Igrzyska śmierci : Media, Reklama, Internet, PR, Telewizja, Radio - najnowsze wiadomości tylko na WirtualneMedia.pl\nArtykuły dla tagu: Igrzyska śmierci\n"Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2" hitem2015-11-30\nFilm "Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2" drugi tydzień z rzędu zajmuje pierwszą pozycję w amerykańskim box office.\nJennifer Lawrence musi zabić prezydenta Snowa (wideo)2015-11-03\nTwórcy filmu "Igrzyska śmierci" opublikowali klip promujący ostatnią część serii.\n"Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2" (zobacz zwiastun)2015-10-28\nW sieci pojawił się klip telewizyjny promujący film "Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2".\n20 listopada 2015 premiera filmu "Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2"2015-09-17\nZaprezentowano trailer i plakat do filmu "Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2".\n"Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2". Zobacz pełny zwiastun2015-07-23\nW internecie zadebiutował trwający ponad dwie i pół minuty zwiastun filmu "Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2". Katniss czeka najtrudniejsza gra-wojna jej życia.\nJennifer Lawrence w "Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2" (zobacz zwiastun)2015-07-20\nW internecie pojawił się nowy minizwiastun filmu "Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2".\n"Igrzyska śmierci: Kosogłos. Część 2". Zobacz zwiastun2015-06-09\n"Igrzyska śmierci" nadal podbiją kina2014-12-08\nSuperprodukcja "Igrzyska śmierci: Kosogłos - Część 1" trzeci tydzień z rzędu utrzymała pierwszą pozycję box office w USA.\nJennifer Lawrence z "The Hanging Tree" podbija iTunes2014-12-03\nJennifer Lawrence nie tylko zadebiutowała na UK Charts, ale świetnie radzi sobie także w innych krajach.\nJennifer Lawrence z piosenką z "Igrzyska śmierci” na brytyjskiej liście przebojów2014-12-01\n"Igrzyska śmierci: Kosogłos - Część 1" podbiją kina2014-11-24\n"The Hanging Tree" od Jennifer Lawrence (posłuchaj)2014-11-24\nW internecie pojawiła się piosenka, którą Jennifer Lawrence zaśpiewała w najnowszym filmie "Igrzyska śmierci: Kosogłos - Część 1".\n"Igrzyska śmierci: Kosogłos - Część 1". Zobacz zwiastun2014-10-21\nW internecie pojawił się kolejny klip promujący film "Igrzyska śmierci: Kosogłos - Część 1".\nIgrzyska śmierci: Kosogłos cz. 1 - teaser w polskiej wersji językowej2014-07-29\nPo dwóch filmach viralowych stylizowanych na propagandowe orędzia Kapitolu, do internetu trafił oficjalny teaser trzeciej części „Igrzysk śmierci”. Podtytuł jednego z najbardziej oczekiwanych filmów roku to „Kosogłos część 1”. Trafi do kin 21 listopada.\n"Igrzyska Śmierci: Kosogłos. Część 1" - zwiastun z Donaldem Sutherlandem2014-06-25\nDo internetu trafiła zapowiedź filmu "Igrzyska Śmierci: Kosogłos. Część 1".\n„Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia” zdominowały MTV Movie Awards 20142014-04-14\nFilm „Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia” zdobył trzy statuetki a „Wilk z Wall Street” i „Millerowie” po dwie podczas ceremonii rozdania MTV Movie Awards 2014.\n"Kraina lodu" numerem 1, "Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia" dalej popularne2013-12-09\nAnimacja "Kraina lodu" awansowała na szczyt amerykańskiego box office'u.\n"Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia" nie dają szans konkurencji2013-12-02\nFilm "Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia" utrzymał się na szczycie amerykańskiego box office'u.\n"Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia" wielkim hitem kinowym2013-11-25\nZgodnie z przewidywaniami, film "Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia" zadebiutował na szczycie amerykańskiego box office'u.\nZa miesiąc premiera filmu "Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia"2013-10-28\nDo internetu trafił kolejny, ostatni już przed premierą zwiastun filmu "Igrzyska śmierci: W pierścieniu ognia".


KasiaPaź 02, 201800443\nPrawda jest, że bardzo szerokie spodnie wcale nie muszą poszerzać sylwetki, a wręcz przeciwnie. Kwestia tego, w jaki sposób są one dobrane ale również jaki rozmiar został zakupiony. Dlaczego ma to aż tak duże znaczenie? Ponieważ wiele pań decyduje się na zakupienie zbyt ciasnych spodni, co sprawia, że mimo wszystko później wszystko się z nich wylewa, co sprawia, że efekt jest mało estetyczny.\nSzerokie spodnie a reszta stylizacji\nPosiadanie szerokich spodni już samo w sobie daje bardzo wiele różnego rodzaju opcji stworzenia zestawów ubrań. Dlatego tak duże znaczenie ma nie tylko odpowiednie podejście do tego typu kwestii, ale również poszukanie informacji o tym, w jaki sposób ocenić swoją sylwetkę. I tak jeśli jakaś kobieta twierdzi, że ma zbyt szerokie biodra to właśnie szerokie spodnie będą mogły okazać się dla niej nieprawdopodobnie pomocne. Koniecznie należy o tym pamiętać, by wiedzieć, że szeroki spodnie doskonale zamaskują nie tylko szerokie biodra, ale również masywniejsze uda.\nWysokie panie bardzo często mają bardzo szczupłą sylwetkę, co oznacza, że mimo wszystko można będzie pozwolić sobie na bardziej szalone stylizacje. I tak przykładowo jeśli chodzi o spodnie szerokie to mogą one nadać sylwetce o wiele bardziej kobiecych kształtów, a co za tym idzie sprawić, że ona sama naprawdę wiele na tym wszystkim skorzysta. Wiele szczupłych wysokich kobiet chciałoby w ubraniach mieć pełniejszą sylwetkę, dlatego w ten sposób można będzie ją uzyskać.


Spis porad wątek zaproszenia w witrynie wydruki - http://wydruki.tenbit.konin.pl/\nSpis porad wątek zaproszenia w witrynie wydruki\neleganckie zaproszenia ślubne Jedne kartki z zaproszeniem są ładniejszeŚlub jest niezwykle ważnym wydarzeniem w życiu każdej pary i to niezależnie od tego czy chodzi o kobietę czy też o mężczyznę. Dla wszystkich jest to przecież coś niezwykłego, co wymaga podję ciekawa historia\nzaproszenia ślubne kwiaty Tymczasem zaproszenia ślubne mogą być rękodziełemIstotnym elementem przygotowań do ceremonii zaślubin jest tworzenie listy gości, którzy mają się pojawić w kościele i dalej\nzaproszenia ślubne kwiaty Tak długi czas pozwala podjąć odpowiedniąKażda Młoda Para planująca ślub staje przed wieloma trudnymi decyzjami. Jedną z nich jest wybór zaproszenia ślubnego. Dec na tej stronie\nklasyczne zaproszenia ślubne Zaproszenia na ślubSezon letni to ulubiony czas wielu par narzeczeńskich, które właśnie na tę gorącą i słoneczną porę roku ustalili datę swojego ślubu. Latem rzeczywiście najlepiej organizuje się tak duże przedsięwzięcia, a trzeba p sprawdź to\nzaproszenia ślubne kwiaty Wielkanoc – pamiętaj o wysłaniu kartki Ciągle żywa jest tradycja wysyłania kartek na Wielkanoc. Warto o niej pamiętać, bo otrzymanie takiej kartki lub zaproszenia to reszta artykułu\nzaproszenia ślubne laserowe Kartki świąteczne wielkanocne Kartki na święta to idealny sposób, który wyraża naszą pamięć o bliskich. Posiadając odpowiednie kartki i zaproszenia możemy zaprosić najbliższe nam osoby i poinformować je o tym, czego im życzymy. Bardz reszta poradnika\nzaproszenia ślubne laserowe Jak składać życzenia Młodej Parze? Nieodzownym elementem każdego ślubu jest składanie życzeń Młodej Parze. Zgromadzeni goście zazwyczaj mają na to czas tuż po uroczystości w kościele bądź urzędzie, ale zdarza się również, że na prośb dalej\nzaproszenia ślubne laserowe Zaproszenia wielkanocne Zaproszenia wielkanocne to ciągle bardzo popularny sposób Polaków na pozdrawianie świąteczne bliskich i znajomych. Wysyłane tuż przed Wielkanocą zaproszenia i kartki świąteczne to świetny sposób na indywidualn czytaj\nKrótko o zaproszeniach na śluby i weselaReklama i drukKartki wielkanocne- Polska tradycjaNowoczesne wzory w zaproszeniachKiedy i jak najlepiej kupić zaproszenia na ślub?Materiały drukowane - czy dalej warto w nie inwestowaćLubicie dostawać kartki na świętaPoligrafia w centrum uwagiKolorowa poligrafia. O drukowaniu i nie tylkoKrótko o zaproszeniach na śluby i weselaNa szybko o reklamie, druku i gadżetach reklamowychCo można drukować?Druk na potrzeby reklamyCeny i jakość druku. Kilka słów o poligrafiiCoraz niższa cena, coraz lepszy drukJakie zaproszenia na ślub wybrać? Kilka faktów i porad.Małe drukarnie a duże agencje drukuParę informacji o poligrafiiGdzie i jak drukuje się takie etykietyZakłady poligraficzne i drukarskieDruk poligraficzny - czyli o drukarniach i zakładach poligraficznychNa szybko o druku etykietTradycja wysyłania kart z życzeniami na WielkanocDruk reklamowy - krótko i na tematPo sezonowo: Kartki świąteczneKartki i karty zaproszeniowe na weseleDruk. Krótko o etykietach i nie tylkoDobra para: druk i reklamaDruk dla firm - kogo powinno to zainteresowaćZakłady poligraficzne i drukarskie


Młodzież ZSL-T w Brukseli - KulisyPowiatu.pl - Powiat Oleski + Powiat Kluczborski\nUczniowie ZSL-T finalizują projekt Entrepreneurial Learning in Europe\nunder Key Action 2, Strategic Partnership for School Education, Erasmus+\nprogramme w Brukseli. Od ponad roku, pomimo pandemii wraz z uczniami z\nNiemiec pracują online nad zakładaniem swoich start-upów, porównując\ndziałalność gospodarczą, legislacyjną w Polsce i Niemczech, uzgadniają\nwspólne stanowiska w kluczowych kwestiach.\nWymiana w Brukseli jest uwieńczeniem podejmowania różnych\nmiędzynarodowych inicjatyw i podnoszeniem umiejętności językowych.\nMłodzi ludzie uczą się doskonalenia krytycznego i strategicznego\nmyślenia, poznają strategie rozwiązywania problemów, rozwijają\nprzedsiębiorczy sposób myślenia poprzez nabywanie innowacyjnych postaw,\nrozwijają kreatywne myślenie oraz odwagę do przedstawiania pomysłów i\nrozwiązań. Wreszcie podnoszą swoją świadomość kulturową i europejską, co\nna pewno będzie wartością dodaną projektu.\nOprac: ZSL-T Kluczbork


Jak chronić włosy przed zanieczyszczeniami?\nPielęgnacja Eksperci Laura Superbi Pielęgnacja włosów suchych Włosy zniszczone\nMieszkanki miast doświadczają każdego dnia szkodliwego działania zanieczyszczeń. Gazy cieplarniane, dymy z kominów, spaliny samochodów, stres... Zanieczyszczenia to cały zespół czynników, które mogą osłabić nie tylko Twoje włosy, ale także pogorszyć Twoje zdrowie. Ponieważ włosy odzwierciedlają Twój aktualny stan, ważnym jest, byś umiała je ochronić przed zanieczyszczeniami!\nNie myśl, że częste mycie włosów uodporni je na zanieczyszczenia. Wręcz przeciwnie. Im częściej będziesz myła głowę, tym bardziej Twoje włosy będą osłabione. „Jeżeli Twoje włosy na wstępie są już osłabione, zbyt częste ich mycie osłabi je jeszcze bardziej. Myjąc włosy, pozbawiasz się ich naturalnej powłoki, która je chroni je przed nieczystościami.” Rozważ więc robienie większych przerw pomiędzy poszczególnymi myciami głowy. Mycie głowy dwa (lub maksymalnie trzy) razy w tygodniu w zupełności wystarczy.\nWłosy poddane oddziaływaniu zanieczyszczeń ponoszą tego konsekwencje. „ Włos staje się matowy i bardziej łamliwy. Aby temu zaradzić kilka lat temu stworzyliśmy gamę produktów Urban Care, która jest przeznaczona dla mieszkanek miast i ma na celu ochronę włosów przed nieczystościami. Ochronę tę umożliwiają między innymi filtry UV oraz różne witaminy.” Jest to skuteczna linia kosmetyków do codziennej pielęgnacji włosów poddawanych oddziaływaniu czynników zewnętrznych charakterystycznych dla miast.\nJeżeli pomimo wszystkich podjętych działań, Twoje włosy nadal są osłabione w wyniku oddziaływania na nie zanieczyszczeń, powinnaś zastosować specjalną kurację dostosowaną do stanu Twoich włosów. Jeżeli są one matowe, postaw na kosmetyki, które sprawią, że włosy będą bardziej lśniące, takie jak na przykład serum. „Osobom o suchych włosach polecamy natomiast szampony oraz maseczki odżywiające, które nawilżają włosy. Jeżeli Twoje włosy są szczególnie wrażliwe na oddziaływanie zanieczyszczeń, stosuj produkty do stylizacji, bądź kosmetyki bez spłukiwania, które ochronią je w ciągu dnia.”\nNasza rada: Innym sposobem na ochronę włosów przed nieczystościami jest noszenie odpowiednich nakryć głowy! Pomyśl zatem o kapeluszu, typu fedora lub borsalino, dzięki którym będziesz na czasie z najnowszymi trendami. Możesz też rozważyć noszenie chusty. „Pamiętaj, że nie musisz ich nosić przez cały czas, ale dobrze jest byś miała je pod ręką, gdy tylko stwierdzisz, że Twoje włosy wymagają ochrony w ciągu dnia.”


