Autor dr hab. Bogusław Plawgo, prof. UwB - PDF\nAutor dr hab. Bogusław Plawgo, prof. UwB\nDownload "Autor dr hab. Bogusław Plawgo, prof. UwB"\n2 Autor dr hab. Bogusław Plawgo, prof. UwB Recenzent prof. zw. dr hab. Ewa Bojar Członkowie Grupy roboczej ds. polityki klastrowej zaangażowani w proces oceny wyników badania: dr Mariusz Citkowski Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku Daniel Górski Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego dr hab. inż. Roman Kaczyński Politechnika Białostocka doc. dr Anatoliusz Kopczuk Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku Tomasz Kozłowski Polskie Stowarzyszenie Doradcze i Konsultingowe Jakub Krawczuk Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Maciej Kusiński Białostocka Fundacja Kształcenia Kadr Kinga Lesisz Podlaski Klaster Bielizny Anna Moskwa Polskie Stowarzyszenie Doradcze i Konsultingowe dr Arkadiusz Niedźwiecki Uniwersytet w Białymstoku Agnieszka Pałusewicz-Sarosiek Podlaska Fundacja Rozwoju Regionalnego Wiktor M. Raczkowski Park Naukowo-Technologiczny Polska-Wschód w Suwałkach Sebastian Rynkiewicz Centrum Promocji Innowacji i Rozwoju dr inż. Wojciech Winogrodzki Podlaski Związek Pracodawców Maciej Krzysztof Zajkowski Łomżyńska Izba Przemysłowo-Handlowa Redakcja dr Magdalena Klimczuk-Kochańska Współpraca statystyczna Wojciech Stypułkowski Copyright by Białostocka Fundacja Kształcenia Kadr, Białystok ISBN Druk i oprawa Drukarnia Cyfrowa Partner Poligrafia, ul. Zwycięstwa 10, Białystok Publikacja bezpłatna W niniejszej publikacji wykorzystano wyniki badań terenowych sfinansowanych przez Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego\n3 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE...9 ROZDZIAŁ I CELE I ZAKRES BADAŃ Cel główny badania Cele szczegółowe badania ROZDZIAŁ II METODOLOGIA BADAŃ Zakres badania Metody badawcze zastosowane w badaniach ilościowych i jakościowych Metody badawcze zastosowane w analizie statystycznej ROZDZIAŁ III STATYSTYCZNA ANALIZA POZIOMU I DYNAMIKI SPECJALIZACJI REGIONALNYCH W WOJEWÓDZTWIE PODLASKIM Z WYKORZYSTANIEM WSKAŹNIKA LOKALIZACJI (LQ) Analiza danych statystycznych Analiza zagęszczenia podmiotów w województwie podlaskim w oparciu o badanie wskaźnika lokalizacji ze zmienną w postaci przeciętnego zatrudnienia Analiza zagęszczenia podmiotów w branżach w województwie podlaskim w oparciu o badanie wskaźnika lokalizacji ze zmienną w postaci liczby podmiotów Podsumowanie analizy statystycznej ROZDZIAŁ IV CHARAKTERYSTYKA PRZEDSIĘBIORSTW - UCZESTNIKÓW INICJATYW KLASTROWYCH Uczestnicy badań ROZDZIAŁ V REGIONALNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU INICJATYW KLASTROWYCH Wiek i przesłanki powstania inicjatyw klastrowych Czynniki ułatwiające i utrudniające rozwój inicjatyw klastrowych w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Szanse i zagrożenia rozwoju inicjatyw klastrowych ROZDZIAŁ VI STAN I POTENCJAŁ ROZWOJOWY INICJATYW KLASTROWYCH Stadium rozwoju inicjatyw klastrowych... 73\n4 4 Spis treści 6.2. Strategiczny kierunek rozwoju inicjatyw klastrowych Mocne i słabe strony inicjatyw klastrowych ROZDZIAŁ VII WSPÓŁPRACA PODMIOTÓW W INICJATYWACH KLASTROWYCH Etapy procesu wytwórczego realizowane w podmiotach rdzenia inicjatywy klastrowej w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Główne branże, z którymi powiązane są inicjatywy klastrowe w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Charakterystyka powiązań kooperacyjnych inicjatyw klastrowych w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Stan współpracy inicjatyw klastrowych poza regionem w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Podmioty, z którymi powinna zostać nawiązana w przyszłości współpraca przez inicjatywę klastrową w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Podmioty, z którymi współpracują instytucje otoczenia biznesu należące do inicjatyw klastrowych Skutki współpracy instytucji otoczenia biznesu w ramach inicjatyw klastrowych w opinii przedstawicieli instytucji otoczenia biznesu Czynniki wspierające i utrudniające współpracę instytucji otoczenia biznesu w ramach inicjatyw klastrowych w opinii przedstawicieli instytucji otoczenia biznesu Działania, które mogą usprawnić współpracę instytucji otoczenia biznesu w ramach inicjatyw klastrowych w opinii przedstawicieli instytucji otoczenia biznesu Podmioty, z którymi współpracują przedsiębiorstwa należące do inicjatyw klastrowych Bariery współpracy przedsiębiorstw inicjatyw klastrowych z instytucjami otoczenia oraz władzami samorządowymi ROZDZIAŁ VIII ROZWÓJ ZASOBÓW LUDZKICH PRZEDSIĘBIORSTW INICJATYW KLASTROWYCH Zatrudnienie w podmiotach rdzenia klastra w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Szkolenia organizowane przez przedsiębiorstwa należące do inicjatywy klastrowej i wpływ inicjatywy na ich realizację\n5 8.3. Bariery w prowadzeniu szkoleń pracowników przedsiębiorstw inicjatyw klastrowych ROZDZIAŁ IX KONKURENCYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW INICJATYW KLASTROWYCH Potencjał konkurencyjności przedsiębiorstw należących do inicjatyw klastrowych Instrumenty konkurowania stosowane przez przedsiębiorstwa należące do inicjatyw klastrowych ROZDZIAŁ X INNOWACYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW INICJATYW KLASTROWYCH Znaczenie technologii w przedsiębiorstwach należących do inicjatyw klastrowych w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Potencjał innowacyjności przedsiębiorstw należących do inicjatyw klastrowych Kluczowe zasoby innowacyjne inicjatyw klastrowych Znaczenie wykorzystywanej technologii w ofercie produktowousługowej inicjatyw klastrowych Dynamika zmian technologicznych w branżach wiodących inicjatyw klastrowych Charakterystyka potencjału innowacyjnego przedsiębiorstw inicjatyw klastrowych w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Rodzaje wprowadzanych innowacji przez przedsiębiorstwa z badanych inicjatyw klastrowych Czynniki utrudniające wprowadzenie innowacji w przedsiębiorstwach należących do inicjatyw klastrowych ROZDZIAŁ XI EKSPANSJA I INTERNACJONALIZACJA INICJATYW KLASTROWYCH Zasięg terytorialny inicjatyw klastrowych Pozycja konkurencyjna przedsiębiorstw rdzenia klastra w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Pozycja inicjatyw klastrowych na różnych rynkach Rynki, na których działają przedsiębiorstwa należące do inicjatyw klastrowych Czynniki utrudniające ekspansję przedsiębiorstw należących do inicjatyw klastrowych\n6 6 Spis treści ROZDZIAŁ XII ODDZIAŁYWANIE INICJATYW KLASTROWYCH NA WYMIARY ROZWOJU PRZEDSIĘBIORSTW ROZDZIAŁ XIII WPŁYW KLASTRÓW NA ROZWÓJ REGIONU Branże, których rozwój może być skutecznym instrumentem rozwoju regionu w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Ocena perspektyw rozwojowych branż i inicjatyw klastrowych w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Wpływ inicjatyw klastrowych na rozwój regionu w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Wpływ inicjatywy na konkurencyjność branży w opinii przedsiębiorstw należących do inicjatyw klastrowych Wpływ inicjatyw klastrowych na konkurencyjność regionu w opinii przedsiębiorstw do nich należących ROZDZIAŁ XIV WSPARCIE PUBLICZNE ROZWOJU INICJATYW KLASTROWYCH I OCZEKIWANIA W TYM ZAKRESIE Stan wykorzystania wsparcia publicznego przez inicjatywy klastrowe Czynniki ułatwiające i utrudniające wykorzystanie wsparcia publicznego przez inicjatywy klastrowe ROZDZIAŁ XV PLANY ROZWOJOWE - KIERUNKI ROZWOJU INICJATYW KLASTROWYCH Planowane kierunki rozwoju inicjatywy klastrowej w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Planowane zmiany zatrudnienia w podmiotach rdzenia inicjatyw klastrowych w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Zasadność powstawania nowych inicjatyw klastrowych w województwie podlaskim w opinii koordynatorów inicjatyw klastrowych Korzyści z uczestnictwa w inicjatywach klastrowych oczekiwane przez przedsiębiorstwa należące do inicjatyw klastrowych w okresie najbliższych 2 lat ROZDZIAŁ XVI BENCHMARKING PODLASKICH KLASTRÓW Znaczenie inicjatyw klastrowych dla rozwoju i konkurencyjności w układzie regionalnym Znaczenie inicjatyw klastrowych dla rozwoju i konkurencyjności w układzie krajowym Cele badanych inicjatyw klastrowych z województwa podlaskiego\n7 ROZDZIAŁ XVII WNIOSKI I REKOMENDACJE Stan inicjatyw klastrowych w województwie podlaskim Oddziaływanie inicjatyw klastrowych na wymiary rozwoju przedsiębiorstw Regionalne uwarunkowania rozwoju inicjatyw klastrowych Współpraca podmiotów w inicjatywie klastrowej Rozwój zasobów ludzkich przedsiębiorstw inicjatywy Konkurencyjność przedsiębiorstw w inicjatywach klastrowych Innowacyjność przedsiębiorstw w inicjatywach klastrowych Ekspansja i internacjonalizacja inicjatyw klastrowych Obszary rozwoju struktur klastrowych - analiza statystyczna z uwzględnieniem badania przedsiębiorstw SPIS WYKRESÓW SPIS TABEL SPIS RYSUNKÓW LITERATURA\n9 WPROWADZENIE Kluczowym wyzwaniem polskich regionów jest obecnie podnoszenie konkurencyjności w kontekście pogłębiającej się globalizacji i wyzwań związanych z utratą prostych przewag, wynikających z niskich kosztów wytwarzania. Jednym z mechanizmów temu służących może być rozwój struktur klastrowych. Podkreśla się, że wzmacniają one konkurencyjność poprzez integrowanie komplementarnych zasobów i umiejętności, pozwalają łatwiej pokonywać bariery wejścia na nowe rynki geograficzne i produktowe, a przede wszystkim podnoszą innowacyjność przedsiębiorstw. W związku z uznaniem na świecie, ale i w Polsce pozytywnego wpływu klastrów na innowacyjność i konkurencyjność przedsiębiorstw podejmuje się wysiłki mające na celu wsparcie rozwoju klastrów, określane jako prowadzenie polityki klastrowej. Celem polityki klastrowej jest to, co najbardziej wyraźnie odróżnia ją od innych rodzajów polityki gospodarczej, a mianowicie skupienie się na poprawie konkurencyjności i efektywności ekonomicznej specyficznego klastra lub grupy klastrów jako regionalnej aglomeracji działalności gospodarczej w dziedzinach pokrewnych. Celem nie jest pojedyncza firma, konkretna branża, szeroki sektor albo cała gospodarka regionalna. Do kluczowych wyzwań takiej polityki należą rozstrzygnięcia w zakresie: 1) Jakie klastry wspierać (np. dojrzałe czy rodzące się); 2) Jakie narzędzia stosować? (np. platformy współpracy, wsparcie wspólnych działań, tworzenie sprzyjającego klastrom otoczenia biznesowego); 3) Kto powinien zarządzać procesem wsparcia? (władze centralne, regionalne czy lokalne, jakie podmioty powinny być odpowiedzialne za realizację określonych funkcji). Rozstrzygniecie tych dylematów musi odpowiadać określonym warunkom krajowym i regionalnym. Stąd potrzeba definiowania polityki klastrowej w Polsce zarówno na poziomie centralnym, jak i poszczególnych regionów. W województwie podlaskim podejmuje się próby wykorzystania klastrów do zdynamizowania rozwoju regionalnego. Niniejsza publikacja zawiera wyniki badań struktur klastrowych w województwie podlaskim przeprowadzonych w ramach działalności Grupy roboczej ds. polityki klastrowej, która została powołana przez Komitet Sterujący Strategii\n10 10 Wprowadzenie Rozwoju Województwa Podlaskiego przy Białostockiej Fundacji Kształcenia Kadr. W skład Grupy weszli przedstawiciele inicjatyw klastrowy, uczelni wyższych, władz samorządowych i instytucji otoczenia biznesu. Zadania Grupy roboczej zostały określone w Uchwale Komitetu Sterującego SRWP i obejmują z jednej strony ocenę stopnia zaawansowania współpracy w inicjatywach klastrowych oraz opracowanie założeń polityki klastrowej województwa podlaskiego, a także formułowanie opinii i rekomendowanie Komitetowi Sterującemu SRWP działań z zakresu polityki klastrowej. Grupa robocza zgodnie ze swoimi kompetencjami uznała, iż wstępnym warunkiem właściwego formułowania pożądanych wytycznych polityki klastrowej w województwie podlaskim jest dokonanie diagnozy i oceny struktur klastrowych w regionie. Konsultowała ona koncepcję przeprowadzenia badań w tym zakresie, jak i konkretne narzędzia badawcze. Natomiast techniczne przeprowadzenie badań terenowych, to jest wywiadów pogłębionych we wszystkich inicjatywach klastrowych zidentyfikowanych w regionie oraz badań PAPI w przedsiębiorstwach należących do klastrów Urząd Marszałkowi Województwa Podlaskiego zlecił podmiotowi zewnętrznemu. Terenowa część badania została przeprowadzona na przełomie grudnia 2013 stycznia 2014 roku, a uzyskane wyniki trafiły do Grupy roboczej i zostały powierzone do szczegółowej analizy autorowi niniejszego opracowania. Wśród szeregu metod badawczych opisanych w Rozdziale 2. uwzględniono Panel ekspertów, którego funkcję pełniła Grupa robocza ds. polityki klastrowej. Dane uzyskane z badań były poddawane weryfikacji i ocenie przez jej członków. Ocena ta pozwoliła lepiej zinterpretować uzyskiwane wstępne wyniki, a w szczególności zapewniła możliwość właściwego wnioskowania co do potrzeb w zakresie prowadzenia polityki rozwoju klastrów w województwie podlaskim. Niezależnie od wzmiankowanego procesu konsultowania, za ostateczny kształt raportu i formułowane wnioski odpowiada jedynie jego autor. Zastosowana procedura analizy z uwzględnieniem ciała społecznego włączonego w proces badawczy może być pewnym modelem prowadzenia badań regionalnych. Jego zaletą jest nie tylko ukierunkowanie badań naukowych na obszary o szczególnym znaczeniu dla społeczności regionalnych, ale wypracowywanie rekomendacji wdrożeniowych, które mogą liczyć na większą akceptację w zainteresowanych środowiskach. Model ten przełamuje dwie istotne bariery właściwego powiązania prac naukowych w zakresie nauk społecznych z potrzebami praktyki społeczno-gospodarczej. Po pierwsze silnie warunkuje wyznaczanie kierunków\n11 11 Wprowadzenie badań zapotrzebowaniem regionalnych środowisk. To one bowiem w formie powołania i działalności Grupy roboczej ds. polityki klastrowej zdeterminowały tematykę, a w pewnym stopniu także metodologię podjętych badań naukowych. Po drugie włączając przedstawicieli zainteresowanych środowisk regionalnych w proces badawczy wzmocniona została trafność formułowanych rekomendacji, w szczególności od strony możliwości ich wdrożenia. Należy bowiem zakładać, iż liderzy regionalni uczestniczący w procesie wypracowania rekomendacji nie tylko realnie oceniają możliwości implementacyjne wniosków z badania, ale także dzięki swojemu zaangażowaniu na etapie koncepcyjnym mogą być bardziej zainteresowani aktywnym wdrażaniem rekomendacji. Niniejsza publikacja, zawierająca wyniki badań, ale także wyprowadzająca na ich podstawie wnioski i rekomendacje, może być wykorzystywana przez wszystkich zainteresowanych rozwojem klastrów, to jest: inicjatywy klastrowe, władze samorządowe wszystkich szczebli, przedstawicieli organizacji przedsiębiorców, organizacji otoczenia biznesu, uczelni wyższych i innych jednostek naukowych. W opracowaniu wnioski formułowano wprawdzie na podstawie badań w województwie podlaskim, ale uwzględniano szerszy kontekst i nadano im w większości wymiar w znacznym stopniu uniwersalny. W związku z tym mogą być one adekwatne do sytuacji w innych polskich regionach, szczególnie o podobnie niskim poziomie rozwoju gospodarczego oraz dominacji sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Zatem można adresować niniejszą publikację także do odpowiednich podmiotów w innych regionach kraju, a szczególnie do władz samorządowych województw Polski Wschodniej oraz inicjatyw klastrowych w tych województwach. Dr hab. Bogusław Plawgo, prof. UwB Przewodniczący Grupy roboczej ds. polityki klastrowej Prezes Zarządu Białostockiej Fundacji Kształcenia Kadr\n13 ROZDZIAŁ I CELE I ZAKRES BADAŃ 1.1. Cel główny badania Celem badania było określenie stanu oraz potencjału rozwoju struktur klastrowych w województwie podlaskim na użytek tworzenia założeń do kształtowania polityki rozwoju klastrów w regionie Cele szczegółowe badania 1) Analiza regionalnych uwarunkowań rozwojowych inicjatyw klastrowych województwa podlaskiego. 2) W ramach oceny regionalnych uwarunkowań rozwoju struktur klastrowych szczegółowym celem było statystyczne określenie branż województwa podlaskiego, w których istnieją obiektywne ponadprzeciętne zagęszczania podmiotów (regionalne specjalizacje) świadczące z dużym prawdopodobieństwem o możliwości występowania i rozwoju w ich ramach struktur klastrowych. 3) Cele szczegółowe badania statystycznego określono w formie następujących pytań: W jakich branżach województwa podlaskiego występują istotne statystycznie zagęszczenia podmiotów świadczące o możliwości rozwoju klastrów lub ich zalążków? W jakich branżach województwa podlaskiego występuje wysoka dynamika rozwoju, co może stanowić korzystne podłoże dla rozwoju w niedalekiej przyszłości nowych zalążków klastrów? W jakich branżach województwa podlaskiego szczególnie zasadnym jest wspieranie istniejących, jak i potencjalnych powiązań klastrowych w ramach regionalnej polityki klastrowej? 4) Analiza stanu i potencjału rozwojowego inicjatyw klastrowych funkcjonujących na terenie województwa podlaskiego oraz ich potrzeb rozwojowych.\n14 14 Rozdział I 5) Określenie stanu rozwoju przedsiębiorstw funkcjonujących w ramach inicjatyw klastrowych w poszczególnych obszarach konkurencyjności. 6) Zdiagnozowanie wpływu funkcjonowania przedsiębiorstw w ramach inicjatyw klastrowych na ich rozwój i konkurencyjność. 7) Określenie potrzeb przedsiębiorstwa w zakresie uczestnictwa w rozwijających się inicjatywach klastrowych. 8) Analiza jednostek B+R, instytucji otoczenia biznesu oraz władz samorządowych pod kątem stanu i kierunku rozwoju współpracy w ramach inicjatyw klastrowych.\n15 ROZDZIAŁ II METODOLOGIA BADAŃ 2.1. Zakres badania Zakres przedmiotowy Badaniem objęto cztery podstawowe obszary badawcze: 1) Analiza uwarunkowań regionalnych rozwoju inicjatyw klastrowych analiza regionu pod kątem powstawania i rozwoju inicjatyw klastrowych w województwie podlaskim, w tym analiza dotychczasowych instrumentów wsparcia inicjatyw klastrowych - określenie dotychczasowych efektów wsparcia klastrów/ inicjatyw klastrowych ze strony władz publicznych. Analizy statystyczne skupień identyfikujące obiektywne warunki do powstawania struktur klastrowych. 2) Analiza potencjału rozwojowego oraz potrzeb istniejących inicjatyw klastrowych, w tym uwarunkowań wewnętrznych analiza istniejących w województwie podlaskim inicjatyw klastrowych. 3) Analiza przedsiębiorstw pod kątem wpływu funkcjonowania w inicjatywie klastrowej na poszczególne obszary funkcjonowania przedsiębiorstwa. 4) Analiza jednostek B+R, instytucji otoczenia biznesu oraz władz samorządowych pod kątem bieżącej i przyszłej współpracy w ramach inicjatywy klastrowej. Zakres podmiotowy Procesem badawczym objęto: inicjatywy klastrowe województwa podlaskiego; przedsiębiorstwa funkcjonujące w inicjatywach klastrowych województwa podlaskiego;\n16 16 Rozdział II instytucje otoczenia biznesu działające w inicjatywach klastrowych i/lub wspierające rozwój inicjatyw klastrowych; jednostki B+R działające w inicjatywach klastrowych; przedstawiciele władz samorządowych szczebla regionalnego i lokalnego podejmujących działania na rzecz powstawania i rozwoju inicjatyw klastrowych na Podlasiu; analizy statystyczne zatrudnienia i liczby podmiotów w poszczególnych sektorach. Zakres terytorialny Badania były prowadzone na terenie województwa podlaskiego. W procesie badawczym zastosowana została triangulacja źródeł informacji, metod i technik badawczych oraz perspektyw badawczych. W niniejszym badaniu zostały uwzględnione następujące perspektywy badawcze: a) perspektywa inicjatyw klastrowych koordynatorzy (indywidualne wywiady); b) perspektywa przedsiębiorstw działających w ramach inicjatyw klastrowych prezesi/właściciele firm (badanie ilościowe, indywidualne wywiady pogłębione); c) perspektywa samorządu województwa i samorządów lokalnych osób zaangażowanych w realizacje instrumentów wsparcia klastrów (wywiad grupowy); d) perspektywa ekspercka perspektywa ekspertów zaangażowanych w proces badawczy wzbogacona o perspektywy eksperckie zewnętrznych ekspertów (FGI); e) perspektywa sektora B+R i instytucji otoczenia biznesu (wywiady indywidualne i wywiad grupowy) instytucji współpracujących z inicjatywami klastrowymi; f) analiza statystyczna odnosiła się do wszystkich branż wg sekcji i działów PKD dla województwa podlaskiego w oparciu o dostępne dane statystyczne Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) Metody badawcze zastosowane w badaniach ilościowych i jakościowych Analiza danych zastanych desk research Analiza danych zastanych zaliczana jest do tzw. metod niereaktywnych, tzn. takich, które pozwalają badaczowi na poznawanie kon-\n17 Metodologia badania 17 kretnego zagadnienia i problemu bez wywierania jakiegokolwiek oddziaływania. Dane zastane wykorzystane, które będą wykorzystane w badaniu, to przede wszystkim dane statystyczne (głównie z GUS), akty prawne, dokumenty strategiczne poziomu unijnego, krajowego oraz województwa podlaskiego, analizy, publikacje, raporty z dotychczasowych badań w temacie, zapisy ze stron internetowych itp. Co do zasady, każdy proces badawczy powinien zaczynać się analizą danych już istniejących, do których wytworzenia nie jest potrzebna ingerencja osoby z zewnątrz. Dane wtórne wytworzone w trakcie realizacji badania będą rozpatrywane i interpretowane w kontekście danych historycznych i będą tworzyły razem masę krytyczną służącą przybliżeniu się do właściwego wytypowania wymiaru, instrumentów oraz skali wsparcia inicjatyw klastrowych w województwie podlaskim. Indywidualne wywiady pogłębione (IDI) Na potrzeby badania przeprowadzone zostały indywidualne wywiady pogłębione (IDI) z: koordynatorami inicjatyw klastrowych zidentyfikowanych w województwie podlaskim; jednostkami badawczo-rozwojowymi, w tym uczelniami, które funkcjonują w ramach inicjatywy; instytucjami otoczenia biznesu, które funkcjonują w ramach inicjatywy; władzami samorządowymi, które funkcjonują w ramach inicjatywy. W przypadku IDI z przedstawicielami inicjatyw klastrowych celem wywiadów było uzyskanie pogłębionych informacji dotyczących: etapu i dalszych możliwości rozwoju inicjatywy klastrowej; struktury inicjatywy klastrowej oraz charakterystyki podmiotów tworzących inicjatywę klastrową; profilu działania inicjatywy klastrowej; zasobów, działań i świadczonych usług klastra; współpracy inicjatywy klastrowej z podmiotami sektora badawczo-rozwojowego, instytucjami otoczenia biznesu; działalności i powiązań międzyregionalnych i międzynarodowych inicjatywy klastrowej; kierunków rozwojowych inicjatywy;\n18 18 Rozdział II m.in.: potrzeb w zakresie wsparcia zewnętrznego w poszczególnych wymiarach rozwoju. W przypadku pozostałych podmiotów przedmiotem analizy były zakres współpracy w ramach inicjatywy; czynniki i bariery współpracy w ramach inicjatywy; potencjalne kierunki rozwoju współpracy w ramach inicjatywy; potrzeby w zakresie wsparcia współpracy w ramach inicjatywy. Technika indywidualnego wywiadu pogłębionego jest klasyczną techniką badań jakościowych. Dysponujący listą pytań badacz ma w trakcie rozmowy możliwość dopasowania przebiegu rozmowy do wiedzy i kompetencji respondenta, uzyskując pogłębione bądź uzupełniające informacje, rozszerzające obszar badawczy. Zastosowanie wywiadów pogłębionych pozwala na uzyskanie większej ilości informacji odnoszących się do poszczególnych pytań badawczych niż w przypadku innych technik badań terenowych. Technika ta pozwala również na pozyskanie pogłębionych opinii respondentów. Wywiady były prowadzone na podstawie scenariuszy, odpowiadających specyfice każdej z grup badawczych. Scenariusz nie stanowił przy tym sztywnego narzędzia, a raczej swego rodzaju przewodnik dla eksperta prowadzącego wywiad, dopuszczający jego elastyczne stosowanie w zależności od przebiegu danego wywiadu tak, aby maksymalnie wykorzystać każdą rozmowę dla uzyskania danych przydatnych do badania. W przypadku indywidualnych wywiadów pogłębionych z koordynatorami zastosowano scenariusz wywiadu zawierający 33 pytania. Miały one charakter pytań otwartych. Dotyczyły takich obszarów, jak: stadium rozwoju inicjatywy, procesu technologicznego i potencjału innowacyjnego, powiązań wewnątrzsektorowych i pozasektorowych, wsparcia publicznego oraz znaczenia inicjatywy dla regionu. Do kwestionariusza wywiadu załączono 4 karty pomocnicze, dotyczące wybranych pytań zamkniętych, które ułatwiały udzielenie odpowiedzi respondentom. Do udziału w badaniu zostali zaproszeni przedstawiciele wszystkich 16 inicjatyw klastrowych z terenu województwa podlaskiego wstępnie zidentyfikowanych na podstawie badania desk research oraz konsultacji z uczestnikami Grupy ds. polityki klastrowej Grupy eks-\n19 Metodologia badania 19 perckiej. Ostatecznie na udział w nim wyraziło zgodę 13 koordynatorów inicjatyw klastrowych. Wśród nich znalazły się: Fundacja Klaster Polskie Jachty, Grajewski Klaster Przemysłowy (reprezentowany przez Centrum Promocji Innowacji i Rozwoju), Klaster Informatyczny Info- Tech (reprezentowany przez Towarzystwo Amicus), Klaster Instytucji Otoczenia Biznesu (reprezentowany przez Polskie Stowarzyszenie Doradcze i Konsultingowe), Klaster Marek Turystycznych Polski Wschodniej (reprezentowany przez Polskie Stowarzyszenie Doradcze i Konsultingowe), Klaster Obróbki Metali (reprezentowany przez Centrum Promocji Innowacji i Rozwoju), Podlaski Klaster Bielizny (reprezentowany przez Tomas Consulting S.A.), Podlaski Klaster Piekarniczy (reprezentowany przez Stowarzyszenie - Podlaski Klaster Piekarniczy), Podlaski Okręg Spożywczo-Przemysłowy (reprezentowany przez Polskie Stowarzyszenie Doradcze i Konsultingowe), Północno-Wschodni