Fotowyprawa: CUBA w stylu Old-School – Heyevent.com\nDokładnie wtedy, gdy większość Polaków będzie gotowa oddać duszę za naturalnego pomidora 🍅 my będziemy nieprzyzwoicie objadać się pysznymi owocami 🍍🥑🍌 i popijać ulubione drinki Hemingwaya 🍸 :)\nNie masz pomysłu jak przeczekać polską zimę?\nChciałbyś poczuć klimat dawnych czasów?\nMasz ochotę oddać się rozkoszom podniebienia na gorącej wyspie?\nJedź z nami na Kubę! 🇨🇺\nPowozimy się old-schoolowymi samochodami, potańczymy salsę i wypalimy cygaro skręcone na „udach młodej kubanki” 😉 W dodatku pod ...\nPowozimy się old-schoolowymi samochodami, potańczymy salsę i wypalimy cygaro skręcone na „udach młodej kubanki” 😉 W dodatku pod czujnym okiem trenera podszkolisz warsztat fotograficzny 📸 i przywieziesz przysłowiowy worek pięknych zdjęć.\nTermin: 18.01. - 02.02.2018\nPakuj plecak i spróbuj jak wspaniale smakuje Kuba zimą :)\nAle wcześniej zobacz co o naszych wyjazdach mówią inni:\n„Miałem przyjemność uczestniczyć w zorganizowanej przez Monikę i Jaśka Fotowyprawie na Kubę. Pokazano mi ją od strony, której na codzień nie mogą zobaczyć uczestnicy korzystający z usług biur podróży, a przy tym wykazano się zaangażowaniem, elastycznością i profesjonalizmem. Mogłem zobaczyć jak naprawdę wygląda życie rdzennych mieszkańców Kuby, zarówno tym mieszkających z metropolii jaki i w malowniczych miasteczkach. Wszystko to we wspaniałej atmosferze pionierskiej przygody z aparatem w dłoni.\nJasiek profesjonalnie zaangażował się w nauczanie fotografii obrazującej różnorodność przyrody, ludzi, krajobrazów, tematów przewodnich.\nMonika jak prawdziwa profesjonalistka organizowała byt i udogodnienia oraz dbała o przebieg wyprawy, nawet wtedy gdy plany należało zmienić.\nSerdecznie dziękuję na tę wspaniałą wyprawę Monice i Jaśkowi.\nJest jednak efekt uboczny … Nigdy nie przestaniecie marzyć o powrocie na Kubę 🙂„\n„Wyprawa z Moniką i Jaśkiem to niezapomniane wrażenia, niezwykła przygoda i niepowtarzalne przeżycie. Monika jest wspaniałą organizatorką i jest w stanie załatwić wszystko co potrzebne. Jasiek jest świetnym nauczycielem fotografii, odpowie na każde pytanie, doradzi co zrobić, żeby zdjęcia były dobre i coraz lepsze. Polecam bardzo każdemu, wyjazd z Moniką i Jaśkiem nie może się nie udać 🙂\n„Serdecznie dziękuje Monice Kowalczyk i Jaśkowi Skwarze za znakomitą organizację Fotowyprawy na Kubę.\nDla mnie była to najwspanialsza przygoda jaką udało mi się doświadczyć.\nPoznałam Kubę nie tylko od strony turystycznej, w postaci niezapomnianych widoków i miejsc ,ale również od strony codziennego życia jej mieszkańców.\nWszystko oprawione niezapomnianą atmosferą, którą udało się stworzyć dzięki elastyczności organizatorów.\nPiękne obrazy i chwile zostaną w mojej pamięci na długo, a dzięki znakomitym wskazówkom Jaśka udało się je uwiecznić także za pomocą aparatu.\nPodziękowania również dla Alexisa Gutierrez i całej jego rodziny, którzy przyjęli nas bardzo ciepło i otoczyli opieką jak członków własnej rodziny.\nWłożyliście w tą wyprawę serce i cząstkę siebie, dziękuję…”


Artykuły dotyczące papierów wartościowych - e-prawnik.pl\nObligacja, pełni pod względem funkcjonalnym i ekonomicznym funkcje podobne do pożyczki. Jednak w przypadku obligacji zobowiązanie do zwrotu „pożyczonej” kwoty zostaje stwierdzone w dokumencie, (...)\nPan X w styczniu wystawił weksel na kwotę 50.000 zł. Weksel miał być płatny do 31 lutego br. Niedawno otrzymał nakaz zapłaty wydany przez sąd na podstawie tego weksla. Weksel podpisał na żądanie (...)\nObligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (obligatariusza - uprawnionego) i zobowiązuje się wobec niego (...)\n13 stycznia 2009 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 4 września 2008 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych, ustawy - Prawo bankowe oraz ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. Wprowadzone ustawą (...)\nKwestia samodzielnego zbycia prawa do dywidendy nie została unormowana w przepisach Kodeksu spółek handlowych. W doktrynie powszechnie przyjmuje się jednak, że prawo do dywidendy może być przedmiotem (...)\nZ kodeksu spółek handlowych nie wynika wprost, że uchwała walnego zgromadzenia akcjonariuszy o podwyższeniu kapitału zakładowego powinna zawierać postanowienia dotyczące określenia serii nowych (...)\nW przedmiotowej opinii mamy do czynienia z tzw. wierzytelnością przyszłą warunkową, tzn. wierzyciel spółki uzyska dywidendę pod warunkiem, że spółka w danym roku obrotowym osiągnie zysk i jednocześnie (...)\nPobieranie zaliczek przez zarząd przedsiębiorstwa nie jest nieprawidłowością nawet, gdy są to duże sumy. Jednakże rzeczywiście może pojawić się wątpliwość, czy nie dochodzi do pewnych nadużyć (...)


Nowy zielony ład, czyli odejście od węgla potrzebne od zaraz - plus.dziennikzachodni.pl\nFot. Marzena Bugała-Azarko Patryk Białas\nTransformacja Górnego Śląska ma już kilkunastoletnią historię. Rozpoczęła się w 2003 r, kiedy to opracowano strategiczny dokument pt. "Założenia programu łagodzenia w regionie śląskim skutków restrukturyzacji zatrudnienia w górnictwie węgla kamiennego", w którym dokonano analizy sytuacji społeczno-gospodarczej regionu oraz wskazano cele i priorytety przyjętego programu odchodzenia od węgla.\nTymczasem, kiedy ONZ organizuje w Katowicach konferencję i uzgadnia międzyrządowe plany powstrzymania kryzysu klimatycznego, a naukowcy biją na alarm, że spalanie węgla przez człowieka jest przyczyną największej katastrofy w dziejach naszej Planety, na Górnym Śląsku otwiera się nowe kopalnie. Słusznie mieszkańcy Imielina protestują przeciwko decyzji, jaką przed kilkoma dniami podjął Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) w Katowicach nadając rygor natychmiastowej wykonalności dla decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej dla przedsięwzięcia „wydobywanie węgla kamiennego ze złoża Imielin Północ". Mieszkańcy Górnego Śląska doskonale wiedzą, że wydobycie węgla na kilku płytkich pokładach najtańszą metodą „na zawał" doprowadzi do znacznych odkształceń terenu i obniżenia jego powierzchni nawet o 6 metrów.\nPatryk Białas, aktywista klimatyczny, stowarzyszenie BoMiasto


ALBUM na pamiątkowe fotografie Upominek ślubny ✦ Słoneczna Cytryna\n> KOLEKCJE>Słoneczna Cytryna>ALBUM ślubny na zdjęcia Prezent dla Pary Młodej Słoneczna Cytryna\nALBUM ślubny na zdjęcia Prezent dla Pary Młodej Słoneczna Cytryna\nWyjątkowy prezent ślubny to album album na pamiątkowe fotografie z sesji ślubnej jak i samego dnia uroczystości. Personalizowana okładka z trwałym nadrukiem sprawi, że nowożeńcy będą mieli w przyszłości wyjątkową pamiątkę w formie albumu z trwałą dekoracją na okładce i pięknymi wspomnieniami w postaci zdjęć.\nAlbu do wklejania zdjęć składa się ze sztywnej solidnej oprawy, która posiada obicie z ekoskóry w jasnym kolorze. Wokół krawędzi biegnie linia szycia, która tworzy biała, delikatna niteczka.\nKartki w albumie są grube i doskonale się sprawdzą jako powierzchnia do umieszczenia zdjęć. Każda z kart zabezpieczona jest arkuszem pergaminu, dzięki czemu zarówno strony, jak i fotografie będą zabezpieczone przed sklejeniem się.\nKartki mają jasny kolor, który jest w odcieniu beżu, faktura kartek jest delikatnie chropowata, co będzie doskonałym tłem do zdjęć.\nNa stronach nie ma podziałek, dlatego mogą na nich zostać wklejone zdjęcia w różnych rozmiarach, a dodatkowo przy odpowiednim rozmieszczeniu istnieje możliwość zamieszczenia podpisów pod każdym ze zdjęć.\nNa białek okładce księgi znajduje się grafika w żywych kolorach, które są głównym barwami kolekcji Słoneczna Cytryna. Jak sama nazwa wskazuje na okładce widać dorodną gałąź prosto z drzewa cytrynowego, z owocem i liścmi. Oryginalnym dodatkiem jest biały kwiat, który subtelnie opada na gałązce.\nPoniżej motywu miejsce zajmują napisy, czyli stała część w formie tytułu oraz dane pary młodej:\nImiona zostaną wyeksponowane drukowanymi literami, natomiast data i spójnik oraz, który połączy imiona przypomina odręczny charakter pisma.\nAlbum na zdjęcia zgodnie z tytułem będzie miejscem, gdzie nowożeńcy zachowają chwile warte wspomnień. Jest to prezent o bardzo romantycznym charakterze i idealnie nadaje się jako podarunek ślubny.\nPersonalizowana okładka z trwałym, wysokiej jakości nadrukiem wyróżnia ten egzemplarz pośród innych albumów. Dzięki okładce album stanie się wyjątkową kroniką, której karty zapełnią fotografie z dnia oraz sesji ślubnych.\nPaństwo młodzi mając album będą z niecierpliwością oczekiwali zdjęć od fotografa, aby wybrać te najpięniejsze i zamieścić je w albumie.\nTen podarunek stanie się z pewnością jedną z ważniejszych pamiątek ślubnych dla małżeństwa. Orygionalna grafika z motywem cytrynowej gałązki ożywia białą okładkę i dodaje energicznej otoczki do tego, co będzie wewnątrz.\nDo albumu warto dokupić specjalne przylepce fotograficzne, które również znajdują się w naszej ofercie tutaj.\nMIÓD personalizowany Kolekcja Rocznica Ślubu (+etykieta)


Zaburzenia rozwoju u dzieci - Fundacja Teraz My\nEdukacja dziecka ze spektrum autyzmu\nZaburzenia rozwoju dziecka mogą przybierać różny charakter. Mogą mieć postać deficytów rozwojowych w zakresie poszczególnych analizatorów, np. wzroku czy słuchu. Mogą też sprowadzać się do zaburzeń o całościowym charakterze, które ograniczają możliwości prawidłowego funkcjonowania społecznego dziecka, jak ADHD, autyzm czy Zespół Aspergera. Należy jednak pamiętać, że tempo i rytm rozwoju dzieci to cechy indywidualne, dlatego nie wszystkie odchylenia od normy traktowane są jako zaburzenia.\nZaburzenia uwagi u dzieci najczęściej są wykrywane w momencie rozpoczęcia przez nie edukacji szkolnej. Brak umiejętności skoncentrowania się na powierzonym zadaniu może skutkować problemami z nauką, dlatego tak ważne jest rozpoznanie tego zaburzenia i niezwłoczne podjęcie leczenia. Nieleczone zaburzenie uwagi u dziecka może mieć swoje konsekwencje również w dorosłym życiu.\nKoncentracja uwagi to – uproszczając, umiejętność skupienia się na wykonywanej czynności bez rozpraszania się pod wpływem innych bodźców. Do 5-go roku życia uwaga dziecka ma charakter mimowolny, o czym wiedzą doskonale wszyscy rodzice. Malec koncentruje się na tym, co nowsze, co głośniejsze, co bardziej atrakcyjne. Wiele zadań pozostawia niedokończonych, o wielu poleceniach trzeba mu ciągle przypominać („miałeś się ubrać!”, „prosiłam, żebyś umył zęby”). .W prawidłowym rozwoju dziecka zmiany w zakresie umiejętności koncentrowania uwagi następują między 5 a 7 rokiem życia. Dziecko potrafi już skupić uwagę na czas, który umożliwia mu wykonanie zadania, nie trzeba mu wielokrotnie przypominać, że musi coś zrobić, coraz częściej potrafi skupić się na dwóch czynnościach naraz, nie pozostawiając żadnej z nich (np. ogląda bajkę i zakłada buty)\nObjawy zaburzeń uwagi\nWedług amerykańskiej klasyfikacji chorób DSM-IV symptomami mogącymi świadczyć o występującym zaburzeniu uwagi są poniższe cechy zachowania dziecka.\nNieumiejętność zwrócenia uwagi na szczegóły, popełnianie błędów przez nieuwagę.\nBrak umiejętności skupienia się na jednym zadaniu przez dłuższy czas.\nBrak reakcji na przekazywane komunikaty.\nPorzucanie zadania przed jego ukończeniem lub niedokładne (bez zastanowienia) wykonywanie poleceń.\nBrak właściwej organizacji pracy (np. chaos na biurku, w tornistrze).\nNiechęć do podejmowania aktywności umysłowej.\nGubienie ważnych rzeczy przez rozkojarzenie.\nDekoncentracja na skutek innych bodźców (nawet słabych).\nProblem z pamiętaniem o codziennych obowiązkach.\nZłe wyniki w nauce.\nO zaburzeniach mówimy, gdy objawy obserwujemy u dziecka, które ukończyło 7 lat. Warunkami, jakie powinny być spełnione przy stawianiu diagnozy, jest potwierdzenie większości z powyższych symptomów, które ponadto muszą utrzymywać się dłużej niż sześć miesięcy. Wymienione zachowania powinny być charakterystyczne dla wielu aktywności dziecka, a nie np. obserwowane tylko w domu.\nPoza wymienionymi zachowaniami, zaburzeniom koncentracji czasem towarzyszą problemy emocjonalne. Dziecko nie potrafi kontrolować swoich emocji, łatwo popada w różne stany emocjonalne (również wybuchy agresji), może być przez to nielubiane przez rówieśników.