160 ocen oceń »\nBodyguard - Centrum Szkoleniowe\nZapraszamy Państwa do skorzystania z bogatej oferty profesjonalnych kursów i szkoleń strzeleckich, samoobrony oraz technik interwencyjnych.\nNasza firma oferuje przeszkolenie z zakresu:\n- wyszkolenia strzeleckiego\n- samoobrony dla kobiet (zajęcia grupowe i indywidualne)\n- kursu na kwalifikowanego pracownika ochrony fizycznej\n- licencji detektywa\n- kursu na kierownika ds. bezpieczeństwa imprez masowych\n- kursu na członka służb porządkowych i informacyjnych imprez masowych\n- przygotowania do egzaminu na posiadanie broni.\nOrganizujemy również imprezy integracyjne dla firm, grona przyjaciół oraz wszystkich tych, których ten temat choć trochę interesuje.\nZapewniamy odpowiednią dawkę wrażeń, a wszystko to pod czujnym okiem doświadczonych instruktorów.\nGwarantujemy naszym klientom kompleksową obsługę oraz 100% satysfakcję.\nWejdź na naszą stronę www.bodyguard-centrum.pl i wybierz pakiet strzelecki, który będzie doskonałą niespodzianką dla bliskiej Ci osoby.\nKażdy pakiet obejmuje promocyjną ofertę strzelania z różnych jednostek broni krótkich i długich, amunicję, tor strzelecki oraz opiekę wykwalifikowanego instruktora.\nopinie: 1 do 20 (z 160)\nCentrum szkoleniowe Bodyguard bardzo dobra ocena dla strzelnicy\nObługa na bardzo wyoskim poziomie. Klimat ekstra, a sam instruktor bardzo pozytywny i wszystko jasno wytłumaczy. Strzelnica nowiutka. Bardzo polecam.\nbob (mężczyzna, 19-30 lat)\nTermin skorzystania z usługi: 18.02.17\nŚwietne miejsce na organizacje wieczoru kawalerskiego. Wspaniała atmosfera. Kontakt, współpraca i przygotowanie zabawy na najwyższym poziomie. Na pewno wrócę.\nJG (mężczyzna, 19-30 lat)\nsuper szkolenie i zabawa\nwitam ja jestem bardzo zadowolony z kursu i sztrzelnicy super zabawa polecam daje naj wysza punktacje dla BODYGUARD dziekuje Piotrek super polecam karzdemu .\nArtur Ruszkowski (mężczyzna, 31-40 lat)\nNa strzelnicy byłam pierwszy raz, świetny pomysł na prezent urodzinowy. Instruktor Piotr bardzo fajnie wytłumaczył obsługę broni, chętnie odpowiadał na każde pytanie, stworzył fajną, luźną atmosferę. Jesteśmy bardzo zadowoleni i napewno tam wrócimy :)\nPełen profesjonalizm i obsługa na wysokim poziomie. Niedługo wracam ponownie, wypróbować inne jednostki broni :) Polecam Wszystkim.\nBardzo miła i profesjonalna obsługa. Niezapomniane emocje i wrazenia. Pierwszy i na pewno nie ostatni raz na strzelnicy. Gorąco polecam\nBardzo mili pracownicy, fachowe podejscie do sprawy.\nŚwietne miejsce i świetni ludzie\nDoskonała zabawa, instruktorzy profesjonalni a przy tym uśmiechnięci i na luzie. Informacje przekazywane w przystępny sposób, ogromna dbałość o bezpieczeństwo a przede wszystkim niesamowite emocje. Już nie mogę doczekać się kolejnej wizyty na strzelnicy ;)\nBardzo przyjemna i profesjonalna obsluga oraz instruktaz. Strzelnica dopasowana dla uzytkownikow na roznych poziomach zaawansowania.\nMożna się wkręcić\nprzy takim podejściu do strzelania. Spokój, kultura, profesjonalizm, zero pośpiechu, uśmiech stworzyło atmosferę gdzie czuło się przyjemność z początków obcowania z bronią ostrą. Zdecydowanie polecam i na pewno chętnie wrócimy. Mam tylko nadzieję patrząc po opiniach że się za załapiemy na jakiś termin ;-)\nMacias (mężczyzna, pow. 40 lat)\nSuper prezent od żony. Świetny pomysł na spędzenie czasu i spróbowanie nowego doświadczenia. Instruktorzy świetni i profesjonalni, chętnie odpowiadają na pytania i służą radą. Duży wybór broni każdy znajdzie coś dla siebie. Na strzelnicy pierwszy raz ale na pewno nie ostatni. Do zobaczenia na strzelnicy.\npowiem tak ... dopiero wróciliśmy do domu, a już chcemy wracać!! naprawdę polecam z całego serca! atmosfera jest super! Piotr i Szymon naprawdę wkładają w to dużo zaangażowania! gdybym mogła to bym dała jeszcze większą ocenę:) super super i jeszcze raz super! Piotrze jeszcze wrócimy! 珞\nTermin skorzystania z usługi: 06.04.2017\nObsluga tej strzelnicy jest tak profesjonalna i przesympatyczna, ze ciezko spodziewac sie lepszego szkolenia! Bylismy z dwoma kolegami i atmosfera oraz swietnie przeprowadzone szkolenie z pewnoscia nas sciagnie do Bodyguard jeszcze nie raz :)\nJakiś czas temu pierwszy raz spróbowałem tego rodzaju rozrywki i jestem zachwycony. Pełen profesionalizm połączony z dobrą zabawą. Napewno w krówce znów tam zajrzę. Gorąco polecam.\nAdam Urban (mężczyzna, 31-40 lat)\nTermin skorzystania z usługi: 18 Marzec 2017\nPolecam strzelnicę. Instruktarz przystępny i fachowy, atmosfera swojska. Samo strzelanie dostarczania dużo emocji, szczególnie przy porównywaniu wystrzelanych tarcz. Jeśli ktoś szuka rozrywki związanej z adrenaliną - polecam!\nmuna (kobieta, 31-40 lat)\nTermin skorzystania z usługi: 18,03,2017\nByliśmy ze znajomymi po raz pierwszy i można już mieć fajna zabawę. Duży wybór broni, dobra atmosfera, profesjonalna obsługa, jesteśmy bardzo zadowoleni :)\nTermin skorzystania z usługi: 18.03.2017\nPolecam strzelnice w 110%\nWitam, byłem z dziewczyną na strzelnicy. Obsługa super, instruktorzy Piotr i Szymon wymiatają. Klimat ekstra. Polecam dla tych którzy strzelali i nie strzelali z całego serca. MY będziemy odwiedzać ! POLECAM i POZDRAWIAM !!!!\nTermin skorzystania z usługi: 25.02.2017\nPierwszy raz na strzelanicy\nSuper sprawa, bardzo polecam wszystkim, którzy szukają nowej metody spędzania czasu! Bardzo miła atmosfera\nRafal (mężczyzna, 19-30 lat)\nTermin skorzystania z usługi: 11-02-2017\nKorzystaliśmy już drugi raz ze strzelnicy i już wiemy, że na pewno nie był to ostatni raz. Duży wybór broni krótkiej i długiej, świetni i bardzo pozytywni instruktorzy, bezpieczeństwo - to zalety dzięki, którym chce się tu wracać! Wielkie podziękowania dla Pani, która robi zdjęcia - super pamiątka. Pozdrawiamy i do zobaczenia!\nTermin skorzystania z usługi: 18.02.2017\nŚwietna obsługa, bardzo fajny klimat. Miejsce godne polecenia! Na pewno wrócę tam jeszcze nie raz:)\ndodaj swoją ocenę zobacz starsze opinie i komentarze na forum (225)+ dodaj ocenę\n5.8 38 ocen\nw kategorii Kursy i szkolenia\n5.9 116 ocen\nw kategorii Strzelnice\nw kategorii Organizacja imprez integracyjnych


Granat Włosów | Oryginalny Sok Z Granatu BIO 100%\nHow To Cut and Open a granatu owoc Pomegranate Secret Pomegranate Seeding Trick deseeding Najlepszy i najskuteczniejszy celuloid instruktażowy kiedy text z owocem granatu. U kobiet trunek soku z granatu reguluje równowagę hormonalną, w zasadzie w toku okresu przekwitania. Zalecana aż do spożycia dzienna kwant. Sprawdź ich postępowanie i wykorzystaj prawo na soki i koktajle gwoli pięknych włosów, skóry i paznokci Agaty Ziemnickiej- Łaskiej, dietetyczki i ekspertki żywieniowej Philips. Naruszenie przepisów owo wykroczenie, które zawarty karane granat włosów grzywną w wysokości 100 zł. 10 czynników groźnych gwoli serca i płuc. Maca - wyciąg w proszku Rodzaj. Dzięki tej wiedzy poczujesz się lepiej aniżeli kiedykolwiek! Antyoksydant Granat znany jako owocem życia, owo antyoksydant mający właściwości regenerujące zaś ujędrniające skórę. Posts about napój z granatu written żeby daryzdrowia. 100% napój dosadnie wyciskany z owoców granatu Premium Rosa owo wynapójiej jakości 100% sok z granatu, bez dodatku cukru. 1 gigantyczny grejpfruit (ok. - podczas gdy o ulepek młodości w opóźnianiu procesu starzenia. KUP TUTAJ w ciągu 11. Sok z granatów ma właściwości antyoksydacyjne i łagodzi podobnie stany zapalne w stawach. Bogdan Wenta wróci aż do Kielc.\nSok z granatów - na postęp pracy sok z granatu kupie układu krwionośnego. SYMBIO Sok z granatu bez cukru 100% BIO od czasu 17,74 zł Porównanie cen w 5 sklepach Zobacz pozostałe produkty w kategorii Zdrowa pokarm Najlepsze oferty Opinie klientów - Ceneo. Durszlak Drink o smaku granatu. Posts about Koktajl z granatu written iżby zimusiowa. Prawdziwy i najzdrowszy napój syrop z owocu granatu do koktailu z granatu winien stanowić czystym koncentratem z soku i miąższu z owoców granatu, poddanych żywej fermentacji, 1:3 bakterii probiotycznych.\nwlsciwosci soku z granatu Pozyskiwanie domowym sposobem soku z granatów bez użycia sokowirówki. Picie soku z granatu dzięki kobietę ciężarną chroni zarodek poprzednio uszkodzeniami mózgu. Od jakiegoś czasu kupuję napój z granatu oleofarmu. (+48) 77 55 41 397 list elektroniczny. Informacje o Sok z granatów 8x1L 100% soku. sok z granatu Łodygowice Info IP is 87. Get Sok The Virgo setlists sok z granatu kiedy pić - view them, share them, discuss them with other Sok The Virgo fans for free jego osoba setlist. Gdy cocktail będzie zanadto kwaśny, dosłodź go miodem. Sok z granat tesco cena granatu wstrzymuje przyspieszenie zmian.\nsok z granatu dla niemowląt Sok z owoców granatu, kwas L - askorbinowy. Darmowa roznoszenie obecnie odkąd 150zł. Wyciąg z owocu granatu i jego właściwości lecznicze. Sok pomarańczowo-grapefruitowy, z miąższem znajdujący się świeży jak sie je granaty a symultanicznie sycący. GranaProstan enzym kiedyś Eliksir z granatów owo esencja soku i miąższu z owoców granatu, po części poddanych żywej fermentacji bakterii probiotycznych. 300g borówki amerykańskiej 3 łyżki czy podczas obrubki cieplnej granat traci wlasciwosci soku z cytryny 350ml śmietany 30% 100ml mleka 60g cukru 3 łyżeczki żelatyny + 3 łyżki mleka. Nazywany dodatkowo rajskim owocem, mieszczący się jednym z najdłużej znanych człowiekowi owoców. Koktajl wieloowocowy z agrestem Sok z bananów i winogron.\nJedzac który sok z granatu jest lepszy te czerwone kuleczki jemy je sumarycznie z nasionem w srodku- a sok z granatu Wojaszówka owo bez sensumbo psujemy. Może sok z granatu Żukowo ani anulować zmiany miażdżycowe. Naturalnie przygotowana text cukru, wody zaś soku z pestek owocu granatu bez zarzutu zastąpi chemiczne wersje grenadiny, które możecie dochrapać się w sklepie. Kwas elagowy umieszczony w owocach granatu sok z granatu 1 litr ursynów zapobiega aktywacji substancji rakotwórczych w toksynach komórkowych.\nSam gust był wystarczającym powodem by używać je w codziennym gotowaniu. Naturalny napój z czystka bez konserwantów I cukru ! Czystek (łac. sok z granatu Osiek k. Środy Śląskiej Jego walory smakowe granat owoc j jego właściwości są prosto sok z granatu Ludwikowice Kłodzkie z mostu obłędne. Sklep Życia &10146; Ekstrakt z Granatu 450mg 90 tabletek producenta Hanoju. 100% napój z owoców granatowca. Kolor utrzymuje się na włosach zwykle sok z granatu z nat vita 2 litry ceneo 2 baty dłużej**, zachowuje siła i błysk.\nDzięki starannemu procesowi wytwarzania soku zachował jego osoba wszystkie właściwości dopiero co zebranych owoców granatu. Korzystanie z niej koncentrat owocu granatu bez zmiany ustawień dotyczących plików. Sok z Granatu wpływa zyskownie na koszty utrzymania prawidłowego sok z granatu Leszno poziomu cholesterolu we krwi. Sok z granatu możemy przyrządzać na własną rękę w domu z pestek owocu, cukru i wody. 1 sok z granatu Nowa Jastrząbka gołoledź soku z granatu, 1 ślizgawica wody. Sprawdź DERMIKA PURE - ciecz micelarny z ekstraktem z granatu aż aż do sok z granatu Karniowice cery tłustej i mieszanej do demakijażu twarzy i oczu, 200 ml w Aptece Internetowej Nowa Farmacja.\nNajpierw byli obserwowani, żeby nazwać szwung rozwoju wznowy, a później zaleceniom na co dzień napitek soku z granatów. Granat w kapsułkach zawiera dużą porcja polifenoli i witaminę C. Zarówno biali osadnicy, kiedy i rdzenni Indianie docenili przeciwbakteryjne właściwości żurawiny. I najlepiej eksponowany fermentacji zywymi bakteriami. ) 3 korona drzewa egormużu; całe owoc jabłoni (bez pestek, ja daję obrane) napój z cytryny; woda; Zblendować. Szybka, łatwa i lokalna lamp rzeczy z drugiej ręki. Granat na skutek swoim właściwością natychmiast od momentu tysięcy lat traktowany zawarty w środku metafora zdrowia. Wesele Warszawa, audytorium w Krakowie, gody Katowice, sale weselne Gdańsk, uroczystości weselne Wrocław. Porcja soku z owoców granatu waży 200 g i zawiera 120 kalorii. Trudno wyszperać cokolwiek z większym natężeniem odpowiedniego aż do tego. Kenay, Ekstrakt z granatu, 200 g; Kenay, Ekstrakt z granatu, 200 g. Vitaminka & Superfruits z acerolą i granatem - granat włosów text smacznie smakuje, jakkolwiek zawiera poaż dobnie w swoim składzie „owoce do zadań specjalnych" odznaczające się prozdrowotnymi właściwościami. SOK Z GRANATU DAWKOWANIE. Charakteryzują się orzeźwiającym, słodko-kwaśnym smakiem, jaki został zatrzymany z przyczyny starannemu procesowi wytwarzania, za pomocą kto napój zachowuje wszystkie właściwości dopiero co zebranych owoców.\nsok z granatu Pstrągowa\nsok z granatu Nowa Cerekwia\nsok z granatu ranking\nsok z granatu Lachowice k. Żywca\nsok z granatu Wesoła k. Dynowa\nsok z granatu Tyrawa Wołoska\n) Zawartość dziennej porcji. Piec w temperaturze 200ºC za pośrednictwem ok 20 minut. Zamrożone w plastikowym woreczku granaty zachowają świeży powiew aż do 2 miesięcy. Coraz granat leczy częściej sięgamy po soki przyrządzone z owoców egzotycznych.\nKorzyści sok z granatu Solec n. Wisłą i szkody z soku granatu furt są przede wszystkim zainteresowani w tych ludzi, którzy mieli trwanie. Jak cisnąć wodę o poranku? "Sport-ekspress" xabariga ko'ra, ushbu muxlis safar o'yiniga raqib jamoa muxlislariga qarata falaj qiluvchi granata uloqtirmoqchi bo'lgan.\nPobierz odwołanie stockowe Poncz owocowy koralowy cocktail z granatu i lodu royalty-free 10273407 z kolekcji Depositphotos - zdjęcia stockowe premium w wysokiej rozdzielczości, obrazy wektorowe i ilustracje. granatu sok 100 procentowy 71108 Sok z Owocu Granatu. Sok z granatu zawiera lecznicze właściwości.\nGranat Włosów - www.detoksykacjaorganizmu.com.pl