RYNEK TURYSTYCZNY MAROKO - PDF\nRYNEK TURYSTYCZNY MAROKO\nDownload "RYNEK TURYSTYCZNY MAROKO"\n1 rys. 1 flaga i herb Królestwa Maroko źródło : RYNEK TURYSTYCZNY MAROKO Magdalena Marek, IV rok / hot / w Numer indeksu :\n2 Spis treści : I. Tytułem wstępu...4 II. Maroko ogólnie krótko i zwięźle Maroko przez lupę PołoŜenie kraju Gospodarka Ustrój polityczny Ludność Klimat Kultura arabska Kiedy najlepiej wybrać się do Maroko Warunki rozwoju turystyki Regiony koncentracji ruchu turystycznego Miasta o najwyŝszej koncentracji ruchu turystycznego i ich atrakcje turystyczne Turystyka alternatywna Dostępność komunikacyjna...13 III. Rynek recepcji turystycznej Maroko w międzynarodowym ruchu turystycznym Turystyka w Maroko, zestawienie najwaŝniejszych wskaźników turystycznych Ruch lotniczy w Maroko Ruch na przejściach granicznych czyli kto najczęściej przyjeŝdŝa do Maroko Baza noclegowa Opis bazy noclegowej Informacje z portali branŝowych Cel podróŝy Sezonowość przyjazdów do Maroko Dochody Środki lokomocji po Maroko Kongresy, konferencje, strategie w sprawie rozwoju turystyki w Maroko Personel zawodowy Prognozy\n3 13. ZagroŜenia i przeszkody w rozwoju turystyki w zakresie podaŝy i popytu Promocja : Międzynarodowy Salon Turystyki - Moroccan Travel Market (MTM) Profile turystów...38 IV. Rynek emisji turystycznej Maroko Dlaczego Marokańczycy nie podróŝują za granicę? Turystyka krajowa Sugerowane wydatki mieszkańców Maroka na wyjazdy zagraniczne Lokalne strony / oferty marokańskich biur podróŝy...41 V. Znaczenie marokańskiego rynku turystycznego dla Polski Maroko kontra Polska Polacy do Maroko? Czyli co oferują polskie biura podróŝy...44 VI Zakończenie...46 VII Bibliografia\n4 I. Tytułem wstępu Maroko, jak trafnie zauwaŝył Janusz śebrowski w swej ksiąŝce pt. Maroko współczesność a historia : To jedno z najciekawszych państw kontynentu afrykańskiego. Od stuleci cieszy się zainteresowaniem podróŝników, uczonych i polityków z całego świata. Al-Maghrib czyli po arabsku Maroko z geograficznego punktu widzenia to orientalny Zachód, gdzie zachwycać mogą nie tylko antyczne wykopaliska rzymskie oraz arcydzieła architektury islamu, ale takŝe codzienność Ŝycia mieszkańców, którego fantazja jest w kolosalnej sprzeczności z modnym w Europie minimalizmem. To ziemia wielu kontrastów - społecznych, przyrodniczych i kulturowych. Przyczyniły się do tego zarówno warunki naturalne Maroka, jak i jego bujna, pełna niezwykłych zwrotów historia, w której wpływy europejskie mieszały się z arabskimi, berberskimi i afrykańskimi, dając w rezultacie oryginalną w swym bogactwie kulturę. Czego moŝe w Maroko szukać turysta europejski? MoŜe kolonialnej architektury Casablanki? Suków Marrakeszu? Czy np. cedrowych lasów, targu wielbłądów w Kulmim, ruchomych wydm koło Marzuka? Na te i wiele innych pytań autorka postara się odpowiedzieć w swojej pracy, która ma być swoistym opisem/podsumowaniem turystycznych aspektów rynku marokańskiego, jego specyfiki, magii. Autorkę podczas podróŝy po Maroko (którą to zafundowała Kinga Choszcz w ksiąŝce pt. Moja Afryka ) zafascynowały opisy i zdjęcia wąskich, błękitno-białych uliczek które wyglądały jak Ŝywcem wyjęte z pocztówki, marokański targ, który spokojnie moŝna było nazwać feerią barw i zapachów, arabski temperament który z odpowiednim podejściem takŝe daje się okiełznać oraz cała egzotyka i odmienność tego lądu dla człowieka z białej Europy. Bazując m.in. na danych : Ministerstwa Gospodarki Polskiej, Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w Rabacie, Raportu Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier 2009, programu Morocco's Vision 2010, danych z branŝowych czasopism i stron internetowych, autorka w pracy swej będzie starała się ukazać coraz bardziej liczący się w światowych rankingach rynek turystyczny Maroka, polskomarokańskie relacje turystyczne a takŝe swoistą nie-mobilność Marokańczyków. 4\n5 Brak informacji w języku polskim, dane nie wyczerpujące tematu, częstokroć z mozołem tłumaczone z języka francuskiego i angielskiego, wpłynęły na to, Ŝe niniejsza praca nie moŝe być traktowana jako kompleksowy projekt, a raczej jako subiektywny sposób przybliŝenia Maroko, który dopiero w ostatnich latach zdobył sporą popularność polskich turystów ale wciąŝ jednak pozostaje stosunkowo nieznany i tajemniczy. Warto zatem przynajmniej ogólnie zapoznać się z tą egzotyczną krainą, do której wyprawa moŝe okazać się przygodą niezapomnianą do końca Ŝycia. II. Maroko ogólnie krótko i zwięźle 1. Maroko przez lupę Stolica: Rabat. Pozostałe główne miasta: Agadir, Asafi, Casablanca, Meknes, Fez, Marrakesz. Powierzchnia: 446 tys. km2 Język urzędowy: arabski, uŝywane są teŝ: berberyjski i francuski, w miejscowościach turystycznych takŝe angielski i hiszpański Waluta: 1 dirham marokański = 0,31 zł. PołoŜenie kraju Rys. 2 Afryka / Maroko źródło: Rys. 3 Maroko + główne miasta da 5\n6 Maroko połoŝone jest na zachodnim wybrzeŝu Afryki Północnej, nad Morzem Śródziemnym od strony północnej, nad Atlantykiem na zachodzie. Na wschodzie znajdują się góry Atlas, a na południu Sahara. Od wschodu graniczy z Algierią, zaś od południa z Saharą Zachodnią, zajmuje powierzchnię ok. 446 tys km2. Stolicą państwa jest Rabat, zaś językiem urzędowym arabski, Wskazuje to na przynaleŝność tego kraju do kultury muzułmańskiej, i faktycznie na ok. 34 mln mieszkańców 99% to Arabowie, a do wyznawanie Islamu deklaruje ponad 98% tutejszej ludności. Sytuacja polityczna Maroka przypomina wiele innych państw arabskich panuje tutaj monarchia konstytucyjna, z koroną dziedziczoną przez kolejnych członków królewskiego rodu. 1.2 Gospodarka Gospodarka Maroka ma charakter typowo wolnorynkowy od początku lat 90 XX wieku następuje tutaj widoczny proces prywatyzacji. W przeciwieństwie do wielu innych krajów arabskich, państwo to nie posiada duŝych złóŝ ropy naftowej, zmuszone jest więc do eksportowania innych surowców, takich jak ołów, cynk czy mangan. Głównym partnerem handlowym i zarazem największym odbiorcą eksportu jest dla Maroka Francja. 1.3 Ustrój polityczny Zgodnie z konstytucją z 1972 (nowelizowana 1992 i 1996) Maroko jest dziedziczną monarchią konstytucyjną. Do króla i 2-izbowego parlamentu naleŝy władza ustawodawcza. Izba Reprezentantów liczy 325 członków z wyborów powszechnych, o 5- letniej kadencji, zaś Izba Radców składa się z 270 członków, wybieranych na 9 lat w wyborach pośrednich (co 3 lata wymiana 1/3 składu). Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem powoływanym przez króla. Władzę sądowniczą pełnią niezawisłe sądy. 1.4 Ludność Maroko zamieszkują gł. Arabowie (66%) i Berberowie (33%); ponadto w miastach małe grupy Francuzów, Hiszpanów; Berberowie są w znacznym stopniu zarabizowani, zamieszkują gł. góry i tereny pustynne. Muzułmanie sunnici stanowią 98% ogółu ludności (islam jest religią państw.), ponadto (gł. w miastach) istnieją niewielkie grupy chrześcijan (Francuzów i Hiszpanów); liczba wyznawców judaizmu jest znikoma i maleje. Jak podaje (2009 r.) liczba ludności w Maroko wynosi : 34,859,364 6\n7 Struktura ludności prezentuje się następująco: 0-14 (30%), (64,7%), 65 lat i więcej (5,2%). 1.5 Klimat Klimat tutaj panujący jest typowy dla niemal całego Czarnego Lądu gorący i surowy. Zdecydowanie przewaŝają obszary pustynne jedynie na północy kraju rozciągają się potęŝne góry Atlas. NajwyŜszy szczyt w kraju leŝy właśnie w tych górach DŜabal Tubkal, wznoszące się na wysokość 4167 m n.p.m. Rzeki, jak moŝna by się spodziewać państwie połoŝonym w takim miejscu, nie są tutaj zbyt liczne. 1.6 Kultura arabska Kultura arabska jest przedmiotem zainteresowań wielu ludzi na całym świecie, równieŝ i w Polsce. Spowodowane jest to m.in. róŝnorodnością tradycji i zwyczajów, jakie moŝna spotkać w poszczególnych krajach przynaleŝących do tej cywilizacji. Maroko jest świetnym tego przykładem kulturowo związane jest ściśle z narodem arabskim, jednak jego mieszkańcy stanowią jakby oddzielną grupę, podobnie jak mieszkańcy większości państw muzułmańskich. Aby w pełni się o tym przekonać i poznać ową cywilizację, trzeba jednak osobiście odwiedzić te tereny. Tylko wtedy będzie moŝna samemu stwierdzić, czy owa egzotyka i tajemniczość, tak zachwalana przez wszystkich, faktycznie jest cechą charakterystyczną Maroka. 1.7 Kiedy najlepiej wybrać się do Maroko? Najprzyjemniej odkrywać Maroko wiosną (marzec maj) - temperatura jest wówczas znośna, wszystko wokół rozkwita, lub jesienią (wrzesień październik). Latem moŝna plaŝować na wybrzeŝu, gdzie wieje przyjemna bryza. W głębi kraju temperatury sięgają 50 C. Trzeba unikać wyjazdu na Wielkanoc (najazd Hiszpanów) i w sierpniu (inwazja Francuzów). 2. Warunki rozwoju turystyki W latach około 1,5 milionów Europejczyków odwiedził Maroko. Głównymi odwiedzającymi byli Francuzi i Hiszpanie, znaczny odsetek stanowili takŝe turyści z Wielkiej Brytanii, Niemczech i Holandii. Turyści najchętniej odwiedzali duŝe ośrodki koncentracji turystycznej, zlokalizowane przy plaŝach wzdłuŝ atlantyckiego wybrzeŝa szczególną sympatią cieszył się Agadir. Około 20 tys. mieszkańców Arabii 7\n8 Saudyjskiej odwiedzających Maroko, zdecydowało się na zakup domów letniskowych właśnie w tym kraju. Wpływy z turystyki spadły o 16,5% w roku 1990 roku rozpoczęcie wojny w Zatoce Perskiej. W 1994, Maroko zamknęło przejście graniczne z Algierią po ataku na hotel w Marrakeszu. To spowodowało znaczny spadek w liczbie turystów algierskich z 70 tys. zwiedzających w 1994 r. do 13 tys. w 1995 r. W 2008 roku odnotowano w Maroko 8 milionów turystów, w porównaniu z około 7,4 mln w 2007 r., - tj. 7% wzrost w porównaniu do 2007 roku. 30% turystów w 2008 r. stanowili Marokańczycy mieszkających za granicą. Większością odwiedzającą Maroko nadal są Europejczycy (20% stanowią Francuzi). Europejczycy najchętniej podróŝują do Maroko w kwietniu i jesienią, z wyjątkiem turystów hiszpańskich, którzy przewaŝnie preferują wizyty w czerwcu i sierpniu. 2.1 Regiony koncentracji ruchu turystycznego Głównym regionem turystycznym Maroka są wybrzeŝa Oceanu Atlantyckiego i Morza Śródziemnego. Znajduje się tu kilka duŝych miast, jak: Rabat, Casablanca, Tanger i Aga-dir oraz wiele mniejszych, a takŝe liczne kąpieliska nadmorskie. Poza wybrzeŝem największymi ośrodkami turystycznymi Maroka są 3 dawne stolice królewskie: Fez, Marrakesz i Meknes. W 2007 roku, najszybszy wzrost w dziedzinie turystyki Maroka spowodowany był poprzez róŝnego rodzaju działalności związane z wyprawami na Górę Atlas i Rif których lokalizacja sprzyja uprawianiu trekkingu szczególnie od końca marca do połowy listopada (rząd sporo inwestuje w trekking). DuŜy nacisk nakładany jest takŝe na rozwój turystyki pustynnej, konkurując np. z Tunezją. rys. 4. Maroko główne miasta koncentracji turystycznej źródło: 8\n9 2.2 Miasta o najwyŝszej koncentracji ruchu turystycznego i ich atrakcje turystyczne: Casablanca : największe miasto Maroka, jest głównym ośrodkiem przemysłowym i kulturalnym oraz największym portem morskim Maroka. O Casablance najbardziej romantycznym filmie świata słyszał chyba kaŝdy. Zabytki i atrakcje : - historyczne centrum miasta (medyna) - Meczet Hassana II -Wielki Meczet z XVIII wieku Casablankę wznieśli Francuzi. W zniszczonym trzęsieniem ziemi, tym samym, które poŝarło Lizbonę, nadatlantyckim porcie, niegdyś siedzibie piratów anfackich, wybudowali szerokie aleje, które kolonialnym zwyczajem obrębili łańcuszkiem palm, wznieśli piękne kamienice w opracowanym na potrzeby Casablanki stylu, który nazwano arabissance, a który art deco idealnie połączył z wpływami architektury arabskiej. Dziś Casablanka to prawdziwa metropolia, jedyna w Maroku, która gwarantuje anonimowość. Tylko tutaj na ulicy spotkać moŝna prostytutki w pełnej krasie swego zawodu. W lustrzanych szybach nowych biurowców przeglądają się dziewczyny w obcisłych dŝinsach i krótkich bluzkach, studentki z Lyonu, Marsylii, ParyŜa i wyperfumowani chłopcy w wypolerowanych butach. Casablanka jest bananowym chłopcem, a Rabat urzędnikiem domatorem mówią Marokańczycy. /National Geographic, Traveler Fez : trzecie największe miasto Maroka, liczące blisko 950 tys. mieszkańców, połoŝone w północno-centralnej części kraju. Jest stolicą regionu Fez-Bulman. Marokańczycy