\nRodzaje zaburzeń uwagi\nNie każde zaburzenie uwagi ma taki sam charakter i natężenie. Najczęściej mamy do czynienia z zaburzeniem uwagi z towarzyszącą mu hiperaktywnością dziecka lub bez.\nTyp aktywno–impulsywny – jest wtedy, gdy dziecko jest rozpraszane przez bodźce z zewnątrz, nawet przez drobnostki. Dziecko ma dużo energii, nie ma cierpliwości, chce jak najszybciej wykonać swoje zadanie (kosztem jakości), często się denerwuje. W szkole takie dzieci zwykle przeszkadzają na lekcjach, zaczepiają, nie mogą spokojnie usiedzieć w ławce. Mimo tego, że wiedzą, że źle postępują, nie potrafią naprawić swojego postępowania.\nTyp pasywny – dziecko wydaje się być czasem w swoim świecie, zamyśla się, rozmarza, brakuje mu energii. Z tego powodu nie jest w stanie dokończyć powierzonego mu zadania. Poprzez rozmarzenie, wydłuża czas wykonywania polecenia, zapomina co miało zrobić albo traci motywację do dokończenia jakiejś czynności. Deficyt uwagi może występować z innymi zaburzeniami takimi jak: nieuzasadnione lęki, depresja, dysleksja, nerwica natręctw, aspołeczność, agresja. Niektóre zaburzenia towarzyszące mogą rozwinąć się w dojrzałym wieku.\nDysleksja rozwojowa polega na trudnościach z czytaniem i pisaniem. Pojawia się u dzieci, które posiadają prawidłową sprawność intelektualną. Zakłada się, że dysleksja spowodowana jest nieprawidłowościami funkcji poznawczych czy motorycznych. Pod uwagę brana są także uwarunkowania genetyczne. Czasem dysleksja mylona jest z dysortografią albo dysgrafią. Dysgrafia przejawia się w postaci trudności w opanowaniu poprawnej graficznej formy pisma. Dzieci nie potrafią dokładnie odtworzyć literek, litery są nieproporcjonalne, pisane zbyt gęsto lub zbyt rzadko, nie ma między znakami odpowiednich odstępów ani połączeń. Dysortografia to trudności w poprawnej pisowni, co objawia się jako robienie błędów ortograficznych, ale także mylenie liter, przestawianie liter, dodawanie albo „zjadanie” literek ze słów, pisanie cyfr w postaci zwierciadlanego odbicia. Dysleksję pełnoobjawową diagnozuje się zazwyczaj\nw wieku szkolnym dzieci.\nDo symptomów ryzyka dysleksji zalicza się utrzymywanie więcej niż jednego z poniższych objawów:\ndziecko słabo biega,\nnie jeździ na rowerku,\nźle radzi sobie w zabawach ruchowych,\nma problemy z utrzymaniem równowagi;\nwykazuje trudności w sznurowaniu butów, nawlekaniu koralików, zapinaniu guzików;\nniechętnie rysuje albo wykonuje uproszczone rysunki;\ntrzyma ołówek w sposób nieprawidłowy (np. zbyt mocno przyciska, łamiąc kredki);\nnie potrafi narysować podstawowych figur (koła, trójkąta, kwadratu, krzyża);\nopóźniony rozwój lateralizacji – brak przewagi czynnościowej jednej z rąk;\ndziecko nie umie rzucać i łapać piłki;\nnieprawidłowa artykulacja wielu głosek, tworzenie neologizmów, trudności z zapamiętaniem i przypominaniem nazw (np. pór roku);\nmały zasób słowny,\ntrudności z zapamiętaniem krótkich piosenek i wierszyków.\nDyskalkulia oznacza problemy z nauką matematyki. Nie są to jednak zwykłe trudności (np. nauka tabliczki mnożenia), z którymi zmaga się większość uczniów. Osoby z dyskalkulią mają trudności z tak prostymi zadaniami, jak określanie liczby obiektów czy nazwanie cyfr i numerów. Należy przy tym zaznaczyć, że niski poziom umiejętności matematycznych nie jest związany z rozwojem intelektualnym dziecka – zwykle jest on prawidłowy. Objawy dyskalkulii różnią się w zależności od rodzaju upośledzenia zdolności matematycznych:\ndyskalkulia werbalna (słowna) – zaburzone zostają zdolności nazywania pojęć i relacji matematycznych. Pojawiają się także trudności z określaniem liczby obiektów i z nazywaniem cyfr i numerów;\ndyskalkulia leksykalna – objawia się zaburzeniem odczytywania symboli matematycznych (cyfr, liczb i znaków matematycznych +, -, x, :, itd.). W konsekwencji popełnia się błędy przy wybieraniu numeru telefonu czy liczeniu na kalkulatorze, myli się numery autobusów, tramwajów czy peronów;\ndyskalkulia graficzna charakteryzuje się problemami z zapisywaniem symboli matematycznych, a w cięższych przypadkach także liczb;\ndyskalkulia operacyjna przejawia się zaburzeniem zdolności wykonywania operacji matematycznych. Zamiast dodawania wykonuje się odejmowanie, a zamiast mnożenia, dzielenie itd.;\ndyskalkulia ideognostyczna (pojęciowo-wykonawcza) oznacza zaburzenie rozumienia idei matematycznych, relacji niezbędnych do dokonywania obliczeń pamięciowych, trudności w dostrzeganiu zależności liczbowych (np. nierozumienie, że 6 to połowa liczby 12, że 6 jest tym samym co 2×3);\ndyskalkulia proktognostyczna (wykonawcza) to zaburzenie, w którym pojawiają się trudności z uszeregowaniem obiektów wg kolejności rosnącej lub malejącej, problemy ze wskazywaniem, który z obiektów jest mniejszy, większy, a które obiekty są tej samej wielkości.\nMowy należy się uczyć, tak wielu innych sprawności, które przeradzają się w umiejętności. Są dzieci, które zaczynają mówić bardzo wcześnie ich wymowa jest prawidłowa i takie, które w wieku siedmiu lat wypowiadają się nieprawidłowo, a ich mowa jest niewyraźna.\nPrzyczynami zburzeń mowy mogą być:\nwada słuchu fizycznego\nopóźnienie słuchu fonematycznego\nzła sprawność narządów artykulacyjnych\nnieprawidłowe wzorce mowy\nzaniedbania osób dorosłych\nDyslalia – niemożliwość prawidłowego wymawiania jednego, kilku, kilkunastu, a nawet wszystkich dźwięków.W obrębie dyslalii wyróżniamy:\nseplenienie– nieprawidłowa wymowa głosek: s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, ś, ź, dź;\nreranie– nieprawidłowa wymowa głoski r;\nnieprawidłowa wymowa głoski: k, g;\nbezdźwięczność– wymowa głosek dźwięcznych bezdźwięcznie;\nnosowanie– głoski nosowe wymawiane są jak ustne lub odwrotnie;\nbełkot– dyslalia całkowita;\nCzęstym zaburzeniem mowy u dzieci jest też jąkanie, czyli brak płynności mowy. Przyczyny, przejawy i terapia jąkania maja charakter złożony i indywidualny. Wymagają fachowej pomocy.\nRodzice i inne osoby z otoczenia dziecka jąkającego się nie powinny:\nprzesadnie reagować na jąkanie;\nkończyć wypowiedzi dziecka;\nTrudności w nauce dzieci z zaburzeniami mowy\nWiek przedszkolny(3- 5 lat):\ntrudności z wypowiadaniem złożonych słów;\nkłopoty z zapamiętywaniem nazw przedmiotów.\nGrupa „O”(6-7 lat):\ntrudności z zapamiętywaniem wierszyków;\ntrudności w odróżnianiu podobnych głosek;\ntrudności w wydzielaniu sylab i głosek;\ntrudności w nauce czytania.\nMłodszy wiek szkolny(klasa I –III):\nutrzymywanie się podanych wyżej zaburzeń;\ntrudności z zapamiętywanie nazw dni tygodnia, miesięcy, tabliczki mnożenia, dat, liczb wielocyfrowych;\nmylenie literopodobnych dźwiękowo;\nopuszczanie, przestawianie liter;\ntrudności z pisownią spółgłosek miękkich i nosowych.\nStarszy wiek szkolny:\ntrudności w nauce takich przedmiotów jak języki obce, geografia, historia;\ngorsza pamięć słuchowa;\nbrak rozumienia poleceń podawanych przez nauczyciela;\nbierne zachowanie podczas lekcji.\n„Integracja Sensoryczna to proces, dzięki któremu, mózg otrzymując informacje ze wszystkich zmysłów, rozpoznając je, segregując, interpretując i integrując ze sobą i z wcześniejszymi doświadczeniami odpowiada adekwatną reakcją” (Wg Ayres).\nJest procesem, w którym następuje organizacja wrażeń dostarczanych do organizmu, aby mogły być wykorzystane w celowym działaniu. Przez zmysł wzroku, słuchu, smaku, węchu, dotyku i zmysł równowagi odbieramy bodźce z ciała i otoczenia. Informacje te przekazywane są do mózgu, następnie odpowiednio segregowane, interpretowane abyśmy mogli zareagować w sposób odpowiedni w danej sytuacji . Jeśli widzimy coś kulistego o pomarańczowej barwie, to przez zmysł czucia głębokiego określamy ciężar\ni kształt. Przez zmysł dotyku wyczuwamy porowatość powierzchni, zapach i ewentualnie smak, który też jest ważną informacją w poznawaniu. Każda z tych informacji jako jedyny bodziec jest niewystarczająca lecz scalone razem, czyli zintegrowane i przeanalizowane, pozwalają nam rozpoznać pomarańczę i w odpowiedni sposób zachować się aby ją np. obrać (tj. dostosować siłę nacisku tak aby nie uszkodzić miąższu a przekroić skórkę). Jednak, gdy z różnych przyczyn, procesy integracji sensorycznej zostają zakłócone możemy zauważyć u dziecka objawy zaburzeń w przetwarzaniu informacji zmysłowych, a co za tym idzie nieadekwatne odpowiedzi na wyzwania otoczenia. Jeśli występują zaburzenia w odbiorze i integrowaniu bodźców zmysłowych mogą się wówczas pojawiać dysfunkcje w rozwoju poznawczym, motorycznym oraz w zachowaniu dziecka. W zależności od rodzajów zaburzeń mogą one mieć negatywny wpływ na proces nabywania umiejętności czytania i pisania, zdolności samoobsługowe, poczucie równowagi, koordynację ruchową, wywoływać trudności w zakresie motoryki małej i dużej. Zaburzenia procesów Integracji Sensorycznej mogą być przyczyną nadpobudliwości psychoruchowej, impulsywności, braku koncentracji uwagi, nadwrażliwości dotykowej, słuchowej oraz niskiej samooceny. Należy podkreślić, że dysfunkcje integracji sensorycznej mają negatywny wpływ także na rozwój społeczny i emocjonalny dziecka.\nNajczęstsze objawy dysfunkcji Integracji Sensorycznej to:\nNadmierna wrażliwość na bodźce dotykowe, wzrokowe, słuchowe oraz ruch. Nadwrażliwość może się objawiać takimi zaburzeniami zachowania jak: rozdrażnienie, wycofywanie się w wyniku dotknięcia, unikanie określonych rodzajów ubrań lub jedzenia, rozpraszalność lub lęk podczas zwykłych zabaw ruchowych np. na placu zabaw.\nZbyt mała wrażliwość na bodźce. Dziecko z obniżoną wrażliwością na bodźce może poszukiwać intensywnych wrażeń sensorycznych takich jak celowe uderzanie ciałem o przedmioty lub intensywne kręcenie się wokół własnej osi. Dziecko może ignorować ból czy być nieświadome zmian pozycji ciała.\nZbyt wysoki lub niski poziom aktywności ruchowej. Dziecko może być ciągle w ruchu lub wolno się uaktywniać i męczyć się szybko.\nNiewłaściwy poziom uwagi. Dziecko może mieć trudności z koncentracją, może być impulsywne.\nProblemy z koordynacją ruchową. Problemy te mogą dotyczyć umiejętności z zakresu dużej motoryki (czyli podstawowe sprawności ruchowe np. chodzenie, bieganie, gry i zabawy ruchowe – rzucanie i łapanie piłki) lub małej motoryki (czyli trudności z czynnościami precyzyjnymi np. rysowanie, pisanie). Niektóre dzieci będą miały słabą równowagę, inne natomiast będą miały olbrzymie trudności z nauczeniem się nowej czynności wymagającej koordynacji ruchowej.\nOpóźnienie w rozwoju mowy, w rozwoju ruchowym oraz trudności w nauce. Objawy te mogą być widoczne w wieku przedszkolnym razem z innymi objawami dysfunkcji integracji sensorycznej.\nU niektórych dzieci w wieku szkolnym mogą występować problemy w nauce mimo normalnego poziomu inteligencji.\nNiektóre dzieci mogą mieć problemy z przystosowaniem się do nowej sytuacji. Inne mogą reagować agresywnie, wycofywać się lub być sfrustrowane kiedy poniosą porażkę.\nNiskie poczucie własnej wartości. Czasami dziecko, które ma wspomniane problemy nie czuje się dobrze. Mądre dziecko z tymi problemami może wiedzieć, że niektóre rzeczy jest mu trudniej wykonać niż innym dzieciom, ale może nie wiedzieć dlaczego. Takie dziecko może być odbierane jako leniwe, znudzone, bez motywacji. Niektóre dzieci same znajdują sposoby na uniknięcie trudnych i krępujących/kłopotliwych zadań. W takiej sytuacji dziecko może być odbierane jako uparte i sprawiające kłopoty. Nie znając przyczyny takiego zachowania rodzice i dzieci mogą się obwiniać. Sytuacja taka sprzyja rozwojowi napięcia w rodzinie, niskiemu poczuciu wartości oraz poczuciu bezsilności.\nZaburzenia emocjonalne pojawiają się bardzo często u dzieci w wieku przedszkolnym, powodując problemy wychowawcze. Procesy emocjonalne dziecka zależą od działania układu nerwowego, hormonalnego i ogólnego stanu zdrowia, a także od kontaktów z najbliższymi osobami, wczesnych doświadczeń społecznych i atmosfery w domu rodzinnym. Emocje budują infrastrukturę życia społecznego czyli sterują naszymi stosunkami z innymi ludźmi. Zaburzenia dziecięce z udziałem emocji występują\nw dwóch szerokich kategoriach. Pierwsza to zaburzenia eksternalizujące definiowane przez gniew, wrogość, agresję, kradzież i kłamstwo. Druga to zaburzenia internalizujące oparte na emocjach smutku i lęku połączonych z tendencją do wycofywania się. U dziecka dominującymi stanami emocjonalnymi są radość zadowolenie. Dziecko uzewnętrznia swoje uczucia w sposób bardzo spontaniczny, wyraźny i czytelny. A.H. Chapman wyróżnia syndromy zaburzeń emocjonalnych tj.