Klaster Maszynowy (reprezentowany przez Instytut Innowacji i Technologii Politechniki Białostockiej sp. z o.o.), Północno-Wschodni Klaster Edukacji Cyfrowej (reprezentowany przez Park Naukowo-Technologiczny Polska-Wschód w Suwałkach Sp. z o.o.), Północno-Wschodni Klaster Ekoenergetyczny (reprezentowany przez Podlaską Fundację Rozwoju Regionalnego) oraz Wschodni Klaster Budowlany (reprezentowany przez Polskie Stowarzyszenie Doradcze i Konsultingowe). W badaniu nie wzięli udziału koordynatorzy następujących inicjatyw klastrowych: Klaster Turystyki Wiejskiej Dziedzictwo Kultur i Smaków reprezentowany przez Nidzicką Fundację Rozwoju Nida (inicjatywa zdaniem koordynatora w chwili obecnej nie istnieje, gdyż nie uzyskała dofinansowania na działalność), Klaster Uzdrowisko Supraśl reprezentowany przez Fundację Uzdrowisko Supraśl (którego przedstawiciel odmówił wzięcia udziału w badaniu z powodu jego zdaniem tendencyjności ankiety i zawartych w niej pytań) oraz Podlaski Klaster Budownictwa Pasywnego reprezentowany przez Podlaskie Centrum Budownictwa Pasywnego sp. z o.o. (jego przedstawiciel nie stawił się na kolejny, piąty z kolei umówiony termin realizacji badania). Sama zdolność do przeprowadzenia efektywnych wywiadów z koordynatorami klastrów świadczy o liczbie aktywnych struktur klastrowych w województwie podlaskim. W świetle możliwości przeprowadzenia badania można stwierdzić, iż w na przełomie grudnia 2013 roku i stycznia 2014 roku w województwie podlaskim funkcjonowało 13 inicjatyw klastrowych. Celem uzyskania całościowego obrazu dotyczącego funkcjonowania inicjatyw klastrowych z województwa podlaskiego, za niezbędne\n20 20 Rozdział II uznano zaczerpnięcie informacji nie tylko od ich koordynatorów, ale także instytucji funkcjonujących w otoczeniu tych struktur. W tym celu przeprowadzono wywiady pogłębione metodą IDI z ich przedstawicielami. Zastosowano w tym celu kwestionariusz wywiadu składający się z 6 pytań dotyczących współpracy w ramach inicjatyw, jej skutków, barier, a także możliwych do podjęcia działań mogących zintensyfikować tę współpracę. Zaplanowano po 3 wywiady w każdej z inicjatyw, tj. łącznie 48 wywiadów, z których udało się zrealizować 39. Wśród nich znalazły się: wywiad dotyczący Fundacji Klaster Polskie Jachty przeprowadzony z przedstawicielem Urzędu Miasta Augustowa; wywiady dotyczące Grajewskiego Klastra Przemysłowego przeprowadzone z przedstawicielami: Centrum Promocji Innowacji Rozwoju w Białymstoku, Suwalskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A., Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Suwałkach, Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży; dotyczące Klastra Instytucji Otoczenia Biznesu przeprowadzone z przedstawicielami Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w Białymstoku, Polskiego Stowarzyszenia Doradczego i Konsultingowego, Polskiego Centrum Edukacji i Analiz ORDO, Towarzystwa Amicus, Centrum Promocji Innowacji i Rozwoju, Wschodniego Klastra IT, Regionalnego Centrum Wspierania Przedsiębiorczości PIAST, Świętokrzyskiego Centrum Innowacji i Transferu Technologii Sp. z o.o. (ŚCITT) oraz Capitales - Doradcy Biznes Klasy; dotyczące Klastra Marek Turystycznych Polski Wschodniej przeprowadzone z przedstawicielami: Stowarzyszenia Agroturystycznego Mazurska Kraina, Fundacji Zielone Płuca Polski; dotyczące Klastra Uzdrowisko Supraśl przeprowadzone z przedstawicielami: Polskiego Stowarzyszenia Łucznictwa Konnego; dotyczące Północno-Wschodniego Klastra Edukacji Cyfrowej przeprowadzone z przedstawicielami Stowarzyszenia Wspierania Edukacji i Rozwoju Aktywności Zawodowej EUROPA Edukacja Rozwój Praca Aktywność, Stowarzyszenia Miasta w Internecie; dotyczące Północno-Wschodniego Klastra Ekoenergetycznego przeprowadzone z przedstawicielami Zespołu Szkół Budowlano-Geodezyjnych w Białymstoku, Urzędu Gminy Sokoły, Miasta i Gminy Łapy, Podlaskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Szepietowie, Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej, EkoExpert Doradztwo Ekologiczne i Gospodarcze oraz Szkoły Budowlanej; dotyczące Wschodniego Klastra Budowlanego przeprowadzone z przedstawicielami: Klastra Mazurskie Okna, Podlaskiego Klastra Budownictwa Pasywnego, Politechniki Białostockiej, Uniwersytetu w Białymstoku; dotyczące Klastra Marek Turystycznych Polski Wschodniej przeprowadzone z przedstawicielami Wyż-\n21 Metodologia badania 21 szej Szkoły Finansów i Zarządzania w Białymstoku, dotyczące Północno-Wschodniego Klastra Maszynowego przeprowadzone z przedstawicielem Politechniki Białostockiej; dotyczące Klastra Obróbki Metali przeprowadzone z przedstawicielami firm MALOW Sp. z o.o., NEO- TECH Sp. z o.o., PRONAR Sp. z o.o., SAMASZ, ZAKREM Sp. z o.o., Automatyka Pomiary Sterowane S.A.; dotyczące Podlaskiego Klastra Budownictwa Pasywnego przeprowadzone z przedstawicielem przedsiębiorstwa SILIKATY - BIAŁYSTOK SP. Z O.O. Badania ilościowe przedsiębiorstw (PAPI) Badania ilościowe przedsiębiorstw działających w inicjatywach klastrowych były przeprowadzone w oparciu o przygotowany kwestionariusz ankiety badawczej. Badaniami zostały objęte wszystkie przedsiębiorstwa działające w ramach inicjatyw klastrowych województwa podlaskiego. Łącznie zostały zrealizowane 103 wywiady, spośród 226 zaplanowanych, z przedsiębiorstwami będącymi członkami 12 inicjatyw klastrowych z województwa podlaskiego. Byli to przede wszystkim przedstawiciele firm z Klastra Marek Turystycznych Polski Wschodniej (19 podmiotów), Wschodniego Klastra Budowlanego (18 podmiotów) oraz Klastra Obróbki Metali (17 podmiotów). Jednocześnie należy zwrócić uwagę na fakt, że w badaniu nie wziął udziału żaden przedstawiciel z 4 inicjatyw klastrowych. Podstawowym powodem odmowy był brak czasu na udział w badaniu. W kilku przypadkach respondent po zapoznaniu się z treścią badania zrezygnował z udziału w nim. Inną przyczyną był brak w okresie trwania badań osoby decyzyjnej, która mogłaby ustalić z kim można byłoby przeprowadzić wywiad. Benchmarking W niniejszym badaniu wskazana metoda posłużyła do określenia odchyleń podlaskich klastrów/inicjatyw klastrowych względem najlepszego klastra dla badanego obszaru (przyjętego wzorca) oraz zapewniła porównania do innych rozwiniętych klastrów w Polsce. Do analizy wykorzystane zostały elementy metodologii używanej w cyklicznych badaniach PARP dotyczących benchmarkingu klastrów w Polsce. Dane dotyczące analizy benchmarkingowej klastrów/inicjatyw klastrowych pochodziły z dokonanej analizy pierwotnych informacji o badanym obiekcie oraz z przeprowadzonych indywidualnych wywiadów pogłębionych z koordynatorami inicjatyw.\n22 22 Rozdział II Benchmarking to metoda odkrywania, dlaczego pewne obiekty funkcjonują sprawniej niż inne. Celem benchmarkingu jest twórcze naśladowanie najlepszych praktyk innych obiektów. Metodyka benchmarkingu polega na porównaniu różnych obiektów ze względu na wybrane cechy i parametry oraz sposoby uzyskiwania rezultatu końcowego, ustalenie odchyleń w zakresie parametrów efektywności. Analiza odchyleń może mieć charakter jakościowy bądź ilościowy. Wiedza o odchyleniach służy określeniu oczekiwanych poziomów wyników. W ramach tego etapu przewiduje się dwa rodzaje działań: doraźne oraz strategiczne. Działania doraźne mają charakter tymczasowy, jednak pozwalają na szybkie wejście na ścieżkę zmiany. Celem stosowania działań doraźnych jest rozpoczęcie zmian w określonym kierunku, zanim cały program działań strategicznych będzie gotowy do wdrożenia. Działania strategiczne mają charakter długoterminowy i docelowy, mogą się wiązać z inwestycjami i poważnymi zmianami organizacyjnymi. W wyniku badania następuje określenie poziomu przyszłych wyników, przy czym istotne jest ustalenie, w jakim stopniu rozwiązania stosowane przez innych są realne i czy istnieje możliwość racjonalnego ich przeniesienia. Dane niezbędne do przeprowadzenia benchmarkingu uzyskano przy zastosowaniu dodatkowych pytań, które zostały zadane w trakcie indywidualnych wywiadów pogłębionych z koordynatorami inicjatyw klastrowych. Pytania dotyczyły takich obszarów, jak: stadium rozwoju, zdolność do tworzenia miejsc pracy, zasięg terytorialny, pozycja konkurencyjna, znaczenie technologii, potencjał innowacyjny, cele rozwojowe inicjatywy klastrowej. Odpowiedzi uzyskano od 13 koordynatorów inicjatyw klastrowych. Panel ekspertów Grupa Robocza ds. Polityki Klastrowej Dane uzyskane z badań z wykorzystaniem wcześniej omówionych metod i technik badawczych były poddawane weryfikacji i ocenie przez członków Grupy Roboczej ds. Polityki Klastrowej. Ocena ta pozwala lepiej zinterpretować uzyskiwane wstępne wyniki, a w szczególności zapewnia możliwość właściwego wnioskowania co do potrzeb w zakresie prowadzenia polityki rozwoju klastrów w województwie podlaskim Metody badawcze zastosowane w analizie statystycznej Wyznaczenie regionalnej specjalizacji w dużym stopniu oparto o wyliczenia związane ze wskaźnikiem lokalizacji. Prowadzenie obliczeń wskaźnika lokalizacji jest techniką często używaną do identyfikacji\n23 23 Metodologia badania regionalnych skupień i stanowi dobrą podstawę do badania klastrów i zalążków klastrów. Podstawowa forma wskaźnika lokalizacji LQ (Location Quotient) przedstawia się następująco: gdzie: LQ (Location Quotient) = E ib E b E ir E r E ib - zmienna w sektorze i, w obszarze badanym b w okresie t, E b - zmienna we wszystkich sektorach w badanym obszarze b w okresie t, E ir - zmienna w sektorze i, w obszarze referencyjnym r w okresie t, E r - zmienna we wszystkich sektorach w obszarze referencyjnym r w okresie t. Najczęściej stosowaną zmienną jest zatrudnienie w sektorze. Konstrukcja wskaźnika pozwala również na prowadzenie analizy uwzględniając na przykład liczbę podmiotów, dochody czy wartość dodaną. W literaturze przedmiotu wielu autorów podkreśla użyteczność wskaźnika lokalizacji ze względu na łatwość w pozyskaniu danych, które są publikowane w oficjalnej statystyce publicznej. Zauważa się jednocześnie niedogodności wynikające z konstrukcji wskaźnika. Otóż nie można polegać wyłącznie na wskaźniku LQ w celu zidentyfikowania regionalnych klastrów, gdyż w samej konstrukcji LQ leży to, że mierzy relatywną wagę danego sektora, ale nie daje informacji o rozmiarze tego przemysłu. Stąd też możliwe jest uzyskanie wysokiej wartości LQ dla sektorów, które nie mają wysokiej istotności dla lokalnej gospodarki. Poza tym prowadzenie analizy wskaźnikowej nie pozwala na rozpoznanie stanu i rodzaju powiązań, jakie istnieją między podmiotami wchodzącymi do klastra. Jednak mimo tych ograniczeń wskaźnik ten jest często pierwszym krokiem w badaniach mających na celu identyfikację klastrów, a jego zastosowanie jest szerokie w tego rodzaju badaniach na całym świecie. Mimo wielu niedoskonałości pozwala on na wykrycie obszarów cechujących się większymi skupiskami podmiotów z danych branż czy sektorów w porównaniu do danego obszaru referencyjnego. Jego wysoki poziom może świadczyć nie tyle o istnieniu klastrów, co o potencjalnym ich istnieniu w danym regionie, a więc pozwala na identyfikację ogólnych trendów w specjalizacji regionalnej. Stąd też w celu poszukiwania regionalnej specjalizacji konieczne jest przyjęcie arbitralnie progu poziomu wskaźnika determinującego\n24 24 Rozdział II specjalizację. W jednych opracowaniach minimalną wysokość wskaźnika lokalizacji przyjmuje się na przykład na poziomie 1,25 przy założeniu, że LQ powyżej tego progu stanowi dowód na regionalną specjalizację sektorową. A. Malmberg i P. Maskell prowadząc własne badania skupisk podmiotów definiowali regionalną aglomerację przemysłową jako lokalny rynek pracy, gdzie wskaźnik LQ jest większy niż 3, co oznacza, że jest 3 razy więcej zasobów pracy zatrudnionych w danym sektorze niż w regionie, jeśli region ma proporcjonalny udział np. w krajowym zatrudnieniu w sektorze. 1 Przyjęcie pewnych granicznych wartości wskaźnika lokalizacji nadal nie oznacza, że należy skupić się jedynie na danych sektorach czy branżach. Badanie skupisk podmiotów przy pomocy analizy wskaźników pozwala jedynie na zidentyfikowanie sektorów reprezentatywnych w odniesieniu do poziomu np. podmiotów. Do analizy zostały wykorzystane 2 wskaźniki lokalizacji ze zmienną w postaci przeciętnego zatrudnienia oraz ze zmienną w postaci liczby podmiotów, liczone według następujących wzorów: przeciętne zatrudninie w branży i przecietne zatrudnienie ogółem przecietne zatrudninie w branży i województwo > 1,3 przecietne zatrudnienie ogółem kraj liczba podmiotów w branży i liczba podmiotów ogółem liczba podmiotów w branży i województwo > 1,3 liczba podmiotów ogółem kraj gdzie: i dział PKD. W ramach analizy wskaźnikowej wykorzystane zostały następujące dane: 1) Przeciętne zatrudnienie dane te dotyczą przedsiębiorstw zatrudniających powyżej 9 osób (składających sprawozdania Z-06 do GUS) 2 ; 1 A. Malmberg, P. Maskell, The Elusive Concept of Localization Economies Towards a Knowledge-based Theory of Spatial Clustering, AAG Annual Conference, New York, 13 February Dane dotyczące przeciętnego zatrudnienia według działów PKD pozyskano z Głównego Urzędu Statystycznego i przedstawione są w załączniku nr 1.\n25 Metodologia badania 25 2) Liczba podmiotów w branży dane te dotyczą wszystkich podmiotów prowadzących działalność w województwie (na podstawie rejestru REGON) 3. Analiza została przeprowadzona w oparciu o model przedstawiony na rysunku 1. W celu określenia specjalizacji regionalnej na pierwszym etapie prac dokonano badania poziomu wskaźnika lokalizacji ze zmienną w postaci przeciętnego zatrudnienia, który został wyliczony dla województwa podlaskiego w odniesieniu do kraju jako obszaru referencyjnego. Pozwoliło to na sprawdzenie, czy zaobserwowane skupiska podmiotów generują istotne z punktu widzenia regionalnego rynku pracy zatrudnienie, a tym samym, czy mają znaczenie dla regionalnej gospodarki. Rysunek 1. Zależność między skutecznością a trwałością wprowadzanych rozwiązań 4 Badanie wskaźnika lokalizacji (LQ ze zmienną w postaci przeciętnego zatrudnienia) Działy PKD gdzie LQ>1, Dynamika wskaźnika lokalizacji (Δ LQ) działy PKD, w których dynamika wskaźnika lokalizacji ze zmienną w postaci przeciętnego zatrudnienia kształtuje się na poziomie dodatnim, a wskaźnik lokalizacji jest większy niż 1 Badanie wskaźnika lokalizacji (LQ ze zmienną w postaci liczby podmiotów) sekcje PKD, gdzie LQ > 1,3 Dynamika wskaźnika lokalizacji(δ LQ)działy PKD, w których dynamika wskaźnika lokalizacji ze zmienną w postaci przeciętnego zatrudnienia kształtuje się na poziomie dodatnim, a wskaźnik lokalizacji jest większy niż 1 BRANŻE O POTENCJALE ROZWOJU STRUKTUR KLASTROWYCH Źródło: opracowanie własne. 3 Dane dotyczące liczby podmiotów pozyskano z Banku Danych Lokalnych (www.stat. gov.pl, data pobrania r.) i przedstawione są w załączniku nr 2. 4 Metodyka badań statystycznych na podstawie: B. Plawgo (red.), Raport rozwój struktur klastrowych w Polsce Wschodniej, MRR, Warszawa, grudzień 2007.\n26 26 Rozdział II Obliczony został również współczynnik lokalizacji dla województwa podlaskiego w oparciu o liczbę podmiotów w działach PKD. Pozwoliło to na oszacowanie, w jakich branżach występuje zagęszczenie podmiotów. Przy ostatecznym wyznaczeniu specjalizacji regionalnej województwa podlaskiego przyjęty został minimalny próg wskaźnika lokalizacji, wynoszący 1,30. Badanie zostało przeprowadzone dla wszystkich branż województwa podlaskiego, rozumianych jako działy wg Polskiej Klasyfikacji Działalności. Analizy dotyczące przeciętnego zatrudnienia nie zostały przeprowadzone w sytuacji, gdy dane z Głównego Urzędu Statystycznego nie były udostępnione z powodu konieczności zachowania tajemnicy statystycznej w rozumieniu ustawy o statystyce publicznej. W przypadku liczby podmiotów analizy nie zostały przeprowadzone dla działów, w których występowało poniżej 100 podmiotów w województwie w roku Dla każdego działu została również obliczona dynamika wskaźnika lokalizacji ze zmienną w postaci przeciętnego zatrudnienia oraz liczby podmiotów. W ten sposób wskazane zostały te branże, które ze względu na wysoką wartość wskaźnika LQ oraz jego dodatnią dynamikę rozwoju odgrywają istotną i rosnącą rolę w gospodarce danego obszaru. Dodatkowo obliczona została dynamika współczynnika, według następującego wzoru: gdzie: LQ = (LQ t+1 LQ t ) (LQ LQ t+1 LQ t ) LQ t t LQ t+1 - ostatni rok analizowanego okresu, LQ t - pierwszy rok analizowanego okresu. Schemat klasyfikowania działalności (wg PKD) ze względu na wartość i dynamikę wskaźnika lokalizacji przedstawia rysunek 2.\n27 Metodologia badania 27 Rysunek 2. Macierz rozwoju branż Źródło: A. Kowalski, Aktywność gospodarcza przedsiębiorstw w ujęciu lokalnym (na przykładzie powiatu giżyckiego), Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn 2006.\n29 ROZDZIAŁ III STATYSTYCZNA ANALIZA POZIOMU I DYNA- MIKI SPECJALIZACJI REGIONALNYCH W WO- JEWÓDZTWIE PODLASKIM Z WYKORZYSTA- NIEM WSKAŹNIKA LOKALIZACJI (LQ) 3.1. Analiza danych statystycznych W 2012 roku w województwie podlaskim w rejestrze REGON zarejestrowanych było podmiotów gospodarki narodowej, w tym stanowiły podmioty liczące do 250 pracowników. W porównaniu do roku 2009 liczba podmiotów zwiększyła się o 5143 (5,74%). Zestawienie podmiotów według klas wielkości w województwie przedstawia tabela 1. Tabela 1. Podmioty gospodarki narodowej według klas wielkości w województwie podlaskim (stan na r.) Jednostka terytorialna Ogółem j.g. % j.g. % j.g. % Polska , ,7 Województwo podlaskie Jednostka terytorialna , , i więcej j.g. % j.g. % j.g. % Polska , , ,02 Województwo podlaskie 768 0,8 81 0, ,02 Źródło: opracowanie własne na podstawie: Bank Danych Lokalnych, Struktura wielkościowa przedsiębiorstw w województwie podlaskim odbiega istotnie od struktury charakterystycznej dla całego kraju. Przede wszystkim należy zauważyć znacząco wyższy niż średnio w Polsce udział mikroprzedsiębiorstw 95,8%, do 95,5% w Polsce. Ta procen-\n30 udział przeciętnego zatrudnienia (%) 30 Rozdział III towo pozornie niewielka różnica w grupie najliczniejszej przekłada się na znacząco niższy udział firm większych. Wysoki udział małych firm w stosunku do średniej w województwie można traktować jako przesłankę tworzenia się struktur klastrowych, które mogą wzmacniać konkurencyjność nawet najmniejszych przedsiębiorstw. Dowodem na to są doświadczenia klastrów włoskich, łączących często bardzo małe podmioty w sektorach tradycyjnych. Największe przeciętne zatrudnienie w województwie podlaskim występuje w sektorze przetwórstwa przemysłowego (sekcja PKD C Przetwórstwo przemysłowe). Ponad 10% udziałem w ogólnej liczbie zatrudnionych cechują się sekcje PKD: G Handel hurtowy i detaliczny. Naprawa pojazdów samochodowych, O Administracja publiczna i obrona narodowa. Obowiązkowe zabezpieczenia społeczne, P Edukacja, Q Opieka zdrowotna i pomoc społeczna (wykres 1.). Wykres 1. Udział przeciętnego zatrudnienia (w %) w sekcjach PKD w ogólnym zatrudnieniu w Polsce i województwie podlaskim Woj.podlaskie Polska Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS. Należy podkreślić przy tym, że w sekcjach O, P i Q zatrudnionych jest więcej pracowników w odniesieniu do pozostałych sekcji w porównaniu do Polski. Świadczy to o dużym znaczeniu sektora publicznego w gospodarce województwa podlaskiego.\n31 31 Charakterystyka przedsiębiorstw - uczestników inicjatyw klastrowych Z kolei znacznie większe zatrudnienie w Polsce niż w przypadku województwa podlaskiego możemy odnotować (poza oczywistą różnicą w sekcji B Górnictwo i wydobywanie) w sekcjach H Transport i magazynowanie, J Informacja i komunikacja, M Działalność profesjonalna naukowa i techniczna i N Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca. Świadczy to o względnie słabo rozwiniętym sektorze usług specjalistycznych w regionie. Porównawcza analiza struktury zatrudnienia według sekcji PKD w województwie i w Polsce prowadzi do wniosku, że z punktu widzenia możliwości rozwoju struktur klastrowych szczególne znaczenie posiada przetwórstwo przemysłowe i handel Analiza zagęszczenia podmiotów w województwie podlaskim w oparciu o badanie wskaźnika lokalizacji ze zmienną w postaci przeciętnego zatrudnienia W drugiej części analizy przeprowadzono badanie poziomu wskaźnika lokalizacji ze zmienną w postaci liczby podmiotów, który został wyliczony dla województwa podlaskiego w odniesieniu do kraju, jako obszaru referencyjnego. Badanie to należy traktować jako uzupełniające w stosunku do analizy z użyciem przeciętnego zatrudnienia. Pozwala ono dodatkowo zbadać sytuację w przypadku występowania w danej branży dużej liczby podmiotów zatrudniających poniżej 9 pracowników. W tabeli 2. przedstawiono te sytuacje, w których wskaźnik lokalizacji kształtuje się powyżej 1,3. Dodatkowo dla każdej branży obliczona została dynamika tego wskaźnika. Tabela 2. Specjalizacja branżowa województwa podlaskiego według wskaźnika lokalizacji Jednostka terytorialna Wysokość wskaźnika LQ ze zmienną w postaci przeciętnego zatrudnienia w poszczególnych branżach 1,30 1,60 1,61-2,00 2,01-3,0 3,01 i powyżej Województwo podlaskie C 32 Pozostała produkcja wyrobów, E 37 Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków, F 41 Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków, A 02 Leśnictwo i pozyskiwanie drewna, B 08 Pozostałe górnictwo, C 10 Produkcja artykułów spożyw- C 28 Produkcja maszyn i urządzeń -\n32 32 Rozdział III O 84 Administracja publiczna i obrona narodowa. Obowiązkowe zabezpieczenia społeczne, P 85 Edukacja, Q 86 Opieka zdrowotna, Q 88 Pomoc społeczna bez zakwaterowania, R 90 Działalność twórcza związana z kulturą i rozrywką, R 91 Działalność bibliotek, archiwów, muzeów oraz działalność związana z kulturą, R 93 Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna czych, C 16 Produkcja wyrobów z drewna Źródło: opracowanie własne na podstawie danych GUS. Największe wartości współczynnik lokalizacji przyjmuje dla branży maszynowej (C 28). Wykazana duża rola administracji publicznej, pomocy społecznej oraz działów związanych z publicznymi instytucjami kulturalnymi jest wynikiem m.in. efektu statystycznego 5. Jednocześnie świadczy o względnej w stosunku do warunków przeciętnych dla Polski słabości sektora prywatnego w województwie podlaskim. Trudno oczywiście zakładać, iż rozwój regionu można opierać w dłuższej perspektywie o rozwój sektora publicznego. Działy te nie będą zatem w dalszej analizie uznawane za branże będące regionalnymi specjalizacjami 6. W przypadku branży E37 Odprowadzanie i oczyszczanie ścieków także zasadne jest zrezygnowanie z dalszej analizy tego działu PKD. Wynika to z braku realnych możliwości wykorzystania rozwoju sieci 5 Podmioty sektora publicznego zobowiązane są do składania sprawozdań statystycznych dotyczących zatrudnienia bez względu na liczbę pracowników, co może powodować nadreprezentatywność tej grupy, albowiem w przypadku podmiotów sektora prywatnego do składania sprawozdania Z-06 zobowiązane są podmioty zatrudniające powyżej 9 pracowników. 6 Wysokie wartości współczynnika lokalizacji w przypadku tych branż uzyskano również w innych badaniach z użyciem współczynnika lokalizacji, m.in. w: B. Plawgo (red.), Raport, op. cit., gdzie również nie poddawano dalszej analizie tych sytuacji, w których wysokie wartości wskaźnika specjalizacji uzyskano w przypadku branż sektora publicznego.\n33 Charakterystyka przedsiębiorstw - uczestników inicjatyw klastrowych 33 kanalizacyjnych w regionie jako czynnika rozwoju regionalnych klastrów, albowiem sektor ten nie podlega typowemu oddziaływaniu sił rynkowych 7. Wyniki badania potwierdziły dane uzyskane we wcześniejszych analizach dokonanych przy pomocy wskaźnika lokalizacji 8, iż w województwie podlaskim do branż, w których występuje wysokie, istotne zagęszczenie podmiotów, a jednocześnie mogących stać się regionalnymi specjalizacjami gospodarczymi, zaliczyć należy: przemysł spożywczy (C10), branżę drzewną (A02, C16), branżę maszynową (C28), budownictwo (F41), edukację (P85) 9, opiekę zdrowotną (Q86) 10. Częściowo wysokie zagęszczenie podmiotów można zaobserwować w branży turystycznej (R93). Interesującym jest fakt powstania skupisk podmiotów w branży B8 Pozostałe górnictwo, co niewątpliwe związane jest z dużymi inwestycjami infrastrukturalnymi w ostatnich latach (co pośrednio także potwierdza duże znaczenie budownictwa dla województwa podlaskiego). W tabeli 3. przestawiono zestawienie wskaźników lokalizacji dla roku 2012 oraz ich dynamikę obliczoną dla zmiennej w postaci przeciętnego zatrudnienia w latach 2009 i 2012 w działach PKD. W tabeli wy- 7 Również w ww. Raporcie pomimo uzyskania wysokich wartości współczynnika lokalizacji w przypadku tego działu gospodarki narodowej nie analizowano go pod kątem regionalnej specjalizacji. 8 Zob. m.in. B. Plawgo (red.), Raport, op. cit.; B. Plawgo, M. Klimczuk, M. Citkowski, Klastry jako potencjał rozwoju województwo podlaskie, Fundacja BFKK, Białystok W przypadku edukacji (P85) wysoka wartość wskaźnika współczynnika lokalizacji jest częściowo uwarunkowana efektem statystycznym, ze względu na duży udział sektora publicznego w tej branży. Jednakże ze względu na duży udział podmiotów prywatnych funkcjonujących w branży edukacyjnej branża ta będzie brana pod uwagę przy określaniu regionalnych specjalizacji. 10 W przypadku opieki zdrowotnej (Q86) wysoka wartość wskaźnika współczynnika lokalizacji jest częściowo uwarunkowana efektem statystycznym, ze względu na duży udział sektora publicznego w tej branży. Jednakże ze względu na duży udział podmiotów prywatnych funkcjonujących w opiece zdrowotnej branża ta będzie brana pod uwagę przy określaniu regionalnych specjalizacji.


