W Disneylandzie nie ma miejsca na porno | Pismo. Magazyn Opinii\nNa taką rozmowę trudno znaleźć odpowiednie miejsce. Nikt nie może nas zobaczyć, a tym bardziej usłyszeć. Kiedyś był tutaj zakład krawiecki, lokal należał do babci Bartka, ale z powodu jej choroby od dłuższego czasu stoi pusty. Zostały tylko dwa stare krzesła i stolik. Spędzimy tu kilka godzin, rozmawiając o uzależnieniu.\n– Gdybym chciał komuś powiedzieć, to by znaczyło, że chce z tym skończyć – mówi Bartek. Ma trzydzieści dwa lata, jasne włosy i lekko pyzatą twarz. Wydaje się spokojny, ale co jakiś czas przerywa rozmowę, aby zapalić kolejnego papierosa. – Zdaję sobie sprawę, że to nie jest normalne. Widzę, jak mój organizm na to reaguje. Mogę nie jeść przez cały dzień, głód i zmęczenie przychodzą dopiero po wszystkim. O to właśnie chodzi, żeby nie przerywać. Kiedy skończysz, kończy się również ten szczególny stan i trzeba wracać do rzeczywistości.\nPierwszy raz Bartek masturbuje się, kiedy ma sześć lat. Robi to do gazetek najstarszego brata, które znajduje w kartonie po butach. Niedługo jego zawartość będzie znał już na pamięć. Razem z dwoma braćmi dorasta na typowym polskim blokowisku. Gdy do najstarszego przychodzą znajomi, żartują: „Młody, walisz już konia?”. Wszystkich to śmieszy, a jego ciekawi. Do tego mówią, że to przyjemne, więc postanawia spróbować.\n– Nazwałem to „uczuciem” – mówi mi Bartek. – Czułem, że daje mi radość, ale wiedziałem, że muszę się z tym ukrywać.\n„Uczucie” przychodzi do niego w różnych miejscach – w pokoju, w łazience czy pod kocem, kiedy wszyscy oglądają telewizję. Z pierwszym wytryskiem myśli, że coś sobie popsuł. Z gazet rozumie niewiele, seks to dla niego „chuj w cipę”. Kiedy z czasem znudzą mu się te same zdjęcia, uruchamia wyobraźnię. Wymyśla historie, tworzy scenariusze i dialogi. W swoich fantazjach obsadza dziewczyny, które zna z widzenia. Zakłada im czerwone sukienki, modne wtedy jeansy i koszulki z krótkim rękawkiem.\nKiedy Bartek ma dwanaście lat, „uczucie” pozwala mu się odstresować. Robi to często i jak najszybciej. Nawet kiedy w domu są goście, wyskakuje na chwilę do toalety. W szkole jest pewny siebie i trochę niesforny, ale nauczyciele go lubią. Na koniec roku dostaje od wychowawczyni książeczkę o dojrzewaniu. Znajduje w niej rozdział o masturbacji, z którego zapamiętuje jedno – to zupełnie normalne. Podobnie jak fantazje seksualne.\n– Człowiek jest istotą seksualną od narodzin – tłumaczy Antonina Lewandowska, edukatorka seksualna z fundacji Ponton. – Ale seksualność to dużo więcej niż seks per se. To także dotykanie własnego ciała, odkrywanie go, badanie, co jest dla nas przyjemne. Nierzadko spotykamy się ze zjawiskiem masturbacji dziecięcej. Nie należy tego stygmatyzować, mówić, że to coś złego. Dorośli prawie wcale nie rozmawiają z dziećmi o seksie, a jeśli już, to tak, aby zniechęcić do jego uprawiania. Młodzi ludzie są pozostawieni sami sobie, więc jedynym narzędziem edukacyjnym staje się pornografia. A tam stosunek jest zupełnie zdepersonalizowany, sztuczny i nierealny. Wszystko dzieje się mechanicznie, nie ma miejsca na emocje, intymność, bycie ze sobą, ani nawet na bezpieczną przyjemność. Seks może być emocjonalnym, bliskim, a nawet mistycznym przeżyciem, dopóki nie stanie się uzależnieniem.\nMłodzi ludzie są pozostawieni sami sobie, więc jedynym narzędziem edukacyjnym staje się pornografia. A tam stosunek jest zupełnie zdepersonalizowany, sztuczny i nierealny\nWedług badań zespołu dr hab. Mateusza Goli, złożonego z naukowców z Instytutu Psychologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, 57 procent dorosłych Polaków i 22 procent Polek przynajmniej raz w miesiącu korzysta z pornografii.\nW 2019 roku Światowa Organizacja Zdrowia zaproponowała umieszczenie problemu uzależnienia od pornografii na liście Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych. Pojawi się ono w nowej wersji klasyfikacji o nazwie ICD-11, w której do kategorii zaburzeń kompulsywnych dodano podkategorię „kompulsywne zachowania seksualne”. To między innymi uzależnienie od korzystania z pornografii czy nałogowe korzystanie z usług prostytutek. Przyjęta przez WHO regulacja zacznie obowiązywać od stycznia 2022 roku.\n– W najnowszej wersji klasyfikacji uwzględniono kompulsywne zachowania seksualne, ponieważ pojawiła się dostateczna ilość badań opisująca tego typu problemy – tłumaczy dr hab. Mateusz Gola. – Z naszych badań na grupie trzech tysięcy osób wynika, że aż 80 procent z nich ma problem głównie z pornografią, czyli jest to najczęstszy problem w ramach tego zaburzenia.\nWedług tej klasyfikacji kryteria, jakie należy spełnić, bym móc zostać uznanym za osobę uzależnioną, są dwa: poczucie braku kontroli nad oglądaniem pornografii oraz występowanie negatywnych konsekwencji w życiu osobistym.\nDo kompulsywnych zachowań seksualnych zalicza się między innymi oglądanie pornografii w sposób wykazujący skutki uzależenienia, podobnie definiowaną masturbację czy prostytucję. A także inne różnego rodzaju formy zachowań seksualnych (seksoholizm) wykonywane w sposób kompulsywny. Mogą występować równocześnie lub osobno – na przykład pornoholicy zwykle się przy pornografii masturbują, ale już osoby uzależnione od samej masturbacji mogą się obyć bez bodźca w postaci filmu czy gazetki.\n– Osobną kategorią jest hiperseksualność, czyli bardzo duży popęd seksualny – mówi Patrycja Wonatowska, terapeutka i seksuolożka z Instytutu Pozytywnej Seksualności. – Inni ludzie mogą być przerażeni faktem, że potrzeby danej osoby są tak duże, dochodzą więc do wniosku, że trzeba ją leczyć. Pytanie tylko, czy tej osobie to w życiu przeszkadza.\nCzas po szkole Bartek spędza albo ze znajomymi, albo z „uczuciem”. To chwile pierwszych pocałunków i trzymania się za ręce. W domu bywa różnie. Ojczym pije, a najstarszy brat ma problemy. Przystał do ekipy, która okrada sklepy w centrum miasta. To czasy, kiedy ludzie wychodząc na miasto, chowają pieniądze w skarpetę, ale Bartek na osiedlu czuje się bezpieczny, bo wszyscy znają jego i braci. Mama Bartka odeszła od jego ojca, kiedy chłopiec miał trzy lata, a jego najstarszy brat – dziesięć. – Myślę, że na nim się to najbardziej odbiło – mówi Bartek. – Po rozstaniu rodziców przeprowadziliśmy się, więc mój brat musiał zmienić szkołę, stracił kontakt z dawnymi kolegami.\nOjciec opiekuje się chłopakami w weekendy. Ale tylko wtedy, kiedy mu to pasuje. Obiecuje im wycieczkę do Disneylandu. Przywozi katalogi, jedzie nawet z synami wyrobić paszporty. Opowiada, jak wiele atrakcji zobaczą na miejscu. Ale temat przycicha, a potem kontakt urywa się na lata. – Był fatalnym ojcem, ale nie oskarżam go jakoś szczególnie, nie zniszczył mi psychiki – wspomina Bartek.\nPierwszy komputer dostaje w gimnazjum. Jest 2000 rok. Filmy pornograficzne ściąga się z internetu, nagrywa na płyty, chłopaki wymieniają się nimi między sobą, bywa, że jedną produkcję oglądają po dwadzieścia razy. – Pamiętam, jak u jednego z kolegów znaleźliśmy kasety jego ojca. Ciągle ktoś się kręcił po domu, ale je odpaliliśmy. Uświadomiłem sobie wtedy, ile jest w stanie zrobić człowiek, żeby uniknąć przyłapania: kombinowanie, unikanie, zacieranie śladów… A wszystko po to, żeby chociaż przez chwilę pooglądać porno.