\nzaburzenia w kształtowaniu struktury osobowości (agresja, bierność, wycofywanie się);\nzaburzenia zachowania (aspołeczne);\nU dzieci nerwicowych główną przyczyną powstawania choroby są urazy psychiczne np. traumatyczne przeżycia, które wywołują zaburzenia normalnego funkcjonowania. Lęk jest podstawowym objawem i źródłem nerwicy. Jest to silny stan napięcia charakteryzujący się poczuciem zagrożenia, bezradności, niepokoju i bezsilności. Częstą postacią lęków są lęki nocne. Dziecko budzi się w nocy, krzyczy, a rano nie pamięta całego zdarzenia. Dzieci, u których występują lęki nocne są nadwrażliwe, zestresowane, skłonne do płaczu. Natomiast moczenie nocne jest najczęstszym rodzajem zaburzeń dziecięcych. Innymi typami symptomu są: lęki, drażliwość, pobudliwość psychiczna, brak porozumienia z grupą rówieśniczą, niechęć do nauki. Dzieci zaczynają się moczyć w sytuacjach zbyt dla nich skomplikowanych, trudnych (domu, szkole, itp.). Kolejnym symptomem są zaburzenia łaknienia, które występują u 2/3 dzieci w wieku od 2 do 5 lat. Jest on skutkiem ciągłego namawiania dziecka do jedzenia, przymuszania, zabawiania podczas posiłku. Częstym powodem odmowy jedzenia przez dzieci jest podawanie mu takiego rodzaju pokarmu, którego ono nie aprobuje. Przymuszenie prowadzi do reakcji obronnych i odmowy. Jąkanie jest jednym z częstszych zaburzeń mowy u dzieci. Może pojawić się nagle pod wpływem urazu psychicznego, bądź w efekcie długotrwałych sytuacji stresowych. Terapia powinna polegać na pracy z samym dzieckiem – obniżać stan napięcia emocjonalnego i podwyższać wiarę we własne siły. Tiki są objawami nerwicowymi, których podłoże tkwi w silnych przeżyciach urazowych wywołanych sytuacjami konfliktowymi. Powstają między 5 a 12 roku życia. Są to mimowolne wyładowania ruchowe różnych grup mięśniowych, nie podlegające świadomej kontroli.\nDzieci zahamowane psychoruchowo.\nSą to dzieci lękowe z obniżoną aktywnością i trudnościami w nawiązywaniu kontaktów\nz otoczeniem. Dzieci zahamowane emocjonalnie często spotykały się z krytyką i ośmieszaniem, a także z karami fizycznymi. Takie zdarzenia były przyczyną wycofania z kontaktów, izolacji, trudnościami w wyrażaniu uczuć. Swym zachowaniem nie sprawiają kłopotów wychowawczych, pozostają niezauważone, a ich cierpienie nie jest dostrzegane. Najważniejsze jest aby dziecko zahamowane miało poczucie bezpieczeństwa oraz akceptację ze strony bliskich mu osób.\nSą to dzieci, które nie potrafią nawiązać kontaktów uczuciowych z dorosłymi i rówieśnikami. Mimika twarzy tych dzieci jest mało ekspresyjna. Dziecko nie umie współodczuwać radości i smutków innych osób. Zarówno rodzice jak i rodzina często nie zapewniają dziecku zaspokojenia potrzeby miłości i przywiązania. Nie nawiązywanie kontaktu emocjonalnego z innymi jest więc reakcją obronną przed kolejnym odtrąceniem. Na takie sytuacje narażone są przede wszystkim dzieci z domów dziecka.\nNadpobudliwość u dzieci spowodowana jest przewagą procesów pobudzenia nad hamowaniem. Dzieci nadpobudliwe szybko męczą się wykonywaną pracą i są niewytrwałe w działaniu W stosunku do dzieci nadpobudliwych trzeba jasno sprecyzować wymagania, ale także być spokojnym i cierpliwym. Rozkład dnia dziecka powinien być zaplanowany i zorganizowany, aby nie doświadczyło nudy lub zbyt wielu chaotycznych bodźców. Dorośli powinni wspierać i zachęcać do wykonywania różnych zadań oraz pomagać w przezwyciężaniu trudności.\nChłopcy wykazują więcej zachowań agresywnych niż dziewczynki przez całe dzieciństwo i ta różnica poziomu agresji jest widoczna w wieku 2 lat. Liczba wybuchów gniewu u dzieci znacznie spada w 2 roku życia, jednak dla dziewczynek ten spadek jest dużo gwałtowniejszy. Zachowania agresywne możemy podzielić na agresję fizyczną lub werbalną. Agresja fizyczna to bezpośrednie zadawanie bólu innym osobom, natomiast agresja werbalna przejawia się w arogancji, skarżeniu, przezywaniu itp. Agresja jest reakcją na frustrację, to zachowanie naśladowcze lub instrumentalne jeśli służy dziecku do realizacji jakiegoś celu.\nPrzyczyny zaburzeń emocjonalnych u dzieci.\nKonflikt między rodzicami ( dzieci wykazują gniew i agresję w stosunku do rodziców jak i innych dzieci);\nZaburzenia psychiatryczne u rodziców – lęki, zaburzenia antyspołeczne ( zwiększone ryzyko zaburzenia u dziecka);\nZaburzona relacja rodzic – dziecko;\nBrak akceptacji dziecka ze strony rodziców, opiekunów, rówieśników;\nUnikanie, odtrącanie dziecka, nadmierne wymagania lub nadopiekuńczość;\nZła sytuacja szkolna ( konflikt z nauczycielami bądź z innymi uczniami)\nBNP Paribas, numer konta: 75 1600 1462 1888 1758 0000 0001\nCopyright © 2021 Fundacja Teraz My


Dziewczyna sfilmowała jak jej kot z entuzjazmem gra na pianinie | PlanetaLife\nDziewczyna sfilmowała jak jej kot z entuzjazmem gra na pianinie\nUżytkowniczka TikTok o pseudonimie Merike Hess prowadzi konto, na którym nieco ponad dwa tysiące subskrybentów śledzi jej życie z kotem. Po jej ostatnim filmiku, na którym zwierzak naprawdę gra na pianinie, jest jeszcze więcej subskrybentów.\nTo wideo zostało nagrane, gdy kot nawet nie podejrzewał, że jest obserwowany. Ogoniasty przyjaciel właścicielki konta wdrapał się na krzesło obok instrumentu i... Zaczął samodzielnie wciskać klawisze przednimi łapami.\nMelodia jest oczywiście daleka od ideału. Ale sam fakt, że kot rozumiał zasadę działania instrumentu i wykazywał zainteresowanie nim, stał się powodem porównań z Mozartem.\nPoczątkowo dziewczyna nagrywała wszystko po cichu, ale potem zachichotała, a kot zauważył że jest filmowany. Zwierzak był zawstydzony tylko przez kilka sekund. Potem kontynuował grę i zakończył swój „utwór” mocnym akcentem.\nUżytkownicy sieci społecznościowych byli zachwyceni tym jak bawi się kot Merike Hess. Pod krótkim filmikiem pozostawili ponad cztery tysiące komentarzy. Było ponad sto tysięcy polubień. Ciekawe czym jeszcze zadziwi ta dziewczyna ze swoim czworonożnym przyjaciel.\nWysłano: 14.02 09:26


Zara - przegląd kozaków na sezon jesień zima 2013/14 - Zeberka.pl\nZeberka.pl » Zara » Zara - przegląd kozaków na sezon jesień zima 2013/14\nzara zara jesień zima 2013 2014 zara kozaki kozaki damskie kozaki na zimę trendy jesień 2013\nKozaki w sezonie jesienno-zimowym to absolutny must have w szafie każdej kobiety. Jednak decyzja o tym, który model powinnyśmy wybrać wcale nie jest łatwa przy ilości modeli jakie znajdziemy w popularnych sieciówkach.\nWielbicielki klasyki mogą zdecydować się na oficerki. Ten popularny model nigdy nie wyjdzie z mody i jeśli zainwestujemy w skórzane buty o tym fasonie z powodzeniem posłużą nam przez kilka sezonów.\nOprócz klasyki znajdziemy też kozaki na modnym ostatnio słupku, nie zabraknie też modnych koturn i szpilek. Wybór należy do Was, a dodatkowo propozycje kurtek znajdziecie tutaj.\nPrzygotowałyśmy dla Was propozycje marki Zara. Zdecydowałybyście się na któryś z modeli?


Wstąp do El Encanto [Susana López-Rubio] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00204 003560 20992200 na godz. na dobę w sumie\nWstąp do El Encanto - ebook/epub\nAutor: Susana López-Rubio Liczba stron:\nISBN: 978-83-8110-417-3 Data wydania: 2018-02-14\nWstąp do cudownego miejsca słynnego ekskluzywnego domu towarowego El Encanto i przenieś się do XX-wiecznej tętniącej życiem Hawany! Początek lat 50. W porcie w Hawanie schodzi na ląd Patricio, młody Asturyjczyk, którego całym majątkiem jest głód świata, a jedynym celem pozostawienie za sobą przeszłości w rodzinnej wsi wciąż jeszcze liżącej rany po hiszpańskiej wojnie domowej. Na spotkanie wychodzi mu gościnne miasto pełne światła i barw, w którym szybko znajduje pracę w domu towarowym stanowiącym dumę stolicy El Encanto. Tam właśnie poznaje Glorię, jedną z najpiękniejszych, a przy tym bez wątpienia najbardziej zakazanych kobiet na wyspie. Jej mąż to wywodzący się z hawańskich nizin społecznych mafioso. W powieści Wstąp do El Encanto Susana López Rubio przywołuje pełną świetności i szyku epokę, w której niezapomniane postacie, owładnięte namiętnościami i spętane konwenansami, zostają wciągnięte w wir tragicznej historii zakazanej miłości, prowadzącej od uniesień do wybaczenia i zmuszającej do przezwyciężenia własnych słabości. Miłości, która za tło ma rewolucję.\nTytuł oryginału: EL ENCANTOCopyright © Susana López Rubio, 2017 Copyright © 2018 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga Copyright © 2017 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia DragaProjekt graficzny okładki: Ilona Gostyńska-RymkiewiczRedakcja: Jolanta Olejniczak-Kulan Korekta: Marta Chmarzyńska, Izabela Sieranc, Edyta Malinowska-KlimiukISBN: 978-83-8110-417-3Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione i wiąże się z sankcjami karnymi.Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.Szanujmy cudzą własność i prawo! Polska Izba KsiążkiWięcej o prawie autorskim na www.legalnakultura.plWYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o. o. ul. Fitelberga 1, 40-588 Katowice tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28 e-mail: info@soniadraga.pl www.soniadraga.pl www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDragaE-wydanie 2018Skład wersji elektronicznej: konwersja.virtualo.pl\nSpis treściDedykacjaCzęść pierwsza123456789101112131415161718Część druga19202122232425262728293031323334353637383940Część trzecia414243444546474849505152535455EpilogPodziękowaniaPodziękowania tłumaczkiPrzypisyWszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.\nDla mojego dziadka, który użyczył imienia bohaterowi. I dla Alberta, zawsze.\n11947 PatricioGdy tylko zszedłem na ląd w Hawanie, zrozumiałem, że moje ubranie nie nadaje się na kubański klimat. Żaden z pasażerów statku nie miał na sobie odpowiedniego stroju. Wełniane spodnie i marynarka gryzły mnie niemiłosiernie, a czapka, która tyle razy uratowała mnie przed chłodem w Asturii, teraz groziła poparzeniem głowy pod tropikalnym słońcem. Kubańczycy nosili lniane garnitury, a Kubanki wzorzyste sukienki. W zestawieniu z nimi wyglądaliśmy jak stado zapoconych owiec. Spojrzałem z zazdrością na celnika. Jego biała koszula z krótkim rękawem stanowiła żywy obraz wygody. Czekaliśmy z dokumentami w ręku, gdy nadeszła sekretarka – Mulatka w sukience z odkrytymi ramionami i bez pończoch wywołała pełne podziwu gwizdy ze strony mężczyzn stojących w kolejce. Nie byle jakie osiągnięcie, biorąc pod uwagę dręczący nas głód i skrajne zmęczenie po ponad czterdziestu dniach podróży, którą odbyliśmy stłoczeni w mikroskopijnych kajutach, z jedynym pożywieniem w postaci serwowanego dzień w dzień talerza brei. – Jak się nie uspokoicie z tymi gwizdami, zaraz zrobię z wami porządek! Stojący obok mężczyzna z Galicii wyraził na głos moje myśli: – Ooo, do diaska! Tutaj kobiety mają jaja! Celnik dał mi znak, bym podszedł bliżej. – Imię? – Patricio. – Nazwisko? – Rubio Gamella. – Wiek? – Dziewiętnaście. – Hiszpan? – Tak. – Cel podróży? Kusiło mnie, by odpowiedzieć szczerze: „Wie pan, w Hiszpanii panuje taka nędza, że musimy moczyć chleb w kałużach, a w mojej wsi nie ma już kotów, bo zjedliśmy wszystkie szczury. Matkę zabili republikanie, ponieważ ukrywała w domu kuzynkę zakonnicę, a ojca narodowcy, bo nie zgodził się uklęknąć przed portretem Caudilla. Więcej rodziny nie mam, a nie chciałem spędzić reszty życia, harując w kopalni, zżerany przez wszy, więc sprzedałem obrączkę ślubną po babci, niech spoczywa w pokoju, i kupiłem bilet trzeciej klasy na statek, żeby zacząć od zera na drugim końcu świata, z jedną koszulą na grzbiecie. Cel podróży jest taki, że chcę przeżyć”. Tak właśnie powinienem był mu powiedzieć. Ale na statku wielu ludzi uprzedzało, że Kuba zaczyna odsyłać hiszpańskich emigrantów z powrotem, i nie powinniśmy im tego ułatwiać. – Cel podróży? – powtórzył zniecierpliwiony celnik. Przełknąłem szybko swoje smutki i z szerokim uśmiechem odpowiedziałem to samo co reszta pasażerów ze statku. – Wypoczynek. Przyjechałem na wakacje. Wyszedłem z odprawy celnej i rozejrzałem się wokół. Moim oczom ukazała się nadmorska