Analiza strategii, modeli działania oraz ścieżek ewolucji wiodących szkół wyższych na świecie - PDF\nAnaliza strategii, modeli działania oraz ścieżek ewolucji wiodących szkół wyższych na świecie\nDownload "Analiza strategii, modeli działania oraz ścieżek ewolucji wiodących szkół wyższych na świecie"\n1 Analiza strategii, modeli działania oraz ścieżek ewolucji wiodących szkół wyższych na świecie\n2 Analiza strategii, modeli działania oraz ścieżek ewolucji wiodących szkół wyższych na świecie Raport z badania EGO Evaluation for Government Organizations S.C ul. Krakowskie Przedmieście 13/ Warszawa, Polska dla Projekt Foresight regionalny dla szkół wyższych Warszawy i Mazowsza Akademickie Mazowsze 2030, Politechnika Warszawska, Plac Politechniki 1, Warszawa Wydawca: Politechnika Warszawska Plac Politechniki Warszawa Przygotowanie do druku, druk, oprawa: Relex. Elżbieta i Zbigniew Zawadzcy S.C. Publikacja współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa 2010\n3 STRESZCZENIE Szkoły wyższe (uniwersytety) są instytucją bardzo starą i mocno osadzoną w tradycji. Stanowią także grupę dość różnorodną istnieje wiele modeli funkcjonowania uczelni. Wyraźne są także różnice w rozwiązaniach przyjętych w poszczególnych krajach. W literaturze przedmiotu funkcjonuje kilka typologii szkolnictwa wyż szego porządkujących dyskusję na ten temat (najważniejsze to: modele van Voughta, modele Clarka, modele Brauna i Merriena). Czołowe uczelnie światowe różnią się pomiędzy sobą rozwiązaniami organizacyjnymi i strukturą, ale charakteryzuje je to, że w znaczącym stopniu przyczyniają się do postępu cy wilizacyjnego poprzez prowadzenie przełomowych badań i nauczanie innowacyjnych treści. Uniwersytety światowe wyróżnia również duży stopnień internacjonalizacji kadry, studentów i badań naukowych. Krajowe systemu szkolnictwa wyższego i poszczególne szkoły wyższe zmieniają się tak aby sprostać wyzwaniom współczesności. Służą temu mniej lub bardziej formalne strategie. Głównym ich celem jest osiągnięcie wysokiej świtowej pozycji w zakresie kształcenia i badań. Szkoły wyższe odgrywają ważną rolę w życiu gospodarczym i społecznym. Są przede wszystkim instytucjami odpowiadającymi za kształtowanie kapitału ludzkiego i wytwarzanie wiedzy. W wielu regionach są one również znaczącymi pracodawcami i tym samym wnoszą istotny wkład w rozwój gospodarczy. Uczelnie stanowią także ważny element krajowych i regionalnych systemów innowacji. Wiele czynników wpływa na funkcjonowanie szkolnictwa wyższego. Przede wszystkim należy odnotować ogromny wzrost tego sektora w skali światowej. W ostatnich dziesięcioleciach nie tylko rosła liczba uczelni, ale przede wszystkim studentów. Szkoły wyższe podlegają także procesom globalizacji. Wzrasta międzynarodowa mobilność studentów i nauczycieli akademickich. Rosnące znaczenie ma międzynarodowa współpraca w zakresie badań. Powoduje to, że szkoły wyższe podlegają coraz bardziej konkurencji globalnej. Jest ona wzmacniana przez międzynarodowe rankingi szkół wyższych. Wobec rosnącej konkurencyjności krajowej i światowej rośnie znaczenie jakości kształcenia oraz prowadzonych prac badawczych. Stąd też wzrasta presja na ocenę jakości działalności szkół wyższych. Przybiera ona formy, zarówno oceny wewnętrznej, przeprowadzanej w danej instytucji w celu samodoskonalenia, jak również oceny zewnętrznej, stanowiącej element społecznej kontroli systemu szkolnictwa wyższego. Obecnie w Polsce trwa żywa dyskusja nad reformą szkolnictwa wyższego. Polskie uczelnie stoją przed wyzwaniami internacjinaolizacji i konkurencji międzynarodowej, podnoszenia jakości badań i edukacji, zwiększenia współpracy ze sferą przedsiębiorczości. Szczególnie istotnym czynnikiem w najbliższych latach będzie duże zmniejszenie liczby studentów związane z niżem demograficznym. Aby sprostać tym wyzwaniom system polskiego szkolnictwa wyższego i same uczelnie będą musiały się zmieniać. Aby zmiany te były możliwe i efektywne konieczne będzie zwiększenie nakładów na szkolnictwo wyższe, stworzenie elastycznych ram funkcjonowania uczelni, upowszechnienie zarządzania strategicznego, rozwój mechanizmów zapewniania i kontroli jakości, umiędzynarodowienie, wprowadzanie nowoczesnych metod kształcenia, zwiększenie współpracy z gospodarką oraz w niektórych przypadkach konsolidacja uczelni.\n4 SPIS TREŚCI 1 Wstęp Metodologia Uwarunkowania funkcjonowania szkół wyższych Wpływ czynników ekonomicznych i społecznych na funkcjonowanie szkół wyższych Wpływ internacjonalizacji i globalizacji na szkolnictwo wyższe Wpływ rankingów międzynarodowych i krajowych na funkcjonowanie szkół wyższych Oddziaływanie szkół wyższych na ich otoczenie Funkcje szkół wyższych Wpływ szkół wyższych na gospodarkę oraz innowacyjność Modele szkół wyższych Modele funkcjonalne szkolnictwa wyższego Krajowe modele szkolnictwa wyższego Modele funkcjonowania wiodących na świecie szkół wyższych Ewolucja modeli szkół wyższych Ścieżki ewolucji krajowych modeli szkolnictwa wyższego Ścieżki ewolucji wiodących na świecie szkół wyższych Strategie szkół wyższych Krajowe strategie szkolnictwa wyższego Strategie funkcjonowania wiodących na świecie szkół wyższych Metody pomiaru potencjału szkół wyższych Metody mierzenia potencjału uczelni w zakresie badań Metody mierzenia potencjału uczelni w zakresie kształcenia Kontekst polski funkcjonowania szkół wyższych Uwarunkowania funkcjonowania szkół wyższych w Polsce Perspektywy rozwoju szkół wyższych w Polsce Podsumowanie Rekomendacje Bibliografia Załączniki\n5 1. Wstęp Niniejsze opracowanie zostało przygotowane w ramach projektu Przygotowanie i przeprowadzenie analizy strategii, modeli działania oraz ścieżek ewolucji wiodących szkół wyższych na świecie stanowiącego część projektu Akademickie Mazowsze Celem projektu, zgodnym z zapisami Opisu przedmioty zamówienia, było badanie typu desk research zmierzające do określenia stosowanych strategii, modeli działania oraz ścieżek rozwoju wiodących uczelni wyższych na świecie, przede wszystkim w krajach o rozwiniętej gospodarce opartej na wiedzy (por. Załącznik nr 4 do SIWZ Opis przedmiotu zamówienia). Ponadto w SIWZ określono szereg zagadnień, które także zostały uwzględnione w niniejszym raporcie. Początkowe części raportu omawiają ogólne uwarunkowania funkcjonowania uczelni wyższych oraz ich funkcje i oddziaływanie na otoczenie ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień związanych z innowacyjnością. Główną część opracowania stanowi charakterystyka wybranych modeli szkół wyższych. Omawiane są modele teoretyczne (funkcjonalne), modele krajowe, a także przykłady konkretnych uczelni. Ponadto uwzględniono również zagadnienia związane z ewolucją poszczególnych rozwiązań oraz strategiami rozwoju szkolnictwa wyższego. Kolejna część opracowania omawia metody mierzenia potencjału uczelni wyższych w zakresie badań i kształcenia. Następnie przedstawione zostały wybrane najważniejsze aspekty uwarunkowań i perspektyw polskiego systemu szkolnictwa wyższego. Opracowanie kończą rekomendacje dla rozwoju nowoczesnych modeli szkół wyższych w Polsce. W poszczególnych częściach zawarto również odpowiedzi na szczegółowe pytania zawarte w Opisie przedmiotu zamówienia : 1. Jakie są najnowsze trendy w obszarze modeli funkcjonowania uczelni w wiodących gospodarkach świata? 2. Jaki jest poziom świadomości administracji centralnej w Polsce na temat czynników mających wpływ na rozwój gospodarki opartej na wiedzy? Które z czynników są w opinii administracji centralnej bardziej, a które mniej istotne? 3. Czy wpływ modelu funkcjonowania uczelni wyższej na rozwój gospodarki opartej na wiedzy zmienia się w zależności od czynników takich jak np.: demografia, czynniki społeczne, kulturowe itp.? 4. Jakie są bariery we wprowadzaniu nowoczesnych modeli funkcjonowania szkolnictwa wyższego w Polsce? 5. Jakie zachęty ze strony administracji centralnej mogłyby zwiększyć zainteresowanie zmianami strategicznymi w funkcjonowaniu uczelni wyższych w gospodarkach opartych na wiedzy? 6. W jaki sposób wybrane modele szkół wyższych wspierają wzrost innowacyjności gospodarki? 1 5\n6 2. Metodologia W badaniu wykorzystano metodę analizy danych zastanych (desk research). Jest to metodą analizy wtórnej. Polega ona na analizowaniu już istniejących źródeł danych. Obejmuje przegląd literatury przedmiotu, wyników badań, jak również źródeł takich jak dokumenty strategiczne, programowe, ustawy i rozporządzenia oraz materiały prasowe. Pierwszym etapem badania była wstępna identyfikacja materiałów odpowiadających przedmiotowi badania. W tym celu uwzględniono szeroki zestaw źródeł obejmujących: elektroniczne pełnotekstowe bazy artykułów naukowych, roczniki czasopism zagranicznych i polskich poświęconych przedmiotowi badania, bazy bibliograficzne, katalogi bibliotek oraz materiały drukowane i elektroniczne instytucji związanych z szeroko pojętym szkolnictwem wyższym (pełny wykaz źródeł uwzględnionych w tej części badania znajduje się w załączniku 1). Identyfikacja materiałów połączona była z ich selekcją. Problematyce szkolnictwa wyższego poświęcona jest bardzo obszerna literatura. Co więcej w ostatnich latach obserwowany jest jej skokowy przyrost, co świadczy także o rosnącym zainteresowaniu tym tematem i pośrednio o wzroście jego znaczenia. Przykładowo, w bazie bibliograficzno-bibliometrycznej SCOPUS odnajdujemy niemal 100 artykułów rocznie opublikowanych w latach osiemdziesiątych XX w. zawierających w tytule, streszczeniu lub słowach kluczowych sformułowanie higher education. Natomiast w roku 2008 było to już prawie 2000 publikacji, a w 2009 ponad 2300 (por. rys. 1) (należy podkreślić, że SCOPUS indeksuje jedynie część czasopism naukowych, dlatego też podane liczby świadczą przede wszystkim o skali wzrostu, a w mniejszym stopniu o ogólnej liczbie artykułów poświęconych szkolnictwu wyższemu w czasopismach naukowych). Rysunek 1. Liczba artykułów w bazie SCPOUS w części poświęconej naukom społecznym i humanistycznym zawierających sformułowanie higher education w tytule, streszczeniu lub słowach kluczowych. Źródło: opracowanie własne na podstawie SCOPUS. Selekcja materiałów źródłowych do szczegółowych analiz została przeprowadzona na podstawie dwu kryteriów. Po pierwsze wybierano publikacje najbardziej aktualne. Po drugie starano się wyselekcjonować publikacje najbardziej adekwatne w kontekście niniejszego badania. W efekcie do opracowania raportu końcowego wykorzystano około 300 publikacji (por. bibliografia). Na podstawie przeprowadzonych analiz zespół badawczy sformułował wnioski oraz propozycje rekomendacji rozwijania nowoczesnych modeli szkolnictwa wyższego w Polsce. 