w latach 1932 - 1951\nDo września 1939 roku mieszkałem wraz z rodzicami, i starszą ode mnie o jeden rok siostrą Haliną, na Górnym Śląsku w dużej górniczej miejscowości Łagiewniki Śląskie. Gdy miałem pięć lat zapisany zostałem do przedszkola, które prowadziły zakonnice. Z tego przedszkola pamiętam właściwie tylko jedno zdarzenie. W okresie Świąt Wielkanocnych siostry ukryły na terenie obszernego ogródka cukrowego zajączka. My, przedszkolaki, mieliśmy go odszukać. Oczywiście słodki zajączek miał przypaść temu, który go znajdzie. Bardzo chciałem być tym szczęśliwcem i skrupulatnie i z przejęciem szukałem ukrytego skarbu. Nie ja go jednakże znalazłem. Za to do dzisiaj mam w oczach ten ogródek, drzewka, grządki i ogrodzenie z siatki na działce przedszkola.\nW wieku siedmiu lat zacząłem naukę w szkole podstawowej w Łagiewnikach Śląskich. Budynek szkoły był okazały, dwupiętrowy, z czerwonej cegły. Miał solidne murowane ogrodzenie, podwórko o długości 100 metrów, oddzielny budynek mieszkalny dla nauczycieli i murowane szalety na podwórku. Wyposażenie szkoły, jak na warunki przedwojenne, było bardzo bogate. W przyziemiu znajdowały się łaźnie z natryskami i szatnie, na piętrach gabinety fizyki, chemii i geografii, wyposażone w sprzęt specjalistyczny; sala gimnastyczna, świetlica.\nKlasa, do której chodziłem, była bardzo liczna, gdyż liczyła 44 uczniów, samych chłopaków. Siedzieliśmy w dwuosobowych ławkach, ja zawsze w pierwszej. Ławki były drewniane, z oparciem, miały półkę na książki i zeszyty oraz blat z rowkiem na obsadki i wydrążeniem na kałamarz.\nBardzo aktywny był samorząd rodzicielski, który organizował oraz finansował różne przedstawienia dziecięce i imprezy okazjonalne. W kole rodzicielskim cały czas udzielała się wydatnie moja matka, pełniąc różne funkcje. Pamiętam, jak sam brałem udział w jakimś przedstawieniu, w którym grałem rolę Żyda. Miałem bowiem długie, kręcące się włosy.\nStaraniem tegoż koła rodzicielskiego odbyły się raz występy prestidigitatorów w świetlicy, urządzone dla młodszych klas. Byłem bardzo sceptyczny w stosunku do prezentowanych sztuczek z kartami, połykaniem sztyletów, zapalaniem zwykłej wody na talerzu i innych podobnych magii. Ale naprawdę zafascynowało mię przekłuwanie i zawieszanie kłódek na policzkach zgłaszających się ochotniczo kolegów. Oczywiście po tych przekłuciach nie było żadnych śladów.\nGdy chodziłem do trzeciej klasy prezentowałem się bardzo mizernie. Byłem chudy, blady, nadmiernie chorowity, a prześwietlenie płuc wykazało, że mam początki gruźlicy. Ojciec wystarał się więc o skierowanie mnie do Dziecięcego Sanatorium Przeciwgruźliczego w Istebnej. W sanatorium panowała ścisła dyscyplina i określony porządek dnia. Rano pobudka, mycie się, ścielenie pościeli, apel, śniadanie, normalna nauka w małych klasach. Po obiedzie leżakowanie w słońcu na obszernych balkonach, czasem spacery w pobliżu sanatorium. Wieczorem był czas na gry i dowolne zabawy.\nKrótko po powrocie dostałem kilka dni zwolnienia od nauki, ponieważ miałem narysować obraz na wystawę prac szkolnych, urządzaną w Katowicach. Temat miałem zadany, wiązał się z propagandą oszczędzania w Pocztowej Kasie Oszczędności. Treść rysunku też bodajże była mi zasugerowana. W każdym bądź razie przedstawiał on na pierwszym planie tonący statek i rozbitków na wzburzonych falach, a z boku podpływające rekiny z napisami: głód, bieda, choroby itp. Zaś na drugim planie płynął piękny statek z zadowolonymi pasażerami na pokładzie. Ci rozbitkowie symbolizowali nędzny los ludzi nie oszczędzających w PKO, zaś szczęśliwi pasażerowie dostatni los zapobiegliwych ciułaczy. Rysunek był tak duży, iż górne jego partie rysowałem klęcząc na stole.\nW szkołach przedwojennych nauczyciele za przewinienia mieli prawo wymierzać uczniom kary cielesne. Posługiwali się przy tym różnymi przedmiotami. Najczęściej pokrywką od piórnika, linijką, specjalną trzcinką, paskiem albo rzemykiem. Pamiętam dokładnie historyjkę jednego zbiorowego lania w mej klasie. Na jakiejś przerwie nie wyszliśmy na korytarz, ani na boisko. Prawie wszyscy zostali w klasie, ja również, coś tam czytałem. Wielu chłopaków strasznie wrzeszczało, bili się i czymś rzucali. W pewnym momencie rozległ się łoskot. To gipsowe godło z białym orłem na czerwonym tle, zawieszone nad portretami Ignacego Mościckiego oraz Rydza - Śmigłego, pękło na drobne kawałki i spadło na podłogę.\nNastąpiła śmiertelna cisza, zaś za chwilę pojawił się nasz wychowawca, świetny nauczyciel matematyki i fizyki. Zapytał krótko: kto to zrobił? Lecz odpowiedzi nie było. Wygarnął więc nas wszystkich do rozległej sali fiz.-chem., ustawił wzdłuż katedry demonstracyjnej i zamknął drzwi. Ponowił swe pytanie, ze skutkiem jak poprzednio. Wtedy wyciągnął z szuflady swą wiotką trzcinkę i zaczął obrzęd wielkiego lania, poczynając od lewego końca szeregu. Bił z całej siły, delikwenci skamlali i klękali z bólu, ale nikt nic nie powiedział. Byłem może dziesiąty w szeregu, który kurczył się coraz bardziej. Czułem, że pocę się ze strachu, wyciągnąłem już rękę i zamknąłem oczy, gdy nagle „kat” odsunął mnie niespodziewanie z szeregu i zabrał się do następnego delikwenta.\nNo tak, byłem w klasie pupilkiem wychowawcy, najlepszym w jego przedmiotach, zawsze grzeczny i układny. I dlatego zapewne zostałem wyjątkowo oszczędzony przy zbiorowej egzekucji. Drugi za mną przyznał się do winy, dostał podwójną porcję razów i na tym przygoda z wielkim biciem się zakończyła.\nNa przerwach między lekcjami, a przynajmniej na dużej przerwie, przebywaliśmy zwykle na podwórku szkolnym. Ścigaliśmy się wzdłuż ogrodzenia, skakaliśmy do skrzyni z piaskiem lub graliśmy w jakieś zbiorowe gry. Najczęściej w klipę, jaką sami sobie strugaliśmy, albo w guziki przy ścianie szaletów. Dziewczyny bawiły się w różne skakanki, wyznaczane na podwórku lub przy użyciu linek. Na podwórzu szkolnym odbywaliśmy też w pogodne dni zajęcia gimnastyczne. Były to konkretne ćwiczenia gimnastyczne albo niekiedy gra w palanta, jaka była ulubioną grą naszego wychowawcy. On sam potrafił wybić piłkę prawie na całą długość stumetrowego podwórka.\nByłem na ogół bardzo pilnym uczniem. Miałem ku temu dobre warunki: potrzebne książki, przybory, swój stolik w mieszkaniu i zapewniony spokój. Rodzice w zasadzie nie interesowali i nie wypytywali się o moją edukację. Nigdy też nie musieli zaganiać mnie do nauki, bo zawsze pilnie odrabiałem zadane lekcje. Raczej mama, zaś zwłaszcza ojciec, wyganiali mnie na podwórko do kolegów, gdyż, ich zdaniem, zanadto przesiadywałem w domu. Inaczej moja siostra, która była znacznie ruchliwsza ode mnie, miała zawsze chmarę koleżanek i kolegów i ciągle gdzieś wychodziła.\nSporo wtedy czytałem. Do 13. roku życia przeczytałem prawie wszystkie dostępne w bibliotece książki Karola Maya o Indianach, o Tarzanie i w ogóle książki dla młodzieży. Czytałem też pisma dla dzieci z komiksowymi historyjkami „Świat Przygód”, a później także „Karuzelę” i „Światowid”.\nWe wrześniu 1938 roku, gdy zacząłem naukę w piątej klasie, szkoła brała udział w kilku wiecach i capstrzykach, poprzedzających zbrojną aneksję przez Polskę terenów czeskiego Śląska Zaolziańskiego, zamieszkiwanego w większość przez Polaków. Na te wiece maszerowaliśmy zwykle czwórkami, robiąc tłum i wznosząc ochoczo państwowotwórcze okrzyki. Dziwiłem się bardzo, że dorośli uczestnicy wieców nie przejawiali nadmiernego entuzjazmu i nie ekscytowały ich bynajmniej wznoszone hasła.\nW 1939 r., w ostatnim miesiącu roku szkolnego odbyła się w Katowicach olimpiada, sprawdzian testowy dla kandydatów do śląskich szkół średnich. Wziąłem w niej udział. Sprawdzian polegał na tym, że każdy uczestnik otrzymał kilkustronicowy tekst z różnymi zadaniami, które w określonym czasie, bodaj jednej godziny, należało rozwiązać. Były tam jakieś szeregi cyfr i znaków do uzupełnienia, zadania matematyczne do rozwiązania, pytania z kilkoma odpowiedziami, z których należało wybrać właściwe, oraz różne zadania tekstowe. Siedzieliśmy na dużej sali, każdy z nas miał oddzielny mały stolik. Nie można więc było podpatrywać odpowiedzi u kolegów. Zadania te nie sprawiły mi większych trudności i rozwiązałem je przed czasem. Oddałem pierwszy testy przy stoliku komisji i wyszedłem z sali. Z trudem przepychałem się przez tłumek rodziców i starszego rodzeństwa olimpijczyków, wypytujących mię jakie były tematy zadań.\nW dniu 21 czerwca otrzymałem świadectwo ukończenia szóstej klasy szkoły podstawowej. Tylko dwa stopnie dobre z zajęć praktycznych i cielesnych (gimnastyka), reszta bardzo dobre. Dopiero po kilku dniach mama powiedziała mi, że uzyskałem w olimpiadzie najwyższą punktację. Miało to prawdopodobnie jakiś wpływ na zwolnienie mnie z licznych przedmiotów przy egzaminie wstępnym do gimnazjum w Chorzowie, jaki zdawałem w ostatnich dniach czerwca. Również i ten egzamin zdałem raczej bez większego trudu. A więc mogłem się czuć gimnazjalistą.\nMój ojciec był zawodowym wojskowym, pracując w Straży Granicznej i II Wywiadzie Wojskowym. Dobrze orientował się więc w przygotowaniach niemieckich do agresji na Polskę i w ostatnich dniach sierpnia wyjechaliśmy, to znaczy mama i ja z siostrą, do województwa Tarnopolskiego na Kresach Wschodnich Polski, do niedużego miasteczka Monasterzyska, gdzie mieszkała rodzina mej matki.\nJuż na drugi dzień naszego zamieszkania w Monasterzyskach wybuchła wojna, zaś w dniu 17 września tamte kresowe tereny Polski zajęte zostały przez wojska rosyjskie. Jednak po tym dniu w naszym mieście jakby niewiele się zmieniło. Funkcjonowały sklepy i zakłady rzemieślnicze, uruchomione zostały niektóre urzędy i ruszyły też pociągi. Dla mnie i siostry najważniejsze było to, że wkrótce także otwarte zostały także wszystkie szkoły. Niestety w Monasterzyskach nie było żadnej szkoły średniej. Młodzież z miasta, chcąca się dalej uczyć, musiała jeździć pociągiem do odległego o 50 kilometrów Stanisławowa lub zamieszkać tam na stancji. Od października zaczęliśmy więc dojeżdżać codziennie pociągiem do Stanisławowa. Ja do pierwszej klasy tamtejszego III Państwowego Gimnazjum i Liceum im. St. Staszica, zaś siostra do trzeciej klasy Gimnazjum Sióstr Urszulanek. Przyjęci zostaliśmy bez żadnych dodatkowych egzaminów. Chodziłem, jak w szkole podstawowej, do klasy, w której byli tylko chłopcy. W klasie wyróżniało się kilku chłopaków, ale nie według zdolności, czy zapału do nauki, lecz według udawanej siły fizycznej i grubiańskiego zachowywania się. Polegało to na używaniu wulgarnych słów, opowiadaniu sprośnych kawałów, poniżaniu i maltretowaniu słabszych kolegów oraz na wywyższaniu się przy każdej okazji. Celowali w tym zwłaszcza młodzieńcy z tak zwanych „dobrych domów”. Ich widoczna zamożność, elegancja w ubiorach i tupet nie przekładały się jednakże na zdolności, wiedzę, czy pracowitość.\nW ciągu trzech miesięcy uczęszczania do gimnazjum nie zawarłem żadnych znaczących przyjaźni. Nie utrwalili mi się też w pamięci żadni profesorowie. Jako języka obcego uczyłem się francuskiego, z jakiego zapamiętałem do dziś liczebniki i wiersz-piosenkę po francusku „Panie Janie!”.\nDojazd do odległego Stanisławowa był oczywiście bardzo uciążliwy. Wstawaliśmy o piątej rano, wracaliśmy około siódmej wieczorem. Jechało się w jedną stronę dwie godziny, przy czym pociąg prowadził 2 wagony specjalnie dla młodzieży szkolnej. W połowie drogi, przed Niżniowem nad Dniestrem, było znaczne wzniesienie, żeby nie powiedzieć góra, na którą niekiedy lokomotywa nie mogła wjechać. Wtedy pociąg się cofał, maszynista ładował większą porcję drewna do paleniska, zaś gdy było już w kotle dużo pary, pociąg się rozpędzał i forsował wzniesienie. Obiady jadałem w stołówce szkolnej, do miasta wychodziłem bardzo rzadko.\nTe koszmarne dojazdy do Stanisławowa trwały do grudnia. Zaś od początku 1940 roku rozpoczęły się przeróżne zmiany, wprowadzane przez nowe ukraińskie władze. Powstawały jakieś urzędy, realizowano nacjonalizację dużych majątków ziemiańskich i kościelnych, wprowadzono do obiegu nowe pieniądze karbowańce. Ale mnie to wszystko nie dotyczyło i nie interesowało w większym stopniu. Dla mnie najważniejszym było to, że w Monasterzyskach otwarte zostały dwie szkoły średnie: 10-latki, ukraińska i polska. Czyli mieliśmy możliwość kontynuowania nauki na poziomie średniego wykształcenia na miejscu.\nSzkoła polska w Monasterzyskach powstała na bazie istniejącej 6-klasowej szkoły podstawowej. Było więc ciasno i niektóre oddziały uczyły się na drugiej zmianie. Zacząłem chodzić do klasy szóstej, zaś moja siostra do siódmej, które były mniej więcej odpowiednikiem pierwszej i drugiej klasy gimnazjalnej. Obowiązywał program 10-latki radzieckiej. Cechowało go to, że przedmioty ścisłe stały na stosunkowo wysokim poziomie, ale gorzej było z przedmiotami humanistycznymi. Mieliśmy nowe podręczniki, częściowo tłumaczone z rosyjskiego. Wszystkie one miały kartonowe okładki i wydrukowane były na marnym, szarym papierze. Również wszystkie zeszyty miały twarde okładki, zaś pisało się fioletowym atramentem. Był komplet profesorów, w większości młode kobiety. Szkoła mieściła się w sporym, piętrowym budynku, usytuowanym na ogrodzonej działce, obejmującej podwórko rekreacyjne i ogródek przyszkolny.