Rozwój Polskiej Gospodarki morskiej | Rocznik Gdyński\nPlany rozwojowe a rzeczywistość polskiej gospodarki morskiej w kontekście rozwoju szeroko pojętej polskiej i gospodarek państw europejskich. Nautologia 1999.\nPolska gospodarka morska wobec gospodarki krajowej i europejskiej /Andrzej Piskozub // Nautologia. – 1999, nr 1, s. 4-9\nPOLSKA GOSPODARKA MORSKA WOBEC GOSPODARKI KRAJOWEJ I EUROPEJSKIEJ\nPodejmując na schyłku XX w. próbę prezentacji spraw morskich Polski jako części składowych większej - europejskiej - całości, nie mogę jej rozpocząć bez nawiązania do tez mojej książki „Polska morska. Czyn XX wieku”. Napisałem ją w połowie lat osiemdziesiątych, ukazała się w Wydawnictwie Morskim w 1986 r., a zatem jeszcze w epoce i rzeczywistości PRL-owskiej. Starałem się temat zapowiedziany w tytule książki przedstawić obiektywnie i z pozycji niezależnej od wszelkich nacisków czy insynuacji, kierowanych od wszelkich lobby czy opcji politycznych, zarówno powiązanych z ówczesnym obozem władzy, jak i pochodzących czy to od krajowej, czy też emigracyjnej opozycji.\nW efekcie powstała synteza, którą i obecnie - po kilkunastu latach i w zupełnie innej scenerii politycznej i ekonomicznej mogę wznowić bez potrzeby zmieniania w jej treści jednego choćby zdania. Nie muszę się za żadne z tych zdań wstydzić czy w zmienionej rzeczywistości ustrojowej usuwać bądź retuszować, gdyż - podobnie jak niniejszy tekst - jest to moje własne stanowisko, a nie jakiejkolwiek organizacji, instytucji czy grupy społecznej.\nSą w tamtej książce wątki, którym upływ czasu nadał potrzebę weryfikacji bądź dopełnienia - ale tak się sprawy mają z każdym dziełem odnoszącym się do wydarzeń bieżących, do przesuwającej się osi czasu teraźniejszości, fragment po fragmencie odchodzącej w przeszłość. Podobnie jak z prognozowaną w tej książce przyszłością, sięgającą tam piętnastoletniego, do końca XX wieku wytkniętego horyzontu prognostycznego. Dziś już horyzont ten niemal w całości stał się przeszłością. W jakim zatem stopniu prezentowana w „Polsce morskiej” prognoza spraw morskich okazała się trafna a w jakim nietrafna - i to zarówno w skali kraju, jak i Europy - jest to przedmiotem lwiej części prezentowanych tutaj myśli i ocen.\nW ten sposób, w dwanaście lat po ukazaniu się tamtego dzieła, które z całkowitym przekonaniem umieszczam w pierwszej dziesiątce najlepszych moich książek, mam nareszcie - w formie autoprezentacji - sposobność do poddania „Polski morskiej” pod osąd polskich środowisk zawodowo lub naukowo z tematyką tamtej książki związanych. Gdy bowiem książka ta się ukazała, dostrzegła ją - choćby z uwagi na jej tytuł - i w sposób dla autora życzliwy i sympatyczny prasa lokalna. To zupełnie zrozumiałe. Natomiast w czasopismach fachowych, z nielicznymi wyjątkami, o książce tej było głucho. Czasy się zmieniły, ale sytuacja nie. Gdy na początku dekady lat dziewięćdziesiątych w gdańskim Ratuszu Staromiejskim otwarto wystawę polskiej książki morskiej, wśród powodzi publikacji o rozmaitym, nieraz zgoła wąskim czy wycinkowym charakterze, „Polski morskiej” zabrakło. Synteza najnowszych dziejów związków Polski z morzem jakoś umknęła uwadze montujących tę wystawę entuzjastów polskiej książki morskiej.\nZwracam uwagę na część drugą tytułu owej książki: „Czyn XX wieku”. Zawiera się w nim teza, rozwinięta i uzasadniona w tej książce, iż dopiero w naszym, kończącym się właśnie stuleciu, Polska zajęła się na serio zarówno budową swej gospodarki morskiej, jak i pozostałymi obszarami aktywności morskiej. Teza była kategoryczna, ale oczywista: trzeba była wreszcie jednym cięciem odrąbać i odrzucić nacjonalistyczne bajdy o „tysiącu lat Polski na morzu” etc. etc. Przed XX wiekiem nie istniało w morskiej aktywności polskiej nic takiego, co byłoby porównywalne z wielkimi i niepodważalnymi osiągnięciami, będącymi tutaj dopiero „polskim czynem XX wieku”.\nSą przecież w literaturze polskiej chlubne wyjątki, traktujące o związkach dawnej, przedrozbiorowej Rzeczypospolitej ze sprawami morskimi w sposób obiektywny, wolny od nacjonalistycznych bredni, kłamstw i przeinaczeń. Mam tu na myśli przede wszystkim uroczą książkę prof. Edmunda Kotarskiego „Sarmaci i morze”; z uwagi na jej historyczny kontekst tytuł jej kojarzy się z hemingwayowską opowieścią „Stary człowiek i morze”. Bohater tej opowieści, mimo podeszłego wieku, sprawnie sobie radził z żywiołem morskim, skutecznie zmagając się z wielką rybą. Sarmaci natomiast tyle mieli z morzem wspólnego, ile o nim gadali, najbarwniej wtedy, gdy kurzyło się im z podgolonych łbów, a pijacka fantazja kreowała „programy polityczne” w rodzaju opisanych przez biskupa Krasickiego: „odbieramy Inflanty i państwa multańskie, liczemy owe sumy neapolitańskie”.\nFałszywa legenda o dawnych polskich sukcesach na morzu, a i polskich tradycjach na Pomorzu czy to przy Zatoce Gdańskiej, czy - co już zupełnie groteskowe - w owym na zachód stamtąd położonym Ducatus Pomeraniae, już w XII w. trwale inkorporowanym do Cesarstwa Niemieckiego, była przecież stymulatorem procesów polonizacji tych obszarów w ciągu XX w., jak i budowania na tym spolonizowanym wybrzeżu coraz to prężniejszej polskiej gospodarki morskiej. Sporo o tym mowy już w Polsce morskiej, jednak przysłowiową „kropkę nad i” postawiłem w tej sprawie w artykule, który ukazał się w „Nautologii” w 1995 roku, a który tezami swymi stanowi suplement do Polski morskiej, jaki powinien być do niej dołączony w przypadku drugiego wydania „Polski morskiej”.\nTytuł tego artykułu: Nauki humanistyczne w krzewieniu kultury i edukacji morskiej Polaków, czyli od propagandy sukcesu do sukcesu propagandy - mówi sam za siebie. Pointa zaś jego stwierdza, że wprawdzie propaganda sprawy była pokrętna, kłamliwa i tendencyjna, to jednak przyczyniła się do polskiego sukcesu, odniesionego w ciągu XX wieku i na morzu i na Pomorzu.\nPropagandowa heca dotyczyła nie tylko dawnych wieków. Również współczesnemu procesowi budowy Polski morskiej towarzyszyła - zarówno w okresie międzywojennym, jak i w Polsce Ludowej - atmosfera publicystycznej imprezy. Mobilizowano „frontem do morza” prasę, ludzi pióra, tłumy uliczne, młodzież, wojsko itd. do folklorystycznych akcji, nasilających się szczególnie podczas dorocznych Dni Morza. Ich obchody o wyglądzie odpustowym kojarzyły się z genezą owego Święta Morza, obchodzonego początkowo w dniu odpustu w Gdyni, przypadającego 29 czerwca, w dniu św. apostołów Piotra i Pawła. Maszerowała młodzież, defilowało wojsko, grzmiały marynarskie orkiestry dęte i spikerzy przez uliczne megafony, machano biało-czerwonymi chorągiewkami - w sumie atmosfera obecnie jeszcze kultywowana podczas międzypaństwowych meczy piłkarskich przez widownię, z pewnością nie zaliczającą się do high society.\nA wszystko dla podkręcania „narodowej krzepy” wspomagającej czyn - w tym przypadku morski - według sztampy szerzącej się we wszystkich krajach Europy opanowanych przez reżimy autorytarne. W Polsce międzywojennej mobilizowano społeczeństwo hasłami w rodzaju: "Silni na morzu - gospodarni we własnych koloniach". Partia komunistyczna, obejmując władzę nad Polską, przejęła po międzywojennej „z dobrodziejstwem inwentarza” całą tę nacjonalistyczną atmosferę i frazeologię. Dawne hasła i programy endecji zostały - jak o tym pisałem w eseju „Endekomuna” - zaanektowane przez rządzący 45 powojennych lat Polską system komunistyczny. Zmieniły się tylko szczegóły. Nie było już warunków dla wołania o „własne kolonie”, ale były za to „własne Indy i Japony” odzyskane nad Odrą i Bałtykiem. Tę psychologiczną ciągłość Polski międzywojennej i Polski Ludowej doskonale oddaje ten fragment Traktatu poetyckiego Czesława Miłosza:\nJest ONR-u spadkobiercą Partia,\nKtóż wbijał myślą slupy aż w dno Odry?\nNie jedyny to przykład ciągłości psychologicznej, jaka w obszarze Polski morskiej - i nie tylko tam, a znacznie szerzej - łączyła Polskę międzywojenną i Polskę Ludową. Tej paradoksalnej ciągłości obu tych formacji towarzyszył dystans pomiędzy obu nimi, a ideą Europy jako zintegrowanej całości. Będzie o dalszych tego przykładach mowa niżej.\nO wynikach analizy porównawczej pomiędzy stanem polskich i europejskich spraw morskich decydują przemożnie założenia metodologiczne tej analizy. A są one te same, co przyjęte w książce „Polska morska”. analiza długookresowa, a zatem uwzględniająca rytm długich fal koniunktury, wykrytych i opisanych przez rosyjskiego uczonego Mikołaja Kondratiewa. Długim cyklom Kondratiewa, tak szeroko wykorzystywanym na Zachodzie, z uwagi na ich walory poznawcze w analizie przeszłości i podatność do wykorzystania jako instrumentu prognozowania długookresowego poświęcałem sporo miejsca w moich pracach od „Polityki transportowej” z 1960 r. poczynając. Nie przeszkadzał mi w tym fakt, że Kondratiew i jego nauka były tematem tabu w Sowietach, a więc tym samym w całym tzw. „obozie socjalistycznym”, odkąd uczony ten popadł w niełaskę w 1930 r. i rychło przepadł bez wieści, jako jedna z wielu milionów ofiar represji stalinowskich. „Zrehabilitowany” został przez Sąd Najwyższy ZSRR już za gorbaczowskiej głasnosti, w 1987 roku, w rok po ukazaniu się „Polski morskiej”.\nTeorii Kondratiewa zatem zawdzięcza studium budowy Polski morskiej podział na etapy tego procesu. Ponieważ rzecz dotyczy w pierwszym rzędzie sfery gospodarki, więc i ten rytm długich fal koniunktury wyznacza właściwe cezury tego procesu w ciągu XX wieku - a nie nieoczekiwane wydarzenia polityczne wieku, w rodzaju obu wojen światowych. Teoria długich fal koniunktury pozwala etapować procesy gospodarcze kolejnymi ćwierćwieczami, gdzie pierwsza i trzecia ćwiartka wieku upływa w fazie długookresowej prosperity w gospodarce światowej, a tym samym i europejskiej, natomiast ćwiartki druga i czwarta pod dominującym wpływem długotrwałej depresji i stagnacji gospodarczej. Tylko w tym rytmie uzgodnić można tempo i charakter zmian w gospodarce morskiej Polski z takimi samymi procesami w gospodarce morskiej Europy.\nPo powyższym komentarzu staje się oczywisty i zrozumiały podział treści książki Polska morska. Czyn XX wieku na takie właśnie cztery rozdziały: „Narodziny idei” (1900—1925); „Morska brama na świat” (1925-1950); „Na wszystkich azymutach” (1950-1975); „Granice wzrostu” (1975-2000). „Narodziny idei”, gdyż był to okres, w którym na rosnącej fali młodego nacjonalizmu polskiego zrodziło się zainteresowanie wybrzeżem morskim przedrozbiorowego woj. pomorskiego, a po odzyskaniu jego części w 1920 r. - bardziej debaty o gospodarczym jego wykorzystaniu niż idących za słowami czynów. Na czyny przyszedł czas w drugiej ćwiartce wieku, w okresie budowy Gdyni „morskiej bramy w świat”, a po II wojnie światowej odbudowy zniszczeń wojennych w portach morskich Polski. Osoba Eugeniusza Kwiatkowskiego jako ministra przemysłu i handlu (1926-1930), wicepremiera i ministra skarbu (1936-1939), wreszcie delegata rządu ds. odbudowy Wybrzeża (1945-1947) tworzy niejako unię personalną pomiędzy przedzielonymi II wojną światową podokresami tej epoki. Trzecie ćwierćwiecze, to z kolei epoka „budownictwa socjalistycznego” w gospodarce morskiej Polski, kiedy wyniki tej gospodarki stały się porównywalne z europejskimi nie tylko w dziedzinie przeładunków portowych, lecz także w tonażu polskiej floty handlowej i jej przewozach, w rozmiarach morskich połowów oraz budownictwa okrętowego Polski. A zatem wzrost „na wszystkich azymutach”, także w wymiarze geograficznym, gdzie linie żeglugowe, rejony połowów i kierunki eksportu budownictwa okrętowego rozszerzyły się na wszystkie oceany i kontynenty ekumeny.\nW ten sposób dochodzimy do ostatniej ćwiartki stulecia, która wprawdzie zmierza ku końcowi, lecz jeszcze trwa - i która jest przedmiotem szczególnej analizy porównawczej w przekroju: Polska - Europa, tutaj prowadzonej. Nazwę w książce wzięła od głośnego raportu Klubu Rzymskiego, tak właśnie zatytułowanego: Granice wzrostu. W momencie przygotowywania Polski morskiej do druku, w połowie lat 80. upłynęło zaledwie 40% okresu objętego prognozą. Jak z tamtego punktu czasowego przewidziano perspektywy ilościowego i jakościowego wzrostu polskiej gospodarki morskiej?\nOtóż w wymiarze ilościowym trafną prognozę zarysowaliśmy już na początku okresu prognostycznego, w połowie lat 70. Od 1973 r. trwał światowy kryzys energetyczny. Rozwinięte gospodarczo państwa europejskie (jak i pozaeuropejskie) już wtedy włączyły hamulce w zakresie niekontrolowanego, żywiołowego przyrostu zużycia surowców, w szczególności energetycznych. Skutki tego łatwo dawały się przełożyć na wielkości oczekiwanych przyszłych przewozów drogą morską, a w konsekwencji i przeładunków portowych, tonażu floty handlowej i rozmiarów budownictwa okrętowego\nW czasie, gdy świat i Europa w strefie gospodarki rynkowej przymierzały się do początku długotrwałej stagnacji i depresji w ich gospodarce, w tym morskiej - w Polsce „dekady gierkowej” - szalała „radosna twórczość” nieodpowiedzialnych - bo tylko tak można ich określić - „magików od prognozowania”. Aż ciśnie się pod pióro chęć wymienienia ich utytułowanych nazwisk. Ale zrezygnujmy z tego. Jeżeli mają poczucie honoru i przyzwoitości, to może uderzą się w piersi i przyznają, że głosili wtedy horrendalne nonsensy. Prognozowane wielkości były tak fantazyjnie wysokie, że już w momencie ich prezentacji byle trzeźwy i przytomny obserwator gospodarki morskiej musiał wzruszyć ramionami i narysować kółko na czole.