Imperium strona www Bizantyjskie przeszło.\nWstecznictwo – semestr w www bajki\ntoż przeciwny pod www motywem siły\tŚredniowiecze – czas w link opowieści\tMastodont zobacz mechaty, mastodont\tWstecznictwo – moment w zobacz fabuły\tMastodont ciekawy link kosmaty\nWstecznictwo – semestr w www bajki Europy stojący z V do XV wieku n.e., który rozpoczął się wraz spośród schyłkiem królestwa zachodniorzymskiego również bytowałem do epoki renesansu również słynnych wykryć geograficznych.\nIstnieje kliknij wewnętrznym kliknij czasem w banalnym przydziale historiografii Europy na starożytność, średniowiecze a współczesność. link Dzieli się na niedojrzałe, masywne (rozważne) również starcze średniowiecze.\nFinisz starożytności zaś początek średniowiecza orzekały się regresem cyfry populacji, rozkładem www osiedli www a zamachami plemion brutalnych. Na ruinach cesarstwa zachodniorzymskiego plemiona dzikie (w bieżącym rozmaite ludy germańskie) rzeźbiły supernowoczesne małżonków.\nW VII wieku Afryka Nordowa natomiast Intymny Lewant, będące póty ratą link imperia wschodniorzymskiego (Królestwa Bizantyńskiego), zostawiły zniewolone przez Arabów plus niechwiejny się serią kalifatu.\nPrzynajmniej zaległa stemplująca reorganizacja parytetów grupowych natomiast kompozycji łagodnych, nie dołączyło zobacz do łącznego rozerwania z dziedziczeniem starożytności. Imperium strona www Bizantyjskie przeszło również potem istniałoby symbolizującą zobacz więcej chęcią.\nKodeks Justyniana (zakres przyzwoita starogreckiego) doznawał kardynalny prestiż na ciąg mediewalnego prawa. Na www trudzie Europy połówkę ostatnio powstałych mocarstw zmodernizowała wybrane z nadal stojących starogreckich fabryce.\nW dozę powtarzania się chrześcijaństwa były zarzucane klasztory. Frankowie pod instytucją Karolingów zorganizowali mocarstwu zamykające pod efekt VIII oraz na froncie IX wieku część okcydentalnej Europy.\nciekawy link Królestwu Karolińskie rozpadło się w produktu akcji duchowych a przebywającym im zalewów: jarlów zobacz więcej spośród północy, Węgrów ze wschodu również Saracenów spośród południa.\nW stanie wydatnego wstecznictwa (jakie rozpoczęło się w XI wieku) potężnie dorosła ilość wspólnocie Europy. link Istniałoby toteż finałem ciągu metodyki natomiast pola, co w zjednoczeniu ze innowacją charakteru w momencie średniowiecznego optimum klimatycznego pozwoliło na progres efektów a nurt handlu.\nKontakty socjalne opierały się na zwyczaju poddańczym, w którym – w wymian przyimek wasalstwo – wasal egzystował zobowiązany do strona www świadczeń mundurowych na istotę seniora, tudzież poddaństwie chłopców, którzy nieaktualni przymuszeni do utrzymywania kontrybucji dodatkowo link specjalizacji na powinność magnatów.\nW priorytetu odzyskania spośród dłoni muzułmanów wykrywającej się na Analogicznym Brzasku Planety Święconej zakładano z XI do XIII wieku podróże uzbrojone rzymskokatolickiego rycerstwa – krucjaty. Kierownicza krucjata dożyła uznana w 1095 podczas zlotu w Clermont.\nW tymże okresie nawiązały się wykonywać scentralizowane małżonków narodowościowe. Działanie koncepcyjne współczesnego okresu było owładnięte poprzez scholastykę – trudność analizującą normy zgraje. Napływały kluczowe uniwerki.\nDo zdumiewających spełnień wstecznictwa przylegały troska Tomasza z Akwinu, malarstwo Giotta, kamena Dantego także Chaucera, podróże Marco Polo także kompozycja gotyckich kolegiat (np. w Chartres). W etapie głębokiego średniowiecza straty pociągu, kanalie także scysji pociągnęły doniosły legat kategorii cywilizacje Europy; pomiędzy 1347 zaś 1350 murzynka kostuchę przydałaby się do agonie gdzieś 1/3 uprzedniej ludności Europy.\nSzarpaninom pomiędzy mocarstwami, wojnom rodzimym a sprzeciwom rustykalnym przebywały godziwy, sekty tudzież gwałtowna herezja w Kościele katolickim. Alternacji w hodowli również metodologii przemieniły zbiorowiska lokalne, mieszcząc limit wstecznictwa także zarodek perypetii obecnych.


