Tropiciel śladów [James Fenimore Cooper] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\nAutor: James Fenimore Cooper Liczba stron: 568\nISBN: 978-83-272-2062-2 Data wydania: 2010-08-05\nTROPICIEL ŚLADÓW James Fenimore Cooper tłum. Ludwik Jenike\nROZDZIAŁ PIERWSZYOłtarzem – zieleń pachnącej murawy, Świątynią, Panie – twój przestwór łaskawy, Mą kadzielnicą – wonie, co z gór płyną, A ciche myśli – modlitwą jedyną. MOORE Wzniosłość, która cechuje widok rozległych przestrzeni, dobrze jest znana każdemu. Najgłębsze, najbardziej dalekosiężne, a być może i najszlachetniejsze myśli przepełniają wyobraźnię poety, kiedy spogląda w otchłań bezkresnego pustkowia. Rzadko się zdarza, by nowicjusz patrzał obojętnie na przestwór oceanu, a umysł, nawet wśród mroku nocy, odnajduje w sobie odpowiednik owej wielkości nieodłącznej od obrazów, których zmysłami objąć nie sposób. Z uczuciem pokrewnym podziwowi i grozie – dziecięciu wzniosłości – spoglądały osoby otwierające akcję niniejszego opowiadania na widok, który się przed nimi roztaczał. Było ich razem czworo – dwóch mężczyzn i dwie kobiety – a wspięli się ma stos pni drzewnych wyrwanych przez burzę, chcąc objąć wzrokiem okolicę. Do dziś istnieje w naszym kraju zwyczaj nazywania takich miejsc pokosami. Wpuszczając światło dnia do ciemnych i wilgotnych ostępów, tworzą one coś na kształt oaz w uroczystym mroku dziewiczych lasów Ameryki. Pokos, o którym tu mowa, znajdował się na szczycie łagodnego wzniesienia i choć niewielki, otwierał rozległy widok – rzecz nader rzadką dla podróżnika w puszczy – tym, co zdołali wydostać się na jego górny skraj. Nauka nie określiła dotąd, czym jest siła, która tak często czyni podobne spustoszenia; jedni je przypisują trąbom powietrznym wzbijającym słupy wody na oceanie, inni znów – nagłym i gwałtownym strumieniom elektrycznego fluidu. Jednakże ich skutki w lasach są wszystkim dobrze znane. Przy wyższym skraju owej przesieki niewidzialna moc spiętrzyła drzewo na drzewie w taki sposób, że dwaj mężczyźni nie tylko mogli wspiąć się na wysokość około trzydziestu stóp nad poziom ziemi, lecz także, przy odrobinie starania i zachęty, nakłonić mniej śmiałe towarzyszki, by poszły za ich przykładem. Olbrzymie pnie, złamane i uniesione potęgą wichru, leżały jeden na drugim niby słomiane kukły, a ich gałęzie, wciąż jeszcze wydzielające woń zwiędłych liści, splątane były z sobą tak, iż stanowiły wystarczające oparcie. Jedno z drzew wyrwane zostało z korzeniami i jego dolny koniec, oblepiony ziemią, sterczał w górę, tworząc coś w rodzaju platformy dla czworga poszukiwaczy przygód. W opisie wyglądu owej grupki czytelnik nie powinien spodziewać się żadnych znamion ludzi lepszej kondycji. Byli to wędrowcy po puszczy; choćby zaś nawet nimi nie byli, ani ich dawniejsze obyczaje, ani obecna pozycja społeczna nie mogłyby w nich wyrobić przyzwyczajenia do rozlicznych zbytków wyższego stanu. Dwie bowiem z owych osób, mężczyzna i kobieta, należały do naturalnych właścicieli tych ziem, będąc Indianami ze słynnego plemienia Tuskarorów, towarzyszyli im zaś: mężczyzna, którego cechowały osobliwości właściwe człowiekowi, co strawił życie na oceanie, a którego ranga nie przekraczała najprawdopodobniej stopnia prostego marynarza, oraz dziewczyna nie należąca do wiele wyższej sfery, aczkolwiek młodość, słodycz lica i skromny, choć bystry wyraz przydawały jej owej inteligencji i subtelności, tak pomnażającej urodę osób płci pięknej. W tej chwili duże, błękitne oczy dziewczęcia odzwierciedlały uczucie wzniosłości, jakie w śnieg budził widok, a miła twarz promieniała zadumą, którą wszelkie głębokie wzruszenia – choćby przynosiły najwyższą przyjemność – ocieniają oblicza istot niewinnych i myślących. A zaprawdę widok mógł wywrzeć głębokie wrażenie na wyobraźni patrzącego. Ku zachodowi, w którym to kierunku zwrócone były twarze wszystkich czworga, wzrok obejmował ocean liści, przepyszny i bogaty różnorodną, żywą zielenią bujnej roślinności, mieniący się soczystymi barwami, spotykanymi pod czterdziestym drugim stopniem szerokości geograficznej. Wiązy o wdzięcznych płaczących koronach, przebogate odmiany klonów, rozliczne gatunki szlachetnych dębów amerykańskiej puszczy wraz z szerokolistaymi lipami splatały społem górne konary, tworząc jeden ogromny, rzekłbyś nieskończony kobierzec listowia, który rozciągał się hen ku zachodzącemu słońcu, aż po horyzont, gdzie stapiał się z obłokami, podobnie jak fale i niebo stykają się u podstaw sklepienia niebieskiego. Tu i ówdzie, na skutek działania burz czy tez kaprysu natury, otwierała się pośród olbrzymów boru niewielka szczelina pozwalająca jakiemuś pomniejszemu drzewu wspiąć się ku światłu i wznieść swą skromną głowę niemal do równego poziomu z dookolną powierzchnią zieleni. Do tych należała brzoza, drzewo szacowne w mniej uprzywilejowanych stronach, drżąca osika, różnorodne 'bujne orzechy i wiele innych, a wszystkie przypominały hołysza i prostaka, którego okoliczności postawiły wobec osób dostojnych i wielkich. Gdzieniegdzie wysoki, prosty pień sosny przebijał się wskroś tego olbrzymiego łamu, wystrzelając nadeń wysoko, niby jakiś wspaniały pomnik kunsztownie wzniesiony na równinie z liści. Właśnie owa rozległość widoku, prawie nieprzerwana powierzchnia zieleni, zawierała w sobie cechę wielkości. Piękno można było wyśledzić w delikatnych barwach, podkreślonych stopniowaniem światła i cienia, natomiast uroczysty spokój budził uczucie pokrewne grozie. – Wuju – rzekła zdumiona, lecz zachwycona dziewczyna do swego towarzysza, którego ramienia lekko dotykała, ażeby utrzymać w równowadze swą drobną postać. – To przypomina widok oceanu, który tak bardzo miłujesz. – Cóż za głupstwo i imaginacja dziewczęca, Magnesku! – odparł marynarz zwracając się do niej czułym przezwiskiem, którego często używał jako aluzji do powabów swej siostrzenicy. – Jedynie dzieciakowi przyjść może do głowy, aby tę garść liści przyrównywać do prawdziwego Atlantyku. Można by przypiąć wszystkie te korony drzew do kurty Neptuna, a nie byłyby niczym więcej jak bukiecikiem na jego piersi. – Sądzę, że więcej w tym fantazji niż prawdy, wujaszku. Spójrz tylko: to musi się ciągnąć całymi milami, a przecie nie widzimy nic prócz liści. Cóż więcej można by ujrzeć, gdyby się spoglądało na ocean? – Co więcej? – odparował wuj czyniąc niecierpliwy ruch łokciem, którego dotykała dziewczyna, ręce miał bowiem skrzyżowane na piersiach, a dłonie wsunięte w zanadrze kamizeli z czerwonego sukna, jaką noszono w owych czasach. – Co więcej, Magnesku? Już raczej powiedz: co mniej. Gdzież masz grzywiaste bałwany, błękitną toń, bujowiska, kipiele, gdzie wieloryby i wodne bryzgi, gdzie nieskończony ruch na tym skrawku lasu, dziecino? – A gdzież są na oceanie korony drzew, solenna 'Cisza, gdzie wonne liście i .cudna zieleń, wujaszku? – Ech, Magnesku! Gdybyś się rozumiała na rzeczy, wiedziałabyś, że zielona woda to zmora marynarzy. Niewiele mniej mu jest miły ten, kto ma zielono w głowie. – Ależ zielone drzewa to coś zupełnie innego. Tss. Ten odgłos to wiatr wzdychający wśród liści… – Trzeba ci słyszeć, jak dyszy północnonzachodni wicher, dziewczyno, jeżeli lubisz wiatr. A gdzie masz sztormy i huragany, gdzie pasaty, wiatry lewantyńskie i tym podobne, nad tym (kawałkiem lasu? I jakież to ryby pływają pod ową potulną powierzchnią? – Że bywały tu burze, na to wyraźnie wskazują oznaki, które widzimy dokoła, a jeśli nie ryby, to w każdym razie zwierzęta kryją się pod tymi liśćmi. – O tym nic mi nie wiadomo – odparł wuj z iście marynarską pewnością siebie. – W Albany naopowiadali nam tyle historii o dzikich bestiach, na które się natkniemy, a przecie jeszcze nie widzieliśmy nic, co by mogło przestraszyć choćby fokę. Wątpię, czy któryś z lądowych zwierzaków może się równać z podzwrotnikowym rekinem. – Patrz! – wykrzyknęła siostrzenica, bardziej zajęta wzniosłością i pięknem bezkresnego boru niż dowodzeniem wuja. – O, tam dym wije się nad szczytami drzew; czy to możliwe, żeby dobywał się z jakiegoś domu? – Aha, w tym dymie jest coś ludzkiego – odparł stary marynarz – co warte jest tysiąc drzew. Muszę go pokazać Grotowi Strzały, bo a nuż omija port nic o tym nie wiedząc. Gdzie dym, tam może być i kambuz. To rzekłszy wuj dziewczyny wyciągnął rękę zza pazuchy i lekko [dotknąwszy ramienia stojącego obok Indianina wskazał mu cienką smugę dymu, która w odległości około mili wymykała się spomiędzy liściastego pustkowia i rozsnuwała niemal niedostrzegalnymi nitkami oparu w lekko drgającym powietrzu. Tuskarora należał do owych wojowników o szlachetnej postawie, których przed wiekiem częściej niż dzisiaj spotykało się pośród krajowców tego kontynentu, i chociaż tyle obcował z kolonistami, że poznał ich obyczaje, a nawet język, przecież niewiele utracił z dzikiej wyniosłości oraz pełnego prostoty dostojeństwa wodza. Jego stosunki ze starym żeglarzem ułożyły się dobrze, ale nie bez dystansu, gdyż Indianin nazbyt.przywykł do przestawania z oficerami różnych placówek wojskowych, które nawiedzał, by nie zmiarkować, iż jego obecny towarzysz jest tylko podwładnym. Spokojna, pełna wyższości rezerwa Tuskarory była w samej rzeczy tak imponująca, że Charles Cap (to bowiem nazwisko nosił marynarz) (nawet w momentach największej pewności siebie czy żartobliwego nastroju nie pozwalał sobie na poufałość w obcowaniu z nim, które trwało już od tygodnia z górą. Jednakże widok wijącego się dymu zaskoczył marynarza niczym nagłe pojawienie się żagla na morzu, toteż po raz pierwszy, odkąd zawarli znajomość, poważył się, jak już wspomniano, dotknąć ramienia wojownika. Bystre oko Tuskarory natychmiast dostrzegło dym; przez całą minutę stał, lekko się wspiąwszy na palce, z rozszerzonymi nozdrzami niby kozioł wietrzący swąd w powietrzu, ze wzrokiem nieruchomym jak wyćwiczony wyżeł, który oczekuje strzału swojego pana. Potem znów opadł na pięty i wydał ledwie dosłyszalny, stłumiony okrzyk owym miękkim głosem, który u indiańskich wojowników stanowi tak osobliwy kontrast z chrapliwymi wrzaskami; poza tym nie pokazał po sobie żadnego wzruszenia. Oblicze jego było spokojne, a orle oczy, ciemne i przenikliwe, przesuwały się po liściastej panoramie, jak gdyby jednym spojrzeniem chciały ogaarnąć każdy szczegół mogący oświecić umysł. Zarówno wuj, jak i siostrzenica wiedzieli doskonale, że podjętej przez nich długiej wędrówce wskroś szerokiego pierścienia puszczy musi towarzyszyć niebezpieczeństwo; atoli żadne z nich nie mogło od razu rozstrzygnąć, czy znak, że w pobliżu znajdują się inni ludzie, jest zwiastunem dobra czy sta. – Niedaleko muszą być Oneidowie albo Tuskarorowie, Grocie Strzały – rzekł Cap zwracając się do swego indiańskiego towarzysza nadanym mu przez Anglików imieniem. – Czy nie byłoby dobrze przyłączyć się do nich i dostać na noc wygodną koję w wigwamie? – Tam nie ma wigwam – odrzekł nieporuszony Grot Strzały. – Za dużo drzew. – Ależ muszą tam być Indianie; może jacy starzy twoi kompana, mości Grocie. – Nie Tuskarora, nie Oneida, nie Mohawk – ogień bladych twarzy. – Do diabła! No, Magnesku, to już przekracza granice mądrości marynarza; my, stare wilki morskie, potrafimy odróżnić barłóg prostego majtka od hamaka oficera, ale nie sadzę, żeby najstarszy admirał we flocie jego królewskiej mości umiał odróżnić dym króla od dymu węglarza. Myśl, że pośród owego oceanu puszczy przebywają w pobliżu ludzkie istoty, pogłębiła rumieniec na kwitnących policzkach i rozjaśniła oko nadobnej dziewczyny, która obróciła się ku wujowi z wyrazem zaskoczenia i powiedziała niepewnie, jako że oboje nieraz już podziwiali mądrość, by nie rzec: instynkt Tuskarory. – Ogień bladych twarzy! Chyba tego on wiedzieć nie może, wujaszku? – Dziesięć dni temu gotów byłbym przysięgać, że nie, ale teraz sam nie wiem, czego się trzymać. Czy wolno mi spytać, Grocie, dlaczego sądzisz, że to dym bladych twarzy, a tnie czerwonoskórych? – Mokre drzewo – odparł wojownik ze spokojem nauczyciela, który wyjaśnia zdziwionemu uczniowi matematyczne zadanie. – Dużo wilgoci – dużo dymu; dużo wody – czarny dym. – Wybacz mi, Grocie, ale dym nie jest czarny, nie ma go też wiele. Dla mnie jest on równie zwiewny i kapryśny jak ten, który dobywa się z kapitańskiego czajnika, kiedy już nie ma czym podsycić ognia prócz (paru wiórów z dna statku. – Za dużo wody – odrzekł Grot Strzały lekko kiwając głową. – Tuskarora za chytry, żeby robić ogień z wody. Blada twarz za dużo książek i palić byle co; dużo książek, mało wiedzieć. – Co racja, to