\nNo, bo pomyślmy, gospodarka światowa włącza hamulce. Jej przewozy morskie w 1975 r. zaledwie przekraczają pułap 3 mld t. Tymczasem pod firmą Instytutu Morskiego prognozuje się wariantowo wzrost tych przewozów: 1980 r. 5,6-6,2 mld t.; 1990 r. 8,6-9,9 mld t.; 2000 r. 11,0-12,5 mld t. Proszę sięgnąć do rzeczywistych statystyk światowych przewozów morskich i porównać, na ile te fantazje biorą rozbrat z rzeczywistością.\nTymczasem owo „podkręcanie” prognozy ogólnoświatowej było potrzebne dla uwiarygodnienia liczb prognozowanych dla Polski. W myśl prognozy, sporządzonej w tym samym 1974 r. pod patronatem Ministerstwa Żeglugi, przeładunki w polskich portach morskich miały wynieść wariantowo: 1980 r. 108-128 min t.; 1990 r. 197-255 min t.; 2000 r. 270-420 min t! W roku sporządzania tej prognozy wielkość przeładunków wynosiła 53 min t. W latach 1978-1979 przeładunki polskich portów morskich osiągnęły najwyższy w historii pułap 69 min t. Od tego czasu zaczęły spadać i obecnie są wyraźnie niższe od owego rekordu z późnych lat 70.\nNa s. 268 „Polski morskiej” zestawiono podobnie gigantyczne prognozy zakładane dla pozostałych dziedzin gospodarki morskiej Polski. Już w 1969 roku w kierownictwie resortu żeglugi pisano: „Wydaje się uzasadnione postulowanie stanu tonażu polskiej floty na koniec 1990 r. w wysokości 7,5-8,5 mln DTW, a w końcu XX wieku - kilkunastu mln DWT. Jeszcze wyższa liczba tonażu końcu XX wieku, zbliżona bardziej do aktualnego tonażu floty Norwegii (przeszło 27 min DWT w maju 1967 r.) nie byłaby z punktu widzenia ekonomicznego chyba też nie do przyjęcia”.\nRzeczywisty stan tonażu polskiej floty handlowej osiągnął wielkość rekordową w 1981 r., przekraczając 4,5 mln DWT. Od tego czasu systematycznie maleje, kształtując się przy końcu XX wieku na poziomie nieporównanie niższym od tamtego, rekordowego z 1981 r.\n„Liczba 2 mln t połowów morskich Polski w 2000 r. może być uważana za bardzo umiarkowaną, skoro najwyższy wariant prognozy Ministerstwa Żeglugi przewidywał złowienie 3 min t już w 1990 roku. W publikacjach spekulujących na temat 2000 r. padała zatem nawet liczba 6 min t jako zadanie dla rybołówstwa morskiego Polski.”\nPolskie połowy morskie osiągnęły najwyższy w historii wynik w 1979 r., przekraczając nieznacznie 0,8 min t. Od tamtego czasu i te wielkości gwałtownie zmalały i obecnie, przy końcu XX w. o wynikach sprzed lat dwudziestu nie można nawet marzyć.\n„Nasz przemysł okrętowy w roku 1990 zbuduje statki o łącznym tonażu około 2 mln DTW, przy zatrudnieniu 82 tys. pracowników. W roku 2000 zbudują oni flotę o nośności około 4 mln DWT. W ten sposób nasz udział w światowej produkcji okrętowej wzrośnie z około 2 proc, obecnie do 5-6 proc, w roku 2000. Bezlitośnie biegnący czas będzie oczywiście i w tych wielkościach wnosił korekty. Miejmy jednak nadzieję, że korygować je będzie w górę.”\nOstatni z cytowanych tekstów pochodzi z 1981 r., a więc z czasu, gdy już było jasne, iż „wszystko się sypie”. Tonaż wodowany przez polski przemysł okrętowy był najwyższy w historii w 1974 r., wynosząc 882 tys. DWT. Od tego czasu już gwałtownie malał. W 1981 r., gdy publikowano przytoczone „pobożne życzenia” tonaż zwodowany zmalał o ponad połowę, do 419 tys. DWT. „Bezlitośnie biegnący czas” rzeczywiście bezlitośnie potraktował autora tej prognostycznej bredni już w momencie jej publikowania.\nZ perspektywy mijającego ćwierćwiecza mam prawo odczuwać swoistą Schadenfreude z tej przyczyny, że już u progu tego ćwierćwiecza dokładnie przewidziałem rzeczywisty kierunek wydarzeń w gospodarce morskiej Polski. W grudniu 1974 r. na sesji naukowej „Polska na morzu 2000” zorganizowanej przez Gdańskie Towarzystwo Naukowe wraz z piątką wypromowanych przeze mnie doktorów z ówczesnego Wydziału Ekonomiki Transportu UG, przedstawiłem ekspertyzę zespołową pod tytułem „Świat i Polska w gospodarce morskiej roku 2000". Analiza oparta na wykorzystaniu teorii długich cykli koniunktury doprowadziła autorów ekspertyzy do zasadniczego zakwestionowania realności sporządzanych wówczas w PRL prognoz odnoszących się do gospodarki morskiej tak świata, jak i Polski w szczególności w odniesieniu do fantastycznie wyolbrzymionych przewidywań ilościowego wzrostu gospodarki morskiej w ostatnim ćwierćwieczu XX wieku. Materiały z tej sesji zostały opublikowane w specjalnym tomie (2-1976) czasopisma „Polska 2000”.\nW pięć lat po tamtej, w 1979 r. odbyła się sesja weryfikacyjna na ten sam temat. Autorzy przesadnie rozbudowanych prognoz tym razem nieco spuścili z tonu, weryfikując w dół prognozowane do roku 2000 wielkości: dla przykładu przeładunki w polskich portach morskich skorygowano z poprzedniego wariantowego 270-420 min t do 110-200, a zatem zmniejszając je o ponad połowę. Ciągle jeszcze są to wielkości 2-4 razy wyższe od rzeczywistych przeładunków rocznych uzyskiwanych w końcowych latach XX wieku.\nMateriały do tej sesji weryfikacyjnej opublikował w 1982 r. Komitet Badań Morza PAN w specjalnym tomie Studiów i Materiałów Oceanologicznych (nr 37). W zamieszczonym tam moim tekście pt. „Świat i Polska w gospodarce morskiej roku 2000” podtrzymałem tezy naszej zespołowej ekspertyzy sprzed lat pięciu, wzmacniając je dodatkowymi argumentami wypływającymi z faktu, iż upływający czas pracował na rzecz mojego punktu widzenia, nie zaś moich adwersarzy. Zresztą pięciolecie pomiędzy obu wymienionymi sesjami wykorzystałem dla rozbudowania uzasadnień metodologicznych przyjętego przeze mnie myślenia prognostycznego. Służyła temu przede wszystkim moja książka „Kierunek - rok dwutysięczny” (IW PAX1976), a także seria artykułów tej kwestii poświęconych. Stanowisko moje było w tym czasie bezpardonowo atakowane przez niektórych z autorów krytykowanych przeze mnie przesadnych prognoz. Krytyka ta była w tamtym PRL-owskim okresie niebezpieczną bronią polityczną przeciwko bezpartyjnemu defetyście, który ośmiela się poddawać w wątpliwość założenia zwielokrotnionego wzrostu gospodarki morskiej socjalistycznej Polski. Nie bacząc na niebezpieczeństwa potencjalnie na siebie ściągane, moją wizję prognostyczną gospodarki morskiej Polski do roku 2000 - tę samą, którą przedstawiłem w ostatnim rozdziale Polski morskiej - podtrzymywałem nadal, z niczego się nie wycofując, przeciwnie sukcesywnie coraz bardziej wyostrzając pesymistyczne oceny oficjalnych prognoz PRL-owskich. Z roku na rok okazywało się, że to moja prognoza się coraz to bardziej urzeczywistnia i potwierdza.\nCzy wolno jednak za miernik jakości gospodarki morskiej określonego obszaru (Polski, Europy, świata) przyjąć wielkości ilościowe, uzyskiwane przez poszczególne dziedziny tej gospodarki? Przecież wiadomo, że przewóz czy przeładunek tony „drobnicy” z jednej a tony „masówki” z drugiej, to taka sama różnica, jak w połowach morskich porównywanie odłowionej tony szprotów czy dorszy z toną tuńczyków łub łososi, a w tonażu floty czy budownictwa okrętowego stawianie znaku równości między masowcami z jednej, a taborem wysokospecjalizowanym z drugiej. Bez miernika wartościowego ocena stanu i wyników gospodarki morskiej (jak zresztą wszelkiej gospodarki) właściwie jest bez sensu. Cóż jednak było robić w warunkach „realnego socjalizmu”, gdzie mierniki były z reguły przypadkowe i subiektywne, a posługiwanie się nimi jedynie wprowadzało w błąd?\nZ owych wskaźników ilościowych rodziły się błędne decyzje i błędne oceny. Przykładem błędnych decyzji jest osławione budowanie i eksploatowanie rudowęglowców w polskim przemyśle okrętowym i flocie handlowej w latach Planu Sześcioletniego. Rezultatem był wyraźny przyrost ilościowy przewozów, ale niekorzystny bilans płatniczy, gdy za kosztowne przewozy drobnicy przychodziło płacić obcym armatorom. To samo odnosiło się do produkcji i eksploatacji floty połowowej, łowiącej „dużo”. Inni łowili znacznie mniej, ale ryb najdroższego asortymentu. Z tych ilościowych wskaźników wydobycia, przetwórstwa, przewozów rodziły się propagandowe slogany, jak ów, autorstwa Bolesława Bieruta: „przegoniliśmy Włochy, doganiamy Francję”.\nTaka mentalność - czy, jak kto woli, konieczność - utrzymywała się do końca trwania systemu „realnego socjalizmu”. Na niepokojące, obsesyjne pytanie: „czy aby Polska jest już państwem morskim?”, odpowiadano wyliczeniami, które to miejsce w Europie zajmuje już w przeładunkach, przewozach morskich, połowach, tonażu handlowym i połowowym eksploatowanym i budowanym.\nZ liczb osiąganych wyników w okresie, gdy poszczególne dziedziny gospodarki morskiej Polski osiągały wielkości rekordowe (między rokiem 1974 a 1981) siódme co do powierzchni, jak i co do swej ludności państwo Europy zajmowało w rankingu państw europejskich w budownictwie okrętowym lokatę lepszą niż siódmą, w tonażu floty handlowej i w przeładunkach portowych lokatę wyraźnie gorszą (na początku drugiej dziesiątki państw europejskich), a w wielkości połowów morskich zbliżoną do miejsca zajmowanego przez Polskę w rankingu państw Europy.\nI co z takich porównań wynikało? Właściwie nic. Wysokie wyniki ilościowe przemysłu okrętowego wynikały z konieczności budowy większości tego tonażu dla ZSRR. Czy eksport ten był opłacalny? Zdaniem jednych tak, zdaniem innych nie. I chyba ci ostatni mieli rację, że jest to produkcja, do jakiej się dopłaca, a nie zyskuje. Ale kto to sprawdzi w warunkach „księżycowej ekonomii” epoki „realnego socjalizmu”? To samo dotyczyło wyników pracy stoczni okrętowych. Jedno wyliczenie sugerowało, że np. Stocznia Gdańska jest w danym roku rentowna, inne, że ma głęboki deficyt.\nMożna sobie było „ku pokrzepieniu serc” zafundować potężną flotę dla połowów dalekomorskich i wysłać ją na najodleglejsze łowiska świata („na wszystkie azymuty”). Ekonomiści, będący specjalistami w tej dziedzinie, przygotowywali ekspertyzy i artykuły stwierdzające, że koszty połowów na tych odległych akwenach są większe niż zysk ze sprzedaży połowów, że te same pieniądze, zainwestowane gdzie indziej, przyniosą znacznie większy dochód. Ostrzeżenia takie były przysłowiowym „wołaniem na puszczy”, a radosna twórczość połowowa na wodach subantarktycznych czy najodleglejszych od Polski zakątkach Pacyfiku trwała nadal.\nNa podobnej zasadzie można było sobie zafundować odpowiednio większy tonaż floty handlowej, który zajmowałby w rankingu państw europejskich miejsce zbliżone do siódmej w tym rankingu pozycji Polski. A może i jeszcze bliżej czołówki? Pytanie tylko, czy ta flota miałaby co wozić w pośrednictwie pomiędzy portami zagranicznymi, gdyż wielkość przeładunków w polskich portach morskich wykorzystania tak dużej floty handlowej zapewnić nie mogły. A zatem i tu widmo deficytowej, czyli szkodliwej działalności, unosiło się w tle.\nCo się tyczy przeładunków portowych, to ich udział w całości wymiany towarowej określonego kraju zależy od jego położenia na mapie. Wyspiarska Wielka Brytania prawie cały import i eksport kieruje przez porty morskie (prawie cały, bo nie zapominajmy o transporcie lotniczym i o tunelu pod kanałem La Manche), natomiast państwa typu „land-locked” (pozbawione dostępu do morza), których liczba w Europie w ostatniej dekadzie znacznie wzrosła) z konieczności całą swą wymianę towarową kierują przez swe granice lądowe. A wreszcie idą państwa takie jak Polska, dzielące swą wymianę towarową z zagranicą pomiędzy granicę morską i lądowe. Na 1 km granicy morskiej przypada 5 km granicy lądowej. Czy oznacza to, że tylko szósta część wymiany zagranicznej w naturalny sposób przypadać powinna na porty morskie Polski? Byłoby to podobne uproszczenie, jak wnioskowanie o stanie zaawansowania polskiej gospodarki morskiej wyłącznie na podstawie porównań jej ilościowych parametrów z zagranicą. W każdym razie eksport i import poprzez granice lądowe odgrywał w przeszłości i będzie odgrywał w przyszłości poważną rolę w całości handlu zagranicznego Polski. Jeżeli chcemy tu szukać porównawczego rankingu z Europą, trzeba porównywać ze sobą rozmiary całego handlu zagranicznego poszczególnych państw Europy, a nie tylko wyizolowanej z całości wymiany przez granicę morską. Ale i tu dopiero wymiar wartościowy tej wymiany stanowi o prawdziwym rankingu w obrębie Europy. Porównywanie ze sobą liczby przewożonych przez granice ton jest równie mylącym wskaźnikiem, jak w przykładach omówionych wyżej.\nDo wielkości handlu zagranicznego trzeba dodać tranzyt, aby mieć kompletny obraz wielkości przeładunków w portach morskich. A tutaj doświadczenie XX w. mówi, że rozmiary tego tranzytu w portach morskich Polski były niewielkie, zatrzymując się na dość ustabilizowanym w różnych wycinkach czasu poziomie. Tego niewielkiego pułapu przekroczyć nie sposób. Marzenia o wielkim tranzycie przez polskie porty morskie okazywały się dotychczas tylko marzeniami.\nMoże warto w tym miejscu powtórzyć znamienne zestawienie, wcześniej już przeze mnie przytaczane, także w Polsce morskiej: trasa żeglugowa z Antwerpii do nadatlantyckiego Baltimore jest o 527 mil morskich krótsza niż do położonego w środku kontynentu, nad Wielkimi Jeziorami portu w Chicago; trasa żeglugowa z Baltimore do Antwerpii jest o 528 mil morskich krótsza niż do nadbałtyckiego Gdańska. Porty nad Wielkimi jeziorami i porty nad Bałtykiem - to jest to. Napytanie: kto nam przechwytuje „nasz” tranzyt?