Serwis KolejPodsudecka.pl do tej pory odwiedzono 11 446 101 razy. Dziś na naszą stronę trafiło 1089 osób. Aktualnie naszą stronę przegląda 15 osób.\nSU45-079 wjeżdża z sztandarowym pociągiem podsudeckiej - Śnieżką... a tak na poważnie wjeżdża z KILOFEM na stację w Kamieńcu Ząbkowickim\nSobota, 25 sierpnia 2012r.\nWtorek, 6 sierpnia 2013r. godz.: 14:14\nWyświetleń: 1689 Stacja: Kamieniec Ząbkowicki


Czy Bóg nas zaprogramował? - Jacek Salij OP - Portal OPOKA\nCzy Bóg nas zaprogramował?\nPrzeznaczenie a wolność\nNauka o przeznaczeniu nas do zbawienia jest prostą konsekwencją prawdy, że cały świat i każdy z nas zanurzony jest w Bożej miłości. Miłość Boża wobec świata i człowieka jest czymś wcześniejszym niż samo zaistnienie świata i każdego z nas. Jest czymś zastanym, czymś na co trzeba odpowiedzieć, a nie czymś, co by trzeba było dopiero wprowadzać w świat i w siebie. Zło bierze się nie z braku Bożej miłości dla świata, ale z braku naszej odpowiedzi na miłość Bożą\nJeśli zaś koniecznym kontekstem prawdy o przeznaczeniu jest prawda o miłości Bożej, wszelkie przeciwstawianie przeznaczenia i wolności jest nieporozumieniem. Wolność stanowi jeden z elementarnych wyznaczników ludzkiej godności, a nawet osobowego statusu człowieka, miłość zaś chce raczej wzbogacać kochanego niż go ograbiać. Toteż należy z góry wykluczyć, aby Bóg kochający człowieka mógł ograniczać jego wolność.\nZgodnie z tym ujęciem interesować nas będzie nie tyle teza, że Boże przeznaczenie nie sprzeciwia się ludzkiej wolności. Chcielibyśmy pokazać, do jakiego stopnia Boże przeznaczenie jest gwarancją i źródłem naszej wolności.\nKlasyczne opisy zniewolenia człowieka\nAby przedstawić prawdę o przeznaczeniu nas do zbawienia jako nowinę o wolności, dobrze będzie zarysować pokrótce jej tło negatywne. Otóż zniewolenie człowieka może dokonać się w trojaki sposób. Wszystkie trzy sposoby zostały zauważone i opisane już przez Greków. Nie powinna nas dezorientować okoliczność, że dzisiaj nie podzielamy greckich poglądów na temat heimarmene czy ananke, albo że Mojry, córy Konieczności, są dla nas wyłącznie postaciami mitycznymi. Wystarczy potraktować tamte opisy jako świadectwa nie tyle błędnych poglądów, co błędnych postaw, a okaże się, jak dalece odnoszą się one również do nas dzisiaj.\nHeimarmene. A więc po pierwsze, człowieka mogą determinować bezduszne siły tego świata. Przekonanie o tym Grecy wyrażali wiarą w heimarmene, czyli przeznaczenie (zauważmy wszakże od razu, że Nowy Testament nigdy nie używa tego słowa na określenie przeznaczenia do zbawienia; wybrano tu nie obciążone filozoficznie słowo prooridzo). Grecy sądzili, że człowieka otaczają tak potężne moce, iż niedorzecznością jest mniemać, jakoby mógł on sam stanowić o swoim losie. Człowiek jest raczej łupiną na falach oceanu, nie mającą żadnego wpływu na to, co się z nią dzieje, zmuszoną podporządkować się siłom, wobec których sam jest bezsilny. Klasycznym wyrazem wiary w heimarmene było przekonanie, leżące u podstaw astrologii, że wszystko, co się dzieje na ziemi, jest zdeterminowane przez procesy dokonujące się w bez porównania potężniejszym od ziemskiego świecie gwiazd. [Korzystam z okazji, aby zasygnalizować interesujący artykuł, J. Kleinera, Polska mistyka romantyczna wobec koncepcja paralelizmu światów w: Księga pamiątkowa Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, we Lwowie, Lwów 1931, s. 291-301.]\nNależy starannie odróżnić naukę o heimarmene jako opis i jako wiarę. Grecy byli bystrymi obserwatorami, a rozmaite ograniczenia i zniewolenia człowieka przez siły od niego niezależne są po prostu faktem. Natomiast wiara w heimarmene jest nieuzasadnioną ekstrapolacją tego faktu. Zawierała w sobie pesymistyczne przeświadczenie, jakoby człowiek był tylko rzeczą. W dalszej perspektywie mogła uzasadniać różne manipulacje człowiekiem i jego urzeczawianie. Toteż należy zapisać na chwałę starożytnym, że jednak znaleźli się filozofowie, którzy się tej wierze przeciwstawiali. Na przykład Epikur przepracował nawet Demokrytową koncepcję atomu pod tym kątem, żeby móc odrzucić determinizm i głosić zdolność człowieka do wolności. [I. Krońska, Atomy i ludzie. Antropologia w fizyce Epikura, „Znak” 25 (1973) nr 223, s. 31-46.]\nWiarę w heimarmene zwalczał Cyceron, skądinąd zresztą krytyk filozofii Epikura; poświęcił temu tematowi specjalne traktaty. [0 wróżbiarstwie (De divinatione) oraz O przeznaczeniu (De fato); tłum. polskie: Cyceron, „Pisma filozoficzne”, t. 1, Warszawa 1960, Biblioteka Klasyków Filozofii.]\nChrześcijaństwo odrzuciło generalnie tę wiarę. Zbyt wyraźnie sprzeciwiała się ona nauce o miłości Boga do człowieka, a zwłaszcza przekonaniu o odpowiedzialności człowieka za swoje czyny. Dochowała się na przykład relacja z dyskusji, jaką jeszcze w roku 382 przeprowadził na ten temat św. Grzegorz z Nyssy z jakimś nieznanym bliżej poganinem. [Peri tes heimarmenes (Contra fatum), PG 45, 145-174.]. Musiały to więc być w tamtym czasie problemy jeszcze żywe, skoro ludzie się o nie kłócili.\nW konsekwencji chrześcijańskich tez na temat ludzkiej wolności i odpowiedzialności trzeba było oczywiście zaprzeczyć boskości owych potęg, rzekomo determinujących człowieka. Jakby symbolem i streszczeniem tej postawy jest przeprowadzona przez chrześcijan detronizacja gwiazd z godności bóstw [Por. A.H. Armstrong i R.A. Markus, Wiara chrześcijańska a filozofia grecka, Warszawa 1964, s. 40-54.]. Klasycznym miejscem, gdzie o tym mówiono, była oczywiście Ewangelia o pokłonie magów. „Nie wierzymy - pisał św. Augustyn - w zależność jakiegokolwiek człowieka od gwiazd. Tym bardziej nie wierzymy, aby układ gwiazd wyznaczał doczesne narodziny Tego, który jest odwiecznym Stwórcą i Panem wszystkich rzeczy. Gwiazda, którą widzieli magowie, nie rządziła Chrystusem narodzonym w ciele, ale dawała świadectwo. Nie dlatego Chrystus się narodził, że ona zaświeciła, ale dlatego ona zaświeciła, że Chrystus się narodził. Jeśli można tak powiedzieć, nie gwiazda była fatum dla Chrystusa, ale Chrystus był fatum dla gwiazdy” Contra Faustum, 1.2, cap. 5 (PL 42, 212).].\nWszakże wiara w heimarmene miała się utrzymać również wśród chrześcijan. Wyrazem jej choćby żywe po dziś dzień ludowe przekonanie o przeznaczeniu człowieka do konkretnych wydarzeń, odzywające się zwłaszcza w obliczu tragedii, do której doszło w wyniku przypadkowego splotu przyczyn. „Widać tak mu było przeznaczone” powiadają wówczas ludzie, Panu Bogu przypisując zazwyczaj tę ciemną rolę, jaką Grecy przypisywali niepojętym siłom tego świata. Groźniejsze zaś formy wiary w heimarmene pojawiły się w ostatnich wiekach, zwłaszcza na gruncie współczesnej psychologii i socjologii, które mają wręcz upodobanie w przedstawianiu człowieka jako istoty rzekomo całkowicie bezradnej w obliczu różnorakich mocy od niego potężniejszych.\nAnanke. Potężne siły determinujące człowieka bywają ślepe, ale bywają też złośliwe. Nie znaczy to zaraz, że są to siły osobowe. Po prostu człowiek może odczytywać ich działanie jako złośliwe. Mianowicie, mało że siły te potrafią zniszczyć człowieka, mogą one doprowadzać do tego, że człowiek własnymi rękami działa przeciwko samemu sobie: Złośliwość losu (grecka ananke, łacińskie fatum) na tym właśnie polega, że człowiek sam sprowadza na siebie nieszczęście, którego nie chce.\nCzym jest ananke, spróbujmy zobaczyć na przykładzie mitu Edypa. Jego fabuła jest powszechnie znana: W Tebach, w rodzinie królewskiej, rodzi się dziecko, Edyp. Wyrocznia ostrzega rodziców, że to dziecko dopuści się dwóch strasznych zbrodni: zabije własnego ojca, ożeni się z własną matką. Rodzice, przerażeni tą zapowiedzią, chcą odwrócić wyrok losu. Kaleczą dziecku nogi i porzucają je w górach, aby tam umarło. Edypa znajdują jednak pasterze i zanoszą go do bezdzietnej królowej Koryntu, która go adoptuje. Kiedy Edyp dorasta, sam udaje się do wyroczni, żeby się spytać o swoją ananke. „Zabijesz własnego ojca, ożenisz się z własną matką”. Edyp zareagował identycznie jak niegdyś jego rodzice, to znaczy przeraził się i postanawia za wszelką cenę odwrócić wyrok losu. Sądząc, że jego rodzicami są król i królowa Koryntu, ucieka z tego miasta. Po drodze wdaje się w ambicjonalną burdę z jakimś starcem, którego zabija. Był to jego ojciec, Lajos. Pierwsza część ponurej przepowiedni już się spełniła, choć Edyp jeszcze o tym nie wie. Edyp przyjeżdża do Teb, w mieście właśnie grasuje Sfinks. Potwór opuści miasto, jeśli ktoś rozwiąże jego zagadkę. Tebańczycy wyznaczają śmiałkowi, który ośmieli się stanąć przed Sfinksem i rozwiąże zagadkę, najwyższą nagrodę. Bohater otrzyma Jokastę, wdowę po Lajosie. Zagadkę rozwiązuje właśnie Edyp, zostaje władcą Teb i mężem własnej matki.\nLudzie dwukrotnie podejmowali radykalne decyzje, aby uniknąć wyroku losu, ale właśnie dzięki tym decyzjom wyrok losu ostatecznie się spełnił. Jednak nie tamte decyzje były pierwszą przyczyną, że w końcu stało się to, co się stało. Nie była nią też wyrocznia, która napiętnowała Edypa znamieniem potencjalnego ojcobójcy i kazirodcy. Prawdziwym źródłem tragedii była wiara, jakoby człowiek z góry był zdeterminowany. A więc niewiara w człowieka, w jego zdolność do wyboru dobra, choćby nawet wbrew wszystkiemu. Zarówno dla rodziców Edypa, jak później dla niego samego, zło jest większe od człowieka. Po kolejnych rozstrzygnięciach wyroczni ludziom nie przychodziło nawet do głowy, że można po prostu przeciwstawić się zagrażającemu złu. Z faktu, że zło może niekiedy zdruzgotać człowieka, wnioskowali, jakoby istniały sytuacje, kiedy zło musi zdruzgotać człowieka. Wówczas zaś jedynym wyjściem jest ucieczka. Grecy nie odkryli jeszcze wartości męczeństwa (choć zapewne Sokrates nie był jedynym greckim męczennikiem). Bo w rzeczywistości człowiek może być bezsilny co najwyżej wobec zagrożeń zewnętrznych. Wbrew mitowi Edypa, trzeba stanowczo stwierdzić, że nie ma takich sytuacji, w których człowiek musiałby czynić zło.\nZwróćmy jeszcze uwagę na fatalne skutki uniku i ucieczki w obliczu zagrażającego zła. Są one dosłownie fatalne, to znaczy właśnie przez unik i ucieczkę spełnia się przeklęty wyrok losu. Gdyby ludzie więcej cenili swoją zdolność do sprzeciwienia się złu, wyszliby z zagrożenia obronną ręką. Ponieśliby co najwyżej koszty fizyczne swojej walki ze złem, zachowaliby jednak to co najważniejsze. Tymczasem ustępowanie pola złu, byleby samemu wyjść obronną ręką, musi człowieka niszczyć. Bo jest to zgoda na zwycięstwo zła. Jakże przeciwstawna mitowi Edypa będzie mądrość biblijna: przypomnijmy choćby Zuzannę, która nie ustąpi złu nawet w obliczu haniebnej śmierci, albo bohaterstwo Daniela, który nie ulęknie się groźby rzucenia go lwom ani spalenia w hutniczym piecu.\nPorównajmy jeszcze mit Edypa z zachowaniem Apostoła Piotra w dzień męki Pana. Piotr też usłyszał słowa jakby wyroczni: „Zaprawdę powiadam ci: Jeszcze tej nocy, zanim kogut zapieje, trzy razy się mnie zaprzesz” (Mt 26, 34). Piotr jednak nie reaguje ucieczką. Zna swoją wartość, nawet ją przecenia, wie również, że nikt nie jest do zła zdeterminowany. Toteż wychodzi złu naprzeciw. Postawa Piotra jest więc bez porównania dojrzalsza niż zachowanie się Edypa i jego rodziców. Jednak ciągle jeszcze jest to postawa niedojrzała. Piotr sądzi, że ze złem można walczyć mieczem. Nie rozumie, że aby zwyciężyć, trzeba być uzbrojonym w moc Bożą. Dlatego przegrywa [Również ostrzeżeniem raczej niż wyrocznią są słowa Chrystusa na temat Judasza: „Wprawdzie Syn Człowieczy odchodzi, jak napisane jest o Nim, lecz biada temu człowiekowi, przez którego Syn Człowieczy będzie wydany. Byłoby lepiej dla tego człowieka, gdyby się nie narodził” (Mt 26,24), Św. Hieronim interpretuje te słowa następująco: „Cierpliwość Pana tylko wyzwalała w Judaszu bezczelność. Ponieważ nie można go było odwieść wstydem od złego zamiaru, Pan wspomina o karze, aby opamiętał się przynajmniej pod wpływem groźby”.