\nW domu ojczym robi awantury. Bije średniego brata, ale rękę podnosi również na Bartka i jego matkę. – Mama nie miała odwagi nic z tym zrobić. Wiedziałem, że jest z nią kiepsko, dlatego sam podjąłem decyzję. Poprosiłem przyjaciela, żeby wynajął mi i bratu mieszkanie, a mama wyjechała do Niemiec.\nBartek chodzi do szkoły, a jego średni brat pracuje i opłaca czynsz. Najstarszy brat gdzieś przepada. Jest z nim wiele problemów, szczególnie kiedy pije. – Odwalało mu wtedy – wspomina Bartek. – Potrafił chlać trzy dni i okradać taksówkarzy. Najgorsze, że po alkoholu nie kontrolował swojego zachowania. Wchodził w taki dziwny trans. Mieszankę agresji, kombinatorstwa i brawury, jakiej nigdy u nikogo innego nie widziałem.\nSwój pierwszy raz najstarszy brat przeżył podobno już w wieku dwunastu lat.\n– Ja, kiedy miałem siedemnaście. Nie jestem wstydliwy, ale w sprawach związanych z seksem nigdy nie byłem specjalnie odważny. Nie inicjowałem takich sytuacji. Mój popęd był inaczej zaspokajany – uśmiecha się Bartek.\nRysunki Eweliny Karpowiak wykorzystane w tym artykule po raz pierwszy zostały opublikowane w tekście Weroniki Murek zatytułowanym „Źle mi się cipka wycięła”.\nPewnego dnia przychodzą do niego koledzy, razem postanawiają nie iść do szkoły. Później wpadają też dwie koleżanki. Drobniaków wystarcza im na bimber. Piją do wieczora. Z jedną z koleżanek, Ewą, Bartek do tej pory po prostu się kumplował. Ale jest fajna i ładna, poza tym alkohol robi swoje.\n– Wtedy był mój tak jakby pierwszy raz. Tak jakby, bo Bartek i Ewa byli zbyt pijani, żeby pamiętać, co się wydarzyło. Fizycznie ten pierwszy raz niby był, ale tak jakby go nie było.\nUmawiają się, że następnego dnia Ewa przyjdzie do niego i razem pójdą do szkoły, Bartek jest przekonany, że dziewczyna więcej się nie pojawi. Trzy dni później pojadą jednak do jej mieszkania i tam przeżyją swój „drugi pierwszy raz” – ten już będą pamiętać.\nWedług raportu „Kontakt dzieci i młodzieży z pornografią” przygotowanego w 2017 roku przez fundację Dajmy Dzieciom Siłę, w Polsce 21 procent dzieci w wieku 11-12 lat miało kontakt z pornografią. Przy wieku 17-18 lat liczba wzrasta do 63 procent. Połowa chłopców i jedna trzecia dziewczyn w tym wieku ma kontakt z pornografią przynajmniej raz w tygodniu. Uwagę zwraca również deklarowany średni wiek inicjacji seksualnej – według badania to 15 lat i trzy miesiące.\nBadacze zwracają uwagę na alarmujący poziom funkcjonujących wśród młodzieży stereotypów. Prawie jedna trzecia nastolatków w wieku 15-18 lat zgodziła się ze stwierdzeniem, że „Tylko mężczyźni z dużymi penisami są dobrymi kochankami”. Aż 36 procent uważa, że fałszywe jest stwierdzenie „W pornografii sceny są odegrane i zmontowane – w rzeczywistości seks rzadko tak wygląda”.\nKuba ma dwadzieścia dziewięć lat. Z pornografią pierwszy raz zetknął się w podstawówce, kiedy kolega pokazał mu gazetkę. – Niby to nie było nic znaczącego, ale utkwiło mi w pamięci. Później trafiłem na porno w internecie. Szukałem jakichś informacji o budowie człowieka – wspomina. – Od tego czasu wracałem ze szkoły, odpalałem grę, a potem porno. Nie dogadywałem się z ojcem, więc uciekałem w filmy.\nProblem pojawił się podczas pierwszego razu z partnerką. Kuba był zaskoczony. Jest młody, wysportowany, nie pije, spotyka się z wymarzoną dziewczyną i nagle ma problem z erekcją. Zrzucił to na stres albo za duży wysiłek na siłowni. Jego dziewczyna nie dopytywała.\nJa z kolei postanawiam dopytać:\n– Nie chciałeś o tym porozmawiać?\n– Myślę, że nie ma się czym chwalić. Niby mówi się, że rozmowa może pomóc, ale co miałaby dać? Człowiek nie chce wylewać łez i zwierzać się z intymnych spraw. Komu się zwierzyć? Rodzicom, koledze? Na pewno nie dziewczynie, ona może to później wykorzystać. Raczej nie rozmawia się na takie tematy.\n– Czasem faktycznie nie chcemy o problemie rozmawiać z osobą, z którą jesteśmy. – mówi Patrycja Wonatowska. – Wolimy wybrać telefon zaufania albo iść do specjalisty. Istnieją również terapie grupowe. I to jest jak najbardziej w porządku. Trzeba jednak zadać sobie pytanie, co dla mnie będzie najlepsze w danym momencie. Czy mam w sobie gotowość i otwartość, aby o tym porozmawiać?\nPrzez porno Kuba czuje się jak zombie. Nie ma ochoty chodzić na randki. Stosunek z drugą osobą mu nie wystarcza. Wszystko dzieje się mechanicznie, przez głowę przelatują obrazy z filmów. Kuba błądzi gdzieś myślami, nie może skoncentrować się na partnerce.\n– Chcesz, aby zachowywała się jak aktorki, przybierała inne pozycje. Myślisz o odgrywaniu scen, które kiedyś obejrzałeś. W dzieciństwie tyle się tego zobaczyło, że teraz ma się zupełnie inne wyobrażenie o seksie – opowiada.\nMało co w życiu go cieszy. Inni się rozwijają, on stoi w miejscu. Brakuje mu motywacji, radość czerpie tylko z oglądania filmów. Ale z czasem nawet one zaczynają go nudzić.\n– Sama pornografia jako taka nie jest aż tak uzależniająca – komentuje Patrycja Wonatowska. – Bardziej uzależniająco działa niezwykła różnorodność dostępnych materiałów. Niektórzy moi pacjenci mówią, że nie czekają nawet do końca filmu, tylko oglądają trzy minuty i zmieniają na następny. Tak bardzo potrzebują wciąż nowych bodźców i doznań. Zmieniające się błyskawicznie obrazy, kolory, dźwięki – to wszystko powoduje wyrzut adrenaliny.\nW poszukiwaniu mocniejszych wrażeń Kuba sięga po filmy gejowskie, parę razy nawet po materiały zoofilskie. Zaczyna brzydzić się tym, co robi. W końcu trafia na blog o wpływie pornografii na człowieka. Znajduje tam relacje innych osób i poradniki, jak wyjść z nałogu. Wszystko według internetowego ruchu #NoFap, którego celem jest walka z negatywnymi skutkami oglądania porno. Ten ruch jest swego rodzaju fenomenem. Na forum Reddit gromadzi ponad pół miliona internautów, którzy skarżą się na różnego rodzaju problemy, ich zdaniem wynikające z nadmiernego oglądania pornografii. Problemy nie tylko z libido czy erekcją, ale również ze znalezieniem partnerki czy z poczuciem bycia „przegranym” w życiu.\nKuba swój odwyk zaczyna od liczenia dni bez pornografii i masturbacji. Według twórców ruchu pierwsza magiczna liczba to sześćdziesiąt dni, potem dziewięćdziesiąt. Jeśli nie wytrzymujesz tyle czasu bez porno, to znaczy, że masz problem.\n– Wyczytałem na jednej stronie, że opracowano to jako średnią długość abstynencji, po której pojawiają się tak zwane „superpowers”, czyli pierwsze korzyści.\nSam Kuba za pierwszym razem łamie się po trzydziestu dniach. Za drugim po czterdziestu dwóch. Jest na siebie zły za takie momenty słabości, ale wcześniej czytał, że mózg może mu podpowiadać, aby spróbować ten ostatni raz. Dużo otuchy dają mu relacje innych ludzi, którzy mieli podobne problemy i sobie z nimi poradzili.