Dzieje pendennisa Tom 2 [William Thackeray] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00148 002823 20669692 na godz. na dobę w sumie\nAutor: William Thackeray Liczba stron: 584\nISBN: 978-83-272-1300-6 Data wydania: 2010-08-05\nDZIEJE PENDENNISA czyli o jego sukcesach, klęskach, przyjaciołach i największym jego wrogu Tom II William Makepeace Thackeray\nROZDZIAŁ TRZYDZIESTY DZIEWIĄTYW KTÓRYM BĘDZIE MOWA O SPRAWACH PANA HARRY FOKERA Od brzemiennego w skutki, a przy tym uroczego wieczorku przy Grosvenor Place, serce pana Harry Fokera było w stanie takiego zamętu, że trudno byłoby czytelnikowi uwierzyć, by mogło się to zdarzyć tak wielkiemu mędrcowi. Jeśli sobie przypomnimy dobre rady, jakich udzielał kiedyś Penowi, jeśli weźmiemy pod uwagę jego mądrość i znajomość życia, jakich dawał dowody w tak młodym wieku, jeśli zdamy sobie sprawę, że przyzwyczajenie do zaspokajania wszystkich zachcianek (jak zresztą przystało dżentelmenowi jego majątku i widoków na przyszłość) musiało, rzecz prosta, powiększyć jego cynizm i czynić go z każdym dniem coraz bardziej obojętnym na wszystko, co nie było panem Harry Fokerem – zdziwimy się widząc, jak przytrafił się mu ów przykry wypadek, który nas nawiedza raz lub dwa razy w życiu, zdziwimy się widząc, jak jego wielki duch postradał spokój z powodu kobiety. Foker, choć bardzo wcześnie posiadł mądrość, był jednak mężczyzną. Nie mógł przeto uniknąć losu, jaki był udziałem Achillesa, Ajaksa, lorda Nelsona i naszego praszczura Adama. Gdy nadeszła jego godzina, młody Harry stał się jedną z ofiar miłości, tej, która włada światem. Owego wieczoru, po rozstaniu się z Arturem pod bramą jego domu w Lamb Court, Harry poszedł do „Oficyny”, lecz ani cocktail na dżinie, ani galantyna z indyczki nie nęciły jego wyobraźni. Żarty towarzyszy zabawy puszczał mimo uszu, a kiedy pan Hodgen, piewca Hieny cmentarnej, zaśpiewał nową balladę, jeszcze bardziej okropną i komiczną niż tamten słynny utwór, Foker – chociaż był przyjacielem śpiewaka i zawołał: „brawo, Hodgen!”, jak tego wymagała uprzejmość i jego pozycja jednego z filarów klubu – nie zrozumiał jednak ani słowa z Kota w kredensie, ballady, która miała wkrótce wsławić imię Hodgena. Harry bardzo późno wrócił wielce strudzony do swego pokoju w domu matki i złożył zmęczoną głowę na miękkiej poduszce. Jednakże serdeczna udręka i obraz panny Amory nie dały mu spać spokojnie. Wielkie nieba!… Jakże nieciekawe i odstręczające wydały mu się teraz jego zainteresowania, jakże obce grono niedawnych przyjaciół! Do tej pory nie obracał się w towarzystwie kobiet swojej sfery. Gdy mówił o nich, nazywał je skromnisiami. Cnotliwość (wierzmy, że niekłamana) kuzynek Fokera nie równoważyła dotąd w jego oczach niedostatku bardziej pociągających przymiotów, jaki się wśród nich szerzył, tych właśnie przymiotów, które nasz młodzian znajdował u zacnych pań z teatru. Matka, acz była niewiastą dobrą i czułą, wcale nie bawiła Harry'ego; kuzynki, córki wuja, czcigodnego hrabi Rosherville'a, nudziły go niezmiernie. Jedna była sawantką i geologiem, druga jeździła konno i paliła cygara, trzecia była żarliwą wyznawczynią liberalnego kierunku w Kościele anglikańskim i żywiła najbardziej nieprawowierne poglądy w sprawach religii. Tak przynajmniej twierdziła czwarta córka hrabiego, która była oddana frakcji ortodoksyjnej Kościoła anglikańskiego, komodę w swoim pokoju przerobiła na ołtarz i pościła co piątek przez cały rok. Bardzo trudno było namówić Fokera, aby złożył im wizytę w rezydencji w Drummington. Przysięgał, że wolałby chodzić w kieracie niż dłużej tam zabawić. Mieszkańcy tego domu też za nim nie przepadali. Lord Erith, spadkobierca lorda Rosherville'a, uważał swego kuzyna za człowieka niskiego pochodzenia, osobnika manier i obyczajów żałośnie wulgarnych. Foker zaś z równą racją nazywał Eritha zarozumiałym bałwanem, nudą usypiającą Izbę Gmin, indywiduum, które wstydem napawa przewodniczącego tej Izby, i najbardziej smutnym spośród filantropów na pokaz. Jerzy Robert hrabia Gravesend i Rosherville nie mógł zapomnieć, że pewnego wieczoru, gdy raczył zagrać w bilard ze swym siostrzeńcem, ów młody dżentelmen ubódł jaśnie hrabiego kijem bilardowym pod żebro i powiedział: „Dalibóg, mój stary, widziałem w życiu niejedno złe pchnięcie, ale czegoś tak okropnego jak to, co teraz zrobiłeś, jeszczem nie widział.” Wuj dokończył partii z anielską słodyczą, gdyż Harry był jego gościem i siostrzeńcem, ale w nocy stary arystokrata omal nie dostał ataku apopleksji, a potem nie wychodził z pokoju, póki obiecujący młodzieniec nie wyjechał z Drummington, aby wrócić do Oxbridge, gdzie właśnie dobiegała kresu jego edukacja. Straszny był to cios dla czcigodnego hrabi. Nigdy o tym nie wspominano w rodzinie, lecz hrabia Jerzy Robert unikał Fokera, ilekroć ten przybywał do nich z wizytą w Londynie lub na wsi, i jedyną rzeczą, na jaką hrabia mógł się zdobyć wobec młodego świętokradcy, było lodowate powitanie: „Jak się masz?” Hrabia jednak nie wyrzucił Harry'ego z domu, ponieważ nie chciał złamać serca swej siostrze, Agnieszce, nie pozwolił też sobie na zerwanie stosunków z Fokerem ojcem. Dokonywał z nim bowiem szczególnych transakcji, polegających na wręczaniu mu w zamian za czeki bankowe własnych autografów, w których znakomity podpis jaśnie hrabiego poprzedzało słówko „zapłacę”. Oprócz czterech córek (rozmaite ich zalety wyliczyliśmy przed chwilą) niebo zesłało lordowi Gravesendowi jeszcze piątą córkę, lady Annę Milton, której od najmłodszych lat przeznaczone było szczególne wyróżnienie. Otóż między rodzicami lady Anny i jej ciotką zostało ustalone, że kiedy Harry Foker osiągnie odpowiedni wiek, staną oboje na ślubnym kobiercu. Lady Anna oswoiła się z tą myślą, kiedy jeszcze nosiła fartuszki i kiedy Harry, najbardziej niechlujny spośród wszystkich chłopców, przyjeżdżał z konwiktu z podbitymi oczami do Drummington lub Logwood, wiejskiej rezydencji jego ojca, gdzie lady Anna często bawiła u ciotki. Oboje poddali się woli starszych bez słowa protestu. Lady Anna nie zamierzała oponować przeciw nakazowi ojca tak samo, jak ongiś Estera nie ważyła się kwestionować rozkazów Ahaswera. Przyszły dziedzic firmy Fokera też był posłuszny ojcu, stary dżentelmen bowiem tak mu powiedział: „Słuchaj, Harry, twój wujek i ja postanowiliśmy, że poślubisz lady Annę, gdy oboje dorośniecie. Lady Anna nie będzie miała pieniędzy, ale w jej żyłach płynie arystokratyczna krew i dziewczyna jest ładna, a ja was urządzę. Gdybyś odmówił, będziesz miał tylko dożywocie matki i dwieście funtów renty za mego życia.” Harry wiedział, że rodzic mało mówi, ale jak już coś powie, to słowa dotrzyma, natychmiast więc pogodził się z ojcowskim nakazem. – Dobrze, papo – odparł – jeśli Anna się zgadza, powiem to samo co ona. To niebrzydka dziewczyna. – W jej żyłach płynie najlepsza krew angielska, mój chłopcze. Krew twojej matki i twoja własna – dodał piwowar. – Nie znajdziesz nic lepszego, chłopcze. – Dobrze, tatusiu, zrobię, jak będziesz chciał – powiedział Harry. – Gdy będę ci potrzebny, zadzwoń na mnie. Sprawa nie jest jednak pilna, i mam nadzieję, że zostawisz nam dosyć czasu. Chciałbym się nieco zabawić, nim się ożenię. – Baw się, Harry – odparł poczciwy papa. – Nikt ci nie broni. I to było niemal wszystko, co powiedziano na ten temat, Harry więc oddał się zabawom, jakie były mu najbardziej miłe. W swym gabinecie zawiesił niewielki portret kuzynki pośród francuskich sztychów przedstawiających popularne aktorki i tancerki, pośród rycin koni wyścigowych i modeli powozów, słowem, dzieł sztuki, z których składała się jego galeria i które najbardziej przypadały mu do gustu. Portrecik był niepozorny i przedstawiał skromną okrągłą buzię otoczoną puklami. Trzeba powiedzieć, że portrecik nie sprawiał wielkiego wrażenia obok wizerunku panny Petitot tańczącej na tęczy i uśmiechniętej panny Redowa, w czerwonych butach i furażerce. Lady Anna Milton z tej racji, że była zaręczona, nie bywała w świecie tak często jak jej siostry. Często zostawała w domu przy Gaunt Square w Londynie, kiedy mama wychodziła wraz z jej siostrami. Panny rozmawiały i tańczyły z całym tłumem mężczyzn, którzy zjawiali się i odchodzili. Przeróżne plotki krążyły o tych pannach. O Annie można było powiedzieć tylko jedno: była zaręczona z Harry Fokerem i nie powinna myśleć o nikim innym. Słowem, niezbyt ciekawa historia. A więc, gdy Foker obudził się następnego ranka po przyjęciu u lady Clavering, spoglądała na niego zjawa Blanche z urzekającym uśmiechem jasnoszarych oczu. Słyszał jeszcze piosenkę, którą śpiewała wczoraj: „Wokół tego miejsca często błąkam się, błąkam się często.” Biedny Foker zaczął żałośnie nucić tę piosenkę siedząc na łóżku z nogami nakrytymi kołdrą ze szkarłatnego jedwabiu. Naprzeciw niego wisiał francuski sztych przedstawiający turecką damę, którą mąż, czcigodny Ottoman, przydybał w towarzystwie kochanka, Greka. Drugą ścianę zdobił inny francuski sztych: pan z panią konno całują się w wyciągniętym galopie. Cała schludna sypialnia Harry'ego obwieszona była tego pokroju sztychami, wśród których widać było portrety nimf operowych w przeźroczystych szatkach oraz pyszne ilustracje do słynnych romansów. Było tam, zdaje się, parę arcydzieł angielskich, jak na przykład: panna Pinckney z Opery Królewskiej w swej ulubionej roli pazia w obcisłych spodenkach lub panna Rougemont jako Wenus. Wartość dzieł sztuki zwiększały podpisy tych dam: Marii Pinckney i Fryderyki Rougemont, których zdobne faksymile wyryto pod portretami. Takimi to obrazami rozkoszował się zacny Harry Foker. Nie był zresztą gorszy od innych. Był dobrym i wesołym próżniakiem, dandysem oddającym się przyjemnościom stołecznego życia. Jeśli zaś jego pokój może nieco zbyt obficie zdobiły arcydzieła sztuki francuskiej, jeśli prostoduszną lady Agnieszkę, jego mamusię, gdy przychodziła zobaczyć swego pupilka, który siedział spowity w wonny dym tytoniu „latakia”, gorszył często widok nowych okazów sztuki wiszących na ścianach, trzeba przecież pamiętać, że Harry Foker był bogatszy od innych młodzieńców i łatwiej mu było uczynić zadość swym gustom. List panny Pinckney, nagryzmolony na ozdobnym papierze pismem równie nieforemnym jak nieortograficznym, a zaczynający się od słów: „Mój Kochany Hokuś Pokuś Fokuś!”, leżał na nocnym stoliku obok łóżka pośród kluczy, suwerenów, pudełek z cygarami i gałązki werbeny otrzymanej od panny Amory. Panna Pinckney przypominała mu w swym liście, że nadszedł dzień, w którym powinien „postawić” przyobiecaną kolację w gospodzie „Pod Słoniem koło Zamku” w Richmond. Bilet do loży na zbliżający się benefis panny Rougemont i paczka kart wstępu na „wieczór Bena Opoja, Chłopca z North Lancashire, który odbędzie się u Martina Faunce'a, w gospodzie «Pod Trójgraniastym Kapeluszem» przy Saint Martin's Lane, gdzie Sam Nochal, Dick Żelazna Ręka i Truposz, czampion hrabstwa Worcester, włożą rękawice, a wszyscy miłośnicy tego dobrego, starego angielskiego sportu proszeni są o przybycie”, leżały również na nocnym stoliku pana Fokera, w chwili gdy się obudził, wraz z innymi pamiątkami świadczącymi, czym się zajmował i jak się bawił. Ach, jakże marne wydawały mu się dziś te rozrywki! Cóż go obchodził Sam Nochal albo czampion hrabstwa Worcester! Cóż warte były francuskie sztychy, patrzące nań z wszystkich stron! Te wszystkie znakomitości spod ciemnej gwiazdy. Taka Pinckney, która nie zna ortografii i nazywa go Hokuś Fokuś – diabli nadali bezczelną babę! Myśl o tym, że umówił się na kolację w gospodzie „Pod Słoniem koło Zamku” w Richmond z tą starą babą (która miała co najmniej trzydzieści siedem lat), napełniała jego duszę smutkiem i niesmakiem, choć jeszcze wczoraj wiele się spodziewał po tym spotkaniu. Kiedy czuła mateczka ujrzała syna owego ranka, zauważyła, że chłopiec ma blade policzki i w ogóle jest bardzo smutny. – Czemu nie przestaniesz grać w bilard u tego niedobrego Spratta? – zapytała lady Agnieszka. – Bilard zabije cię, moje kochanie, jestem tego pewna. – To nie bilard – odparł Harry z ponurą miną. – No, to ta straszna „Oficyna”. Wiesz, Harry, że nieraz już miałam ochotę napisać do właścicielki tej restauracji i prosić ją, żeby była taka dobra i dolewała tylko odrobinę wina do tego „negusa”, i pilnowała, żebyś owinął się szalem, zanim siądziesz do swego powoziku. – Napisz do niej, pani matko. Pani Cutts gotowa by każdemu nieba przychylić – odrzekł Harry. – Ale tym razem nie chodzi wcale o „Oficynę” – dodał z posępnym westchnieniem. Ponieważ lady Agnieszka niczego nie odmawiała synowi