak danych? – Zero. – W takim razie musimy zgadywać, i to dobrze. Nie uśmiechało mi się, że to ja mam zgadywać. Makrosy nie miały papierów ani plików na twardych dyskach, objaśniających ich plany. Na tyle, na ile udało nam się stwierdzić po przeanalizowaniu ich sztucznych mózgów, nie miały żadnego wielkiego planu. Działały jak kopce termitów. Każda jednostka była połączona z innymi w zasięgu komunikacji. Każda robiła swoje bez żadnego centralnego dowodzenia poza co najwyżej układem gwiezdnym. W pewnym sensie były scentralizowane i zdecentralizowane jednocześnie. Gdy siły makrosów były dość blisko siebie, by koordynować działania, robiły to automatycznie, ale nie wydawały się mieć jakiejś ogólnej strategii. Kiedyś myślałem, że może jest jakiś inny rodzaj makrosów, jednostek dowódczych. Ale teraz porzuciłem ten pomysł. Wyglądało na to, że stają się inteligentniejsze, gdy jest ich sporo w małej odległości. Ale to wynikało z ich konstrukcji, a nie z istnienia jakiejś zwierzchniej kasty. Gdy się do siebie zbliżały, automatycznie zaczynały wspólnie przetwarzać informacje. W ten sposób powstawało tak zwane dowództwo makrosów. W pewnym sensie, gdy rozmawiałem z ich dowództwem, tak naprawdę komunikowałem się ze wszystkimi makrosami w okolicy. Nie było żadnego supermakrosa, który nimi dowodził. Logika mówiła, że mniejsze grupy powinny być głupsze i że powinno brakować im strategii. Nie miały żadnego wielkiego planu, po prostu serię heurystycznych zasad, którymi się kierowały. Najwyraźniej im to jednak nie przeszkadzało. Poszczególne kolonie nieźle radziły sobie z rozbudową sił do czasu przejścia do kolejnego układu gwiezdnego w łańcuchu. Nie potrzebowały planu, który zresztą trudno byłoby koordynować na tak wielkiej przestrzeni. Jeśli każdy mały robot wykonywał swoje zadanie, skutek i tak stanowiła potężna horda maszyn bojowych. Nie mogłem wiedzieć, jak wielka będzie kolejna flota, przez co nieustannie się martwiłem. Wiedziałem, że stacja poradzi sobie z flotami wielkości tych, jakie do tej pory widzieliśmy, ale może były to jedynie niewielkie misje zwiadowcze na obrzeżach ogromnego imperium. – Wylatuję jutro – powiedziałem. – Odwiedzę wewnętrzne planety i zobaczę, jak radzą sobie nasi ludzie. Lecisz ze mną? W końcu uśmiechnęła się szeroko. – Spróbuj tylko mnie powstrzymać. Mam dość tej świecącej pustkami stacji. Powietrze na niej jest zatęchłe, niezależnie od tego, iloma zbiornikami alg ją wypełnisz. Poszliśmy do naszej kwatery. Sandra nie była szczególnie zadowolona z moich niedawnych relacji z kapitan Sarin, ale przeszło jej, gdy Jasmine opuściła układ. Osobiście się cieszyłem – odzyskałem swoją dziewczynę i znowu dzieliliśmy łóżko. Na stacji zapadła sztuczna noc. Kadłub dziwnie brzęczał i skrzypiał. Wewnętrzne warstwy fortu były grubymi płytami metalu, ale zewnętrzny pancerz składał się ze skał. Warstwy wciąż się przesuwały, jako że poszczególne metalowe sektory poszerzały się i kurczyły w reakcji na źródła promieniowania. W dodatku stacja powoli się obracała, wystawiając kolejne części kadłuba na promieniowanie gwiazdy, a następnie na mroźną pustkę. Sandra i ja przyzwyczailiśmy się do hałasów i nie przeszkadzało nam to w byciu podobnie głośnymi. Myśl, że rano opuścimy stację, chyba dodała nam obojgu energii. Jako w pewnym sensie nowo narodzony człowiek, byłem teraz w stanie dotrzymać tempa Sandrze. Pomyślałem, że przyjemnie będzie w końcu nie obudzić się poobijanym. Nasza miła impreza pożegnalna nie potrwała jednak do rana. Długo przed końcem nocnej zmiany odezwały się syreny i rozbłysły światła alarmowe, zanurzając nasze spocone ciała w rytmicznym bursztynowym pulsowaniu.\nRozdział 2 Syreny sprawiły, że natychmiast się rozbudziłem. Wciąż nagi i ociekający potem, przycisnąłem ścianę pięcioma palcami. Natychmiast wyrósł z niej interfejs komunikacyjny. Inteligentny metal rozpoznał mnie i wyświetlił dostępne opcje. Przycisnąłem co trzeba i w kwaterze rozległ się głos: – Sir? Pułkowniku Riggs? – Mów, Welter. Komandor Welter był moim pierwszym oficerem i dowodził stacją, gdy nie byłem na służbie. Jego głos mnie nie zaskoczył, ale nieco zirytował. Pomyślałem, że dopiero co udało mi się zasnąć, więc lepiej, żeby nie chodziło o drobną usterkę. Welter miał tendencję do nadmiernego przejmowania się detalami. Sprawiało to, że był świetnym pierwszym oficerem, ale bywał też wkurzający. – Zwiadowca jeden wrócił do bazy, sir. Coś wypatrzyli. – Ile okrętów? Jakiego typu? – spytałem, siadając na łóżku i kierując stopy w stronę butów. Buty to wyczuły, rozpoznały właściciela i owinęły się wokół moich stóp. – Właśnie przeglądam raport – odparł Welter. – Proszę dać mi dziesięć sekund. – Co się dzieje, Kyle? – szepnęła za moimi plecami Sandra. Wzruszyłem ramionami, starając się tymczasem aktywować spodnie. Kolejna część garderoby próbowała chwycić mój tors, ale zrobiłem unik. Inteligentne ciuchy były świetne, ale czasami grały mi na nerwach. Nadal nie byłem pewien, czy to dobry pomysł. Nie zawsze rozumiały, kiedy chciałem pozostać nagi, na przykład pod prysznicem. Czasami zastawiały na mnie pułapki, zasadzając się za szafą albo rzucając na mnie z podłogi. – Cholera – powiedziałem, strząsając kurtkę. Musiałem najpierw założyć spodnie, żeby części skafandra prawidłowo się połączyły. Jeśli czekała nas bitwa, chciałem, żeby kombinezon działał jak należy w przypadku nagłej utraty ciśnienia. Kurtka nie poddawała się. Trzymała się łokcia, wyrywając mi przy okazji kilkadziesiąt włosków. Trochę tak, jakbym był owinięty taśmą klejącą. – Pułkowniku? – odezwał się znów Welter. – Nadlatuje okręt. Nieznana klasa. Z wodnych księżyców Skorupiaków. – Tylko jeden? – zdziwiłem się. – Alarm przez tylko jeden okręt? Jest jakiś wielki czy coś? – Nie, sir. Według raportu jest wielkości jednego z naszych krążowników. Skinąłem głową. – Spory, ale to nie powód do paniki. Nadają? – Tak, sir. Twierdzą, że mają misję na rzecz zrozumienia i jasności. – Czy chodzi o misję dyplomatyczną? – Nie wiem, sir. Poprosiłem ich o nieco bardziej zrozumiały przekaz, jeszcze zanim tu dolecą. Zwiadowcy przekazali wiadomość, na co tamci odparli, że lecą nas „osobiście oświecić”. – Świetnie. Czas przybycia? – Jakieś sześć godzin. Jęknąłem. Ale w końcu udało mi się założyć spodnie. – Sześć godzin? Ogłaszasz pełny alarm dla jednego okrętu dyplomatycznego, który przyleci dopiero za sześć godzin? – Ja tylko wykonuję rozkazy. Pańskie rozkazy. Przerwałem połączenie i mruknąłem coś niemiłego o matce Weltera. Sandra stała obok mnie, naga i piękna. – Nie weźmiesz prysznica? Wygląda na to, że masz jeszcze czas. A naprawdę ci się przyda. Westchnąłem ciężko. Miała rację. Wcisnąłem odpowiednie przyciski na ubraniu, które spadło na podłogę. Oddaliłem