[B037] Przewody kominowe spalinowe i dymowe - dobór i wykonawstwo - Budowa w Praktyce\n[B037] Przewody kominowe spalinowe i dymowe – dobór i wykonawstwo\nOpublikowano:\t 17 stycznia 2021\t Last updated on:\t 27 października 2021\t Autor:\tKrystian Lemkowski\tKomentarze:\t2\tKategoria:\tBudowa domu, Stan surowy Tagi:\tkominy kontrola wykonania prac planowanie\nco sprawia, że dym i spaliny wylatują kominem w górę;\nod czego zależy wielkość ciągu kominowego;\njak dobrać prawidłowy ciąg kominowy;\njak dobrać prawidłową średnicę i wysokość komina;\njak wybrać najlepszy system kominowy;\njakie wymagania co do kominów stawiają przepisy i normy;\njakie są elementy systemu kominowego;\njak sprawdzić poprawność wykonania komina spalinowego i dymowego.\nWznoszenie ścian w Twoim domu nierozerwalnie wiąże się też ze wznoszeniem kominów. W ostatnim artykule omawiałem jak należy wybudować kominy wentylacyjne, ale to przecież dopiero połowa sukcesu. W niemal każdym współczesnym domu potrzebne będą również kominy spalinowe lub dymowe do których podłączymy urządzenie grzewcze.\nTutaj, podobnie jak w poprzednim artykule, muszę na początku Cię ostrzec: nie jestem specjalistą od kominów (od tego są kominiarze), ale widzę, że ten temat jest w projektach traktowany jeszcze bardziej pobieżnie niż temat wentylacji. Dlatego postaram się przedstawić Ci najważniejsze kwestie związane z prawidłowym doborem i wykonaniem komina spalinowego i dymowego.\nZasada działania przewodów spalinowych i dymowych\nNa początek krótkie przypomnienie: wyróżniamy trzy rodzaje przewodów kominowych:\nwentylacyjne – służą do odprowadzania na zewnątrz budynku zanieczyszczonego powietrza;\nspalinowe – służą do odprowadzania na zewnątrz budynku produktów spalania gazu lub oleju;\ndymowe – służą do odprowadzania na zewnątrz budynku produktów spalania paliw stałych (drewna, węgla, pelletu);\nKominem nazywamy ogólnie konstrukcję np. murowaną lub stalową, która zawiera przewody kominowe (kanały).\nPrzewody spalinowe i dymowe posiadają wiele wspólnych cech, dlatego w tym artykule omawiam je razem. Podane tu wiadomości nie dotyczą kominów wentylacyjnych.\nRysunkowe oznaczenia przewodów kominowych.\nNa wszystkie urządzenia grzewcze mówi się potocznie “piec” ale nie zawsze jest to prawda. W rzeczywistości mamy najczęściej do czynienia z kotłami. Jaka jest różnica? Piec to urządzenie, które grzeje dom tylko w jednym miejscu poprzez oddawanie ciepła bezpośrednio do otoczenia. Kocioł jest elementem układu centralnego ogrzewania, który grzeje wodę, a woda ogrzewa cały dom. Dlatego też w tym artykule będę posługiwał się słowem “kocioł”, bo zwykle właśnie o takie urządzenie chodzi (z wyjątkiem prostych kominków).\nZadaniem przewodów spalinowych i dymowych jest odprowadzanie produktów spalania z urządzenia grzewczego na zewnątrz budynku. Tutaj zasada działania jest dokładnie taka sama jak w przypadku wentylacji. Do kotła, przez nawiew, dostarczane jest powietrze z zewnątrz budynku. W wyniku spalania paliwa z udziałem powietrza powstają spaliny lub dym. Są one cieplejsze niż otaczające powietrze, czyli unoszą się do góry przez przewód kominowy. Siłą napędową przepływu spalin/dymu jest tzw. ciąg kominowy, czyli różnica ciśnień pomiędzy zimnym powietrzem, a gorącymi produktami spalania.\nTo właśnie ciąg kominowy jest jednym z najważniejszych czynników odpowiedzialnych za prawidłowe działanie kotła lub kominka. Pomimo to, w projektach budowlanych praktycznie nie ma żadnych wzmianek jaki powinien być ciąg, ani jaki powinien być komin. Projektanci podają jedynie wymiary komina i na tym kończy się “projektowanie”. A przecież potrzebna wielkość ciągu zależy głównie od:\nrodzaju kotła i rodzaju paliwa;\nmocy urządzenia grzewczego;\nJednocześnie z koniecznością zapewnienia odpowiedniego ciągu kominowego, należy zapewnić odpowiednie doprowadzenie powietrza do spalania, np. przez nawiewnik.\nŹle dobrany komin i w konsekwencji zbyt duży lub zbyt mały ciąg kominowy mogą mieć poważne skutki:\nzbyt duży ciąg powoduje wzrost zużycia paliwa – jest to marnowanie pieniędzy na ogrzewanie atmosfery;\nzbyt mały ciąg może powodować osadzanie się sadzy na ściankach kanału dymowego, a nawet do jej zapalenia się;\nzbyt mały ciąg powoduje, że spaliny lub dym nie są skutecznie odprowadzane na zewnątrz i mogą nawet cofać się do pomieszczenia – grozi to zatruciem;\nZatem jaki powinien być prawidłowy ciąg kominowy? Żeby odpowiedzieć na to pytanie trzeba przeskoczyć o kilka kroków do przodu i zająć się wyborem kotła.\nDobór urządzenia grzewczego\nKomin dymowy lub spalinowy dobiera się do konkretnego urządzenia grzewczego. Oznacza to, że już na etapie projektowania domu musisz zastanowić się czym będzie ogrzewany i jaka powinna być moc kotła. O ile wybór paliwa jest stosunkowo prosty to dobór mocy sprawia już więcej problemów. Ale na szczęście mamy na to radę o nazwie charakterystyka energetyczna budynku. Jest ona obowiązkową częścią każdego projektu budowlanego i właśnie tam (w części opisowej projektu budowlanego) należy szukać zapotrzebowania na moc grzewczą. Mam jednak kilka uwag co do wartości którą znajdziesz w projekcie:\nobliczenie potrzebnej mocy grzewczej urządzenia jest obarczone bardzo dużą ilością uproszczeń, zatem podaną wartość należy traktować z pewną dozą nieufności;\npodana w projekcie wartość jest obliczana w najgorszym możliwym scenariuszu, tzn. przy największych mrozach i z jednoczesnym maksymalnym zapotrzebowaniu na ciepłą wodę użytkową. Jest to zatem wartość maksymalna jaka jest Ci potrzebna, a nie minimalna;\nw nowoczesnym domu zapotrzebowanie na maksymalną moc może rzeczywiście być potrzebne raz na kilka lat, a przez większość czasu kocioł będzie pracował na znacznie mniejszej wydajności. Dlatego w celu sprawdzenia projektowanej mocy możesz samodzielnie policzyć, czy nie jest ona zbyt duża. Moim zdaniem jako maksimum należy przyjąć 0,1kW mocy urządzenia grzewczego na 1m2 powierzchni domu. Przykładowo: dla domu o powierzchni 120m2, moc urządzenia grzewczego nie powinna przekraczać 12kW. Zwykle nie ma też potrzeby dodawać tu kolejnych kilowatów dla potrzeb ciepłej wody użytkowej. Jeżeli w projekcie masz podaną dużo większą moc to powinieneś upewnić się czy nie doszło do pomyłki.\nZastanawiasz się jaki rodzaj paliwa wybrać do ogrzewania swojego domu? A może ogrzewać dom pompą ciepła lub energią elektryczną? Jakie są zalety i wady poszczególnych rozwiązań? Teraz nie odpowiem na wszystkie Twoje pytania, ale też nie zostawię Cię z tym dylematem samego. Mam dwie dla Ciebie dwie rady:\nSprawdź w lokalnych przepisach (albo zapytaj architekta) jakie rodzaje ogrzewania są dopuszczalne i dostępne w Twojej okolicy. Przepisy w tej kwestii potrafią dość mocno ograniczyć wybór.\nZapoznaj się z podcastem Sławka Zająca pod tytułem „Czym ogrzać dom?„. Znajdziesz tam wiele przydatnych informacji o źródłach ciepła dla Twojego domu.\nUwaga na średnicę kanału\nMoim zdaniem zastosowanie kotła o zbyt dużej mocy jest równie niekorzystne co kotła o zbyt małej mocy (szczególnie dla kotłów na paliwa stałe). Pamiętaj, że moc maksymalna będzie potrzebna Ci sporadycznie, podczas naprawdę największych mrozów, czyli dość rzadko. Poza tym mrozy nie trwają miesiącami, a nowoczesny, dobrze zaizolowany dom dobrze “trzyma ciepło”. Maksymalna moc przydaje się najbardziej w momencie podgrzewania c.w.u. Im mocniejszy kocioł, tym szybsze podgrzewanie wody, ale czy bardzo szybkie podgrzewanie jest faktycznie potrzebne? Przecież wodę i tak trzeba podgrzewać z wyprzedzeniem (np. rozpocząć grzanie na godzinę przed kąpielą) i można jej zgromadzić więcej w większym zasobniku. Dlaczego to takie ważne? Ponieważ kotły mają pewien zakres mocy w której mogą pracować, np. kocioł o mocy nominalnej 12kW może pracować w zakresie 3-12kW, a kocioł o mocy nominalnej 24kW w zakresie 6-24kW. Im bliżej swojej nominalnej mocy pracuje kocioł, tym ma większą sprawność, czyli uzyskuje więcej ciepła z danej ilości paliwa. Co więcej, w okresie wiosennym i jesiennym kotły o zbyt dużej mocy będą po prostu musiały się często wyłączać bo będą produkowały zbyt wiele energii. Jest to szczególnie kłopotliwe (a nawet niemożliwe) w kotłach na paliwa stałe takie jak eko-groszek lub drewno. Kotły na gaz są pod tym względem dużo bardziej elastyczne, mają większy zakres dopuszczalnej pracy, a przewymiarowanie nie jest tak bardzo szkodliwe. Przy wyborze kotła musisz dokonać optymalnego wybór pomiędzy maksymalną potrzebną mocą, typową mocą z jaką kocioł będzie pracował.\nKiedy masz już wiedzę na temat rodzaju paliwa i potrzebnej mocy powinieneś wstępnie wybrać docelowy kocioł. Nie będę tego omawiał szerzej, bo to temat na osobny artykuł. Na tą chwilę wybór kotła (lub kilku) jest Ci potrzebny aby z jego dokumentacji technicznej odczytać zalecenia producenta co do przewodu kominowego. Mogą to być dane takie jak: minimalna i maksymalna średnica, wysokość przewodu, moc nominalna, temperatura spalin, wymagany ciąg kominowy, itp\nDobór średnicy przewodu kominowego\nKiedy masz już dobrany kocioł, czyli rodzaj paliwa i moc, znasz z projektu wysokość przewodu kominowego (licząc od wlotu z kotła do wylotu nad dachem), możesz przystąpić do dobrania właściwej średnicy. Tak naprawdę powinien zrobić to projektant budynku, ale niestety z tym bywa różnie. Nawet jeżeli w Twoim projekcie jest określona jakaś średnica kanału spalinowego lub dymowego to warto ją sprawdzić. Ogólnie dobór średnicy przewodów wykonuje się zgodnie z normą PN-EN 13384-1 i jest to dość trudne obliczenie. Dlatego mam dla Ciebie podpowiedź jak poradzić sobie na własną rękę:\nZapytaj producenta systemu kominowego o najlepszą średnicę kanału w Twojej sytuacji. Niektórzy producenci udostępniają na swoich stronach nawet specjalne formularze kontaktowe lub kalkulatory.