Rola interleukiny 15 w nowotworzeniu The role of interleukin 15 in neoplasia - PDF\nRola interleukiny 15 w nowotworzeniu The role of interleukin 15 in neoplasia\nDownload "Rola interleukiny 15 w nowotworzeniu The role of interleukin 15 in neoplasia"\n1 Postepy Hig Med Dosw (online), 2017; 71: 5 19 e ISSN Review Received: Accepted: Published: DOI: / Rola interleukiny 15 w nowotworzeniu The role of interleukin 15 in neoplasia Małgorzata Chłopek 1, Artur Kowalik 1, Stanisław Góźdź 2, 3, Katarzyna Koziak 4 1 Zakład Diagnostyki Molekularnej, Świętokrzyskiego Centrum Onkologii w Kielcach 2 Klinika Onkologii, Świętokrzyskiego Centrum Onkologii w Kielcach 3 Wydział Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach 4 Zakład Immunologii, Biochemii i Żywienia, Centrum Badań Przedklinicznych i Technologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny Słowa kluczowe: Streszczenie Interleukina 15 jest cytokiną o plejotropowym działaniu, należącą do rodziny cytokin zbudowanych z czterech α helis. Wykorzystując receptor składający się z kompleksu trzech białek: specyficznej dla IL15 podjednostki α (IL 15Rα); podjednostki β, którą współdzieli z IL 2 (IL 2/ IL 15Rβ) oraz podjednostki γ c, biorącej udział w wiązaniu większej grupy cytokin, IL 15 aktywuje szlaki sygnałowe prowadzące do aktywacji i proliferacji limfocytów T i B, jak również komórek NK. Chroni też komórki efektorowe przed działaniem limfocytów T regulatorowych oraz nie wywołuje tolerancji immunologicznej. Ważny regulatorowy wpływ IL 15 na swoistą i nieswoistą odpowiedź immunologiczną daje wiele możliwości wykorzystania jej w terapiach przeciwnowotworowych. W licznych doświadczeniach wykorzystujących różne modele chorób nowotworowych do oceny skuteczności potencjalnych nowych metod leczenia wykazano, że IL 15 wzmaga efekt przeciwnowotworowy. W celu poprawy efektywności działania IL 15 stosowanych jest kilka strategii postępowania, między innymi łączenie z innymi terapiami przeciwnowotworowymi takimi jak chemioterapia, dodatkowym wykorzystaniem przeciwciał (anty PD L1, anty CTLA 4, anty CD40), albo innych cytokin. Zwiększenie aktywności antynowotworowej uzyskiwane jest również poprzez tworzenie agonistów IL 15. Jednocześnie jednak, IL 15 działając jako czynnik wzrostu nie tylko na komórki układu immunologicznego, ale także na komórki nowotworowe, może wykazywać właściwości pronowotworowe. Ze względu na udział IL 15 w proliferacji i różnicowaniu komórek NK, limfocytów T i B może odgrywać rolę w patogenezie niektórych nowotworów hematologicznych. Obecnie w modelach doświadczalnych stosowanych jest kilka metod blokowania aktywności biologicznej IL 15. Związki hamujące aktywność IL 15 to nie tylko przeciwciała monoklonalne oddziałujące bezpośrednio z tą cytokiną lub skierowane przeciwko podjednostkom IL 15R, ale także niektóre zmutowane formy IL 15, czy konstrukty białkowe mające charakter antagonistów IL 15. Artykuł stanowi przegląd dotychczasowych badań nad rolą IL 15 w rozwoju i progresji nowotworów hematologicznych i nowotworów litych, a także strategii postępowania mających na celu wykorzystanie IL 15 i jej inhibitorów w terapiach przeciwnowotworowych. interleukina 15 cytokiny terapia nowotworowa nowotwory hematologiczne nowotwory lite Summary Interleukin 15 is a pleiotropic cytokine of the four α helix bundle family. Binding to a heterotrimeric receptor complex, which consists of a unique, high affinity IL 15Rα chain and IL-2/IL-15Rβ and IL 2Rγ chains, IL 15 activates signaling pathways leading to activation and proliferation of T and B cells, as well as natural killer cells. At the same time, IL 15 protects Postepy Hig Med Dosw (online), 2017; 71 5\n2 Postepy Hig Med Dosw (online), 2017; tom 71: 5-19 effector cells from T regulatory cells and does not induce immune tolerance. The significant regulatory action of IL 15 on the immune system provides new opportunities for development of anti cancer therapies. As documented in many experiments using different tumor models, IL 15 enhances antitumor effects. To improve the efficiency of IL 15, several strategies, including combination with other anti cancer therapies such as chemotherapy, additional use of antibodies (anti PD L1, anti CTLA 4, anti CD40), or other cytokines, have been evaluated. Increased anti tumor activity can also be obtained by using IL 15 agonists. However, acting as a growth factor for immune cells but also for tumor cells, IL 15 may promote their proliferation, survival and dissemination. Of significance seems the role of IL 15 in the pathogenesis of hematological malignancies, which is due to the involvement in the proliferation and differentiation of NK, T and B cells. Currently, several experimental strategies are available to block biological activity of IL 15. Among compounds inhibiting the activity of IL 15 are not only monoclonal antibodies interacting directly with the cytokine or with IL 15R subunits, but also mutant forms of IL 15 and protein constructs. Keywords: interleukin 15 cytokines tumor therapy hematological malignancies solid tumors Full text PDF: Word count: Tables: Figures: References: Adres autorki: Wykaz skrótów: mgr Małgorzata Chłopek, Zakład Diagnostyki Molekularnej Świętokrzyskiego Centrum Onkologii w Kielcach, ul. Artwińskiego 3; Kielce; e mail: ADCC cytotoksyczność komórkowa zależna od przeciwciał (antibody dependent cell cytotoxicity); AICD śmierć komórkowa indukowana aktywacją (activation induced cell death); ALDH dehydrogenaza aldehydowa (aldehyde dehydrogenases); ALL ostra białaczka limfoblastyczna (acute lymphoblastic leukemia); APCs komórki prezentujące antygen; ATL białaczka T komórkowa dorosłych (adult T cell leukemia); BCG niechorobotwórczy szczep prątków gruźlicy (Bacillus Calmette Guérin); CHO linia komórek jajnika chomika chińskiego (chinese hamster ovary); CIK podtyp limfocytów T (cytokine induced killer cells); CIN niestabilności chromosomowe (chromosomal instability); CLL przewlekła białaczka limfocytowa (chronic lymphocytic leukemia); CpG niemetalowane sekwencje CpG (unmethylated CpG oligonucleotides); CSCs nowotworowe komórki macierzyste (cancer stem cells); DNMT3B metylotransferaza DNA (DNA (cytosine 5 ) methylotransferase 3 beta); EMT nabłonkowo mezenchymalna tranzycja EMT (epithelial mesenchymal transition); FDA Agencja Żywności i Leków (Food and Drug Administration); GM CSF czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów (granulocyte macrophage colony stimulating factor); HMBG1 białko amfoteryna (high mobility group box protein 1); HTLV 1 wirus ludzkiej białaczki z komórek T (human T cell lymphotrophic virus type 1 receptor); IFN γ interferon γ; IKDC grupa komórek wytwarzająca interferon (IFN producing killer dendritic cell); IL 15 interleukina 15; IL 15R receptor interleukiny 15; LAK podtyp komórek NK (lymphokine activated killer cells); LGL białaczka limfocytowa z dużych ziarnistych limfocytów (large granular lymphocytes leukemia); LSP 48 AA długa postać peptydu sygnałowego (long signal peptide); mb IL 15 postać związana z błoną (membrane bound); MSCs mezenchymalne komórki macierzyste (mesenchymal stem cells); NMIBC rak nienaciekający błonę mięśniową pęcherza (non muscle invasive bladder cancer); OUN ośrodkowy układ nerwowy; PBMC jednojądrzaste komórki krwi obwodowej (peripheral blood mononuclear cell); PD L1 ligand receptora programowanej śmierci PD 1 (programmed death ligand 1); pre B ALL białaczka z limfocytów prekursorowych B; raav2 wektor adenowirusowy (adenowirus associated vector serotype 2); RCC nowotwór nerki (renal cancer cells); rhil 15 rekombinowana\n3 Chłopek M. et al. Rola interleukiny 15 w nowotworzeniu ludzka interleukina 15 (recombinant human IL 15); SCID ciężki złożony niedobór odporności (severe combined immunodeficiency); sil 15Rα rozpuszczalna podjednostka α receptora IL 15R (soluble IL 15Rα); SSP 21 AA krótka postać peptydu sygnałowego (short signal peptide); TAAs antygeny związane z nowotworem (tumor associated antigens); TAMs makrofagi swoiste dla nowotworów (tumor associated macrophages); TGF α transformujący czynnik wzrostu α (transforming growth factor α); TGF β transformujący czynnik wzrostu β (transforming growth factor β); Th2 limfocyty T pomocnicze typu 2 CD4+; TLRs Toll like receptory; TNF α czynnik martwicy nowotworów α (tumor necrosis factor α); TRAMP C2 model nowotworu prostaty; transportery ABC (ATP Binding Cassette Transporters); Treg limfocyty T regulatorowe; WT LGL prawidłowe duże ziarniste limfocyty (wild type large granular lymphocytes). Wstęp Interleukinę 15 (IL 15) po raz pierwszy opisano w 1994 r. określając ją wtedy jako czynnik wzrostu limfocytów T. Zaliczana jest do rodziny cytokin zbudowanych z czterech α helis tak jak IL 2, 4, 7, 9, 21. Jej plejotropowe działanie odgrywa znaczącą rolę w chorobach zapalnych, immunizacyjnych, zakaźnych i nowotworowych . IL 15 Budowa i właściwości Interleukina 15 to glikoproteina o masie cząsteczkowej kda, zbudowana z 114 aminokwasów. Znajdujący się na chromosomie 4q31 kodujący ją gen składa się z dziewięciu eksonów i ośmiu intronów [21,27]. Może występować w dwóch postaciach splicingowych, które różnią się długością peptydu sygnałowego (liderowego), natomiast kodowane przez nie białko właściwe ma w obu izoformach identyczną sekwencję aminokwasową (ryc. 1). Krótsza postać peptydu sygnałowego SSP 21 AA (short signal peptide) składa się z 21 aminokwasów, a dłuższa LSP 48 AA (long signal peptide) z 48 aminokwasów . W skład dojrzałego transkryptu IL 15 wchodzą eksony 5,6,7 i 8 [43,52]. W pozycjach C42 C88 i C35 C85 cząsteczki można wyróżnić dwa mostki dwusiarczkowe stabilizujące miejsca wiązania z podjednostką receptora IL 15Rα [13, 27]. Transkrypcja i translacja białka IL 15 Różnica w budowie peptydu sygnałowego (liderowego) jest ważna dla dojrzałej postaci IL 15. Peptyd liderowy determinuje umiejscowienie wewnątrzkomórkowe oraz sekrecję białka, z którym jest związany, w istotny sposób wpływając na kontrolę transkrypcji genu IL 15. Postać długa IL 15 (LSP IL 15) jest wydzielana do retikulum endoplazmatycznego. Krótka postać IL 15 (SSP IL 15) występuje w cytoplazmie i jądrze [13,42]. Po utworzeniu kompleksu z podjednostką IL 15Rα obie postaci mogą być wydzielane na zewnątrz komórki. Natomiast w przypadku nieobecności IL 15Rα obie izoformy mogą się umiejscawiać wewnątrz komórki . Izoforma umiejscowiona jądrowo w kompleksie z IL 15Rα, może wykazywać właściwości autoregulacji przez hamowanie transkrypcji IL 15 . W warunkach fizjologicznych mrna IL 15 występuje powszechnie w wielu typach tkanek (łożysko, mięśnie szkieletowe, nerki, płuca, serce) i w wielu typach komórek [13,16]. Przykładem takich komórek, w których ulega translacji białko IL 15 są monocyty/ makrofagi biorące udział w odpowiedzi immunologicznej . Innym typem komórek syntetyzującym zarówno mrna, jak i białko IL 15, są komórki prezentujące antygen (APCs), komórki dendrytyczne, które odgrywają rolę w regulacji aktywności (stymulacji) limfocytów T [21,32]. Regulacja transkrypcji i translacji Mimo powszechnego występowania mrna IL 15, cytokina nie należy do białek powszechnie syntetyzowanych. Jest to kontrolowane przez liczne mechanizmy, które regulują powstawanie IL 15 na poziomie transkrypcji, translacji i sekrecji . Do czynników regulujących transkrypcję zaliczane są: α IFN 2, NF IL 6, Ƴ IRE, myb, GCF i NF ҡb, które mają kilka miejsc wiązania w regionie promotora IL 15 [3,42]. Kontrola procesu translacji IL 15 opiera się na trzech głównych mechanizmach. Pierwszy to sekwencja AUG, która poza właściwym miejscem rozpoczęcia translacji występuje w kilku powtórzeniach (u człowieka jest ich 12) na końcu 5 UTR, w skuteczny sposób blokując ten proces. Inny sposób odpowiedzialny za negatywną regulację znajduje się na końcu 3 sekwencji kodującej białko. Wskazują na to rezultaty badań, w których metodami inżynierii genetycznej do sekwencji kodującej IL 15 dołączono w końcu 3 fragment cdna kodujący sztuczny epitop (FLAG). Kodowane przez taki konstrukt chimeryczne białko ulegało 5 10 krotnie wyższej ekspresji w porównaniu z kontrolną. Przypuszczalny mechanizm regulacji ekspresji białka IL 15 za pomocą jego końca C nie jest jeszcze poznany. Jako trzeci sposób regulacji można wymienić długi peptyd sygnałowy, który również negatywnie wpływa na translację [6,7]. Ekspresja IL 15 może być stymulowana przez cytokiny, takie jak: GM CSF (granulocyte macrophage colony stimulating factor), interferony oraz agonistów receptorów TLRs (Toll like receptors) włączając LPS, niemetylowane wyspy CpG (unmethylated CpG oligonucleotides) . 