i z największą czułością ulegała jego zachciankom, Harry odpłacał jej za to bezgranicznym zaufaniem i nigdy nawet do głowy mu nie przyszło, by nie powiedzieć matce, gdzie bywa. Wprost przeciwnie, przynosił jej najlepsze anegdoty z klubów i sal bilardowych, których poczciwa dama nader chętnie słuchała, niewiele zresztą rozumiejąc. – Mój syn chodzi do Spratta – mówiła najbliższym przyjaciółkom. – Cała młodzież chodzi tam po balu. To obowiązuje, moja droga. Gra się tam w bilard, podobnie jak grywano w makao i kostki za czasów pana Foxa. Tak, mój tatuś często mi opowiadał, że dzień w dzień do dziewiątej rano siedział u Brookesa z panem Foxem, którego widziałam w Drummington w zamszowej kamizelce i spodenkach z czarnej satyny, kiedy byłam małą dziewczynką. Mój brat, Erith, nie grał wcale za młodu i nie bawił się po nocach, bo nie miał do tego zdrowia. Ale, widzi pani, trzeba, aby mój syn robił to, co wszyscy. Tak, często też chodzi do lokalu, który nazywa się „Oficyna”. Bywają tam wszyscy intelektualiści i autorzy, wie pani, ci ludzie, których nie spotyka się w towarzystwie. Wielki to jednak zaszczyt i wielka przyjemność dla Harry'ego, że spędza czas w ich towarzystwie i przysłuchuje się dyskusjom na różne aktualne tematy. Tatuś często mawiał, że winniśmy popierać literaturę. Pragnął nawet zaprosić świętej pamięci doktora Johnsona do Drummington, ale niestety doktor Johnson umarł. Tak, bywał jednak u nas pan Sheridan i strasznie dużo wypijał wina. Wszyscy wówczas bardzo dużo pili. Mój tatuś płacił handlarzowi win dziesięć razy większe rachunki, niż płaci dzisiaj Erith, który nie ma piwnicy i sprowadza wina z firmy „Fortnum i Mason”, w miarę potrzeby. – Wczoraj byliśmy na doskonałym obiedzie, mamo – wypalił chytry Harry. – Dają tam znacznie lepszą zupę niż u nas. Moufflet za dużo sypie do wszystkiego estragonu. Supreme z drobiu był wyśmienity. Tak samo leguminy były lepsze niż leguminy Mouffleta. Czy jadłaś kiedy, mamo, taką melbę albo taką galaretkę na maraskino? Bajeczna galaretka! Lady Agnieszka zgodziła się z synem, zresztą, jak zwykle, Harry dalej zręcznie ją zagadywał. – Bardzo ładny ten pałacyk Claveringów. Na pewno meblując go nie żałowali pieniędzy. A co za srebra, pani matko! Lady Agnieszka wciąż przytakiwała. – Bardzo mili ludzie ci Claveringowie. – Mh! – odparła lady Agnieszka. – Wiem, co chcesz przez to powiedzieć. Lady Clavering nie jest nazbyt distinguée, ale to bardzo zacna niewiasta. – O tak, bardzo – przytwierdziła mama, która też była przezacną kobietą. – A sir Franciszek w towarzystwie dam nie mówi wiele, ale po obiedzie jest wprost świetny. To człowiek niezwykle miły i wykształcony. Kiedy ich zaprosisz na obiad? Proszę cię, mamo, wybierz jakiś bliski dzień. Harry zajrzał do karnetu matki i wybrał dzień, za dwa tygodnie (wydało mu się to wiekiem). W dniu tym Claveringowie mieli przyjść na obiad do domu przy Grosvenor Street. Posłuszna lady Agnieszka wypisała zaproszenie. Zwykła czynić to bez porozumienia z mężem, który miał swoje towarzystwo i własne obyczaje, a żonie pozostawiał wolną rękę w przyjmowaniu jej osobistych przyjaciół. Harry spojrzał na bilet. Nie był zadowolony, gdyż pominięto w zaproszeniu pewną osobę. – Nie zaprosiłaś panny… Jakże ona się nazywa?… Panny Emery, córki lady Clavering. – Ach! Ta mała osóbka! – zawołała lady Agnieszka. – Nie, Harry, jej nie trzeba zapraszać. – Musimy zaprosić pannę Amory – powiedział Foker. – Chciałbym… chciałbym zaprosić Pendennisa, a… a on bardzo ją lubi. Czy nie uważasz, mamo, że panna Amory pięknie śpiewa? – Wydała mi się odrobinę za śmiała i wcale nie słuchałam jej śpiewu. Odniosłam wrażenie, że śpiewała tylko dla ciebie i pana Pendennisa. Ale zaproszę ją, jeśli tego sobie życzysz, Harry. W ten sposób nazwisko panny Amory zostało wpisane obok nazwiska jej matki. Po zwycięskim przeprowadzeniu tej dyplomatycznej intrygi, Harry jak najserdeczniej ucałował czułą rodzicielkę. Następnie wrócił do siebie i położył się na otomanie, aby marzyć w ciszy, wzdychać do dnia, który sprowadzi piękną pannę Amory pod dach domu jego ojca, i obmyślać tysiąc szalonych sposobów ujrzenia jej jeszcze raz. Z wielkiej podróży po kontynencie pan Foker junior przywiózł z sobą lokaja poliglotę, który zajął miejsce Stoopida i zgodził się podawać do stołu wystrojony w koszulę z gorsem z haftowanego muślinu złocącą się od spinek i łańcuszków. Człowiek ten nie pochodził właściwie z żadnego kraju i jednakowo źle mówił wszystkimi językami. Świadczył on Harry'emu mnóstwo najrozmaitszych usług. Czytał całą korespondencję naiwnego młodzieńca, wiedział, gdzie jego pan najchętniej bywa, znał adresy jego przyjaciół i celebrował obiady wydawane przez młodego dżentelmena. Gdy więc Harry leżąc na sofie, po rozmowie z matką, w olśniewającym szlafroku i w ponurym milczeniu pykał fajkę, Anatol od razu zauważył, że coś popsuło humor i wzburzyło jego pana, lecz nie okazał mu współczucia, gdyż byłoby to nietaktem. Harry zaczął wkładać poranne ubranie, przy czym ogromnie grymasił i z niczego nie był zadowolony. Klnąc przymierzył i odrzucił cały stos spodni w najrozmaitsze paski, kratki i w przeróżnych kolorach. Wszystkie buty okazały się skandalicznie nie doczyszczone, wszystkie koszule zbyt rzucały się w oczy. Harry dziś szczególnie obficie uperfumował swą bieliznę i siebie osobiście. Służący niezmiernie się zdziwił, gdy jego pan najpierw spiekł raka i wahał się przez chwilę, a potem powiedział: – Anatolu, co to chciałem powiedzieć? Kiedy cię angażowałem, mówiłeś mi, zdaje się, hm, że… że umiesz… hm, że umiesz trefić włosy? – Faktycznie, umiem – odparł służący. – Szersze alor żelazko i ą d u l e mi włosy ępe – powiedział Foker z obojętną miną. Służący zastanawiając się, czy jego pan zakochał się, czy też wybiera się na maskaradę, poszedł szukać żelazka. Najpierw zwrócił się do starego kamerdynera, który usługiwał panu Fokerowi ojcu, ale przecież na jego łysej pałce żelazko nie znalazłoby nawet setki włosów, a potem do damy, która sprawowała pieczę nad lekkimi kasztanowatymi lokami lady Agnieszki. Zdobywszy żelazko pan Anatol tak skutecznie zaondulował włosy swemu młodemu panu, że głowa Harry'ego zrobiła się kędzierzawa jak głowa Murzyna. Potem młodzieniec ubrał się jak najstaranniej i najwspanialej. Był gotów do wyjścia. – O której godzinie mam przysłać powóz przed dom panny Pinckney? – szeptem zapytał lokaj wychodzącego pana. – Niech ją diabli wezmą!… Odwołaj obiad… Nie mogę tam iść – powiedział Foker. – A zresztą nie, diabli by to wzięli! Muszę iść. Poyntz, Rougemont i mnóstwo innych zostało zaproszonych. Przyślij powóz na Pelham Corner o szóstej, Anatolu. Powóz nie należał do własnych ekwipaży Fokera. Wynajął go na wesołą wyprawę. Tego ranka jednak Foker wziął własny powóz. Dlaczego? Czy miły czytelnik się nie domyśla? Otóż, Foker udał się do Lamb Court (Tempie) i pojechał tam przez Grosvenor Place (który, jak wszyscy wiedzą, leży właśnie na drodze z Grosvenor Street do Tempie), i po drodze miał przyjemność spojrzeć na różowe firanki w oknie panny Amory. Dokonawszy tego wielkiego dzieła, pojechał do Pena. Co skłoniło go do złożenia wizyty serdecznemu przyjacielowi? Czemu do niego zatęsknił? Dlaczego tak ogromnie zależało mu dziś rano, żeby zobaczyć Pena, skoro jego przyjaciel zdrów był jak ryba, gdy się rozstawali wczoraj wieczór? Pen mieszkał w Londynie od dwóch lat i przez cały ten czas Foker odwiedził go zaledwie kilka razy. Czemu więc tak pilno mu było zobaczyć dziś przyjaciela? Czemu?… Jeśli tę stronę czytają młode damy, powiem im tylko tyle, że gdy spotka je podobne utrapienie jak to, które od z górą dwunastu godzin gnębiło Harry'ego Fokera, będą się żywo interesowały pewnymi osobami, choć jeszcze wczoraj te osoby sześciu pensów nie były dla nich warte, a ci, z którymi sympatyzowały, wydadzą im się teraz nieciekawi i niemili. Twoja wczorajsza droga Elunia i kochana Marysieńka, do których pisałaś listy i posyłałaś kosmyki włosów długie na łokieć, staną ci się nagle tak obojętne jak najgłupsza gęś z grona twych znajomych. Równocześnie zaczniesz odczuwać niezwykle żywe zainteresowanie dla jego znajomych i gorące pragnienie, by się wkraść w łaski jego mamy, polubisz też jego ojca, starego poczciwca. Jeśli o n bywa w pewnym domu, zrobisz wszystko, aby i ciebie tam zapraszano. Jeśli ma siostrę mężatkę, miło ci będzie spędzać z nią długie poranki. Będziesz zamęczać pokojówkę posyłając dwa lub trzy razy dziennie pilne bileciki jego siostrze. Będziesz płakała, jeśli mama powie, że zbyt często bywasz w jego domu. Jedynym członkiem jego rodziny, który wyda ci się niemiły, jest pewnie jego młodszy brat. Przyjechał do domu na wakacje i uporczywie pozostaje w pokoju, kiedy przyjdziesz do swej kochanej nowej przyjaciółki, jego młodszej siostry. Tak, moje panny, zdarzy się wam coś podobnego, miejmy nadzieję, że wam się zdarzy. Będziecie doznawać gorących i zimnych dreszczy tej lubej gorączki. Jeśli wasze matki zechcą się do tego przyznać, okaże się, że przechodziły podobne historie przed waszym urodzeniem. Oczywiście, wasz drogi tatuś był przedmiotem tej namiętności, czyż mógł być kto inny? To, co wy teraz cierpicie, będą z kolei cierpieli wasi bracia… tylko inaczej będzie to wyglądało. Więksi egoiści od was, bardziej niecierpliwi i uparci, rzucą się na spotkanie swemu losowi, gdy pojawi się pisana im uwodzicielka. A jeśli to się nie zdarzy ani im, ani też wam, niechaj Bóg się nad wami zlituje! Powiedział pewien gracz: kochać kostki i wygrywać, najlepsza to rzecz, kochać i przegrywać, to już gorzej, ale też pięknie. Jeśli więc zapytacie, dlaczego panu Henrykowi Fokerowi tak pilno było zobaczyć się z Arturem Pendennisem, dlaczego nagle nabrał takiej estymy dla przyjaciela, nietrudno nam będzie wyjaśnić, że Pen istotnie zyskał ogromną wartość w oczach pana Fokera, gdyż sam wprawdzie nie był różą, ale znajdował się blisko tego wonnego kwiatu miłości. Czyż nie składał jej wizyt w Londynie? Czy nie mieszkał blisko niej na wsi? Czy nie wiedział wszystkiego o uwodzicielce? Cóż powiedziałaby lady Anna Milton, kuzynka i narzeczona pana Fokera, cóż by rzekła – pytam się – gdyby wiedziała, co się dzieje w sercu pociesznego małego pana? Niestety! Gdy Foker przybył do Lamb Court i pozostawił powóz, aby podziwiali go oficjaliści, którzy kręcili się pod sklepieniem pasażu prowadzącego na Flag Court, skąd wychodzi się na Upper Tempie Lane –. zastał w domu Warringtona, Pena jednak nie było, bo poszedł do drukarni przejrzeć korekty. – Czy zapali pan fajkę i czy posłać posługaczkę po piwo do szynku „Pod Kogutem”? – zapytał Fokera Warrington, mile zdziwiony widokiem wspaniałego stroju młodego arystokraty, uperfumowanego i w lśniących trzewikach. Foker nie miał jednak najmniejszej ochoty ani na piwo, ani na fajkę. Przyszedł w bardzo pilnej sprawie. Natychmiast więc pobiegł do redakcji „Pall Mall Gazette”, zdecydowany odnaleźć Pena. Ale Pena już tam nie było. Foker szukał go, aby wraz z nim złożyć wizytę lady Clavering. Niepocieszony wyszedł z redakcji, po czym godzinę lub dwie spędził w klubach nudząc się śmiertelnie. Gdy nadeszła pora wizytowa, doszedł do wniosku, że uprzejmość wymaga pojechać na Grosvenor Place i zostawić tam bilet. Nie miał odwagi pokazać się lady Clavering i zadowolił się wręczeniem Jeamesowi dwóch biletów wizytowych, na których wytłoczone było nazwisko pana Henryka Pokera. Wręczył je lokajowi z uczuciem bólu, który odebrał mu mowę. Jeames chyląc upudrowaną głowę odebrał bilety. Lakierowane drzwi zamknęły się przed Fokerem. Przedmiot jego miłości był tak blisko, a przecież dalej niż kiedykolwiek. Zdawało mu się, że słyszy dźwięki pianina i śpiew syreny, dobiegające z salonu sponad geranium wieńczącego balkon. Chętnie by został i posłuchał, ale nie było to możliwe. – Skocz do Tattersalla – powiedział do forysia głosem zdławionym ze wzruszenia. – I dawaj tu mojego kuca – zawołał za szybko oddalającym się chłopcem. Los wreszcie uśmiechnął się do Fokera, gdyż wspaniała karoca lady Clavering, którą opisaliśmy w poprzednim rozdziale (może nie tak, jak by należało), zajechała przed bramę domu w chwili, gdy Harry wskakiwał na czekającego już nań kuca. Dosiadłszy ognistego wierzchowca skrył się za bramą Green Park nie spuszczając z oka powozu, aż w końcu zobaczył, że wsiada lady Clavering, a wraz z nią… czyż owa anielska postać mogła być kim innym niż czarodziejką? Przybrana w gazę delikatną jak pajęczyna, w różowym kapeluszu i z błękitną parasolką – nie mogła być zaiste nikim innym, tylko właśnie… panną