Czy Jezus był Żydem? Kto to w ogóle jest Żyd?\nutworzone przez Gedeon | Cze 1, 2018 | religia, różności | 0 komentarzy\nW tym wpisie podjąłem próbę odpowiedzi na powyższe pytanie. Sam początek artykułu (wstęp), może niektórym wydać się trochę nudny i przydługi, ale jest niezbędny do zrozumienia tego dość złożonego zagadnienia. “Jezus był Żydem” – jest to argument, który często pojawia się w różnego rodzaju dyskusjach na tematy około religijne i okołożydowskie. Także wielu katolików uważa, że Jezus był Żydem. Czy jest to jednak pogląd mający faktyczne podstawy?\nZanim zacznę w ogóle odpowiadać na pytanie czy Jezus był Żydem, powinniśmy najpierw ustalić kto to w ogóle jest Żyd. Jako że cała historia ma swoje korzenie w zamierzchłej przeszłości, która nierozerwalnie związana jest z Pismem Świętym, to właśnie tutaj rozpoczniemy nasze badania.\nZasadnicza część opowieści bierze swój początek od Abrahama, a właściwie Abrama. Dwunasty rozdział Księgi Rodzaju zaczyna się od słów:\nbędę ci błogosławił i twoje imię rozsławię: staniesz się błogosławieństwem […]\nJak Bóg zapowiedział, tak też uczynił. Jedynym potomkiem Abrahama (bo takie imię nadał mu Bóg) był Izaak. Synami Izaaka byli natomiast Ezaw i Jakub. Jakub, który później został nazwany Izraelem, miał 12 synów.\nTutaj zaczyna się robić ciekawie. Pierwotny termin „Izrael”, który oznacza „walczący z Bogiem”, tyczył się Jakuba. W Starym Testamencie sprawy pokrewieństwa, a w szczególności sukcesja ojciec-syn, są traktowane bardzo poważnie. Dlatego też Jakub był nazwany Izraelem, a każdy jego syn także był Izraelem (czyli Jakubem) oraz synowie ich synów i tak dalej. Tak więc mamy tu do czynienia z pewną dwuznacznością (a tych będzie w dalszej części jeszcze sporo): słowo Izrael oznacza imię człowieka, oraz jednocześnie całe jego potomstwo, a także w późniejszym okresie – państwo.\nPrzejdźmy dalej. Jakub zwany Izraelem miał 12 synów z 4 różnymi kobietami:\n● z pierwszą żoną Leą – Rubena, Symeona (Szymona), Lewiego, Judę, Issachara i Zebulona;\n● z drugą, ukochaną żoną Rachelą – Józefa i Beniamina;\n● z niewolnicą Bilhą – Dana i Naftalego;\n● z niewolnicą Zilpą – Gada i Asera.\n12 pokoleń Izraela\nDalsze dzieje Izraelitów\nKażdy z synów stał się praojcem jednego z plemion Izraela rozumianego jako narodu. Później nastąpiły różne perturbacje, na przykład potomkowie Lewiego zostali pokoleniem kapłanów, które nie otrzymało ziemi w dziedzictwie, tak jak reszta potomstwa Jakuba. Ponadto Jakub adoptował 2 synów Józefa: Efraima i Manassesa. Dodatkowo w Nowym Testamencie, w Apokalipsie św. Jana, autor wymieniając 12 pokoleń Izraela, pomija Dana, a zamiast niego umieszcza Menassesa – syna Józefa. Tak czy owak, plemion tworzących Izrael zawsze jest 12. Izraelici czasem nazywani są też Hebrajczykami.\nCzas płynie, a historia toczy się swoim torem. W międzyczasie Izrael (czyli Jakub, syn Abrahama) i jego synowie przenoszą się do Egiptu, gdzie Józef zdobył znaczącą pozycję. Izraelici w szybkim tempie zwiększają swoją liczebność, w końcu jest ich tak wielu, że Egipcjanie uważają ich za zagrożenie dla siebie i zaczynają traktować jak niewolników. Doprowadza to do wyjścia Izraela (narodu) z Egiptu pod przewodnictwem Mojżesza i rozpoczyna znaną chyba każdemu czterdziestoletnią wędrówkę przez pustynię do Ziemi Obiecanej.\nPodział Ziemi Obiecanej i rozkwit Królestwa\nPo dotarciu do celu, Izraelici dzielą między siebie ziemię. Każdemu pokoleniu, oprócz Lewitów (są oni pokoleniem kapłanów, których działem jest Jahwe), przypada jakaś – większa lub mniejsza – część.\nSzczytowym etapem rozkwitu potomków Jakuba było ustanowienie królestwa Izraela pod berłem Saula, pierwszego króla. Początkowo Izraelici nie mieli wspólnego wodza i zorganizowani byli w ustroju plemiennym, a rolę przewodników i rządzących pełnili sędziowie. Około roku 1030 p.n.e. Saul zjednoczył plemiona Izraelskie tam, gdzie obiecał im Jahwe, to znaczy na terenach dzisiejszego Izraela, Palestyny, Syrii i Jordanii. Saul nie sprawdził się zbyt dobrze w roli króla, a po jego śmierci władzę nad Izraelem przejął Dawid. Toczył on liczne wojny i umacniał potęgę Izraela, podporządkowując sobie okoliczne plemiona. Wyznaczył także stolicę państwa w Jebus (późniejszej Jerozolimie).\nPanowanie Salomona i podział Izraela na 2 królestwa\nPo śmierci Dawida, koronę nałożył jego syn, Salomon. Pod jego panowaniem nastąpił dalszy rozkwit i wzrost znaczenia królestwa Izraela, a rządy Salomona, w przeciwieństwie do panowania ojca, było spokojne i bezkrwawe.\nSytuacja bardzo skomplikowała się po śmierci Salomona. Państwo rozpadło się na 2 królestwa: Północne i Południowe (Królestwo Izraela i Judę). Nowe Królestwo Izraela (Królestwo Północne), zajmowało około dwukrotnie większe terytorium niż Juda. Jednak to właśnie Królestwo Południowe zachowało stołeczną Jerozolimę wraz ze Świątynią Jerozolimską. Tym sposobem to mniejsza Judea (jak później nazwali tę krainę Grecy) stała się spadkobiercą i strażnikiem religijnej spuścizny Izraela. Warto jednak pamiętać, że obietnice co do narodu bożego wybrania, jakie Bóg Jahwe, poczynił względem potomstwa Abrahama i Jakuba, tyczyły się wszystkich 12 pokoleń Izraela, a nie tylko pokolenia Judy. To cały Izrael jest biblijnym narodem wybrania bożego, a nie tylko Judejczycy.