\nDochodzi do stu trzydziestu dni. Wtedy trafia na film w telewizji – podniecająca scena zmusza go do otwarcia przeglądarki. Zadziałał tak zwany „wyzwalacz”. Może nim być coś błahego: zdjęcie koleżanki na Facebooku, fotografia modelki czy ulubionej aktorki. Czasami wyskakuje erotyczna reklama. Jeśli szybko się jej nie zamknie, wciąga człowieka.\nPo stu pięćdziesięciu dniach Kuba przestaje liczyć. #NoFap staje się jego stylem życia. Już więcej nie ogląda pornografii. Niekorzystny nawyk zastępuje chodzeniem na siłownię.\nNiektórzy moi pacjenci mówią, że nie czekają nawet do końca filmu, tylko oglądają trzy minuty i zmieniają na następny. Tak bardzo potrzebują wciąż nowych bodźców i doznań.\n– Po detoksie pojawiły się w moim życiu małe radości. Miałem więcej energii. Zniknęło takie zamglenie mózgu. Myśli się wyostrzają, szybciej kojarzysz fakty, nie zapominasz słów, nie jąkasz się, robisz się zdecydowany. Pornografia rozleniwia. Twój mózg myśli, że codziennie masz nowe kobiety, więc nie musisz niczego w sobie zmieniać. Moje problemy z erekcją ustały. Zacząłem czuć się męsko, zyskałem większą pewność siebie, chciało mi się robić różne rzeczy. Płyty, które kolekcjonowałem od gimnazjum, po prostu spaliłem. Założyłem bloga i doradzam innym, jak sobie radzić z tym problemem.\nO sens poszukiwania wsparcia w internetowym ruchu #NoFap pytam Patrycję Wonatkowską.\n– Jest to na pewno jakiś pierwszy krok, bez względu na to, czy komuś wyjdzie, czy nie. Przyznanie się do porażki, w jakiejkolwiek dziedzinie, dla nikogo nie jest łatwe. Czasami to ważne, że ktoś poklepie cię po plecach, podniesie na duchu. Jednak uzależnienia nie biorą się znikąd, to forma wypełnienia jakiejś pustki. Jeśli dalej nam czegoś brakuje, przejście odwyku niczego nie zmieni. Rzeczywiście, można zacząć uprawiać sport „zamiast”, ale można też pójść na przykład w stronę uzależnienia od alkoholu albo narkotyków.\nSeksuolożka ma jednak wątpliwości co do ruchu „NoFap”: – Zastanawiam się, skąd u tych ludzi motywacja, żeby się tak jednoczyć. Czy faktycznie mają problem? A może w jakimś stopniu wynika to na przykład z poczucia osamotnienia?\nTego wieczora, kiedy Bartek po raz pierwszy jest z Ewą, dzwoni telefon. Jego starszy brat – ukrywający się już od dwóch lat i poszukiwany listem gończym – jadąc na napad, stracił panowanie nad kierownicą i uderzył samochodem w drzewo. Zginął na miejscu.\nZ Ewą cały czas się spotykają, nawet po tym, jak pójdą na studia. Bartek uważa jednak, że to tak dla zabawy, że jeszcze nie czas na stały związek. Pewnego razu, jadąc tramwajem, znów odbiera telefon. Dzwoni Ewa.\n– Powiedziała: „No cześć, mam dla ciebie prezent na zająca. Dwie kreski na teście”. Zbladłem tak, że wszyscy zaczęli się na mnie patrzeć.\nRodzicom swojej przyszłej żony mówi, trochę na złość, że ślubu nie będzie. Nie jest jeszcze na niego gotowy. Po kilku miesiącach sprawa się jednak rozwiązuje. Jego dziewczyna nie jest nigdzie zatrudniona, a potrzebuje ubezpieczenia zdrowotnego. Myślą o wykupieniu dobrowolnego. Okazuje się jednak, że taniej wyjdzie, jeśli wezmą ślub i żonę obejmie ubezpieczenienie, które przysługuje pracującemu Bartkowi.\n– Zrobiłem więc kolację, przygotowałem pierścionek. A potem zacząłem szukać pracy.\nWraz ze ślubem kończy się pewien etap w życiu Bartka.\n– Przychodzi taki moment, w którym dochodzi do ciebie, że będziesz mieć dziecko – tłumaczy. – Do mnie docierało to półtora miesiąca. W końcu zrozumiałem, że trzeba poszukać pracy. Wyprowadzka z domu mi pomogła, to był kubeł zimnej wody. Mieszkając na swoim, zaczynasz zauważać, że pasta do zębów czasem się kończy, a papier toaletowy nie wyrasta z ziemi, że trzeba na to wszystko zapracować. Na tym polega wchodzenie w dorosłość. Nie wyobrażałem sobie sytuacji, w której wciskam „new game” i znikam. Wyjechać, uciec? Nie. Zakładam rodzinę, ona jest moja i jestem z nią do końca.\nNowe życie Bartek rozpoczyna pracą na kasie w supermarkecie. Ma przenosić towary i ustawiać je na półkach. Woli jednak zamykać się w toalecie i oglądać filmy porno. Kiedy bardzo nie chce mu się zajmować obowiązkami, zaczyna się masturbować, godzinami, byle tylko uniknąć pracy. Przekłada wtedy wszystko na później i zawala zadania, za co jest na siebie wkurzony.\nW wolnym czasie Bartek urządza sobie nawet dziesięciogodzinne seanse. Wciąga jeden film za drugim. Czasami nie ma sensu czekać do końca, od razu przełącza na następny. Adresy kilkudziesięciu stron z pornografią zna na pamięć. Przez dziesięć godzin masturbuje się, ale nie doprowadza do orgazmu. Przedłuża ten stan specjalnie, bo orgazm zakończy całą przyjemność.\nW wolnym czasie Bartek urządza sobie nawet dziesięciogodzinne seanse. Wciąga jeden film za drugim. Czasami nie ma sensu czekać do końca, od razu przełącza na następny.\n– Zażywanie kokainy działa na te same struktury, co nałogowe oglądanie pornografii: powoduje wyrzut do dopaminy do mózgu – mówi doktor Gola. – Często błędnie uważa się, że dopamina jest neuroprzekaźnikiem odpowiadającym za nagrodę – czyli przyjemność. Nie – ona odpowiada za motywację, nakręcanie się, oczekiwanie przyjemności. Jesteśmy w stanie zrobić naprawdę dużo, żeby ją dostać. Chodzi o uczucie mocy, nastymulowania się, ciągłe oczekiwanie, że coś się wydarzy. Tak działa hazard, ludzie potrafią spędzić godziny w kasynie, bo cały czas przewidują, że mogą coś wygrać. Sama wygrana jest niczym wobec wielu godzin doświadczania oczekiwania. To samo dzieje się przy nałogowym oglądaniu pornografii. W ruchach internetowych typu #NoFap to zjawisko funkcjonuje pod terminem „edging”, czyli balansowanie na krawędzi. Orgazm nie jest już celem, cały czas jestem bardzo pobudzony, ale nie doprowadzam się do orgazmu, bo wiem, że po tym będzie „game over”, zjazd. Natomiast sam stan nakręcania się może trwać bardzo długo, zwłaszcza jeśli ucieka się od stresu i trudnych emocji. Dopóki jestem nakręcony, mogę odcinać się od wszystkiego. Analizowaliśmy grupę pacjentów w trakcie terapii – mówili, że dopóki są w ciągu oglądania, to zupełnie nie pamiętają o życiowych trudnościach, niepowodzeniach. To jest jak bycie cały czas na haju.\nBartek ma podobne odczucia. – Brałeś kiedyś koks? – pyta mnie. – Ja brałem. Wychowałem się na osiedlu, gdzie łatwiej było kupić piguły niż piwo. O piwo trzeba było poprosić pijaczka pod sklepem, a po piguły szedłem do kolegi, którego znałem od dziecka. Po kokainie czułem się tak samo jak wtedy, kiedy jestem w ciągu oglądania porno. Nie uzależniłem się jednak od narkotyków. Ale mam wśród znajomych osoby uzależnione od marihuany. Mówi się, że od tego nie da się uzależnić. Gówno prawda. Od wszystkiego się da. Wszystko potrafi zniszczyć, jeśli jest tego dużo.\nPytanie tylko, co to znaczy „za dużo”. – Przeczytałem kiedyś taką sentencję odnośnie uzależnienia od alkoholu – opowiada Bartek. – Kiedy jesteś uzależniony? Gdy przez to, co robisz jesteś w stanie zawalić ważną dla ciebie sprawę. Mnie zdarzyło się to nie raz. Na szczęście nie miałem takiej sytuacji, której nie udałoby się odkręcić. Czasami mija trzeci dzień, a ja nie zrobiłem czegoś w pracy, bo nie mogłem się skupić, ciągle oglądałem porno. Ale wybierając robotę – zastrzega jednak – kieruję się rozsądkiem i pieniędzmi. Nie tym, żeby mieć stały dostęp do komputera i filmów porno.