promenada, pełna ludzi, aut, gwaru i życia. Na tle połyskliwie niebieskiego nieba odcinała się latarnia zamku Morro czuwającego nad miastem i jego mieszkańcami. Z gorąca zakręciło mi się w głowie i musiałem usiąść. Podróż była tak skomplikowana, a moje szanse dotarcia na Kubę tak znikome, że do tej pory nawet nie zadałem sobie pytania, co zrobię, gdy w końcu znajdę się w Hawanie. Sytuacja nie przedstawiała się zbyt różowo. Mój dobytek ograniczał się do pięciu rzeczy: wełnianego garnituru, czapki, butów, zdjęcia rodziców i puszki sardynek w marynacie, którą podarowało mi na statku pewne portugalskie małżeństwo. Dysponowałem jednak ponadto dodatkowymi pięcioma atutami. Po pierwsze: tupet. Od dziecka byłem śmiały i zawsze kierowałem się zasadą, że lepiej prosić o wybaczenie niż o pozwolenie. Po drugie: odziedziczone po matce niebieskie oczy i przekazana przez ojca w genach zgrabna sylwetka. Po trzecie: wyobraźnia. Ta sama, która nie pomogła mi w zapamiętaniu listy królów wizygockich, natomiast wyśmienicie sprawdzała się podczas wymyślania wymówek w szkole i ułatwiała wagary. Po czwarte: młodość. Niedawno skończone dziewiętnaście lat niwelowało wszelkie obawy, spychając je na dalszy plan i przyznając pierwszeństwo tęsknocie za przygodą. I wreszcie, po piąte i najważniejsze: głód. Głód życia, przyszłości, kolorów, głód kumulujący się we mnie już nie miesiącami, lecz latami. Mówią, że wiara przenosi góry, ale głód w niczym jej nie ustępuje. Głód sprawił, że chłopak z małej wioski w Asturii przemierzył ocean i trafił na Perłę Antyli. Po chwili zebrałem siły, wstałem i ruszyłem przed siebie. Pierwsze godziny życia na emigracji spędziłem właśnie tak: spacerując po mieście i szeroko otwierając oczy z zachwytu na widok cudów, które się przed nimi przesuwały. Pasaż Prado, plac Katedralny, bulwar Malecón… Wszędzie kłębiły się tłumy, rodziny z dziećmi, turyści, uliczni dentyści, pucybuci, akwizytorzy oferujący erotyczne pocztówki, a nawet wróżki, które przepowiadały przyszłość, rzucając muszelkami. Miasto stanowiło ucztę nie tylko dla oczu, lecz także dla uszu. W Hawanie muzyka obecna była na każdym kroku. Dobiegała z barów, z radioodbiorników stojących na parapetach okien i trąbek grajków, którym ulice i place służyły za scenę. W końcu dotarłem do chińskiej dzielnicy. Na rogu Zanja i Galiano stanąłem oszołomiony, gdyż moją uwagę przyciągnął afisz z przystrojonymi w pawie pióra tancerkami kabaretu Tropicana. Zacząłem go studiować tak wnikliwie, że nie zauważyłem tramwaju, który całym pędem jechał wprost na mnie. – Z drogi, dupku! – wrzasnął motorniczy. Tramwaj zatrzymał się w porę, by mnie nie przejechać, ja jednak upadłem na tyłek. Jakiś człowiek w garniturze zatrzymał się, by mi pomóc. – Nic się panu nie stało? Odparłem, że nie. W efekcie żałosnego upadku znacznie bardziej ucierpiała moja godność niż obolałe półdupki. – Nasz młodzieniec ślini się do pięknych nóżek tych uroczych tancerek, a pan chciałeś go zaraz posłać wprost na cmentarz Kolumba? – mężczyzna zrugał motorniczego. – Daj se, kuźwa, na wstrzymanie, człowieku. Tak to właśnie wyglądało. Kubańczycy potrafili mówić z najwyższym wyrafinowaniem, by chwilę później kląć jak szewcy. – Naprawdę bardzo mi przykro – jął się tłumaczyć motorniczy. – A następnym razem uważaj pan kapkę bardziej i nic panu nie będzie. Moja podróż dookoła świata dobiegła końca na plaży. Usiadłem na piasku i wpałaszowałem puszkę sardynek w marynacie, w czasie gdy morskie fale omywały mi zmęczone stopy. Słońce na horyzoncie przypominało karmazynowy kamyk w intensywnie pomarańczowej otoczce, pocętkowany czarnymi punktami mew. Nim zaszło, zasnąłem głęboko, nie ruszywszy się z miejsca. Następnego dnia obudziły mnie okrzyki obwoźnego sprzedawcy. – Panie, panowie! Sorbet kokosowy, cytrynowy i ananasowy! Wyborne granizado1! Zdezorientowany otworzyłem oczy i odkryłem, że otaczają mnie całe rodziny plażowiczów, którzy zdecydowali się spędzić dzień nad morzem, a teraz spoglądają na mnie z mieszaniną politowania i zdziwienia. Kilkuletnia czarnowłosa dziewczynka odłożyła piłkę i podeszła bliżej. – Cześć. Jesteś rozbitkiem? Nie wiedziałem, co odpowiedzieć. Po prostu się uśmiechnąłem. Byłem szczęśliwy, bo uświadomiłem sobie, że właśnie zaczynam nowe życie w Hawanie, niczym rozbitek wyrzucony przez morze na brzeg.\n2Opuściwszy plażę, umyłem twarz w fontannie i skierowałem się do dzielnicy San Isidro. Wiele tygodni wcześniej właściciel mleczarni w naszej wsi opowiadał mi, że jeden jego znajomy miał kolegę, którego kuzyn mieszkał w Hawanie i powiedział mu, że świeżo przybyli na wyspę Asturyjczycy zbierają się w barze El Popular przy ulicy Porvenir, prowadzonym przez wdowę z Avilés. Przypuszczałem, że mam niewielkie szanse, by go znaleźć: możliwe, że bar już zamknięto lub że znajduje się gdzie indziej; albo że właściciel mleczarni lub jego znajomy albo kolega znajomego, czy wreszcie kuzyn kolegi znajomego minęli się z prawdą. Jednak, wbrew wszelkiemu prawdopodobieństwu, bez trudu go odnalazłem. Był to mały lokal o bardzo podłym wyglądzie. Wnętrze potwierdziło jeszcze pierwsze złe wrażenie. Dostrzegłem tam kilka zdezelowanych stolików i parę koślawych krzeseł, a nad wszystkim królował brudny blat baru. Była to speluna w całym tego słowa znaczeniu, ale mimo wszystko butelki cydru na półkach przywołały uśmiech na mojej twarzy. Właścicielka, kobieta pod sześćdziesiątkę, ze sflaczałymi policzkami i włosami zebranymi w siwy kok, spojrzała na mnie, marszcząc brew. – Bonos díes – przywitałem się po asturyjsku, próbując zjednać sobie jej sympatię. – Qué bona mañana fai.2 Ale kobiecie starczył jeden rzut oka, by zrozumieć, w jakiej jestem sytuacji, i prychnęła niechętnie. – ¡Va ser desgraciáu!3 Nic nie mów – burknęła, wycierając dłonie w szmatę. – Dopiero co przyjechałeś? Pewnie wczorajszym statkiem z Lizbony. No to możesz stąd znikać, to nie Czerwony Krzyż. Domyśliłem się, że ma już dosyć biedaków szukających u niej pomocy. Żeby mnie nie wyrzuciła, spróbowałem ją rozśmieszyć. – Nie – pokręciłem głową. Zaskoczona kobieta uniosła brwi. – Nie? – Przyleciałem samolotem – oświadczyłem, przybierając poważny wyraz twarzy – pierwszą klasą. Obiecaj mi, że zachowasz w sekrecie to, co powiem – szepnąłem. Było jasne, że nie uwierzyła w ani jedno moje słowo, ale zaintrygował ją mój tupet, i postanowiła pociągnąć rozmowę dalej. – A cóż to za sekret, jeśli można wiedzieć? – Jestem markizem. Kobieta spojrzała na moje ubranie pobrudzone piaskiem po noclegu na plaży i wybuchnęła takim śmiechem, że aż zakrztusiła się własną śliną. – Markiz z Koziej Wólki, non te xinga4! – powiedziała kpiąco. Uznałem jej śmiech za dobry znak i nabrałem śmiałości. – Markiz Miradoiro. – Nic mi to nie mówi. – To piękne ziemie w dolinie Naredo. Nazywam się Patricio, bardzo mi miło. – I co tu robisz, Particio, ubrany jak jakiś nędzarz? – Przyjechałem tu incognito z powodu pewnej kobiety – zmyśliłem na poczekaniu. – To miłość mojego życia, ale jej rodzice nie zgadzają się, żeby za mnie wyszła. – A to czemu? Przecież jesteś markizem! – Tak, ale mój tytuł nic dla nich nie znaczy. To księżniczka Nowej Celeminy. – A gdzie to jest? – Och! Daleko. Okropnie daleko. Kobieta znów się zaśmiała. – Mogę wiedzieć, jak się nazywasz? – zapytałem, uśmiechając się, jak najładniej umiałem. – Constantina… Tina – poprawiła się po chwili. Uznałem za dobry znak, że przedstawiła się zdrobniałą formą imienia. – Tina, obiecaj, że dochowasz sekretu. Dzięki przebraniu żebraka udało mi się zmylić ludzi strzegących księżniczki. Teraz muszę ją przekonać, żeby ze mną uciekła. Aż do tego czasu nikt nie może się dowiedzieć, że nie jestem biedny. – Bądź spokojny, nikt tak o tobie nie pomyśli. – Ponadto potrzebuję jeszcze jednej rzeczy. – Jakiej? – Talerza z jedzeniem. – Co ty nie powiesz? – zauważyła raczej uszczypliwie niż z gniewem. – Rozumiesz chyba, że teraz, kiedy muszę uchodzić za nędzarza, nie noszę przy sobie pieniędzy. Ale obiecuję ci na mój tytuł, że wrócę i oddam dług z nawiązką. Tina westchnęła pogardliwie. Nie przeszkodziło jej to jednak podsunąć mi pod nos porządnego kawałka świeżo usmażonej tortilli ku wielkiej radości mojego żołądka. Ślina natychmiast napłynęła mi do ust. – Masz… jedz. Zanim pożałuję, że ci dałam. Zabrałem się za tortillę, korzystając z okazji, by pomiędzy jednym kęsem a drugim zapytać o parę rzeczy. – Nie znasz jakiegoś miejsca, gdzie mógłbym przenocować? – Pomijając Hotel Nacional, rzecz jasna. – Rzecz jasna. Przecież wiesz, że muszę udawać biedaka. Tina poprawiła sobie wsuwkę w koku i pokazała na młodego chłopaka siedzącego przy stoliku w głębi baru. – Zapytaj Grescasa5. Tylko nie wciskaj mu historyjek o markizach, jeśli nie chcesz, żeby rozkwasił ci gębę. Biorąc pod uwagę ksywkę chłopaka, uznałem to za dobrą radę. Tym razem postanowiłem być całkiem szczery. – Bonos díes. Facet nawet mi nie odpowiedział. Bardziej niż ewentualna rozmowa ze mną zajmowało go przygryzanie w zębach wykałaczki. Skorzystałem z okazji, by mu się przyjrzeć. Nie wyglądał na więcej niż dwadzieścia pięć lat, posturą budził respekt, przypominał bowiem goryla: wysoki, korpulentny, o ramionach i nogach potężnych niczym pnie drzew. Jeden z przednich zębów miał ułamany. Starając się nie okazywać zdenerwowania, spróbowałem ponownie: – Jestem Patricio. Grescas dłubał sobie dalej wykałaczką w zębach, pogrążony we wrogim milczeniu. Było jasne, że nie miał najmniejszej ochoty ze mną gadać. Na szczęście mój wzrok zatrzymał się na godle widocznym na jego starej koszulce. Przedstawiało kotwicę na niebieskim polu, wokół której wił się biały sznur. To zachęciło mnie do podjęcia jeszcze jednej próby. – ¡Alza el rabu, marinín!6 – zawołałem – Ole, ole, nie damy się! Marino de Luanco wygrywa zawsze w piłkę, a jeśli nie wygrywa…! Nie dokończyłem zdania niczym rybak, który zarzucił przynętę i czeka, aż ryba ją weźmie. – To chyba przez pomyłkę! – mruknął, nie potrafiąc się powstrzymać. Połknął haczyk. Wobec tego pociągnąłem za wędkę. – Skąd jesteś? Ja z Santa Benxamina. Grescas małpim gestem podrapał się po głowie i splunął na podłogę. – Nie rób sobie nadziei. Nie będę ci pomagał tylko dlatego, że jesteśmy ziomkami. W Hawanie jest więcej Asturyjczyków niż much. – Zapytałem cię tylko, skąd jesteś. Znów splunął. – Wszyscy od tego zaczynacie. A kiedy odpowiem, zaraz znajdzie się jakiś wspólny krewny, przyjaciel lub przynajmniej znajomy. Może nawet okaże się, że jesteśmy kuzynami. Wtedy oczywiście powiesz: „Kuzynie, chyba nie zostawisz mnie tu na pastwę losu?”