się, zanim zmieniło zdanie, i ruszyłem w stronę kabiny prysznicowej. Odświeżony, ale nieco śpiący, ruszyłem przez serię nanitowych drzwi, które rozpływały się, gdy nadchodziłem. Oprócz nich były też ciężkie, automatyczne grodzie, które otwierały się z sykiem i zamykały z brzęknięciem. Gdy dotarłem do mostka, zdążył się tam zgromadzić mój sztab. Alarm uruchomił jeden z moich okrętów zwiadowczych. Dwa z nich wysłałem na drugą stronę pierścienia, do układu Thora, który zamieszkiwały Skorupiaki. Miały wyraźne rozkazy: gdy tylko wykryją cokolwiek nietypowego, jeden z nich ma wrócić na naszą stronę i to zgłosić. Drugi powinien pozostać po tamtej stronie i obserwować sytuację do czasu, aż będzie bezpośrednio zagrożony. Dopiero wtedy miał się wycofać i również zdać raport. Wydałem takie rozkazy, aby zabezpieczyć się przed atakiem z zaskoczenia. Jeśli coś będzie się działo po drugiej stronie, chciałem o tym wiedzieć. Szybko zdałem sobie sprawę, że jeden okręt nie wystarczy. Gdyby zwiadowca od razu wrócił, dostalibyśmy wczesne ostrzeżenie, ale brakowałoby nam szczegółowych informacji. Dlatego zdecydowałem się na dwie jednostki. Skorupiaki były dziwnym gatunkiem. Jak sama nazwa wskazuje, wyglądały mniej więcej jak homary. Były to jednak inteligentne, gigantyczne, ośmionogie homary. Skorupy miały grube i niebieskie. Zdecydowanie były gatunkiem wodnym. Wiedzieliśmy, że mogły przetrwać w atmosferze takiej jak nasza, ale wolały funkcjonować pod wodą. Ich układ gwiezdny składał się z trzech gazowych olbrzymów i całej masy skalistych planet, okrążających dwa słońca – jasną, białą gwiazdę klasy F i małego czerwonego karła. Z jakiegoś powodu nazwałem większą z gwiazd Thorem, a mniejszą Lokim. Z tego, co wiedziałem, same gazowe olbrzymy nie były zamieszkane, ale jeden z nich znajdował się w strefie, w której mogła występować woda w stanie ciekłym. Otaczały go pokryte oceanami księżyce, na których mieszkały Skorupiaki. Choć ich światy wyglądały na całkiem przyjemne, kosmici nie byli zbyt przyjaźni. Okazywali podejrzliwość i od początku z nami rywalizowali. W każdym stwierdzeniu doszukiwali się zniewag i często je znajdowali. Lubili się też przechwalać, dlatego sprawiali wrażenie snobów. Nie lubiłem z nimi rozmawiać, ale nie chciałem kierować się uprzedzeniami. W końcu toczyliśmy wojnę biotów przeciwko maszynom i wszystkie żywe istoty powinny być po tej samej stronie – nawet te nieznośne. Nalałem sobie kawy i spojrzałem na swoich ludzi nieprzytomnymi oczami. Nie byłem zbyt zmęczony – marines pełni nanitów i mikrobowych usprawnień mogli sporo znieść. Jednak nasze mózgi też potrzebowały snu. – Czy próbowaliśmy nawiązać dalszy kontakt z okrętem? Czego właściwie chcą? – Wciąż nie odpowiadają na pytania. Mówią tylko, że przybywają nas „oświecić”, cokolwiek to może znaczyć. Skorupiaki były zadufaną w sobie rasą, która uważała się za największych myślicieli w kosmosie. Lubili wykazywać, że wszyscy inni się mylą. Tym razem najwyraźniej chcieli też być tajemniczy. Oczywiście ufałem sile bojowej swojej stacji. Pojedyncza jednostka Skorupiaków nie miałaby z nią szans w razie próby ataku. Skorupiaki zbudowały całkiem imponujący okręt i zapewne chciały pochwalić się, jak bardzo zaawansowany jest w porównaniu z naszymi. Czekaliśmy. Na pokładzie stacji znajdowało się jedynie czternaście osób. Większość z moich podwładnych była w załodze jednego z okrętów lub w oddziale desantowym marines. Czternaścioro w zupełności wystarczyło do obsadzenia stacji, dzięki jej centralnemu sterowaniu. Została zaprojektowana tak, aby mogło ją obsadzić tysiąc osób. Inspirowałem się łańcuchem dowodzenia makrosów. Działami można było sterować z mostka. Gdybym miał pełną załogę, mogłaby też obsadzić bezpośrednio pojedyncze baterie na wypadek uszkodzenia centralnego punktu dowodzenia. – Pozwolimy im po prostu wlecieć do doku? – spytał po raz dziesiąty komandor Welter. Niepokoił go widok zbliżającego się okrętu obcych. – Tak. Co innego nam zostaje? Przeskanowaliśmy jednostkę, na pokładzie jest tylko jeden homar. Nie usmażę dyplomaty za to, że przyleciał porozmawiać. – Co, jeśli zacznie sprawiać kłopoty? – Wtedy możesz załadować główne działo elektromagnetyczne i osobiście go rozwalić na atomy. Welter uśmiechnął się na tę myśl, podobnie jak paru innych członków załogi. Nikt nie przepadał za zarozumiałymi Skorupiakami. Czekaliśmy dalej. Po sześciu godzinach drugi okręt zwiadowczy wrócił na naszą stronę, a jego pilot zdał raport. – Przelatuje, pułkowniku. – Dobrze, a teraz wracaj tam i obserwuj dalej. – Pułkowniku – odezwał się Welter – sugeruję, aby skontaktować się z Ziemią i dać im znać o sytuacji. Myślałem o tym. Ziemia ostatnio nawet nie odpowiadała na moje raporty, ale ponoć takie mieliśmy zadanie. – Zrobię to, gdy dowiemy się, czego chcą Skorupiaki. Welter nie był szczególnie zadowolony z tej decyzji, ale nie powiedział nic więcej. Nadal czekaliśmy. A tymczasem pojawił się piętnasty członek załogi. Marvin wleciał do pomieszczenia, ciągnąc za sobą swoje metalowe cielsko z masą stalowych macek. – Czy posłaniec przybył? – spytał. – Za chwilę. – Świetnie. Niedługo wszystko będzie dla nas jasne. Lecę na dolne pokłady, jeśli to panu nie przeszkadza, pułkowniku. Spojrzałem na niego z ukosa. Zauważyłem, że skupia na mnie sporo kamer jednocześnie, co oznacza, że bardzo interesuje go moja odpowiedź. Wyglądało na to, że dziś korzystał z siedmiu wzmocnionych kamer wojskowych. Nie była to dla niego standardowa konfiguracja, zwykle wolał dokładniejszy sprzęt naukowy. Myślałem, żeby spytać go, czemu szykuje się do bitwy, ale nie zrobiłem tego. I tak zostało nam tylko kilka minut. – Dobrze, Marvin – stwierdziłem. – Nie potrzebujemy cię tutaj. Możesz się udać, gdzie chcesz. Robot przybrał cylindryczny kształt i wymknął się przez okrągły otwór w podłodze. Wszyscy obecni przyglądali się, jak odchodzi. Załoga już się nieco do niego przyzwyczaiła, ale mimo wszystko ludzie wciąż przewracali oczami na jego widok. Był dziwny, ale w znajomy sposób, zupełnie jak nietuzinkowy, mieszkający na strychu wujcio. – Oto i on – oznajmił Welter. Mój wzrok powędrował do holotanku na środku pomieszczenia. Okręt Skorupiaków przeleciał przez pierścień bez większego szumu. Nie było wybuchu promieniowania po jego przybyciu. Po prostu bezszelestnie przeleciał z innej części Galaktyki do układu Edenu. Oczywiście od razu go przeskanowaliśmy. Sprawdziłem wszystkie odczyty – wydawały się w porządku. Okręt był uzbrojony, ale nie wyglądał na latającą bombę z głowicami fuzyjnymi. Na pokładzie znajdowały się radioaktywne pierwiastki, ale na krążowniku tej wielkości można się było tego spodziewać, dokładnie w takiej ilości i rodzaju. Gdyby wystrzelił do