racja, przyznaję – powiedział Cap, który nie był zwolennikiem nauki. – Ma to być aluzja do twego czytania, Magnesku, bo wódz posiada na swój sposób (rozsądne poglądy. A powiedzże mi, Grocie, jak daleko, według twoich obliczeń, jesteśmy od tego kawałka sadzawki, który zowiecie Wielkim Jeziorem, a na który od tylu już dni wzięliśmy kurs? Tuskarara patrząc na marynarza ze spokojną wyższością odpowiedział: – Ontario jak niebo; jedno słońce, a wielki podróżnik je pozna. – No cóż, nie mogę zaprzeczyć, że byłem wielkim podróżnikiem, ale ze wszystkich mych rejsów ten jest najdłuższy, najmniej korzystny i najdalej wiedzie w głąb lądu. Jeśli owa kałuża słodkiej wody jest już tak blisko i taka wielka, można by mniemać, że dwoje dobrych oczu potrafi ją wypatrzyć, skoro z tego punktu obserwacyjnego podobno widzi się wszystko na trzydzieści mil wokoło. – Patrz – rzekł Grot Strzały wyciągając ze spokojnym wdziękiem ramię przed siebie – Ontario. – Wujku, przywykłeś do okrzyku: „ziemia”, ale nie „woda”, toteż nie widzisz jej zgoła! – zawołała siostrzenica śmiejąc się, jak zwykły się śmiać dziewczęta ze swoich własnych, płochych konceptów. – Jakże to, Magnesiku? Czy sądzisz, że nie rozpoznałbym omego rodzimego żywiołu, gdyby go było widać? – Ależ Ontario nie jest twoim rodzimym żywiołem, wujaszku drogi, boć przede pochodzisz ze słonej wody, a ta jest słodka. – To może sprawiać jakąś różnicę młodemu marynarzowi, ale nie staremu. Poznałbym wodę, dziecko, choćbym miał ujrzeć ją w Chinach. – Ontario! – powtórzył z naciskiem Grot Strzały, poinownie wyciągając rękę ku północnemu zachodowi. Po raz pierwszy, odkąd się poznali, Cap popatrzył na Tuskarorę nieco pogardliwie, jakkolwiek nie omieszkał podążyć wzrokiem za jego spojrzeniem i ręką, które zwrócone były w stronę punktu znajdującego się na nieboskłonie, tuż ponad powierzchnią listowia. – Tak, tak; tegom się właśnie spodziewał, gdy opuszczałem wybrzeże w poszukiwaniu słodkowodnej sadzawki – zawyrokował Cap wzruszając ramionami jak.człowiek, który wyrobił już sobie zdanie i nie uważa, by należało coś dopowiedzieć. – Ontario może sobie być tam, a na 'dobrą sprawę może być także i w mojej kieszeni. Cóż, ufam, że znajdzie się na nim dość miejsca, abyśmy mogli manewrować czółnem, gdy tam dotrzemy. Ale, Grocie Strzały, jeżeli niedaleko są blade twarze, wyznaję, iż chętnie bym się do nich przybliżył. Tuskarora spokojnie skinął głową i wszyscy w milczeniu zeszli z korzeni obalonego drzewa. Gdy już stanęli na ziemi, Grot Strzały oświadczył, że chciałby podejść do ogniska i przekonać się, kto je rozniecił; natomiast swej żonie i dwojgu pozostałym doradził, by wrócili do łodzi, którą pozostawiono na pobliskiej rzece, i tam oczekiwali jego powrotu. – Ależ, wodzu, to byłoby dobre na płyciznach albo na wodach przybrzeżnych, gdzie zna się kanały – odparł stary Cap – natomiast uważam, że w takich nie znanych stronach jest rzeczą niebezpieczną pozwalać pilotowi, aby sam jeden zbytnio oddalał się od statku. Przeto, za twoim pozwoleniem, nie rozstaniemy się ze sobą. – Czego chcieć mój brat? – zapytał Indianin z powagą, choć bez urazy za ową dosyć wyraźną nieufność. – Twojego towarzystwa, mości Grocie, niczego więcej. Pójdę z tobą i pogadam z tymi nieznajomymi. Tuskarora przystał na to bez trudności i ponownie kazał wrócić do czółna cierpliwej i uległej małżonce, w której dużych, czarnych oczach – ilekroć je nań zwracała – malował się wyraz zarówno uszanowania, jak obawy do miłości. Tu jednak zaprotestowała Mabel. Jakikolwiek dzielna i obdarzona niepospolitą energią w chwilach krytycznych, była tylko niewiastą, i myśl, że obaj opiekunowie mogą ją pozostawić samotną wśród puszczy, która, jak jej dopiero co powiedziały oczy, ciągnęła się rzekłbyś w nieskończoność – sprawiała dziewczynie tak dojmującą przykrość, że Mabel wyraziła chęć towarzyszenia wujowi. – Odrobina ruchu będzie mi ulgą, wuju kochany, po tak długim siedzeniu w czółnie – dodała, a bujna krew z wolna zaczęła napływać do policzków pobladłych na przekór wysiłkom, jakie dziewczyna czyniła, aby zachować spokój. – Zresztą może wśród tych nieznajomych są także i kobiety. – Chodź zatem, moje dziecię; nie dalej to niż o kabel, a wrócimy na godzinę przed zachodem słońca. Uzyskawszy to zezwolenie, dziewczyna, której prawdziwe nazwisko brzmiało Mabel Dunham, jęła gotować się do odejścia, gdy tymczasem Czerwcowa Rosa, jak zwała się małżonka Grota Strzały, biernie ruszyła w stronę czółna, zbyt bowiem przywykła do posłuszeństwa, samotności i leśnego mroku, aby odczuwać obawę. Troje tych, co zostali na pokosie, zaczęło teraz torować sobie drogę poprzez jego zawikłany labirynt i dotarło do skraju boru. Kilka spojrzeń wystarczyło Grotowi Strzały, natomiast stary marynarz dokładnie nastawił kieszonkowy kompas na dym, po czym dopiero odważył się wejść w cień drzew. – To sterowanie na węch, Magnesku, może być dobre dla Indianina, ale rasowy marynarz zna zalety igły – powiedział wlokąc się tuż za stąpającym lekko Tuskarorą. – Wierz mi na słowo, że Ameryka przenigdy nie zostałaby odkryta, gdyby Kolumb mFiał tylko nozdrza. Przyjacielu Grocie, widziałżeś kiedy taką machinę? Indianin obrócił się, rzucił okiem na kompas, który Cap trzymał tak, by się według niego kierować, i odrzekł z powagą: – Oko bladej twarzy. Tuskarora mieć swoje w głowie. Słona Woda – tak bowiem nazywał Indianin swojego towarzysza – teraz całe oczy, nie język. – On chce przez to powiedzieć, wuju, że musimy być cicho; zdaje się, że nie ufa tym, z którymi mamy się spotkać. – Tak, to indiańska moda podpływania. Uważ, że sprawdził proch na panewce swej strzelby; myślę, że dobrze będzie uczynić to samo z moimi pistoletami. Mabel, nie zdradzając zaniepokojenia tymi przygotowaniami, do których przyzwyczaiła ją długa wędrówka przez puszczę, szła dalej krokiem równie elastycznym jak Indianin, trzymając się tuż za swoimi towarzyszami. Przez pierwsze pół mili nie zachowywali innych środków ostrożności prócz bezwzględnego milczenia, natomiast gdy poczęli się zbliżać do miejsca, gdzie powinno było płonąć ognisko, stała się niezbędna o .wiele większa czujność. W lesie, jako zazwyczaj, nieomal nic nie przesłaniało widoku poniżej kanarów prócz śmigłych prostych pni drzew. Cała roślinność pięła się ku światłu, toteż pod baldachimem liści szło się niby pod olbrzymim naturalnym sklepieniem, podtrzymywanym przez milion drzewnych 'kolumn. Jednakże owe kolumny częstokroć służyły za ochronę awanturnikowi, łowcy albo wrogowi, toteż w miarę jak Grot Strzały szybko się zbliżał do miejsca, gdzie – jak mu mówiły doświadczone i nieomylne zmysły – powinni byli znajdować się obcy, jego krok stawał się coraz lżejszy, oko iczujniejsze, a ciało staranniej szukało osłony. – Patrz, Słona Wodo! – wyrzekł z tryumfem, wskazując poprzez lukę między drzewami. – Ogień bladych twarzy! – Na Boga, chłop ma słuszność! – mruknął Cap. – Rzeczywicie siedzą tu i pałaszują strawę tak spokojnie, jak gdyby byli w kabinie trójpokładowca! – Grot Strzały ma jeno na poły rację – szepnęła Mabel – boć jest tam dwóch Indian, a tylko jeden biały. – Blade twarze – rzekł Tuskarora podnosząc dwa palce. – Czerwony człowiek – tu podniósł jeden. – No – odparł Cąp – trudno orzec, co słuszne, a co nie. Jeden jest całkiem biały, a i gładki chłop z niego, na porządnego człeka wygląda, drugi jest Indianinem, to widać jasno po jego skórze d farbie, którą się pomalował; natomiast trzeci ma nijaki takielunek , bo to ni bryg, ni szkuner. – Blade twarze – powtórzył Grot Strzały, podnosząc znowu dwa palce. – Czerwony człowiek – podniósł jeden. – On musi mieć rację, wujaszku, bo oko nigdy go nie zawodzi. Ale teraz trzeba się jak najprędzej wywiedzieć, czy napotkaliśmy przyjaciół, czy wrogów. Mogą to być Francuzi. – Jedno krzyiknięcie (rychło nas o tym przekona – odrzucił Cap. – Stań no za tym drzewem, Magnesku, na wypadek gdyby tym frantom przyszło do głowy dać salwę całą burtą bez żadnych wstępów. Ja zaś wprędce zmiarkuję, pod jaką flagą płyną. Cap podniósł do ust obie dłonie złożone w trąbkę i już miał wydać zapowiedziany okrzyk, gdy szybki ruch ręki Grota Strzały udaremnił jego zamiar, psując ów instrument. – Czerwony człowiek: Mohikanin – powdedział Tuskarora. – Dobry. Blade twarze: Jengizi. – Cudowna wieść – szepnęła Mabel, którą niezbyt zachwycała perspektywa śmiertelnego starcia w owym zapadłym pustkowiu. – Podejdźmy zaraz, drogi wujaszku, i obwieśćmy, żeśmy przyjaciele. – Dobrze – powiedział Tusikarora. – Czerwony człowiek spokojny i wiedzieć, blade twarze prędkie i strzelać. Niech idzie sąuaw. – Co? – rzekł zdumiony Cap. – Posyłać na zwiady małego Magneska, gdy tymczasem dwa takie chłopy na schwał jak ty i ja zdryfują i patrzeć będą, czy jej się uda szczęśliwie podpłynąć do brzegu? Jeżeli na to pozwolę, niech mnie… – Tak będzie najroztropniej, wuju – przerwała mu dzielna dziewczyna – a ja się nie obawiam. Żaden chrześcijanin widząc podchodzącą samotnie kobietę nie strzeli do niej, a moja obecność stanowi rękojmię pokoju. Pozwól mi iść naprzód, jak tego chce Grot Strzały, a wszystko będzie dobrze. Dotychczas nas nie widzą, toteż ta niespodzianka nie zaniepokoi ich zbytnio. – Dobrze – (rzekł Grot Strzały, który nie ukrywał swego uznania dla dzielności Mabel. – To jakoś nie po marynarsku – odpowiedział Cap – ale ponieważ jesteśmy w lesie, nikt się na tym nie pozna. Skoro przypuszczasz, Mabel… – Wuju, ja wiem. Nie mam powodu do obaw, a zresztą przez cały czas będziesz blisko, by mnie obronić. – Zatem weź jeden z pistoletów. – Nie; wolę polegać na moim młodym wieku i słabości – odparła dziewczyna z uśmiechem, a jej rumieniec silniej rozgorzał pod wpływem wzruszenia. – Wśród mężczyzn-chrześcijan najlepszą obroną niewiasty jest odwołanie się do ich opieki. Nie znam się na broni i nadal nie chcę znać się na niej. Wuj przestał się opierać, a Mabel, otrzymawszy kilka roztropnych wskazówek od Tuskarory, zebrała się na odwagę i ruszyła samotnie w stronę grupki mężczyzn siedzących przy ognisku. Jakkolwiek serce dziewczyny biło szybciej, to jednak krok jej był pewny, a ruchy nie zdradzały wahania. W lesie zalegała śmiertelna cisza, albowiem ci, do których zbliżała się Mabel, byli nazbyt zajęci zaspokajaniem głodu, by choć na chwilę oderwać wzrok od ważnej czynności, jaka ich zaprzątała. Gdy jednak Mabel znalazła się o sto stóp od ogniska, nadepnęła na suchą gałązkę, a cichy trzask spowodowany przez lekką nóżkę dziewczyny sprawił, że Mohikanin (Grot Strzały rzekł bowiem, iż nim był ów czerwonoskóry) oraz jego towarzysz, którego tak trudno było określić, zerwali się na równe nogi, szybcy jak myśli. Obaj rzucili okiem na strzelby oparte o drzewo, lecz potem znieruchomieli nie wyciągając ręki, gdy oczom ich ukazała się postać dziewczyny. Indianin powiedział kilka słów do swego towarzysza, a następnie znów usiadł i zabrał się do jedzenia z takim spokojem, jakby mu zgoła nie przerywano. Biały człowiek natomiast wyszedł na spotkanie Mabel. Gdy nieznajomy zbliżył się do niej, stwierdziła, że ma do czynienia z białym człowiekiem, aczkolwiek jego ubranie stanowiło taką mieszaninę strojów obu.ras, że trzeba było dobrze się przyjrzeć, by nabrać co do tego pewności. Był to mężczyzna w średnim wieku, lecz w jego twarzy, której skądinąd nie można by uznać za piękną, malowała się taka szczerość i uczciwość, tak całkowity brak wszelkiej chytrości, iż Mabel od razu upewniła się, że nie zagraża jej żadne niebezpieczeństwo. Mimo to przystanęła. – Nie lękaj się niczego, panienko – rzekł myśliwiec, na to bowiem rzemiosło wskazywał jego strój. – Napotkałaś w puszczy chrześcijan, i to takich, co wiedzą, jak traktować wszystkich dobrych ludzi, którzy są za pokojem i sprawiedliwością. Jestem człowiekiem dobrze znanym w tych stronach; być może któreś z moich przezwisk dotarło już do twych uszu. Francuzi i czerwonoskórzy zza Wielkich Jezior nazywają mnie La Longue Carabine, Mohikanie, prawy i zacny szczep, choć już niewielu ich pozostało – Sokolim Okiem, żołnierze zaś i zwiadowcy z tej strony wody zwą mnie Tropicielem Śladów, ile że nikt nie słyszał, bym zgubił jeden koniec tropu, jeżeli na drugim znajdował się bądź Mingo, bądź też przyjaciel w potrzebie. Me było to powiedziane chełpliwie, ale z uczciwą pewnością siebie człowieka, który wie dobrze, iż bez względu na imię, pod jakim mogli go znać inni, nie ma powodu rumienić się z racji tego, co im opowiadano. Słowa jego wywarły na Mabel efekt natychmiastowy. Zaledwie usłyszała ostatni