7\n4 Postepy Hig Med Dosw (online), 2017; tom 71: 5-19 Ryc. 1. Gen, mrna i białko IL-15 (wg  zmodyfikowano) Receptor IL 15 Budowa i właściwości Receptor IL 15 (IL 15R) składa się z trzech podjednostek swoistej dla IL 15 podjednostki IL 15Rα, wspólnej dla IL 15 i IL 2 podjednostki IL 2/IL 15Rβ oraz podjednostki γ biorącej udział w wiązaniu sześciu cytokin (IL 2, 4, 7, 9, 15 i 21). Gen kodujący IL 15Rα jest umiejscowiony na chromosomie 10 na prążkach p14 p15 . 8 Znanych jest osiem wariantów splicingowych; wśród nich można wyróżnić dwie grupy: zawierające ekson 2 i bez eksonu 2. Wszystkie izoformy, które nie mają eksonu 2 wykryto w błonach komórkowych (z wyjątkiem błony jądra komórkowego), retikulum endoplazmatycznym i aparacie Golgiego. Natomiast w błonie jądrowej wykazano tylko te podjednostki IL 15Rα, które zawierają ekson 2 . Transkrypt dla IL 15Rα, podobnie jak mrna IL 15, występuje bardzo powszechnie w wielu typach komórek [18,21,24,53,57] oraz w różnych tkankach (mózg,\n5 Chłopek M. et al. Rola interleukiny 15 w nowotworzeniu jelito, wątroba, mięśnie szkieletowe, serce, płuca), jednak na różnym poziomie w zależności od izoformy [1,18]. IL 15Rα to białko transbłonowe o masie cząsteczkowej kda. Jest zbudowane z 263 aminokwasów (32-aminokwasowej podjednostki sygnałowej, 173-aminokwasowej domeny zewnątrzkomórkowej, 21-aminokwasowej domeny transbłonowej i 37-aminokwasowej domeny cytoplazmatycznej) [1,18]. Fragment pozakomórkowy ma tzw. domenę sushi niezbędną do wiązania i aktywności funkcjonalnej IL 15. Składa się z 66 aminokwasów, zawiera dwa mostki dwusiarczkowe C4 C46 i C30 C64 służące do utworzenia struktury trzeciorzędowej białka i ma postać β kartki. Zawiera także region bogaty w reszty treoniny i proliny (region PT) oraz linker łączący go z domeną sushi . IL 15Rα występuje zarówno w postaci związanej z błoną, jak i rozpuszczalnej sil 15Rα (soluble IL 15Rα) (o wielkości 42 kda), która powstaje z receptora transbłonowego w wyniku trawienia proteolitycznego . W warunkach fizjologicznych i patologicznych może wpływać na właściwości sygnalizacyjne IL 15, ponieważ pełni funkcje kompetycyjnego podstawnika zmniejszając ilość IL 15 związanej z receptorem błonowym . sil 15Rα wpływa również na wydłużenie czasu półtrwania IL 15 . IL 15Rα wykazuje duże powinowactwo wiązania do IL 15. Aktywacja ścieżek sygnałowych następuje po połączeniu IL 15 z IL 15Rα, a następnie z kompleksem IL 2/15Rβ i γc. Kompleks IL 2/15Rβ γc charakteryzuje się średnim powinowactwem do wiązania IL 15 . IL 15 może być prezentowana bezpośrednio na powierzchni błony komórkowej i wiązana przez heterodimer IL 2R/IL 15Rβ γc, albo w postaci kompleksu, który tworzy z IL 15Rα. Kompleks taki powstaje w wyniku wewnątrzkomórkowego łączenia się IL 15Rα z IL 15 wytwarzanych w tej samej komórce. IL 15 związana z podjednostką IL 15Rα może tworzyć kompleks z heterodimerem β γc obecnym na tej samej (kompleks cis) bądź na innej komórce (kompleks trans) [19,29,47]. Rola IL 15 w warunkach fizjologicznych Ze względu na wykorzystywanie tych samych podjednostek receptora β i γ IL 2 i IL 15 pełnią kilka podobnych funkcji. Dotyczy to aktywacji kinazy tyrozynowej JAK i aktywacji białek STAT . Kompleks receptorów IL 15Rβ γc przekazuje sygnał za pomocą ścieżek sygnałowych, takich jak: JAK1/JAK3 i STAT5/STAT3  (ryc. 2). Przyłączenie IL 15 do receptora IL 2/15Rβ γc indukuje aktywację JAK1, która następnie doprowadza do fosforylacji STAT3 za pośrednictwem łańcucha β oraz aktywację JAK3/STAT5 z udziałem łańcucha γ . IL 15 aktywuje komórki, chroni przed apoptozą oraz wzmaga proliferację komórek, które wykazują ekspresję receptora IL 15R. IL 15 pełni rolę mediatora w międzyko- mórkowych ścieżkach sygnałowych fosforylacja białek STAT3 i STAT5 uaktywnia białka antyapoptyczne BCL 2 i BCL XL. Ścieżki sygnałowe aktywowane przez kompleks IL 2/15R dotyczą aktywacji kinazy tyrozynowej z rodziny SRC, indukcji szlaków Ras/Raf/MAPK, a także PI3K/AKT prowadząc do aktywacji czynników transkrypcyjnych FAS, JUN, MYC i NF κb [29,37,64] (ryc. 2). Obie cytokiny, zarówno IL 2, jak i IL 15, odgrywają znaczącą rolę w nabytej i wrodzonej odporności. Stymulują proliferację limfocytów T, biorą udział w indukcji proliferacji limfocytów B oraz syntezie immunoglobulin przez te komórki. Stymulują generowanie i proliferację komórek NK [13,14]. Jednak pełnią także różne, często konkurencyjne funkcje. IL 2 w drugoplanowej roli ma udział w kontrolowaniu aktywności układu odpornościowego przez indukcję apoptozy limfocytów cytotoksycznych za pośrednictwem mechanizmu AICD (activation induced cell death) oraz aktywację i proliferację limfocytów Treg (regulatorowych), dzięki czemu pośrednio uczestniczy w eliminacji autoreaktywnych limfocytów T, ważnych w patogenezie chorób autoimmunologicznych. Rola IL 15 natomiast jest istotna w utrzymaniu długotrwałej odpowiedzi, która jest zachowana przez hamowanie AICD. IL 15 zwiększa aktywność cytolityczną limfocytów T CD8+ i indukuje długotrwałą prezentację antygenu limfocytom T pamięci CD8+, zapewniając limfocytom T ochronę przed działaniem limfocytów Treg [13,29]. Znacznie IL 15 w karcynogenezie Rola układu immunologicznego w kontrolowaniu wzrostu nowotworu jest bardzo złożona: odpowiedź immunologiczna może doprowadzić do niszczenia komórek nowotworowych, a także może stwarzać środowisko, które sprzyja wzrostowi nowotworu. W eliminacji guza biorą udział składniki wrodzonej i nabytej odpowiedzi immunologicznej, w tym głównie limfocyty T i komórki NK . Pozytywne wyniki badań dotyczące zastosowania immunoterapii w leczeniu, m.in. takich nowotworów jak czerniak, rak stercza, jelita grubego, czy nowotwory hematologiczne, to przykłady skutecznego wykorzystania układu odpornościowego w terapiach u chorych na nowotwory. Jednak układ odpornościowy może odgrywać także rolę w rozwoju nowotworu i tworzeniu przerzutów. Do komórek układu immunologicznego, które uczestniczą w tym procesie możemy zaliczyć limfocyty T regulatorowe (Treg), związane z nowotworem makrofagi TAMs (tumor associated macrophages) i pomocnicze limfocyty T CD4+ (Th2). Mogą się gromadzić w obrębie guza tworząc immunosupresyjne środowisko, co negatywnie wpływa na odpowiedź przeciwnowotworową limfocytów T [45,46]. Komórki nowotworowe uruchamiają mechanizmy utrudniające odpowiedź immunologiczną, przez co immunoterapia antynowotworowa nie jest wystarczająco efektywna. Komórki nowotworowe wpływają negatywnie na działanie efektorowych limfocytów T. Zmniejszają ekspresję antygenów na powierzchni, 9\n6 Postepy Hig Med Dosw (online), 2017; tom 71: 5-19 Ryc. 2. Ścieżki sygnałowe aktywowane przez IL-15 (wg [37,64]) elementów podstawowych w aktywacji limfocytów T, co się wyraża brakiem odpowiedzi limfocytów na antygeny związane z nowotworem TAAs (tumor associated antigens). Prowadzi to do rozwoju tolerancji immunologicznej w stosunku do TAAs . Zwiększają natomiast ekspresję czynników, które w negatywny sposób wpływają na aktywację limfocytów T, m.in. takich jak PD L1 (programmed death ligand 1). Komórki nowotworowe mogą także hamować funkcjonowanie układu odpornościowego przez wydzielanie czynników, takich jak TGF β (transforming growth factor β), IL 10, IL 13, które zmniejszają aktywację, proliferację i różnicowanie komórek odpornościowych. Mechanizmy hamujące odpowiedź immunologiczną dotyczą także indukcji limfocytów T regulatorowych oraz obecności czynników immunosupresyjnych blokujących odpowiedź immunologiczną przeciwko TAAs [9,46]. Jednym z celów terapii przeciwnowotworowych jest zwiększenie aktywności limfocytów T i zmniejszenie immunosupresji. Do tego celu mogą być wykorzystane cytokiny np. IL 2 i IL 15. IL 2 jest jedyną cytokiną zaakceptowaną przez FDA (Food and Drug Administration) do leczenia chorych z nowotworami nerki i czerniaka [46,49]. Początkowy entuzjazm wywołany dopuszczeniem IL 2 do zastosowań klinicznych 10 opadł, gdy okazało się, że pełną, choć okupioną dużą toksycznością, skuteczność terapeutyczną obserwuje się u pacjentów otrzymujących najwyższe dawki [29,49]. Ponadto wykazano, że IL 2 może wywoływać tolerancję immunologiczną przez indukcję apoptozy limfocytów cytotoksycznych. Mechanizm procesu jest znany jako AICD. Innym niesprzyjającym terapii IL 2 zjawiskiem jest hamowanie wywołanej przez nią odpowiedzi immunologicznej przez aktywację i proliferację zależnych od IL 2 limfocytów Treg [29,44]. W przeciwieństwie do IL 2, IL 15 hamuje AICD, wywołuje w komórkach efektorowych T odporność na immunosupresyjne działanie Treg, przez co może być skuteczniejsza [10,29]. Najważniejszymi komórkami zaangażowanymi w przeciwnowotworową aktywność IL 15 są limfocyty T, a zwłaszcza komórki cytotoksyczne T CD8+ i komórki NK. Oba typy komórek mogą doprowadzić do apoptozy komórek nowotworowych albo wydzielając granzymy i perforyny albo za pośrednictwem ścieżki sygnałowej Fas . W czasie odpowiedzi immunologicznej limfocyty T CD8+ aktywowane przez IL 15 przechodzą przez kilka etapów rozwojowych, począwszy od aktywowania dziewiczych limfocytów, proliferację i różnicowanie w komórki efektorowe bądź komórki pamięci. Aby skutecznie uczestniczyć w odpowiedzi\n7 Chłopek M. et al. Rola interleukiny 15 w nowotworzeniu immunologicznej muszą zabezpieczyć się przed apoptozą. IL 15 indukuje ekspresję antyapoptycznych genów, takich jak Bcl xl i Bcl 2, które pomagają efektorowym limfocytom w ucieczce przed AICD [29,46]. IL 15 jest także głównym regulatorem rozwoju, aktywacji, proliferacji i przeżycia komórek NK. Może również sprzyjać wytwarzaniu przeciwnowotworowych przeciwciał przez limfocyty B [16,50]. Prezentacja trans IL 15 odgrywa główną rolę w regulacji wytwarzania IFN γ (interferon γ) przez komórki IKDC (IFN producing killer dendritic cell, określane tak ze względu na cechy komórek NK i dendrytycznych). IL 15 stymulując proliferację komórek IKDC zwiększa ich aktywność cytotoksyczną względem komórek nowotworowych oraz indukuje w stosunku do nich odpowiedź antynowotworową in vivo. Na przeciwnowotworowy potencjał IL 15 składa się także jej zdolność do indukowania w komórkach wytwarzania cytokin, np. TNF α i IL 12 [2,29]. Guzy lite IL 15 działanie przeciwnowotworowe Rola IL 15 w regulacji procesów dojrzewania, a także funkcji komórek, które mogą uczestniczyć w immunologicznej odpowiedzi przeciwnowotworowej, w tym limfocytów CD8+, NK i NK T oraz różnorodność innych funkcji, jakie pełni IL 15 sprawia, że zastosowanie jej samej, albo w połączeniu z innymi terapiami stwarza wiele możliwości terapeutycznych w nowotworach . W licznych eksperymentach przeprowadzanych na zwierzętach i modelach ex vivo dowiedziono skuteczności IL 15 w terapiach przeciwnowotworowych. Jednak z powodu występowania negatywnej regulacji ścieżek sygnałowych, które osłabiają odpowiedź immunologiczną (o czym wspomniano wcześniej), efektywność IL 15 może być ograniczona. Jednym z doświadczalnych sposobów ograniczenia tego negatywnego zjawiska było zastosowanie IL 15 w połączeniu z przeciwciałem monoklonalnym rozpoznającym PD L1 (programmed death 1 ligand) i CTLA 4 (cytotoxic T lymphocyte antigen 4). Na mysim modelu nowotworu jelita CT26 wykazano, że u zwierząt, którym podawano IL 15 dochodziło do wzrostu ekspresji PD 1 na limfocytach T CD8+ oraz do zwiększonego wytwarzania IL 10. Natomiast jednoczesne zastosowanie IL 15 oraz przeciwciał skierowanych przeciwko PD L1 i CTLA 4 obniżało ekspresję PD 1 na powierzchni limfocytów T CD8+, zmniejszało wydzielanie IL 10 i zwiększało sekrecję IFN γ. Zastosowanie takiej strategii terapeutycznej znacząco wydłużyło czas przeżycia myszy. Myszy kontrolne, którym podawano placebo (zbuforowany roztwór soli fizjologicznej) miały średni czas przeżycia 21 dni, mediana przeżycia u myszy leczonych samą IL 15 wynosiła 