naszej bazy z bardzo małej odległości, na pewno by ją uszkodził, ale za cenę utraty niezłej jednostki. Byłem pewien, że wielowarstwowy pancerz i rozproszone systemy mojej stacji bojowej wytrzymałyby atak. Chyba nie mieliśmy wyboru, jeśli chcieliśmy z nim porozmawiać. Istniało niewielkie ryzyko ataku, ale normalizacja stosunków z tymi pyszałkami była warta jego podjęcia. Okręt obcych wytracił nagle prędkość, podlatując do stacji. Najwyraźniej planował zadokować. Konstrukcja jednostki była dla mnie nowa. Kadłub miał dość dziwny kształt – zamiast geometrycznego, symetrycznego planu widziałem wybrzuszenia w pozornie przypadkowych miejscach. Okręt wydawał się pozbawiony równowagi, ale zapewne dla Skorupiaków był czymś pięknym. – Przelatuje przez główne pole minowe – poinformował Welter, majstrując przy panelu sterowania holotanku. Rozejrzałem się i stwierdziłem, że większość załogi nie robi nic, tylko się gapi. – Uwaga, macie się wszyscy rozejść. Sandra, Welter – wy zostańcie. Lester, udaj się do maszynowni. Pramrod, do sekcji naprawczej. Reszta niech obsadzi baterie dział. Tam również możecie pić kawę i patrzeć na ekran. Przez chwilę na mnie spoglądali, po czym ruszyli się z miejsc. Nikt nie kwestionował moich rozkazów, ale niektórzy wyglądali na skonsternowanych. Zmarszczyłem brwi. Byli nieźle wyszkoleni, choć nieco zbyt powolni. – Ruszać się! – ryknąłem nagle, klaszcząc. – Za dziesięć sekund nie chcę widzieć nawet waszych tyłków. Wynocha! Wreszcie do nich dotarło. Wszyscy pobiegli do korytarzy i wind prowadzących ku dalszym częściom stacji. Gdy już ich nie było, zauważyłem, że Sandra patrzy na mnie zamiast na holotank. Okręt Skorupiaków był już w połowie drogi między pierścieniem a stacją. – Co to było, Kyle? Wzruszyłem ramionami. – Nie wiem. Ale gdy zobaczyłem, jak Marvin się ulatnia, uznałem, że może jest mądrzejszy niż my. Co byś zrobiła, gdybyś miała tylko jeden okręt, który miałby przeprowadzić samobójczy atak? Gdzie byś uderzyła? Szeroko otworzyła oczy. – Mostek? – Dlaczego nie? – Ale nie mogą wie… – zaczęła mówić. – Obcy okręt dokuje za dziewięćdziesiąt sekund – przerwał jej Welter donośnym, ale spokojnym głosem. Zajmował stanowisko sternika, mimo że stacja nie była zdolna do samodzielnego lotu. Mógł jednak kierować jej nachyleniem, obracając olbrzymią konstrukcją. Dzięki temu w razie potrzeby, gdyby część stacji została uszkodzona, moglibyśmy strzelać z kolejnych dział. Miałem nadzieję, że nigdy nie będę miał okazji się przekonać, jak układy sprawują się pod ostrzałem. Sandra spojrzała na niego i znów na mnie. Odezwała się w końcu szeptem: – Nie mogą wiedzieć, że mamy tylko garstkę ludzi na pokładzie. – Nie mogą. Ale może i tak to wiedzą. Nie zrozum mnie źle, mam nadzieję na pokojowe pogaduszki. Może zdali sobie sprawę, że czas całować ludzi w tyłki za ochronę. Szanuję to. Ale już wcześniej nas zaatakowali, więc nie zamierzam dać się wykiwać ponownie. Razem patrzyliśmy więc, jak okręt Skorupiaków wyhamował i wleciał do doku. Widok automatycznie przełączył się na kamery wewnętrzne. Holotank pokazał, że okręt połączył się ze stacją i rejestrowała go jedynie kamera w hangarze, który otworzył się szeroko. Dałem Sandrze znak, by włączyła kanał komunikacyjny. – Przybyłeś, ambasadorze – powiedziałem. – Skoro już tu jesteś, może podasz nam swoje imię? Na ekranie pojawił się niebieskawy blask, który rósł, aż zobaczyłem sylwetkę Skorupiaka siedzącego w pomieszczeniu wypełnionym wodą, w której pływały różnego rodzaju przedmioty. Wokół jego czułków krążyły brązowe płatki. Ambasador był kiepsko oświetlony. Zapewne tak się czuł najlepiej. Mieszkająca na dnie morza istota nie była przyzwyczajona do jasnego światła. – Ambasador? – odparł kosmita. – Tak, ten tytuł można uznać za odpowiedni. Jestem samicą Piątego Stopnia, starszym adiunktem. Zaszczycam cię bardzo swoją obecnością tutaj, pozwalając, byś mnie oglądał. Czy zdajesz sobie sprawę z tego, jak wielkim darem jest moje przybycie? Te aroganckie owoce morza potrafiły być cholernie irytujące. Zmusiłem się do uśmiechu, starając się robić dobrą minę do złej gry. Wziąłem głęboki oddech i stwierdziłem, że dostosuję się jednak do ich stylu. – Jesteśmy wniebowzięci, wasza wielkoduszność – odparłem. – Słowa nie są w stanie wyrazić, jak bardzo cieszy nas wasz majestat. Czułki falowały przez chwilę, po czym uniosły się nieco w wodzie, otaczającej kolczastą głowę ambasadora. Uznałem, że Skorupiakowi spodobało się tłumaczenie, które otrzymał. – Doskonale. Dobrze jest, gdy pomniejsze istoty pojmują majestat poświęcenia, którego będą świadkami. Cokolwiek innego byłoby nieodpowiednie. Mój uśmiech nieco zrzedł, gdy próbowałem stwierdzić, o co chodzi kosmicie. Czasami obcy używali idiomów, które z początku wydawały się nie mieć sensu. – Być może czas, byśmy poznali cel twojej misji. Oświeć nas, proszę. Czułki znów się poruszyły, po czym stanęły w miejscu. – Zgoda – odparło wodne stworzenie. Otworzyłem usta, by coś dodać, ale myśl w jednej chwili wyleciała mi z głowy. Do dziś nie jestem w stanie ustalić, co właściwie zamierzałem powiedzieć. Bo w ułamku sekundy statek ambasadora Skorupiaków eksplodował.\nRozdział 3 Przez pierwsze parę chwil po wybuchu uśmiechałem się ponuro. To był niezły podstęp – zbliżyli się i zrobili dziurę w naszej centralnej ładowni. Ale nie był to szczególnie groźny atak. W zasadzie wyszedł dość żałośnie. Wyliczyłem, że musiała to być głowica o sile poniżej megatony. – No to nas oświecili – stwierdził Welter. – Nie rozumiem, co nimi kie… – zacząłem, ale nie dokończyłem. Wszystkie systemy na mostku przygasły, po czym wyłączyły się na dobre, a wraz ze sprzętem przepadło moje zdanie. Wszystkie komputery albo były już martwe, albo niewiele im brakowało. – Co to ma być, do cholery? – warknąłem. – Jakiś rodzaj wirusa? – spytała Sandra. Jej oczy były wielkie i zobaczyłem w nich coś, czego nie widziałem chyba od czasu bitwy o wyspę Andros. Strach. – Nie wiem, co to – powiedział Welter – ale rozprzestrzenia się na całą stację. W czasie naszej wymiany zdań zgasł centralny holotank, a znajdujące się w nim nanity opadły na dno jak szary piasek. Wyglądały, jakby nagle je coś wyłączyło. Miliardy nanitów. – Impuls elektromagnetyczny? – zastanawiałem się. – Albo to, albo naprawdę szybki wirus – odparł Welter. – Sandra, nakaż systemom wzajemną izolację. – Próbuję, ale główna konsola nie odpowiada. Jesteśmy odcięci. Walnąłem pięścią w konsolę. Zrobiłem małe wgięcie, typowe dla konsoli używanych przez wkurzonych oficerów ze wzmocnionymi mięśniami. Nie było to dla mnie nic nowego, ale dwa szczegóły mnie zdziwiły. Po pierwsze, konsola nie nadmuchała się z powrotem jak balon. Po drugie, walnięcie w metalową powierzchnię bolało. Podniosłem