przydomek, złożyła żarliwie ręce i powtórzyła: – Tropiciel Siadów! – Tak mnie zowią, panienko, a niejeden wielmoża posiada tytuł, na który ani w połowie tak sobie nie zasłużył, chociaż aby rzec prawdę, raczej się chlubię odnajdywaniem drogi tam, gdzie nie ma żadnych śladów, niż tam, gdzie one istnieją. Wszelako regularne oddziały nie są bynajmniej wymagające i najczęściej nie widzą różnicy pomiędzy ścieżką a śladem, choć jedno jest sprawą oka, drugie zaś niewiele więcej niż zapachem. – A zatem pan jesteś tym przyjacielem, którego mój ojciec obiecał wysłać nam na spotkanie? – Jeżeliś jest córką sierżanta Dunhama, tedy sam Wielki Prorok Delawarów nigdy nie wypowiedziałby rzetelniejszej prawdy. – Jestem Mabel Dunham, a tam, ukryty za tymi drzewami, stoi mój wujaszek nazwiskiem Cap i pewien Tuskarora zwany Grotem Strzały. Nie spodziewaliśmy się spotkać pana przed dotarciem do brzegów jeziora. – Wolałbym, żeby jakiś zacniejszy Indianin był waszym przewodnikiem – rzekł Tropiciel – albowiem nie miłuję Tuskarorów, którzy nazbyt się oddalili od grobów swych praojców, aby zawsze pamiętać o Wielkim Duchu. Grot Strzały zaś to wódz nader ambitny. Czy jest z nim Czerwcowa Rosa? – Jego żona nam towarzyszy, a wielce to pokorna i łagodna istota. – Tak, i serce ma prawe, czego o Grocie Strzały nie powie nikt, kto go zna. No cóż, postępując po szlaku żywota musimy przyjmować to, co nam zsyła Opatrzność. Myślę, że można by znaleźć przewodników gorszych od tego Tuskarory, choć ma on w żyłach zbyt wiele krwi Mingów jak na gust człowieka, który obcuje wyłącznie z Delawarami. – Wobec tego, może to szczęście, żeśmy się spotkali – rzekła Mabel. – W każdym razie nie jest to nieszczęściem, przyobiecałem bowiem sierżantowi, że choćbym miał zginąć, doprowadzę bezpiecznie jego dziecię do fortu. Spodziewaliśmy się spotkać was, zanim dotrzecie do wodospadów, gdzie też pozostawiliśmy nasze czółna uważając, iż nie zaszkodzi wyjść wam parę mil naprzeciw, ażeby być na wasze usługi, gdyby zaszła potrzeba. Dobrze, żeśmy to uczynili, gdyż wątpię, czy Grot Strzały potrafiłby przeprawić się przez wodospady. – Oto nadchodzi wuj i Tuskarora, możemy więc połączyć się z wami. Gdy Mabel to mówiła, podeszli Cap i Grot Strzały, którzy widzieli, że rozmowa toczy się w sposób przyjazny; kilka słów wystarczyło, aby ich zapoznać z tym, czego dziewczyna dowiedziała się od nieznajomego. Gdy tylko to zrobiono, wszyscy ruszyli ku dwóm mężczyznom, którzy nadal siedzieli przy ognisku.\nROZDZIAŁ DRUGINaturo, póki twych ołtarzy Krwią ofiar splamić się nie waży Twój synek, choć ubogi – Poty go wielbić będzie ziemia, A jego złoty tron w promieniach Pod nieb urośnie progi. WILSON Mohikanin nie przerywał posiłku, natomiast drugi biały wstał i dwornie zdjął czapkę przed Mabel Dunhara, Był młody i męski, wyglądał zdrowo, a miał na sobie strój, który choć nie tak ściśle zawodowy jak ubiór wuja Capa, znamionował również człowieka otrzaskanego z wodą. W owych czasach prawi żeglarze stanowili grupę całkowicie wyodrębnioną spośród reszty rodzaju ludzkiego, a ich poglądy, sposób mówienia i przyodziewek równie dobitnie wskazywały na rodzaj rzemiosła, jak zapatrywania, mowa i kostium Turka zdradzają muzułmanina. Aczkolwiek Tropiciel był mężczyzną w kwiecie wieku. Mabel podczas rozmowy z nim zachowała spokój, który mógł wynikać z faktu, iż poskromiła przedtem swoje nerwy; goły jednak oczy dziewczyny spotkały wzrok stojącego przy ogniu młodzieńca, spuściła je przed pełnym zachwytu spojrzeniem, którym – jak jej się wydało – ów ją powitał. Oboje odczuli owo wzajemne zainteresowanie, jakie w ludziach młodych i niewinnych zwykło budzić podobieństwo wieku i stanu, uroda oraz nowość sytuacji. – Oto są przyjaciele – powiedział Tropiciel obdarzając Mabel swym szczerym uśmiechem – których twój czcigodny ojciec, panienko, wysłał ci na spotkanie. Tu widzisz wielkiego Delawara, człeka, który w swoim czasie zaznał niemało zaszczytów, jak również trosk. Nosi on indiańskie miano odpowiednie dla wodza, ale ponieważ ów język nie zawsze jest łatwy do wymówienia dla nowicjusza, więc tłumaczymy je na angielski i zwiemy go Wielkim Wężem. Nie powinnaś jednak sądzić, że tym imieniem chcemy wyrazić, iż to człek podstępny ponad miarę właściwą czerwonoskórym; chcemy tylko powiedzieć, że jest mądry i odznacza się przebiegłością, jaka przystoi wojownikowi. Tu obecny Grot Strzały wie, co mam na myśli. – Podczas gdy Tropiciel wygłaszał to przemówienie, obaj Indianie uparcie wpatrywali się w siebie, po czym Tuskarora podszedł i zagadał do tamtego w sposób na pozór przyjazny. – Przyjemnie to widzieć – ciągnął Tropiciel. –Powitanie dwóch Indian w lasach, mości Cap, przypomina pozdrowienia wymieniane na oceanie.przez dwa zaprzyjaźnione okręty. Lecz skoro mowa o wodzie, przypomina mi to niego młodego przyjaciela, tu obecnego Gaspara Westerna, który ma prawo twierdzić, iż zna się na tych sprawach, gdyż życie swoje spędził na jeziorze Ontario. – Miło mi pana poznać, przyjacielu – rzekł Cap ściskając serdecznie dłoń młodego słodkowodnego marynarza – aczkolwiek zapewne musisz się jeszcze coś niecoś nauczyć, zważywszy, do jakiej cię posłano szkoły. To jest moja siostrzenica, Mabel; zwę ją Magneskiem, dla przyczyn, o których jej się nie śni, choć pan zapewne posiadasz dostateczną edukację, by je odgadnąć, ile że masz chyba pretensje, by rozumieć się na kompasie. – Przyczyny owe są zrozumiałe – odrzekł młodzieniec, zarazem mimowolnie zwracając swe przenikliwe, ciemne oczy na zapłonioną twarz dziewczyny – i pewien jestem, iż żeglarz, który steruje według pańskiego Magnesu, nigdy nie wejdzie na rafy. – Ha! Widzę, że używasz zawodowych terminów, i to wcale właściwie, chociaż, ogółem biorąc, obawiam się, iż widziałeś więcej zielonej niźli błękitnej wody. – Nic w tym dziwnego, że przejmujemy niektóre zdania z lądu, boć rzadko go tracimy z oczu na całe dwadzieścia cztery godziny. – A szkoda, chłopcze, a szkoda! Odrobina lądu powinna na długo starczyć żeglarzowi. Otóż, aby rzec prawdę, mości Western, wydaje mi się; że wokół waszego jeziora jest prawie wszędzie ląd. – A czyż dokoła oceanu nie ma prawie wszędzie lądu, wujaszku? – wtrąciła szybko Mabel, obawiała się bowiem, by stary marynarz nie zaczął przedwcześnie popisywać się osobliwą pewnością siebie, by nie – powiedzieć mędrkowaniem. – Me, dziecko; prawie wszędzie dokoła lądu jest ocean. To właśnie mówię ludziom z wybrzeży, młodzieńcze. Żyją oni jak gdyby pośrodku morza, nic zgoła o tym nie wiedząc, z jego łaski, można powiedzieć, zważywszy, że woda o tyle jest potężniejsza i większa od lądu. Jednakże na tym świecie pycha nie zna granie, albowiem człowiek, który nigdy nie widział słonej wody, często wyobraża sobie, że więcej wie od tego, co opłynął Przylądek Horn. Nie, nie, lądy to właściwie wyspy oblane zewsząd wodami. Młody Western miał głęboki respekt dla marynarzy z oceanu; często marzyło mu się, by sam mógł na nim popływać, jednakże żywił też i naturalny szacunek dla owej rozległej wodnej połaci, na której spędził życie i która w jego oczach nie była pozbawiona piękności. – To, co pan mówisz – odrzekł skromnie – może być prawdą, jeżeli idzie o Atlantyk, ale my tutaj, na Ontario, mamy poważanie dla lądu. – A to z tej racji, żeście nim stale zewsząd otoczeni! – odparował Cap śmiejąc się serdecznie. – Ale tam widzę Tropiciela, jak go tu zowią, z dymiącą strawą; zaprasza nas do swej mesy, a przyznam, że na morzu człek nie dostaje dziczyzny. Mości Western, w twoim wieku grzeczność wobec dziewcząt przychodzi równie łatwo, jak wybranie luzu linki flagowej, jeśli więc – będziesz miał oko na dzban i misę mej siostrzenicy, gdy ja przyłączę się do Tropiciela i naszych indiańskich przyjaciół, Mabel na pewno ci tego nie zapomni. Słowa imć Capa miały głębszy sens, niż naówczas sądził. Gaspar Western zajął się dostarczeniem Mabel wszystkiego, czego jej było potrzeba, a dziewczyna jeszcze długo potem pamiętała miłą, męską opiekę, jaką otoczył ją młody marynarz przy pierwszym ich spotkaniu. Urządził dla niej siedzenie na klocu drzewa, wybrał pyszny kąsek pieczeni z jelenia, przyniósł czyściutkiej wody ze źródła, a kiedy zasiadł obok, wprędce pozyskał sobie dobre mniemanie dziewczyny miłym i szczerym sposobem okazywania swej troskliwości. Jest to bowiem hołd, który każda kobieta pragnie przyjmować, acz nigdy nie bywa on tak miły i pochlebny jak wówczas, gdy składa go ktoś młody osobie w takimże wieku, człowiek prawdziwie męski – istocie delikatnej. Podobnie jak większość tych, co trawią życie z dala od osób płci słabej, młody Western był pełen powagi i szczerości, subtelny w okazywaniu swych względów, które – choć brak im było światowej ogłady, czego zapewne Mabel wcale nie żałowała – odznaczały się ujmującymi cechami, aż nadto dostatecznymi, by ją zastąpić. Pozwolimy teraz tym dwojgu młodym, tak prostym i szczerym, poznać się wzajemnie, bardziej za pośrednictwem uczuć niż wyrażanych myśli i zwrócimy się ku grupie mężczyzn, w której wuj Cap już stał się głównym aktorem. Siedzieli oni wokół misy z jelenimi zrazami przeznaczonymi na wspólny użytek, w rozmowie zaś objawiały się charaktery poszczególnych osób grupę tę składających. Indianie byli milczący i pilnie zajęci jedzeniem, albowiem apetyt amerykańskich tubylców na dziczyznę jest według wszelkich pozorów nienasycony; natomiast dwaj biali rozprawiali z ożywieniem, gdyż każdy z nich był na swój sposób rozmowny, a przy tym nieustępliwy w poglądach. Ponieważ jednak ich rozmowa zapozna czytelnika z pewnymi faktami, które mogą uczynić dalsze opowiadanie przejrzystym, dobrze będzie ją tutaj przytoczyć. – W tym waszym życiu można zapewne znaleźć zadowolenie, panie Tropicielu – ozwał się Cap, gdy podróżni na tyle już zaspokoili głód, że poczęli przebierać wśród smakowitych kąsków. – Ma ono coś z owych hazardów, które my, marynarze, lubimy; a o ile nasz żywot jest cały wodą, wasz wszystek jest lądem. – O nie; i my mamy do.czynienia z wodą w naszych wędrówkach i marszach –- odparł jego biały towarzysz. – My, ludzie pogranicza, władamy niemal równie dobrze wiosłem i ościeniem, jak strzelbą i kordelasem. – No tak, ale czy umiecie manewrować brasem i buliną, kołem sterowym i sondą, refsejzingami i sztagiem? Wiosło to niewątpliwie dobra rzecz w czółnie, ale cóż z niego za pożytek na okręcie? – Owszem, szanuję powołanie każdego i wierzę, iż owe rzeczy, które pan wymieniłeś, mają swoje zastosowanie. Człek, który tak jak ja żył pośród wielu plemion, rozumie różnice w obyczajach. Farba, jaką maluje się Mingo, jest inna niż u Delawara, a ten, kto by spodziewał się ujrzeć wojownika w ubiorze sąuaw, mógłby się rozczarować. Nie jestem jeszcze tak bardzo stary, lecz żyłem w lasach i posiadłem niejaką znajomość ludzkiej natury. Nigdy zbytnio nie wierzyłem w wiedzę tych, co mieszkają po miastach, bo jak dotychczas jeszczem nie spotkał takiego, który by miał oko do strzelby albo do tropu. – Co do joty mój sposób rozumowania, Tropicielu! Wałęsanie się po ulicach, chadzanie w niedzielę do kościoła i wysłuchiwanie kazań nigdy jeszcze nie zrobiło człowieka z ludzkiej istoty. Chłopaka trzeba posłać na szeroki ocean, jeżeli chce się otworzyć mu oczy; niech się przypatrzy obcym narodom lub temu, co zwę obliczem przyrody, jeśli ktoś pragnie, by pojął własną naturę. Weźmy na przykład mojego szwagra, sierżanta: na swój sposób najpoczciwszy to z ludzi, jacy kiedykolwiek łamali się sucharem, ale czymże jest w końcu? Cóż, ledwie żołnierzem. Sierżantem, ma się rozumieć, lecz to, jak wiadomo, jest rodzaj żołnierza. Kiedy chciał pojąc za żonę biedną Bridget, moją siostrę, powiedziałem jej – bo tak mi nakazywało poczucie obowiązku – czym on jest i czego można się po takim mężu spodziewać, ale pan wiesz, jak to bywa z dziewczętami, gdy sobie kimś nabiją głowę. Co prawda, sierżant zaszedł wyżej w swoim rzemiośle i jak powiadają, jest ważną osobistością w forcie, lecz jego biedna małżonka nie dożyła już tego, ile że zmarła przed laty czternastu. – Powołanie żołnierza jest zaszczytne, pod warunkiem, że walczy on tylko po stronie słuszności – odparł Tropiciel. – Ponieważ zaś Francuzy nigdy nie mają słuszności, a najjaśniejszy pan i kolonie zawsze ją mają, przeto sądzę, że sierżant posiada spokojne sumienie, a także zacny charakter. Nigdym nie sypiał tak słodko, jak wówczas, gdym bił się z Mingami, choć zawsze mam za zasadę walczyć jak biały człowiek, nigdy zaś jak Indianin. Tu obecny Wąż ma swoje sposoby, a ja mam swoje; mimo to jednak