-odpowiedź jest tylko jedna: czynnik geograficzny.\nPrzytoczę tu dwa fragmenty artykułu „Tranzytowe fakty i złudzenia” („Najwyższy Czas!” nr 21-1995). Rozpocząłem go zdaniami: „Do napisania tego tekstu zostałem zachęcony telefonem z redakcji „Najwyższego Czasu”, zaintrygowany przy tym pytaniem: dlaczego obce porty przechwytują nasz tranzyt? Od razu przypomniały mi się „Szpilki” z 1976 r., przed olimpiadą w Montrealu, snujące przypuszczenia, jak kierownictwo polskiego sportu będzie po tych zawodach tłumaczyć porażki biało-czerwonych. Najważniejsze z nich brzmiało: „przeciwnicy nasi byli umyślnie tak trenowani, aby z nami wygrać.” Zakończyłem zaś ten tekst następująco: „Perspektywy tranzytowe Polski bazują na hipotetycznych założeniach. Doświadczalnie będzie je można sprawdzić już w XXI w., gdyż za kilkanaście lat cała Europa, położona na zachód od Rosji, może już być jedną wspólnotą, pozbawioną barier celnych i protekcjonistycznych zabiegów wokół tranzytu portowego. I wtedy dopiero ujawni się >>zgodna z naturą<< czyli z wymogami rynku, mapa portowych potoków ładunkowych.”\nAby jednak nie zakończyć tego wątku prognozą dość pesymistyczną, wskazać trzeba jeden kierunek geograficzny, który rokuje przecież nadzieje na naprawdę wielki tranzyt: to pomost bałtycko-czamomorski. Trzykrotnie w historii powszechnej czynniki geopolityczne skierowały do basenu czarnomorskiego złotodajne strumienie najatrakcyjniejszych towarów z wnętrza Azji. Najpierw, gdy antyczny szlak jedwabny, mając zablokowaną drogę do portów śródziemnomorskich, okrążając od północy Morze Kaspijskie, skierowany został ku ujściu Donu: ale to jeszcze Polski nie dotyczyło. Później, gdy średniowieczny handel korzenny, odcięty od sfery muzułmańskiej został w imperium mongolskim skierowany przez Azję Przednią od Ormuzu przy wejściu do Zatoki Perskiej do Trapezuntu nad Morzem Czarnym. Stąd żeglugą czarnomorską trafiał do genueńskich faktorii: Akermanu u ujścia Dniestru i Kilii w delcie Dunaju. A dalej przez Mołdawię i Królestwo Polskie w ciągu XIV i XV wieku skorygowana trasa tego handlu wiodła w głąb Europy.\nDopiero w tym kontekście zrozumiały staje się wydłużony kształt terytorialny Polski Kazimierzowskiej, od Wałcza przy granicy pomorskiej do Kamieńca Podolskiego przy granicy mołdawskiej. I zasilanie finansowe, dzięki któremu „zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną”. Miasta polskie kwitły w XIV i XV wieku, dzięki owemu szlakowi tranzytowemu. Uschły i w większości zamieniły się w żydowskie mieściny po tym, gdy Turcy zdobywając Trapezunt w 1461 r. a wkrótce potem Akerman i Kilię, przerwali i zniszczyli tę trasę handlu korzennego.\nTrzecia wielka szansa rodzi się obecnie, gdy Turkmenia i Azerbejdżan poszukują czarnomorskiego wylotu dla swych ogromnych zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego poprzez porty Gruzji. Z owej antycznej Kolchidy to współczesne Złote Runo ma szansę poprzez Ukrainę i Polskę ropo- i gazociągami zasilać Europę, uniezależniając ją od monopolistycznej pozycji „Gazpromu” i związanego z tym potencjalnego szantażu rosyjskiego, arbitralnie przykręcającego kurki rurociągów. Tę wielką potencjalną szansę trzeba wykorzystać. Nie autostrada A-l, ale szlak Odessa-Gdańsk jest nadzieją na naprawdę wielki tranzyt portowy. Szansa ta może się rozmyć, gdy priorytet nad wspólnym interesem gospodarczym przejmą pograniczne awantury o cmentarze dewastowane na pograniczu przez nacjonalistycznych ekstremistów z obydwu stron: cmentarze bojowników UPA po polskiej, a Orląt Lwowskich po ukraińskiej stronie granicy. W tle wielkiej międzynarodowej gry o „naftę, która rządzi światem”, retoryczne jest pytanie, komu zależy na tym, aby ten potencjalny szlak ropy i gazu pozostał tylko projektem, czyja ręka mąci w Gruzji, tamtejszej Abchazji i Osetii Południowej, kto podsyca negatywne resentymenty historyczne między Polakami a Ukraińcami.\nDawna i współczesna szansa tranzytowa ma swe odpowiedniki w dawnej i współczesnej aktywizacji zaplecza polskich portów morskich. Dawna szansa to był boom zbożowy, zapoczątkowany w połowie XV a zakończony u schyłku XVIII w. To też był rezultat politycznych wydarzeń na pomoście bałtycko-czarnomorskim. W 1453 r. Turcy zdobywają Konstantynopol i blokują wywóz zboża z Rusi przez Morze Czarne. W rok później Gdańsk wraz z innymi miastami Państwa Zakonnego poddaje się pod opiekę króla polskiego i tędy zaczyna się eksport zboża, zasilającego europejski Zachód. W 1793 r. Gdańsk w II rozbiorze Rzeczypospolitej przejęty zostaje przez Prusy. W rok później caryca Katarzyna II na zdobytym na Turcji wybrzeżu czarnomorskim zakłada Odessę i tędy kieruje odtąd wywóz zboża do zachodniej Europy przez odblokowane równocześnie dla tego handlu cieśniny Bosforu i Dardaneli. Zaplecze portowe Gdańska ograniczyło się znowu głównie do prowincji zachodniopruskiej, a o transportowej roli Wisły powyżej Torunia pozostało jedynie piękne wspomnienie.\nW XX w. podobną rolę odegrał boom węglowy, odkąd węgiel górnośląski na przełomie pierwszej i drugiej ćwiartki XX w. skierował się ku portom w ujściach Wisły i Odry. Rychło zapomniano, że do tego czasu węgiel na potrzeby regionów nadbałtyckich nie pochodził z Górnego Śląska, lecz importowany był do Gdańska i do Szczecina z zachodu Europy, drogą morską. „Król węgiel” jako główny ładunek eksportowy wydawał się zjawiskiem trwałym w portach morskich Polski. Ale ów boom węglowy trwał niewiele ponad półwiecze. Dziś sytuacja znowu powraca, jeżeli nie całkowicie do status quo antę, to w każdym razie do radykalnego wygasania tej kolejnej Złotej Epoki portów polskich, tym razem epoki węglowej, nie zbożowej.\nPrognoza długookresowa przyszłości gospodarki morskiej Polski, podjęta w latach siedemdziesiątych w oparciu o teorię cykli długookresowych, a zweryfikowana na podstawie obserwacji dekady, jaka w tym horyzoncie prognozowania upłynęła do czasu pisania Polski morskiej, dotyczyła nie tylko przemian ilościowych gospodarki morskiej Polski w ostatniej ćwiartce XX w., ale w tym samym stopniu jej równoległych przemian jakościowych.\nĆwierćwiecze, w którym dominuje ogólnoświatowe zwolnienie wzrostu gospodarczego, jako przejście w długotrwałą stagnację i depresję, musi równolegle mieć swoje konsekwencje nie tylko w stagnacji i depresji ilościowych wyników gospodarczych, lecz podobnie i jakościowych. Okres taki znamionuje brak środków finansowych nie tylko na rozwój, na wdrażanie innowacji technicznych, na modernizację i restrukturyzację istniejących inwestycji - to okres, w którym w efekcie narasta lawinowo dekapitalizacja tych inwestycji.\nPrzyjrzyjmy się temu na przykładzie inwestycji pośrednio tylko powiązanych z interesami gospodarki morskiej Polski, a mianowicie z narastającym właśnie w tym kryzysowym ćwierćwieczu programie budowy w Polsce systemu autostrad. Jest tajemnicą poliszynela, że pierwszym do tego impulsem były militarne potrzeby Paktu Warszawskiego - czyli w istocie sowieckiego Kremla - na powstanie szlaków komunikacyjnych mogących służyć potencjalnej agresji przeciwko zachodniej Europie. Mapa tras tych autostrad na terenie Polski także była narzucona i zatwierdzana w owym sowieckim centrum władzy. Do krajowców, którym inwestycje te zadano do wykonania, należało tylko „uzasadnienie” konieczności ich budowy, wyliczeniami przyszłych potoków ruchu, przy nieistnieniu autostrady grożących zapaścią komunikacyjną. A więc wyliczano rozmiary tego przyszłego ruchu i apelowano, aby państwo podjęło budowę tych autostrad. Czasy się zmieniły i budowę autostrad powierzono z przetargu inwestorom prywatnym. Od razu „zaczęły się schody”. Budowa większości projektowanych odcinków uznana została przez prywatnych inwestorów za niezachęcającą finansowo... chyba, żeby państwo w tym współuczestniczyło w znacznym procencie udziału w kosztach budowy.\nA dodać trzeba, że nadal jest to w swym szkielecie program autostrad z owych militarnych przesłanek lansowany w czasach PRL. Tygodnik „Polityka” skwitował tę sytuację artykułem pod cierpkim tytułem: Wykonać plan Bieruta. Gdy w latach 90. podjęto próbę jego realizacji, ze strony odpowiedzialnych za budowę i naprawy sieci „zwykłych” dróg państwowych podniesiono alarm, że tak naprawdę to z niektórymi wyjątkami nie ma jeszcze w Polsce takiego natężenia ruchu, które by już teraz wymagało istnienia autostrad, natomiast „sypie się” nie modernizowana lub modernizowana w sposób nader niedostateczny sieć dróg państwowych. Dopiero, gdyby nakłady roczne na ten cel - zwielokrotnić - ale skąd wziąć, czyli inaczej, komu odebrać potrzebne na to fundusze - to proces dekapitalizacji zostałby powstrzymany i po kilku latach... udałoby się przywrócić stan sprzed kryzysu, z przełomu lat 7.0. i 80.!\nOpisana sytuacja ma swe lustrzane odbicie w sferze gospodarki morskiej Polski. Wielką inwestycją państwową okresu międzywojennego była budowa portu morskiego w Gdyni, wielkimi inwestycjami państwowymi dekady gierkowskiej był Port Północny i Świnoujście. Można je nazwać budowami Gdyni II i Gdyni III, gdyż wkrótce po rozruchu przeładowywały takie ilości ładunków, jakie Gdynia pod koniec okresu międzywojennego. Dominował w tych nowych portach węgiel, stanowiący 70% ogółu przeładunków - ale dokładnie taki sam był jego udział w przeładunkach międzywojennej Gdyni.\nKisiel - ten besserwisser od wszystkiego - apodyktycznie, jak to miał zwyczaj, napisał, że budowa Portu Północnego była równie kardynalnym błędem polskiej polityki morskiej, jak rezygnacja z zakupienia kolejnego pasażerskiego transatlantyku - „następcy >>Stefana Batorego<<”. A w rzeczywistości i jedna i druga decyzja świadczy tylko dobrze o polityce morskiej tamtych czasów. Błędem był zakup „Stefana Batorego”, pierwszego następcy wysłużonego polskiego transatlantyku, w czasach, gdy transatlantycki ruch pasażerski przejęły samoloty odrzutowe i czołowe państwa morskie wyzbywały się pospiesznie ostatnich „pasażerów”. A w ileś tam lat później po wycofaniu z eksploatacji i tego następcy, kupno kolejnego transatlantyku mogło się zrodzić tylko w nieuleczalnie chorym mózgu.\nNatomiast nowoczesne porty masowe w gdańskim Porcie Północnym i w Świnoujściu były trwałymi pomnikami epoki rozbudowy polskiej gospodarki morskiej „na wszystkich azymutach”. W niczym tego nie umniejsza fakt, iż budowa portu gdyńskiego była przedsięwzięciem potężniejszym, gdy tu powstawały baseny i nabrzeża służące ładunkom masowym jedne, a drobnicowym inne - podczas gdy owe nowe porty Polski Ludowej powstały jedynie dla przeładunków masowych. Ale powstały w czasie, gdy ilości tych przeładunków szybko wzrastały i brakowało nowoczesnej infrastruktury portowej dla tych potrzeb.\nSytuacja uległa diametralnej zmianie z początkiem dekady lat osiemdziesiątych. Głęboki i zapowiadający się jako długotrwały kryzys gospodarki polskiej, już na początku tej dekady zmniejszył wielkość przeładunków portowych, jak i połowów morskich o jedną trzecią, a produkcję okrętową o ponad połowę. W okolicy rekordowego stanu utrzymywał się jedynie tonaż polskiej floty handlowej. Diagnoza, na podstawie teorii cykli długookresowych, postawiona wtedy w Polsce morskiej brzmiała: tutaj kryzys da o sobie znać z opóźnieniem; po kilkunastu latach nie odnawiana z braku funduszy i nie uzupełniana flota - zarówno handlowa, jak i dalekomorska połowowa - zacznie się starzeć, wykruszać i jej stan znacznie zmaleje.\nSprawdziło się to co do joty. Obserwowana od kilku lat ucieczka polskich statków pod „tanie bandery” to nic innego, jak objaw uwiądu starczego tej floty - ostatni przed pocięciem jej „na żyletki”. Flota handlowa, najodporniejsza na długotrwały kryzys na jego początku, najbardziej z wszystkich dziedzin gospodarki morskiej ucierpiała w miarę upływu lat. Inwestycje portowe i stoczniowe postarzały się, ale istnieją. Flotę przychodzi niemal budować od podstaw.\nPaństwu, którego nie stać na przeciwdziałanie dekapitalizacji istniejącej sieci dróg państwowych, tym bardziej nie sposób było zdobyć się na daleko kosztowniejszy program budowy autostrad. Od państwa nie mającego możliwości uzupełniania wykruszającego się stanu floty, tym bardziej nie można było oczekiwać, że zdobędzie się na kolejne kosztowne inwestycje portowe w rodzaju tych, jakie wcześniej powstały w Porcie Północnym czy w Świnoujściu.\nTym bardziej zaskakuje brak wyobraźni i wyczucia stanu gospodarki kraju, gdy po wielu latach od rozpoczęcia kryzysu strukturalnego PRL, u samego już prawie kresu istnienia systemu ustrojowego, na jakim państwo to bazowało - jeszcze pojawiały się propozycje gigantycznych inwestycji w gospodarce morskiej Polski, zamierzone wyraźnie nawet ponad możliwości tu istniejące w najlepszych latach przedkryzysowego wzrostu.\nMam tu na myśli w szczególności na myśli projekt lokalizacji na wschód od Gdańska, nad Martwą Wisłą, gigantycznego terminalu promowego dla samochodów osobowych i towarowych. Do terminalu miała prowadzić końcówka projektowanej transkontynentalnej autostrady północ-południe, rozgałęzieniami swymi prowadząca przez Bosfor aż do państw Azji Przedniej. W dwa lata po opublikowaniu „Polski morskiej”, w 1988 r. otrzymałem zlecenie opracowania ekspertyzy oceniającej ten projekt. W obszernym (21 stron maszynopisu) tekście oceniłem go zdecydowanie negatywnie, wskazując na kolizje ekologiczne, zagrożenie dla rolnictwa Żuławy Gdańskiej, którą miałaby przebiegać końcówka autostrady, na różnorodne niezwykle kosztowne, a w skutkach nieracjonalne przedsięwzięcia z taką inwestycją związane. Przede wszystkim jednak podważyłem liczby dotyczące rozmiarów ruchu, mającego przez terminal ten przechodzić. Przyszły ruch pasażerski wyliczony został na 3-5 min pasażerów rocznie, głównie zmotoryzowanych, ze znacznym udziałem „petrodolarowych” Arabów, podróżujących tędy swymi samochodami z Bliskiego Wschodu do Skandynawii (!). Równocześnie samochodowy tabor towarowy przewoziłby tędy 1-3 mln t rocznie.