\nDodałbym, że chodzi tu zapewne o konieczność statystyczną. Weźmy przykład: W wielkim mieście muszą być morderstwa, a zarazem każdy poszczególny morderca mógł nie popełnić zbrodni i nie powinien jej popełnić. Czy statystyczna konieczność zbrodni nie jest dowodem, że w zbrodni nieszczęśnika ujawnia się zło nas wszystkich? Tak jak we wrzodzie, który wyrósł w jakimś miejscu ciała, ujawnia się choroba całego organizmu. Analogiczną byłaby zapewne konieczność zdrady Judasza. Judasz mógł nie zdradzić i nie powinien był zdradzić. Zarazem nasze grzechy musiały doprowadzić do zamachu na Sprawiedliwego.].\nWyroki Boże są zupełnie inne niż wyroki losu. W wyrokach Bożych tylko to jedno jest niewzruszone, że mądrość i miłość budują, a głupota i nienawiść niszczą, że prawda i dobro zwyciężą, a fałsz i zło poniosą klęskę. Co do całej reszty, niezmienny Bóg nie krępuje się postępować jakby wbrew swojej własnej naturze. „Jeśli powiem sprawiedliwemu: Pozostaniesz z pewnością przy życiu, a zadufany w swej sprawiedliwości popełnia zbrodnię, to już nie będzie pamięci na całą jego sprawiedliwość i z powodu zbrodni, której się dopuścił, ma umrzeć. A kiedy powiem do bezbożnego: Z pewnością umrzesz, on zaś odwróci się od swego grzechu i zacznie postępować według prawa i sprawiedliwości, oddaje zastaw, zwraca co porwał, żyje według praw życiodajnych, nie dopuszczając się zbrodni, to z pewnością zostanie on przy życiu i nie umrze” (Ez 33, 13-15). Wyroki Boże nie są bowiem bezduszne, Bóg kocha człowieka. „Zobaczył Bóg czyny Niniwitów, że odwrócili się od swojej złej drogi, i ulitował się Bóg nad niedolą, którą zapowiedział, że ześle na nich, i nie zesłał” (Jon 3,10).\nMojry. Doktryna o heimarmene powstała jakby z przerażenia, że ograniczeni jesteśmy - co jest zresztą faktem - niezliczonymi wprost i tylko częściowo nam znanymi determinantami. Zamiast przyjąć te determinanty jako sytuację, w której ma się realizować nasza ludzka wolność, zwątpiono tu w ogóle w możliwość rzeczywistej wolności. Z kolei doktryna o ananke genialnie opisuje, jak fatalne skutki może sprowadzić na siebie człowiek przerażony złem, które mu zagraża. Jeśli jest wiarą, a nie czystym opisem, jest to doktryna niewiary w siebie i samozniszczenia. Wreszcie mit o Mojrach, córach Konieczności, podkreśla niemożliwość czystej wolności z innego jeszcze punktu widzenia: mówi się tu o tym, jak niezmiernie potężną determinantą jest moja własna biografia. Nie można być na tym świecie ciągle kawalerem, który każdego dnia wybiera sobie, co i jak mu się podoba. Każdy z nas - chce czy nie chce - jest jakoś związany wyborami poprzednimi.\nMit o Mojrach znamy zwłaszcza w wersji przedstawionej w Państwie Platona. Wedle tamtego opisu, wybory, które pociągają później za sobą łańcuchy nieuchronnych wydarzeń, dokonują dusze jeszcze przed swoim wejściem w ciało. „Kto pierwszy los dostanie, ten niech pierwszy wybiera życie - później już nieuchronne... Winien ten, co wybiera. Bóg nie winien... Ten, który pierwszy losował, natychmiast podszedł i wybrał największą dyktaturę. Głupi był i żarłok wielki, więc nie rozpatrzył dobrze wszystkiego przy wyborze i nie zauważył, jakie tam przeznaczenie było w środku: miał własne dzieci pożerać... I nie sobie samemu przypisywał swoje nieszczęścia, tylko obwiniał los i duchy, i wszystko inne raczej, zamiast samego siebie... Przypadkiem dusza Odyseusza losowała na samym końcu... Szukała losu człowieka prywatnego, który by miał czas wolny. Z wielką trudnością go znalazła. Leżał gdzieś tam, porzucony, bo inni go nie chcieli... Podjęła go z radością” [Platon, Państwo, X, 15, tłum. Władysław Witwicki, t. 2, Warszawa 1988, s. 93-98.].\nTo nie tylko piękny opis, ale i bardzo mądry. Grecy jednak umieli genialnie tropić prawdę o człowieku. Ale znów wypada nam się sprzeciwić wierze w nieuchronność, jaką zdaje się sugerować ten mit. To prawda, że czynione przez nas dobro i zło mają w sobie coś nieodwracalnego, coś co wiąże człowieka na przyszłość. Starożytni Grecy prawdopodobnie czuli te sprawy głębiej i prawdziwiej niż my dzisiaj. Wszakże przeszłość, tak potężnie naciskająca na przyszłość i pragnąca ją kształtować, nie tylko nie determinuje człowieka, ale może on ją przekroczyć nawet radykalnie. Nie ma w życiu człowieka takiego momentu, w którym nie można by bezpośrednio udać się do Boga. Właśnie ten sens mają opisane w Ewangelii nawrócenia Zacheusza, Marii Magdaleny czy łotra na krzyżu.\nPodsumowując: Greckie przedstawienia naszych różnorakich uwarunkowań i zniewoleń potraktować można jako opisy odkrywające prawdę o człowieku. Wskazują one na jakieś potężne, bezduszne przeznaczenia, które rzeczywiście ciążą nad nami. Wszakże my chrześcijanie znamy ponadto, nowinę o Bożej Opatrzności, nowinę o tym, że Bóg jest potężniejszy niż wszystkie moce tego świata. Przy czym Jego potęga jest jakościowo inna: jest to potęga Miłości, a więc potęga, która obdarza, nie umie zaś przytłaczać. W nowinie o Bożej Opatrzności zawiera się nowina o godności człowieka, która jest tak wielka, że nawet największy zbrodniarz nie traci jej doszczętnie. W nowinie tej zawiera się ponadto obietnica mocy Bożej, której Bóg nie poskąpi nikomu, kto szuka wolności.\nAle też nowina o Opatrzności byłaby niepełna i abstrakcyjna, gdyby nie uwzględnić faktu, że odnosi się ona do nas jako do istot uwikłanych w różnorakie więzy i obciążonych rozmaitymi brzemionami. Pięknie pisał o tym Zygmunt Krasiński w swoim liście do ojca z 18 września 1831: „Ile mogę, staram się hartować duszę przeciw temu, co ma nadejść, bo myślę, że coraz gorzej będzie. Ja to nazywam Przeznaczeniem. Czyli że u mnie wola innych ludzi i okoliczności zowie się Przeznaczeniem. Jest to Fatum starożytne, okrutne, niczym nie odwrócone w swojej zawziętości - ale góruje nad tym Opatrzność boska, która czasem łamie i kruszy to Fatum; która w tym świecie niekiedy, a w tamtym zawsze oblewa promieńmi chwały i nieśmiertelności” [Ideę zmagania się Przeznaczenia z Opatrznością zaczerpnął Krasiński od P.S. Ballanche'a; por. Z. Gerstmann, Ballanche jako źródło niektórych pomysłów filozoficzno-społecznych Krasińsktego, „Pamiętnik literacki” 1912, zesz. 1; M. Janion, Zygmunt Krasiński, Warszawa 1962, s. 133\nBiblijne opisy zniewolenia człowieka\nGrecy świetnie opisywali rzeczywistość, byli dociekliwymi obserwatorami, zmysł obiektywności stanowił jedną z podstawowych cech ich plemiennego geniuszu. Ponieważ zaś rzeczowość jest podstawą skuteczności we wrodzonym człowiekowi dążeniu do przekształcania rzeczywistości, właśnie z ducha Grecji miały się narodzić i nauka, i technika, i kolejne przemiany ustrojowe i wyrafinowane formy manipulowania ludźmi. Pytanie, czy przemiany te są zgodne z prawem moralnym czy nie, nie jest, na ogół, kłopotem Greków - pytanie to jest ważne dopiero z perspektywy Biblii. Greków, jeśli chcieli zmieniać rzeczywistość, interesowało głównie to, czy zmiany takie są z jakiegoś powodu pożądane i czy dadzą się przeprowadzić. Wobec wartości moralnych duch grecki częstokroć woli być referentem niż apostołem. Jakby wyżej cenił tolerancyjną neutralność niż zaangażowanie. Toteż duch grecki łatwo godzi się na uznanie całych sfer rzeczywistości za moralnie neutralne (por. typ myślenia politycznego, który łączymy zwykle z nazwiskiem Machiavellego; liberalizm gospodarczy; niektóre współczesne poglądy na temat moralności seksualnej). Podobnie duch grecki nie lubi pytać o moralne koszty przeprowadzanych zmian (por. nieśmiałość naszych pytań o negatywne skutki rozwoju nauki czy techniki).\nZupełnie inny jest duch Biblii. Wystarczy powołać się choćby na analizy literatury klasycznej i literatury biblijnej w Mimesis Auerbacha. Greków cechuje rzeczowość, Biblię raczej personalizm; Grecy opisują rzeczywistość, Biblia ją raczej wartościuje; duch grecki kładzie nacisk na przekształcanie zewnętrznej rzeczywistości, Biblia wzywa głównie do przekształcania samego siebie. Toteż łatwo się domyślić, że biblijne opisy zniewolenia człowieka są bardzo różne od opisów greckich. Zawarta jest w nich nadzieja na wyzwolenie, a właściwie coś więcej - jakieś natarczywe wezwanie do wolności, połączone z potępieniem, jeśli tego wezwania nie usłucham.\nZanim jednak zajmiemy się najbardziej popularną biblijną formułą zniewolenia człowieka, zwróćmy jeszcze nieco więcej uwagi na różnicę między mentalnością grecką i biblijną. Temat jest dla nas ważny szczególnie, bo jesteśmy dziedzicami zarówno Grecji, jak i Biblii, a wszelkie próby wyboru jednej duchowości przeciwko drugiej wydają się w Europie szkodnictwem: organiczne połączenie obu duchowości jest przecież bogactwem Europy. Grecki realizm zyskuje tylko na tym, że jego prawda o rzeczywistości pogłębia się i oczyszcza o biblijny punkt widzenia. Podobnie nie widać powodu, dlaczego w imię Biblii mielibyśmy pomniejszać wartości kultury greckiej: wszak cały świat pochodzi od Boga, a wszelka prawda i dobro z samej swojej natury są otwarte na przemieniającą moc słowa Bożego.\nZwróćmy uwagę na głębokie różnice w. rozumieniu tak fundamentalnych dla naszego tematu pojęć, jak prawda, poznanie, sprawiedliwość, sąd, wolność. Ułatwi to nam później przedstawienie biblijnej doktryny o przeznaczeniu.\nPrawda. Dla Greków jest to zgodność poznania z rzeczywistością. Ta definicja zachowuje swą ważność również odnośnie do poznania człowieka. „Poznaj samego siebie” znaczy: Poznaj, jakim jesteś rzeczywiście. Otóż gdyby takie rozumienie prawdy przenieść do Pisma świętego, niektóre sformułowania biblijne nie miałyby sensu. Co bowiem znaczy: „Ja jestem Droga i Prawda i Życie” (J 14,6)? Albo: „Poznajcie prawdę, a prawda was wyzwoli” (J 8,32)? Czy też o „kobietkach obciążonych grzechami”: „ciągle się uczą, a nigdy nie mogą dojść do poznania prawdy” (2 Tym 3,7). W Biblii prawda to raczej zgodność człowieka z rzeczywistością. To coś dynamicznego: to dojrzewanie duchowe, to wyzwalanie się z grzechu, to pogłębianie swojej duchowej tożsamości. Taka prawda wyzwala rzeczywiście. Nie wyzwala zaś czysto teoretyczne poznawanie, choćby nawet dotyczyło tego co Boże, bo nie mobilizuje do wewnętrznej przemiany: tacy ciągle się uczą, a nie dochodzą do poznania prawdy. Chrystus zaś jest Prawdą w tym sensie, że jest miarą i źródłem tej dynamiki.\nPoznanie. Według Greków jest to kontakt podmiotu postrzegającego z rzeczą postrzeganą. W Biblii inaczej: poznać znaczy zobaczyć rzecz lub osobę tak, jak jest ona tego warta. Przy czym człowieka biblijnego interesuje przede wszystkim poznanie tego wszystkiego, co warto poznać całym sobą, „z całego serca, ze wszystkich sił, z całej duszy”. Oczywiście, przede wszystkim wart poznania jest Bóg: „Kto miłuje, ...zna Boga” (1 J 4,7); „żaden z tych, którzy grzeszą, nie widział Go ani Go nie poznał” (1 J 3,6). Prawdziwe więc poznanie Boga lub człowieka to zawsze poznanie z miłością. Do tego stopnia, że w Biblii słowo „poznać” było nawet eufemizmem na określenie zbliżenia małżeńskiego. Biblia zna również poznanie, które polega na odwróceniu się całym sobą od rzeczy poznanej. W ten sposób człowiek powracający do Boga poznaje swój grzech. Ecce peccatum meum cognosco (Ps 51,5) - chodzi tu nie tylko o to, że ja uznaję swój grzech; prawdziwe poznanie grzechu kruszy i przemienia grzesznika.\nSprawiedliwość. Sprawiedliwość po grecku to oddać każdemu, co mu się należy, to sądzić człowieka obiektywnie, to być bezstronnym w rozwiązywaniu sporów. W Biblii zaś być sprawiedliwym znaczy czynić dobro, żyć według prawa Bożego: „Strzeżcie się, abyście sprawiedliwości [Por. spłycające tłumaczenie Biblii Tysiąclecia: „Strzeżcie się, żebyście uczynków pobożnych nie wykonywali przed ludźmi”. Z przykrością należy powiedzieć, że w Biblii Tysiąclecia znajdziemy bardzo wiele miejsc, w których fundamentalne pojęcia biblijne w ogóle znikły w tłumaczeniu polskim. Wynikająca stąd szkoda jest tym większa, że przekład ten jest używany w liturgii.] waszej nie czynili przed ludźmi” (Mt 6,1). Być sprawiedliwym wobec bliźniego znaczy tu często być mu życzliwym. Porównajmy choćby takie oto przeciwstawienie, dla Greków zapewne nielogiczne: „Grzesznik pożycza i nie zwraca, sprawiedliwy zaś lituje się i obdarza” (Ps 37,21). Również sprawiedliwość Boża względem nas polega na Jego życzliwości dla nas, dlatego częstokroć utożsamia się z miłosierdziem - utożsamianie dla Greków zupełnie niezrozumiałe i absurdalne, bo odbierające nazwom ich treść [Por. K. Romaniuk, Sprawiedliwość i miłość jako przymioty Boże, „Ruch biblijny i liturgiczny” 16 (1983), s. 19-24.]