. Potem poprosisz o pożyczkę albo żebym znalazł ci pracę lub miejsce do spania. Więc możesz już stąd wypierdalać w podskokach. – Nie zamierzam stąd odejść, póki mi nie powiesz, skąd jesteś. Osiłek podniósł się z krzesła, ja w tym czasie starałem się powściągnąć nerwy. Był bardzo wysoki, przerastał mnie o głowę. Świadom swoich rozmiarów solidnej dwudrzwiowej szafy splótł dłonie i głośno strzelił palcami, by mnie nastraszyć. – Mam dla ciebie propozycję: jeśli ci odpowiem i okaże się, że mamy wspólnego znajomego, przyładuję ci z pięści w żołądek. Nadal cię to interesuje? Cios w brzuch to nic dobrego, ale jaki miałem wybór? Nie znałem tu nikogo, kto mógłby mi pomóc, a nie zamierzałem znów spać na plaży. – Zaryzykuję – powiedziałem drżącym głosem. – Jestem z Carabanzo. Była to wieś oddalona o kilka godzin drogi pieszo od mojej. – Znam stamtąd tylko jedną osobę. Grescas złapał mnie za kark niczym kociaka, który przed chwilą przyszedł na świat. – Sam tego chciałeś. Serce waliło mi tak mocno, że jego dudnienie słyszałem aż w uszach. – Begoña García de Ron. Prześliczna, ale miała więcej pretendentów niż ja wszy na głowie. Grescas rozluźnił uchwyt swojego łapska na mojej szyi. Wnioskując po wyrazie jego twarzy, zrozumiałem, że ją zna. Nagle przemknęła mi przez głowę niepokojąca myśl. – To chyba nie jest twoja żona? – zapytałem, gotując się na najgorsze. Pokręcił głową, a ja odetchnąłem z ulgą. – Całe szczęście, bo była najbardziej puszczalska z całej wsi. Moja ulga trwała, póki nie wypowiedział kolejnych czterech słów. – Begoña to moja siostra. Szlag by to! Przepadłem z kretesem! Zamknąłem oczy i przygotowałem się na cios. Nadszedł wkrótce, tak mocny, że zgiąłem się wpół. Jednak ciosowi towarzyszył też śmiech Grescasa. – Jasny gwint! Ty jesteś Patricio? – Jego zły humor gdzieś zniknął. – Ten Patricio, z którym moja siostra się zeszła na festynie parę lat temu? – Przytaknąłem, siadając, by rozmasować sobie obolały brzuch. – Przywaliłem ci, bo przegrałeś zakład – wyjaśnił Grescas. Jeszcze dochodziłem do siebie po ciosie w żołądek, kiedy Grescas zafundował mi kolejny, tym razem z otwartej dłoni w kark. – A to za to, że nazwałeś moją siostrę kurwą – dorzucił. – Wcale nie, ja tylko powiedziałem, że… – Że jest kurwą – przerwał mi. – Daje na prawo i lewo, ale to moja młodsza siostra, zrozumiano? Jeszcze raz potwierdziłem, próbując powstrzymać mdłości i zmusić tortillę, by nie opuszczała żołądka. – Begoña mówiła mi, że była z tobą bardzo szczęśliwa tamtego lata. Że w dniu wolnym od pracy szedłeś trzy godziny w jedną stronę i trzy z powrotem tylko po to, żeby się z nią zobaczyć. Rzeczywiście, byliśmy z Begoñą parką gołąbków, aż do czasu, gdy… – Rzuciła cię dla Tiburcia? – Grescas wypowiedział na głos moje myśli. – Czy dla Manuela? Odetchnąłem głęboko, by złapać wystarczająco dużo powietrza i odpowiedzieć. – Chyba dla nich obu. – Cała siostra! – wykrzyknął goryl, znów wybuchając śmiechem. – My, García de Ron, nie mamy w zwyczaju się rozdrabniać, walimy od razu z grubej rury. – Nie gadaj. Twoja siostra złamała mi kiedyś serce, a ty przed chwilą żebro. Grescas nagrodził mój żart pacnięciem w kark wyrażającym mieszaninę braterstwa i złośliwości. – No właśnie, a co się dzieje z Begoñą? – zapytałem. – Dobrze jej się układa? – Nie najgorzej. Wyszła za mąż i tak dalej. – Za Tiburcia? Czy za Manuela? – Za żadnego z nich! Za fotografa z Madrytu imieniem Paco. Ma studio portretowe przy Gran Vía. Dorobili się już dwójki dzieci. – A więc się ustatkowała… – Cóż, na miejscu Paca, zachowałbym czujność… Tiburcio był rudy? A Manuel blondyn? – Jak miedź i słoma. Grescas wyciągnął z portfela kolorowane zdjęcie. Begoña pozowała na nim z mężem, brunetem, i dwoma synkami: to byli bardzo ładni chłopcy, ale jeden z nich miał włosy blond, a drugi rude. Nie potrafiłem powstrzymać parsknięcia śmiechem. – Cieszę się, że jej się dobrze układa – powiedziałem szczerze. Grescas włożył wykałaczkę za ucho. – Oj, ziomku… No i widzisz, wcale nie chciałem z tobą gadać. Ale nie mogę przecież pozwolić, żeby mój były szwagier spał pod mostem, prawda? W tym momencie zrozumiałem, że za brutalnymi manierami Grescasa kryje się szlachetne serce. Jego historia była bardzo podobna do mojej: urodził się w asturyjskiej wsi, na łonie tak zubożałej rodziny, że dni, w których mogli włożyć do garnka kawałek mięsa, były świętem. Fakt, że Grescas wyrósł na wielkiego chłopa, stanowił prawdziwy cud, biorąc pod uwagę, że przez całe dzieciństwo nie mógł najeść się do syta. W rodzinie krążyły plotki, że kiedyś, jeszcze w minionym wieku, jedna z prababć miała romans z „gigantem z Estremadury”, ale tak naprawdę swoje potężne rozmiary Grescas zawdzięczał własnemu instynktowi samozachowawczemu, który kazał mu jeść wszystko, co tylko zdołał upolować z procy: wiewiórki, wróble, a nawet jaszczurki. Zbierał siły do pracy w kopalni, żeby pomóc rodzinie. Grescas pchał pod górę rozklekotany wózek swojego losu, aż wreszcie rodzice – oboje z płucami wyniszczonymi wdychaniem pyłu węglowego – zgodzili się, by zaczął nowe życie daleko od tej nędzy. Wtedy postanowił wyemigrować. Wybrał Kubę z podobnych względów co ja. Na wyspie mówiono tym samym językiem co w jego ojczystym kraju, a ponadto po barach w naszych stronach krążyły historie o Hiszpanach, którzy wzbogacili się w Hawanie niczym konkwistadorzy w El Dorado. W tych opowieściach nie wspominano jednak o tym, o czym Grescas dowiedział się w porcie w Lizbonie: władze Kuby miały po dziurki w nosie statków, które przybijały wyładowane hiszpańskimi nędzarzami. Dlatego też nie zwlekając, napełnił swoją walizkę kamieniami, aby sprawiać wrażenie, że ma w niej dużo bagażu. Okpiwszy w ten sposób celników, jeszcze w porcie w Hawanie wyrzucił walizkę z kamieniami do morza i tak jak ja ruszył przed siebie, nie oglądając się wstecz. Pierwsze dni były ciężkie, dopóki Tina, właścicielka baru El Popular, nie pozwoliła mu spać na zapleczu w zamian za przenoszenie beczek z winem, oliwą i innych towarów. Parę tygodni później zaoszczędził wystarczająco dużo, by zamienić podłogę w magazynie na materac w pensjonacie. Kiedy się poznaliśmy, Grescas przebywał w Hawanie od trzech miesięcy i utrzymywał się z dorywczych prac, jakie mu się nadarzały. Radził sobie, jak mógł, nie gardził żadnym zajęciem, które pozwalało na zdobycie paru groszy. Choć nie wiedziałem, jak ma na imię (poznałem je wiele lat później), właśnie spotkałem jednego z najlepszych przyjaciół, jakich miałem w życiu. Jeszcze tego samego wieczora los zetknął mnie z kolejnym.\n3Pensjonat Trocadero, znany też jako zapluskwiony pensjonat, znajdował się przy ulicy o tej samej nazwie w centrum Starej Hawany. Był to pomalowany na błękitno wąski trzypiętrowy budynek z XIX wieku, w którym dawniej mieścił się gabinet lekarza specjalizującego się w chorobach wenerycznych. Z tego okresu na jednym z balkonów pozostał napis: „Leczenie chorób wstydliwych”. Obiegowa nazwa nie pochodziła bynajmniej od zamieszkujących tam radosnych insektów – a materace były ich pełne – lecz od dwóch sióstr zarządzających interesem: Patrii i Normy, mniej więcej sześćdziesięcioletnich bliźniaczek, pomarszczonych i malutkich niczym pluskwy. Obie staruszki ledwie wiązały koniec z końcem, do tego stopnia, że miały tylko jedną sztuczną szczękę, którą nosiły na zmianę. W poniedziałki, środy i piątki Patria jadła jako pierwsza, a we wtorki, czwartki i soboty w pierwszej kolejności brała coś na ząb Norma. W niedziele robiły sobie purée z fasoli, wtedy sztuczna szczęka odpoczywała w szklance wody. W środku pensjonat wyglądał, jeżeli można tak to ująć, nader malowniczo: w pół drogi pomiędzy rupieciarnią a składem. Korytarze i pokoje były przepełnione do granic możliwości różnego rodzaju przedmiotami i roślinami, co przydawało miejscu charakteru zaczarowanego domu. Zapluskwiony pensjonat był swego rodzaju sztabem głównym dla takich jak ja obdartych imigrantów, jednak nie byliśmy w nim jedynymi gośćmi. Mieszkali tam także kubańscy wieśniacy, zwani guajiros, którzy przyjeżdżali z prowincji spróbować szczęścia w stolicy. Do nich zaliczał się Guzmán. Guzmán dzielił pokój ze mną i Grescasem. Nie minęło wiele czasu, a zostaliśmy przyjaciółmi. Chudy i niziutki, wychowywał się w gospodarstwie rolnym wraz z ośmiorgiem rodzeństwa do momentu, aż zmuszeni długami rodzice ulokowali go pod opiekuńczym skrzydłem ciotki, samotnej starej panny mieszkającej w Cienfuegos. To, co zaczęło się jako przymusowa rozłąka, z czasem stało się błogosławieństwem. Ciotka była nauczycielką i zapewniła mu nie tylko dach nad głową i wyżywienie, ale także wykształcenie. Guzmán miał bystry i chłonny umysł i mógłby nawet skończyć studia, gdyby nie przeszkodził mu w tym brak pieniędzy – właśnie z tego powodu po śmierci ciotki wyjechał do stolicy i podjął pracę. Zrządzeniem losu trafił do zapluskwionego pensjonatu, gdzie dzielił ze mną pryczę. Doskonale pamiętam, że gdy po raz pierwszy wyciągnął do mnie rękę na powitanie, nie spojrzał mi w twarz, lecz na nogi. – Ładne buty, kolego… Bydlęca skóra, szyte grubą nicią, do tego zamszowe języczki. Mojego nowego przyjaciela cechowała pewna szczególna właściwość: miał obsesję na punkcie butów. Tłumaczył to tym, że gdy mieszkał na wsi, zawsze chodził boso i pierwszą parę obuwia dostał dopiero, kiedy wyjechał do ciotki. Były to tanie mokasyny, ale Guzmán czuł się w nich jak pan świata. Tak się śmiesznie złożyło, że zarabiał na życie, pracując jako pucybut. Czyszczenie obuwia od świtu do zmierzchu stanowiło ciężką harówkę, ale on nieodmiennie powtarzał: – Fucha bez szefa, w której nie musisz odbijać karty, za to poznajesz dużo ludzi… Same korzyści! W końcu, widząc, że nie mamy z Grescasem żadnej pracy ani dochodów, Guzmán namówił nas, żebyśmy poszli w jego ślady i też zostali pucybutami. Skontaktował nas nawet z dwoma emerytowanymi czyścibutami, którzy zgodzili się pożyczyć nam swoje fotele, szczotki i pasty w zamian za prowizję. To były dobre czasy. Codziennie wstawaliśmy wcześnie rano i ruszaliśmy w miasto. Zwykle zaczynaliśmy w parku Fraternidad, żeby złapać wszystkich urzędników, którzy chcieli wkroczyć do biura w świeżo wyglansowanych butach. Koło dwunastej robiło się tak gorąco, że obcasy kobiet odciskały ślady w rozmiękłym asfalcie. Wtedy na kilka godzin chowaliśmy się w barze El Popular. Popołudnie spędzaliśmy w holach hoteli pełnych amerykańskich turystów lub w ogródkach restauracji, w których siedziało wielu cudzoziemców delektujących się w cieniu bananowców swoimi drinkami piña colada. Kończyliśmy dzień pracy w barach: w Sloppy Joe’s lub Floridicie, gdzie również nie brakowało eleganckich mężczyzn gotowych wydać parę groszy na nadanie szlachetnego wyglądu swemu eleganckiemu obuwiu. Ostatnie polerki wykonywaliśmy zawsze w restauracji Complaciente, ponieważ Grescasowi wpadła w oko Tacones, drobna Murzynka śpiewająca bolera anielskim głosem, która zresztą ignorowała go z pełnym wyższości lekceważeniem. Nasi stali klienci nazywali nas Trzema Muszkieterami, bo zawsze pracowaliśmy wspólnie i tworzyliśmy malownicze trio. Grescas o rozmiarach goryla, Guzmán malutki jak Pigmej, a ja gdzieś pośrodku. Wszyscy trzej mieliśmy swoje mocne i słabe strony. Grescas, jak to on, nie certolił się, ale potrafił znaleźć sobie przyjaciół choćby w piekle. Jego technika czyszczenia butów najmniej się przy tym liczyła, a klienci – głównie Hiszpanie – płacili raczej za chwilę rozmowy z nim niż za cokolwiek innego. – Słuchaj no, Grescas, nie znasz kogoś, kto chciałby kupić skrzynkę Black Label? – Zapytaj Pedra z Santanderu, to równy gość, że do rany przyłóż. Pracuje w restauracji w Cerro. Powiedz mu, że to ja cię przysyłam, a jeśli dobijecie interesu, dasz mi dwa peso za przysługę. Guzmán jako jedyny z naszej trójki umiał naprawdę dobrze czyścić buty. Doprowadzał obuwie do takiego stanu, że miło było na nie spojrzeć, a ponadto był niezrównanym chodzącym poradnikiem turystycznym. – Jeżeli drewniana podeszwa stwarza problemy, mogę ją panu zaraz wymienić na gumową… A właśnie, był pan już w naszym Kapitolu? Dokładnie taki sam jak u Amerykanów. I wreszcie ja: pucybut bez najmniejszego talentu do zamszu i pasty. Nadrabiałem zaraźliwym uśmiechem i tupetem, które zjednały mi sporą grupę klientów. – Jak by to panu powiedzieć… Czyściłem kiedyś buty Errolowi Flynnowi. Ależ biedak miał haluksy… Raz obsługiwałem też Clarka Gable’a, któremu nogi śmierdziały nawet przez założone buty. To nie były buty, raczej kopyta… Ogólnie życie czyścibuta było męczące, ale warte zachodu. Przynajmniej tak sobie wtedy myślałem. Nie wiedziałem jeszcze, że może się okazać również bardzo niebezpieczne. Że za złe wypolerowanie obuwia niewłaściwej osobie można zarobić kulkę.