kochają piękne przedmioty i przedkładają rękodzieło ponad masową produkcję. W Fezie tworzą najwięksi marokańscy artyści. Ich pradziadowie osiedlali się tutaj od IX w. i nieustannie doskonalili swoje umiejętności. W XII w. przybyli tu naukowcy, duchowni, mistycy, czyniąc z Fezu centrum intelektualne Maroka Zabytki i atrakcje : - Stara medyna - Fas al-bali i nowsza Fas al-dŝdid - Meczet Al-Karawijjin, - Meczet Andaluzyjski z IX i XII w. 9\n10 - Synagoga Ibn Danana - Medresa Bu Inania - Medresa Al-Attarin - Grobowce Marynidów - ruiny na wzgórzu ponad miastem - System dawnych murów obronnych z licznymi bramami (m. in. Bab Bu DŜelud, Bab al-maruk i inne). - Pałac królewski (nieudostępniany zwiedzającym) KaŜda dzielnica tego średniowiecznego miasta ma swój hammam, własną fontannę, meczet i piekarnię. O Fezie, załoŝonym przez arabską dynastię Idrysydów, mówi się, Ŝe jest jak surowy imam. To duchowa stolica kraju. Tutejsze medresy, niegdyś najsłynniejsze uczelnie muzułmańskiego świata, na przełomie X i XI wieku wykształciły papieŝa Sylwestra III, który powrócił do Europy ze znajomością arabskich cyfr, potem Ŝydowskiego filozofa Majmonidesa, słynnego mistyka Ibn Arabiego. /National Geographic, Traveler Marakesz czyli perła rzucona na Atlas to miasto koloru ochry, liczące 2,5 mln mieszkańców, czwarte co do wielkości miasto Maroka oraz stolica Berberów. Posiada niezwykły i specyficzny nastrój, którym moŝna zostać oczarowanym. Główny plac-jemma el Fna a na nim muzyka i taniec, sprzedawcy soku pomarańczowego, kramy, zaklinacze węŝy, dalej magia małych uliczek i zaułków. Zabytki i atrakcje : - Meczet i medresa Alego ibn Jusufa - Meczet Kutubijja - Grobowce Saadytów - Plac DŜamaa al-fina (Stowarzyszenie Umarłych taką nazwę nosi główny plac Marrakeszu, najsłynniejszy plac Afryki. łebracy, kuglarze, oszuści, artyści, magowie, znachorzy, wróŝe, treserzy zwierząt, zaklinacze węŝy, bezdomne, odurzone klejem dzieci i turyści zaczarowani magią Marrakeszu, jego egzotyką, zapachami Wschodu i transową muzyką gnaoua, spotykają się na Placu Umarłych. Jedni zarabiają, drudzy wydają. Między nimi krąŝą tzw. hennajat, które za kilka dirhamów rudą henną namalują kwieciste wzory na rękach turystek). - Ogrody Agdal - Mury obronne i liczne bramy (m. in. Bab al-dŝadid, Bab Dukkala, Bab ar-raha) 10\n11 Marrakesz jest dla turystów symbolem Maroka. Miasto otwarte jest na wpływy. Wieje tu gorący wiatr szerokiej pustyni i chłodne podmuchy schodzące z ośnieŝonych gór Atlas. Podczas gdy Fez przypomina zamknięty, hermetyczny, mieszczański Kraków, to Marrakesz ma w sobie coś z otwartej na wpływy Warszawy. Ale Marrakesz od kilku lat pełni równieŝ rolę Saint Tropez i Beverly Hills. Wille w tutejszych palmeriach, rijady, czyli stare domy z ogrodami w sercu mediny, kuszą prawdziwą egzotyką, oddaloną od europejskich stolic o dwie godziny lotu. Yves Saint Laurent, Alain Delon, Naomi Campbell, Madonna to tylko niektóre nazwiska rezydentów Marrakeszu. /National Geographic, Traveler Agadir : Międzynarodowy port lotniczy, 10 kilometrów piaszczystych plaŝ oraz średnio 300 słonecznych dni w roku sprawia, Ŝe Agadir jest najpopularniejszą nadmorską miejscowością wypoczynkową w Maroku. W Agadirze jest najwięcej hoteli spośród marokańskich kurortów. Większość skupia się przy bulwarze Muhammada V, biegnącym równolegle do plaŝy. Kurort z portowym nadbrzeŝem przy którym cumują setki rybackich kutrówsardynkowców zbudowanych z drewna eukaliptusowego, które jest wyjątkowo odporne na gnicie. Sardynki, jeden z głównych towarów eksportowych Maroka, łowi się nocą, gdy tysiącami podpływają pod powierzchnię w poszukiwaniu planktonu. MoŜna je kupić za grosze bezpośrednio od rybaków i oddać do przyrządzenia w lokalnej tawernie. Tak robią turyści. /National Geographic, Traveler Rabat : miasto i stolica Maroka, drugie pod względem wielkości miasto kraju, waŝne centrum turystyki. Zabytki i atrakcje : - Pozostałości budowli rzymskich (mury obronne, forum, termy, resztki budowli publicznych). - cytadela (Kasba al-udaja) (XII-XVII wiek) - kompleks ruin Szalla - meczet grobowy (XIII wiek) - mury z bramami (m. in. bramy Bab ar-rwah, Bab Zair i Bab Udaja) (XIV wiek) - Pałac królewski Dar el-makhzen z XVIII wieku - mauzolea (m.in. Mauzoleum Muhammada V z 1971 roku w kompleksie zabytków z WieŜą Hassana i ruinami Meczetu Hassana z XII w.) 11\n12 - meczet Essouna Grand (1785) - Muzeum Antyków - liczne medresy - łaźnie (XIV wiek) - Centrum kultury islamu: Uniwersytet im. Muhammada V, konserwatorium, instytut języka arabskiego, biblioteka narodowa, liczne muzea. Sułtan Jakub al-mansur władający terytorium od Tunezji po Hiszpanię postanowił wybudować tu najwspanialszy meczet świata, przy którym spotkałaby się wracająca z Europy armia. Zmarł, nim ukończono dzieło. Do dziś przetrwała jedynie 40-metrowa wieŝa Hasana, wzór formy marokańskich minaretów. /National Geographic, Traveler Meknes zwane Wersalem Południa otacza 25-kilometrowy potęŝny mur wijący się niczym wąŝ wśród Ŝyznych pól, winnic i sadów owocowych. W XVII w. miasto było stolicą Maroka. Rozkwitło za czasów Mulaja Ismaila jednego z największych i najbardziej krwawych sułtanów w historii tego kraju. Najbardziej znanym zabytkiem miasta jest Brama Bab al-mansur - najpiękniejsza i największa brama Afryki. Ourzazate miasto na południu Maroka, zwane bramą Sahary. Warto je odwiedzić z dwóch powodów. Po pierwsze na skraju miasta wznosi się potęŝna kazba Taourit, a po drugie niedaleko stworzono studio filmowe Atlas, w którym powstało wiele słynnych produkcji - to tutaj kręcono Asterixa, Klejnot Nilu, Miłość szmaragd i krokodyl, Gladiatora, Regulamin zabijania i Helikopter w ogniu. Pozostały po nich dekoracje. Inne mniejsze ośrodki warte zwiedzenia : As-Sawira,dawniej Mogador - miasto portowe w zachodnim Maroku. Wśród zabytków miasta moŝna wymienić m.in. starówkę oraz dawne wały i forty obronne. W 2001 roku medyna w As-Sawirze wpisana została na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Tutaj Ridley Scott kręcił sceny do Królestwa niebieskiego. Maroko i jego średniowieczne zabytki to raj dla filmowców. Nawet nie muszą budować sztucznych dekoracji, a świetnie jeŝdŝący na koniach marokańscy Ŝołnierze są tanimi statystami w historycznych epopejach. /National Geographic, Traveler 12\n13 ASafi stolica marokańskiego fajansu; na głównej ulicy miasta piętrzą się gliniane cuda: misy, talerze, filiŝanki, garnuszki, dzbanki, dzbanuszki, salaterki, popielniczki, miniaturowe zwierzątka, w setkach wzorów, wielkościach, kolorach. 2.3 Turystyka alternatywna : Narty w Maroko : Marokańskie Ukajmadan to największa stacja narciarska Afryki, z 20 km tras. Wyciągi przypominają Szczyrk sprzed kilkunastu lat, ale trzeba przyznać, Ŝe pomysłowość i biznesowy zmysł Berberów zamieszkujących góry Atlas jest o niebo większa niŝ naszych górali. Nie czekając na poŝyczki, wsparcie i zrozumienie, a nawet nie kłócąc się między sobą, zabrali się sami do modernizacji wyciągu krzesełkowego, gdy tylko zobaczyli, jak narciarze porzuceni przez wyciąg gdzieś w dowolnym odcinku góry, mozolnie ciągną na jej szczyt. Dziś górny odcinek wyciągu pokonuje się na ośle. Osioł świetnie radzi sobie w górach i narciarza wraz ze sprzętem wynosi na wysokość ponad 3300 m, a do tego nie kaŝdy osioł jedzie tą samą trasą, moŝe równieŝ podjechać trasą na Ŝyczenie, do wypatrzonego przez pasaŝera Ŝlebu czy ścianki, co umoŝliwia świetny zjazd freerajdowy w nietkniętym śniegu. Trekkingowe szaleństwo : Kanion Taghia (Atlas Wysoki) - szczyty w Taghii sięgają m, panuje tam wysokogórski, niemal alpejski klimat, a śnieg zalega w dolinach do późnej wiosny. Pierwsi eksplorerzy pojawili się tam w latach 70. XX w. (najpierw byli to Hiszpanie, później Francuzi), ale prawdziwy ruch rozpoczął się około roku Dopiero wtedy umiejętności nowego pokolenia alpinistľów pozwoliły na pokonanie najbardziej pionowych ścian. Wspinaczka jest tam tym trudniejsza, Ŝe szorstka wapienna skała rozrywa skórę na palcach. Niektóre turnie pozostają ciągle niezdobyte. W Taghii zostały poprowadzone najtrudniejsze jak dotąd polskie drogi na wielkich ścianach. 2.4 Dostępność komunikacyjna Bardzo dobrze rozwinięte sieci portów Ŝeglugi morskiej oraz portów lotniczych umoŝliwiają turystom z najdalszych zakątków świata dotrzeć do tej perełki afrykańskiej" jaką jest Maroko. NajwaŜniejsze porty morskie to: Agadir, Casablanca, El Jadida, El Jorf Lasfar, Kenitra, Mohammedia, Nador, Rabat, Safi, Tanger. 13\n14 Lotniska znajdują się w kaŝdym większym mieście m.in. w Rabacie, Marrakeszu, Agadirze, Fesie a do Maroko lata 48 zagranicznych linii lotniczych. Dojazd do Maroko z Polski : Samolotem : najlepiej i najszybciej z Katowic i Warszawy Lufthansą lub Air France (przesiadka we Frankfurcie lub w ParyŜu) do Casablanki, bilet w dwie strony ok zł; rejsowym z Warszawy z przesiadką w Mediolanie (Alitalia) 1400 zł w dwie strony, z przesiadką w Brukseli (Brusels Airlines) ok zł. - Czarterem z Warszawy do Agadiru (od 1400 zł), w zaleŝności od sezonu. Bilety w biurach podróŝy. Z biurem podróŝy : róŝne pakiety np.: Na plaŝy wczasy pobytowe, wycieczka objazdowa, Królewskie Miasta Maroka, Tramping z intensywnym zwiedzaniem Promem : do Maroko moŝna dostać się równieŝ drogą morską z Hiszpanii, Francji, Włoch i Gibraltaru. Z Hiszpanii promy odpływają kaŝdego dnia prawie co godzinę. Z Algeciras (Hiszpania) do Tangeru (Maroko) podróŝ trwa 2 godziny.z Almerii oraz Malagi do Tangeru podróŝ trwa od 6 do 9 godzin. Z Francji promy wypływają do Tangeru z miasteczka Sete Nie jest to tania opcja, ale dla kierowców na pewno wygodniejsza. PodróŜ trwa niemal 36 godzin. Na promie znajdują się restauracje, kluby nocne, sklepy. W czasie wakacji promy równieŝ odpływają z Port Vendres. Z Gibraltaru promy do Maroka (Tanger) odpływają dwa razy w tygodniu. PodróŜ trwa 30 minut. Z Włoch promy do Tangeru odpływają z Genui sześć dni w tygodniu. PodróŜ trwa 48 godzin. Z lotniska : między międzynarodowymi portami lotniczymi i centrami miast kursują taksówki. Większość grand taxis nie ma liczników i moŝna się targować. Lotnisko Casablanki jest zlokalizowane 30 km na południe od śródmieścia, a cena za przejazd powinna wynieść ok. 140 MAD; lotnisko w Agadirze - 22 km na południe, przejazd ok. 120 MAD; lotnisko w Fezie - 10 km na południe, przejazd ok. 100 MAD; lotnisko w Marrakeszu - 6 km na południowy zachód, przejazd ok. 100 MAD; lotnisko w Tangerze - 15 km na południowy zachód, przejazd ok. 120 MAD. Między lotniskiem a Casablanka i Rabatem jeździ pociąg (odjazdy są dostosowane do terminów przylotów), a do większości hoteli regularnie kursują autobusy. Połączenia autobusowe istnieją równieŝ między lotniskami a Agadirem i Marrakeszem. 14\n15 III. Rynek recepcji turystycznej 1. Maroko w międzynarodowym ruchu turystycznym W 2007 roku odnotowano w Afryce 44 miliony przyjazdów turystów zagranicznych co stanowiło 7% wzrost w stosunku do 2000 roku (plasując się tuŝ zaraz za Azją i Pacyfikiem 7,8% oraz Środkowym Wschodem 10%, tym samym wyprzedzając takie turystyczne potęgi jak Europa 3% czy Ameryka 1,5%). Dzięki turystyce Czarny ląd zarobił 28 bilionów dolarów amerykańskich a na prowadzenie wśród krajów Afryki Północnej co do recepcji turystów zagranicznych niewątpliwie wysunęło się Maroko odnotowując w 2007 roku 13% wzrost. Afryka ma prawie 5 procentowy udział w światowym ruchu turystycznym i 3,3 procentowy udział w przychodach. Jak podaje WTO, Afryka Północna odnotowała 16,3 miliona przyjazdów turystów zagranicznych w 2007 roku, co daje 1,8 % udział tego subregionu w światowym ruchu turystycznym, 6,8 % wzrost w stosunku do roku 2000, oraz 1,2 % udział w dochodach z turystyki patrząc przez pryzmat świata (dochód z turystyki -10,3 biliony dolarów amerykańskich). Turyści zagraniczni w 2007 roku wybierając się na kontynent Afrykański za cel swojej podróŝy najczęściej wybierali: RPA 9,090 tys. przyjazdów, na zaszczytnym drugim miejscu MAROKO 7,408 tys. przyjazdów, Tunezja 6,762 tys., na dalszych miejscach Algeria, Kenia, Zimbabwe. Maroko miało prawie 17% wkład w recepcje turystów zagranicznych Afryki i zarobiło dla swojego kontynentu blisko 7,3 miliony dolarów amerykańskich (25,7 % dochodów pochodziło właśnie z Maroko, drugie miejsce w rankingach zaraz za RPA). 