\nW następnej pracy trafia do jednego ze stoisk w centrum handlowym. Przechodzący za szybą klienci nie widzą, że ogląda filmy i masturbuje się. Z pozoru wygląda jak zwykły pracownik za biurkiem. Później zmienia pracę i trafia do biura turystycznego, gdzie w salonie obok niego siedzi koleżanka. Filmy ogląda tak, aby nic nie widziała.\n– Musisz ustawić monitor pod pewnym kątem – wyjaśnia. – Tylko nie tak, żeby cały był bokiem, bo to wygląda, jakbyś coś ukrywał. Ważne są też słuchawki, aby nikt inny nie usłyszał tych dźwięków. Jedną ręką się masujesz, drugą trzymasz na myszce, w pogotowiu.\nTo jedna z tych prac, w których, gdy nie ma klientów, można postawić pasjansa, obejrzeć odcinek serialu czy posiedzieć na Facebooku. Bartek odpala porno, a w drugiej zakładce trzyma zwykły film. Kiedy koleżanka wstaje, szybko zamienia karty. – Nie znudziły ci się te filmy po tylu latach? – dopytuję. – Jak może znudzić się coś, co daje ci przyjemność? Jedzenie ci się nudzi? To tak, jak z każdym innym nałogiem. Mózg cały czas dąży do nagrody. Jak jesteś głodny, jesz.\nJakie porno najbardziej go interesuje? – Nie lubię filmów, w których jest sam seks. Wolę, kiedy mają chociaż zarys fabuły. Ta fabuła w filmach pornograficznych nie zawsze jest zupełnie głupia, chociaż zwykle mało realna. Muszę wiedzieć, jak bohaterowie się w tym łóżku znaleźli, a nie, że pojawia się laska i od razu się bzykają. Mnie to nie kręci.\nDodaje, że w pornografii pojawiają się różne trendy, branża podpowiada oglądającym, co mają lubić. – Kiedyś popularne były tak zwane gangbangi, czyli seks grupowy z jedną kobietą. Teraz na czasie jest roleplay, czyli odgrywanie ról. Na przykład mężczyzna i jego „stepsister” (siostra przyrodnia) albo „stepmother” (macocha).\n– Nie odrzuca cię to? – dopytuję.\n– Nie, bo ja sobie zdaję sprawę, że to nie brat z siostrą. Zresztą to zazwyczaj jest, wiesz, siostra przyrodnia. Gdzieś tam sobie twórcy wymyślili, że tak jest lepiej. Żeby było częściowe pokrewieństwo, które nie jest tak zupełnie obrzydliwe.\nZażywanie kokainy działa na te same struktury, co nałogowe oglądanie pornografii: powoduje wyrzut do dopaminy do mózgu.\nPewnego dnia w biurze turystycznym zjawia się dyrektor sprzedaży. Bartek akurat przygotowuje raport i kartę z filmem porno ma zminimalizowaną. Przez przypadek wypinają mu się słuchawki. Z głośników leci głośne „Aaaaaaach!”.\n– Na szczęście zdążyłem szybko wyłączyć dźwięk – wspomina. – Spojrzał na mnie i nic nie powiedział. Do tej pory mnie to bawi.\nInnym razem szef zwraca mu uwagę, żebym nie oglądał filmów porno w pracy, bo to nie miejsce do tego. Zapomniał wtedy wyczyścić historię w przeglądarce. Dzięki trybowi „incognito” już się to nie powtórzyło.\nMózg pornoholika przygotowuje go na różne sytuacje. Gdy nie ma zasięgu, w telefonie czeka kilkadziesiąt filmów offline. Bartek sam przyznaje, że dba o to, żeby mieć zapasy, na wszelki wypadek. Niektóre fajniejsze filmy zapisuje na później, ale rzadko do nich wraca.\n– Nie daje mi to już takiej przyjemności. Wiem, co będzie, w jaki sposób do tego dojdzie. Filmy powinny być nowe, wtedy są ekscytujące.\nZdarzają się jednak sytuacje, kiedy nie ma ani zasięgu, ani internetu, ani telefonu. Wtedy Bartek sięga po metody z dzieciństwa – uruchamia wyobraźnię.\n– Potrafię się wtedy naprawdę odciąć – opowiada. – Od wszystkiego, od świata. Mniej sobie wyobrażam sam seks, bardziej całą tę otoczkę.\nPrzez wiele lat brakowało badań potwierdzających wpływ nadmiernego oglądania pornografii na działanie ludzkiego mózgu. Zespół badaczy pod kierunkiem doktora Goli jako jeden z pierwszych na świecie pokazał, że ten wpływ istnieje.\n– Zmiany zachodzą w mózgu w obrębie układu nagrody i przypominają te, które pojawiają się przy innych uzależnieniach – tłumaczy Gola. – Na układ nagrody składa się brzuszne prążkowie i kora oczodołowa. To taka sieć w mózgu, która odpowiada za motywowanie nas do rzeczy, które dają przyjemność, radość, satysfakcję. Jeśli oglądamy porno za każdym razem, kiedy czujemy się zestresowani, to stres uruchamia tę sieć, która ma rozładować nasze napięcie. Jeśli zawsze oglądaliśmy pornografię wieczorem po powrocie do domu, to sama sytuacja zaczyna być wyzwalaczem. Wracamy i pojawia się motywacja, żeby skorzystać z pornografii, nawet jeśli zaplanowaliśmy sobie inne zajęcia. W pewnym momencie to uczucie związane z regularnym rozładowywaniem napięcia staje się tak intensywne, że pojawia się nałogowy głód, który jest silniejszy od naszej woli.\n– Można coś z tym zrobić? Jakoś zmienić te wzorce zachowań? – pytam.\n– To jest właśnie najważniejsze. W naszych najnowszych badaniach pokazaliśmy, że ten mechanizm jest odwracalny. Nawet już po pięciu miesiącach skutecznej terapii widać, że zmniejszyła się aktywność struktur w mózgu, na które te wyzwalacze oddziałują.\nPrzeprowadzona przez dr. Karola Lewczuka, dr. Adriana Wójcika i dr. hab. Mateusza Golę analiza wpływu pornografii na społeczeństwo w Polsce w latach 2004-2016, pokazuje, że liczba osób oglądających pornografię zwiększyła się w tym okresie o trzysta dziesięć procent. Do tego oglądalność była dwukrotnie większa wśród mężczyzn niż kobiet i najbardziej popularna w grupie wiekowej 18-27 lat.\nZ kolei mniej naukowe źródło, jeden z najpopularniejszych na świecie serwisów z filmikami „Pornhub”, podaje, że co roku zwiększa się liczba kobiet odwiedzających ich strony.\nCzy więc uzależnienie od pornografii to głównie męski problem? Trudno jednoznacznie stwierdzić – brakuje wiarygodnych danych i badań, choć coraz częściej mówi się o tym, że kobiety też oglądają, powstaje też tak zwane porno kobiece. – W grę wchodzą kwestie społeczne, wzorce kulturowe – tłumaczy psycholożka Patrycja Wonatkowska. Dodaje, że żyjemy w świecie, w którym obowiązuje popkulturowa wizja relacji damsko-męskich, rodem z komedii romantycznych i disneyowskich bajek. – Całują się, a potem żyją długo i szczęśliwe. W takiej romantycznej, wyidealizowanej wizji nie ma miejsca na porno. Nie ma miejsca na problemy w związku czy inne upodobania seksualne. Stąd się też bierze wstyd przed odbieganiem od normy, bo jeśli nie mieszczę się w normie, to znaczy, że jestem inny, gorszy. W dodatku kobietom długo odbierano prawo do seksualności jako takiej. Fakt, że młody chłopak eksploruje swoją seksualność, jest postrzegany jako coś absolutnie normalnego. Gdy to samo robi dziewczyna, będzie się do tego przykładało zupełnie inne kryteria, używało innych określeń. Dlatego u kobiet ciągle pojawia się zakorzeniony społecznie i kulturowo wstyd, poczucie, że „tego nie wypada robić”.\nAni o tym mówić. Kuba, mający styczność z uzależnionymi ze społeczności #NoFap, przyznaje, że rzadko zdarza się, aby o swoich problemach z porno opowiadały kobiety. Nie znaczy to jednak, że go nie oglądają.