45 dni, natomiast myszy, którym podawano IL 15 oraz przeciwciała skierowane przeciwko PD L1 i CTLA 4 przeżywały średnio 74 dni [46,62]. Połączenie zdolności IL 15 do stymulowania układu odpornościowego z jednoczesnym zablokowaniem krytycznych punktów kontrolnych hamujących układ odpornościowy doprowadziło do wzmocnienia przeciwnowotworowej odpowiedzi immunologicznej . Inną metodą zwiększenia przeciwnowotworowej aktywności IL 15 było wywołanie nasilonej ekspresji IL 15Rα, co osiągnięto dzięki zastosowaniu przeciwciała rozpoznającego CD40 [50,66]. Ograniczenie skuteczności terapii opierającej się jedynie na IL 15 może wynikać z ograniczonej ekspresji receptora IL 15Rα, głównie na komórkach dendrytycznych. Wyniki badań przeprowadzonych na zwierzęcym modelu nowotworu prostaty TRAMP C2 potwierdziły, że przeciwciało skierowane przeciwko CD40 zwiększa ekspresję receptora IL 15Rα na komórkach dendrytycznych, za pomocą którego IL 15 jest trans prezentowana komórkom CD8+ i NK doprowadzając w ten sposób do ich aktywacji. Zastosowanie takiego schematu postępowania prowadziło do remisji guza TRAMP C2 u myszy . Pozytywne skutki działania IL 15 zaobserwowano także po zastosowania jej razem z chemioterapią. U szczurów z nowotworem jelita wrażliwym na terapię fluorouracylem i folinianem wapnia dodatkowo zastosowano IL 15. Taki sposób działania w znacznym stopniu zmniejszył toksyczność chemioterapii, która objawiała się dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, głównie biegunek, zwiększając natomiast jej skuteczność przeciwnowotworową. Należy nadmienić, że mechanizm zmniejszenia toksyczności chemioterapii przez działanie IL 15 nie jest obecnie znany . Interleukinę 15 w połączeniu z IL 2 wykorzystano także do zwiększenia cytotoksyczności komórek CIK (cytokine induced killer cells). Jest to podtyp limfocytów T skuteczny w eliminacji różnych typów nowotworów. W testach in vitro wykazano jednak, że w nowotworze płuca skuteczność komórek CIK w zabijaniu komórek nowotworowych jest mniejsza niż w innych typach nowotworów. W celu poprawy ich skuteczności w stosunku do komórek nowotworowych płuca stymulowano je odpowiednio IL 2 albo IL 2 wraz z IL 15, a następnie hodowano z komórkami nowotworowymi linii SPC A 1 (lung adenocarcinoma cell line). Większe zdolności cytotoksyczne w warunkach in vitro wykazywały komórki CIK stymulowane IL 2 i IL15 jednocześnie. Cytotoksyczność komórek CIK sprawdzano także w warunkach in vivo. Komórki CIK wstrzyknięto dootrzewnowo myszom z nowotworem płuca. Sprawdzano wielkość, masę guza, stężenie cykliny D1, a także TNF α i IFN γ w surowicy. Komórki CIK stymulowane zarówno IL 2, jak i IL 15 proliferowały lepiej niż komórki stymulowane wyłącznie IL 2. IL 15 wywoływała ekspansję komórek CD3+, CD56+ (CIK) i znacznie zwiększała ich cytotoksyczność w stosunku do komórek nowotworowych. Po podaniu CIK stymulowanych IL 2 i IL 15 u myszy stwierdzano regresję nowotworu i zmniejszenie ekspresji cykliny D1 w komórkach nowotworowych, natomiast stężenie TNF α i IFN γ w surowicy było większe w porównaniu do myszy, którym podano komórki CIK stymulowane wyłącznie IL 2 . 11\n8 Postepy Hig Med Dosw (online), 2017; tom 71: 5-19 Korzystne działanie terapeutyczne po zastosowaniu ludzkiej IL 15 uzyskano także w mysim modelu nowotworu piersi . Syntezę ludzkiej IL 15 u zwierząt wywołano po domięśniowym wprowadzeniu wektora adenowirusowego raav2 (adenowirus associated vector serotype 2) z genem kodującym IL 15 (raav2 hil 15). Po wszczepieniu myszom komórek nowotworowych wykazano, że wzrost nowotworu był opóźniony, wielkość guza zmniejszona, a czas przeżycia myszy był wydłużony. W badaniach potwierdzono, że po zastosowaniu raav2 hil 15 u zwierząt wzrastało stężenie białka IL 15, które aktywowało cytotoksyczność komórek LAK (lymphokine activated killer cells) oraz indukowało apoptozę w komórkach nowotworowych i hamowało wzrost guza . Ze względu na rolę IL 15 w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania nerek przez blokowanie apoptozy oraz indukcję ekspresji E kadheryny badano, czy IL 15 indukuje różnicowanie CSCs (cancer stem cells) CD105+ (marker komórek macierzystych nowotworu nerki) z nowotworu nerek u ludzi. Problemem w leczeniu chorych z nowotworem nerki są nawroty choroby, ze względu na utrzymywanie się komórek macierzystych CSCs. Celowym jest więc opracowanie skutecznego sposobu eliminowania CSCs. W jednym z badań eksperymentalnych komórki CSCs CD105+ hodowano w obecności rhil 15 (recombinant human IL 15). Następnie sprawdzano ich zdolność do różnicowania, wrażliwości na chemioterapię oraz do transformacji nowotworowej w warunkach in vitro i in vivo. Wyniki badań wykazały, że komórki CSCs w obecności rhil 15 różnicowały w komórki wykazujące ekspresję markerów nabłonkowych generując zróżnicowaną, nienowotworową populację komórek, która jest bardziej wrażliwa na leki cytotoksyczne w porównaniu z niezróżnicowanymi CSCs. Blokowane było odnawianie się komórek CSCs (zdolności do formowania sferoidu) i ich potencjału do transformacji nowotworowej u myszy z niedoborem odporności w warunkach in vivo. Ujawniono także, że w komórkach CSCs CD105+ stymulowanych IL 15 cytostatyki, winblastyna i paklitaksel, nasilały apoptozę znacznie bardziej niż w komórkach, które nie były hodowane w obecności IL 15. Większa wrażliwość na chemioterapeutyki była związana z utratą mechanizmów detoksyfikacyjnych działających z udziałem ALDH (aldehyde dehydrogenases) i transporterów ABC (ATP Binding Cassette Transporters) . Agoniści IL 15 zastosowanie przeciwnowotworowe IL 15 to jedna z najbardziej obiecujących cytokin stosowanych w próbach terapii antynowotworowej. Obecnie trwają badania kliniczne z zastosowaniem samej IL 15 do leczenia lub jako adiuwantowej terapii. Tworzenie agonistów IL 15 składających się z IL 15 i z części albo z całości sil 15Rα ma na celu zwiększenie aktywności IL 15 in vivo. Rekombinowana ludzka IL 15 (rhil 15) jest na etapie I/II prób klinicznych w leczeniu czerniaka i nowotworu nerek (NCT , NCT ) [46,50]. 12 Podawanie białka IL 15 miejscowo bądź ogólnoustrojowo wykazuje obiecujące działanie przeciwnowotworowe. Jednak w uzyskaniu pełnej skuteczności terapeutycznej występują pewne ograniczenia. Jednym z nich jest krótki czas półtrwania IL 15 w surowicy. Z tego względu konieczne są wysokie dawki i powtarzanie iniekcji, co może prowadzić do działań niepożądanych. W celu zmniejszenia tych ograniczeń wprowadzono kilka modyfikacji, m.in. w sposobie dostarczania (IL 15 dostarczana jest w postaci różnych kompleksów, a nie jako monomer), mające na celu wydłużenie okresu półtrwania, lepszą trans prezentację, a przez to zmniejszenie toksyczności [31,50]. W jednej z prób wykorzystano ludzkie komórki macierzyste MSCs (mesenchymal stem cells) z krwi pępowinowej. Komórki te transdukowano z użyciem wektora lentiwirusowego, który zawierał gen mysiej IL 15 (MSC IL 15). U izogenicznych myszy z nowotworem trzustki, którym podawano ogólnoustrojowo MSC IL 15 obserwowano znaczne zmniejszenie wielkości guza i przedłużenie przeżycia. Procesowi temu towarzyszyła apoptoza komórek nowotworowych i gromadzenie się wewnątrz guza komórek NK oraz limfocytów T. Komórki MCS IL 15 mogły docierać do tkanki nowotworowej i efektywnie wytwarzać wewnątrz guza IL 15. W badaniach potwierdzono pozytywną zależność między komórkami NK i limfocytami T a MSC IL 15 i wpływem na komórki nowotworowe oraz uzyskanym wynikiem. Myszy leczone MSC IL 15 były odporne na powtórną inokulację komórkami nowotworu trzustki, co wskazuje, że MSC IL 15 indukuje powstanie komórek pamięci immunologicznej . Inną modyfikacją jest połączenie IL 15 z białkiem, które składa się z zewnątrzkomórkowej domeny mysiego receptora IL 15Rα i białka Fc ludzkiej IgG1 w celu utworzenia kompleksu IL15:IL15Rα IgG1 Fc. W testach in vitro taki kompleks znacznie nasilał proliferację mysich komórek NK i T CD8 + /CD44 high. Również po podaniu IL15:IL15Rα IgG1 Fc myszom liczba komórek NK i T CD8 + /CD44 high rosła. Taka postać agonisty IL 15 znacząco zwiększa aktywność antynowotworową IL 15 u myszy z czerniakiem zwiększając proliferację i aktywność komórek NK i komórek pamięci T CD8+. Zarówno w warunkach in vivo, jak i in vitro związanie IL 15 z kompleksem IL 15Rα IgG1 Fc zwiększa jej aktywność, co może poprawić skuteczność w leczeniu chorych na nowotwory . Przykładem modyfikacji jest też białko fuzyjne IL 15 sil 15Rα sushi, składające się z IL 15 i rekombinowanej rozpuszczalnej domeny sushi IL 15Rα (opisana wyżej). Białko IL 15 sil 15Rα sushi charakteryzuje się lepszą skutecznością niż sama IL 15. W testach in vivo na dwóch modelach mysich: czerniaka oraz nowotworu jelita grubego, taki kompleks wykazuje silniejsze działanie przeciwnowotworowe, co wiązało się m.in. ze zwiększeniem przeżywalności myszy oraz zmniejszeniem częstości przerzutów czerniaka. Natomiast w przypadku nowotworu jelita fuzyjne białko (IL 15 sil 15Rα sushi) powodowało spowolnienie wzrostu guza oraz progresji\n9 Chłopek M. et al. Rola interleukiny 15 w nowotworzeniu W celu identyfikacji roli, jaką IL 15 odgrywa w progresji nowotworu nerki u człowieka, zbadano ekspreprzerzutów . Następnym przykładem modyfikacji jest stworzenie cząsteczki składającej się ze zmutowanej ludzkiej IL 15 (IL 15N72D) i IL 15Rα sushi Fc. Ekspresję takiego kompleksu uzyskano w komórkach linii CHO (chinese hamster ovary), które poddano transfekcji wektorami wirusowymi pmsgv 1 niosącymi odpowiednio geny kodujące IL 15N72D i IL 15Rα sushi Fc . Taki kompleks in vivo zwiększa aktywność biologiczną komórek NK i T, a także zdolność wiązania IL 15/IL 15Rα do IL 15Rβγ. Wiadomo, że do zwiększenia aktywności biologicznej IL 15 przyczyniają się także inne mutacje w genie kodującym tę cytokinę: IL 15 (p.l45d, p.l45e, p.s51d p.i52d) . W badaniach na myszach wykazano, że już pojedyncze podanie kompleksu zawierającego zmutowaną cząsteczkę IL 15 i IL 15Rα sushi Fc znacznie zmniejsza liczbę komórek nowotworowych w szpiku u myszy. Obecnie trwają próby kliniczne I/ II fazy, których celem jest ocena skuteczności tego kompleksu białkowego w leczeniu zaawansowanego czerniaka (NCT ) . Terapeutyczną skuteczność agonistów IL 15 sprawdzano również u szczurów z nowotworem pęcherza moczowego. W tego typu nowotworze najczęściej stosowanym lekiem jest podawana dopęcherzowo szczepionka zawierająca atenuowane prątki gruźlicy BCG (Bacillus Calmette Guérin). Dochodzi do indukcji odpowiedzi immunologicznej, aktywacji różnego rodzaju komórek układu immunologicznego i wytwarzania prozapalnych cytokin. W celu poprawienia skutków terapii, w badaniach dodatkowo zastosowano zmutowaną postać IL 15N72D połączoną z IL 15Rα Fc. Kompleks IL 15N72D/IL 15Rα Fc (ALT 803) wykazuje zwiększoną aktywność wynikającą z lepszego powinowactwa wiązania postaci zmutowanej IL 15N72D do receptora IL 15Rβγ oraz skuteczniejszej trans prezentacji dzięki połączeniu z IL 15Rα, a także wydłużenie czasu półtrwania w warunkach in vivo. W eksperymencie potwierdzono, że ALT 803 stymuluje proliferację limfocytów T CD8+, a także aktywację i proliferację komórek NK. Wykorzystując szczury z rakiem nienaciekającym błony mięśniowej pęcherza NMIBC (non muscle invasive bladder cancer) podano im dopęcherzowo ALT 803 i BCG, razem lub osobno. Zastosowanie ALT 803 i BCG wywoływało odpowiedź immunologiczną, która zmniejszała guz. Taka kombinacja leczenia była związana ze znaczącą, prawie 80% redukcją angiogenezy. Proliferacja komórek nowotworowych była mniejsza i częściej ulegały apoptozie. W monoterapii z zastosowaniem wyłącznie ALT 803 albo BCG uzyskany wynik był słabszy . IL 15 działanie pronowotworowe Uzyskanie działania przeciwnowotworowego po zastosowaniu IL 15 wynika z jej zdolności do indukowania nadzoru immunologicznego nad nowotworem. Jednak działając jako czynnik wzrostu nie tylko na komórki układu immunologicznego, ale także na komórki nowotworowe, może wykazywać właściwości pronowotworowe . Wskazuje to na niejednoznaczną rolę IL 15 względem komórek nowotworowych i wymaga dalszych prac badawczych przed wprowadzeniem IL 15 do klinicznych zastosowań przeciwnowotworowych. Sposób w jaki IL 15 i IL 15R prowadzą do przeżycia