6\n7 3. Uwarunkowania funkcjonowania szkół wyższych 3.1 Wpływ czynników ekonomicznych i społecznych na funkcjonowanie szkół wyższych Szkoły wyższe są złożonymi organizmami, pełniącymi wiele funkcji i oddziaływującymi na szereg aspektów życia społecznego i gospodarczego (Drucker, Goldstain 2007; Boucher, Conway, Meer 2003). (por. rozdział 4.). Jako takie funkcjonują zawsze w jakimś konkretnym kontekście, który wpływa na ich działanie. W zasadzie trudno rozpatrywać modele krajowe szkolnictwa wyższego, czy też sposoby działania pojedynczych szkół bez uwzględnienia szerszego kontekstu krajowego czy nawet lokalnego. Równie istotne są czynniki o charakterze cywilizacyjnym, takie jak rozwój społeczeństwa informacyjnego (Vlăsceanu, Davies 2001), czy komercjalizacja nauki i wiedzy (Bok 2004; Krimsky 2006) związana z rozwojem gospodarki opartej na wiedzy. W niniejszym rozdziale przedstawiono wybrane najważniejsze czynniki wpływające na stan i ewolucję systemów szkolnictwa wyższego. W pierwszej kolejności omówione zostały uwarunkowania społeczno-ekonomiczne, związane przede wszystkim z finansowaniem, następnie prezentowane są uwarunkowania związane z internacjonalizacją w szkolnictwie wyższym oraz rankingami szkół wyższych (ponadto w rozdziale 9. omówione zostały wybrane aspekty upowszechnienie szkolnictwa wyższego w Polsce oraz czynniki demograficzne). Czynniki ekonomiczne i społeczne mają istotny wpływ na procesy kształtowania modeli, strategii, jak również na kierunki ewolucji szkół wyższych zarówno w perspektywie krótko- jak również długoterminowej. Każdy system krajowy, jak również poszczególne instytucje doświadczają wpływu tych czynników na różnych płaszczyznach i w zróżnicowanych sposób. Z tego również powodu, sposoby reagowania na nie charakteryzują się dużą różnorodnością (Felt, Glanz 2002). Kumulacja wielu czynników takich jak przyspieszone procesy globalizacyjne, integracja gospodarcza, zmienność oczekiwań klientów, transfer wiedzy i zacieśnianie relacji między sektorem gospodarki a szkolnictwem wyższym, rozwój technologii informacyjnych, procesy demograficzne sytuuje szkoły wyższe w wyjątkowym (wyjątkowo trudnym) położeniu, dynamizując przeobrażenia ich struktur, a wręcz wymuszając ich amorficzność. Poszukiwanie odpowiedzi na pytania o przyszłość uczelni przy jednoczesnym odnoszeniu go do teorii instytucji to zadanie skomplikowane, albowiem rynek edukacyjny cechuje ogromna nieprzewidywalność, a nawet dwuletnia perspektywa wydaje się odległa i rozmyta (Maliszewski 2007, s. 58). Szerszym kontekstem warunkującym funkcjonowanie szkół wyższych jest ogólny system społeczno-gospodarczy charakteryzujący poszczególne kraje. Szczególnie wyraźne jest to w przypadku podejścia do organizacji szkolnictwa wyższego. W krajach anglosaskich zakłada się niejako dużą różnorodność form oraz rozwiązań w tym względzie. Ramy działania szkół wyższych wyznaczane przez państwo są dość szerokie, co umożliwia przyjmowanie przez szkoły różnych rozwiązań funkcjonalnych. Ta różnorodność w efekcie wpływa pozytywnie na konkurencję i jakość (por. rozdział 5.). Z kolei tradycja kontynentalna (szczególnie wyraźna we Francji, w Niemczech, i do niedawna w krajach skandynawskich) skłania się w stronę większej kontroli i centralnego 7\n8 wyznaczania rozwiązań modelowych. Takie podejście jest także cechą polskiego modelu szkolnictwa wyższego. Co więcej jeden z obecnie dyskutowanych projektów reformy szkolnictwa wyższego (przygotowany przez Ernst & Young oraz Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową; por. też rozdział 9.) zakłada daleko idącą centralizację systemu (ten aspekt proponowanej strategii jest bardzo często krytykowany, por. np. Wróblewski 2010). Obecny kształt szkolnictwa wyższego jest wynikiem bezprecedensowego upowszechnienia uczestnictwa w edukacji na poziomie wyższym w skali światowej. Od końca drugiej wojny światowej narasta dążenie, by zwiększyć dostęp do edukacji wyższej oraz zmienić elitarną naturę uniwersytetów. Masowa ekspansja szkolnictwa wyższego na wszystkich kontynentach stała się jednym z wyznaczników XX i początków XXI wieku. Do roku 2000 na świecie było 100 milionów studentów, stanowiących prawie 20% odpowiadającej im grupy wiekowej, podczas gdy na początku wieku XX w placówkach szkolnictwa wyższego kształciło się zaledwie około 500 tysięcy studentów (Guri-Rosenblit 2008, s. 135). W przypadku Polski upowszechnienie szkolnictwa wyższego przypadło w szczególności na okres transformacji systemowej (por. rozdział 9.). Zwiększenie liczby osób studiujących wywołane jest potrzebami nowoczesnej gospodarki. Upowszechnienie studiowania wiąże się z zagrożeniem dla jakości kształcenia. Wobec tego szczególnego znaczenia nabierają mechanizmy kontroli i podnoszenia jakości w szkołach wyższych (por. rozdział 8.). Podstawowym uwarunkowaniem systemów szkolnictwa wyższego jest kontekst gospodarczy w jakim funkcjonują. W najbardziej rozwiniętych i zamożnych krajach środki dostępne na finansowanie szkół wyższych są znacznie większe niż w krajach biedniejszych. Większe zasoby finansowe przekładają się na większą swobodę w kształtowaniu oferty edukacyjnej, lepiej rozwiniętą infrastrukturą oraz możliwość zatrudnienia najlepszych nauczycieli akademickich. Bogactwo kraju mierzone PKB per capita przekłada się na nakłady na szkolnictwo wyższe (Keller 2006; OECD 2009). Wśród najbardziej rozwiniętych krajów świata, dla których dostępne są porównywalne dane, największe średnie nakłady na jednego studenta osiągają Stany Zjednoczone Ameryki. Tylko nieco mniejsze nakłady notuje Szwajcaria. Kolejne kraje istotnie odstają od liderów. Widoczna jest także wyraźna różnica między Europą Zachodnią i Północną, gdzie nakłady są wyższe, oraz Środkowo-Wschodnią z nakładami wyraźnie mniejszymi. Polska ma najniższe nakłady w przeliczeniu na studenta wśród państw grupy wyszehradzkiej (por. rys. 2). Rysunek 2. Roczne nakłady na kształcenie jednego studenta w uczelniach wyższych w USD według parytetu siły nabywczej w 2006 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie danych OECD. 8\n9 Ważnym aspektem związanym z finansowaniem szkolnictwa wyższego jest bezpośrednia pomoc dla zdolnych, ale niezamożnych osób. W Unii Europejskiej bezpośrednia pomoc finansowa dla studentów stanowi 16% całkowitych wydatków budżetowych na szkolnictwo wyższe. W Norwegii jest to ponad 40% wydatków. W wielu krajach, łącznie ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki i Wielką Brytanią, wartość tych wydatków przekracza 20%. Polska wyraźnie się wyróżnia wśród porównywanych państw bardzo małymi wydatkami na pomoc dla niezamożnych studentów. Stanowią one około 1% wydatków budżetowych na szkolnictwo wyższe (por. rys. 3). Tak małe środki budżetowe przeznaczane bezpośrednio na pomoc finansową dla studentów i w ogóle na kształcenie wyższe powodują, że studia w Polsce są w większym stopniu niż w innych krajach finansowane przez osoby indywidualne. Może się tu więc pojawić problem możliwości finansowania studiów przez osoby zdolne, ale pochodzące z ubogich rodzin. Z drugiej strony studia wyższe podejmuje ok. 50% maturzystów, czyli gospodarstwa domowe przeznaczają duże środki na kształcenie (Jarecki 2009, s. 85). Rysunek 3. Pomoc finansowa dla studentów jako % wydatków na szkolnictwo wyższe w 2005 r. Źródło: opracowanie własne na podstawie: Jarecki 2009, s. 84. Środki finansowe przeznaczane na szkolnictwo wyższe w znacznym stopniu różnicują krajowe systemy szkolnictwa wyższego. Kraje uboższe, mające duży dystans do nadrobienia w stosunku do państw najlepiej rozwiniętych są w tym względzie w dość trudnej sytuacji. Z jednej strony aby się rozwijać muszą inwestować w kapitał ludzki, a więc w znacznej mierze w szkolnictwo wyższe, z drugie strony dysonują ograniczonymi środkami, które muszą przeznaczać także na inne cele rozwojowe (np. infrastruktura). Stąd też bardzo istotne jest nie tylko zapewnienie odpowiedniego poziomu finansowania, ale też stworzenie mechanizmów efektywnego wykorzystywania środków oraz zapewniania wysokiej jakości. 3.2 Wpływ internacjonalizacji i globalizacji na szkolnictwo wyższe Globalizacja jest czynnikiem wpływającym na wiele aspektów współczesnego świata, także na szkolnictwo wyższe (Marginson, van der Wende 2007; Jajszczyk 2009). W tym obszarze szczególnie istotne znaczenie ma internacjonalizacja funkcjonowania szkół wyższych. Dotyczy to zarówno coraz większego umiędzynarodowienia badań, jak i przepływów studentów i kadry akademickiej. 9\n10 Współczesne uczelnie wystawione są na rosnącą międzynarodową konkurencję i aby się rozwijać muszą sprostać jej wymaganiom. Internacjonalizacja badań naukowych widoczna jest w rosnącym znaczeniu i zakresie międzynarodowych projektów badawczych, a także prac naukowych pisanych przez autorów z różnych krajów i kontynentów (Glänzel, Schubert 2005). Warto zaznaczyć, że zjawisko wyraźnego wzrostu znaczenia współpracy naukowej, także międzynarodowej, zostało opisane już w latach sześćdziesiątych XX wieku (De Solla Price 1967). Umiędzynarodowienie badań naukowych jest widoczne także w Polsce. Polskie instytucje naukowe wykorzystują możliwości uczestnictwa w projektach międzynarodowych finansowanych przez Unię Europejską (por. np. Supel 2007). Znaczna część polskich publikacji naukowych (nieco ponad 40% w latach ) indeksowanych w bazie bibliograficzno-bibliometrycznej Web of Science powstaje przy udziale autorów spoza Polski, głównie z krajów Europy Zachodniej oraz Stanów Zjednoczonych Ameryki (por. Olechnicka, Płoszaj 2008). Umiędzynarodowienie jest ważne nie tylko dla nauk ścisłych czy technicznych. Taki trend widoczny jest również w przypadku humanistyki i nauk społecznych. Na przykład biorąc pod uwagę polskie publikacje z zakresu tych nauk indeksowane w Web of Science wzrost udziału artykułów pisanych we współpracy międzynarodowej jest niezwykle wyraźny (por. rys. 4). Internacjonalizacja aktywności naukowej wymaga od szkół wyższych dużego zaangażowania we współpracę międzynarodową. To nie tylko pociąga za sobą koszty, ale także wymaga sprawnych struktur administracyjnych wspomagających realizację przedsięwzięć międzynarodowych (dotyczy to na przykład obsługi finansowej i rozliczania projektów międzynarodowych, co często jest dość skomplikowane i wymaga specjalistycznej wiedzy). Rysunek 4. Udział publikacji pisanych we współpracy zagranicznej w ogóle publikacji z polską afiliacją z zakresu humanistyki i nauk społecznych w Web of Science (w %) Źródło: Olechnicka, Płoszaj 2009, s. 41. Globalizacja widoczna jest także w zakresie funkcji edukacyjnej szkół wyższych. Otóż w ostatnich latach stale rośnie liczba osób studiujących poza krajem pochodzenia (por. rys. 5). Zdolność przyciągania studentów z zagranicy świadczy o atrakcyjności i konkurencyjność uczelni. W tym zakresie od dawna dominują Stany Zjednoczone (Bhandari, Koh 2007). Przyciąganie studentów spoza kraju jest także elementem pozwalającym 10\n11 szkołom wyższym radzić sobie z negatywnymi dla nich skutkami niżu demograficznego (zmniejszenie liczby osób potencjalnie zainteresowanych studiowaniem). Rysunek 5. Liczba osób studiujących poza krajem pochodzenia Źródło: opracowanie własne na podstawie danych z Education at a Glance 2009: OECD Indicators. Internacjonalizacja szkolnictwa wyższego jest ważnym czynnikiem różnicującym poszczególne modele na mniej lub bardziej otwarte. W przypadku Polski internacjonalizacja szkolnictwa wyższego jest relatywnie mała (szczególnie w zakresie kształcenia). Świadczy o tym bardzo mały odsetek studentów z zagranicy studiujących w Polsce (rys. 6; por. też. Raport o kapitale intelektualnym Polski 2008). Związane jest to z jednej strony z małą znajomością języka polskiego oraz postrzeganiem Polski jako miejsca mało atrakcyjnego, z drugiej zapewne świadczy także o małej międzynarodowej atrakcyjności oferty polskich uczelni. Rysunek 6. Odsetek studentów zagranicznych studiujących w danym kraju (2007 r.) Źródło: opracowanie własne na podstawie danych OECD. W Europie przejawem internacjonalizacji szkolnictwa wyższego jest tzw. Proces Boloński (Cichocki, Cynalewska 2006), którego celem jest osiągnięcie porównywalności i kompatybilności krajowych systemów szkolnictwa wyższego. Główne postulaty procesu bolońskiego to (por. Poliwka-Pacana 2009): wprowadzenie studiów dwustopniowych (licencjackie/inżynierskie oraz magisterskie); wprowadzenie punktowego systemu rozliczania osiągnięć studentów (ECTS European Credit Transfer System); wprowadzenie suplementu do dyplomu; rozwijanie wspólnych programów studiów i kształcenia ponad granicami; zwiększenie mobilności studentów i pracowników. 