\nDo szkoły miałem obecnie ok. 400 metrów i już to samo diametralnie odmieniło tryb mego życia. Przedtem, przez kilka miesięcy, czas upływał na przejazdach do i z gimnazjum w Stanisławowie, na uczeniu się i spaniu. Obecnie zostałem wciągnięty także w wir prac w gospodarstwie, prowadzonym przez rodziców. Ale przede wszystkim nadal się uczyłem. Mogę szczerze powiedzieć, że włączając okres stanisławowski, aż do czasu przyjścia Niemców w połowie 1941 roku, główną osią mego życia była nauka. Do czerwca 1940 r. chodziłem do klasy szóstej, potem do czerwca 1941 r. do klasy siódmej dziesięciolatki, funkcjonującej w Monasterzyskach.\nPo raz pierwszy byłem w klasie koedukacyjnej. Chłopaków było jednak wyraźnie więcej niż dziewczyn. Koledzy w klasie byli w większości bardzo ruchliwi, psocili, na przerwach krzyczeli tak, że nie można było normalnie rozmawiać. Dziewczyny były o wiele spokojniejsze, zwłaszcza dwie Żydówki, które siedziały w pierwszej ławce, podobnie jak ja. One też, obok mnie, uczyły się w klasie najlepiej. Prześcigaliśmy się niekiedy w zgłaszaniu się do odpowiedzi.\nMieliśmy w siódmej klasie aż 12 przedmiotów. Wprost lubiłem algebrę, geometrię, fizykę, geografię i rysunki. Gorzej było z historią, polskim, nauką o konstytucji, najgorzej z językami ukraińskim i niemieckim. W przypadku języka ukraińskiego istniała poważna bariera w opanowaniu tego języka. Mianowicie wpierw należało nauczyć się czytać i pisać cyrylicą, starosłowiańskim alfabetem, używanym w krajach obrządku greckokatolickiego i prawosławnego. Ja tę umiejętność opanowałem jeszcze w 1939 roku przy pomocy mamy, przy czym korzystałem w nauce prawie wyłącznie z ukraińskich gazet.\nMatematyki uczyłem się szybko, przerabiałem na wyrost zadania z podręcznika, na lekcjach nieraz wyrywałem się z odpowiedzią, zanim profesorka skończyła pytanie. Raz w czasie lekcji zostałem zawezwany do klasy ósmej, do której chodziła moja siostra i tam przy tablicy rozwiązałem jakieś zadanie matematyczne. Nikt w klasie nie potrafił sobie poradzić z tym zadaniem. Nie było to zapewne właściwe postępowanie pod względem pedagogicznym ze strony wykładowcy, ale ja byłem dumny z tego wyróżnienia.\nBardzo lubiłem geografię, orientowałem się szybko na mapie. I gdy były z tym kłopoty w klasie, to nauczyciel wzywał mnie do mapy. Chętnie sam wertowałem w domu świetny atlas geograficzny E. Romera, jaki kupiliśmy tuż przed wojną. Zdecydowanie najlepiej w klasie rysowałem. Moje rysunki wisiały na korytarzu i zamieszczałem je w klasowej gazetce ściennej. Kilka moich rysunków zostały przez szkołę wysłanych na wystawę rysunków szkolnych do Kijowa i Charkowa.\nBardzo szczególne były wykłady z historii. Nasz wykładowca profesor Pohorille był oryginałem w każdym calu. Świetny znawca historii świata i Polski mówił ze swadą oraz tubalnym głosem, jednakże nigdy nie patrzył na rozmówcę, tylko bokiem w jakiś nieokreślony punkt. Wykorzystując to, chłopcy urządzali psoty, jakby żywcem wzięte z powieści „Szatan z siódmej klasy” Kornela Makuszyńskiego. Obrzucali się papierowymi kulkami, w powietrzu latały samolociki, zaś tablica, na której zawieszona była mapa, wędrowała po klasie, ciągnięta skrycie na sznurku. Oczywiście zauważał to, pienił się ze złości i wykrzykiwał bezradny jakieś pogróżki. Ale nigdy nie orientował się, kto jest sprawcą psoty. Raz przelała się miarka, gdy w klasie wybuchła petarda z hukiem, jakby detonował granat. Profesor przerwał wtedy lekcję i krzycząc, że sabotaż, pobiegł do dyrektorki. Potem, do końca lekcji, było jej kazanie, które wszyscy wysłuchaliśmy stojąc na baczność, i przesłuchanie, ciągnące się tak długo, aż znalazł się winowajca. Zgłosił się sam wobec groźby ściągania wszystkich rodziców itp.\nPrzez dwie godziny w tygodniu mieliśmy lekcje z przysposobienia obronnego, jakie prowadził młody oficer rosyjski, oczywiście po rosyjsku. Uczyliśmy się obsługiwać broń ręczną, rzucać granaty, ale również były wykłady o tematyce wojskowo-politycznej. Prowadzący lekcje oficer pokazywał nam na mapach przebieg wojny w Libii i na Bałkanach. Pamiętam, że mówił nam wprost, że niedługo będzie wojna Rosji z Niemcami i że ZSRR wykorzystuje czas pokoju na intensywne zbrojenia wojenne.\nW ramach tych zajęć z „osoawiachimu”, jak się mówiło, mieliśmy raz całodzienne manewry na okolicznych polach i w lasach. Biegaliśmy tyralierą po polach z drewnianymi karabinami, a w lesie starliśmy się z „wrogiem”, którym byli chłopcy ze szkoły ukraińskiej. Różniliśmy się kolorem opasek, jakie mieliśmy wszyscy na lewym ramieniu. Oni mieli opaski zielone, my niebieskie. O wynikach „bitwy” miało zadecydować zerwanie nieprzyjacielowi ich opasek. Przegraliśmy, my ze szkoły polskiej, bo oni, łobuzy, mieli opaski poprzyszywane do rękawów bluzek.\nNie przyjaźniłem się specjalnie z nikim w mojej klasie, natomiast miałem serdecznego kolegę Jurka w równoległej klasie VIb, a potem VIIb. Ja chodziłem wówczas do klasy VIa i VIIa. Mieliśmy wyjątkowo zgodne charaktery i zainteresowania. Potrafiliśmy godzinami błądzić po okolicy i dyskutować o nauczanych przedmiotach, przeczytanych książkach, filmach, astronomii, a nawet o systemach filozoficznych. Graliśmy obaj w szachy w klubie młodzieżowym, przy czym ja byłem w tym lepszy. Mocniejszy też byłem w matematyce i fizyce, on natomiast był znakomitym humanistą. Pisywał piękne wypracowania z polskiego. Obaj redagowaliśmy gazetki ścienne w swych klasach. Moja nazywała się „NA PRZEBÓJ” i byłem autorem większości zamieszczanych w niej artykułów, rysunków, zadań i krzyżówek. Pamiętam, jak raz z wyraźną zazdrością czytałem, już po godzinach lekcyjnych, fantastyczny artykuł pod banalnym tytułem „Widok z mojego okna”, napisany przez Jurka Kruszkę w jego gazetce.\nDnia 12 czerwca 1941 r. otrzymałem świadectwo ukończenia siódmej klasy. Obejmowało ono oceny kwartalne, roczne, ustne, pisemne i ogólne - razem 66 stopni. Wszystkie bardzo dobre z wyjątkiem dwóch dobrych z konstytucji.\n22. czerwca 1941 roku Niemcy rozpoczęły wojnę przeciwko ZSRR. Nasze miasteczko zajęte zostało przez nich już w pierwszych dniach lipca. Z nastaniem okupacji niemieckiej skończyły się możliwości dalszej edukacji szkolnej, zwłaszcza dla mnie. Nowe władze nie przewidywały bowiem w ogóle istnienia ponad podstawowych szkół dla ludności polskiej. Dostępne dla Polaków były jedynie szkoły handlowe, które uruchomiono w dużych miastach. Do takiej szkoły w Stanisławowie zaczęła dojeżdżać moja siostra.\nCzęść młodzieży w naszym miasteczku kształciła się jednakże na różnych nielegalnych kursach, bądź korzystała indywidualnie z prywatnych wykładowców. Ja przez cały czas pobytu Niemców, w miarę istniejących możliwości, dokształcałem się jako samouk. Przede wszystkim korzystałem z książek siostry z poprzedniej ósmej klasy, zaś na bieżąco ze szkoły handlowej. Oczywiście tylko z niektórych przedmiotów, takich jak matematyka, przyroda, geografia. Ale również ze stenografii, której podręcznik posiadała siostra. Przez kilka miesięcy bardzo intensywnej nauki opanowałem biegle pismo stenograficzne wg systemu J. Polińskiego z połowy XIX wieku. Pisałem 100 słów na minutę, czyli z szybkością potocznej mowy.\nZgłębiałem również podręcznik astronomii, jaki pożyczyłem od kolegi. Wg map gwiezdnych rozpoznawałem gwiazdozbiory i gwiazdy na niebie, zaś wg tabel, podających deklinacje i rektascencje najlepiej widocznych planet, odszukiwałem ich położenie. Obserwacji dokonywałem w różnych godzinach nocy. Wtedy starałem się nocować na stryszku w budynku gospodarczym i dla obserwacji nieba usuwałem kilka dachówek w dachu.\nChcąc przyswoić sobie słówka obcego pochodzenia z encyklopedii, przepisałem wszystkie do dużego zeszytu. Podobnie, ucząc się niemieckiego, przepisywałem całe fragmenty z podręcznika. Do dziś mam te zeszyty zapisane maczkiem fioletowym atramentem.\nUczyłem się również gry na skrzypcach. Ojciec miał dobre, stare skrzypce jeszcze z czasów swej młodości. Znał kilka skocznych poznańskich melodii ludowych, które od czasu do czasu grywał ku pokrzepieniu ducha. Mnie lekcji gry na skrzypcach udzielał młody "Janko Muzykant", jak go wszyscy zwali, grywający na weselach i zabawach w miasteczku. Nie znał on nut, to też czytania nut nauczyłem się sam z podręcznika. Ostatecznie grywałem z nut, nawet z upodobaniem, piękne walce wiedeńskie J. Straussa i inne melodie, ale najwyraźniej bez polotu i chropawo. Po prostu do skrzypiec, jak i zapewne do innych instrumentów, trzeba mieć słuch i talent. Mnie tego najwyraźniej brakowało.\nOczywiście ta przypadkowa samoedukacja nie mogła zastąpić regularnej nauki w normalnym gimnazjum. Ale i tak znajdowałem się w korzystniejszej sytuacji niż wielu innych moich rówieśników, którzy nie mieli choćby dostatecznych warunków materialnych i czasu na jakąkolwiek naukę albo odpowiednich predyspozycji do samokształcenia się.\nW kwietniu 1944 roku moja rodzina ewakuowała się przed frontem wojennym do Jordanowa, niedużej miejscowości na Podhalu , na południe od Krakowa. Tam właściwie ukrywałem się przed ewentualną możliwością wysłania mnie na przymusowe roboty do Niemiec, gdyż miałem wówczas już 17 lat. Zwykle całymi dniami przebywałem samotnie w niedużym pokoiku na poddaszu naszego prowizorycznego miejsca zamieszkania. Miałem tam swe posłanie, czytałem książki, uczyłem się i dużo rysowałem, malowałem obrazy i rzeźbiłem figurki w gipsie.\nTe ostatnie umiejętności zawdzięczałem naszemu współlokatorowi, który był zawodowym malarzem. Zajmował się renowacją starych malowideł oraz malował nowe obrazy w kościołach w całym regionie Podhala. Nauczyłem się od niego profesjonalnego przygotowywania blejtramów na obrazy olejne, stosowania różnych rozpuszczalników, używania werniksu do zabezpieczania malowideł przed wpływami atmosferycznymi itp.\nPo raz pierwszy też rzeźbiłem w gipsie, pomagając przy wykonywaniu figurek do dużej szopki świątecznej do jakiegoś kościoła. Robiliśmy odlewy z gipsu alabastrowego o gabarytach zbliżonych do kształtu figurek, potem rzeźbiło się je dłutem lub pincetą, gruntowało białą farbą podkładową i wreszcie malowało farbami olejnymi. Rzeźby robiliśmy najczęściej na podstawie fotografii albo rysunku danej postaci. Trzeba było mieć do tego sporo wyobraźni. Wykonywałem też różne figurki na własny użytek. Zdobiły one później mieszkanie mych rodziców.\nNajwięcej czasu poświęcałem jednakże rysunkom ołówkowym, jakich wykonałem wówczas kilkadziesiąt sztuk, przeważnie niedużych rozmiarów, formatu A-4. Obrazki te rysowałem jako kilkakrotne powiększenia ilustracji z książek, znajdowanych na stryszku. Między innymi powiększyłem około 30 ilustracji poematu Goethego „Herman und Dorothea”. Przeczytałem też, można powiedzieć przy okazji, kilka rozdziałów tej pięknej książki, napisanej oczywiście w języku niemieckim, a nawet nauczyłem się na pamięć dwóch stron poematu. Sporo też uczyłem się w tej mojej samotni i powtarzałem programy z posiadanych podręczników.\nPo wyzwoleniu Jordanowa przez wojska rosyjskie, już w marcu 1945 roku, pojechaliśmy do miasta Kępna, znajdującym się w południowej części województwa poznańskiego. Tam rodzice mieli swój własny dom mieszkalny i zamieszkiwała rodzina mego ojca.\nNiezwłocznie zorientowaliśmy się o możliwościach dalszego kontynuowania nauki w Kępnie przez siostrę i przeze mnie. Otóż w tym czasie, w końcu marca 1945 r., funkcjonowało już w mieście 4-klasowe gimnazjum. Ja miałem więc możliwość kontynuowania nauki. Zgłosiłem się bez zwłoki i po krótkich sprawdzających egzaminach wstępnych, zostałem uczniem ostatniej czwartej klasy gimnazjalnej. Była pełna, wspaniała, kompetentna obsada profesorska. Klasa była koedukacyjna, liczyła 36 uczni, w tym jednakże tylko 8 dziewczyn. Byłem jednym z najmłodszych w klasie.\nPewne kłopoty sprawiały mi niektóre przedmioty, co było związane z przerwą w systematycznym przerabianiu materiału wg obowiązującego programu. Oczywiście starałem się usilnie, aby braki te jak najszybciej nadrobić. Niektóre przedmioty były dla mnie zupełnie nowe, jak na przykład nauka łaciny. W okresie miesięcy kwiecień-lipiec uczyłem się bardzo forsownie, nadrabiając stracone lata bez nauki.\nDnia 30 lipca 1945 r. otrzymałem świadectwo ukończenia Państwowego Gimnazjum Koedukacyjnego w Kępnie, czyli tak zwaną małą maturę. Oceny na świadectwie nie były tak gładkie jak ongiś, otrzymałem 3 dostateczne, 2 dobre i 6 stopni bardzo dobrych. Ale było to jakby odbicie się od dna. Miałem 18 lat oraz właściwie tylko dwuletnie opóźnienie w nauce, spowodowane prawie sześcioma latami wojny.