\nWystarczy jedno tylko przeliczenie: milion samochodów przechodzących przez ten terminal w ciągu roku, to 3 tysiące w każdym dniu, a 125 na każdą godzinę roku. Idąc dalej, otrzymujemy średnio jeden samochód na mniej niż 30 sekund! Oczywiście, zawsze można liczyć na niekompetentnych dygnitarzy, którzy oszołomieni takimi perspektywami skłonni będą sypnąć pieniędzmi podatników... w błoto Wiślinki. Na szczęście, stało się inaczej. Rychło po tym zszedł ze sceny PRL i jego „radosna twórczość”. Dla kraju, jego gospodarki, w tym także morskiej otworzyła się zupełnie nowa epoka. Zburzona, a w każdym razie zdemolowana i postawiona przez system komunistyczny na głowie gospodarka rynkowa, zaczęła wracać do wszystkich dziedzin działalności ekonomicznej, w tym oczywiście także i do gospodarki morskiej.\nWreszcie zaistniały warunki dla porównywania wartościowego działalności gospodarczej, oceniania zatem stopnia jej opłacalności, do porównań alternatywnych korzyści i strat w przypadku rozwiązań odmiennych, do prywatyzacji jak najdalej posuniętej dotychczasowego majątku państwowego, do ujednolicenia funkcjonowania gospodarki morskiej Polski z jej odpowiednikami w Unii Europejskiej, do której jak najszybsze wejście stało się priorytetowym celem Polski.\nZwiązane to było z generalną weryfikacją dotychczasowego myślenia o sprawach gospodarczych w ogóle, a gospodarce morskiej w interesującym nas tutaj jej wycinku; o polityce morskiej państwa i jej zadaniach. Na zasadzie przeciwieństw czarne-białe, jeżeli PRL była „be”, to poprzedzająca ją rzeczywistość międzywojenna - tzw. II Rzeczpospolita - na zasadzie kontrastu uznana została jako „cacy”. W obecnej rzeczywistości, nazwanej III Rzecząpospolitą chciano widzieć prostą ciągłość i kontynuację tamtej międzywojennej. A 45-lecie Polski Ludowej - czas o połowę dłuższy niż dzieje owej II RP i dotychczasowej III RP razem wzięte - wyrzucono w całości z dziejów państwa i narodu polskiego.\nPodobieństwa lub kontrasty zależą, od aspektu, w jakim te trzy kolejne wydania XX-wiecznej Polski się analizuje. Jeśli chodzi o aspekt geograficzny, o terytorium kraju i jego granice, to nie II RP, lecz Polska Ludowa jest tożsama z III RP. Jeśli bierzemy pod uwagę kontrast: scentralizowana gospodarka państwowa z jednej, a gospodarka rynkowa z drugiej strony - to zasadnicza różnica między Polską Ludową a III RP jest oczywista. Dotyczy ta zasadnicza różnica także sfery gospodarki morskiej. Ale tutaj paradoks: w odniesieniu do gospodarki morskiej i polityki morskiej Polski, to nie II RP i III RP wykazują podobieństwo i ciągłość - ale... II RP i Polska Ludowa.\nWielki moralista, długoletni rektor Uniwersytetu Stefana Batorego, Marian Zdziechowski w wydanej w 1923 r. książce „Europa, Rosja, Azja” zamieścił zbiór esejów z lat 1920-1922 pod wspólnym tytułem „Bolszewizm rosyjski a pół-bolszewizm polski”. Wczytajmy się w kilka najważniejszych zdań na ten temat, zanim wnioski z nich płynące przeniesiemy do sfery gospodarki i polityki morskiej II RP:\n„Jesteśmy powierzchowni a zapalni, stąd brak odporności względem obcych idei i wpływów oraz łatwość, z jaką poddajemy się frazesowi... Tej bezdennej głupoty, tego fetyszyzmu frazesu nie znajdziemy na zachód od Polski... na taki poziom zepchnęły nas rządy rosyjskie i kultura rosyjska! Więc z upokorzeniem i wstydem wydobywamy to na jaw, jako wyjaśnienie głównej psychicznej podstawy bolszewizmu polskiego... Do tych właściwości psychicznych, sprawiających, że o ile nie ulegniemy bolszewizmowi, to z łatwością wpadamy w jakąś bolszewizującą rozlazłość, dodać trzeba demoralizujące działanie szkół rosyjskich, tę rusyfikację duchową, którą one wszczepiły, i która rzucała potem we wszystkie odmęty rewolucji... Te zaś wszystkie cechy uwydatnić się musiały ze szczególną jaskrawością u nas, w naszym chłopsko-robotniczym i pod hypnozą sąsiedniej bolszewickiej Rosji pozostającym państwie. Zastraszony jednak bol- szewizmem w tej krańcowej i krwawej postaci, jaką przybrał w Rosji, a niechętny i niezdolny do otwartej z nim walki, ugrzązł rząd w jakimś półbolszewizmie i puścił się w drogę eksperymentów i reform, wśród których zdobyła rekord reforma agrarna. Tym samym, jeśli nie pogrążono nas świadomie i dobrowolnie, to zatwierdzono w stanie rozprężenia, który od nas odstrasza Europę Zachodnią, uniemożliwia kredyt zagraniczny i lokatę zagranicznych kapitałów w przedsiębiorstwach polskich i powoduje katastrofalne spadanie waluty.” (Tamże, cytaty ze str. 202-228).\nTekst powyższy dotąd nie stracił aktualności. Można by go nazwać nowymi Przestrogami dla Polski, adresowanymi także i do rzeczywistości polskiej schyłku lat 20., świadcząc o bystrości Zdziechowskiego jako obserwatora polskiej rzeczywistości, która dopiero po zamachu majowym 1926 r. jako sanacyjna „radosna twórczość”, poprzedniczka PRL-owskiej, z jej etatyzmem, o jakim Janusz Korwin-Mikke, w swych równie paradoksalnych, co celnych opiniach mówił, iż wtedy wszystkie zasoby państwa szły na wielkie budowle socjalizmu, takie jak Gdynia czy Centralny Okręg Przemysłowy...\nWielkie budowle socjalizmu... Czyż Julian Tuwim w znanym wierszu Gdynia nie pisał o budującym się porcie: „Słyszysz miasto, jak przysięgą biją młoty Gdyniostroju? Dnieprostroj – Gdyniostroj”: aluzja do równoległych wielkich inwestycji pierwszej sowieckiej pięciolatki jest tu oczywista.\nWtedy to w gospodarce morskiej ugruntował się ów „półbolszewizm”, wyrabiając mentalność, która swej złotej epoki dożyła następnie w Polsce Ludowej: potrzeba nam portu morskiego? Państwo go zbuduje. Potrzeba nam własnej floty (handlowej czy rybackiej? Państwo o to zadba. Nie mamy jeszcze własnej stoczni okrętowej? Państwo i o tym nie zapomni.\nA później, w Polsce Ludowej było już „oczywiste”, że polityka morska, to wyznaczenie zadań, jakie państwo realizuje, inwestycji, które są przez państwo budowane i są państwa własnością. Lata sanacyjnej dyktatury były znakomitym przedszkolem do tej PRL-owskiej mentalności. Zaś Eugeniusz Kwiatkowski, idol entuzjastów takiej mentalności był właśnie tęgim etatystą. I jak się rzekło, klamrą między dawnymi a nowymi laty, patronując polskiej gospodarce morskiej tak w okresie pomajowym w II RP, jak i w pierwszych latach Polski Ludowej.\nCzy jednak Marian Zdziechowski nie przesadził z nazywaniem II RP „półbolszewizmem polskim”? A czy z drugiej strony system władzy w PRL był pełnym, klasycznym bolszewizmem? Władimir Bukowski, jeden z tych autentycznie wielkich Rosjan, którego dzieła są wciąż u nas zbyt mało znane, w swej najnowszej w przekładzie polskim wydanej książce Moskiewski proces podaje stenogram dyskusji o sytuacji w Polsce w 1984 r., po wprowadzeniu tu stanu wojennego, prowadzonej na Kremlu, w Biurze Politycznym KPZR. Jeden z uczestników tej dyskusji wyraził się, że „Polska nigdy nie była socjalistyczna we właściwym tego słowa znaczeniu”. Bukowski komentując to stwierdza, że wprawdzie nie wie co to takiego „socjalizm we właściwym tego słowa znaczeniu”, lecz generalnie z duchem tej wypowiedzi się zgadza. Pokrywa się z tym opinia pewnego rosyjskiego pisarza- tłumacza literatury angloamerykańskiej z Leningradu, spędzającego wakacje w Sopocie w 1989, czy też 1990 r. Prezesowałem wtedy gdańskiemu oddziałowi Związku Literatów Polskich i w siedzibie ZLP na Mariackiej przyjmowałem jego wizytę. Gdy padło słowo „stalinizm” z naszej strony - powiedział: „Śmieszy mnie, gdy Polacy mówią o stalinizmie w ich kraju. Nawet Bałtowie włączeni do Sowietów w 1940 r., już nie poznali, czym był prawdziwy stalinizm. Na to trzeba było przeżyć lata 30. na Ukrainie, Białorusi, w Leningradzie, aby poznać czym był ten potworny terror, łamiący społeczeństwa”.\nI chyba czas na podsumowanie tego wątku. II RP była z pewnością mniej niż „półbolszewicka”, Polska Ludowa natomiast więcej niż „półbolszewicka”, ale z pewnością nie w pełni bolszewicka. Pozostała między nimi wyraźna różnica stopnia, lecz jednej i tej samej mentalności. Mówiono: „cały naród buduje swoją stolicę”, a myślano: „państwo odbudowuje zniszczoną stolicę”. Tak samo państwo buduje czy odbudowuje porty morskie, stocznie, tworzy flotę handlową i rybacką itd.\nW latach 90., w epoce III RP wreszcie nadszedł czas radykalnego wyzbycia się tej, po obu państwowych poprzedniczkach, odziedziczonej mentalności. Teraz państwo - poprzez swą politykę morską - będzie popierać rozwój polskiej gospodarki morskiej, ale inwestowanie w tę gospodarkę, to już nie zadanie państwa, tylko kapitału prywatnego. Kapitału krajowego albo zagranicznego. Czy jeżeli kapitał zagraniczny wybuduje w porcie nową bazę przeładunkową albo wykupi i zmodernizuje bankrutującą stocznię - to inwestycje te przestaną być aktywami Polski morskiej? Od odpowiedzi na to pytanie zależy, czy dojrzeliśmy do członkostwa w Unii Europejskiej, do stania się częścią przyszłego zintegrowanego państwa europejskiego, czy też nadal cenimy sobie ponad wszystko własny zaścianek i jego sarmackie tradycje?\nGdy brytyjski „The Economist” publikował w 1980 r. zdjęcie stoczniowej załogi podczas sierpniowego strajku, w roboczych dresach i z hełmami pod pachą, klęczących podczas odprawianej w strajkującym zakładzie mszy świętej, gdy podczas różnych demonstracji politycznych ukazują się różańce i święte obrazki - czyż nie ulegamy wrażeniu, że w tym jest coś z ducha konfederatów barskich, ostatniej w dawnej Rzeczypospolitej demonstracji sarmatyzmu? Gdy na zdjęciu z tejże strajkującej stoczni w tle widać konfesjonał, a przy nim współczesną replikę kapelana konfederacji barskiej, karmelity ojca Marka? Gdy następnie do komitetu „ratowania Stoczni Gdańskiej” angażują się i zawiązują grupy religijnego fundamentalizmu, a procedurze sprzedaży niewydolnego ekonomicznie zakładu towarzyszą demagogiczne, publicystyczne okrzyki zgrozy, że oto dokonuje się coś w rodzaju świętokradztwa - pocieramy oczy, pytając się: „O co tu chodzi? O przedsiębiorstwo polskiej gospodarki morskiej, czy też o znieważane sanktuarium religijne? Gdzie Rzym, gdzie Krym, a gdzie gospodarka rynkowa? Którędy stąd i jak daleko do Europy?”.\nPoprzedni artykułRzeźba. Roman Fryczński w Galerii GFC\nNastępny artykułAresztowania drobnych przestępców w Bydgoszczy – Gazeta Bydgoska


Czy wiemy wystarczającą dużo o tym, co to jest logistyka? Czy każdy z nas ma szansę pracować w tej branży? - Lokale gastronomiczne\nLogistyka to proces, gdzie w sposób systemowy jak i zintegrowany można kierować całym ciągiem dostaw, jak i innymi elementami, do których należą przepływ dóbr i informacji. Logistyka staje się coraz bardziej ważna, tym bardziej, iż wzrasta konkurencja na rynku. Zjawisko to w takim samym stopniu dotyczy wielkich międzynarodowych graczy, jak i średnich i niewielkich przedsiębiorstw. Nie jest więc dziwne, że wciąż więcej osób chce uczęszczać na ten kierunek, dajmy na to logistyka.\nLogistyka jest bardzo szerokim tematem. Cały proces logistyczny obejmuje wiele istotnych działań, jak planowanie, realizowanie i kontrolowanie przepływu określonych dóbr. Najważniejsze w zarządzaniu logistycznym jest podejmowanie takich decyzji, jakie przy zachowaniu ekonomii oraz ergonomii, dają firmie albo też konkretnej osobie najlepsze korzyści. Wielu osobom logistyka (przejdź do strony) zapewne kojarzy się z transportem, jednakże to myślenie nie do końca oddaje istotę rzeczy. Działania logistyczne powinny bowiem obejmować kontrolowanie zapasów i procesów zaopatrzeniowe razem z prognozowaniem popytu, jak również realizowanie zamówień, to znaczy obsługę klienta, przepływ informacji, transport czy obsługę zwrotów, znacznie więcej przeczytasz na www: w tej sferze odnoszą się na przykład do skrócenia jak i przyspieszenia różnorodnych procesów w każdej fazie dystrybucji. Ważna jest też koordynacja przepływu rzeczy, materiałów do produkcji albo wyrobów gotowych. Bardzo istotne jest też zminimalizowanie kosztów tego transportu i dostosowanie go do życzeń klientów. Logistyka (zobacz polecana strona) to także optymalizacja działań, aby osiągnąć ustalony poziom efektywności funkcjonowania przedsiębiorstwa. W pewnym sensie każdy z nas ma do czynienia z logistyką.\nNasze działania dotyczą głównie prowadzenia gospodarstwa domowego, natomiast nasz dom jest jaka niewielka firma. To znaczy planujemy kupno różnych towarów, co oznacza, iż rozporządzamy własnym budżetem. Troszczymy się o to, żeby nasze otoczenie było w jak najlepszym porządku, dzielimy zadania na poszczególnych członków rodziny, to jakby zarządzanie zasobami ludzkimi. W takim sensie trzeba również napomknąć o innym ciekawym, wciąż bardziej popularnym pojęciu, czyli agenturze celnej. Z dnia na dzień więcej ludzi przymierza się do tego, żeby w tym zawodzie pracować, przydatny będzie w tym celu agent celny kurs- .