11\n12 Polskie uczelnie aktywnie uczestniczą w Procesie Bolońskim. Pełna realizacja postulatów Procesu Bolońskiego jest szansą na wzrost internacjonalizacji polskich uczelni oraz lepsze powiązanie z europejskimi strukturami szkolnictwa wyższego. 3.3 Wpływ rankingów międzynarodowych i krajowych na funkcjonowanie szkół wyższych Przejawem globalizacji szkolnictwa wyższego są także światowe rankingi szkół wyższych. Są one zjawiskiem dość nowym większość z nich prowadzona jest od zaledwie kilku lat. Mimo to dość szybko uzyskały duży rozgłos oraz stały się istotnym czynnikiem wpływającym na funkcjonowanie szkół wyższych (Sadlak, Cai 2007, Darwin, Ingo 2008). Spośród wielu rankingów najbardziej rozpoznawalne oraz wpływowe są dwa rankingi: Academic Ranking of World Universities ARWU 2 (tzw. ranking Sznghajski), prowadzony od 2003 roku przez zespół badaczy z Uniwersytetu Jiao Tong w Szanghaju (Liu, Cheng 2005). W rankingu uwzględnia się przede wszystkim liczbę noblistów pracujących w danej instytucji lub będących jej absolwentami oraz liczbę artykułów i cytowań w prestiżowych czasopismach naukowych. Wskaźniki te są częściowo relatywizowane wielkością instytucji liczbą pracowników akademickich. World University Ranking WUR 3, prowadzony od 2004 roku przez British Times Higher Education Supplement (Sowter 2008). Ranking oparty jest przede wszystkim na opiniach naukowców oraz przedstawicieli firm. Ponadto uwzględnia cytowania, średnią liczbę studentów przypadających na nauczyciela akademickiego, oraz liczbę studentów i wykładowców z zagranicy. To właśnie te rankingi wzbudzają największe zainteresowanie opinii publicznej oraz świata akademickiego (van Raan 2007). Ponadto istnieje szereg rankingów konkurencyjnych wobec wymienionych liderów. Jest to grupa niejednorodna pod względem zakresu oraz charakteru. Przykładowo Webometrics Ranking of World Universities 4 tworzony od 2004 r. przez Hiszpańskie Cybermetrics Lab oparty jest na danych dotyczących obecności poszczególnych uczelni w Internecie (Aguillo, Ortega, Fernandez 2008). Z kolei International Professional Ranking of Higher Education Institutions 5 prowadzony od 2007 r. przez paryską École des Mines de Paris (MINES ParisTech) bierze pod uwagę liczbę absolwentów uczelni pełniących kierownicze stanowiska w największych firmach globalnych (MINES ParisTech 2009). Leiden Ranking 6 opracowany w 2007 przez Centre for Science and Technology Studies Universytetu Leiden wykorzystuje tylko wskaźniki bibliometryczne. Wiele rankingów ma ograniczony zakres przestrzenny np. CHE UniversityRanking 7 prowadzony od 1998 roku obejmuje kraje języka niemieckiego, ponadto w prawie wszystkich rozwiniętych państwach prowadzone są rankingi o zasięgu krajowym\n13 W Polsce funkcjonują dwa rankingi szkół wyższych. Ranking miesięcznika Perspektywy i dziennika Rzeczpospolita 8 tworzony jest od 2000 r. Jest to rozbudowany ranking a jego rzetelność potwierdza Kapituła Rankingu, składająca się ze specjalistów w zakresie szkolnictwa wyższego (Siwiński 2002). Ranking uwzględnia przede wszystkim opinie naukowców i przedsiębiorców, pozycje naukową, rozwój kadry własnej, nadane stopnie naukowe, ocenę parametryczna, publikacje i cytowania, warunki studiowania, umiędzynarodowienie itp 9. Dłuższą historię ma prowadzony od 1993 r. ranking tygodnika Wprost i miesięcznika Dlaczego 10. Ranking ten budzi jednak poważne kontrowersje metodologiczne, które pojawiają się już od wielu lat (por. np.: Białas, Langenfeld 2002), a ostatnio spowodowały, że dwa najbardziej liczące się polskie uniwersytety, Jagielloński i Warszawski, podjęły wspólną decyzję o rezygnacji z udziału w tym rankingu (por. Zarzuty dotyczące metodologii są jednak wysuwane w stosunku do rankingów szkół wyższych w ogóle (Proulx 2007, Harvey 2008). Podkreśla się, że wyniki rankingów zależą nie tylko od zestawu kryteriów i ich mierników, ale także od przypisywanych poszczególnym czynnikom wag, oraz metod standaryzacji (Rocki 2005). Problemy metodologiczne sprawiły, że dość szybko pojawiły się propozycje podniesienia jakości rankingów, szczególnie poprzez opracowanie standardów i wytycznych najważniejszą inicjatywą są tzw. zasady berlińskie opracowane przez Międzynarodową Grupę Ekspercką ds. Rankingów 11 (International Ranking Expert Group IREG) (Cheng, Liu 2008). Podstawowym celem rankingów jest dostarczenie porównywalnej informacji o uczelniach potencjalnym kandydatom na studia. Jednakże okazuje się, że trudno wykazać istnienie wyraźnego wpływu rankingów na podejmowane przez ich odbiorców decyzje dotyczące wyboru szkoły wyższej (por. Eccles 2002). Ponadto podkreśla się, że rankingi szkół wyższych nie są benchmarkingiem. Szeregują bowiem badane jednostki nie spełniając podstawowego wyznacznika benchmarkingu, tzn. nie wskazując najlepszych praktyk i tym samym nie stwarzając możliwości uczenia się. Z tego powodu można je jedynie określać mianem fałszywego benchmarkingu, zgodnie z terminologią stosowaną przez European Network for Quality Assurance in Higher Eucation ENQA5 (Hämäläinen 2002), prawdziwy benchmarking jest zawsze zorientowany na ulepszenia. Benchmarking fałszywy dąży do stworzenia rankingu, bez wskazania sposobów doskonalenia dotychczas stosowanych praktyk. Bazując głownie na zasobach uczelni rankingi najczęściej nie odnoszą się do efektywności gospodarowania tymi zasobami. Sprzyjają zatem dużym jednostkom, z bogatym zapleczem kadry naukowej i bazą dydaktyczną, pozostawiając bez szans jednostki mniejsze, ale sprawnie zarządzane (Nazarko, Kuźmicz, Szubzda, Urban 2008, s ). Rosnąca internacjonalizacja sektora akademickiego, związana m.in. z mobilnością studentów i kadr akademickich potęguje presję związaną z koniecznością awansowania w światowych i krajowych rankingach uczelni wyższych. Powoduje to, że wysokie wartości wskaźników wykorzystywanych w konstruowaniu rankingów traktowane są jako cel sam w sobie i coraz częściej stają się integralnym elementem strategii polityki naukowej oraz reform szkolnictwa wyższego 8 9 Pełna lista kryteriów dostępna w: Organizacja ta powołała IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence mające na celu monitorowanie rankingów siedziba obserwatorium znajduje się w Warszawie. 13\n14 w wielu krajach (Altbach 2004). Niektóre uczelnie wprost ogłaszają, że ich strategicznym celem jest zajęcie wysokiej pozycji w danym rankingu (czy rankingach) (Stella, Woodhouse 2006, Thakur 2007). Przykładowo prezydent University College of Dublin ogłosił, że celem uczelni jest zajęcie miejsca w trzydziestce najlepszych uniwersytetów europejskich (Kelly 2006). Wpływ rankingów na szkoły wyższe jest niejednoznaczny. Z jednej strony wskazuje się na pozytywne oddziaływanie poprzez stymulowania konkurencji oraz poprawę jakości związaną z dążeniem do osiągania lepszych miejsc w rankingach (Rozman, Marhl 2008). Z drugiej strony wskazuje się szereg efektów negatywnych i obecnie takie głosy przeważają. Przede wszystkim chodzi tu o przywoływane już wyżej traktowanie wysokich pozycji w rankingach jako celu samego w sobie. Kolejnym zjawiskiem mogącym mieć negatywne konsekwencje jest wymuszana przez rankingi standaryzacja i homogenizacja przede wszystkim w zakresie oferty edukacyjnej (Carey 2006). Krajowe i światowe rankingi powodują również zróżnicowanie prestiżu uczelni, co wzmaga elitaryzm w szczególności w odniesieniu do postrzegania dyplomów uczelni. Rankingi wymuszają także wzrost znaczenia nauk ścisłych i techniczne przez to, że te nauki lepiej służą osiąganiu wysokich wyników we wskaźnikach bibliometrycznych. Związane jest to także z rosnącą dominacją języka angielskiego zapewnia on bowiem większe możliwości publikowania i podnosi szansę na liczne cytowania prac naukowych (Chun-Mei 2007; Ishikawa 2009). 14\n15 4. Oddziaływanie szkół wyższych na ich otoczenie 4.1 Funkcje szkół wyższych Badania dotyczące funkcji szkół wyższych prowadzą do wniosku, że klasycznie najważniejsze są dwie z nich (Dąbrowa-Szefler 2003): funkcja badawcza mająca bezpośredni wpływ na tworzenie innowacji; funkcja edukacyjna o pośrednim wpływie na gospodarkę poprzez kapitał ludzki. Przegląd literatury pozwala jednak stwierdzić, że kwestia określenia funkcji sektora nauki wobec rosnących wobec niego oczekiwań w gospodarce opartej na wiedzy (por. niżej) jest coraz bardziej złożona (Helen Lawton Smith 2006). Następuje rozszerzenie katalogu funkcji szkół wyższych. Nowoczesny uniwersytet cechuje daleko idące zróżnicowanie celów i misji, a w związku z tym funkcje, które współcześnie pełni wykraczają poza te tradycyjnie przypisane do instytucji tego typu (Drucker, Goldstain 2007). Poglądy na temat oddziaływania szkół wyższych na otoczenie podlegają ewolucji, zmierzając w kierunku bardziej kompleksowego spojrzenia, uwzględniającego nie tylko ekonomiczne, ale również społeczno-kulturowe efekty działalności uczelni. Rola uniwersytetu najczęściej rozpatrywana jest na czterech płaszczyznach: 1) uniwersytet jako jednostka ekonomiczna, 2) uniwersytet jako producent wiedzy, 3) uniwersytet jako instytucja kształtująca kapitał ludzki, 4) uniwersytet jako aktor regionalny (Boucher, Conway, Meer 2003). Rysunek 7. Funkcje szkół wyższych oraz ich potencjalne oddziaływanie Źródło: opracowanie własne na podstawie: Goldstein, Renault\n16 Inne źródła wskazują na większe rozdrobnienie wymienionych funkcji. Drucker i Goldstain identyfikują osiem funkcji nowoczesnej szkoły wyższej, które mogą potencjalnie wpływać na rozwój ekonomiczny układów przestrzennych, w których funkcjonują (por. rys. 7). Należy podkreślić, że zaprezentowanych funkcji nie można traktować zupełnie rozłącznie. Oddziaływania te mogą z różnym natężeniem wpływać na rozwój regionalny, czym innym bowiem jest bezpośrednie tworzenie firmy przez pracownika uniwersytetu a czym innym kształcenie grupy osób w zakresie prowadzenie samodzielnej firmy. Niektóre rodzaje działalności podejmowane przez uniwersytet prowadzą do efektów w kilku z wymienionych płaszczyzn równocześnie. Na przykład tworzenie kapitału ludzkiego sprzyja zarówno zaopatrywaniu firm w wykształconych pracowników, ale również wzmacnia wewnętrzne możliwości przedsiębiorstw do absorpcji innowacji, może oddziaływać na tworzenie wiedzy z uwagi na związki miedzy nauczaniem a badaniami, i może wpływać na tworzenie się klasy kreatywnej, która konstytuuje korzystne otoczenie do rozwoju opartego na wiedzy (Drucker, Goldstain 2007) Uwarunkowania kształtujące oczekiwania względem funkcji szkół wyższych Zmiana w zakresie funkcji przypisywanych uczelniom wyższym jest silnie związana z upowszechnianiem się paradygmatu rozwojowego nazywanego gospodarką opartą na wiedzy, w której główną siła napędową są innowacje a z uwagi na zlokalizowanie procesów innowacyjnych i znaczenie bliskości, wzrosło też znaczenie procesów odbywających się w regionach, które jawią się jako główni aktorzy sceny innowacyjnej (Olechnicka 2004). W tej perspektywie można wymienić kilka istotnych uwarunkowań, które na nowo determinują oczekiwania wobec sektora uczelni wyższych. Po pierwsze, istotnie wzrosło zapotrzebowanie gospodarki na wiedzę i wyniki prac naukowych, które między innymi mogą być dostarczane przez uniwersytety. Od współczesnej