\nMoim zamiarem i ambicją rodziców było, abym dalej się uczył i ukończył jakieś studia wyższe. Lecz tymczasem należało uzyskać średnie wykształcenie na poziomie licealnym. Licea normalnie były wtedy dwuletnie, jednakże tuż po wojnie w wielu większych miastach skracano program licealny do jednego roku. Chodziło oczywiście o nadrobienie opóźnień, spowodowanych brakiem nauczania na poziomie szkoły średniej podczas okupacji niemieckiej.\nDyrektor gimnazjum w Kępnie nie zdecydował się wszak na wprowadzenie skróconego kursu licealnego. W tej sytuacji większość absolwentów czwartej klasy gimnazjalnej w Kępnie zaczęła poszukiwać możliwości dalszej nauki w Poznaniu lub we Wrocławiu, gdzie takie kursy organizowano. Pojechałem i ja również do Wrocławia z kilkoma kolegami w pierwszych dniach sierpnia 1945 roku.\nWrocław był potwornie zniszczony przez działania wojenne. W mieście wszystko jakby zaczynało się od nowa. Wraz z moimi kolegami z Kępna mieliśmy dwie możliwości kontynuowania nauki. Pierwsza, to zapisanie się na rok zerowy tworzonej właśnie Politechniki Wrocławskiej, a druga to nauka w Liceum Ogólnokształcącym, jakie powstawało przy ulicy Bismarckstrasse. Z kilku powodów wybraliśmy wariant licealny. Dyrektor, organizujący liceum, ucieszył się bardzo, że przybyła mu grupa siedmiu, a wkrótce prawie dwudziestu świeżych absolwentów gimnazjalnych z Kępna. Bowiem w kolejnych tygodniach dołączali do naszej pionierskiej grupy dalsi nasi koledzy i koleżanki.\nInauguracja roku szkolnego rozpoczęła się we wrześniu z pewnym opóźnieniem. Nasze I Gimnazjum i Liceum we Wrocławiu pomaszerowalo na uroczyste nabożeństwo do jedynego ocalałego kościoła przy dworcu Nadodrze. Szliśmy paradnie i dumni, jako uczniowie pierwszej średniej szkoły polskiej w polskim Wrocławiu. Wcale nas tak dużo nie było, gdyż klasy nie miały wtedy jeszcze pełnych stanów. Nabór nowych uczniów trwał potem jeszcze do grudnia, tak że na przykład, z naszej pierwszej klasy, liczącej w dniu inauguracji roku szkolnego 20 osób, powstały do końca roku dwie po 40 uczniów.\nI znów zaczęła się forsowna nauka. Trzeba było w cztery miesiące przerobić cały roczny program. Uczyliśmy się w oparciu o stare przedwojenne podręczniki, gdyż nowych wydawnictw jeszcze nie było. Ponieważ i tych starych było bardzo niewiele, więc wykłady niektórych przedmiotów odbywały się metodą dyktanda. Wykorzystywałem wówczas z powodzeniem swą znajomość stenografii. Po prostu notatki z tych wykładów pisałem szybko i dokładnie pismem stenograficznym. Nie mieliśmy też zeszytów. Do robienia notatek korzystaliśmy głównie z różnego rodzaju makulatury poniemieckiej, zadrukowanej czy zapisanej tylko jednostronnie. Ja, między innymi, miałem takie właśnie księgi finansowe, jakie znalazłem gdzieś w ruinach.\nProgram pierwszej licealnej został zrealizowany do końca stycznia. W dniu 30 stycznia 1946 r. otrzymałem świadectwo jej ukończenia w Państwowym Gimnazjum i Liceum we Wrocławiu i promocję do klasy drugiej. Po krótkiej lutowej przerwie wakacyjnej czekała mnie kontynuacja nauki w drugiej klasie licealnej we Wrocławiu. Ale stało się inaczej.\nMój współlokator Tadek od pewnego czasu jeździł do Wałbrzycha w celach handlowych. Tam dowiedział się przy okazji, iż przy istniejącym już polskim liceum, funkcjonuje niepełnoroczny kurs dwóch klas licealnych dla zaawansowanych. Obejmował tylko 12 uczniów, wszyscy starsi, pracujący, którzy już przed wojną uczęszczali do szkoły średniej. I oto dyrektor zgodził się na propozycję Tadka na warunkowe przyjęcie na ten kurs, będący praktycznie na finiszu, kilku nowych uczni. Pojechało nas trzech Kępniaków, absolwentów gimnazjum w Kępnie i pierwszej klasy liceum we Wrocławiu.\nWarunki były bardzo ostre: dobre ostatnie świadectwa, kontrolne wstępne egzaminy w ciągu pierwszych dni nauki i eksternistyczne egzaminy maturalne. Warunki przyjęliśmy, bez zbędnej zwłoki zameldowaliśmy się w Wałbrzychu i zabraliśmy się pilnie do nauki.\nO nasze zakwaterowanie zadbała dyrekcja Liceum. Utworzony został dla nas pierwszy polski internat szkolny w mieście, na który przeznaczono trzypiętrowy budynek mieszkalny u zbiegu dwóch śródmiejskich ulic, liczący bodaj 12 mieszkań wielopokojowych. Zamieszkaliśmy w tym budynku w trójkę, czwartą osobą był stróż na parterze. Po wysiedlonych rodzinach niemieckich pozostało bardzo dużo mebli, różnych sprzętów, wyposażenia, naczynia, pościel itp. Mieliśmy to wszystko do naszej dyspozycji, ale spaliśmy i mieszkaliśmy praktycznie tylko w jednym większym mieszkaniu na pierwszym piętrze. Natomiast uczyliśmy się w trzech różnych mieszkaniach, aby sobie wzajemnie nie przeszkadzać przy głośnym powtarzaniu lekcji. Internat dla nas był bezpłatny, zaś niewiele płaciliśmy za obiady w stołówce nauczycielskiej, do której uczęszczaliśmy. W sumie mieliśmy warunki do nauki wprost fantastyczne.\nW klasie było wraz z nami 15 uczniów. Trzymaliśmy się odrębnie od pozostałej dwunastki. Oni, bywało, opuszczali lekcje, mieli bowiem swoje rodzinne problemy i kłopoty. My nie mieliśmy żadnych problemów i nie opuściliśmy ani godziny. Poza nauką nic dla nas nie istniało. Nic więc dziwnego, że zdaliśmy te wstępne, kontrolne egzaminy, szybko uzupełniliśmy zaległości, a pod koniec kursu zaczęliśmy się prezentować jako najlepsi w klasie.\nPolegało to także na pewnej manipulacji, jaką konsekwentnie realizowaliśmy. Obaj moi koledzy byli Poznaniakami i mówili świetnie po niemiecku, ja raczej słabo. To też na lekcjach języka niemieckiego oni siadali z przodu, ja za nimi. Profesorowie mieli zwyczaj przepytywać oddzielnie naszą trójkę i pytali nas oczywiście kolejno. Po płynnej wypowiedzi Tadka, Bronek odpowiadał znacznie krócej, zaś mnie pani profesor przerywała już po dwóch zdaniach. No i wszyscy dostawaliśmy ocenę bardzo dobrą.\nNa lekcjach matematyki ja siadałem pierwszy, zgłaszałem się ochoczo do odpowiedzi i do tablicy. Drugim był Bronek, a trzecim Tadek, który z matematyką miewał kłopoty. Na lekcjach języka polskiego natomiast zawsze pierwszy siadał Bronek, który się pięknie wysławiał, został zresztą później posłem na Sejm. I tak na wszystkich lekcjach.\nMieliśmy świetnych profesorów, przeważali mężczyźni. Wykazywali duże zaangażowanie w nauczaniu. Zapewne grał tu pewną rolę czynnik patriotyzmu. Polskie Państwowe Liceum im. Bolesława Limanowskiego w Wałbrzychu stanowiło bowiem wtedy liczącą się wysepkę polskości w morzu niemczyzny. Z drugiej strony sporym ułatwieniem dla uczących było to, że klasa liczyła tylko 15 uczni, co umożliwiało bezpośredni kontakt nauczyciela z wszystkimi uczniami na każdej prawie lekcji. O zaangażowaniu profesorów może świadczyć fakt, że w czasie choroby biolożki, proszeni byliśmy do niej do domu, gdzie w pokoju, w którym leżała, odbywały się normalne lekcje.\nWreszcie po 2,5 miesiącach tej szaleńczej nauki po kilkanaście godzin dziennie, w dniu 11 kwietnia 1946 roku przystąpiliśmy w trójkę do eksternistycznych egzaminów maturalnych. W jednym dniu napisaliśmy zadania maturalne z czterech przedmiotów, zaś w drugim, od wczesnego rana, zdawaliśmy ustne egzaminy z 10 przedmiotów. Oczywiście do egzaminów pisemnych mieliśmy przygotowane ściągi na długich, wąskich karteluszkach, złożonych w harmonijki, które ukryliśmy w lewych rękawach. Moja ściągaczka do polskiego zapisana była drobnym maczkiem hieroglifami stenograficznymi, mieściła więc 4-5 razy więcej tekstu, niż gdyby była napisana zwykłym pismem. Nie mieliśmy jednakże warunków do korzystania z nich, gdyż komisja egzaminacyjna liczyła 9 osób i na salach, gdzie zdawaliśmy pisemne czy ustne egzaminy, było zwykle więcej profesorów niż nas, eksternistów.\nPóźno po południu zawezwano nas do pomieszczenia, w którym obradowała komisja, i dowiedzieliśmy się, jakie otrzymaliśmy stopnie. Dyrektor gratulował nam bardzo dobrych wyników i wypytywał o plany na przyszłość. Ja miałem zdecydowanie najlepsze oceny na kursie z pośród 12. osób, które uzyskały maturę: 4 stopnie dobre i 7 stopni bardzo dobrych.\nNazajutrz kupiłem gazetę, chyba było to wrocławskie „Słowo Polskie”. Na pierwszej stronie, po prawej u góry, niewielki artykuł zatytułowany dużymi literami: „PIERWSZA MATURA NA ZIEMIACH ODZYSKANYCH ”. Króciutki opis i 12 nazwisk absolwentów, w tym naszej kępińskiej trójki. Ponieważ na liście absolwentów, spisanych alfabetycznie, byłem pierwszy, więc mogę uważać się w ogóle za pierwszego powojennego maturzystę na całych Ziemiach Odzyskanych.\nTo uzyskanie dużej matury odczuwałem jako bardzo poważne wydarzenie w mym życiu. Miałem wówczas 19 lat i tylko jeden rok zwłoki w nauce z powodu wojny.\nPo krótkim pobycie w czasie Świąt Wielkanocnych u rodziców w Kępnie, wróciłem do Wrocławia i podjąłem swą pierwsza pełnoetatową pracę zawodową w Regionalnej Dyrekcji Planowania Przestrzennego we Wrocławiu w charakterze kreślarza. Następnie, głównie za namową inż. Tadeusza Ptaszyckiego, dyrektora instytucji w której pracowałem, zapisałem się na Oddział Architektury Wydziału Budownictwa Uniwersytetu i Politechniki Wrocławskiej.\nWe wrześniu przystąpiłem do egzaminów wstępnych dla kandydatów, których zgłosiło się czterystu na sto miejsc na pierwszym roku studiów. Egzaminów było kilka, ale ja znów miałem taryfę ulgową, wobec niedawnego uzyskania matury z dobrymi wynikami, i z niektórych zostałem zwolniony. Najważniejszy był egzamin z rysunku odręcznego. Należało narysować gipsową głowę faraona na postumencie. Mnie się tragicznie kojarzyły wyłupiaste oczy modelu, więc dorysowałem jeszcze groźne tło z czarnych, skłębionych chmur, przeciętych zygzakiem błyskawicy.\nJak się okazało, egzaminy wstępne zdałem z wynikiem pozytywnym i zmieściłem się w gronie stu kandydatów przyjętych na I rok studiów na Oddziale Architektury. A więc przede mną był kolejny etap edukacji, tym razem związany bezpośrednio z moimi zainteresowaniami i zamiłowaniami, które sprowadzały się do matematyki + rysunki i malarstwo + wyobraźnia przestrzenna.\nOczywiście od razu sprawiłem sobie studencką czapkę, jaka obowiązywała studentów Architektury. Mianowicie każdy wydział miał przypisane czapki w innym kolorze. Nasze były granatowe z pomarańczowym otokiem, srebrzystym sznurem oraz z małym, czarnym daszkiem. Dla fasonu nową czapkę wymiąłem i wytarzałem w kurzu tak, aby przestała błyszczeć i wyglądała jak noszona od wielu lat.\nNa pierwszym roku studiów architektonicznych do najważniejszych przedmiotów zaliczyć można było historię architektury, budownictwo ogólne, matematykę, geometrię wykreślną oraz rysunek odręczny i architektoniczny.\nWykłady historii architektury, prowadzone przez prof. T. Broniewskiego odznaczały się wielką barwnością, gdyż przedstawiał on rozwój architektury na szerokim tle społeczno-ekonomicznym danej epoki. Tak więc architektura muzułmańska to nie były tylko meczety z nieodłącznymi minaretami, kopuły, łuki, żagle, trompy i ornament arabeskowy, ale również ekspansja islamu w dobie Mahometa, podboje Persji, Egiptu, Hiszpanii oraz racjonalne podatki i tolerancja obyczajowa. Prof. Broniewski w latach następnych był autorem całej serii książek z zakresu powszechnej historii architektury. Lecz wówczas nie mieliśmy podręczników, nie tylko zresztą z tego przedmiotu. Stąd prawie wszystkie wykłady prowadzone były metodą dyktanda. Po prostu profesorowie względnie wolno dyktowali swe wykłady, zaś studenci zapisywali je w zeszytach. I znów bardzo przydała mi się moja znajomość stenografii. Korzystałem z niej, gdzie się tylko dało, oczywiście z wyjątkiem matematyki, geometrii wykreślnej itp. przedmiotów.\nPamiętam, jak raz na wykładzie prof. Broniewskiego siedziałem w drugim rzędzie amfiteatru i notowałem stenograficznie pełne jego wypowiedzi. Miałem jeszcze zawsze nieco czasu i luzu przed kolejnymi fragmentami dyktanda, podczas gdy wszyscy inni pisali bez przerwy, pochyleni nad pulpitami. Widocznie zaintrygowany tym profesor zszedł z katedry, przechylił się nad pierwszym pulpitem i zajrzał w moje zapiski. Uśmiechnął się i wrócił na katedrę, nie przerywając dyktanda.\nBudownictwo ogólne to materiał do nauki bez końca. Obejmuje skrótowo całe budownictwo kamienne, drewniane, ceglane, stalowe, żelbetowe i wnętrza. Wykłady zaczęły się w drugim semestrze I roku i trwały przez cały drugi rok, by w trzecim i czwartym pączkować odrębnymi wykładami budownictwa stalowego, żelbetowego i wnętrz. Przedmiot obejmował wiele ćwiczeń, w ramach których rysowaliśmy elementy budowli od fundamentów po więźby dachowe.\nWykłady z matematyki rozpoczęły się od kombinatoryki i logarytmów. Oczywiście wtedy w rachunku logarytmicznym posługiwaliśmy się tablicami, a niektórzy także suwakami logarytmicznymi. Dziś nikt już tych narzędzi nie stosuje, zastąpił je bezpowrotnie elektroniczny kalkulator. Potem, po przypomnieniu funkcji trygonometrycznych, zagłębiliśmy się w rachunku różniczkowym i całkowym. Jest to cały skomplikowany świat matematyki. To dzięki całkom oznaczonym możemy obliczać długość łuku, objętość i powierzchnie dowolnej figury geometrycznej: płaskiej czy obrotowej np. amplitudy fal, kuli, śruby.