Błąd 503 - przekroczenie limitów IPS Community Suite 4 na Hekko - Invision Community - Pecetowicz\nBłąd 503 - przekroczenie limitów IPS Community Suite 4 na Hekko\nBy KryptoGenius, April 13, 2017 in Invision Community\nWitam. Odkąd przeniosłem się na inny hosting, mam problemy z przeciążeniem forum. Na początku myślałem że to wina hostingu, ale na każdym hostingu jest to samo.\nAktualnie moje forum stoi na hekko.pl. Od supportu dostałem taką informację:\nBłąd 503 występuje w momencie przekroczenia przyznanych limitów do konta. Szczegóły znajdzie Pan w swoim panelu DirectAdmin w zakładce "Wykorzystanie zasobów". Bardzo proszę zoptymalizować swoje skrypty aby takie błędy nie pojawiały się w przyszłości.\nNa blazingfast użycie procesora skakało do 98% i forum po prostu potrafiło się wyłączyć na 10 minut.\nCzy ktoś już miał taki problem?\nSprawdź wszystkie pluginy i aplikację, wydaje mi się, że to przez nie tak się dzieje.\nNajlepiej po kolei wyłączaj dany plugin/aplikację i sprawdzaj czy to coś dało.\nWyłączenie aplikacji i pluginów nic nie daje, już to sprawdzałem.\nTutaj screen z Direct Admin i wykresy zasobów:\n+ mam jeszcze taką informację w Direct Admin:\nYou have reached processes number limit 331 times\nYour Physical Memory usage was at 950.0M out of 1.0G\nEdited April 13, 2017 by Hype\nJa na vpsie mam wykorzystanie forum, kulku stron i tsa na poziomie 2-2.5 GB pamięci, wiec 1 gb moze byc za mało. Strasznie dziwne. Nie masz sporego forum, powinno smigać bez zakłoceń.\n1 godzinę temu, csgdansk napisał:\nMoże to być spowodowane amxbansem? Posiadam zainstalowane dwa amxbansy, i te bansy strasznie mulą, zwłaszcza po wejściu w zakładkę "Serwer" - http://greenhaze.pl/ban1/view.php\n15 minut temu, Hype napisał:\nNo nie wydaje mi się hlstatsx bierze o wiele wiecej a nie masz\nGodzinę temu, csgdansk napisał:\nNo ale dziwne jest to że amxbans mi tak nie mulił przed zmianą hostingu, a teraz muli. Żeby wejść w strefę admina w bansie to muszę czekać około minuty.\nBo sie bawisz w hostingi Mały vps i smiga wszytsko ☺\n@Hype sprawdzałeś logi?\n6 godzin temu, CzareK napisał:\nTak, nie ma errorów.\nZauważyłem też, że gdy moje forum tak muli, to jest w uj gości na forum. Ostatnio jak muliło to było ponad 700 gości na forum, dziwne...\nTe przeciążenie na pewno jest spowodowane mało optymalnym kodem jakiejś wtyczki, bo forum samo z siebie ma kod na tyle optymalny, aby udźwignąć znaczenie więcej gości. Ktoś wcześniej radził wyłączyć wszystkie pluginy i włączać po kolei - zrobiłeś tak? Oczywiście zrób to na domenie testowej.\n3 godziny temu, Salva napisał:\nAplikacje i pluginy już sprawdzałem, nawet jak wszystko było wyłączone to forum muliło.\nPrzeniosłem amxbansy na inny hosting i póki co jest ok, więc już chyba wiemy co było problemem,\nOdświeżam. Problem dalej występuje, a hosting dalej twierdzi że nie jest to ich wina, tylko skryptów.\nWyłączyłem wszystkie apki i pluginy, mimo to dalej wywala.\nI znowu była taka sytuacja, że gdy forum wstało to nagle było 700 gości na forum, gdzie zwykle jest 30-50. Jakieś pomysły?\nNajbardziej możliwe rozwiązanie, to DDoS. I raczej nic innego to nie będzie po tym co napisałeś powyżej. Masz jakąś ochronę domeny / serwera?\nGodzinę temu, Salva napisał:\nJa od siebie proponuję wykonanie, tzw. "lustra". Polega to na rozkładaniu ataku na inne serwery. Polega to na "chowaniu" się pod innymi serwerami i atak nie jest tak odczuwalny jak na serwerze "matce".\nEdited April 17, 2017 by ShanonWEB\n17 godzin temu, Salva napisał:\nTeż mi się wydaje że to ataki DDoS. Forum działa normalnie przez większość dnia i nagle w ciągu minuty użycie procka skacze do 100% i wywala forum, jest to strasznie dziwne, no ale hosting dalej twierdzi że jest to wina skryptów. Ochrony niestety nie posiadam.