uczelni wyższej oczekuje się, że będzie nie tylko tworzyła wiedzę (w zakresie badań podstawowych i stosowanych), ale również wspomagała procesy transferu wiedzy do gospodarki np. poprzez tworzenie i wspieranie różnego rodzaju ciał pośrednich, tzw. instytucji pomostowych, centrów transferu technologii, inkubatorów (Henry Etzkowitz, Leydersdorf 1997). Efektywny transfer wiedzy z uniwersytetu za pośrednictwem różnorodnych formalnych i nieformalnych mechanizmów wpływa na wzrostu innowacyjności i istotnie przyczynia się do rozwoju gospodarczego (Bercovitz, Feldman 2006; Perkmann, Walsh 2007). Po drugie, zmienia się charakter procesu innowacyjnego. Staje się on coraz bardziej otwarty, interaktywny i usieciowiony. Oznacza to, że przedsiębiorstwa poszukują źródeł innowacji w szerokim kręgu potencjalnych dostawców, od kooperujących firm do instytucji naukowych, publicznych i prywatnych. Firmy wykorzystujące model innowacji otwartej w większym stopniu skupiają się na wykorzystywaniu możliwości istniejących poza nimi, ich identyfikacji i komercjalizacji (Chesbrough 2007). Znaczenia nabierają sieci powiązań między różnorodnymi partnerami, w których istotne są relacje zwrotne. Ze szkołami wyższymi współpracują przede 16\n17 wszystkim przedsiębiorstwa o dużym stopniu innowacyjności (por. np. Pittaway, Robertson, Munir, Denyer, Neely 2004). Po trzecie, zaszły istotne zmiany w zakresie specyfiki rozwoju lokalnego. Szkoła wyższa stanowi istotny element lokalnej sceny, który postrzegany jest jako bodziec do rozwoju danego obszaru. Uczelnie współtworzą charakterystyczne otoczenie innowacyjne dla firm działających w regionie, co pozwala im lepiej rozwijać się i stawić czoło wyzwaniom rynku globalnego. (Kukliński 2001). Ponadto wzrasta popyt na wykształconych pracowników, szczególnie w przedsiębiorstwach intensywnie wykorzystujących wiedzę. Ten trend pośrednio i bezpośrednio wzmacnia rolę uniwersytetu na scenie lokalnej (Lawton Smith 2006). Wreszcie przyczyną zmiany spojrzenia na funkcje i misję szkół wyższych jest konkurencja ze strony innych instytucji edukacyjnych i badawczych (np. sektor przedsiębiorstw) (Jóźwiak 2003). Uczelnie wyższe doświadczają konkurencji zewnętrznej mającej swój wyraz między innymi we wzroście popularności rankingów uniwersyteckich (por. rozdział 3). W związku z tym muszą poszukiwać własnych pól doskonałości, aby uzyskać pozycję międzynarodową (Lawton Smith 2006; Török 2009) Rola szkół wyższych w wybranych koncepcjach teoretycznych Dyskusja na temat zmiany funkcji szkół wyższych stanowi istotny element wielu koncepcji teoretycznych, w tym z zakresu metod produkcji wiedzy, np. w ramach koncepcji 2-giej metody produkcji wiedzy, modelu potrójnej helisy (Hessels, van Lente 2008), czy z zakresu sieciowych ujęć procesu innowacyjnego, np.: w ramach koncepcji regionalnych systemów innowacyjności, otwartego modelu innowacji czy koncepcji klastrów (Olechnicka, Płoszaj 2010). Należy podkreślić, że mimo różnic dzielących wymienione podejścia, wszystkie podkreślają wzrost zewnętrznych relacji w systemie produkcji wiedzy, a zatem tym samym przyznają konieczność otwarcia sektora naukowego na potrzeby otoczenia i na współpracę z nim w celu uzyskania wspólnych korzyści rozwojowych. Najczęściej dyskutowana, ale równocześnie budząca wiele kontrowersji koncepcja to tzw. 2-ga metoda produkcji wiedzy (Mode 2 Knowledge Production), która uznaje się najczęściej za uzupełnienie tradycyjnego spojrzenia na produkcję wiedzy (tzw. Mode 1 Knowledge Production) (Hessels, van Lente 2008). Zdaniem twórcy koncepcji Gibbonsa nowy wysoce interaktywny i społecznie rozproszony system produkcji wiedzy istotnie różni się od tradycyjnego systemu wytwarzania wiedzy, lecz nie jest całkowitym jego zaprzeczeniem (Gibbons 1994). W nowym modelu nacisk położony jest na zastosowania wiedzy, co wymusza zmiany w zakresie struktury szkolnictwa wyższego polegające na odchodzeniu od hierarchicznego i dyscyplinarnego zorganizowania w kierunku struktury o charakterze horyzontalnym (sieciowym) i interdyscyplinarnym. W przeciwieństwie do poprzedniego modelu, obecnie w większym stopniu bierze się pod uwagę interakcje z otoczeniem wiedza produkowana 2-gą metodą 17\n18 powstaje w silnym powiązaniu z zastosowaniami, w ramach współpracy interdyscyplinarnej, przy silnym zaangażowaniu różnorodnych instytucji. Co więcej, naukowcy pracujący w ramach tej metody są bardziej otwarci na potrzeby odbiorców i bardziej świadomi ekonomicznych, społecznych, politycznych i kulturowych efektów swoich badań już w momencie rozpoczynania pracy. W nowym paradygmacie większą rolę odgrywa także kontrola jakości, która nie jest już sprawowana jedynie wewnątrz instytucji przez środowisko akademickie, ale przez szersze zespoły praktyków współpracujących przy rozwiązywaniu danego problemu w specyficznym, zlokalizowanym kontekście (Nowotny, Scott, Gibbons 2003). Szeroki udział różnych środowisk pozanaukowych w tworzeniu wiedzy wpływa na jej wiarygodność (por. rys. 8). Rysunek 8. Metody produkcji wiedzy CECHA METODA 1 METODA 2 a) Miejsce wytwarzania wiedzy Kontekst akademicki Kontekst zastosowań b) Dziedziny nauki Dotyczy danej dyscypliny naukowej c) Zaangażowanie instytucji Homogeniczność d) Otwartość na otoczenie Autonomia e) Sposób oceny efektów badań Tradycyjna kontrola jakości (recenzowanie) Źródło: Olechnicka, Wojnar 2008, na podstawie Hessels, van Lente Transyscyplinarność (interdysplinarna + podlegająca dynamicznym zmianom) Heterogeniczność (uniwersytety, instytuty, laboratoria przemysłowe, centra badawcze, firmy odpryskowe, konsultingowe, think-tanki) Zwrotność/Odpowiedzialność społeczna (dialog, branie pod uwagę innych punktów widzenia, wrażliwość na społeczne efekty badań) Nowoczesna kontrola jakości (metody tradycyjne wzbogacone o kryteria ekonomiczne, polityczne, społeczne i kulturowe ) Często dyskutowaną koncepcją w jest model tzw. potrójnej helisy (triple hellix), który oparty jest na założeniu, że biznes, nauka i władze publiczne są w coraz większym stopniu współzależne od siebie (Etzkowitz, Leydersdorf 1997). Koncepcja nawiązuje bezpośrednio do zmieniającej się roli sektora nauki w rozwoju i wynikających z tego nowych interakcji z zewnętrznym otoczeniem (sektorem biznesowym i administracją) i tworzy ramy opisu powiązanych z tym zjawisk (Lawton Smith, Ho 2006; Marques, Caraça, Diz 2006; Tijssen 2006). Istota koncepcji polega na tym, że to, co dzieje się w obrębie każdej z wymienionych trzech sfer i w relacjach między nimi przekłada się na funkcjonowanie systemu społeczno-gospodarczego regionu. Rozmywa to wcześniej zaznaczone wyraźne granice między przemysłem a nauką oraz powoduje nakładanie się trzech instytucjonalnych sfer (Gunasekara 2006a). Przejawia się to, po pierwsze, we wzajemnym przenikaniu się instytucji 18\n19 z trzech sfer każda z nich odgrywa role przypisane pierwotnie do innego sektora. Na przykład uniwersytety zaczynają być przedsiębiorcze są miejscem tworzenia przedsiębiorstw i wcielają się w rolę samorządów będąc animatorami życia regionu. Firmy natomiast dzieląc się wiedzą, szkoląc pracowników czy uczestnicząc w projektach naukowych rozwijają funkcje akademickie. Po drugie, charakterystyczne jest powstawanie organizacji pośrednich ulokowanych w przestrzeni funkcjonalnej między trzema światami: nauki, biznesu, administracji. Są to: firmy odpryskowe, inkubatory i parki technologiczne, biura komercjalizacji badań i ochrony praw patentowych, sieci naukowe, lokalne porozumienia produkcyjne (Leydesdorff, Etzkowitz 1998). Z założenia zależności w omawianym trójkącie nie są dane z góry, podlegają dynamicznym zmianom i nie ma w tym względzie analogii z biologiczną metaforą, do której odwołuje się koncepcja (Etzkowitz, Leydesdorff 2000). Rola szkół wyższych w koncepcji potrójnej helisy jest często określana mianem trzeciej roli, co oznacza, że ich oddziaływanie na wzrost gospodarczy jest centralnym, obok nauczania i badań zadaniem uczelni. Takie oddziaływanie uczelni leży w centrum zainteresowania innej koncepcja tzw. uniwersytetu zaangażowanego (engaged university), która wywodzi się z modelu regionu uczącego się (learning region) (Goldstein 2010). Podstawowa różnica między tymi dwoma koncepcjami polega na tym, że literatura dotycząca uniwersytetu zaangażowanego kładzie mniejszy w porównaniu do koncepcji potrójnej helisy nacisk na przedsiębiorczość akademicką (Gunasekara 2006a). Koncepcje krajowych i regionalnych systemów innowacji oraz koncepcja klastrów również zwracają uwagę na instytucje badawczo-naukowe i edukacyjne jako ważny element konstytuujący innowacyjne powiązania sieciowe (Patel, Pavitt 1994; Balzat 2002, Porter 1990). W rozważaniach z tego zakresu podkreśla się nie tyle działalność poszczególnych instytucji (firm, uniwersytetów, instytutów badawczych, instytucji otoczenia biznesu), co sposób w jaki oddziałują one między sobą jako elementy kolektywnego systemu wytwarzania i wykorzystywania wiedzy oraz ich powiązania z instytucjami społecznymi (takimi jak wartości, normy, uwarunkowania prawne) (Smith 1996, za OECD 1999, s. 24; por. też Okoń-Horodyńska 1998). 4.2 Wpływ szkół wyższych na gospodarkę oraz innowacyjność Istotnym przełomem w spojrzeniu na funkcje sektora nauki był wiek XX, kiedy zakwestionowano XIX-wieczną koncepcję Wilhelma von Humboldta. Stworzył on w Berlinie uniwersytet, który charakteryzował się pełną autonomią, wolnością głoszenia poglądów naukowych oraz jednością nauki i dydaktyki. Uniwersytet ten odcinał się od otoczenia nie dbając o praktyczne zastosowanie prowadzonych badań naukowych, charakteryzował się obojętnością wobec przemysłu i gospodarki (Jóźwiak 2003; Leja 2006; Metcalfe 2010). Współczesna debata na temat konieczności zaangażowania szkół wyższych w działania zmierzające do rozwoju gospodarki bardzo silnie nawiązuje do długiej historii współpracy miedzy nimi i gospodarką, sięgającej XVIII w. w Europie i XIX w. w USA. Wkład instytucji naukowych 19\n20 w rozwój gospodarczy w tym zakresie potwierdzają liczne przykłady. Ważną historyczną rolę odegrały instytucje szkolnictwa wyższego w kształtowaniu się regionalnych systemów innowacji we Włoszech (Iammarino 2005). Innym przykładem jest region Clyde w Szkocji, gdzie współpraca uniwersytetów z przemysłem w XX w. pozwoliła na transformację przemysłu stoczniowego w nowoczesny przemysł wysokich technologii (Schwerin 2004). Również historia rozwoju przemysłu w USA, w tym rola instytucji takich jak Sheffield Scientific School at Yale i Massachusets Institute od Technology, a także międzywojennych Niemiec potwierdzają znaczenie sektora szkolnictwa wyższego i nauki dla gospodarki (Lawton Smith 2006). W dyskusji nad kształtem nowoczesnych szkół wyższych istotne miejsce zajmuje koncepcja uniwersytetu przedsiębiorczego. Jest to uniwersytet, który, po pierwsze, sam jest organizacją przedsiębiorczą, tzn. podejmującą inicjatywy w celu zwiększania poziomu innowacyjności, poprawienia ekonomiki prowadzonych działań i wzmocnienia dzięki temu swojej przewagi konkurencyjnej. Ponadto, również członkowie społeczności uniwersytetu są przedsiębiorczy w wymiarze indywidualnym i zbiorowym, co oznacza, że dążą do efektywnego wykorzystania swojej wiedzy i umiejętności oraz uczynienia z nich produktu rynkowego. Wreszcie uniwersytet przedsiębiorczy to taki, który wzmacnia interakcje z bezpośrednim otoczeniem, działając na rzecz zwiększania jego atrakcyjności inwestycyjnej, poziomu zaawansowania technologicznego i podniesienia innowacyjności