odzianą w rękawicę dłoń i mrugnąłem. Po ręce ciekła mi mieszanka nanitów i krwi. Skafandry, które zaprojektowałem tak, aby wygodnie nosiło się je podczas codziennej pracy na stacji, składały się głównie z nanitów, które rozpadały się na moich oczach. Zdałem sobie sprawę, że nanity w mojej krwi też umierały, zmieniając się w bierne drobiny metalu w krwiobiegu. Musiałem uważać, bo mogły osiągnąć poziom toksyczności. Wszyscy potrzebowaliśmy świeżych cząsteczek choćby po to, by pozbyć się starych. Inaczej mogłyby spowodować śmiercionośne zakrzepy. – Powinniśmy byli zgłosić to Ziemi, gdy jeszcze mogliśmy – marudził Welter. – Teraz straciliśmy systemy komunikacyjne i nie możemy nawet powiedzieć nikomu, kto nas zaatakował. Spojrzałem na niego z ukosa. – Zawsze, gdy na tej stacji odzywa się alarm, w pierwszej chwili myślę o Ziemi. Ale nasze stosunki z ojczystą planetą nie są najlepsze, odkąd sprzeciwiłem się rozkazom Crowa. Wysłałem sporo wiadomości: dyplomatyczne przeprosiny, wyjaśnienia, a nawet pełne raporty, ale bez odpowiedzi. Jeszcze w zeszłym tygodniu prosiłem o posiłki. Nikt się nie odezwał. Komandor Welter milczał. Wiedziałem, że cisza ze strony Ziemi wszystkich niepokoiła. W końcu staliśmy na straży ziemskich granic. Co dla naszej misji oznaczało to, że Ziemia nie chciała z nami nawet rozmawiać? Moi ludzie nie byli pewni, ale wiedzieli, że nic dobrego. Niektórzy szeptali, spekulowali, że Ziemia została podbita przez makrosy przylatujące od strony układu niebieskiego olbrzyma, przez pierścień na Wenus. Sam jednak nie brałem tej opcji pod uwagę. Byłem pewien, że wtedy Crow wysłałby wiadomość, błagając o pomoc. Ale nie zrobił tego. Przestał wysyłać do nas rozkazy i raporty. Nie odpowiadał na nasze pytania, więc przestałem je zadawać. Teraz byliśmy w dyplomatycznym impasie. Wszyscy czekali. Zaczęło to gryźć moich ludzi. Niektórzy szeptali, że zbudowaliśmy stację po złej stronie łańcucha, że powinniśmy zbudować ją od strony Ziemi. Starałem się zwalczać takie gadanie, ale nie mogłem podsłuchiwać wszystkich rozmów w korytarzach. Plotki przycichły, ale całkiem nie ustały. Sandra rzuciła przekleństwem dwie minuty po tym, jak trafił nas impuls elektromagnetyczny. Obaj z Welterem spojrzeliśmy na nią. Jej ubranie znikało na naszych oczach. Zdałem sobie sprawę, że moje też. Wszyscy starali się trzymać za rozsypujące się skafandry. To wyglądało, jakbyśmy mieli kawałki płótna przyklejone do ciała taśmą, która nagle zaczęła odpadać. Nanitowa tkanina straciła przyczepność. Miliardy komponentów utraciły spójność, spadając na podłogę wokół nas. Pomyślałem, że na szczęście większość z nas nosi bieliznę. Sandra wyciągnęła język w stronę rozpadającej się kupki swojego dawnego ubrania. – Zdradzieckie gnojki. Kiedy naprawdę ich potrzebujesz, wyłączają się. – To nie one są tu zdrajcami – wyjaśniłem. – Skorupiaki zrobiły to celowo. Walnęły w nas czymś i musimy uznać, że cała stacja przestała działać. Została nam jakaś stara technologia? Choćby i radio tranzystorowe? Nieco się naszukaliśmy, ale w końcu Welter je znalazł. Umieściłem tu i ówdzie na stacji prymitywną technologię, bo obawiałem się, że zbytnio polegając na nanitach, możemy być podatni na atak, który je zneutralizuje. Podobnie jak same makrosy, miałem zapasowe systemy. Pozwalały jednak tylko na bardzo podstawową komunikację. W ciągu minuty dysponowałem awaryjną słuchawką. Próbowałem wywołać resztę załogi w innych częściach stacji, ale bezskutecznie. Następnie zwróciłem się w stronę kosmosu. Mieliśmy tam w końcu jeszcze dwa okręty i chciałem z nimi pogadać. – Tu P-9 do bazy, odpowiedzcie. – To pilot? – spytałem, zabierając Welterowi mikrofon. Chwycenie znowu za zwykły kawał plastiku było dziwnym uczuciem. – Przedstaw się. – Tu porucznik marines Becker, sir – odezwała się kobieta. Radio szumiało, ale działało. – Becker, dobrze cię słyszeć. W jakim jesteście stanie? – Z okrętem wszystko w porządku. Chyba byłam poza zasięgiem tego, co uszkodziło stację. – Co zobaczyłaś, Becker? Wiesz, co to było? – Nie bardzo. To wyglądało jak jakaś mała eksplozja. Podejrzewam, że mógł to być impuls elektromagnetyczny wytworzony przez okręt Skorupiaków. Wykiwali nas, sir. Czy stacja jest sprawna? – Nie – odparłem. – Na razie jesteśmy unieszkodliwieni. – Jak mogę pomóc? Trzeba was ewakuować? – Nie. Wróć do swojej głównej misji. Razem ze skrzydłowym lećcie na drugą stronę pierścienia. Przeprowadźcie zwiad w układzie Thora, szukajcie znaków, czy szykują kolejny atak. Jeśli tak, muszę natychmiast o tym wiedzieć. – Przyjęłam, pułkowniku. Bez odbioru. Becker odleciała przez pierścień. Zostaliśmy sami, na mostku oświetlonym jedynie przez lampy awaryjne. Czułem się bezradny i coraz bardziej wkurzony. – Lepiej, żeby te raki wiedziały, co robią – burknąłem. – Nie lubię stać po ciemku w samej bieliźnie. – Kyle, powinniśmy wezwać resztę lokalnej floty. Pokręciłem głową. – Welter, poinformuj pozostałych dowódców o naszej sytuacji. Nie rozkazuj misji ratunkowej – jeszcze nie. Nie wiemy, co planują Skorupiaki. Może chcą, żebyśmy się wycofali z pierścienia do Heliosa? Sandra spojrzała na mnie spode łba. – Sugerujesz, że homary współpracują z makrosami? Albo z Crowem? – Po prostu nie wiemy. – Ale jak mogliby nawiązać kontakt? Tkwią w swoim układzie, prawda? Pokręciłem głową. – Pamiętasz eksperyment Marvina z komunikacją między pierścieniami? Udało mu się sprawić, że nadawały i przekazywały wiadomości. Zawsze podejrzewałem, że makrosy to potrafią, i wiem, że potrafią to Niebiescy. Może Skorupiaki też dysponują tą technologią. Może tuż pod naszym nosem knuły zdradę? Marvin dopiero niedawno odkrył technologię pozwalającą na nadawanie międzygwiezdnych wiadomości przez pierścienie, z prędkością w zasadzie większą niż światło. Należało w tym celu stworzyć minipierścień, z pomocą mechaniki kwantowej. Operował on na zasadzie splątania kwantowego. Najważniejsze było, że skutkowało to praktycznie natychmiastowymi połączeniami. Welter przysłuchiwał się nam uważnie, aż w końcu się odezwał: – Ale co zyskaliby na takim ataku? Muszą wiedzieć, że jesteśmy dość silni, by ich zniszczyć w razie potrzeby. Mamy dużo więcej okrętów, a ta stacja jest dużo bardziej śmiercionośna niż cokolwiek, co mogą na nas wysłać. – Czyżby? – spytałem ponuro. – Właśnie unieszkodliwili ją jedną prostą sztuczką. – Tak, ale w ciągu kilku dni doprowadzimy ją do używalności, jestem tego pewien. Ja nie byłem, ale nie chciałem się kłócić. – Mogą być w zmowie z naszymi wrogami. Muszą mieć plan, coś, co zszokuje nas tak bardzo, jak ten atak. Coś, co wykorzysta ich nagłą przewagę. Z tym nie można było dyskutować. Wszyscy byliśmy zmartwieni i zastanawialiśmy się, jaki koszmar nas czeka. Gdy