przez wiele lat walczyliśmy ramię w ramię i żaden z nas ni razu nie pomyślał źle o sposobach drugiego. Powiadam mu stale, że niezależnie od podań jego plemienia, istnieje tylko jedno niebo i jedno piekło, choć wiele jest ścieżek, które tam wiodą: – Słusznie; i musisz pan w to wierzyć, chociaż sądzę, że większość dróg do piekła prowadzi po suchym lądzie. Moja biedna siostra Bridget zwykła była nazywać morze „miejscem oczyszczenia”, a i w istocie człek unika pokus, gdy traci ląd z oczu. Wątpię, czy można to samo powiedzieć o tutejszych waszych jeziorach. – Zgoda, że miasta i osiedla doprowadzają do grzechu; natomiast nasze jeziora obrzeżone są borami i w takiej świątyni człek co dnia musi oddawać cześć Bogu. Przyznaję, że ludzie nie zawsze są jednakowi, nawet w puszczy, boć przecie różnica między Mingo a Delawarem jest tak wyraźnie widoczna jak między księżycem a słońcem. Rad jestem, przyjacielu Cap, żeśmy się spotkali, choćby tylko dlatego, byś mógł opowiedzieć Wielkiemu Wężowi, że istnieją jeziora, w których woda jest słona. Odkąd zaczęła się nasza znajomość, byliśmy niemal zawsze jednej myśli, i jeśli Mohikanin pokłada we mnie choćby połowę tej wiary, jaką ja w nim pokładam, musi wierzyć wszystkiemu, com mu powiadał o obyczajach białych ludzi i prawach natury. Ale zawsze zdawało mi się, że żaden z czerwonoskórych nie wierzył tak dalece, jakby tego mógł sobie życzyć człek uczciwy, w relacje o wielkich, słonych jeziorach i rzekach, co płyną pod prąd. – To wynika z podchodzenia do rzeczy od niewłaściwej strony – odpowiedział Cap, wyrozumiale kiwając głową. – Myśleliście o swoich jeziorach i bystrzynach jak o okręcie, o oceanie zaś i przypływach jak o łodzi. Ani Grot Strzały, ani Wąż nie powinni wątpić w to, coś pan im o jednym i drugim powiadał, chociaż wyznaję, że i mnie ciężko przełknąć bajkę o istnieniu mórz w głębi lądu, a bardziej jeszcze o tym, jakoby było gdzieś morze słodkiej wody. Przyszedłem z tak daleka zarówno dlatego, by się na własne oczy przekonać o tych… rzeczach, jak i po to, by przysłużyć się sierżantowi i Magneskowi, albowiem on był mężem mej siostry, ją zaś miłuję jak córkę. – Błądzisz pan, przyjacielu, błądzisz ogromnie, jeśli nie ufasz w czymkolwiek mocy bożej – odparł z powagą Tropiciel. – Ci, którzy żyją w osiedlach i miastach, mają ciasne i mylne poglądy o sile ręki Boga, natomiast my, którzy spędzamy życie niejako w Jego obecności, inaczej patrzymy na rzeczy – to znaczy ci z nas, co posiadają naturę ludzi białych. Czerwonoskóry ma swoje zapatrywania, i tak powinno być, a nic w tym złego, że nie są one dokładnie takie same jak poglądy białych i chrześcijan. Jednakże istnieją rzeczy, które całkowicie należą do zrządzeń Opatrzności, i owe słone czy słodkie jeziora są ich przykładem. Nie usiłuję tych spraw tłumaczyć, lecz sądzę, że wszyscy mają obowiązek w nie uwierzyć. – Czekaj pan, Tropicielu! – przerwał mu Cap nie bez gorącości. – Gdy idzie o rzetelną, męską wiarę, nie potępię za nią na morzu nikogo. Choć podczas huraganu raczej mam we zwyczaju sadowić się przytulnie na maszcie i wciągać odpowiedni żagiel niźli zanosić modły, przecie wiem, jako czasem jesteśmy tylko bezradnymi śmiertelnikami i ufam, że oddaję cześć tam, gdzie cześć się należy. Chcę jedynie powiedzieć, że przywykłszy do wielkich, słonych połaci wody, muszę tej pokosztować, zanim uwierzę, że może być słodka. – Bóg dał jeleniowi słoną ziemię do lizania, człowiekowi zaś, czy to białemu, czy czerwonemu – przepyszne źródło, u którego może on gasić pragnienie. Nierozsądnie byłoby myśleć, że nie mógł dać zachodowi jezior z czystą wodą, wschodowi zaś – z nieczystą. Cap, mimo zarozumialstwa oraz pewności siebie, był pod wrażeniem pełnej powagi prostoty Tropiciela, aczkolwiek nie szła mu w smak myśl, że ma uwierzyć w fakt, o którym od lat wytrwale twierdził, że prawdą być nie może. Nie chcąc ustąpić, a jednocześnie nie mogąc obronić swego poglądu przed rozumowaniem, do którego nie był przyzwyczajony, a które cechowała na równi siła prawdy, wiary i prawdopodobieństwa, rad był uwolnić się od tego tematu udzielając wymijającej odpowiedzi. – No, no, przyjacielu – rzekł. – Zostawmy tę dysputę; możemy pokosztować wody, kiedy już do niej dotrzemy. Zapamiętaj tylko moje słowa: nie twierdzę, by nie mogła być słodka na powierzchni, bowiem Atlantyk bywa czasami słodki z wierzchu, w pobliżu ujść wielkich rzek; atoli możesz mi ufać, że ci pokażę taki sposób próbowania wody z głębokości wielu sążni, o… jakim ci się nie śniło, a wówczas więcej nam będzie w tej mierze wiadomo. Przewodnik snadź był rad z porzucenia owego tematu, toteż rozmowa przyjęła inny obrót. – Nie jesteśmy zbyt zarozumiali w rzeczy naszych umiejętności – ozwał się po krótkim milczeniu Tropiciel – i dobrze wiemy, że ludzie, którzy żyją w miastach i nad morzem… – Na morzu – poprawił Cap. – …na morzu, jeżeli tak sobie życzysz, przyjacielu, mają możliwości, których nam w puszczy brak. Jednakże znamy nasze powołanie, a jest ono moim zdaniem naturalne, nie wypaczone przez próżność i swawolę. Owóż tedy zdolności moje objawiają się przy strzelbie i na tropie, w śledzeniu zwierzyny i podczas zwiadu, bo chociaż umiem posługiwać się wiosłem i ościeniem, nie pysznię się biegłością ni w jednym, ni w drugim. Ten tam młodzik, Gaspar, co rozmawia z córką sierżanta, jest zgoła inną istotą, bo można o nim powiedzieć, że wodą oddycha niczym ryba. Indianie i Francuzy z północnego brzegu nazywają go Eau-douce z uwagi na jego przymioty w tym względzie. Lepszy jest do wiosła i liny niż do rozpalania ognisk na szlaku. – Coś jednak musi tkwić w owych zdolnościach, o których pan mówisz – rzekł Cap. – Na przykład przyznać muszę, że to sprawa tego ogniska przekracza moją wiedzę żeglarską. Grot Strzały orzekł, iż dym pochodził z ognia bladych twarzy, a to jest mądrość, która moim zdaniem równa się sterowaniu ciemną nocą przy samym brzegu mielizny. – Niewielka to tajemnica – odparł Tropiciel śmiejąc się z ogromnym wewnętrznym rozbawieniem, chociaż nawyk zachowania ostrożności nie pozwalał mu wydawać żadnego odgłosu. – Dla nas, którzy spędzamy życie w wielkiej szkole Opatrzności, nie ma nic łatwiejszego od przyswajania sobie jej nauk. Na tropie, czy też przy przenoszeniu wiadomości przez puszczę, bylibyśmy również bezużyteczni jak wiewiórki, gdybyśmy szybko nie nabywali wiedzy o wszystkich tych tajnikach. Eau-douce, jak go zowiemy, tak się lubuje w wodzie, że na ogień uzbierał parę wilgotnych gałązek, a jak przypuszczam, nawet wy, zwolennicy morza, musicie wiedzieć, że wilgoć daje ciemny dym. Niewielki to sekret, acz wszystko jest tajemnicą dla tego, który nie bada Boga i Jego potężnych zrządzeń z pokorą i wdzięcznością. – Grot Strzały musi mieć bystre oko, by dostrzec tak drobną różnicę. – Kiepski byłby z niego Indianin, gdyby jej nie dostrzegał. Nie, nie; mamy wojnę, a podczas niej czerwonoskóry posługuje się wszystkimi swoimi zmysłami. Każda odmiana skóry posiada własną naturę, a każda natura ma swoje prawa, jak również swój kolor skóry. Minęło wiele lat, zanim zdołałem opanować te wyższe dziedziny leśnego wykształcenia, albowiem wiedza czerwonoskórych nie przychodzi białoskórej naturze tak łatwo jak to, co ma się podobno zwać wiedzą białych, chociaż niewiele jej posiadam, bo większą część życia spędziłem w puszczy. – Z tego, jak wybornie rozumiesz się na tych rzeczach, widać, że pojętnym byłeś uczniem, panie Tropicielu. Myślę, że dla człowieka wzwyczajonego do morza nie byłoby wielką trudnością połapać się w owych drobiazgach, byleby tylko potrafił skupić na nich myśli. – Tego nie wiem. Biały człowiek ma pewne trudności w przyswajaniu sobie obyczajów czerwonoskórych, równie jak Indianin w nabieraniu zwyczajów ludzi białych. Co zaś się tyczy prawdziwej natury, to moim zdaniem ani ten, ani tamten nie może w gruncie rzeczy przejąć natury drugiego. – A jednak my, marynarze, którzy tyle się uganiamy dokoła świata, twierdzimy, że istnieje tylko jedna natura, czy będzie to Chińczyk, czy też Holender. Co do mnie, bardzo się przychylam do tej opinii, gdyż w ogólności stwierdziłem, że wszystkie narody lubią srebro i złoto, a większość mężczyzn gustuje w tytoniu. – W takim razie wy, ludzie morza, niewiele wiecie o czerwonoskórych! Znaliście kiedy Chińczyka, który potrafiłby śpiewać pieśń śmierci w chwili, gdy drą go drzazgami i bodą nożem, gdy ogień szaleje wokół jego nagiego ciała, a śmierć zagląda mu w oczy? Dopóki nie zdołacie mi znaleźć Chińczyka lub chrześcijanina, który by to wszystko potrafił, dopóty nie znajdziecie człowieka o naturze czerwonoskórego, choćby się zdawał nie wiedzieć jak dzielny lub umiał czytać we wszystkich księgach, jakie wydrukowano. – Dzikusy płatają tylko sobie nawzajem takie piekielne figle – rzekł imć Cap rzucając niespokojne spojrzenie na bezkresne sklepienie boru. – Żaden biały nie bywa nigdy skazany na takie męczarnie. – A nie, w tym znowu pan się mylisz – odparł Tropiciel, spokojnie wybierając delikatny kąsek mięsiwa. – Znoszenie podobnych udręczeń, jak na dzielnego człowieka przystało, jest wprawdzie właściwością wyłącznie czerwonoskórych, ale i białych – co się już nieraz zdarzało – poddawano takim mękom. – Na szczęście – rzekł Cap odchrząkując z wysiłkiem, ażeby oczyścić sobie krtań – żaden ze sprzymierzeńców jego królewskiej mości nie popróbuje chyba dopuścić się tak ohydnych okrucieństw na którymkolwiek z wiernych poddanych najjaśniejszego pana. Wprawdzie niedługo służyłem w królewskiej marynarce, alem w niej był, a to coś znaczy; jeśli zaś idzie o kaperowanie nieprzyjacielskich okrętów i ładunków oraz nękanie wroga – zrobiłem, co do mnie należało. Mam jednak nadzieję, że po tej stronie jeziora nie ma francuskich Indian, a zdaje się też, że jak pan wspomniałeś, Ontario to szeroki szmat wody. – Ech, szeroki jest w naszych oczach – odparł Tropiciel nie starając się ukryć uśmiechu, który rozjaśnił mu twarz opaloną na kolor ceglasty – chociaż obawiam się, że niektórzy mogą uważać go za wąski. A i zaiste wąski jest, gdy idzie o niedopuszczanie nieprzyjaciela. Ontario ma dwa krańce, przeto wróg, który obawia się przeprawić przez jezioro, z całą pewnością obejdzie je dokoła. – Ach, oto pożytek z tych waszych zatraconych słodkowodnych sadzawek! – burknął Cap i odchrząknął tak rozgłośnie, że zaraz pożałował swej nieostrożności. – Przecież nikt na świecie nie słyszał, żeby jakikolwiek pirat czy okręt okrążył koniec Atlantyku! – Może ocean nie ma końca? – Pewnie, że nie ma; a także ni boków, ni dna. Naród, który spokojnie przycumował u jednego z wybrzeży, nie powinien lękać się narodu, co zakotwiczył się po przeciwległej strome, choćby tamten był nie wiedzieć jak dziki, chyba że posiada sztukę budowania okrętów. Nie, nie! Ludzie, którzy mieszkają na brzegach Atlantyku, nie potrzebują obawiać się o swą skórę czy skalpy. W owych stronach człek może położyć się wieczorem na spoczynek ufając, iż rano znajdzie swe włosy na głowie, jeżeli nie nosi peruki. – Tutaj nie tak. Nie chcę straszyć tej młodej panienki, nie będę więc wchodził w szczegóły, choć ona jest teraz najwyraźniej zasłuchana w to, co jej prawi Eau-douce. Jednakże myślę, że bez owej edukacji, jaką otrzymałem, byłoby, w tej chwili i w obecnym stanie rzeczy na pograniczu, nader ryzykowne wędrować poprzez teren dzielący nas od fortu. Po naszej stronie Ontario znajduje się mniej więcej tyluż Irokezów, co po drugiej. Z tej właśnie przyczyny sierżant prosił nas, przyjacielu, byśmy przyszli i pokazali wam drogę. – Co? Czyżby te łotry ważyły się krążyć tak blisko dział jednego z fortów króla jegomości? – A czyliż kruki nie krążą dokoła padła jelenia, chociaż myśliwiec jest blisko? Wróg przechodzi na tę stronę ze zrozumiałych, przyczyn. Między fortami a osiedlami wędrują zawsze jacyś biali, więc tamci mają pewność, że trafią na ich trop. Wielki Wąż przyszedł tu jedną stroną rzeki, a ja drugą, ażeby wyśledzić grasujących łajdaków. Gaspar zaś przyprowadził czółno, jak na takiego śmiałego marynarza przystało. Sierżant ze łzami w oczach tyle mu opowiadał o swoim dziecięciu, o tym, jak serce wyrywa mu się do córki, jaka ona łagodna i posłuszna, że wreszcie chłopak prędzej by rzucił się w pojedynkę w środek obozu Mingów, niż tutaj nie przyszedł z nami. – Wdzięczni mu jesteśmy, a za jego gotowość mamy o nim tym lepsze mniemanie, choć mimo wszystko nie myślę, by narażał się na zbyt wielkie niebezpieczeństwo. – Tylko na to, że mogli go ustrzelić z ukrycia, kiedy przeprawiał się czółnem