\nKrólestwo Północne, czyli królestwo Izraela ustanowiło swoją stolicę najpierw w Sychem, a następnie w Samarii. Przetrwało około 200 lat do roku ok.724 p.n.e., a ostatnim jego królem był Ozeasz. Około roku 722 p.n.e. ziemie te podbili Asyryjczycy, którzy przesiedlili mieszkańców Izraela na obszar Asyrii i Medii. Część ludności, głównie na terenie Samarii, pozostawiono w spokoju. W tym momencie, około VIII p.n.e., dzieje 10 pokoleń Izraela rozpływają się we mgle historii. Istnieje jednak kilka ciekawych teorii na temat ich dalszych losów, być może w przyszłości też o tym opowiem, bo historia jest bardzo ciekawa i mało znana.\nKrólestwo Północne i Południowe\nNa arenie dziejowej pozostaje już tylko Królestwo Południowe, czyli Juda, zamieszkana niemal wyłącznie przez przedstawicieli jednego z potomków Izraela – pokolenie Judy, oraz stosunkowo niewielką liczebnie kastę kapłanów z pokolenia Lewiego, czyli Lewitów.\nJudejczycy utrzymali swoje państwo dłużej niż Izraelici z Królestwa Północnego, jednak w końcu i oni w roku 586 p.n.e ulegli Chaldejczykom, pod berłem króla Nabuchodonozora II.\nNabuchodonozor przesiedlił całą judejską elitę do Babilonu, w Judzie pozostawiając jedynie biedotę. Rozpoczyna to okres tak zwanej niewoli babilońskiej.\nW roku 539 p.n.e Babilonię podbili Medo-Persowie pod dowództwem Cyrusa II. Rok później Cyrus II zgodził się na powrót Judejczyków do ich ojczyzny, z czego skorzystała jednak tylko część z nich. W latach 520-515 p.n.e. wzniesiono w Jerozolimie Drugą Świątynię, o wiele skromniejszą od poprzedniej, później kilkukrotnie przebudowywaną. Do roku 332 p.n.e Judea znajdowała się pod panowanie państwa perskiego i stała się jego prowincją o nazwie Jehud. Juda w tym czasie cieszyła się częściową autonomią, nie była jednak państwem niepodległym.\nJudea pod greckim panowaniem\nW roku 332 p.n.e Juda przeszła w ręce kolejnego mocarstwa. Tym razem byli to Grecy (a właściwie Dorowie) pod dowództwem Aleksandra Macedońskiego, zwanego Wielkim. Grecy zmienili nazwę Judy na Judeę. Po śmierci Aleksandra, władzę nad Judeą objął jeden z jego dowódców, Ptolemeusz, założyciel dynastii Ptolemeuszów. Pod panowaniem Greków, część Judejczyków dała się uwieść procesowi hellenizacji. Skutkiem tego był rozłam wśród Hebrajczyków: niektórzy postulowali porzucenie judaizmu i przejście na grecki politeizm, inni twardo obstawali przy religii ojców. Wydarzenia osiągnęły swoje apogeum za panowania Antiocha IV Epifanesa z dynastii Seleucydów, który to przy wydatnej pomocy opozycyjnych względem judaizmu Hebrajczyków, dwukrotnie dokonał rzezi Jerozolimy, zburzył mury miasta, oraz splądrował Świątynię Jerozolimską. Zakazał też obrzezania, szabatów oraz obchodzenia świąt, nakazał za to kult bogów greckich. Kroplą, która przepełniła kielich, było złożenie w 167 p.n.e świni na ołtarzu Świątyni oraz wystawienie posągu Jowisza, któremu nakazano składanie ofiar.\nPismo Święte nazywa te wydarzenia “ohydą spustoszenia”. Taki rozwój wypadków wywołał narastający bunt wśród Judejczyków i doprowadziły do wybuchu powstania, na którego czele stanęli Machabeusze. Powstanie zakończyło się sukcesem. Władzę nad państwem objęła dynastia Machabeuszy, a w roku 152 p.n.e. Judea została lennikiem Syrii.\nW czasie panowania helleńskiego nad Judeą, wyodrębniły się też poszczególne stronnictwa religijne, byli to: Chasydzi, Esseńczycy, Faryzeusze, Saduceusze oraz Zeloci. Dzięki ewangelistom wiemy dziś sporo o Saduceuszach, a także o Faryzeuszach.\nW 63 p.n.e. do Judei wkroczył rzymski legion pod wodzą Pompejusza, zwiastując tym samym nastanie nowego porządku i nowego władcy Judei. Całkowitą władzę administracyjną nad Judeą, Rzym osiągnął w roku 6 n.e. Tym samym, po nieco przydługim wstępie, dochodzimy do czasów rzymskich i samego Jezusa Chrystusa.\nRodowód Chrystusa podają 2 z 4 ewangelii i mimo pewnych nieścisłości, na temat których nawet dziś toczą się żywe dyskusje, można bezpiecznie założyć, że Jezus pochodzi w bezpośredniej linii od Abrahama i Dawida, tak ze strony matki Maryi jak i ze strony przybranego ojca, Józefa. Jeśli więc rozpatrywać przynależność etniczną Chrystusa, był on niewątpliwie Izraelitą z pokolenia Judy.\nKim więc są współcześni Żydzi i jaka jest ich geneza? Czy Jezus był Żydem?\nHistoria Judejczyków i wyznawców judaizmu po ukrzyżowaniu Chrystusa jest dość dobrze znana. Część z nich uwierzyła, że Jezus jest Mesjaszem i przyjęła wiarę katolicką. Inni uważali, że Mesjasz jeszcze nie nadszedł i wciąż Go wyczekiwali. W roku 70 – tak jak zapowiedział Jezus – Rzymianie zrównują z ziemią Świątynię w Jerozolimie. Uniemożliwia to Judejczykom spełnianie obrządków związanych z kultem religijnym, ponieważ nie mogą składać krwawych ofiar. Jest to kluczowe wydarzenie dla tożsamości współczesnych Żydów.\nDo tego momentu najważniejszym miejscem kultu judaizmu była Świątynia Jerozolimska. To tam składano ofiary i tam urzędowali Lewici, czyli judaistyczni kapłani. Odebranie żydom świątyni można by porównać do uniemożliwienia katolikom odprawiania mszy świętej. Dla judaizmu świątynnego był to cios w samo serce, który zakończył jego żywot. Od tego czasu dla Hebrajczyków nieporównywalnie większa niż dotychczas stała się rola synagogi, która do tej pory pełniła rolę pomocniczą względem kultu świątynnego. Rolę kapłanów poniekąd przejęli uczeni w piśmie – rabbi (tzn. nauczyciele), zwani dziś rabinami. Nie są oni jednakowoż kapłanami, a jedynie nauczycielami, katechetami.\nŻydzi, którzy nie uznali Jezusa za Mesjasza, ok. 220 r., zniecierpliwieni oczekiwaniem (żaden nowy prorok, ani tym bardziej sam Mesjasz się bowiem nie pojawił) spisują księgę Miszna stanowiącą swojego rodzaju komentarz do Pięcioksięgu Mojżeszowego, czyli Tory.