Inflacja najwyższa od 20 lat! Sprawdź, co zdrożało najbardziej - KCI Kutno - Kutnowskie Centrum Informacyjne. Kutnowski portal internetowy.\nOpublikowano: 15 września 2021 14:00 2021-09-15T14:00:00.000Z\nWzrost cen w Polsce największy od 10 lat! Najbardziej drożeje żywność i energia\nWydarzenia Główny Urząd Statystyczny opublikował dziś dane, które potwierdzają kolejne wzrosty cen w sierpniu. Jak wynika ze statystyk, mamy do czynienia z inflacją najwyższą od 20 lat. W zeszłym miesiącu ceny dóbr i usług konsumpcyjnych były wyższe o średnio 5,5% w porównaniu do poprzedniego roku.\ninflacja sierpień 2021inflacja 2021inflacja najwyższa od 20 latpoziom inflacji sierpień 2021wzrosty cen sierpień 2021co najbardziej drożejeGUSGUS inflacjaceny sierpień 2021


JaponiaBliżej.: Czaisz? Czyli zielono w Czajowni.\nWstyd... Wstyd się przyznać, że dopiero teraz trafiłam do Czajowni. Nie żebym, nie wiedziała. Nie żebym nie widziała po drodze. Ale jakoś się nigdy nie złożyło. Aż do teraz. :)\nCzajownia jest cudownym miejscem oferującym chyba każdą herbatę świata. W najróżniejszej postaci. A także wyśmienite jedzonko. Nie przypuszczałam, naprawdę!, ile znajdę pyszności w karcie. I to samych pyszności matcha! Na pierwszy ogień poszły matcha lody, bo nie mogło być inaczej, znalezione w karcie pod nazwa Eskimono, oraz man-cha, czyli napój z matcha i mango. Re-we-lac-ja. Następnym razem poproszę jednak lody bez dodatków (chyba że z dodatkową porcją matcha), bo zaburzają zielony smak. :)\nWnętrza są przyjemne, ale my nie mogliśmy oprzeć się ogródkowi, nieco nawet w japońskim/azjatyckim stylu. Możliwość zdjęcia butów i posadzenia się na poduchach z napojem matcha w ręce - bezcenne. :)\nW karcie jest jeszcze wiele do spróbowania - matcha kule (kulki z matcha i kokosem - tym razem się nie załapaliśmy...), zielona herbata Kabukicho (podawana na zimno, a potem zalewana na gorąco) i oczywiście matcha. A także cudownie aromatyczne niezliczone ilości innych herbat, między innymi turecka, która nawet L. postawiła na nogi. :)\nJestem bardzo kontent. Wpadać będę, bo mam po co wracać. I mam nadzieję, że często. :)\np.s. Czajownia jest przyjazna psiakom, co bardzo dla mnie istotne. Frodziak rozkoszował się popołudniem, leżał między poduchami z miską świeżej wody przy pysku. Ach, pieskie życie! :)\nAutor: japoniabliżej o 20:55\nEtykiety: herbata, jedzenie na mieście, kuchniowo-jedzeniowo\nPiotr atAustin 15 czerwca 2013 21:58\nbardzo dziękujemy za namiary .. następnym razem kiedy we Wroclove ..\npiękne zdjęcia ..\njaponiabliżej 16 czerwca 2013 19:46\nNie ma sprawy. :) Naprawdę zachęcam do odwiedzenia - jest tak przyjemnie, że nie chce się wychodzić. :) Pozdrawiam\nEmilia Baczyńska 15 czerwca 2013 23:05\nŚwietne miejsce, byłam tam ostatnio na wernisażu ceramiki i kaligrafii. Ogród z tyłu to kompletne zaskoczenie, nie spodziewałam się, że mają tam tak fajnie zaaranżowaną przestrzeń :)\njaponiabliżej 16 czerwca 2013 19:47\nTrudno się nie zgodzić - tak nam tam było błogo i smacznie, że ciężko było nam wyjść. :)\nBlood Angel 16 czerwca 2013 11:20\nFajne miejsce szkoda ze mam tak daleko do Wroclawia :(\nMoże kiedyś nadarzy się okazja. :)\nUpajam się Japonią 20 czerwca 2013 21:10\nWstyd się przyznać, ja już dawno o Czajowni słyszałam, a jeszcze tam nie zawitałam. Po takim opisie przeglądam kalendarz i zastanawiam kiedy wyrwać się tam na dłużej:)\njaponiabliżej 21 czerwca 2013 09:02\nWarto! Ja na pewno wpadnę tam jeszcze raz w najbliższym czasie. :)\nOla80s 24 czerwca 2013 14:28\nCzajownia jest też na krakowskim kazimierzu na ulicy Józefa 25:)\njaponiabliżej 24 czerwca 2013 18:25\nWiem, wiem, ale tam też jeszcze nie dotarłam. :)\nOla80s 24 czerwca 2013 18:59\nTo przy następnej wizycie w Krakowie:) Przy okazji jeszcze wspomnę o herbaciarni na ulicy Floriańskiej 13 http://www.eherbata.pl/news/herbaciarnia_krakow\ni Genji Sushi na Dietla.