przez bystrzyny albo wypływał zza zakrętu rzeki, mając oczy utkwione w wir. Ze wszystkich ryzykownych wypraw najryzykowniejszą jest, moim zdaniem, podróż rzeką, na której urządzono zasadzkę – a na to właśnie naraził się Gaspar. – Więc czemuż, u diabła, sierżant wzywał mnie, bym podróżował sto pięćdziesiąt mil w tak zakazanych warunkach? Dajcie mi szerokie wody i dobrze widocznego nieprzyjaciela, a poigram z nim, ile mu się tylko spodoba, z daleka czy burta w burtę; ale pozwolić się ustrzelić jak śpiący żółw, to mi nie w smak. Gdyby nie ten mój mały Magnesek, zaraz bym zmienił kurs, zawrócił do Jorku i machnął ręką na to Ontario, czy słoną ma wodę, czy słodką! – To by niewiele pomogło, przyjacielu marynarzu, bo droga powrotna jest znacznie dłuższa i niemal równie paskudna jak ta, którą masz przed sobą. Zaufaj nam, a przeprowadzimy was bezpiecznie albo stracimy skalpy. Stary marynarz nosił włosy ciasno splecione w harcap owinięty skórą węgorza, natomiast czubek głowy miał prawie łysy; teraz bezwiednie przesunął ręką po jednym i drugim, jak gdyby chcąc się upewnić, że wszystko jest na, swoim miejscu. – Nie wątpię, Tropicielu – odpowiedział, gdy owe myśli przeleciały mu przez głowę – że dotrzemy do przystani zdrowi i cali. Jak daleko może być stąd do fortu? – Nieco ponad piętnaście mil, a i szybkie to mile, jeżeli Mingowie nas przepuszczą, ho rzeka wartko płynie. – I pewnie po sterborcie i bakborcie ciągną się lasy, jak dotąd? – Co, proszę? – Mówię, że będziemy musieli przeciskać się między tymi drzewami. – Nie, nie. Popłyniemy czółnem, bo wojsko usunęło z Oswego drzewa obalone przez powódź. Czółno przejdzie swobodnie, i to z bystrym prądem. – A któż przeszkodzi tym minogom, o których pan mówisz, ustrzelić nas, gdy będziemy opływali jakiś przylądek albo też zajmiemy się wymijaniem skał? – Najwyższy! Ten, który tak często dopomagał innym w jeszcze większych trudnościach. Wiele już, wiele razy odarto by mi czaszkę ze skóry i włosów, gdyby Pan Bóg nie walczył po mojej stronie. Nie ma wypadku, bym szedł do potyczki, przyjacielu marynarzu, nie myśląc o tym wielkim sprzymierzeńcu, który więcej może zdziałać w bitwie niż wszystkie bataliony sześćdziesiątego pułku, choćby je ustawiono razem w jednej linii. – Tak, tak, wszystko to może być dobre dla jakiegoś zwiadowcy, ale my, marynarze, lubimy widzieć przed sobą otwarte morze i iść do akcji nie mając nic na głowie prócz roboty, która nas czeka: cała burta armat do obsługi, żadnych drzew ani skał, co by zaśmiecały wodę. – Ani Boga, zapewne, gdyby tak prawdę powiedzieć. Wierz mi na słowo, mości Cap: żadna bitwa nie wypadła gorzej z tej racji, że miało się Boga po swojej stronie. Spójrz na głowę Wielkiego Węża; możesz tam dojrzeć długi ślad noża przy lewym uchu. Otóż owego dnia jedynie kula z tej mojej długiej strzelby uratowała mu skalp, bo już go zaczęto zdejmować i gdyby upłynęło jeszcze pół minuty, Wąż straciłby swój czub wojenny. Kiedy Mohikanin ściska mi rękę i napomyka, żem mu się w ten sposób przysłużył, zaprzeczam, gdyż to Bóg poprowadził mnie na jedyne miejsce, z którego mogłem to uczynić, czy też rozpoznać, w jakiej jest opresji. Pewnie, że kiedym znalazł się na właściwym stanowisku, dokończyłem sprawy już z własnej woli. Albowiem widok przyjaciela pod tomahawkiem każe człowiekowi myśleć szybko i działać bez zwłoki, jak to było w owym przypadku; inaczej duch Węża przebywałby w tej chwili – na łowach w szczęśliwej krainie praojców. – No, Tropicielu, ta gadanina jest gorsza niż obłupienie człeka ze skóry, od dzioba do rufy. Mamy przed sobą zaledwie kilka godzin słońca, więc lepiej będzie posterować, dopóki można, po owym potoku. Magnesku miły, gotowyś do wyruszenia w drogę? Mabel drgnęła, zarumieniła się mocno i jęła czynić przygotowania do niezwłocznego odejścia. Z przytoczonej dopiero co rozmowy nie słyszała ani słowa, gdyż Eau-douce – jak najczęściej zwano młodego Gaspara – napełniał jej uszy opisami dalekich jeszcze stron, do których zmierzała, opowieściami o ojcu nie widzianym od dziecka, o życiu ludzi mieszkających w pogranicznych garnizonach. Mimowiednie zaciekawiła się tym głęboko, a myśli jej zbyt się skupiły na owych rzeczach, by mniej przyjemne sprawy, omawiane przez dwóch siedzących obok mężczyzn,' mogły dotrzeć do jej świadomości. Krzątanina poprzedzająca odmarsz położyła kres rozmowie, a że zwiadowcy, czyli przewodnicy posiadali znikome bagaże, w kilka minut cała grupa gotowa była do drogi. Jednakże gdy już mieli opuścić owo miejsce, Tropiciel, ku zdziwieniu nawet swych towarzyszy-przewodników, uzbierał pewną ilość gałęzi i rzucił je na żar ogniska; postarał się znaleźć kilka wilgotnych, ażeby dym był jak najgęstszy i naciemniejszy. – Gdy da się ukryć własny trop, Gasparze – powiedział – dym z opuszczonego biwaku może przynieść korzyść miast szkody. Jeżeli w promieniu dziesięciu mil znajduje się choć tuzin Mingów, niektórzy z nich siedzą na wyniosłościach albo na drzewach i wypatrują dymów. Niechże więc zobaczą ten, a wiele na tym skorzystają. Będą mogli uraczyć się resztkami, które zostawimy po sobie. – Ale czy potem nie ruszą naszym śladem? – zapytał młodzieniec, którego zainteresowanie grożącym niebezpieczeństwem poważnie wzrosło od czasu spotkania się z Mabel. – Pozostawimy szeroką ścieżkę wydeptaną ku rzece. – Im szersza będzie, tym lepsza. Kiedy Mingowie już dojdą na miejsce, nawet ich… spryt nie wystarczy, by orzec, w którą stronę popłynęło czółno: w dół czy też w górę rzeki. Woda jest w przyrodzie jedyną rzeczą, która całkowicie zaciera ślady, a nawet i ona nie zawsze to zdoła uczynić, jeżeli zapach jest mocny. Alboż nie pojmujesz, Eau-douce, że jeśli jacyś Mingowie znaleźli nasz trop poniżej wodospadów, podkradną się w stronę tego dymu i naturalnie wywnioskują, że ci, którzy zaczęli iść w górę rzeki, będą i nadal szli w tymże kierunku? Jeżeli się już o czymś zwiedzieli, to o tym, że z fortu wyruszyła grupka ludzi; a nawet Mingowie nie będą sobie wyobrażać, że ryzykując nasze skalpy przyszliśmy tu jedynie dla przyjemności powrotu, i to tego samego dnia. Gaspar, który z Tropicielem rozmawiał na stronie, dorzucił, kiedy zbliżali się do pokosu: – Z pewnością nie mogą nic wiedzieć o córce pana sierżanta, bo co do niej zachowało się największą tajemnicę. – I niczego się tu nie dowiedzą – odparł Tropiciel pokazując swemu towarzyszowi, że stąpa z najwyższą starannością po śladach, jakie pozostawiła na liściach drobna nóżka Mabel – chyba że ta stara słonowodna ryba oprowadzała swą siostrzeniczkę po pokosie niczym jelonka, co baraszkuje u boku starej łani. – Starego byka, chciałeś powiedzieć, Tropicielu. – Cóż to za cudak! Przecież mogę obcować z takim marynarzem jak ty, Eau-douce, i nie znajduję w naszych umiejętnościach nic szczególnie sprzecznego, choć twoje przejawiają się na jeziorach, a moje w lasach… Słuchaj no, Gaspar – ciągnął śmiejąc się bezgłośnie – a może by tak wypróbować jego hart i spłynąć z nim wodospadem? – Ale co tymczasem zrobić z nadobną siostrzeniczką? – Nie, nie, nic złego jej się nie stanie; tak czy owak musi obejść wodospad po suchym lądzie, natomiast my dwaj możemy wypróbować tego atlantyckiego oceańczyka, a wtedy wszyscy się lepiej poznają. Przekonamy się, czy kosa nie trafiła na kamień, a on dowie się coś niecoś o sztuczkach z pogranicza. Młody Gaspar uśmiechnął się, nie był bowiem przeciwny zabawie, a i trochę dotknęła go wyniosłość Capa; jednakże śliczna twarz, lekka i zwiewna postać oraz zniewalające uśmiechy Mabel stały niby tarcza pomiędzy wujem dziewczyny a zamierzonym eksperymentem. – Córka pana sierżanta może się przestraszyć – powiedział młodzieniec. – Co to, to nie, jeżeli ma choć odrobinę ducha swojego ojca. Wcale mi nie wygląda na bojaźliwą. Zostaw to mnie, Eau-douce, a ja już dam sobie radę. – Nie, Tropicielu; ty byś ich oboje utopił. Jeżeli czółno ma przejść przez wodospad, ja muszę płynąć na nim. – Niech i tak będzie, wypalmy zatem fajkę pokoju na dowód, że sprawa załatwiona. Gaspar roześmiał się, kiwnął głową na znak zgody, po czym nie mówili już więcej na ten temat, gdyż cała grupka dotarła do tak często wspominanego czółna, a znacznie ważniejsze sprawy ustalone zostały między obu stronami za pomocą o wiele mniej licznych słów.\nROZDZIAŁ TRZECIDziś pług zaorał pola, które przedtem Ku brzegom rzeki falowały łanem, Melodia wody wypełniała szeptem Szumiące bory, puszcze nieprzejrzane: I strumyk pluskał, i strumień się pienił, I źródła biły w cienistej zieleni. BRYANT Powszechnie to wiadomo, że wody spływające do jeziora Ontario od strony południowej są na ogół wąskie, leniwe i głębokie. Istnieją pewne wyjątki od tej reguły, gdyż wiele z owych rzek ma wartkie prądy, czyli „bystrzyny”, jak zowią je w tamtych stronach, kilka zaś i wodospady. Do takich należała rzeka, po której obecnie podróżowali nasi bohaterowie. Oswego utworzona jest przez połączenie Oneidy i Onondaga, przy czym obie te rzeki wypływają z jezior; na długości ośmiu lub dziesięciu mil biegnie ona przez łagodnie pofalowaną okolicę, po czym dociera do krawędzi czegoś w rodzaju naturalnego tarasu, z którego spada jakieś piętnaście stóp w dół, na niższy poziom, i tam dalej spływa cichym, spokojnym nurtem właściwym głębokiej wodzie, aż wreszcie wlewa się do ogromnego zibiornika Ontario. Czółno, którym Cap oraz jego towarzysze podróżowali z Fort Stanwix, ostatniego wojskowego posterunku na Mohawku, wyciągnięte było na brzeg owej rzeki i w nim właśnie zajęli obecnie miejsca wszyscy z wyjątkiem Tropiciela, który pozostał, by zepchnąć lekką łódkę na wodę. – Niech spłynie rufą w dół rzeki, Gasparze – powiedział mieszkaniec puszczy do młodego marynarza z jeziora, który odebrał wiosło z rąk Grota Strzały i zajął miejsce w tyle czółna jako sternik. – Trzeba się dać znieść prądowi. Jeżeli któryś z tych piekielników, Mingów, natknie się na nasz trop i dojdzie aż tutaj, nie omieszka poszukać śladów na błocie; a jeśli wówczas odkryje, że odbiliśmy od brzegu dziobem czółna w górę rzeki, przypuści całkiem naturalnie, żeśmy w tym właśnie kierunku popłynęli. Zastosowano się do tej wskazówki, a Tropiciel, którego siły i energia były w pełnym rozkwicie, pchnął tęgo, podskoczył i wylądował lekko na dziobie czółna, nie zakłócając jego równowagi. Gdy tylko dotarli do środka rzeki, czyli do miejsca, gdzie prąd był najsilniejszy obrócili czółno, które poczęło bezgłośnie sunąć z nurtem. Łódź, którą Cap i jego siostrzenica wyprawili się w tę długą i pełną przygód podróż, była jednym z owych czółen z kory, jakie zwykli budować Indianie. Dzięki swojej niezwykłej lekkości i łatwości manewrowania nadają się one wybornie do żeglugi, w czasie której tak często spotyka się ławice, pnie drzew, wyrwanych, przez powódź, i inne podobne przeszkody. Dwaj mężczyźni, którzy początkowo stanowili załogę czółna, parokrotnie już przenosili je, opróżnione z bagażu, na odległość wieluset jardów, a podniesienie go z miejsca nie przekraczało sił jednego człowieka. Mimo to było ono długie i jak na czółno, szerokie, a w oczach ludzi nie wtajemniczonych główną jego wadą był brak stateczności. Jednakże kilkugodzinna praktyka w znacznej mierze zaradziła owemu złu, toteż zarówno Mabel, jak i wuj Cap tak dalece nauczyli się stosować do ruchów łódki, że teraz z całkowitym spoikojem ducha siedzieli na swoich miejscach. Dodatkowy ciężar trzech przewodników nie wystawił też czółna na jakąś szczególniejszą próbę, albowiem szerokość zaokrąglonego dna pozwalała wyprzeć niezbędną ilość wody, nie przybliżając zbytnio krawędzi burt do powierzchni rzeki. Łódź wykonana była zgrabnie: wręgi miała małe i umocowane rzemieniami, a całość, chociaż na oko niewielka, mogłaby pomieścić jeszcze dwa razy więcej ludzi. Cap siedział na niskiej ławeczce pośrodku.czółna, obok zaś klęczał Wielki Wąż. Grot Strzały i jego żona zajmowali miejsca przed nimi, gdyż Tuskarora opuścił był swoje stanowisko na tyle. Mabel na wpół leżała za wujem, a Tropiciel oraz Eau-douce stali wyprostowani, pierwszy na dziobie, drugi na rufie, wiosłując długimi, równymi, bezgłośnymi ruchami. Rozmowę toczono zniżonym głosem, gdyż wszyscy zaczynali czuć, że ostrożność jest konieczna, w miarę jak się zbliżali do przedpola fortu nie mając już osłony, którą im dawał las. Oswego była w tym miejscu głęboką, ciemną rzeką niewielkiej szerokości, a jej spokojne, posępne nurty wiły się pośrodku zwisających gałęzi drzew, które tu i ówdzie nieledwie przesłaniały światło niebios. Gdzieniegdzie jakowyś wpół obalony