Amory! Powóz zawiózł piękne panie do madame Rigodon, właścicielki magazynu z kapeluszami i koronkami, potem do sklepu pani Wolsey z berlińską włóczką, a potem – do iluż jeszcze innych sklepów z artykułami damskimi! Wreszcie obydwie panie wstąpiły na lody do Huntera, albowiem lady Clavering lubiła zadać szyku, nie tylko więc wyjeżdżała do miasta najbardziej okazałą karetą w całym Londynie, ale szło jeszcze o to, by wszyscy ją zobaczyli. Dlatego, w białym kapeluszu z żółtymi piórami, usiadła w słońcu przed bramą cukierni Huntera i zjadła niemałą porcję różanych lodów. Foker na kucu i towarzyszący mu foryś w czerwonej liberii długo czatowali w pobliżu, nim się jej doczekali. Obie panie pojechały wreszcie w kierunku parku, a Foker pomknął jak błyskawica przed nimi. W jakim celu? Po to, by panna Amory i jej matka skinęły mu przyjaźnie głową, i po to, by pół tuzina razy minąć je w czasie spaceru, patrzyć na nie i strzelać do nich okiem z drugiej strony rowu, z miejsca, gdzie zbierają się panowie na koniach w porze, o której w parku Kensigton gra orkiestra. Na co się zda patrzyć na kobietę w różowym kapeluszu, gdy rów dzieli nas od niej? Co nam może przynieść czyjeś skinienie głową, chciałbym wiedzieć. Aż dziw bierze, iż mężczyźni zadowalają się podobnymi przyjemnościami. A jeśli nawet nie daje im to zadowolenia, faktem jest, że usilnie zabiegają o tego rodzaju fawory. Harry, tak zazwyczaj rozmowny, tego dnia nie zamienił ani słowa ze swą czarodziejką. W milczeniu patrzył na nią, gdy wracała do powozu i odjeżdżała pośród nieco ironicznych ukłonów młodzieży zebranej w parku. Jeden z nich powiedział, że wdowa z Indii bardzo szybko puszcza ojcowskie rupie, drugi, że powinna była dać się spalić żywcem po śmierci męża, a pieniądze zostawić córce. Trzeci zapytał, kim jest Clavering, na co stary Tom Eales, który znał wszystkich i dzień w dzień zjawiał się w parku na siwym koniu, był łaskaw odpowiedzieć, że Clavering odziedziczył dobra ogromnie zadłużone i że krążą bardzo nieprzyjemne słuchy o postępkach Claveringa w młodych latach, mówi się na przykład, że był współwłaścicielem domu gry, a w czasie pobytu w pułku niewątpliwie okazał się tchórzem. – Clavering gra do dziś. Niemal co wieczór bywa w spelunkach – dorzucił pan Eales. – Wydaje mi się wielce prawdopodobne, że Clavering gra, od czasu gdy się ożenił – powiedział pewien żartowniś. – Clavering wydaje diablo dobre obiady – zauważył Foker stając w obronie honoru swego wczorajszego amfitriona. – Śmiem twierdzić, że… Clavering nie zaprasza Ealesa – podjął żartowniś. – Powiedz, Eales, czy bywasz na obiadach u Claveringa… i u begum? – Ja? U nich? – zawołał Eales, który by poszedł na obiad do Belzebuba, gdyby miał pewność, że szatan trzyma dobrego kucharza, a potem odmalowałby gospodarza w kolorach czarniejszych niż te, jakimi los go obdarzył. – Chyba poszedłbyś tam, choć tak wygadujesz na Claveringa – ciągnął żartowniś. – Mówią, że wydaje on bardzo przyjemne obiady. Clavering zasypia przy stole, begum wstawia się cherry brandy, a młodą dama śpiewa ballady młodym dżentelmenom. Dobrze śpiewa, prawda, Fo? – Pierwsza klasa – powiedział Fo. – Zapewniam cię, Poyntz, że panna Amory śpiewa jak… jak się to nazywa?… wiesz, co mam na myśli… jak morska panna, rozumiesz? Chociaż to się nazywa inaczej. – Nigdy nie słyszałem, żeby morska panna śpiewała – odparł Poyntz, żartowniś. – Kto z was słyszał głos morskiej panny? Eales, ty jesteś stary praktyk, czyś słyszał kiedy śpiew morskiej panny? – Nie rób ze mnie idioty, Poyntz, idź do diabła! – powiedział Foker czerwieniąc się i niemal ze łzami w oczach. – Wiesz, co mam na myśli, chodzi o te… jakże się zowią?… u Homera, no wiesz. Nigdy nie uważałem się za wielkiego erudytę. – Nikt też tego o tobie nie powiedział, mój drogi – odparł Poyntz. Foker dał ostrogę kucowi i krótkim galopem ruszył wzdłuż Rotten Row. Targały nim różne uczucia i ambicje, czuł się upokorzony. Żałował, że nie przykładał się w szkole do nauki. Bardzo by chciał teraz pognębić tych wszystkich kawalerów, którzy kręcą się koło wybranki jego serca, mówią obcymi językami, wpisują wiersze i malują obrazki w jej albumie i… i w ogóle. „Kim jestem w porównaniu z panną Amory? – myślał Foker. – To osoba bardzo uduchowiona, potrafi pisać wiersze i komponować muzykę z taką samą łatwością, z jaką ja wypijam szklankę piwa. Diabli by wzięli piwo! To jedyna rzecz, do której się nadaję. Jestem żałosnym nieukiem, miernotą i nadaję się tylko do piwa Foker a. Zmarnowałem młode lata. Zadania pisali za mnie koledzy, a teraz zbieram owoce swego lenistwa. O, Harry Foker, jakimż byłeś cymbałem!” W czasie tego smutnego monologu Foker, wciąż galopując, opuścił Rotten Row i wjechał do parku, gdzie omal nie przewrócił przez nieuwagę starej przestronnej kolasy rodzinnej, z której w ostatniej chwili dał się słyszeć wesoły głos: Harry, Harry! Foker podniósł wzrok i ujrzał w karocy ciotkę, lady Rosherville wraz z dwiema córkami, z których jedną, tą, która go wołała, była lady Anna, jego narzeczona. Harry cofnął konia. Twarz miał bladą, malowało się na niej przerażenie. Zaświtała mu w głowie prawda, o której zapomniał tego dnia. Jego los znajdował się tutaj, w tej karocy. – Co się stało, Harry? Czemu jesteś taki blady? Za dużo pewnie lumpowałeś i paliłeś, niedobry chłopcze – powiedziała lady Anna. – Dzień dobry, ciociu, dzień dobry, Anno – odparł Foker. Był zmieszany. Bąknął parę słów, z których wynikało, że mu się bardzo śpieszy (spojrzał na parkowy zegar; towarzystwo, które zaprosił, już blisko godzinę czekało na niego w powozie), i skinął paniom ręką na pożegnanie. Mały pan i jego kucyk szybko zniknęli damom z oczu. Wielka kolasa pojechała dalej. Żadna z osób, które w niej siedziały, nie interesowała się tym, co robi pan Harry, hrabina bowiem zajęta była swym spanielem, lady Lucy pogrążyła się w lekturze kazań, a lady Annę pochłonęła nowa powieść, którą siostry właśnie kupiły w księgarni.\nROZDZIAŁ CZTERDZIESTYKTÓRY PRZENOSI CZYTELNIKA DO RICHMOND I GREENWICH Biedny Foker uważał, że obiad w Richmond jest najbardziej ponurą rozrywką, na jaką człowiek śmiertelny wydał kiedykolwiek pieniądze. „Jakimi cudem mogłem lubić tych ludzi? – myślał. – Widzę zmarszczki pod oczami panny Rougemont, a jej policzki pokrywa warstwa różu tak gruba jak na twarzy błazna w pantomimie… Żargon, jakim mówi ta Pinckney, jest obrzydliwy. Nie cierpię babskiej paplaniny. Albo stary Colchicum! Ten stary Col, który przyjeżdża tu swoim powozikiem z koroną na drzwiczkach i siedzi wciśnięty między pannę Coralie a jej matkę! Tego już za wiele. Angielski par z woltyżerką od Franconiego! To zupełnie do niczego niepodobne, na Jowisza, do niczego! Sam nie zadzieram nosa, ale to naprawdę nie wypada!” – Dam dwa i pół pensa za twoje myśli, Fokey! – zawołała panna Rougemont wyjmując cygaro z ust, najautentyczniej szkarłatnych. Panna Rougemont zauważyła, że młody człowiek siedzi zatopiony w myślach na pierwszym miejscu za stołem pośród topniejących lodów, plastrów ananasa, pełnych i pustych butelek, owoców posypanych popiołem cygar i resztek deseru nie sprawiających mu najmniejszej przyjemności. – Czy Foker w ogóle myśli? – wycedził pan Poyntz. – Foker! Oto na tym końcu stołu piękna kapitalistka oferuje poważną sumę w zamian za płody twego, mój drogi, świetnego i błyskotliwego intelektu. – O czym, u diabła, mówi ten Poyntz? – zapytała panna Pinckney swego sąsiada. – Nie cierpię go. To podła sztuka, złośliwiec i cedzi słowa. – Śmieszny fąfel z tego małego Fokera, proszę lorda! – powiedziała panna Coralie w swym języku ojczystym, bogato okraszonym akcentem słonecznej Gaskonii, gdzie jej brązowe policzki i piękne czarne oczy nabrały ognia. – Co za śmieszny fąfel! Nie ma chyba jeszcze dwudziestu lat. – Jakże chciałbym być w jego wieku – powiedział z westchnieniem czcigodny Colchicum i pochylił purpurową twarz nad sporym kielichem czerwonego wina. – C'te jeunesse! Peuh! je m'en liche – odparła pani Brack, mama panny Coralie, biorąc tęgi niuch tytoniu z pięknej złocistej tabakierki lorda Colcbicum. – Je n'aime que les hommes faits, moi. Comme milord. Coralie! n'est-ce pas que tu n'aimes que les hommes faits, ma bichette? Jego lordowska mość się uśmiechnął. – Pani łaskawa mi pochlebia. – Taisez-vous, mamon, vous n'etes q'une bite! – zawołała Coralie wzruszając tęgimi ramionami. Na co czcigodny lord odparł, że przynajmniej ona nie mówi mu pochlebstw. Potem włożył tabakierkę do kieszeni, nie życząc sobie, żeby brudne palce pani Brack zbyt często zanurzały się w jego „makkbie”. Nie widzimy potrzeby powtarzania ze szczegółami dalszego ciągu ożywionej rozmowy w czasie bankietu, która niezbyt zbudowałaby czytelnika. Nie musimy też chyba zapewniać, że nie wszystkie damy z baletu są podobne do panny Pinckney, a tym bardziej nie wszyscy parowie są tacy jak znakomity członek arystokratycznego klanu świętej i nieodżałowanej pamięci wicehrabia Colchicum. Wieczorem pan Foker odwiózł swych miłych gości powozem do Brompton, gdzie panie mieszkały. Przez całą drogę z Richmond do Brompton był smutny, zamyślony i nie słuchał żarcików dam siedzących za nim i obok, na koźle, ani też nie bawił ich jak zwykle własnymi konceptami. Kiedy damy wysiadły przed bramą swego domu i zapytały wytwornego woźnicę, czy nie wstąpiłby do nich i nie napił się czegoś, odmówił z miną tak smętną, że pomyślały, iż poróżnił się ze swym ojcem dobrodziejem albo też zdarzyło mu się jakieś nieszczęście. Harry jednak nie zwierzył się tym osobom z przyczyn swego zmartwienia i rozstał się z nimi nie zwracając uwagi na to, że panna Pinckney wychylając się z balkonu jak Jezabel zawołała go i zachęciła, aby w najbliższym czasie wydał następne przyjęcie. Foker odesłał powóz do domu pod opieką jednego z forysiów. Sam wracał pieszo, z rękami w kieszeniach, zamyślony. Gwiazdy i księżyc na niebie spoglądały w ów wieczór na pana Fokera, który też spozierał na nie sentymentalnym okiem. Poszedł popatrzeć na dom przy Grosvenor Place i okna, które, jak mu się zdawało, były oknami pokoju wybranki jego serca. Pojękiwał i wzdychał w sposób żałosny i budzący zdziwienie w świadku tej sceny. A był nim policjant X. Zakomunikował on służącym sir Franciszka Claveringa, którzy siedząc na koźle powozu przed pobliską gospodą popijali piwo po przywiezieniu pani z teatru francuskiego, że dziś wieczór znów jakiś facet kręcił się koło pałacyku Claveringów: był to mały pan elegancko ubrany. Począwszy od tego dnia pan Foker, ożywiony przenikliwością, zręcznością i odwagą, jakie cechują tylko ludzi zakochanych, tropił pannę Amory po całej stolicy, pojawiał się wszędzie, gdzie tylko mógł ją spotkać. Jeśli lady Clavering udawała się do teatru francuskiego, gdzie trzymała lożę, pan Foker ukazywał się tam w jednym z pierwszych rzędów, choć (jak już się przekonaliśmy) nietęgo władał językiem francuskim. Dowiadywał się też, do kogo pani Clavering została zaproszona (prawdopodobnie Anatol znał lokaja sir Franciszka i udawało mu się zajrzeć do karnetu lady Clavering), i pojawiał się na wielu wieczorkach ku powszechnemu zdziwieniu, a nade wszystko ku zdumieniu własnej matki. Prosił ją bowiem, by starała się o zaproszenia na przyjęcia, do których jeszcze niedawno odnosił się z najgłębszą pogardą. Matce, przyjmującej to z dobrą wiarą i zadowoleniem, mówił, że chodzi na przyjęcia, ponieważ należy bywać w świecie. Zapewniał, że chodzi do teatru, aby doskonalić się w języku francuskim, bo żadne lekcje nie zastąpią pożytku z francuskiej komedii i, wodewilu. Pewnego wieczoru lady Agnieszka niezmiernie się zdziwiła, widząc, jak wstał i zaczął tańczyć. Gdy pochwaliła jego elegancję i inicjatywę, mały kłamczuch zapewnił ją, że nauczył się tańczyć w Paryżu. Anatol jednak, dobrze wiedział, że jego młody pan co dzień rano spędza po kryjomu parę godzin w akademii tańca przy Brewer Street. Dzisiejsze kasyno… nie było jeszcze wynalezione albo stawiało dopiero pierwsze, nieśmiałe kroki. Współcześni panu Fokerowi dżentelmeni, jeśli chcieli posiąść sztukę tańca, nie mieli tych ułatwień, z jakich korzysta młodzież dzisiejsza. Stary Pendennis rzadko opuszczał niedzielne nabożeństwo. Uważał bowiem, że jest obowiązkiem dżentelmena popierać instytucje kultu publicznego i ze wszech miar wypada pokazać się w niedzielę w kościele. Pewnego razu major udał się do kościoła z Arturem, który cieszył się wówczas wielkimi względami swego stryja. Śniadanie zjedli u majora, po czym spacerkiem przez park poszli do kościoła w pobliżu Belgrave Square. Owej niedzieli w kościele