\n4Wieczór, o którym mowa, zaczął się całkiem zwyczajnie. Postanowiliśmy rozłożyć się przed wejściem do Calypso, nowego modnego klubu nocnego. Lokal zajmował cały kwartał. Od frontu pomalowano go na szmaragdowozielono. Tak też brzmiało jego hasło reklamowe: Szmaragd Hawany. Klientela była nie byle jaka, do środka wpuszczano jedynie osoby przestrzegające surowej etykiety: mężczyzn w smokingach, kobiety w sukniach wieczorowych. Smokingi, jak to w Hawanie, prezentowały szeroką gamę kolorów, od klasycznej czerni wybieranej zwykle przez cudzoziemców, aż po śmielsze barwy marynarek: biel, niebieski, a nawet zieleń współgrającą z nazwą lokalu. Panowie przychodzili elegancko ubrani, ale panie oczywiście nie pozostawały za nimi w tyle. Ich jedwabne suknie, długie i zwiewne, odkryte ramiona, włosy, w które wpinały pióra lub kwiaty, to był cały spektakl. Lokal stanowił raj dla miłośników muzyki. Występował w nim septet grający son, francuski zespół wykonujący danzón, a nawet jazz-band specjalizujący się w fokstrocie, przy którym sam Fred Astaire zatańczyłby z przyjemnością. Podczas szczególnie uroczystych wieczorów wszystkie te orkiestry łączyły siły, by podwoić moc trąbek i wzbogacić aranżację o fortepian. Występowały wówczas pod nazwą Orkiestra Calypso i mogły liczyć na udział najwyżej cenionych solistów, a wręcz gwiazd o międzynarodowej sławie, śpiewających dla szczęśliwców, którym udało się dostać do klubu. Wieść niosła, że tancerki z Calypso są ładniejsze niż te z Tropicany i Sans Souci, dlatego też kolejka przed wejściem z reguły okrążała budynek, co stanowiło dla nas wyborną okazję do znalezienia klientów. Pomiędzy jednym a drugim czyszczeniem gawędziliśmy sobie. – Jak się nazywał tamten dziwny owoc? – zapytałem Guzmána. – Gujawa. – A ten drugi? – Guanabana. – Jesteś pewien, że to nie to samo? – dopytywałem się dalej. – Nie, kurka, przecież mówię! Nie mają ze sobą nic wspólnego! – zawołał Guzmán poirytowany moją ignorancją. – A mnie też się wydaje, że to to samo, tak jak orzeszki ziemne i fistaszki – wtrącił Grescas. – A co to jest fistaszek? – zainteresował się Guzmán. – To te orzeszki, które się rzuca małpom i papugom – wyjaśniłem. – Aaa, arachidy… – Nigdy nie miałeś papugi, Guzmán? – zapytał Grescas. – Ja nie. Ale jedna sąsiadka mojej ciotki miała. Gadała lepiej niż my trzej razem wzięci, umiała nawet jeden łamaniec językowy. – Na Kubie macie łamańce? – I to jakie trudne! „Baba bada baobaby. Baba dba o oba baobaby”. – Papuga to mówiła? – Jak karabin maszynowy. I jeszcze umiała ten: „Chłop pcha pchłę, pchłę pcha chłop”. – Jak powiem to szybko dwadzieścia razy, dacie mi peso? – wyzwałem ich. – Zaczynaj. – Chłop pcha pchłę, chłę… – pomyliłem się i wszyscy trzej wybuchnęliśmy śmiechem. – Chłop pcha pchłę, pchłę chła… Cholera! Byliśmy tak zajęci tą zabawą, że przeoczyłem moment, gdy mężczyzna usiadł na moim fotelu czyścibuta. W pierwszej kolejności zobaczyłem jego buty. Z białej skóry, marki Oxford. Z pewnością kosztowały małą fortunę. – Dobry wieczór – przywitałem go w dobrym nastroju, nie podnosząc wzroku. – Proponuję panu zakład. Jeśli powie pan „chłop pcha pchłę, pchłę pcha chłop” dwadzieścia razy pod rząd, wyczyszczę panu buty za darmo. A jeśli się pan pomyli, zostawi mi pan napiwek. Co pan o tym sądzi? Klientom zwykle podobały się moje pomysły, tym razem jednak było inaczej. Ten człowiek nie był pierwszym lepszym klientem. – Proszę czyścić i nie gadać – usadził mnie. Ton jego głosu, zachrypły jak u zwierzęcia, które szykuje się do ataku, sprawił, że ciarki przeszły mi po plecach. Ogarnęły mnie złe przeczucia, podniosłem wzrok. Klient miał na sobie szary garnitur i jedwabny krawat ze szpilką z kości słoniowej. Jego twarz znajdowała się w półcieniu rzucanym przez rondo kapelusza, póki nie zaciągnął się hawańskim cygarem, którego żar podświetlił zielone okrutne oczy. Każdy człowiek z odrobiną rozumu posłuchałby go i zamilkł, ja jednak zawsze gadałem za dużo. – Niech pan nie będzie takim ponurakiem – upierałem się. – Chłop pcha pchłę, pchłę pcha chłop… Byłem tak skupiony na językowym łamańcu, że niechcący wziąłem nieodpowiednią szmatkę i poplamiłem białe buty brązową pastą. Prawdę powiedziawszy, nie zdarzyło mi się to po raz pierwszy ani nawet drugi, byłem beznadziejnym czyścibutem. – Oj! Najmocniej przepraszam – zawołałem. – Guzmán, mogę pożyczyć twój wywabiacz plam? Obróciłem się i zobaczyłem, że moi koledzy pobladli i wpatrują się w klienta, jakby ujrzeli wcielonego diabła. Coś było nie tak. I to grubo nie tak. Potwierdzenie tego podejrzenia przyszło, gdy poczułem zimną lufę pistoletu na karku. – Sukinsynu, wiesz, ile są warte te buty? Nie odpowiedziałem. Ze strachu język przyrósł mi do podniebienia. – Powiem ci. Są warte więcej niż całe twoje pieprzone życie. Mężczyzna odciągnął kurek pistoletu, zabrzmiało to tak, jakby wbijał gwóźdź w wieko mojej trumny. Grescas dał krok do przodu, gotów rzucić się na niego i wyrwać mu broń. Jednak facet z całym spokojem, nie wyjmując z ust cygara, pstryknął palcami wolnej ręki i natychmiast dwóch ogromnych, ubranych w garnitury drabów wyrosło u boku swojego szefa. – Ej ty! Stój grzecznie! Zdaje ci się, że nie mogę zabić dwóch łachmaniarzy zamiast jednego? Zamknąłem oczy. Poczułem, że czas się zatrzymał. Obsesyjna myśl tłukła mi się po głowie niczym motyl uwięziony w szklanym słoiku: „Nie mogę przecież umrzeć z powodu łamańca językowego… Nie mogę umrzeć z powodu łamańca”. Wtedy przypomnieli mi się rodzice. Oboje już nie żyli, oboje zostali zamordowani z idiotycznych powodów. Najwyraźniej moim przeznaczeniem było kontynuowanie rodzinnej tradycji. – Ja-ja mo-mogę usunąć tę pla-plamę – wybełkotał Guzmán. Cisza. Kropla potu upadła z mojego czoła na ziemię. Chodnik był tak nagrzany, że natychmiast wyparowała. – Pa-pan pozwoli, że to za-załatwię. Plamy z kr-krwi na pewno się nie zmy-zmywają – dodał Guzmán drżącym głosem. Po kilku pełnych napięcia sekundach mężczyzna opuścił broń i dał znak ochroniarzom, żeby się odsunęli. Następnie wymierzył mi mocnego kopniaka, po którym upadłem na chodnik. Klient, wciąż jeszcze z pistoletem w dłoni, gestem przywołał Guzmána. – Usuń to! – polecił. Mojemu koledze ręce trzęsły się, jak gdyby dostał nagłego ataku pląsawicy. Mimo napięcia jego biegłość w fachu była tak duża, że w jednej chwili zdołał usunąć plamę. – Ju-już, go-gotowe… Mężczyzna uważnie zlustrował buty, by po długiej chwili ciszy uśmiechnąć się z zadowoleniem. – Tym razem, paplo, kolega uratował ci życie – powiedział do mnie. Potem spojrzał na naszą trójkę i dorzucił: – Żebym tu was więcej nie widział, pchlarze. Jeżeli jeszcze raz wejdziecie mi w drogę, wypruję flaki. Jasne? Po raz ostatni zaciągnął się cygarem i zniknął w mroku ulicy, a w ślad za nim, niczym cienie, ruszyli dwaj ochroniarze. Nasze westchnienie ulgi było tak donośne, że słychać je było chyba aż na drugim końcu wyspy. Gdy klient odszedł, Guzmán i Grescas podbiegli do mnie i pomogli mi wstać. Nogi miałem jak z waty i musieli się trochę natrudzić, nim udało im się postawić mnie w pozycji pionowej. – Nic ci nie jest? – Grescas splunął na ziemię z wściekłością. – Jasna cholera, chciał nas rozpieprzyć! – Musimy pójść do Tercery i donieść na tego palanta – oświadczyłem. Tercera to była komenda policji w Hawanie. – Nie, nie, nie! – Guzmán spojrzał na nas, wybałuszając oczy. – Żadnej policji! Czy wy nie wiecie, kim jest ten człowiek? To César Valdés! Nic mi to nazwisko nie mówiło, ale Grescas na dźwięk tych słów zrobił minę, w której niedowierzanie mieszało się z przerażeniem. – César Valdés? – powtórzył. – César Valdés?! – We własnej osobie. – Kim, do diaska, jest César Valdés? – przerwałem. – To prawdziwy don. No wiesz, jak Al Capone albo Lucky Luciano. To gangster. – Mafiozo? – Słyszałem, że zaczynał jako przemytnik opium i marihuany, na czym szybko zbił pieniądze. Teraz jest właścicielem Calypso i jednym z najpotężniejszych ludzi na Kubie. – Ale choćby nie wiem jak bardzo był bogaty i potężny, nie może przecież ot tak zabijać sobie ludzi na ulicy – obruszyłem się. Grescas zafundował mi jednego ze swoich plaskaczy w kark. – Głupi jesteś! To mafia! Jak będzie miał taki kaprys, zrobi sobie portfel ze skóry ściągniętej z twoich jaj i nikt nawet palcem nie kiwnie. Dociera do ciebie? – Czy rząd i policja nie zwalczają mafii? – Ha, ha! – parsknął śmiechem Guzmán. – César Valdés chodził na obiady do Batisty, a teraz popija drinki z Grauem. Rząd żyje z pieniędzy mafii. Nie tylko nie posyłają ich do więzienia, ale jeszcze chronią tych skurwieli… Bum! Nagły huk za naszymi plecami sprawił, że jak trzy szmaciane kukiełki, którym ktoś niespodziewanie podciął sznurki, padliśmy plackiem na ziemię. Z najwyższą ostrożnością podnieśliśmy głowy, by się przekonać, że to grupa przyjaciół odkorkowała szampana na środku ulicy. – Powinniśmy stąd pójść – wymamrotałem, czując, że nerwy odmawiają mi posłuszeństwa. – Nie wiem jak wy, ale ja będę spał tej nocy jak kamień. To zdarzenie oznaczało koniec mojej krótkiej kariery pucybuta. Żeby czyścić buty, trzeba ustawiać się przed wejściem do nocnych klubów, a ja zbyt wysoko ceniłem własną skórę, by ryzykować, że znów wejdę w drogę Césarowi Valdésowi.\n5Guzmán i Grescas często powtarzali, że Hawana dzieli się tak naprawdę na dwa miasta: wysokie i niskie, Hawanę bogaczy i Hawanę biedaków. Obie patrzą sobie w twarz, ocierają się o siebie. Podczas niedzielnej mszy w ławkach katedry siadali obok siebie milionerzy wydający fortuny w kasynach i Kreole harujący w pocie czoła na plantacjach kawy, by żony ich szefów mogły zjeść podwieczorek w Casa del Café con Leche przy ulicy Obispo. W chwili gdy Marlon Brando kupował sobie brylantowy zegarek w salonie Cuervo y Sobrino, w drzwiach sklepu stała żebraczka i moczyła smoczki dzieci w cykorii z braku mleka w proszku. Były to dwa światy przylegające do siebie, a zarazem oddzielone niewidzialnymi barierami. Istniał tylko jeden sposób, by biedak śpiący dotychczas na zgrzebnym worku przeniósł się na puchowy materac: loteria. Pięć cyfr, które w rzeczywistości stanowiły magiczne wrota prowadzące do innego świata. W związku ze zdolnością produkowania cudów loteria cieszyła się na Kubie prawdziwie religijnym uwielbieniem. Niebawem i ja zapragnąłem coś z tego dla siebie uszczknąć. Pewnego wieczora Grescas wrócił do pensjonatu z kilkoma bloczkami kuponów na loterię. – Chcesz zarobić parę groszy? Murzyn, który sprzedaje kupony w barze El Popular, trafił do szpitala z zapaleniem wyrostka robaczkowego. Powiedział, że jeśli sprzedamy mu te losy, połowa zysku jest dla nas. Myślałem, że to wspaniała okazja… Póki nie zobaczyłem numeru. Osiemdziesiąt pięć tysięcy dziewięćset czterdzieści trzy. Liczba po trzykroć pechowa. Większość ludzi wybierała numer z pomocą charady7, a tam ósemka oznaczała nieboszczyka, pięćdziesiąt dziewięć szaleńca, a czterdzieści trzy skorpiona. – Grescas, czy nie rozumiesz, że sprzedać ten numer, to jak sprzedać czarnego kota w zestawie z potłuczonym lustrem pod drabiną? – Na tym polega wyzwanie, mięczaki… Chyba znajdzie się na Kubie ktoś, kto nie jest przesądny. Jednak Grescas się mylił. Zaczęliśmy sprzedaż na placu Cuatro Caminos – największym targu z żywnością w stolicy, stanowiącym zarazem ucztę dla zmysłów. W tym gigantycznym budynku z wewnętrznym patio i trzema piętrami pełnymi straganów oraz sklepów panował gwar niczym w ulu. W środku znajdowały się tysiące stoisk z wszelką żywnością, jaką tylko można sobie wyobrazić: maniokiem, batatami, kolokazją, awokado, jabłkami z Kalifornii, mango i bananami różnych rozmiarów, wieprzkami i całymi baranami, żywymi langustami machającymi ogonkiem… Marmurowe schody przydawały całości arystokratycznego blichtru, jednak mieszkańcy miasta zaburzali majestatyczną atmosferę wrzaskami. – Kurczaki, indyki, króliki! Nóżki wieprzowe, że palce lizać, droga pani! – przekrzykiwały się handlarki. Próby sprzedaży kuponów na targu spaliły na panewce: klientki i straganiarki żegnały się na widok numeru. – Zabieraj się z tym! – wołały. Spróbowaliśmy szczęścia z tragarzami i rybakami dostarczającymi świeże ryby, ale ci śmiali się nam w nos. – Matko Boża Miłosierna! Ten numer nie nadaje się nawet na podpałkę, żeby ugrzać sobie dupę! Do losowania zostało już tylko kilka godzin, a nam nie udało się sprzedać ani jednego kuponu. Perspektywy wzbogacenia się na tym interesie jawiły nam się w coraz ciemniejszych barwach. Nawet siostry pluskiewki, które codziennie obowiązkowo brały udział w loterii, jakby to był jakiś rytuał, nic nie chciały od nas kupić. – Na ten numer padnie nagroda, mam przeczucie! Proszę tylko pomyśleć, każda z pań mogłaby mieć własną sztuczną szczękę! – powiedziałem, używając całego uroku osobistego, jakim dysponowałem. – Jak jest pan tego taki pewny, niech sam pan go sobie kupi. I mam nadzieję, że zgarnie pan naprawdę wielką nagrodę, chłopcze, bo jest nam pan już winien za dwa miesiące – odpowiedziała Patria. A może Norma, nigdy nie potrafiłem ich rozróżnić. Znajdowaliśmy się w saloniku w pensjonacie. Naszą rozmowę przerwał dzwonek do drzwi. Norma – lub Patria – mruknęła, żebym się dłużej nie upierał, i poszła otworzyć drzwi. Była jednak tak niziutka, że miała trudności z sięgnięciem do zasuwy, wzięła więc książkę telefoniczną i stanęła na niej, używając jej jako zaimprowizowanego stopnia. Widok książki naprowadził mnie na pewien pomysł i pobiegłem szybko do swojego pokoju. – Słuchaj no, Grescas! A może byśmy zadzwonili pod numery telefoniczne, które zaczynają się albo kończą na