15\n16 Tabela nr 1 Ruch turystyczny na świecie Źródło: World Tourism Organization Tabela nr 2 Dochody z turystyki Źródło: World Tourism Organization 16\n17 Tabela nr 3 Ruch turystyczny i dochody w poszczególnych krajach afrykańskich Źródło: World Tourism Organization Wg danych Światowej Organizacji Turystyki Maroko znajduje się na 31 miejscu wśród krajów świata o największych wpływach z turystyki zagranicznej i równieŝ na tym samym miejscu wśród krajów przyjmujących najwięcej turystów zagranicznych (wyprzedzając m.in. Bułgarię, Dominikanę, kraje skandynawskie czy Puerto Rico). World Tourism Barometer podaje Ŝe po załamaniu wywołanym wojną w Iraku i odbudowie rynku Afryki Północnej Maroko odnotowało w 2006 roku 9 % wzrost przyjazdów turystów zagranicznych. Zwolennicy plaŝowania i kąpieli morskich coraz częściej wybierają Maroko jako cel swoich wyjazdów, co skutkuje 17 % wzrostem w popycie na usługi noclegowe. 2. Turystyka w Maroko, zestawienie najwaŝniejszych wskaźników turystycznych Maroko jest jednym z najbardziej stabilnych politycznie państw w Afryce Północnej. Marokański rząd w 1985 roku utworzył Ministerstwo Turystyki.Rząd w celu przyciągnięcia turystów do Maroko, sponsoruje róŝnego rodzaju kampanie reklamowe które promują ten afrykański kraj jako tanie, egzotyczne i bezpieczne miejsce dla turystów europejskich. 17\n18 Tabela nr 4. Roczne wartości najwaŝniejszych wskaźników turystyki w Maroko : Źródło: Tabela nr 5 Miesięczne wartości najwaŝniejszych wskaźników turystyki w Maroko : Źródło: Arrivals at frontier-post : ilość przekroczeń granicy Night in classified hot : noclegi w sklasyfikowanej bazie hotelowej Capacity : wielkość bazy noclegowej (łóŝka) Rooms occupancy rate : wskaźnik wykorzystania bazy noclegowej Trips receipts : dochody z turystyki przyjazdowej w MLN Dirhamów W 2008 roku Maroko przyjęło 7,8 mln turystów (w tym 3,6 mln Marokańczyków mieszkających za granicą MRE), co oznacza wzrost o 6 % w stosunku do roku W ostatnich 12 latach liczba turystów odwiedzających KM systematycznie rosła. Z 2,6 mln w 1995 roku zwiększyła się ona do 7,8 mln w roku 2008.Wielkość ta sugeruje Ŝe w miarę upływu lat dochody ludzi się zwiększają, społeczność jest coraz bardziej zamoŝna i wymagająca w związku z tym stać coraz większą grupę osób na tego typu 18\n19 wypady do ciepłych krajów. Wydarzenia z 11 września 2001 roku podobnie jak na całym świecie miały równieŝ wpływ na turystykę Maroko. Impakt spowodowany zamachami turystycznymi odbił się na hotelarzach, lokalach gastronomicznych oraz dostawcach usług gastronomicznych. W 2001 roku zanotowano spadek przyjazdów, jednak juŝ w 2002 roku liczba turystów ponownie wzrosła. Według analizy sporządzonej przez Europejski Bank Inwestycyjny, zaawansowanie Maroka w dziedzinie turystyki jest podobne do tego, jakie posiadają Egipt, Turcja, Jordania i Tunezja. Opracowanie EBI jest pierwszą kompletną analizą całej branŝy turystycznej. W dokonanej ocenie uwzględniono 60 róŝnorodnych wskaźników, w tym m.in. krajowe strategie rozwoju sektora, infrastrukturę turystyczną, kształcenie zawodowe, liczbę turystów. Do zadowalającej poprawy wyników w sektorze turystycznym w duŝym stopniu przyczyniły się: *podpisanie 49 umów z touroperatorami z krajów, z których przyjeŝdŝa największa liczba turystów (Francja, Wielka Brytania, Niemcy, Hiszpania) *zwiększenie liczby połączeń lotniczych (w wyniku liberalizacji transportu lotniczego działalność na marokańskim rynku rozpoczęło 22 nowych przewoźników. Uruchomione zostały połączenia z kolejnymi miastami i zwiększyła się częstotliwość lotów. Dla przykładu, w ciągu trzech lat, nastąpił prawie czterokrotny wzrost przewozów na trasie Londyn-Marrakesz (z 78 tys. do 300 tys. pasaŝerów rocznie), a pomiędzy Francja i Marrakeszem ruch lotniczy podwoił się (z 750 tys. do 1,6 mln pasaŝerów). Wyniki te zostały osiągnięte dzięki agresywnej strategii zwiększenia aktywności w zakresie transportu lotniczego). 3. Ruch lotniczy w Maroko Marokańskie linie lotnicze: Atlas Blue, Jet4you,Regional Air Lines, Royal Air Maroc. Polska nie ma bezpośredniego rejsowego połączenia lotniczego z Marokiem z wyjątkiem przelotów czarterowych konieczna jest przesiadka w którymś z portów lotniczych Europy. Podczas dwóch pierwszych miesięcy 2009 roku, liczba pasaŝerów międzynarodowych (odnotowanych na lotniskach Maroko) wyniosła 1,55 miliona osób, w stosunku do 1,57 miliona w tym samym okresie w roku poprzednim = lekki spadek o 1 %. 19\n20 Wykres 1. Transport Lotniczy, liczba pasaŝerów międzynarodowych w mln. (styczeń-luty 2009) Źródło: Raport Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier 2009 Tabela nr 6 Transport Lotniczy, liczba pasaŝerów międzynarodowych w mln. (styczeń-luty 2009) Źródło: Raport Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier 2009 Prawie połowa pasaŝerów przeszła przez Hub de Mohamed V. Lotniska w dwóch głównych miejscowościach turystycznych Maroko Marakesz i Agadir mają swój najwyŝszy udział w rynku 25 % i 10%. Te 3 lotniska odnotowują kontrastowe rezultaty : spadek o 5% dla Mohamed V, spadek o 6% dla Marakeszu, przy 4% wzroście dla Agadiru. W 2007 r. z połączeń czarterowych oferowanych przez touroperatorów korzystało 90 % przyjeŝdŝających, podczas gdy obecnie tylko 70 %. Pozostałe 30 % turystów 20\n21 podróŝowało indywidualnie dzięki tanim biletom lotniczym sprzedawanym za pośrednictwem Internetu. Biorąc pod uwagę fakt, Ŝe oferta tanich linii lotniczych dotyczy zwłaszcza Casablanki i Marrkeszu, dalszy rozwój turystyki przyjazdowej do Agadiru będzie zaleŝał głównie od uruchomienia dodatkowych połączeń czarterowych, m.in. z takimi miastami, jak Dusseldorf, Bruksela, Londyn, Genewa. Regionalna Rada Turystyki (CRT) w Agadirze nawiązała współpracę z marokańskimi liniami lotniczymi RAM, Państwowym Urzędem Portów Lotniczych (ONDA) oraz Państwowym Marokańskim Urzędem Turystyki (ONMT) dla przeanalizowania istniejących moŝliwości rozwoju w tym zakresie. CRT wystąpiła z inicjatywą uruchomienia funduszu w wysokości 12 mln MAD (1 mln EUR) przeznaczonego na rozwój transportu lotniczego poprzez działania zachęcające do zapewnienia połączeń z Agadirem. Utworzony ostatnio fundusz jest otwarty dla ONMT i ONDA. Wkład Państwowego Urzędu Portów Lotniczych moŝe polegać np. na zaoferowaniu odpowiednich zachęt w zakresie opłat lotniskowych. Aby podejmowane działania były bardziej skuteczne, powinny być one realizowane w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. Zainteresowanie rynkiem Maroka ze strony tanich przewoźników (po wejściu w Ŝycie umowy o liberalizacji transportu lotniczego między UE i KM) przyczyniło się w duŝym stopniu do wzrostu liczby pasaŝerów międzynarodowych odwiedzających Królestwo o 50 % w ciągu 4 lat (z 5,3 mln w roku 2003 do 10 mln w 2007 roku). Dla przykładu, ruch lotniczy pomiędzy Londynem a Marrakeszem zwiększył się prawie pięciokrotnie (z 78 tys. do 350 tys.osób), a między Francją i Marrakeszem ponad dwukrotnie (z 750 tys. do 1,7 mln pasaŝerów). Wraz ze zwiększeniem od 2010 bazy hotelowej, w wyniku planowanego otwarcia nowych nadmorskich ośrodków turystycznych, konieczne będzie dalsze rozszerzenie oferty w zakresie transportu lotniczego zarówno poprzez zwiększenie połączeń z rynkami tradycyjnymi, jak i dzięki uruchomieniu kolejnych linii obsługujących nowe kraje potencjalnie zainteresowane marokańskim rynkiem turystycznym. 4. Ruch na przejściach granicznych czyli kto najczęściej przyjeŝdŝa do Maroko : Podczas stycznia 2009 odnotowano postęp na przejściach granicznych o 8% (mniej o 2% dla turystów zagranicznych, za to 27% aktywności dla MRE - Moroccan Nationals resident). W tym okresie wielkość przejazdów przez przejścia graniczne wzrosła o 8% (-1 % dla turystów zagranicznych, +23% dla MRE). 21\n22 Tabela nr 7 Roczna liczba turystów przekraczających granicę *MNRA Marokańczycy mieszkający na stałe zagranicą Źródło: Tabela nr 8 Miesięczna liczba turystów przekraczających granicę *MNRA Marokańczycy mieszkający na stałe zagranicą Źródło: Maroko jako cel wyjazdów jest najbardziej popularny wśród mieszkańców Francji. W 2008 roku aŝ turystów francuskich postanowiło wybrać ten kraj jako swoją destynację turystyczną ( stanowi to 21,6 % całości przyjazdów). Trend ten utrzymuje się nieprzerwanie od 2001 roku i jest to związane między innymi z dziejami historycznymi. TuŜ za Francuzami plasują się Hiszpanie (7,5% całości przyjazdów) i Brytyjczycy (3,4%). Taki a nie inny ruch turystyczny ma związek niewątpliwie z pobudkami politycznymi : w 22\n23 XIX wieku Maroko było areną ścierających się wpływów potęg kolonialnych takich jak Francja, Wielka Brytania czy Niemcy, do dziś mieszkańcy tych krajów uwaŝają tereny marokańskie za swoje, poza tym kraje te miały duŝy wpływ na rozwój i funkcjonowanie dzisiejszego Maroka W Maroku obowiązuje język arabski, jednak z racji na fakt, iŝ przez lata była to kolonia francuska wiele osób zna język francuski. Ponadto na północy kraju wiele osób posługuje się podstawowym hiszpańskim). Hiszpanie, Belgowie i Włosi to kolejni często odwiedzający Maroko turyści zagraniczni. Wszystkie te kraje znalazły się na liście 50 najbogatszych krajów świata: Wielka Brytania 8 miejsce, Niemcy 15, Francja 22, Belgia 25, Hiszpania 26, Włochy 27 co przekładając się na zamoŝność mieszkańców tychŝe krajów, miało wpływ na ich podróŝe, m.in. do Maroko (po prostu jest ich na to stać). Maroko przyciąga turystów swoimi pięknymi plaŝami. Ze względu na nieduŝą odległość mieszkańcy Hiszpanii, głównie południowych nadbrzeŝnych terenów często podejmują 1-3 dniowe wypady do Maroko. Podobnie zachowują się Brytyjczycy którzy ze swojego zamorskiego terytorium jakim jest Gibraltar mają tylko 2 kroki do KM. Wiele światowych koncernów i firm ma swoją siedzibę w Maroko, co tym samym wpływa na napływ turystów biznesowych do kraju (biura podróŝy tworzą pakiety biznesowe i motywacyjne do KM, coraz bardziej popularne w Polsce, m.in.) Tabela nr 9 Przyjazdy turystów odnotowane na przejściach granicznych: 8% wzrost na przełomie stycznia i lutego 2009 r. Źródło: Raport Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier\n24 5. Baza noclegowa Większość hoteli w Maroko to hotele i kompleksy hotelowe o bardzo wysokim standardzie **** i ***** gwiazdkowe. To właśnie one odgrywają największe znaczenie w zakwaterowaniu turystów. Obiekty hotelarskie niŝszej kategorii, kwatery prywatne, nie odgrywają aŝ tak znaczącej roli. Z wyliczeń wynika Ŝe najdłuŝej w Maroko przebywają Francuzi a ich średnia długość pobytu wynosi 10 dni (najwięcej 7 dni ok. 60%). Styczeń 2009 liczba noclegów zarejestrowanych = spadek o 10%. Ta zmiana spowodowana jest aktywnością nie rezydentów mniej o 10% w stosunku do stycznia Wykres 2 Kształtowanie się podaŝy noclegów w poszczególnych miastach (styczeń 2008 a styczeń 2009). Źródło: Raport Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier 2009 Zmniejszenie liczby noclegów w hotelach sklasyfikowanych dotyczy przede wszystkim miast cieszących się największym zainteresowaniem ze strony przyjeŝdŝających do Maroka. W styczniu wszystkie miejscowości turystyczne odnotowały negatywne rezultaty jeśli chodzi o popyta na noclegi. Oprócz takich miejscowości Fes (+14 %) i Meknes (+8 %), w innych miastach odnotowano spadek (-18% dla Marakeszu, - 1% dla Agadiru, - 4% dla Casablanki, - 31% dla Ouarzazate, - 11% dla Tanger i 18% dla Rabatu). W przypadku Marrakeszu jest to spowodowane faktem, Ŝe coraz więcej cudzoziemców jest zainteresowanych nabyciem własnego mieszkania wakacyjnego. 24\n25 Świadczy o tym bardzo korzystna koniunktura w budownictwie mieszkaniowym w ostatnich latach. Ma się wraŝenie, Ŝe liczba nieruchomości zakupionych przez osoby nie mieszkające na stałe w tym mieście przekracza liczbę hotelowych miejsc noclegowych. Jak przedstawia poniŝszy wykres rok 2008 to 6 % spadek w noclegach w porównaniu do 2007, oraz aŝ 7,8 % spadek odnotowany w lutym 2009 roku (ma to niewątpliwie związek z kryzysem na giełdzie światowej). Wykres 3 Porównanie popytu na noclegi w przełoŝeniu na lata 2007, 2008 i początek Źródło: Tabela nr 10 : Stopa zajmowania miejsc noclegowych w hotelach, pensjonatach przyjmowanie gości w głównych ośrodkach turystycznych Maroko : wzrost o 37% w lutym 2009 Źródło: Raport Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier\n26 Analogicznie odnotowano spadek turystów z takich krajów jak: Francja o 9 %, Wielka Brytania aŝ o 31%, z Niemiec o 2 %, z Hiszpanii o 11%, z Włoch o 5 % i z Belgii o 17%. Tabela nr 11 Noclegi realizowane przez turystów zagranicznych w sklasyfikowanej bazie noclegowej : 10 % spadek odnotowany w styczniu 2009 r. Źródło: Raport Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier 2009 Koniec stycznia objawił się spadkiem noclegów o 6 % w stosunku do stycznia roku ubiegłego (- 8% dla nie rezydentów i +1 % dla rezydentów ). 