Świętego Jakuba, parafii starego Pendennisa, było kazanie na cele dobroczynne. Major wiedział o tym, gdyż widział afisze nalepione na filarach przy wejściu do kościoła. Zważywszy, że był człowiekiem bardzo oszczędnym, nietrudno się… domyślić, iż wolał ominąć tego dnia kościół Świętego Jakuba. Poza tym miał jeszcze co innego na widoku dla siebie i Pena. – Pójdziemy do kościoła po tamtej stronie parku, a potem wstąpimy do Claveringów i zaprosimy się grzecznie na drugie śniadanie. Do kroćset! Lady Clavering bardzo to lubi. Jest niezwykle miła i szalenie gościnna. – Spotkałem je na obiedzie u lady Agnieszki Foker w zeszłym tygodniu – powiedział Pen. – Begum była rzeczywiście urocza. Taka była na wsi i taka jest wszędzie. Zgadzam się jednak z twoją opinią o pannie Amory, a przynajmniej jedną z twoich opinii, gdyż od czasu, gdy ostatni raz mówiliśmy o niej, twój sąd się zmienił. – A ty co o niej teraz myślisz? – zapytał Pendennis senior. – Myślę, że jest to najbardziej antypatyczna mała kobietka w całym Londynie – odparł śmiejąc się Pen. – Przypuściła zaciekły atak na Harry'ego Fokera. Siedział obok niej i przez cały czas rozmawiała z nim, chociaż mnie przypadło w udziale wprowadzić ją do jadalni. – Ba! Henryk Foker jest zaręczony z kuzynką, o czym wszyscy dobrze wiedzą. Lady Rosherville wcale nieźle to zaaranżowała. Śmiem twierdzić, że młodzieniec po śmierci ojca (a życie starego Fokera wisi na włosku, czy wiesz, że w zeszłym roku, w dniu świętego Artura, dostał ataku?), śmiem… powiadam, twierdzić, że młody Foker będzie miał nie mniej niż czternaście tysięcy funtów rocznie z browaru, nie mówiąc już o tym, co daje Logwood i majątek w Norfolk. Sam nie zadzieram nosa. Oczywiście, lubią ludzi dobrze urodzonych, ale niech mnie diabli wezmą, jeśli nie lubię również browaru przynoszącego czternaście tysięcy rocznego dochodu, co, Pen? Cha, cha! Oto ktoś dla mnie. Także i tobie radzę, skoro już wszedłeś w wielki świat, byś się trzymał takich facetów, takich, którzy coś znaczą w naszym kraju, do kroćset tysięcy! – Foker sam się mnie trzyma – odparł Pen. – Ostatnio był u nas kilka razy i prosił na obiad. Jesteśmy teraz takimi niemal przyjaciółmi, jakimi byliśmy za młodu. Harry nie przestaje mówić o Blanche od rana do wieczora. Jestem pewny, że się w niej durzy. – A ja jestem pewny, że Foker jest zaręczony z kuzynką i że zmuszą go, by dotrzymał umowy – odparł major. – Małżeństwa w takich rodzinach są racją stanu. Lady Agnieszka została zmuszona przez świętej pamięci swego ojca, lorda, do poślubienia starego Fokera, choć powszechnie było wiadomo, że kochała swego kuzyna, który później zginął pod Albuera i który ocalił jej życie, kiedy tonęła w drummingtońskim jeziorze. Pamiętam, mój chłopcze, że lady Agnieszka była kobietą niezwykłej urody. Jak jednak postąpiła?… Oczywiście wyszła za człowieka, którego wybrał jej ojciec. Czyż pan Foker nie był członkiem Izby Gmin z Drummington aż do reformy parlamentarnej? Zapłacił zresztą diablo wysoką cenę za mandat. Możesz być pewien, mój drogi, że stary Foker, który jest parweniuszem i jak wszyscy parweniusze ma skłonność do ludzi z wyższych sfer, żywi ambitne plany co do swego syna i samego siebie i że twój przyjaciel Harry będzie musiał zrobić, co ojciec każe. A niech ci Bóg błogosławi! Widziałem sto razy "zakochanych młodych ludzi obojga płci. Ech! Czy ty mnie rozumiesz? Wierzga się, mój panie, stawia się opór, podnosi piekielną wrzawę i tak dalej, ale w końcu słucha się głosu rozsądku. Do diaska! – Blanche jest niebezpieczną dziewczyną, proszę stryja. Sam się w niej durzyłem, sprawy nawet dosyć daleko się posunęły. Ale to było bardzo dawno temu. – Naprawdę? A jak daleko posunęły się sprawy? Czy była ci wzajemna? – zapytał major bystro przyglądając się Penowi. Pen śmiejąc się odpowiedział, że swego czasu miał wrażenie, iż jest w łaskach panny Amory. – Ale matka nie lubiła jej i na tym się skończyło – dodał. Pen nie uważał za stosowne opowiedzieć stryjowi wszystkich szczegółów swoich zalotów do panny Blanche. – Można by lepiej szukać i nic lepszego nie znaleźć, Arturze – zauważył major dziwnie jakoś patrząc na bratanka. – Ale pochodzenie, stryju. Mówią, że jej ojcem był nędzny poruczniczyna z marynarki handlowej. A poza tym Blanche nie ma dosyć pieniędzy – bronił się Pen strojąc minę dandysa. – Co to jest dziesięć tysięcy funtów na kobietę tak wychowaną jak ona? – Używasz moich własnych słów, to bardzo dobrze. Ale powiem ci w zaufaniu, i daję ci na to słowo honoru, zapamiętaj sobie, że moim zdaniem panna Blanche będzie miała diablo więcej niż dziesięć tysięcy. Sądząc zaś z tego, co widziałem i… i słyszałem o niej niedawno, śmiem dodać, że panna Blanche jest diablo dobrze wychowana i wykształcona i że będzie dobrą żoną dla rozsądnego mężczyzny. – Skąd wiesz o jej majątku? – zapytał Pen z uśmiechem. – Wydaje mi się, że masz informacje o wszystkich i wiesz, co się dzieje w całym Londynie. – Wiem coś niecoś, mój panie, i nie mówię wszystkiego, co wiem. Weź to pod uwagę. Co się zaś tyczy uroczej panny Amory, bo jest urocza, do diaska! gdybym ujrzał ją panią Arturową Pendennis, tobym się nie pogniewał anibym nie był zaskoczony. Słowo daję! A jeśli krzywisz się na dziesięć tysięcy funtów, co byś powiedział, mój panie, na trzydzieści, czterdzieści albo i pięćdziesiąt tysięcy? Major coraz wymowniej i bystrzej przyglądał się Penowi. – No dobrze, stryju – powiedział Pen swemu ojcu chrzestnemu oraz imiennikowi – zrób z niej panią Arturową Pendennis. Przyjdzie ci to tak samo łatwo jak mnie. – Ba! Kpisz sobie ze mnie, mój panie – krzywiąc się odparł major. – I nie powinieneś się śmiać pod bramą domu bożego. Oto jesteśmy pod kościołem Świętego Benedykta. Słyszałem, że pan Oriel wygłasza znakomite kazania. Dzwony biły, ludzie tłumnie wchodzili do eleganckiego kościoła, ekwipaże z arystokratycznej dzielnicy miasta wypełniały placyk przed świątynią tłumem nabożnych pięknych pań, wraz z którymi Pen i jego stryj po skończeniu budującej rozmowy weszli do przybytku bożego. Nie wiem, czy inni też przynoszą swoje doczesne sprawy aż pod samą bramę kościelną. Artur z przekonania i przyzwyczajenia zachowywał się zawsze z wielkim respektem w miejscu poświęconym kultowi religijnemu i teraz myślał pewnie, jak niestosowna była ich rozmowa, ale siedzący koło niego stary dżentelmen nie widział w tym absolutnie nic złego. Przecież jego kapelusz był dobrze wyczyszczony, peruka schludną, a krawat doskonale zawiązany. Co prawda, major przyglądał się pobożnym parafianom: ich łysym głowom, kapeluszom pań, kwiatom i piórom, aliści robił to tak skromnie, że ledwie unosił oczy znad książki do nabożeństwa… znad książki, której nie mógł czytać nie mając okularów. Powaga Pena została wystawiona na ciężką próbę, kiedy rzucił okiem na ławki, w których siedziała służba, i zauważył obok pełnego powagi jegomościa w pluszowym stroju pana Harry'ego Fokera, który wytropił był ten przybytek boży. Pen spojrzał w stronę, w którą spoglądał Harry daleko odbiegając oczami od swej książeczki do nabożeństwa, i zauważył, że wzrok Harry'ego zatrzymał się na dwóch kapeluszach, żółtym i różowym, i że te kapelusze znajdowały się na głowach lady Clavering i Blanche Amory. Jeśli stryj Pena nie był jedynym człowiekiem, który rozmawiał o sprawach tego świata tuż pod kościelną bramą, czyż jeden tylko biedny Harry Foker przyniósł swą doczesną miłość aż w głąb kościelnej nawy? Kiedy po skończonym nabożeństwie wierni zaczęli się rozchodzić, Foker wyszedł jeden z pierwszych. Chwilę potem Pen dołączył do przyjaciela przyczajonego koło wejścia do kościoła. Harry nie myślał odejść, zanim karoca lady Clavering, ze stangretem w peruce, uniesie begum i jej córkę. Gdy wyszły panie, ujrzały trzech dżentelmenów stojących razem w słońcu: obydwu Pendennisów i Harry'ego Fokera, który ssał rączkę laski. Dla zacnej damy zobaczyć ich i zaprosić na drugie śniadanie oznaczało to samo. Poprosiła więc z miejsca wszystkich trzech panów. Blanche też była nad wyraz łaskawa. – Och! Proszę przyjść, bardzo proszę, jeśli pan nie jest zbyt wielką figurą – powiedziała do Artura. – Muszę koniecznie z panem pomówić o… nie, tutaj nie można o tym wspominać, sam pan rozumie. Co by powiedział na to pan Oriel? Mówiąc to młoda pobożnisia wskoczyła do powozu za matką. – Nie opuściłam ani słowa. To jest zachwycające –, dodała wciąż zwracając się tylko do Pena. – Wiem dobrze, kto budzi zachwyt – odparł Artur z nieco aroganckim ukłonem. – O co chodzi? – zapytał Foker z lekka zaniepokojony. – Sądzę, że panna Amory mówi o Walterze Lorraine – powiedział major z chytrą miną i skinął głową Penowi. – Ja też tak sądzę – przytwierdził Pen. – W dzisiejszej „Pall Mall” jest doskonała recenzja. Ale napisał ją Warrington, nie mam więc czym się chwalić. – Pall Mall?… Walter Lorraine? O czym, na Boga Ojca, państwo mówicie? – zapytał Foker. – Walter Lorraine umarł biedak na odrę, gdy byliśmy w Grey Friars. Pamiętam, jak przyjechała jego matka. – Nie jesteś oczytany, Foker – powiedział śmiejąc się Pen i wziął przyjaciela pod ramię. – Trzeba ci wiedzieć, że napisałem powieść i że kilka dzienników bardzo przychylnie ją oceniło. Czyżbyś nie czytał niedzielnych gazet? – Czytam stale „Bell's Life”, mój stary – odparł pan Foker. Ta odpowiedź znów rozśmieszyła Pena. Trzej dżentelmeni w doskonałych humorach pomaszerowali do domu pani Clavering. Po drugim śniadaniu panna Amory wróciła do powieści Pena, bardzo bowiem lubiła poetów i pisarzy (jeśli w ogóle lubiła cokolwiek) i miała artystyczną duszę. – Nad pewnymi ustępami tej książki płakałam, naprawdę płakałam. Pen odrzekł z dość pewną siebie miną: – Miło mi jest pomyśleć, że przypadła mi w udziale część pani łez, panno Blanche. Major zaś, choć nie przeczytał więcej niż sześć stron książki Pena, powiedział z obłudną miną: – Tak, jest tam kilka ustępów bardzo wzruszających, niezwykle wzruszających i… – O! Jeśli wy płakaliście, możecie być pewni, że ja nie będę tego czytała. Nie, jak mnie tu widzicie! – zawołała lady Clavering. – Nie czytaj, mamo – powiedziała Blanche wzruszając ramionami na modłę francuską. Potem zaczęła rozprawiać o książce, o poetyckich jej fragmentach, obydwu bohaterkach, Leonorze i Neerze, i dwóch bohaterach, Walterze Lorraine i młodym księciu, jego rywalu. – Ależ wykwintne towarzystwo poznajemy dzięki panu! A jaki ton! – złośliwie zakończyła panna Blanche. –Ile lat swego życia spędził pan na dworze? Czy jest pan synem premiera, panie Arturze? Pen zaczął się śmiać. – Powieściopisarzowi nie trudniej jest stworzyć księcia niż baroneta. Czy mam wyznać pani tajemnicę, panno Amory? Awansowałem swych bohaterów na życzenie wydawcy. Młody książę był tylko młodym baronem, kiedy pisałem powieść, a jego niewierny przyjaciel, wicehrabia – zwykłym mieszczuchem. Podobnie rzecz się miała z wszystkimi innymi postaciami powieści. – Zrobił się pan niedobry, złośliwy i arogancki! Comme vous voild formé! – odparła panna Blanche. – Jakże niepodobny pan do Artura Pendennisa, którego znałam na wsi! Ach! A jednak chyba wolę Artura Pendennisa z tamtych czasów – dodała roztaczając przed nim całą krasę swych oczu: spojrzała nań czule i przeciągle, a później spuściła skromnie wzrok na dywan, co nader korzystnie ukazało wielkie śniade powieki i długie rzęsy. Pen oczywiście zaprotestował. Wcale się nie zmienił. Panna Blanche odparła na to czułym westchnieniem. Potem w przekonaniu, że dość już uczyniła, aby Pen czuł się szczęśliwy lub nieszczęśliwy (jak Bóg da), zaczęła pochlebiać jego przyjacielowi, panu Harry'emu Fokerowi, który w czasie rozmowy na temat literatury uparcie milczał, ssał rączkę laski i żałował, że nie jest facetem tak wykształconym jak Pen. Jeśli major informując pannę Amory o zaręczynach Harry'ego z kuzynką, lady Anną Milton (stary dżentelmen uczynił to nader zręcznie, gdy siedział obok Blanche przy stole), liczył, że w ten sposób powstrzyma ją od okazywania względów młodemu dziedzicowi browaru Fokera, srodze się zawiódł. Panna Blanche była tym bardziej łaskawa dla Fokera. Chwaliła go i wszystko, co się wiązało z jego osobą. Chwaliła jego matkę, kuca, na którym przyjeżdżał do parku, chwaliła piękne breloki i wisiorki, jakie młody dżentelmen nosił przy łańcuszku zegarka, chwaliła jego milutką laskę i rozkoszne główki mapł o oczach z rubinów zdobiące koszulę Harry'ego i zastępujące guziki kamizelki. Kiedy już nachwaliła się i pochlebiła młodemu człowieko tak, że czerwienił się i drżał z rozkoszy, a Pen doszedł do wniosku, że panna Blanche dość daleko się posunęła – zmienił temat. – Obawiam się, że pan Foker jest bardzo smutnym młodzieńcem – powiedziała zwracając się do Pena. – Foker wcale nie ma smutnej miny – odparł Pen śmiejąc się szyderczo. – Chciałam powiedzieć, że dowiedzieliśmy się o nim smutnych rzeczy, prawda, mamciu? Co to mówił nam pan Poyntz, parę dni temu, o pewnej zabawie w Richmond? Och! Jaki pan podły! Widząc jednak, że na fizjonomii Harry'ego maluje się przerażenie, a jego przyjaciel doskonale się tym bawi, zwróciła się do Pena: – Pan jest chyba tak samo niecny. Nie wątpię, że pan też chciał tam być, prawda? Jestem pewna… tak, sama żałuję, że mnie tam nie było. – Chryste Panie! Blanche! – zawołała mama. – Ależ tak, chciałabym tam być. Nigdy jeszcze nie widziałam aktorki. Oddałabym wszystko, by poznać jakąś aktorkę, bo uwielbiam talenty. Przepadam też za Richmond i Greenwich. Chciałabym tam pojechać, słowo daję! – Dlaczegóż my trzej, kawalerowie – zawołał z galanterią major ku niemałemu zdziwieniu bratanka – nie mielibyśmy poprosić pań, aby zaszczyciły nas swym towarzystwem i wybrały się z nami do Greenwich? Czyż mamy tylko korzystać z gościnności lady Clavering i nigdy jej się nie zrewanżować? Odezwij się, młodzieży! Ach, do kroćset! Jest tu mój bratanek, który kieszenie ma wypchane pieniędzmi, tak, do kroćset, wypchane pieniędzmi, jest tu też pan Henryk Foker, o którym powiadają, że jest człowiekiem majętnym… Jakże się miewa pańska urocza kuzynka, lady Anna, panie Foker?