\nSkorzystaj z pliku firmy Schiedel, który możesz pobrać klikając tutaj. Znajdziesz w nim diagramy (od strony 45) według których możesz samodzielnie dobrać średnicę kanału. Pamiętaj jednak, że są to średnice podane dla konkretnego systemu kominowego i mogą się nieznacznie różnić w przypadku innych systemów.\nUzyskana w jeden z wyżej opisanych sposobów średnica kanału kominowego jest prawidłowa dla przyjętych przez Ciebie założeń. Innymi słowy: nie trzeba jej zmniejszać “dla oszczędności” ani zwiększać “na zapas”. Zmiana średnicy wpłynie na ciąg kominowy, a przecież nie po to zadałeś sobie trud doboru właściwej średnicy, żeby później ją zmienić bez wyraźnego powodu.\nW przypadku kiedy z obliczeń najlepsza średnica przewodu kominowego wypada pomiędzy dostępnymi rozwiązaniami (np. z obliczeń i wytycznych producenta kotła wynika średnica 15cm, a dostępne są kominy 14cm i 16cm) to zalecam wybrać rozmiar większy. Niewielkie zmniejszenie ciągu kominowego, np. za pomocą regulatora ciągu, jest stosunkowo łatwe i tanie. Zwiększenie ciągu niestety jest już trudniejsze.\nKiedy znasz już wszystkie w/w parametry przewodu kominowego to nareszcie możesz przystąpić do wyboru konkretnego systemu kominowego.\nJak wybrać właściwy system kominowy\nDawniej kominy murowało się z cegły pełnej. Miały ten sam wymiar kanału, który wynosił 14x14cm lub wielokrotność wymiaru wynikającego z szerokości cegły i… większego wyboru nie było. Obecnie nikt kominów już nie muruje z cegły, bo do ich wykonania służy wiele rozwiązań systemowych, przeznaczonych do różnych rodzajów kotłów. Po co dzisiaj taka specjalizacja i różnorodność skoro dawniej był jeden materiał i było dobrze? Już wyjaśniam.\nTemperatura i wilgotność spalin\nKotły na drewno lub węgiel sprzed kilkudziesięciu lat działały bardzo prosto. Trzeba było wrzucić do środka paliwa, dostarczyć powietrze (przez nieszczelności w stolarce, nawietrzaki nie były potrzebne), a następnie odprowadzić produkty spalania przez komin. Temperatura gazów wylotowych była stosunkowo wysoka ze względu na niską sprawność kotła. Miało to swoje zalety, bo wysoka temperatura na wylocie z kotła oznaczała wysoki ciąg kominowy i skuteczne działanie komina. Ponadto wysoka temperatura spalin oznacza, że są one “suche”, czyli nie skraplają się.\nSpaliny suche i mokre\nSpaliny z kotła, podobnie jak powietrze zawierają w sobie parę wodną. Ilość pary, jaka mieści się w spalinach (i powietrzu) zależy od ich temperatury – im wyższa temperatura, tym więcej pary pomieści. Wiąże się to z bardzo niekorzystnym zjawiskiem. Gorące gazy z kotła podczas swojej drogi na zewnątrz schładzają się w przewodzie kominowym. Kiedy przekroczą pewną graniczną temperaturę (tzw. temperaturę punktu rosy) to para wodna “przestaje się mieścić” w powietrzu i zaczyna się skraplać. Niestety w rzeczywistości nie jest to czysta woda tylko kwaśne i bardzo niszczące skropliny.\nDzisiaj nikt nie chce wypuszczać “pieniędzy przez komin” i staramy się aby jak najwięcej energii ze spalin wykorzystać do ogrzewania domu. Producenci kotłów z roku na rok podnoszą ich sprawność tym samym obniżają temperaturę gazów wylotowych. Nowoczesne urządzenia grzewcze (niezależnie od rodzaju paliwa) bez problemu osiągają temperatury gazów wylotowych poniżej 150 stopni. Dla porównania, stare kotły na węgiel lub drewno nie osiągały temperatur mniejszych niż 200 stopni. W praktyce oznacza to, że współczesne kominy są dużo bardziej narażone na kondensację skroplin, a tym samym muszą być odporne na ich korozyjne działanie.\nW ofertach producentów systemów kominowych znajdziesz rozróżnienie na kominy przeznaczone do spalin “suchych” i “mokrych”. Niestety wzmacnia to błędnie panujące przekonanie, że do kotłów gazowych i olejowych, o najniższych temperaturach spalin należy stosować kominy “mokre”, a do kotłów na węgiel, drewno i pellet o wyższych temperaturach dymu, należy stosować kominy “suche”. W rzeczywistości nowoczesne kotły na paliwa stałe należy również traktować jako “mokre”. Oprócz tego, że ich nominalna temperatura gazów wylotowych jest na tyle niska, że może prowadzić do kondensacji, to jeszcze nie pracują one w trybie ciągłym. Oznacza to, że temperatura gazów i temperatura komina ciągle się zmieniają – od całkowicie zimnej do maksymalnej. Powoduje to jeszcze więcej okazji do kondensacji skroplin. Dlatego, pomimo że w ofercie producentów znajdziesz kominy “suche” i “mokre” to właściwie w każdym wypadku należy wybrać komin o wyższej odporności na korozyjne działanie skroplin (czyli „mokry” lub “uniwersalny”). Tym bardziej, że różnica w cenie, konstrukcji i materiałach użytych do budowy kompletnego systemu kominowego są bardzo podobne. Tu nie ma uzasadnionego powodu na szukanie oszczędności.\nKomin 2-warstwowy z dodatkowym kanałem wentylacyjnym. Przystosowany głównie do kotłów gazowych i olejowych. Na zdjęciu widoczny brak dylatacji przy stropie.\nSposób doprowadzenia powietrza do procesu spalania\nKolejnym ważnym aspektem, który wpływa na wybór systemu kominowego jest sposób doprowadzenia powietrza potrzebnego do spalania paliwa. Sposób ten zależy od wybranego urządzenia grzewczego i mamy tu do wyboru dwie zasadnicze możliwości:\nUrządzenia z otwartą komorą spalania – najczęściej są to kotły na paliwa stałe i kominki. W tym rozwiązaniu powietrze do procesu spalania pobierane jest z pomieszczenia w którym kocioł się znajduje. Pomieszczenie musi zatem posiadać odpowiedni nawiew powietrza. Pamiętaj, żeby sprawdzić w projekcie, czy w Twojej kotłowni taki nawiewnik się znajduje. Otwarta komora spalania powoduje, że do pomieszczenia stale jest zaciągane zimne powietrze z zewnątrz, a spaliny lub dym mogą cofnąć się do pomieszczenia. Dlatego kotłownie na paliwa stałe muszą spełniać szereg wymagań określonych w przepisach.\nUrządzenia z zamkniętą komorą spalania – najczęściej są to kotły gazowe, rzadziej kotły na paliwa stałe i kominki. Zamknięta komora spalania oznacza, że powietrze z zewnątrz dostarczane jest bezpośrednio do urządzenia grzewczego. Jest to obecnie najlepsze dostępne rozwiązanie i jeśli tylko masz wybór pomiędzy zamkniętą, a otwartą komorą spalania to wybierz tą pierwszą. Urządzenia z zamkniętą komorą spalania w połączeniu z odpowiednim kominem mają większą sprawność, nie wpływają na temperaturę i jakość powietrza w pomieszczeniu w którym się znajdują, oraz niemal całkowicie eliminują ryzyko cofania się spalin i dymu do pomieszczenia.\nSystem kominowy 3-warstwowy (w głębi widoczna wełnamineralna) z dodatkowym kanałem wentylacyjnym. Przystosowany głwnie do kotłów na paliwa stałe.\nKrótki przegląd dostępnych rozwiązań\nWspółcześnie kominy dymowe i spalinowe są właściwie dostępne tylko jako kompletne rozwiązania systemowe dedykowane do konkretnego rodzaju urządzenia grzewczego. W pierwszej kolejności możemy wyróżnić systemy kominowe stalowe i murowanie z wkładem ceramicznym. Stalowe są mniej popularne, dlatego pozwolę sobie pominąć ich szczegółowe omówienie w tym artykule. Zamiast tego chciałbym się skupić na kominach ceramicznych przeznaczonych do zmontowania w murowanej obudowie z pustaków kominowych. Mamy wśród nich rozwiązania dedykowane do każdego rodzaju urządzeń:\nKominy spalinowe i dymowe (3-warstwowe) dedykowane do urządzeń z otwartą komorą spalania. Ten system kominowy składa się z trzech zasadniczych elementów: zewnętrznego pustaka kominowego, wewnętrznej rury kominowej oraz izolacji termicznej. Rura kominowa owinięta jest wełną mineralną i umieszczona w specjalnie wyprofilowanym pustaku kominowym. Izolacja rury podnosi temperaturę spalin przez co poprawia ciąg kominowy i minimalizuje skutki kondensacji skroplin. Wokół termoizolacji, w pustaku kominowym, ukształtowane są specjalne kanały wentylacyjne, które zapewniają wentylację wełny mineralnej i odprowadzenie z niej wilgoci. Ciąg w kanale kominowym jest wytwarzany w sposób naturalny (na skutek różnicy ciśnień), zatem kominy te pracują wyłącznie w podciśnieniu.\nKominy powietrzno-spalinowe (“SPS”, 2-warstwowe) dedykowane do urządzeń z zamkniętą komorą spalania. System ten składa się z zaledwie dwóch podstawowych elementów: wewnętrznej rury kominowej i zewnętrznego pustaka kominowego. Nie ma tu izolacji termicznej rury. Komin ten pełni jednocześnie dwie funkcje: odprowadza spaliny przez ceramiczną rurę kominową i jednocześnie w przestrzeni pomiędzy rurą wewnętrzną a pustakiem doprowadza powietrze do kotła. Jak nietrudno się domyślić naturalny ciąg kominowy jest tu znacznie mniejszy i dlatego wszystkie urządzenia z zamkniętą komorą spalania są wyposażone w wentylator wspomagający ciąg (komin pracuje w nadciśnieniu). Ze względu na bardzo niską temperaturę spalin rura kominowa musi być bezwzględnie odporna na działanie kwaśnego kondensatu. Dużą zaletą kominów powietrzno-spalinowych jest poprawa sprawności kotła. Dzieje się tak ponieważ powietrze zewnętrzne doprowadzone do kotła, przed spalaniem, ogrzewa się dodatkowo od rury kominowej z którą ma bezpośredni kontakt na całej wysokości komina.\nPrzekrój komina 2 i 3-warstwowego\nNajważniejsze parametry systemu kominowego\nZ powyższego opisu wiesz już, że aby Twój komin działał prawidłowo musisz ustalić kilka rzeczy. Zanim przejdziemy dalej zróbmy małe podsumowanie:\nZ projektu budowlanego wynikają:\nZapotrzebowanie na moc urządzenia – sprawdź czy wartość z projektu nie jest zbyt duża, a w razie potrzeby ustal ją samodzielnie lub z pomocą projektanta;\nWysokość komina – liczona od czopucha do wylotu komina. Na początek wartość tą przyjmujemy jako stałą, ale w razie problemów z uzyskaniem odpowiedniego ciągu można też dokonać zmian wysokości komina.\nDobierz wstępnie rodzaj paliwa i rodzaj kotła, w szczególności:\nMoc urządzenia grzewczego – razem z mocą znajdziesz na stronie producenta wytyczne co do ciągu kominowego i średnicy komina;\nNa podstawie danych kotła sprawdź jaka jest najlepsza średnica przewodu kominowego;\nNiezależnie od rodzaju paliwa jakie zastosujesz, wybierz system kominowy odporny na działanie kwaśnych skroplin.