\nZ żoną się kochamy, ale więcej seksu nie sprawi, że przestanę oglądać porno. To dla mnie dwie różne przyjemności.\nO pomoc w poszukiwaniach proszę więc osobę, która otwarcie porusza tematy relacji damsko-męskich – Joannę Okuniewską, autorkę podcastu „Tu Okuniewska”. Podczas swojej audycji prosi słuchaczy o maile w tej sprawie. Dostajemy kilkanaście wiadomości, trzy anonimowe historie poruszają problem nadużywania pornografii przez kobiety.\nAgnieszka pisze, że ma dwadzieścia lat i na pornografię natknęła się w podstawówce podczas imprezy u przyjaciółki, kiedy ktoś dla żartu włączył film dla dorosłych. Później z ciekawości zaczęła sama oglądać porno w ukryciu przed rodzicami. Obecnie nie jest w stanie osiągnąć orgazmu i czuje, że winne może być uzależnienie.\nInna słuchaczka Asi sięga po pornografię w momentach ciężkich emocjonalnie i gdy czuje się znudzona oraz samotna. Potrafi wtedy obejrzeć kilka filmów dziennie.\nBohaterce trzeciej historii rodzice zabraniali spotykać się z chłopakami, więc zaczęła oglądać porno. Obecnie nie czuje żadnego pociągu do mężczyzn. Brzydzą ją zwyczajne ciała, wszystkie te zmarszczki i fałdy – w filmach, które oglądała, ludzie byli idealni.\nW kolejnym mailu dziewczyna o imieniu Asia opowiada o swoim związku z chłopakiem uzależnionym od pornografii. Sytuacja ta niemal doprowadziła ją do załamania nerwowego. Pomimo rozmów i podejmowanych prób leczenia, związku nie udało się uratować.\nKiedy Bartek wraca z nocnej zmiany w markecie, dzwoni telefon – żona zaczyna rodzić. To był ciężki dzień, siedział w pracy dwanaście godzin. W szpitalu mówią, żeby wracał do domu, ponownie zadzwonią, jak zacznie się akcja. Postanawia jeszcze chwilę się przespać, zanim pojedzie do żony do szpitala.\n– Pamiętam… – zamyśla się – że po drodze do domu kupiłem na stacji gazetę z płytą pornograficzną. Czyli widzisz, mam takie dwie twarze. Z jednej strony żona mi rodzi, a z drugiej wchodzę na stację i kupuje sobie gazetkę, aby oglądać filmy z seksem, wiedząc, że w każdej chwili mogą mnie wezwać.\nKilka godzin później Bartek zjawia się w szpitalu. Ewa rodzi długo, bardzo cierpi. Stara się ją wspierać, trzyma za rękę. Jest tak zmęczona, że między skurczami potrafi zasnąć. To z kolei powoduje, że skurcze się zmniejszają. W pewnym momencie wchodzi lekarka, sprawdza tętno i saturację krwi, potem rozwarcie. Nagle krzyk: „Szykujemy salę! Dziecku brakuje powietrza”. Półprzytomną Ewę wyciągają z sali tak szybko, że wyrywają jej cewnik. Bartek jest w szoku, płacze. Nie wie, co się dzieje. Ale mija kwadrans i widzi swojego syna. – To cudowne uczucie, coś niesamowitego – wspomina. – Nie ma piękniejszej chwili. Pomyślałem wtedy, że nie jestem już sam. Od tej pory nie będę już wszystkiego w życiu robił dla siebie. Będę to robić dla nich.\n– Czy twoja żona wie, że jesteś uzależniony? – przerywam mu.\n– Wie, że czasami oglądam filmy porno. Nie wie, że oglądam je codziennie.\n– Nie myślałeś o tym, żeby jej powiedzieć?\n– Po co? Nie wstydzę się tego, ale nie sądzę, żeby to była rzecz, o której trzeba mówić.\nI choć dziś Bartek deklaruje, że rodzina jest dla niego najważniejsza, zaraz dodaje, że nie zapomina „o swoich przyjemnościach”.\n– To jest być może moja największa wada, że nie potrafię ich sobie odmówić. Z żoną się kochamy, ale więcej seksu nie sprawi, że przestanę oglądać porno. To dla mnie dwie różne przyjemności. W seksie czuję się spełniony, kiedy ona ma z tego przyjemność, to w tym najbardziej lubię. Z porno jest inna sprawa. Nakręcanie się przez kilka godzin daje dużo więcej przyjemności niż sam orgazm. Dlatego tak łatwo przychodzi mi okłamywanie żony. Mój najstarszy brat miał tę umiejętność ściemniania. Myślę, że nauczył się tego od ojca, a ja z kolei od niego. Dobrze umiem kłamać, czuję, jak się to robi.\n– Myślisz, że twoja żona widzi, że kłamiesz?\n– Mówi raczej, że czasami nie ma sensu ze mną dyskutować, bo na wszystko mam wytłumaczenie. Myśli, że trzy godziny robię zakupy, a ja dwie spędzam w biurze na oglądaniu filmów porno, a godzinę na zakupach, które robię w pośpiechu. Dużo łatwiej kłamie mi się w stresie. Jeśli czegoś nie zrobiłem w pracy, to zawsze mówię, że klient akurat wyjechał albo że nie odbierał telefonu. Albo że jeszcze próbuję, mam go już na widelcu. Szef myśli, że coś grubego będzie, a ja to dopiero zaczynam tworzyć. Parę razy zostałem przyłapany na ściemie.\nW tygodniu Bartek pracuje do późna, weekendy, jak mówi, są tylko dla rodziny. Sytuacja zmienia się jednak, kiedy przychodzą wakacje. Wspólny wyjazd zostaje przez Bartka „ustawiony”. Żona wyjeżdża z dziećmi wcześniej, a on mówi, że musi popracować dłużej i dojedzie za parę dni. Tak naprawdę jego myśli zaprząta tylko jedno.\n– Czekam na tę chwilę przez cały tydzień! Biorę dzień wolnego lub wcześniej kończę pracę. Jadę do domu, otwieram piwo i oglądam. I tak przez trzy dni, bo to zazwyczaj jest weekend. Sytuację tylko podkręca fakt, że mogę to robić w domu. Źle się czuje, gdy nie mam miejsca odosobnienia. Takiego, do którego mogę uciec. Czasami jeżdżę na działkę, niby to karmić koty, ale tak naprawdę oglądać porno. Zdarza się, że przez trzy dni się nie masturbuję, wtedy czwarty spędzam tylko na tym.\nCo się dzieje, kiedy partnerka wie o uzależenieniu? Jak wtedy wygląda wspólne życie? Tego możemy dowiedzieć się od Asi, która odpowiedziała na radiowy apel Joanny Okuniewskiej.\nKiedy poznała swojego chłopaka, z początku wszystko było jak w bajce. Po kilku miesiącach zamieszkali więc razem. I wtedy pojawił się problem. Partner zaczął notorycznie unikać seksu. Zawsze znajdował jakiś powód: ból głowy, zmęczenie, nadmiar pracy… W końcu, kiedy zaczęła drążyć, przyznał się, że chodzi o porno.\nZnamy więc problem, teraz będzie już z górki – pomyślała Asia. Rozpisali plan, jak sobie z tym poradzić, bo ona lubi podchodzić do rzeczy zadaniowo. Po pierwsze, pójść na terapię. Po drugie, wspierać partnera. Najważniejsze, że wiadomo, z czym walczymy. Tak wtedy o tym myślała.\nW internecie znalazła porady na temat walki z uzależnieniem. W komputerze partnera zainstalowała program, który blokował strony porno. Na telefonie – specjalną aplikację, która odmierza dni bez masturbacji, ale również wyświetla pytania o nastrój i daje wskazówki, jak można sobie poradzić w momentach kryzysowych.\n– To taki jakby mały wirtualny psycholog – tłumaczy Asia.\nPrzez miesiąc było widać poprawę, potem jednak zorientowała się, że znowu coś jest nie tak.\n– Łatwo to zauważyć – opowiada. – Widać zmianę nastroju. Spadało mu libido, nie był zainteresowany jakimkolwiek kontaktem. Myślałam, że odstawi pornografię, bo jestem dla niego ważna. W związku chce się być tą jedyną. A ja czułam się brzydka, głupia, absolutnie nie jedyna. Myślałam, że jestem dla niego nieatrakcyjna, skoro wybiera porno. Mówił, że wiecznie zawracam mu głowę, dlatego sięga po filmy.\nAsia ogranicza kontakty ze znajomymi. Wstydzi się rozmawiać o swoim związku. Jest jej głupio, przed innymi udaje więc, że wszystko układa się idealnie. Czuje się wyobcowana i samotna. Problem zaczyna jej przesłaniać cały świat.