osiem pięć dziewięć cztery trzy? – Po co? – Bo dla nich ten numer nie będzie pechowy! Wręcz przeciwnie, możliwe, że spodoba im się nasz pomysł i kupią od nas los. Pod wrażeniem pomysłu Grescas wstał z łóżka i przycisnął mnie do swej gorylej piersi. – Jesteś nie w ciemię bity, były szwagrze! Natychmiast przeszliśmy do czynu i zaczęliśmy dzwonić pod wszystkie numery z książki zawierające nieszczęsną kombinację cyfr. Pierwsza rozmowa zakończyła się fiaskiem; jakiemuś cholerycznemu mężczyźnie wcale się nie spodobało, że przerwaliśmy mu poobiednią drzemkę, i rzucił słuchawką. Ale już przy drugiej próbie udało nam się sprzedać los. A podczas trzeciej jeszcze jeden. Przy czwartej nawet kilka… System działał tak dobrze, że musieliśmy poprosić o pomoc Guzmána, by we trzech notować adresy klientów, którym mieliśmy dostarczyć do domu ich kupony. Od numerów telefonicznych przeszliśmy do tablic rejestracyjnych samochodów. Plan był prosty, polegał na chodzeniu po mieście i sprawdzaniu tablic rejestracyjnych, a po natknięciu się na cyfry z naszego kuponu zamierzaliśmy zaczepić właściciela i poinformować go o tym cudownym zrządzeniu losu. Nie musiałem długo szukać. Przy Malecón zobaczyłem chevroleta, którego numer rejestracyjny zaczynał się od cyfr osiem pięć dziewięć, trzech pierwszych z naszego losu. Samochód zaparkowano przed wejściem do restauracji, więc założyłem, że jego właściciel pije tam aperitif. Zdecydowałem, że warto na niego poczekać i spróbować wcisnąć mu parę kuponów. Dla zabicia czasu usiadłem na kamiennej ławce przy pasażu i zająłem się obserwacją plaży. Bardzo piękna dziewczyna w lekko wyzywającym kostiumie siedziała tam z czasopismem i się opalała. Kiedy skończyła lekturę, wstała z ręcznika i ku radości innych plażowiczów przeciągnęła się niczym kotka, i zaczęła wykręcać piruety. Bez wątpienia była tancerką, założyłem się sam ze sobą, że tańczy w Szanghaju, klubie, w którym artystki wychodzą na scenę nago. Za moją hipotezą przemawiał fakt, że na plaży przebywała sama. Bardziej konserwatywne dziewczęta nigdy nie oddzielały się od grupki przyjaciółek ze strachu przed tym, „co ludzie powiedzą”. Wśród obserwujących ją osób znajdował się chłopak, który wpatrywał się w nią ze szczególnym zachwytem. Brunet o zgrabnej sylwetce, wyglądał na człowieka dobrze odżywionego, dlatego też, mimo że miał na sobie tylko kąpielówki, natychmiast można było poznać, że pochodzi z zamożnej rodziny. Ponadto z daleka rzucało się w oczy – po nerwowych gestach, jakimi poprawiał włosy, i innych oznakach – że chciałby zaczepić dziewczynę, ale nie jest w stanie przełamać nieśmiałości i zebrać się na odwagę, żeby to zrobić. Pojawienie się właściciela samochodu przerwało mi obserwację plażowego spektaklu. Kierowcą okazał się mężczyzna w garniturze z białego lnu, z siwizną na skroniach. Wyglądał sympatycznie, więc go zaczepiłem. – Dzień dobry panu! Dziś jest pana szczęśliwy dzień, za chwilę bowiem odmienię pańskie życie. – Pokazałem mu plik kuponów. – Zobaczyłem pańską tablicę rejestracyjną… Czy to nie zadziwiający zbieg okoliczności? Właśnie tędy przechodziłem, a mam w sprzedaży dokładnie ten numer loterii! Chyba pan nie zaprzeczy, że skierowało mnie tu samo przeznaczenie? Słysząc moje słowa, mężczyzna z trudem powstrzymał śmiech. Miał błyszczące żywe oczy, z pewnością nie należał do ludzi, których łatwo można sobie owinąć wokół palca. – Przeznaczenie, tak? Piłem kawę w tym ogródku i widziałem, że siedzi tu pan od dłuższej chwili – odparł. Moją uwagę zwrócił jego lekki asturyjski akcent, poczułem przypływ radości. – No wie pan, czasem trzeba lekko pomóc szczęściu… Pochodzi pan z Asturii? – Tak, choć jestem także po trosze tubylcem – odparł. – Mieszkam tu od kilkudziesięciu lat. – Paisanu8, to sprawka bruxes9, teraz to już naprawdę musi pan ode mnie kupić los. Asturyjczyk z miłym uśmiechem pokręcił głową. – Przykro mi, ale uważam, że jedynym dobrym sposobem wzbogacenia się jest ciężka praca, a nie szczęście. – Uważam podobnie! Czy jednak nie chciałby pan zostać milionerem z dnia na dzień? – Szansa, że ten los wygra, wynosi jeden do miliona. – No widzi pan, sam pan to mówi. Istnieje taka możliwość! Niech pan pomyśli, jak się pan poczuje, jeśli ten numer wygra, a pan nie kupi ode mnie losu. Zresztą sam panu to powiem – moja wyobraźnia doszła do głosu. – Poczuje się pan tak fatalnie, że będzie to pan sobie wyrzucał przez resztę życia. Zgorzknieje pan i sięgnie po kieliszek, by poprawić sobie nastrój. Jednak zamiast tego popadnie pan w alkoholizm, straci pracę, a żona opuści pana i zamieszka daleko, w Kochinchinie. Wtedy sprzeda pan dom i auto, by kupić bilet na samolot i polecieć za nią, ale będzie już za późno, bo ona zdąży się zakochać w pewnym mężczyźnie z Kochinchiny. Ale to jeszcze nie wszystko, bo w drodze powrotnej, jadąc na lotnisko, zgubi się pan w dżungli i pożre pana tygrys. Więc pytam… Czy nie lepiej wydać pięć centymów, wartych tyle co nic, na kupon loterii i spać spokojnie tej nocy? Kierowca wybuchnął śmiechem, wysłuchawszy mojej historii. – Chcesz powiedzieć, że jeśli nie kupię tego losu, skończę pożarty przez tygrysa? – Albo przez lwa. W dżungli nigdy nie wiadomo. – Nie poddajesz się łatwo, co? – powiedział, nadal się śmiejąc. – Nie mam wyboru. Jeśli nie sprzedam tych kuponów, nie będę jadł dzisiaj kolacji. Asturyjczyk gestem dał mi znak, bym poszedł za nim, otworzył bagażnik swojego auta i wyciągnął walizkę. – Chciałbym ci coś zaproponować. Słyszałeś o El Encanto? Przytaknąłem. Jasne, że słyszałem o tym sklepie. W Hawanie to była cała instytucja. Najbardziej elegancki dom handlowy, w którym sprzedawano odzież na miarę, francuskie perfumy i inne luksusowe artykuły. Zawsze miałem ochotę wejść do środka, ale dla takiego biedaka jak ja zakupy w tego rodzaju miejscu były równie niemożliwe jak wycieczka na Księżyc. – W tym tygodniu otwieramy nowy sklep. Wielki dom mody, największy w całej Ameryce. Jeżeli masz talent, jak twierdzisz, może moglibyśmy znaleźć dla ciebie jakieś miejsce pracy. Praca! Niczym uliczny pies włóczykij, któremu podsuwają pod nos kiełbasę, poczułem, że wszystkie mięśnie mojego ciała napinają się i przechodzą w stan gotowości. A w dodatku… Praca w najsłynniejszym sklepie Kuby? To stanowisko musiało być moje! – Co mam zrobić? – Udowodnić mi, że jesteś na poziomie naszych sprzedawców. Asturyjczyk otworzył walizkę. Była pełna zimowej odzieży. Wyjął ze środka szalik z grubej wełny. – Właśnie wróciłem z Paryża. Dostaniesz pracę, jeśli w ciągu dziesięciu minut uda ci się sprzedać ten szalik. Sprzedać szalik w Hawanie? Przy temperaturze czterdziestu stopni w cieniu? Chyba nie mówił tego na poważnie. – Tutaj? Teraz? – Jeśli sądzisz, że nie dasz rady… – Dam radę, dam radę! – przerwałem. – Za ile mam go sprzedać? – Za pięć pesos. Mężczyzna wręczył mi szalik i oparł się o maskę samochodu. – Masz dziesięć minut – oświadczył. Rozejrzałem się wokół. Było południe, na ulicy pustki. Co robić? Pomyślałem, że mógłbym wejść do jakiejś restauracji, poszukać tam klientów i wymyślić jedną z moich historyjek. Na przykład powiedzieć, że ten szalik daje właścicielowi nadzwyczajne moce. Ale pięć pesos to zbyt wiele pieniędzy, by ktoś chciał je wydać na jakąś głupotę. Odetchnąłem głęboko, by ułożyć sobie myśli w głowie: „Ludzie kupują rzeczy, których potrzebują, a nikt przy zdrowych zmysłach nie potrzebuje szalika przy czterdziestu stopniach w cieniu. Chyba że…”. Mój wzrok spoczął na młodzieńcu z dobrej rodziny i tancerce. Wpadłem na szalony pomysł. W zastępstwie rzeczywistych potrzeb, musiałem stworzyć potrzebę wyimaginowaną. Podbiegłem do dziewczyny. – Dzień dobry, panienko. Chciałaby pani zarobić kilka pesos? Zagadnięta zmarszczyła brew, ale na jej wargach dostrzegłem cień uśmiechu. Na twarzy dziewczyny wyraźnie odmalowało się zmaganie pomiędzy ciekawością a nieufnością. – Ile? Teraz byłem już pewien, że jest tancerką. Bardziej konserwatywna dziewczyna nigdy w życiu nie podjęłaby ze mną tej rozmowy. – Pięć. – Za co? – Za jeden pocałunek. Dziewczyna uniosła brwi na znak zaskoczenia, ale nie zbulwersowała się ani nie wymierzyła mi policzka. – Tylko jeden? W usta czy w policzek? – W usta. – Taki maluśki? – Lepiej, żeby był jak w kinie, ale maluśki też mi się nada. – Mam pocałować pana? – Nie. To pocałunek dla pierwszego mężczyzny, jaki się tu pojawi w wełnianym szaliku na szyi… Następnie podszedłem do nieśmiałego chłopaka. – Przynoszę panu wiadomość od tej dziewczyny. Mówi, że chętnie by pana pocałowała. Jest jednak pewien warunek… Gdy brakowało niecałej minuty do końca mojego czasu, chłopak zapłacił mi dziesięć pesos za szalik, a ja dałem pięć z nich tancerce. Oboje doskonale zdawali sobie sprawę, że wziąłem na siebie rolę rajfura we własnym interesie, ale podjęli zabawę w stu procentach. Podawałem im na tacy doskonały pretekst do zawarcia znajomości. Wróciłem do Asturyjczyka i obaj przyglądaliśmy się rezultatom moich zabiegów. Ku zdumieniu ludzi na plaży chłopak w kąpielówkach i szaliku podszedł do dziewczyny, a ona nagrodziła go filmowym pocałunkiem. Ucieszyłem się, bo zobaczyłem, że po pocałunku wywiązała się między nimi rozmowa. Chłopak z dobrej rodziny przypadł tancerce do gustu. Zadowolony odszukał mnie wzrokiem i podniósł kciuk do góry na znak zwycięstwa. Asturyjczyk nagrodził mnie pełnym satysfakcji wybuchem śmiechu i poklepaniem po ramieniu. – Nigdy w życiu nie widziałem dwojga równie zadowolonych klientów! Masz tę pracę. Przyjdź jutro do sklepu, punktualnie o ósmej rano. Oto moja wizytówka. Asturyjczyk odjechał, a ja odczytałem jego nazwisko: „Aquilino Entrialgo. Członek założyciel El Encanto”. Tego wieczora ze szczególnym zainteresowaniem czekaliśmy z Grescasem na wyniki losowania. Jak można się było spodziewać, nasz brzydki pechowy numer nie wygrał ani grosza. Ale ja, z wizytówką pana Entrialgo w kieszeni, czułem się jak zdobywca głównej nagrody.\n6Miejsce znane jako Esquina del Pecado10 znajdowało się przy skrzyżowaniu ulic Galiano i San Rafael. Ochrzczono je tak ze względu na działające tam wspaniałe sklepy, do których eleganckie panie ciągnęły niczym muchy do miodu. Mawiano, że ulubioną rozrywką hawańskich dam jest chodzenie na zakupy… a rozrywką dżentelmenów podziwianie i komplementowanie owych dam. Tak więc osławione Esquina del Pecado było w rzeczywistości scenerią grzeszków powszednich i wybaczalnych: kobiety oglądały wystawy, mężczyźni oglądali kobiety i wszyscy byli zadowoleni. Do najważniejszych atrakcji należały tu dom handlowy Woolworth – zwany również Ten Cents – sklep kuśnierski La Moda i kawiarnia La Isla, w której klienci mogli zjeść na podwieczorek lody dla wzmocnienia nadwerężonych zakupami sił, by po chwili z nową werwą powrócić do załatwiania sprawunków. Jednak perłę w tej koronie stanowiło bez wątpienia El Encanto. Budynek zajmował cały kwartał, jego fasadę zdobiły wielkie kwadratowe bloki marmuru. Od frontu widniał ogromny portyk wsparty na kolumnach, dzięki czemu ludzie mogli podziwiać wystawy nawet podczas deszczu. Nad głównym wejściem umieszczono wielki napis „El Encanto”. Nadszedł poranek mojego pierwszego dnia pracy. Na ulicy czuło się podekscytowanie. Dom handlowy otwierał nową siedzibę. Stanowiło to jeden z ulubionych tematów rozmów na mieście, wszyscy chcieli obejrzeć budynek. Na godzinę przed otwarciem duża grupa niecierpliwych klientów i ciekawskich tłoczyła się przed wejściem. Zgodnie z poleceniem Asturyjczyka stawiłem się o ósmej rano przed bocznymi drzwiami. Otworzyła mi bardzo miła pracownica. – Dzień dobry – przywitałem się. – Miałem się tutaj zgłosić. Dziś zaczynam pracę. Sprzedawczyni gestem pokazała mi, bym podążył za nią. – Proszę za mną. Przestąpiłem próg i od razu szeroko otworzyłem oczy ze zdumienia. Bardziej niż sklep przypominało to jakiś pałac. Podłogi i ściany lśniły, że miło było spojrzeć. Wszędzie stały manekiny i donice z tropikalnymi roślinami. Plansze zwieszające się z sufitu reklamowały najróżniejszego rodzaju produkty, jeden bardziej kuszący od drugiego, wszystkie z logo sklepu: kawalerem i damą w strojach z początku wieku. „Przydaj prestiżu swoim prezentom wyrafinowaną etykietą domu towarowego El Encanto”, głosiły reklamy. Jednak największe wrażenie wywarły na mnie lady. W tym oceanie błyszczących