jego gospodarki (Röpke 1998). W połowie lat 90. XX Burton Clark w oparciu o wyniki badań pięciu europejskich uniwersytetów, które wprowadziły zmiany instytucjonalne, zidentyfikował cechy wspólne uniwersytetu przedsiębiorczego, wśród których ważne miejsce zajmują: nowoczesne zarządzanie, wzmacnianie współpracy z otoczeniem, poszukiwanie nowych źródeł finansowania działalności, zamiany strukturalne oraz rozwijanie kultury przedsiębiorczości uczelni (Clark 1998). Zestawienie zmian postrzegania uniwersytetu w czasie wskazuje, że są to zmiany ewolucyjne. Nie polegają one na zastępowaniu pewnych idei nowymi, lecz raczej na ich uzupełnianiu. Wraz z upływem czasu i ze zmianą uwarunkowań rola uczelni wyższych podlegała transformacji w ten sposób, że do uprzednio określonej dodawano nowy wymiar, rozszerzano ją (rys. 9). Rysunek 9. Zmiany w postrzeganiu roli nauki w rozwoju Lata 40. Nauka jako źródło strategicznych możliwości Lata 60. Nauka jako źródło rozwiązywania problemów Lata 90. Nauka jako lokomotywa rozwoju Przełom XX i XXI w. Nauka jako czynnik regionalnego rozwoju gospodarczego Źródło: Edqvist\n21 4.2.1 Szkoły wyższe jako jednostki ekonomiczne Najbardziej widoczna sfera oddziaływania uniwersytetu na gospodarkę, w tym na najbliższe otoczenie, polega na tym, że instytucje tego typu pełnią rolę jednostek ekonomicznych wraz ze wszystkimi tego konsekwencjami. A zatem instytucje sektora nauki oddziałują na gospodarkę regionu jako pracodawca płacący wynagrodzenia, jako podmioty kupujące produkty i usługi od lokalnych firm, jako istotny element przyciągający studentów reprezentujących efektywny popyt spoza regionu (Boucher i in. 2003). Istnieje wiele badań empirycznych, zarówno w formie studiów przypadku jak i analiz porównawczych, które mierzą tego typu oddziaływanie uniwersytetu, na przykład analiza wpływu 8 zlokalizowanych w Bostonie uczelni wyższych na rozwój regionu metropolitalnego (Simha 2005). Ponadto, szkoły wyższe są często znaczącymi jednostkami ekonomicznymi w regionie z uwagi na ich działalność inwestycyjną polegającą na budowie i modernizacji budynków, laboratoriów, parków badawczych i innych obiektów wraz z niezbędną infrastrukturą, w tym transportową. Powoduje to, iż w niektórych regionach uniwersytet może być znaczącym pracodawcą nie tylko dla pracowników stricte związanych z tworzeniem wiedzy. Na przykład badania oddziaływania Uniwersytetu w Lancaster oraz Uniwersytetu w Notingham prowadzone w latach 90. dowodzą, że najsilniej rezultaty te widoczne były w odniesieniu do bezpośredniego zatrudniania pracowników (głównie przy pracach pozaakademickich na terenie kampusu) oraz zwielokrotnionego wpływu na sytuację zatrudnienia w regionie. Ponadto w wyniku efektów mnożnikowych wzrosły również dochody do dyspozycji oraz lokalny PKB. Efektami rozbudowy kampusu uniwersyteckiego koniecznej z uwagi na rosnąca liczbę studentów było ożywienie rynku firm budowlanych (Armstrong, Darrall, Grove-White 1997; Bleaney, Binks, Greenaway, Reed, Whynes 1992). Omawiana funkcja nie wyróżnia szczególnie uniwersytetu pośród innych jednostek uczestniczących w procesach rozwoju i ma stosunkowo niewielkie na tle innych funkcji znaczenie dla innowacyjności Szkoły wyższe jako źródło kapitału ludzkiego Klasyczną sferą oddziaływania szkół wyższych jest kształtowanie kapitału ludzkiego (Goldstain 2009). Zapewniając podaż wykwalifikowanych pracowników o danym profilu uczelnia wyższa przyczynia sie do modernizacji struktury ekonomicznej miasta, regionu czy kraju. Oddziaływania tego nie można jednak ograniczać wyłącznie do jakości kapitału ludzkiego, pamiętając, że stanowi on o możliwościach absorpcyjnych firm w zakresie innowacyjności (Broström, Lööf 2006). Tego typu oddziaływanie szkół wyższych jest dobrze udokumentowane, jednak całkowity efekt w tym względzie w odniesieniu do najbliższego otoczenia regionalnego zależy od udziału absolwentów, którzy pozostaną w regionie, w którym zdobyli wykształcenie. Pojawia się tu 21


Składany smartfon Honor zadebiutuje już w tym roku\nPo oddzieleniu się od Huawei, Honor zaczyna działać coraz żwawiej i to w znacznie szybszym tempie niż się spodziewaliśmy. Według nieoficjalnych informacji, już w tym roku na rynku pojawi się pierwszy składany smartfon Honora.\nPo „rozwodzie” z Huawei Honor będzie nie do zatrzymania\nWiadomość o sprzedaży marki Honor gruchnęła na nas niczym grom z jasnego nieba, ale wydaje się to najrozsądniejszym, dostępnym rozwiązaniem problemów, jakie dotknęły markę-córkę Huawei. W przeciwnym razie ona także straciłaby mocną pozycję na rynku, pomimo że Stany Zjednoczone (zdaje się) nie chciały uderzyć również w nią – „oberwała” niejako rykoszetem, przy okazji.\nHonor, po oddzieleniu się od Huawei, bardzo szybko zaczął się organizować, ponieważ teraz będzie działać samodzielnie, na swój własny rachunek. Producent nawiązał już współpracę z kluczowymi partnerami, m.in. Qualcommem, MediaTekiem, AMD i Intelem, a do tego prowadzi rozmowy z Google, które powinny doprowadzić do podpisania umowy o dostęp do aplikacji i usług giganta z Moutain View.\nHonor 20 Pro (fot. Kacper Żarski / Tabletowo.pl)\nDzięki temu Honor będzie mógł wrócić z nową energią do tego, czym zajmował się przez kilka ostatnich lat, bo już nikt i nic mu w tym nie przeszkodzi. Wygląda jednak na to, że firma zamierza rozszerzyć swoją ofertę o nową kategorię urządzeń, bowiem w przygotowaniu jest także składany smartfon Honor.\nSkładany smartfon Honor zadebiutuje już w 2021 roku\nCo prawda mogliśmy się spodziewać, że składany smartfon Honor prędzej czy później pojawi się na rynku, ale nie oczekiwaliśmy, że tak szybko. Według użytkownika chińskiego serwisu społecznościowego Weibo, który używa nicku Changan Digital King, urządzenie zadebiutuje już w 2021 roku!\nNa razie nie ma żadnych informacji na temat tego, jaki będzie i co zaoferuje składany smartfon Honor. Trudno też przewidzieć, czy firma wykorzysta w nim składane ekrany od Samsung Display, czy od rodzimych producentów. Jeżeli jednak rzeczywiście planuje go wprowadzić na rynek już w 2021 roku, za jakiś czas powinny pojawić się pierwsze szczegóły.\nHonor V40 5G oficjalnie. To pierwszy smartfon marki po rozwodzie z Huawei


Pożyczki w ramach Podlaskiego Pakietu Gospodarczego - Wrota Podlasia\nPożyczki w ramach Podlaskiego Pakietu Gospodarczego\nDodana: 6 maj 2020 15:31\nZmodyfikowana: 7 maj 2020 13:34\nPożyczek udzielają nasi pośrednicy, którzy zostali wyłonieni do świadczenia tych usług. Prosimy o kontakt z nimi. Udzielą szczegółowych informacji na temat oferty pożyczkowej.\nPodlaska Fundacja Rozwoju Regionalnego Białystok\nul. Starobojarska 15, 15-073 Białystok, nr tel. 85 740 86 76, 85 740 86 83, e-mail: pozyczki@pfrr.pl;\nnr tel. 87 565 13 86;\nFundusz Wschodni Sp. z o.o,\nnr tel. 85 307 01 05;\nnr tel.: 85 307 01 05, 662 836 358.\nNajczęściej zadawane pytania dotyczące pożyczek:\nCo oferujemy w ramach już zawartych umów?\nTrwają zaawansowane prace nad umożliwieniem w ramach pożyczki rozwojowej finansowania dodatkowego wsparcia w postaci kapitału obrotowego na wydatki poniesione od 1 lutego 2020 roku .\nNa jak długo można odroczyć spłatę pożyczki?\nCzy pożyczkę można przeznaczyć na pokrycie wkładu własnego w ramach innego projektu współfinansowanego ze środków unijnych?\nW jakiej wysokości jest oprocentowana ta pożyczka?\nCo w sytuacji tymczasowej utraty płynności?\nCzy ta pożyczka jest już dostępna?\nJak można złożyć wniosek o pożyczkę?\nCzy wymagane są zabezpieczenia pożyczki?\nCo z wkładem własnym? Czy jest wymagany?\nMam firmę, która przez koronawirusa jest na skraju upadłości – czy także mogę się ubiegać o pożyczkę? Komercyjne banki już mi odmówiły ze względu na brak płynności finansowej?\nCzy można łączyć pożyczki od kilku operatorów?\nW poprzednim roku otrzymałem już taką pożyczkę i jestem w trakcie spłaty – czy mogę w związku z tym liczyć na zmianę warunków spłaty mojej pożyczki?\nzawieszenie rat kapitałowo-odsetkowych, tzw. „wakacji kredytowych” do 6 miesięcy,\nzapewnienie dodatkowej karencji w spłacie rat kapitałowych do 6 miesięcy,\nwydłużenie okresu finansowania do 6 miesięcy.\nInformacje na temat dofinansowań do wynagrodzeń w zakładce: www.wrotapodlasia.pl/wynagrodzenia


Wszyscy mnie widzieli w PZPN - Dziennikzachodni.pl\nWszyscy mnie widzieli w PZPN\n3 listopada 2008 03.11.2008 Aktualizacja: 3 listopada 2008 22:54 03.11.2008 22:54\nZ Antonim Piechniczkiem, nowym wiceprezesem PZPN ds. szkoleniowych rozmawia Jacek Sroka\nZnów został pan wybrany na stanowisko wiceprezesa ds. szkoleniowych, a przecież przed dwoma laty sam pan zrezygnował z tej funkcji.\nStyl działania prezesa Michała Listkiewicza był taki, że obowiązki szefa wyszkolenia tak naprawdę podzielił między trzy osoby. Formalnie ja byłem wiceprezesem, który odpowiadał za szkolenie, ale sprawami kadry zajmował się Henryk Apostel, a piłkarstwo młodzieżowe podlegało wiceprezesowi ds. futbolu amatorskiego. Do tego należałoby dodać to, że w budżecie PZPN nie było żadnych środków na prowadzenie działalności szkoleniowej. Uznałem, że w tej sytuacji nie ma sensu pełnić tej funkcji, bo tak naprawdę na nic nie miałem w związku wpływu.\nMyśli pan, że teraz będzie inaczej?\nGrzegorz Lato zanim został prezesem odbył ze mną szereg rozmów i bardzo mnie nama-wiał do objęcia tej funkcji. Mam zresztą tę satysfakcję, że każdy z czterech kandydatów ubiegających się o fotel prezesa związku widział mnie w tej roli w PZPN. Wierzą zatem, że teraz będę mógł się bardziej wykazać jako wiceprezes ds. szkolenia, choć jednocześnie doskonale zdaję sobie sprawę, że ta praca jest podobna do sadzenia lasu i jej efekty na pewno nie przyjdą od razu.\nGłównym zadaniem, które postawił przed panem prezes Lato jest opracowanie nowego systemu szkolenia.\nDokument, który będzie unifikował polski system szkolenia będzie liczył około 300 stron. Znajdą się w nim materiały dotyczące pracy z młodzieżą, a także ewolucji systemów treningowych i wielu innych zagadnień szkoleniowych. To tyle jeśli chodzi o teorię. W praktyce bardzo duży nacisk chciałem położyć nie tylko na szkolenie nowych trenerów, ale także doszkalanie tych, którzy już pracują. W Polsce około 10 tysięcy osób ma uprawnienia trenerskie, a na bieżąco nowinki szkoleniowe śledzi zaledwie garstka. Reszta żeby efektywnie pracować musi się więc doszkolić. Chciałbym zdynamizować pracę trenerską na najniższych szczeblach tworząc grupę szkoleniowców, którzy jeździliby po małych ośrodkach i sprawdzali co się tam robi. Nie wystarczy otwierać kolejne boiska - ważne, żeby z dziećmi pracowali tam fachowcy.\nNie narzeka pan na brak zajęć. Da pan radę to wszystko pogodzić?\nMoim podstawowym zajęciem jest praca w Senacie, a ten, podobnie jak PZPN, mieści się w Warszawie. Po posiedzeniach izby zostanę dzień dłużej w stolicy, aby zająć się sprawami związku.\nGłośno domaga się pan od trenera Leo Beenhakkera raportu za dwa lata pracy z polską kadrą.\nMyślę, że na najbliższym spotkaniu prezesa Laty z selekcjonerem ta sprawa zostanie poruszona, bo Holender miał przygotować taki raport zaraz po Euro, a tymczasem do dziś się go nie doczekaliśmy.\nCzy chciałby pan, żeby wydział szkolenia miał większy wpływ na selekcjonera?\nNie chodzi o wpływ, ale o ułożenie form współpracy z Beenhakkerem. Każdy selekcjoner pracuje samodzielnie i trudno mu cokolwiek narzucić, bo to on odpowiada za wyniki kadry. Holender musi też jednak pamiętać, że nie pracuje na bezludnej wyspie i czasem powinien przynajmniej wysłuchać opinii innych trenerów.