\nJest to zaczątek nowej religii opartej na Talmudzie: tzw. judaizmu rabinicznego.\nTak więc współczesny judaizm powstał około 2 wieki po chrześcijaństwie. Poprzednia wersja judaizmu, ta w której wychował się Jezus, Maryja, Józef oraz prorocy Starego Testamentu, to judaizm świątynny. I znowu mamy zamieszanie semantyczne: niby tu i tu mamy do czynienia z judaizmem, są to jednak dwie, różne religie.\nTrzeba też wspomnieć o ważnej sprawie: judaizm rabiniczny powstał jako sprzeciw wobec chrześcijaństwa i stoi do niego w opozycji. Talmud jest pełen bluźnierstw na temat Maryi oraz samego Jezusa, których to nawet tutaj nie przytoczę. W Talmudzie (a właściwie w Talmudach: palestyńskim i babilońskim) nie znajdziemy też żadnego cytatu biblijnego, są tam wyłącznie rozważania rabinów i ich nauki. Należy też podkreślić, że żadna ze współczesnych odmian judaizmu nie jest “religią mojżeszową”, a współcześni żydzi nie są w większości wyznania mojżeszowego, jak to przyjęło się o nich mówić. To co potocznie nazywamy wyznaniem mojżeszowym, nosi nazwę mozaizmu, który nawet za czasów Chrystusa nie był do końca tożsamy z judaizmem świątynnym. Współcześni wyznawcy judaizmu nie mają nic wspólnego z Mojżeszem.\nPo księdze Miszna powstała księga Gemara, która była jej uzupełnieniem. Przez wieki Talmud rozrósł się do tak ogromnych rozmiarów, że praktycznie nikt nie jest w stanie przeczytać go w całości (wraz z komentarzami i przypisami). W judaizmie rabinicznym czy talmudycznym, nie ma też kapłanów. Nie składa się tam ofiar, a rabin to odpowiednik katolickiego katechety, lub protestanckiego pastora, czyli osoby świeckiej biegłej w tematyce religijnej. Współczesna wersja judaizmu nie ma też wspólnej wykładni teologicznej, dlatego funkcjonuje powiedzenie, że “jeden rabin powie tak a drugi inaczej”.\njudaizm świątynny katolicyzm judaizm rabiniczny protestantyzm\n*zakończona zburzeniem Świątyni Jerozolimskiej\nNa podstawie powyższej tabelki można wysnuć przynajmniej 2 wnioski: że to katolicyzm jest kontynuacją judaizmu świątynnego, oraz że protestantyzm jest zjudeizowanym chrześcijaństwem.\nMamy więc około III wieku naszej ery nową religię wyznawaną głównie przez potomków pokolenia Judy, tych którzy nie uwierzyli w Chrystusa.\nStan ten trwa jakiś czas, a antagonizmy pomiędzy żydami i chrześcijanami nasilają się. Żydzi zwalczają chrześcijan na wszelkie możliwe sposoby, dlatego to właśnie św. Jan w swej proroczej Apokalipsie, ostatniej księdze Pisma Świętego, dwukrotnie nazwał ich “synagogą szatana”.\nDo przełomu dochodzi około VII lub VIII wieku za sprawą Chazarów.\nChazarowie pojawili się na pograniczu Europy w VI w. n.e. i osiedli na terenie dzisiejszego Dagestanu na północnym Kaukazie. Przez około sto lat pozostawali częścią kaganatu zachodniotureckiego, a po jego rozpadzie utworzyli w latach 630–650 własne obszerne i sprawnie działające państwo. Byli ludem turańskim lub ugrofińskim, wyznającym religię opartą na szamanizmie i kulcie fallusa. Zostali wyparci z terenów wschodnich, gdyż ze względu na swoją wojowniczość byli uciążliwymi sąsiadami, nawet dla pobliskich ludów azjatyckich.\nW Chazarii wkrótce pojawiły się jednak problemy z utrzymaniem wewnętrznej spójności i jedności państwa, dlatego chan Bulan ok. roku 730 zaprosił do siebie przedstawicieli 3 dominujących wówczas religii: islamu, judaizmu i chrześcijaństwa. Planował on scalić swoje państwo dzięki wspólnej religii. Żartobliwie rzecz ujmując – rozpisał przetarg na nową religię państwową.\nOstatecznie zdecydował się na judaizm, na który przeszła najpierw elita i “szlachta” chazarska, a następnie stopniowo reszta narodu. Wiele wieków później zostają nazwani Żydami (lub żydami, zależnie czy mówimy o ich narodowości czy o wyznaniu) i tak zostało do dnia dzisiejszego.\nWarto tu wejść w pewną dygresję: chazarscy żydzi specjalizowali się w handlu niewolnikami, których wyłapywali głównie na terenie Europy Środkowej, zwłaszcza na obszarze mniej więcej odpowiadającym obszarowi współczesnej Polski. Był to interes bardzo dochodowy, a Chazarowie osiągnęli w nim dużą biegłość. Rzeka słowiańskich niewolników płynęła z naszych terenów tak na wschód, jak i na zachód.\nWszystko skończyło się ok. roku 965-966, kiedy to miały miejsce dwa przełomowe wydarzenia: w 965 roku, Rusini pod przewodnictwem Świętosława I, wraz z innymi szczepami Wikingów, runęli na Chazarię i roznieśli ją w pył. Chazaria zniknęła z mapy świata, choć oni sami oczywiście przetrwali.\nDrugim ważnym wydarzeniem był chrzest Polski, który usankcjonował istnienie nowego chrześcijańskiego państwa w Europie. Od tego momentu chazarskie wyprawy niewolnicze na tereny Polski skończyły się jak nożem uciął, choć sam handel żywym towarem w Europie trwał nadal do około XIII wieku, a skończył się głównie dzięki rosnącym wpływom i znaczeniu Kościoła Katolickiego.\nChazarscy żydzi, pozbawieni własnego państwa, osiedlali się na terenie całej Europy. Przez większą część historii średniowiecznej Europy, z niewyjaśnionych bliżej przyczyn, chazarscy żydzi wypędzani byli niemal ze wszystkich krajów które zamieszkiwali, a jedynym państwem Europejskim który nigdy tego nie uczynił, była Rzeczpospolita.