26\n27 Tabela nr 12 Noclegi realizowane przez turystów zagranicznych w sklasyfikowanej bazie noclegowej : 6 % spadek odnotowany na przełomie stycznia i lutego 2009 r. Źródło: Raport Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier 2009 Tabela nr 13 Roczna suma noclegów spędzona w sklasyfikowanej bazie : Źródło: Tabela nr 14 Miesięczna suma noclegów spędzona w sklasyfikowanej bazie : 27\n28 Źródło: Między 2001 a 2007 rokiem odnotowano 3% wzrost w liczbie podaŝy miejsc noclegowych (wynik mało zadowalający). Najliczniejszą grupą turystów korzystającą z marokańskiej bazy noclegowej są Francuzi Brytyjczycy i Niemcy. Kolejni w szeregu to Hiszpanie, Belgowie i Włosi. Tabela nr 15 Wielkość bazy noclegowej (ilości łóŝek) w poszczególnych ośrodkach turystycznych Maroko Źródło: 28\n29 Największą bazą noclegową poszczycić się mogą 3 wielkie turystyczne destynacje : Marrakesz (~ 44,5 tysiąca łóŝek, Agadir ~ 29 tysięcy łóŝek, Casablanka ~ 13 tysięcy łóŝek), w porównaniu np. do stolicy kraju która w 2008 roku mogła zapewnić jedynie tysiąca miejsc noclegowych. Marokańska baza hotelowa zwiększyła się z 97 tys. łóŝek w roku 2001 do około 140 tys. obecnie. Planowana realizacja 20 tys. nowych miejsc noclegowych rocznie w ciągu trzech najbliŝszych lat pozwoli na osiągnięcie 200 tys. łóŝek hotelowych w 2010 roku wobec 230 tys. zakładanych w programie rozwoju turystyki Vision Nowy program Azur Extension pozwolił na wybranie kolejnych lokalizacji dla nadmorskich ośrodków turystyczno-hotelowych. Pod koniec 2007 roku przyznano, w drodze przetargów, koncesje na zagospodarowanie ośrodków Oued Chbika (Tan Tan), który będzie realizowany przez egipskiego dewelopera Orascom oraz Smir oraz Laguna Smir (Tetouan) przez hiszpańską firmę Fadesa. W 2008 roku program poszerzył się o dwa nowe kompleksy: Cala Iris (Al Hoceima), Dakhla (Sahara Zachodnia) Opis bazy noclegowej Większość hoteli w Maroku ma przyznaną kategorię, która mniej więcej odpowiada kategorii określanej gwiazdkami. Cennik jest zawsze do wglądu w recepcji i moŝna się z nim zapoznać po przyjeździe. W okresie nasilonego ruchu turystycznego warto dokonać wcześniejszej rezerwacji. W Agadirze jest więcej wielkich hoteli niŝ w którymkolwiek marokańskim kurorcie, ale latem wypełniają je zwykle wycieczki zorganizowane. Większość skupia się przy Boulevard Mo hammed V, biegnącej równolegle do plazy. Mniejsze hotele są usytuowane przy bocznych uliczkach.rosnąca popularność bazy noclegowej widać równieŝ w Fezie, gdzie liczba hoteli, zwłaszcza w medinie, jest ograniczona. W Marrakeszu trwa hotelowy boom budowlany, zwłaszcza jeśli chodzi o obiekty cztero - i pięciogwiazdkowe. W mieście funkcjonuje ponad 250 pensjonatów, czyli maison d'hotes wynajmujących pokoje lub domy. Mimo tej obfitości nadal konieczna jest rezerwacja, szczególnie w okresie BoŜego Narodzenia i Wielkanocy. Najtańsze, niesklasyfikowane hotele (bez gwiazdek) chowają się w medinach większych miast. Pokoje kosztują od 30 MAD (jedynka) i 50 MAD (dwójka). W zapewnienia o ciepłej wodzie nie trzeba wierzyć czasem oznacza to tylko strumyk letniej wody. Zdarza się, Ŝe jest podgrzewany gazem prysznic, udostępniany za dodatkową opłata (5 MAD). W hotelach bez ciepłej wody obsługa kieruje turystów do publicznych 29\n30 pryszniców (douche) albo (hammam). Hotele jedno- lub dwugwiazdkowe skupiają się zwykle poza medinami. W jednogwiazdkowym pokój z prysznicem kosztuje od 60 MAD (jedynka) i 120 MAD (dwójka), w dwugwiazdkowym od 150/200 MAD. Hotele trzy- i czterogwiazdkowe są zwykle piękne, ale nieco zaniedbane budowle z czasów kolonialnych, gdzie pokoje są wyposaŝone w TV i telefon ( MAD).Hotele pięciogwiazdkowe (dwójka od 1000 MAD) mogą być zarówno nijakimi nowoczesnymi pudełkami, jak i dawnymi pałacami. Dostawki kosztują od 45 MAD w hotelach najtańszych, do 100 MAD w najdroŝszych. Osoby mające prawo do stałego pobytu w Maroku są uprawnione do 25% zniŝki w niektórych hotelach. MoŜna się zastanowić nad moŝliwością wynajęcia apartamentów, zwłaszcza po sezonie, kiedy ceny znacznie spadają. W Agadirze jest duŝa liczba rezydencji, w których wynajmowane są apartamenty z wyposaŝeniem kuchennym. 5.2 Informacje z portali branŝowych odnośnie bazy noclegowej Tur-info.com 9 kwietnia ubiegłego roku podało : Hiszpańska spółka hotelowa Barcelò Hotels & Resorts rozwija swoje skrzydła w Maroku. Rozpoczyna właśnie realizację pięciu nowych resortów. Podpisała umowę z marokańskim Attijariwafa Bank, na mocy której w ciągu najbliŝszych trzech lat utworzy sieć miejską obejmującą główne miasta północnoafrykańskiego kraju. Barcelò Hotels jest juŝ obecna w Casablance, a nowe plany przewidują wejście marki na rynek w Rabacie, w Fezie i w Tangerze. 28 kwietnia : Do 2013 roku w Maroku powstanie przynajmniej 10 tysięcy miejsc noclegowych. Takie plany ma francuska grupa Pierre & Vacances, która chce ekspanować na marokański rynek. Powstaną tam obiekty trzech róŝnych kategorii: eko-resorty, hotele miejskie oraz rezydencje dla emerytów. Eko-resorty powstaną pod markami grupy: Pierre & Vacances, Maeva i MGM, których rychłą obecność zakłada się zarówno w Marrakeszu, jak i w Agadirze. Hotele miejskie pod nazwą Adagio City Aparthotel i Orion International wyrosną w Casablance, Tangerze, Marrakeszu i Rabacie. Otwarcie rezydencji długiego pobytu dla osób starszych przewidziano takŝe w Marrakeszu i w Agadirze. Grupa Attijariwafa bank zamierza zbudować do 2010 roku 40 hoteli. Przeznaczone na ten cel środki finansowe mają zwiększyć się z początkowo 2,5 mld MAD do 5-6 mld MAD. W tym samym okresie BMCE Bank planuje zainwestować prawie 5 mld MAD w budowę 30 hoteli, których realizacja zwiększy liczbę miejsc noclegowych o 10 tys. Natomiast CDG (Kasa Depozytowa-Zarządzająca), juŝ obecna w sektorze, przewiduje 30\n31 zbudowanie około 20 hoteli. Ogółem do 2010 roku planowane jest zbudowanie około 140 hoteli. 6. Cel podróŝy Turyści przybywający do Maroko kierują się głównie chęcią wypoczynku oraz zapoznania się z architekturą, kultura i historią wyspy. Osoby te stanowiły w 2007 roku 88% (około 6,3 miliona osób) co stanowi największy odsetek wśród odwiedzających. Przyczyny takiego stanu rzeczy naleŝy upatrywać się w charakterze turystycznym wyspy, która promowana jest głównie ze względu na swe walory przyrodnicze, klimatyczne i ze względu na swoją barwną i bogatą historię. Turyści przyjeŝdŝający w celach biznesowych stanowią 4% całości przyjazdów (około 300 tysięcy przyjazdów) co stanowi o zainteresowaniu Maroko jako centrum spotkań biznesowych, konferencji i kongresów. Reszta to osoby podróŝujące na własną rękę, preferujący głównie turystykę alternatywną. 7. Sezonowość przyjazdów do Maroko Zdecydowanie najwięcej przyjazdów do Maroko przypada na nasze miesiące zimowe (grudzień-styczeń). Chłód, plucha, śnieg odstraszają duŝą liczbę Europejczyków w odległe, gorące w tym sezonie kraje. Maksimum tych przyjazdów przypada na grudzień (13%), oraz styczeń (10%). Znaczny spadek moŝna zaobserwować w okresie letnim (5,5 %) co daje ponad połowę mniej turystów niŝ w grudniu. Od lipca do września liczba turystów kształtuje się na mniej więcej takim samym poziomie. 8. Dochody Wpływy z turystyki w 2007 r. wyniosły ponad 7 mld. USD. Wpływy z turystyki zwiększyły się o 13,4 % do 59,5 mld MAD tj. przekroczyły zarówno wartość przekazów pienięŝnych MRE (55,1 mld MA /4,9 mld EUR/), jak i dochody z eksportu fosforytów i produktów pochodnych zrealizowanego przez Grupę OCP (22,2 mld MA /2,0 mld EUR/). Turystyka jest drugim co do waŝności (po przemyśle fosforanowym) sektorem gospodarki marokańskiej, dzięki czemu rząd nie szczędzi pieniędzy inwestując w jej rozwój. Podczas 2 miesięcy roku 2009 dochody z turystyki spadły o 23% w stosunku do tego samego okresu w roku poprzednim. 31\n32 Wykres 4 Zmiany / ewolucja dochodów z podróŝy (w milionach Dirhamów) Źródło: Raport Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier 2009 Tabela 16 Zmiany / ewolucja dochodów z podróŝy (w milionach Dirhamów) Źródło: Raport Statistiques sur le tourisme au Maroc pour le mois de fevrier 2009 Wielkość tych dochodów doszła do miliona dirhamów, w stosunku do miliona dirhamów w roku 2008 = czyli spadek o 1,8%. 9. Środki lokomocji po Maroko Maroko przecina 1000 km stosunkowo tanich autostrad. Jedna biegnie z północy kraju, z Asili, wzdłuŝ wybrzeŝa atlantyckiego do Rabatu i Casablanki, kończąc się 30 km przed Al- Dzadida. Autostrady prowadza ponadto z Rabatu przez Meknes do Fezu oraz z Casablanki do Settat. W ciągu najbliŝszych lat autostrada połączy Tanger z Marrakeszem i zostanie dokończony ostatni odcinek do Al. Dzididy, oraz powstanie autostrada spinająca 32\n33 Marrakesz i Agadir. Główne szosy maja dobrą nawierzchnię, natomiast stan dróg lokalnych bywa roŝny. Pociągiem : w całym kraju moŝna przejechać zaledwie 1700 km, tylko dwie trasy Tanger-Rabat-Casablanca-Marrakesz oraz Casablanca-Rabat-Meknes-Fez-WadŜda. Niewielka sieć kolejowa ONCF ( obsługuje połączenia między największymi miastami i kilka linii lokalnych. Przejazd ekspresem Marrakesz Casablanka kosztuje 23/33 zł w kl. II/I i trwa 3 godz. Wagony pierwszej i drugiej klasy są wyposaŝone w klimatyzację. PasaŜerowie poniŝej 26 lat mogą korzystać ze zniŝek Eurotrain i InterRail. PodróŜ naleŝy zaplanować z wyprzedzeniem (rozkłady są dostępne na dworcach, w biurach informacji turystycznej oraz w prasie codziennej.) W sezonie i na trasach szczególnie popularnych warto wybierać pierwsza klasę. Autobusem : Dobrze funkcjonuje sieć połączeń, choć stan techniczny wielu autokarów nie jest najlepszy; względnie niskie ceny (ok. 0,50 zł za kaŝde 10 km); państwowa firma CTM ( ma opinie szybszej i solidniejszej, dysponuje klimatyzowanymi autobusami; inni operatorzy SATAS (południe kraju), Trans Chalaza (północ). Wygodne autobusy Supratours ( kursują na głównych trasach. Bilet Marrakesz Casablanca liniami CTM kosztuje 21 zł i trwa 3,5 godz. Przejazdy autobusowe są o 20% tańsze od kolejowych. Wygodne ekspresowe autokary Supratours firmy ONCF (przedsiębiorstwo kolejowe) obsługują południowo zachodnie i północne wybrzeŝe (gdzie kolej nie dociera) i kosztują o połowę więcej niŝ autobusy. W ostatnich latach większość duŝych miast dorobiła się nowych dworców autobusowych z punktami informacji turystycznej. W Fezie wszystkie autokary odjeŝdŝają obecnie z dworca poniŝej Bordz Nord. W Meknesie większość autobusów kursuje z dworca przed Bab Khemis, ale przyjazdy i odjazdy na ograniczona skalę odbywają się równieŝ spod Bab Mansur. W Marrakeszu główny dworzec autobusowy jest obok Bab Doukala na skraju mediny. Autokary Supertours odjeŝdŝają z punktu obok dworca kolejowego, a CTM ma druga stację w Gueliz przy Boulevard Zerkto, niedaleko kina Collesee. W Casablance dworzec autobusowy CTM jest przy Avenue des Far za hotelem Safir. W Rabacie główny dworzec autobusowy CTM jest usytuowany aŝ 2 km za centrum, przy Place Zerktouni. Taxi : w mieście sprawdzają się niedrogie petit taxi, w postaci małych samochodów zaopatrzonych w taksometry, zabierających maksymalnie 3 osoby. Są tanie, lecz przed zajęciem miejsca nie zaszkodzi zapytać, ile w przybliŝeniu wyniesie oplata. W Marrakeszu (a takŝe w Tarudancie) alternatywa dla komunikacji miejskiej są doroŝki na 33\n34 wielkich kołach, z głośnymi klaksonami i składanymi skórzanymi dachami. Mogą być tak tanie jak taksówki i zabierają trzy do czterech osób, chociaŝ im więcej turystów, tym wyŝsza cena. Między miastami popularnością cieszą się grand taxi. Zabierają do 6 pasaŝerów są najszybszym, ale przez to niekoniecznie bezpiecznym środkiem transportu lądowego. Są to duŝe samochody zwykle mercedesy, które kursują z miasta do miasta, zabierając do sześciu pasaŝerów i pobierając ustalona opłatę. OdjeŜdŜają, kiedy są pełne. MoŜna wynająć całą taksówkę ale trzeba się upewnić co do stawki. Cena jest nieco wyŝsza niŝ w przypadku autobusu, ale podróŝuje się o wiele szybciej. Przejazd trasą Agadir Marrakesz kosztuje 25 zł i trwa ok. 3 godz. Wynajęcie samochodu jest stosunkowo drogie od 900 zł/tydzień za małe auto, np. peugeot 205, bez limitu kilometrów. Toyo-ta Landcruiser od 600 zł/dzień. Auto moŝna odebrać w Casablance, Agadirze lub Marrakeszu. Wycieczki landroverem oferty dostępne w hotelach. Niektóre firmy zapewniają sprzęt biwakowy i kierowcę-przewodnika. Od 150 zł/dzień/os. CięŜarówką gdzie nie docierają autobusy, kursują cięŝarówki (camions) i półcięŝarówki (camionettes), szczególnie w Atlasie (ok. 0,3 zł za kaŝde 10 km). Loty krajowe - Między większością miast istnieją połączenia lotnicze. Skorzystanie z samolotu bez wątpienia skraca długą podróŝ, np. z Al. -Ajun do Casablanki lub Tangeru, ale przelot kosztuje cztery razy więcej niŝ jazda autobusem czy pociągiem. 