...BlogSpołeczność "Dzięki tej karcie mam prawdziwą wolność finansową"\nKlient Monese, George, opowiada jak karta Monese uprościła mu życie\nMelissa w January 26, 2020\nUruchomiliśmy Monese z myślą o serwisie, który zapewni każdemu szybki dostęp do mobilnych środków. W ciągu ostatnich kilku lat ciężko pracowaliśmy nad stworzeniem aplikacji, która zapewni ludziom swobodę finansową w dowolnym miejscu i dzięki której spełnianie marzeń stanie się łatwiejsze. Do Monese dołączyło już 2 miliony ludzi z całej Europy - w tym George z Grecji.\nPoprosiliśmy część naszych zadowolonych klientów, aby zdradzili nam, jak Monese zmieniło ich życie - otrzymaliśmy świetne opinie na ten temat. George z Aten, stolicy Grecji, z przyjemnością opowiedział o swoich doświadczeniach z Monese.\nOtworzyłem konto Monese, ponieważ chciałem zaoszczędzić na przelewach na moje greckie konto bankowe.\nGeorge ma 28 lat i pracuje dla jednej z największych aplikacji społecznościowych w Londynie. Bardzo często podróżuje zarówno w interesach, jak i dla przyjemności. Kiedy zapytaliśmy, dlaczego otworzył konto Monese, opowiedział: „Otworzyłem konto Monese, ponieważ chciałem zaoszczędzić pieniądze, gdy przelewam środki na moje greckie konto bankowe”.\nProsta rejestracja - proste użytkowanie\nMonese jest proste i przejrzyste. Właśnie to klienci cenią u nas najbardziej. Podobnie jak wiele osób mieszkających za granicą, George wie jak trudno jest otworzyć rachunek w tradycyjnym banku w Wielkiej Brytanii. Banki często wymagają konkretnych dokumentów potwierdzających wasz adres w kraju, czasami historii kredytowej w Wielkiej Brytanii i mnóstwa innych dokumentów, których możesz jeszcze nie posiadać jako nowy mieszkaniec.\nW Monese spodobało mi się to, że bardzo łatwo było otworzyć konto.\nZaraz po otwarciu konta, Monese doradzało George'owi w wypełnianiu ustawień, więc mógł przechowywać swoje pieniądze w bezpiecznym miejscu, bez przeszkód i zmartwień. "W Monese spodobało mi się to, że bardzo łatwo było otworzyć konto. Wystarczy pobrać aplikację, a po kilku minutach wszystko jest gotowe ”- dodał. "Jest wspaniale! W dodatku aplikacja jest bardzo prosta w użyciu”.\nNadzorowanie Twoich finansów może być trudne. Właśnie dlatego stworzyliśmy naszą funkcję Przeglądu wydatków, dzięki której możesz łatwo sprawdzać kiedy i gdzie wydajesz swoje pieniądze. Dla George'a uważne śledzenie wydatków jest kluczowe podczas zarządzania własnym budżetem.\nMonese zapewniło mi wolność finansową, ponieważ mogę śledzić moje wydatki w czasie rzeczywistym.\nJest dla niego pomocne również podczas zakupów, dzięki powiadomieniom w czasie rzeczywistym. "Monese zapewniło mi wolność finansową, ponieważ mogę śledzić moje wydatki w czasie rzeczywistym. Jedyne co muszę zrobić to otworzyć aplikację i sprawdzić wydatki”- dodał. "Mam nowy aparat i zapłaciłem za niego kartą Monese - niewiarygodnie łatwo. Natychmiast otrzymałem powiadomienie na mój telefon, że wydałem na niego określoną kwotę. To bardzo wygodne!''.\nPosiadanie podwójnego konta\nKlienci Monese mają dodatkowy przywilej posiadania dwóch kont walutowych: EUR i GBP. Będąc często w podróży, George doskonale wykorzystuje swoje konto Monese i opcję podwójnej waluty. Dzięki tej możliwości, może pracować w dowolnym miejscu i korzystać z karty Monese tak, jak w swoim rodzinnym kraju.\nDużo podróżuję w celach służbowych w Europie i uważam, że posiadanie zarówno funtów, jak i euro w jednym miejscu jest bardzo wygodne.\nCo więcej, Monese jest dla niego pomocne, gdy wraca do domu, aby odwiedzić przyjaciół i rodzinę. Dużo podróżuję w celach służbowych, do wielu różnych krajów Europy i uważam, że posiadanie zarówno funtów, jak i euro w jednym miejscu jest bardzo wygodne. Po prostu to uwielbiam'' - skomentował. "Za każdym razem, gdy wracam do rodzinnego domu w Grecji, po prostu używam karty, bez ukrytych opłat. Działa idealnie".\nMonese to wolność.\nCieszymy się, że mamy na pokładzie zadowolonych klientów, takich jak George. Ze swoim kontem Monese George korzysta z fantastycznych funkcji i przywilejów, takich jak do 200 € bezpłatnych miesięcznych wypłat z bankomatów na całym świecie, do 2000 € darmowych wydatków kartami walutowymi oraz bezpłatne i natychmiastowe przelewy walutowe do innych użytkowników Monese — i całkowity spokój! "Ta karta daje mi swobodę robienia wszystkiego, co chcę" - podsumował George. Monese to wolność.\nJak Monese pomogło jednemu z pracowników z zagranicy w znalezieniu posady w Wielkiej Brytanii


Od dziś oświadczenia majątkowe sędziów będą jawne - RadioMaryja.pl\nJesteś tutaj: Strona główna / Informacje / Polska / Od dziś oświadczenia majątkowe sędziów będą jawne\n6 stycznia 2017 16:20 /w Informacje, Polska\nZmieniono też zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów.\nWprowadzono nową karę dyscyplinarną: obniżenia wynagrodzenia zasadniczego od 5 do 20 proc. na okres od pół roku do dwóch lat, czego konsekwencją będzie pozbawienie możliwości awansowania na wyższe stanowisko przez pięć lat, niemożność udziału w tym okresie w kolegium sądu, orzekania w sądzie dyscyplinarnym oraz objęcia funkcji prezesa czy wiceprezesa sądu lub jego kierownika ośrodka zamiejscowego. Nowela wydłużyła do ośmiu lat termin przedawniania sędziowskich postępowań dyscyplinarnych.\nW pierwotnej wersji nowelizacja miała umożliwić prokuratorowi złożenie takiego wniosku także do sądu II instancji – w postępowaniu apelacyjnym. Zwracając sprawę, sąd II instancji musiałby wtedy uchylić zaskarżony wyrok I instancji. Senat zgłosił poprawkę, która usuwała przepis o zwrocie sprawy na etapie odwoławczym – co Sejm przyjął.\nProjekt zapisów co do takiego zwrotu był krytykowany przez opozycję, środowiska prawnicze i Rzecznika Praw Obywatelskich. „Narusza to zasadę +równości broni+ stron postępowania karnego, czyniąc z prokuratora podmiot decyzyjny postępowania przed sądem, którego wniosków sąd nie może nie uwzględnić” – pisał marszałkowi Sejmu RPO Adam Bodnar. Według niego, prokurator „będzie miał możliwość sterowania postępowaniem pomiędzy jego etapem przygotowawczym a sądowym”.\nPrezydent Duda w Cieszynie: pokoju i dobra potrzebuje każdy człowiek Orszaki Trzech Króli przeszły przez miasta w całej Polsce


Unia bezsilna wobec Rosji? | Informacje\n19 STYCZNIA 2009, 17:05\nUnia bezsilna wobec Rosji?\nFoto: sxc.hu Foto: UE mało skuteczna?\nUnia Europejska pozwoliła na "rozwiązania, które trudno uznać za satysfakcjonujące", jeśli chodzi o kształt umowy między Rosją a Ukrainą w sprawie dostaw gazu - uważa prezydent Lech Kaczyński. Według niemieckiego ministra gospodarki Michaela Glosa, potrzebna jest większa solidarność energetyczna, ale każdy kraj musi zadbać przede wszystkim o własne interesy.\n- Raz jeszcze się okazało, że kraj, który wda się w dyskusję z Rosją, na żadną skuteczną pomoc liczyć nie może - powiedział prezydent podczas konferencji prasowej w Ostrowie Wielkopolskim. - To jest równia pochyła. Do kogo te słowa kieruję? Do władz i najważniejszych polityków, którzy przewodzą największym państwom Unii Europejskiej - dodał Lech Kaczyński.\nIle zapłaci Ukraina?\nWedług podpisanej w poniedziałek umowy między Gazpromem a Naftohazem, Ukraińcy mają płacić w tym roku za gaz cenę rynkową pomniejszoną o 20 procent. Cena za tranzyt ma pozostać na poziomie 2008 roku - 1,6 USD za przesłanie 1000 metrów sześciennych gazu na odległość 100 km. Szczegóły porozumienia jeszcze nie są znane.\nMniej niż 250 dolarów za gaz\nMniej niż 250 dolarów za 1 tys. metrów sześciennych - tyle, według zapewnień Jul... zobacz więcej »\n"Nie ma jednej ceny"\nPrezydent zaznaczył, że jeśli informacje o kształcie rosyjsko-ukraińskiej umowy, które zna, są prawdziwe, to "nie ma żadnej podstawy", aby przyjmować cenę 450 dolarów jako cenę komercyjną. - Po pierwsze, nie ma w ogóle żadnej ceny komercyjnej, bo nie ma żadnej jednej ceny. Ona się w stosunku do różnych krajów waha od okolic 120 dolarów do ponad 300 - wyjaśnił Lech Kaczyński.\nNiemcy: UE potrzebuje solidarności, ale...\nZ kolei niemiecki minister gospodarki Michael Glos, w wywiadzie dla dziennika "Handelsblatt" podkreślił, że UE potrzebuje większej solidarności w polityce energetycznej, ale każde państwo powinno zadbać o minimum własnych zapasów gazu.\nGlos zapowiedział też powołanie grupy roboczej, która zajmie się problemem dywersyfikacji źródeł dostaw i dróg przesyłu gazu, a także magazynowania surowca.\n- Nie należy jednak mylić solidarności, która zobowiązuje do wzajemnej pomocy, z dobroczynnością. To znaczy, że każdy kraj musi dysponować własnym minimalnym zabezpieczeniem - ocenił.\nBułgarzy chcą uruchomienia reaktorów\nKilka tysięcy osób przeszło dzisiaj ulicami Sofii w Bułgarii, domagając się pono... zobacz więcej »\nZdaniem Glosa, w wyniku rosyjsko-ukraińskiego sporu gazowego poważnie ucierpiało zaufanie do obu państw. - Powstaje pytanie, na ile poważnie traktują one swoje zobowiązania dotyczące dostaw i tranzytu surowców - powiedział.\n- Konflikt gazowy pokazał, jak bardzo zaopatrzenie w energię w Niemczech i Europie zależne jest od importu. Z zaistniałej sytuacji należy wyciągnąć właściwe wnioski, tak by lepiej zabezpieczyć się na przyszłość przed podobnymi kłopotami - ocenił.\nJak dodał, dalszą dywersyfikację źródeł dostaw i dróg przesyłu gazu zapewniłyby planowane nowe gazociągi - Nord Stream pod Bałtykiem oraz Nabucco, jak również możliwość dostarczania do Niemiec gazu płynnego LNG.\nGlos opowiedział się też za przedłużeniem pracy niemieckich elektrowni atomowych, jako metody uniezależnienia gospodarki od gazu. Według założeń przyjętych w 2002 roku, Niemcy mają całkowicie zrezygnować z energii atomowej do 2021 roku. Jednak kanclerz Angela Merkel zapowiedziała, że w kolejnej kadencji będzie dążyć do rewizji tych planów i przedłużenia terminu funkcjonowania elektrowni atomowych.