nowotworu, czy też ucieczki przed odpowiedzią immunologiczną gospodarza (organizmu) zależy od typu nowotworu i środowiska komórkowego, w którym nowotwór się rozwija . W komórkach nowotworowych jelita wykazano, że wytwarzana przez nie IL 15 może indukować rozrost błony śluzowej wokół nowotworu oraz zwiększać wytwarzanie czynników proangiogennych, co przyczynia się do angiogenezy i progresji choroby . IL 15 pobudza proliferację, ruchliwość i inwazyjność komórek nowotworowych jelita oraz zwiększa ich odporność na apoptozę. W rezultacie prowadzi to do progresji i tworzenia przerzutów nowotworowych . W eksperymencie, w którym komórki ludzkiego raka jelita grubego o niskim i wysokim potencjale przerzutowym wszczepiono myszom, wykazano, że hiperplazja błony śluzowej i zdolność do przerzutów korelowały z ekspresją IL 15 oraz w mniejszym stopniu z TGF α (transforming growth factor α). Komórki o niskim (KM12C) oraz o wysokim (KM12SM) stopniu przerzutowania wykazywały taki sam poziom ekspresji TGF α, natomiast ekspresja mrna IL 15 i samego białka IL 15 była wykrywana tylko w komórkach KM12SM. Wiadomo, że IL 15 aktywuje komórki NK, które przeciwdziałają progresji nowotworowej. W tym eksperymencie liczba komórek NK wewnątrz guza nie była związana z wytwarzaniem IL 15. Nie zaobserwowano znaczących różnic w liczbie komórek NK naciekających nowotwór między komórkami nowotworowymi wytwarzającymi IL 15 bądź nie. IL 15 wpływała natomiast na stymulowanie komórek nabłonka jelitowego do proliferacji i wytwarzania czynników proangiogennych. Angiogeneza natomiast wspiera indukcję i podtrzymywanie hiperplazji, co przyczynia się do wzrostu i progresji nowotworu . W innym modelu doświadczalnym stwierdzono również korelację między obecnością IL 15 i TGF α, wzrostem sekrecji amfoteryny HMBG1 (high mobility group box protein 1), a zmniejszeniem nacieku makrofagów związanych z nowotworami (TAMs) w ludzkim nowotworze jelita grubego . W tym przypadku IL 15 i TGF α wpływały na układ immunologiczny przez zwiększenie wydzielania amfoteryny, co powodowało progresję nowotworu . Negatywny wynik działania IL 15 zaobserwowano u pacjentów z nowotworami głowy i szyi, gdzie niewielka odpowiedź na leczenie korelowała z dużym stężeniem tej cytokiny wewnątrz nowotworu . Wzrost ekspresji sil 15Rα, który in vitro nie zachowywał się jak antagonista IL 15, ale raczej wzmacniał jej działanie w indukowaniu prozapalnych cytokin oraz pobudzał rozwój nowotworu . 13\n10 Postepy Hig Med Dosw (online), 2017; tom 71: 5-19 sję i funkcje IL 15/IL 15Rα w komórkach RCC (renal cancer cells). Ujawniono, że w komórkach RCC ekspresji ulega mb IL 15 (membrane bound), która jest wrażliwa na trawienie przez metaloproteazy. To właśnie mb IL 15 uczestniczy w przekazywaniu sygnałów indukujących właściwości pronowotworowe. W odpowiedzi na sil 15Rα, IL 15 aktywuje w komórkach nowotworowych sygnał zwrotny (reverse signal), który indukuje przejście nabłonkowo mezenchymalne (EMT, epithelial mesenchymal transition). EMT nadaje komórkom właściwości, które sprzyjają inwazyjności nowotworu . Znane są już pewne dane dotyczące roli IL 15 w prawidłowych i nowotworowych komórkach nabłonkowych nerek u człowieka. W przeprowadzonych badaniach wykryto, że prawidłowe komórki wykazują ekspresję kompleksu IL 15Rαβγ, który w wyniku stymulacji rhil 15 utrzymywał ekspresję genu kodującego E kadherynę, hamując EMT. IL 15 i IL 15Rα odgrywają ważną rolę w zachowaniu homeostazy w komórkach nerek. IL 15 funkcjonuje jako autokrynny antyapoptotyczny czynnik komórek nabłonkowych kanalików nerkowych. Rola pozostałych podjednostek receptora jest nie mniej ważna; w prawidłowych komórkach epitelialnych IL 15Rγc indukuje ścieżki sygnałowe warunkujące zachowanie ekspresji genu supresorowego E kadheryny, który hamuje EMT. Natomiast w komórkach nowotworowych, zarówno w warunkach in vitro, jak i in vivo badania wykazały zaburzenie ekspresji receptora γc i ścieżki sygnałowej JAK3. Co wpływa na zaburzenie homeostazy w nerkach . Nowotwory hematologiczne IL 15 działanie przeciwnowotworowe Pełne zrozumienie roli, jaką IL 15 pełni w etiopatogenezie chorób nowotworowych i ocena jej przydatności w terapii przeciwnowotworowej nadal wymagają bardzo szczegółowych badań. Nie ulega jednak wątpliwości, że podobnie jak w nowotworach litych, tak i w nowotworach hematologicznych IL 15 może działać przeciwnowotworowo. Taki rezultat obserwowano w komórkach białaczki B limfocytowej CLL (chronic lymphocytic leukemia) pobranych od pacjentów wykorzystując w warunkach in vitro rytuksymab (przeciwciało monoklonalne rozpoznające antygen CD20 obecny na limfocytach B) oraz IL 15 zaobserwowano wzmocnienie cytotoksyczności komórkowej zależnej od przeciwciał (ADCC, antibody dependent cell cytotoxicity) przeciwko komórkom B. Należy nadmienić, że zwiększenie efektywności rytuksymabu za pośrednictwem IL 15 było także obserwowane w obecności TGF β, który może hamować aktywność komórek NK. Badanie przeprowadzono pobierając od zdrowych dawców komórki NK i PBMC (peripheral blood mononuclear cell), które następnie aktywowano wykorzystując IL 15 i hodowano z komórkami CLL w obecności rytuksymabu. Później oceniano ADCC komórek CLL w warunkach in vitro, która była zna- 14 cząco większa po zastosowaniu takiego schematu stymulacji. Uzyskano to głównie za pośrednictwem aktywacji komórek NK . ADCC w przypadku CLL jest ograniczony ze względu na niski stosunek komórek NK do limfocytów B. Analizowano udział monocytów i komórek dendrytycznych w procesie trans prezentacji IL 15 w przypadku CLL i wykazano, że ich brak nie wpływał na aktywowanie komórek NK do proliferacji zależnej od IL 15. Sugeruje to interakcję między komórkami B i NK w procesie trans prezentacji. Zablokowanie wiązania IL 15 do białaczkowych limfocytów B całkowicie blokowało proliferację komórek NK indukowaną rhil 15 . Natomiast w obecności przeciwciał monoklonalnych, a zwłaszcza obinutuzumabu (GA101) (wiążącego się z antygenem CD20 na limfocytach B) proces eliminacji komórek nowotworowych jest znacznie wzmacniany i skutecznie niszczy białaczkowe limfocyty B . W nowotworach hematologicznych korzystne działanie wykazał wspomniany wyżej kompleks IL 15N72D/ IL 15Rα Fc, który jest na etapie I/II prób klinicznych w leczeniu nawrotu hematologicznych nowotworów po allogenicznym przeszczepie komórek (NCT ) . Antagoniści IL 15 zastosowanie przeciwnowotworowe Obecnie w modelach doświadczalnych stosowanych jest kilka strategii mających na celu blokowanie IL 15. Po udanych próbach in vitro z użyciem zarówno mysiego, jak i ludzkiego przeciwciała MiK (β)1 przeprowadzono I fazę prób klinicznych u pacjentów z białaczką limfocytową z dużych ziarnistych limfocytów LGL (large granular lymphocytes leukemia) wywodzącą się z komórek T. Zastosowane w badaniu ludzkie przeciwciało monoklonalne Hu MiK (β)1 hamuje aktywność IL 15 przez blokowanie jednej z podjednostek receptora IL 15, IL 2/15Rβ (CD122). Przeciwciało to blokuje trans prezentację IL 15 zarówno w stosunku do komórek NK, jak i limfocytów T, ale nie blokuje cis prezentacji w przypadku heterotrimerycznego receptora. U żadnego z pacjentów z białaczką T LGL nie zaobserwowano znaczącej poprawy klinicznej [40,55], co może świadczyć, że IL 15 nie jest niezbędna monoklonalnym komórkom T LGL do przeżycia. Za brak skuteczności Hu MiK (β)1 może odpowiadać kilka czynników. Jednym z nich może być zbyt mała dawka przeciwciał, niewystarczająca do efektywnego zablokowania receptorów. U około 40% pacjentów z białaczką T LGL stwierdzono mutację w genie STAT3, przez co nie podlega on regulacji przez IL 15R. Takie zjawisko może się przyczyniać do patogenezy T LGL i tłumaczyć brak aktywności przeciwciał monoklonalnych Hu MiK (β)1 u niektórych pacjentów [34,55]. Wszystkie dotychczas wykryte mutacje genu kodującego STAT3 są umiejscowione w domenie SH2 pośredniczącej w aktywacji białka STAT3. Zwiększają odporność komórek na apoptozę oraz wzrost ekspresji genów aktywowanych\n11 Chłopek M. et al. Rola interleukiny 15 w nowotworzeniu przez STAT3. W tym przypadku korzystną rolę w hamowaniu przekazywania sygnałów odgrywają inhibitory STAT3 [30,34]. Potencjalnie lepszym zastosowaniem przeciwciał monoklonalnych Hu MiK (β)1 może być wykorzystanie ich w leczeniu chorób autoimmunologicznych, które wynikają z zaburzenia ekspresji IL 15. Na przykład w patogenezie reumatoidalnego zapalenia stawów, chorobie zapalnej jelit, łuszczycy, stwardnieniu rozsianym, chorobach związanych z zakażeniem wirusem HTLV 1, które wykazują nasiloną syntezę IL 15 i IL 15R . W nowotworach hematologicznych celowym wydaje się zastosowanie inhibitorów IL 15. Związki hamujące aktywność IL 15 to nie tylko przeciwciała monoklonalne skierowane przeciwko IL 15R, takie jak wymienione wyżej Hu MiK (β)1. To także niektóre zmutowane postaci IL 15, np. p.e64k, p.n65k, p.i68d, które z wysokim powinowactwem wiążą się z IL 15Rα, ale nie indukują przekazania sygnału. Do inhibicji skutku IL 15 wykorzystuje się również białka fuzyjne, które powstają z połączenia zmodyfikowanej IL 15 z łańcuchem ciężkim przeciwciała IgG. Takie połączenie wydłuża okres półtrwania IL 15, hamuje aktywność IL 15Rα, a także zmniejsza ekspresję cytokin prozapalnych [11,22]. W celu hamowania aktywności IL 15 mogą być zastosowane także przeciwciała monoklonalne oddziałujące bezpośrednio z tą cytokiną, które w zależności od miejsca przyłączenia albo blokują wiązanie IL 15 z IL 15Rα albo hamują przekazywanie sygnału . Większość z wymienionych sposobów hamowania aktywności IL 15 jest w trakcie badań, ale głównie dotyczą one chorób zapalnych i autoimmunologicznych, natomiast niewiele dotyczy ich zastosowania w przypadku chorób nowotworowych . IL 15 działanie pronowotworowe Ze względu na udział IL 15 w proliferacji i różnicowaniu komórek NK, limfocytów T i B oraz w stymulacji rozwoju oligo i monoklonalnej populacji limfocytów T, może ona odgrywać rolę w patogenezie niektórych nowotworów hematologicznych . Znane są wyniki badań, które sugerują pronowotworowe właściwości IL 15 u pacjentów z ostrą białaczką limfatyczną ALL (acute lymphoblastic leukemia), osób zakażonych wirusem HTLV 1 (human T cell lymphotrophic virus type 1 receptor), który jest związany z występowaniem białaczki (z komórek T), w przypadku której wirusowe biało Tax indukuje za pośrednictwem czynnika transkrypcyjnego NF κb nadekspresję IL 15 i IL 15Rα. Właściwości pronowotworowe IL 15 wykryto również u pacjentów z zespołem Sezary ego, ziarniniakiem grzybiastym, a także szpiczakiem mnogim w przypadku którego nadekspresja IL 15 zapobiega apoptozie [50,54]. W doświadczeniu, w którym analizie poddano sześć linii komórkowych oraz komórki nowotworowe od pacjentów ze szpiczakiem mnogim, wykazano ekspresję wszystkich trzech podjednostek receptora IL 15. W sze- ściu nowotworowych liniach komórkowych zaobserwowano stałą ekspresję mrna IL 15, a obecność białka IL 15 w czterech z sześciu badanych linii. Brak białka w niektórych liniach komórkowych, w których stwierdzano mrna IL 15 może wynikać z małej efektywności translacji oraz ścisłej kontroli tego procesu. Wytwarzanie wykrywalnych ilości białka może też być uzależnione od etapu choroby. mrna i białko IL 15 wykryto także w różnych typach komórek w mikrośrodowisku komórek plazmatycznych, zrębu szpiku kostnego, śródbłonka i fibroblastach. Wyniki badań potwierdzają autokrynną regulację ekspresji IL 15 i trzech podjednostek receptora w nowotworowych liniach komórkowych oraz parakrynną stymulację komórek nowotworowych przez IL 15 pochodzącą z mikrośrodowiska. W badaniach in vitro w wyniku stymulacji komórek nowotworowych IL 15 zaobserwowano zmniejszenie liczby komórek ulegających spontanicznej apoptozie, jak również śmierci indukowanej z udziałem białka Fas. IL 15 zmniejszała także odpowiedź komórek na cytotoksyczne działanie winkrystyną i doksorubicyną, ale nie w przypadku stosowania deksametazonu . W białaczce ATL (adult T cell leukemia) indukowanej wirusem HTLV 1 we wczesnej fazie choroby proliferacja złośliwych komórek jest związana z ekspresją IL 2 i jej receptora. W późniejszej fazie choroby, jak wykazano na linii komórkowej ATL (HuT 102), komórki HuT 102 