. Albo inny przykład tekstu, w którym słowo „sprawiedliwość” byłoby zupełnie nie na miejscu, gdyby je rozumieć po grecku: „Godzi się nam wypełnić całą sprawiedliwość” (Mt 3,15) - powiada Pan Jezus Janowi, kiedy chce wejść do Jordanu jako Baranek Boży, żeby wziąć na siebie grzech świata.\nSądzić. Dlatego również sąd nad człowiekiem z punktu widzenia Biblii nie powinien być obiektywny. Człowiek jest osobą, a więc należy mu się życzliwość, nawet jeśli jest przestępcą. Grecki postulat obiektywności, bezstronności sądu jest słuszny tylko o tyle, że człowieka należy sądzić zgodnie z prawdą. Ale sąd powinien być nie tyle bezstronny, co życzliwy podsądnemu. Życzliwość jest warunkiem koniecznym, aby osądzić człowieka zgodnie z prawdą. Chrystus był życzliwy nawet wobec swoich morderców, dlatego ich osądził prawdziwie: „Ojcze, odpuść im, bo nie wiedzą, co czynią” (Łk 23,34). Również sąd ostateczny będzie sądem Miłosiernego, sądem zbawczym. Sędzią będzie Ten, który oddał za nas życie. Jeśli ktoś wyjdzie z tego sądu potępiony, to nie dlatego, że Sędziemu zabraknie miłosierdzia, ale dlatego, że człowiek niestety może zmarnować się doszczętnie i być niezdolnym do napełnienia się Bożym światłem, jakie zajaśnieje w Dzień Sądu (por. Jl 5,18).\nWolność. Dla Greków wolność to swoboda, czyli niepodleganie więzom zewnętrznym. Właśnie Grecy nauczyli nas cenić sobie swobody obywatelski. Dla Biblii prawdziwa wolność to dopiero wolność od grzechów, bo dopiero zakorzenienie w Bogu i życie miłością naprawdę rozwija człowieka: „Ku wolności wyswobodził nas Chrystus. A zatem trwajcie w niej i nie poddawajcie się na nowo pod jarzmo niewoli” (Ga 5,1). Swobody obywatelskie cenimy sobie, bo tworzą one warunki godne człowieka i sprzyjające jego rzeczywistemu rozwojowi. Człowiek ma prawo do tego, żeby warunki zewnętrzne raczej mu ułatwiały bycie wolnym, niż je utrudniały. Niemniej, wolnym można być nawet w warunkach zewnętrznej niewoli. Istotne bowiem jest to, że wszyscy - zarówno niewolnicy, jak wolni - mamy pełny przystęp do Ojca. „On uwolnił nas spod władzy ciemności i przeniósł do królestwa umiłowanego swego Syna, w którym mamy odkupienie - odpuszczenie grzechów” (Kol 1,13n).\nJak z tego pobieżnego przeglądu widać, Greków i Biblię cechuje odrębny stosunek do sfery empirycznej. To co namacalne jest początkiem wszelkiego stosunku do rzeczywistości. Ale Grecy tak się zafascynowali tą sferą rzeczywistości, że jakby już nie interesowało ich to co jest głębiej. Człowiek biblijny zaś jakby się śpieszył do odkrycia korzeni rzeczywistości. Sfera empiryczna jest dla niego głównie przejawem czegoś głębszego i wezwaniem ku temu. Po tej linii poszły również biblijne opisy zniewolenia człowieka. Cechuje je jakiś pośpiech do przekroczenia tego co namacalne i dotarcia do istoty rzeczy. A więc Pismo święte powtarza nieustannie, że człowieka niewoli przede wszystkim: grzech, śmierć, siły ciemności - chodzi tu więc o więzy, które są dostrzegalne jedynie poprzez znaki. Zgodnie z tym światopoglądem, prorocy w momencie największego zagrożenia narodowego będą głosili, że prawdziwe niebezpieczeństwo grozi nam nie tyle ze strony Asyrii czy Babilonii albo własnych błędów politycznych: naprawdę niszczy nas tylko grzech i niewierność Bogu, toteż zamiast szukać przymierzy politycznych, trzeba po prostu nawrócić się do Boga (por. Iz 1,4-7; 30,1-5).\nBiblijnym przeciwstawieniem wierności Bogu jest służba bożkom. I właśnie bałwochwalstwo ukazane jest w Biblii jako klasyczny przejaw niewoli, a zarazem jako jej przyczyna. Bałwochwalstwo bowiem - przez swoją nieprawdę - wypacza człowieka i nie pozwala mu zakorzenić się w rzeczywistości. A niewola to właśnie wykorzenienie z rzeczywistości, związanie w sobie samym tych możliwości rozwoju, jakie zostały mi dane. Opisane w Biblii zagrożenie asyryjskie czy babilońskie, które prorocy przedstawiali jako skutek bałwochwalstwa, jest trafnym symbolem. Bałwochwalstwo musi sprowadzać zagrożenia i zniszczenie, bo drzewo o słabych korzeniach musi upaść pod naporem wiatru. Pokój Boży jest tylko tam, gdzie człowiek jest dobrze zakorzeniony.\nToteż w duchowości biblijnej nie ma w ogóle miejsca na pojęcie ucieczki od wolności. Alternatywa „wolność albo poczucie bezpieczeństwa” może się bowiem pojawić tylko na płaszczyźnie przejawów rzeczywistości, ale nie w jej istocie. Zaś w istocie rzeczy, wolność rodzi bezpieczeństwo, niewola natomiast niszczy człowieka. Prorocy nie mogą się nadziwić zaślepieniu bałwochwalców, którzy nie rozumieją, że nie będzie pokoju tam, gdzie człowiek nie czyni dobra. „Nie ma pokoju dla bezbożnych - mówi Pan” (Iz 48,22); „Upadek ludu mojego chcą lekkomyślnie uleczyć. <Pokój>” - wołają - <pokój>, podczas gdy nie ma pokoju. A nie chcą się wstydzić, iż dopuścili się hańby” (Jr 8,lln). Stąd w tradycji biblijnej spotkamy jakby lekceważenie tych nieszczęść, które spotykają człowieka wskutek jego wierności dobru: „Nie bójcie się tych, którzy zabić mogą ciało, lecz duszy zabić nie mogą” (Mt 10,28). Gdzieś tu należy szukać fundamentu biblijnej mądrości na temat męczeństwa (por. 2 Mch 7).\nWykorzenienie z rzeczywistości, odczłowieczenie, urzeczowienie człowieka, manipulacja ludźmi, zniewolenie (synonimów można by mnożyć), jakie powoduje bałwochwalstwo, dokonuje się co najmniej na trzech poziomach: na płaszczyźnie prawdy, dobra oraz ludzkiej wspólnoty. Przeczytajmy pod tym kątem choćby następujący tekst z Księgi Mądrości (14,22-30). Jest to opis jednocześnie przyczyn, przejawów oraz skutków bałwochwalstwa:\nI nie dość, że zbłądzili co do poznania Boga,\nto tak wielkie zło nazywają pokojem!\nBo gdy odprawiają dzieciobójcze obrzędy czy tajemne misteria\nnie zachowują czystości ni życia, ni małżeństw,\nWszędzie się wmieszały krew i morderstwo,\nPrzypatrzmy się w świetle tego tekstu tym trzem rodzajom więzów, jakie nakłada na człowieka bałwochwalstwo. Po pierwsze, człowiek nigdy by się nie stał czcicielem bożków, gdyby prawdziwie widział rzeczywistość. Warunkiem bałwochwalstwa jest zafałszowane widzenie rzeczywistości. Pomyślmy zresztą trzeźwo: czy ktokolwiek mógłby sobie obrać za wartość najwyższą karierę, wygodę, pieniądze, władzę, rozgłos i tym podobne wartości skądinąd ważne, ale przecież nie najważniejsze, gdyby nie był zaślepiony na całe wymiary rzeczywistości, w której żyje? Toteż bożkowie są szczerze zainteresowani (personifikację stosuję dla uproszczenia), aby stanąć u wlotu naszych kanałów informacyjnych: jedne prawdy przepuszczają, inne zatrzymują, jeszcze inne poddają obróbce. Chodzi im o to, żeby człowiek miał wrażenie znajomości rzeczywistości, a zarazem żeby jego obraz rzeczywistości był odpowiednio wypaczony. Człowiek bowiem nie powinien - z punktu widzenia bożka - widzieć niczego niewłaściwego w tym, że mu służy, ani też dostrzegać niebezpieczeństw, jakie ta służba sprowadza. Nie można w ogóle sobie wyobrazić bałwochwalstwa, np.: pieniądza czy rozpusty, jeśli człowiek nie nałoży na swoje oczy jakichś ograniczających okularów.\nPo wtóre, bałwochwalstwo paraliżuje nasze zdolności do dobra. Wypaczone podejście do rzeczywistości musi paczyć samego człowieka: ten aspekt jest w tekście z Księgi Mądrości podkreślony najbardziej. Znieprawienie człowieka jest zarazem warunkiem bałwochwalstwa. Skoro bowiem służba wartościom, które same powinny nam służyć, ubliża człowiekowi, trzeba nie mieć poczucia godności, trzeba być w jakimś stopniu znieprawionym, aby się w taką służbę angażować. Dodajmy, że bożkom rzadko zależy na tym, aby człowieka zhańbić doszczętnie: człowiek byłby wówczas bezużyteczny jako sługa. Podobnie jak w przypadku kłamstwa bożkowie dążą do tego, żeby możliwie najbardziej przypominało ono prawdę, tak tutaj, chodzi im o to, żeby znieprawienie nie mąciło specjalnie człowiekowi spokoju i zadowolenia z siebie. Przynajmniej tak długo, jak długo człowiek jest bożkom potrzebny.\nPo trzecie, kult bożków niszczy ludzką wspólnotę, uniemożliwia ludziom bycie braćmi („jeden drugiego podstępnie zabija lub cudzołóstwem zadręcza”). Wspólnotę mogą tworzyć tylko ludzie; jeśli ludzie ulegli odczłowieczeniu, mogą tworzyć co najwyżej ludzkie zbiorowisko. Bożkom zależy na tym, aby rozrywać więzy międzyludzkie. Z chwilą bowiem kiedy ludzie zostali zdegradowani do poziomu rzeczy, można ich dowolnie używać, manipulować nimi, podporządkować ich sobie w sposób urągający ich godności. I na tym właśnie polega niewola, której Pismo święte każe bać się przede wszystkim: że człowiek traci w jakimś stopniu zdolność bycia człowiekiem.\nNatomiast nieporozumieniem jest sądzić, że bożkowie chcą dla siebie naszej miłości i wierności, które człowiek winien Bogu. Bogu zależy na naszej miłości i wierności, bo nas kocha. Bożkowie nie kochają człowieka, oni go dostrzegają tylko wtedy, gdy jest im potrzebny, gdy można go użyć. Po wykorzystaniu porzucają go jak bezużyteczną rzecz. I - dopóki im człowiek nie zagraża - jest im zupełnie obojętne, czy człowiek ich kocha czy przeklina. Krytycyzm wobec bożków, nasze zniechęcenie w ich służbie i rzucane na nich przekleństwa nie przeszkadzają bożkom, jak długo człowiek trwa w beznadziei - jak długo nie widzi możliwości powrotu do prawdy, dobra i ludzkiej wspólnoty. „Będzie się człowiek błąkał uciśniony i wygłodzony. I przyjdzie do tego, że kiedy zazna głodu i wpadnie we wściekłość, zacznie przeklinać swego króla i swego Boga. Podniesie oczy w górę, potem popatrzy na ziemię, a oto nic jeno utrapienie i ciemności, i przygniatająca noc!” (Iz 8,21n).\nTajemnica przeznaczenia jako radosna nowina o wolności\nSłowem, samo porzucenie bożków nie zmienia naszej tragicznej sytuacji, gdyż natychmiast przyczepią się do człowieka bożkowie następni (ostatnim zaś jest bożek rozpaczy), którzy nie opuszczają go, aż go zniszczą zupełnie. W biblijnej perspektywie patrzenia na sprawy niewoli i wolności - jeśli naprawdę istnieje coś tak nieodwracalnie niszczącego jak niewola grzechu - jeden tylko Bóg może nam dać rzetelną nadzieję na wyzwolenie. Cytowany przed chwilą fragment z Izajasza kończy się zapowiedzią przyjścia Zbawcy i nadzieją, że „mrok będzie rozpędzony”, a „naród kroczący w ciemnościach ujrzy światłość wielką”.\nI tu właśnie leży istota nowiny o przeznaczeniu nas do zbawienia. Sami jesteśmy niezdolni odzyskać zupełnie utraconą wolność, usunąć wypaczenia, jakie sprawiło w nas kłamstwo i służba bożkom, przywrócić sobie - istotom tak często programowym i manipulowanym - pełną osobową godność. A jednak uzyskamy wolność. Bo do wolności i do swojego synostwa przeznacza nas Bóg. Przeznacza - to coś więcej, aniżeli tylko wzywa. Przeznaczenie jest niezasłużonym darem Bożym, udzieleniem człowiekowi przekraczającej nasze możliwości mocy, która nas uzdalnia do wolności i czyni dziećmi Bożymi. Całkowita darmowość i moc Boża to istotne atrybuty przeznaczenia.\nA także miłość. Jesteśmy przeznaczeni to znaczy, że Bóg pierwszy nas ukochał, przed wiekami, i że właśnie dlatego w odpowiednim czasie zaistnieliśmy jako powołani do życia wiecznego. Nie przestaliśmy zaś być przeznaczeni mimo grzechu, w jaki pogrążyła się ludzkość, a który stanął na przeszkodzie w przeprowadzeniu Bożego zamiaru związania się z nami miłością. Bóg bowiem ma móc pokonać tę przeszkodę i mimo niej doprowadzić nas do pełni, jaką dla nas przygotował. Ta wszechmocna miłość Boga względem grzeszników objawiła się w krzyżu Chrystusa, toteż w naszej obecnej sytuacji, w sytuacji grzeszników, nie można prawdy o przeznaczeniu odrywać od tego Czynu Miłosiernego, jaki spełnił dla nas Bóg w osobie Chrystusa.\nNowotestamentalne formuły na temat przeznaczenia pełne są radości, wdzięczności i spokojnej ufności. „Cieszcie się i radujcie, albowiem wasza nagroda wielka jest w niebie” (Mt 5,12); „Cieszcie się z tego, że wasze imiona zapisane są w niebie” (Łk 10,20); „W Nim bowiem nas wybrał przed założeniem świata, abyśmy byli święci i nieskalani przed Jego obliczem. Z miłości przeznaczył nas dla siebie jako przybranych synów przez Jezusa Chrystusa, według postanowienia swej woli” (Ef 1,4n).\nJeśli znajdziemy w Nowym Testamencie określenia budzące niepokój, to chodzi tam o niepokój zdrowy, potrzebny, wyrywający od grzechu. Przypomnijmy słowa Pawła i Barnaby do Żydów, przeszkadzających w głoszeniu Ewangelii: „Należało głosić słowo Boże najpierw wam. Skoro jednak odrzucacie je i sami uznajecie się za niegodnych życia wiecznego, zwracamy się do pogan... Poganie słysząc to radowali się i uwielbiali słowo Pańskie. a wszyscy przeznaczeni do życia wiecznego, uwierzyli” (Dz 13,46.48).