informacje o zakupach strona główna | DARMOWE EBOOKI | Jak uczyć się do egzaminów?\noddano 84 głosów\nDla mnie tak właśnie było od połowy studiów, gdy dowiedziałem się, że można inaczej – lepiej, szybciej,\nskuteczniej i z dużą ilością zabawy! Ty również możesz zamienić sesję w czas dobrej zabawy, relaksu\ni świetnego nastroju! Aby to jednak zrobić, musisz zmienić pewne sposoby myślenia i postępowania na bardziej użyteczne dla Ciebie. Gdy już to zrobisz i zastosujesz w praktyce, już po pierwszej sesji zdasz sobie sprawę, jak bardzo było to dla Ciebie korzystne!\nW niniejszym mini ebooku omówiłem w 6 punktach, co zmienić w swoim myśleniu i postępowaniu, aby sesja stała się okresem pełnego luzu i komfortu. Jeśli wiedzę tę zastosujesz w praktyce – przekonasz się, jakie to proste!\nTymi sześcioma elementami są:\n1. FIZJOLOGIA - dowiedz się, co jeść, a czego unikać, jeśli chcesz skutecznie przygotować Twój organizm do nauki oraz sesji.\n2. PSYCHOLOGIA - jak uwierzyć, że to, co robisz, przyniesie oczekiwany rezultat? Poznaj sposoby na to, jak zaprogramować swoje myśli, aby przyniosły Ci egzaminacyjny sukces. Motywacja to podstawa - zastosuj ją tak, żeby zadziałała na Ciebie jak akumulatorki duracell!\n3. KONCENTRACJA - autor powie Ci, jak skoncentrować się na tym, co masz do nauczenia do egzaminu, nie pozwalając, żeby cokolwiek Cię rozpraszało. Pamiętaj, że koncentracja to nie jest żadna umiejętność, której nie posiadasz, tylko odpowiednie kierowanie uwagi na cel, który chcesz osiągnąć.\n4. STRATEGIA NAUKI - fachowo opracuj materiał, który masz do opanowania. Ebook nauczy Cię, jak dzielić materiał, jak często robić przerwy oraz powtórki. Poznasz mnemotechniki, łańcuchową metodę skojarzeń, mapy myśli i inne metody, które sprawią, że przyswajanie wiedzy stanie się przyjemnością.\n5. OTOCZENIE - jak dostosować przestrzeń, aby Ci pomagała, a nie przeszkadzała w nauce?\n6. RADZENIE SOBIE ZE STRESEM - im bliżej egzaminu, tym większy stres. Poznaj techniki, jak sobie z nim poradzić.\nZaprogramuj się na egzaminacyjny sukces\nOprócz skutecznych i sprawdzonych metod, o których na pewno już kiedyś słyszałeś, tylko nie miałeś okazji wypróbować, dzięki temu ebookowi poznasz mnóstwo technik NLP.\nNLP - neurolingwistyczne programowanie, dzięki którym niejako zaprogramujesz się na osiągnięcie sukcesu. Wypróbuj je, chociażby z ciekawości.\nDowiesz się wreszcie, dlaczego inni z łatwością zdają egzaminy (być może nieświadomie te sztuczki wykorzystują), a innym przychodzi to z wysiłkiem. Zmień swoje nastawienie do egzaminów, a każdy kolejny to będzie dla Ciebie bułka z masłem.\nŻyczę Ci miłej lektury i powodzenia na egzaminach :)\nOpinie o ebooku: Jak uczyć się do egzaminów?\n"Ta książka jest wprost idealna dla studentów i tych, którzy chcą się efektywnie uczyć. Mi ona pomaga."\n"Świetnie napisana książka. Dzięki niej szybciej i łatwiej idzie mi nauka przed egzaminami."\n"Książka pozwala wybrać najlepszy sposób przygotowywania się do każdego egzaminu. Dzięki różnym metodom nauki można dobrze przygotować się do sesji i nie tylko,= - tak, aby pokonać każdą przeszkodę podczas egzaminu. "\nJustyna Dyrda, prowadzę właśną firmę\n"Książka pomogła mi przede wszystkim pokonać strach podczas prezentacji. Ponadto pomogła mi rozpoczynać we właściwy sposób nawiązać kontakt z publicznością, do której przemawiam. Książkę polecam każdemu, kto pracuje z ludźmi. "\n"tytuł mówi sam za siebie. Jeśli chcesz się dowiedzieć jak dobrze przygotować się do egzaminów - ta książka jest dla Ciebie"\n"Tydzień temu miałem egzaminy na semestr...i bardzo mi ta publikacja pomogła! polecam"\nMichał Skrzypacz, Elektromechanik\n"Ściągnąłem, przelotnie przejrzałem, przeczytałem raz, potem drugi i cóź muszę rzec? To naprawdę wartościowa wiedza. Oby tak dalej! Oczywiście polecam :-)"\nKrzysztof Trybulski, Ściągnąłem, przelotnie przejrzałem, przeczytałem raz, potem drugi i cóź muszę rzec? To naprawdę wartościowa wiedza. Oby tak dalej! Oczywiście polecam :-)\n"Dość interesująca darmowa publikacja, to taki notatnik najszybszych i najskuteczniejszych metod uczenia się nie tylko na egzaminy, ale na wszystko, co wymaga nauczenia się szybko i solidnie."\n"Bardzo przydatna publikacja, polecam maturzystom. Dzięki tej książce zmieniłam podejście także do mojej matury"\nPozytywne Nastawienie Umysłu (PNU)\nEFT (Emotonal Freedom Technique)\nTechniki NLP w zwiększaniu motywacji\nKotwiczenie stanów emocjonalnych (kotwica punktowa)\nKrąg doskonałości – Procedura w 10 prostych krokach\n4. STRATEGIA NAUKI\nGdzie wykorzystać tą metodę?\nGdzie wykorzystać tę technikę?\nMetoda liczbowo - kształtowa\nMetoda liczbowo - skojarzeniowa\nZarys historii map myśli\nReframing – sposób na „złego egzaminatora” w 4 prostych krokach\nZwalczanie stresu – metoda neurokinestetyczna\nWersja druga ćwiczenia\nWersja trzecia (tylko dla dorosłych)


Tanie loty Tel Awiw – Wrocław w 2022 r. już od 99 zł | momondo\nTel Awiw loty do – Wrocław\nTanie loty na trasie Tel Awiw – Wrocław od 99 zł\nInformacje o trasie Wrocław-Tel Awiw\nZnajdź informacje o czasie lotu, lotach bezpośrednich oraz lotniskach dla połączeń Tel Awiw-Wrocław\nZnaleziono najlepszą cenę 1 057 zł Najlepsza oferta na podróż Tel Awiw – Wrocław w obie strony znaleziona na momondo w ostatnich 72 godzinach to 1 057 zł. Najlepsza cena lotu Tel Awiw – Wrocław w jedną stronę, znaleziona w ciągu ostatnich 72 godzin to 99 zł.\nNajkrótszy czas lotu 22h 45min Najszybszy lot Tel Awiw-Wrocław zajmuje 22h 45min.\nLoty bezpośrednie Brak Nie ma bezpośrednich lotów Tel Awiw-Wrocław. Popularną niebezpośrednią trasą dla tego połączenia jest Lotnisko Tel Awiw-Ben Gurion - Lotnisko Wrocław-Strachowice.\nWrocław — lotniska 1 lotnisko Jest 1 lotnisko w pobliżu Wrocław: Wrocław-Strachowice (WRO)\nJak znaleźć najtańsze loty Tel Awiw - Wrocław?\nW którym miesiącu loty Tel Awiw – Wrocław są najtańsze?\nNajtańsza pora roku na lot Tel Awiw - Wrocław to Maj. Najdroższa pora to Październik.\nW który dzień tygodnia loty Tel Awiw – Wrocław są najtańsze?\nKiedy loty Tel Awiw – Wrocław są najtańsze?\nLoty Tel Awiw - Wrocław są około 55% droższe rano niż wieczorem.\nKtóra linia lotnicza oferuje najniższe ceny lotów Tel Awiw – Wrocław?\nLOT to najpopularniejszy przewoźnik operujący na trasie Tel Awiw-Wrocław.\nKtóra trasa podróży Tel Awiw – Wrocław jest najtańsza?\nTel Awiw-Ben Gurion - Wrocław-Strachowice\nWybierz trasę Tel Awiw-Ben Gurion - Wrocław-Strachowice, by zapłacić najniższą cenę za połączenie między miastami Tel Awiw - Wrocław.\nZ jakim wyprzedzeniem najlepiej zarezerwować lot Tel Awiw – Wrocław?\nNajlepszy czas na zakup biletów Tel Awiw - Wrocław to 60 dni przed wylotem.\nŁatwo porównuj loty w obie strony na trasie Tel Awiw - Wrocław\nPoniżej znajdziesz najlepsze oferty lotów w obie strony na następne trzy miesiące. Wszystkie oferty zostały znalezione na momondo w ciągu ostatniego tygodnia. Wyszukaj najszybsze i najtańsze loty Tel Awiw - Wrocław, zmieniając zakładki\nTLV08:15Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV03:35Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV09:35Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV16:05Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV08:25Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV02:40Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV07:25Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV15:15Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV10:55Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV20:20Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV06:45Tel Awiw-Ben Gurion\nZnajdź najtańsze oferty lotów Tel Awiw - Wrocław w jedną stronę\nJeśli szukasz lotów Tel Awiw – Wrocław w jedną stronę, sprawdź poniższe ofertydostarczone przez Ryanair.\nTLV16:40Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV13:30Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV06:20Tel Awiw-Ben Gurion\nZnajdź oferty lotów last-minute na trasie Tel Awiw – Wrocław\nZnajdź i porównaj oferty Twojego lotu last-minute w obie strony Tel Awiw – Wrocław\nTLV16:45Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV09:05Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV04:30Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV00:20Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV21:35Tel Awiw-Ben Gurion\nTLV13:50Tel Awiw-Ben Gurion\nNajlepsze linie lotnicze obsługujące trasę Tel Awiw – Wrocław\nSprawdź opinie i porównaj linie lotnicze obsługujące trasę Tel Awiw – Wrocław z momondo\nCenaOd 567 zł\nLoty Ryanair: Tel Awiw – Wrocław\nNasze najlepsze oferty Ryanair na lot Tel Awiw – Wrocław\nLoty LOT: Tel Awiw – Wrocław\nNasze najlepsze oferty LOT na lot Tel Awiw – Wrocław\nTLV22:45Tel Awiw-Ben Gurion\nCzy linie lotnicze obsługujące loty Tel Awiw-Ben Gurion – Wrocław-Strachowice oferują elastyczne warunki odwołania rezerwacji ze względu na COVID-19?\nBy uchronić podróżujących od niepotrzebnego stresu, niektóre z naszych partnerskich linii lotniczych, obsługujących loty Tel Awiw-Ben Gurion – Wrocław-Strachowice, stosownie reagują na globalną pandemię. Następujące linie mogły wprowadzić elastyczne warunki odwołania rezerwacji: LOT i Ryanair.\nTel Awiw-Ben Gurion – Wrocław-Strachowice – jaka odległość dzieli te dwa miejsca w przypadku podróży samolotem?\nMiejsca takie jak Wrocław-Strachowice i Tel Awiw-Ben Gurion są od siebie oddalone o 2563,3 km. Lot na tej trasie zajmuje zazwyczaj ok. 7h 10min.\nAlternatywne trasy Tel Awiw-Wrocław\nNajniższa cena854 zł\nLoty podobne do tych na trasie Tel Awiw – Wrocław\nElastyczny kierunek podróży? Poszerz wyszukiwanie i znajdź loty podobne do trasy Tel Awiw – Wrocław\nTel Awiw - loty do:\nLoty Tel Awiw-Polska\nLoty do miasta Wrocław od Izrael\nLoty do miasta Wrocław od Środkowy Wschód


Łatwe zapobieganie chorobom dziąseł - pończochy\nHome » Medycyna estetyczna » Leczenie » Łatwe zapobieganie chorobom dziąseł\nDodane: 2017-04-21 :: Kategoria: Medycyna estetyczna / Leczenie\nKażdy, kogo kiedykolwiek dotknął ten problem, dobrze wie, jak bardzo uciążliwe mogą być choroby dziąseł. Utrudniają normalne funkcjonowanie, gdyż opuchnięcia, ból i krwawienie sprawiają wielki dyskomfort. By temu zapobiegać, trzeba szczególnie dbać o dziąsła, ale na szczęście nie wymaga to wielkiego wysiłku. Trzeba tylko wprowadzić pewne modyfikacje do swojej codziennej higieny jamy ustnej, bowiem to właśnie niedokładne usuwanie bakterii powoduje, że pojawiają się choroby dziąseł. Wystarczy jednak sięgnąć po nić dentystyczną i korzystać z niej każdego wieczora do usuwania płytki nazębnej z przestrzeni międzyzębowych, by móc zapobiec chorobom dziąseł w bardzo dużym stopniu. Na koniec warto sięgnąć po płyn do płukania jamy ustnej z olejkami eterycznymi, który odświeży oddech i usunie resztę bakterii. Wszystkie te produkty, odznaczające się bardzo wysoką jakością, można znaleźć w ofercie marki Listerine.\nJest wiele sposobów na zachowanie zębów w nienagannej kondycji, nie tylko jeśli chodzi o ich wygląd, ale też estetykę. Nie chodzi tu tylko o wybielanie, ale na przykład zabieg, który przydać może się zwłaszcza w niektórych przypadkach, a mianowicie czyszczenie zębów. Warszawa jest miejscem, gdzie można...