\nTu w trzy sekundy jest po robocie. Porno jest szybsze, łatwiejsze, wymaga mniej energii, nie ma ryzyka porażki. W dodatku porażki, którą ponosimy przed drugim człowiekiem.\nTaki stan rzeczy trwa rok. W tym czasie Asia chodzi na psychoterapię. Terapeutka ostrzega ją, że warto wspierać partnera, ale tylko jeśli on chce korzystać z tej pomocy. Inaczej może się to dla niej stać pułapką.\n– Bardzo to wszystko wpływało na mój stan psychiczny. Ciągnęło mnie w dół – wspomina. – Samopoczucie partnera wpływało na moje. Czasami czułam się winna, że ja się dobrze czuję, a on nie. Innym razem bywało na odwrót. To jest współuzależnienie.\nPo roku podejmują decyzję o rozstaniu, ale już tydzień później ponownie się schodzą. Asia chce walczyć o związek, więc razem idą do seksuologa.\n– Seksuolożka powiedziała, że jako para nie mamy kłopotów z komunikacją, jest natomiast problem z uzależnieniem. Pomoże nam z tego wyjść, tylko jeśli mój partner podejmie się własnej terapii.\nOn przyjął to ze zrozumieniem. Seksuolożce przyznał rację. Jednak zwlekał z dalszymi krokami, dlatego Asia sama zarezerwowała mu przez internet wizytę u specjalisty. W formularzu kontaktowym podała swój numer telefonu, dlatego zdziwiła się, kiedy dostała informację, że w planowanym terminie pacjent nie zgłosił się na wizytę.\n– Strasznie się wtedy zawiodłam – wspomina.\nPartner Asi o uzależnienie obwiniał swoje relacje z matką. Pornografia pomagała mu rozładowywać napięcia i złe emocje. Skarżył się na poprzednie partnerki, bo miały za duże wymagania w sprawach łóżkowych.\n– Niektórzy zamiast wchodzić w relację z człowiekiem, wolą włączyć komputer – komentuje Patrycja Wonatowska. – Tu w trzy sekundy jest po robocie. Porno jest szybsze, łatwiejsze, wymaga mniej energii, nie ma ryzyka porażki. W dodatku porażki, którą ponosimy przed drugim człowiekiem. Mogę dotknąć kogoś nie tak, jak trzeba. Albo właśnie nie dotknąć tak, jak ta osoba by chciała. Przy porno robię wyłącznie to, na co ja mam ochotę.\nAsia chciała zrozumieć, jak działa takie uzależnienie, dlatego pytała go o szczegóły. W trakcie jednej z rozmów przyznał, że fantazjuje o kobietach, które widzi na ulicy. Twierdził, że u mężczyzn to naturalne.\n– Czułam, że mu przeszkadzam w tej pornografii. Ale czułam się też zdradzana. Nie dosłownie – emocjonalnie. Po każdej mojej próbie zainicjowania seksu on się obrażał i płakał. Potem wolałam już nic nie robić, bo bałam się, że mnie opuści. Racjonalnie wiedziałam, na czym polega to uzależnienie, ale i tak czułam się fatalnie. Wydawało mi się, że sama nie dam rady.\nW dniu, w którym Asia wyprowadzała się z ich wspólnego mieszkania, jej partner szedł na wizytę u terapeuty. Umówił się sam, wcześniej, ale nie po to, żeby ratować związek – ten już się ostatecznie skończył.\n– Nie wiem, czy udało mu się z tego wyjść. Spotykałam się potem z innym mężczyzną. Pewnego razu zaproponował, abyśmy wspólnie obejrzeli porno. Wywołało to we mnie lawinę emocji: złość, smutek i agresję słowną. Zaczęłam krzyczeć: „Jak to pornografię?! Nawet nie wiesz, jaki to ma wpływ na mózg!”. Okazał się jednak bardziej świadomy. Powiedział, że nie jest takim facetem, chciał tylko trochę urozmaicić nasz seks. Wtedy się uspokoiłam.\nNa koniec Asia dodaje: – Teraz, nawet gdy koledzy żartują z pornografii, wysyłam im link do tekstu Karoliny Lewestam GangBang na mózgu. A oni po prostu przytakują, nie dyskutują ze mną. Boją się.\nCzy porno faktycznie jest niebezpieczne samo w sobie? Należy unikać go za wszelką cenę?\n– Filmy pornograficzne to po prostu filmy pornograficzne – tłumaczy Wonatowska. – Cała rzecz w tym, jakie nadamy im znaczenie. Bywa, że mają wartość edukacyjną, że dzięki nim ludzie wypróbują rzeczy, które ich ciekawią. To może zaowocować otwartością i jest absolutnie naturalne. Porno nie jest ani jednoznacznie dobre, ani złe. Po prostu jest i każdy ma prawo je oglądać. Pytanie tylko, czego nam ono dostarcza.\n– Kiedy sprawa wymyka się spod kontroli na tyle, że czas szukać pomocy? – pytam z kolei doktora Golę.\n– Ludzie zaczynają szukać pomocy w momencie, gdy konsekwencje, których doświadczają, zaczynają być dla nich bolesne. A żeby tak się stało, musi upłynąć naprawdę dużo czasu. Z naszych badań wynika, że osoby, które szukają pomocy terapeuty, mają za sobą średnio dziesięć lat nałogowego oglądania pornografii.\nW przypadku lżejszych objawów uzależnienia ludzie częściej szukają wsparcia w internecie, na przykład na forach internetowych – jak Kuba, który odkrył dla siebie ruch #NoFap. To tam częściej szukają pomocy osoby bardzo młode – choć, jak zastrzega Gola, możliwe, że też uzależnione od dawna, bo zaczęły oglądać tę pornografię naprawdę wcześnie, na przykład w wieku dziesięciu lat.\n– Łatwiej sięgnąć po pomoc online. Nie trzeba się przełamywać, spotykać, opowiadać o sobie drugiemu człowiekowi – zauważa doktor.\nNa spotkaniu z drugim człowiekiem bazuje Program Dwunastu Kroków. Został wypracowany przez Anonimowych Alkoholików, ale jest z powodzeniem wykorzystywany również w terapii uzależnień związanych z kompulsywnymi zachowaniami seksualnymi. Osoba przystępująca do Anonimowych Seksoholików trafia pod opiekę sponsora, czyli kogoś, kto wcześniej przeszedł cały program. Pierwszy krok to przyznanie się do uzależnienia, w kolejnych tworzymy listę osób, które skrzywdziliśmy i staramy się je przeprosić. W ostatnim kroku sami stajemy się sponsorami i pomagamy innym uzależnionym. Program wywodzi się z tradycji chrześcijańskiej, pojawiają się w nim odwołania do Boga, bywa, że spotkania odbywają się w kościołach, co dla niektórych może stanowić problem. Jednak grupy są różne i da się znaleźć takie, w których element religijny jest ograniczony do minimum.\nJeszcze inną metodą jest indywidualna terapia, którą można podjąć u seksuologa. Jak wygląda?\n– Przede wszystkim trzeba wybadać, czy problem naprawdę leży w pornografii i w jaki sposób pojawił się mechanizm uzależnienia – tłumaczy Patrycja Wonatowska. – Często w gabinecie stosuje się techniki z terapii poznawczo-behawioralnej, takie jak próba zmiany bodźca, przyjrzenia się temu i dojścia, z czego on wynika, a następnie praca nad tym, jak się z tym czujemy. Najważniejsza jest gotowość uzależnionego do pracy nad taką zmianą.\nNiedawno Bartek przyłapał syna na masturbacji. „Wiem, co robiłeś. Jakbyś chciał o tym pogadać, śmiało” – powiedział mu.\n– Mamy w Polsce narodowy problem z mówieniem o seksie – zauważa Antonina Lewandowska. – Pokoleniu naszych dziadków nie pozwalały na to normy społeczne. W związku z tym pokolenie naszych rodziców też nie za bardzo potrafi podjąć taką rozmowę, bo gdzie mieliby się tego nauczyć? My również słabo sobie radzimy, a dzieci naszego pokolenia dostają te same wzorce. Kluczem jest ich przełamanie. Największe wyzwanie stoi tu nie przed dziećmi, ale przed rodzicami, bo to my musimy zmienić nasze przyzwyczajenia.