\nNie znajdziemy zaś w nowotestamentalnej nauce o przeznaczeniu nawet odrobiny tego niepokoju, tak charakterystycznego dla mentalności nowożytnej, który polega na bezpłodnym i abstrakcyjnym, oderwanym od moralnego wezwania, dręczeniu się pytaniem: „Czy ja przypadkiem nie znajduję się poza obrębem przeznaczenia?” Źródłem tego niepokoju są słynne rozdziały o przeznaczeniu z Listu do Rzymian, czytane jednak w innym sensie, niż zostały napisane. Rozdziały te domagają się więc naszej specjalnej uwagi.\nZacznijmy od tych oto kluczowych słów: „Albowiem tych, których od wieków poznał, tych też przeznaczył na to, by się stali na wzór obrazu Jego Syna, aby On był pierworodnym między wielu braćmi. Tych zaś, których przeznaczył, tych też powołał, a których powołał - tych też usprawiedliwił, a których usprawiedliwił - tych też obdarzył chwałą” (Rz 8,29n). Nowożytny chrześcijanin przeważnie czyta te słowa z przerażeniem; zimny w swojej niepojętej tajemnicy Bóg przeznacza niektórych do zbawienia; już przed wiekami wie, kto będzie zbawiony.\n„A co w takim razie z innymi? - ciśnie nam się na usta. Co winien taki człowiek, który jeszcze przed swoim narodzeniem nie znalazł się w gronie przeznaczonych? Dlaczego Bóg, skoro już przed wiekami wiedział, kto nie będzie wierny jego łasce i z tego powodu nie osiągnie zbawienia, w ogóle powołuje takiego do życia?”\nNa te pytania odpowiada sobie pobożny nowożytny Europejczyk słowami św. Pawła: „Wybranie nie zależy od tego, kto go chce lub o nie się ubiega, ale od Boga, który okazuje miłosierdzie... A zatem komu chce, okazują miłosierdzie, a kogo chce, zatwardza... Czyż garncarz nie ma mocy nad gliną i nie może z tej samej zaprawy zrobić jednego naczynia ozdobnego, drugiego zaś na użytek niezaszczytny?” (Rz 9,16.18.21).\nNa ogół nawet nie podejrzewamy, że takie odczytanie wspaniałej nauki Listu do Rzymian o przeznaczeniu stanowi jej karykaturę, a w każdym razie jest to w stosunku do oryginału obraz niezmiernie uproszczony i jednostronny. Przeczytajmy jeszcze raz przytoczony wyżej tekst z Listu do Rzymian (8,29n). Przecież jest to tekst aż gorący od miłości! Biblię oczywiście należy czytać w duchu biblijnym, a nie greckim. Jeśli więc czytamy, że Bóg nas przed wiekami poznał, to chodzi oczywiście o poznanie w miłości i z całą pewnością nie chodzi tu o zimne rozpoznanie, kto jak będzie reagował na Jego łaskę. „Jeśli kto kocha Boga, ten jest również poznany przez Boga” (1 Kor 8,3).\nCelem zaś Bożego poznania człowieka i jego przeznaczenia jest to, „abyśmy się stali na wzór obrazu Jego Syna” a więc znów mamy tu do czynienia z językiem miłości. Również pozostałe pojęcia tego krótkiego fragmentu „powołał”, „usprawiedliwił”, „obdarzył chwałą” - stanowią kluczowe pojęcia w opisach Bożej miłości do człowieka.\nZresztą zwróćmy uwagę na kontekst omawianego fragmentu. Bezpośrednio przedtem św. Paweł napisał: „Wiemy też, że Bóg z tymi, którzy Go miłują, współdziała we wszystkim dla ich dobra, z tymi, którzy są powołani według Jego zamiaru” (Rz 8,28). Natomiast bezpośrednio potem następuje piękny tekst z Listu do Rzymian: „Cóż więc na to powiemy? Jeżeli Bóg z nami, któż przeciwko nam? On, który nawet własnego Syna nie oszczędził, ale Go za nas wszystkich wydał, jakże miałby nam wraz z Nim i wszystkiego nie darować? Któż może wystąpić z oskarżeniem przeciw tym, których Bóg wybrał? Czy Bóg, który usprawiedliwia? Któż może wydać wyrok potępienia? Czy Chrystus Jezus, który poniósł za nas śmierć, co więcej - zmartwychwstał, który siedzi po prawicy Boga i który przyczynia się za nami? Któż nas może odłączyć od miłości Chrystusowej? Utrapienie, ucisk czy prześladowanie, głód czy nagość, niebezpieczeństwo czy śmierć?” (8,31-39). Właśnie, dlaczego milczeniem pomija się zwykle fakt, że pierwszym odruchem św. Pawła na prawdę o przeznaczeniu jest entuzjastyczny, wręcz nieprzytomny wybuch wdzięczności?\nAle przecież w tekście znajdują się budzące dreszcz porównania ludzi do Jakuba i Ezawa oraz obraz Boga-garncarza, który czyni z gliną, co Mu się podoba! Zważmy jednak na ogólny cel tamtych porównań. Apostoł zastanawia się nad, tajemnicą niewierności Izraela: jak to się stało, że naród pierwszego wybrania nie przyjął Chrystusa? Cały zaś wywód zmierza do tego, aby wykazać, że dopuszczona przez Boga zatwardziałość Żydów ma tajemniczy sens zbawczy: na skutek zatwardziałości Żydów tym szerzej otworzyły się bramy Kościoła dla pogan. Bóg dopuszcza zatwardziałość Izraela, ale jest ona jedynie częściowa i tylko do czasu. W końcu zaś „również cały Izrael będzie zbawiony” (Rz 11,26). Cały zaś tekst św. Pawła nie pozostawia wątpliwości, że drogi Boże względem człowieka mogą być dla nas niepojęte, ale zawsze są drogami sprawiedliwości i miłości.\nZanim zwrócimy uwagę na pewną rzucającą się w oczy niespójność Pawłowej nauki o przeznaczeniu (która to niespójność jest bodaj najważniejszym kluczem do zrozumienia tej nauki), warto poświęcić parę słów biblijnemu symbolowi Boga-garncarza, jako że św. Paweł zaczerpnął ten symbol z tradycji biblijnej. Pojawia się on już w opisie stworzenia człowieka. O ile istoty niższe Bóg po prostu stworzył, to człowiekowi poświęcił uwagę szczególną, ulepił go z mułu ziemi, tzn. pochylił się nad nim ze specjalną życzliwością - istoty niższe, w świetle tamtego opisu, Bóg stworzył specjalnie dla człowieka (Rdz 2,7-9). W Starym Testamencie Bóg-garncarz, to przede wszystkim Bóg kochający, przy czym miłość zawiera w sobie oczywiście zarówno przebaczenie, jak gniew. Przypatrzmy się pod tym kątem obrazowi Boga-garncarza u proroka Jeremiasza.\n„Czyż nie mam mocy uczynić z wami tak jak ten garncarz domu Izraela? - wyrocznia Pana. Oto jak glina jest w ręce garncarza, tak wy jesteście w mej ręce, domu Izraela! Raz grożę narodowi lub państw u wyrwaniem, zburzeniem i zniszczeniem. Jeżeli jednak ten naród odwróci się od złości, ż powodu której groziłem, żal mi będzie nieszczęścia, które zamierzałem nań zesłać. Drugi raz obiecuję narodowi lub państwu zbudować je lub zasadzić. Jeżeli jednak uczyni to, co jest złe w moich oczach, nie słuchając głosu mego, żal mi będzie dobra, które mu miałem wyświadczyć” (Jr 18). Nie ma wątpliwości, że ten Garncarz kocha swoją glinę i szanuje jej ludzką godność, w Bożych zaś obietnicach i groźbach nie ma nic determinującego. Bóg naprawdę kocha człowieka, a w związku z tym przynajmniej z Jego strony nie grozi nam nawet cień manipulacji.\nObraz Boga-garncarza wyraża także niepojętość Bożej miłości względem nas: wszak między nami a Bogiem istnieje mniej więcej taka różnica jak między gliną a garncarzem. Ten moment podkreśla zwłaszcza tekst z Mądrości Syracha (33,7-15), na którym bezpośrednio oparł się św. Paweł. Wszakże nie wolno nam zapomnieć, że Bóg-garncarz to zawsze Bóg kochający. Niepojętość zaś Bożej miłości dopiero na drugim miejscu budzi drżenie, bo przede wszystkim jest źródłem zachwytu i dziękczynienia. Przecież właśnie w tym duchu kończy św. Paweł swoje rozdziały na temat przeznaczenia okrzykiem: „O głębokości bogactw, mądrości i wiedzy Boga! Jakże niezbadane są Jego wyroki i nie do wyśledzenia Jego drogi!” (Rz 11,33).\nNie ma wątpliwości, że wypaczamy naukę o przeznaczeniu nas do zbawienia, jeśli nie rozumiemy jej w kategoriach daru Bożego, jeśli nie widzimy jej w kontekście bezinteresownej miłości Boga do człowieka, jeśli odrywamy ją od fundamentalnej prawdy chrześcijaństwa, że Syn Boży umarł za wszystkich ludzi. Bóg nie dzieli ludzi na dzieci i pasierbów, wszyscy są kochanymi dziećmi. „Zbawca, nasz Bóg, chce, aby wszyscy ludzie zostali zbawieni i doszli do uznania prawdy” (1 Tm 2,4).\nTak się nieszczęśliwie złożyło w chrześcijańskiej Europie, że zamiast głosić nowinę o przeznaczeniu, o tym że Bóg nas bezinteresownie i potężnie ukochał, potraktowano ją jako doktrynę i uczyniono przedmiotem zażartych dyskusji. Duch Grecji wypaczył tu ducha Biblii, zamiast samemu się nim przesycić. Tymczasem prawdy o przeznaczeniu nie można rozważać z pozycji zewnętrznego obserwatora. Bo patrzmy: zbawienie zawdzięczamy całkowicie Bożemu darowi (nawet to, że dar przyjmujemy, jest darem - wszystko dzieje się tu w przestrzeni daru Bożego), niewierność zaś Bogu jest całkowicie winą człowieka. W takim ujęciu niezaangażowanemu obserwatorowi rzuca się w oczy brak logiki. Logicznie byłoby tak: Jeśli zbawienie jest darem, to odrzucenie jest brakiem daru; albo: Jeśli odrzucenie jest wynikiem winy, to zbawienie jest wynikiem zasługi [Oczywiście, że zasługujemy sobie na zbawienie, ale zasługa nie jest czymś obok daru Bożego. Zasługujemy wewnątrz daru łaski i jej mocą. Podobnie jak nasza wolność fizyczna dzieje się wewnątrz Bożego daru istnienia, a nie obok niego. Św. Tomasz zasługę nazywa po prostu owocem łaski (Summa teologiczna 1-2, wstępy do q. 113 i 114).].\nTymczasem św. Paweł niemal do znudzenia powtarza: zbawienie jest całkowicie darem Bożym, niewierność jest wyłączną winą człowieka. „Komu chce, okazuje miłosierdzie, a kogo chce, zatwardza” (Rz 9,18). Przecież nawet ta formuła zawiera w sobie powyższą „nielogiczność”, jako że najpierw jest grzech, a dopiero potem trwanie w grzechu: ten, kto trwa w grzechu, jest winny co najmniej tego, że zgrzeszył. Paweł, który tak pięknie mówi o tym, że Bóg potrafi nawet zatwardziałości Żydów nadać sens zbawczy, zarazem nie pozostawia wątpliwości, że z własnej winy ulegli oni zatwardziałości: „Albowiem nie chcąc uznać, że usprawiedliwienie pochodzi od Boga, i uporczywie trzymając się własnej drogi usprawiedliwienia, nie poddali się usprawiedliwieniu pochodzącemu od Boga” (Rz 10,3).\nToteż wszelkie pomysły, jakoby fakt odwiecznego przeznaczenia człowieka odbierał sens naszym wysiłkom moralnym albo modlitwie za grzeszników, są po prostu bezbożne i niezgodne z Pismem. Przeznaczenie jest przecież darem Bożym działającym od wewnątrz, a nie bezduszną siłą determinującą zewnętrznie. „Bracia, z całego serca pragnę ich zbawienia - mówi Paweł o swoich rodakach, którzy nie uwierzyli w Chrystusa - i modlę się za nimi do Boga” (Rz 10,1). „Czy mamy dalej grzeszyć dlatego, że nie jesteśmy już poddani Prawu, lecz. Łasce? Żadną miarą!” (Rz 6,15). Ujęcie to wyraża tradycyjną myśl biblijną, żeby nigdy nie zrzucać na Boga odpowiedzialności za swój grzech:\nNie mów: „Pan sprawił, że zgrzeszyłem”.\nCzego On nienawidzi, tego nie będzie czynił.\nNie mów: „On mnie w błąd wprowadził”,\nPan nienawidzi wszystkiego co wstrętne\nJeśli zechcesz, zachowasz przykazania,\nbyć wiernym zależy od twej dobrej woli (Syr 15,11-15).\nI to jest właśnie charakterystyczne dla nauk: św. Pawła, że tak głęboko radując się z przeznaczenia nas - którzy uwierzyliśmy w Chrystusa - do zbawienia i tak ostro mówiąc o gniewie Bożym przeciwko ludzkiej zatwardziałości, zarazem każe nam lękać się o swoje zbawienie i zakazuje wyrokować o kimkolwiek, jakoby z góry był potępiony: „Powiesz może: Gałęzie odcięto, abym ja mógł być wszczepiony. Słusznie. Odcięto je na skutek ich niewiary, ty zaś trzymasz się dzięki wierze. Przeto się nie pysznij, ale trwaj w bojaźni. Jeżeli bowiem nie oszczędził Bóg gałęzi naturalnych, może też nie oszczędzić i ciebie. Przyjrzyj się więc dobroci i surowości Boga. Surowości wobec tych, co upadli, a dobroci Bożej względem ciebie, jeśli tylko wytrwasz w kręgu tej dobroci. W przeciwnym razie i ty będziesz wycięty. A i oni, jeżeli nie będą trwać w niewierze, zostaną wszczepieni. Bo Bóg ma moc wszczepić ich ponownie” (Rz 11,19-23).\nPodsumowując: Wskazana wyżej „niespójność” w nauce o przeznaczeniu czyni ją czymś nieskończenie więcej niż informacją na temat tajemnicy zbawienia. Zarazem zamyka ją przed tymi wszystkimi, którzy chcieliby się nad nią zastanawiać z pozycji zewnętrznych obserwatorów (obojętne: wierzących czy niewierzących). Obserwatorzy będą zawsze albo wskazywać na jej nielogiczność, albo ją ulogiczniać, albo wreszcie będą starali się zamazać tę jej pozorną nielogiczność - i nie potrafią wyjść poza ten zaklęty krąg zagadnień.\nTymczasem nauka o przeznaczeniu jest radosną nowiną o tym, że Bóg ukochał nas już przed wiekami. Jest wezwaniem, aby dar Bożej miłości przyjmować z wdzięcznością, całym sobą i coraz głębiej. Jest również ostrzeżeniem przed niewiernością. Prawdę o przeznaczeniu należy przyjmować całym sobą, a nie tylko rozumem. I dopiero wówczas będziemy ją rozumieć coraz więcej. Natomiast dla kibiców prawda ta jest kompletnie niedostępna. Nawet jeśli sądzą, że ją rozumieją i zażarcie na jej temat dyskutują.