Wyzwanie dla Ciebie – bądź szczęśliwy! – Echo Trójki\n18 grudnia 2014 przez admin\nWyzwanie dla Ciebie – bądź szczęśliwy!\nKażdy ma swoją własną definicję szczęścia. Można jednak powiedzieć, że jego wspólnym składnikiem jest pozytywna emocja, spowodowana doświadczeniami określanymi również jako pozytywne np. rozbawienie czy zadowolenie.\nJak je osiągnąć? Polecam, aby podjąć kilka wyzwań. Pierwsze polega na zapisywaniu codziennie wszystkich rzeczy, jakie sprawiły Ci radość, wywołały uśmiech na twojej twarzy. Zapisuj dosłownie wszystko, nawet najmniejsze rzeczy, na przykład, że znalazłeś złotówkę na ulicy, że Kasia się do ciebie uśmiechnęła… Zobaczysz, że dzięki temu zaczniesz inaczej postrzegać świat i zauważać drobnostki, które Cię uszczęśliwiają.\nMówi się, że szczęście to jedyna rzecz, która mnoży się, gdy się ją dzieli. Dlatego właśnie sprawiaj radość innym. Jeśli ktoś ma ładna bluzkę, to powiedź mu to. Jeśli jest smutny, wesprzyj. Jeśli ma zrobić jakieś zadanie, życz mu powodzenia itd… Pamiętaj także o uśmiechu. To najprostsza forma szerzenia zadowolenia. On może przynieść radość każdemu!\nIm więcej dobra dajesz, tym więcej go dostajesz.\nDbaj o siebie! Karm się dobrym jedzeniem (morele suszone, bo wpływają pozytywnie na samopoczucie)! .Marz!. Czytaj ciekawe książki!. Oglądaj dobre filmy! Nie porównuj się z innymi. Ciesz się tym, co masz!. Śpij dużo! Rozwijaj pasje! Bądź szczęśliwy!\nKolejnym wyzwaniem jest wypisanie dziesięciu (lub więcej) rzeczy, które czynią twoje życie lepszym, a może nawet najlepszym.\nNa koniec pamiętaj, że świat nie jest tylko czarny, ani tylko biały. Dlatego dam Ci radę w formie cytatu: „Zamknij oczy, ale nie umieraj. Masz prawo do płaczu. A potem wstań i walcz o następny dzień.” ~ Anna Kamieńska\nNatalia Aleksandra Rosa klasa I LOE\nPoprzedni artykułChcieć to móc!Następny artykuł System edukacji w Polsce i jego owoce


Posty: 127 #2346585\nJa mam tylko jedną uwagę - strona powinna być responsywna. Obecnie sporo osób poza komputerem przegląda neta na telefonie, tablecie (różny rozdzielczości, przekątne ekranu). Strona powinna dać się wygonie przeglądać na każdym z tych urządzeń.\nElectra 19.01.2021 22:27:40\nPosty: 1589 #2346589\nJuż dawno o tym pisałem, jak tylko podano do wiadomości, że będzie Komisja ds. Informatyzacji.\nWg. mnie zdjęcie w tle przerost formy nad treścią. To nie strona Klubu Cocomo tylko Organizacji. Strona ma być czytelna. Przy dłuższym czytaniu oko od zbyt dużej ilości kolorów będzie się męczyć. Ale, co jak co, Wojtku tego Ci mówić nie muszę. Swego czasu podobny błąd zrobiliśmy na e-gorach, ale wycofaliśmy się po kilku miesiącach.\nPosty: 1019 #2346601\nTak oczywiście. WCAG to zestaw wytycznych ale należy je oczywiście uwzględnić.\nLink miał ilustrować zachowanie się takich kwadratowych boxów na urządzeniach mobilnych.\nTo jest strona Olki i Olka zażądała zdjęcia w tle. Miało być i jest mimo że sam jej mówiłęm to co Ty i jeszcze że się paskudnie gryzie z logo.\nW naszym przypadku zdecydowanie białe tło.\nPosty: 15 #2346615\nWedług mnie pierwsza strona to wizytówka organizacji na zewnątrz i zarazem narzędzie dostępu do istotnych danych dla członków (to może customizowane według potrzeb każdego, które są różne, np. po zalogowaniu.)\nPosty: 5767 #2346632\nPosty: 1019 #2346658\nSkoro mi się zarzuca że nic nie robię, nie ma efektów, nic się nie dzieje. To coś trzeba było opublikować.\nSkoro dowiaduje się ze mam sam zrobić analizę potrzeb bo to ja jestem PZK (nie jestem) to nie ma innej opcji jak pytać.\nJa obecnie widze zadanie tak "Zróbcie nam coś". Nie wiemy co, nie wiemy do końca po co to coś. Ale wymyślcie co i zróbcie coś.\nStaje mi przed oczami... miś. Miś społeczny.\nW efekcie przynajmniej połowie (w tym mnie) zespołu odechciewa się pracować.\nGdybyśmy wiedzieli co mamy zrobić to byśmy mogli podać budżet.\nAle ja zawsze jak ktoś w relacji zawodowej dzwoni do mnie i pyta "za ile u pana strona" to odpowiadam że od 2 do 50 tysięcy.\nChwilowo pytałem o kasę stricte na powstanie nowego portalu PZK.\nJeśli tylko dowiem się ze ma być zrobione to i to to tak właśnie będzie zadane pytanie.\nChwilowo miałem nadzieję że budżet sprecyzuje wymagania.\nPosty: 1136 #2346683\nMenu powinno być poziome a pasek boczny pełnić rolę pomocniczą ...\nCzy w poziomym menu znajdzie się miejsce na inne wersje językowe a choćby English z małym Union Jack?\nBTW: Dotychczasowa strona jest żenadą - na poziomie sławetnego 'widelca'\nNa nic się zdaje kosmetyka 'trupa w szafie' https://pzk.org.pl/viewpage.php?page_id=19 sprzed tygodnia: Warsaw, October 10, 2016. Portal Editor/Administrator, Zygmunt Szumski SP5ELA. E-mail: admin(at)pzk.org.pl\nPosty: 5767 #2346684\nNa nic się zdaje kosmetyka 'trupa w szafie' https://pzk.org.pl/viewpage.php?page_id=19: Warsaw, October 10, 2016. Portal Editor/Administrator, Zygmunt Szumski SP5ELA. E-mail: admin(at)pzk.org.pl\nPrzekornie zapytam: kto ja będzie redagował?\nPosty: 1019 #2346685\nPewnie tak tylko przydał by się zespół tłumaczy.\nMoże obecny trop nie jest taki zły.\nMoże rozwiązaniem jest osobny mały serwis "for foreigners".\nTo są kwestie zupełnie poza spektrum informatycznym.\nPosty: 185 #2346694\nPosty: 1136 #2346695\nSzymon, ach Ty przekoro, Hi.\nNie, nie rozpędzam się, by przeglądać radosną twórczość Komunikatów ZG w innych wersjach językowych i temu podobnych ogłoszeń parafialnych z oddziałów terenowych.\nNa początek statyczne info o PZK a następnie proponowany przez Wojtka:\nPosty: 1589 #2346720\nA może od początku "problemu"? Jaki był cel powołania Komisji? Czego od Komisji oczekuje Prezes/Zarząd PZK i jakie nałożył zadania? Skoro powołał, to powinien też określić ramy zgodnie z którymi powinny Komisje działać.\nPosty: 649 #2346725\nPrzede wszystkim strona internetowa PZK powinna posiadać wersję mobilną.\nNa dzień dzisiejszy uruchomienie strony www.pzk.org.pl to jest jakaś masakra - nie dość, że wszystko jest bardzo małe to jeszcze skorzystanie np. z menu nawigacji po lewej stronie ekranu wymaga nie lada cierpliwości zwłaszcza, na ekranie 5".\nPosty: 1589 #2346729\nJeżeli chodzi o smartphony, to strona nie powinna być skalowalna, tylko zrobiona wersja mobilna, jak popularnych portali informacyjnych. Dlaczego? By oszczędzać swoje oczy! Ale, to sprawa indywidualna.\nPosty: 127 #2346734\nTworzenie osobnej wersji mobilnej, to niestety już technika trochę przestarzała. Standardem na czasie jest tworzenie stron reponsywnych (o czym pisałem wcześniej) tzn. takich, które niezależnie od urządzenia będą dobrze wyświetlane.\nPosty: 1589 #2346737\nIlość edycji wpisu: 2 hehehe, właściwie chyba o to mi chodziło Uciekł mi gdzieś Twój post.\nPosty: 649 #2346762\nDokładnie to miałem na myśli (Responsive Web Design) ale nie każdy jest w stanie to zrobić bo wystarczy popatrzeć na większość stron polskich krótkofalowców którzy mimo, że zajmują się projektowaniem stron www to wygląd ich witryn woła o pomstę do nieba.\nPosty: 1589 #2346763\nDanielu, powstaje pytanie, czy jest sens robić coś takiego dla prywatnej strony, gdzie masz raczej mało informacji czy aktualizacja jeszcze raczej rzadka. Szkoda czasu na zabawę - nie bronię tych Kolegów, ale nie oceniajmy zbyt pochopnie. Wg. mnie Komisja nie ma na celu fizycznego tworzenia strony. Jest to Komisja ds. Informatyzacji, a nie Informatyki, a to jednak dwa osobne zagadnienia.\nPosty: 649 #2346767\nStrona internetowa to twoja wizytówka. W przypadku krótkofalowca to często jedyna możliwość zapoznania się z osobą z którą nawiązało się radiowy kontakt więc warto, by po otworzeniu takiej witryny osoba czytająca nie miała problemu przynajmniej z tekstem.\nResponsywna strona internetowa to także lepsza pozycja w wyszukiwarce internetowej Google a tego chyba PZK oczekuje?\nPosty: 1589 #2346771


Tenisówki i trampki B TOLEDO B. C Geox - Buty360\nButy360 › Buty dziecięce › Trampki › Tenisówki i trampki B TOLEDO B. C Geox\nTenisówki i trampki B TOLEDO B. C Geox\nTe Tenisówki i trampki B TOLEDO B. C Geox były tanio do kupienia w www.sarenza.pl. Tym, co posiada najważniejsze znaczenie w trampkach dziecięcych, jest ich trwałość, przez którą spełniają one w 100% wszelkie wymagania dzieci. Geox zapewnia dzieciom niespotykaną wygodę, zwłaszcza jeżeli mówimy o butach Tenisówki i trampki.. więcej »\nTe Tenisówki i trampki B TOLEDO B. C Geox były tanio do kupienia w www.sarenza.pl. Tym, co posiada najważniejsze znaczenie w trampkach dziecięcych, jest ich trwałość, przez którą spełniają one w 100% wszelkie wymagania dzieci. Geox zapewnia dzieciom niespotykaną wygodę, zwłaszcza jeżeli mówimy o butach Tenisówki i trampki B TOLEDO B. C Geox, które wyróżniają się znakomitym dopasowaniem do kształtu i rozmiaru stopy Twojego dziecka. Właśnie właśnie z tego względu są to buty godne zarekomendowania. Opis techniczny możesz znaleźć poniżej.\nTenisówki i trampki B TOLEDO B. C Geox. Urocze buty sportowe B Toledo B. C zachwycą wszystkie mamy. Te śliczne buciki ze skóry i materiału tekstylnego mają anatomiczny fason, idealnie dostosowany do pierwszych kroków Twojego Malucha. Geox B Toledo B. C są osadzone na oddychającej podeszwie gumowej opatentowanej przez markę Geox.Wyjmowana wkładka.\nPrezentowane tutaj trampki dziecięce cechują się ponadprzeciętną trwałością, co jest skutkiem zużytkowania surowców wysokiej klasy do ich wyprodukowania. Jeżeli do tej pory nie posiadasz w swojej garderobie trampki dziecięce albo buty Tenisówki i trampki B TOLEDO B. C Geox nie spełniają Twoich wymagań - spójrz na nasze pozostałe oferty.\nSerdecznie zapraszamy do wyrażenia własnej opinii o butach Tenisówki i trampki B TOLEDO B. C Geox


PiS rozważa nałożenie abonamentu rtv na klientów kablówek i zniesienie rejestracji odbiorników. Ma to zwiększyć ściągalność\nWiceminister kultury Krzysztof Czabański zapowiada uszczelnienie ściągalności abonamentu radiowo-telewizyjnego w ramach obowiązującej ustawy abonamentowej. PiS zastanawia się nad upowszechnieniem opłaty w oparciu np. o bazy danych kablówek, oraz przyjmowaniem pisemnych deklaracji o braku odbiorników. - Rozmawiamy z ekspertami, pracujemy nad zmianami w prawie - wyjaśnia portalowi Wirtualnemedia.pl Krzysztof Czabański.\nW zeszłym tygodniu odpowiedzialny za przeprowadzenie reformy w mediach publicznych wiceminister kultury Krzysztof Czabański poinformował, że duża nowelizacja ustawy medialnej nie wejdzie w życie z dniem 1 lipca br.\nOpóźnienie w przeprowadzeniu reformy do końca wynika z konieczności notyfikacji proponowanych przepisów w Unii Europejskiej, co może potrwać nawet 18 miesięcy. To oznacza, że obowiązkowa składka audiowizualna nie zostanie wprowadzona - jak zakładano - za pół roku, czyli z początkiem 2017 roku. PiS szuka zatem innego sposobu na finansowanie mediów publicznych, ale w ramach istniejącej ustawy o opłatach abonamentowych.\n- Rozmawiamy z ekspertami na temat różnych możliwości uszczelnienia ściągania abonamentu radiowo-telewizyjnego. Pracujemy nad nowelizacją ustawy abonamentowej, która zmienia technikę poboru tych zobowiązań, wynikających z prawa - wyjaśnia portalowi Wirtualnemedia.pl Krzysztof Czabański, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.\nW obowiązującej ustawie z 21 kwietnia 2005 roku zapisano, że abonament rtv pobiera się za używanie zarejestrowanych wcześniej odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych, przy czym istnieje domniemanie, że posiadacz sprawnego sprzętu używa go.\nJak dowiedział się portal Wirtualnemedia.pl, Prawo i Sprawiedliwość rozważa całkowite zniesienie rejestracji telewizorów i radioodbiorników. Teraz ten obowiązek spoczywa na ich posiadaczu. Rejestracji należy dokonać w oddziale Poczty Polskiej po zakupie sprzętu.\nWedług pomysłu, danina stałaby się powszechna, ale dla właściwych użytkowników telewizorów i odbiorników radiowych. Prawo i Sprawiedliwość zastanawia się bowiem nad nałożeniem obowiązku regulowania abonamentu rtv na użytkowników usług dedykowanych dla telewizorów, np. na klientów operatorów kablowych. Niewykluczone, że ustawodawca skorzysta z innych dostępnych baz, zestawiających gospodarstwa domowe (w przypadku odłożonej w czasie opłaty audiowizualnej kwota 10 zł miała być doliczana do rachunku za energię elektryczną).\n- Z wielu stron słyszę, że nikt nie ma odbiorników. A mecz polskiej reprezentacji z Irlandią Północną obejrzało 12 mln osób - podaje przykład Krzysztof Czabański, przywołując wyniki niedzielnego spotkania w ramach trwających Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej.\nW przygotowywanej przez PiS noweli utrzymany zostanie obowiązek opłacania składki abonamentowej, ale ma spoczywać na gospodarstwie domowym. - Jest on podstawą do ściągania zaległości. O tym jaką zastosujemy technikę egzekwowania należności, zdecydujemy wspólnie ze specjalistami - zaznacza w rozmowie z Wirtualnemedia.pl Krzysztof Czabański.\n- Być może oprzemy się na tym, że jeżeli ktoś nie ma odbiornika, bo są takie sytuacje, to wystarczy złożenie oświadczenia w Urzędzie Skarbowym. Wówczas nie będzie obowiązku regulowania - tłumaczy sekretarz stanu w MKiDN.\nJednocześnie Czabański ucina spekulacje dotyczące kontrolowania gospodarstw domowych przez wyznaczonych urzędników. - O tym w ogóle nie ma mowy. Jest wiele możliwości, żeby sprawdzić, czy oświadczenie o braku odbiornika jest prawdziwe. Wcale nie trzeba zaglądać do domu - mówi minister.\nO wysokości abonamentu rtv i podziale wpływów decyduje Krajowa Rady Radiofonii i Telewizji. W 2017 roku za używanie odbiorników radiofonicznych trzeba będzie zapłacić 7 zł a odbiornika telewizyjnego lub radiofonicznego i telewizyjnego - 22,70 zł.\nDołącz do dyskusji: PiS rozważa nałożenie abonamentu rtv na klientów kablówek i zniesienie rejestracji odbiorników. Ma to zwiększyć ściągalność\nJuż widzę jak kablówki i platformy udostępniają swoje bazy abonentów\nA co stoi na przeszkodzie napisać Ustawę, która ich do tego zmusi?\nBa, zgodnie z dobrozmianem, już 1 lipca taka ustawa może wejść w życie...