\nZe względu na pochodzenie, przyjął się podział Żydów na dwie główne grupy: Aszkenazyjczyków (o pochodzeniu chazarskim) oraz Sefardyjczyków, czyli rzeczywistych potomków Judejczyków z pokolenia Judy. Zaskakujący może wydać się fakt, iż obecnie społeczność żydowska składa się z ok. 85% do 92% Aszkenazyjczyków i tylko 15% do 8% Sefardyjczyków (źródła nie są zgodne). Na terenie Polski zamieszkiwali niemal wyłącznie Aszkenazyjczycy, czyli potomkowie Chazarów. Paradoksalnie, etnicznie najbliżej z biblijnymi Judejczykami spokrewnieni są Palestyńczycy, którzy są zajadle prześladowani przez mieszkańców dzisiejszego państwa Izrael, czyli tych którzy uważają siebie za potomków Judejczyków.\nMimo iż niektórzy współcześni syjonistyczni Żydzi podważają teorię o chazarskim pochodzeniu żydów aszkenazyjskich, to dowody naukowe na ten temat są mocne i raczej niepodważalne. Potwierdzają to badania historyczne, archeologiczne i genetyczne.\nNareszcie mamy więc obraz współczesnych Żydów, którzy ani genetycznie, ani językowo, ani religijnie nie są związani z biblijnymi Hebrajczykami.\nJak widać, cała sprawa jest bardzo zagmatwana i czasem ciężko się w tym połapać.\nPodsumowując, jeszcze raz od początku:\nnarodem bożego wybrania byli Izraelici (nie mylić z Izraelczykami), potomkowie Abrahama. Izraelitom udało się stworzyć własne państwo, jednak po jakimś czasie rozpadło się ono na 2 sąsiadujące i walczące ze sobą królestwa: Królestwo Izraela (Królestwo Północne) oraz Judeę (Królestwo Południowe). Minęło czasu mało-wiele i Królestwo Izraela zniknęło z dziejów świata, na arenie pozostała tylko Judea, zamieszkana przez potomków pokolenia Judy oraz Lewitów. Judea wkrótce straciła niepodległość. Od tej pory przechodziła z rąk do rąk. Za czasów Jezusa była akurat pod panowaniem Rzymu. Po ukrzyżowaniu Jezusa i powstaniu chrześcijaństwa, Hebrajczycy podzielili się między sobą: część uwierzyła w Chrystusa i została chrześcijanami, część Go odrzuciła.\nW roku 70 Rzymianie zburzyli świątynię Jerozolimską, co uniemożliwiło Judejczykom kontynuowanie kultu świątynnego. Doprowadziło to do przekształcenia judaizmu świątynnego, w judaizm rabiniczny. Judaizm rabiniczny to nowa religia, młodsza od chrześcijaństwa, której podstawą jest Talmud, a nie Biblia. Sytuacja ta trwa do około VII wieku, kiedy to plemię Chazarów przeszło na judaizm, uznając go za swoją religię państwową. Po zniszczeniu Chazarii przez Świętosława I, Chazarowie rozproszyli się po świecie, głównie w Europie, jednak z jakiś niewyjaśnionych względów, nigdzie nie zagrzali dłużej miejsca, gdyż byli wypędzani niemal z każdego kraju w którym się osiedlili. Jedyny wyjątek w tej kwestii stanowiła Rzeczpospolita, która była najbardziej tolerancyjnym państwem Europejskim, także dla chazarskich Żydów.\nSłowo “Żyd” i “żyd” w piśmie świętym\nBardzo ciężko będzie nam znaleźć w oryginalnym Piśmie Świętym słowo Żyd z jednej prostej przyczyny: powstało ono dopiero około XVII wieku. Przyznacie, że może to stanowić pewien problem.\nŹródłosłowem słowa „Żyd” jest Juda (grecka Judea), i odnosi się do mieszkańca kraju Judy (Judei) lub/i z pokolenia Judy. Współczesne przekłady Nowego Testamentu na język polski, tłumaczą greckie słowo ιουδαιοι jako Żyd, podczas gdy bardziej prawidłowe byłoby Judejczyk, czyli mieszkaniec Judei. Na tej samej zasadzie mieszkaniec Polski to Polak, mieszkaniec Słowacji to Słowak a mieszkaniec Wrocławia to Wrocławianin. Jeśli spojrzymy na to z tej właśnie perspektywy, to Jezusa nazwiemy Galilejczykiem lub Nazarejczykiem, a nie Judejczykiem (nie pochodził z Judei), ani tym bardziej Żydem.\nTo prawda, Jezus pochodził z pokolenia Judy, ale samo pochodzenie nie stanowiło głównego i jedynego kryterium nazywania kogokolwiek Judejczykiem. Faktem jest natomiast, że wielu Judejczyków wywodziło się z pokolenia Judy. Byli jednak wśród nich także przedstawiciele kapłańskiego pokolenia Lewiego, którzy przez to, że zamieszkiwali teren Judei, także nazywani byli Judejczykami. Jeśli ktoś się bardzo uprze, to może Jezusa ewentualnie nazwać żydem – pisanym małą literą – jako wyznawcę judaizmu świątynnego, tak jak małą literą piszemy słowa określające wyznawców religii, na przykład chrześcijanin czy muzułmanin. Wprowadza to jednak niepotrzebne zamieszanie i jeszcze bardziej zaciemnia sytuację. Ktoś bardzo podejrzliwy mógłby nawet pomyśleć że celowo stworzono tutaj chaos semantyczny.\nW Piśmie Świętym nigdzie nie pada względem Jezusa określenie Żyd ani Judejczyk (jedynie poganin Piłat nazywa Jezusa “Królem Judejskim”), za to nazywany jest kilkukrotnie Nazarejczykiem lub Galilejczykiem. Dla ewangelistów wydaje się to być sprawą względnie oczywistą.\nSkoro więc słowo “Żyd” istnieje dopiero od XVII wieku, kto współcześnie może być nazwany Żydem?\nPrawda jest taka, że każdy kto tego zechce. Kryterium nie jest ani religia, bo istnieje kilka odłamów współczesnego judaizmu, oraz inne religie – powiedzmy – około żydowskie. Istnieją też Żydzi ateiści. Kryterium tym nie jest też pochodzenie, bo Żydzi stanowią bardzo zróżnicowaną mieszankę etniczną, której głównym składnikiem są turańscy Chazarowie. Nie jest to też wspólny język, bo Żydzi nie posiadają jednego, wspólnego dla wszystkich języka. Brak też wspólnego mianownika historycznego, gdyż wiele społeczności żydowskich miało inne dzieje i przechodziło inne koleje losu, najczęściej w całkowitej izolacji względem siebie.\nBrak tu po prostu jakiegokolwiek czynnika, który by można było uznać za wiążące kryterium przynależności do narodu żydowskiego. Izraelski naukowiec z uniwersytetu w Tel-Awiwie Shlomo Sand, w swojej książce “Kiedy i jak wynaleziono naród żydowski” twierdzi nawet, że naród żydowski został wymyślony i nigdy nie istniał.\nCały ten rozgardiasz doprowadza do wielu konfliktów na łonie samego środowiska żydowskiego, gdzie różne frakcje nawzajem zaciekle się zwalczają oraz podważają swoje prawo do nazywania się Żydami.\nJedno jest jednak pewne: niemal nikt z tych którzy współcześnie nazywają siebie Żydami, nie ma kompletnie nic wspólnego z Jezusem Chrystusem. Można by wręcz powiedzieć, że współcześni Żydzi mają tyle wspólnego Żydami z Pisma Świętego i Jezusem, co ptak kiwi z owocem kiwi. Nazwa niby ta sama, ale nic poza tym\nTekst zamieszczony pierwotnie na FP MyReakcja