\nJeżeli to tylko możliwe wybierz kocioł z zamkniętą komorą spalania i dedykowany do niego komin powietrzno-spalinowy. Jeżeli musisz zastosować kocioł z otwartą komorą spalania to wybierz do niego odpowiedni komin z ociepleniem rury kominowej. Nie zapomnij też o doprowadzeniu powietrza do pomieszczenia w którym kocioł się znajduje.\nWyżej wymienione aspekty to podstawa doboru systemu kominowego. Istnieje jeszcze wiele szczegółowych parametrów opisujących systemy kominowe, ale na szczęście nie musisz się w nie zagłębiać. Jeśli wybrałeś odpowiedni komin do odpowiedniego zastosowania to teraz będzie już łatwiej 🙂\nKominy systemowe podlegają oznakowaniu CE – wybierz takiego producenta który je zapewnia. Znak CE gwarantuje, że producent spełnił wymagane prawem warunki dotyczące bezpiecznej pracy komina. Gdy komin posiada znak CE, nie musisz zagłębiać się w normę EN 1363 która szczegółowo opisuje wszystkie jego parametry takie jak: odporność ogniowa, szczelność, wytryzmałość, odporność na korozję itp, daltego wcale ich tu nie opisuję.\nPo prostu dobierasz komin do kotła, sprawdzasz, czy ma znak CE i nie musisz się martwić o pozostałe detale techniczne systemu kominowego.\nWymagania prawne dotyczące kominów spalinowych i dymowych\nZakładam, że jeśli dotarłeś do tego miejsca to powinieneś mieć już wybrany system kominowy. Najtrudniejsze zadanie już zatem za Tobą, ale to jeszcze nie koniec ważnych informacji. Oprócz ogólnych wytycznych co do doboru samego systemu kominowego istnieją jeszcze przecież przepisy i normy które stawiają kilka dodatkowych wymagań odnośnie elementów budynku związanych z kominem. Najważniejsze z nich to:\nRozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. z późn. zm. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie;\nNorma PN-83/B-03430/AZ3:2000, „Wentylacja w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Wymagania” (norma wycofana, ale przywołana w Rozporządzeniu);\nNorma PN-B-10425:1989 „Przewody dymowe, spalinowe i wentylacyjne murowane z cegły – Wymagania techniczne i badania przy odbiorze” (norma wycofana, ale przywołana w Rozporządzeniu);\nWiele z wytycznych zawartych w powyższych dokumentach zawiera wymagania odnośnie projektowania i wykonania komina systemowego. Nie będę ich omawiał, bo jeśli kupujesz komin ze znakiem CE to są one automatycznie spełnione. Dlatego poniżej znajdziesz tylko wybrane „pozostałe wymagania”.\nPamiętaj też, że projekt budowlany musi być zgodny z przepisami, a odpowiedzialność za to ponosi projektant. Ty powinieneś jedynie mieć świadomość, że takie przepisy istnieją i możesz sprawdzić, czy w projekcie budowlanym nie masz błędów.\nWszystkie opisane w tym artykule zasady dotyczące kominów spalinowych i dymowych nierozerwalnie łączą się z zasadami dotyczącymi wentylacji. Możesz się z nimi zapoznać w artykule [B036] Przewody kominowe wentylacyjne.\nWymagania wynikające z norm i przepisów\nW celu zapewnienia prawidłowego działania kotłów grzewczych, przewody kominowe powinny mieć wymiary przekroju stwarzające określony ciąg oraz spełniać wymagania określone w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych oraz projektowania kominów – ten wymóg już przerabialiśmy przy okazji doboru średnicy komina.\nWymiary przewodu spalinowego (przekrój wewnętrzny przewodu i wysokość komina) powinny być dostosowane do rodzaju, wielkości i mocy kotła. Obliczenia należy wykonywać zgodnie z normą PN EN 13384-1  lub EN 13384-2 – to również mamy już za sobą.\nZabronione jest stosowanie zbiorczych przewodów grawitacyjnych i dymowych. Oznacza to, że należy podłączyć kocioł gazowy i kocioł na paliwo stałe (np. kominek) do osobnych kanałów.\nKominów nie wolno obciążać stropami ani innymi elementami konstrukcyjnymi. Powinny być oddylatowane od konstrukcji budynku.\nPrzewody kominowe powinny być prowadzone pionowo. Teoretycznie przepisy dopuszczają pewne odchylenia od pionu, ale w nowo budowanym domu lepiej nie stosować odchyłek.\nZgodnie PN-B-10425 należy wyprowadzać przewody dymowe na odpowiednią wysokość ponad dach. Wynika to z faktu, że przewody dymowe (odprowadzające na zewnątrz produkty spalania z paliw stałych) mają największe ryzyko pożaru i przedostania się płomieni na dach. Niestety norma nie podaje wytycznych, dla przewodów spalinowych jednak dobrą praktyką jest stosowanie tych samych wytycznych co dla przewodów dymowych. Wyjaśnienie jak wyprowadzać kominy ponad dach znajdziesz np. tutaj.\nW budynkach jednorodzinnych i przy kotłach gazowych o mocy do 21kW z zamkniętą komorą spalania, dopuszczalne jest wyprowadzenie przewodów spalinowych bezpośrednio przez ściany zewnętrzne budynków.\nW budynkach usytuowanych w II i III strefie obciążenia wiatrem (mapa) i w miejscach narażonych na silne wiatry, w urządzeniach grzewczych bez wentylatora wymuszającego ruch spalin, należy stosować na przewodach dymowych i spalinowych nasady kominowe zabezpieczające przed odwróceniem ciągu. Jednocześnie należy zapewnić dostęp do czyszczenia i kontroli przewodów.\nPrzewody kominowe powinny być wewnątrz gładkie i szczelne. Gładkość poprawia ciąg kominowy i ułatwia czyszczenie, a szczelność zapewnia że efekty spalania nie wydostaną się poza przewód.\nPrzewody dymowe i spalinowe powinny być wyposażone, odpowiednio w otwory wycierowe i rewizyjne, zamykane szczelnymi drzwiczkami, a w przypadku występowania spalin mokrych także w układ odprowadzania skroplin.\nPrzewody spalinowe i dymowe powinny być wykonane z wyrobów niepalnych. Dotyczy to również przewodów łączących urządzenie grzewcze z kominem.\nPrzewody spalinowe i dymowe powinny być oddalone od łatwozapalnych, i nieosłoniętych części konstrukcyjnych budynku co najmniej o 0,3 m, a od osłoniętych okładziną z tynku o grubości 25 mm na siatce albo równorzędną okładziną – co najmniej 0,15 m. Z tego przepisu należy wnioskować, że dla kominów systemowych które posiadają zewnętrzne pustaki z betonu lekkiego, trzeba zachować co najmniej 15cm odległości od zewnętrznej powierzchni kanału do najbliższych elementów palnych, np. więźby dachowej.\nInstalowanie w garażu studzienek rewizyjnych, urządzeń i przewodów gazowych, (z małymi wyjątkami) oraz umieszczanie otworów od palenisk lub otworów rewizyjnych przeznaczonych do czyszczenia kanałów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych, jest zabronione.\nPodłączenie urządzenia grzewczego do pionowego przewodu kominowego powinno być wykonane za pomocą tzw. czopucha, czyli odcinka rury (metalowej lub ceramicznej). Czopuch musi być szczelny i ustawiony ze spadkiem min. 5% w kierunku urządzenia grzewczego. Długość czopucha nie może przekraczać 2m.\nPrzejście komina dymowego przez strop z widoczną dylatacją z wełny mineralnej\nElementy składowe komina dymowego i spalinowego\nPodstawowym współcześnie stosowanym rozwiązaniem komina systemowego jest komin dwu- lub trzy-warstwowy. Oznacza to, że sam przewód kominowy wykonany jest z rury ceramicznej (ze względu na jej szczelność, odpornosć na temperaturę i skropliny), z obudowy keramzytobetonowej i opcjonalnie z wełny mineralnej stanowiącej ocieplenie. Wyborem właściwego rozwiązania zajmowaliśmy się już wcześniej. Dlatego wiesz już, że niemal zawsze powinieneś wybrać komin odporny na skropliny z możliwością odprowadzenia kondensatu. Komin 2- lub 3-warstwowy wybierasz zależnie od tego czy masz urządzenie grzewcze z zamkniętą lub otwartą komorą spalania. Obydwa rozwiązania są bardzo podobne (różnią się tylko wełną mineralną lub jej brakiem) więc opiszę je razem.\nPodstawowe elementy systemowego komina dymowego i spalinowego\nKażdy komin musi posiadać własny fundament. Pisałem już o tym przy okazji kominów wentylacyjnych. Tutaj sytuacja jest podobna: komin stawia się na poszerzonej ścianie fundamentowej lub na wolnostojącym, własnym fundamencie. Obowiązują wszystkie zasady opisane wcześniej w artykułach: [B022] Ławy fundamentowe, [B023] Hydroizolacja fundamentów, [B024] Ściany fundamentowe. Pamiętaj: stawianie komina na wylewce poziomu zero jest niedopuszczalne!\nAnalogicznie, jak miało to miejsce w kominach wentylacyjnych, pod pierwszym elementem komina musi znajdować się hydroizolacja pozioma, taka sama jak stosuje się pod ścianami parteru.\nPierwszy pustak systemowy z betonu lekkiego stanowi cokół komina. Powinien zostać ustawiony na hydroizolacji, wypoziomowany i w całości zalany betonem. W ten sposób powstaje cokół komina o wysokości około 33cm. Jest on niezbędny z dwóch powodów: stanowi podstawę pod kompletny kanał ceramiczny komina i jednocześnie zapewnia minimalną, wymaganą przepisami, odległość wyczystki od posadzki.\nPustak systemowy zewnętrzny\nPustaki z betonu lekkiego stanowią konstrukcję całego komina. Pustaki łączy się za pomocą tradycyjnej zaprawy murarskiej, a samo murowanie kominów odbywa się według tych samych zasad co murowanie ścian.\nW przypadku kominów 3-warstwowych, wewnętrzny kształt pustaków umożliwia zamontowanie rury ceramicznej, ocieplenia i jednocześnie zapewnia dodatkowe, niewielkie kanały służące do przewietrzania komina.\nW przypadku kominów 2-warstwowych pustaki stanowią jednocześnie zewnętrzny kanał doprowadzający powietrze do urządzenia grzewczego.