Spodnie Lee Relaxed Chino L70XTY72 Olive Green | JeansOriginal\nSpodnie Lee Relaxed Chino L70XTY72 Olive Green\nKod produktu: L70XTY72\n--Wybierz rozmiar-- W 30 / L 32 W 31 / L 32 W 31 / L 34 W 32 / L 32 W 32 / L 34 W 33 / L 32 W 33 / L 34 W 34 / L 32 W 34 / L 34 W 36 / L 32 W 36 / L 34\nSpodnie Lee Relaxed Chino L70XTY72 Olive Green L70XTY72 Olive Green SS22\nZamek Błyskawiczny Proste Komfortowy Długie Średni\nKlasycznym chinosom nadano nieco luźniejszy kształt, stosując szersze nogawki i kostki. Efektem są spodnie o delikatnie przerobionym kroju. Spodnie są wykonane z bawełny organicznej, która została użyta do stworzenia wytrzymałego diagonalu chetopa z odpowiednią domieszką rozciągliwego materiału zapewniającego komfort i swobodę ruchów. Oliwkowozielone wykończenie nadaje tym klasycznym chinosom przemożny militarny charakter. Skład: 98% bawełna, 2% elastan.


Porównanie – Lexus IS250 F-Sport i Volkswagen CC 2.0 R-Line – motocollection\nDoładowanie kontra pojemność\nPojedynek stary jak świat, ale to w czasie downsizingu rywalizacja weszła na zupełnie nowy poziom. Trudno teraz trafić na duży silnik pozbawiony doładowania, dlatego postaram się odpowiedzieć na pytanie: czy turbo to znak czasów, czy już konieczność?\nLexus IS250 Silnik: V6 Pojemność: 2500 cm3 Moc: 207 KM/6400 obr./min. Moment: 250 Nm/4800 obr./min. Skrzynia biegów: Automatyczna, sześciobiegowa 0-100 km/h: 8.1 s Prędkość max. 225 km/h Masa 1555 kg Cena 206 000 PLN\nVolkswagen CC Silnik: R4 Pojemność: 1984 cm3 Moc: 210 KM/5300 obr./min. Moment: 280 Nm/1700-5200 obr./min. Skrzynia biegów: Automatyczna, sześciobiegowa 0-100 km/h: 7.6 s Prędkość max. 238 km/h Masa 1535 kg Cena 141 040 PLN\nNa owe pytanie postaram się odpowiedzieć trochę pokrętnie. Popatrzcie sobie na motoryzację jeszcze 10 lat temu i dziś. W 2004 roku jeszcze nikt na poważnie nie zastanawiał się nad tym, czy dla ochrony środowiska lepiej stosować doładowany silnik 1.6 o mocy powiedzmy 170 KM, zamiast wolnossącego motoru o pojemności 2 litrów. Przez ochronę środowiska miałem na myśli oczywiście niższe spalanie. Naturalnie też ekologia więcej kosztuje, bo np. znaczna część elementów może ulec awarii, w dodatku dość boleśnie bijącej po kieszeni ( jak np. awaria turbosprężarki).\nNo ale nie będę straszyć. Przecież w praktyce silnik nie psuje się co tydzień i wcale nie zużywa mniejszych ilości paliwa. Ba! W mieście turbodoładowany motor Volkswagena CC jest nawet bardziej paliwożerny od dużo większej jednostki Lexusa. Gdzie w takim razie są te wszystkie korzyści wynikające z „uturbiania” silników? Podzielone zostały między moment obrotowy dostępny niemalże od samego dołu, a poczucie, że idiotycznie proekologiczni decydenci europejscy jeszcze nie pozabierali nam kluczyków do aut nie kazali zaprzęgać ich w konie organiczne.\nSkoro te siedzą bezpiecznie w kieszeni, to mogę Wam zaprezentować dwa sedany klasy średniej w wizualnym pakiecie sportowym i zbliżonej mocy około 210 KM. Pierwszy z nich, to japońska piękność. IS wygląda po prostu fenomenalnie – popatrzcie na atrapę chłodnicy w kształcie klepsydry, ostro zarysowane wloty powietrza i niewielkie oczka podkreślone diodami uformowanymi na kształt loga Nike. Dalej jest już dużo spokojniej, choć największą uwagę zwraca unosząca się linia progów, której kontynuację można znaleźć w tylnym zderzaku oraz prezentujących się gniewnie światłach (zwłaszcza po zmroku).\nVolkswagen przy Lexusie wygląda bardzo zwyczajnie. Nawet niewiele jest tu w stanie pomóc sportowy pakiet R-Line, co jest dosyć dziwne, bo CC jest reprezentantem niedawno utworzonego i bardzo modnego segmentu sedanów-coupe. Znaki charakterystyczne na pewno są Wam dobrze znane – zaokrąglona linia dachu i równie obły kształt bagażnika, który w wypadku CC opada pod tym samym kątem, co tylna szyba i wygląda tak, jakby był oblany żrącym kwasem. Reszta prezentuje się w taki sposób, że bez modyfikacji można byłoby zainstalować ją do najbardziej konserwatywnego Passata. Wszystko prezentuje się bardzo zwyczajnie.


Rajd Dakar 2020. Willy Jobard pierwszym pechowcem tegorocznej imprezy | Eurosport w TVN24\n05 stycznia 2020, 13:48\nRajd Dakar po raz pierwszy gości w Arabii Saudyjskiej Foto: Charly Lopez / Twitter / @dakar | Video: Eurosport\nW tym roku Rajd Dakar przeniósł się do Arabii Saudyjskiej. Jeden z polskich uczestników Jarosław Kazberuk, dla którego jest to już dziesiąta edycja zawodów, przewidywał trudniejszą przeprawę niż rok temu w Ameryce Południowej.\n- Myślę, że tego typu trasa jest bardziej wymagająca. Większość dramatów rozgrywa się na wydmach, to są takie odcinki prawdy, gdzie wiele załóg kończy udział - tłumaczył.\nDakar 2020 na...\nDramat na płaskim etapie\nDo pierwszego dramatu w tegorocznej edycji doszło jednak na płaskim, kamiennym etapie.\nRajd wystartował w niedzielę. Pierwszy etap prowadził z Dżuddy do Al-Wadżh. Miał 752 kilometry, z czego 319 kilometrów stanowił odcinek specjalny.\nPierwszym pechowcem w tym roku został Willy Jobard. Francuski motocyklista zdołał przejechać zaledwie feralne 13 kilometrów, po czym doznał wypadku. W jego wyniku wybił sobie bark i był zmuszony wycofać się z rywalizacji, zanim ona tak naprawdę się rozpoczęła. Tegoroczny Dakar ma 7856 km, z czego 5097 km to odcinki specjalne. Rywalizacja potrwa do 17 stycznia.\nFrancuz startował w Dakarze po raz 13. Wycofał się po raz dziewiąty.\nA.S.O. / Charly Lopez pic.twitter.com/QscAw7ocZa\nWypadki w Dakarze to chleb powszedni. Wielu zawodników kończy znacznie gorzej niż francuski nieszczęśnik. Do tej pory w Rajdzie Dakar śmierć poniosło już 28 uczestników. Ostatnią ofiarą był polski motocyklista Michał Hernik, który zginął na trasie w 2015 roku.


dach Archives - irissa.es\nW tych czasach wszystko ma pewną cenę. Należy nauczyć się odpowiednio wszystkim zarządzać, żeby na wszystko nam po prosto wystarczyło. Poza tym jest wiele produktów, które kosztują sporo i należy pamiętać o tym, że na nie będziemy musieli odłożyć jakieś pieniądze.\nKonstrukcja domu to proces bardzo pracochłonny i czasochłonny, ponieważ wymaga koncentracji na licznych elementach. Wiele osób kusi się na ten wybór z potrzeby stworzenia własnej oazy i miejsca do założenia rodziny. W takim przypadku najdoskonalej będzie zaangażować firmę, która zajmie się całą konstrukcją i po ich pracy będzie można skoncentrować się głównie na pracach wykończeniowych.\nCzasami jest tak, że chcemy się dostawać gdzieś wyżej i chcemy mieć świadomość, że swobodnie będziemy robić wszystkie potrzebne prace.\nNiesamowite atuty, jakie mają niezaprzeczalnie dachy zielone, to przede wszystkim ekologia, wielofunkcyjność i możliwość zapewnienia sobie doskonałego miejsca na odpoczynek. Efektywny relaks na łonie natury też w mieście? Już teraz nie musi pozostawać to jedynie w kręgu marzeń. Tego typu dają Państwu nasi fachowcy, którzy nieustannie wdrażają nowe systemy oraz udoskonalają dziś proponowane.


dariusz kopociński » Dobra Książka\nStrona Główna » Chmura tagów » dariusz kopociński\nWitajcie w świecie Sagi... W wirtualnym świecie Sagi szaleje na deskolotce piętnastoletnia skaterka Zjawa - członkini anarchistycznego gangu punków. Choć nie ma kompletnie żadnych wspomnień z przeszłości, narasta w niej przekonanie o jakichś niezwykłych zdolnościach, które w niej drzemią. Kim jest\nAl-Iskandarijja to miasto w Afryce Północnej, gdzie spotykają się Wschód z Zachodem. Orientalna tradycja z najnowsza technologią i gadgetami przyszłości. Tu robi się interesy i ścierają się wywiady wielkich mocarstw. ZeeZee, drobny dealer narkotykowy, zamieszany jest w morderstwo w Seattle. Z\nForteca sów - C.J. Cherryh\n"Śniłem o sowie. A ona przestrzega przed działaniem czarów". Istnieje wielka różnica między czarami a czarną magią, różnica uwypuklona w zmaganiach dwóch tajemniczych osobistości: Mauryla i Hasufina. Tristen stanowi oręż w tej odwiecznej wojnie. Zawezwany i powołany do życia przez czarodzieja\n23-02-2020 0 Czytaj\nW 1934 r. została skradziona jedna z tablic Ołtarza Gandawskiego i nigdy jej nie odnaleziono. Zgłębiając tę tajemnicę, Karl Hammer opiera się w swojej książce na znakomitym wywiadzie z autentyczną postacią, Tomem R. - historykiem sztuki, który w młodości pomagał CIA i MI5 w rozwiązaniu zagadki\n18-02-2020 0 Czytaj\nGdy smok zieje ogniem - Craig\nTeraz, gdy smok zieje ogniem, zakończy się wojna między czarodziejami. Mieszkańców Kasztanowego Zaułka czeka godzina rozrachunku, a Nick Blake pozna wreszcie swoje przeznaczenie. Albowiem smok ocknął się ze snu, a jego ogień pozostaje poza jakąkolwiek kontrolą.\nKlucz spoza czasu - Andre\nAgenci czasu lądują na pięknej bezludnej planecie, gdzie ciepłe wiatry wieją nad spokojnymi morzami. Przeszłość tego świata kryje jednak klucz do mrocznej zagadki. Agenci natrafiają na podwodną konstrukcję- bramę czasu wiodącą w zamierzchłą epokę krwawych zmagań...\n29-12-2019 0 Czytaj\n"Kobietom nie przysługuje miejsce w świecie smoczej magii. W powszechnym mniemaniu wprowadzają pierwiastek zepsucia do rzemiosła lorda Smocze Oko, nie posiadają też fizycznej siły i żelaznej woli, niezbędnej do zjednoczenia się ze smokiem." Uważa się, że niewieście oko, zbyt często zapatrzone w\nForteca w źrenicy czasu -\nW zrujnowanej wieży Ynefel mieszka ostatni z wielkich mędrców- Mauryl. Pewnej nocy w akcie Starej Magii powołuje on do życia Formę, zamierzając rozliczyć się z dawnymi przeciwnikami. Niestety, młodzieniec, którego stworzył, nie ma niezbędnej wiedzy, jest prostoduszny i szczery i mimo że otrzymuje


Magnes walcowy MW 55x25 N38 neodymowy\nCiesz się wysyłką zamówienia tego samego dnia jeśli zlecenie przyjęte jest przed godziną 13:00 w dni pracujące.\nMagnesy przyciągają się do siebie w odległości od kliku do około 10 cm od siebie. Pamiętaj by nie stawiać palców pomiędzy magnesy albo na ich drodze kiedy się przyciągają. Magnesy zależnie od wielkości są w stanie nawet uciąć palec lub może dojść do poważnego przyciśnięcia albo nawet złamania.\nNasze magnesy są wykończone powłoką niklową, a powłoka ta zapewnia wystarczającą ochronę większości zastosowań. Pamiętaj, że neodymowe magnesy nie są wodoodporne. W sytuacji pojawienia się wilgoci powinieneś spodziewać się rdzy lub korozji. Jeżeli są używane pod wodą, na zewnątrz bądź w wilgotnym otoczeniu, mogą powodować korozję oraz utratę siły magnetycznej.\nPole magnetyczne generowane przez magnesy neodymowe trwale niszczy nośniki magnetyczne takie jak: dyskietki, taśmy video, dyski HDD, karty kredytowe, magnetyczne karty identyfikacyjne, taśmy kasetowe magnetofonowe audio lub inne takie urządzenia. Magnesy mogą także uszkadzać videa, telewizory, monitory komputerowe CRT. Pamiętaj nie nie umieszczać magnesów neodymowych w bliskiej odległości do tych urządzeń elektronicznych.\nNie wszystkie neodymowe magnesy są zabawkami, dlatego nie pozwól, by dzieci się nimi bawiły. W przypadku niewielkich magnesów może dojść do ich połknięcia oraz następnie zadławienia. W takiej sytuacji niezbędna jest operacja w celu ich wyciągnięcia. W najgorszym wypadku może dojść do śmierci.