\nZakończymy nasze rozważania próbą streszczenia stosunku między przeznaczeniem a wolnością:\nJeśli przeznaczenie należy rozumieć w kategoriach Bożej miłości do człowieka, to rzecz jasna Bóg przeznaczający nas do zbawienia traktuje nas jako osoby, szanuje naszą wolność i godność. Miłość bowiem z samej definicji domaga się szacunku dla osoby kochanej.\n2. Bóg oczywiście szanuje naszą wolność i godność na sposób Boski, to znaczy nie tylko nas takimi akceptuje: On nas czyni osobami oraz uzdalnia i powołuje do wolności.\n3. Ponieważ przez grzech utraciliśmy w znacznym stopniu swoją wolność, tzn. nasze dobre skłonności uległy w dużej mierze paraliżowi, w obecnej naszej sytuacji przeznaczenie do życia wiecznego oznacza dodatkowo wyzwolenie z więzów grzechu, bo właśnie one nas urzeczawiają, depersonalizują, niewolą, determinują.\n4. Dar wolności, jaki mieści się w przeznaczeniu, nie jest tylko pustą formą, polegającą na możliwości wyboru między tym a tamtym. Jest to wolność miłości. Miłość zaś znosi więzy urzeczawiające, nakłada jednak więzy uczłowieczające. Są to więzy zupełnie innego rodzaju, „słodkie więzy miłości”, więzy chciane, akceptowane od wewnątrz, bogacące. Jeśli kocham i jestem kochany, a partnerowi zależy na tym, abym postąpił raczej tak, a nie inaczej, to jakbym był do tego przymuszony. A zarazem sytuacja taka wcale nie ogranicza mojej wolności - przeciwnie, pogłębia ją. Podobnie związanie się człowieka z Bogiem jakby „przymusza” do zachowania przykazań i pełnienia dobra.\n5.Jest w związku przeznaczenia z wolnością pewna tajemnica. Jeśli bowiem Bóg ma pełny dostęp do naszego wnętrza, jeśli jest nam bliższy niż my sami sobie - to zapewne może tak wpłynąć na człowieka, żeby ten, w sposób najzupełniej wolny, chciał raczej dobra niż zła. Dlaczego więc dopuszcza do tego, że niektórzy ludzie w sposób tak beznadziejnie głupi pogrążają się w złu i marnują swoje życie?\nPrzeczuwam jakiś błąd w tym pytaniu. Analogicznie mógłbym przecież mieć taką oto pretensję do Pana Boga: Dlaczego - przecież mam dobrą wolę - nie pogłębi mojej wolności na tyle, abym już nigdy nie czynił zła i całym sobą, bez reszty, odpowiedział na Jego miłość? A taka pretensja jest po prostu niedorzeczna. Bo choć Bóg naprawdę ma pełny dostęp do mojego wnętrza, choć moja dobra wola może działać wyłącznie wewnątrz Jego daru, przecież to jest moja wola, to ja muszę wybrać.\nKliknij aby zobaczyć dokumenty zawierające wybrany tag: wolność zniewolenie bałwochwalstwo predestynacja przeznaczenie wolna wola heimarmene Ananke


Ubranko dla psa, z podpinką, na rzepy, wodoodporne, dwuczęściowe, na deszcz, dla małego u dużego psa, w kratkę GlamDog.pl\n» Ubranko dla psa, z podpinką, na rzepy, wodoodporne, dwuczęściowe, na deszcz, dla małego u dużego psa, w kratkę\nKod produktu: F514-469C5\nOchrona przed deszczem i zimnem dla Twojego psa\nTwój pies nie ma ochoty na spacer podczas deszczu i to nawet tego ciepłego, wiosennego? Ty z kolei martwisz się, że zmarznie w czasie chłodów? Nie musisz kupować kilku ubranek dla swojego pupila. Rozwiązaniem może być wielozadaniowa kurteczka przeciwdeszczowa z podpinką. Twój pies już nie zmoknie, a Ty będziesz spokojna, że się nie przeziębi.\nPrzyjemny spacer nawet w deszczu\nUbranko dla psa, wykonane jest z nieprzemakalnego materiału w modny wzór w czerwono - granatowo - białą kratę. Kurteczka jest prosta do założenia - zapina się ją na rzep znajdujący się na brzuchu psa. Idealnie nadaje się na deszczową pogodę, ponieważ wierzchnią warstwę wystarczy wysuszyć lub przetrzeć, a podpinkę można prać w pralce.\nUbranko nie tylko chroni przed deszczem, ale również przed zimnem. Podpinka z mięciutkiego, granatowo - białego polaru jest ciepła i przyjemna dla skóry psa. Z łatwością można ją odpiąć i przypiąć za pomocą zatrzasków. Ubranko ma formę pelerynki, dzięki czemu nie ogranicza ruchów psa. Posiada regulację.\nUbranko posiada dwie funkcje, dzięki czemu nie musisz kupować kilku okryć dla swojego pupila. Jest idealnym rozwiązaniem na zmienne warunki pogodowe - gdy zrobi się za ciepło lub za chłodno podczas spaceru ubranko można dostosować do warunków panujących na dworze. Ubranko z podpinką sprawdzi się doskonale podczas:\nzimowych niskich temperatur,\nXXS (27 cm długość, klatka: 36 - 46 cm, szyja: 27 - 32 cm), XS (30 cm długość, szyja: 28 - 33 cm, klatka: 42 - 52 cm), S (33 cm długość, klatka: 45 - 57 cm, szyja: 32 - 37 cm), M (36 cm długość, klatka: 50 - 63 cm, szyja: 33 - 38 cm), L (39 cm długość, klatka: 54 - 60 cm, szyja: 38 - 43 cm), XL (43 cm długość, klatka: 57 - 63 cm, szyja: 39 - 44 cm), XXL (47 cm długość, klatka: 60 - 77 cm, szyja: 41 - 46 cm), XXXL (51 cm długość, klatka: 65 - 83 cm, szyja: 45 - 50 cm), XXXXL (55 cm długość, klatka: 73 - 95 cm, szyja: 46 - 51 cm)


Dereń kwiecisty | Roślinariusz\nOpublikowane w 11 marca 2020 11 marca 2020 przez Redakcja\nDereń kwiecisty nosi łacińskie miano Cornus florida. Jest częścią liczącego ponad czterdzieści gatunków rodzaju dereń (Cornus) i rodziny dereniowatych (Cornaceae). Warto wspomnieć, że oprócz derenia kwiecistego jeszcze co najmniej kilka krzewów z tego rodzaju zyskało uznanie jako rośliny ozdobne. Łacińska nazwa rodzaju pochodzi od słowa cornu oznaczającego róg, co jest prawdopodobnie nawiązaniem do niezwykle twardego drewna jakim odznaczają się derenie. Człon gatunkowy nazwy (florida) wziął się od słówka flos czyli kwiat (w uznaniu dla pięknych kwiatów tego gatunku).\nOjczyzną derenia kwiecistego jest Ameryka Północna. W stanie naturalnym można go spotkać we wschodniej części kontynentu w pasie rozciągającym się od południa Kanady (Ontario), aż do Florydy i Teksasu. Gatunek rośnie dziko także w północno-wschodniej części Meksyku. Naturalne siedliska derenia kwiecistego to skraje lasów i suche zbocza. Na kontynent europejski gatunek został sprowadzony na początku lat 30-tych XVIII w. jako roślina ozdobna. Choć pełen wdzięku, nie zyskał zbyt dużej popularności, jest to bowiem roślina wymagająca i wrażliwa na niskie temperatury. W Polsce dereń kwiecisty zadebiutował w uprawie w 1808r. w Ogrodzie Botanicznym w Krakowie. Choć od tamtej pory minęło ponad 200 lat, gatunek wciąż nie jest rozpowszechniony i w naszym kraju raczej trudno go spotkać. Bywa sadzony w ogrodach botanicznych i arboretach, rzadziej stanowi ozdobę prywatnych ogrodów.\nDereń kwiecisty to rozłożysty, wolno rosnący krzew. W naturze może osiągać nawet do 15 m wysokości; uprawiany w naszym klimacie tylko około 5-6 m. Może przybierać pokrój drzewka (zwłaszcza jeśli jest celowo formowany w ten sposób). Jego pień i gałęzie pokrywa zielono-brązowa, łuszcząca się kora. Liście derenia kwiecistego są duże (do 15 cm długości), eliptycznego kształtu, ogonkowe. Z wierzchu ciemnozielone, a pod spodem jaśniejsze, białawe. Blaszka liściowa jest pozornie całobrzega, z wyraźnym unerwieniem, delikatnie owłosiona. Jesienią liście wybarwiają się efektownie na purpurowo-czerwony kolor. Kwiaty rozwijają się wiosną (w kwietniu – maju), jeszcze przed pojawieniem się liści i cieszą oko przez około 2 tygodnie. Są bardzo drobne, żółto-zielone i zebrane po około 20 sztuk w kwiatostany o średnicy 10-12 mm, przypominające kształtem misterne, kuliste bukieciki. Każdy kwiatostan jest otoczony przez 4 szerokie, płaskie białe podsadki, wyglądające jak duże płatki (o długości 3 cm i szerokości 2,5 cm). Dereń kwiecisty jest gatunkiem jednopiennym. Po zapyleniu zawiązują się mięsiste owoce w formie pestkowców, o podłużnym kształcie i długości około 8-10 mm. Mają one jaskrawo czerwony kolor i błyszczącą skórkę. Najczęściej są zebrane w skupiska po kilka (2-10) sztuk. Owoce dojrzewają od września do października, po czym mogą pozostać na krzewie przez całą zimę, stając się pożywieniem dla ptaków (które uczestniczą w rozsiewaniu nasion).\nDereń kwiecisty znakomicie sprawdza się w charakterze krzewu ozdobnego. Jego atutem są delikatne, a zarazem bardzo efektowne kwiaty oraz dekoracyjne liście, które jesienią wybarwiają się na czerwono. W naszych warunkach raczej nie dochodzi do zawiązania owoców, a szkoda, bo stanowią one ciekawy wizualnie akcent w ogrodzie. Krzew sadzi się w parkach i przydomowych ogródkach, w grupach i solo. Roślina pasuje charakterem do ogrodów leśnych i w stylu japońskim. Wyhodowano liczne (około setki) piękne odmiany derenia kwiecistego, zachwycające podsadkami w kolorze kremowym albo w różnych odcieniach czerwieni i różu. Owoce derenia kwiecistego są niejadalne. Niektóre źródła donoszą nawet o ich trującym działaniu; inne podają jedynie, że są bardzo cierpkie i kwaśne w smaku. Faktem jest, że nie mają zastosowania kulinarnego, są natomiast pokarmem dla dzikich zwierząt (wiewiórek, niedźwiedzi, jeleni oraz różnych gatunków ptaków).\nDereń kwiecisty uprawa\nOpisywany gatunek to roślina wymagająca, co nie znaczy, że nie warto spróbować sił w jego hodowli. Efekt jest bowiem w stanie wynagrodzić każde starania. Najlepsze będzie stanowisko jasne, osłonięte od wiatru, raczej w półcieniu niż w pełnym słońcu. Dereń jest rośliną ciepłolubną, a duża ilość światła sprzyja jego obfitemu kwitnieniu, jednak nadmiar słońca (zwłaszcza w upalne dni) zdecydowanie mu nie służy. Nie należy też sadzić go w pobliżu źródeł ciepła. Pamiętajmy, by przewidzieć dostatecznie dużo miejsca, bo dereń kwiecisty silnie rozrasta się na boki. Podłoże powinno być żyzne, próchnicze i przepuszczalne, o lekko kwaśnym odczynie. Ważne jest utrzymywanie stałej wilgotności gleby, bo krzew jest wrażliwy na suszę. Dobrym pomysłem będzie wysypanie na ziemi warstwy kory, która ograniczy parowanie. W czasie upałów zalecane jest podlewanie derenia kwiecistego co tydzień. Trzeba ponadto wykazać dużą ostrożność w kwestii nawożenia. Dereń kwiecisty może być z powodzeniem przycinany, najlepiej robić to późną jesienią lub zimą, w okresie uśpienia krzewu. Krzew warto okrywać na zimę (dotyczy to zwłaszcza młodych egzemplarzy). Dereń kwiecisty ma niską tolerancję wobec zasolenia gleby i jest wrażliwy na choroby, zwłaszcza o podłożu grzybiczym. Ryzyko ich wystąpienia dotyczy szczególnie egzemplarzy posadzonych w miejscu mało przewiewnym, wilgotnym i cienistym.\nDereń kwiecisty jest źródłem bardzo twardego i wytrzymałego drewna. Pień zazwyczaj nie jest gruby (do 30 cm średnicy), dlatego drewna nie da się pozyskać na szeroką skalę i używa się go głównie do wytwarzania drobnych elementów (uchwytów narzędzi, kijów golfowych, szkatułek na biżuterię). W korze i korzeniach derenia kwiecistego są obecne substancje biologicznie aktywne (m.in. alkaloid), a surowce te były wykorzystywane przez rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej w medycynie ludowej do zwalczania malarii. W późniejszych czasach z korzeni tego gatunku uzyskiwano czerwony barwnik o szerokim zastosowaniu (używany np. do wyrobu atramentu). Kwitnący dereń był dla amerykańskich rolników sygnałem zwiastującym czas wysiewu kukurydzy na polach. Dereń kwitnący żyje maksymalnie do 80 lat.\nKategorieArtykuły, Krzewy TagiCornus florida, dereń kwiecisty, dereń kwiecisty ciekawostki, dereń kwiecisty krzew, dereń kwiecisty kwiaty, dereń kwiecisty opis, dereń kwiecisty zastosowanie, krzew ozdobny\nPoprzedni wpisPoprzedni Żarnowiec miotlasty\nNastępny wpisNastępny Kobea\nbluszczyk kurdybanek kwiaty