wydzielały IL 15 (początkowo opisaną jako IL T), która stymulowała komórki T do proliferacji i indukowała aktywację dużych ziarnistych limfocytów. Limfocyty T w postaci spoczynkowej i aktywnej nie wykazują ekspresji mrna IL 15. Natomiast komórki linii komórkowej HuT 102 efektywnie wydzielają IL 15. Wykazano, że synteza IL 15 przez ten typ komórek jest związana z obecnością wirusa HTLV 1, który zmienia liczbę ograniczających translację powtórzeń AUG w sekwencji IL 15. W wyniku fuzji sekwencji wirusa i 5 UTR IL 15 usunięte zostają powtórzenia AUG, co zwiększa ekspresję IL 15 . W celu dokładnego sprawdzenia zależności między IL 15 a ALL od pacjentów przed chemioterapią pobrano krew i szpik i w komórkach białaczkowych oceniano ekspresję IL 15. Ujawnione różnice korelowały z immunofenotypem, stopniem nacieku organów i różnicami w cytogenetyce. W przypadku białaczki ALL z limfocytów T ekspresja mrna IL 15 była wyższa niż w białaczce z limfocytów prekursorowych B (pre B ALL). Natomiast ci pacjenci pre B ALL, u których stwierdzono obecność genu fuzyjnego BCR ABL wykazywali niższą ekspresję IL 15 niż ci, u których nie obserwowano obecności tego genu fuzyjnego. Na tej podstawie wysunięto wniosek, że ekspresja IL 15 może być hamowana przez onkoproteinę Bcr Abl. Wyższa ekspresja IL 15 była także związana z naciekiem do węzłów chłonnych, ale nie z powiększeniem wątroby, czy śledziony. Różnice w ekspresji IL 15 u osób dorosłych chorych na ALL były związane również z czasem przeżycia bez nawrotów, który wynosił do pięciu lat. Wzrost ekspresji IL 15 u pacjentów z ALL 15\nPOSTĘPY W LECZENIU PBL\nPOSTĘPY W LECZENIU PBL Klinika Chorób Wewnętrznych i Hematologii Wojskowy Instytut Medyczny Prof. dr hab. med. Piotr Rzepecki Terapia przełomowa Pojęcie terapii przełomowych w hematoonkologii zostało wprowadzone\nZespoły mielodysplastyczne J A D W I G A D W I L E W I C Z - T R O J A C Z E K K L I N I K A H E M ATO LO G I I, O N KO LO G I I I C H O R Ó B W E W N Ę T R Z N YC H WA R S Z AW S K I U N I W E R S Y T\nJagoda Kicielińska, Elżbieta Pajtasz-Piasecka. interleukina 10 (IL-10) limfocyty T CD4 + odpowiedź przeciwnowotworowa\nPostepy Hig Med Dosw (online), 2014; 68: 879-892 e-issn 1732-2693 www.phmd.pl Review Received: 2014.01.24 Accepted: 2014.05.08 Published: 2014.06.30 Rola IL-10 w modulowaniu odpowiedzi odpornościowej w


Krótkoterminowe wybicie Bitcoina może ponownie spróbować przebić 20 000 USD\nusdt $1 -0.07% ada $1.16 -12.02% dot $33.08 -13.97% ltc $246.57 -12.11% bch $863.71 -15.56%\nuni $29.76 -8.35% vet $0.2294 -13.66% link $34.97 -15.73% usdc $0.993693 -0.77% xlm $0.48453 -13.38%\nBitcoin jest notowany wewnątrz oporu na 19 400 USD.\nBTC wybił się z krótkoterminowego trójkąta symetrycznego.\nCena prawdopodobnie zakończyła czwartą falę zwyżkowego impulsu.\nBitcoin (BTC) wybił się z krótkoterminowego wzorca i jest w trakcie potwierdzania go jako wsparcia.\nOczekuje się, że Bitcoin będzie nadal wzrastał w kierunku celów podanych w poniższej analizie.\nBitcoin tworzy długoterminowy podwójny szczyt\nW tygodniu od 1 do 7 grudnia cena BTC utworzyła małą byczą świecę, która na krótko doprowadziła ją do nowego rekordu wszech czasów na 19 888 USD w dniu 1 grudnia, po czym spadła.\nTa tygodniowa świeca następowała po świecy doji z poprzedniego tygodnia, co jest oznaką potencjalnej siły po okresie niezdecydowania.\nChociaż może się to wydawać potencjalną formacją podwójnego szczytu w stosunku do szczytu z grudnia 2017 r., wskaźniki techniczne nie wykazują jeszcze żadnej słabości.\nZdecydowane wybicie powyżej obecnego obszaru oporu prawdopodobnie wprowadziłoby BTC w fazę odkrywania ceny z powodu braku wyższych poziomów oporu.\nMimo to wskaźniki techniczne na dziennych interwałach są niedźwiedzie.\nRSI wygenerował niedźwiedzią dywergencję, MACD spada i jest prawie ujemny, podczas gdy oscylator stochastyczny zrobił niedźwiedzi krzyż i porusza się w dół.\nGdyby BTC spadło, to najbliższy obszar wsparcia prawdopodobnie wyniósłby 16 000 USD. Kolejne poziomy wsparcia znajdują się niżej na 14 850 USD i 13 650 USD.\nNiższe ramy czasowe zapewniają bardziej optymistyczną perspektywę. Spojrzenie na sześciogodzinny wykres pokazuje, że BTC znajduje się obecnie w obszarze oporu na 19 400 USD, podejmując czwartą próbę wybicia.\nW dniu 1 grudnia BTC odchyliło się powyżej tego obszaru, po czym wróciło poniżej. Od tamtej pory podjęło jeszcze dwie próby wybicia.\nRośnie zarówno RSI, jak i MACD. Pierwszy jest powyżej 50, a drugi powyżej 0, co potwierdza możliwość, że BTC uda się wybić.\nWykres dwugodzinny pokazuje, że wybicie powyżej symetrycznego trójkąta zostało już zakończone, a BTC jest w trakcie potwierdzania linii oporu jako wsparcia.\nWybicie, które miałoby wypełnić całą wysokość wzoru, wymagałoby osiągnięcia przez BTC poziomu nieco powyżej 20 800 USD.\nRuch wewnątrz trójkąta i późniejsze wybicie się z niego ujawnia, że była to prawdopodobnie czwarta fala impulsu zwyżkowego (pokazanego na czerwono poniżej), który rozpoczął się w dniu 27 listopada. Jeśli to prawda, to BTC właśnie rozpoczęło piątą falę.\nRozszerzenia Fib zgadzają się i wszystkie zapewniają potencjalny cel między 22 100 a 22 600 USD.\nCel odnajdujemy poprzez (od lewej do prawej):\nrozszerzenie 4,61 Fib fali 1\nzewnętrzne zniesienie Fib 3,61 fali 4\ndługość fal 1-3 rzutowanych na dno fali 4.\nBliższe przyjrzenie się ruchowi trójkąta i jego podziałom podano poniżej (kolor czarny), w którym podfala A trójkąta była nieregularną płaską powierzchnią.\nOczekuje się, że cena BTC wybije się z obszaru 19 400 USD i będzie kontynuowała wzrost w zakresie 20 800–22 000 USD.


Zamki Zakonu Krzyżackiego - moje rekonstrukcje - Zamek biskupi Kapituły Warmińskiej w Braniewie - Wystawa w MyViMu.com\nZamki Zakonu Krzyżackiego - moje rekonstrukcje\nNa tej wystawie spróbuję zaprezentować moje wizje rekonstrukcji zamków Zakonu Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego, zwanego w Polsce Zakonem Krzyżackim.\nPaństwo zakonne, które było swoistym fenomenem późnego średniowiecza, zarówno pod względem organizacyjnym, jak i gospodarczym, zbudowało na swoim terenie około 200 budowli obronnych, z których około 120 można zaliczyć do zamków. Do dnia dzisiejszego w stanie pozwalającym na pełną rekonstrukcję pozostało zaledwie kilkanaście. Wiek XVIII i XIX przyniósł zagładę dla tych obiektów za sprawa państwa pruskiego, w którym stały się po prostu zbędne, kosztowne w utrzymaniu, no i były ogromnym rezerwuarem cennych cegieł dla wznoszonych twierdz, miast i "chlewików". Gdy w epoce romantyzmu zauważono ich walory historyczne i artystyczne, dla większości było już za późno. Ocalono i rewitalizowano kilka z nich, (np. Malbork, Kwidzyn, Lidzbark Warmiński, Barciany, Bytów czy Nidzica), część adoptowano na zakłady penitencjarne (np. Gniew, Ryn, Ragneta, Georgenburg)co spowodowało ich znaczną przebudowę, a część przebudowano na rezydencje i pałace (np. Królewiec, Węgorzewo)co zupełnie zatarło ich pierwotny wygląd. Dzisiaj prowadzone są szeroko zakrojone prace archeologiczne, dzięki którym znów możemy w wyobraźni odtworzyć sobie ich wygląd w epoce ich istnienia.\nFascynacja zamkami powstała u mnie właściwie w czasach wczesnej młodości,gdy ojciec, który był Miejskim Konserwatorem Zabytków w Gdańsku, zabierał mnie na swoje służbowe wyprawy, podczas których prowadził inwentaryzacje, badania i obmiary niektórych z nich.\nRysunki są mojego autorstwa na podstawie opisów, starych szkiców, wiedzy, którą posiadłem z literatury i własnych obserwacji w terenie. Powstawały częściowo w okresie, gdy materiałów źródłowych i literatury fachowej było niewiele, poza tym była dostępna tylko dla nielicznych w placówkach naukowych. Musiałem wic posiłkować się tym co znalazłem, część moich wizji niekoniecznie idealnie opowiada rzeczywistym wizerunkom budowli z epoki. Do rekonstrukcji elewacji posiłkowałem się rysunkami Konrada Steinbrechta z jego dzieła "Die Baukunst des Deutschen Ritterordens in Preussen ein Heimat-Ausweis der Deutschen im Osten". Rzuty aksonometryczne mojego autorstwa są zamieszczone w książce wydanej przez Oficynę Pomorską "Krzyżackie Tajemnice".\n[b]Brodnica Zamek Krzyżacki[/b]\n[br]Eksponat należy do: [b]orlos52[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Brodnica Zamek Krzyżacki[/b]\nBrodnica Zamek Krzyżacki\nBudowe zamku Krzyżacy rozpoczeli prawdopodobnie około roku 1305 i kontynuowali do 1309r. Typowy czteroskrzydłowy kasztel ze szczytowego okresu ich rozwoju, podobny w swojej formie do zamku w Radzyniu Chełmińskim Był siedzibą komtura, posiadał dwa przedzamcza i budynek główny, w którym usytuowano bergfried (wieżę główną); pomieszczenia: kaplicę, kapitularz, refektarz, dormitoria i infirmrię, mieszkanie komtura. Zamek po Wojnie Trzynastoletniej przypadł Polsce i jako siedziba starostów prztrwał do rozbiorów. Pod koniec XVIIIw z rozkazu króla Pruskiego został rozebrany i w całości ocalała tylko wieża główna, fragmenty murów i część piwnic. W załączeniu rysunki wykonane w paincie po wykorzystaniu planów Konrada Steinbrechta\n[b]Zamek Krzyżacki w Gdańsku[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek Krzyżacki w Gdańsku[/b]\nBudowe zamku Krzyżacy rozpoczeli prawdopodobnie około roku 1340 i kontynuowali przez nastepne kilkanascie lat. Był to typowy czteroskrzydłowy kasztel ze szczytowego okresu ich rozwoju, jeden z większych i najbardziej reprezentacyjnych. Był siedzibą komtura, posiadał trzy przedzamcza i budynek główny, w którym usytuowano bergfried (wieżę główną); pomieszczenia: kaplicę, kapitularz, refektarz, dormitoria i infirmrię, mieszkanie komtura. Zamek zdobyty przez mieszczan gdańskich i rozebrany podczas Wojny Trzynastoletniej. Rysunek wykonałem, gdy nie opublikowano jeszcze badań archeologicznych, i dziś widzę go nieco inaczej. W załączeniu rysunki wykonane w paincie po wykorzystaniu planów Konrada Steinbrechta\n[b]Zamek Krzyżacki w Świeciu[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek Krzyżacki w Świeciu[/b]\nZamek Krzyżacki w Świeciu zbudowany 1335-1350, był budowlą z okresu sztytowego rozwoju zamków kaszteli. Posiadał cztery cylindryczne wieże narożne, co było ewenementem w tego typu budowlach krzyżackich, przy czym jedna wyższa pełniła rolę bergfriedu. Zamek jako siedziba komtura nie został w pełni ukończony według pierwotnych planów, prawdopodobnie z powodu niestabilności gruntu lub mozliwe, że również z braku funduszy. W tym czsie Krzyżacy prowadzili m.in. budowę zamków w Człuchowie i Gdańsku, które wymagały ogromnych nakładów finansowych. W pełni ukończono tyko dwa skrzydła; północne i wschodnie, które zostały podpieniczone. Całe założenie było dwuczłonowe. Był w jakims sensie "zamkiem wodnym", gdyż leżał pomiędzy dwoma rzekami Wdą i Wisłą (płynącą wtedy u podnóża zamku.\n[b]Zamek krzyżacki w Człuchowie[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Człuchowie[/b]\nKrzyżacy waronię człuchowską zaczęli budować w około 1325, a zakończyli około 1365r. Był własciwie ostatnim klasycznym kasztelem przez nich zbudowanym. Posiadał trzy przedzamcza i był prawdopodobnie drugim pod względem kubatury i powierzchni zamkiem po Malborku. Co prawda ta teza może upaść, gdy zostaną przeprowadzone poważniejsze kompleksowe badania fundamentów zamku w Elblągu. Zamek wysoki nie miał już wieżyczek narożnych, wybudowano za to potężny bergfried (wieżę ostatecznej obrony) wzorowany zapewne na młodszym brodnickim i niestety jest to jedyna, jak i tam, zachowana w całości część warowni. Zamek zaczęto rozbierać po wielkim pożarze miasta w roku 1793 i oprócz wieży pozostawiono kamienne postumenty murów. W załączeniu rysunki wykonane w paincie po wykorzystaniu planów Konrada Steinbrechta. Rysunek aksonometryczny sprzed 30 lat.\n[b]Zamek Krzyżacki w Radzyniu Chełmińskim.[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek Krzyżacki w Radzyniu Chełmińskim.