założyłem na siebie jakiś staroświecki kombinezon i zabandażowałem ręce, udałem się pod pokład. – Gdzie idziesz? – spytała szorstko Sandra. – Poszukać Marvina. – On wciąż żyje? – Nie wiem, ale się dowiem. – Chcę iść z tobą. – Potrzebuję cię na mostku. Pilnuj, żeby Welterowi nic się nie stało, i nasłuchuj zwiadowców. Powinni wkrótce wrócić i zdać raport. Wtedy znajdź mnie i przekaż informacje. Nie chciała zostać sama, ale nie wykłócała się. Znalazłem właz, w który wślizgnął się Marvin, i wszedłem do środka. Bez nanitów spora część stacji została sparaliżowana. Nie było na niej żadnych ważniejszych systemów, które nie polegałyby na tej technologii. Nawet znaczna część drzwi, które normalnie po prostu były tymczasowymi otworami w nanitowych membranach, teraz przypominała otwarte rany w kadłubie. U podstawy każdej z tych dziur dryfowały zbitki martwych nanitów, wyglądające jak kupki zmielonego metalu. Pamiętając, że Marvin planował udać się do komory generatora, ruszyłem w tamtą stronę, przemieszczając się tunelami Jeffriesa. Jako że stację zaparkowaliśmy na orbicie Helu, nie mieliśmy niemal żadnej grawitacji. W niektórych częściach generowaliśmy sztuczne ciążenie, ale nie należały do nich tunele Jeffriesa. Dawały dostęp do rzadko odwiedzanych części naszej instalacji, zbyt odległych od jej centrum lub zbyt rzadko używanych, żeby warto było budować porządny korytarz. Wkraczając do obszaru generatorów, zobaczyłem masywne ściany ekranujące, przeszywane przez tunele. Światła były tu przytłumione, ale dało się jeszcze coś zobaczyć. Było mi zimno – systemy ogrzewania przestały działać i otaczająca nas próżnia wysysała ciepło. Przed sobą zobaczyłem jakiś ruch, coś ciemnego, co odsunęło się ze zgrzytem. Brzmiało jak stalowa szczotka szorująca o betonową podłogę. – Marvin? – spytałem tak spokojnie, jak tylko umiałem. – Wiem, że tu jesteś. Odezwij się. – Dlaczego pan przyszedł, pułkowniku Riggs? – Żeby z tobą porozmawiać. – O czym? – O tym, skąd wiedziałeś, co zrobi okręt Skorupiaków. Marvin zawahał się. Widziałem go teraz w półmroku – a przynajmniej jedną z jego kamer. Chował się za rogiem skręcającego w prawo tunelu. Podczołgałem się bliżej i przycisnąłem kolana do piersi. Nie było tam miejsca, żeby stać, ale mogłem przykucnąć. – Czy jest pan uzbrojony? – spytał Marvin. Spojrzałem na trzymany w dłoni pistolet laserowy. W zasadzie wziąłem go ze sobą dość bezrefleksyjnie. – Tak. – Czy mogę spytać dlaczego? – Jestem marine Sił Gwiezdnych i właśnie doświadczyliśmy poważnego ataku. Głupio byłoby chodzić po stacji bez broni. Usłyszałem dalsze szuranie i zgrzytanie. W moim polu widzenia pojawiły się mackowate kształty, po czym znów zniknęły. W końcu dwie kamery podleciały w moją stronę. Ich czerwone diody świeciły w ciemności. – To chyba ma sens. Co do wcześniejszego pytania, nie wiedziałem, co zrobi okręt Skorupiaków. Po prostu przedsięwziąłem logiczne środki zaradcze. – Chowając się tu? W osłoniętej części stacji? – Owszem. – Dobra, a czy wiesz, co to właściwie był za atak? – Podejrzewam, że impuls elektromagnetyczny – i to dość mocny. Uszkodził większość systemów okrętu. Zdałem sobie wtedy sprawę, że Marvin zdecydowanie wiedział, co nas czeka – a przynajmniej się tego spodziewał – i nas przed tym nie ostrzegł. – Owszem, uszkodził – odparłem zaskakująco spokojnie. Wiedziałem, że lepiej nie okazywać Marvinowi, jak bardzo jestem wściekły. Był bardziej skłonny odpowiadać szczerze, gdy żywił przekonanie, że nie ma się czego obawiać. W środku się gotowałem. Miałem ochotę rozebrać go na kawałki i wysłać je w stronę żółtej gwiazdy Edenu. Ale nie chciałem, żeby to wiedział. Nie umiałby wtedy rozmawiać o czymkolwiek innym. Gdy byłem w stanie myśleć jasno i kontynuować rozmowę spokojnym tonem, zadałem mu kolejne pytanie, które nie było bezpośrednio związane z jego winą w tej kwestii. – Jak myślisz, dlaczego to zrobili? Czemu nas zaatakowali? – Żeby nas zniszczyć, wygonić z układu Edenu. – Logiczne. Ale nie mogą myśleć, że pokonają nas samodzielnie. Dlatego wydedukowałem, że powinni mieć sojuszników. – Zgadzam się. Wyliczyłem prawdopodobieństwo na ponad dziewięćdziesiąt dwa procent. Moja prawa dłoń zacisnęła się na rękojeści pistoletu laserowego. Nie miałem żadnej osłony na oczy. Ale gdybym wycelował w niego z tej odległości i po prostu zasłonił twarz drugą dłonią, zapewne mógłbym go spalić bez utraty wzroku. Trudno było myśleć o czym innym, ale wiedziałem, że bardziej potrzebuję informacji niż zemsty, więc kontynuowałem rozmowę. – Załóżmy więc, że mają sojuszników. Sprzymierzyli się z obcą siłą, taką jak makrosy. Marvin z szelestem przysunął się bliżej. Widziałem teraz trzy kamery. Czwarta rozglądała się nieco dalej w różne strony. Miałem nadzieję, że to tylko oznaka naturalnej ciekawości, a nie poszukiwanie drogi ucieczki. – To mogłyby być makrosy – odparł Marvin. – Ale sygnał nie leciał w ich stronę. Zmarszczyłem brwi. – Jaki sygnał? – Ten, który niedawno wysłali przez pierścień. Chciałem panu o tym powiedzieć, ale bałem się, że będzie pan podejrzewać, że ja go w jakiś sposób spowodowałem, i zabierze mi moją pasję. – Twoją pasję? Pasjonujesz się teraz używaniem pierścieni jako przekaźników? – Oczywiście! Proszę sobie wyobrazić te możliwości! Pierścienie ciągną się w nieznane w każdym kierunku. Łańcuch nowych światów, gatunków, kultur. To fascynujące. Nie mieliśmy jednak czasu na eksperymenty z transmisjami między pierścieniami. Każda para rąk była potrzebna do pracy przy doprowadzeniu stacji do używalności. Gdyby w tym czasie przyleciała wroga flota, wszystko inne okazałoby się kompletną stratą czasu. Ale zemściło się to na mnie. Moi wrogowie używali pierścieni do przesyłania wiadomości, a Marvin nie uznał, że warto mi o tym powiedzieć. – Zobaczmy, czy dobrze cię rozumiem – powiedziałem, zmieniając pozycję i opierając plecy o zakrzywienie tunelu. Nie było to tak wygodne jak siedzenie na krześle, ale lepsze niż kucanie. – Podsłuchałeś komunikację między Skorupiakami a makrosami – którą monitorowałeś, ale której nie zgłosiłeś. Gdy przyleciał do nas ambasador Skorupiaków, bałeś się o swoje bezpieczeństwo, więc udałeś się do obszaru stacji, w którym impuls elektromagnetyczny nie mógł usmażyć twojego nanitowego mózgu. Kamery Marvina patrzyły na mnie. – W pańskim opisie są elementy prawdy, ale jako całość jest pełen błędnych stwierdzeń. Nie wiedziałem, że to Skorupiaki i makrosy rozmawiały za pośrednictwem pierścieni, więc nie jestem winien żadnego wspomagania wroga. Myślałem, że wykryłem jakiś rodzaj komunikacji, i byłem w trakcie szczegółowej analizy, kiedy zaczął się kryzys. – Zaprzeczasz, że wiedziałeś o tym ataku i o jego formie? – Absolutnie. – Dlaczego więc skryłeś się w miejscu, które