olbrzym leśny spoczywał niemal na jej powierzchni, co wymagało uwagi przy wymijaniu jego konarów, a na prawie całej długości rzeki jej wody obmywały co niższe gałęzie i liście pomniejszych drzew. Umieszczony jako motto tego rozdziału piękny opis pióra naszego wspaniałego poety przybierał tutaj kształt rzeczywisty; ziemia tłusta od przegniłej, wielowiekowej roślinności i czarna od iłu rzeka, niemal wylewająca się z brzegów, oraz „Szumiące bory, puszcze nieprzejrzane” były widoczne dla oka równie żywo, jak ukazane zostały wyobraźni przez pióro Bryanta. Krótko mówiąc, cały ów widok przedstawiał bogatą a dobrotliwą naturę przed nagięciem jej do potrzeb i wymagań człowieka – bujną, dziką, pełną obietnic, nie pozbawioną uroku malowniczości nawet w swym najpierwotniejszym stanie. Pamiętać należy, że działo się to w latach tysiąc siedemset pięćdziesiątych, czyli na długo przedtem, nim spekulacja wciągnęła jakąkolwiek cząstkę kolonii Nowy Jork w obręb cywilizacji. W owych odległych czasach istniały dwa wielkie wojskowe szlaki komunikacyjne między zamieszkałą częścią kolonii Nowy Jork a pograniczem Kanady: jeden wiódł poprzez jeziora Champlain i George, drugi przez Mohawk, Wood Creek, Oneidę oraz te rzeki, któreśmy opisywali. Wzdłuż obu tych szlaków komunikacyjnych pozakładano wojskowe placówki, lecz między ostatnim fortem u źródła Mohawku a ujściem Oswego istniała stumilowa luka, obejmująca większą część przestrzeni, którą Cap i Mabel przebyli pod opieką Grota Strzały. – Czasami pragnę już zawarcia pokoju – powiedział Tropiciel – aby człek mógł znowu przemierzać lasy nie wypatrując żadnego wroga oprócz zwierzyny i ryb. Mój Boże! Niejeden dzień przeżyliśmy z Wężem szczęśliwie wśród rzek, żywiąc się mięsem jelenia, łososiem i pstrągiem, nie myśląc ni razu o Mingach czy skalpach! Chwilami pragnę, by mogły powrócić owe dni błogosławione, bo w gruncie rzeczy nie mam skłonności do mordowania bliźnich. Przypuszczam, że córka pana sierżanta nie uważa mnie za nikczemnika lubującego się w żerowaniu na ludzkich istotach? Wypowiedziawszy te słowa na poły pytającym tonem, Tropiciel obejrzał się i chociaż najbardziej stronniczy przyjaciel z trudnością uznałby tę ogorzałą i twardo ciosaną twarz za przystojną, przecie jego uśmiech wydawał się Mabel miły przez swą prostotę, szczerość i prawość, jakie promieniały z każdego rysu jego uczciwego oblicza. – Nie sądzę, aby mój ojciec przysyłał kogoś takiego, jak pan opisujesz, dla przeprowadzenia córki przez puszczę – odpowiedziała odwzajemniając się Tropicielowi równie szczerym, lecz o wiele słodszym uśmiechem. – Tego by nie uczynił; sierżant jest człekiem zacnym, a wieleśmy wspólnie odbyli pochodów i walk – bijąc się ramię w ramię, jak on by to powiedział – chociaż ja osobiście zawsze zachowuję swobodę ruchów, kiedy się znajdę blisko Francuza lub Minga. – Pan zatem jesteś owym młodym przyjacielem, o którym ojciec tak często w swych listach wspominał? – Młodym przyjacielem? Sierżant ma nade mną wyższość trzydziestu lat; tak, jest ode mnie o trzydzieści lat starszy, a zatem o tyleż lepszy. – Chyba nie w oczach córki, przyjacielu – wtrącił Cap, który zaczynał odzyskiwać dobry humor, kiedy znów ujrzał wodę płynącą dokoła. – Trzydzieści lat, o których mówisz, nieczęsto jest zaletą w oczach dziewiętnastoletnich dziewcząt. Mabel zarumieniła się, a odwracając twarz, aby uniknąć wzroku osób siedzących na dziobie czółna, napotkała pełne zachwytu spojrzenie młodzieńca, który stał na rufie. Wobec tego jej bystre, lecz łagodne modre oczy poszukały ostatecznej ucieczki w wodzie. Właśnie w tej chwili głuchy, ciężki odgłos przeniknął wskroś utworzonej przez drzewa alei, niesiony lekkim powiewem, który zaledwie marszczył toń rzeki. – To brzmi przyjemnie – rzekł Cap nadstawiając uszu niby pies, który słyszy dalekie ujadanie ogarów. – Pewnie to fale rozbijające się, o brzeg waszego jeziora? – Bynajmniej, bynajmniej – odparł Tropiciel. – To tylko ta rzeka przelewa się przez skały o pół mili przed nami. – Czy tam jest wodospad? – spytała Mabel, a jeszcze silniejszy rumieniec rozgorzał na jej policzkach. – Do diaska! Mości Tropicielu, albo ty, panie Eau-douce – tak bowiem Cap zwracał się teraz do Gaspara. – Czy nie byłoby lepiej zboczyć z kursu i zbliżyć się do brzegu? Przed tymi wodospadami bywają zazwyczaj wartkie prądy, a człowiek może równie dobrze od razu wpłynąć w Maelstrom, jak dać im się wessać. – Zaufaj nam, przyjacielu – odparł Tropiciel. – Jesteśmy wprawdzie tylko słodkowodnymi marynarzami, a ja nawet i tym nie bardzo się mogę poszczycić, lecz rozumiemy się na bystrzynach, prądach i kataraktach, a spływając po nich postaramy się nie przynieść wstydu naszym umiejętnościom. – Spływając po nich? – wykrzyknął Cap. – Do diabła, człowieku! Chyba nie myślisz spływać po wodospadzie w tej łupinie z kory? – Ależ oczywiście; droga wiedzie przez wodospad, a znacznie jest łatwiej przeskoczyć go, niż rozładowywać czółno i nieść je wraz z całą zawartością obejściem długim na milę. Mabel zwróciła swoje pobladłe lico ku młodzieńcowi stojącemu na rufie czółna, albowiem właśnie w tej chwili nowy powiew przyniósł do jej uszu ryk wodospadu, który zaiste brzmiał teraz straszliwie, kiedy przyczyna była już znana. – Myśleliśmy, że wysadziwszy na ląd kobiety i obu Indian – zauważył spokojnie Gaspar – my trzej biali, którzy wszyscy jesteśmy otrzaskani z wodą, zdołamy bezpiecznie spłynąć czółnem, albowiem często robimy to na tych wodospadach. – I liczyliśmy na pana, przyjacielu marynarzu, jako na główną podporę – powiedział Tropiciel mrugając przez ramię do Gaspara – gdyż zwykła to rzecz dla ciebie widzieć kotłujące się wokół fale, a jeśli nie będzie kogoś, kto by przytrzymał ładunek, wszystkie cudeńka panny sierźantówny mogą być zmyte do rzeki i przepaść. Cap był zbity z tropu. Pomysł przeprawy przez wodospad wydawał mu się rzeczą poważniejszą niż komuś całkowicie nie obeznanemu z łodziami, rozumiał bowiem potęgą żywiołu i zupełną bezradność człowieka, wystawionego na jego furię. Mimo to jednak duma marynarza buntowała się na myśl o opuszczeniu łodzi w chwili, gdy inni nie tylko spokojnie, lecz nawet obojętnie postanowili w niej pozostać. Atoli na przekór owemu uczuciu oraz wrodzonemu i nabytemu opanowaniu w obliczu niebezpieczeństwa, byłby zapewne porzucił swój posterunek, gdyby nie fakt, że obrazy Indian odzierających ludzkie głowy ze skalpów tak przemożnie opanowały jego wyobraźnię, iż skłaniały go do uznania czółna za coś w rodzaju nietykalnego schronienia. – A co zrobimy z Magneskiem? – zapytał, gdyż uczucie dla siostrzenicy zbudziło nowe skrupuły w jego sumieniu. – Nie możemy pozwolić jej wylądować, jeżeli w pobliżu są wrodzy Indianie! – Nie, żaden z Mingów nie będzie przebywał koło wodospadu, bo jest to zbyt uczęszczane miejsce jak na ich ciemne sprawki – odparł z przekonaniem Tropiciel. – Natura robi swoje, a już leży w naturze Indian, że tam się ich znajduje, gdzie są najmniej spodziewani. Nie ma obawy, aby ich spotkać na utartej ścieżce, bo wolą spaść na człowieka, kiedy jest na to zgolą nie przygotowany, a owe piekielniki mają za punkt honoru zwodzić nas w ten czy inny sposób. Skręcaj, Eau-douce, wysadzimy pannę ma końcu tego pnia, po którym może suchą nogą dotrzeć do brzegu. Gaspar usłuchał tego polecenia i w parę minut później wszyscy opuścili czółno z wyjątkiem Tropiciela i obu marynarzy. Mimo swej zawodowej dumy Cap chętnie uczyniłby to samo, lecz nie chciał okazywać tak niedwuznacznej słabości wobec słodkowodnego żeglarza. – Wzywam wszystkich na świadków – powiedział, gdy ci, co wylądowali poczęli się oddalać – że nie uważam tego przedsięwzięcia za nic więcej, jak tylko pływanie czół? neia po lasach.W przeskakiwaniu wodospadu nie masz nic marynarskiego, jest to bowiem czyn, którego może dokonać zarówno najniezdarniejszy majtek, jak i najstarszy z żeglarzy. – Nie, nie; nie powinieneś pan lekceważyć – wodospadów Oswego – wtrącił Tropiciel, – bo choć to może nie Niagara ani Genessee, ani Cahoos, ani Glenn czy owe kanadyjskie, (przecie są dość niespokojne jak dla początkującego. Niech córka sierżanta stanie na tamtej skale, a zobaczy, jak my, ciemni, leśni ludzie pokonujemy przeszkodę, której nie możemy wyminąć. A teraz, Eau-douee, miejże pewną rękę i bystre oko, boć wszystko spoczywa na tobie, skoro możemy uważać imć Capa jedynie za pasażera. Kiedy domawiał tych słów, czółno odbiło od brzegu, a Mabel z drżeniem serca pośpieszyła na wskazaną skałę mówiąc swej towarzyszce coś na temat niebezpieczeństwa, na które wuj tak niepotrzebnie się naraża. Wzrok miała przykuty do zwinnej i krzepkiej postaci Gaspara, który, wyprostowany na rufie lekkiego czółna, kierował jego ruchami. Jednakże zaledwie dotarła do miejsca, z którego mogła objąć wzrokiem cały wodospad, wyrwał jej się stłumiony okrzyk, po czym zakryła dłońmi oczy. W następnej chwili jednak odsłoniła je znowu i wówczas, urzeczona widokiem, stanęła nieruchomo jak posąg, z zapartym, tchem śledząc to, co się działo. Obaj Indianie zasiedli obojętnie na pniu, prawie nie patrząc w stronę rzeki, natomiast żona Grota Strzały podeszła do Mabel i jęła przyglądać się czółnu z zaciekawieniem dziecka, obserwującego skoki pajaca. Gdy tylko łódka znalazła się w nurcie, Tropiciel przyklęknął i dalej wiosłował, lecz czynił to powoli i tak, aby nie przeszkadzać wysiłkom swego towarzysza. Ów wciąż stał wyprostowany, a ponieważ nie odrywał oczu od jakiegoś punktu znajdującego się poza wodospadem, widoczne było, że starannie wypatruje miejsca stosownego do przeprawy. – Bardziej na zachód, na zachód, chłopcze – szepnął Tropiciel. – Tam, gdzie widać spienioną wodę. Podprowadź łódź na wysokość tego suchego dębu i pnia zwalonego świerka. Eau-douce nic nie odpowiedział, gdyż czółno znalazło się na środku rzeki, zwrócone dziobem ku wodospadowi, i już poczęło nabierać szybkości dzięki wzmożonej sile prądu. W tej chwili Cap byłby się chętnie wyrzekł wszelkiej chwały, jaką mógł zyskać owym czynem, byleby znaleźć się znowu bezpiecznie na lądzie. Słyszał ryk wody, grzmiący jakby spoza jakowejś zasłony, lecz coraz to wyraźniejszy, coraz głośniejszy – przed sobą zaś widział jej krawędź, która przecinała rosnący poniżej las, a wzdłuż której zielony, rozsierdzony żywioł rozlewał się i lśnił, jak gdyby jego cząsteczki miały utracić wszelką spoistość. – Ster na burtę, w dół go, człowieku! – wykrzyknął, nie mogąc dłużej powściągnąć lęku, gdy czółno poczęło sunąć ku samej krawędzi wodospadu. – Tak, tak; w dół, nie ma co gadać! – odparł Tropiciel oglądając się na moment ze swym cichym, wesołym śmiechem. – W dół walimy, jako żywo! Podnieś rufę czółna, chłopcze, wyżej rufę! Teraz już wszystko przemknęło szybko jak wiatr. Eau-douce zagarnął wiosłem, tak jak tego żądano, czółno śmignęło w nurt i przez kilka sekund wydało się Capowi, że go podrzucają w kipiącym kotle. Uczuł, że dziób łódki przechyla się raptownie, dostrzegł rozszalałą, spienioną wodę gnającą wściekle mimo, przez chwilę miał świadomość, że lekka łupina, w której płynie, podskakuje niby skorupka jajka, a potem, ku swej radości i zdziwieniu, stwierdził, że czółno sunie przez połać spokojnej wody pod wodospadem, równomiernie popychane ruchami wiosła Gaspara. Tropiciel śmiał się nadal, lecz teraz powstał z klęczek, odszukał cynowy dzbanek oraz łyżkę rogową i począł niespiesznie odmierzać ilość wody, która dostała się do łodzi podczas przeprawy. – Czternaście łyżek, Eau-douce, czternaście uczciwie odmierzonych łyżek. Przyznać musisz, że jak mi wiadomo, spływałeś już zaledwie z dziesięcioma. – Pan Cap tak silnie odchylał się do tyłu – odparł Graspar – że miałem trudności z wyrównaniem czółna. – Może to być, i pewnie było, skoro tak mówisz, ale pamiętam, żeś tego dokazywał tylko z dziesięcioma. Cap odchrząknął teraz potężnie, pomacał swój harcap, jak gdyby chciał się upewnić, że jest w porządku, po czym obejrzał się, aby zdać sobie sprawę z niebezpieczeństwa, przez które przeszedł. Łatwo wyjaśnić fakt, że był zdrów i cały. Większa część wód rzeki spadała pionowo dziesięć czy dwanaście stóp w dół, jednakże w pobliżu jej środka siła prądu tak dalece wyżłobiła skałę, że woda mogła mknąć poprzez przesmyk pod kątem czterdziestu lub czterdziestu pięciu stopni. Tym właśnie karkołomnym przejściem prześliznęło się czółno pośród potrzaskanych złomów skalnych, wirów pian i wściekłego rozkolebania żywiołu, który – jak mógłby mniemać ktoś nieświadomy rzeczy – zagrażał nieuchronną zagładą tak wątłej