\nGeometrię wykreślną wykładał znakomity prof. K. Dyba, który zawsze się śpieszył. Wygłaszając aksjomaty, lub rysując rzuty i kłady różnych figur geometrycznych na tablicy, nie zwracał uwagi na to, że słuchacze się pogubili i nie nadążają za tokiem jego myśli. Zwłaszcza, że mówił cicho i trochę seplenił przy takich zwrotach jak „pęk prostych”, „płaszczyzny prostopadłe” itp. Ja siadałem zwykle w pierwszych rzędach i słuchałem wykładów ekscentrycznego profesora jak najuważniej. I nie miałem problemów z ich zrozumieniem. Więcej, wysoko je sobie ceniłem za systematykę i żelazną logikę. Nie opuściłem też ani jednego wykładu, zaś wykładowcę polubiłem najbardziej z całego grona profesorskiego. Jak również samą geometrię wykreślną, która stała się dla mnie swoistym hobby już na całe życie. Wówczas bywało, że przed lub po ćwiczeniach rozwiązywałem na tablicy jakieś konkretne zadania, a dwóch kolegów przychodziło do mnie do domu na korepetycje.\nW ramach rysunku odręcznego rysowaliśmy zwykle jakąś martwą naturę, bryły geometryczne lub gipsowe rzeźby, poustawiane przez asystenta. Chodziło o proporcje, światłocienie, wyrazistość rysunku. Każdy z nas miał swą niedużą tablicę, na jakiej zawieszało się arkusze papieru. Profesor i asystent krążyli po sali wśród rysujących i udzielali indywidualnych rad i pomocy.\nW rysunku architektonicznym najważniejsze były perspektywa, pion, horyzont, akcentowanie odległości. Rysowaliśmy ołówkiem, węglem, piórkiem i patykiem. Oczywiście tymi ostatnimi przy użyciu tuszu. Nasze rysunki wisiały potem w gabinetach, na salach rysunkowych, korytarzach. Zaś ćwiczenia prowadzone były na luzie, ze wzajemną krytyką i uwagami.\nWzorem lat przedwojennych na uczelniach w kraju funkcjonowała samorządowa organizacja studencka pod nazwą „Bratnia Pomoc”. Mówiło się na nią skrótowo „Bratniak”. Prowadziła ona stołówki, gabinety lekarskie, organizowała wypoczynek, sport studencki itp. Korzystałem z jej usług, gdyż jadałem obiady, a niekiedy także kolacje, w stołówce akademickiej, leczyłem zęby w studenckiej przychodni zdrowia i należałem do sekcji szachowej AZS.\nNa Wydziale Architektury mieliśmy też własną organizację studencką Związek Słuchaczy Architektury. Zarząd wybraliśmy zaraz na początku roku szkolnego. Ja wszedłem do niego jako kierownik Sekcji Wydawniczej. I tak już zostało przez cztery lata studiów. ZSA zajmował się głównie organizacją pracy dla studentów Wydziału, rozprowadzaniem skryptów i różnych wydawnictw, samopomocą finansową, urządzaniem wycieczek i innych form wypoczynku, organizowaniem corocznych bali architekta i prowadzeniem własnego sklepu z materiałami piśmienniczymi. Prace te realizowane były w ramach sekcji: zapomogowej, kulturalnej, wycieczkowej oraz wydawniczej, liczących po kilku członków.\nNajwiększym przedsięwzięciem, jakie prawie co roku, urządzaliśmy były reprezentacyjne Bale Architektury. Były one wizytówką Politechniki, podobnie jak Bale Medyka były wizytówką Uniwersytetu i znaczącym wydarzeniem kulturalnym we Wrocławiu. Ale na pewno największe znaczenie dla nas, studentów Wydziału Architektury, miało utworzenie z inicjatywy ZSA Spółdzielni Pracy Biuro Architektoniczne „Arkady”. Ta spółdzielnia pozwalała nam przez cały czas studiów pracować zarobkowo w wolnym od nauki czasie. Korzystałem z tych możliwości na tyle, że zarobione przeze mnie pieniędzy starczały na całoroczne me utrzymanie, wynajem pokoju, zakup ubioru, książek, na teatr, kino itd.\nNasze studenckie zebrania w ZSA bywały nieraz bardzo burzliwe. Pamiętam sytuacje, gdy dyskutanci wskakiwali na krzesła i stoły, by dobitniej przedstawić swe racje. Celem ostudzenia rozpalonych głów, czasami do dyskusji „włączał się” wtedy nasz kolega Tadek Zipser, który swym doniosłym barytonem odśpiewywał jakieś arie operowe.\nW czerwcu 1947 roku rozpoczęła się na uczelni sesja egzaminacyjna, dla mnie pierwsze egzaminy z pierwszego roku studiów. Sesja trwała bodajże do końca lipca. Nie było wówczas żadnego obowiązku zdawania egzaminów na bieżąco. Często zdarzało się, że studenci zdawali egzaminy z pierwszego roku nawet po czterech latach, po formalnym ukończeniu studiów. Jednakże większość starała się zmieścić w bieżącej sesji możliwie z największą ilością wykładanych przedmiotów. Ja do połowy lipca zaliczyłem ćwiczenia i zdałem wszystkie egzaminy z semestru zimowego i większość z semestru letniego.\nW ogóle, jako pierwszy, zdawałem matematykę już w pierwszym dniu sesji egzaminacyjnej 30 czerwca. Byłem pewny najlepszej oceny, zdawałem właściwie bez tremy, co mi się bardzo rzadko zdarzało - i otrzymałem stopień dobry. Dobra nauczka za zbytnie zadufanie. Nie mniej rozczarowałem się, zdając, również jako pierwszy, egzamin z ulubionej geometrii wykreślnej. Bardzo uważałem, nie śpieszyłem się zbytnio, odpowiadałem powoli drętwym, a logicznym językiem matematycznym, też pewny siebie. Po wyseplenieniu przez ulubionego profesora „plus dobry”, od razu powiedziałem, że zgłoszę się do powtórnego egzaminu po feriach. Na chwilę zaniemówił, po czym zaczął mi tłumaczyć, że to też stopień bardzo dobry. Wówczas nie widziałem w tym uzasadnieniu cienia logiki, ale potem, po latach, zrozumiałem racje profesora.\nOtóż uważał on po prostu, że bardzo dobrze zna geometrię wykreślną tylko on sam. Natomiast swych uczniów nagminnie oblewał, zdawali po kilka razy i byli zadowoleni, jeśli uzyskiwali ocenę dostateczną. Dopiero po czterech latach trafiły się pierwsze i jedyne stopnie bardzo dobre. Otrzymali je moi koledzy z roku Anatol Krzywicki oraz Roman Tunikowski, późniejszy główny projektant Placu T. Kościuszki we Wrocławiu. Ale oni byli już wtedy asystentami prof. Dyby.\nZ przyjemnością wspominam egzamin z petrografii, nauki o kamieniach. To bardzo ciekawa nauka, taka trochę niecodzienna. Idzie sobie człowiek górskim szlakiem i nie widzi kamieni, tylko jakieś granity, porfiry, sjenity, czy dioryty. Zaś egzamin polegał właśnie na prawidłowym nazwaniu i opisaniu właściwości kilku kamieni, wskazanych przez egzaminatora z pośród setek innych, zapełniających gabloty dużej sali.\nNa drugim roku studiów wydziału architektury kontynuowane były w dalszym ciągu tylko wykłady z budownictwa ogólnego, historii architektury oraz rysunek odręczny. Przybyło za to wiele nowych przedmiotów bardziej specjalistycznych, jak wytrzymałość materiałów, statyka budowli, budownictwo wiejskie, perspektywa malarska, liternictwo, fotografia i rysunek aktu.\nWykłady z wytrzymałości i statyki, pełne matematyki i obliczeń, były prowadzone wspólnie także dla Wydziału Budownictwa. Duże amfiteatralne sale podczas tych wykładów były zwykle przepełnione, gdyż na ten pokrewny wydział uczęszczało nieco więcej studentów niż na Architekturę. Trochę żałowałem, że nie ma dalszego ciągu wykładów matematyki, która na I roku obejmowała jedynie elementy wyższej matematyki. Natomiast matematyka była kontynuowana w sporym wymiarze na Budownictwie. Zamierzałem więc korzystać z tych wykładów, nawet przemyśliwałem ewentualność zaliczenia również Wydziału Budownictwa. Na drugim roku, od biedy, można było pokusić się na równoległe studiowanie obu wydziałów, gdyż sporo godzin wykładowych mieliśmy wspólnych. Potem dodatkowo wystarczyło by przedłużyć studia o 2 lata i miałbym zaliczone dwa fakultety. Były to oczywiście przymiarki nierealne i bezsensowne. Tym nie mniej prawie połowę semestru zimowego chodziłem dodatkowo na wykłady matematyki wyższej na drugim roku Wydziału Budownictwa.\nNa wykładach z budownictwa wiejskiego i architektury I uczyliśmy się całkiem serio metod budownictwa drewnianego, w tym, na przykład, stosowania na krycie dachów drewnianych gontów i dranic. Zwłaszcza w tych gontach lubował się nasz wykładowca prof. Tadeusz Brzoza, sam Góral z pochodzenia. Oczywiście nigdy później w praktyce, jako projektanci, nie mieliśmy do czynienia z tymi staroświeckimi materiałami dekarskimi. Zastąpiły je bezpowrotnie dachówka ceramiczna, blacha ocynkowana, eternit i „nieśmiertelna” papa na lepiku.\nNie było już geometrii wykreślnej, zaś prof. Konrad Dyba wykładał jedynie perspektywę malarską. Zaproponował mi wówczas asystenturę na jego katedrze geometrii wykreślnej. Mimo, że propozycja była dla mnie nęcąca, po zastanowieniu się odpowiedziałem odmownie. Mianowicie istniały lepsze możliwości zarobkowania w naszej studenckiej spółdzielni pracy, nie miałem też absolutnie żadnych ambicji kariery akademickiej na uczelni.\nNa tle coraz bardziej specjalistycznych przedmiotów nadal błyszczały wykłady z historii architektury powszechnej prof. T. Broniewskiego. Były to już jedyne wykłady, na których mogłem jeszcze korzystać ze swej umiejętności stenografowania. W innych przedmiotach za dużo było cyfr, wzorów i specjalistycznych określeń.\nDo grudnia zaliczyłem resztę ćwiczeń i zdałem zaległe egzaminy z letniego semestru pierwszego roku studiów. Miałem więc pod tym względem wyjątkowo czyste konto. Zapewne sądziłem też wówczas, że tą przyjemną praktykę bieżącego zdawania egzaminów będę mógł kontynuować. Stało się jednakże inaczej.\nOd wiosny 1948 roku trwały we Wrocławiu intensywne prace przygotowawcze, związane z planowaną na jesieni Wystawą Ziem Odzyskanych, która miała być spektakularnym podsumowaniem odbudowy i integracji Ziem Zachodnich z całym krajem. Prawie wszyscy studenci architektury zostaliśmy wciągnięci w wir prac przy urządzaniu kilku pawilonów wystawienniczych. Zaniedbałem wtedy poważnie swą naukę pod koniec II. roku studiów. Nie chodząc tygodniami na wykłady, nie miałem żadnych szans na przystąpienie do jakichkolwiek egzaminów w ramach letniej sesji egzaminacyjnej. Od tego czasu zacząłem chodzić tylko na niektóre wykłady, uzupełniałem przerobiony materiał w miarę możliwości czasowych i przystępowałem do egzaminów ze znacznymi opóźnieniami.\nNa trzecim roku studiów Wydziału Architektury przybyło wiele nowych, specjalistycznych przedmiotów. Do najważniejszych zaliczyć można było urbanistykę i projektowanie miast oraz architekturę II, czyli projektowanie budownictwa miejskiego. Poza tym doszły wykłady z budownictwa stalowego i żelbetowego oraz elementy miernictwa. Cały szereg dotychczas wykładanych przedmiotów, jak historia architektury, formy architektoniczne, rysunek odręczny i aktu, były kontynuowane.\nDo grudnia 1948 r. zdałem kilka zaległych egzaminów z drugiego roku. Ale spore zaległości pozostały na lata następne. Za to w księgarniach pojawiły się wreszcie w większej ilości różne specjalistyczne wydawnictwa książkowe, przydatne w studiach architektonicznych. Również nasi profesorowie mieli w tym swój udział. Między innymi wydany został, świetnie napisany i bogato ilustrowany, I tom powszechnej historii architektury prof. T. Broniewskiego. Skończyła się dla nas nareszcie epoka prowizorycznych skryptów powielaczowych.\nRównież w czwartym, ostatnim już roku studiów architektonicznych, było wiele nowych przedmiotów wykładowych. W semestrze zimowym doszły, między innymi, budownictwo miast, planowanie regionalne, architektura monumentalna, architektura wnętrz, ochrona zabytków i organizacja budowy. Zaś później, w semestrze letnim jeszcze kosztorysowanie, prawo budowlane, dzieje sztuk plastycznych i kilka pomniejszych.\nW większości były to tematy bez końca, na wykładach podawano nam tylko wątki tematyczne i wskazówki, jak szukać materiałów źródłowych i pomocniczych, niezbędnych do zgłębienia przedmiotu. Tak, z całą pewnością studia architektoniczne są najtrudniejsze, po medycznych, spośród wszelkich innych. Nawet, jeśli się ma odpowiednie predyspozycje, a mianowicie talent rysowania, wyobraźnię przestrzenną i umiejętność koncentrowania się w projektowaniu - trzeba bardzo solidnie pracować, aby przebrnąć przez te studia „bez granic”.\nPierwsza połowa 1950 r. przebiegała dla mnie pod znakiem intensywnej nauki. Nieznacznie tylko zaniedbując bieżące wykłady, skupiłem się na odrabianiu zaległości z drugiego i trzeciego roku studiów. W okresie do sesji egzaminacyjnej w lipcu zdałem łącznie 14 różnych egzaminów i zaliczyłem stosowne ćwiczenia. Były to więc prawdziwe żniwa egzaminacyjne. Ale i tak miałem jeszcze przed sobą 13 egzaminów, w tym trzy z II roku i po pięć z III i IV roku. W tym kilka znaczących, jak budowa miast, historia architektury III, budownictwo stalowe i żelbetowe oraz statyka budowli. Wszystko to pozostało mi na przyszły rok akademicki. Przewidywałem, że nie chodząc już na wykłady, do wiosny uporam się z całym zaległym materiałem i uzyskam dyplom w połowie 1951 roku Od listopada 1950 r. zabrałem się do planowego, sukcesywnego przerabiania zaległych przedmiotów i konsekwentnego zdawania egzaminów w odstępach 2-3 tygodniowych. Z niektórymi miałem dodatkowe problemy, polegające na tym, że nie chodząc prawie na odnośne wykłady, nie znałem profesorów wykładowców. Przy zgłaszaniu się do egzaminu musiałem więc bacznie uważać, żeby nie pomylić profesora z asystentem lub tp. Dotyczyło to, między innymi, takich przedmiotów jak fotografia, kosztorysowanie i organizacja budowy. Materiał opanowywałem z podręczników i notatek kolegów, zaś do skutecznego samouczenia się byłem przyzwyczajony od czasów okupacji niemieckiej.