Dzieje rodziny Goldszmitów\nPRZODKOWIE „ starego doktora”\nSporo się pisze o rozmaitych sferach działalności Janusza Korczaka. W roku ubiegłym Stowarzyszenie im. J. Korczaka, wspomagane przez Ministerstwo Edukacji, organizowało odczyty i konferencje poświęcone jego działalności jako lekarza z okazji 100-lecia wręczenia mu dyplomu doktora medycyny. Okazało się wówczas, że o tej dziedzinie jego aktywności wiemy stosunkowo niewiele, a Henryk Goldszmit pochodził z rodziny o dużych tradycjach lekarskich. I często wspominał o swoich przodkach.\nJego rodzina pochodziła z Hrubeszowa. Goldszmitowie byli zdecydowanymi zwolennikami Haskali — czyli oświecenia żydowskiego. Opowiadali się za wiernością judaizmowi, występując jednocześnie przeciwko separatyzmowi oddzielającemu społeczność polską od żydowskiej i biorąc aktywny udział w życiu społecznym kraju.\nDziadek Korczaka, dr Zwi Hirsz Goldszmit (1804-1872), był chirurgiem. Pracował w Szpitalu Starozakonnym w Hrubieszowie, który, jak inne żydowskie szpitale, został zbudowany z ofiarnie zbieranych przez wiele lat składek. Był też jednym z nielicznych ofiarodawców znaczącej kwoty na rzecz budowy nowej synagogi. Dzieci swoje nazwał „imionami chrześcijańskimi” i kształcił w szkołach polskich i na polskich wyższych uczelniach. W ten sposób łączył zasady integracji społecznej z wiernością wierze ojców.\nBabka, z domu Rajs, była znana ze swojej zacności. Umarła w 1867 r., mając lat 60. Ojciec Korczaka, Józef Goldszmit, swoją pierwszą książkę poświęcił „Cieniom Najukochańszej\nMatki Anny Goldszmit w dowód głębszej czci przywiązania”. W 100 rocznicę urodzin Hirsza Goldszmita z inicjatywy jednej z córek odbywała się w Hrubieszowie uroczystość otwarcia przytułku im. Małżonków Godszmit dla starców wyznania mojżeszowego, ufundowanego prze anonimowego ofiarodawcę. Syn ich, a stryj Korczaka, Jakuł Goldszmit (1848-?), był kolegą Szkolnym Aleksandra Głowackiego (B. Prusa),Aleksandra Swiętochowskiego i Juliana Ochorowicza — Późniejszych luminarzy polskiego Pozytywizmu. Od lat gimnazjalnych pisał wiersze, które publikował w „Kalendarzach dla Izraelitów” ”. Jak ojciec był gorącym zwolennikiem Haskali Nawoływał do kształcenia dzieci żydowskich w publicznych szkołach polskich. Podobnie jak jego brat Józef, ojciec Korczaka, opowiadał się za opracowaniem upowszechnianiem życiorysów sławnych znanych Żydów. Począwszy od roku 1867 zamieszczał w „Kurierze Lubelskim”. bibliografie nowości wydawniczych, Publikował też artykuły w „Jutrzence”, „Izraelicie”, „Echu”, „Gazecie Polskiej” „Gazecie Sądowej” i „Przeglądzie”. Napisał dwie książki: „Dobroczyńca jakich mało ksiądz . Stanisław Staszic, jako filantrop i mąż stanu. Szkic biograficzny” wydana w Warszawie w 1882 roku „Dramat rodzinny. Kartka z dziejów partykularza”, w tym samym roku opublikowana. Poświęcił ją „Czcigodnemu J.I. Kraszewskiemu, „ nestorowi naszych powieściopisarzy”. Przetłumaczył też kilka książek z niemieckiego, dotyczących problemów psychologiczno-fizjologicznych. i Wydawał i redagował Kalendarze: służące upowszechnieniu idei oświecenia żydowskiego. O ich randze świadczy m.in. fakt, że kalendarz, z roku 1881 zawiera wstęp Elizy Orzeszkowej i teksty popularnych wówczas pisarzy, poetów i publicystów: Michała Bałuckiego, Jakuba Goldszmita, Wiktora Gomulickiego Juliana Weinberga i Bogumiła Aspisa Eliza Orzeszkowa pisała w tym wstępie: Jedną z idei, coraz częściej i silniej odzywających się w myśli, sumieniu mowie narodu naszego, jest zlanie się dwu ludności, ziemie naszą zamieszkujących: chrześcijańskiej i niechrześcijańskiej, w całość zgodną i spójną: zlanie się takie, któremu by za szerokie i mocne podstawy służyły zdrowe pojęcia o wspólnym interesie, zarówno jak sprawiedliwe i życzliwe uczucia.\nJanusz Korczak w „Pamiętniku” pisanym w getcie od 4 sierpnia1942 roku pisał pod datą 21lipca 1942r.: Winienem wiele miejsca poświęcić ojcu: realizuję w życiu to, do czego on dążył, do czego dziadek tak dręcząco dążył tyle lat. (..)\nPradziadek był szklarzem. Rad jestem: szkło daje światło I ciepło. Korczak był świadom wpływu ojca na swoją działalność. Nie zdążył wiele miejsca poświęcić ojcu... gdyż 16 dni po tym zapisie jego i dzieci pochłonęło krematorium...\nJózef Goldszmit, jego ojciec, urodził się w 1844 r. W Hrubieszowie i tu pobierał naukę początkową. Po ukończeniu kursów prawniczych przy gimnazjum lubelskim, wstąpił w roku akademickim 1866/67 na Wydział Prawny Szkoły Głównej Warszawskiej przemianowanej później na Warszawski Uniwersytet Cesarski. Został bardzo cenionym adwokatem. Tytuł magistra otrzymał w roku 1870 na podstawie pracy magisterskiej zatytułowanej „Wykład prawa rozwodowego podług ustaw mojżeszowo-talmudycznych z ogólnym poglądem na ich rozwój z uwzględnieniem przepisów obowiązujących”. Praca ta jako nowatorska została w formie książkowej opublikowana w roku 1871. Wydaje się, że temat pracy jasno wskazuje na zainteresowania i kierunek działań tego wybitnego działacza-intelektualisty. Tak jak uprzednio jego ojciec i brat, a później syn, największą wagę przywiązywał do kształcenia i wychowania dzieci. Za najważniejsze zadanie uważał szerzenie wśród nich oświaty, poprzez uczestnictwo w szkolnictwie publicznym wraz z dziećmi polskimi. Głosił też potrzebę tworzenia świeckiego szkolnictwa dla dzieci żydowskich, uważając, że oświata jest podstawą walki z nędzą. Zabiegał też o tworzenie ochronek dla ubogich dzieci, w tym świeckich ochronek (rodzaj świeckich przedszkoli) dla chłopców zamiast chederów. Sprawa była niezmiernie trudna, gdyż realizacja tego celu wymagała środków, a wiadomo, że większość społeczności żydowskiej, podobnie jak i polskiej, stanowiła biedota. Należało ponadto walczyć z poglądami ortodoksyjnych środowisk, jakoby oświata i asymilacja były sprzeczne z religią. W czasie epidemii w Warszawie W 1868 r. brał czynny udział w Ratunkowych Komitetach. Był czuły na nędzę żydowskiej biedoty. Znalazło to odzwierciedlenie w jednej z jego książek-reportaży „Córka handlarza. Z życia żydowskiego. Obrazki J szkice” wydanej w 1870 roku. Dochód z książki przeznaczył na cele oświatowe. Miał szerokie plany pisarskie; zamierzał m.in. opracować cykl życiorysów sławnych współczesnych Żydów pod ogólnym tytułem „Wizerunki wsławionych Żydów XIX w.”.\nNapisał m.in. „Sir Moses Montefiori” książkę, którą wydał własnym nakładem. Zadedykował ją swojemu ojcu. Opracował też kilka innych życiorysów Judzi wielkich. Jego autorstwa jest również cykl artykułów „Ostatnie dni pobytu Żydów W Hiszpanii. Podług najnowszych źródeł”, „Żydzi lekarze we Włoszech. Podług niemieckich źródeł”, „Kobiety w Izraelu” opublikowane w „Izraelicie”, w 1869 r.\nBył miłośnikiem sztuki. Razem z bratem Jakubem gromadził eksponaty sztuki żydowskiej, różne dokumenty archiwalne, a także rękopisy w języku polskim i żydowskim. Miały one być potem umieszczone w Muzeum Kultury Żydowskiej, do którego powstania obaj dążyli.\nJako uznany przysięgły adwokat był człowiekiem dość zamożnym. Był też zapraszany na wygłaszanie odczytów; część honorariów za odczyty przeznaczał na wpisy do szkół biednej młodzieży. Osiągając duże dochody nabył kilka nieruchomości na ulicach: Karolkowej, Hrubieszowskiej, Przyokopowej i Młynarskiej. Wszystko przepadło, w związku z wydatkami podczas kilkuletniej choroby umysłowej. Zakończył swoje życie w wieku 50 lat. Pochowany na cmentarzu żydowskim przy Okopowej (kw. 71, rząd 2).\nPiękny nekrolog o nim ukazał się w „Izraelicie”. Życiorysy Józefa Goldszmita znajdują się w „Encyklopedii Powszechnej” Orgelbranda, Wielkiej Encyklopedii Powszechnej Ilustrowanej”, wydanie z 1900 roku, „The Jewish Encyklopdi”. Śmierć ojca otworzyła bardzo trudny okres w życiu rodziny Korczaka.\nWielki wpływ ojca na syna jest niewątpliwy. Będąc bardzo związany z rodziną postanowił jednak, w związku z chorobą ojca, biorąc pod uwagę ewentualność dziedziczności, nie zakładać własnej, nie mieć dzieci, ale być „ojcem” wielu dzieci, szczególnie tych, które potrzebują opieki i pomocy.\nMatka Korczaka, Cecylia z domu Gębicka (1857-1920), pochodziła z postępowej, światłej rodziny z zachodnich terenów Królestwa Polskiego. Pradziadek Maurycy Gębicki był chirurgiem po studiach w Akademii Medycznej w Erfurcie. Dziadek Józef Adolf Gębicki był kupcem i szanowanym filantropem. Osiadł w Kaliszu i tu rozwinął szeroką działalność społeczną. Babka Emilia Gębicka z domu Dajtscher również ofiarnie udzielała się społecznie. Oboje, dziadek i babka Korczaka, są pochowani na cmentarzu żydowskim w Warszawie przy Okopowej, w grobie rodzinnym (kw. 20, rząd 11).\nWychowana w takim domu rodzinnym matka Korczaka miała niewątpliwy wpływ na wychowanie i osobowość syna. Była też zapewne osobą wykształconą. Świadczyć o tym może min. fakt, że kiedy po śmierci męża musiała podjąć pracę ...z upoważnienia Władzy Szkolnej, otrzymała prawo otworzenia pensjonatu przyjmującego na stancje uczniów szkół rządowych i prywatnych, którym, jak było napisane w ogłoszeniu, zapewniał opiekę i ...na żądanie pomoc w naukach.\nKorczak był bardzo związany uczuciowo z matką. Wydaje się, że prowadzenie pensjonatu nie trwało długo, toteż starał się pomagać matce materialnie. Kiedy objął w 1905 r. posadę lekarza miejscowego w Szpitalu dla Dzieci Bersonów i Baumanów, zamieszkał tu razem z nią. Również później, kiedy w 1912 r. zaczął prowadzić Dom Sierot przy Krochmalnej 92, gdzie zamieszkał sam, pozostawał z nią nadal w bliskim i bardzo serdecznym kontakcie. Przeżył tragicznie jej śmierć. Czuł się niejako winien za okoliczności jej odejścia, ponieważ zaraziła się, gdy pielęgnowała go chorego na tyfus plamisty. Zaraził się nim podczas wojny sowiecko-polskiej, gdy jako oficer armii polskiej, w randze majora, pracował w szpitalu epidemicznym. Zmarła 11 lutego 1920 r. Korczak myślał wtedy o samobójstwie. Według niektórych źródeł oboje z siostrą Anną Lui chcieli sobie życie odebrać. Po śmierci matki, jak pisał później ...z rodziny została mi tylko siostra.\nAnna Lui (1875-1942?) była tłumaczem przysięgłym; tłumaczyła z języka francuskiego. Przez wiele lat mieszkała w Paryżu. W wieku 34 lat owdowiała. Jej mąż Józef Lui (1874-1909) zmarł w okolicznościach dramatycznych. Była bardzo związana z bratem. Często odwiedzała Dom Sierot. Kiedy w roku 1933 Korczak się stąd wyprowadził, zamieszkali razem przy Żurawiej 42, a potem, do wojny, przy Złotej 8. Planowali razem wyemigrować do Palestyny, którą Korczak odwiedził w 1934 i 1936 r., jednak trudna sytuacja przed wojną zatrzymała go w kraju; nie chciał opuścić dzieci. Okupacja i getto ich rozdzieliły. W getcie pisali do siebie bardzo serdeczne listy. Korczak zastanawiał się, czy swojego „Pamiętnika” nie pisać w formie „Listów do siostry”. Poprzez ludzi życzliwych starał się pomóc jej w otrzymaniu jakiejś pracy. Nie są znane okoliczności jej śmierci.


Chiny Teflonowa rura termokurczliwa FEP Producenci\nKEYUACE Materials Co., Ltd. [Guangdong,China] Typ firmy:Producent Główne rynki: Afryka , Ameryka , Azja , Karaiby , Europa Wschodnia , Europa , Bliski Wschód , Europa Północna , Oceania , Pozostałe rynki , Europa Zachodnia , Na calym swiecie Eksporter:61% - 70% Certs:ISO9001, CE, FDA, REACH, RoHS, UL Opis:Teflonowy rękaw termokurczliwy,Teflonowa rura termokurczliwa przeciwwybuchowa,Przezroczysta teflonowa rura termokurczliwa\nStart > Products > Rurka termokurczliwa > Rurka termokurczliwa o wysokiej temperaturze > Teflonowa rura termokurczliwa FEP\nRura termokurczliwa FEP 200 ℃\n200 ℃ Teflonowa rura termokurczliwa / Teflonowa rura termokurczliwa do urządzeń do tłoczenia na gorąco i kół drukujących wykonany jest z politerafluoroetylenu propylenu (FEP).\nWysokotemperaturowe rurki teflonowe produkty ogólnie dotyczą:\n1, Chroń i izoluj elementy elektroniczne, rezystancję i kondensator oraz termoparę przed środowiskami olejowymi o wysokiej temperaturze.\n2, Zapewnij ochronę maszyn dla wszystkich rodzajów drutu metalowego. Na przykład: chroń, izoluj i wzmacniaj koniec drutu, okablowania i terminala.\n1, przezroczysta rura teflonowa, tuleja termokurczliwa z kabla teflonowego zakrywają wałek i koło napinające w maszynach. (Maszyny biurowe, maszyny papiernicze, maszyny drukarskie i farbiarskie, maszyny drukarskie itp.)\n2, Zakryj wałek przenośnika taśmowego (nieprzywierający olej)\n3, Płaszcz izolacyjny, zaizoluj wirnik silnika, uzdatnianie wody \_ pole naftowe i inne branże przygotowania próbek magmy.\n4, Zastosuj do przeciwwybuchowej świetlówki.\nTermokurczliwa rura wykonana z teflonu może być stosowana do ochrony i ochrony przeciwwybuchowej lampy LED i świetlówki, a także może pełnić rolę dyfuzji światła.\nPrzezroczysta teflonowa, przeciwwybuchowa rura termokurczliwa Lampa LES może być stosowana do oświetlenia linii montażowej, oświetlenia warsztatów gastronomicznych, oświetlenia magazynu, oświetlenia górniczego. Aby zapobiec pęknięciu rurki lampy podczas wyrzucania śmieci.\nRurka termokurczliwa FEP, przezroczysta rura termokurczliwa Ten produkt jest wysoce izolacyjny elektrycznie, bardzo trudnopalny, samosmarujący i wysoce odporny na bardzo wysoką temperaturę, odczynniki chemiczne i prawie wszystkie oleje i inne chemikalia. Rękawy ochronne do lamp LED i świetlówek znajduje rynki motoryzacyjne, wojenne i kosmiczne o szerokim zastosowaniu.\n1, Niepalny, nieprzywierający, ochrona środowiska bez zanieczyszczeń, anty-UV\n2, antykorozyjna korozja: jest odporny tylko na fluor i metal alkaliczny w wysokim środowisku i nie może działać na wszystkie inne silne i cienkie kwasy nieorganiczne, zasady i estry.\n3, izolacja elektryczna: stała dielektryczna 60HZ-60MHZ wynosi 2,1 w wysokiej i niskiej temperaturze.\n4, rezystancja objętościowa> 1018ΩM, rezystancja powierzchniowa> 1013Ω, rezystancja łuku> 165 sekund, brak prądu upływowego.\n5, niski współczynnik tarcia, współczynnik tarcia dynamicznego: 0,2-0,3.\n6, odporność na niską i wysoką temperaturę: -200--200 ℃\n7, współczynnik skurczu cieplnego: 1,7: 1, skurcz wzdłużny: ≤8%\nMaks. średnica wewnętrzna może wynosić maksymalnie 200 mm.\nWymiar punktowy jest dostępny zgodnie z wymaganiami klientów.