… I oto ci dwaj młodzieńcy oddają głos mnie, staremu! Lady Clavering, czy zaszczyci mnie pani swym towarzystwem? Panna Blanche pojedzie z Arturem, jeśli oczywiście będzie łaskawa. – Och, cudownie! – zawołała Blanche. – Nie jestem od tego, żeby się trochę rozerwać – powiedziała lady Clavering. – Wybierzmy dzień, w którym sir Franciszek… – W którym sir Franciszek pójdzie na proszony obiad… Tak, mamo – dodała Blanche. – To będzie urocze. Istotnie, wycieczka do Greenwich była urocza. Zamówiono tam obiad i Foker, choć nie on prosił pannę Amory, znalazł dosyć miłych okazji porozmawiania z nią w czasie obiadu, potem na balkonie hotelu, w którym mieściła się restauracja, i jeszcze w czasie powrotu do Londynu, w karocy jaśnie pani. Pen jechał ze stryjem powozikiem sir Hugha Trumpingtona, wypożyczonym na wycieczkę przez majora. – Jestem starym żołnierzem, do kroćset tysięcy! – powiedział major Pendennis – i jeszcze za młodu nauczyłem się dbać o wygody. Istotnie, stary żołnierz pozwolił obu młodzieńcom zapłacić rachunek. W drodze powrotnej do Londynu bez przerwy drwił z Pena, robiąc aluzje do wyraźnych względów, jakie okazywała mu panna Amory. Chwalił też jej urodę, humor i dowcip. Jeszcze raz w zaufaniu powiedział Penowi, że panna Amory będzie znacznie bogatsza, niż się ludziom zdaje.\nROZDZIAŁ CZTERDZIESTY PIERWSZYO PEWNEJ POWIEŚCI Opisaliśmy w jednym z poprzednich rozdziałów, jak to Pen w czasie pobytu w domu rodzinnym, po klęsce w Oxbridge, uprawiał różne rodzaje literackie i między innymi napisał więcej niż pół powieści. Książka ta, powstała pod wpływem młodzieńczych tarapatów miłosnych i pieniężnych, była z gatunku dzieł gwałtownych, ponurych i namiętnych – Byronowska rozpacz, Wertherowskie zwątpienie, ironia i gorycz Mefistofelesa z Fausta znalazły odbicie i zostały rozwinięte w charakterze bohatera powieści Pena. Nasz młodzian bowiem właśnie uczył się niemieckiego i naśladował, zwyczajem wszystkich zdolnych chłopców, swych umiłowanych poetów i prozaików. W książkach, które kiedyś tak wielbił, a do których rzadko dzisiaj zagląda, zachowały się ślady ołówka zakreślającego wówczas całe ustępy. Łzy padały zapewne na stronice książki albo marszczyły karty manuskryptu, kiedy namiętny młodzian notował swe myśli. Jeśli później sięgał po te książki, nie mógł ani nie pragnął skrapiać ich kart poranną rosą dawnych dni. Ołówek nie kwapił się już do zakreślania miejsc, które spotkały się z uznaniem jego pana. Przeglądając manuskrypt Pen jednak przypominał sobie uczucia, które sprawiały, że łzami plamił te karty, i ból, który był jego natchnieniem. Gdyby można było napisać historię tajemnic powstania książek i odnotować na marginesie powieści ukryte myśli oraz intencje autora, ileż mdłych książek stałoby się ciekawymi, ile nudnych opowiadań zamieniłoby się w pasjonującą lekturę! Czytając swą powieść Pen wiele razy gorzko się uśmiechał, gdy sobie przypomniał fakty i uczucia, jakie dały jej życie. Jakże pompatyczne wydały mu się niektóre tyrady, jakże słabe miejsca, o których kiedyś sądził, że wyrażają treść jego duszy. Oto karta zapożyczona od ulubionego autora – dziś jasno to widzi i szczerze przyznaje, choć wtedy był głęboko przekonany, że pisze z własnej inspiracji. Dumając nad niektórymi ustępami przypominał sobie, gdzie i kiedy je napisał. Gdy tak rozmyślał, ukazało się widmo zmarłych uczuć i rumieniec barwił mu policzki na widok mglistej zjawy przeszłości. A co znaczyły te plamy na karcie manuskryptu? Jeśli na pustyni traficie na miejsce, gdzie widać odciski wielbłądzich kopyt i zachowały się jeszcze resztki wyschniętych roślin, wiecie, że była tu kiedyś woda. Podobnie w sercu Pena nie było już żywej zieleni z owych czasów, a fons lacrimarum dawno wyschła. Pewnego ranka Pen podzielił się tym porównaniem z Warringtonem, który właśnie z fajką w ustach siedział nad książką. Obficie gestykulując, jak zwykle, gdy był czymś poruszony, Artur gorzko się zaśmiał i grzmotnął manuskryptem powieści o stół, aż zabrzęczały filiżanki, a mleko zatańczyło w dzbanku. Dziś w nocy wyjął manuskrypt z okrytego kurzem kufra, zawierającego stare kurtki myśliwskie, notatki studenckie z Oxbridge, starą komżę, zniszczony beret i togę oraz inne pamiątki szkolne i z domu. Czytając manuskrypt w łóżku zasnął, gdyż początek powieści był ciężkawy, a on sam wrócił zmęczony z wieczornego przyjęcia. – Na Jowisza! – zawołał Pen rzucając manuskrypt. – Wstyd mnie ogarnia, gdy pomyślę, że zaledwie kilka lat minęło od chwili, gdy to napisałem. Byłem wtedy pewny, że po wieczne czasy będę kochał tę małą kokietkę, pannę Amory. Pisałem dla niej wiersze i wkładałem je do dziupli, dedykując je Amori. – Owszem, bardzo subtelna gra słów – zauważył Warrington puszczając kłąb dymu. – Amory – Amori. I dowód głębokiej erudycji. Zajrzyjmy więc do tej sterty papieru. Wstał z fotela, wziął manuskrypt w szczypce, którymi właśnie włożył węgielek do fajki, i zaczął głośno czytać fragment Kart z księgi życia Waltera Lorraine. – „Równie przewrotna jak piękna! Obojętna i kusząca! Ty drwisz z miłości! – zawołał Walter zwracając się do Leonory. – Jakiż zły duch nasłał cię, aby tak mnie dręczyć? O, Leonoro…” – Opuść ten ustęp – powiedział Pen starając się wyrwać manuskrypt przyjacielowi, który jednak nie dał go sobie odebrać. – Przynajmniej nie czytaj na głos. To dotyczy innej mojej miłości; pierwszej… która obecnie jest panią Mirabel. Widziałem ją wczoraj u lady Whiston. Zaprosiła mnie na wieczorek do siebie i powiedziała, że jako starzy przyjaciele powinniśmy się częściej widywać. W ciągu ostatnich dwóch lat widziała mnie wiele razy, ale nigdy nie przyszło jej na myśl, żeby mnie zaprosić. Raczyła jednak to zrobić, gdy ujrzała, że rozmawia ze mną Wenham, a także pan Dubois, powieściopisarz francuski, który ma tuzin odznaczeń i mógłby uchodzić za marszałka Francji. Tego samego wieczoru będą u niej Claveringowie. Czy to nie wzruszające, spotkać się przy jednym stole ze swymi dwiema płomiennymi miłościami? – Płomienne miłości?… Powiedz raczej: dwie garści wygasłego popiołu – odparł Warrington. – Czy obydwie piękne panie są w twojej książce? – Obydwie, a w każdym razie bohaterki powieści są do nich podobne. Leonora, która wychodzi za księcia, to Fotheringay. Kreśląc portret księcia wziąłem wzór z Magnusa Chartersa, z którym byłem w Oxbridge. Książę jest trochę do niego podobny. A Neera to panna Amory. Do diaska! Nie masz pojęcia, jak kochałem tę Fotheringay! Myślałem o niej wracając przy świetle księżyca od lady Whiston. Przypomniałem sobie dawne dzieje, jakby to było wczoraj. Gdy przyszedłem do domu, wydobyłem z kufra powieść, którą napisałem o niej i o tej drugiej przed trzema laty. Wyobraź sobie, że w tej na ogół poronionej powieści nie wszystko jest złe. Jeśli Bungay nie zechce jej wydać, zrobi to chyba Bacon. – Oto poeci – powiedział Warrington. – Kocha się taki, a potem rzuca kochankę lub ona puszcza go w trąbę. Poeta cierpi i krzyczy, że żaden inny śmiertelnik nie zaznał takiego bólu. Gdy już dobrze poznał stan swego złamanego serca, opisuje go w książce i zanosi ją na rynek. Wszyscy poeci są szarlatanami i wszyscy pisarze. Kto sprzedaje swe uczucia, kto bierze za nie pieniądze, jest szarlatanem. Jeśli poeta dostanie kolki po zbyt sutym obiedzie, beczy głośniej niż sam Prometeusz. – Moim zdaniem, poeta jest wrażliwszy od innych – odparł żywo Pen. – Dzięki temu jest poetą. Widzi i czuje wyraźniej i dlatego mówi o tym, co czuje i widzi. Ty pisząc artykuł wstępny też dajesz się ponieść temperamentowi, gdy dostrzeżesz u przeciwnika fałszywy argument lub gdy demaskujesz szalbierza w parlamencie. Paley, którego poza prawem nic nie obchodzi, potrafi godzinę rozprawiać na interesujący go temat. Nie odmawiaj więc innym przywileju, z którego sam korzystasz, pozwól im zrobić użytek z talentu, niechże będą tacy, jakimi stworzyła ich natura. Z jakiej racji ktoś nie miałby sprzedawać swych myśli o miłości, tak samo jak ty bierzesz pieniądze za swoje poglądy polityczne, a Paley za wiedzę prawniczą? Wszystko to jest tylko sprawą doświadczenia i praktyki. Nie jest zasługą pieniędzy, że odkrywasz szalbierstwo, a Paley znajduje prawniczy kontrargument. Sprawia to wrodzona lub nabyta zdolność wykrywania prawdy w pewnej dziedzinie. Poeta przelewa na papier swe myśli i doświadczenia, tak jak malarz przenosi na płótno krajobraz lub czyjąś twarz, jak umie najlepiej i wedle swych szczególnych uzdolnień. Jeśli dojdę do wniosku, że noszę w sobie materiał na epopeję, na Jowisza! wezmę się zaraz do pisania. Jeśli jednak zdam sobie sprawę, że mogę tylko ukuć żart lub opowiedzieć anegdotę, zrobię to, na co mnie stać. – Niezłą mówkę palnąłeś, młokosie – zauważył Warrington. – Ale to nie przeszkadza, że wszyscy poeci są szarlatanami. – Co? Homer, Ajschylos, Szekspir i wszyscy inni? – Nie wolno wymieniać ich imion jednym tchem z waszymi nazwiskami, karły! Człowiek człowiekowi nierówny, mój panie. – Przecież właśnie Szekspir pisał dla pieniędzy, tak samo jak ty i ja. Warrington zwymyślał Pena za jego arogancję, po czym wrócił do fajki i manuskryptu. Nie było najmniejszej wątpliwości, że ów dokument zawierał sporo własnych przeżyć Pena i że Karty z księgi życia Waltera Lorraine nigdy by nie powstały, gdyby nie osobiste zmartwienia, namiętności i szaleństwa Artura Pendennisa. Skoro poznaliśmy je we wcześniejszych partiach niniejszej jego biografii, nie ma potrzeby zamieszczania w tym miejscu obszernych wyjątków z Waltera Lorraine, gdzie młody dżentelmen opisał te ze swych przeżyć, które, jego zdaniem, mogły zainteresować czytelnika lub mieściły się w ramach zamierzonej powieści. Pen przechował ją w walizie przez niemal połowę czasu, jakiego wedle recepty Horacego trzeba dziełu sztuki, aby dojrzało (nawiasem mówiąc, wątpić należy o słuszności tej zasady), ale zakopał ją nie po to, by wydobrzała, tylko dlatego, że musiał ją gdzieś umieścić, a wcale nie pragnął mieć jej na widoku. Kto chce swój utwór odłożyć na dziesięć lat, zanim ukaże go światu lub podda własnej, dojrzalszej ocenie, musi być pewny, że jest to dzieło od samego początku mocne i trwałe, inaczej bowiem, gdy wyciągnie je z krypty, może się okazać, iż niczym kiepskie wino rzecz straciła dawny aromat i nie ma żadnego smaku. Dzieła sztuki różny miewają smak i zapach, jedne są tęgie, inne słabe, jedne zyskują z wiekiem, inne zaś nie znoszą przechowywania i, tylko gdy się je wypije od razu, są smaczne, musują i orzeźwiają. Pen nigdy, nawet kiedy był niedoświadczonym chłopcem i w chwilach gdy ponosiła go fantazja, nie uważał, że powieść, którą pisze, jest arcydziełem lub że on sam dorównuje wielkim i uwielbianym przez niego autorom. Gdy więc przeczytał teraz swoje dzieło, bez trudu zauważył jego braki, a skromnie ocenił zalety. „Książka nie jest dobra – myślał – ale nie gorsza od wielu takich, które z powodzeniem sprzedają uliczni księgarze i które cieszą się wzięciem jednego sezonu. Jako krytyk ocenił niejedną modną powieść poczytnych autorów i uważał, że dorównuje im intelektem, a po angielsku pisze równie dobrze jak tamte panie i tamci