\nCeramiczny element w kształcie miski stanowi podstawę pod wewnętrzny kanał ceramiczny komina. Do miski spływają skropliny powstałe w kanale (czasem też deszcz), a następnie, przez specjalny otwór są usuwane na zewnątrz komina. Jak już wiesz, zalecam zastosowanie komina przystosowanego do odprowadzenia kondensatu, niezależnie od rodzaju zastosowanego paliwa. Niestety wiąże się z tym pewien kłopot. Skropliny najlepiej jest odprowadzić bezpośrednio do kanalizacji sanitarnej. W przypadku kotłów na gaz lub olej wystarczy zastosować syfon, a spora ilość skroplin powinna zapewnić ciągłe jego zapełnienie. W przypadku kotłów na paliwo stałe i niewielkiej ilości skroplin pojawia się problem z zapełnieniem syfonu i przedostawaniem się gazów z kanalizacji do komina i pomieszczenia kotłowni. Tutaj rozwiązaniem problemu może być zastosowanie wspólnego syfonu dla odprowadzenia kondensatu i kratki ściekowej w kotłowni. Będzie to wymagało okresowego uzupełniania wody w kratce. Innym rozwiązaniem jest zastosowanie tzw. „suchego syfonu”. W przypadku kominków w salonie, można też doprowadzić kondensat bezpośrednio na zewnątrz budynku. Szerzej tym zagadnieniem zajmiemy się przy okazji omawiania kanalizacji wewnątrz budynku.\nPrzyłącze z komina 2-warstwowego do kanalizacji (odprowadzenie kondensatu).\nKratka wentylacyjna (w kominach 3 warstwowych)\nW pierwszym pustaku kominowym, tuż nad cokołem, umieszcza się kratkę wentylacyjną. Jej zadaniem jest zapewnienie dopływu powietrza do wentylowania rury ceramicznej i warstwy ocieplenia z wełny mineralnej. Dzięki temu wszelkie skropliny, które przedostają się przez kanał ceramiczny będą mogły wyschnąć i zostać odprowadzone na zewnątrz. W przypadku, gdy w kominie trójwarstwowym nie będzie prawidłowej wentylacji, kondensat może przedostać się przez pustki i wyjść w postaci plam na ścianach!\nKratki wentylacyjnej nie stosuje się w 2-warstwowych kominach powietrzno-spalinowych.\nWyczystka (drzwiczki rewizyjne)\nKażdy kanał spalinowy lub dymowy musi być wyposażony w wyczystkę. W rzeczywistości nie jest to jeden element, ale cały zestaw w skład którego wchodzą:\nrura ceramiczna z trójnikiem;\npokrywa ceramiczna zamykająca trójnik z uszczelnieniem;\ndrzwiczki wyczystki montowane w zewnętrznym pustaku kominowym.\nOczywistą funkcją wyczystki jest możliwość otwarcia kanału kominowego przy jego podstawie, rewizja oraz czyszczenie. Dolna krawędź otworu wyczystki powinna być na wysokości co najmniej 30cm nad gotową posadzką w pomieszczeniu.\nKomin systemowy z widocznymi (od dołu): odprowadzenie kondensatu, otwór wyczystki, przyłącze kotła.\nTrójnik przyłączeniowy wykonany jest jako rura ceramiczna z wyjściem do podłączenia czopucha. Jeśli znasz już model kotła jaki zastosujesz to podczas budowy można ustawić czopuch na właściwej wysokości od posadzki. Pamiętaj o uwzględnieniu grubości warstw wykończeniowych na podłodze i spadku czopucha. Jeżeli nie jesteś pewny na jakiej wysokości zamontować trójnik, to lepiej zamontuj go wyżej: łatwiej będzie później doprowadzić czopuch w górę lub podnieść kocioł na regulowanych nóżkach niż podnieść trójnik w gotowym kominie.\nPłyta czołowa izolacyjna (w kominach 3-warstwowych)\nCzopuch przechodzi z trójnika przyłączeniowego do kotła poprzez otwór w pustaku keramzytobetonowym. Obowiązkowo trójnik przyłączeniowy i czopuch muszą być oddylatowane od pustaka zewnętrznego. Elementy te pracują w różnych temperaturach i przy zbyt ciasnym spasowaniu na pewno któryś pęknie. Zalecane jest zastosowanie około 3cm szczeliny pomiędzy trójnikiem ceramicznym, a otworem w pustaku. Szczelinę tą wypełnia się szczelnie dociętą wełną mineralną, tzw. czołową płytą izolacyjną. Na późniejszych etapach można ten element osłonić blachą z dylatacją wokół czopucha (dla estetyki), ale pod żadnym pozorem nie można szczelnie otynkować!\nSystemowy element przyłączeniowy (w kominach 2-warstwowych)\nKominy powietrzno spalinowe wykorzystują czopuch do jednoczesnego odprowadzenia spalin i doprowadzenia powietrza do kotła. Dlatego otwór w pustaku zewnętrznym, przeznaczony do doprowadzenia czopucha, musi być odpowiednio większy (zgodnie z zaleceniami producenta). Otwór ten zakrywany jest później za pomocą specjalnego adaptera przyłączeniowego. Dzięki temu czopuch komina łączy się z ceramicznym wkładem kominowym, a zewnętrzny króciec z kotła łączy się dodatkową, zewnętrzną rurą z kanałem doprowadzającym powietrze w pustaku keramzytobetonowym.\nRury ceramiczne tworzą wewnętrzny kanał kominowy, który służy do odprowadzenia spalin lub dymu. Rury łączone są specjalnym kitem kwasoodpornym. Tutaj nie ma miejsca na niedokładność, a wszystkie rury muszą być połączone idealnie szczelnie. Należy też zwrócić na specjalnie wyprofilowane “zamki” na połączeniach rur. Górę i dół rury należy właściwie zamontować, zgodnie z wytycznymi producenta.\nKomin 2-warstwowy. Widoczne przyłącze do kotła (u góry) oraz otwór rewizyjny (na dole).\nIzolacja termiczna lub opaski dystansowe\nKominy 3-warstwowe posiadają izolację termiczną z odpowiednio wyprofilowanej wełny mineralnej. Wełna szczelnie otacza kanał kominowy i jednocześnie stabilizuje go wewnątrz pustaków keramzytobetonowych.\nW kominach 2-warstwowych dystans pomiędzy rurą a pustakiem zapewniony jest przez systemowe opaski dystansowe.\nW domach z poddaszem użytkowym kominy muszą przejść przez strop. Obowiązują tutaj dokładnie takie same zasady jak miało to miejsce w przypadku kominów wentylacyjnych:\ncały obwód komina musi być oddzielony od stropu szczeliną o szerokości 2-3cm;\nstrop ani żaden inny element konstrukcji nie może opierać się na kominie;\ncały system kominowy musi przejść przez strop jako ciągły, tzn. w grubości stropu nie można pominąć pustaka zewnętrznego i zastąpić go betonem stropu;\nszczelina dylatacyjna wokół komina musi być wypełniona wełną mineralną, nigdy styropianem!;\nw przypadku przejścia przez strop drewniany należy zachować minimalną odległość 15cm od powierzchni kanału ceramicznego do najbliższego elementu konstrukcji;\nWzmocnienie komina ponad dachem\nWysokość komina ponad dach musi być dobrana przez projektanta zgodnie z normą PN-B-10425. Często wynosi ona ponad 60cm, a to oznacza, że komin staje się elementem podatnym na działanie silnego wiatru i istnieje ryzyko jego przewrócenia. Komin może się też przewrócić np. od ciężaru wchodzącego kominiarza. Żeby temu zapobiec powinno stosować się odpowiednie wzmocnienie wystającej ponad dach części komina.\nObowiązują tu podobne zasady jakie opisałem w poprzednim artykule, dotyczące wzmacniania kominów wentylacyjnych. Po pierwsze trzeba określić jaką maksymalną wysokość bez wzmocnienia można zastosować. Dowiesz się tego od projektanta lub producenta systemu kominowego. Przykładowe wytyczne możesz też znaleźć tutaj. Jeżeli istnieje konieczność wzmocnienia, to sprawdź jakie rozwiązania oferuje dany producent. Zazwyczaj rozwiązania te są podobne i sprowadzają się do wykonania “zbrojenia” komina.\nPopularne keramzytobetonowe pustaki kominowe posiadają w narożnikach cztery otwory, które służą właśnie do wzmocnienia komina. Najprostszym rozwiązaniem jest osadzenie w tych otworach prętów zbrojeniowych żebrowanych (na długość 1m poniżej przejścia przez dach, aż do czapy kominowej) i zalanie ich płynną zaprawą. Istnieje tu niestety duże ryzyko, że zaprawa nie wypełni dokładnie otworów i nie zapewni odpowiedniego wiązania pustaka ze zbrojeniem. Istnieją również systemowe rozwiązania w których te same cztery otwory wykorzystane są do przeprowadzenia w nich prętów gwintowanych i skręcenia fragmentu komina w całość po zakończeniu murowania. Po więcej szczegółów musisz sięgnąć do wytycznych producenta.\nKominy, które znacznie wystają ponad dach mogą wymagać nie tylko wzmocnienia samego trzonu, ale też ustabilizowania go w pionie. Służą do tego specjalne rozwiązania systemowe które za pomocą stalowych elementów mocują komin do krokwi i zapobiegają jego nadmiernym przechyłom bocznym. O konieczności zastosowania takiego wzmocnienia decyduje projektant, a wytycznych co do wykonania powinieneś szukać w dokumentacji producenta.\nPrzy przejściu komina przez dach nie zapomnij o konieczności oddylatowana go od konstrukcji i zapewnienia minimalnej odległości 15cm od elementów palnych.\nGórne zakończenie komina stanowi czapa kominowa. Można ją kupić jako gotową, prefabrykowaną lub wykonać jako żelbetową wylewaną na budowie (w przypadku gdy prefabrykowana ma nieodpowiedni wymiar).\nNajważniejszym detalem przy wykonywaniu czapy kominowej jest zapewnienie odpowiedniej dylatacji pomiędzy rurą ceramiczną, a czapą kominową. Rura ceramiczna musi wystawać ponad czapkę kominową i być osłonięta stalowym zakończeniem. Jednocześnie rura ceramiczna nie może stykać się z czapą kominową ponieważ pracuje ona i odkształca się pod wpływem temperatury dużo bardziej, niż pustaki zewnętrzne i oparta na nich czapa. Z pomocą przychodzi tu producent systemu. Prefabrykowane czapy kominowe mają otwór odpowiednio większy, natomiast do czap wylewanych na budowie producent przewiduje specjalny tracony szalunek, który zapewnia wymaganą szczelinę dylatacyjną.\nW przypadku kominów 3-warstwowych kolejnym ważnym szczegółem jest zapewnienie wentylacji przestrzeni pomiędzy rurą ceramiczną a pustakiem zewnętrznym. Pamiętasz, że na dole komina została zamontowana w tym celu kratka nawiewna. Na zakończeniu komina trzeba zatem zapewnić wylot powietrza. W tym celu należy pominąć wełnę mineralną tuż pod czapą kominową (na wysokości około 10cm) i zamontować stalową osłonę kanału kominowego tak, aby zapewnić pod nią szczelinę wentylacyjną. Szczegółowe rysunki takiego rozwiązania znajdziesz na stronie producenta Twojego systemu.\nW przypadku kominów 2-warstwowych niezbędne jest zapewnienie dopływu powietrza do przestrzeni pomiędzy kanałem ceramicznym a pustakiem zewnętrznym. W tym celu (oprócz w/w szczegółów) wykonuje się otwory nawiewne w pustaku keramzytobetonowym, poniżej czapy kominowej. Ilość, wielkość i odległość otworów od wylotu komina określa producent systemu.\nZakończenie komina w formie nasady stalowej musi zapewniać możliwość rewizji i czyszczenia kanału.