\nW ramach tej serii egzaminów, do czerwca włącznie, zaliczyłem między innymi także najważniejsze: z architektury miejskiej, budowy miast oraz statyki budowli. Pozostały mi jedynie dwa średnio ważne egzaminy z architektury wnętrz i budownictwa stalowego. Musiałem je odłożyć do jesiennej sesji egzaminacyjnej. A więc i zamiar uzyskania dyplomu w I półroczu 1951 r. okazał się nierealny.\nWe wrześniu zdałem ostatnie dwa egzaminy i otrzymałem 1.X.1951 r. zaliczenie przez dziekana wydziału wszystkich czterech lat studiów. Niezwłocznie też przystąpiłem do pracy dyplomowej. Zdecydowałem się, jako jedyny w tej sesji, na pracę z zakresu urbanistyki. Sprawiłem tym wyraźną przyjemność profesorowi T. Wróblowi, który wykładał urbanistykę i budowę miast i osiedli. Lubiłem bardzo te przedmioty, otrzymałem z nich stopnie bardzo dobre, ponadto miałem jeszcze pewną praktykę z okresu pracy w Regionalnej Dyrekcji Planowania Przestrzennego u wybitnego urbanisty T. Ptaszyckiego.\nTematem mojej pracy dyplomowej było osiedle mieszkaniowe na 4 tysiące mieszkańców z dużym domem kultury. Osiedle obejmowało jeszcze ośrodek sportowy ze stadionem i pomniejszymi boiskami, dwie szkoły podstawowe, przedszkole, żłobek, hotel robotniczy. W domu kultury zaprojektowałem dużą amfiteatralną salę widowiskową na około 500 osób.\nCały projekt rysowałem na podkładzie geodezyjnym w skali 1:2000. W tej też skali narysowałem widok ogólny osiedla. Przekroje ulic, budynków, widoki elewacji, rzut placu centralnego przedstawiłem w skali 1:500, zaś rzuty, przekroje widoki samego domu kultury w skali 1:200. Dodatkowo, na oddzielnym arkuszu narysowałem perspektywę głównego placu osiedla z domem kultury. Wszystkie arkusze opracowane były w technice czarno-białej, przy użyciu tuszu i przy pomocy grafionu oraz piórka, z podmalowaniem pędzelkiem cieni, tła, lasu i rzeki rozwodnionym tuszem.\nNa wykonanie pracy miałem 5 dni po wiele godzin dziennie. Rysowało się tylko w sali egzaminacyjnej pod okiem asystentów i przy życzliwej pomocy profesora. Na sali zdawało dyplom jeszcze kilku kolegów, ale oni mieli zupełnie inne tematy architektoniczne.\nMoja praca dyplomowa wypadła pozytywnie i już tylko formalnością była jej ustna obrona. Odbyła się 12 X 1951 r. na dużej amfiteatralnej sali wykładowej przy kilkunastoosobowej publiczności. Była wśród niej również moja siostra. Po referacie, jaki wygłosiłem na temat opracowanego projektu, profesor zadał jeszcze kilka pytań. Zapamiętałem tylko jedno. Mianowicie miałem określić, co widać na szosie w czasie jazdy samochodem osobowym. Nigdy do tego czasu nie jechałem samochodem osobowym i nie umiałem na to pytanie odpowiedzieć. Zaś chodziło o to, że podczas jazdy, przy obserwowanych skrótach perspektywicznych widać na jezdni pofałdowania i nierówności, nawet na najbardziej wyrównanych nawierzchniach szosy.\nPo kilku dniach odebrałem z Dziekanatu Wydziału Architektury oryginał i dwa duplikaty dyplomu ukończenia studiów architektonicznych oraz uzyskania stopnia inżyniera architekta magistra nauk technicznych na Politechnice Wrocławskiej. Tak więc miałem za sobą kolejny konkretny kawał życia, strawionego głównie na rzetelnej nauce. Czułem, że wiele umiem, że mam w ręku, oraz w głowie, solidny fach, że świat należy do mnie, a „stuknęło” mi właśnie 25 lat.\nKraków, grudzień 1997 r.


Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o jednorazowym świadczeniu dla emerytów i rencistów - Praca, emerytury, renty - rp.pl\nAktualizacja: 23.04.2019, 17:40\nPrezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o jednorazowym świadczeniu dla emerytów i rencistów\nWe wtorek prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę o jednorazowym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów w 2019 roku.\nProjekt przewiduje wypłatę 888,25 zł jednorazowego dodatku dla 9,8 mln emerytów i rencistów. Wypłata ma nastąpić z automatu już w maju przy okazji przelewu emerytury, renty. Zapomogi nie dostaną jednak emerytowani sędziowie i prokuratorzy.\nKoszt tej operacji wyniesie 10,8 mld zł. Większość ma zostać sfinansowana z bieżących wpływów ZUS (8,5 mld zł) i KRUS (1,2 mld zł).\n- To jest kwota niebagatelna, która z pewnością pozwoli zaspokoić wiele potrzeb, które są odłożone na lepsze czasy, a dzięki temu świadczeniu będą mogły być zrealizowane - stwierdził prezydent Andrzej Duda.\n- To jest świadczenie skierowane dla tych, którzy w zasadzie do tej pory nie otrzymywali elementu dodatkowego polityki społecznej, która jest prowadzona przez Prawo i Sprawiedliwość - dodał.\nCzytaj także: Trzynasta emerytura mundurowa kosztem czynnych żołnierzy i policjantów\nPrezydent podkreślił, że z pieniędzy tych nie będą dokonywane żadne potrącenia, nie będą on też wliczane do dochodu od którego ustalane są inne świadczenia. - To są ekstra pieniądze, które mają charakter bieżącego wsparcia i oddania szacunku emerytom i rencistom - powiedział Andrzej Duda.


Niesamowita operacja obrotu kładki o 90 stopni na rzece San - Dossier\n26 sie 2015 15:24\nKładka rowerowa, Przemyśl, rzeka San, fot. Skanska\nInwestycja, którą realizuje Skanska, zlokalizowana jest w centrum miasta i połączy ulice Wybrzeże Józefa Piłsudskiego z Wybrzeżem Ojca Św. Jana Pawła II.\nPrace prowadzone są na obszarach zalewowych rzeki San, które mieszkańcy wykorzystują do aktywnego wypoczynku.\n- Zakres prac obejmuje budowę 138-metrowej podwieszanej kładki z drewna klejonego wraz z dojazdami oraz miejsce obsługi rowerzystów, które zostanie zlokalizowane w sąsiedztwie kładki od strony Wybrzeża Marszałka Józefa Piłsudskiego – informuje Remigiusz Grodzicki, menadżer projektu, Skanska, odpowiedzialny za prace drogowe.\nZadanie wykonywane jest w systemie „zaprojektuj i wybuduj”. – Oznacza to, że w pierwszej kolejności wykonaliśmy projekt kładki, a następnie uzyskaliśmy wszelkie niezbędne do rozpoczęcia prac pozwolenia, po czym rozpoczęliśmy budowę – informuje Mirosław Gucwa, Menadżer Projektu, Skanska.\nPrace drogowe i mostowe wykonują Oddziały Budownictwa Inżynieryjnego Skanska w Rzeszowie i Bydgoszczy. Konstrukcja kładki powstała w Wytwórni Konstrukcji Stalowych Skanska w Kielcach.\nAby obiekt znalazł się nad wodą, po podwieszeniu pomostu, wykonany zostanie obrót kładki o 90 stopni. Montaż pylonu stalowego odbywał się będzie według specjalistycznego planu montażu, który przewiduje unoszenie konstrukcji pylonu za pomocą dwóch dźwigów 100t i 300t.\n- Po wypionowaniu pylon zostanie ustawiony na specjalnej konstrukcji przygotowanej ze stalowych kształtowników tworzącej „tor jezdny” umożliwiający obrót całej kładki. Pylon zostanie dodatkowo wsparty za pomocą konstrukcji pomocniczej tworzącej podporę kroczącą, która będzie obracała się po specjalnie przygotowanym stalowym ślizgu razem z całą konstrukcją kładki - wyjaśnia Łukasz Giemza, kierownik budowy, Skanska. - Aby zapewnić stateczność, podpora ta zostanie dociążona balastem o masie 30 ton. Sam obrót zostanie wykonany przy pomocy dwóch siłowników kotwionych do konstrukcji stalowego toru, które zapewnią siłę oraz kontrolę przemieszczenia podczas obrotu. W celu zminimalizowania tarcia przy obrocie konstrukcji zastosujemy przekładki teflonowe oraz specjalistyczny smar. Po przełożeniu kładki na drugi brzeg rozpoczną się prace związane z doprężeniem lin, do których podwieszony jest drewniany pomost - dodaje.\nOstatnim etapem prac będzie próbne obciążenie kładki, które polegać będzie na pomiarach ugięć i przemieszczeń kładki pod wpływem obciążenia ruchem pieszych i rowerzystów. Wszystko po to, aby być pewnym, że ugięcia nie są większe od tych przewidzianych w projekcie. Jest to kolejny ciekawy etap budowy, do przeprowadzenia którego niezbędnych będzie ok. 40 osób – zaproszonych pracowników Skanska S.A.\nSkanska RSS Przemyśl RSS Kładka rowerowa RSS Łukasz Giemza RSS obrót kładki rowerowej w Przemyślu RSS kładka na rzece San RSS


Putin bez komórki\nPrezydent Rosji Władimir Putin przyznał, że nie posiada telefonu komórkowego.\nDo osobliwego wyznania doszło podczas spotkania prezydenta Rosji z Leonidem Reimanem, tamtejszym Ministrem Telekomunikacji. Rozmowa była transmitowana przez rosyjską telewizję. Chwilę po oświadczeniu Reimana, w którym minister zaznaczył, że 84% Rosjan posiada telefon komórkowy, Putin zapytany czy posiada komórkę, uśmiechnął się, a następnie zaprzeczył.\n120 milionów Rosjan posiada telefony komórkowe. W samej Moskwie na 100 mieszkańców przypada 131 telefonów komórkowych.\nDołącz do dyskusji: Putin bez komórki


Gospodarstwo Ogrodnicze Zielińscy z unikatową pasją\nzajmuje się ogrodnictwem nieprzerwanie od 1958 roku,\ndbając o estetyczne doznania klientów indywidualnych\nZwiązane jest to z roślinami ozdobnymi do obsadzania ogrodów, ogródków, balkonów.\nZnając wpływ piękna na samopoczucie człowieka ubogacamy otoczenie roślinami rabatowymi\ni balkonowymi krzewami i bylinami.\nPosiadamy bardzo szeroki asortyment tych roślin.\nWszystkie nasze rośliny możemy starannie spakować i szybko wysłać w dowolne miejsce Polski.\nUpór, Ciężka praca , ukochanie zawodu ogrodnika oraz wiara\ni zaufanie Bogu są fundamentem sukcesu.\nHistoryczną datą powstania Gospodarstwa Ogrodniczego Zielińscy\njest wiosna 1958 roku. - budowa kapliczki Matki Bożej ( bez zezwolenia – nocami przy milczącej akceptacji urzędu bezpieczeństwa).\nUpór, Ciężka praca , ukochanie zawodu ogrodnika oraz wiara i zaufanie Bogu są fundamentem sukcesu.\nRys historyczny w rozbiciu na lata potwierdzony adresem na mapie Ełku\nBieda w wielodzietnej małorolnej rodzinie rolniczej (4,36 ha ziemi ośmioro dzieci od 2 do 19 lat I babcia ) determinacja spowodowana chorobą ojca po historycznych wydarzeniach z lat 1956 – 58 upór i wola przetrwania podparta głęboką wiarą dały patent na ogrodnictwo.\nAdres zamieszkania Ełk ul. Polna 18 – Kolonia Ełk\n1958 rok- 50 okien inspektowych 0,30 ha warzyw gruntowych\n1960 rok- 100 okien inspektowych mnożarka z okien , 0,5 ha warzyw\n1960 rok- Budowa belgijki ogrzewanej dodatkowo 200 okien inspektowych i 0,7 ha warzyw budowa fundamentów domu.\n1961 rok – Budowa domu – dalszy rozwój ogrodnictwa warzywa 1 ha.\nLata 1961 – 1972 okres wzrastania i realizacji planów życiowych I pokolenia ogrodników (dwoje dzieci ukończyło Technika ogrodnicze w Sochaczewie i Lubiejewie) .\nW tym czasie zmieniono nazwę ulicy na ul. Wiejską 3 . W sąsiedztwie powstała spółdzielnia ogrodniczo- pszczelarska.\nUkoronowaniem tego okresu okresu jest budowa metalowych szklarni i uprawy warzyw na powierzchni 2 ha .\nŚwiadoma odpowiedzialność za rodzinne gospodarstwo jako warsztat pracy i główne źródło utrzymania dla dorastających i dorosłych dzieci rozpoczyna działalność drugiego pokolenia.\nMłodość pełna optymizmu podparta wykształceniem i wsparciem rodziców owocuje dalszym wzrostem i rozwojem gospodarstwa.\nEra „Gierka” - okras mniejszych ograniczeń dla rolnictwa pozwala wzrastać , głębiej zapuszczać korzenie i cieszyć się szacunkiem otoczenia\n10. 08. 1977r Brązowy Krzyż Zasługi za działalność rolniczą\nW 1980 roku gospodarstwo dysponowało szklarniami ogrzewanymi o powierzchni 1600 m2 i namiotami foliowymi o powierzchni 4500 m2\nRozbudowa miasta Ełk (Projektowanie i budowa osiedla Konieczki) w latach 1981-85 stopuje rozwój gospodarstwa i zagraża jego likwidacji. Wiara w sens pracy i opiekę Boga oraz życzliwość sąsiadów pozwala na funkcjonowanie gospodarstwa. Punktem przełomowym był program Elżbiety Jaworowicz "Sprawa dla reportera"- po emisji programu w dniu 13.11.1984r. ówczesne władze miasta dostrzegły naszą obecność na mapie Ełku i po obustronnych negocjacjach zaakceptowały nasze prawo do pracy i zamieszkania.\nOkres 1985-1992 kolejna zmiana nazawy ulicy na Władysława Gomułki 2 - to czas gruntownej przebudowy całego gospodarstwa ,domu mieszkalnego, budynków gospodarskich i obiektów ogrodniczych oraz budowa osiedla wokół gospodarstwa.\nLata 1992- 2002 to okres przemian, wychowania dzieci nauka życia w warunkach miejskich.\nNastępuje kolejna zmiana nazwy ulicy na Gen. Zygmunta Podhorskiego 2 . Coraz większy głos ma trzecie pokolenie ogrodników (dwóch synów otrzymało wykształcenie ogrodnicze Technikum ogrodnicze – w Białymstoku i wyższe ogrodnicze Uniwersytet Warmińsko- Mazurski w Olsztynie )\nOd 2002 roku rozpoczyna się następny okres wzrostu i rozwoju gospodarstwa pod kierownictwem następnego pokolenia w zgodzie\ni wzajemnej akceptacji.\nStopniowo zostają rozbudowane obiekty ogrodnicze .\nW 2005 roku rozbudowano namioty foliowe.\nW 2011 roku powstała nowa szklarnia zblokowana w pełni wyposażona, przeznaczona do uprawy roślin ozdobnych\nW chwili obecnej Gospodarstwo obejmuje ponad 20 ha powierzchni z czego 1 ha stanowią rośliny ozdobne.\nGospodarstwo bardzo szybko powiększa produkcję i sprzedaż roślin ozdobnych. W każdym roku przybywa wiele nowych gatunków i odmian .\nIV pokolenie ogrodników\nhistorię napisze samo...