Sok z buraka- idealny na nadciśnienie i anemię! – Zdrowy tryb życia, zdrowe przepisy dietetyczne, zdrowa dieta. Jak schudnąć?\nadmin @ 29.01.2015 0 komentarzy\nOkazuje się, że dla każdego z nas. Bo częste picie soku z buraka poprawia samopoczucie. Ale szczególnie dużo buraczanego soku powinny pić kobiety w ciąży, ponieważ zawiera on duże ilości kwasu foliowego, niezbędnego do prawidłowego rozwoju płodu. Dostarcza też do organizmu żelaza, dzięki czemu zapobiega anemii.\nBadania dowiodły, że picie soku z buraka pomaga też w leczeniu nadciśnienia i uzupełnia niedobór tlenu w komórkach. Dzięki temu możliwe jest naturalne zmniejszenie rozwoju takich chorób, jak niewydolność serca, ryzyko zawału, czy udaru mózgu.\nWiększość z nas nie docenia dobroczynnych właściwości buraków. Tymczasem już 200 g buraka zawiera dzienną, zalecaną dawkę potasu, żelaza, manganu oraz witamin A i C. Buraki zawierają też kwas foliowy i serotoninę, która wpływa na prawidłowy sen i apetyt.\nPicie soku z buraków podnosi odporność organizmu. Zapobiega też rozwojowi nowotworów i obniża ryzyko wystąpienia raka szyjki macicy u kobiety.\nSok z buraka jest pomocny w leczeniu nerwicy, depresji i stanów lękowych. Pomaga zmniejszyć napięcie nerwowe, wzmacnia czujność, poprawia koncentrację, łagodzi zaburzenia snu i reguluje poziom cholesterolu. To wszystko dzięki zawartości witamin z grupy B.\nZdrowy, pyszny sok z buraka znajdziecie w sklepie:\nA na koniec dobra wiadomość dla osób na diecie: sok z buraka zawiera dużą ilość błonnika, który ułatwia trawienie i pomaga w zachowaniu szczupłej sylwetki i w problemach trawiennych. Dlatego powinno się po niego sięgać każdego dnia, bo szklanka soku z buraka to prawdziwa dawka zdrowia!\nTagi: burak, sok z buraka


Festina F20570/4 - Zegarek Retro • Zegarownia.pl\nModel F20570/4 Zegarek damski Festina Retro Festina Retro\nFestina Retro F20570/4 to utrzymany w klasycznej czerni, kwarcowy zegarek damski, który będzie pasował do wielu codziennych i smart casualowych zestawów. Ozdobiona giloszowaniem tarcza z sekundnikiem została osadzona w kopercie ze srebrnej stali szlachetnej i przykryta szkłem mineralnym. Całość umocowano na skórzanym pasku. Festina F20570-4 to model objęty dwuletnią gwarancją. Producent zapewnia dodatkowo pięcioletnią gwarancję na szkiełko.\nOpinie o Festina Retro F20570/4


opublikowano: 2015-05-30 12:59:23\n„Jagódki” z Przedszkola Miejskiego nr 13 pojechały do łódzkiej Manufaktury. Tam odwiedziły restaurację American Bull, gdzie… same przyrządzały pizzę\nNajpierw wałkowały i wygniatały ciasto, później przybierały je tym, co najchętniej lubią pałaszować. Pizze były więc przeróżne: niektóre z samym serem, a inne z salami i pomidorami. Część z nim miała nawet oczy i paprykowy uśmiech. Zjadanie własnych dzieł było dla maluchów prawdziwą przyjemnością.\nPizza z Pabianic najlepsza na świecie? To nawet może się udać\nNowa restauracja otworzy się na dniach. Co tu zjemy?\nKomentarze do artykułu: Mniam mniam!


Mile spędzony czas w wakacje i ferie | Elder Online\nRegionalne atrakcje 23 czerwca 2014\nNiemalże w każdym regionie można spotkać wiele miejscowości o charakterze turystycznym. Wbrew pozorom dla zwiedzających i odwiedzających konkretne miejsca ciekawe może być praktycznie wszystko, począwszy od izb pamięci i muzeów …\nWypoczynek w Sopocie 30 marca 2014\nSopot jest to jedno z największym miejscowości położonych nad Morzem Bałtyckim. Ten kurort znajduje się w województwie pomorskim. Jest to poza tym jedna z najbardziej popularnych nadmorskich miejscowości, do której …\n« Autobus turystyczny\nUrlop w domu nie jest taki sam, jak urlop spędzony poza nim. W wakacje lub ferie zimowe możemy pojechać niewielkim kosztem do najbardziej atrakcyjnych miejsc w Polsce, w których będziemy mogli skorzystać z atrakcji przygotowanych przez mieszkańców. W najbardziej popularnych miastach turystycznych wiele osób utrzymuje się z turystyki, oferując przybyszom smaczne posiłki, zabawy, przysmaki, gry na automatach, tańce, czy charakterystyczne dla danego miejsca zajęcia, oraz sporty. Podczas wakacji oprócz leżakowania na plażach, i korzystania ze słońca, możemy również skorzystać z możliwości spacerowania po okolicy, pływania statkiem, jachtem, skuterem wodnym, czy pływania w morzu, wykorzystując głównie siłę swoich rąk, i nóg. W przypadku gór mamy do dyspozycji wspinaczki, spacery wyznaczonymi szlakami turystycznymi, a także kajakarstwo. W zimie możemy w górach zjechać na nartach, sankach, czy deskach, na wyznaczonych do tego miejscach, bezpiecznych zarówno dla osób dorosłych, jak i dzieci. W przypadku sportów zimowych w górach warto jest wcześniej wyposażyć się w odpowiednią bieliznę termoaktywną, jak również w sprzęt, który równie dobrze będzie można wypożyczyć już na miejscu. Polskie morze bywa kapryśne, góry natomiast są doskonałe przez cały rok.\nWakacje z Niemiec Wakacje na każdą kieszeń. Marzysz o wakacjach spędzonych pod palmami...\nWakacje nad morzem Mimo iż ludzi na świecie jest bardzo wielu i każdy...