panowie. Przeglądając swe dawne dzieło z przyjemnością znajdował tu i ówdzie fragmenty napisane z fantazją i siłą wyrazu, a także znamiona, jeśli nie talentu, to w każdym razie prawdziwej pasji lub szczerego uczucia. Podobny był wyrok Warringtona, kiedy ów surowy krytyk, po półgodzinnej lekturze i wypaleniu dwóch fajek, odłożył książkę i ziewnął od ucha do ucha. – Nie mogę już dłużej czytać tego, coś tu naplótł – powiedział – ale zdaje mi się, że nie jest to rzecz bez wartości, mój chłopcze. Jest w tym coś zielonego i świeżego, co mi się podoba. Kwiecie opada z oblicza poezji, gdy poeta zacznie się golić. Później nie uzyskasz już takiej naturalności i tej samej szczerej różowej barwy. Policzki masz blade, przywiędłe w dusznej atmosferze wieczornych przyjęć, musisz pielęgnować bokobrody przy pomocy żelazka do włosów, pomady i diabli wiedzą czego. Bokobrody falują ci wprost cudownie, sam jesteś wspaniały, wytworny i tak dalej, ale… mój Boże, najpiękniejsza była wiosna! – Co, u licha, mają wspólnego moje bokobrody z tematem naszej rozmowy? – zapytał Pen, zapewne dotknięty aluzją do ozdoby swego oblicza, którą – prawdę mówiąc – fryzował, smarował pomadą, perfumował, głaskał i pieścił z zapałem godnym lepszej sprawy. – Czy sądzisz, że możemy coś zrobić z Walterem Lorraine? Zaniesiemy go Wydawcom czy też sprawimy mu auto da fé? – Nie widzę korzyści ze spalenia tej książki – odparł Warrington – choć miałbym wielką ochotę wrzucić ją do ognia, aby dać ci nauczkę za twoją nieznośną zarozumiałość i hipokryzję. Czy mam spalić Waltera Lorraine? Zanadto go cenisz i nie pozwolisz, aby mu włos spadł z głowy. – Spalić? Proszę bardzo! – Walter Lorraine poleciał ze stołu prosto do kominka. Ale ogień spełnił swój obowiązek: zagotował wodą w kociołku na śniadanie Pena, zgasł i nie zamierzał już tego dnia brać się do roboty, o czym Pen doskonale wiedział. Warrington z pogardliwym uśmiechem jeszcze raz wziął w ręce szczypce i wyjął manuskrypt z nieszkodliwego popiołu. – Och, Pen, cóż za blagier z ciebie! – zawołał. – Co gorsza, niezręczny blagier, mój panie! Widziałem, że rzuciłeś okiem, czy ogień wygasł, zanim cisnąłeś Waltera Lorraine na palenisko. Nie, nie spalimy go. Pójdziemy z nim do Egipcjan, może go kupią. Oddamy go za pieniądze – tak, za srebro i złoto, za wołowinęi napitki, tytoń i stroje. Ten młodzian uzyska pewną cenę na rynku, bo jest przystojny, choć niezbyt silny. Ale podkarmimy go, wykąpiemy, zakręcimy mu loki i sprzedamy za sto piastrów Baconowi lub Bungayowi. Ta sieczka jest na handel, mój panie. A oto moja rada: jadąc do domu na święta, weź Waltera Lorraine do torby, nadaj mu wygląd bardziej nowoczesny, poobcinaj, tylko ostrożnie, zbyt zielone gałązki, dodaj trochę humoru, radości, ironii i tak dalej, po czym zaniesiemy go na rynek i sprzedamy. To nie jest ósmy cud świata, ale zrobi swoje. – Czy naprawdę tak sądzisz? – zapytał zachwycony Pen, gdyż była to wielka pochwała w ustach takiego cynika jak Warrington. – Och, młody głuptasie! Uważam twoją powieść za niezwykle dobrą – odparł Warrington z nutą serdeczności w głosie. – A ty jesteś tego samego zdania, mój drogi. – Mówiąc to uderzył Pena żartobliwie w policzek manuskryptem, który trzymał w ręce. Policzek Pena pokraśniał, jak to bywało w czasach jego pierwszych rumieńców. Artur chwycił rękę przyjaciela: „Dziękuję ci” – powiedział z mocą, po czym poszedł z książką do swego pokoju. Tego dnia długo leżał na łóżku i czytał Waltera Lorraine. Zrobił, jak mu radził Warrington, zmienił niemało i dużo dopisał, aż w końcu nadał Walterowi Lorraine kształt, w jakim powieść ta wyszła drukiem i jest znana łaskawemu czytelnikowi romansów. Kiedy Pen zajęty był poprawianiem Waltera Lorraine, poczciwy Warrington zręcznie zaciekawił tą powieścią dwóch recenzentów Bacona i Bungaya, zwracając im przy tym uwagę na szczególnie dobrą pozycję towarzyską dystyngowanego autora. Były to czasy, kiedy powieść „z życia wyższych sfer” cieszyła się u nas wielkim wzięciem. Warrington nie omieszkał więc jeszcze raz podkreślić, że Pen jest człowiekiem z najlepszego towarzystwa i że bywa w domach znakomitych obywateli. Prostoduszny i uczynny Pércy Popjoy otrzymał zadanie urobienia pani Bungay. Poinformował ją tedy, że jego przyjaciel, Pendennis, pracuje nad rzeczą niezwykle ciekawą, dziełem, które zrobi furorę w Londynie, utworem pełnym dowcipu, talentu, ironii, patosu i wszelkich innych walorów. Wspomnieliśmy już, że pan Bungay tyle się znał na powieściach co na hebrajskim i algebrze i że ani nie czytał, ani nie wiedział, co jest w książkach, które wydawał i za które płacił. Wydawca polegał na zdaniu swych literackich doradców i opinii pani Bungayowej. Niewątpliwie mając na uwadze transakcję handlową, poprosił Pendennisa i Warringtona po raz wtóry na obiad. Bacon, gdy się dowiedział, że Bungay pertraktuje z Penem, zaniepokoił się, zaciekawił i zapragnął podkupić konkurenta. Czy pan Pendennis dogadał się już z tymi kupczykami z naprzeciwka w sprawie swej nowej książki? Panu Hackowi, zaufanemu lektorowi Bacona, polecono zbadać sytuację i zobaczyć, czy nie dałoby się coś zrobić. Wynik kroków podjętych przez ambasadora Bacona był taki, że pewnego poranka wydawca sam wgramolił się po schodach domu przy Lamb Court aż pod drzwi, na których widniały nazwiska panów Warringtona i Pendennisa. Trzeba wyznać, że dla światowca (Baconowi mówiono o biednym Penie jako wytwornym panu) apartamenty zajmowane przez Pena i jego przyjaciela nie były odpowiednie. Wystrzępiony dywan do cna się wytarł w ciągu dwóch lat wspólnego pożycia przyjaciół. Salon przesiąkł zapachem tytoniu. Bacon w korytarzu, przez który musiał przejść, potknął się o balię praczki. Kurtka myśliwska Warringtona świeciła, jak zwykle, dziurami na łokciach. Krzesło, którym poczęstowano wydawcę, gdy wszedł do pokoju, załamało się pod jego ciężarem. Warrington parsknął śmiechem i wyjaśnił gościowi, że dostał krzesło służące do płatania figli. Zawołał do Pena, żeby przyniósł całe krzesło ze swego pokoju. Widząc, jak wydawca rozgląda się po nędznym pokoju z miną wyrażającą głęboką litość i ogromne zdumienie, Warrington zapytał go, czy mieszkanie nie wydaje mu się eleganckie i czy miałby ochotę zabrać któryś mebelek stąd do salonu pani Bacon. Wydawca wiedział, że Warrington lubi żartować. „Nie mogę go rozgryźć – mawiał. – Nigdy nie mam pojęcia, czy mówi serio, czy kpi.” Bardzo możliwe, że pan Bacon wziąłby obu dżentelmenów za zwyczajnych hochsztaplerów, ale akurat na stole leżały zaproszenia, które listonosz przyniósł rano Penowi. Zaproszenia pochodziły od osób wysoko postawionych w londyńskim świecie, wśród których nasz młodzian istotnie się obracał. Bacon rzucił okiem na stół i zobaczył, że markiza Steyne oczekuje pana Artura Pendennisa u siebie w oznaczonym dniu i że inna wielka dama zaprasza go na wieczorek taneczny. Warrington zauważył, że wydawca z podziwem patrzy na te dokumenty. – Ach! – powiedział przyjaciel Pena z niewinną miną. – Pendennis jest jednym z najbardziej dostępnych ludzi, jakich znam. Młody ten człowiek bywa na obiadach u najznakomitszych osobistości w Londynie, a jednak z przyjemnością zje kotlet barani z panem i ze mną. Nie masz jak uprzejmość starej angielskiej szlachty. – Och, nie masz – przytwierdził pan Bacon. – A pan zachodzi pewnie w głowę, dlaczego Pendennis mieszka ze mną tutaj, na trzecim piętrze. Tak, śmieszna to rzecz. Ale bardzo się obaj lubimy, a że nie mogę sobie pozwolić na wynajęcie pięknego domu, zamieszkał ze mną w tych starych odrapanych pokojach. To człowiek, który może mieszkać, gdzie mu się spodoba. „Mam wrażenie, że tutaj może mieszkać tanim kosztem” – pomyślał Bacon. W tej chwili osoba tak wychwalana przez Warringtona weszła z sąsiedniego pokoju, swej sypialni. Wówczas pan Bacon przystąpił do sprawy, która go tu sprowadziła. Powiedział więc, że słyszał, jakoby pan Pendennis miał powieść w rękopisie. Wyraził wielką ochotę ujrzenia tego dzieła i zapewnił, że niewątpliwie dojdą do porozumienia. Jakiej ceny by żądał pan Pendennis? Czy mógłby odmówić firmie Bacon? Przekona się, iż firma ta świetnie płaci, itd. Zachwycony Pen przybrał obojętną minę i oświadczył, że już pertraktuje z Bungayem i w tej chwili nie może udzielić ostatecznej odpowiedzi. To dało bodźca Baconowi do propozycji tak obiecujących, choć ściśle nie sprecyzowanych, że Pen oczyma duszy ujrzał się w Eldorado i uznał, że od tego dnia już jest bogatym człowiekiem. Nie wymienię sumy, jaką pan Artur Pendennis ostatecznie otrzymał za pierwsze wydanie Waltera Lorraine, aby młodzi adepci literatury nie oczekiwali podobnego szczęścia, a inni nie porzucili swych zawodów w zamiarze obdarowania świata nowymi powieściami, których i tak jest już dość. Niechaj więc żaden młodzian nie schodzi na bezdroża i nie oddaje się zgubnemu nałogowi pisania powieści. Niech młodzi pamiętają, ile na jedną książkę, która odniosła sukces, przypada takich, które spotkało niepowodzenie, nie mówię, że zawsze zasłużone. Trzymajcie się więc z dala od tego zajęcia, a jeśli już zaczniecie pisać, pamiętajcie, że robicie to na własne ryzyko. Oczywiście, moje ostrzeżenie nie dotyczy tych, którzy już powieści napisali. Proszę, niech zaniosą swój towar na rynek, niechaj się zwrócą do Bacona lub Bungaya, do wszystkich wydawców przy Paternoster Row i w całej metropolii i oby im się powiodło. Świat jest szeroki, a gusty ludzkie na szczęście tak rozmaite, że właściwie wszyscy mają szansę i każdy może zdobyć nagrodę dzięki swemu talentowi lub szczęściu. Ale jakie są widoki powodzenia lub klęski, zyskania popularności i jej utrzymania? Ktoś przejdzie przez rzekę pokrytą lodem, za nim pomaszeruje dwudziestu i lód się załamie. Krótko mówiąc, wypadek pana Pendennisa był zgoła wyjątkowy i nie można go uogólniać. Zapewniam uroczyście i zawsze będę uparcie twierdził, że co innego jest napisać powieść, a co innego otrzymać za nią pieniądze. Pen zatem dzięki samemu sobie lub szczęściu czy też dzięki temu, że Warrington zręcznie wygrał Bungaya przeciw Baconowi (każdemu amatorowi sztuki pisarskiej wolno spróbować tego sposobu na dwóch firmach wydawniczych), rzeczywiście sprzedał powieść za pewną sumę pieniędzy jednemu z dwóch znakomitych patronów literatury, znanych naszym czytelnikom. Była to kwota tak znaczna, iż Pen myślał o otwarciu konta w banku lub zakupieniu kabrioletu i konia albo przeprowadzce na pierwsze piętro w Lamb Court, do mieszkania z nowymi meblami, a nawet chciał się osiedlić w eleganckiej dzielnicy Londynu. Major Pendennis usilnie zalecał to ostatnie rozwiązanie. Szeroko otworzył oczy ze zdziwienia, gdy się dowiedział, jakie szczęście spotkało Pena, który nie omieszkał natychmiast go o tym zawiadomić. Major omal się nie obraził na wieść, że Pen zarobił tyle pieniędzy. – Ki diabeł czyta takie rzeczy? – pytał sam siebie, gdy usłyszał o transakcji zawartej przez bratanka. – Ja nigdy nie czytam romansów i tym podobnych bzdur. Z wyjątkiem jednego Paul de Kocka, który niezawodnie pobudza mnie do śmiechu, przez ostatnie trzydzieści lat nie zajrzałem chyba do żadnej tam powieści. Szczęściarz z tego Pena, diabli by go wzięli! Pewnie może napisać taką powieść w ciągu miesiąca. Hm, jedna na miesiąc to jest dwanaście rocznie. A do licha! Chłopak może teraz przez cztery lub piąć lat pisać takie trele-morele i zrobi majątek. Zanim to nastąpi, chciałbym, by żył jak należy, wynajął przyzwoite mieszkanie i trzymał powozik. Artur śmiejąc się powtórzył Warringtonowi rady stryja. Na szczęście znacznie rozsądniejszego doradcę niż stary dżentelmen miał w osobie przyjaciela i we własnym sumieniu, które mówiło mu: „Dziękuj Bogu za powodzenie, jakie cię spotkało. Nie puszczaj się na żadne ekstrawagancje. Spłać Laurę!” Napisał więc do niej list, w którym podziękował za pożyczkę i przesłał pozdrowienia. Do listu dołączył sumę pieniężną, która niemal całkowicie pokryła dług. Wdowę i Laurę list bardzo wzruszył, gdyż utrzymany był w tonie serdecznym i pełnym skromności. Gdy stary doktor Portman przeczytał ustęp listu, w którym Pen z wdzięcznością płynącą z głębi serca pokornie dziękuje niebu za swoje obecne sukcesy i za zesłanie mu drogich i serdecznych przyjaciół, aby podtrzymali go na duchu w ciężkich chwilach, głos drżał doktorowi, a oczy zmrużyły się za okularami. A kiedy skończył czytać, kiedy zdjął okulary z nosa, złożył list i oddał go wdowie, wtedy – muszę to powiedzieć – doktor przytrzymał przez chwilę dłoń pani Pendennis, po czym przyciągnął wdowę ku sobie i uczciwie ją ucałował, na co Helena, rzecz