Płyta główna Gigabyte Z690 UD AX - Cena, opinie - sklep Sferis.pl\nStrona główna Komputery Podzespoły komputerowe Płyty główne Płyta główna Gigabyte Z690 UD AX\n1 037,35 zł\nOpis - Płyta główna Gigabyte Z690 UD AX\nNiezwykle trwała płyta główna, która posłuży przez wiele lat. Wybierz to, co najlepsze.\nModuł WIFI 6 802.11ax + Bluetooth 5\nRozwiązanie bezprzewodowe obsługuje standard 802.11ax, umożliwia gigabitową wydajność sieci bezprzewodowej, zapewnia płynne przesyłanie strumieniowe wideo, lepsze wrażenia w grach, niewiele przerwanych połączeń i prędkość do 2,4 Gb/s. Co więcej, Bluetooth 5 zapewnia 4-krotnie większy zasięg niż BT 4.2 i szybszą transmisję.\nZ płytą główną Z690, RGB Fusion 2.0 jest jeszcze lepszy dzięki adresowalnym diodom LED. RGB Fusion 2.0 oferuje użytkownikom opcję sterowania wbudowanymi i zewnętrznymi RGB/Adresowalnymi taśmami świetlnymi LED do komputera. Już teraz pełne kolorów i wzorów, RGB Fusion 2.0 na płytach głównych z serii Z690 jest teraz zaktualizowane o obsługę adresowalnych diod LED. Dzięki zewnętrznym adresowalnym taśmom LED, w których każda dioda LED jest adresowalna cyfrowo, użytkownicy mogą doświadczyć jeszcze większej liczby wzorów, stylów i iluminacji.\nObsługiwane gniazda procesora LGA 1700\nWspierane interfejsy dysków twardych M.2,PCI Express 4.0,SATA III\nDołączone oprogramowanie Norton Internet Security, Realtek Gaming LAN Bandwidth Control Utility\nOpinie - Płyta główna Gigabyte Z690 UD AX\nOcena produktu: Płyta główna Gigabyte Z690 UD AX


Strona główna / Drewniane łóżka/Łóżka białe /Łóżko z szufladą do spania Amara\nAmara to łóżko z szufladą do spania która stanowi dodatkową powierzchnię spania. Takie rozwiązanie doskonale sprawdza się we wnętrzach, gdzie na co dzień brakuje przestrzeni.\nAmara to łóżko z szufladą do spania wyróżniający się szlachetną klasyką. Dotyczy ona zarówno elementów projektu, jak i materiału, z jakiego łóżko zostało wykonane. Model pełen jest harmonii, stonowanej symetrii, a także zrównoważony kompozycyjnie. Oszczędne zdobnictwo podkreśla elegancję bieli i dba, by całość formą nie przerastała treści. Jeśli chodzi o materiał, do produkcji łóżka wykorzystano lite drewno bukowe, z którego wykonany został zarówno stelaż, nogi, jak i wezgłowie.\nProste geometryczne kształty, wysuwana dodatkowa powierzchnia spania, a także stosowana kolorystyka sprawiają, że łóżko bardzo dobrze wpisuje się w styl minimalistyczny. Doskonale też sprawdzi się w aranżacjach nowoczesnych, industrialnych, czy skandynawskich. Z pewnością nie przytłoczy wnętrza, nawet jeśli jego przestrzeń jest niewielka.\nŁóżko dostępne jest w kilku szerokościach oraz w niezwykle rozbudowanej gamie kolorystycznej. Doskonale będzie komponować się więc w różnych pomieszczeniach o różnych aranżacjach. Gdy więc będziesz chciał ją zmienić, łóżko nadal będzie idealnie pasowało.\nŁóżko z szufladą do spania Amara - Amara to model wyróżniający się... - Cena : 2530,00 zł -


Elif - odc 69: Selim odkrywa zaręczyny Zeynep STRESZCZENIE\neskacinema.pl » Elif - odc 69: Selim odkrywa zaręczyny Zeynep STRESZCZENIE\n| 06:30 13.08.2017\nTagi: serial, elif, elif streszczenie, streszczenie serialu\nscreen z youtube/Elif Dizisi\nElif - odcinek 69: Erkut robi wszystko, aby do ślubu z Zeynep doszło jak najszybciej. W tym celu prosi o pomoc Veysela, by ten przekonał do tego dziewczynę. Selim odkryje zaręczyny Zeynep.\nElif - odcinek 69: Erkut robi wszystko, aby do ślubu z Zeynep doszło jak najszybciej. W tym celu prosi o pomoc Veysela, by ten przekonał dziewczynę do podjęcia szybszej decyzji. Selim odkrywa zaręczyny Zeynep. Mężczyzna jest zdruzgotany. Selim z Pelin jadą na przyjęcie urodzinowe do posiadłości, w której będą wszyscy najważniejsi bohaterowie serialu. Co się wydarzy?\nZOBACZ TAKŻE: Zraniona miłość - odcinek 64: Azize pozna prawdę o Cevdecie?!\nElif odc. 69 – kiedy i gdzie oglądać?\nNowy odcinek Elif będzie miał premierę w poniedziałek 14 sierpnia o 14:00 w TVP 1. Powtórka Elif zostanie pokazana w środę 16 sierpnia o 8:35 (również w TVP 1). Tuż po telewizyjnym debiucie Elif będzie można obejrzeć w internecie. Nowy odcinek Elif online zostanie udostępniony na vod.tvp.pl.


Strona główna » Królewscy unikną kolejnej wpadki w LM? Gramy kupon bez podatku o 364 PLN! Przez Przemek Firaza w Królewscy unikną kolejnej wpadki w LM? Gramy kupon bez podatku o 364 PLN! Dodano: 27 PAŹ 2020, 08:10 / Ostatnia aktualizacja: 27 PAŹ 2020, 09:10\nKolejny tydzień z europejskimi pucharami! Po ubiegłotygodniowych emocjach rozpoczynamy drugą kolejkę fazy grupowej UEFA Champions League. Dziś wziąłem na tapet trzy mecze. W grupie B zagrają ze sobą Szachtar i Inter oraz Gladbach z Realem, natomiast w ramach grupy A dojdzie do potyczki Atlético z Red Bullem Salzburg. Tym razem gramy w BETFAN i korzystamy z promocji bez podatku. Czy druga kolejka przyniesie równie dużo niespodzianek, co pierwsza? Przekonamy się o tym już niebawem. Zapraszam do analizy i życzę przyjemnej lektury.\nFK Szachtar Donieck vs FC Internazionale Milano\nNa pierwszy ogień pójdzie dziś starcie Szachtara z Interem. Mecz ten odbędzie się o 18:55 na Stadionie Olimpijskim w Kijowie. Ostatnim razem ekipy te spotkały się ze sobą niedawno, bo 17 sierpnia tego roku, w meczu półfinałowym ubiegłej edycji Europa League. Wówczas Nerazzuri rozbili rywala aż 5-0.\nZespół Szachtara zanotował bardzo udane wejście w nowy sezon Ligi Mistrzów. Podopieczni Luísa Castro pokonali bowiem Real 3-2 w Madrycie, do przerwy prowadząc 3-0, czym sprawili nie lada niespodziankę. Mistrzowie Ukrainy pokazali bardzo skuteczny futbol, zaskakując Królewskich szybkimi atakami. Na krajowym podwórku nie idzie jednak tak, jak kibice i włodarze klubu by sobie tego życzyli, gdyż po siedmiu kolejkach ligowych ma on na swoim koncie trzy remisy z niżej notowanymi ekipami, przez co zajmuje trzecie miejsce w tabeli. W ubiegły weekend Szachtar po raz kolejny zgubił punkty, remisując 1-1 z Vorsklą Połtawa.\nNerazzuri wydają się być zespołem, który wciąż nie może dobrze wejść w sezon. Sobotni, wygrany 2-0 mecz z Genoą zadaje, co prawda kłam temu twierdzeniu, bowiem podopieczni Antonio Conte zagrali w sposób bezbłędny, jednakże dotychczas mieli oni spore problemy z defensywą. Świadczy o tym fakt, że tracili przynajmniej jednego gola w każdym dotychczasowym spotkaniu. W meczu pierwszej kolejki Champions League Inter pozwolił Borussii Mönchengladbach na dwa celne strzały, z których padły obie bramki, więc widać, że brakuje mu koncentracji w obronie. Niemniej jednak z przodu zespół ten prezentuje się bardzo dobrze i z pewnością defensywa Szachtara będzie miała sporo pracy.\nOba zespoły mają spory potencjał ofensywny, grają atrakcyjnie, jednak tracą sporo bramek. Według ekspertów faworytem do zwycięstwa tego meczu są goście, jednak mecz z Realem pokazał, że nie należy przedwcześnie skreślać ekipy Luísa Castro. W przypadku obu ekip cztery z pięciu ich poprzednich pojedynków kończyły się wynikiem BTTS, więc sądzę, że warto będzie iść w tym kierunku, szukając odpowiedniego typu. Tak, jak wspomniałem, zarówno Szachtar, jak i Inter mają problemy z traceniem goli i grają otwarty futbol, więc jestem zdania, że dziś powinno być podobnie.\nBorussia Mönchengladbach vs Real Madryt CF\nTym razem przyjrzymy się drugiemu spotkaniu grupy B, a więc potyczce Borussii Mönchengladbach z Realem. Spotkanie to rozpocznie się o 21:00, a rozegrane zostanie na stadionie Borussia-Park. Ostatnio ekipy te miały okazję grać ze sobą aż trzydzieści pięć lat temu, w 1/8 finału Pucharu UEFA 1985/86. Wówczas w Niemczech Źrebaki wygrały 5-1, a w Stolicy Hiszpanii Real odrobił straty, wygrywając 4-0.\nGospodarze, podobnie jak Szachtar, swój występ w pierwszej kolejce bieżącej edycji Champions League mogą zaliczyć do udanych. Remis 2-2 z Interem dał tej ekipie bardzo ważny punkt, który może mieć znaczenie w końcowej klasyfikacji tej bardzo wymagającej grupy. Podopieczni Marco Rose pokazali w tamtym meczu bardzo skuteczny futbol i dowiedli, że wcale nie zamierzają być grupowym outsiderem. Problemem tej drużyny jest obrona, jednak warto pamiętać, iż liczba traconych przez Gladbach bramek wynika w dużej mierze z jej ofensywnego nastawienia. W ubiegły weekend klub ten znów zagrał w swoim stylu, pokonując 3-2 ekipę Mainz w 5. kolejce Bundesligi.\nLos Blancos w weekend poprawili sobie nieco humory po porażce z Szachtarem. Zespół prowadzony przez Zinedine’a Zidane’a zwyciężył bowiem El Clásico, pokonując Barcelonę 3-1. Królewscy zagrali bardzo dobrą drugą połowę spotkania, w której strzelili dwa gole i nie pozwolili rywalom na oddanie ani jednego celnego strzału. To może być dobry prognostyk przed dzisiejszym starciem z Gladbach, gdyż w wyniku wspomnianej porażki 2-3 z Szachtarem Real na ten moment ma zerowy dorobek w Lidze Mistrzów i z pewnością będzie mu zależało na zwycięstwie. Zidane i jego piłkarze, potrzebują go dziś niczym tlenu, więc jestem zdania, że wyjdą na murawę maksymalnie skoncentrowani i nie zlekceważą rywala.\nBukmacherzy w roli (co prawda nie murowanego, ale jednak) faworyta stawiają ekipę Realu. Jednakże, biorąc pod uwagę ostatni jego mecz z Szachtarem oraz wysoką formę Źrebaków, odejdę od typowania stron i skupię się na bramkach. Mecze obu ekip są na ogół overowe w gole, a zespół Marco Rose raczej nie będzie czyhał na kontry, a zagra ambitnie i ofensywnie. Moim zdaniem poskutkuje to otwartym pojedynkiem ze sporą ilością akcji podbramkowych oraz bramek. Typuję zatem, że dziś na Borussia-Park obejrzymy przynajmniej trzy trafienia.\nTyp: +2,5 gola (w meczu padną minimum trzy gole)\nAtlético Madryt vs FC Red Bull Salzburg\nTrzecim i ostatnim analizowanym dziś spotkaniem, będzie odbywająca się o 21:00 na Wanda Metropolitano w Madrycie potyczka Atlético z Red Bullem Salzburg. Będzie to pierwsze w historii bezpośrednie starcie obu ekip.\nZespół, którego szkoleniowcem jest Diego Simeone w pierwszej kolejce Ligi Mistrzów doznał bolesnej porażki 0-4 z tryumfatorem poprzedniej edycji tych rozgrywek, a więc Bayernem Monachium. Bawarczycy wydawali się tego dnia całkowicie poza zasięgiem Atleti i wynik całkowicie odzwierciedlał przebieg tamtego spotkania. W lidze jednak zespół ten radzi sobie bardzo dobrze i tak jak zwykle, jego głównym atutem jest bardzo solidna i szczelna defensywa. Po pięciu rozegranych meczach w La Liga drużyna ta ma na koncie jedenaście punktów i raptem jednego straconego gola: w wygranym 6-1 meczu 1. kolejki z Granadą. W ubiegły weekend Atlético znów zagrało na swoim, bardzo wysokim poziomie, pokonując 2-0 ekipę Realu Betis.\nByki z Salzburga bez wątpienia chciałyby przynajmniej powtórzyć wynik z ubiegłej edycji Ligi Mistrzów, kiedy to zajęły trzecie miejsce w swojej grupie. Cel ten wydaje się być w zasięgu podopiecznych Jesse’a Marcha, choć w pierwszym, kluczowym w tym kontekście pojedynku Red Bull zremisował 2-2 z Lokomotivem Moskwa, tracąc bramkę na 2-2 w 75. minucie spotkania. Na krajowym podwórku klub ten od lat nie ma sobie równych. Po pięciu kolejkach Tipco Bundesligi Mistrzowie Austrii są liderami tabeli z kompletem piętnastu punktów. W ubiegły weekend bez większych problemów ograli Austrię Wiedeń 2-0. Jest to ekipa grająca bardzo odważną, ofensywną piłkę. W ubiegłej edycji Champions League napsuła nieco krwi faworytom, więc na pewno nie należy jej lekceważyć.\nDla gospodarzy mecz ten będzie bardzo ważny z perspektywy walki o awans do kolejnej fazy rozgrywek. Jest to dla tej ekipy plan minimum, a jej ewentualna wpadka w meczu z Salzburgiem mogłaby mocno utrudnić to zadanie, dlatego jestem zdania, że podopieczni Diego Simeone wyjdą dziś nastawieni wyłącznie na zwycięstwo. Fakt, przyjezdni nie są drużyną wartą lekceważenia, jednak sądzę, że nie uda im się dziś pokonać świetnie na ogół dysponowanych w defensywie piłkarzy Atleti i to gospodarze będą nadawali tonu tej rywalizacji. Kurs na wygraną Atlético jest moim zdaniem zachęcający do grania i wart ryzyka, dlatego takim właśnie typem zamknę nasz dzisiejszy kupon.\nTyp: 1 (Atlético wygra mecz)