kafelków stanowiły małe wyspy wypełnione cudami. Już same w sobie meble były dziełem sztuki: wykonano je ze szlachetnego drewna i zwieńczono przeszklonymi witrynami pozwalającymi lepiej zaprezentować towary. Szedłem za ekspedientką do windy, przez cały czas rozglądając się wokół w oszołomieniu. – Niech pan wjedzie na piąte piętro. Tam znajdzie pan biura. Proszę zapytać o dział personalny. Windziarka zamknęła drzwi i wcisnęła guzik z numerem pięć. Miała na sobie bardzo ładny mundurek: czarną sukienkę i pończochy. Była to dziewczyna w moim wieku, z grzywką i spiczastym nosem. Od razu skojarzyła mi się z wiewiórką. – Za chwilę ruszamy. Trzy, dwa, jeden… start! – zażartowała. Ledwo zaczęła się nasza krótka podróż, windziarka zlustrowała mnie z góry na dół. – Masz na sobie pożyczony garnitur, co? – zapytała. Przytaknąłem. Mój garnitur z asturyjskiej wełny sprzedałem kilka tygodni wcześniej, by opłacić czynsz w pensjonacie, a za skromną kwotę, która mi pozostała po tej transakcji, kupiłem sobie kwiecistą koszulę i krótkie spodenki, strój, który zupełnie nie nadawał się do poważnej pracy. Jak słusznie powiedział mi Guzmán: „Pierwszy krok, by przestać być biedakiem, to nie wyglądać na niego”. Na moje szczęście przyjaciele posiadali garnitury, z drugiej ręki rzecz jasna. Oczywiście ubranie Grescasa było na mnie gigantyczne, a Guzmána mikroskopijne. W końcu nie pozostało mi nic innego, jak finezyjna kompozycja: założyłem koszulę Grescasa, która powiewała na mnie niczym prześcieradło, i ukryłem ją pod marynarką Guzmána – tę z kolei ledwo mogłem dopiąć. Nogawki spodni musiałem podwinąć. Najgorsze ze wszystkiego były buty, mokasyny o dwa rozmiary za małe. – Tak bardzo rzuca się to w oczy? – Owszem – odparła szczerze, lecz bez złośliwości. – Wyglądasz jak strach na wróble. A szkoda, bo masz hollywoodzką urodę. I piękne niebieskie oczy. Komplement sprawił mi przyjemność, ale zarazem mnie zaskoczył. Nie wiedziałem, co odpowiedzieć. Windziarka zachichotała w uroczy sposób, jakby miała w gardle dzwoneczek. – Nie martw się, dadzą ci ubranie. Ty tylko się uśmiechaj, na wszystko się zgadzaj, a potem, jakbyś czegoś nie wiedział, przyjdź do mnie. Masz tu we mnie wspólniczkę. – O kurka! Dzięki. – Nie ma za co. Lepiej zaproś mnie do kina albo na ciastko czekoladowe za swoją pierwszą wypłatę. Znów zaniemówiłem. Czy ona mnie podrywała? Od kiedy przyjechałem do Hawany, nawet przez myśl mi nie przeszło szukać sobie dziewczyny. Miałem do zaspokojenia bardziej naglące potrzeby. Przede wszystkim potrzebę przeżycia. Ale w tym momencie pomysł wypadu do kina z windziarką o perlistym śmiechu zabrzmiał bardzo kusząco. – Widzę, że nie owijasz w bawełnę. – A jaki mam wybór? Spędzam cały dzień w windzie i nie mogę rozmawiać dłużej niż minutę. Jeśli zaczniemy od uprzejmości, na nic nie zostanie nam czasu… – Sygnał dźwiękowy towarzyszący otwieraniu się drzwi oznajmił, że dotarliśmy na piąte piętro. – Widzisz? Koniec podróży. Nim wysiadłem, wydarłem jeszcze kilka sekund rozmowy. – Jak masz na imię? – Nely. A ty? – Patricio. – Pamiętaj, że zawsze jestem w lewej windzie – powiedziała, puszczając do mnie oko. Niestety, w El Encanto nie wszyscy byli równie mili jak Nely. Gdy wszedłem do działu personalnego, przyjął mnie mniej więcej pięćdziesięcioletni pracownik. Był to mężczyzna o wyłupiastych oczach i surowej twarzy z nieustannie zmarszczonym czołem. Nad wąską wargą nosił długie i cienkie kocie wąsy. – W czym mogę służyć? – Przyszedłem do pracy. – Niemożliwe. Nie było naboru. Pokazałem mu wizytówkę, którą otrzymałem od Aquilina Entrialgo. Na jego usta wypłynął grymas niezadowolenia, w efekcie czego wąsy zadrżały poruszone nerwowym tikiem. Wydał mi się tak antypatyczny, że w myślach z miejsca mianowałem go Panem Kocurem. – Pan Entrialgo powiedział mi, żebym dzisiaj przyszedł. – Absurd. Skąd wziąłeś tę wizytówkę? Naszą wymianę zdań usłyszała sekretarka, która wtrąciła się do rozmowy. – Przepraszam, panie Duarte. Pan Entrialgo zostawił wiadomość na wypadek, gdyby zgłosił się nowy pracownik… Sekretarka podała mu kartkę papieru. Domyśliłem się, że to, co było na niej zapisane, uwiarygodniało moją wersję, bo po przeczytaniu Pan Kocur spiorunował sekretarkę spojrzeniem. – Dziękuję, Dulce. Może pani odejść. Mężczyzna nie przeprosił za swój błąd. Później dowiedziałem się, że rozmawiałem z Carlosem Duartem, szefem działu angielskiego dla panów, i że nie ja jeden nadałem mu przezwisko. Inni pracownicy mówili na niego Drakulka, Upierdliwiec albo – i to określenie uznałem za najtrafniejsze – Dwulicowiec, ponieważ był przemiły względem szefów i chamski dla pracowników niższych rangą. – Zaczniesz pracę na stanowisku torpedy. – Słucham? – Torpeda, chłopak na posyłki, człowiek do wszystkiego – wyjaśnił. – Będziesz wykonywał polecenia szybko niczym pocisk wystrzelony z torpedowca, zrozumiano? – Zrozumiano. – A zatem pobierz ubranie służbowe i się przebierz. Kiedy nałożyłem na siebie mój nowy strój – czarną marynarkę, pas, spodnie do kompletu, a co najważniejsze: wszystko we właściwym rozmiarze! – zostało tylko kilka minut do otwarcia sklepu. Wszyscy ekspedienci stali już na swoich stanowiskach za ladą. Był to bardzo emocjonujący moment, niczym sekundy przed gwizdkiem sędziego rozpoczynającym mecz, krótki czas poprzedzający pocałunek lub chwila, gdy zbiera się na deszcz, jeszcze nie spadła kropla, lecz w powietrzu czuć już zapach mokrej ziemi. Na pięć minut przed otwarciem właściciele sklepu – bracia José i Bernardo Solís, w towarzystwie Aquilina Entrialgo i Césara Rodrígueza – pojawili się i zaczęli witać z pracownikami, okazując im przy tym wiele sympatii. – Cieszę się, że pana widzę, Indalencio…! Jak się masz, Julita? Jak tam twoje dzieci…? Catalina, jak pięknie pani dziś wygląda…! Juan Andrés! Czy pańskiej mamie poprawiło się z reumatyzmem? Zrobiło na mnie duże wrażenie, że ci panowie nauczyli się imion wszystkich swoich pracowników. „Chociaż – pomyślałem złośliwie – jeśli są szefami, być może przekręcają nazwiska, a nikt nie ma odwagi ich poprawić”.\nAutor: Susana López-Rubio\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Wstap_do_El_Encanto-ebookRO/p00619766i006" target="_blank" title="Wstąp do El Encanto [Susana López-Rubio] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Wstąp do El Encanto [Susana López-Rubio] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Zapadła się jezdnia alei Rzeczypospolitej - Wilanów\n15.05.2017 08:04 ZABLOKOWANY JEST JEDEN PAS\nUszkodzona jezdnia w Wilanowie\nUszkodzona jezdnia w Wilanowie Tomasz Zieliński/ tvnwarszawa.pl\n12 firm chce budować 6,6-kilometrowy odcinek trasy S7 - ekspresowej wylotówki do Grójca od węzła Lotnisko do węzła Lesznowola. Najniższą cenę -... WIĘCEJ »\nUszkodzona jezdnia w Wilanowie fot. Tomasz Zieliński/ tvnwarszawa.pl\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 17:23 ~Lolek\nNie dość, że w Wilanowie i tak jest kiepsko z ruchem ulicznym to jeszcze się droga zapada... Władze dzielnicy niech lepiej coś z tym zrobią bo tak być nie może. Zamiast skupić się teraz na nowych drogach, to będą łatać to co jest. W takim tempie chyba nigdy nie zrobią Branickiego. Miał to zrobić inwestor galerii wilanów ale oczywiście też do tego nie dojdzie bo inwestycję wstrzymano przez paru narwańców. Brak słów. Łatwiej zaraz będzie chodzić pieszo niż się poruszać samochodem...\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 15:19 ~Logika\nPrzez 8 ostatnich lat drogi w Polsce były ignorowane przez rząd PO który nie wsłuchiwał się w ich potrzeby naprawy...\nTak jest pani Beato, to wszystko wina Tuska, ale teraz miało być lepiej a jaki jest koń każdy widzi.\nNo, jest lepiej. Widzimy to. A że uzupełnianie tego co przeżarli poprzednicy będzie trwać... to oczywiste.\nTo, co przeżarli poprzednicy to pestka w porównaniu z apetytami obecnych władz. Kilkanaście limuzyn na złom, a już szykuje się zakup następnych kilkudziesięciu. O Aferze Z Caracalami i zbiegłym do USA doktorkiem nie wspomnę.\n:D Proszę cię, koszt tych wszystkich limuzyn to HGW łyknęła w połowie z jednej ze swoich kamieniczek. PiS ma apetyt? Może ale póki nie zeżre to się nie dowiemy jak wieli, a osądzać z góry chyba nie wypada. :D Za to to że PO nachapało się jak głupie to już fakt. I to już trzeba osądzić.\nWszyscy co krzyczą "PO to zło" korzystają z autostrad wybudowanych za rządów PO-PSL. Być może poszły na nie zbyt wielkie pieniądze, ale ważne, że w ogóle są. Jak upadnie PiS - ci sami ludzie będą krzyczeć, że PiS to zło, ale z 500+ korzystali i będą korzystać... Ale tak to już jest, jak się nie ma ani zasad, ani honoru.\nCzyli mogą kraść 90% podatków, 10% wydawać na spektakularne inwestycje, a ty będziesz klaskał uszami i pokazywał jak ładnie wybudowali i krzyczał, że są super, tak?\nZa Hitlera wybudowana wiele wspaniałych autostrad w Niemczech, i co? Fajny gościu był?\nI nie wmawiaj innym braku honoru i zasad tylko dlatego, że ty tego nie masz.\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 13:57 ~Marek\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 13:24 ~Apetyt\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 12:56 ~Zawiedziony\nJa nie wiem kto tam kupuje mieszkania. Zero zieleni , blok na bloku , sąsiedzi zaglądają sobie do miski , wiecznie zakorkowana wilanowska , przepelnione autobusy jezdzace co 30min a szkoly na 3 zmiany.\nI wszystko zbudowane na bagnie...\nKupowali to albo przyjezdni, nie znający miasta, albo ludzie skuszenie cenami... nikt zorientowany mieszkania by tam nie kupił.\nNie takie osiedla budowano na dawnych bagnach i jakoś funkcjonują. Spora część Szanghaju z najwyższymi budynkami świata stoi na bagnie (prawdziwym bagnie a nie takim jak w Wilanowie). Nie macie się do czego przyczepić tylko do tej nowej dzielnicy? Tak was boli że ktoś kupił sobie tam mieszkanie i nie spytał was o zdanie i pozwolenie? Nie ośmieszajcie się.\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 12:35 ~ISIS\nA u Nas w blooku wprowadzili sie jacys hindusi. Tak wali przyprawami od nich ze sie wytrzymac nei da . Czasami na korytzaru az zatyka. Caly blok smierdzi. Straszne to jest.\nMieszkaja tam w 5osob w 40m mieszkaniu.\nMój znajomy nieopatrznie odnajął mieszkanie dwóm Czeczeńcom. Ani się obejrzał, jak mieszkało ich tam piętnastu. Całymi dniami siedzieli w domu, tylko kobiety wysyłali czasem po zaopatrzenie, a w międzyczasie ochoczo wypalali prąd gospodarza i zużywali dzikie ilości wody za friko.\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 12:30 ~Piotrek\nNie co 30 minut, tylko co 7 minut w godzinach szczytu. Było tym pisane tutaj: http://tvnwarszawa.tvn24.pl/informacje,news,autobusy-na-nowych-trasach-zmiany-dla-powisla-i-wilanowa,231290.html Ktoś tu niestety nie czyta artykułów na tvn warszawa.\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 12:27 ~Doc\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 11:49 SEBBAX\nze zdjęć wygląda to na kolejną fuszerkę - bo jezdnia w miejscu gdzie się zapadła była wcześniej naprawiana...\nzgłoś naruszenie odpowiedz 15.05.2017 11:17 ~Uzupelnianie


Zettler zetfas - Sto najciekawszych stron www\nW Lanster trudnimy się kompleksowym projektowaniem i budową sieci bezprzewodowych. Przygotowujemy również audyty , a dodatkowo pomiary sieci. Korzystamy z rozwiązań renomowanych firm, w tym American Dynamics i Entrapass. Nasze działania nastawione są między innymi na jakość, a tym samym na zadowolenie klientów. Zapewniamy wszelakie gwarancje, których czas trwania wynosi od 5 do 25 lat. C-cure software house to nasza specjalność. Bierzemy udział w wydarzeniach branżowych, publikujemy w czasopismach specjalistycznych i organizujemy szkolenia.\nSzukasz ciekawych informacji na temat urządzania domu czy też ogólnie pomysłów na życie? O ile tak to nasz blog internetowy lifestylowy na pewno Ci to zapewni. Prawie każdy z artykułów, które publikujemy jest przygotowany w sposób niezwykle ciekawy, niezwykle ciekawy , a dodatkowo...\nBlog internetowy o nurkowaniu przeznaczony jest dla wszystkich osób, które chcą dowiedzieć się więcej o nurkowaniu. Jest to też miejsce perfekcyjne dla wszystkich tych osób, które chcą wybrać optymalny sprzęt do nurkowania lub przygotowują się do wypraw zagranicznych i potrzebują...