10. Kongresy, konferencje, strategie w sprawie rozwoju turystyki w Maroko Podczas 8. Kongresu Turystyki, który odbył się w dniu 14 czerwca 2008 roku w Tetouanie, przedstawiciele sektora omawiali między innymi stan realizacji ogłoszonej w 2001 roku strategii rozwoju turystyki Vision Bilans wdraŝanego programu jest zadowalający, a perspektywy obiecujące. Stosownie do dyrektywy króla Mohammeda VI, strategia Vision 2010 ma być w przyszłości rozwinięta w nowy program rozwoju turystyki Vision Strategia Vision 2020, powinna uwzględniać nowe wymagania sektora turystyki narzucające konieczność poprawy: *profesjonalizmu z uwagi na kompleksowość przemysłu turystycznego (oferta, promocja, kształcenie zawodowe, transport lotniczy), *jakości oferowanych usług, *konkurencyjności w związku z istniejącym zainteresowaniem innych państw regionu tymi samymi rynkami oraz 34\n35 uzaleŝnieniem wyników marokańskiego sektora turystycznego od zmian w sile nabywczej ludności krajów pochodzenia potencjalnych turystów. Strategia Vision 2020, która ma umocnić dorobek Vision 2010, będzie kładła nacisk na aspekt jakościowy, a nie ilościowy. Nowy program ma promować regionalne plany rozwoju turystycznego wykorzystujące potencjał poszczególnych obszarów. Ma teŝ uwzględniać przyszłe kierunki rozwoju popytu międzynarodowego oraz wymagania związane z promocją turystyki zrównowaŝonej, dbającej o ochronę środowiska naturalnego i dziedzictwa narodowego Maroka. W opracowaniu nowej strategii wezmą udział przedstawiciele resortu turystyki, ONMT i FNT we współpracy z firmą konsultingową Booz Allen Hamilton, wybraną w wyniku międzynarodowego przetargu ogłoszonego w grudniu 2007 roku. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe marokański resort turystyki przygotował plan działań na lata oparty na kilku priorytetach: dokończenie realizacji programu Vision 2010, kształcenie zawodowe, jakość i środowisko turystyczne, opracowanie strategii Vision Kongres Turystyki w Tetouanie odbył się w szczególnej dla marokańskiej branŝy turystycznej sytuacji. Wyniki za I kwartał 2008 roku pokazały, Ŝe wzrostowi przyjazdów turystów zagranicznych (o 16 % w stosunku do analogicznego okresu 2007 roku, do 2,5 mln osób) towarzyszy spadek liczby noclegów w hotelach sklasyfikowanych (o 6 %). Wynika to ze zwiększenia przyjazdów indywidualnych kosztem wycieczek zorganizowanych. Międzynarodowa Konferencja Turystyki ( r. Fez), bardzo dobrze oceniła strategię marketingową Marokańskiego Urzędu Turystyki, podsumowując Ŝe przynosi poŝądane efekty. Za kolejne cele wytyczyła m.in. owocniejszą współpracę z juŝ istniejącymi rynkami (Francja, Wielka Brytania, Niemcy, Hiszpania, Belgia) i rozszerzenie swojej działalności o nowe rynki (Włochy, Skandynawia, Stany Zjednoczone). W konferencji wzięły udział krajowe i zagraniczne firmy związane z branŝą turystyczną : *deweloperzy zajmujący się realizacja kompleksów turystyczno-hotelowych w ramach Planu Azur (Fadesa, Kerzner, Risma/Accor, Thomas & Piron, Colony Capital, Sotocan), *linie lotnicze (Regional Air Lines, Atlas Blue, Royal Air Maroc, Aigle Azur, Jet4You) *biura podróŝy (m.in. duŝa delegacja TUI, światowego lidera w branŝy turystycznej, która podpisała porozumienie z marokańskim rządem. 35\n36 11. Personel zawodowy DuŜą wagę przykłada się do przestrzegania jakości kształcenia zawodowego oraz ochrony środowiska. Początki szkolenia kadr dla branŝy turystycznej w Maroku sięgają roku Powstała wtedy pierwsza szkoła hotelarska w kraju : Hotel School of Rabat". Dziś na terenie Królestwa funkcjonuje 8 szkół państwowych wspieranych przez departament turystyki, które przygotowują do zawodów związanych z branŝą turystyczną. Powstaje równieŝ wiele szkół prywatnych. Szkolenie trwa średnio 2 lata i kończy się uzyskaniem stopnia technika". Rozwój sektora turystycznego jest dla marokańskiego rządu sprawą priorytetową, który to dąŝy do ściślejszego powiązania z turystyka takich dziedzin, jak rzemiosło, kultura, rolnictwo, zasoby naturalne. Panuje powszechne przekonanie, Ŝe jedną ze słabych stron sektora turystyki KM jest brak odpowiedniego personelu zawodowego. Do poprawy sytuacji w tej dziedzinie ma przyczynić się, podpisana w Tetouanie pomiędzy resortem turystyki oraz Krajową Federacją Turystyki (FNT) i Krajową Federacją Przemysłu Hotelarskiego (FNIH), pierwsza umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym dotycząca zasobów ludzkich i kształcenia w zakresie zawodów hotelarskich. Celem tego programu jest przygotowanie 50 tys. wykwalifikowanych pracowników dla branŝy hotelarskiej. Przedstawiciele sektora i ministerstwo turystyki planują zawarcie kolejnych umów dotyczących przygotowania do innych zawodów związanych z turystyką, w tym w dziedzinie transportu turystycznego i gastronomii. 12. Prognozy : Światowa Rada PodróŜy i Turystyki (WTTC) szacuje, Ŝe wzrost w marokańskim sektorze turystyki wyniesie średnio 4 % w latach , a udział KM w światowym rynku turystycznym będzie nadal rósł. Do dobrych wyników Królestwa w tej dziedzinie przyczynia się w znacznym stopniu wzrost bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Z drugiej strony, uzaleŝnienie Królestwa od kilku głównych rynków (francuskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, brytyjskiego) oraz od przyjazdów MRE powoduje, Ŝe spadek siły nabywczej gospodarstw domowych w tych krajach wpływa na pogorszenie się wyników marokańskiego sektora turystycznego. Konieczne są doraźne działania, w tym na rzecz większej dywersyfikacji rynków pochodzenia turystów odwiedzających KM. Strategia ONMT na lata przewiduje, obok umocnienia pozycji Królestwa na tradycyjnych rynkach europejskich, aktywną promocję marokańskiej oferty turystycznej w krajach Europy Środkowo-Wschodniej (Rosja, Polska, Rumunia) i 36\n37 państwach skandynawskich oraz w Ameryce Północnej, Azji (zwłaszcza w Japonii i Chinach) i krajach Zatoki Perskiej. Działania promocyjne podejmowane na polskim rynku są wyrazem tej strategii. Wydział Ekonomiczny Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej w Rabacie podaje Ŝe rząd Maroko dąŝy do zwiększenia udziału turystyki w tworzeniu PKB do 14 % w perspektywie roku Szacuje się, Ŝe średnioroczna stopa wzrostu liczby przyjazdów turystycznych podwyŝszyła się z 3,8 % w latach do 7,2 % w latach Do 2030 roku ma się ona ustabilizować na poziomie 7 %. Wszystkie te działania będą bardzo kosztowne (wymagać będą bardzo duŝych środków finansowych z sektora publicznego i prywatnego). Oczekuje się, ze w roku 2010 wpływy z turystyki zwiększa się do 79 mld MAD przy zakładanym wzroście liczby turystów do 10 mln osób. Dla osiągnięcia 10 mln turystów w roku 2010 Maroko musi zwiększyć liczbę przewozów w ruchu lotniczym z 8,5 mln pasaŝerów w roku 2006 do 15 mln pasaŝerów rocznie. WiąŜe się to z koniecznością powiększenia o 40 liczby samolotów obsługujących obecnie połączenia z Marokiem (60), co wymaga nakładów inwestycyjnych w wysokości 20 mld MAD. Oczekuje się, Ŝe międzynarodowi deweloperzy skierują swoją działalność na nowe rynki, w tym marokański. 13. ZagroŜenia i przeszkody w rozwoju turystyki w zakresie podaŝy i popytu: strefa napiec" wywołana pojawieniem się zjawiska terroryzmu niewystarczające źródła finansowania pogarszanie się stanu zasobów wodnych. 14. Promocja kraju : Międzynarodowy Salon Turystyki - Moroccan Travel Market (MTM) Pierwsza edycja MTM ( roku) zgromadziła przedstawicieli branŝy turystycznej z ponad 20 krajów, w tym około 230 wystawców, prawie 9 tys. zwiedzających i 120 dziennikarzy zagranicznych. Druga edycja odbyła się w dniach stycznia bieŝącego roku. Zgromadziła ona instytucje rządowe, biura podroŝy, inwestorów i banki zarówno z Maroka, jak i z zagranicy. Obu imprezą towarzyszyły liczne konferencje. 37\n38 15. Profile turystów Maroko pragnie przyciągnąć zarówno turystów przyjeŝdŝających w ramach wycieczek organizowanych przez touroperatorow, jak i turystów indywidualnych, korzystających z regularnych linii lotniczych i zainteresowanych oferta mieszkalna. Średni wiek Odwiedzającego Maroko wg Observatoire Du Tourisme to blisko 40 lat. 28% odwiedzających ma ukończoną szkołę średnią, 45% posiada wykształcenie wyŝsze. Bez wątpienia głównie osoby średnio zamoŝne i zamoŝne, mogą pozwolić sobie na tego typu wyjazd, jedne kierując się chęcią poznawania nowych, egzotycznych miejsc i kultur (tzw. profil turysty-odkrywcy), inne chęcią wypoczynku. DuŜą grupę stanowią takŝe Marokańczycy mieszkający zagranica (głownie w krajach Europy Zachodniej). Jeśli chodzi o ludność miejscowa to przewaŝająca większość podróŝy dotyczy osób o lepszym statusie majątkowym czyli osoby które po prostu na to stać, lub związana jest z podróŝowaniem krajowym związanym z odwiedzinami dalekich krewnych lub wakacjami z dala od miejsca zamieszkania. IV. Rynek emisji turystycznej Maroko 1. Dlaczego Marokańczycy nie podróŝują za granicę? Marokańczycy to naród biedny, na którego znacznych obszarach przewaŝa tradycyjny model gospodarki. Prawie połowa mieszkańców kraju zatrudniona jest w rolnictwie, które zresztą dostarcza zaledwie 14% produktu krajowego. Podstawowym działem przemysłu marokańskiego jest górnictwo największe dochody przynosi eksploatacja złóŝ fosforytów, występujących na Nizinie Atlantyckiej. I choć Maroko jest największym na świecie eksporterem tego surowca, jego mieszkańcy są tylko tanią siłą roboczą w rękach potomków francuskich czy angielskich kolonizatorów. Maroko do 1956 roku było protektoratem Francji, a co za tym idzie nadal w znacznym stopniu majątek kraju spoczywa w rękach francuskich jednostek. Statystyki światowe i europejskie milczą na temat emisji turystycznej krajów Afryki Północnej. W czasach kiedy Maroko było kolonią Francji, liczba obywateli podróŝujących poza granicę kraju była znikoma. Jedynymi podróŝującymi byli zamoŝni mieszkańcy Maroko, głównie biznesmeni. 