Kolejne testy benchmarkowe potwierdzają wysoką wydajność czipa M1 - MyApple.pl\nKolejne testy benchmarkowe potwierdzają wysoką wydajność czipa M1\nPierwsze egzemplarze Maców wyposażonych w procesory M1 trafiły już do swoich właścicieli, którzy zaczęli testować swoje nowe komputery. Dzięki temu w Sieci pojawia się coraz więcej wyników testów benchmarkowych, które osiągają te maszyny.\nUżytkownik Twittera @mnloona48_ opublikował w tym serwisie zdjęcie, na którym zobaczyć można jaki wynik w teście Cinebench R23 uzyskał jego nowy MacBook Pro wyposażony w procesor M1 z 8-rdzeniowym procesorem graficznym, 8 GB zunifikowanej pamięci oraz dysk o pojemności 512 GB. Komputer uzyskał 1498 punktów w teście jednowątkowym i 7508 w teście wielowątkowym.\nDla porównania, 16-calowy MacBook Pro posiadający procesor Intel Core i7 o taktowaniu 2,6 GHz uzyskał 1113 i 6912 punktów.\nTest Cinebench jest bardziej wymagający niż Geekbench 5, a jego wyniki nieco bardziej dokładnie pokazują jak komputer radzić będzie sobie w realnym świecie.\nWarto przypomnieć, że niedawno pojawiły się wyniki wydajności, jaką charakteryzuje się układ graficzny zintegrowany z procesorem M1. W testach porównawczych GFXBench 5.0, M1 poradził sobie lepiej niż karty graficzne dedykowane dla komputerów stacjonarnych - Nvidia GeForce GTX 1050 Ti oraz AMD Radeon RX 560.\nWedług testów Geekbench 5, najbardziej wydajnym modelem komputera z procesorem Apple Silicon jest Mac mini. W teście jednowątkowym uzyskał 1741 punktów. W teście wielowątkowym wynik wyniósł 7643. MacBook Pro osiągnął 1719 i 7377 punktów, a MacBooka Air 1687 i 7433.\nOstatnio pojawiły się także wyniki jakie M1 osiąga w trybie emulacji architektury x86 na platformie Rosetta 2. W trakcie procesu emulacji M1 osiąga niecałe 80% swojej natywnej wydajności.\nMoj mac mini M1 ma dojechać w czwartek. Z chęcią podzielę się testami w prędkości renderowania reklam na myApple. Jesli rzeczywiscie ten chip zjada intela na sniadanie to bedzie mozna dodac wiecej reklam na portalu!\nlongmanus brajan2000 2020-11-17\n@brajan2000 O, to, to... sorry chłopaki, wiecie że b. rzadko przyłączam się do "pocisków" w kierunku redakcji - ale to sięga granic obłędu, poniżej print-screen - ekran 2304x1080 składa się w 100% z reklam... 🙃\nzinger brajan2000 2020-11-17\n@brajan2000 myads.pl wchodziłbym :)\nbezybezy brajan2000 2020-11-17\n@brajan2000 Co za dużo to i świnia nie zje, także zaczyna zalatywać sucharem. Wszyscy już chyba zrozumieli przekaz.\nbrajan2000 bezybezy 2020-11-17\n@bezybezy ale czy redaktorzy też zrozumieli ?\niD4Ru73K longmanus 2020-11-18\n@longmanus otrzyj łzy i poproś kogoś, aby wytłumaczył Ci jak blokować reklamy. Polecam zakupić 1Blocker X. Reklam tutaj mam okrągłe zero.\nA tu taka ciekawostka - porównanie wydajności w eksporcie pliku 4K w Final Cut Pro.\nM1 MacBook Pro, Air oraz MacBook Pro z 2014. Szczególnie interesująco wychodzi ten ostatni...\nsfinks Mammothpl 2020-11-17\n@Mammothpl facet korzysta z Finał Cut Pro X, czy to nie jest czasami tak, że zoptymalizowana pod M1 jest ta wersja już bez X?\nWoodolec Mammothpl 2020-11-17\n@Mammothpl Wygląda na to, że korzysta z Rosetty.\nMammothpl sfinks 2020-11-17\n@sfinks Nie, jest to wersja najnowsza, bez X, zrób sobie stopklatkę. Szczerze mówiąc, myślałem, że Pro z 2014 zostanie daleko w tyle\nignacy Mammothpl 2020-11-17\n@Mammothpl przecież w benchmarkach to to ma być szybsze od najnowszych i9. trochę beka, mam tą 15" i o ile przez lata była dobrym kompem to przy ostatnich update'ach stała się zwykłym wolnym klocem. widzę że 4% dzielą cud techniki od starego grata :D czekam na testy na lightroomie bo mimo że hejtuje apple już od dawna to nowy air zapowiada się jako super maszynka do tetheringu\nsfinks Mammothpl 2020-11-18\n@Mammothpl chodzi ci o to, że na górnej belce nie ma X? Głowy nie dam, ale tam zdaje się zawsze było bez X, a w opisie filmu jest napisane "FCPX"\n@Mammothpl https://youtu.be/s9x-umziqbs?t=496 tu test z FCP w wersji zoptymalizowanej pod M1, nawet i9 wymięka - więc mamy już pewność, że to co wrzuciłeś powyżej było na emulacji.\nRomaszT Mammothpl 2020-11-18\n@Mammothpl To są inne pliki (nie wiem jakie ustawienia nagrywający zmienił poza pokazanymi).\nRenderowany na MBP 15" waży 4,45 GB "ten sam plik" pod M1 waży 7,6 GB\nTo jednak spora różnica w rozmiarze pliku, zbyt duża, żeby ją zignorować jako czynnik w takim teście.\nMammothpl sfinks 2020-11-18\n@sfinks OK, czyli teraz się wyjaśniło czemu tamten film ma tyle minusów :-)


Zamieszkać w Prowansji. Urocze domy z południowo-wschodniej Francji - WP Dom\nstyl prowansalskiwnętrza prowansalskie\nZamieszkać w Prowansji. Urocze domy z południowo-wschodniej Francji\nDom z prowansalskim urokiem\nProwansja stała się wyznacznikiem stylu architektonicznego, którego popularność mimo upływu tylu lat wciąż nie słabnie. Jakie są jego znaki charakterystyczne? Czym wyróżniają się domy, które rozsławiły południowy wschód Francji?\nPonieważ architektoniczny styl prowansalski w dużej mierze nawiązuje do przyrody regionu Francji położonego nad Morzem Śródziemnym, ma on wiele wspólnego ze stylem rustykalnym. Wykorzystuje materiały budowlane pochodzące z okolicy, w której powstał budynek, jest na wskroś ekologiczny. Elementy wykończeniowe to tradycyjne zdobienia, głównie o znaczeniu funkcjonalnym. Masywne konstrukcje są znakiem ponadczasowej trwałości i wytrzymałości.


Kin-Kaczmarek: Marcin P. tłumaczył fakt, że był wielokrotnie karany "błędami młodości" - GazetaPrawna.pl - biznes, podatki, prawo, finanse, wiadomości, praca -\ngazetaprawna.plKin-Kaczmarek: Marcin P. tłumaczył fakt, że był wielokrotnie karany "błędami młodości"\nKin-Kaczmarek: Marcin P. tłumaczył fakt, że był wielokrotnie karany "błędami młodości"\n11.09.2018, 11:06; Aktualizacja: 11.09.2018, 14:22\nByła dyrektor Departamentu Produktów Amber Gold Sp. z o.o. Małgorzata Kin-Kaczmarek podczas przesłuchania przez sejmową komisję śledczą ds. Amber Gold.źródło: PAP\nWe wtorek przez niemal 3 godz. sejmowa komisja śledcza przesłuchiwała byłą pracownicę Amber Gold, która odpowiadała za produkty oferowane przez gdańską spółkę. Początkowo przesłuchanie to miało się odbyć jesienią ubiegłego roku, ale ze względu, iż świadek była wówczas w ciąży przesłuchanie przesunięto na późniejszy termin.\nPodczas przesłuchania Kin-Kaczmarek zeznała, że pracę w Amber Gold rozpoczęła w marcu 2010 r. i początkowo zajmowała się tam pożyczkami. Ofertę pracy znalazła na jednym z portali internetowych, a rozmowę rekrutacyjną odbyła z Katarzyną P., która wraz z mężem - Marcinem kierowała Amber Gold.\nTłumaczyła, że kiedy przyszła do Amber Gold, firma działała już dwa lata, klienci wpłacali pieniądze i otrzymywali je z powrotem. Ponadto - jak dodała - oprócz postępowań w prokuraturze nic się nie działo. "Ja żyłam w przekonaniu, że wszystko jest OK., że w XXI wieku nikt by nie pozwolił na to, że tak długo ta firma będzie działać. Nie była to firma krzak ukryta gdzieś, tylko firma, która się reklamowała w radio, każdy oddział otwierany był z pompą, a później nastąpiło zakupienie linii OLT. Wydawało mi się, że osoba, która ma jakieś problemy z prawem nie może takich rzeczy zrobić" - mówiła Kin-Kaczmarek.\n"Wedle mojej wiedzy, przestępca siedzi w więzieniu". Tomasz Arabski przed komisją ds. Amber Gold »\n"Jakie osoby według pani były odpowiedzialne za działalność przestępczą Amber Gold?" - pytał wiceprzewodniczący komisji śledczej Jarosław Krajewski (PiS). "Marcin P. i jego żona, tak mi się wydaje" - odpowiedziała świadek.\n"Wszyscy nieświadomie uczestniczyli w tym przedsięwzięciu?" - dopytywał Krajewski. "Ja nieświadomie uczestniczyłam, a co do reszty to chyba państwo to zweryfikujecie" - odparła Kin-Kaczmarek.\n"Kiedy się pani zorientowała, że to jest piramida finansowa?" - pytała z kolei szefowa komisji Małgorzata Wassermann (PiS). "Po tym, jak weszło ABW i też dziennikarze podawali kolejne informacje. Do końca państwo P. trzymali dobrą minę, zapewniali nas, że wszystko jest OK., że to są przejściowe problemy" - odpowiedziała. Jej zdaniem P. wykorzystali fakt, że pracownicy Amber Gold mieli bardzo dużo pracy. "Może po prostu nie było już siły, żeby się zastanawiać nad niektórymi rzeczami" - mówiła.\nJak zaznaczyła, kiedy rozpoczynała pracę w firmie zatrudnionych było w niej ok. ośmiu osób. Dodała jednocześnie, że przed rozpoczęciem pracy w Amber Gold nie znała Marcina i Katarzyny P. oraz mec. Łukasza Daszuty, bliskiego współpracownika P. Później ich relacje - jak zeznała - były wyłącznie służbowe. "Bardziej współpracowałam z Marcinem P." - podkreśliła.\nJarosław Krajewskiego pytał świadek m.in. czy pytała swoich szefów skąd Amber Gold posiada kapitał na udzielane pożyczki. Jak wskazał, Amber Gold udzielił pożyczek na kwotę 11 mln zł. Kin-Kaczmarek tłumaczyła, że Marcin P. przekazał jej informację, iż firma udziela pożyczek ze środków z linii kredytowej w banku BGŻ, z którym ma podpisaną umowę. "Takie miałam informacje" - mówiła świadek.\nArabski: Nie było układów gdańskiej PO z Amber Gold »\nPoseł PiS pytał też kiedy Kin-Kaczmarek dowiedziała się, że Amber Gold udziela pożyczek ze środków z wpłat klientów na tzw. lokaty. "Takiej informacji nigdy nie uzyskałam" - przekonywała świadek.\nKin-Kaczmarek pytana, czy miała dostęp do pełnej dokumentacji firmy Amber Gold, wyjaśniła, że miała dostęp do programu AGNet związanego z umowami zawieranym z klientami. "Jeśli chodzi o kwestie księgowe, to nie miałam pełnego dostępu (...) kwestie typowej księgowości były w gestii Marcina P." - poinformowała.\nKrajewski pytał, kiedy dowiedziała się, że firma Amber Gold nie kupuje złota, które miałoby być realizacją umów z klientami na tzw. lokaty. "Cały czas byliśmy zapewniani, że to złoto jest kupowane, tak jak podpisujemy umowy z klientami. W momencie kiedy już była upadłość spółki i weszło ABW, to wtedy te informacje pojawiły się w prasie" - odpowiadała Kin-Kaczmarek.\n"Do końca państwo P. zapewniali nas, że tak jest. W momencie kiedy już rozpoczęły się problemy firmy, czyli zaczynały być zamykane rachunki bankowe i pan Marcin P. twierdził, że ma problem z oddawaniem pieniędzy klientom, to na jednym ze spotkań pani Katarzyna P. stwierdziła, że jakby mogła, to pokazałby to całe złoto dziennikarzom - żeby im po prostu zamknąć usta i żeby klienci byli przekonani, że wszystko jest dalej w porządku, ale kwestie bezpieczeństwa im na to nie pozwalają" - mówiła.\nKrajewski pytał też, kiedy świadek się dowiedziała o tym, że prezes Amber Gold Marcin P. był osobą wielokrotnie karaną prawomocnymi wyrokami m.in. za oszustwa. Kin-Kaczmarek mówiła, że "w momencie, jak zaczęła pracować, to chyba po paru miesiącach pojawił się artykuł w +Gazecie Wyborczej+". Jak dodała, wtedy państwo P. zrobili spotkanie z pracownikami, na którym Marcin P. powiedział, że "to są błędy młodości".\nKolejnym wątkiem, który poruszała komisja, była sprawa funduszu poręczeniowego AG, który miał służyć do poręczenia lokat do sumy 250 tys. zł. Jak mówiła świadek, według tego, co pamięta, ten fundusz powstał w 2012 r., a jego prezesem był Marcin P. Sami pracownicy mieli się dowiedzieć o funduszu od samego Marcina P. e-mailowo. Procent z wpłat klientów - jak mówiła - miał być przelewany na konto funduszu.\nKomisja pytała świadek, czy nie miała zastrzeżeń, że środki klientów Amber Gold będą gwarantowane przez spółkę-córkę. Kin-Kaczmarek odpowiedziała, że "umowa była zaopiniowana przez prawnika, więc nie miała do niej żadnych zastrzeżeń". "Nikt wtedy nie zakładał, że coś złego będzie się działo z firmą, skoro wszystko dobrze funkcjonowało" - mówiła.