Wspaniały pierwszy czerwca – dzień, który uratował rewolucję | TwojaHistoria.pl\nTwojaHistoria.pl > Historia powszechna > Historia Wielkiej Brytanii > Wspaniały pierwszy czerwca – dzień, który uratował rewolucję\nfot.Philip James de Loutherbourg /domena publiczna W historiografii angielskiej bitwa pod Ushant jest nazywana Wspaniałym pierwszym czerwca.\nTłum gapiów zgromadzony na paryskim placu Rewolucji w maju 1794 roku w ciszy ogląda ponury spektakl. Choć powtarzany do znudzenia od kilku już lat, wciąż przyciąga tych, którym udało się uniknąć odgrywania w nim głównej roli. Jeszcze chwila i kat unosi odciętą głowę skazańca. Przez moment wszystkim wydaje się, że usta nieszczęśnika jeszcze drgają. To tylko wzmaga podniecenie tłumu, który po chwili wybucha wrzawą, oklaskami i wykrzyczanymi słowami Marsylianki – oto udało się przeżyć kolejny dzień krwawego terroru.\nW 1794 roku rewolucyjny aparat administracyjny nadzorowany przez Maksymiliana Robespierre’a zachowywał jeszcze swoją władzę dzięki rządom tyranii absolutnej. Rzucone rok wcześniej hasło, „by terror stał się chlebem powszednim” społeczeństwa, teraz nabrało rzeczywistego, krwistoczerwonego znaczenia.\nWprowadzone prawo o podejrzanych sprawiło, że gilotyny w Paryżu i na prowincji zaczęły pracować non stop. W objęcia Ludwiczki – jak czasami przezywano straszliwe narzędzie kaźni – szli zarówno rzeczywiści zdrajcy idei rewolucyjnych oraz wzdychający za monarchią arystokraci, jak też jedynie posądzani o potworne zbrodnie przeciwko nowemu ładowi.\nJak zauważają niektórzy badacze, bywały dni, że niepokorna głowa spadała co dwie minuty, a miejsca egzekucji w stolicy musiały być przenoszone z powodu niewydolności kanalizacji, która nie dawała rady odprowadzać takiej ilości spływającej krwi. I choć te doniesienia są trudne do zweryfikowania, to przyjmuje się, że nieczuła na stan, pochodzenie lub winę swych ofiar mademoiselle Guillotine pozbawiła życia prawie 35 tys. ludzi.\nRzecz jasna szalejąca rewolucja nie pozostawała bez echa na kontynencie. Tocząca się od 1792 roku wojna Francji z monarchiami europejskimi wkroczyła teraz jednak w nowy etap. Po sukcesach rewolucyjnego oręża pod Valmy czy Jemappes działania wojenne straciły nieco na rozmachu. Zaskoczone porażkami wojska koalicjantów zapadły na swoich pozycjach, jakby wyczekując na to, co przyniosą kolejne miesiące.\nTymczasem w styczniu 1793 roku po publicznym procesie zgilotynowany został Ludwik XVI. Tak niebywały, delikatnie rzecz ujmując, akt społecznego nieposłuszeństwa wstrząsnął tronami Europy. Okazało się bowiem, że władcy nie są nietykalni, a przykład Karola I Stuarta sprzed ponad stu lat wcale nie został zapomniany. Śmierć króla Francji na nowo jednak skonsolidowała koalicję. Przystąpiła do niej nawet Anglia, która początkowo nie kwapiła się do ingerowania w kontynentalne sprawy.\nfot.Georg Heinrich Sieveking /domena publiczna Egzekucja Ludwika XVI\nRząd w Paryżu zareagował na nadciągające zagrożenie, tworząc nową armię opartą na powszechnym poborze. Ten jednak szybko pozbawił naród… rąk do pracy na roli. A to tylko pogłębiło kryzys żywnościowy wywołany nieurodzajami lat poprzednich. Racjonowanie i reglamentacja żywności ratowały sytuację na krótką metę.\nWidmo powszechnego głodu zaczęło krążyć po kraju. Rzesze wychudzonych ludzi stały się nieodzownym elementem ulic miast – w większości dotychczasowych twierdz rewolucyjnego żywiołu. Szybko też głód i galopująca inflacja sprawiły, że niepokoje i niezadowolenie rosły nawet wśród najbardziej zagorzałych republikanów. I nie pomagały kolejne krzepiące wieści z pól bitewnych, gdzie siły rewolucyjne były w ciągłym natarciu. Francja musiała jeść, by Marsylianka nie ucichła na zawsze.\nNowy Świat – nowa nadzieja\nW poszukiwaniu szybkiego rozwiązania oczy Paryża zwróciły się na świeżo upieczoną demokrację zza oceanu. Zdesperowany Komitet Ocalenia Publicznego właśnie do USA zwrócił się o pomoc w ratowaniu młodszej siostry amerykańskiej rewolucji. Nie chodziło jednak o wsparcie militarne, ale o wykorzystanie tkwiącej od dłuższego czasu w portach USA floty 117 francuskich żaglowców z artykułami kolonialnymi.\nRzecz jasna sam cukier, kakao czy też pieprz nie były towarem pierwszej potrzeby i jako takie nie mogły uratować Paryża od śmierci głodowej. Dlatego też rząd francuski poprosił Amerykanów o możliwość wymiany za dopłatą kolonialnych luksusów na bardziej życiodajne pszenicę i mięso.\nMimo oficjalnej polityki neutralności Stanów Zjednoczonych wobec walczących stron w Europie administracja waszyngtońska ostatecznie przystała na francuski deal. Żywność zdobyto, ale jej droga do paryskich garnków była jeszcze daleka i usłana angielskimi działami.\nAmeryka nie tylko zgodziła się na wymianę frachtu, ale też wsparła francuską flotyllę własnymi jednostkami handlowymi. W ten sposób z początkiem kwietnia 1794 roku z zatoki Chesapeake w Wirginii wyruszył do Brestu ogromny, bo liczący ponad 150 jednostek konwój życia.\nW ładowniach znajdowało się blisko 100 tys. baryłek przede wszystkim pszenicy, wołowiny i bekonu, ale też ryżu, kawy oraz cukru. Na bezpośrednią – i raczej symboliczną – eskortę drogocennego transportu wyznaczono eskadrę 2 okrętów liniowych oraz 4 fregat kontradm. Pierre’a Van Stabela, który wymknął się angielskiej blokadzie i już od lutego stacjonował u amerykańskich wybrzeży.\nChociaż dochowano wszelkich środków ostrożności, to jednak tak wielka armada nie mogła wyjść w morze niezauważona. Pół biedy, gdy świadkami tego byli swoi. Tymczasem wśród gapiów znalazł się dowódca brytyjskiej fregaty przechwyconej wcześniej przez francuską eskadrę. Zapobiegawczy oficer po rozeznaniu się w zamiarach Francuzów wysłał przez zaufanego kapitana jednostki handlowej samotnie zmierzającej do Anglii raport o składzie i orientacyjnym kursie konwoju.\nPod koniec kwietnia raport ten dotarł do admiralicji Royal Navy, która zdawała się tylko czekać na takie wieści. Teraz należało odnaleźć wroga na bezmiarze oceanu i raz na zawsze zatopić w nim idee rewolucyjne.