łupinie. Jednakże właśnie lekkość czółna sprzyjała przedsięwzięciu, albowiem niesione na grzywach fal, a kierowane pewnym okiem i muskularnym ramieniem, przeskakiwało jak piórko z jednego kłębowiska pian na drugie, zaledwie muskając wodę swym lśniącym kadłubem. Trzeba było wyminąć parę skał, ściśle pilnować kierunku, reszty zaś dokonał zaciekły prąd*. Powiedzieć, że Cap był zdumiony, znaczyłoby to określić nader połowicznie jego uczucia; był oniemiały, albowiem głęboka obawa przed skałami, jaką żywią wszyscy marynarze, przyszła w sukurs podziwowi dla śmiałości czynu. Mimo to nie chciał dać wyrazu swoim uczuciom, mogłoby to być bowiem zbyt wielkim ustępstwem na rzecz słodkiej wody i śródlądowej żeglugi; toteż zaledwie oczyścił sobie krtań wyżej wspomnianym chrząknięciem, rozpuścił znowu język w zwykłym swym tonie wyższości. – Nie neguję ci znajomości kanału, Eau-douce, a było nie było, znać kanał w takim miejscu, to rzecz najważniejsza. Miewałem już sterników, którzy potrafiliby przemknąć się tędy, gdyby tylko znali kanał. – Nie dosyć go znać – rzekł Tropiciel. – Trzeba mieć zimną krew i zręczność, aby utrzymać czółno w równowadze, a także wyminąć skały. Z całą pewnością poza Eau-douce'em nie ma w tych stronach drugiego marynarza, który potrafiłby tak się przeprawić przez Oswego, chociaż od czasu do czasu ten i ów próbuje. Ja sam mogę to uczynić jeno z pomocą Opatrzności, ale trzeba ręki i oka Gaspara, by przemknąć się na sucho. Bądź co bądź czternaście łyżek to niewiele, choć wolałbym, aby ich było tylko dziesięć, zważywszy, że przygląda się temu córka sierżanta. – A jednak pan kierowałeś czółnem, mówiłeś, jaki brać kierunek i kiedy skręcać. – Ludzka to słabość, mości marynarzu, odrobina białoskórej natury. Gdyby w tej łodzi był Wielki Wąż, nie wyrzekłby ani słowa, nie wypowiedziałby głośno ani jednej myśli. Indianin potrafi trzymać język za zębami, natomiast my, biali, wyobrażamy sobie zawsze, żeśmy mądrzejsi od naszych bliźnich. Leozę się pilnie ze swej słabości, lecz trzeba czasu, ażeby wykorzenić drzewo, co rosło od lat z górą trzydziestu. – Niewysokie mam mniemanie o całej tej sprawie, mój dobrodzieju; właściwie żadne, żeby tak szczerze powiedzieć. To drobiazg w porównaniu z przepłynięciem pod Mostem Londyńskim, a przecie co dnia robi to setki osób, często najdelikatniejsze damy z całego kraju. Ba, nawet najjaśniejszy pan swoją królewską osobą tego dokonał. – No, wolałbym nie widzieć dam delikatnych ani też królewskiego majestatu (oby mu Bóg błogosławił), przeprawiających się czółnem przez ten wodospad, albowiem zboczenie o szerokość łodzi może się skończyć utonięciem. Eau-douce, będziemy jeszcze musieli przeprawić krewniaka sierżanta przez Niagarę, ażeby mu pokazać, co można zdziałać na pograniczu. – Diabła tam! Mości Tropicielu, chyba żartujesz! Przecie niepodobna, by czółno z kory mogło przepłynąć ową potężną kataraktę. – W życiu się pan bardziej nie myliłeś. Nie ma nic łatwiejszego, i sam na własne oczy widziałem niejedno czółno, które tego dokazywało; jeżeli obaj dożyjemy, mam nadzieję przekonać cię jeszcze, że da się to uczynić. Co do mnie, sądzę, że nawet największy okręt, jaki kiedykolwiek pływał po oceanie, mógłby tamtędy przejść, gdyby zdołano wprowadzić go w prąd. Cap nie zauważył mrugnięcia, jakie Tropiciel wymienił z Gasparem, i przez czas pewien zachowywał milczenie, bo nigdy nie podejrzewał, aby istniała możliwość spłynięcia w dół Niagarą, jakkolwiek po namyśle rzecz musi się wydawać łatwa każdemu, prawdziwa trudność bowiem polegała na przedostaniu się w górę. Tymczasem dotarli już do miejsca, gdzie Gaspar pozostawił własne czółno ukryte w zaroślach, toteż wszyscy znów powsiadali: Gaspar i Cap z siostrzenicą do jednej łódki, a Tropiciel, Grot Strzały i jego żona do drugiej. Mohikanin już przeszedł brzegiem w dół rzeki, rozglądając się z właściwą swemu plemieniu bystrością za śladami nieprzyjaciela. Policzki Mabel nie odzyskały pełnego rumieńca aż do chwili, gdy czółno znalazło się znowu w prądzie, z którym pomknęło chyżo, od czasu do czasu popędzane wiosłem Gaspara. Dziewczyna śledziła była przeprawę przez wodospad z przerażeniem, które odjęło jej mowę; wszelako lęk nie był dość wielki, aby w owo przelotne uczucie grozy nie wkradł się podziw dla dzielności młodzieńca, który kierował łodzią. Po prawdzie, kogoś nawet znacznie mniej wrażliwego musiałby poruszyć spokój i odwaga, z jaką Gaspar dokonał owego trudnego czynu. Stał prosto i pewnie, chociaż łódź nurkowała w dół, a dla przyglądających się z brzegu było oczywiste, że dzięki użytej przezeń w porę zręczności i sile, czółno otrzymało pchnięcie, pozwalające mu wyminąć skałę, przez którą przewalała się fontannami kipiel – to ukazując oczom brunatny zrąb kamienny, to znów przesłaniając go zbełtaną płachtą wody, jak gdyby żywioł wprawiony był w ruch przez jakąś maszynerię. Język nie zawsze może wyrazić to, co oglądają oczy, lecz Mabel dość widziała, nawet w owym momencie przestrachu, by w jej umyśle wyrył się na zawsze obraz nurkującej łodzi i jej nieustraszonego sternika. Pozwoliła owładnąć sobą owemu, uczuciu, które tak niepostrzeżenie wiąże niewiastę z mężczyzną, budząc świadomość bezpieczeństwa, jakie znajduje ona pod jego opieką. Jakoż po raz pierwszy od czasu opuszczenia Fort Stanwix poczuła się zupełnie raźno w wątłej łódeczce, którą podróżowała. Ponieważ jednak drugie czółno trzymało się blisko, a Tropiciel, płynąc obok dziewczyny, najbardziej nasuwał jej się na oczy, więc głównie z nim prowadziła rozmowę. Gaspar rzadko odzywał się nie pytany i ustawicznie objawiał przy manewrowaniu łodzią ostrożność, którą musiał zauważyć każdy, kto był przyzwyczajony do zwykłej mu, ufnej beztroski. – Zbyt dobrze wiemy, jak słabe są niewiasty, by myśleć o przeprawianiu wodospadem córki pana sierżanta – mówił Tropiciel spoglądając na Mabel, choć zwracał się do jej wuja – aczkolwiek znam kilka osób jej płci, które nie zawahały się tego uczynić. – Mabel jest wątłego ducha, podobnie jak jej matka – odparł Cap – toteż dobrze zrobiłeś, przyjacielu, żeś wziął pod uwagę jej słabość. Pamiętać musisz, że to dziecię nie było jeszcze na morzu. – Nie, niełatwo to dostrzec; po pańskiej nieustraszonej minie każdy mógł poznać, że niewiele sobie robiłeś z tej sprawy. Raz przepływałem wodospad z nowicjuszem i ten mi wyskoczył z czółna właśnie w chwili, gdy się pochylało; możesz pan sobie wyobrazić, jak użył! – Cóż stało się z tym nieborakiem? – zapytał Cap nie bardzo wiedząc, jak ma przyjmować słowa tamtego, wypowiadane tak sucho, a zarazem z taką prostotą, że bystrzejszy osobnik musiałby powątpiewać o ich szczerości. – Kto tędy przepłynął, domyśla się, co czuć musiał. – Był to istotnie nieborak, jak pan powiadasz, i to nieborak z pogranicza, choć chciał popisać się swą biegłością przed nami, ciemnymi ludźmi. Co się z nim stało? No cóż, przekoziołkował się przez wodospad, boć to samą by było z każdym gmachem czy fortem. – Gdyby wyskoczył z czółna – dokończył Gaspar z uśmiechem, choć widać bardziej był skłonny od swego przyjaciela do puszczenia w niepamięć przeprawy przez wodospad. – Chłopak ma słuszność – dorzucił Tropiciel śmiejąc się do Mabel, gdyż czółna znalazły się teraz tak blisko siebie, że niemal się stykały. – Ma słuszność, to pewne. Ale nie powiedziałaś nam jeszcze, panienko, co sądzisz o naszym skoku? – Był on niebezpieczny i zuchwały – odrzekła Mabel. – Póki patrzyłam, pragnęłam, żebyście go nie próbowali, lecz teraz, gdy już po wszystkim, podziwiam waszą śmiałość i odwagę. – Nie pomyśl tylko, żeśmy to uczynili, by się popisać w oczach niewiasty. Dla młodych może być rzeczą miłą zyskiwać sobie szacunek przez dokonywanie czynów, które mogą się wydać chwalebne i zuchwałe, ale ani Eau-douce, ani ja nie należymy do takich. Natura moja niezbyt jest zawiła; prosta to natura, toteż w czasie pełnienia obowiązków nie mogłaby mnie przywieść do podobnej próżności. Co zaś się tyczy Gaspara, to prędzej by się przeprawił przez Wodospad Oswego bez widzów niż pod spojrzeniem stu par oczu. Znam tego chłopca, bo wiele z nim obcowałem, i wiem z pewnością, że nie jest chełpliwy ni pusty. Mabel wynagrodziła zwiadowcę uśmiechem, który miał ten skutek, że oba czółna trzymały się razem jeszcze przez pewien czas, albowiem młodość i piękno były na owym odległym pograniczu widokiem tak rzadkim, że nawet samotnicze i pełne umartwienia uczucia leśnego wędrowca ożywiła kwitnąca uroda dziewczyny. – Dobrze się stało, żeśmy to uczynili, bardzo dobrze – ciągnął Tropiciel. – Gdybyśmy byli czekali, aż się przeniesie czółno obejściem dokoła wodospadu, stracilibyśmy czas, a nie masz odeń nic cenniejszego, kiedy człek obawia się spotkania z Mingami. – Lecz przecie teraz nie mamy się czego lękać. Czółna płyną szybko, a dwie godziny, jak pan mówiłeś, wystara czą, by dotrzeć do fortu, – Zmyślny to będzie Irokez, który tknie choćby włos z twojej głowy, śliczna panienko, bo wszyscy tutaj zobowiązaliśmy się wobec sierżanta, a myślę, że najbardziej wobec ciebie, iż ustrzeżemy cię od krzywdy. Ha, Eau-douce! Co to tam jest na rzece, przy dalszym zakręcie, o, pod tymi krzakami? Widzisz? Ktoś stoi na skale. – To Wielki Wąż, Tropicielu. Daje nam jakieś znaki, których nie rozumiem. – Tak, to Wielki Wąż, jakem biały człowiek! Widać chce, żebyśmy podpłynęli bliżej do brzegu. Gotuje się coś niedobrego, bo inaczej człek o jego spokoju i roztropności nie zadawałby sobie takiego trudu. Odwagi! Jesteśmy mężczyznami i winniśmy wyjść na spotkanie niebezpieczeństwu, jak przystało na ludzi naszej rasy i rzemiosła. Ach, nigdym nie widział, by coś dobrego wynikło z samochwalstwa! I oto właśnie, kiedym wychwalał naszą bezpieczność, nadciąga groźba, by kłam mi zadać! *Ażeby czytelnik nie przypuszczał, że obracamy się tutaj w dziedzinie czystej fikcji, autor doda, łż mu wiadomo o długiej trzydziestodwufuntowej łodzi, którą z całkowitym bezpieczeństwem przeprowadzono przez tenże sam wodospad (przyp. autora).\nROZDZIAŁ CZWARTYSztuka w sporze z naturą rzekła: nie dopuszczę, By drzewa rosnąć miały swej gwoli naturze – I wkoło pni owija girlandami bluszcze – Rozsypując wśród girland wonne, dzikie róże. SPENSER Poniżej wodospadów Oswego jest bystrzejszą i bardziej niespokojną rzeką niż ponad nimi. Są miejsca, gdzie płynie z cichym spokojem właściwym głębokiej wodzie, ale zdarzają się też liczne ławice i bystre prądy, a w owych odległych czasach, gdy wszystko jeszcze trwało w stanie naturalnym, przeprawa przez niektóre przesmyki nie była pozbawiona niebezpieczeństwa. Niewiele trudu musieli zadać sobie ci, którzy kierowali czółnami, z wyjątkiem miejsc, gdzie szybkość prądu oraz obecność skał wymagała uwagi; wówczas zaiste potrzeba było nie tylko czujności, ale i ogromnego opanowania, gotowości i siły ramienia, aby uniknąć niebezpieczeństwa. Z tego wszystkiego zdawał sobie sprawę Mohikanin, toteż roztropnie wybrał miejsce, gdzie rzeka płynęła spokojnie, i |tam czekał na czółna, aby przekazać, co miał do doniesienia, nie narażając tych, z którymi pragnął mówić. Zaledwie Tropiciel rozpoznał postać swego czerwonoskórego przyjaciela, a już jednym tęgim zagarnięciem wiosła skierował dziób czółna w stronę brzegu, dając znak Gasparowi, by poszedł za jego przykładem. W minutę później obie łodzie cicho spływały rzeką tuż pod krzakami zwisającymi nad wodą. Wszyscy zachowywali głębokie milczenie – jedni z niepokoju, inni z przyzwyczajenia do ostrożności. Gdy podróżnicy zbliżyli się do Indianina, ów dał im znak, by zatrzymali łodzie, po czym przeprowadził z Tropicielem krótką, ale poważną rozmowę. – Wódz nie jest skłonny dopatrywać się wroga w lada suchej kłodzie – powiedział biały do swego czerwonoskórego sprzymierzeńca. – Czemu więc każe nam się zatrzymać? – Mingowie są w lasach. – Takeśmy przypuszczali już od dwóch dni; czy teraz wódz wie to na pewno? Mohikanin spokojnie podniósł czarkę fajki sporządzoną z kamienia. – Leżała na świeżym tropie wiodącym do garnizonu – powiedział, tak bowiem było we zwyczaju na owym pograniczu nazywać wojskowe forty, czy to obsadzone czy puste. – Może to być fajka jakiegoś żołnierza. Wielu z nich używa fajek indiańskich. – Patrz – powiedział Wielki Wąż, ponownie ukazując swemu przyjacielowi znaleziony przedmiot. Czarka wykonana była ze steatytu i wyrzeźbiona z ogromną starannością oraz wcale znaczną wprawą; w środku widniał niewielki krzyż, ozdobiony z precyzją, która nie pozostawiała wątpliwości co do jego znaczenia. – To rzeczywiście zapowiada diabelstwa