\nKrajewski wskazał, że na 10 mln zł jakie zostały zadeklarowane jako wpłacony kapitał, w rzeczywistości wpłacono jedynie 59 tys. zł. "To co możemy ogólnie mówić o firmie Amber Gold, że to była lipa, jak ujął to Michał Tusk, to umowa między Amber Gold a Funduszem Poręczeniowym AG, to była lipa do kwadratu. Kiedy miała pani świadomość, że to nie jest żadna gwarancja dla klientów Amber Gold?" - pytał Krajewski.\n"W momencie kiedy pojawiły się problemy z zamykaniem rachunków i klienci nie otrzymywali pieniędzy, ponieważ Marcin P. twierdził, że banki zamrażają mu konta i nie może fizycznie zrobić przelewów. Takie do nas dochodziły informacje" - odpowiedziała Kin-Kaczmarek.\nSzefowa komisji pytała natomiast, kiedy powstał pomysł zainwestowania Amber Gold w linie lotnicze OLT Express. "Nie wiem, dostaliśmy informację bodajże mailową, że linie są zakupione" - powiedziała świadek. Wyjaśniła, że nie wie z jakich pieniędzy sfinansowano zakup. "OLT się za bardzo nie interesowałam, to nie było w mojej gestii, nie miałam na to czasu, nie miałam przy tym pracować" - mówiła Kin-Kaczmarek.\nArabski: Nie pamiętam, czy przekazałem Tuskowi notatkę od szefa ABW »\nWitold Zembaczyński z Nowoczesnej zapytał z kolei czy świadek, czy ws. Amber Gold miała postawione zarzuty i czy czuje się odpowiedzialna, jak potoczyły się losy spółki i osób w nią inwestujących. "Nie miałam żadnych zarzutów i nie czuje się odpowiedzialna" - mówiła Kin-Kaczmarek. Dopytywana, jaka była jej rola w Amber Gold, odpowiedziała: "byłam pracownikiem".\nŚwiadek była też pytana przez Tomasza Rzymkowskiego z Kukiz'15 o jej wiedzę nt. przechowywania złota za granicą przez Amber Gold. Poseł tłumaczył, że informację taką Kin-Kaczmarek zeznała podczas jednego z przesłuchań w prokuraturze. "Zapewne od Marcina P." - odpowiedziała zaznaczając jednocześnie, że nie pamięta tych zeznań. Odpowiadając na kolejne pytania świadek mówiła, że w siedzibie Amber Gold nie widziała prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza. Takie informacje przekazał komisji podczas wcześniejszego przesłuchania Marcin P.\nOdpowiadając na pytania Wojciecha Zubowskiego (PiS) świadek poinformowała, że nie pobierała dodatkowego wynagrodzenia z racji zasiadania w radzie nadzorczej Amber Gold. Z kolei Jarosław Krajewski pytał świadka o kwestię jej zasiadania w radzie nadzorczej spółki PST S.A., która została założona 1 sierpnia 2012 r. Jej szefem została Katarzyna P. Kin-Kaczmarek zapewniała, że wpisano ją do rady nadzorczej bez jej wiedzy, a ona sama informację o tym uzyskała z internetu, ale wówczas nie miała już kontaktu z małżeństwem P.. "Nigdy nie wyraziłam na to zgody" - przekonywała.\nW toku kolejnych pytań świadek poinformowała, że choć sama nie wpłacała pieniędzy na lokat w Amber Gold, to zna takie osoby. "I ma pani tym osobom, i tym które nas oglądają, a są pokrzywdzone, coś dzisiaj do powiedzenia?" - pytał Krajewski. "Nie mam" - stwierdziła Kin-Kaczmarek. W innej części przesłuchania świadek powiedziała: "Mój dziadek miał lokatę w Amber Gold. Ona została wypłacona. Znajomi też mieli lokaty, ale akurat stracili je" - mówiła.\nDopytywana przez komisję o ten wątek świadek powiedziała, że "była taka lista, która była przekazana do Marcina P." i część osób, które się na niej znajdowały otrzymała wpłacone środki szybciej bez zysku i bez kary za zerwanie umowy.\nPosłanka PiS Iwona Arent zapytała o folder zatytułowany "Trudne pytania", który został utworzony w czerwcu 2012 r., a znajdował się on na komputerze świadek. Były tam np. dwie wersje odpowiedzi na pytanie, czy Fundusz Poręczeniowy AG i Amber Gold są ze sobą powiązane. Kin-Kaczmarek mówiła, że "nie pamięta tego pliku". Jak dodała, były to odpowiedzi przygotowane dla działu szkoleń.\nMałgorzata Wassermann pytała Kin-Kaczmarek, która z odpowiedzi na temat funduszu poręczeniowego i Amber Gold podobała się jej bardziej. Świadek odpowiedziała, że miała tyle obowiązków i pracy, że mogła się nad tym głębiej nie zastanawiać. Na to Wassermann stwierdziła, że "wynika z tego jedna rzecz, że pani miała świadomość tego, co tam się w tej firmie dzieje, a pani nam dzisiaj odpowiada, że była pani taka zarobiona i miała tyle pracy, że się nie zastanawiała nad tym, jak np. uczestniczyła w formułowaniu wprowadzania klientów w błąd na odpowiedziach". Kin-Kaczmarek odparła: "moim zdaniem, pewnie na ten czas, to nie było wprowadzenia klientów w błąd".\nTagi:Marcin P., firma, spółka, amber gold, lokaty, przestępstwa finansowe\nKomisja śledcza rozpoczęła przesłuchanie Lesława Gajka\nKomisja śledcza rozpoczęła przesłuchanie Wojciecha Kwaśniaka\nArabski: Nie pamiętam, czy przekazałem Tuskowi notatkę od szefa ABW\nArabski: Nie było układów gdańskiej PO z Amber Gold\n"Wedle mojej wiedzy, przestępca siedzi w więzieniu". Tomasz Arabski przed komisją ds. Amber Gold\nŁódź: 3 lata więzienia grożą funkcjonariuszowi służby więziennej za wykorzystanie seksualne żony szefa Amber Gold


blackjak Buraki czerwone zbiory 2015.\nrolnictwouprawa burakówprotectorzbiorymaszyna do zbioru burakówchwościkrozsadaukorzeniaczrolnictwo\nZalecenia dla śliwek - blackjak. Zalecenia dla gruszy - blackjak. Zalecenia dla pomidorów polowych Zalecenia dla ogórków polowych - blackjak. Zalecenia dla truskawk - blackjak.\nBlackjak większe plony, stymulacja systemu korzeniowego. Uprawa pora, cebuli bezpieczne zwalczanie chwastów. Precyzyjne dostarczanie wapnia ograniczenie chorób fiziologicznych biocal Blackjak większe plony, stymulacja systemu korzeniowego więcej niż zwiliżacz równomierne pokrycie protector\nVaporgard - Zapobieganie pękaniu czereśni i wiśni? Nufilm MAX - Stosować oddzielnie czy z glifosatem? Polyversum - Informacje ogólne Ochrona trawników i pól golfowych. Protector - Wyniki doświadczeń\nProgram dla truskawki. Program dla borówki amerykańskiej. Rozsada - program przygotowania do wysadzenia. Nautralny adiuwant protectant do fungicydów insektycdów nawozów dolistych Program ochrony i nawożenia w uprawie malin.


Alfa Aktiv 30x20ml (Opakowanie) + Olimp Vita-Min Multiple Sport 60kaps GRATIS - 299 PLN - MUSCLEPUMP - Najtańsze Odżywki i\nDARMOWA DOSTAWA NA CALY ASORTYMENT JUZ OD 100 PLN\nPotrzebujesz pomocy? Zadzwoń: 535-812-925\nFAT BURNERY I TERMOGENIKI\nHome ZESTAWY PROMOCYJNE>Alfa Aktiv 30x20ml (Opakowanie) + Olimp Vita-Min Multiple Sport 60kaps GRATIS\nOLI - OLI\nRich Piana 5 % Nutrition\nAlfa Aktiv 30x20ml (Opakowanie) + Olimp Vita-Min Multiple Sport 60kaps GRATIS\nAlfa Aktiv 30x20ml - Opakowanie\nKupując teraz ten produkt otrzymasz 299 punktów lojalnościowych.\nGRATISY DO KAŻDEGO ZAMÓWIENIA!\nSPRAWDŹ CO MOŻESZ OTRZYMAĆ!\nDOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ O PIERWSZYM NA ŚWIECIE UJEMNIE ZJONIZOWANYM SUPLEMENCIE:\nWpływając na zmiany na poziomie komórkowym\ni wzmacniasz cały organizm!\nUwaga! Na rynek powoli wchodzi nowa szata graficzna Alfa Aktiv. Jest to dalej ten sam produkt, a zmienił sie tylko wygląd opakowania.\nAlfa Aktiv – pierwszy na świecie, ujemnie zjonizowany i żywy preparat antyoksydacyjny.\nZawiera 78 żywych enzymów, potężny współczynnik ORAC (antyoksydacyjny) spotęgowany ujemną jonizacją.\n✓ LIKWIDUJE 90 % ZAKWASÓW – POLECANY PRZY WYSIŁKACH AEROBOWYCH I ANAEROBOWYCH\n✓ POPRAWIA WYDOLNOŚĆ ORGANIZMU\n✓ POWODUJE WZROST POZIOMU HEMOGLOBINY\n✓ USUWA TOKSYNY Z ORGANIZMU\n✓ ZNACZĄCO PRZESUWA PRÓG PRZEMIAN AEROBOWYCH\n✓ NATYCHMIAST PO ZASTOSOWANIU POWIĘKSZA POJEMNOŚĆ PŁUC O 16%\n✓ PRZYŚPIESZA POWYSIŁKOWĄ RESTYTUCJĘ ORGANIZMU\n✓ USUWA PATOGENY, TOKSYNY, WIRUSY, GRZYBY, BAKTERIE -PRZYCZYNY 80% ZNANYCH CHORÓB\n✓ PRZYWRACA PRAWIDŁOWĄ JONIZACJĘ KOMÓRKOWĄ GWARANTUJĄC 95% PRZYSWAJALNOŚĆ AKTYWNYCH SKŁADNIKÓW\nAlfa Aktiv 30x20ml\nAlfa Aktiv posiada świadectwo anty dopingowe\nMikro produkt – makro rezultaty\n16 litrów soku zamknęliśmy w małej buteleczce Alfa Aktiv\n7 % aktywnego koncentratu soku odpowiada 112% naturalnego, czystego soku\nARONIA - Siła Antycyjanów\nCZARNA PORZECZKA - Moc Polifenoli\nMIÓD - Obfitość 78 Żywych Enzymów\nKWAS BURSZTYNOWY - Najlepszy Adaptogen\nWITAMINY I MINERAŁY - Niezbędne Substraty Procesów Biochemicznych\nDzięki zastosowanej technologii ujemnej jonizacji koncentrat jest aktywnie czynny dzięki czemu zachowuje właściwości świeżo wyciśniętego soku. Zapewnia to żywotność substancji czynnych oraz ich przyswajalność na poziomie powyżej 93 %.\nJeżeli w buteleczce soku dojdzie do procesu fermentacji należy wstawić ją bez nakrętki (otwartą) do lodówki na 3-5 dni. Po tym czasie powstanie w buteleczce ponownie pierwotny sok. Taki proces zachodzi jedynie w żywych organizmach. Czy znasz jakikolwiek sok, który po rozpoczętym procesie fermentacji potrafi sam się zregenerować?\nAktywny - naturalny skład Alfa Aktiv to:\nJest ewenementem w świecie roślin, ponieważ jako jedyna roślina nie wchłania żadnych toksyn i jest samoistnie odporna na szkodniki. Posiada zadziwiające właściwości prozdrowotne. Wynikają one z bogatego składu chemicznego, olbrzymiej zawartości polifenoli (zarówno flawonoidów, jak i kwasów fenolowych) oraz witamin (kwas foliowy, kwas akskrobiowy, witamina B2). Owoce aronii mają w swoim składzie wiele barwników antocyjanowych, a 93% z nich stanowią dwa związki: cyjanidyno-3-galaktozyd i cyjanidyno-3-arabinozyd. Całkowita zawartość polifenoli w owocach aronii to ok. 60% mg/g suchej masy. Jagoda aroni zawiera kwas kawowy o silnym działaniu przeciwutleniającym.\nWartości antocyjanu jagody aronii na 100 g:\nJagoda aronii 2147mg\nDzika czarna jagoda 705mg\nCzarna porzeczka 530mg\nCzerwone wino 10mg\nTo eksplozja witamin i minerałów. Zawiera cenne kwasy organiczne (88% to kwas cytrynowy, 12% to kwas jabłkowy) , pektyny, olejki eteryczne, garbniki, przeciwnowotworowy karotenoid luteiny, witaminę C (100-300 mg/100g), rutynę, witamin: B1, B2, B6, PP, K, prowitaminy A, potas, sód, wapń, fosfor, siarkę, magnez, żelazo, cynk, miedź, bor, jod, kobalt, molibden i mangan. Czarna porzeczka to główne źródło polifenoli.\nDobroczynne działanie owoców aronii i czarnej porzeczki to:\n✓ Hamowanie procesów starzenia (badanie stężenia biomarkerów przeciwzapalnych Narodowego Instytutu Zdrowia USA)\n✓ Ochrona przed rakiem\n✓ Zwalczanie wolnych rodników\n✓ Działają przeciwzapalnie\n✓ Wykazują najsilniejsze działanie przeciwutleniające\n✓ Wspomagają usuwanie z organizmu szkodliwych substancji, np. metali ciężkich\n✓ Korzystnie wpływają na układ trawienny (obniżają poziom cukru we krwi, regulują przemianę materii, wzmacniają wydolność wątroby i trzustki, przyśpieszają gojenie się wrzodów)\n✓ Dbają o Twoją odporność (przygotowują układ immunologiczny do obrony przed wirusami, bakteriami, grzybami, pasożytami), niwelują stany zapalne, wspomagają mechanizmy ochronne skóry i błon śluzowych\n✓ Wpływają na układ sercowo naczyniowy poprzez wzmocnienie i uszczelnienie naczyń krwionośnych, obniżenie ciśnienia tętniczego, obniżenie złego cholesterolu LDL, zmniejszenie agregacji płytek krwi, ograniczają przechodzenie lipoprotein z osocza do ścian naczynia. Badanie amerykańskiego programu Cancer Prevention Study II Nutrition Cohort wykazało 18% zmniejszenie śmiertelności z powodu chorób sercowo – naczyniowych i 37% zmniejszenie śmiertelności wywołanej udarem mózgu.