\nCzęść komina, która przechodzi przez nieogrzewane pomieszczenia, a szczególnie ta która wystaje ponad dach powinna być ocieplona. Izolacja termiczna poprawia warunki pracy komina (zwiększa ciąg) i dodatkowo zabezpiecza palne elementy konstrukcji. Może stanowić też podstawę pod wykończenie komina tynkiem.\nJako ocieplenie kominów można stosować tylko i wyłącznie wełnę mineralną (grubość określa projektant). Stosowanie styropianu jest niedopuszczalne!\nKontrola prawidłowego wykonania komina spalinowego i dymowego\nKontrolę wykonania kominów powinieneś rozpocząć już na etapie projektu. Sprawdź, czy przyjęty tam komin pasuje do Twojego urządzenia grzewczego i czy jego średnica jest właściwa. Skonsultuj swoje wątpliwości z projektantem i w razie potrzeby dokonaj zmian. Sprawdź jak wprowadzone zmiany (np. wymiary systemu kominowego) wpływają na sąsiadujące elementy budynku takie jak: fundamenty, ściany nośne i działowe, kominy wentylacyjne, belki stropowe, krokwie itp. Upewnij się, że wysokość komina ponad dach (zgodnie z normą PN-B-10425 i zgodnie z obliczeniami ciągu) jest odpowiednia dla przyjętego rodzaju kotła, rodzaju pokrycia dachowego i kąta dachu.\nZanim podam Ci listę rzeczy na które trzeba zwrócić uwagę podczas budowy, to należy się słowo wyjaśnienia. Poniżej zawarłem dość ogólne informacje dotyczące różnych systemów kominowych. Możesz się nimi posługiwać, ale pamiętaj, że najważniejsza jest instrukcja producenta danego systemu. Tam właśnie znajdziesz najdokładniejsze informacje dotyczące dokładnie Twojego rozwiązania. Rozliczaj wykonawcę na podstawie instrukcji montażu komina i nie dopuszczaj żadnych odstępstw! Poniższe informacje traktuj jako dodatek, uzupełnienie instrukcji producenta, a nie zastępstwo dla niej!\nPodczas budowy komina sprawdź następujące elementy:\nHydroizolacja pozioma – pod pustakami musi zostać zastosowana warstwa przerywająca podciąganie kapilarne, najczęściej jest to papa. Powinna ona być zgrzana do zagruntowanego fundamentu i wystawać poza obrys pustaków około 10cm. Zalecam użycie tej samej papy co w przypadku ścian nośnych: papa asfaltowa modyfikowana SBS na osnowie poliestrowej o grubości 4mm, podkładowa, termozgrzewalna.\nPołożenie kominów – kominy muszą być zlokalizowane zgodnie z projektem. Przesunięcie może powodować że komin nie trafi na fundament lub wejdzie później w kolizję z belkami stropowymi, krokwiami, ściankami działowymi, instalacjami itp.\nSystem kominowy – upewnij się, że system kominowy, który zakupiłeś przyjechał kompletny i nieuszkodzony na budowę. Listę elementów jakie znajdują się w systemie znajdziesz prawdopodobnie na stronie producenta. Koniecznie sprawdź też, czy razem z kominem dostałeś do niego dokumentację: deklarację zgodności (znak CE) i instrukcję montażu.\nZaprawa murarska – pustaki z betonu lekkiego muruje się na tradycyjnej zaprawie murarskiej (wytrzymałości na ściskanie min. 3 MPa). Nie jest ona elementem systemu i dlatego musisz skontrolować ją osobno. Może to być zaprawa gotowa w workach lub przygotowywana na budowie. Sprawdzenie samej zaprawy przeprowadzisz dokładnie tak samo jak miało to miejsce w przypadku murowania ścian fundamentowych.\nSpoiny między pustakami – wzrokowo sprawdź grubości spoin. Spoiny powinny być równe, jednakowe pod każdym pustakiem a ich grubość to około 8-15mm. Bardzo ważne jest całkowite i szczelne wypełnienie spoin między pustakami. Niedopuszczalne jest murowanie tak aby zaprawa “wypływała: ze spoin do środka komina. Utrudni to montaż rur ceramicznych i opcjonalnie ocieplenia, a w skrajnym przypadku może doprowadzić do zakleszczenia i pęknięcia rury ceramicznej. W przypadku kominów 3-warstwowych nawet niewielka ilość wyciekającej do środka zaprawy może całkowicie zatkać kanały przewietrzające wokół wełny mineralnej.\nPionowość komina – pionowość komina należy sprawdzić dokładnie tak samo jak pionowość ścian murowanych. Odchylenie od pionu powinno być nie większe niż 3% i jednocześnie nie większe niż 6mm na całej wysokości kondygnacji.\nDylatacja kominów – systemowy komin pod żadnym pozorem nie może przenosić obciążeń pochodzących z innych elementów konstrukcyjnych. Dlatego trzon kominowy musi być całkowicie oddylatowany od stropu, więźby dachowej i innych potencjalnych obciążeń.\nPrzy przejściach kominów przez strop lub dach należy zachować szczelinę dylatacyjną o grubości 2-3cm. Szczelina musi być wypełniona wełną mineralną. Zastosowanie styropianu lub innych materiałów palnych jest niedopuszczalne!\nWzmocnienie komina ponad dachem i mocowanie do więźby dachowej – przede wszystkim upewnij się, czy jest ono wymagane, czy nie. Jeżeli tak, to wzmocnienie należy wykonać zgodnie z wytycznymi producenta lub projektem.\nCzapa kominowa – na zakończeniu komina stosuje się czapę kominową zgodnie z wytycznymi producenta. Z wyprzedzeniem zaplanuj jaka będzie grubość warstwy ocieplenia i warstwy wykończeniowej komina. Czapa powinna wystawać około 5cm poza obrys wykończonego komina i posiadać własny okapnik. Czapa betonowa wylewana na budowie powinna mieć grubość około 6-8cm, być oddylatowana od kanału kominowego z rury ceramicznej, posiadać spadki na zewnątrz i być zbrojona prętami o średnicy 6-10mm.\nKontrola wykonania komina systemowego\nLista materiałów potrzebnych do wybudowania kominów spalinowych i dymowych\nNa tym etapie budowy potrzebne Ci będą:\ngrunt i papa do hydroizolacji poziomej pod kominem;\nkompletny system kominowy;\nzaprawa murarska cementowo-wapienna (wykonywana na budowie lub gotowa z worka);\npręty zbrojeniowe np. fi6 lub fi8 do zbrojenia czapy kominowej i wzmocnienia trzonu komina ponad dachem;\nbeton min. B20 do zbrojenia czapy kominowej.\nCena systemu kominowego jest ostatnim elementem na jaki należy zwracać uwagę przy budowie domu. Może się nawet okazać, że im droższy komin tym taniej. Dlaczego? Jakość systemu kominowego bezpośrednio wpływa na efektywność urządzenia grzewczego. Można powiedzieć, że dobry komin pomaga oszczędzać pieniądze na ogrzewanie budynku. Dlatego w pierwszej kolejności dobierz właściwy system kominowy, czyli taki który spełnia wszystkie wymagania prawne, normowe i producenta kotłą.\nO jakości komina stanowi przede wszystkim jego prawidłowy dobór do urządzenia grzewczego. Jeżeli masz z tym trudności to koniecznie poradź się projektanta lub producenta systemów kominowych. Później pozostaje “tylko” drobiazgowe dopilnowanie wykonawcy.\nPamiętaj też, że spaliny lub dym z komina mogą być (w niekorzystnych warunkach) zaciągane do wentylacji grawitacyjnej. Żeby tego uniknąć, na etapie projektowania, postaraj się nie ustawiać kominów dymowych lub spalinowych tuż obok kominów wentylacyjnych.\nSystemy kominowe są bardzo dobrze zoptymalizowane pod kątem wykonawstwa, a ich budowa jest naprawdę szybka. Wznoszone są zwykle równolegle ze ścianami i trudno ten etap przyspieszyć. Jedną z możliwości wybudowania komina bardzo szybko jest zamówienie prefabrykowanego komina stalowego.\nKominy dymowe i spalinowe to bardzo szerokie zagadnienie związane z budową domu. Mam nadzieję, że chociaż trochę pomogłem Ci w wyborze właściwego rozwiązania. Nawet jeśli nie uda Ci się wszystkiego zrobić samodzielnie, to chciałbym, żebyś zapamiętał jedno. Nowoczesnego komina nie buduje się na zasadzie: “zawsze się tak robi”. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do rozwiązań przyjętych w Twoim projekcie to szukaj pomocy u kominiarza, projektanta lub producenta systemów kominowych.\n2 komentarzy do “[B037] Przewody kominowe spalinowe i dymowe – dobór i wykonawstwo”\n25 marca 2022 o 16:49\nBudujemy mały domek 88 m2 chcemy jako ogrzewanie zastosować panele fotowoltaiczne , wszystko na prąd. Chcemy mieć tylko komin wentylacyjny .Czy to jest dobre rozwiązanie???\n25 marca 2022 o 17:54\nJeśli nie będzie ogrzewania na gaz, pellet, węgiel, drewno, itp. to jak najbardziej można zrobić sam komin wentylacyjny. Oczywiście trzeba wtedy zadbać o prawidłową wentylację pomieszczeń, tak samo jak w każdym innym przypadku.\nPoprzedni Wpis [B036] Przewody kominowe wentylacyjne – zwykle jest ich za mało\nNastępny Wpis [B038] Strop nad parterem i nie tylko – który jest najlepszy?


Nowy powiew Passata\nMotofakty.pl Premiery Samochody osobowe Nowy powiew Passata\nData publikacji: 2004-12-15 08:02 Autor: (mp)\nCzołowy model koncernu Volkswagena - Passat, doczekał się nowej generacji. Auto dostępne będzie w Polsce od kwietnia 2005 r.\nVolkswagen Passat zadebiutował na rynku w 1973 r. Od tamtej pory sprzedano ponad 13 milionów egzemplarzy auta. Teraz producent przedstawił nową generację samochodu, który będzie dostępny w Polsce w kwietniu 2005 r.\nCzołowy model koncernu, Passat, doczekał się nowej generacji. Zmieniono wygląd zewnętrzny i wystrój wnętrza i co najważniejsze – opracowano nową płytę podłogową.\nZmieniono także konstrukcję układu zawieszenia. Z przodu zastosowano kolumny McPhersona, a z tyłu zawieszenie wielowahaczowe, w miejsce nienowoczesnej belki skrętnej. Wygląda więc na to, że Volkswagen w swoich produktach konsekwentnie wprowadza nowoczesne, wielowahaczowe zawieszenie tylnej osi.\nNowy Passat jest dłuższy, szerszy i wyższy od poprzednika, ma też większy rozstaw osi. O 90 litrów wzrosła pojemność przestrzeni bagażowej, która wynosi obecnie 565 litrów.\nDo napędu nowego Passata przewidziano siedem jednostek napędowych. Sześć z nich ma bezpośredni wtrysk paliwa. Silniki benzynowe, poza najmniejszym o mocy 102 KM, są nowością w ofercie Passata. Czterocylindrowe jednostki FSI z bezpośrednim wtryskiem benzyny rozwijają moc 115, 150 i 200 KM. W przyszłości ofertę jednostek napędowych uzupełni silnik o pojemności 3,2 l V6-FSI o mocy 250 KM. Gama silników wysokoprężnych obejmuje jednostki o mocy 105, 140 i 170 KM. Najmocniejszy z nich, podobnie jak jednostka o mocy 140 KM, ma wysokociśnieniowy układ wtryskowy z piezoelektrycznymi pompowtryskiwaczami.\nProducent przewiduje wprowadzenie wersji z napędem na wszystkie koła.