i nikczemności – rzekł Tropiciel, czuł bowiem przed owym świętym symbolem lęk, który właściwy był mieszkańcom kolonii, a który naówczas ogarnął cały kraj i tak się zrósł z jego zabobonami, że pozostawił w moralnych poglądach tamecznej społeczności wyraźne ślady, które po dziś dzień przetrwały. – Żadnemu Indianinowi, którego by nie znieprawili chytrzy kanadyjscy księża, nie śniłoby się nawet wyrzeźbić czegoś podobnego na swojej fajce. Ręczę, że ów łajdak modlił się do tego znaku, ilekroć chciał podejść niewinnych i dopełnić swojego potwornego łotrostwa. A i wygląda to świeżo, prawda, Chingachgook? – Tytoń jeszcze się tlił, kiedy to znalazłem. – Dobra robota, wodzu. Gdzie był trop? Mohikanin wskazał miejsce odległe o niespełna sto jardów. Sprawa zaczynała wyglądać bardzo poważnie, toteż dwaj główni przewodnicy porozmawiali na stronie przez kilka minut, po czym weszli na zbocze brzegu, zbliżyli się do wskazanego miejsca i jęli e najwyższą uwagą badać trop. Po tych oględzinach, które trwały kwadrans, biały mężczyzna powrócił sam, a jego czerwonoskóry przyjaciel zniknął w lesie. Zwykle na obliczu Tropiciela malowała się prostota, prawość i szczerość stopiona z wyrazem ufności we własne siły, który zawsze napawał ogromną otuchą tych, co znajdowali się pod opieką myśliwca; teraz jednak troska rzuciła na jega uczciwą twarz cień, który zwrócił uwagę wszystkich. – Co słychać, panie Tropicielu? – zapytał Cap, a jego głos, zazwyczaj głęboki, donośny i dufny, opadł w ostrożny szept, bardziej stosowny z uwagi na niebezpieczeństwa zagrażające w puszczy. – Czyżby wróg wkradł się między nas a port? – Co takiego? – Czy te wymalowane błazny zakotwiczyły się przed portem, do którego płyniemy, i chcą nam odciąć drogę? – Może to być tak, jak pan mówisz, przyjacielu, lecz niewiele wymiarkowałem z twoich słów; im człowiek jaśniej się wyraża w trudnym momencie, tym łatwiej go zrozumieją. Nic mi nie wiadomo o portach i kotwicach, ale sto jardów od tego miejsca jest trop owych okrutników, Mingów, i to świeżutki, jak nie solone mięso jelenia. Jeśli zaś przeszedł tędy jeden z tych wściekłych szatanów, to przeszło ich tuzin; co gorsza, udali się w stronę garnizonu, a żywa dusza nie przemknie się przez otaczającą go polanę, tak by jej nie wykryły ich przenikliwe ślepia; wtedy zaś niechybnie nadlecą kule. – Czyż rzeczony fort nie może dać salwy całą burtą i oczyścić wszystkiego, co się znajduje w jego zasięgu? – Nie, forty w tych stronach nie są podobne do fortów w osiedlach; przy ujściu rzeki mają tam wszystkiego dwie czy trzy lekkie armaty. Prócz tego salwy do tuzina Mingów zaczajonych w lesie i leżących za drzewami byłyby marnowaniem prochu. Mamy jedyne wyjście, i to wcale zręczne. Umieściliśmy się tu bardzo zmyślnie, gdyż oba czółna zasłonięte są przez wysoki brzeg i zarośla przed oczyma wszystkich z wyjątkiem tego, kto by czatował wprost naprzeciw. Tu więc możemy na razie pozostać bez większych obaw, ale jak ściągnąć tych krwiożerczych diabłów z powrotem w górę rzeki? Ha, mam już, mam! Jeżeli to nie pomoże, w każdym razie nie zaszkodzi. Gasparze, widzisz ten orzech z rozłożystą koroną, o tam, przy ostatnim zakręcie, po naszej stronie rzeki? – Ten obok obalonej sosny? – Właśnie. Weź hubkę i krzesiwo, podpełznij tam wzdłuż brzegu i roznieć ognisko; może dym zwabi ich w to miejsce. Tymczasem my ostrożnie spłyniemy za ten cypel przed nami i poszukamy sobie innego schronienia. Zarośli tu w bród i łatwo znaleźć kryjówkę, jak o tym świadczą liczne zasadzki. – Zrobią to, Tropicielu – rzekł Gaspar wyskakując na brzeg. – Za dziesięć minut ognisko będzie gotowe. – A weź tym razem dużo wilgotnego drzewa – wyszeptał Tropiciel śmiejąc się serdecznie w swój osobliwy sposób. – Kiedy potrzeba dymu, wilgoć jest bardzo pomocna. Młodzieniec zaraz się oddalił zmierzając szybko ku wskazanemu punktowi. Nie dano baczenia na Mabel, która nieśmiało spróbowała zwrócić uwagę na towarzyszące temu ryzyko, i wszyscy jęli natychmiast gotować się do zmiany stanowiska, gdyż byli widoczni z miejsca, gdzie Gaspar zamierzał rozniecić ogień. Pośpiech nie był niezbędny, toteż posuwano się z wolna i ostrożnie. Wyprowadzono czółna spomiędzy zarośli, po czym pozwolono im spłynąć z prądem aż do punktu, skąd ów orzech, u którego stóp Gaspar miał rozpalić ognisko, był prawie niewidoczny. Wtedy wszystkie oczy zwróciły się w stronę śmiałka. – Ot i podnosi się dym! – zawołał Tropiciel, gdy powiew wiatru porwał mały słup dymu, który wzbiwszy się z lądu jął wić się spiralami ponad łożyskiem rzeki. – Dobry krzemień, kawałek stali i garść wyschniętych liści szybko dają ogień. Mam nadzieję, że Eau-douce nie zapomni o mokrym drzewie teraz, kiedy może ono tak bardzo nam się przydać. – Za dużo dymu, za dużo chytrości – oświadczył sentencjonalnie Grot Strzały. – Święta byłaby to prawda, Grocie, gdyby Mingowie nie wiedzieli, że w pobliżu są żołnierze; a żołnierze na postoju zazwyczaj pamiętają raczej o posiłku niż o roztropności czy niebezpieczeństwie. Nie, nie, niechże chłopiec składa swoje drwa na stos i dobrze niech nadymi; wszystko to pójdzie na karb głupoty jakiegoś szkockiego czy irlandzkiego gamonia, który więcej myśli o swej owsiance albo ziemniakach niż o indiańskich fortelach czy strzelbach. – A jednak – powiedziała Mabel – po tym wszystkim, co słyszeliśmy w miastach, wyobrażałam sobie, że żołnierze na pograniczu przywykają do podstępów swych wrogów i stają się niemal równie przebiegli jak sami czerwonoskórzy. – Nie oni! Doświadczenie niewiele ich uczy: tu, w lesie, robią te same zwroty i musztry w szyku plutonów czy batalionów, co na swych placach w kraju, o których tak lubią rozpowiadać. Jeden czerwonoskóry ma w swej naturze więcej chytrości niż cały regiment zza wielkiej wody – to znaczy tego, co ja zowie chytrością leśną. No, ale już idzie dość dymu; trzeba nam przypaść w innej kryjówce. Chłopak wlał chyba całą rzekę do swego ogniska i Mingowie mogą pomyśleć, że wszystek pułk wyruszył w pochód. To mówiąc Tropiciel pozwolił, by czółno spłynęło spod krzaka, przy którym się zatrzymało, i w parę minut później zakręt rześki skrył przed ich wzrokiem dym oraz drzewo. Na szczęście w odległości kilku jardów od cypla, który właśnie minęli, ukazało się niewielkie zagłębienie w brzegu i tam wpłynęły oba czółna popychane wiosłami. Nie sposób byłoby znaleźć zakątka odpowiedniejszego do tego celu; Zarośla, gęste i nadwieszone nad wodą, tworzyły istny baldachim z liści. W głębi małej zatoczki znajdował się wąski, piaszczysty brzeg, na którym wylądowali, aby mieć więcej swobody ruchów, jedynym zaś punktem, z którego dałoby się wypatrzyć ukrytych tu ludzi, było miejsce położone na wprost po przeciwnym brzegu rzeki. Jednakże niebezpieczeństwo wykrycia stamtąd było niewielkie/ponieważ gęstwina rosła tam jeszcze zwarciej niż gdzie indziej, a brzeg za nią był tak wilgotny i bagnisty, że niemal niedostępny. – To jest bezpieczna kryjówka – zawyrokował Tropiciel dokonawszy szczegółowych oględzin swojej pozycji – ale przydałoby się uczynić ją jeszcze bezpieczniejszą. Mości Cap, o nic pana nie proszę i wyjątkiem zachowania ciszy i przytłumienia głosu, z którego tak dobry robisz użytekna morzu. Tymczasem ja i Tuskarora poczynimy przygotowania na złą godzinę. Następnie wraz z Indianinem wszedł nieco głębiej w zarośla, gdzie ścięli większe gałęzie z kilku olszyn i innych krzaków, zachowując najwyższą ostrożność, aby nie czynić hałasu. Końce owych drzewek wetknęli w błoto przed czółnami, gdzie woda była bardzo płytka, toteż po upływie dziesięciu minut między nimi a miejscem, z którego zagrażało główne niebezpieczeństwo, powstała bardzo dobra zasłona. Obaj wykazali wiele pomysłowości i starania przy tej prostej robocie, której głównie sprzyjało naturalne ukształtowanie brzegu, który był zaklęśnięty w tym miejscu, płytkość wody oraz fakt, iż splątana gęstwa zwisała aż do samej rzeki. Tropiciel miał tyle przemyślności, że wyszukał krzaki o zagiętych gałęziach, rzecz nietrudną do znalezienia w tym miejscu, a ponieważ ściął je dobrze poniżej krzywizny i umieścił tak, by dotykały wody, owa mała sztuczna gęstwina nie sprawiała wrażenia, że wyrasta z rzeki, co musiałoby wydać się podejrzane. Ktoś przechodzący mimo mógł pomyśleć, że gałęzie krzaków wyrastają poziomo z brzegu, a dopiero potem zaginają się w górę ku światłu. Krótko mówiąc, tylko niezwykle nieufne oko mogłoby choćby na chwilę zwrócić się ku owemu miejscu w poszukiwaniu kryjówki. – To najlepsze schronienie, w jakim kiedykolwiek przebywałem – oświadczył ze swym spokojnym śmiechem Tropiciel, który wyszedł był na zewnątrz, by stamtąd dokonać oględzin. – Liście naszych nowych drzewek stykają się z gałęziami krzaków rosnących nam nad głowami. Tss! Oto idzie Eau-douce; brodzi rzeką, jak na takiego rozsądnego chłopaka przystało, ażeby trop swój pozostawić w wodzie. Zaraz się przekonamy, czy nasza kryjówka jest coś warta, czy nie. Gaspar istotnie powracał po wykonaniu swojego zadania, a nie znalazłszy czółen na dawnym miejscu, od razu wywnioskował, że popłynęły za następny zakręt rzeki, ażeby nie dojrzano ich od ogniska. Nawyk zachowania ostrożności natychmiast podsunął mu myśl, że winien wejść do wody, ażeby nie pozostawić żadnych widocznych śladów łączności między tropami swych towarzyszy na brzegu a miejscem w dole rzeki, gdzie jak przypuszczał, musieli się byli schronić. Gdyby kanadyjscy Indianie zawróciwszy swym własnym tropem odkryli ślady, jakie pozostawił Tropiciel i Wielki Wąż, odchodząc i powracając do rzeki, musieliby zgubić je przy brzegu, gdyż woda zaciera odcisk ludzkiej stopy. Dlatego też młodzieniec aż do cypla brodził po kolana, teraz zaś ujrzano, jak z wolna posuwał się dalej przy brzegu rzeki, wypatrując z zaciekawieniem miejsca, gdzie skryły się łodzie. Ci, co znajdowali się za krzakami, mogli, przybliżywszy oko do samych liści, wyjrzeć przez liczne szczeliny, natomiast przechodzący nie opodal, nie miał tej możliwości. Kiedy więc siedząc w czółnach śledzili z ukrycia ruchy Gaspara, stało się dla nich oczywiste, że młodzian, nie ma najmniejszego pojęcia, gdzie schronił się Tropiciel. Gdy Gaspar obszedł już zakręt i stracił z oczu ognisko, które był rozpalił, zatrzymał się i jął powoli, bardzo starannie badać wzrokiem brzeg. Od czasu do czasu postępował naprzód osiem czy dziesięć kroków, przystawał i wznawiał poszukiwania. Ponieważ woda była o wiele płytsza niż zazwyczaj, zboczył więc, aby.móc iść swobodniej i podszedł tak blisko do… owej sztucznej plantacji, że mógłby jej dotknąć ręką. Mimo to nadal nic nie wykrył i już przechodził dalej, kiedy Tropiciel rozchylił u spodu gałęzie i przywołał go ściszonym głosem. – No, nie jest najgorzej – rzekł śmiejąc się Tropiciel – aczkolwiek oczy bladych twarzy tak się różnią od oczu czerwonoskórych jak od lunety. Założyłbym się z panną Mabel o różek prochu przeciwko indiańskiej przepasce wampum, którą mogłaby nosić miast szarfy, że regiment jej ojca przemaszerowałby obok tej pozycji i nigdy nie wykrył podstępu! Jeżeli jednak Mingowie wejdą do rzeki wzorem Gaspara, będę drżał o tę naszą plantację. Ale przęsłoni nas ona przed ich oczami, jeśli popatrzą z drugiego brzegu, toteż nie będzie całkiem bezużyteczna. – Nie myślisz, mości Tropicielu, że mimo wszystko byłoby najmądrzej od razu ruszyć w drogę i co sił pożeglować w dół rzeki, gdy tylko się upewnimy, że te hultaje zostały za nami. My, marynarze, nazywamy pogoń za rufą długą pogonią. – Mając ze sobą nadobną córkę sierżanta, nie ruszę się z tego miejsca za cały proch z magazynów fortu, dopóki nie otrzymam wieści od Węża. Skutkiem byłaby niechybnie śmierć albo niewola. Gdyby taka wątła sarenka, jak panna, którą 'mamy.pod opieką, mogła przebiegać las wzorem starego jelenia, może by się opłaciło opuścić czółno, bo idąc okrężną drogą zdołalibyśmy przed ranem dotrzeć do garnizonu. – Więc zróbmy tak! – zawołała Mabel zrywając się w nagłym przypływie rozbudzonej energii. – Jestem młoda, silna, przywykłam do ruchu i mogłabym z łatwością przetrzymać w marszu mego drogiego wujaszka. Niechże mnie nikt nie uważa za zawadę. Nie mogę znieść myśli, że życie was wszystkich – wystawione jest na szwank z mojej przyczyny!\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Tropiciel_sladow-ebookRO/p020383i020" target="_blank" title="Tropiciel śladów [James Fenimore Cooper] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Tropiciel śladów [James Fenimore Cooper] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>