było odporne akurat na ten rodzaj dywersji, nie mówiąc nam o swoich podejrzeniach co do pochodzenia wiadomości? A nawet o ich istnieniu? – Moje działania zostały oparte na obawach, które prawdopodobnie były fałszywe. Miały stanowić środki zapobiegawcze, które tylko przypadkiem okazały się odpowiednie. Nie chciałem kłopotać was, ludzkich sojuszników, swoimi fantazjami. Nie byłoby w tym żadnej korzyści dla mnie. Gdybym się mylił, obniżyłoby to waszą ocenę mojej przydatności jako oficera Sił Gwiezdnych. – Ale się nie myliłeś i mogłeś zapobiec uszkodzeniom! – Tak? A co pan by zrobił, pułkowniku Riggs, gdybym pana ostrzegł? Gdybym wyjaśnił zagrożenie, podczas gdy ambasador Skorupiaków zbliżał się do stacji? Wystrzeliłby pan do niego? W oparciu o przeczucia jednego oficera? Wzruszyłem ramionami. – Pewnie nie – przyznałem. – Pozwoliłbym im przylecieć, mając nadzieję na pokój. – Właśnie. – Dlatego się tu skryłeś, żeby uniknąć ataku? Jeśli tak, to możesz już wyjść. Wrogi okręt uległ zniszczeniu. – Źle pan interpretuje moje działania. Czy pomoże mi pan wynieść stąd pewne cenne rzeczy? Mam z tym trudności. Ruszyłem ostrożnie do przodu. W jakimś stopniu wciąż zastanawiałem się, czy aby Marvin nie zmienił strony. Nie byłby to pierwszy raz i wiedziałem, że nigdy nie mogę mu w pełni zaufać. Ale gdy zobaczyłem, z czym się zmaga, uśmiechnąłem się. – Nie wierzę. Tunele wypełniały beczki świeżych nanitów. Znajdowało się tam ponad dwadzieścia dużych zbiorników. Nanity były całe i zdrowe. Razem z Marvinem zanieśliśmy pierwszą z beczek do nieosłoniętej części stacji. Gdy pracowaliśmy, zastanawiałem się nad Marvinem i jego obcymi procesami myślowymi. Przyszło mi do głowy zbesztanie go i pogadanka o współpracy z sojusznikami, o potrzebie uczciwości i szczerości. Ale czy to coś da? Czy w ogóle był to dobry pomysł? Zawsze znajdował własny sposób na postępowanie z ludzkością i zawsze był nieoceniony w walce. Pomyślałem, że być może po prostu będę musiał zaakceptować ten rodzaj przyjaźni z robotem i porzucić myśli o zmienianiu go w kogoś bardziej ludzkiego. Jeśli kosmos czegoś mnie przez te lata nauczył, to tego, że należy cieszyć się tym, co się ma.\nSpis treści Okładka Strona tytułowa Strona redakcyjna Rozdział 1 Rozdział 2 Rozdział 3 Rozdział 4 Rozdział 5 Rozdział 6 Rozdział 7 Rozdział 8 Rozdział 9 Rozdział 10 Rozdział 11 Rozdział 12 Rozdział 13 Rozdział 14 Rozdział 15 Rozdział 16 Rozdział 17 Rozdział 18 Rozdział 19 Rozdział 20 Rozdział 21 Rozdział 22 Rozdział 23 Rozdział 24 Rozdział 25 Rozdział 26 Rozdział 27 Rozdział 28 Rozdział 29 Rozdział 30 Rozdział 31 Rozdział 32 Rozdział 33 Rozdział 34 Rozdział 35 Rozdział 36 Rozdział 37 Rozdział 38 Rozdział 39 Rozdział 40 Rozdział 41 Rozdział 42\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Star_Force__Tom_6__Imperium-ebookRO/p02041226i020" target="_blank" title="Star Force. Tom 6. Imperium [B.V. Larson] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Star Force. Tom 6. Imperium [B.V. Larson] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Teraz bez internetu i komputera się nie da, więc potrzeba postawić na dobrą obsługę oraz efektywne programy - Finanse i rachunkowość\nKażda jednostka, która w pracy stosuje komputery oraz internet, musi uzyskać profesjonalną obsługę IT. Obsługa it może zostać świadczona na dużo sposobów. Część firm decyduje się na wariant, kiedy urządza swój sektor IT i zatrudnia niezbędnych pracowników. Kolejne wolą korzystać z zasobów przedsiębiorstw zewnętrznych. Outsourcingowa obsługa it jest w naszym kraju coraz popularniejsza. W przypadku, kiedy decyduje się skorzystać z podobnej alternatywy, trzeba zyskać pewność, że dana firma może poszczycić się wymaganym doświadczeniem.\nZdecydowanie poznaj aktualny tekst na omówiony tutaj temat. Nie daj się prześcignąć innym! Popraw swoje informacje na ten temat.\nTrzeba pamiętać o tym, że od jakości świadczonych usług zależy skuteczność pracy calutkiego przedsiębiorstwa.


KORCZOWA: Kontrolowali bazar – zatrzymali 113 kg tytoniu do fajki wodnej (ZDJĘCIA) | tvPodkarpacie.pl\nKORCZOWA: Kontrolowali bazar – zatrzymali 113 kg tytoniu do fajki wodnej (ZDJĘCIA)\nKORCZOWA / PODKARPACIE. Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej (KAS) i Straży Granicznej podczas kontroli bazaru w Korczowej zatrzymali 113 kg tytoniu do fajki wodnej. W przeszukiwanym pomieszczeniu ujawniono także nielegalne papierosy i alkohol.\nFunkcjonariusze Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego i Straży Granicznej prowadzili wspólne działania na terenie bazaru w Korczowej. Podczas przeszukania jednego z pomieszczeń gospodarczo-sanitarnych mundurowi wykryli 113 kilogramowych opakowań foliowych zawierających tytoń do fajki wodnej. W pomieszczeniu, w którym przebywał obywatel Ukrainy, znajdowało się także 619 paczek papierosów oraz 9 lirów alkoholu bez polskich znaków akcyzy.\nCałość towaru została zabezpieczona, a przeciwko obywatelowi Ukrainy wszczęte zostało postępowania karne skarbowe. Gdyby tytoń, papierosy i alkohol trafiły do czarnorynkowej sprzedaży, Skarb Państwa straciłby ponad 74 tys. złotych z tytuły niezapłaconych należności celno-podatkowych.\nTagi: Kontrolowali bazar - zatrzymali 113 kg tytoniu do fajki wodnej, korczowa, p24, P24.pl, papierosy i alkohol bez polskich znaków akcyzy, podkarpacie, podkarpacie24, postępowanie karne skarbowe, Służba Celno-Skarbowa, Straż Graniczna, tvpodkarpacie, tvPodkarpacie.pl, tytoń do fajki wodnej\n« PRZEMYŚL: Wizyta Marszałka Sejmu RP oraz Przewodniczącego Bundestagu w Bieszczadzkim OSG (ZDJĘCIA)\nPolicjanci rzeszowskiego CBŚP zatrzymali na Podkarpaciu członka CAMORRY (FILM, ZDJĘCIA) »\nWe wnętrzu łopieńskiej retorty. Zobacz VIDEO!\nPolicyjni antyterroryści w oddziale PGNiG w Sanoku. Niebezpieczny ładunek i ewakuacja podczas ćwiczeń (FOTO)\nMinister infrastruktury sprawdzał postęp prac przy budowie obwodnicy Sanoka (FILM, ZDJĘCIA)\nRozmawiasz przez telefon podczas jazdy? Posypały się mandaty na Podkarpaciu\nUprawiał w domu konopie indyjskie. Usłyszał zarzuty (FOTO)\nPogranicznicy zdemaskowali „dziuplę” z kradzionymi samochodami (ZDJĘCIA)