Portal podróżniczy lipiec 2021 − portalonlinesosnowiec.pl\nportalonlinesosnowiec.pl Portal podróżniczy lipiec 2021\nPrzeanalizuj funkcjonalności witryny internetowej Turystyczny Ninja, jeśli nie umiesz ustalić, gdzie jechać możemy na wakacje to zobacz jak wyglądają działanie internetowej witryny Turystycznyninja.pl i opracuj pełen wrażeń odpoczynek.\nRazem z przybyciem okresu letniego mnóstwo obywateli naszego kraju zastanawia się nad tym, w które miejsce powędrować na wakacyjny odpoczynek. Polacy w ostatnim czasie znacznie mniej decydują się na organizowanie odpoczynku od pracy nad bałtyckim morzem. Polacy preferują wyjazd do zagranicznych kurortów, ponieważ w aktualnej sytuacji nie można być pewnym pogody w naszym państwie. Bardzo dobrze zdawać sobie sprawę z tego, że krajów, gdzie mogą jechać obywatele państwa polskiego jest dużo. W większości przypadków jednak obywatele naszego kraju miewają kłopoty ze znalezieniem odpowiedniego miejsca na wypoczynek urlopowy. Zaprojektowanych zostało właśnie dlatego sporo stron internetowych, które przekazują ciekawostki o krajach, gdzie można spędzić wakacje. Turystyczny Ninja jest na pewno jedną z lepszych stron internetowych tego gatunku. Mnóstwo informacji o kurortach, które należy poodwiedzać możemy wyszukać tam. Ten portal internetowy bez żadnych wątpliwości jest dla Twojej rodziny kapitalny, jeśli zastanawiasz się nad tym, w jakie miejsce jechać na wakacyjny urlop.\nNależy pamiętać o tym, iż polscy mieszkańcy coraz częściej decydują się na korzystanie z tego typu stron. Odnaleźć tam można naprawdę ważne informacje na temat miejsc, które mamy możliwość zwiedzić podczas urlopu wakacyjnego. Turystyczny Ninja to internetowa strona, gdzie poprzeglądać mamy okazję wiadomości o warunkach pogodowych, pozytywach oraz sumach odnoszących się do danych miejsc. Odnajdziemy tam również istotne ciekawostki dotyczące tego, w które miejsce jechać i w których porach roku. Wyszukiwarka ofert wakacyjnych przygotowana przez serwis www.wakacje.pl dostępna jest także na portalu Turystycznyninja.pl. Narzędzie to pozwala wynaleźć ofertę urlopową po wskazaniu własnych warunków i jest fenomenalne. Dodatkowo możemy tam dostać również spostrzeżenia innych o spędzonych wakacjach w poszczególnych miejscówkach. Z wykorzystaniem tych wiadomości będzie dużo prościej decyzję podjąć, w które miejsce chcielibyśmy wyjechać. Wypróbowanie tej strony internetowej może się okazać dobrym posunięciem.


Jedz z apetytem - iss mit Appetit - تناول الطعام مع شهية: Kurczak z piekarnika inaczej\nDziś kolejne danie, które bardzo często przygotowuję. Krótko, acz treściwie mówiąc to klasyka w moim domu. Kurczak z piekarnika występuje w wielu polskich domach, to nie ulega wątpliwości. Sama pewnie robiłaś go niejednokrotnie. Tylko jak go przyrządzić inaczej niż zwykle?\nTak przygotowany kurczak sprawdzi się doskonale nie tylko w przypadku gości. Jego zdecydowaną zaletą jest to, że nie trzeba odmierzać składników. Możesz użyć ich dowolnych ilości.\n- cały kurczak bądź jego części, przyprawione według uznania\n- ziemniaki, wymyte i pokrojone w ćwiartki bądź połówki\n- marchew wymyta, obrana i pokrojona w plastry 1-1,5 cm\n- cebule, obrane i pokrojone w ćwiartki\n- główki czosnku (jeszcze w łupinie) przekrojone w poprzek ząbków\nPiekarnik rozgrzać do ok. 220 stopni na termoobiegu. Wszystkie składniki, zaczynając od warzyw a kończąc na drobiu, przesmażyć na mocno rozgrzanym oleju. Do zarumienienia. Przełożyć do formy, podlać bulionem i piec około 10 minut, po czym zmniejszyć temperaturę do 180 stopni i piec około 35 - 45 minut, od czasu do czasu polewając wszystko bulionem.\nPodawać z libańskim ryżem i jogurtem naturalnym.\nEtykiety: cale danie co na obiad dla gosci kartofle mieso na lunch


SPOILER: Setlista Legacy of the Beast Tour - Dyskusja - Strona 45 - .:: SanktuariuM ::.\nPostautor: Cosmo84 » wt cze 05, 2018 3:53 pm\nBootleg ze Sztokholmu z soundboardu!!!!\nPostautor: dostoevsky » wt cze 05, 2018 5:49 pm\nZespol w super formie.\nPostautor: sekcjazwlok » wt cze 05, 2018 5:51 pm\nOczywiście Bronek musiał do kogoś się przy*bać na The WickerMan\nA na SIgn of the Cross faktycznie padła stopa Nickowi, słychac to ewidentnie. Szkoda że w takim kawałku i to jeszcze w takim momencie.\nPostautor: wojteq » wt cze 05, 2018 6:56 pm\nPostautor: remi » wt cze 05, 2018 8:23 pm\nA tak się chwali tym nowym Kitem\nPostautor: Sardi » śr cze 06, 2018 4:57 pm\nHardware od lat ten sam więc nie rozumiem\nPostautor: MaidenFan » śr cze 06, 2018 9:54 pm\nCzytam opinie na temat dźwięku na różnych forach i ludzie piszą, że brzmią bardzo dobrze!\nPostautor: RALF » śr cze 06, 2018 10:04 pm\nTak, tylko znów problemem jest głośność, podobno w Kopenhadze było nie do wytrzymania\nPostautor: PanPrezes » śr cze 06, 2018 10:21 pm\nPozwolę sobie przypomnieć, że IM to heavi metal, a nie rurki z kremem. A jak powszechnie wiadomo, heavi metal rządzi się pewnymi prawami\nPostautor: Madril » czw cze 07, 2018 11:49 am\nPostautor: beaviso » czw cze 07, 2018 11:57 am\n"Problemem była głośność" "Podobno"\nDla mnie przy barierce było nawet odrobinę za cicho. I to bez zatyczek. Stałem naprzeciwko Adriana i Dave'a, nie mając żadnych głośników przed twarzą. Słyszałem jak koleś obok śpiewał niemal każdy wers, a samego siebie jeszcze lepiej Spokojnie mogło być w tym miejscu głośniej, nie obraziłbym się.\nPoza tym wreszcie koncert, na którym publiczoność na trybunach (przynajmniej bocznych, jak się rozglądałem) podczas koncertu wstała z miejsc. Brawo, Kopenhaga! Ludzie w Estonii i Finlandii oglądali na siedząco.\nPostautor: RALF » czw cze 07, 2018 1:18 pm\n20 czerwca będę w Pradze i sam się przekonam jak i co...\nPostautor: ClouD » czw cze 07, 2018 1:23 pm\nNo i? Nie czaje cisnienia na to, zeby ludzie na trybunach stali. Po to kupuja bilety SIEDZACE, zeby jak sama nazwa wskazuje SIEDZIEC.\nMnie osobiscie denerwuje, kiedy ktos przede mna na trybunach wstaje, a chodze na trybuny tylko i wylacznie w przypadku kiedy zabieram ojca lub oboje rodzicow na koncert. To starsi ludzie, ktorzy nie moga na stojaco wytrzymac zbyt dlugo, a ktos, kto przed nami wstaje po prostu zaslania wiekszosc wizji.\nPostautor: beaviso » czw cze 07, 2018 1:49 pm\nLata temu na koncertach Maiden ludzie zawsze wstawali z miejsca. W Polsce zwłaszcza. Teraz już coraz rzadziej. Ważniejszy jest "dobry widok", kręcenie telefonem. Entuzjazm i spontaniczny upust czystej energii? W zaniku. Należy to zestawić z muzyką Iron Maiden i energią płynącą ze sceny. Gapienie się na Maiden siedząc na tyłku jest dla mnie swoistym faux pas wobec muzyków, nie mówiąc o tym, że nie wysiedziałbym.\nCzasy się zmieniają, ludzie i masowe zachowania także. Ja tylko się starzeję, ale nie zmieniam.\nPostautor: ClouD » czw cze 07, 2018 1:56 pm\nAle tutaj nikt nie mowi o tym, zeby nie bylo entuzjazmu i upustu energii, tylko wytlumacz mi prosze, dlaczego ktos, kto planuje stac na trybunach, nie idzie na plyte? Jedyne wytlumaczenie to to, ze nie ma juz biletow na plyte, no ale skoro sie spozniles z zakupem to kultura osobista kazalaby sie przystosowac do reszty.\nTak jak napisalem, nienawidze chodzic na trybuny bo mnie tez nosi, ale nie zabiore rodzicow ze soba na plyte. Teraz w Krakowie przynajmniej nie bedzie problemu, w piatek idziemy razem na trybuny, a w sobote ide sam na plyte. Po prostu patrzac ze swojej egoistycznej perspektywy, a takze perspektywy starszych ludzi, ktorzy chca w spokoju posluchac muzyki i obejrzec koncert bo po prostu nie moga sobie juz pozwolic na szalenstwa, jest to irytujace.\nPostautor: thorgal_30 » czw cze 07, 2018 3:17 pm\nKażdy kto hejtuje siedzących na trybunach jest dla mnie ledwo namiastką człowieka. Ktoś może mieć problemy zdrowotne i co w związku z tym nie może iść na koncert bo jest OBOWIĄZEK STANIA?? No absurd. Teraz Nam się łatwo pisze, ale jakby tak Meta lub Maiden lub STonsi grali, a ja miałbym 70 lat to co Golden Circle?? FTTB?? Bo jeśli siądę na trybunach to hejt Ba nawet młody człowiek może być po kontuzji kończyny dolnej i stać nie może to sorry zakaz przyjścia na koncert.\nPostautor: remi » czw cze 07, 2018 4:05 pm\nNo nie każdy może,,,ale jednocześnie w swoim przypadku nie dałbym rady się tak emocjonalnie wznosić i siedzieć. Zawsze jak jestem na trybunach (gdy idę z żoną) stoję i skaczę jak pojebany\nPostautor: barsiarz » czw cze 07, 2018 5:05 pm\n(...) wytlumacz mi prosze, dlaczego ktos, kto planuje stac na trybunach, nie idzie na plyte? Jedyne wytlumaczenie to to, ze nie ma juz biletow na plyte, no ale skoro sie spozniles z zakupem to kultura osobista kazalaby sie przystosowac do reszty.\nMoże dlatego, że biorąc miejsce na trybuny i chcąc stać na Maiden stoisz maksymalnie dwie godziny a nie kilka od 17 czy 18? I często jesteś bliżej sceny niż wchodząc na płytę na pół godziny przed koncertem.\nthorgal trafił w sedno, akurat wiem coś na temat kwestii zdrowotnych, mam przewlekłe problemy z plecami, kupując bilet na koncert muszę strzelać i kalkulować, czy wytrzymam tyle i tyle stania, czy lepiej na trybuny itd. Mam dni/okresy lepsze i gorsze. Najczęściej wolę iść na trybuny niż zrezygnować z koncertu. Czasami trafię z kalkulacją, czasami nie - w Tallinie jak już byłem na miejscu żałowałem, że miałem siedzące, bo bym dał radę ale trudno - bilet kupowałem w listopadzie. Na kalkulację wpływ ma także często czy jest golden circle czy nie, nawet przychodząc wtedy późno można być względnie blisko. Dlatego też na Dyniach miałem stojące i były to zdecydowanie dwa moje najlepsze koncerty w życiu. To jest oczywiste - odbiór koncertu spod barierek jest niepowtarzalny, ale nie zawsze się da.\nI jeszcze odnośnie stania na trybunach - każdy koncert Maiden będąc na trybunach zaczynałem na stojąco. Tylko i wyłącznie w Łodzi udało się wystać do końca, bo ludzie obok też stali, była zajebista atmosfera. Poznań, Wrocław - wszyscy wokół nie ruszyli się nawet na chwilę z miejsca, więc też po pierwszym kawałku usiadłem, bo jednak nie chcę nikomu zasłaniać. W Tallinie zaś zwrócono mi uwagę i na Clansmanie usiadłem. Co nie znaczy, że mam jakiekolwiek pretensje - coś za coś.\nPostautor: Emilio » czw cze 07, 2018 6:43 pm\nNie powiem, na dwóch pierwszych koncertach Maiden też serce biło mi mocniej już podczas "doctor doctor", ale kolejne? Oglądam na chłodno jak powtórkę meczu\nPostautor: wojteq » czw cze 07, 2018 8:45 pm\nJa również z pewnych względów nie mogę sobie pozwolić na płytę. Jestem drobnej budowy, na tyle że płyta byłaby dla mnie miejscem niebezpiecznym. Jedyny raz to był Golden Circle na Bemowie (i była wtedy MOC!), wtedy mogłem stanąć z tyłu GC, bez ścisku ale jednocześnie być blisko zespołu. Przy późniejszej polityce z rozszerzaniem GC na kolejnych koncertach w Polsce w opór, już potem nigdy więcej nie kupiłem. Zawsze biorę trybuny, co nie znaczy, że zamierzam tam stać. Staram się zwracać uwagę na otoczenie, czy komuś nie zasłaniam, ale no: to jest koncert heavy metalowy, a nie kino. Tu się idzie przeżywać i nie mam problemu z tym, że stoję cały czas (bo usiedzieć często nie sposób), czy że ktoś stoi przede mną. Do tej pory również nikt wkoło pretensji nie zgłaszał