Cień w lustrze (6200616) - Natalia Nowak-Lewandowska - książka, streszczenie\nO kobietach i jej problemach w najnowszej książce Cień w lustrze opowiada Natalia Nowak-Lewandowska. Popularna pisarka zwraca uwagę na niedostrzegany w debacie publicznej problem alkoholizmu wśród kobiet. Zdawałoby się, że Lidka Torańska prowadzi życie takie, jakie chciałoby wieść wielu z nas. Robi to, co od zawsze było jej marzeniem – zajmuje się modą, a prywatnie jest mamą i żoną. Nikt nie wie jednak, że Lidka skrywa tajemnicę, a sytuacja niebawem wymknie się jej spod kontroli. Przez kolejne miesiące piłam tak, aby nikt nie wiedział, co się ze mną dzieje. Piłam przed pójściem do p... więcej\nKup książkę Cień w lustrze\nOpinie o książce - Cień w lustrze\nPrzeczytane:2021-12-16, Ocena: 6, Przeczytałam, Posiadam, 52 książki 2021, 12 książek 2021, 26 książek 2021, Przeczytaj tyle, ile masz wzrostu – edycja 2021, Wyzwanie - wybrana przez siebie liczba książek w 2021 roku,\nAlkoholizm od wieków był obecny w wielu rodzinach i głównie dotyczył mężczyzn. Od kilkunastu lat zaobserwowano, znaczny przyrost pań, które wpadają w to uzależnienie.\nJednak nadmierne spożywanie napojów wyskokowych prowadzi do poważnej i niestety nieuleczalnej choroby u obu płci jednakowo. Niestety społeczeństwo nierówno traktuje osoby pijące. Facetom zazwyczaj uchodzi to na sucho, jednak, gdy to płeć piękna się stacza, wtedy otoczenie piętnuje ją, nazywając patologią lub czymś gorszym.\nCoś wiem o tej chorobie, gdyż moja mama była alkoholiczką. Zaczęło się od moich narodzin i niestety trwało do końca jej życia. Owszem próbowała kilkukrotnie terapii odwykowej, jednak zaraz wracała do nawyku i wiele przez to w życiu przeszła. Przez tę chorobę cierpiała nie tylko ona, ale także cała rodzina, a w szczególności ja, zwłaszcza jako dziecko i nastolatka.\nAutorka w swojej książce przybliża nam osobę Lidki, która ma wspaniały dom, pracę, męża i dziecko. Jednak coś pcha ją ku alkoholowi, który robi z niej wrak człowieka. Rodzina jej nie wspiera, przemilcza jej stan, a w pracy wcale nie jest lepiej. Dziewczyna stacza się i dotyka samego dna.\nCo tak naprawdę doprowadziło Lidkę do tego, że pocieszenia zaczęła szukać w butelce? Czego się wstydzi i co ukrywa? Czy zawalczy o siebie i przerwie picie? Może jest już dla niej za późno by uwolnić się z nałogu?\nKochani, tej powieści nie można na spokojnie przeczytać. To przerażająco wstrząsająca spowiedź kobiety, która upadła i pragnie dźwignąć się, by znów zacząć żyć. Prawie cały czas jaki spędziłam nad lekturą przepłakałam. Współczułam jej z całego serca, marzyłam by usiąść przy niej, by móc ją wesprzeć i pocieszyć. Byłam świadoma jej bólu, niepewności i strachu. Całą sobą, swoim zachowaniem krzyczała ona o pomoc, o zrozumienie, o dobre słowo.\nAutorka w genialny sposób ukazała straszliwe oblicze choroby, poruszyła temat tabu i próbuje uświadomić nas, iż nie należy odwracać się od takich osób. Od nas samych, naszego nastawienia i naszych czynów może zależeć życie innych. Bądźmy bardziej empatyczni i nie bójmy się stanąć po stronie chorego.\nKsiążkę czyta się w ekspresowym tempie. Przystępne i lekkie pióro pisarki przypadło mi do gustu już, gdy czytałam jej książkę „Joker”, ale tutaj znalazłam w jej słowach prawdziwą głębię oraz to coś co porusza czytelnika i zapada w najgłębsze zakamarki duszy.\nPolecam wam tę lekturę. To pozycja obowiązkowa, którą musicie przeczytać. Przekonajcie się jak wartościowa jest ta książka i czy bohaterka wyzwoli się ze szponów uzależnienia alkoholowego.\nPrzeczytane:2021-11-02, Ocena: 6, Przeczytałem,\nTytuł: " Cień w lustrze "\nMacie jakieś swoje sekrety, o których pojęcia nie mają nawet wasi najbliżsi ?\nJa zawsze sądziłam, że lepiej jest wygadać się komuś obcemu niż rodzinie. Dla mnie było to mniejsze ryzyko wyśmiania, pouczania, czy też rzucenia czegoś w stylu " ludzie mają większe zmartwienia na głowie, powinnaś dziękować Bogu za to co masz, a nie zawracać mi ... jakimiś pierdołami ".\nNie zawsze jednak rozmowa przychodzi nam łatwo, ponieważ pewne sekrety bywają bardzo wstydliwe. Z takimi właśnie sekretem żyje Lidka Torańska i ma poczucie, że jej życie z dnia na dzień traci na wartości, ponieważ mechanizm choroby, z którą zmaga się kobieta wcale jej nie oszczędza.\nCo jest tego powodem ? Czy matka dwójki dzieci może paść ofiarą paskudnego nałogu ?\nOtóż może, nie ważna jest płeć wszyscy jesteśmy ludźmi podatnymi na stres i inne czynniki, które wyzwalają w nas chęć sięgnięcia po lampkę wina. Ważne jednak, aby to w miarę kontrolować i nie dać się zatracić w czymś, co całkowicie może pozbawić nas radości z życia.\nTa powieść bardzo mną wstrząsnęła, jest to historia kobiety, matki, żony, która tuż po narodzinach swojej córeczki, Lenki nie potrafi do końca odnaleźć się w roli matki, sprostać nowym obowiązkom i zrozumieć nastrojów wiecznie grymaszącej córki. Nic nie jest tak jak to sobie wyobrażała. Dom, dziecko, praca i brak wystarczających sił, aby to wszystko pogodzić, a przecież jakoś trzeba, aby ludzie wokół nie szeptali za plecami.\nCo z ciebie za matka...pijaczka...nie radzisz sobie...śmierdzisz wódą...JESTEŚ UZALEŻNIONA, KIEDY W KOŃCU ZDASZ SOBIE Z TEGO SPRAWĘ I POSZUKASZ POMOCY ?\nCzasami niestety musi dojść do tragedi, aby człowiek mógł uświadomić sobie wiele bardzo ważnych rzeczy. Być może to, że zbyt często sięga po alkochol w nadprogramowych ilościach, który sprawia, że drżą mu ręce, pojawia się agresja i to spojrzenie mówiące\n" Jestem dorosła i nie będziesz mi mówić jak mam postępować ! ".\nI gdzie ta euforia, która jeszcze przed chwilą sprawiała, że Lidka czuła się błogo ?\nJedyne, co czuje główna bohaterka, to wstręt do samej siebie, że po raz kolejny uległa pokusie, okazała się słaba do tego stopnia, że niepotrafi już normalnie funkcjonować. Żołądek z dnia na dzień fika koziołki, a głowa pęka od kaca, który tak naprawdę nie ma końca.\nAutorka porusza bardzo ważny temat, temat tabu, którym jest alkoholizm u kobiet, w tym także młodych mam, które często na początkowej drodze macierzyństwa mogą czuć się zagubione, przytłoczone nowymi obowiązkami. To temat, o którym warto mówić, by zdać sobie sprawę, że my kobiety również mamy swoje problemy, mamy uczucia i możemy ulegać własnym słabościom podobnie jak mężczyźni. Historia Lidki momentami sprawiła, że zaszkliły mi się oczy, lecz koniec końców dobrnełam do momentu, w którym padło słowo STOP. I choć droga ku normalności jest długa i kręta postanowia walczyć do końca, dla siebie i bliskich, których poprzez nałóg krzywdziła równie mocno, co siebie. Książkę czytało mi się bardzo szybko, być może dlatego, że jest to jak najbardziej życiowa historia, która może przydarzyć się tak nprawdę każdemu. Ważne jednak, by reagować już od początu i nie dać się bliskiej osobie wpędzić w nałóg, który niespodziewanie zaczyna nas od siebie oddalać i niszczyć zdrowie i rodzinę, która stanowi wszystko, co tak naprawdę w życiu najważniejsze\nPrzeczytane:2021-10-14, Ocena: 5, Przeczytałam, 52 książki 2021, 26 książek 2021, 12 książek 2021,\nAlkoholik — to słowo z marszu kojarzy się z zalegający na ławce, brudnym menelem. I to najczęściej płci męskiej. U Natalii Nowak-Lewandowskiej pije kobieta, żona, matka, córka, pracownik, który lubi swoją pracę i codziennie idzie do niej z uśmiechem, świetny fachowiec, więc co poszło źle?\n"Cień w lustrze" to powieść, w której poznajmy wszystkie etapy choroby alkoholowej. Na podstawie życia zwyczajnej młodej kobiety, takiej, jaką na co dzień spotykamy w drodze, pokazuje, jak nieuchronnie alkohol zmienia osobę, którą znaliśmy w kogoś zupełnie obcego. Powolną drogę ku samemu dnu, ale również powolną drogę na powierzchnię, ku wyrwaniu się ze szponów nałogu. I odbudowaniu tego co wydawało się stracone.\n"Cień w lustrze" jest książką wstrząsającą i zostającą w czytelniku na długo po ostatniej przeczytanej stronie. Alkoholizm dotyka nie tylko głównej bohaterki, również całej jej rodziny, przyjaciół, znajomych. Ta choroba jakby się rozprzestrzenia, choć przecież nie jest zakaźna. Cierpi uzależniony, cierpi współuzależniony i ta powieść właśnie w większości składa się z bólu i kłamstw. I bezsilności. Nie jest łatwa, ale na pewno potrzebna.\nPrzeczytane:2022-02-21, Ocena: 5, Przeczytałem, 52 książki 2022,\nW tej książce został opisany problem kobiet zmagających się z chorobą alkoholową. Na początku Lidce wydaje się, że sobie z tym poradzi, przecież nie jest uzależniona, ale z czasem jej problem narasta. Już nie kontroluje ilości wypitego alkoholu, nie prosi o pomoc, bo przecież da radę sama. W końcu wypadek otwiera jej oczy. Jeśli chce dalej żyć w normalnej rodzinie, musi zawalczyć o siebie i najbliższych, poprawić relacje z mężem i dziećmi. Polecam wszystkim, którzy mają w swoim otoczeniu kogoś nadużywającego alkoholu, jak i wszystkim, którym ten problem nie jest obojętny.\nPrzeczytane:2021-12-27, Ocena: 6, Przeczytałem,\nKiedy czytałam tę książkę...musiałam robić sobie przerwy...patrzyłam wtedy na swoje dzieci...podchodziłam do nich, przytulałam je i mówiłam jak bardzo je kocham...Jaka ta książka była dla mnie trudna...ale jaka ważna!Potrzebna!\nKiedy urodziłam swoje pierwsze dziecko,żyliśmy jak w jakijś idylli, zawsze zadowolone, grzeczne i zdrowe dziecko, wspierający mąż, codziennie wracający o tej samej porze z pracy, ja szczęśliwa młoda żona i mama...jednym słowem idealna rodzinka...\nKiedy po niespełna trzech latach pojawiło się rodzeństwo, nie było już tak kolorowo...Mój synek nie akceptował swojej maleńkiej siostrzyczki...Nieprzespane noce, zazdrosny synek, niemowle w domu, więcej obowiązków, mniej snu, więcej stresu...ale długie i częste rozmawy z mężem, zaangażowanie i wspólna praca sprawiły,że w ciągu kilku miesięcy wyszliśmy na prostą...\nPodczas czytania tej książki targały mną róźne emocje...rozumiałam Lidkę,że jest jej ciężko, ale z drugiej strony chciałam nią potrząsnąć i wszystko wykrzyczeć!A Lenka...cierpiałam z powodu tego małego człowieczka...\nLidka, główna bohaterka książki wydaje się mieć idealne życie.Odpowiedzialny mąż, własne mieszkanie, wymarzona praca,wreszcie ciąża...córeczka...a potem?Potem...cóż...jako rodzic jesteś odpowiedzialny za tego małego człowieczka, któremu dałeś życie...ale nagła reorganizacja życia, chowanie swoich planówna kiedyś, podporządkowanie się do nowej roli, rezygnacja z pracy na jakiś czas, płacz i choroby dziecka sprawiają,że Lidka nie radzi sobie z tym...i pomimo tego,że ma obok siebiedwoje niesamowitych ludzi- męża i mamę...sięga po jednego, nieznaczącego drinka...Co będzie kolejnego dnia? Jaką rolę odegra mąż Lidki -Jacek?Jakie konsekwencje poniesie Lidka przez jednego drinka? Czy my, kobiety, zawsze musimy być idealne?A jeśli nie jesteśmy, to czy musimy udawać?Dlaczego nie potrafimy odpuścić...? A dlaczego nie potrafimy rozmawiać z najbliższymi...? Nigdy tego nie zrozumiem...\n"Cień w lustrze" to wstrząsająca opowieść o drodze od początkowych sympomów alkoholizmu do pierwszych kroków ku wolności. Nigdy nie interesowałam się tym tematem, ale bardzo się cieszę, że przeczytałam tę książkę. Warto by było, by książka trafiła również do rąk mężczyzn...mężów...partnerów, ojców, by zgłębili temat, z czym borykają się niektóre kobiety i z czym sobie nie radzą, wstydząc się prosić o pomoc...\n"Cień w lustrze" Natalia Nowak-Lewandowska Wydawnictwo Lucky to książka dla wszystkich, którzy zmagają się z alkoholizmem, a także dla tych którzy chcą tą chorobę poznać. Wiecie, że do niedawna picie alkoholu przypisywaliśmy tylko mężczyznom. Niestety we współczesnym świecie kobiet uzależnionych od alkoholu przybywa w szybkim tempie. Do niedawna kobiety piły w ukryciu, obecnie nie muszą tego robić . Kobieta z puszką piwa, kieliszkiem wina czy z przysłowiową "małpką" nikogo nie dziwi. Kobiety bardziej niż mężczyźni są podatne na skutki picia alkoholu, piją mniej ale to właśnie im trudniej przychodzi wyjście z nałogu.