Microgreens - Jarmuż czerwony Scarlet - młode listki o unikalnym smaku - Sklep Świat Kwiatów | Dostawa gratis!\nStrona głównaNasionaMicrogreensMicrogreens - Jarmuż czerwony Scarlet - młode listki o unikalnym smaku\nMicrogreens - Jarmuż czerwony Scarlet - młode listki o unikalnym smaku (Brassica oleracea convar. acephala var. sabellica) jest jednym z szybciej rosnących i łatwym w uprawie warzywem, które możemy przeznaczyć na młode listki. Czym są microgreens? Są to rośliny, które zbiera się we wczesnej... zobacz więcej..\nMicrogreens - Jarmuż czerwony Scarlet - młode listki o unikalnym smaku (Brassica oleracea convar. acephala var. sabellica) jest jednym z szybciej rosnących i łatwym w uprawie warzywem, które możemy przeznaczyć na młode listki. Czym są microgreens? Są to rośliny, które zbiera się we wczesnej fazie wzrostu, są gotowe do spożycia gdy rozwiną liścienie i wykształcą pierwszą parę liści właściwych. Mają one znacznie więcej witamin i składników odżywczych niż dorosłe rośliny. Spożywanie ich ma podobne korzyści dla zdrowia co jedzenie kiełków, jednak mają od nich kilkukrotnie większą wartość odżywczą. Dodanie młodych pędów jarmużu jedzenia zwiększy nie tylko walory odżywcze, ale i wzbogaci smak potrawy. Ponadto są one ładnie zabarwione na różowopurpurowy kolor i świetnie sprawdza się do dekoracji potraw. Młode listki jarmużu są bogatym źródłem witamin oraz mikro- i makroelementów.\nUprawa microgreens jest bardzo prosta, nie wymaga dużo wprawy, ani miejsca, wystarczy do tego słoneczny balkon lub parapet okienny. W ten sposób przez cały rok możemy uprawiać te smaczne i niezwykle zdrowe warzywa. Nasiona microgreens wysiewamy do płaskiego pojemnika lub skrzynki, ustawiamy je w ciepłym i widnym miejscu i obficie podlewamy. Nie powinniśmy dopuścić do przeschnięcia podłoża, dlatego dwa razy dziennie spryskujemy ją wodą. Młode liście i pędy jarmużu czerwonego zbieramy po około 2 tygodniach, gdy będą widoczne pierwsze liście właściwe.\nW każdej paczce znajduje się 3 g nasion microgreens - jarmużu czerwonego Scarlet - młodych listków o unikalnym smaku. Opakowanie zawiera informacje o zasadach uprawy oraz o terminie przydatności do siewu.


Jesienią mieliśmy problemy z silną presją mączniaka prawdziwego zbóż i traw, wystąpiła także septorioza paskowana liści pszenicy, a także rdze: brunatna i żółta, na jęczmieniu z kolei pojawiła się plamistość siatkowa. Ciepła pogoda – mimo lokalnych nocnych przymrozków – nie zahamowała, a wręcz przeciwnie uaktywniła choroby na zbożach.\n– Na zbożach pojawiły się nowe infekcje septoriozy paskowanej liści pszenicy, ale także docierają do nas informacje o porażeniu przez pałecznicę zbóż i traw – mówi dr Zuzanna Sawinska z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.\nNiekiedy można pomylić na polu efekty jesiennej infekcji mączniakiem prawdziwym zbóż i traw z septoriozą paskowaną liści pszenicy. Aktualnie jednak, na liściach widoczne są nowe infekcje septoriozą. Na wielu stanowiskach widoczne jest także silne porażenie podstawy źdźbła, najczęściej przez łamliwość podstawy źdźbła oraz fuzaryjną zgorzel podstawy źdźbła. Jeśli tylko warunki pogodowe (temperatura i wiatr) pozwolą na wykonanie zabiegu grzybobójczego należy go wykonać. Do ochrony podstawy źdźbła sprawdzi się prochloraz (np. Atak 450 EC, Mondatak 450 EC, Mirage 450 EC).\nSzerzej na temat zwalczania chorób podstawy źdźbła i liści, wraz z programami ochrony i zarejestrowanymi środkami znajdziecie w wydaniu 2/2019 top agrar Polska. mwal


Przemysłowi odbiorcy energii napisali list otwarty do premier Kopacz - Główny Mechanik\nPrzemysłowi odbiorcy energii napisali list otwarty do premier Kopacz\nW imieniu przemysłowych odbiorców energii elektrycznej dotkniętych administracyjnie wprowadzonymi przez Operatora Systemu Przesyłowego (OSP) ograniczeniami mocy, zwracamy się do Pani w formie listu otwartego, by wyrazić głęboką dezaprobatę dla wielkości, sposobu i trybu wprowadzonych ograniczeń.\nPragniemy podkreślić, iż składane publicznie przez przedstawicieli OSP i urzędów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo energetyczne Polski zapewnienia o tym, że Krajowy System Elektroenergetyczny (KSE) jest bezpieczny, stoją w jaskrawej sprzeczności z zaistniałą sytuacją, a w szczególności z brakiem dostępności operacyjnych rezerw mocy, których poziom zgodnie ze składanymi deklaracjami miał być wystarczający.\nW naszej ocenie jest to efekt:\n– krótkowzrocznej, opartej o tradycyjny model funkcjonowania sektora energetycznego, nie uwzględniającej realiów strategii zapewnienia bezpieczeństwa KSE przez OSP;\n– niechęci OSP do dialogu z odbiorcami i preferowania działań o charakterze administracyjnym, co powoduje brak niezbędnej wymiany informacji pomiędzy OSP a odbiorcami przemysłowymi;\n– braku reakcji OSP na narastające problemy z krajową generacją i w konsekwencji z pokryciem zapotrzebowania KSE, poprzez otwarcie granic dla uczestników rynku, i zapewnienie niezbędnego poziomu wsparcia KSE energią z importu, (OSP w przeszłości otwierał granice jedynie w trybie tzw. redispachingu, czyli nie dla szeroko pojętego rynku, tylko dla siebie, powodując podniesienie cen energii elektrycznej).\nPragniemy podkreślić, iż OSP zdecydował się na rozwiązanie siłowe w stylu lat 80. minionej epoki, wymuszając wprowadzenie ograniczeń w dostawach do odbiorców przemysłowych z zaskoczenia, nie dając im możliwości wcześniejszego przygotowania się do planowanych redukcji mocy w zakresie technicznym, organizacyjnym i handlowym pomimo tego, iż trudności z bilansowaniem KSE trwały już od jakiegoś czasu.\nSpowodowało to powstanie w przemyśle dużych strat wynikających z wymuszonego i niespodziewanego ograniczenia produkcji. Takim działaniem OSP sprowokował zakłady przemysłowe do wysuwania roszczeń mających na celu uzyskanie zwrotu utraconych w efekcie nieplanowanego zmniejszenia produkcji przychodów. Okazuje się także, że OSP wprowadził obowiązkowe i nieodpłatne ograniczenia mocy nie wykorzystując wcześniej w pełni rezerw którymi dysponował (usługa redukcji zapotrzebowania na polecenie OSP).\nOd kilku lat odbiorcy przemysłowi proponują OSP tworzenie, w oparciu o możliwości którymi dysponują, strategicznych rezerw mocy dostępnych do wykorzystania w sytuacjach kryzysowych na zasadach dobrowolności lub komercyjnie. Opierają się one na redukcjach zapotrzebowania realizowanych przez odbiorców. Niestety nasze propozycje są ignorowane. OSP realizuje w tym zakresie jedynie działania pozorowane, a rezerwy pozyskuje w sposób znacznie bardziej kosztowny, poszerzając ofertę dedykowaną jedynie elektrowniom cieplnym (rezerwy „operacyjna” i „zimna”), co w sposób oczywisty zwiększa uzależnienie bezpieczeństwa KSE od warunków pogodowych. Jak możemy się obecnie przekonać, w warunkach letniego szczytu zapotrzebowania elektrownie te muszą znacząco ograniczać moc ze względu na warunki chłodzenia i nie są w stanie zapewnić wystarczających i niezawodnych rezerw. Mają również problemy z mocą bierną, wprowadzeniem energii do KSE, ograniczeniami przesyłowymi i wysokim poziomem strat w godzinach szczytu zapotrzebowania.