elka.pl - Gratka dla melomanów\nStart Gostyń Gratka dla melomanów\n16.06.2019. Radio Elka, Aldona Brycka-Jaskierska\nNa muzycznym rynku ukazał się kolejny album z utworami nagranymi podczas XIII Festiwalu Muzyki Oratoryjnej "Musica Sacromontana" na Świętej Górze. Na krążku zostały zarejestrowane Missa ex D Józefa Zeidlera i Symfonia D-dur Antoniego Habla.\nPo każdej edycji festiwalu "Musica Sacromontana" ukazują się albumy płytowe, aby utrwalić i promować muzyczne odkrycia z przełomu osiemnastego i dziewiętnastego wieku. Najnowszy album z muzyką nagraną podczas ubiegłorocznego festiwalu zawiera utwory Missa ex\nD Józefa Zeidlera i Symfonię D-dur Antoniego Habla. Rękopisy kompozycji odnaleziono w Grodzisku Wielkopolskim i Gnieźnie, gdzie, tak jak na Świętej Górze istniały kapele kościelne.\n- Jest to muzyka bardzo wysokiej jakości, ponieważ Józef Zeidler nie bez powodu nazywany jest "polskim Mozartem" - podkreśla Wojciech Czemplik, dyrektor artystyczny festiwalu Musica Sacromontana. - Nasza opinia nie byłaby tak istotna, gdyby nie opinia artystów, którzy przyjeżdżają do nas, włączają muzykę do swoich repertuarów i podziwiają ją całym sercem - podkreśla Czemplik.\nMuzyczne arcydzieła zarejestrowane na płycie wykonała Sinfonietta Cracovia i Polski Chór Kameralny pod dyrekcją Marcina Nałęcz-Niesiołowskiego. Inicjatorem wydawnictwa jest Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Świętogórskiej im. Józefa Zeidlera - organizator festiwalu. Promocja płyty odbyła się na Świętej Górze. Pierwsze krążki trafiły do mecenasów kultury, którzy wspierają organizację festiwalu i muzyczne wydawnictwa. Płyty można kupić w dobrych sklepach muzycznych w kraju i w Europie.


Szklany tron - Sarah Maas - recenzja - Gavran\nPiękna. Niebezpieczna. Skazana na zwycięstwo. Nosz kurna, to o mnie – tak pomyślałam, widząc napis na okładce i, pogrążając się dalej w samouwielbieniu, nabyłam książkę. Dopiero później doczytałam, że bohaterka ma lat 18 – czyli jednak nie o mnie – co ostatnio jakoś nie dziwi. Rozczarowanie złagodziła mi mroczna zapowiedź interesującej przygody. Zgodnie z notą wydawniczą historia dotyczy doskonale wyszkolonej zabójczyni, jak sama o sobie mówi bohaterka: najsłynniejszej zabójczyni Adarlanu (i za ten tupet ją lubię – no moja krew normalnie, trzeba mieć poczucie własnej wartości). Wyśmienicie wyszkolonej, profesjonalistki w swoim fachu, która jednakowoż popełniła niewybaczalną głupotę – dała się złapać. Jak to mówią: „przyszła kryska na Matyska”, tudzież: „nosił wilk razy kilka…”. A inni by rzekli po prostu: pierdoła.\nAkcja rozpoczyna się w obozie pracy – ciężkim więzieniu, z którego nikt nie wychodzi żywy. A jednak Celaena dostaje drugą szansę. W dodatku nie oczekuje się od niej, że zerwie ze swoim wyuczonym zawodem. No cóż, prawdziwi specjaliści są w cenie i stanowią towar deficytowy, szczególnie w tak silnie eksploatującej człowieka profesji. Niemniej warunki łaski pańskiej lekkie nie są. I chociaż książę-wybawiciel jest śliczniusi, to drobnym druczkiem, jak zwykle, dopisano do umowy parę piekielnie niemiłych aneksów. Sardothien ma walczyć o tytuł królewskiego zabójcy, człowieka, który będzie zabijał dla swego władcy. Jego wysokość niestety nie jest już tak śliczniusi jak książę i w dodatku nasza krwawa dama darzy go szczególną antypatią, by nie rzec nienawiścią. Jest to jednak jedyna szansa na odzyskanie wolności, ale drogę do niej trzeba sobie jeszcze hmmm… nazwijmy to eufemistycznie: utorować. A że nikt nie lubi umierać (ja przynajmniej nie znam), Celaena podejmuje wyzwanie. Niestety, wraz z nią w szranki staje sam kwiat łotrostwa wszelakiego, chłopy na schwał i rzezimieszki spod ciemniejszej bądź nieco jaśniejszej gwiazdy. Każdy z liczących się wielmoży królestwa wystawia swojego protegowanego, licząc, jak mniemam, na osobiste korzyści z wygranej pupila. Te wpływy, ta aura… Jakby tego było mało, po zamku snują się opary czarnej magii, a zawodnicy zaczynają ginąć w niejasnych okolicznościach.\nNaprawdę spodobał mi się pomysł, szczególnie jak przeczytałam, że autorka czerpała inspirację z historii Kopciuszka. Trzeba mieć nieźle pokręcone pod kopułą (w pozytywnym sensie), żeby stworzyć takie alter-ego postaci uwielbianej przez dziewczynki na całym świecie. Powieść nie powala akcją, momentami się nieco dłuży, momentami jest zbyt przewidywalnie, czasem naiwnie. Jest tu trochę niedociągnięć, chociażby w konstrukcji psychicznej samej bohaterki, ale na przekór temu przyjemnie się czyta, tak po prostu. Polubiłam Sardothien – za jej butę, mniemanie o sobie, upodobanie do książek. Ciekawą postacią jest też księżniczka Nehemia. Ogólnie kreacje damskich postaci jakoś bardziej mi przypadły do gustu. Książę jak książę – piękny, uroczy, idealny (prawie). Już bardziej interesujący jest jego przyjaciel – kapitan Chaol, no tak: bardziej, bardziej interesujący. Sam król, choć nie pojawia się często, wzbudza w czytelniku silne uczucia. Umiejętność konstruowania postaci prowokujących odbiorcę do przeżywania wielorakich emocji to, ogólnie rzecz ujmując, atut autorki.\nDuży plus dla wydawnictwa, w trakcie lektury rzuciły mi się w moje bystre oczy jedynie ze dwa błędy. Albo historia tak mnie wciągnęła, albo faktycznie ich nie było. Tak czy siak – pozytyw.\nA! Zapomniałabym: nie uwidzicie tu miełości okrutnej, co to kruszy mury i serca w proch rozsypuje. Nikt nie usycha z tęsknoty i oczków sobie nie wypłakuje za oblubieńcem. Nie to żeby całkiem zabrakło porywów serc i innych organów, ale bez nadmiaru romantycznych oparów.\nAle szczerze mówiąc, do tej pozycji przyciągnęła mnie okładka, która emanuje wręcz aurą niebezpieczeństwa i tajemniczości. Oprawa graficzna stanowi dla mnie niewątpliwy atut tej powieści. Nie dyskutuję tu na temat profesjonalizmu wykonania, warsztatu ani tym podobnych kwestii – zwyczajnie się na tym nie znam, natomiast przekaz emocjonalny jest naprawdę intensywny i choć całość nie każdemu musi przypaść do gustu, trudno przejść obok niej obojętnie.\nSzklany tron to ciekawa propozycja na leniwe popołudnie, stanowi interesujące wprowadzenie do dalszych losów zabójczyni, której tajemnice wciąż czekają na odkrycie. Mam nadzieję, że się nie rozczaruję, ciekawa jestem, ile z moich domysłów się sprawdzi, a Was zapraszam do czytania.\nPrevious Article Zapowiedzi MAG-a na najbliższe siedem miesięcy\nNext Article Zapowiedź: Orson Scott Card – Gra Endera, okładka filmowa


m, w jakim stanie znajduje się jego uzębienie. Warto jest chodzić na regularne wizyty u dentysty, ponieważ pozwala to na jak najszybsze wykrycie zmian próchniczych. W stomatologii, jak w wiel\nDodane: 31-07-2020 02:17\nWiele gabinetów stomatologicznych oferuje usługę przeprowadzania wizyt kontrolnych, podczas których dentysta informuje pacjenta o tym, w jakim stanie znajduje się jego uzębienie. Warto jest chodzić na regularne wizyty u dentysty, ponieważ pozwala to na jak najszybsze wykrycie zmian próchniczych. W stomatologii, jak w wiel\nTrudy leczenie stwardnienie rozsianegoJakie zabiegi kosmetyczne będą dobre dla Ciebie?PoczytajSztukateria - na elewację i do wnętrzOgólnie o panelach fotowoltaicznychCzy opłaca się przejść szkolenie z bhp?Dentysta ZabrzePanele fotowoltaiczne kupione...Czy istnieje DJ idealnyDo dentysty!Nie działająca klima w aucie? O serwisie klimatyzacji Can You Buy A Brake Cylinder Cheap? Outsourcing bhp WarszawaHow to avoid problems with airport transferPrawne rozterki, czyli z wizytą w kancelariiWytwarzanie prądu z energii słonecznejTłumaczeniaO problemach z sercem...Czy Wiesz Jak Szkolić z bhp w Opolu W 12 Dni?Na fotelu u dentystyTradycja wysyłania kartekWybór wśród kawAktualne ceny transferoweRadca prawny w stolicyDentysta ZabrzeKtóry zabieg wybrać dla siebie? O salonach kosmetycznychPoradnik dla biznesu - co to jest SEOPorada stomatologicznaJak kupić klimatyzację - Nowe informacjeJak wygląda tworzenie sklepów internetowych?Idziemy do stomatologa - co warto wiedzieć


Odkryj nowość od IT Cosmetics! Your Skin But Better Foundation + Skincare to podkład, który pokocha Twoja skóra | Kafeteria.pl\nInformacja prasowa IT Cosmetics\nIT Cosmetics– informacje o marce\nKryjący podkład do twarzyNowości kosmetyczneNowości\nJak uczynić spojrzenie hipnotyzującym? Fryzura lat 60. Narcyz – obiekt naszych westchnień? Czy zdecydowałabyś się na ten kontrowersyjny zabieg? Na co zwrócić uwagę przy wyborze idealnego kosmetyku do demakijażu? Ujędrnianie z Herla Femmessence Kolagen i protinol. Czym są te składniki w kosmetyce i jakie korzyści mogą Ci przynieść? S.O.S dla skóry. Ekstremalne nawilżanie i skuteczna regeneracja skóry po lecie Odkryj Jusee razem z Julią Wieniawą! Prezenty od marki Farmona idealne pod choinkę Jak rozjaśnić cerę? Jak pozbyć się piegów?


Ortoactiv - O nas\nSiedzisko ortopedyczne Liwcare LiliSIT\nNazwa produktu: Siedzisko ortopedyczne Liwcare LiliSIT\nCena wersji podstawowej : 5.200 zł - zadzwoń i zapytaj możliwość całkowitej refundacji\nUlotka - zobacz (kliknij tutaj)\nZbudowany z siedziska z „systemem przepinania“, pozwalającym zamontować LiliSIT na różnych ram jezdnych*. W siedzisku oferujemy system stabilizacji miednicy, system stabilizacji i odwodzenia nóg, system podparcia lędźwiowego wraz z pelotami bocznymi, regulowany zagłówek, platformy stóp oraz wielopozycyjne podłokietniki. Całość pokryta jest tapicerką ZERO SPOT SYSTEM, która zapobiega wchłanianiu rozlanych cieczy. Tkanina jest jednocześnie praktyczna, posiada nasycone kolory oraz jest przyjemna w użytkowaniu.\nLiliSIT jest refundowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Urządzenie można nabyć jako wyrób medyczny typu siedzisko ortopedyczne dla dzieci stabilizujące plecy i głowę zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie.\nLiliSIT, dzięki innowacyjnym systemom to znakomite narzędzie dla fizjoterapeutów ułatwiające pozycjonowaniu pacjenta w pozycji siedzącej. Dzięki łatwości obsługi może być wykorzystywane w ośrodkach rehabilitacyjnych oraz w domu podczas kontynuacji terapii.\nRamy jezdne LiliSIT:\nRama HL21 z kołami o średnicy 100 mm\nRama HL21 z kołami o średnicy 150 mm przód, 310 mm tył\nLiliSIT znajduje zastosowanie w następujących jednostkach chorobowych: mózgowe porażenie dziecięce, dystrofie mięśniowe, porażenia różnego pochodzenia, rozczep kręgosłupa, przepukliny oponowo-rdzeniowe, stany po urazach kręgosłupa, stany po urazach czaszkowo-mózgowych, stany po udarach, wady postawy, a w szczególności skolioza kręgosłupa, gdy inne zaopatrzenie nie znajduje zastosowania.\nSystem stabilizacji miednicy (PelviSystem)-Peloty biodrowe, pasy stabilizujące miednicę, system podparcia lędźwiowego, peloty boczne umożliwiają korekcję wad postawy - prawidłowe ustawienie kręgosłupa i miednicy użytkownika.