„Kapitanie, mój kapitanie…” | ZSP nr 4 w Łowiczu\nNajpierw był film w reżyserii Petera Weira, potem na podstawie scenariusza nagrodzonego Oscarem N.H. Kleinbaum napisała powieść. Oba dzieła zyskały miano kultowych. Wiosną po „Stowarzyszenie umarłych poetów” sięgnął z sukcesem reżyser teatralny Piotr Ratajczak. Jego autorską wizję nieodbiegającą nadto od pierwowzoru obejrzeli w warszawskim „Och-Teatrze” uczniowie klasy 3 T-B.\nIntrygujące było to, jak twórcy spektaklu poradzą sobie z nietypową sceną teatralną, która znajduje się pośrodku widowni. Po jednej stronie zaproponowano pochylnię rodem ze skateparku, po drugiej ustawiono rzędy foteli, w centralnym miejscu znalazło się duże biurko – nauczycielska „katedra” oraz klika uczniowskich stolików z krzesłami. W zależności od sytuacji przestrzeń ta funkcjonowała jako klasa, gabinet dyrektor bądź jaskinia, w której odbywały się spotkania tytułowych „umarłych poetów”. Uwagę widzów zwracały przemyślane i oryginalne układy choreograficzne imitujące między innymi przedzieranie się bohaterów przez leśne ostępy. Ucztę dla uszu stanowiła starannie dobrana muzyka.\nTreść sztuki również okazała się bliska trzecioklasistom. Miejscem akcji była szkoła – elitarna Akademia Weltona, placówka z tradycjami i surową dyscypliną. W miejsce odchodzącego na emeryturę nauczyciela języka angielskiego przybywa nowy pedagog, dawny jej wychowanek – charyzmatyczny John Keating. W jego postać mistrzowsko wcielił się Wojciech Malajkat. Czterem zasadom panującym w Akademii: tradycji, honorowi, dyscyplinie i doskonałości przeciwstawia inny sposób kształcenia młodych ludzi, ucząc swych uczniów samodzielności myślenia, wrażliwości na poezję i umiejętności dostrzegania jej w… prozie życia. Daje wychowankom prawo do marzeń (nawet tych najbardziej odważnych), wolności i młodzieńczej niezgody na świat. Powyższe wartości chłopcy próbują realizować w tajnym stowarzyszeniu, którego nieformalną dewizą staje się epikurejskie „Carpe diem” („Chwytaj dzień! Ciesz się chwilą”). Swego mentora nazywają „Kapitanem” w dowód uznania jego duchowego przywództwa. Jedną z najbardziej zapadających w pamięć scen jest sytuacja, w której profesor namawia uczniów do spaceru po klasie, prosząc, by zrobili to „po swojemu”. Ktoś zaczyna iść tak, by odgadnąć intencje nauczyciela. Inny bohater zastanawia się, czy owo maszerowanie będzie na ocenę. W pewnym momencie wszyscy tracą indywidualne cechy, idąc tym samym krokiem. John Keating daje im lekcję, czym jest konformizm.\nŚwiat od wieków jest tak skonstruowany, że w młodych ludziach drzemie (nie zawsze uświadamiana sobie) potrzeba autorytetu. Pragną oni, by dorośli starali się im zaufać, pozwolili żyć w zgodzie z najskrytszymi marzeniami, potrafili wysłuchać, gdy pojawią się wątpliwości. Dlatego spektakl „Stowarzyszenie umarłych poetów” jest uniwersalny, wart obejrzenia nie tylko przez nastolatków, ale także przez osoby dorosłe.\nPoprzedni wpisXXXIX rocznica powstania NSZZ „Solidarność”Następny wpisW poszukiwaniu tajemniczego skarbu


1 DH "Knieja" – Strona 2 – Hufiec Zielona Góra ZHP\nCzuwaj druhny i druhowie,\njuż w ten wtorek (19.12.2017) odbędzie się przekazanie BŚP Chorągwi na które zapraszamy każdego z Was razem z rodzinami. Przekazanie odbędzie się podczas nabożeństwa Ekumenicznego podczas którego będą obecni przedstawiciele różnych wyznań.\nPoniżej zamieszczamy cały plan:\n17:00 – rozpoczęcie nabożeństwa ekumenicznego – przekazanie Światła różnym wyznaniom i delegacjom z hufców (Kościół Ewangelicko-Augsburski, przy placu Bohaterów Westerplatte).\n17:40-17:55 – przejście do siedziby Lasów Państwowych przy ul. Bohaterów Westerplatte.\n17:55-18:45 – dzielenie się opłatkiem, śpiewanie kolęd, pączki, herbatka, wspólny krąg.\nZimowisko – ZGŁOSZENIA ZAMKNIĘTE!\nCzuwaj Druhny, Druhowie i Drodzy Rodzice,\nz radością i jednocześnie smutkiem pragniemy poinformować o tym, że mamy komplet miejsc na Zimowisko. Kilka osób trafiło na listę rezerwową, bo nasz autokar ma niestety tylko 50 miejsc – trwają prace aby ten limit zwiększyć i postaramy się dać znać w najbliższym czasie czy to się udało.\nZimowisko – WAŻNE!\nCzuwaj Drodzy Rodzice,\ntermin zgłoszeń na zimowisko upłynął 08.12.2017 – mamy obecnie 42 zgody i ostatnie 8 miejsc a wiemy, że część chętnych zapomniała zgód i chce je donieść w niedzielę.\nZ uwagi na to, że mamy już tylko 8 miejsc prosimy o jak najszybsze dostarczenie zgód – teraz do Druha Jarka. Można dostarczyć je odbierając harcerzy z biwaku wigilijnego. Jesteśmy w stanie przyjąć tylko 8 osób z uwagi na pojemność autokaru, dlatego proszę o tym nie zapomnieć. O zakwalifikowaniu decyduje kolejność złożenia zgłoszeń!\nWracamy dzisiaj (10.12.2017) na parking za Palmiarnię o godz. 12:45.\nBiwak wigilijny – WYJAZD\nz uwagi ma to że przez pewien czas na stronie widniał błąd przypominamy, że zbiórka na wyjazd jest jutro 08.12.2017 o godz. 16:00 na parkingu za Palmiarnią.\nMusimy wyjechać tak wcześnie ponieważ tylko takie godziny były dostępne przy wynajmie autokaru i PKS musiał przesunąć godzinę wyjazdu. Przepraszamy za kłopot.\nZgody na zimowisko!\nPrzypominamy o zgodzie na zimowisko, którą trzeba dostarczyć do zastępowych najpóźniej na biwak wigilijny.\nURODZINY – Druha Dawida „Kości”\n„Harcerstwo to nie jest coś co się umie, ale to jest coś czym się jest” ks. Kazimierz Lutosławski\nNie wiem czy wiecie, ale druh Dawid „Kości” nasz Kwatermistrz, skończył 03.12 OSIEMNAŚCIE lat! Zorganizowaliśmy mu z tego tytułu przyjęcie urodzinowe, z którego kilka zdjęć zamieszczamy poniżej.\nI Wy nie zapomnijcie życzyć mu czegoś zwłaszcza, że na najbliższym biwaku będzie na to okazja :d\nMy dziękujemy za każde ognisko, rąbanie drewna, pionierkę obozową i dziesiątki wart ze sztandarem AK – druhu „Kości”!


4Trucks.pl - Samochód terenowy – pojazd na każde warunki\nMieszkasz w trudnym terenie, gdzie ciężko dostać się autem osobowym?\nA może chcesz brać udział w rajdach 4x4, pobawić się w błocie i powalczyć z przeszkodami? W takim razie powinieneś rozważyć zakup samochodu terenowego, który sprawdzi się w takich warunkach i przyniesie dużo frajdy z jazdy!\nSamochód terenowy, jak sama nazwa wskazuje, to pojazd przystosowany do pokonywania przeszkód terenowych. Może być autem osobowym (np. łazik lub samochód osobowo-terenowy) lub ciężarowym. Zazwyczaj pojazd terenowy zbudowany jest na ramie z napędem na wszystkie koła, do tego ma specjalne opony, mocny silnik, skrzynię rozdzielczo-redukcyjną, zwiększony prześwit poprzeczny (190–400 mm) oraz zwiększoną zdolnością pokonywania wzniesień. Wszystko to przydaje się w trudnym terenie.\nJaki rodzaj nadwozia?\nNajpierw warto zastanowić się, do czego będziemy potrzebować samochodu: czy będzie to auto rekreacyjne, użytkowe czy klasyczne. Kiedy już to wiemy, możemy przystąpić do wyboru konkretnego modelu.\nSamochody rekreacyjne to np. kabriolety, które nie nadają się zbytnio do codziennej jazdy. Przydają się podczas krótkich wyjazdów, a to dlatego, że zazwyczaj mają ubogie wyposażenie i komfort jazdy tymi autami nie jest najwyższy. Z drugiej strony dzięki temu w prosty sposób można je przerobić do jazdy w bardzo trudnych warunkach.\nJeśli chcesz pojeździć w terenie i poczuć prawdziwą magię jazdy samochodem terenowym, wybierz samochód użytkowy. Do tej kategorii zaliczamy np. pick-upy. Pojazdy tego typu są trwałe, bardzo wytrzymałe i doskonale nadają się do jazdy w wymagających warunkach.\nSamochody klasyczne są o wiele bardziej uniwersalne – mogą służyć zarówno w terenie, jak i w mieście. To zazwyczaj 5- lub 3-drzwiowe kombi, w których zmieści się cała rodzina.\nCzy na pewno potrzebuję?\nKolejne pytanie, na które trzeba sobie odpowiedzieć przed zakupem samochodu terenowego, jest takie, czy na pewno jest on nam potrzebny. Jeśli mamy z niego korzystać jedynie do jazdy na działkę, może lepiej wybrać SUV-a wyposażonego w dobre opony. Podobnie gdy liczymy na większą przestrzeń we wnętrzu auta – tutaj sprawdzi się także duże kombi. Bardzo dobrym argumentem przemawiającym za autem terenowym (oczywiście oprócz off-roadowej zabawy) jest możliwość holowania przyczepy. Napęd 4x4 będzie niezastąpiony, a potężna moc silnika oferowana w pojazdach terenowych na pewno się przyda. Podobnie jest w przypadku pick-upów, które sprawdzają się jako auta do przewozu towaru, zwłaszcza na wsiach.\nSamochody terenowe sprawdzą się również wtedy, kiedy planujemy wyjazd na wakacje w trudny teren. Nie dość, że zmieścimy do auta kilka osób i ich bagaże, to jeszcze możemy założyć bagażnik dachowy, który zwiększy przestrzeń bagażową. W aucie terenowym żadne wymagające warunki nie będą nam sprawiać problemów.\nTo kluczowe podczas zakupu auta. Utrzymanie terenówki może się okazać wcale nie takie tanie. Na przykład za komplet opon trzeba zapłacić ok. 2000 zł, czyli prawie dwa razy więcej niż do zwykłego samochodu osobowego.\nPonieważ silniki terenówek są większe, wyższe będą koszty ubezpieczenia takiego auta. Do tego potrzebują oczywiście większej ilości płynów eksploatacyjnych. Zużywają także więcej paliwa – w przypadku silników diesla może to być ok. 10 l/100 km, a w przypadku silników benzynowych liczba ta może dojść nawet do 30 l/100 km. Oczywiście największe spalanie będzie miało miejsce podczas jazdy w trudnym terenie.\nSerwis też może być kosztowny, zwłaszcza jeśli często korzystamy z pełnych możliwości pojazdu. Auto w terenie poddawane jest znacznym obciążeniom, łatwo także o uszkodzenie sprzęgła, a opony zużywają się w ekspresowym tempie. Warto o tym pamiętać, zanim podejmiemy decyzję o zakupie tego rodzaju pojazdu.\nWiele marek samochodowych ma w swojej ofercie pojazdy terenowe. Wśród tych bardziej znanych są m.in. Suzuki, Jeep, Land Rover, Nissan, UAZ, ARO, Toyota, Mitsubishi czy Hummer (możesz przejrzeć dostępne egzemplarze tutaj: https://motomi.pl/). Bez problemu znajdziesz auto, które spełni wszystkie Twoje potrzeby – poszukaj dobrze i ciesz się ekscytującą jazdą w terenie!