\nBartek stara się temu wyzwaniu sprostać. – Pogadaliśmy. Wyjaśniłem mu, że masturbacja to normalna rzecz, ale musi uważać i nie przesadzić. Kiedy czuje taką potrzebę, to wszystko w porządku. Najważniejsze, aby nie chwalił się nikomu. Bo on jest bardzo otwarty. Powiedziałem mu, że kumple mogą to wykorzystać i się z niego śmiać: „Po co ci dodatkowy stres? To jest twoja prywatna i intymna sprawa”. Postanowiłem też wprowadzić w domu nową zasadę. Od teraz trzeba zapukać przed wejściem do pokoju Staszka. Wiem, że nie ogląda pornografii – zorientowałbym się, wiem, co i gdzie sprawdzić. Chciałbym, żeby jak najdłużej nie oglądał. Im później zacznie, tym lepiej.\nPomału kończymy rozmowę. Bartek znowu odbiera telefon. Tym razem siedzę obok i słyszę, jak kłamie. – Już wracam z pracy. Jak tylko przyjadę, odrobimy razem lekcje.\nNie powie przecież synowi, o czym naprawdę rozmawialiśmy.\nJan Król -(ur. 1991), reporter, absolwent Polskiej Szkoły Reportażu. Współpracownik Centrum Nauki Kopernik w sprawach digitalowych. Publikował w „Dużym Formacie”, „Weekend Gazeta.pl” i „Magazynie Kontakt”.\nTekst powstał we współpracy z Fundacją Inspiratornia oraz dzięki dofinansowaniu ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych będących w dyspozycji Ministra Zdrowia. Osoby uzależnione od pornografii mogą znaleźć pomoc, dzwoniąc do Telefonu Zaufania Uzależnienia Behawioralne lub w poradni online na www.uzaleznieniabehawioralne.pl


Program do obróbki filmów po polsku download dla windows 8\nPobierz program do obróbki filmów po polsku na windows\nPobierz za darmo prosty w obsłudze program do obróbki zdjęć … Photoscape to darmowy program do edycji zdjęć. W Photoscape możesz szybko i … Jeśli potrzebny Ci dobry, darmowy program do zdjęć, kliknij przycisk Photoscape …\nPopularny odtwarzacz muzyki i filmów o wielkich możliwościach … odtwarzacz muzyczny, który z prostego programu zmienił się w rozbudowany kombajn … wtyczkom i skórkom. Teraz Winamp jest po polsku i oferuje wszystko, czego można oczekiwać …\nZaawansowany program graficzny po polsku i za darmo … Image Manipulation Program (GIMP) to profesjonalny program do edycji grafiki … przez programistów i użytkowników programu. Dzięki temu, możliwości GIMP są praktycznie …\nMega zestaw kodeków K-Lite … filtrów, niezbędnych do odtwarzania filmów i muzyki na Twoim komputerze. Wersja … Mega Codec Pack, choć nie jest po polsku, wyróżnia się łatwością instalacji …\nDarmowe rozmowy z całym światem! … Skype to program, który pozwala prowadzić darmowe rozmowy głosowe i połączenia … to prawdziwe centrum komunikacji. Program ma wygodny i ładny interfejs. Jego …\nKompletny zestaw do obróbki i nagrywania materiałów multimedialnych … Blu-ray. Jednak Nero, to nie tylko program do wypalania płyt. W tym momencie … pełne użytecznych funkcji do edycji i obróbki zdjęć, wideo czy muzyki. Nero : zintegrowane …\nŁatwa edycja i montaż wideo plus atrakcyjne efekty i przejścia … Windows Movie Maker to program do edycji i montażu wideo. Pozwala zmontować … narzędzia do obróbki materiału wideo, skorzystaj z tego programu. Opisywana tu …\nEdycja video z pamięci USB … przenośna wersja programu Windows Movie Maker 2012. Program możesz wgrać na pendrive … nadaje się na użytek domowy do obróbki filmów, edycji video lub przygotowywania …\nPokrewne wyniki wyszukiwania o program do obróbki filmów po polsku\ndarmowy program do obróbki filmów po polsku\nprogram do obróbki filmów po polsku free\nprogram do obróbki zdjęć po polsku i filmów\nprogram do obróbki filmów dvd po polsku\nprogram do obróbki filmów avi po polsku\nprogram do obróbki filmów mp4 po polsku\ndarmowy program do obróbki filmów dvd po polsku\ndarmowy program do obróbki filmów avi po polsku\nprogram do obróbki filmów po polsku dla windows 10


Ssący Wibrator Dual Pleasure – Biały | Sklep.Medme.pl\nSsący Wibrator Dual Pleasure – Biały\nNr katalogowy: J2018-101-1\nOdkryj najnowszą serię sterowanych aplikacją wibratorów ssących marki Satisfyer! Ten kompaktowy model Dual Pleasure pozwala cieszyć się cudownie wybuchowym orgazmem łechtaczkowym przy pomocy fal sprężonego powietrza i wibracji. Silikonowe usta dokładnie obejmują łechtaczkę, a wibrator Dual Pleasure delikatnie ją zasysa. Model Dual Pleasure wyposażony jest w 2 mocne silniczki, które zapewniają szeroki zakres ciśnień powietrza i ustawień wibracji, które można swobodnie zmieniać. Podłącz ten wibrator do darmowej aplikacji Satisfyer, która umożliwia tworzenie nieskończonych kombinacji wibracji albo oddanie kontroli i pozwolenie drugiej osobie na sterowanie wibratorem Dual Pleasure. Aplikacja działa na całym świecie, więc nie ma znaczenia, gdzie w danej chwili znajduje się kochanek lub kochanka. Oczywiście można też korzystać z wibratora Dual Pleasure bez aplikacji. Nieustanna, stabilna stymulacja i wyjątkowa technologia sprawiają, że orgazmy, do których doprowadzają wibratory ssące, słyną z intensywności i długości trwania. Zawsze chciałaś sięgnąć po wibrator ssący? Dual Pleasure stanowi doskonałe połączenie wyglądu i mocy! Można go szybko naładować za pomocą dołączonego kabla USB i jest wodoodporny. Pamiętaj o stosowaniu lubrykantu na bazie wody, aby zwiększyć komfort użytkowania. Po użyciu należy wyczyścić zabawkę za pomocą letniej wody i mydła antybakteryjnego lub środka do czyszczenia zabawek erotycznych, a potem osuszyć ją niepylącą ściereczką.


Elena Pankratova - Filharmonia Poznańska\nHome / Artyści / Elena Pankratova\nUbiegły rok był dla rosyjskiej sopranistki przełomowy. Jej fantastyczny debiut w roli żony farbiarza w Kobiecie bez cienia Richarda Straussa pod dyrekcja Zubina Mehty podczas festiwalu Maggio Musicale Fiorentino we Florencji otworzył jej drzwi do najsłynniejszych teatrów operowych świata. Już w przyszłym roku jako żona farbiarza w straussowskiej operze pojawi się w La Scali w Mediolanie oraz w Palau de les Arts Reina Sofia w Walencji. Kalendarz artystka ma już wypełniony na kolejne lata – w Concertgebouw w Amsterdamie zaśpiewa w 2013 roku, a w 2014 – w Berliner Staatsoper oraz w Royal Opera House Covent Garden w Londynie.\nElena Pankratova urodziła się w Jekaterynburgu, gdzie też zaczynała swą muzyczną edukację od nauki gry na fortepianie. Ukończyła Konserwatorium w Sankt Petersburgu, w którym odbyła studia wokalne i aktorskie . Jest laureatką wielu międzynarodowych konkursów wokalnych, głównie we Włoszech i Hiszpanii. Włoski repertuar ćwiczyła także pod kierunkiem słynnej sopranistki Renaty Scotto .\nJako młoda śpiewaczka swój pierwszy angaż dostała w Operze w Norymberdze (Niemcy), gdzie zadebiutowała rolą Amelii w Balu maskowym Giuseppe Verdiego.\nArtystka na w swym repertuarze partie w najsłynniejszych operach, w tym między innymi tytułowe role w Tosce i Turandot Giacomo Pucciniego, Normie Vincenza Belliniego oraz Aidzie Giusseppe Verdiego i Ariadnie na Naksos Richarda Straussa, a także Abigaille w Nabucco i Leonory Trubadurze Giuseppee Verdiego, Elżbiety w Tannhäuserze Richarda Wagnera, Hrabiny w Weselu Figara Wolfganga Amaduesza Mozarta.