\n„Nie trzeba nam morskiego zwycięstwa”\nFrancuzi byli jednak świadomi zagrożenia ze strony angielskiej floty. Dlatego też na spotkanie konwoju i dla wzmocnienia jego mizernej eskorty wysłali z portu Rochefort 5 okrętów liniowych kontradm. Josepha-Marie Nielly’ego. Ten – zanim napotkał flotę francuskich transportowców – zdołał jeszcze 10 maja rozproszyć angielski konwój, zdobywając fregatę i paląc 30 statków z towarami.\nTo była jednak tylko przygrywka do tego, co miało nadejść. Wkrótce bowiem na fale oceanu wyszło z Brestu 26 liniowców oraz kilka fregat dowodzonych przez kontradm. Louisa Villareta de Joyeuse’a. Niedawno awansowany z porucznika (!) dowódca floty bresteńskiej był jednym z nielicznych doświadczonych oficerów marynarki francuskiej, któremu udało się zachować arystokratyczną głowę na karku w czasie krwawego terroru. Wychodząc w morze, otrzymał on od Komitetu Ocalenia Publicznego jasną instrukcję co do swojej misji:\nW chwili obecnej nie trzeba nam morskiego zwycięstwa, ale ocalenia naszego konwoju. Konieczna jest nie bitwa morska, a przyjęcie postawy śmiałej i imponującej, która powstrzyma i zniechęci nieprzyjaciela.\nfot.Luny, Thomas/domena publiczna Francuzi byli jednak świadomi zagrożenia ze strony angielskiej floty.\nVillaret doskonale wiedział, że zadanie nie będzie proste. O ile bowiem jego okręty prezentowały przyzwoity poziom przygotowania, o tyle z załogami było gorzej. Rewolucyjna czystka sprawiła, że w marynarce było wielu ludzi przymuszonych do pracy na morzu, z którą do tej pory nie mieli nic wspólnego lub w najlepszym wypadku służyli dotąd na jednostkach handlowych. Brakowało zwłaszcza doświadczonych artylerzystów.\nCo gorsza, paryski rząd nauczony przykrymi doświadczeniami buntów floty w Tulonie i Breście z roku poprzedniego w dalszym ciągu nie ufał marynarce, oddelegowując do portów swego rodzaju komisarzy ludowych, którzy mieli nadzorować działania floty i poziom jej rewolucyjnego zapału. Jeden z nich, Jeanbon Saint-André miał nawet w specyficzny sposób zmotywować Villareta, grożąc mu gilotyną w przypadku utraty drogocennego konwoju zmierzającego do Francji.\n„Podbudowany” słowami komisarza francuski dowódca, wykorzystując złą pogodę, wymanewrował 17 maja blokującą port w Breście flotę brytyjską i ruszył co sił w żaglach na ocean.\nDzień później u wrót bresteńskiego portu pojawili się Anglicy. Dowodzący brytyjską flotą kanału La Manche (wydzieloną formacją Royal Navy) adm. Richard Howe nie krył zaskoczenia udaną ucieczką okrętów Villareta.\nZapewne nie takiego początku łowów spodziewał się doświadczony admirał, opromieniony sławą przerwania blokady Gibraltaru w czasie wojny o niepodległość USA. Powiadomiony zawczasu raportem z zatoki Chesapeake już od początku maja patrolował wody na podejściu do portu w Breście z nadzieją na przechwycenie konwoju z Nowego Świata.\nTymczasem nie dość, że na próżno wypatrywał drogocennej armady, to jeszcze nieopierzony obywatel Villaret wymknął się mu spod nosa. Chcąc szybko zmazać skazę na swym wizerunku, były Pierwszy Lord Admiralicji rzucił się w pogoń za francuską flotą atlantycką.\nWróg za mgłą\nVillaret wcale nie zamierzał zupełnie urwać się flocie Howe’a. Zdawał sobie jednak sprawę z przewagi doświadczenia swego adwersarza i ze słabości własnej floty. Wielu jego marynarzy było przecież nieostrzelanymi nowicjuszami, cierpiącymi dodatkowo na chorobę morską. Dlatego też, będąc regularnie informowanym przez własne patrolowce o położeniu konwoju, starał się tak manewrować przy zalegającej mgle, by unikając walnego starcia z Brytyjczykami, odciągnąć ich od kursu jednostek Van Stabela.\nTakie swoiste podchody trwały przez kilka dni. Wreszcie rankiem 28 maja, kiedy całun mgły nieco opadł, adm. Howe nakazał swoim najszybszym jednostkom podjąć zdecydowany pościg za okrętami straży tylnej zespołu Villareta.\nChociaż angielscy marynarze robili co w ich mocy, to utrzymująca się sztormowa pogoda utrudniała im szybkie dopadnięcie Francuzów. Dlatego też dopiero po południu 74-działowy HMS Bellerophon oddał pierwsze salwy do potężnego liniowca Révolutionnaire. Anglicy, nie zważając na przewagę ogniową 110-działowego Francuza, szybko oddzielili go od reszty floty. Wkrótce też Rewolucjoniście przyszło walczyć aż z 6 jednostkami Howe’a. I chyba tylko zapał francuskich marynarzy godny nazwy okrętu sprawiał, że dzielny liniowiec walczył aż do wieczora, zmuszając do wycofania się 2 jednostki angielskie.\nZmasakrowany, z pokładem zalanym krwią przeszło 400 członków jego 1000-osobowej załogi Révolutionnaire oderwał się pod osłoną nocy od swoich prześladowców, szukając ratunku w macierzystym porcie. Tam jednak dowódcę i pozostałych przy życiu oficerów spotkała niemiła niespodzianka w postaci aresztu za… porzucenie floty bez rozkazu.\nfot.Cleveley, Robert/domena publiczna Chociaż angielscy marynarze robili co w ich mocy, to utrzymująca się sztormowa pogoda utrudniała im szybkie dopadnięcie Francuzów.\nNoc dała jedynie chwilę oddechu obydwu stronom, gdyż następnego ranka Anglicy ponownie ruszyli do ataku. Adm. Howe zdawał się nie zauważać, że francuska flota w dalszym ciągu niezmordowanie brnęła w głąb Atlantyku. Plan Villareta, by odciągnąć Royal Navy od zbliżającego się życiodajnego konwoju z Ameryki, miał zatem szansę powodzenia. Tymczasem Brytyjczykom, niepomnym na rzeczywisty cel ich akcji, udało się osaczyć pięć kolejnych francuskich jednostek.\nZażarta walka ogniowa nie przyniosła rozstrzygnięcia. Owszem, 3 uszkodzone rewolucyjne liniowce musiały salwować się ucieczką do Brestu, ale już następnego dnia braki te uzupełniła eskadra kontradm. Josepha Nielly’ego. A to oznaczało jedno – konwój Van Stabela był blisko.\nWalki 29 maja zakończyła ponownie noc i wszędobylska mgła, która na dwa dni rozdzieliła przeciwników.