\nUsługi systemowe świadczone przez odbiorców końcowych są sprawdzoną i uznaną na świecie metodą pozyskania rezerw mocy niezbędnych dla zbilansowania szczytowego zapotrzebowania. Komisja Europejska ocenia że jego przesunięcie z godzin szczytowych na inne okresy może zredukować zapotrzebowanie na generację szczytowa o około 10%, w warunkach polskich to 2500 MW tj. tyle, o ile zostały zmniejszone możliwości generacji energii elektrycznej przez elektrownie cieplne w efekcie problemów z chłodzeniem bloków energetycznych. Rozwiązania te są z powodzeniem i na dużą skalę wykorzystywane między innymi w USA i wielu krajach europejskich. Komisja Europejska zaleca lub nakazuje umożliwienie dostępu odbiorcom finalnym do rynków rezerw mocy, rynku bilansującego i usług systemowych na równych a nawet preferencyjnych zasadach, oraz usunięcie barier taryfowych, organizacyjnych i prawnych mogących taki dostęp ograniczać. Jednocześnie przesunięcie zapotrzebowania na godziny pozaszczytowe pozwala na bardziej stabilną i efektywną pracę cieplnych elektrowni systemowych.\nBiorąc powyższe pod uwagę zwracamy się do Pani, Pani Premier o pilne, konsekwentne i kompleksowe wyjaśnienie przez wskazane przez Panią służby wszystkich przyczyn i skutków sytuacji w której znalazł się obecnie Krajowy System Elektroenergetyczny, jak i oceny zachowań osób i instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo energetyczne Polski, których działania, bądź ich zaniechanie, do niej doprowadziło.\nZe swojej strony deklarujemy swoją aktywną współpracę w tym zakresie


Wpisany przez Mariusz Golenia\tponiedziałek, 20 marca 2017 14:52\nWpisany przez Mariusz Golenia\tśroda, 23 listopada 2016 16:32\nKolejne spotkanie w tym roku odbyło się w murach Pałacyku nad Wartą. Tym razem w Kromołowie gościli członkowie Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej, którzy świętowali Dzień Seniora. W uroczystości uczestniczył Prezydent Miasta Zawiercie – pan Witold Grim, który wszystkim gościom złożył życzenia i wręczył kwiaty. Starostwo Powiatowe reprezentowała pani Maria Milejska – Członek Zarządu Powiatu. Poniżej zamieszczam artykuł Referatu Promocji i Komunikacji Społecznej UM w Zawierciu oraz link, pod którym mogą Państwo zobaczyć galerię zdjęć z tego wydarzenia.\n„Ponad 80 osób, członków Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej świętowało Dzień Seniora w Pałacyku nad Wartą w Kromołowie. Życzenia z tej okazji złożył prezydent miasta Witold Grim. PKPS to stowarzyszenie charytatywne, które prowadzi działalność na rzecz osób potrzebujących i samotnych. Organizacja niesie fachową pomoc, udziela materialnego i organizacyjnego wsparcia w szczególności osobom biednym, bezdomnym, samotnym i opuszczonym. W ramach pomocy przekazuje żywność, warzywa i owoce, opał, odzież, środki czystości. PKPS współpracuje m.in. z miastem Zawiercie ubiegając się o dotacje i małe granty na realizację zadań publicznych gminy.\nPrzez wiele lat prezesem zawierciańskiego oddziału PKPS była Barbara Piotrowska, która za swoją działalność otrzymała godność Honorowego Prezesa PKPS. Taką decyzję podjął Wojewódzki Zjazd Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej, który odbył się 15 listopada br. O uhonorowaniu byłej prezes poinformowano podczas Dnia Seniora i podziękowano za to wyróżnienie Markowi Dorożyńskiemu, prezesowi Śląskiego Zarządu Wojewódzkiego PKPS oraz Alinie Wichór, dyrektor.”\nTekst i zdjęcia: http://www.zawiercie.eu/aktualnosci/5513#!prettyPhoto\nWieczór poetycko-muzyczny "Spotkania listopadowe"\nMuzyczny Kromołów - Jesienne spotkanie z piosenką


Beata Wróblewska Fotografia | Recenzja fotoksiążki od Saal Digital\nCzerwiec 7, 2016 /1 Comment/in Uncategorized /by admin\nJak każdy fotograf i ja mam swoją ulubioną firmę w której zamawiam dla moich klientów fotoksiążki, ale gdy pojawiają się nowości chętnie sprawdzam ich jakość :).\nOd pewnego czasu na FB zaczęły pojawiać się reklamy fotoksiążek od Saal Digital. Firma zaproponowała „fotoksiążkę gratis za recenzję”, więc postanowiłam ich wypróbować!\nPROGRAM DO STWORZENIA PROJEKTU\nProgram dość intuicyjny i prosty w obsłudze. W stworzeniu projektu pomaga całkiem spory wybór gotowych szablonów, oczywiście nie trzeba z nich korzystać ;), można stworzyć swoje strony od podstaw – zdjęcia można układać na stronach w dowolny sposób. Duży wybór teł i klipardów dla tych którzy wolą fotoksiążki „wzbogacone” na pewno znajdzie zwolenników. Program pokazuje obszar przycięcia i ostrzega, gdy zdjęcie znajduje się na niebezpiecznej granicy, co pozwala ustrzec przed uciętymi zdjęciami.\nProgram nie jest ani lepszy ani gorszy od innych z których korzystałam. Stworzenie projektu zajęło mi ok 2,5-3 godzin, czyli standardowo 🙂\nSporym plusem jest projekt ma wersję on-line, którą można wysłać do wglądu klientowi przez przesłanie linka.\nPlus za to, że na stronie są aktualne ceny i aktualne promocje. Cena fotoksiążki nie jest najniższa.\nOgromny minus – jest tylko jedna możliwa forma płatności przez PayPal. Jak nie masz konta na PayPal czeka Cię wpisywanie nr kart etc….\nRealizacja projektu bardzo szybka i bezproblemowa 😉 Przesyłka dotarła w 4 dni robocze licząc od daty wysłania zamówienia\nPierwsze wrażenie bardzo dobre! Okładka miła w dotyku i gładka (matową z nadrukiem). Dobre kolory i kontrasty nadruku.\nByłam bardzo zdziwiona gdy po otwarciu fotoksiążki okazało się, ze nie ma ona pierwszej strony :O… może inaczej pierwsza strona była przyklejona do okładki. Brak wewnętrznej okładki, na której można wpisać dedykację, lub zrobić ładny „grawer” – wydaje mi się, że to jest największy minus tej fotoksiążki.\nNadruk na papierze fotograficznym dobrej jakości, kolory bardzo ładne, dobre kontrasty 🙂 Nie wiem tylko dlaczego zdjęcia dużych formatów są niezbyt ostre, jakby nałożyć na nie filtr blura :/ Nie\nwygląda to zbyt dobrze, zdjęcia w mniejszych formatach wyglądają ok.\nPlus za strony, które są rozkładówkami, dzięki czemu zdjęcie może zajmować dwie strony.\nTrwałości książki nie mogę ocenić bo mam ją za krótko, ale wygląda na dość delikatną – zobaczymy jak sprawdzi się jako album pokazowy 😉\nKolejna rzecz, która nie podoba mi się to kod na ostatniej stronie (która jest jednocześnie okładką wewnętrzną), wygląda to strasznie! z czymś takim się jeszcze nie spotkałam 😛\nPodsumowując wady i zalety fotoksiążki od Saal Digital muszę stwierdzić, że cena nie jest adekwatna do jakości. Można ją polecić amatorom, ale nie profesjonalnym fotografom, którzy oczekują idealnego odzwierciedlenia swoich prac w druku. Mam nadzieją, że moje uwagi pomogą w podniesieniu jakości książek 😉 Niestety póki co nie zamówiłabym jej dla moich klientów.\nLipiec 21, 2016 at 10:20 pm\ndzięki za recenzję, ciekawa byłam jak to u nich wygląda 🙂\n© Copyright - Adam Bartczuk - Enfold WordPress Theme by Kriesi\nMarlena i Dominik Gosia i Krzysiek\nfotografia,otwock,warszawa,ślubScroll to top