Makaron z pomidorowo-serowym sosem i rukolą – Smaki na talerzu\nProste i szybkie danie bezmięsne.\nDo klasycznego sosu pomidorowego dodałam ser gorgonzola, który pozostał mi z poprzedniego obiadu. Słodko-słony smak sosu, makaron i obowiązkowo rukola, dały kombinację pysznego dania obiadowego na bazie makaronu.\n300-400 g ulubionego makaronu\nNa dużej patelni rozgrzewamy niewielką ilość oleju. Wrzucamy cebulę. Smażymy aż do jej zeszklenia. Dodajemy posiekany czosnek i smażymy jeszcze chwilkę, cały czas mieszając. Dodajemy pomidory wraz z zalewą. Dusimy na średnim ogniu aż do uzyskania gęstego, gładkiego sosu. Doprawiamy do smaku cukrem oraz pieprzem i niewielką ilością soli. Dodajemy połamaną na kawałki gorgonzolę. Podgrzewamy, mieszając, aż do rozpuszczenia się sera. Wlewamy śmietankę i jeszcze chwilę podgrzewamy całość. W razie potrzeby doprawiamy do smaku pieprzem lub solą.\nW międzyczasie w osolonej wodzie gotujemy makaron na al dente. Odcedzamy.\nMakaron podajemy z sosem pomidorowym (nałożonym na makaron, lub wymieszanym w całości na patelni), posypujemy po wierzchu umytą i osuszoną rukolą.\nbez mięsa, danie makaronowe, gorgonzola, kilka składników, makaron, obiad w pół godziny, pomidory w puszce, prosty przepis, rukola, szybki obiad


Następca Nexusa 7 jeszcze lepszy i jeszcze tańszy?\nKonrad Kozłowski 3 kwietnia 2013\nAmazon ze swoim Kindle Fire udowodnił, że nic nie zachęca do zakupu jak niska cena. Nexus 7 od Google podążył tą samą ścieżką, więc kontynuacja tej podróży musiała być kwestią czasu. I choć na oficjalną prezentację musimy jeszcze zaczekać to ostatnie informacje wskazują na to, że w tym roku Google n...\nAmazon ze swoim Kindle Fire udowodnił, że nic nie zachęca do zakupu jak niska cena. Nexus 7 od Google podążył tą samą ścieżką, więc kontynuacja tej podróży musiała być kwestią czasu. I choć na oficjalną prezentację musimy jeszcze zaczekać to ostatnie informacje wskazują na to, że w tym roku Google nie zamierza spuścić z tonu.\nTo cię zainteresuje FileRock - bezpieczne składowanie plików w chmurze? Sprawdźmy to wspólnie, mamy zaproszeniaAero2 – test długodystansowy\nAgencja Reuters powołując się dwa niezależne źródła donosi, że współpraca pomiędzy Google i Asusem jest kontynuowana, a podczas nadchodzącej konferencji zostanie zaprezentowana "druga generacja" Nexusa 7. Z zewnątrz, w oczy ma nam się rzucić zmniejszona ramka wokół ekranu, który de facto zyska wyższą rozdzielczość. Układ NVIDII natomiast ma zostać zastąpiony Snapdragonem od Qualcommu. Oczywiście spodziewana jest także aktualizacja systemu Android, której nazwa ma brzmieć: Key Lime Pie.\nZdaniem wielu platforma mobilna od Google nie do końca spełnia oczekiwania, jakie można by przed nią postawić, jeżeli chodzi o urządzenia typu tablet, lecz bez wątpienia Nexus 7 stał się po prostu hitem. Najprawdopodobniej, Google natchnione tym sukcesem oraz potrzebą nawiązania walki z konkurencją w pocie czoła pracowało nad kolejną wersją systemu Android, dla której zawieszona przez użytkowników poprzeczka nie okaże się za wysoka. Wiele do zrobienia jest też w kwestii relacji i współpracy z deweloperami, od któych zależy przecież to, jak aplikacje będą wyglądały na tabletach.\n3DMark trafił na Androida. Czy nie za wcześnie by porównywać wydajność gadżetów z desktopami? TP Tomasz Popielarczyk\nKonferencja Google I/O odbywa się w dniach 15-17 maja w San Francisco - czy do tego czasu wszystkie oczekiwane produkty będą gotowe? Reuters wskazuje datę premiery następcy Nexusa 7 na lipiec, więc niespełna dwa miesiące później. Być może to właśnie w wakacje odświeżona zostanie cała linia urządzeń Nexus. A cena? Jedno ze źródeł zapowiada obniżkę ceny aktualnej generacji Nexusa 7 do 149 dolarów, podczas gdy nowy były dostępny w starej cenie 199 dolarów. Drugie rokuje wkroczenie nowego Nexusa 7 w cenie 149 dolarów, powodując zniknięcie z oferty poprzedniej wersj tabletu - co Wy na to?\nŹródło: Reuters via TheVerge.\nGoogleAndroidgoogle i/onexus 7


Pochodzenie :: Siberian husky\nRasa ta jest rasą pierwotną, pochodzącą z rejonu Kołymy w północnej Syberii. Hodowana tam przez pionierów w hodowli psów zaprzęgowych –Czóczków oraz Kamczadalów, Koriaków i Jugarików. Około pół miliona lat temu wiele paleoazjatyckich, prymitywnych plemion zamieszkiwało te tereny, gdy były one cieplejszym i bardziej przyjaznym terenem łowieckim. Ludzie zdobywali tam pożywienie polując, w czym pomagały im Psy myśliwskie. Każda grupa stworzyła własny typ psa w zależności od wymagań łowieckich, ukształtowania terenu, występujących temperatur czy grubości pokrywy śnieżnej.\nCzukcze żyli na półwyspie rozciągającym się z Syberii w kierunku Alaski. Około 3000 lat temu klimat uległ znacznemu ochłodzeniu, toteż Czukcze zaczęli wykorzystywać psy do ciągnięcia sań. Lud ten żył w stałych osadach, w głębi lądu i aby polować musiał przemierzać duże odległości. Ideałem psa było niewielkie zwierzę, które potrzebowało mało pokarmu, ale było na tyle silne, aby ciągnąć upolowaną zdobycz z umiarkowaną prędkością na długich dystansach. Kiedy zaistniała potrzeba przewiezienia cięższego ładunku, pożyczano psy od sąsiadów i zamiast 6-8 zaprzęgano 16 lub 18. Wszystkie samce, oprócz najlepszych, prowadzących zaprzegi, kastrowano. Zabieg ten miał na celu nie tylko ukrócenie zbędnych kojarzeń, ale pomagał psom w utrzymaniu tłuszczu na ciele. Czukockie zaprzęgi liczące 20 psów potrafiły podobno przebyć w ciągu 6 godzin odległość 120 km i ciągnąć ciężar około 600 kg. Były one często używane przez Rosjan do transportu pasażerów i poczty. Pokonywały wówczas 160–180 km dziennie w szybkim tempie. Słowo „husky” znaczy ochrypły i kiedyś określano w ten sposób wszystkie psy używane do ciągnienia sań, obecnie nazwa ta przysługuje jedynie rasie syberian husky.\nHusky zostały sprowadzone do Kanady w 1909 r. przez rosyjskiego handlarza futrami Williama Gossaka ale nie jest wykluczone, że mogły się tam przedostać znacznie wcześniej. Goosak wystawił zaprzęg w wyścigu „All Alaska Sweepstake” na dystansie 650 km. W porównaniu z miejscowymi psami zaprzęgowymi wydawały się być tak niepozorne, iż początkowo zostały wyśmiane i ochrzczone mianem „syberyjski szczur”. Zaprzęg owych „szczurów”, prowadzony przez Thurnstrup'a, po pokonaniu morderczego dystansu zjawił się na mecie jako trzeci. I tak rozpoczął się ciąg zwycięstw psów tej rasy. W 1910 r. na trasie tego samego wyścigu John Johnson ze swym zaprzęgiem husky uzyskał rekordowy czas 74 h. 14 min. 39 sek., pobity dopiero niedawno, w 1983 r. W latach 1915, 1916 i 1917 wygrywał słynny zaprzęg husky Leonarda Sepali.\nPsy Seppali dały początek hodowli tej rasy na Kontynencie Amerykańskim gdzie jako szybkie i wytrzymałe prędko zyskały sławę i uznanie. Rozwój hodowli doprowadził do zarejestrowania rasy przez „American Kenel Club”. Krzyżówki z miejscowymi psami doprowadziły do uzyskania typu uniwersalnego. Psów używano nie tylko w sporcie, ale również w pracy – do przewożenia niezbyt ciężkich ładunków i poczty.\nNorweski badacz Roald Amundsen(1872- 1928), planując ekspedycję naukową z Alaski na Biegun Północny, wybrał do transportu sprzętu właśnie husky. Niestety, wybuch I Wojny pokrzyżował plany ekspedycji, a sprowadzone przez Amundsena psy rozpowszechniły się po Kanadzie i USA. Kiedy w latach 1950-1960 rozkwitła hodowla husky w Ameryce Północnej przywieziono pierwsze egzemplarze tych psów do Europy. Popularność oraz liczebność psów rasy siberian husky w Europie znacznie wzrosła wraz z rozwojem sportu zaprzęgowego\npolowaną zdobycz z umiarkowaną prędkością na długich dystansach. Kiedy zaistniała potrzeba przewiezienia cięższego ładunku, pożyczano psy od sąsiadów i zamiast 6-8 zaprzęgano 16 lub 18. Wszystkie samce, oprócz najlepszych, prowadzących zaprzegi, kastrowano. Zabieg ten miał na celu nie tylko ukrócenie zbędnych kojarzeń, ale pomagał psom w utrzymaniu tłuszczu na ciele. Czukockie zaprzęgi liczące 20 psów potrafiły podobno przebyć w ciągu 6 godzin odległość 120 km i ciągnąć ciężar około 600 kg. Były one często używane przez Rosjan do transportu pasażerów i poczty. Pokonywały wówczas 160–180 km dziennie w szybkim tempie. Słowo „husky” znaczy ochrypły i kiedyś określano w ten sposób wszystkie psy używane do ciągnienia sań, obecnie nazwa ta przysługuje jedynie rasie syberian husky.


Pakiety medyczne dostępne rezem z pożyczką na prestito.pl!\nTeraz wnioskując o pożyczkę na prestito.pl możesz skorzystać z dodatkowego Pakietu Medycznego. Przygotowaliśmy rożne wersje pakietów, które różnią się opcjami oferowanych usług, liczbą dostępnych lekarzy specjalistów oraz okresem trwania umowy – tak aby każdy mógł dobrać pakiet odpowiedni do swoich potrzeb.\nDostępne Pakiety Medyczne oferują:\nKonsultacje przez telefon lub online, bez kolejek i bez wychodzenia z domu – bez względu na miejsce zamieszkania.\nDostęp do lekarzy - nawet do 20 specjalizacji - w tym internista, pediatra, ginekolog, ortopeda, gastrolog, alergolog, dermatolog, endokrynolog i inni.\nE-recepty, e-zwolnienia i e-skierowania w zależności od potrzeb i wyników konsultacji z lekarzem.\nBadania laboratoryjne oraz konsultacje ich wyników.\nDostęp do platformy umożliwiający umówienie konsultacji, przegląd historii konsultacji i pobrania opinii lekarskich, e-recept lub e-zwolnień.\nW trakcie wnioskowania o pożyczkę zaprezentujemy Ci oferty z dostępnymi Pakietami Medycznymi. Jeśli zdecydujesz się na wybór pożyczki razem z pakietem medycznym, my go sfinansujemy, a wartość Pakietu zostanie doliczona do Twojej pożyczki.\nZyskujesz ubezpieczanie medyczne, a spłacasz je w ciągu 40 dni razem z pożyczką bez żadnych odsetek i prowizji, lub po 40 dniach w lekkich ratach razem z udzielonym finansowaniem. Wnioskowanie odbywa się online, bez zbędnych formalności!\nPakiety Medyczne są aktywne od razu po przyznaniu finansowania. Wystarczy tylko skontaktować się z dostawcą Pakietu Medycznego, aby uzyskać hasło dostępu do platformy.