\n✓ Łagodzą objawy astmy, poprawiają wydolność oddechową, niwelują szkodliwe skutki palenia papierosów\n✓ Wpływają na układ nerwowy poprzez zwiększenie przewodnictwa neuronowego\n✓ Regulują pracę gruczołu tarczycowego\n✓ Hamują podział komórek nowotworowych, zmniejszają skutki uboczne leków stosowanych podczas leczenia nowotworów\n✓ Wspomagają usuwanie piasku z nerek, jednocześnie wzmacniają wydolność nerek\n✓ Przyśpieszają syntezę kolagenu – regenerują stawy\n✓ Zmniejszają dolegliwości reumatyczne\n✓ Korzystnie wpływają na narząd wzroku, opóźniają postępowanie jaskry i zaćmy\nZawiera 78 Żywych Enzymów\nEnzymy to biokatalizatory. Przyśpieszają reakcje biochemiczne w komórkach. W miodzie znajdują się kwasy organiczne i białka.\nŻeby miód mógł w pełni wykazać swoje działanie przeciwbakteryjne nie może zostać ogrzany powyżej 30 stopni Celsjusza. Dlatego też w procesie produkcji stosujemy innowacyjne rozwiązania gwarantujące aktywizację wszystkich związków znajdujących się w miodzie.\nKrystaliczna woda źródlana\nWoda źródlana pomaga dostarczać krwi tlenu oraz innych istotnych składników odżywczych do komórek ciała.\n✓ umożliwia wchłanianie składników odżywczych z jelit i odżywianie komórek\n✓ usuwa szkodliwe produkty przemiany materii oraz czasem obecne w żywności toksyny\n✓ bierze udział w wielu przemianach biochemicznych zachodzących w organizmie – bez niej nie byłyby one możliwe\n✓ reguluje temperaturę ciała\n✓ nawilża błony śluzowe i stawy\nWystępuje w produkcie w sposób naturalny. Posiada SZCZEGÓLNĄ WŁAŚCIWOŚĆ - gromadzi się jedynie w tkankach obciążonych substancjami szkodliwymi np. drzewa wytwarzają kwas bursztynowy (żywicę) w chorych, uszkodzonych miejscach. W 20 ml Alfa Aktiv znajduje się ok. 10mg kwasu bursztynowego.\nDzięki unikatowej technologii syntezowania naturalnego kwasu bursztynowego jego przyswajalność wzrosła z 15 % do 90%.\n✓ Stymuluje metabolizm w komórkach\n✓ Zmniejsza produkcję histaminy, najważniejszego mediatora przy zapaleniach i reakcjach alergicznych\n✓ Hamuje wzrost guzów\n✓ Rozpuszcza kamienie nerkowe\n✓ Wzmacnia układ odpornościowy\n✓ Neutralizuje toksyny\n✓ Reguluje wydzielanie insuliny, może być stosowany jako środek profilaktyczny przy cukrzycy typu II\nCiało to jeden system, wpływając na zmiany w komórce – wzmacniasz cały organizm\nDlaczego suplementacja Alfa Aktiv przynosi tak dobre wyniki?\nOdpowiedź kryje się w zastosowanej nanobiotechnologii.\nDZIAŁANIE ALFA AKTIV NA POZIOMIE KOMÓRKOWYM\nZastosowana technologia i sposób działania\n1. Odtruwanie i Oczyszczanie\nSpotęgowane wydalanie toksyn z komórek: dzięki temu komórki łatwo się regenerują, bronią przed atakami bakterii, wirusów, grzybów i pasożytów.\nW dobie zaawansowanej cywilizacji zdolności wydalania toksyn z organizmu są zaburzone. Wysoki poziom zanieczyszczeń, sytuacje stresowe, skażenie środowiska, środki chemiczne dodawane do żywności wpływają na nasz organizm i zaburzają funkcjonowanie organizmu. Przewyższa to możliwości redukcyjne komórek. Organizm jest obciążony i niezdolny do zachowania odporności, naruszane są jego granice tolerancji na czynniki zewnętrzne. Stąd coraz więcej osób cierpi na schorzenia cywilizacyjne: (cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, otyłość, alergie, choroba wrzodowa).\nBadania już dawno temu udowodniły, że regularne odtruwanie i oczyszczanie na poziomie komórkowym przywraca prawidłowe procesy biochemiczne w organiźmie. Zwiększa się odporność na ataki bakterii, wirusów, grzybów, alergenów, a organizm jest w stanie poradzić sobie z wydalaniem toksyn, zachowując większą tolerancję na stres, niewyspanie, przemęczenie, zanieczyszczenie środowiska.\nPrzywrócenie równowagi kwasowo-zasadowa poprzez polaryzację błony komórkowej – dzięki czemu komórka dożywiana jest minerałami, antyoksydantami, witaminami i polifenolami.\nProces odkwaszania polega na odblokowaniu przepuszczalności błony komórkowej i przywróceniu komórce prawidłowego PH. Umożliwia to wymianę kwasowo zasadową dzięki różnicy potencjałów (wewnątrz komórki potencjał ujemny, na zewnątrz dodatni).\nZdrowa komórka naładowana jest ujemnie (napięcie -60mV). Gwarantuje to optymalne funkcjonowanie i pobieranie substancji odżywczych. Stres, złe odżywianie, pole magnetyczne urządzeń elektrycznych, alkohol, ogrzewanie/klimatyzacja dostarczają do naszego organizmu dużo dodatnio naładowanych jonów H++. Powoduje to blokadę przepuszczalności błony komórkowej. Zaburzony jest proces wchłaniania i wydalania.\nAlfa Aktiv działa dwutorowo: niweluje blokadę na błonie komórkowej i równocześnie odkwasza komórkę. Zjonizowany produkt dostarcza potężną liczbę elektronów, dzięki czemu dochodzi do reakcji z protonami wchodzącymi w skład kwasów – wydalane są na zewnątrz, stąd proces nazwano odkwaszaniem.\n3. Jonowa wymiana tlenowa\nUwolnienie przepływu energii dzięki optymalizacja wymiany tlenowej. Alfa Aktiv równoważy niedobory jonów ujemnych, dzięki czemu w komórkach produkowana jest duża ilość energii.\nŹródłem energii na poziomie komórkowym jest łańcuch oddechowy. Funkcjonuje on prawidłowo wraz z ujemnie zjonizowanym powietrzem (łańcuch transportu elektronów).\nWówczas mitochondria produkują energię korzystając z substancji odżywczych i wdychanego tlenu. Potencjał energetyczny magazynują w postaci ATP(adenozyno trójfosforanu).\nPowietrze na terenach miejskich ubogie jest w jony, przez co wytwarzanie energii przez organizm jest mocno ograniczone.\nPrzykładowe stężenie jonów w powietrzu:\nAby temu zapobiec należy dostarczyć organizmowi maksymalnej liczby ujemnie naładowanych elektronów. Można uzyskać to poprzez spacer w lesie, górach, stosowanie nawilżaczy powietrza podczas sezonu grzewczego lub regularne spożywanie Alfa Aktiv.\nMa to szczególne znaczenie przy chorobach nowotworowych i schorzeniach przewlekłych. W tych przypadkach wytwarzanie energii odbywa się beztlenowo w procesie glikolizy (fermentacji bez tlenu). Wskutek czego pozyskanie energii przez komórkę jest zaburzone. Komórka nie ma wystarczającej ilości energii do prawidłowego działania, co całkowicie zaburza jej funkcjonowanie.\nSkutki działania Alfy Aktiv można bardzo szybko odczuć poprzez nagły przyrost energii ok. 6 minut po spożyciu. Jest to właśnie skutek dostarczenia jonów naładowanych ujemnie i procesu wytwarzania energii. Stąd Alfa Aktiv stosowane jest często przed treningiem, zawodami sportowymi, wspinaczką wysokogórską, ważnymi wydarzeniami, kiedy potrzebujemy przysłowiowego „kopa” energii.\n4. Ochrona przed Wolnymi Rodnikami\nDzięki obfitości Aktywnych Substancji Odżywczych Alfa Aktiv jest silnym i naturalnym przeciwutleniaczem, który chroni komórki przed wolnymi rodnikami.\nDzieje się to dzięki procesowi zmniejszenia stresu oksydacyjnego poprzez dostarczenie organizmowi:\n✓ Żywych enzymów\nZwalczanie wolnych rodników jest ważne w zapobieganiu efektom starzenia się.\nRadioterapia i chemioterapia aktywuje powstawanie ogromnej liczby wolnych rodników, które atakują zdrowe komórki. Przy schorzeniach sercowo-naczyniowych podwyższony poziom homocysteiny we krwi promuje powstawanie zawału serca i udaru. Wolne rodniki wywołują liczne stany zapalne, stąd tak ważne jest przeciwdziałanie temu procesowi w wymienionych wyżej przypadkach.\n5. Wysoki stopień jonizacji\nDzięki wysokiej jonizacji Alfa Aktiv posiada silnie ujemny potencjał REDOX.\nNasz łańcuch oddechowy jest ważną częścią metabolizmu energetycznego. Biochemiczne reakcje REDOX służą nam do wytwarzania energii (produkcja ATP).\nATP jest substancją dającą energi, której potrzebuje każda komórka do prawidłowego funkcjonowania.\nAlfa Aktiv może wspomagać ten proces przez wysoki stopień jonizacji.\nDzięki temu komórki mogą powrócić na drogę optymalnego wytwarzania energii przez łańcuch oddechowy. Osoby z przewlekłym zmęczeniem lub zespołem wypalenia czują to działanie już po kilku dniach przyjmowania Alfa Aktiv.\nMIEJSCE: PAŃSTWOWY INSTYTUT NAUKOWO-BADAWCZY KULTURY FIZYCZNEJ I SPORTU.\nTermin: kwiecień – maj 2013\nCel: badanie wpływu Alfa Aktiv na sportową wydolność sportowców.\n✓ badanie poziomu wydolności sportowej przy stopniowo wzrastającym obciążeniu,\n✓ badanie EKG,\n✓ badanie biochemiczne krwi (hemoglobina, erytrocyty, dynamika stężenia mleczanu we krwi),\n✓ badanie fizjologiczne.\nBadanie poziomu wydolności sportowej u wszystkich osób stwierdzono poprawę wydolności (poprawa czasu o 0,5 - 2 minut\nEKG szybszy powrót rytmu serca do normy\nBadania krwi wzrost poziomu hemoglobiny, co wskazuje na duży wpływ Alfa Aktiv na wysoką adaptację organizmu do wysiłku fizycznego\nMleczany spadek aktywności beztlenowych procesów zaopatrzenia organizmu w energię. Świadczy to o zwiększeniu zaopatrzenia organizmu w energię dzięki bardziej efektywnym procesom tlenowym\n✓ NAJMOCNIEJSZE WITAMINY SPORTOWE NA RYNKU\n✓ UNIKALNA FORMUŁA PODANIA -MEGA CAPS W BLISTRACH\n✓ OSOBNO WITAMINY(BIAŁA KAPSUŁKA), OSOBNO MINERAŁY(NIEBIESKA KAPSUŁKA)\n✓ 1 MC KAPSUŁKA CHELA-MIN® - MINERAŁY W POSTACI CHELATÓW "ALBION"\n✓ 2 MC KAPSUŁKA VITA-PLEX® - SKONCENTROWANE WITAMINY Z KOMPLEXEM HEPA-PROST DETOX®\n✓ NAJWYŻSZA JAKOŚĆ\n✓ REWELACYJNIE DOBRANE SKŁADNIKI MINERAŁÓW I WITAMIN\nOLIMP Vita-Min Multiple Sport- to kompleksowa kompozycja witamin ( Vita-Plex) wraz z kompleksem specjalnych ekstraktów( HEPA-PROST DETOX ) wpływających na regenerację /ochronę wątroby i prostaty.\nW skład zestawu wchodzi druga kapsułka ( Chela-Min ), z wysoko przyswajalnymi , najwyższej jakości składnikami mineralnymi w formie chelatów aminokwasowych firmy ALBION?. Oba kompleksy Vita-Plex oraz Chela-min ułatwiają pokrycie podstawowego zapotrzebowania na niezbędne mikroskładniki pokarmowe organizmu, obarczonego ciężkimi wysiłkami fizycznymi.\n1 KAPSUŁKA CHELA-MIN - MINERAŁY W POSTACI CHELATÓW "ALBION" NAJLEPIEJ PRZYSWAJALNA FORMA MINERAŁÓW\n2 KAPSUŁKA VITA-PLEX - SKONCENTROWANE WITAMINY Z KOMPLEXEM HEPA PROST DETOX UMOŻLIWIAJĄCYM REGENERACJĘ I OCHRONĘ WĄTROBY ORAZ PROSTATY\nPromocje i obniżki cen nawet do 50%\nul. Piłsudskiego 44B 41-209 Sosnowiec\nMusclepump.pl - Najtańsze Odżywki i Suplementy Online Warszawa Kraków Katowice Wrocław PoznańZESTAWY PROMOCYJNEAlfa Aktiv 30x20ml (Opakowanie) + Olimp Vita-Min Multiple Sport 60kaps GRATIS\nMusclepump.pl™ Wszelkie prawa zastrzeżone © 2016


„Fotograf” reż. Waldemar Krzystek, fot. Grzegorz Spała (źródło: materiały prasowe dystrybutora)\nNowy film Waldemara Krzystka, laureata gdyńskich Złotych Lwów za Małą Moskwę, reżysera popularnego serialu Anna German i 80 milionów – polskiego kandydata do Oscara, jest klasycznym thrillerem. Miłośnicy gatunku natychmiast odkryją powinowactwo Fotografa z takimi głośnymi filmami jak Milczenie owiec czy Psychoza. Precyzyjny scenariusz z zaskakującym zwrotami akcji, intrygująca zagadka, dynamiczna fabuła i wytrawne aktorstwo – to warunki powodzenia kina sensacyjnego i Krzystek doskonale odnajduje się w tym gatunku, co zresztą wcześniej udowodnił solidarnościowym heistmovie – 80 milionów.\nKażdy dobry thriller nie ogranicza się wyłącznie do sprawnego opowiedzenia intrygi. Podobnie Fotograf – jego fabuła jest pociągającym kluczem do spojrzenia na współczesną Rosję. Nie tę odmienioną przez wydarzenia na Ukrainie i imperialne nastroje, wywołane aneksją Krymu w marcu 2014 roku, ale zwykłą, codzienną, powszednią – scenariusz filmu powstał w 2011 roku, kiedy nikt nie brał serio możliwości wojny Rosji ze słowiańskim sąsiadem. Perspektywa, jaką przyjmuje Krzystek, jest przerażająca, ale i niezwykle trafna: postsowiecka Rosja nigdy nie przestała być sowiecka. Dowodzą tego rozmaite aspekty życia społecznego: dawnych demonów nie zatuszuje ani kłujące w oczy bogactwo rosyjskich elit, ani nowoczesna architektura centrów wielkich miast, ani podobieństwo metod stosowanych przez tamtejszą policję. Jednak pragmatyka działania władzy i sposób myślenia ogółu społeczeństwa pozostał ten sam co dawniej.\nFotograf Waldemara Krzystka to fascynująca podróż po współczesnej Rosji i zarazem niepokojąca wizyta w niedawnej przeszłości – za murami odciętego od świata legnickiego garnizonu. Równolegle prowadzone wątki pościgu za seryjnym mordercą i wyprawy do miejsc, gdzie zanurzał się w wypaczony obraz rzeczywistości, sumują się w przejmującą odpowiedź na pytania, którymi żyje dziś cały demokratyczny świat: za czym tęskni i o czym naprawdę myśli współczesna Rosja? I to bez kontekstu bieżących zdarzeń.\nObsada: Tatiana Arntgolts, Aleksandr Baluev, Andriei Kostash, Tomasz Kot, Adam Woronowicz, Sonia Bohosiewicz, Agata Buzek