38\n39 Dziś Maroko nastawione jest na recepcję turystów zagranicznych a jego mieszkańcy nastawieni są na obsługę tychŝe turystów, nie w głowie im wyjazdy których cena w duŝej mierze nie jest adekwatna do zawartości ich portfela. Jeśli juŝ wyjeŝdŝają to do pobliskich miejsc czy graniczących z nimi krajów (Hiszpania, Portugalia, Algieria, Belgia). Tego typu wyjazdy zwykle podyktowane chęcią odwiedzenia krewnych czy przyjaciół (szacuje się, Ŝe w Belgii mieszka około 400 tysięcy muzułmanów, co stanowi blisko 4 procent całkowitej populacji kraju. Prawie 35 procent mieszkańców Belgii pochodzenia tureckiego i marokańskiego, którzy stanowią największe wspólnoty muzułmańskie kraju, mają poniŝej 18 lat. W Hiszpanii mieszka dzisiaj około pół miliona muzułmanów. Stanowią oni w duŝej mierze pierwsze i drugie pokolenie imigrantów przybyłych do kraju jeszcze przed kryzysem paliwowym z początku lat 70-tych, albo zaraz po nim, w ramach procesu łączenia rodzin. Choć, tak jak w innych krajach europejskich populacja ta jest niezwykle zróŝnicowana, zdecydowaną większość stanowią wśród niej osoby pochodzenia marokańskiego około 50 procent wszystkich muzułmanów w kraju). Kiedy algiersko-marokańska granica została otwarta oraz została nawiązana współpraca pomiędzy komunikacją lotniczą pomiędzy obydwoma krajami nasiliły się wyjazdy Algierczyków do Maroko i odwrotnie (główne cele : zakupy, odwiedziny krewnych oraz znajomych). Bardzo rzadkie wyjazdy Marokańczyków zagranicę związane są w duŝej mierze z przepisami wizowymi (skomplikowane przepisy wizowe i z wiązane z nimi horrendalne koszty, odstraszają potencjalną garstkę chętnych do podróŝy Marokańczyków). Wakacje spędzają najczęściej w kraju, aczkolwiek istotnym celem podróŝy zagranicznych dla wielu Marokańczyków jest Mekka (blisko 99% Marokańczyków to muzułmanie, więc z wiadomych przyczyn, odnotowuje się wśród nich wyjazdy w celach religijnych kaŝdy muzułmanin przynajmniej raz w Ŝyciu musi odbyć podróŝ do Mekki, jeśli nie pozwala mu na to sytuacja materialna, musi udać się do innego waŝnego centrum islamu. W 2008 roku blisko trzy miliony muzułmanów z całego świata odbyły hadŝdŝ czyli pielgrzymkę do świętego miasta Mekki w Arabii Saudyjskiej. Oczekuje się, Ŝe w 2009 roku hadŝdŝ odbędzie 1,7 mln muzułmanów z zagranicy, z pięciu kontynentów w tym niewątpliwie spory odsetek Marokańczyków), oraz Francja, ze względu na moŝliwość podjęcia tam lepiej płatnej pracy. Wśród Marokańczyków mimo wszystko zdarzają się i tacy którzy podróŝują po świecie w celach turystycznych/podróŝniczych. Ci którzy dysponują stosownym budŝetem mogą wybrać linie Air France, Lufthansy, KLM, Iberii, British Airways, TAP Portugal, 39\n40 Alitalii, Air Algérie, Royal Jordanian, Egypt Air, Tunis Air które to mają bezpośrednie połączenie z lotniskami w Maroko i dostać się Z portu lotniczego Mohammed V (30 km na południowy wschód od Casablanki) do Europy, zachodniej Afryki i Bliskiego Wschodu. Z lotniska Rabat-Salé (10 km na wschód od Salé) dzięki Air France i Royal Air Maroc - do ParyŜa. Lotnisko Ibn Batuta (18 km na południe od Tangeru) oferuje loty do Amsterdamu, Brukseli, Londynu, Madrytu, Malagi i ParyŜa. Lotnisko Ménara (6 km na południowy zachód od Marrakeszu) ma bezpośrednie połączenia z Londynem, Genewą, Granadą, Malagą i ParyŜem. Nowoczesny port lotniczy w Agadirze, Al-Massira, oferuje rejsy do Las Palmas na Wyspach Kanaryjskich. Samoloty międzynarodowe startują sporadycznie z Fezu i Warzazatu (do ParyŜa), Nadoru (do Amsterdamu, Brukseli, Düsseldorfu i Frankfurtu), Al- Husajmy (do Amsterdamu, latem dodatkowo do Brukseli i Rotterdamu) oraz UdŜdy (do ParyŜa, Marsylii, Amsterdamu i Brukseli). Innym sposobem (relatywnie tańszym) dotarcia np. do Hiszpanii czy Portugalii z Maroko, jest skorzystanie z promu. W przypadku turystyki biznesowej, nadmienić naleŝy Ŝe blisko turystów z krajów arabskich w tym z Maroka wykazało zainteresowanie rynkiem bułgarskim w targach turystycznych Emitt 2009 r. w Stambule. Bułgaria skupiając się na turystyce biznesowej powiązanej z uprawianiem hazardu w Warnie idealnie wpasowała się w gusta arabskich turystów (niejednokrotnie biznesmenów), znudzonych tradycyjnymi formami turystyki, poszukujący ciekawych alternatyw. *Ciekawostka : Turyści z krajów arabskich podróŝują z całymi rodzinami. Najchętniej mieszkaliby w apartamencie, gdzie moŝe się zmieścić 20 osób. Katarzyna Gądek, dyrektor Wydziału Promocji i Turystyki UMK. Dla Arabów podróŝujących wyłącznie w celach religijnych i biznesowych - Biały przyjeŝdŝający do ich kraju tylko po to Ŝeby ZOBACZYĆ tudzieŝ pozwiedzać (dodatkowo jeszcze za to płaci) musi być stuknięty; oni po prostu tego nie rozumieją. 40\n41 Turystyka krajowa Bazując na danych umieszczonych w tabelce nr 11 Noclegi realizowane przez turystów zagranicznych w sklasyfikowanej bazie noclegowej (strona 26 niniejszej pracy) zauwaŝyć moŝna Ŝe spośród udzielonych miejsc noclegowych w Maroko, aŝ 20% ( tys.) naleŝała do tzw. Residents czyli mieszkańców Maroka. Pozycja ta daje im drugie miejsce zaraz po Francuzach którzy zajmują 35% wszystkich miejsc noclegowych w KM, wyprzedzając Niemcy, Wielką Brytanię czy Hiszpanię. Wnioski nasuwają się same turystyka krajowa to pręŝnie prosperujący rynek. 1.2 Sugerowane wydatki mieszkańców Maroka na wyjazdy zagraniczne Tabela nr 17 Wydatki na wyjazdy zagraniczne (w mld USD) według krajów pochodzenia turystów Źródło: Światowa Organizacja Turystyki: UNWTO World Tourism Barometer Vol 6, No. 2, June 2008 PoniewaŜ dane odnośnie wydatków na wyjazdy zagraniczne mieszkańców Maroka nie są nigdzie opublikowane, autorka sugerując się wydatkami mieszkańców Libanu i Egiptu (Afryka Północna analogicznie jak KM) moŝe poprzeć swoje wcześniejsze dywagacje odnośnie małej emisji turystów z tychŝe krajów afrykańskich co widać gdy przyjrzymy się z bliska wydatkom tych państw mało wyjeŝdŝają = mało wydają (mieszkańcy Egiptu w 2007 roku wydali 2,4 mld USD tj. 49 miejsce w rankingach na wyjazdy zagraniczne, w porównaniu do Niemiec 82,9 USD zajmujących 1 miejsce) Lokalne strony / oferty marokańskich biur podróŝy Autorka bliŝej przyjrzała się marokańskim biurom podróŝy takim jak :\n42 Wnioski do których doszła sprowadzają się do tego Ŝe oferta tychŝe biur woła o pomstę do nieba, co takŝe moŝe mieć swoje przełoŝenie na niezauwaŝalny niemal odsetek wyjazdów turystów marokańskich poza granicę kraju. W ofercie biur moŝna było znaleźć wyjazdy jedynie do : Tunezji (Tunis, Hammamet, Djerba), Egiptu (Sharm-el-Sheik, Hurghada), Turcji (Istanbuł, Antalaya), Hiszpanii i Portugalii (Cordoba, Sewilla), zdarzały się takŝe oferty do Ameryki Północnej (Nowy Jork, Montreal, Toronto, Miami, Atlanta), Azji (Chiny, Indie, Kuala Lumpur, Singapur, Filipiny, Wietnam), Emiratów Arabskich (Dubaj), Chorwacji, Rzymu oraz Kenii i Republiki Południowej Afryki. Potencjalny klient mógł wybrać wariant : pobyt indywidualny, z rodziną, grupowy, znalazł się jeden wyjazd SPA, oraz wyjazdy zorganizowane do mekki i mediny. W większości przypadków, oferta przewidywała wyjazdy śladami cywilizacji muzułmańskich np. oferta o nazwie muzułmańska Hiszpania. Marokańskie biura podróŝy jednym słowem nie są nastawione na organizacje wyjazdów dla swoich mieszkańców, lecz na zapewnienie atrakcji turystom zagranicznym. Oferują zwiedzanie głównym miast Marokańskich np. Rabatu, Marrakeszu, Casablanki, organizują safari. V. Znaczenie marokańskiego rynku turystycznego dla Polski 1. Maroko kontra Polska Maroko jest krajem zbliŝonym do Polski. Podobnie jak Polska jest korytarzem pomiędzy Europą a Rosją i Azją, tak Maroko pomiędzy Afryką i Europą. Tak jak u nas normalny jest ciemny i jasny kolor włosów, tak w Maroku ciemny i jasny kolor skóry. Podobnie jak Polska Maroko jest krajem biało czerwonym. Miasta północne są białe, natomiast południe Maroka jest koloru czerwonego. Jeśli chodzi o atrakcyjność rynku Polskiego dla mieszkańców Maroko - to jest ona znikoma. Marokańczycy rzadko wyjeŝdŝają i Polska na pewno nie znajduje się na ich mapie destynacji turystycznych. Jedynymi Marokańczykami przekraczającymi granicę naszego kraju są biznesmeni którzy przyjeŝdŝają do nas w sprawach słuŝbowych. 42\n43 Tabela nr 18 Przyjazdy Marokańczyków do Polski w 2007 roku W 2007 roku, granice Polski przekroczyło 1500 obywateli Maroka, co przy liczbie ogólnej 66,2 mln stanowi 0,0023%. Marokańczycy przyjeŝdŝający do Polski to głównie biznesmeni (cel: sprawy słuŝbowe, interesy, konferencje). Tabela 19 Przyjazdy turystów do Polski według krajów (w tys.) Liczba turystów z pozostałych krajów w tym z Afryki (Maroko), z roku na rok wzrasta. Rok 2007 był rokiem prawie 33% wzrostu przyjazdów turystów w tych właśnie krajów, w porównaniu np. z nowymi krajami EU i głównymi krajami zamorskimi które odnotowały jedynie nieznaczny wzrost, oraz ze wschodnimi sąsiadami (Ukraina, Białoruś, Rosja) które to odnotowały spadek w przyjazdach do Polski. Mimo Ŝe odsetek turystów z Pozostałych krajów zamorskich w porównaniu do turystów z UE, głównych krajów zamorskich czy choćby nowych krajów EU jest nadal znikomy, to moŝna ze spokojnym sumieniem 43\nDane kontaktowe. Maroko i Gibraltar Brama Afryki. Trasa. Atuty. Dostępne wyjazdy. Połączone wyjazdy. Autor.\nDane kontaktowe klub@laurazja.pl +48 513 933 413 Maroko i Gibraltar Brama Afryki Trasa Warszawa - Casablanca - El Jadida - Essaouira - Marrakesz - góry Atlas - Ait ben Haddou (Warzazat) - wąwóz Dades -


Vexosi | Bakugan Wiki | FANDOM powered by Wikia\nDrużyny, Vestalianie, Vexosi, Seria Nowa Vestroia\nVexosi to główni złoczyńcy w serii Nowa Vestroia. Jest to grupa Vestalian z Królem Zenoheldem na czele. Vexosi używają głównie mechanicznych bakuganów.\nZenoheld - król Vestalian i lider Vexosów.\nSpectra Phantom – okrutny, tajemniczy i równie arogancki wojownik jak Maskarad, choć dużo mu do niego brakuje. Wyglądem przypomina Maskarada, ponieważ Keith za nim stał się Spectrą był nim zafascynowany. Wszystko zaczęło się w momencie kiedy rozmawiał z Hydranoidem, gdy jego ojciec próbował zamienić go w statuę. Walczy za pomocą domeny Pyrus i jest partnerem Viper Heliosa. Używa Bakugana Pułapki Metalfencera. Jest bratem Miry i zarówno jej największym wrogiem. Nawet udało mu się raz przeciągnąć Mirę na stronę Vexosów. Do niedawna lider Vexosów, pracujący w parze z Gusem. Jednakże sprzeciwił się Vestalii ogłaszając całemu światu ich zamiary. Od tamtego czasu pracuje sam wraz z jego pomagierem Gusem. W rzeczywistości nazywa się Keith Clay. W 44. odcinku przegrywa walkę z Danem i zostaje jego przyjacielem.\nShadow Prove – typowy psychopata, brutalny i bardzo niebezpieczny. Wojownik Darkusa, którego strażniczym Bakuganem jest mechaniczy Hades, stworzony z DNA Hydranoida. W 32. odcinku Bakugan zostaje zniszczony przez Alice i Chan Lee. Shadow nie jest zbyt dobrym pilotem. Ma duże skłonności do śmiechu, podobnie jak Lync, jednakże on jest bardziej mroczny. Partner Mylene, którą lubi molestować psychiczne, podobnie jak resztę dziewczyn. Zupełnie nie obchodzi go co ona o nim myśli. Często nazywa je "płcią piękną". Można by rzec, że jest typowym kobieciarzem. Nie przepada za Spectrą.\nGus Grav – był również członkiem Vexos, jednakże zdradził ich, albowiem postanowił być lojalny wobec Spectry. Chodź jest mu posłuszny i pomocny, Spectra traktuje go jak śmiecia. Były lider Vexosów zorientował się, jak bardzo go potrzebuje, dopiero po jego stracie w odcinku 39 "Pomścić Spectrę". Potężny w boju wojownik Subterry, którego strażniczym Bakuganem jest Primo Vulcan. W odcinku 12. dochodzi do zakładu pomiędzy nim a Mirą. Jeśli Gus wygra Mira ma wstąpić do Vexos i być lojalna wobec Spectry, jeśli przegra Spectra zdejmuje maskę. Ostatecznie wygrywa Mira przez co Spectra jest zmuszony ściągnąć maskę. O dziwo nie jest zły na swego pomagiera. W odcinku 33. staje do walki z Voltem i wygrywa. W 39. odcinku wściekł się na Vexos, uprowadził króla Zenohelda za pomocą ostrza Gantleta. Gus przegrał walkę z Zenoheldem i został zabity wraz ze swoimi bakuganmi przez uderzenie Farbrosa.Po jego śmierci Spectra nazywa go "lojanym przyjacielem" i zamierza go pomścić walcząc po stronie Dana przeciwko Zenoheldowi i księciowi Hydronowi. Później okazało się, że jednak przeżył.\nMylene Pharaoh – wojowniczka Aquosa z Vexos. Jej strażniczym Bakuganem jest mechaniczny Macubass. Od samego początku nie ma zaufania do Spectry. Pierwszy raz pojawia się w Nowej Vestroi wraz z resztą członków Vexos oglądających na ekranie przechwytywanie Bakuganów. Następnie pojawia się w odcinku 3. kiedy to Shadow i Baron toczą bitwę. Ona i Shadow są jednymi partnerami, którymi nie udaje się ze sobą dogadać. Często narzeka na to, ze jest złym pilotem lub zachowuje się jak dziecko. Jednakże on ma gdzieś to co o nim myśli. Jest typową lodową panną, która nie zważa na uczucia innych. Łatwo ją zdenerwować co zawsze źle się kończy.\nClay Fermen - ojciec Miry i Keitha Clay.\nHydron - książe Vestalian i syn Zenohelda. Zginął w eksplozji.\nVolt Luster - Wojownik Haosa. Jego bakugan to Alto Brontes a później mechaniczny Boriates.\nLync Volan - Wojownik Ventusa. Jego mechaniczne bakugany to Altair, Aluze i Wired.\nIch grupy walczyły w kolejności odcinków od najsłabszej do najsilniejszej. Najpierw w odcinku 1. najsłabsza grupa (Lync i Volt), potem środkowa (Mylene i Shadow Prove), następnie najsliniejsza grupa (Gus i Spectra).\nPrawie wszyscy Vexsosi z głównej grupy zginęli przez Kulę Pułapkę.\nSpectra i Gus zdradzili Vexosów.