[/b]\nNajbardziej reprezentatywny zamek kasztel krzyżacki, wręcz idealny w swojej wypracowanej już formie, którego budowę rozpoczeto w 1310 a zakończono około 1330r. Obiekt należał do tego samego typu co zamki w Gniewie, Brodnicy, Gdańsku, czy poźniej w Człuchowie. Czteroskrzydłowy, z potężnym bergfriedem, wiezyczkami narożnymi, cały wymurowany we wzory rombowe z cegły zendrówki, ze sklepieniami gwiaździstymy i zdobionymi ściananami kolorową cegłą glazurowaną, był bezsprzecznie jedną z najbardziej okazałych warowni w Pańswie Zakonnym. Rozebrany został pod koniec VIIIw na cegłę przeznaczoną do rozbudowy cytadeli w Grudziądzu. Na fali romantyzmu niemieckiego rozbiórke wstrzymano, dzieki temy częściowo zachowało się skrzydło południowe z kaplicą i refektarzem. Po drugiej wojnie uzupełniono częściowo koronę murów ze strzelnicami i położono żelbetonowy strop, wiążący zachowane ściany. W załączeniu rysunki wykonane w paincie z wykorzystaniem planów Konrada Steinbrechta. Rysunek aksonometryczny sprzed 30 lat.\n[b]Zamek Krzyżacki w Gniewie[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek Krzyżacki w Gniewie[/b]\nZamek gniewski, został wybudowano prawdopodobnie w latach 1280-1330 jako siedziba komtura i był pierwszą krzyżacka warownią po zachodniej stronie Wisły. Eksperymentowano na nim różne warianty koncepcyjne, aż wypracowano wzór idealny, czyli czteroskrzydłowy kasztel na planie kwadratu, z wysunietymi przed lico muru wieżyczkami narożnymi, potężnym bergfriedem, zdobieniami z cegły zendrówki i okaljacym główny budynek parchamem. Bergfried gniewski nalezał do najpotężniejszych w całym państwie zakonnym i był wzorem dla następnych. W czasach pruskich dokonano dewastacyjnej przebudowy zamku, rozebrano ośmioboczny bergfried, przebito nowa bramę i przemurowano wnętrza i elewację, niszcząc przy okazji sklepienia, ale zamku nie rozebrano. W połowie wieku XIX zamek został przystosowany do celów więziennych i zrekonstruowano kaplicę, przywracając jej sklepienie gwiaździste. W 1921r. zamek spłonął w niewyjaśnionych okolicznościach. W latach sześćdziesiątych XX w został częściowo odbudowany przez Gdański PKZ (autor projektu mgr.inż.arch. Kazimierz Orłowski wraz z zespołem) i prace rewaloryzacyjne prowadzone są do dzisiaj. W załączeniu rysunki wykonane w paincie z wykorzystaniem planów Konrada Steinbrechta. Rysunek aksonometryczny sprzed 30 lat.\n[b]Zamek krzyżacki w Toruniu[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Toruniu[/b]\nOd tego zamku powinienem właściwie zacząć całą ekspozycje. Był on pierwszym murowanym obiektem w państwie zakonnym i od niego zaczął się ich wielki plan budowlany. Sam zamek stał się symbolem początku i końca tego państwa. Budowano go dla komturów krzyżackich przez z górą 150 lat: 1240 do 1390r, by w roku 1454 torunianie zrównali go z ziemią, pozostawiwszy tylko gdanisko i niewielkie relikty murów. Zbudowano go na starym owalnym grodzisku, którego południową część zmyła Wisła i dlatego miał on rzut podkowy. Należał do typu nieregularnych zamków przedkonwentualnych. W załączeniu rysunki wykonane w paincie z wykorzystaniem planów Konrada Steinbrechta. Rysunek aksonometryczny sprzed 30 lat.\n[b]Zamek krzyżacki w Sztumie[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Sztumie[/b]\nZamek sztumski był zamkiem dość nietypowym jak na budowle krzyżackie. Całe założenie usytuowano na trzech wyspach, gdzie na terenie wielkiego przedzamcza zbudowano miasto. Właściwy zamek zbudowano na planie nieregularnego sześciokąta, gdzie przy murze południowym ulokowano okazały, wysoki na trzy pietra, podpiwniczony dom główny. Inne budynki i nieprzylegające do niego były przy pozostałych murach kurtynowych. Wyróżniającym elementem zamku była potężna wieża o siedmiu kondygnacjach, zbudowana na planie kwadratu i strzegąca głównego wjazdu do zamku. Sam zamek spełniał role letniej rezydencji Wielkich Mistrzów im też bezpośrednio podlegał. Na jednym z przedzamczy przez jakich czas funkcjonował nawet zwierzyniec, mający im służyć ku uciesze. Zamek zbudowano jako siedziba wójtostwa około roku 1330. Jak większość zamków krzyżackich po dostaniu się pod pruskie panowanie, był sukcesywnie rozbierany. Do dnia dzisiejszego zachował się częściowo budynek główny, z pięknymi piwnicami, dwa piętra wieży i przejazd bramny oraz relikty murów obwodowych. Rysunek aksonometryczny sprzed 30 lat.\n[b]Zamek krzyżacki w Malborku[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Malborku[/b]\nZamek malborski jest tak powszechnie znany, że opisywanie jego wyglądu i historii, przez amatora takiego jak, było by po prostu nadużyciem. To co możemy dzisiaj podziwiać jako najwybitniejsze osiągnięcie sztuki budowlanej średniowiecza w tej części Europy, tak naprawdę jest w dużej mierze budowlą neogotycką. Oczywiście w większości „kościec” jest gotycki lecz, późniejsze przebudowy, wyburzenia i znów odbudowy spowodowały, że właściwie poza pałacem Wielkich Mistrzów, w którym zachowało się najwięcej substancji oryginalnych, reszta jest już nowożytna. Jest też chyba pierwszym obiektem architektonicznym, w którym na taką skalę i z takim rozmachem, zastosowano naukowe podejście do rekonstrukcji. Stało się to za sprawą wybitnego architekta niemieckiego, i znawcę architektury gotyckiej Konrada Steinbrechta. Budowę zamku malborskiego rozpoczęli około 1280 roku, jako trójskrzydłowej warowni, z przeznaczeniem na siedzibę konwentu i zarazem miał w nim urzędować komtur. Należał on do typu zamków znad Zalewu Wiślanego i był budowany w tym samym czasie co obiekty w Pokarminie (Brandenburg), Bałdze, Lochstead, czy Elblągu. Nie był największy i najważniejszy, bo to elbląska warownia, jako siedziba Mistrza Krajowego, była centralnym ośrodkiem władzy w państwie zakonnym w Prusach. Rysunki wykonane przeze mnie obrazują budowlę sprzed roku 1320, czyli z okresu przed przebudową przedzamcza północnego. Elewacje wykonano w programie paint wykorzystując z plany C. Steinbrechta.\n[b]Zamek krzyżacki w Ostródzie[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Ostródzie[/b]\nKasztel ostródzki powstały w latach 1349-1370 należy do typu ostatnich zamków konwentualnych, wybudowanych przez Zakon NMP. Prawdopodobnie pierwotny plan budowlany nie został w nim w pełni zrealizowany. Po Ostródzie Krzyżacy wybudowali już tylko zamek tego typu w Ragnecie. Obydwa Kasztele budowano w czasach, gdy reguła zakonna poddawana była coraz większemu rozluźnieniu i forma zamku klasztoru coraz mniej się sprawdzała pod względem militarnym, więc potrzebne były nowe rozwiązania. Wielkie sprawdzam przyszło w roku 1410, gdy po bitwie grunwaldzkiej, zjednoczone wojska polsko-litewskie, kolejno zdobywały wydawało by się niezdobyte twierdze krzyżackie. O ile na dosyć prymitywnych Prusów i później Litwinów ich obronność w zupełności wystarczała, to już na wojska Jagiełły już nie. Zamek w Ostródzie miał typową formę prostokąta, zamkniętą czterema podpiwniczonymi skrzydłami, ale najprawdopodobniej nie posiadał już Bergfriedu (wieży ostatecznej obrony) jak i również parchamu. Umiejscowiono w nim typowe pomieszczenia jak kaplicę, refektarz, kapitularz, dormitoria i infirmerie, jak również magazyny żywności i uzbrojenia. Był sprzężony z fortyfikacjami miejskimi, w związku z tym przedzamcze było stosunkowo niewielkie. Zamek do dnia dzisiejszego przetrwał w okrojonej formie, bez ostatniej kondygnacji, pozbawiony skrzydła wschodniego i mocno przebidowanymi wnętrzami, pozbawionymi sklepień. Zachowały się za to oryginalne sklepienia w piwnicach. Elewacje wykonano w programie paint wykorzystując z plany C. Steinbrechta. Rysunek aksonometryczny powstał w latach 90-tych.\n[b]Zamek krzyżacki w Nidzicy[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Nidzicy[/b]\nZamek w Nidzicy krzyżacy zbudowali między 1380 a 1390 rokiem i był jednym z ostatnich jaki udało im sie wykończyć. Po malborskim jest najlepiej zachowanym i architektonicznie jednym z najciekawszych. Zachowały się oryginalne gotyckie sklepienia, jak również freski, dorównujące tym z pałacu Wielkich Mistrzów w Malnborku. Mimo zniszczeń w czasie obydwu wojen światowach, zabytkowa struktura zamku generelnie przetrwała w swej pierwotnej póżnogotyckiej formie. Zamek tworzył zespół obronny wraz z ufortyfikowanym miastem, był pierwotnie siedzibą prokuratora, później wójta, a nawet pod koniec XVw komtura.\n[b]Zamek krzyżacki w Działdowie[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Działdowie[/b]\nZamek w Działdowie (niem.Soldau) był zamkiem, który mimo stosunkowo niskiej rangi jako siedziby wójta krzyżackiego i nie posiadania włsnego konwentu, mał rozmach prawie jak zamki konwentualne. Według przkazów zaczęto go budować już w roku 1309, a w 1340 był już ukończony. Posiadał okazały budynek główny, mieszczący typowe pomieszczenia jak kaplicę, refektarz, czy dormitorium, jak również salę w stylu kapitularza. Zbudowano go na planie prawie kwadratu z potężną wieżą w narożniku zachodnim, trzema zabudowanymi skrzydłami, do których wejścia były z krużganków i z bramą na osi kurtyny północno zachodniej. Do dnia dzisiejszego zachował się odrestaurowany budynek główny, kurtyna muru skrzydła południowo zachodniego oraz obrys murów pozostałych skrzydeł. W latach dziewięćdziesiątych zbudowano na cześci zabytkowych murów, koszmarną chałupę doklejoną do zabytkowego skrzydła, która pasuje do wyjątkowego, oryginalnego zamku jak "koziej d..ie trąba". Sorry za porównanie, ale inaczej nie da się tego wyrazić. Z ciekawostek historycznych, to zamek był bezpośrednim świadkiem Bitwy pod Tannenbergiem. Plan elewacji skrzydła południowo zachodniego w dwóch wariantach wieży głównej.\n[b]Zamek krzyżacki w Grudziądzu[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Grudziądzu[/b]\nGrudziądzki zamek Krzyżacy zaczęli budować około roku 1250 i należał on do najstarszych budowli obronnych wzniesionych przez zakon. Jego sylwetka w połączeniu z całym rzędem monumentalnych spichlerzy, całość wyniesiona ponad skarpę wislaną, musiała robić na ówczesnej gawiedzi piorunujące wrażenie potęgi Zakonu NMP. Budowla należała podobnie jak zamki w Toruniu, Bałdze, czy Bierzgłowie do pierwszych murowanych siedzib konwentów w nowopowstajacym państwie zakonnym. Był też zamkiem komturskim. Zbudowano go na planie nieregularnego czworoboku z wolnostojacą wieżą ostatecznej obrony (Bergfriedem) w północno wschodnim narożniku dziedzińca, do której wejście przez zwodzony mostek prowadziło na wysokości kilku pięter (13m) z ganku północnego muru kurtynowego. Wieża w odróżnieniu od toruńskiej była okrągła. Główne i zarazem najstarsze skrzydło południowe, mieściło najwazniejsze pomieszczenia takie jak: kaplica zamkowa, refektarz i kapitularz. Dwa pozostałe skrzydła były mieszkalne i gospdarcze. Zamek od poczatku miał pecha, gdyż z powodu podmycia skarpy w 1338r. zawaliło się częściowo skrzydło zachodnie. Skrzydło odbudowano, połączono je murowanym gankiem z Gdaniskiem i zamek przetrwał w niezłym stanie do czasów pruskich. W roku 1807 Fryderyk Wilhelm III wymyślił sobie rozbudowę grudziąckiej cytadeli i wydał rozkaz rozbiórki zamku na cegły (bo im podobno zabrakło). Przy okazji niejako rozebrano zamki w Pokrzywnie, Radzyniu Chełmińskim, Rogoźnie, Brodnicy i parę innych pomniejszych. Ocalała tylko wolno wieża, którą nazwano Klimek. Wieża stała sobie (trochę pokiereszowana uprzednio przez artylerie pruską z cytadeli podczas Wojny Napoleońskiej) do Drugiej Wojny Światowej nim w 1945 roku niemiaszki pamietając, że Napoleon wykorzystywał ją jako wyniesiony punkt obserwacyjny, wysadzili ją w powietrze. Parę lat temu została zrekonstruowana według planów Conrada Steinbrechta (pisownia imienia wg. starych zasad) i można sobie na nią wejść. Jak wyglądał? Chyba jakoś tak podobnie.\n[b]Zamek krzyżacki w Lęborku[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Lęborku[/b]\nZamek w Lęborku powstał jako siedziba wójta krzyżackiego powstał około roku 1340 i został zintegrowany z fortyfikacjami miejskimi, lecz stanowił odrębny element z powodu oddzielenia go od miasta osobnym murem fosą. Był typową budowlą tej rangi (podobny do zamku w Nowem n. Wisłą), jednak wyróżniało go posiadanie dużego młyna (jednego z większych na terenie państwa zakonnego) oraz to, że przez środek dziedzińca zamkowego przeprowadzono kanał młyński. Budowla posiadała jedo duże skrzydło mieszkalne i kilka budymków gospodarskich razem ze wspomnianym juz młynem. Na zamku nie zamieszkiwał konwent. Wejścia na piętra prowadziły z derwnianego ganku, który został rozebrany w czasach polskich i w jego miejsce dobudowano wieżę jako klatke schodową. Zamek przetrwał do naszych czasów jako mocno przebudowana budowla, a o jego średniowiecznym pochodzeniu śwadczy zachowany szczyt, widoczne zamurowane ostrołukowe ślady po oknach oraz okienkach strzelniczych pod dachem. Zachowały sie równierz sklepione piwnice, jednak dostęp do nich jest niedostępny z uwagi na to, iż w budynku znajduję się sąd.