jasna, wybuchnęła płaczem na jego ramieniu, serce bowiem zbyt jej wezbrało, by mogła odpowiedzieć inaczej. Dokonawszy tego czynu doktor, czerwony jak piwonia, ukłonił się damie, odprowadził ją na sofę i usiadł obok. Cichym głosem wyjąkał słowa swego ukochanego poety, który powiada, że w chwili powodzenia sprawił, iż „serce wdowy śpiewało z radości”. – List ten przynosi chłopcu wielki zaszczyt, ogromny zaszczyt, moja droga – mówił doktor głaszcząc list leżący na kolanie Heleny – mamy więc aż nadto powodów, byśmy byli za to wdzięczni, bardzo wdzięczni. Komu powinniśmy dziękować, tobie, moja droga, nie muszę tego mówić, boś jest świętą niewiastą… tak, Lauro, kochanie, twoja mamusia jest świętą kobietą. Zamówię sobie tę książkę, czcigodna pani, a drugi egzemplarz sprowadzę do czytelni. Możemy być pewni, że wdowa i Laura wyszły na spotkanie poczty, która przywiozła im egzemplarz bezcennej powieści Pena, co nastąpiło natychmiast po jej wydrukowaniu i po przystąpieniu przez wydawcę do sprzedaży. Nie ulega też wątpliwości, że czytały ją sobie na zmianę głośno, a potem każda czytała sama, gdy bowiem o godzinie pierwszej nad ranem wdowa wyszła w szlafroku ze swej sypialni z drugim tomem w ręku, który właśnie skończyła, zastała Laurę w łóżku, pożerającą tom trzeci. Laura niewiele mówiła o książce Pena, za to Helena orzekła, iż jest to nader szczęśliwe połączenie Szekspira z Byronem i Walterem Scottem. Wdowa nie miała cienia wątpliwości, że jej syn jest największym geniuszem w świecie, tak samo jak najlepszym synem pod słońcem. Czy Laura nie myślała o książce i jej autorze, chociaż mówiła tak mało? Myślała co najmniej o Arturze Pendennisie. List utrzymany był w tonie serdecznym, a przecież wystawił ją na ciężką próbę. Nie podobał jej się pośpiech, z jakim Pen zwrócił dług. Wolałaby raczej, aby brat przyjął pieniądze zgodnie z jej intencją jako prezent. Przykro jej było, że łączą ich rachunki pieniężne. Jego listy z Londynu, pisane w zacnej intencji ubawienia matki, pełne były opisów słynnych ludzi, uciech i wspaniałości wielkiego miasta. O tym, że wszyscy tam schlebiają Arturowi i psują go, Laura nie wątpiła ani na chwilę. Czy Pen nie myślał o bogatym ożenku, skoro jego opiekunem był szczwany stryj (Laura i major nigdy nie darzyli się sympatią), ten podstarzały bywalec, którego myśli stale zaprzątnięte były przyjemnościami, pozycją w świecie i majątkiem. Artur nigdy nie wspominał o… o dawnych czasach. Pewnie zapomniał o nich i o niej. A czy o innych sprawach, innych osobach też zapomniał? Takie myśli przychodziły zapewne do głowy Laurze, choć nie mogła zwierzać się z nich Helenie. Ukrywała przed nią jeszcze jedną tajemnicę, której nie mogła ujawnić, może dlatego, że wiedziała, jak by to wdowę ucieszyło. Szło o wydarzenie, jakie nastąpiło podczas pobytu Laury u lady Rockminster, w okresie ostatnich świąt Bożego Narodzenia, gdy Pen bawił u matki w Fairoaks. Pan Pynsent, człowiek taki, zdawałoby się, chłodny i ambitny, oficjalnie oświadczył się wówczas pannie Bell. Poza nią i jej wielbicielem nikt nie wiedział o tych oświadczynach ani o tym, że spotkały się z rekuzą. Najprawdopodobniej powody odmowy, jakie podała Laura szczerze zmartwionemu młodzieńcowi, nie były zgodne z rzeczywistością ani identyczne z tymi, do których przyznawała się wobec samej siebie. – Nie mogę – powiedziała Pynsentowi – przyjąć tej propozycji, skoro sam pan mówi, że pańska rodzina nic o tym nie wie, a jestem pewna, że pańska rodzina byłaby temu przeciwna. Zbyt wielka dzieli nas różnica stanu. Jest pan dla mnie łaskaw, zbyt łaskaw i zbyt dobry, drogi panie Pynsent, przecież ma pan przed sobą tylko biedną dziewczynę na cudzym utrzymaniu. – Biedną dziewczynę? Któż w ten sposób myślał kiedy o pani? – wybuchnął Pynsent. – Jest pani równa wszystkim innym. – Jestem biedną dziewczyną u siebie w domu – odparła Laura ze słodyczą – i naprawdę nie pragnę odmiany. Wcześnie zostałam sierotą i znalazłam najlepszą i najtkliwszą przybraną matkę. Przysięgłam potem, że nigdy jej nie opuszczę, nigdy! Proszę więcej o tym nie mówić, ani tu, pod dachem pańskiej krewnej, ani nigdzie indziej. To niemożliwe. – A jeśli lady Rockminster poprosi w moim imieniu, czy pani zgodzi się być moją żoną? – zawołał wzburzony Pynsent. – Nie. Nie mówmy już nigdy o tym, błagam pana. Musiałabym wyjechać, gdyby pan wrócił do tego tematu. – Po tych słowach Laura odeszła. Pynsent nie prosił lady Rockminster o wstawiennictwo. Wiedział, że na nic by się nie zdało. Nigdy też nie wspomniał już o tym ani Laurze, ani nikomu innemu. Kiedy wreszcie wyszła słynna powieść, spotkała się nie tylko z uznaniem krytyków bardziej bezstronnych niż pani Pendennis, lecz nadto Pen miał szczęście, że przypadła do smaku publiczności i szybko zdobyła znaczny rozgłos. Nim minęły dwa miesiące, Pen ze zdziwieniem i satysfakcją przeczytał w gazetach zapowiedź drugiego wydania Waltera Lorraine. Z wielką też przyjemnością czytał i posyłał do domu recenzje, jakie ukazywały się w różnych pismach. Krytyczne głosy nie sprawiły mu zbyt wielkiej przykrości – poczciwy chłopak z wielką pokorą przyjmował nagany. Ale i pochwały nie wbijały go w pychę. Podobnie jak większość poczciwych ludzi, miał własne zdanie o swym dziele, jeśli więc krytyk chwalił go niesłusznie, taki komplement raczej sprawiał mu przykrość, niż cieszył. Z wielką jednak przyjemnością posyłał do Fairoaks najbardziej pochwalne recenzje, wiedział bowiem, ile będzie radości z tego powodu. Są ludzie – a Pendennis chyba do nich należał – którzy stają się lepsi, delikatniejsi pod wpływem powodzenia i dowodów ludzkiej życzliwości, a są też tacy, którzy stają się aroganccy i niewdzięczni, gdy im się zacznie dobrze powodzić. Szczęśliwy, kto dobry i zły los potrafi przyjąć z jednakową skromnością i pogodą ducha! Szczęśliwy, kto z domu wyniósł przykład prawego postępowania, od wczesnego dzieciństwa wie, co to honor, i nauczył się nie ulegać kaprysom losu.\nROZDZIAŁ CZTERDZIESTY DRUGIALZACJA Stojąc jak woźny lub marny adwokat przed londyńskimi sądami, Shepherd's Inn od dawna wznosi się w pobliżu Lincoln's Inn Fields i Tempie. Czworoboczny ten budynek chowa się przed światem gdzieś za czarnymi szczytami domów i zakopconymi kominami Wych Street, Holywell Street i Chancery Lane. Dojść do Shepherd's Inn można przez interesujące pasaże i kręte, zadymione zaułki, o których słońce zapomniało. Sprzedawcy tandetnych ubrań, karmelków, migdałów w cukrze, teatralnych rycin dla młodzieży, handlarze nędznymi gratami i pościelą, na której widok można nabawić się bezsenności, rozkładają swój towar w wąskich przejściach i mrocznych wnękach. W bramach domów mnóstwo dzwonków. Gromady brudnych dzieci tłoczą się przed domami i wokół straganów handlarzy raków i małży na podwórkach, o których mokry bruk stukają głośno chodaki, bryzgając nigdy nie wysychającym błotem. Przychodzą tu uliczni pieśniarze. Gardłowym, ochrypłym głosem śpiewają zjadliwe kuplety na rządy whigów, biskupów, dostojników Kościoła i niemieckich krewnych pewnej miłościwie panującej rodziny. Punch ustawia swój teatr, pewny, że znajdzie tu wdzięczną publiczność, a czasem ktoś z mieszkańców gnieżdżących się w tych domach rzuci mu pół pensa. Kobiety krzyczą na dzieci łażące po rynsztoku albo, co gorzej, na męża, gdy chwiejnym krokiem wraca z szynku. Ustawiczny gwar i ruch panuje na podwórkach, przez które trzeba przejść, aby dotrzeć do cichego, staroświeckiego czworoboku Shepherd's Inn. W środku tego czworoboku na małym rachitycznym trawniku wznosi się statua Shepherda, osłonięta żelaznymi sztachetami przed atakami malców. Aula, z wymalowanym na ścianie herbem fundatora, zajmuje jeden blok gmachu, a wysokie, starożytne izby mieszczą się w dwu dalszych skrzydłach i nad sklepieniem pasażu, który zajmuje czwarty bok kwadratu i prowadzi na Oldcastle Street, a tym samym łączy Shepherd's Inn z ruchliwym Londynem. W Inn może mieszkali kiedyś adwokaci. Ale dawno już wpuszczono w te rejony profanów. Jeśli się nie mylę, nie mieści się tutaj żadna poważniejsza kancelaria adwokacka. Biura „Kopalni Miedzi w Polwheedle i Tredyddlum” zajmują parter jednego z bloków, a na parterze drugiego mieszczą się Rejestr Wynalazków Patentowanych oraz „Zjednoczenie Talentu i Kapitału”. Jedynym dżentelmenem, którego nazwisko figuruje w Shepherd's Inn i na liście adwokatów, jest Campion, pan z wąsami, przyjeżdżający tu własnym kabrioletem dwa lub trzy razy na tydzień. Pan Campion ma też biuro w West Endzie, przy Curzon Street, May Fair, gdzie jego małżonka przyjmuje utytułowane towarzystwo, pożyczające pieniędzy u pana mecenasa. Tam, na biletach wizytowych z glansowanego kartonu, pan mecenas nazywa się Somerset Campion, tutaj firma brzmi: Campion i Ska. Taka sama bródka, jaka zdobi jego podbródek, wyrasta spod dolnej wargi „i spółki”. Wspaniały wprost widok przedstawia uprząż na koniu pana mecenasa. Uprząż ta skrzy się herbami, kiedy kabriolet zajeżdża przed bramę wiodącą do biura. Koń parska pianą, niecierpliwi się i bije kopytami żując błyszczące wędzidło. Lejce i bryczesy stangreta są oślepiająco białe. Blask ekwipażu świeci w mrocznym zaułku niczym słońce. Nasz przyjaciel, kapitan Costigan, nieraz dobrze obejrzał kabriolet i konia Campiona, kiedy po południu, powłócząc nogami, przechodził przez podwórko w rannych pantoflach, szlafroku i starym kapeluszu włożonym na bakier. Jeśli jest ładnie, kapitan po śniadaniu wygrzewa się tutaj na słoneczku, potem idzie z wizytą do stróżówki, głaszcze głowy dziatwy i opowiada pani Bolton o „tyjatrach” i „mojej córce lajdy Mirabel”. Pani Bolton też była kiedyś artystką i w młodych latach tańczyła w operze jako trzynasta spośród czterdziestu uczennic mistrza Serle'a. Costigan mieszka na trzecim piętrze domu pod numerem czwartym w pokojach kiedyś zajmowanych przez pana Podmore'a, którego nazwisko figuruje jeszcze na drzwiach (nawiasem mówiąc, niemal na wszystkich drzwiach w Shepherd's Inn można ujrzeć nazwiska nie tych, którzy tam mieszkają). Kiedy Charley Podmore, miły tenor z królewskiego teatru „Drury Lane” i sal koncertowych „Oficyny”, ożenił się i przeprowadził do Lambeth, odstąpił mieszkanie panu Bows i kapitanowi Costiganowi, którzy zajmują je teraz pospołu. W piękne dni, gdy okna są otwarte, możecie usłyszeć dźwięki fortepianu pana Bowsa, grającego dla własnej przyjemności lub udzielającego nauki adeptce sztuki teatralnej, pan Bows bowiem ma uczennicę, a może nawet dwie. Jedną z nich jest Fanny Bolton, córka dozorczyni. Wiele słyszała o teatralnej sławie swojej matki i chciałaby jak najprędzej pójść w jej ślady. Ma piękny głos, ładną buzię i sceniczną figurę. Sprząta pokoje i ściele łóżka panów Costigana i Bowsa, a także przyrządza im śniadania. W zamian za te usługi Bows uczy ją muzyki i śpiewu. Gdyby nie fatalna skłonność kapitana do napojów wyskokowych (Fanny sądzi, że wszyscy eleganccy panowie oddają się temu nałogowi), dziewczę uważałoby go za najbardziej nieskazitelnego dżentelmena w świecie. Z niezachwianą wiarą przyjmuje wszystko, co Costigan opowiada. Bardzo również lubi pana Bowsa i jest mu niezmiernie wdzięczna. Stary dziwak i odludek żywi do niej ojcowskie uczucia, gdyż jest człowiekiem gołębiego serca i źle by się czuł, gdyby nikogo nie kochał. Costiganowi dane było widzieć pojazdy znakomitych gości,. zatrzymujące się przed jego niskimi progami. Kto słyszał, co kapitan plecie rano (wieczorem jego śpiewka bywa znacznie smutniejsza), mógłby pomyśleć, że sir Karol i lady Mirabel zwykli przyjeżdżać w towarzystwie arystokratycznej śmietanki, aby odwiedzić „staruszka, poczciwego starego kapitana na pensji, biednego starego Jacka Costigana” – jak Cos mówił o sobie. Prawdą jest, że pani Mirabel zostawiła ojcu bilet wizytowy swego męża (bilet ten od wielu miesięcy widnieje zatknięty za ramki lusterka stojącego na kominku w salonie) i że osobiście przybyła odwiedzić ojca, ale było to już dość dawno temu. Zacna niewiasta pragnąc po wyjściu za sir Karola wywiązać się jak należy z obowiązków wobec rodziciela wyznaczyła pensyjkę kapitanowi, którego poza tym kilka razy dopuszczono do stołu córki i zięcia. Zrazu zachowanie biednego Cosa na wyżynach eleganckiego świata, jak nazywał salon lady Mirabel, było nieszkodliwe, chociaż bez sensu. Kapitan nie tylko stroił się w swoje najpiękniejsze szaty, ale w rozmowie dobierał słów możliwie najdłuższych i najbardziej pompatycznych, jakie były mu znane. Przybrał też uroczyste maniery, które napawały zdumieniem towarzystwo, w jakim się znajdował. – Czy madama była na spacerze w parku aujourd'hui? – zagadywał córkę. – Na próżnom szukał spojrzeniem twego ekwipażu. Biedny starzec nie miał satysfakcji ujrzenia rydwanu swej córy. Panie Karolu, widziałem pańskie nazwisko na liście osób, które były obecne podczas levee. Biedny stary Jack Costigan swego czasu asystował wielu levee na zamku w Dublinie. Czy książę pan dobrze wyglądał? Jak mi Bóg miły, zostawię swój bilet wizytowy w Apsley House. Dziękuję, James, jeszcze kropelkę szampana.