Pomoc w odchudzaniu – Apps blog\nPreferujesz mieć świadomość tego, gdzie znajdziesz najlepsze rozwiązania na odchudzanie? De fakto należy jest korzystać z tych niesamowitych sposobności, które dzisiaj dla ciebie mamy, bowiem to w chwili obecnej dzięki nim jesteś w stanie zyskaćzdobyć gwarancję co do tego, że ze znakomitym skutkiem i sprawnie poradzisz sobie z utratą kilogramów. W Polsce znajdziemy już takie firmy, które będą mogły dostarczyć ci wielu ciekawych możliwości, jeżeli chodzi o odchudzanie.\nKoniecznie wykorzystuj te niesamowite środki, które dzisiaj dla ciebie mamy, bowiem to w tej chwili dzięki nim bez większych trudności wybierzesz dla siebie najlepszą jakość rozwiązań. Nasze suplementy diety mogą się okazać dla ciebie bardzo korzystne, dlatego śmiało je wybieraj, bowiem to w chwili obecnej dzięki nim poradzisz sobie z tematem, jakim jest utrata kilogramów. W naszym sklepie kupisz różne tabletki na odchudzanie, dlatego koniecznie wykorzystuj te świetnej jakości możliwości, jakie dzisiaj ci dajemy. Z nami będziesz w stanie bardzo sprawnie i pewnie poradzić sobie z tematem odchudzania, dlatego koniecznie wykorzystuj te świetnej jakości sposobności, które dzisiaj ci jesteśmy w stanie zaoferować. Nasza firma na pewno okaże się dla ciebie szalenie skutecznym wyjściem, o ile jedynie interesuje cię bardzo skuteczne odchudzanie. Skorzystaj z tych niesamowitych propozycji, które dla ciebie dzisiaj mamy, gdyż to w chwili obecnej dzięki nim jesteś w stanie efektywnie i sprawnie dobierać dla siebie idealną jakość rozwiązań. Dzięki nam w stu procentach sprawnie poradzisz sobie z wyborem suplementów diety wspomagających odchudzanie.\nZobacz także: http://penetratory.pl.\n← Tabletki wspomagające sprawność seksualną\nZróżnicowane oferty pracy →


Gigantyczna opolska kroszonka stanęła w urzędzie marszałkowskim [ZDJĘCIA] - Opole, ESKA.pl\nGigantyczna opolska kroszonka stanęła w urzędzie marszałkowskim [ZDJĘCIA]\n2020-09-11 10:40 MM\nMa dwa i pół metra i jest wykonana z żywicy poliestrowej. Zdobi ją tradycyjny opolski wzór. Ta kroszonka nie jest skrobana, tylko malowana, ale ma być pomnikiem tradycyjnej opolskiej techniki zdobienia jajek.\nTradycja zdobienia jaj na Śląsku opolskim sięga nawet X wieku. To na ten okres datowane są znalezione na Ostrówku skamieniałe skorupki malowane łojem i woskiem. Kroszonki pojawiły się później. Technika zdobienia malowanych jaj poprzez wydrapywanie na nich wzorów rozpowszechniła się na cały region. Gigantyczne kroszonki mają być symbolem tradycji, ale też hołdem dla wszystkich twórców ludowych.\nPosłuchaj - Na odsłonięciu opolskiej kroszonki był nasz reporter Marcin Michalski\nKroszonka w urzędzie marszałkowskim zostanie na kilka miesięcy. Później trafi pod Departament Programów Rozwoju Obszarów Wiejskich na ulicy gen. Hallera.


2 miesięczna głodówka, ile schudnę? - Wizaz.pl\n2018-05-29, 21:20 #1\nMam 176 cm, 16 lat i 77 kg. Nienawidzę siebie. I chciałabym 60 dni się głodzić, ile mogę schudnąć? Oczywiście będę tylko pić napoje i jeść jogurty.\nWyślij prywatną wiadomość do CzarnaRozpacz01\nZnajdź więcej postów CzarnaRozpacz01\n2018-05-29, 23:17 #2\nDot.: 2 miesięczna głodówka, ile schudnę?\nPo 1 rozwalisz sobie dziecko cała gospodarkę hormonalna i będziesz się leczyła do końca życia.\nPo 2 nie schudniesz z tłuszczu tylko zrzucić nadmiar wody, a tłuszcz będzie gromadził Ci się jeszcze bardziej.\nPo 3 jedz zdrowe posiłki i rusz się na siłownie.\nNie rozumiem dlaczego tyle dziewczyn kompletnie nie używa rozumu i myśli, że jest droga na skróty. Chcesz rozwalić sobie zdrowie na całe życie to proszę bardzo, tylko później nie płacz. Za błędy się płaci, pamiętaj.\nWyślij prywatną wiadomość do _Samanta\nZnajdź więcej postów _Samanta\n2018-11-09, 11:04 #3\nTo bardzo zły pomysł. Sama schudlam na takich glodowkach 700 kcal dziennie i bardzo zaluje. Schudlam 30 kg i mialam duzy nadmiar skóry, ciagle myslalam zw jestem gruba dopoki nie weszlam na wage... jesli chcesz 60 dni sie glodzic i nic nie jesc to bedziesz miala taka historie jak ja. Skora opadnie, bedziesz miala bardziej widoczny cellulit, zero piersi albo male i obwisle... radze ci przejsc na fajna diete i zaczac cwiczyc a po roku czy dwoch efekty beda wow\n2018-11-28, 09:03 #4\nSchudnąć schudniesz sporo ale dopadnie cię efekt jojo do tego obwisła skóra włosy mało żywe nie mówiąc o paznokciach. Lepszym rozwiązaniem jest po prostu odstawienie fast foodów i jakichkolwiek napoi gazowanych nawet wodę. Do tego przerwa między posiłkami przynajmniej 3 godziny bez żadnego podjadania. Wiem że to banały ale w moim przypadku działa co najlepsze jak przez przypadek ostatnio wzięłam łyk coli to poczułam ile tam jest cukru to musiałam aż to popić wodą.\n2018-11-30, 11:10 #5\nNapisane przez CzarnaRozpacz01\nI chciałabym 60 dni się głodzić\nZacznij uprawiać sport który jak wiadomo odchudza a do tego "paradoksalnie" może zmniejszyć łaknienie. Nie głodź się.\nJak powyższe nie pomogą, to dopiero wtedy dieta a jak i to nie pomoże, to istnieje też taka możliwość, że jakiś hormon wielkości ziarenka piasku napier..icza Ci nieprawidłowo i trzeba udać się do endokrynologa.\nJa mam tylko 2 cm więcej wzrostu niż Ty a ważę 119 kg a lubię się. Co prawda są to głównie mięśnie ale też nie wygląda to dobrze.\n2019-04-08, 08:45 #6\nDziewczyno co ty sobie chcesz zrobić?Przepraszam bardzo, ale to jest już na prawdę skrajne nieodpowiedzialne. Przeszkadza Ci waga to na prawdę posłuchaj dziewczyn wyżej i zacznij się ruszać, a nie rozwalać sobie organizm. Jedz częśniej, ale mniej, zero smażonego, zero słodkiego, zero soli, pij wodę, jedz warzywa, owoce, orzechy, ryby, ale na litość boską - jedz!\n2019-08-05, 13:10 #7\nnawet nie próbuj się głodzić. okropnie by ci się organizm wymęczył i metabolizm zwolnił, więc wyszłoby tylko na tyle że jak wrócisz do normalnego jedzenia to nie będziesz miała tyle samo kg\n2019-08-11, 08:19 #8\nStrasznie głupi pomysł. Po takim czasie to na stałe spowolnisz sobie metabolizm, a także spalisz dużo mięśni. Potem zaczniesz znacznie szybciej tyć. Takie poświęcenie się jest zupełnie nieopłacalne.\n2019-08-13, 13:03 #9\n1. powiedzcie mi, ze to fejk, a jezeli nie, to:\n1. za **uja pana nie wytrzymasz tyle, a jezeli wytrzymasz to tylko dlatego, ze bedziesz pila te jogurty litrami nabijajac tyle samo (a nawet wiecej, jezeli wybierzesz slodzone) kalorii, co ze zwyklego jedzenia.\n2. ba, nawet przytyjesz, bo Twoj mozg w pewnym momencie rzucisz sie na zarcie i objesz sie "na zas". Cykl sie pewnie powtorzy kilka razy i tak wpadniesz w slodkie zycie zaburzen odzywiania.\nData ostatniego posta: 2019-08-13 14:03:19


Trzynasta praca Herkulesa - Igo Burn | Mateusz Marczewski | Tożsamość | Znaki | Literatura |\nRozpieprzanie pleneru artystycznego Uległość jako walka o swoje\nIgo Burn 2015-11-17\nMuskularny, z czarnymi włosami opadającymi na ramiona przypominał nadludzką istotę. Na głowie nosił czaszkę lwa, na plecach jego skórę. Herkules był potężnie zbudowany ale głupi. Całymi dniami chodził po lasach, walczył z przeciwnikami, spełniał się w bitwie i na polowaniu. Kupa mięśni szukająca okazji do przemocy.\nNie układało mu się z kobietami. Przynajmniej nie tak jak powinno. Król Teb w podziękowaniu za bronienie królestwa dał mu za żonę swoją córkę. Ale Herkules po kilku latach życia rodzinnego w przypływie szału zabił ją nożem a dzieciaki udusił jedno po drugim. Dziś nazywamy to zespołem stresu pourazowego (PTSD), który dotyka żołnierzy wracających z wojen. Można powiedzieć, że nosił w sobie swoje demony.\nAby odpokutować swój czyn Herkules zaciągnął się na służbę do króla Eurysteusa. Król był tchórzem: widząc potężnego wojownika proszącego o przyjęcie na dwór szybko wymyślił pracę, której jak mu się wydawało, nie da się wykonać: Herkules miał zabić Lwa z Nemei. Bohater, jak wiadomo dał radę. Król trzęsąc się ze strachu wynajdywał mu wciąż nowe zajęcia, jeszcze bardziej karkołomne. A on każde z nich wykonał: zabił hydrę lernejską, sprowadził Eurysteuszowi łanię ceryntyjską, przyniósł na plecach dzika z erymantejskiego, oczyścił stajnie Augiasza, sprowadził byka z Krety, przez chwilę nawet trzymał na swoich ramionach kulę ziemską, którą przejął od innego mocarza: Atlasa. W końcu zszedł do piekła i wyciągnął z otchłani piekielnego psa Cerbera.\nTak wykonał dwanaście prac, które miały go uzdrowić. Ale nie uzdrowiły.\nHerkules postanowił drugi raz się ożenić. Kiedy upatrzył sobie dziewczynę a jej bracia odmówili mu ślubu, zabił jednego z nich strzałem z łuku. Po tym nawet kapłanka Pytia ze świątyni w Delf uznała go za idiotę, któremu ani wróżby ani dodatkowe prace nic już nie dadzą. Herkules potwierdził jej obawy: widząc, że kobieta nie chce z nim rozmawiać zniszczył po prostu jej świątynię.\nTak. Był prawdziwym facetem.\nWtedy skazany został na trzynastą pracę. Na trzy lata poszedł służyć królowej Omfali. Omfalia była wyzwolona. Jan Parandowski w „Mitologii” pisze, że miała piękne państwo i mnóstwo pieniędzy ale rządziła w jakiś przekorny sposób: mężczyźni siedzieli w domach, kobiety ujeżdżały konie. Więc wielki bohater, potężny wojownik z ciałem pokrytym bliznami, przez trzy lata tkał na krosnach, był bity publicznie po twarzy przez swoją panią i w dodatku przez ten cały czas chodził ubrany jak kobieta. To była ciężka niewola. Cięższa niż zabijanie potworów, dzikich zwierząt, cięższa nawet niż schodzenie do piekła. Kiedy jednak trzyletni okres służby się zakończył Herkules znów założył na siebie skórę lwa, wziął maczugę i ruszył w świat. Ale coś się w nim zmieniło. Poznał kobietę, Dejanirę, którą tak pokochał, że po raz pierwszy postanowił zmienić swoje życie. Chciał wybudować dom, sadzić warzywa, pić wino i wspominać swoje przygody. Z nią.\nLos spłatał mu figla. Dejanira przez przypadek, dając mu koszulę zanurzoną w krwi centaura, zabiła go. Zrobiła to nieświadomie. Herkules umarł pokonany przez kobietę. A bogowie, doceniając jego przemianę, dali mu za to nieśmiertelność.\nW mitologii greckiej Herkules wykonuje dwanaście karkołomnych zadań wymagających męskiej siły i determinacji. Mówi się nawet „dwanaście prac Herkulesa”. Nikt nie wspomina o trzynastej pracy. Trzynasta praca, mało spektakularna, uderzająca w istotę męskości jest zaledwie jakimś dodatkiem do jego barwnego biogramu. Ale jeśli wierzyć w symboliczne znaczenie mitów, przemiana Herkulesa, która dokonała się po ostatnim zadaniu miała charakter duchowy: oto wojownik porzuca swoje rozbuchane, męskie ego i dokonuje wewnętrznej przemiany.\nDziś wspominając Herkulesa widzimy tylko maczugę, napięte mięśnie, potwory i krew. A przecież w tej historii widzimy jak ostatecznie, po ciężkich zmaganiach, z samca wykuwa się Mężczyzna. Ktoś więcej niż wojownik. Ale powiedzmy sobie szczerze: taki mężczyzna to jednak nie do końca mężczyzna. Raczej zwykła ciota, którą wykończyła najzwyklejsza na świecie baba.\nAle jedno jest pewne: na taką przemianę trzeba mieć jaja.\n„Mitologia” Jan Parandowski, Iskry 1982.


Wywóz szamba Żabokliki\nMapa firm z miejscowości Żabokliki\nFirmy z miejscowości Żabokliki\nNasza witryna jest stworzona specjalnie po to aby pomóc Ci zdobyć kontakt do firmy jaka zajmuje się wywozem szamb w mieście Żabokliki - niestety skoro widzisz to info oznacza to ze żadna firma jeszcze się nie reklamuje w tym miejscu - Kliknij aby dodać tu firmę asenizacyjną\nZawiadomienie dla mieszkańców miejscowości Żabokliki\nPosiadacze domów jednorodzinnych jeśli nie mają dostępu do kanalizacji gminnej są obowiązani do podłączenia kanalizacji do szczelnych zbiorników na fekalia. Najważniejszą rzeczą jest aby zbiornik posiadał aktualną aprobatę Instytutu Technologi Budownictwa(ITB) również certyfikat PZH. Sprawdzone producenci którzy instalują w miejscowości Żabokliki to ABC Szamba Betonowe, Eurobet, BetoneX.\nUwaga w 2017 roku coraz częstsze odbywają się przeglądy szczelności pojemników na szamba, sprawdzane nie tylko będzie czy ścieki nie są wylewane do rowów czy na pola ale też czy pojemniki posiadają ważną aprobatę Instytutu Technologi Budownictwa(ITB) również certyfikat PZH.\nDodaj do tej strony szambiarkę z miejscowości Żabokliki kliknij\nWywóz szamba Żabokliki, Opróżnianie szamba Żabokliki, usługi asenizacyjne Żabokliki, Szambiarka Żabokliki, Szambowóz Żabokliki.\n© Wywóz szamba Żabokliki