\n[b]Zamek krzyżacki w Golubiu-Dobrzyniu[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek krzyżacki w Golubiu-Dobrzyniu[/b]\nZamek w Golubiu, bo tak naprawdę z Dobrzyniem nie miał właściwie nic wspólnego, był drugim po Papowie Biskupim kasztelem na rzucie kwadratu, zarazem właściwie pierwszym o formie w pełni już rozwiniętej. Budowany był w latach 1293-1329, posiadał cztery pełne skrzydła, z kaplicą , refektarzem, kapitularzem, dormitorium, infirmerię i wszystkimi innymi pomieszczeniami przewidzianymi w tego typu budowlach. Pierwszy plan budowlany przewidywał wybudowanie bergfriedu w północno zachodnim narożniku, ale ostatecznie zrezygnowano z niego i pozostał tylko gruby mur do wysokości parteru. Myślę, wpływ na tą decyzję miała niestabilność gruntu, podobnie zresztą jak w zamku Rogoźnie. Role wieży ostatecznej obrony przejęła wolno stojącą wieża, do której wejście było po zwodzonej kładce z poziomu chodnika straży na poddaszu. Całość składała się z dwóch członów, zamku wysokiego i obszernego przedzamcza. Sama struktura zamku, mimo burzliwych dziejów i licznych przebudów, przetrwała do dzisiaj, pozbawiona narożnych wieżyczek, ozdobnych szczytów, wysokich dachów i z przemurowanymi otworami okiennymi. W wieku XVII, gdy zamek był siedziba Anny Wazówny zamek został przebudowany na siedzibę magnacką przemurowano układ pomieszczeń, ozdobiono go wątpliwej urody renesansowymi attykami i nakryto dachem pulpitowym. Po drugiej Wojnie Światowej zamek uległ ruinie i była szansa na regotyzację budowli, lecz nasze narodowe ambicje spowodowały, że odbudowano go w kształcie z epoki Wazów. Regularny kasztel konwentualny, siedziba komtura. Elewacje wykonano w programie paint wykorzystując z plany C. Steinbrechta. Rysunek aksonometryczny powstał w latach 90-tych gdy wieża główna była jeszcze w opcji.\n[b]Zamek biskupi Kapituły Warmińskiej w Braniewie[/b]\nZobacz eksponat w kolekcji (właściciela): [b]Zamek biskupi Kapituły Warmińskiej w Braniewie[/b]\nZamek biskupi Kapituły Warmińskiej w Braniewie\nZamek biskupów Warmińskich w Braniewie, bo tak prawidłowo powinno się go właściwie nazywać, nie był ani zamkiem szczególnie dużym, ani jakoś wybitnie pięknym architektonicznie. Był budowlą typową dla pełnienia swej funkcji administracyjnej ośrodka władzy miejscowego biskupa, a przy okazji musiał posiadać właściwości obronne i spełniać funkcje gospodarcze. Zaczęto go budować pod koniec XIIIw i rozbudowywano go przez nastepne 100 lat. Był wielokrotnie niszczony, czy to przez Prusów, Polaków, Krzyżaków, Szwedów, by wreszcie ulec zagładzie za sprawą II Wojny i zwycięskiej RKKA. Zbudowano go na planie czworoboku, z trzykondugnacyjnym budynkiem głównym od południa, drugim mniejszym budynkiem od wschodu i zamknięciem murami kurtynowymi z pozostałych boków. W skrzydle zachodnim wybudowano wieżę bramną, jako przejazd z ufortyfikowanego przedzamcza. Zamek braniewski mimo że nie został zbudowany przez Zakon Krzyżacki, to przez okres 20 lat (1520-1525) należał do zakonu, choć był to już ich "łabędzi spiew". Mimo znacznej autonomii, to i tak pod względem politycznym i wojskowym wszystkie cztery kapituły w Prusach podlegały zresztą Wielkiemu Mistrzowi. Do dnia dzisiejszego zachowała się tylko wieża bramna posadowiona w zachodnim skrzydle zamku.\nWystawa otwarta dnia: 18 lutego


Koniec produkcji Volkswagena Beetle'a\nDodano: 12 lipca 2019, 14:00\nVolkswagen Garbus / Źródło: Reuters\nZ taśm fabryki Volkswagena w meksykańskim mieście Puebla zjechał ostatni Volkswagen Beetle, czyli następca Garbusa. Pierwszy „żuk” był samochodem zamówionym przez Adolfa Hitlera. Potem w 1997 roku pojawił się New Beetle, a w 2011 Beetle. Teraz auto zakończyło swój żywot po ponad 80 latach od powstania.\nNie ma drugiego takiego auta. Volkswagen Garbus (po angielsku Beetle, po niemiecku Käfer – chrząszcz) stał się największą legendą światowej motoryzacji. Właśnie z taśmy zjechał ostatni jego egzemplarz. Opuszczanie taśmy miało swój akompaniament, przygrywał lokalny zespół mariachich, a wszystkiemu przyglądała się większość zatrudnionych w fabryce robotników.\nŻeby być precyzyjnymi, musimy rozdzielić dwa auta posiadające jednak wspólne DNA. Oryginalny Garbus to samochód, który zadebiutował w 1938 roku i którego produkcję zlecił Adolf Hitler. Miał być niedrogim pojazdem dla mas. I takim się stał. Jednak w 1979 roku zakończono produkcję w Niemczech, auto powstawało już tylko w Meksyku. Ostatni oryginalny Garbus z numerem 21 529 464 zjechał z taśm fabryki w Puebla 30 lipca 2003 roku, po 65 latach od uruchomienia produkcji i po 58 latach jej nieprzerwanego trwania (licząc od zakończenia II wojny światowej w 1945). Ten ostatni egzemplarz Garbusa dostał nazwę „El Rey” (po hiszpańsku „król”) i znajduje się w muzeum Volkswagena w Wolfsburgu.\nJednak w 1997 na rynek trafił nowy Beetle (New Beetle), zbudowany na bazie Volkswagena 4. generacji. Zyskał wielką popularność. Po nim był jeszcze nowy model, po prostu Beetle, produkowany od 2011 roku.\nPopularność tego ostatniego zaczęła spadać. I właśnie tego auta produkcję zakończono 11 lipca 2019 roku w Puebla w Meksyku. Ostatni egzemplarz – w kolorze Denim Blue – trafił do muzeum fabryki, która produkuje w tej chwili SUV-a Tiguana, a wkrótce także Tareka (pod koniec 2020 roku). Kilka ostatnich modeli zostanie sprzedanych na aukcji na Amazon.com.\n„ To dzisiaj jest ostatni dzień. To było bardzo emocjonujące” – powiedział dyrektor generalny Volkswagen de Mexico Steffen Reiche.\nO historii trzech Garbusów można by mówić długo. Auto będące pomysłem Adolfa Hitlera po wojnie sprzedawało się doskonale dzięki modnemu wzornictwu i przystępnej cenie. W latach 60. XX wieku Garbus stał się w Stanach Zjednoczonych ikoną powojennego pokolenia Baby Boom. W 1968 roku powstał o nim film „Love Bug” (polska wersja „Kochany Chrabąszcz”), który doczekał się kontynuacji.


Strona startowa > V-Sklep > Czym jest Valkiria?\nLiczba zarejestrowanych użytkowników przekroczyła już kilkadziesiąt tysięcy.\nPatronujemy medialnie także konwentom, turniejom, zjazdom i innym wydarzeniom związanym z ogólnie rozumianą fantastyką. Opublikowaliśmy tysiące zdjęć z takich imprez, a ich uczestnicy zawsze mogą dodawać swoje opinie i relacje.\nalias Valkiria Network alias Sieć Valkiria alias V-Sieć alias Militarna Sieć Valkiria alias Inicjatywa "Valkiria"\nŻyczymy owocnej służby!!\nZaciągnij się do jednostki lub zostań jej dowódcą!\nSzukasz kontaktu z V-Sztabem? Napisz do nas: kontakt[at]valkiria.net\nWrogą propagandę należy zwalczać! Do tego najlepiej nadaje się rakieta naprowadzana VX456.\nGdy zostaniesz ranny na polu bitwy, pamiętaj by wzywać Podsystem Medyczny tylko w przypadku bezpośredniego zagrożenia wszystkich funkcji życiowych. Nieuzasadnione wezwania będą karane!\nW przypadku utraty łączności z Terminalem Głównym nie zapominaj o Podręcznym Zestawie Samobójczym!\nDziś gości: 33\nTen miesiąc: 38049\nGości wczoraj: 386


odcinek 1 - Będziecie to tolerować? (org. Will You Toler... - Robin Hood\nodcinek 1 - Będziecie to tolerować? (org. Will You Toler...\nWysłany: Pią 18:17, 01 Paź 2010 Temat postu: odcinek 1 - Będziecie to tolerować? (org. Will You Toler...\nOstatnio zmieniony przez Lady Marian dnia Pią 18:28, 01 Paź 2010, w całości zmieniany 1 raz\nstreszczenie odcinka na stronie TVP2:\nRobin Hood - odc 1/13 Będziecie to tolerować?\nSerial przygodowy, Wielka Brytania 2006\nScenariusz: Dominic Minghella\nAktorzy: Jonas Armstrong, Lucy Griffiths, Richard Armitage, Keith Allen, Gordon Kennedy, Sam Troughton, Joe Armstrong, Harry Lloyd, William Beck, Michael Elwyn\ntrochę o legendarnej postaci Robina na dużym i małym ekranie\nLegenda Robin Hooda, średniowiecznego banity z lasów Sherwood, który wraz ze swymi współtowarzyszami walczył ze złym królem Janem oraz z posłusznym rozkazom władcy ? uzurpatora szeryfem z Nottingham, inspirowała filmowców od początku istnienia kina. Do tej pory powstało kilkadziesiąt filmów o przygodach nieustraszonego Robina z Locksley, od wczesnych, niemych wersji z 1913 r., poprzez słynne obrazy z 1922 r. z Douglasem Fairbanksem czy z 1938 r. z Errolem Flynnem, po całkiem świeże wersje nakręcone w latach 90.: "Robin Hood - książe złodziei" z Kevinem Costnerem czy "Robin Hood" z Patrickiem Berginem. Filmowe opowieści o przygodach angielskiego rozbójnika realizowali nie tylko Brytyjczycy i Amerykanie, ale także Włosi, Hiszpanie czy Rosjanie. Powstawały filmy kinowe i telewizyjne, pojedyncze i seriale, a także filmy dokumentalne, krótkometrażowe i animowane. Opowiadano w nich o Robin Hoodzie młodym i sędziwym, przedstawiano go na poważnie i na wesoło, jego dzieje poznawaliśmy z punktu widzenia jego samego, ukochanej Robina - lady Marian czy jego dzielnych współtowarzyszy. I nieodmiennie od lat wciąż nowe pokolenia widzów kibicują poczynaniom szlachetnego rozbójnika, który rozdziela pomiędzy ubogich to, co odebrał bogatym. W czasach całkiem już współczesnych Robin doczekał się nawet gier komputerowych, których jest bohaterem.\nNajnowszy serial telewizji BBC to zrealizowana niemałym nakładem środków 13-odcinkowa produkcja, do której zdjęcia kręcono na Węgrzech. Główną rolę zagrał pochodzący z Dublina 26-letni obecnie Jason Armstrong, który zdążył już wystąpić w kilku innych serialach, m.in. : "Teachers" i "Ghost Squad".\ntu zaczyna się opis odcinka pierwszego\nAnglia, rok 1192. Po pięciu latach nieobecności wraca w rodzinne strony z krucjaty Robin z Locksley. Towarzyszy mu wierny druh Much. W domu w Nottingham Robin zastaje ogromne zmiany. Lud żyje w biedzie i upodleniu pod tyrańskimi rządami nowego Szeryfa, który nastał w Nottingham przed czterema laty. Wprowadzone przez niego prawo nie uznaje litości i pobłażania. Ludzie są prześladowany, za najmniejsze nieposłuszeństwo i sprzeciw czekają ich surowe wyroki. Szeryf z Nottingham karze obcięciem dłoni za drobne kradzieże, skazuje nawet na szubienicę.\nPodczas nieobecności Robina jego rodzinne dobra przejął Sir Guy z Gisborne. Wielu wieśniakom zagląda głód w oczy, jak znanej mu dobrze rodzinie Scarlett. Żyją oni w skrajnej nędzy i ciągłym strachu przed plądrowaniem ich skromnego dobytku. Na widok przybyszy, Robina i Mucha, których nie rozpoznają, w popłochu uciekają, przerażeni kryją się w swoich lepiankach. Robin zapewnia wieśniaków, że skończyły się rządy Guya z Gisborne, będącego na usługach okrutnego Szeryfa. Teraz on przejmie władzę i będzie bronił swoich ludzi.\nPo radę Robin udaje się do byłego Szeryfa Edwarda, ale nie zostaje dobrze przyjęty. Wrogo nastawiona jest do niego również piękna córka Edwarda, Marian, w której podkochiwał się w latach młodzieńczych. Robin musi ratować się ucieczką przed rozjuszoną dziewczyną. W głębi serca raduje się jednak, że Marian nadal jest panną i wierzy, że kiedyś znowu się spotkają.\nWysłany: Pią 19:15, 01 Paź 2010 Temat postu:\nAVKI z odcinka (26 + 10)\nWysłany: Sob 16:10, 13 Lis 2010 Temat postu: odcinek w internecie\nODCINEK JUŻ W INTERNECIE online\nna youtube.com wrzuciłam właśnie pierwszy odcinek serialu,\nserdecznie zapraszam na mój profil i do oglądania odcinków\nRobin Hood BBC S01 S01 cz.1 lektor pl\nRobin Hood BBC S01 S01 cz.2 lektor pl\nRobin Hood BBC S01 S01 cz.3 lektor pl\nodcinek jest w trzech częściach razem z napisami końcowymi\nOstatnio zmieniony przez Lady Marian dnia Nie 20:29, 21 Lis 2010, w całości zmieniany 1 raz