\nCzytaj też: Powstanie wandejskie, czyli ludobójstwo Francuzów rękami… Francuzów\nBitwa gdzieś na oceanie\nRześki czerwcowy poranek wreszcie powitał strony nie mgłą, ale czystym niebem i w miarę spokojnymi falami. Villaret zdawał sobie doskonale sprawę, że nie jest w stanie ciągle uciekać i będzie musiał w końcu przyjąć bitwę. Pokrzepiał go jedynie fakt, że mimo dotychczasowych walk liczebność jego floty nie zmalała i w dalszym ciągu dorównywała flocie kanału Howe’a.\nBrytyjski admirał był natomiast mocno podirytowany brakiem wymiernych sukcesów. Oto w gonitwie za Francuzami znalazł się gdzieś w szczerym oceanie – jak oceniał prawie 800 km na zachód od wyspy Ouessant – a poza kilkoma uszkodzonymi wrogimi i własnymi jednostkami nic nie wskórał. A co najgorsze, główny jego cel, czyli konwój ze zbożem, był nie wiadomo gdzie.\nW tej sytuacji Howe zażądał od swoich dowódców bardziej zdecydowanych działań. Kiedy zatem obie rozciągnięte w linię floty zrównały się mniej więcej swoimi kursami, około godz. 9 odezwały się działa Royal Navy. Francuzi nie pozostali dłużni i w chwilę potem burty ich okrętów stały się ziejącymi ogniem ścianami.\nHowe nie zamierzał jednak poprzestać na tradycyjnej liniowej walce artyleryjskiej na odległość. Chciał zdecydowanie zniszczyć flotę Villareta. Dlatego też rozkazał swoim kapitanom zwrócić się okrętami pojedynczo w kierunku francuskiej linii, by przełamać ją w kilku miejscach, ostrzeliwując wrogie jednostki zarówno od strony dziobu, jak i rufy. Jednocześnie polecił razić także kadłuby Francuzów, a nie – jak to najczęściej stosowano do tej pory – jedynie takielunek dla unieruchomienia nieprzyjacielskiej jednostki.\nNiestety wkrótce plan Howe’a zaczął się załamywać. Większość angielskich kapitanów albo źle zrozumiało, albo zignorowało sygnał wysłany z flagowej HMS Queen Charlotte i w dalszym ciągu trzymało się pierwotnego kursu. Część brytyjskich jednostek była też uszkodzona po wcześniejszych potyczkach i być może dlatego nie była w stanie szybko wykonać nakazanego manewru.\nW efekcie zaledwie 6 spośród 26 okrętów, jakim dysponował Howe, przecięło francuski szyk. Wśród nich był oczywiście okręt flagowy admirała, który szybko nawiązał walkę z potężnym 120-działowym Montagne dowodzonym przez samego Villareta. Legenda głosi, że kiedy Queen Charlotte mijała rufę francuskiego flagowca, obaj dowódcy mieli się wzajemnie obserwować przez lunety.\nfot. Henry Perronet Briggs /domena publiczna Król Jerzy i Earl Howe na pokładzie Queen Charlotte\nJakkolwiek było, w ciągu godziny od pierwszych salw brytyjskie i francuskie linie były potwornie przemieszane, tworząc właściwie kilka oddzielnych stref bitewnych. W tym gigantycznym morskim mêlée okręty strzelały do siebie dosłownie burta w burtę, a umieszczeni na masztach strzelcy wyborowi zbierali krwawe żniwo wśród uwijających się na pokładach artylerzystów.\nCzytaj też: To była jedna z najsłynniejszych egzekucji w historii. Kiedy głowa króla opadła na deski, gawiedź maczała chusteczki w „błękitnej krwi” a nawet jej kosztowała\nSpośród wielu toczonych tego dnia pojedynków na najbliższym dystansie w annałach zapisał się szczególnie ten między HMS Brunswick a Vengeur du Peuple. W ferworze walki obie jednostki podeszły do siebie tak blisko, że ich maszty, takielunek i kotwice splątały się, więżąc je w krwawym przeszło 3-godzinnym uścisku.\nKiedy wreszcie załogom udało się rozdzielić okręty z morderczego klinczu, potwornie pokiereszowany Vengeur zaczął tonąć. W tym momencie marynarze Brunswicka, nie bacząc na to, że jeszcze przed chwilą francuski okręt był ich celem, rzucili się na pomoc idącym na dno nieprzyjaciołom. Wkrótce do akcji ratowniczej przyłączyło się kilka innych okrętów Royal Navy, które ostatecznie podjęły z wody ponad 300 rozbitków. Niestety drugie tyle pochłonęła walka i fale oceanu.\nOkoło południa kontradm. Villaret oderwał się na swoim podziurawionym niczym ser szwajcarski Montagne od Brytyjczyków. Na jego flagowcu naliczono aż 500 trafień i tylko do kategorii cudów zaliczano to, że nadal pływał. Po przejściu nieco na północ od obszaru objętego walką udało się francuskiemu dowódcy zgromadzić wokół siebie nadające się jeszcze do walki jednostki.\nWidok odtworzonej eskadry nie napawał jednak optymizmem. Spośród 26 okrętów, jakimi jeszcze rano dysponował, do w miarę sprawnych działań nadawało się zaledwie 12. Reszta niestety albo padła pastwą Brytyjczyków (5 zdobytych i 1 zatopiony), albo bezwolnie dryfowała, sporadycznie odgryzając się ogniem artyleryjskim okrętom Howe’a.\nMając jednak w pamięci grożącą mu gilotynę w przypadku przejęcia drogocennego konwoju przez Brytyjczyków, nieustraszony obywatel Villaret z iście rewolucyjnym zapałem ruszył ponownie na jednostki floty kanału.\nHowe przyjął uderzenie, ale i jego siły były mocno przetrzebione. Co prawda nie utracił on żadnego okrętu, ale ich większość doznała tak dotkliwych uszkodzeń, że do skutecznej walki nadawało się tylko 11. Dlatego też, gdy po krótkiej wymianie ognia jednostki Villareta, zbierając po drodze resztę sprawnych okrętów, obrały kurs na wschód, sędziwy admirał odetchnął z ulgą i jak nieżywy padł ze zmęczenia w swojej kajucie.\nObie strony miały dość walki.\nPodczas gdy Brytyjczycy świętowali na oceanie swoje wielkie zwycięstwo, nazywając je, z barku jakiegoś pobliskiego punktu odniesienia, który mógłby dać geograficzną nazwę bitwie, Wspaniałym pierwszym czerwca, Francuzi wcale nie czuli się przegrani. I to mimo że oprócz okrętów stracili prawie 5 tys. ludzi, czyli blisko pięciokrotnie więcej niż przeciwnik.\nZaraz po obraniu wschodniego kursu Villaret wysłał swoje fregaty, by wzmocniły eskortę Van Stabela. Wkrótce też do jego poobijanej floty dołączyła eskadra 8 liniowców wysłana z Brestu do patrolowania okolic wyspy Ouessant. Pod parasolem ochronnym tak znacznych sił nie niepokojony już przez nikogo konwój życia wpłynął 13 czerwca do bresteńskiego portu. Rewolucja miała co jeść. Rewolucja została uratowana.\nFleet battle and blockade. The French Revolutionary War 1793–1797, ed. R. Gardiner, Annapolis 1996.\nWarner O., The Glorious First of June, New York 1961.