\nDzieje pendennisa Tom 2\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Dzieje_pendennisa_Tom_2-ebookRO/p02010353i020" target="_blank" title="Dzieje pendennisa Tom 2 [William Thackeray] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Dzieje pendennisa Tom 2 [William Thackeray] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Dieta kopenhaska - Forum SFD - strona 380\nIlość wyświetleń tematu: 1334012\nNapisał(a) 24 October 2005 12:21 PM\nTo jesli nigdy nie byłaś to wpadniesz na amen w ten sklep... jezeli ktoś lubi bibeloty, jakies bzdety ozdobne do domu to Ikea jest straszna pułapką.. uważaj zatem na siebie...\nNapisał(a) 24 October 2005 12:25 PM\nmoze po 3 latach dochodzi do biodegradacji\nNapisał(a) 24 October 2005 12:31 PM\nPs i widzisz vlad88 - przez Ciebie Atenka obraziła sie uciekła\nZmieniony przez - VLAD.IV w dniu 2005-10-24 13:08:01\nNapisał(a) 24 October 2005 1:08 PM\nNie ma co, od jutra zaczynam diete kopenhaska.Jezeli Ktos ma ochote sie przylaczyc to zapraszam. w grudniu jestem zaproszona na wesele i musze (powtarzam musze!) wygladac olsniewajaco.I oczywiscie wiem, efekt jojo, ze dieta niezdrowa itd. Planuje ze to bedzie dopiero wprowadzenie, po kopenhaskiej zaczne reguralnie cwiczyc (czy szybki marsz jest tak samo efektowny jak bieganie?)mniej jesc itd a przede wszystkim zdrowiej. ( nie bede ukrywac , ze obiecuje sobie to od kilku lat)Moze teraz naprawde sie uda, bo i motywacja ogromna (ten cholerny slub) Czekam na wsparcie i pozdrawiam wszystkich goraco!\nNapisał(a) 24 October 2005 1:11 PM\nTo jest Twój ten cholerny ślub czy czyjś? I z takim podejściem (pisząc, że jesteś taka sobie) nie widzę mozliwoście sukcesu - trzeba mieć pozytywne nastawienie..\nNapisał(a) 24 October 2005 1:18 PM\nZe "taka_sobie" to z przekory troche, poza tym to chyba lepiej brzmi od Barbi? Slub nie jest moj (tak przy okazji jestem chwilowo do wziecia haha)ale mam byc na tym slubie swiadkeim. Poza tym jestem naprawde grzechu warta tylko przytylam troszke bo rzucilam palenie (czekam na congratulations bo juz 9 tydzien bez dymka)\nNapisał(a) 24 October 2005 1:24 PM\nPS. zeby mi sie tak milo chudlo jak teraz rozpisuje..ojojoj\nI co z tym szybkim chodzeniem? Nie lubie biegac , ale mam w domu to cudo do biegania i troche sie marnuje!!! ( maszyna nie ja)\nNapisał(a) 24 October 2005 1:25 PM\njak jestes do wzięcia to pokaż fotkę (moze być na maila )... pomyslimy, pomyslimy...\nI gratulacje - ale ja to już 30 rok bez dymka\nZmieniony przez - VLAD.IV w dniu 2005-10-24 13:26:27\nNapisał(a) 24 October 2005 1:30 PM\nczy "to cudo do biegania" to bieżnia? Masz elektryczną czy taką zwykłą?\nNapisał(a) 24 October 2005 1:35 PM


Chipsy jabłkowe | Zdrowia Moc\nby Zbigniew Baran · 31 stycznia 2015\nJeśli co jakiś czas brakuje Wam czegoś do pochrupania to suszone jabłka są wspaniałą i zdrową alternatywą dla popularnych przegryzek. Robiąc je w domu mamy pewność, iż nie ma w nich siarki, konserwantów czy innych dodatków, które mogą się pojawić podczas procesu suszenia. Tak naprawdę sposobów na suszenie jabłek na pewno jest kilka. Ja osobiście jestem zapalonym grzybiarzem i posiadam suszarkę, którą można wykorzystywać do suszenia warzyw, owoców i grzybów. Jest to niewielki wydatek, natomiast korzyść ogromna i może się przydać w każdym domu. Jest to mim zdaniem jeden z szybszych sposobów na uzyskanie chrupiących, dobrze wysuszonych owoców. Na naszą pyszną i zdrową przekąskę zawsze wybieram jabłka typu chempion, ponieważ są bardzo słodkie\ni wszyscy w naszej rodzinie je lubią.\nJabłka dokładnie myjemy, nie trzeba ich obierać. Kroimy na ćwiartki, wydrążamy gniazda nasienne, kroimy na plastry od 3-5mm. układamy na tackach suszarki i suszymy aż będą chrupiące. Długość suszenia jabłek zależy od ich grubości i parametrów technicznych suszarki.\nCzęść chipsów posypuję przyprawą w skład której wchodzi: cynamon, imbir, goździk, kardamon i jest to ulubiona przekąska mojej żony, natomiast ja z synami bardziej preferujemy chipsy bez żadnych dodatków.\nMożna przechowywać suszone jabłka w zamkniętych pojemnikach aby nie nabrały wilgoci, my zjadamy wszystko na bieżącoJ. Suszarka jest w użyciu przez kilka dni, oczywiście z przerwami i potem robimy sobie przerwę aby nam się te frykasy nie przejadły, gorąco polecam dla dorosłych jak i dla dzieci.\nTags: chipsy jabłkowecynamonimbirkardamonsuszarka do warzyw i owoców\nNastępny artukuł Omlet\nPoprzedni artykuł Produkty w diecie Szymona


ikają jak mogą spotkań z policją i sądami, Niestety, życie często jest nieobliczalne i czasami okazuje się, że mimo podjętych środków zapobiegawczych, nieuniknione będzie spotkanie z wymiarem sprawiedliwości. Jak się do tego przyg\nDodane: 12-09-2019 03:30\nWiększość ludzi stara się żyć zgodnie z obowiązującym prawem. Nie popełniają przestępstw, starają się nikomu nie narażać, nie przechodzą na czerwonym świetle. Unikają jak mogą spotkań z policją i sądami, Niestety, życie często jest nieobliczalne i czasami okazuje się, że mimo podjętych środków zapobiegawczych, nieuniknione będzie spotkanie z wymiarem sprawiedliwości. Jak się do tego przygotować?\nO zabiegach kosmetycznychOutsourcing BHPSzybalski-stomatologia.plSztukaterieCzy Rozpoznajesz Te 8 Czynników, Które Nie Pozwolą Ci naprawić klimatyzację? Are you already searching for solutions to buy us auto parts? Gdzie znaleźć pomoc prawną?Krótko o lejkach kosmetycznychCzy w 2020 dasz radę zobaczyć pokaz tańca Warszawa?Poradnik pacjenta - dobry stomatolog ZabrzeDoradztwo prawne w praktyceCo warto wiedzieć o drewnie? Another boring article - plumbingPrawdziwa sauna w ogrodzie. Czy jest tak pięknie jak brzmi?O meblach prowansalskich w domuTanie ogrzewanie See these 8 interesting facts about how to buy us auto parts easily O czystych i brudnych dywanachJakie plany na urlop? Może Hiszpania?Szkolenia BHPMelaminowe talerzyki jak ozdoba, czemu nie!Bhp-pulsar.plChoose PolandSuplementacja i sport, zawsze w parzeFotowoltaika dla każdego!Porady na temat klimyKilka słów o "solarach" - fakty, zastosowanie i kosztyO wizycie w salonie kosmetycznymInternet- promocja firmy, co i jakOgrzewanie problematycznych przestrzeni, takich jak magazyny


4 [LF2 維基百科]\nnajlepsze_filmy_z_rozgrywki: 3 個符合\ncenzje i ciekawostki. Jeżeli gra kody do The Sims 4 już po premierze doczekała się istotnych przecen,... ich platformach pojawiła się gra kody do The Sims 4. Jeżeli kody do The Sims four jest na PC, to jaki... nia sprzętowe. Czy jest demo gry kody do The Sims 4, a także szereg innych wiadomości. Your previous ... t 90. [[https://kodyhackidogry.pl/|kody do gra ps4]] Największy Internet hosting W Sieci Tor Zhakowa\nforest_overdorf: 2 個符合\n, kto, kogo uczę. My dziecko, jednakowoż ono nas. 4-5 LAT Niemowlę, w wieku 4 latek najprawdopodoniej\nchoosing_labels_for_twin_babies: 2 個符合\nsolid plastic cartridge making without doubt DDS-4 tape, is in a position to protect archiving for m... years. This is the reason this Sony DGD-150P DDS-4 tapes, have perfectly saved and thoroughly protec... t.com/index.php?option=com_easyblog&view=entry&id=4087|clues]] The backups of the storage can be so... st reliable portion of any LTO tape using its own 4KB memory capacity, LTO-CM kept most critical good\nsharolyn_greis: 2 個符合\nto, kogo nauczam. My dziecko, jednakowoż ono nas. 4-5 LATEK Dziecko, w wieku 4 latek chyba się własno\nmaxine_cathell: 2 個符合\nym, kto, kogo szkolę. My dziecię, czyżby ono nas. 4-5 LATEK Dziecię, w wieku 4 latek podobno się pust\ncarl_persing: 2 個符合\nnym, kto, kogo szkolę. My dziecko, czyży ono nas. 4-5 LAT Dziecko, w wieku 4 latek chya się niezależn\neverette_catron: 2 個符合\nym, kto, kogo kieruję. My dziecię, azali ono nas. 4-5 LATEK Niemowlę, w wieku 4 latek snadź się sam o\nhong_hazlip: 2 個符合\nkto, kogo kształtuję. My dziecko, czyżby ono nas. 4-5 LAT Dziecko, w wieku 4 latek snadź się jednostk\nbradly_sparano: 2 個符合\nsnym, kto, kogo chowam. My niemowlę, ądź ono nas. 4-5 LATEK Niemowlę, w wieku 4 latek prawdopodonie s\njenelle_hoines: 2 個符合\nm, kto, kogo nauczam. My dziecię, azaliż ono nas. 4-5 LATEK Niemowlę, w wieku 4 latek snadź się jedno\ngeoffrey_tamporello: 2 個符合\nkto, kogo przechowuję. My dziecię, bądź ono nas. 4-5 LAT Niemowlę, w wieku 4 lat podobno się autonom\nmelynda_bellon: 2 個符合\nwe swym gronie, wcześniej właściwie. [[http://hi4.pl/terminal-gastro-ar-meni/|super log]] Podczas ... m, kto, kogo doglądam. My dziecię, czyli ono nas. 4-5 LATEK Dziecko, w wieku 4 latek przypuszczalnie\ngidget_lohrey: 2 個符合\nkto, kogo przechowuję. My niemowlę, lub ono nas. 4-5 LATEK Niemowlę, w wieku 4 latek ponoć się odręb\nir colors will generally lost their shine after 3-4 shampoo wash. Regular maintenance, such as changi... ]] [[http://klinika-odchudzania.pl/get2lux.cn/en/46_dior|dior so electric replica]] [[http://klinik\neasy_programs_of_car_-_an_a-z: 1 個符合\ndarmowe_porady_prawne_w_kancelarii_actio_w_oswiecimiu: 1 個符合\njjhuhu_uhuhuhu: 1 個符合


Jacek Richter Krzeszna - Gołubie - Skorzewo - Kościerzyna długość: 21 km\n29 kwietnia spotkaliśmy się na wycieczce z serii Rajd na raty, którego motywem przewodnim są ślady związane z odzyskaniem przez Polskę niepodległości, co związane jest z przypadającą w tym roku 100 rocznicą tego wydarzenia. Tematem wycieczki była Magistrala węglowa, wzdłuż której dawnego fragmentu wędrowaliśmy.\nPo krótkim wstępie historycznym ruszyliśmy ze stacji kolejowej Krzeszna. Jak zauważyli niektórzy, mocno zmienił się krajobraz przy widocznym ze stacji brzegu Jeziora Ostrzyckiego - bardzo mocno przetrzebione zostały tam drzewa. Na szczęście dalej takich widoków już nie było a zastąpiły je piękne krajobrazy wiosennych Kaszub. Co ciekawe - na trasie spotkaliśmy wędrujących rodzinnie turystów - oby więcej takich spotkań!\nPoczątkowo tras biegła dosłownie wzdłuż torów Magistrali, jednak w Gołubiu odbiliśmy na północny brzeg Jeziora Dąbrowskiego i poruszając się przez przepiękne lasy i łąki do linii kolejowej wrócić znów na chwilę dopiero w okolicach Skorzewa. Tu po krótkim postoju przy pomniku Ofiar II wojny światowej ruszyliśmy dalej przez las, aby powrócić do torów już w samej Kościerzynie, gdzie zakończyliśmy wycieczkę.\nChyba po raz pierwszy na mojej wycieczce dopisała pogoda w czasie całej jej długości - to już tak na marginesie :)\nautor relacji: Jacek Richter


Pogorzałka noclegi, nocleg w Pogorzałce (Byczyna / kluczborski / opolskie) od 20zł: - Meteor\nStrona główna noclegi Pogorzałka\nKluczbork ( centrum Pogorzałki ponad 10 km )\nChocianowice ( centrum Pogorzałki ponad 10 km )\nFaustianka ( centrum Pogorzałki ponad 10 km )\nZdziechowice ( centrum Pogorzałki ~ 6.3 km )\nKościeliska ( centrum Pogorzałki ponad 10 km )\nBiskupice ( centrum Pogorzałki ponad 10 km )\nPokoje 2-6-osobowe. Pokoje znajdują się w czterech segmentach: Smok, Jednorożec, Ent, Gryf. W każdym segmencie są cztery pokoje oraz łazienka.Na terenie obiektu parking. Zajęcia w Grodzie: - nauka rzutu toporem, nożem i włócznią, - strzelanie z łuku, - wyrób podpłomyków i pa...\nBąków ( centrum Pogorzałki ponad 10 km )\nGołkowice ( centrum Pogorzałki ponad 10 km )\nGorzów Śląski ( centrum Pogorzałki ~ 6.4 km )\nKrzywizna ( centrum Pogorzałki ponad 10 km )\nByczyna ( centrum Pogorzałki ponad 10 km )\nPraszka ( centrum Pogorzałki ~ 7.0 km )\nPraszka ( centrum Pogorzałki ~ 7.4 km )\nBiadacz ( centrum Pogorzałki ~ 5.5 km )\nCzęsto zadawane pytania dotyczące noclegów w Pogorzałce\nGdzie w Pogorzałce znajdę najtańszy nocleg?\nNajniższe ceny w Pogorzałce ma agroturystyka "Gospodarstwo Agroturystyczne "Pod Orzechem"". Przenocujesz tam już za jedyne 20 złotych.\nKtóra oferta w Pogorzałce ma najlepsze opinie?\nKtóry nocleg w Pogorzałce znajduje się najbliżej centrum?\nNajbliżej centrum Pogorzałki znajduje się agroturystyka "Agrochatka Edukacyjne Gospodarstwo Ekoturystyczne".\nIle propozycji noclegów znajdę w Pogorzałce?\nPogorzałka to miasto w którym znajdziesz około 0 noclegów.\nKtóry hotel w Pogorzałce ma najwięcej miejsc noclegowych?\nNajwięcej miejsc w Pogorzałce oferuje schronisko "Internat WODiDZ". Umożliwia zakwaterowanie 160 osób.