Co to jest Halloween? - Akademia Ducha\nHalloween to inaczej Wigilia Wszystkich Świętych jest skrótem od pełnej nazwy All Hallows’ Evening, który następował przed All Hallows’ Days. Prawdopodobnie bezpośrednim przodkiem Halloween było starożytne celtyckie święto końca roku Samhain (ze staro irlandzkiego: sam – lato, fui – koniec), święto przejścia od światła do ciemności, od płodności i urodzaju do śmierci.\nSamhain to czas, kiedy granice między światami zmarłych i żywych zacierały się. Wówczas do świata ludzi mogły dostać się niechciane duchy, snujące się pomiędzy światami, poszukujące „nosiciela” na następny rok, by załatwić swoje ziemskie niezałatwione sprawy. Dlatego ludzie próbowali stać się niewidzialni dla duchów i odwrócić ich uwagę. Gasili w domach wszystkie światła, wystawiali jedzenie ofiarne, a sami ubierali się w najgorsze łachmany, wierząc, że intruz nie wybierze gościny w ciele człowieka biednego czy chorego. 31 października był momentem niebezpiecznym, przełomowym, ale jednocześnie pełnym mocy. Okolice święta był to okres, kiedy zbierano ostatnie plony, i zabijano większość zwierząt przed ciężkim okresem zimowym, zachowując tylko najsilniejsze (rozpłodowe) osobniki. W dawnych przedindustrialnych czasach zima wiązała się ze śmiercią realnie nie tylko metaforycznie. Podczas zimy odnotowywano ogromny odsetek zgonów jednostek słabszych: dzieci, starców, chorych. To był czas, kiedy faktycznie obcowało się ze śmiercią i kiedy naprawdę na nią czekano. Współczesny wymiar święta jest pochodną wielu czynników zarówno tradycji, które przetrwały od Starożytności, jak i wpływów współczesnej postmodernistycznej kultury masowej. Wiąże się z nim wiele zabaw i zwyczajów o charakterze lekkim i prześmiewczym; maskarada upiorów, czyli zabawy kostiumowe związane z typową scenografią horrorów (upiory, pająki, zombie, nietoperze itp.), zwyczaj chodzenia po domach sąsiadów z hasłem „cukierek albo psikus” (trick or treat), tworzenie lampionów z dyni itp. W Polsce zwyczaj radosnego obchodzenia Halloween pojawił się w latach 90. ubiegłego stulecia. Zapomnijmy na chwilę wydźwięku komercyjnym tego święta, którego wiele osób nie akceptuje. Żyjemy w świecie tak bardzo oderwanym od cykliczności faz przyrody, że śmierć, czyli jedyny pewny element naszej egzystencji stał się tematem tabu, o którym nie rozmawia się z dziećmi i któremu fizycznie się nie towarzyszy. Czyż to nie jest anormalne? W każdej pierwotnej kulturze czciło się duchy zmarłych i świętowało okres zmiany światła w ciemność. Pamięć zmarłych stanowi naszą spuściznę energetyczną (zapisaną w łańcuchu DNA) zatem, czy naprawdę musimy się ich bać? Może wystarczy ich obecność zaakceptować i uszanować…\nJeżeli spojrzymy na śmierć jako na etap, otwierający kolejne drzwi, możemy pozwolić sobie na refleksje dotyczące całego naszego życia, we wszystkich jego aspektach. Odchodzi stare, by dać miejsce nowemu. Pomiędzy tymi fazami rozgrywa się to, co nazywamy życiem. Cieszmy się, albowiem umieramy… Happy Halloween!\nWybierz Szczęśliwy Symbol, aby odkryć swoją wiadomość na ten tydzień\nCiekawi cię, co cię czeka w tym tygodniu? A więc odkryj to, wybierając jeden z poniższych szczęśliwych symboli i przeczytaj, co ten tydzień dla ciebie przygotował. Pamiętaj, że to tylko […]


Showing results for tags 'starożytność'. - Forum Kopalni Wiedzy\nShowing results for tags 'starożytność'.\nDo tej pory eksperci twierdzili, że nazywanie produktów i tworzenie marek rozpoczęło się wraz z rewolucją przemysłową. W lutowym numerze pisma Current Anthropology ukazał się jednak ciekawy artykuł, którego autorzy twierdzą, że przywiązanie ludzi do marek wyprzedziło nie tylko kapitalizm, ale i współczesne społeczeństwo zachodnie. Chcąc udowodnić swoją teorię, David Wengrow wspomina o etykietach ze starożytnych pojemników. Wcześniej przypuszczano, że miały one po prostu pomóc w identyfikacji zawartości. Opowiada też o praktykach towarzyszących produkcji i rozprowadzaniu różnych dóbr, które obecnie są uznawane za strategie brandingowe. Naukowiec twierdzi, że zabiegi te mają solidną podbudowę kulturową i poznawczą, sięgając wstecz czasów starożytnego Egiptu i Mezopotamii. Nadawanie znaków firmowych stało się koniecznością, gdy lokalne gospodarki rosły w siłę i rozpoczynała się produkcja i dystrybucja dóbr na dużą skalę. Takimi towarami były, np.: napoje alkoholowe, kosmetyki i tekstylia. Starożytni rozwinęli system ścisłej kontroli jakości, zależało im także na przekonaniu o ich wartości samych klientów. Każda rzecz musiała przejść "procedurę uwierzytelniania". W zależności od etapu w dziejach, zadanie to przydzielano różnym organom: ciałom zmarłych, głowom państw, guru szkół biznesu, celebrytom lub ostatecznie zwykłym ludziom, którzy dbają o swój wygląd i otoczenie. Autor artykułu twierdzi, że choć branding i kapitalizm doskonale się uzupełniają, mają inne źródła. Ten pierwszy przez tysiące lat zaspokajał ważną ludzką potrzebę: odnajdowania wartości w dobrach, które konsumujemy...


Kraków na weekend- dużo historii - Portal Historyczny Historyk.eu\nKraków na weekend- dużo historii\n0123\t 27 February 2015 23:14\nPlanujesz krótki urlop? Spędź niezapomniane dwa dni w królewskim mieście Krakowie. To miejsce, w którym nie sposób się nudzić. Znajdą tam coś dla siebie zarówno fani sztuki, historii jak i architektury. O to, co warto zobaczyć podczas weekendu w stolicy Małopolski.\nWycieczkę warto zacząć od wizyty na Rynku Głównym, największym takim rynku w Europie. Koniecznie trzeba zrobić sobie zdjęcie przy pomniku Adama Mickiewicza, spróbować oryginalnego, krakowskiego obwarzanka oraz kupić pamiątki w Sukiennicach. Obowiązkowo należy wstąpić do Kościoła Mariackiego, aby zobaczyć słynny obraz Wita Stwosza. Następnie warto przejść ulicą Floriańską pod Bramę Floriańską i Barbakan, pełniący dawniej funkcję obronną. W pobliżu znajduje się też przepiękny gmach Teatru im. Juliusza Słowackiego. Warto zapuścić się też w jedną z licznych małych uliczek w okolicach Rynku. Znajdują się tam klimatyczne, przytulne kawiarenki, gdzie można miło spędzić czas przy kawie.\nPo południu warto wybrać się na spacer Traktem Królewskim, od Rynku Głównego ulicą Grodzką, obok kościoła św. Piotra i Pawła aż do Wzgórza Wawelskiego. Jeśli pozwoli na to czas koniecznie trzeba zwiedzić wnętrza Zamku Królewskiego na Wawelu albo chociaż wstąpić do Katedry Wawelskiej. Dla dzieci sporą atrakcją będzie wizyta w Smoczej Jamie a następnie zdjęcie obok pomnika smoka ziejącego ogniem. Warto pospacerować Bulwarami Wiślanymi lub odpocząć trochę podczas rejsu po Wiśle. Kraków najpiękniej wygląda właśnie z perspektywy rzeki. Wieczorem warto udać się na krakowski Kazimierz i poczuć jego niezwykły, tajemniczy a jednocześnie romantyczny klimat. Zakochani mogą powiesić kłódkę ze swoimi imionami na pobliskiej Kładce Bernatka łączącej Kazimierz z Podgórzem. Dzień można zakończyć próbując dań kuchni polskiej w jednej z tradycyjnych restauracji lub tańcząc do rana w jednym z modnych klubów Kazimierza.\nDrugi dzień pobytu w Krakowie warto zarezerwować na zwiedzanie muzeów. Obecnie jedną z największych atrakcji jest Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK zawierające m.in. sztukę najnowszą ostatnich 20 lat w stylu powojennej awangardy i konceptualizmu czy czasowe wystawy indywidualne designu, dźwięku i tekstu. Warto wstąpić także do znanej z filmu Stevena Spielberga Fabryki Schindlera. Znajduje się tam m.in. wystawa dokumentująca okres niemieckiej okupacji Krakowa w latach 1939-1945 wraz z pokazaniem życia codziennego mieszkańców, losu Żydów krakowskich, dzieje ludzi pracujących w fabryce czy historii samego Oskara Schindlera. Atrakcji dostarczy także Muzeum Lotnictwa Polskiego,Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha czy Podziemia Rynku.\nWeekend w Krakowie z pewnością dostarczy wielu wrażeń. Będzie rozrywką zarówno intelektualną jak i wizualną i świetnym sposobem na naładowanie baterii przed pracowitym tygodniem. A więc do zobaczenia w Krakowie.\n11 March 2015 09:54


Dodał: KamZap, 10-01-2019 08:00, odsłon: 746\nW tym tygodniu w repertuarze Kina KDK trzy nowe filmy. W ramach bieżącego repertuaru będą to: komedia animowana „Sekretny świat kotów” i polski komediodramat „Zabawa zabawa”. Na zakończenie tygodnia kinowego, w środę, 16 stycznia zostanie wyświetlony komediodramat „Oni” w ramach cyklu „Kino dla ciekawych”.\n„Sekretny świat kotów” To zabawna i urocza komedia animowana o przygodach młodego kota Oskara. Jego życie to istna sielanka. Mieszka z tatą u dobrej pani, gdzie niczego im nie brakuje. Pani zaś jest przekonana, że lepiej ułożonych i grzeczniejszych kotów ze świecą szukać. Ale wkrótce odkryje, że nie do końca ma rację! Oskar to niespokojny duch, który od dziecka marzy o wielkiej przygodzie. Gdy usłyszy opowieść o mitycznej kociej krainie - MIAUKOCJI, postanowi wbrew rodzicielskim zakazom wyruszyć w drogę. Wielki świat okazuje się bardziej skomplikowany i niebezpieczny niż mały kotek sobie wyobrażał. Na szczęście z pomocą Oskarowi rusza tata, który musi porzucić kanapowy tryb życia i przypomnieć sobie jak to było być młodym dachowcem. W pełnej przygód wędrówce towarzyszy mu postrzelona papuga o złotym sercu. Wkrótce mały Oskar odkryje to, o czym marzą wszystkie koty, ale czy będzie to MIAUKOCJA… to się dopiero okaże.\n„Zabawa zabawa” To najnowsze dzieło twórców hitu „Moje córki krowy” – obrazu, który połączył sukces komercyjny z artystycznym, zdobywając najważniejsze nagrody Festiwalu Filmowego w Gdyni (Nagrodę Publiczności, Nagrodę Dziennikarzy i Nagrodę Sieci Kin Studyjnych i Lokalnych) oraz przyciągając do kin ponad 700 tys. widzów! Tym razem reżyserka – Kinga Dębska – postanowiła zmierzyć się z problemem, który może dotknąć każdego, niezależnie od wieku, płci, poglądów, statusu społecznego czy materialnego. W rolach głównych w filmie wystąpiły: Agata Kulesza, Dorota Kolak oraz Maria Dębska. Na ekranie towarzyszą im m.in.: Marcin Dorociński, Barbara Kurzaj, Mirosław Baka, Przemysław Bluszcz, Jowita Budnik, Marian Dziędziel oraz Tomasz Sapryk. Scenariusz filmu reżyserka napisała wspólnie z Miką Dunin, najsłynniejszą polską blogerką piszącą o kobiecym piciu. Został on doskonale udokumentowany i uwiarygodniony rozmowami z wieloma kobietami, zmagającymi się z nałogiem.\n„Oni” Paolo Sorrentino w swoim najnowszym filmie opowiada o zepsuciu, korupcji oraz odwiecznym mariażu seksu i władzy. A przede wszystkim o „dworze” chciwych pochlebców, jaki wyhodował wokół siebie jeden z najbardziej skompromitowanych współczesnych polityków. Za każdym Berlusconim, Orbánem, czy Trumpem są przecież jacyś „oni” czerpiący korzyści z populistycznych haseł, kryzysu demokracji i medialnych manipulacji. Jednak w filmie „Oni” Sorrentino błyskotliwie łączy drapieżną polityczną satyrę z kameralnym dramatem, a iście barokowemu wizualnemu rozpasaniu, które wydaje się parodiować prostacki styl telewizji Berlusconiego, towarzyszą sceny zaskakująco intymne. Brytyjski The Guardian dostrzegł nawet czułość w sposobie, w jaki włoski reżyser portretuje „słabość starzejącego się mężczyzny”. Groteskę z nostalgią brawurowo pogodził na ekranie ukochany aktor Sorrentino, znany z „Wielkiego piękna” i „Boskiego” Toni Servillo. Jego spektakularna metamorfoza to jeden z największych atutów filmu „Oni”, który w samych Włoszech obejrzało aż milion widzów.


Projektowanie wnętrz - strona 3 - Top Katalog - Polski katalog stron\nMichaelstrom.pl - investment bankin\nInteresując się dekoracją ścian klienci mogą wziąć pod uwagę asortyment naszego sklepu internetowego, który stanowią przede wszystkim atrakcyjne naklejki ścienne. Mogą one sprostać oczekiwaniom zarówno najmłodszych domowników, jak i właścicieli miesz ... - szczegóły »\nNaszą specjalnością jest układanie parkietów oraz profesjonalna renowacja parkietów. Wykonujemy na zlecenie także schody samonośne, według zaleceń klienta. Każde schody składamy w warsztacie, po czym przygotowujemy je już do transportu. Staramy się, ... - szczegóły »\nEmozaiki.pl - kafelki\nJeśli planują Państwo stworzyć łazienkę jak ze snu, proponujemy zastosowanie naszej mozaiki. W naszym sklepie z kafelkami łazienkowymi mamy w ofercie bardzo ciekawe propozycje mozaiki szklanej, mozaiki drewnianej oraz płytek podłogowych. Z nami łazie ... - szczegóły »\nŁazienki w naszych domach coraz częściej poza funkcją praktyczną pełnią też rolę miejsca odpoczynku i relaksu. Nie bez powodu nazywane są salonami kąpielowymi. Salonu nie tworzy duży metraż pomieszczenia – ale przemyślana aranżacja łazienki i stylowe ... - szczegóły »\nferro (2), architektura wnętrz (5), architekt wnętrz (9), wyposażenie łazienki (2), sztuczne kwiaty (1), projekty domów (20), parkiety góra kalwaria (1), wnętrza (10), płytki ceramiczne (6), schody samonośne (3), pyramis (1), franke (1), mozaika szklana (2), wyposażenie kuchni (5), płytki podłogowe (6), drzwi rzeźbione (2), kwiaty sztuczne (1), architektura (14), drzwi nietypowe (1), aranżacje łazienek końskie (1), mozaika (2), łazienki (8), kwiaty sztuczne hurtownia (1), hurtownia sztucznych kwiatów (1), tanie projekty domów (2)