Norton Security: antywirus online PC, Mac, iOS, Android. Kup teraz! 🛒\n47,97 netto / rok\nZadbaj o bezpieczeństwo swoich finansów na komputerze i urządzeniu mobilnym\nOchrona antywirusowa dla firm z centralną konsolą do zarządzania\nTwój prywatny ochroniarz online\nPodstawowa ochrona dla systemów Windows\nZadbaj o bezpieczeństwo swojej rodziny w sieci\nMaksymalnie funkcjonalna ochrona chroniąca Twoje dane w sieci\nPakiet rozwiązań ESET dla Twoich urządzeń\nNajwyższy poziom bezpieczeństwa dla wszystkich Twoich urządzeń\nOchrona antywirusowa bez spowalniania komputera\nOchrona 4 w 1: Windows, macOS, Android i iOS\nWszechstronna, niezawodna ochrona\nBitdefender Internet Security 2 lata\n2-letnia ochrona antywirusowa bez spowalniania komputera\nBitdefender Antivirus Plus 2 lata\n2-letnia ochrona dla Windows bez obciążenia systemu\nAvast Internet Security (Premium Security)\nZaawansowana ochrona prywatności\nAvast Premier (Premium Multi)\nZabezpieczenia klasy Premium dla Twojego urządzenia\nZarządzaj ochroną antywirusową w swojej firmie\nStrzeż swojej cyfrowej tożsamości\nZaufaj silnikowi antywirusowemu o najwyższym poziomie detekcji\nJak zainstalować Norton Security?\nPo zakupie programu antywirusowego Norton Security na stronie home.pl otrzymasz od nas wiadomość e-mail z linkiem, który zawiera instalator programu antywirusowego. W zależności od tego, na jakim urządzeniu klikniesz w link, odpowiedni rodzaj instalatora otworzy się na Twoim urządzeniu. W przypadku smartfonów z systemem Android otworzy się sklep Google Play z aplikacją Norton Security & AntiVirus, a w przypadku komputera z systemem Windows rozpoczniesz instalację wersji na PC. Aby ukończyć proces instalacyjny, wystarczy postępować zgodnie z instrukcjami widzianymi na urządzeniu.\nWymagania systemowe Norton Security dla urządzeń z Windows\n- Microsoft Windows® 10 (wszystkie wersje),\n- Microsoft Windows® 10 w trybie S (32- lub 64-bitowy lub ARM32) w wersji 1803 i nowszych,\n- Microsoft Windows 8/8.1 lub nowszy (wszystkie wersje). Niektóre funkcje ochrony mogą nie być dostępne w przeglądarkach uruchamianych z poziomu ekranu startowego systemu Windows 8,\n- Microsoft Windows 7 (wszystkie wersje) z dodatkiem Service Pack 1 lub nowszym.\n- Procesor; w systemie Windows 10/8/7/: 1 GHz,\n- Pamięć RAM: System Windows 10: 2 GB pamięci RAM (wymagane co najmniej 512 MB pamięci RAM dla narzędzia Recovery Tool), System Windows 8/7: 1 GB (wersja 32-bitowa) lub 2 GB (wersja 64-bitowa) pamięci RAM (wymagane co najmniej 512 MB pamięci RAM dla narzędzia Recovery Tool),\n- Miejsce na dysku twardym: 300 MB wolnego miejsca na dysku twardym.\nWymagania systemowe Norton Security dla urządzeń Mac\n- Komputer Mac z procesorem Intel® Core™ 2 Duo, Core i3, Core i5, Core i7 lub Xeon)\n- Połączenie internetowe dla funkcji LiveUpdate\nWymagania systemowe Norton Security dla urządzeń mobilnych\nWymagania dotyczące systemu Android: wersja 6.0 lub nowsza.\nWymagania dotyczące urządzenia: Tablet lub telefon z systemem Android i 15 MB wolnego miejsca\nWymagania dotyczące systemu iOS: Urządzenia iPhone i iPad z obecną i dwiema poprzednimi wersjami systemu Apple iOS.\nCzy antywirus Norton spowalnia komputer?\nNorton Security poprawił działanie swojego rozwiązania antywirusowego, dzięki czemu program zapewnia najwyższe standardy ochrony urządzenia przy jednoczesnym zapewnianiem wysokiej wydajności komputera. Dodatkowo antywirus Norton może pomóc zwiększyć wydajność komputera z Windows i MacOS, dzięki narzędziom usprawniającym wykonywanie codziennych zadań, takich jak skrócenie czasu uruchomienia komputera, przyspieszenia ładowania programów i plików lub wskazanie programów, które negatywnie wpływają działanie urządzenia.\nUsługa nie podlega Cesji w zakresie określonym w licencji.\nOchrona prywatności z Norton\nOprogramowanie antywirusowe Norton zapewni Ci prywatność poprzez ochronę wyszukiwarki internetowej, e-zakupów i ostrzeganie przed niebezpiecznymi aplikacjami.\nDostosowany do urządzeń desktopowych – komputer oraz mobilnych – smartfon i tablet\nNie musisz martwić się o to, czy antywirus Norton zadziała poprawnie na Twoim urządzeniu. Program automatycznie rozpozna Twój sprzęt i dopasuje do niego odpowiednią wersję!\nOchrona sprzętu w razie zgubienia lub kradzieży\nJeśli Twoje urządzenie przenośne zostanie skradzione lub zgubione, możesz je zdalnie zablokować oraz zlokalizować przez SMS lub witrynę oprogramowania antywirusowego Norton.\nStałe aktualizacje, w tym aktualizacje bezpieczeństwa\nNorton Security jest cały czas aktualizowany. Dzięki temu masz pewność aktualności sygnatur wirusów, dostępu do nowych funkcji oraz najlepszej ochrony antywirusowej.


Wierzchniactwo - Noworodki i niemowlaki - Forum\nPrzez Gość bobomama, 26 Maj 2014 w Noworodki i niemowlaki\nJestem mamą 2,5-letniego Kacperka , który ma zdiagnozowane wierzchniactwo i nurtuje mnie także ta sfera jego przyszłego życia. Oczywiście moim zdaniem o wiele ważniejsza jest walka o to, by nerki funkcjonowały prawidłowo, o trzymanie moczu, ale dla facetów również sfera seksu jest strasznie ważna, przywiązują do niej nieco więcej wagi niż kobiety. Takie jest moje zdanie. Stąd moje pytanie, czy są tutaj jakieś mamy chłopców z wierzchniactwem. Tutaj artykuł o wierzchniactwie.\nja jestem mamą dziewczynek, więc za dużo nie pomogę, możesz napisać do naszego pediatry na forum, może pani doktor doradzi coś konkretnego i rozwieje Twoje obawy? ja życzę Wam wszystkiego dobrego!!!\nJestem (na ten dzień) 19 latkiem, który posiada stosunkowo ciężki przypadek wierzchniactwa. Jeśli jest ktoś, kto przechodzi to samo, lub jest rodzicem dziecka, które przechodzi przez to i chciałby się czegoś więcej dowiedzieć, zasięgnąć opinii, itp. proszę pisać na maila: lama377@interia.pl\nPoszukuję kontaktu z rodzicami dzieci z całej Polski, którzy borykają się z takim samym problemem co ja a mianowicie wadą wrodzoną jakim jest WIERZCHNIACTWO. Mój synek Szymek w 2014 r. przeszedł operację rekonstrukcji prącia, cewki moczowej, przeszczepu moczowodów i rekonstrukcji szyi pęcherza moczowego wraz z utworzeniem zwieraczy w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. Mam kilka pytań i wątpliwości, które może udałoby mi się rozwiać po rozmowie z kimś kto ma ten sam problem. Proszę o kontakt wszystkich rodziców oraz osoby, którzy chcieliby się podzielić swoim doświadczeń w tej trudnej wadzie.\nProszę pisać na maila: dagmranalewajek@wp.pl\nMojSzymek, to rzadka wada i jakby stąd nikt się nie odezwał, to polecam zadanie pytania na specjalistycznym forum http://www.uronef.pl/forum/\nMożesz też poszukać namiaru do dr Śmigielskiego (z Warszawy), to jeden z najlepszych specjalistów dziecięcych w zakresie urologii-chirurgii i jemu zadaj pytanie mailem. Zawsze odpowiada.\nWitam serdecznie :) nie wiem czy ktoś jeszcze odwiedza ta stronę.... Ale mój synek Oskar ma obecnie 3latka i również ma ta wadę z którą mi ciężko się pogodzić... Proszę o kontakt kogoś kto również Przez to przechodzi... Mój email :patrycjagajewska616@gmail.com\nKto jest online? 6 użytkowników, 1 anonimowych, 298 gości (Zobacz pełną listę)


osuszaczelublin.eu/ - Webtree.com.pl\nTu jesteś Strona Główna Firmy wg branż Usługi dla firm\t osuszaczelublin.eu/\nWynajem osuszaczy w Lublinie to oferta skierowana zarówno do przedsiębiorców, jak i osób prywatnych. Atrakcyjne oferty wynajmu osuszaczy pozwalają na wykorzystanie ich funkcjonalności zaledwie za ułamek ich całkowitej ceny. Dzięki temu każdy może korzystać z działania osuszacza dokładnie wtedy, kiedy tego potrzebuje - bez ponoszenia wysokich kosztów. Z osuszaczy korzystają osoby prywatne, gdy dojdzie do zalania ich mieszkania, domu lub piwnicy. Skutki uszkodzenia instalacji wodno-kanalizacyjnej, nadmiernych opadów lub intensywnych roztopów mogą być bardzo poważne. Uszkodzeniu ulegają ściany, sufity oraz podłogi, co w znacznym stopniu osłabia konstrukcję budynku. Najlepszym rozwiązaniem jest możliwie najszybsze usunięcie wilgoci z zalanych pomieszczeń. Doskonale do tego nadają się osuszacze, które można wynająć w Lublinie. Wynajem osuszaczy w Lublinie jest również popularny wśród firm i przedsiębiorstw. Są wynajmowane przez właścicieli magazynów i hal produkcyjnych w celu utrzymania odpowiedniej wilgotności, co w niektórych przypadkach jest naprawdę istotne. Firmy z branży budowlanej wykorzystują osuszacze do przyspieszania prowadzonych prac. Dzięki nim w znacznym stopniu skracają czas schnięcia posadzek, wylewek czy tynków.\nosuszacze na magazyn\nosuszacze na budowe


Dom na sprzedaż Gdynia, Chylonia, 75,87 m² - 8402015819 - oficjalne archiwum Allegro\nDom, Bystra Podhalańska, 87 m²\nDom, Poznań, Junikowo, 75 m²\nDom na sprzedaż Gdynia, Chylonia, 75,87 m² (8402015819)\nZakończona o 8:44 dnia 14.09.2019 r.\noferta nr 8402015819\nDostępna przestrzeń: 55.70\nReklama: Idealny , niewielki dom w Chylonii.\nPowierzchnia działki: 75.87\nBUDYNEK:Elewacja domu jest w jak najlepszym stanie. Posesja wokół domu jest ogrodzona. Wejście zabezpieczone jest automatyczną bramą otwieraną na pilota.Na piętrze mieszkają bardzo sympatyczni sąsiedzi . Wielkość działki to 253 m2\nLOKALIZACJA: dom znajduje się na pograniczu dzielnicy Chylonia i Cisowa. Usytuowany w idealnej okolicy dla rodziny z dziećmi ze względu na spokój panujący wokół. W najbliższej okolicy znajduje się sklep lidl oraz biedronka. W odległości 800 metrów znajduję się stacja SKM


Alfa Romeo Giulia na szkicach przed premierą - SE.pl\nSuperAuto moto news Alfa Romeo Giulia na szkicach przed premierą\nAlfa Romeo Giulia na szkicach przed premierą\n02.06.2015, godz. 11:46\nAlfa Romeo Giulia foto: corsaitalia.com\nJuż pod koniec czerwca, Włosi nareszcie oficjalnie zaprezentują długo wyczekiwaną następczynię Alfy Romeo 159. Nowy designerski sedan o sportowej sylwetce otrzyma nazwę Giulia. Jak auto będzie wyglądać?\nWygląd nowego sedana Alfy Romeo jest trzymany w tajemnicy. W internecie pojawiły się ciekawe szkice samochodu, które wykonał grecki niezależny stylista Malandrinos Konstantinos. Niestety rysunki prezentujące nową Alfę Romeo Giulia nie są firmowe. Oznacza to, że nadwozie Alfy plasującej się w segmencie D wciąż pozostaje wielką niewiadomą.\nKonstrukcja samochodu zostanie oparta o tylnonapędową platformę Giorgio, wykorzystywaną obecnie w samochodach Maserati. Opcjonalnie Giulia ma oferować także napęd na cztery koła. Plany zakładają produkcję dwóch wersji nadwoziowych - sedana i kombi.\nPremiera została potwierdzona przez Włochów i po raz pierwszy auto zobaczymy oficjalnie 24 czerwca 2015 roku. Data ta nie jest przypadkowa, ponieważ w tym dniu słynna marka będzie obchodzić swoje 105. urodziny.\ntagi: Alfa Giulia Alfa Romeo alfa romeo giulia Alfa Romeo Giulia 2015 Alfa Romeo Giulia debiut