Free Guy powróci! - Kawerna - fantastyka, książki fantastyczne, fantasy\nFree Guy powróci!\nChwilę po premierze „Free Guy” Disney dał zielone światło na realizację sequela! Potwierdził to Ryan Reynolds, gwiazda widowiska, które zagościło w kinach w ten weekend.\n„Free Guy” został najpopularniejszą produkcją tego weekendu w amerykańskich kinach. Film zbiera zaskakująco dobre noty od krytyków i widzów, nic więc dziwnego, że Disney postanowił zamówić kontynuację.\nNa razie jest zbyt wcześnie by mówić o fabule sequela, bo na chwilę obecną wiadomo jedynie, że Disney chce, aby drugi film. Możemy zakładać, że w sequelu powróci Ryan Reynolds, który na swoim Twitterze poinformował fanów o planach na realizację sequela:\nOficjalny opis i zwiastun filmu „Free Guy” w reżyserii Shawna Levy’ego, który zadebiutował na wielkim ekranie 13 sierpnia 2021 r.:\nTagi: Free Guy, Free Guy 2, Ryan Reynolds


Strona główna - Westfalia Sklep\nWMCW – Autoryzowany dealer GEA FARM TECHNOLOGIES\nPostaw na nowoczesne rozwiązania i ciesz się\ntechnologią na co dzień\nSerwis 24h/7/365 Profesjonalny dział handlowy Dbałość o klienta\nPosiadamy w ciągłej sprzedaży wszystkie części zamienne do urządzeń firmy Westfalia (obecnie GEA Farm Technologies).\nFirma istnieje od 1994 roku. W 1995 roku zamontowano pierwsze urządzenie. Firmę cechuje tradycja i doświadczenie – 27 lat na rynku.\nPostaw na nowoczesne rozwiązania i ciesz się technologią na co dzień\nGospodarstwa mleczne oraz środowiska robocze ulegają dynamicznym przeobrażeniom. Współcześni rolnicy korzystają z automatycznych, cyfrowych i inteligentnych rozwiązań umożliwiających zyskowną i zrównoważoną produkcję mleka.\nObsługujemy PONAD 700 gospodarstw rolnych\nInteligentne, nowoczesne i\nprzyszłościowe rozwiązania dla rolników\nHala udojowa Global90\nKompleksowe wyposażanie budynków inwentarskich\nHigiena I Serwis\nProdukty firmy GEA zapewniają odpowiednią ochronę przed zapaleniami i skutecznie podnoszą wydajność stada.\nŚrodki do pielęgnacji zapewniają szybką i skuteczną dezynfekcję oraz odpowiednie nawilżenie strzyków. Nasze produkty pozwalają zapewnić zdrowie stada, ponieważ sukces klienta to nasz sukces.\nMycie instalacji udojowych i schładzalników\nNasze produkty usuwają nawet najgorsze zanieczyszczenia instalacji takie jak złogi tłuszczu czy kamień mleczny.\nGumy strzykowe i przewody mleczne\nNasze gumy i węże zostały zaprojektowane tak, aby były elastyczne i solidne, dzięki czemu gwarantują długi okres eksploatacji.\nSpełniają wszystkie standardy higieny i są odporne na obciążenia mechaniczne i substancje chemiczne. Zapewniamy dopasowanie do każdego rodzaju strzyków: małych, średnich i dużych. Sprężysta warga i mocny kołnierz minimalizują ryzyko ześlizgiwania się z kubka.\nSerwis urządzeń – codziennie przez cały rok\nZespół doświadczonych serwisantów jest do dyspozycji klienta przez całą dobę, 365 dni w roku. Posiadamy dwa aktywne numery alarmowe. Żaden z naszych klientów nie zostaje bez opieki. Z wami, przez cały rok.\nWarmińsko-Mazurskie Centrum Westfalia Sp.j.\nul. Ornecka 6A, 11-100 Lidzbark Warmiński\nNIP: 743 16 61 158\n691 190 301\n897 673 399\nAdministratorem danych osobowych wskazanych w powyższym formularzu jest Ewerest Energy z siedzibą w Białymstoku (15-002) przy ul. Sienkiewicza 49 lok. 202. Dane osobowe zostały przekazane dobrowolnie w celu późniejszego kontaktu i odpowiedzi na przesłane zapytanie. Informujemy o przysługującym Państwu prawie dostępu do treści danych oraz prawie ich poprawiania, zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz. U. z 2014 poz. 1182 oraz późń. zmianami).\n© 2021 CentrumWestfalia⠀⠀⠀⠀|⠀⠀⠀⠀ Informacja Prawna⠀⠀⠀⠀|⠀⠀⠀⠀Polityka Prywatności


Polbank - PRportal.pl\nCzytaj dalej »Karta World Debit MasterCard z programem lojalnościowym w ofercie Polbank EFG S.A.\nPolbank ponownie z Justyną Kowalczyk\nStudio filmowe „Tandem Taren – To” jest producentem kolejnej reklamy telewizyjnej Polbanku z udziałem Justyny Kowalczyk. Kampania ruszyła 13 lutego i potrwa do 31 marca 2012 roku.\nCzytaj dalej »Polbank ponownie z Justyną Kowalczyk\nCzytaj dalej »Justyna Kowalczyk przychodzi po podwyżkę do Polbanku – nowa kampania reklamowa\nPolbank zaprasza do udziału w Programie Praktyk Letnich\nPłatne, trzymiesięczne praktyki w 50 największych miastach Polski oraz szansa na karierę dla najlepszych to wakacyjna oferta Polbanku skierowana do studentów, którzy chcą zdobywać doświadczenie w bankowości.\nCzytaj dalej »Polbank zaprasza do udziału w Programie Praktyk Letnich\nWiosna z Kredytem na Miarę w Polbanku\nNa wiosnę Polbank EFG wprowadził nową ofertę Kredytu na Miarę. Od 5 marca pożyczki gotówkowe do 30 tys. zł oprocentowane będą na 9,9%.\nCzytaj dalej »Wiosna z Kredytem na Miarę w Polbanku\nAle! Konto – 7% na koncie dla młodzieży w Polbanku\nOprocentowaniem 7% dla salda do 1 000 zł Polbank zachęca młodzież do korzystania z własnego rachunku i oszczędzania już w gimnazjum. Rachunek dla nastolatków Ale! Konto wchodzi do oferty 17 stycznia 2011 r.\nCzytaj dalej »Ale! Konto – 7% na koncie dla młodzieży w Polbanku\nJustyna Kowalczyk reklamuje Mistrzowskie Konto Osobiste w Polbanku\nPolbank rozpoczyna kampanię reklamową Mistrzowskiego Konta Osobistego z udziałem Justyny Kowalczyk. Startująca 5 listopada kampania będzie już trzecią z udziałem mistrzyni olimpijskiej. Kowalczyk wystąpi w spotach TV i radiowych, reklamie w prasie i Internecie. Jej wizerunek znajdzie się także na materiałach drukowanych. Kampania TV będzie trwała od 5 listopada do 5 grudnia 2010 r., a w Internecie do 12 grudnia 2010 r.\nCzytaj dalej »Justyna Kowalczyk reklamuje Mistrzowskie Konto Osobiste w Polbanku\nPolbank wybrał dom mediowy\nPolbank EFG rozstrzygnął przetarg na obsługę budżetu mediowego. Wybrany został dom mediowy Macroscope OMD, który do tej pory obsługiwał Polbank. W przetargu brały też udział domy Carat, Mediaedge:cia oraz Substance z grupy Starcom Mediavest.\nCzytaj dalej »Polbank wybrał dom mediowy\nPortal finansowy Finansosfera.pl wyróżnił najlepsze produkty sektora bankowego\nPo raz pierwszy w swojej historii, serwis Finansosfera.pl postanowił przyznać wyróżnienia produktom bankowym, które porównuje biorąc pod uwagę niezależne opinie wystawiane przez samych Internatów. Czytaj dalej »Portal finansowy Finansosfera.pl wyróżnił najlepsze produkty sektora bankowego\nPolbank zaprosił do przetargu cztery domy mediowe\nPolbank EFG ogłosił przetarg na obsługę swojego budżetu mediowego. Do przetargu zostały zaproszone domy mediowe: Carat, Macroscope OMD, Mediaedge:cia oraz Substance z grupy Starcom Mediavest.Czytaj dalej »Polbank zaprosił do przetargu cztery domy mediowe


15.12.2017 ieshua.org Polska\nמִקֵּץ (Mikec / I stało się)\nKsięga Rodzaju 41:1 — 44:17\nCzy jeden człowiek, prawdziwie żyjący dla Boga, może coś zmienić? Wcześniej widzieliśmy, jak Józef został sprzedany w niewolę i znalazł się w Egipcie. Jego umiejętność interpretowania snów wyprowadziła go z więzienia i pomogła zdobyć pozycję przywódcy. Był drugi po faraonie. Jest to niesamowity przykład tego, że „… Bóg współdziała we wszystkim ku dobremu z tymi, którzy Boga miłują, to jest z tymi, którzy według postanowienia jego są powołani” – jak mówi list Rzymian 8:28. Ten temat jest wiodący w tych rozdziałach Księgi Rodzaju.


renoraines 13 Maj 2008 13:13 2100 5\n#1 13 Maj 2008 13:13\nWitam, przy zapalaniu silnika przepala sie bezpiecznik we wtyczce do zapalniczki w Unidenie 520 PRO XL- pokretlo OFF/ON jest caly czas wlaczone - radio dziala jak wlaczony zaplon. Ale to przepalanie bezpiecznika nastepuje przy pierwszym zapalaniu po nocy, bo w ciagu dnia jak auto jezdzi to nie ma tego problemu. Moje pytanie jest nastepujace - czym to moze byc spowodowane oraz jakiej max wielkosci amper moge wlozyc do wtyczki bezpiecznik szklany.(Mialem 3A, teraz 3,15 A).\n#2 13 Maj 2008 15:17\nPomocny post #2 13 Maj 2008 15:17\nEfekt faktycznie bardzo dziwny.\nMyślę , że problemem może (nie musi) być za niskie napięcie akumulatora.\nPo nocy napięcie jest niższe a po odpaleniu silnika napięcie gwałtownie rośnie. W samym radiotelefonie jest kondensator elektrolityczny na zasilaniu , który musi sie doładować do napięcia nominalnego około 13,8V a przez ten czas naładowywania się, pobiera dość duży prąd.\nCzasmi przekraczający 4Ampery.\nWymiana bezpiecznika na 6A nie zaszkodzi i nie zniszczy układy elektronicznego w 520-tce.\n#3 14 Maj 2008 17:45\nMasz racje, problem tkwi w elektryce auta, tylko ciekawe jaki, skoro pobor pradu auta (bez radia i alarmu) jest w normie 0,020A. Podobnie było ze swiatlami (fiat ma tak, ze swiatla gasna po wyjeciu kluczyka) i przy zapalaniu tez sie przepalaly dosyc często żarówki. To bylo pare lat temu i zapomialem o tym problemie, bo wylaczalem/wlaczalem swiatla recznie. Az tu przedwczoraj podobna sytuacja dotyczaca wtyczki do cb (przy uzywaniu cb od 2 lat i podlaczeniu standardowym przez zapalniczke, w ogole nie myslalem, ze ten problem sie moze powtorzyc).\n#4 15 Maj 2008 16:30\nMyśle że tam jest tzw.szybki bezpiecznik można spróbować wymienić go na zwłoczny. Nie zalecałbym zmiany wartości bezpiecznika. 4A to właśćiwa wartośc a 6 A to już nie to samo.\n#5 16 Maj 2008 21:31\nOkazało sie, że byla z jednej strony na wtyczce wcisnieta blaszka ( chodzi mi o to, ze powinna byc wystająca a wciska sie w momencie wlozenia wtyczki do gniazdka zapalniczki) byc moze to bylo przyczyną. Teraz mam na kablu 2A, na wtyczce 3,15A.\nJaka jest roznica miedzy bezpiecznikiem szybkim a zwłocznym?\n#6 16 Maj 2008 21:46\nPomocny post #6 16 Maj 2008 21:46\nSzybki jak nazwa mówi działa natychmiast , zwłoczny działa z opóźnieniem które ma za zadanie w razie nagłego i krótkotrwałego skoku wartości prądu uniknąć niepotrzebnego przerwania zasilania.\nPodobne tematy UNIDEN 520 PRO XL przepalajacy sie bezpiecznik we wtyczce\nMialem moje CB podlaczone pod akumulator bezposrednio - chcialem zasilanie prznies pod zapalniczke i omylkowo pomylilem kable - dalem plus do minusa, ... (7)\nWitam, czytałem na forum że Unideny nie muszą mieć masy na wtyczce od anteny i jestem teraz w kropce, ponieważ inne radia mają np. President Lincoln, ... (29)\nwitam,chce nabyc sobie radio UNIDEN PRO 520 XL i jakas antene magnesowke(do osobowki),dlugiej anteny nie moge zastosowac bo na noc samochod jest na pa... (2)\nUniden pro 520 xl na LA4446\nRadia nie słychać i nie przełącza się w TX. Może ma ktoś namiary na schemat. Te które znalazłem to wszystko na TDA!,A masz wyłączone PA ? Jeśli nie je... (4)\nUniden Pro 520 i problem z TDA1905\nProblem jest taki, że wymieniłem wszystko przy stopniu m.cz. ( rezystory i kondensatory i sam scalak ) niestety jak radio popracuje z 5 min ( czas zal... (11)\npowtórzę to co przedmówca;''wniosek jest jeden - unikać takich pasztetów''.Przecież nie prosiliśmy w sklepie o zestaw cb ''zrób to sam'', a falkon,hus... (13)