\n"Byłam wstawiona. Uśmiechnęłam się do siebie. Czułam się całkiem nieźle, powrócił radosny nastrój, którego tak bardzo ostatnio mi brakowało".\nLidka Torańska to młoda kobieta, poświęcającą się bez reszty pracy. Często lubi wyjść, zabawić się, nadużywając alkoholu, nie dostrzegając w tym problemu - bo przecież teraz "pije każdy". Zachodząc w ciążę czuje euforię i z niecierpliwością oczekuje porodu. Niestety sielanka kończy się po porodzie, ciągły płacz dziecka, brak kontaktu ze znajomymi, obowiązki przytłaczają Lidkę. Zaczyna sięgać po alkohol, zawsze znajdując wymówkę- bo lepiej się czuje, mam lepszy nastrój, wszystko wygląda wtedy lepiej. Lidka bardzo szybko przyzwyczaiła się do picia, odczuwała jego brak. To było jak paliwo, które napędzało ją do rozpoczęcia dnia. Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim, był jak zerwanie się ze smyczy. Z pozoru wspaniała matka, żona, pracownica - a pod maską chora osoba- alkoholiczka.\n"... Cześć, mam na imię Lidka i jestem alkoholiczką"....\nCzy Lidka poradzi sobie ze stereotypem, że kobieta zawsze sobie poradzi? Czy uda się jej poradzić z chorobą? Czy odzyska zaufanie bliskich i wybaczy samej sobie?\n"Jeszcze się wypierałam, jeszcze walczyłam, chciałam zachować bezpieczną przystań, jaką było picie".\nAutorka w książce poruszyła temat tabu, którym jest alkoholizm. Musimy przestać przymykać oczy, trzeba zacząć reagować. Moim zdaniem kobiety piją tak samo jak mężczyźni, tylko lepiej się maskują. Mamy super kosmetyki, które mogą zamaskować mankamenty wywołane pijaństwem,zawsze można znaleźć wymówkę co wywołało nasz zły wygląd. Wiele osób z otoczenia alkoholika udaje, że nie ma problemu dopóki nie dojdzie do poważnych skutków pijaństwa. Wiecie najważniejsze jest uświadomić osobę uzależnioną, że wpadła w machinę z której ciężko wyjść. Alkoholik nie może wierzyć, że nie robi nic złego pijąc. Musimy zacząć reagować. "Klin klinem" - niestety to nie działa.\n"Świat miał ostre krawędzie, a ja chciałam je wygładzić, ale nic w życiu nie jest czarno - białe, nie zawsze można uszczęśliwić wszystkich, lecz o tym w tamtym momencie nie wiedziałam".\nPowiem Wam historia bohaterki wstrząsnęła mną bardzo mocno. Bardzo trudno jest opisać uczucia po przeczytaniu książki. Ciężko poskładać sobie to wszystko, tak realna jest to historia. Takie sytuacje dzieją się wokół nas, może obok za ścianą. To że matka - alkoholiczka nie bije swojego dziecka, nie znaczy że go nie krzywdzi. Dzieciom wychowywanym w takim domu ciężko otworzyć się na świat, relacje. Jeśli w domu jest alkoholik, terapii powinna się poddać cała rodzina. Niestety jeszcze jest to traktowane jak temat "tabu", bo tylko jedna osoba piła,a wszyscy mają poddać się terapii. Oczywiście wszyscy.\nKochani polecam książkę, tą historię powinnien poznać każdy. Dzięki opisanej historii dowiedziałam się dużo na temat tej destrukcyjnej choroby, jaką jest alkoholizm. I wiem jedno musimy przestać przymykać oczy i zacząć REAGOWAĆ.\nPrzyjaźń między kobietami ma potężną moc. Warto o nią walczyć i być częścią siostrzanej wspólnoty. Julita, Dorota, Iwona - pozornie różne, połączyło...\nCórka zrobiłaby wiele, żeby przeszłość nie wróciła, każdy z nas by to zrobił, ale chyba ona była największą jej ofiarą.\nAlkohol spełniał nie tylko funkcję rozrywkową, pomagał na wiele słabości, a w trudnych chwilach był niczym cichy przyjaciel. Niczego nie oczekiwał w zamian, a jednak przynosił ukojenie.


Opinie edoo.pl - Szkoła Językowa Online Kraków - Forum, zarobki, kontakt, telefon i e-mail - GoWork.pl\nedoo.pl - Szkoła Językowa Online\nOpinie o edoo.pl - Szkoła Językowa Online\nPamiętaj, aby Twoja opinia była zgodna z regulaminem i jak najbardziej merytoryczna - zależy nam na tym, by nasi użytkownicy mogli - także dzięki Twojemu wpisowi - dowiedzieć się jak najwięcej o pracy w firmie edoo.pl - Szkoła Językowa Online\nKarol S. 21.09.2016, 09:58\nSzkoła ma swoje plusy i minusy, wszystko zależy od perspektywy. Dla młodych rodziców plusem będzie możliwość uczenia w domu przez Skype. Nie mniej jednak jeśli chce się zarobić jakieś większe pieniądze to o wolnych wieczorach można zapomnieć. Ja po ponad roku pracy w trybie 17-22 miałem dość bo rodzinę widziałem tylko w weekendy. Plusy: - Fajny system premiowy, zwiększanie stawki wraz ze stażem w nauczaniu danego kursanta, czy dodatkowa kasa jeśli kandydat z którym miało się lekcję próbną (promującą szkołę) zdecyduje się na kurs. - Fajne merytoryczne podejście do lektorów, co pół roku rozmowy o sposobie prowadzenia zajęć, wykorzystywaniu różnych metod i źródeł. - Fajnie, że firma zapewnia dostęp do różnych płatnych platform. - Płatność za lekcję jeśli kursant nie pojawi się na zajęciach nie uprzedzając o tym. Minusy: - śmieciówka. Umowa o dzieło. - no jeśli śmieciówka to jak idziesz na urlop czy chorujesz to nie zarabiasz - na Święta trzeba było brać urlop bo pracuje się głównie z UK więc oni wolnego nie mają. - jeśli ktoś uprzedzi o odwołaniu zajęć to masz lukę = nie zarabiasz - jeśli jest awaria Skype jakaś większa to i tak trzeba siedzieć przed kompem i czekać aż naprawią, raz spędziłem tak cały dzień (bezpłatny) w stanie gotowości Ogólnie tak: jeśli komuś nie przeszkadza praca w domu, niewidzenie znajomych, brak osób w pracy z którymi to i owo można omówić czy wspólnie wypić kawę na przerwie, brak możliwości podejścia do kursanta wytłumaczenia czegoś, napisanie na tablicy, fakt, że tak naprawdę się go nie widzi to super - praca jest dla Ciebie. Warto mieć jednak dodatkowe źródło dochodu zwłaszcza, że w Polsce mamy dużo świąt, długich weekendów itp. kiedy albo samemu chce się wziąć urlop albo kursanci zawieszą kurs. Ja lipcu i grudniu miałem problem z dojściem do 1000 złotych netto mimo wyrażenia gotowości do pracy po 7 godzin dziennie. Stawki nie są złe, nie będę o nich mówił żeby nie stawiać szkoły w kłopotliwej sytuacji ale dla mnie godzinówka była dobra. Mimo to przydałaby się jakaś podstawa, absolutne minimum.\nZostaw opinię o edoo.pl - Szkoła Językowa Online - Kraków\nUWAGA: Pamiętaj, aby Twoja opinia była zgodna z regulaminem i jak najbardziej merytoryczna - zależy nam na tym, by nasi użytkownicy mogli - także dzięki Twojemu wpisowi - dowiedzieć się jak najwięcej o pracy w firmie edoo.pl - Szkoła Językowa Online\nUstaw powiadomienia o nowych opiniach i ofertach edoo.pl - Szkoła Językowa Online


Canal+ Sport 2 na platformie nc+ => ncplus.pl\nnr kanału: 37\nCANAL+ SPORT 2 to kanał premium poświęcony bogatej ofercie sportowej. Znajdziesz tu wielkie futbolowe spektakle: mecze UEFA Champions League (wszystkie mecze UCL wyłącznie w kanałach i serwisach nc+), Premier League, LOTTO Ekstraklasy, UEFA Europa League, oraz hiszpański Puchar Króla .\nKoszykówka NBA i FIBA Basketball Champions League , Liga Mistrzów Piłki Ręcznej Velux EHF oraz PGNiG Superliga, Drużynowy Puchar Świata na żużlu, Puchar 6 Narodów Rugby, prestiżowe regaty America’s Cup, wielkoszlemowe turnieje golfowe US Open i PGA Championship, Cavaliada. Wszystko opatrzone fachowym komentarzem naszych ekspertów. Programy nieprzerywane reklamami.\nTeraz w CANAL+ SPORT 2\n12:00 - 13:00 Magazyn PZM LOTTO Grand Prix Polski w Warszawie\n13:00 - 13:30 O co biega?\n13:30 - 14:30 Ekstrapaka: 35. kolejka\n14:30 - 15:30 Ekstraklasa po godzinach\n15:30 - 16:00 Magazyn PGNIG Superliga\n16:00 - 18:00 LOTTO Ekstraklasa: Śląsk Wrocław - Arka Gdynia\n18:00 - 19:00 Premier League: Magazyn ligi angielskiej\n19:00 - 19:50 Magazyn PZM LOTTO Grand Prix Polski w Warszawie\n19:50 - 20:05 Basket+\n20:05 - 22:30 Liga angielska: Chelsea FC - Sunderland AFC


Sprawdź najnowsze publikacje w sekcji Audiobooki dostępne w formatach: mp3. Obecnie posiadamy 5267 audiobooków w najlepszych cenach. Najczęściej kupowane audiobooki to: Mitologia (Jan Parandowski), Stulecie chirurgów (Jürgen Thorwald), Księgi Jakubowe (Olga Tokarczuk), AKAN (Paweł Goźliński), Trzej muszkieterowie (Alexandre Dumas). Najnowsze audiobooki: Anoda i katoda. Tom 1 (Melchior Wańkowicz), Anoda i katoda. Tom 2 (Melchior Wańkowicz), Gamedec: Obrazki z Imperium. Tom 1 (Marcin Sergiusz Przybyłek), Chciejosztuczki (Adam Studziński), Rok taty (Krzysztof Popławski). W promocji obecnie kupić można m.in: Mitologia (Jan Parandowski), Księgi Jakubowe (Olga Tokarczuk), Trzej muszkieterowie (Alexandre Dumas), Była arabską stewardesą (Marcin Margielewski), Kolejne 365 dni (Blanka Lipińska)\nAudiobooki (5 267)\nKariera Nikodema Dyzmy Tadeusz Dołęga-Mostowicz Lektor: Jacek Kiss Wydawca: Storybox.pl MP3\n« 1 2 260 261 262 263 264 »


Portfolio kalendarz plakatowy -Apatorpraca-133\nPortfolio - kalendarz plakatowy Apator\nGraficy przyznają, że nie jest łatwo opracować firmowy kalendarz plakatowy, jaki ma być za jednym zamachem narzędziem pracy i wydajną, całoroczną reklamą. Dla nich jednak działanie ta sprawia rozkosz, bo posiadają w tym ogromne doświadczenie i co najistotniejsze, są na bieżąco w przedmiocie – wciąż pilnują przekształcające się w tym zakresie trendy. Potrafią wykreować kreatywne dobre kalendarze plakatowe, pasujące oczekiwaniom zamawiających. Proponują im towar spójny z wizerunkiem firmy. Takie czynności zaczynają od wywiadu z konsumentem, żeby móc w ogóle zorientować się, czego ten chce.\nProjektując kalendarze reklamowe ścienne, graficy mają szczególnie wiele czynności do dokonania. Na szczęście znakomicie sobie z tym radzą. Biorąc pod uwagę kalendarze planszowe ścienne, mają dość sporo pracy i równocześnie ogromne zakres do pokazu. W końcu to ogromna przestrzeń, jaką należy dopełnić grafiką. Dobierają wówczas pojedyncze zdjęcia złączone z działalnością przedsiębiorstwa, a także do pełni przystosowują logo firmy. Dzięki temu kompletne stworzenie graficzne kalendarza plakatowego wygląda profesjonalnie i elegancko. Dobrze wykonany projekt to szansa na zaprojektowanie kreatywnego, ciekawego gadżetu. Więc w czynność tę angażują się podwójnie.\nWytwórca proponuje odbiorcom interesujący projekt wykreowany w najmniejszych detalach, z zachowaniem oczekiwań i ograniczeń zamawiających. Chwytliwy, dobrze przemyślany projekt to możliwość na pozyskanie gadżetu efektywnego pod względem marketingowym. Duża jakość wykonania powoduje, że kalendarze firmowe plakatowe indywidualne czy firmowe prezentują się jeszcze lepiej, także w sali konferencyjnej, jak i w domu. Na jakość wyrobów terminarzowych wpływ ma nie tylko sam druk, ale przede wszystkim naturalnie projekt graficzny i zastosowane materiały. Specjaliści znają się na materii i mogą wystąpić z propozycją całkowicie interesujące rozwiązanie.


Rozrywka dla dzieci na dworze. Czy można jeszcze odciągnąć je od komputerów?O usługach sprzątaniaBorelioza z LymeSzybki temat: geodezja i geodeciStylowe odzienie - bluzki i bluzy. Krótki wpisSkąd wziąć dekoracje na wesele In 2020 you can buy us auto parts well, but in 10 years too? Kilka słów o "solarach" - fakty, zastosowanie i kosztyTylko u nas informacje z pierwszej ręki - o tym jak Mieć Saunę w Ogrodzie4 Prostych Metod Aby pozycjonowaćKrótko o dentystach i ich gabinetachCzym zajmują się geodeci?Dla biznesu - o wirtualnych biurachCo robią geodeci przy budowie domu? O usługach geodezyjnychDlaczego wakacje życia warto spędzić w HiszpaniiO prawieSolary - modne czy opłacalne?O zasłonachW świecie mechanikiJak otworzyć myjnie?O opiece medycznejDentysta w centrum uwagiAlpinizm, himalaizm, wspinaczka górskaSpokojna starość w domu spokojnej starościZnaleźć dobrego prawnika? Nie?Jakie zbiorniki wybrać?Artykuł o opiece medycznej i lekarzach specjalistachOgółem o taksówkachDobre i złe rozwiązania dla taksówek i w taksówkachNa co komu geodeta? Praca i obowiązki geodety.