Apisto.pl :: Zobacz temat - Apistogramma sp. Kelleri WF\nApistogramma sp. Kelleri WF\nWysłany: Pon Lis 15, 2010 8:45 pm Apistogramma sp. Kelleri WF\nSamiczka jest niezwykle ostra. W zasadzie to są Killeri bo w akwarium jedynie Pigmejki unikają śmierci, Otosy i Neony padły ofiarą Samicy i Samca.\nMłodych jest około 30 sztuk. W ciągu trzech tygodni ilość narybku praktycznie się nie zmniejszyła.\nKarmione są świeżo wylegniętą artemią.\nNarybek Kelleri rośnie dużo szybciej aniżeli narybek Rositae (w zbiorniku obok).\nZdjęcia samiczki z młodymi oraz samca:\nSamica i Samiec to najpiękniejsze Apisto jakie kiedykolwiek miałem. Gdybym był człowiekiem-rybą to bym się nie oparł tej laseczce co pływa w akwa.\nPaweł jeszcze raz wielkie dzięki za to że w końcu uległeś moim namolnym namowom i ściągnąłeś te rybki dla mnie\nWysłany: Wto Lis 16, 2010 8:42 am\nGdybym był człowiekiem-rybą to bym się nie oparł tej laseczce co pływa w akwa.\nPrzecież to istny "pasztet", jak mówi młodzież. Z wyglądu ta Pani ma zawiązki na faceta .\nWysłany: Wto Lis 16, 2010 9:19 am\nmoże to niemka\nWysłany: Wto Lis 16, 2010 9:23 am\njerrymagu wieczorkiem odezwę się na PW "bo mom sprawe"\nRozwaliłeś mnie . Nazwisko (Kelleri) też pasuje .\nAle kolorki ma niczego sobie.\nWysłany: Czw Lis 18, 2010 9:28 am\ntiaaa z tym nazwiskiem to najlepszy patent, nikt by się nie zorientował że ma do czynienia z rybką\nWysłany: Nie Lis 21, 2010 9:21 pm\nno tak. Oto zdjęcia Samicy numer 2\nDzisiaj zaobserwowałem że coś dziamga w pysku.\nCiekawie co to\nZdjęcia nie są zbyt wyraźne i zostałem zmuszony do robienia zdjęć na bardzo wysokim ISO i na tzw. podpórce zwanej kolankiem\nWszystko dlatego że w akwarium jest niemal czarno\nWysłany: Nie Lis 21, 2010 9:35 pm\ncoś dziamga w pysku\npewnie następne pokolenie\nWysłany: Pią Lis 26, 2010 7:16 pm\n.....łagodna Helga i niesforny Pigmej\nWysłany: Pią Lis 26, 2010 7:38 pm\nhmm a więc na poprzednich zdjęciach w pysku trzymała... pigmejka ciekawe zdjęcie\nWysłany: Sob Lis 27, 2010 12:37 pm\nAle pigmejka mi żal.... Mój Inek na nie poluje, ale jak do tej pory to potrafią mu zwiać. Coraz mniej zwraca na nie uwagi na szczęście\nKilleri kuna no\nWysłany: Sob Lis 27, 2010 2:42 pm\nFajne zdjęcie. Żal trochę tego pigmejka:( Tu widać co potrafi głodzona pielęgniczka\nWysłany: Sob Lis 27, 2010 9:43 pm\nDlatego nie wpuszczam pigmejów do Apisto o pyskach wystarczająco dużych by je choć trochę uszczknąć.\nWysłany: Sob Lis 27, 2010 10:39 pm\na..... czekałem i czekałem, Waszych opinii,\nOt jako ciekawostka. Pigmej został wyrzucony przy tylnej ściance akwarium za korzeniem i żyje sobie nadal, co oczywiście nie neguje tego iż są to wyjątkowo agresywne apisto i że przy nich Panduro to pikuś.\nNeony Simulans tyle szczęścia nie miały i jako rozpraszacze poległy na froncie, choć jeden partyzant pływa i pływa....i pływa....\nWysłany: Sob Lis 27, 2010 10:45 pm\nPigmej został wyrzucony przy tylnej ściance akwarium za korzeniem i żyje sobie nadal,\nW końcu to kiryski i mimo rozmiarów też jest opancerzony.\nObecnie w celu urozmaicenia diety część ryb dostaje u mnie posiekane dżdżownice (wędkarskie No.2). Samiec Kelleri dostaje 1 całą (dł. dżdżownicy ok 7 cm) i "mamla" ją przez pół dnia. Czasami samiczka gdy ukryje młode w dołku (od kiedy odłowiłem potencjalnie niebezpieczne gatunki samiczka znacznie rzadziej trzyma młode w pysku, a jak już to krótko - ok 10 min.) dołącza do takiego makaronu Pływanie synchroniczne pierwsza klasa\nWysłany: Pon Lis 29, 2010 9:32 am\nNo to odchowujcie młodziaki, jakby co to mam 8 młodych samców 2,5-3cm, bo ostatnio nie ma ich na listach z Peru .\nWysłany: Pon Lis 29, 2010 10:26 am\nDobrze wiedzieć podnoszę więc pH w akwarium z młodymi (może więcej samic "się zrobi")\nWysłany: Wto Lis 30, 2010 7:58 pm\nja natomiast w pierwszej fazie obniżyłem temperaturę wody na ok 22st\nWysłany: Wto Lis 30, 2010 8:08 pm\nNajlepiej jest prowadzić kombinacje w pierwszych dniach po wylęgu(a najlepiej jeszcze w trakcie inkubacji), bo potem już może być za późno.\nWysłany: Śro Gru 01, 2010 12:33 am\nI tak właśnie zrobiłem,\nNie używałem do tego grzałki. Spadek PH zastymulował tarło i podmiana wody i spadek temp o 2st z 22 do 20, a potem utrzymywanie na poziomie max 22-23\nWysłany: Śro Gru 01, 2010 12:42 am\nNie używałem do tego grzałki\nZazdroszczę. Ja przy swoich 18*C w mieszkaniu mogę co najwyżej ryby krajowe bez grzałki trzymać.\nWysłany: Sob Gru 11, 2010 8:29 pm\nI powem Wam że Samiec tak jak Samica bierze pływający narybek i inkubuje, ale robi to mniej zgrabnie. Wygląda jakby żuł nerwowo gumę\nWysłany: Nie Sty 23, 2011 10:40 pm\ni co się dzieje z maluszkami w chwili obecnej ?\nWysłany: Śro Lut 16, 2011 7:12 pm\nrosną ale powoli\nCzęść dorasta u Rafkisopla reszta została u mnie - bo jest ich dużo\nRafka dostał ok 20szt ja mam u Siebie ok 30szt


AMOV PRZEDSTAWIA: FILMY ZREALIZOWANE NA PODSTAWIE DZIEŁ H.P. LOVECRAFTA #2 - PORTAL KTÓRY RYJE BANIE ZBYT MOCNO\nPrzed nami kolejna część zestawienia najciekawszych filmach, jakie powstały na podstawie twórczości mistrza grozy – H.P. Lovecrafta! Trudno oczekiwać dzieł z rozmachem na poziomie Władcy Pierścieni, jednak to dzięki niedostatkom budżetowym przeżywamy znane nam historie w zupełnie nowym świetle. Zamiast poczucia strachu i trwogi odkrywamy masę kiczowatej, krwawej i absurdalnej zabawy w dobrze znanym nam świecie. Tym razem skupiłem się głównie na produkcjach, które szczególnie uradują miłośników kina klasy B. Zapraszam!\n6. Klątwa (David Keith, 1987)\nEkranizacja jednego z najbardziej rozpoznawalnych opowiadań Lovecrafta pt. Kolor z przestworzy . Historia opowiada o farmerze, na którego ziemię spada tajemniczy meteoryt. Okazuje się, że obiekt nieznanego pochodzenia przynosi ze sobą zarazę… Fakt – wykonanie nie powala, jednak zahartowany fan kina B-klasy odnajdzie w produkcji masę powodów do radochy. Dziwny misz-masz SF z horrorem daje naprawdę ogrom frajdy, jeśli tylko przymkniemy oko na wiele niedostatków realizacyjnych (przypomnijcie sobie te słowa, kiedy zobaczycie scenę spadającej kuli z nieba). Na plus efekty gore i charakteryzacja martwych zwierząt. Może te klimaty nie są do końca tym, co Lovecraft chciał nam przekazać, jednak ogrom flaków i obrzydliwości zadowoli każdego, nawet najbardziej wytrawnego zwyrodnialca i degenerata wśród koneserów taniego kina.\n7. Zza światów (Stuart Gordon, 1986)\nDruga w karierze adaptacja Lovecrafta w wykonaniu Gordona. Mimo tego, że tym razem za materiał źródłowy posłużyło naprawdę krótkie opowiadanie, twórcy postanowili znacznie poszerzyć znaną historię. Niezrównoważony naukowiec – Dr Pretorius – o wyjątkowo chorych upodobaniach, konstruuje urządzenie, które pozwala na obserwowanie innych czasów i rzeczywistości. Pech chciał, że eksplorując zaświaty zostaje zamordowany przez złowrogie istoty, a odpowiedzialność za tragiczne zdarzenie spada na jego asystenta – Craford. Aby udowodnić swoją niewinność młody naukowiec postanawia powtórzyć eksperyment swojego mentora. Mimo wylewającego się z ekranu potok kiczu i tandety, obraz cholernie satysfakcjonuje (może to efekt współczesnego trendu, który zachęca do nostalgicznej podróży po klimatach szalonych latach 80-tych). Zadziałał tu mechanizm: tak zły, że aż dobry! Fani mieszanki absurdu, groteski, flaków i grozy mają czego tu szukać! Mam wrażenie, że takie było świadome założenie twórców – udało się wyśmienicie! Szczególnie wielkie brawa za kreatywne i finezyjne efekty specjalne!\n8. The Dunwich Horror (Daniel Haller, 1970)\nSzczególnie pierwsza połowa filmu bardzo satysfakcjonuje – klimat, sceneria, muzyka, poczucie tajemnicy, mistycyzmu i grozy. Tak – dalsza część to już wytrawna B-klasa horroru… i ma to swój urok! Dr Henry Armitage, Nancy Wagner i Elizabeth Hamilton spotykają tajemniczego mężczyznę, który pragnie wypożyczyć z biblioteki Necronomicon – jedyny istniejący egzemplarz tajemnej księgi, która zawiera wiele sekretów przedwiecznych bogów. Następnie bohaterowie odwiedzają mężczyznę w jego posiadłości, gdzie zostają wplątani w tajemne ceremoniały na cześć złowrogich istot…\n9.Dagon (Stuart Gordon, 2001)\nPrzyznam szczerze, że mam pewien problem z tą produkcją. Głównie z jej odbiorem – spotkałem się z wieloma opiniami fanów i krytyków, którzy uważają film za jedną z najciekawszych ekranizacji twórczości mistrza grozy. Może coś przeoczyłem, albo zwyczajnie obraz do mnie nie trafił z taką mocą, jak oddziaływanie Cthulhu na swoich wyznawców. A może wierny ekranizator opowiadań Lovecrafta, czyli niezmordowany Stuart Gordon, przyzwyczaił mnie do czegoś zupełnie innego? Historia opowiada o grupie przyjaciół, których rejs zakłóca nagły sztorm. Aby ocalić życie uciekają pontonem do nieznanego miasteczka, położonego w na pobliskiej wyspie. Spotykają tam przedziwne istoty i stają się celem ataków tubylców – rozpoczyna się walka o przetrwanie. I właśnie ten surwiwalowy klimat jakoś mi nie podpasował. Warto również odnotować, że produkcja z 2001 roku bardzo stara się naśladować kino lat 80, co odrobinę gryzie w oczy. Może to tylko kwestia nastawienia? Przyznaję, że miałem kompletnie inne oczekiwania, co tylko spotęgowało rozczarowanie po seansie. Pod kątem realizacyjnym film prezentuje całkiem sensowny poziom (dobre zdjęcia, przyzwoita gra aktorska) i myślę, że fani Howarda Phillips’a Lovecrafta i survival horroru odnajdą w nim coś dla siebie.\n10. Cthulhu (Dan Gildark, 2007)\nChciałem napisać, że jest to jedna z najnowszych produkcji, jednak szybko zorientowałem się jak szybko te dekady lecą… Twórcy biorą na warsztat historię najbardziej kultowego (ha! cóż za trafny dobór słów) stworzenia ze świata Lovecrafta – przedwiecznego Cthulhu. Nie jestem pewien, czy z uwagi na niski budżet, a może wygórowane oczekiwania fanów, obraz został dość dotkliwie zmieszany z błotem. Szczerze? Realizacja jest naprawdę przyzwoita! Zdjęcia, gra świateł, klimat – wszystko cieszy oczy. Niestety nie można tego powiedzieć o grze aktorskiej, co zasadniczo wpływa na odbiór produkcji. I jeszcze jedno – o ile do kina gore i horrorów klasy B słusznie podchodzimy ze sporym dystansem i przymrużeniem oka, o tyle Cthulhu jest zrealizowany śmiertelnie na serio i to jest jego największą wadą. Mimo wszystko warto z produkcją się zapoznać i jednocześnie modlić się do przedwiecznego Pana Koszmarów, o sensowne studio i wysoki budżet na kolejne produkcje. Może kiedyś dane nam będzie zapoznać się z historią w godnej oprawie?\nCthulhuDagonFilmH.P. LovecraftStuart GordonThe Dunwich Horror\nOne thought on “AMOV PRZEDSTAWIA: FILMY ZREALIZOWANE NA PODSTAWIE DZIEŁ H.P. LOVECRAFTA #2”\n21 stycznia, 2019 o 10:27 pm\nA ja wciąż czekam na tę jedną ekranizację, której (prawdopodobnie) już nigdy nie dostaniemy czyli „Góry szaleństwa” Guillerma del Toro… 😦


PETER DO KLICZKI: WOWA, BĄDŹ MĘŻCZYZNĄ!\n12 marca były mistrz świata wagi ciężkiej federacji WBC Samuel Peter (33-3, 26 KO) stanie przed szansą wywalczenia statusu oficjalnego challengera IBF, krzyżując rękawice z Nagy Aguilerą (15-2, 10 KO).\n"Nigeryjski Koszmar" jest pewny, że nie będzie miał problemów z pokonaniem niedawnego pogromcy Olega Maskajewa i już myśli o zrewanżowaniu się zasiadającemu na tronie WBO i IBF Wladimirowi Kliczce za porażkę z września 2005 roku.\n- Wladimir, załatwmy do końca nasze sprawy - prowokuje ukraińskiego czempiona Peter. - Wiem, że Powietkin się ciebie boi, mnie zresztą też. Zorganizujmy rewanż! Obiecuję, że nie zabiorę ci dużo czasu, bo szybko przyjmiesz pozycję horyzontalną.\n- Zgódź się, Wowa, bądź mężczyzną! - apeluje Nigeryjczyk, który pierwsze starcie z Wladimirem przegrał na punkty po 12 rundach.


Kliczko - Fury: mistrz minimalnie lżejszy (WIDEO) - Polsat Sport\nKliczko - Fury: mistrz minimalnie lżejszy (WIDEO)\nTyson Fury (24-0) wniósł na wagę 112 kg, a Władimir Kliczko 111,5 kg podczas oficjalnej ceremonii ważenia przed sobotnią galą w Düsseldorfie. Stawką pojedynku będą pasy mistrzowskie kategorii ciężkiej organizacji WBA, WBO i IBF należące do Ukraińca. Transmisja gali od godziny 21:00 w Polsacie Sport!\nUkrainiec przed wejściem na wagę przywitał się z całym sztabem szkoleniowym Brytyjczyka, ale sam pięściarz odmówił przybicia przysłowiowej piątki. Obaj pięściarze po zważeniu długo patrzyli sobie w oczy i nie wymienili ani słowa.\nKliczko - Fury: W Rosji nie obejrzą tej walki\nPo wymianie spojrzeń Fury zdecydował się na uścisk dłoni z niekwestionowanym mistrzem świata królewskiej kategorii.\n- Swoją pracę wykonałem i on zrobił to samo. Jesteśmy bardzo szybcy, a to zwiastuje eksplozywną walkę - powiedział Fury po ważeniu.\nTransmisja gali od godziny 21:00 w Polsacie Sport!