Obiekt Apartament Pod Śnieżką znajduje się w miejscowości Karpacz i oferuje bezpłatne WiFi oraz bezpłatny prywatny parking. Goście mogą podziwiać widok na góry. Odległość ważnych miejsc od obiektu: Świątynia Wang – 2,9 km.\nW naszej ofercie m.in.: zwierzęta domowe są akceptowane, pokoje dla niepalących, parking, dostęp do Internetu, bezpłatny parking, prywatny parking, WiFi dostępne w całym obiekcie, parking na miejscu, całkowity zakaz palenia, bezpłatne WiFi, narciarstwo, WiFi.\nProsimy o wcześniejsze poinformowanie obiektu Apartament Pod Śnieżką o planowanej godzinie przyjazdu. Aby to zrobić, możesz wpisać treść prośby w miejscu na życzenia specjalne lub skontaktować się bezpośrednio z obiektem, korzystając z danych kontaktowych widniejących w potwierdzeniu rezerwacji. W momencie zameldowania wymagane jest okazanie ważnego dowodu tożsamości ze zdjęciem oraz karty kredytowej. Życzenia specjalne zostaną zrealizowane w zależności od dostępności, a ich realizacja może podlegać dodatkowej opłacie. Przed przyjazdem należy dokonać przedpłaty przelewem. Personel obiektu przekaże Gościom szczegółowe informacje po dokonaniu rezerwacji. W obiekcie obowiązuje zakaz organizowania wieczorów panieńskich, kawalerskich itp. Depozyt na poczet zniszczeń w wysokości PLN 400 jest wymagany po przyjeździe. Będzie to płatność gotówkowa. Zapłacona kwota powinna zostać zwrócona przy wymeldowaniu. Całość depozytu zostanie zwrócona w gotówce po sprawdzeniu stanu obiektu. Zarządzany przez gospodarza prywatnego (osobę fizyczną)


Dlaczego Star Wars Jedi: Fallen Order wykorzysta silnik Unreal? Kilka szczegółów o kulisach powstawania gry - Gram.pl\nLM, 25.06.2019 11:31 0\nJak wiadomo, od czasu, gdy marką Star Wars zajął się Disney, to Electronic Arts udostępniono licencję na tworzenia gier w realiach Gwiezdnych Wojen. Najnowszą grą w portfolio EA będzie wyprodukowane przez Respawn Entertainment Star Wars Jedi: Fallen Order i jeśli zastanawiacie się, dlaczego EA nie przeforsowało silnika Frostbite w rzeczonej produkcji, to mamy kilka konkretów wprost od szefa studia i reżysera tytułu.\nW rozmowie z redakcją Game Informera wspomniani Vince Zampella i Stig Asmussen potwierdzili, że zanim omawiana gra stała się Star Wars Jedi: Fallen Order, była zupełnie innym projektem. Szczegółów w tym zakresie nie poznaliśmy, ale ten zainicjowano jeszcze zanim studio Respawn Entertainment zostało przejęte przez Electronic Arts. Ostatecznie poprzednie produkcje studia korzystały ze zmodyfikowanej wersji silnika Source, więc dlaczego tym razem Unreal Engine? Bo łatwiej było znaleźć osoby do pracy, przekonuje Zampella. Jednocześnie Asmussen wyraża uznanie dla możliwości silnika nawet w rękach pojedynczego dewelopera. Tym samym, gdy pisano pierwsze linie kodu Star Wars Jedi: Fallen Order, Respawn był jeszcze niezależnym studiem, a o wykorzystaniu Frostbite nie było mowy. Co ciekawe, po przejęciu ekipy EA w żadnym punkcie nie wymuszało, by nowe gry korzystały z Frostbite. Wydaje się to zbawienne, po rewelacjach dotyczących pracy na silniku, którymi podzielili się deweloperzy ze studia BioWare.\nCzym mogło być Star Wars Jedi: Fallen Order? Zapewne kiedyś się tego dowiemy, a tymczasem pozostaje nam czekać do zaplanowanej na 15 listopada premiery tytułu. Gra zmierza na PC, PlayStation 4 i Xboksa One.\nTweet Na górę Frostbite Star Wars Jedi: Fallen Order Stig Asmussen Source kulisy silnik graficzny Unreal Engine Vince Zampella Respawn Entertainment LM\nOsiem opowieści, jedna gra - recenzja Octopath Traveler


Moja dziewczyna chce być jaskiniowcem – MDCB\nMoja dziewczyna chce być jaskiniowcem\nkonrad 1 października, 2013\nRozbraja mnie wasz optymizm. Wymyślacie sobie jakieś tam diety. Myślicie, że będziecie się ich trzymać. Wierzycie, że przyniosą efekt. Z potwierdzonych, prawdziwych i oficjalnych badań mołdawskich naukowców wynika, że 80% z was nigdy nie schudnie. A 80% z tych, którym się to uda w ciągu pół roku wrócą do dawnej wagi.\nDam wam całkowicie za darmo dietetyczną radę. To metoda 4 kroków, diabelnie skuteczna.\n1. Przestań żreć, niech Twój organizm zeżre Twoją dupę.\n2. Zacznij ćwiczyć, niech zje ją szybko.\n3. Kiedy osiągniesz upragnioną wagę zacznij jeść, ale tylko tyle, żeby organizm przestał jeść Twoją dupę.\n4. I tak aż do śmierci.\nAbo możecie się pogodzić z losem, tak jak ja, żyć w zgodzie ze swoją nadwagą i cieszyć się życiem i jedzeniem. I tu dochodzimy do sedna dzisiejszego tekstu. Rozbraja mnie optymizm K. Ona naprawdę myśli, że kiedyś będę jej w jakiejś diecie towarzyszył.\n– Hunie! Mam dietę dla nas!\n– Z mięsem!\n– Dieta przodków, dla mojego wikinga – oho, socjotechniki. – Idź sobie do Aliny (która kasuje moje komentarze 🙁 ) zobacz, wyślę Ci linka.\nNo i przeczytałem, idea szczytna, ale nie do końca logiczna. Postanowiłem ją usprawnić. Pierwszym krokiem do udanego paleo jest badanie DNA. Musisz wiedzieć skąd pochodzisz, żeby wiedzieć dokąd zmierzasz. I jak tam dojść. Trzeba jeść to, co faktycznie jedli Twoi praprzodkowie. I jeść to tak, jak oni jedli. Czyli sorry, ale koniec z urozmaicaniem posiłków. Jak się kiedyś prawdziwem paleo udało zabić mamuta, to uwierz mi, nie szukali do nich paleo dodatków. Żarli tego mamuta, dopóki im się mięso nie skończyło i nie przegryzali go żadną bulwą ani warzywkiem. I jestem przekonany, że nie zamawiali do niego z internetowych ekosklepów orzeszków, których nazwa brzmi jak pozycja z Kamasutry.


przez Venom » 11 Gru 2016 22:24\nZnalazlem na aukcji 2 złote 1831 powstanie listopadowe. Moneta wyglada ladnie, az za ladnie. Czy jest to oryginal i czy byla czyszczona?\nAllergo aukcja 6631598295\nOstatnio edytowany przez Venom 12 Gru 2016 06:00, edytowano w sumie 2 razy\nRe: Polska 5 złotych 1831\nprzez cezar » 11 Gru 2016 22:59\n1. Nie 5 zlotych tylko 2 zlote.\n2. Fals (odlew)\n3. Zwaz, zmierz, zobacz czy magnez przyciaga.\nPowinno byc "magnes" .... dzieki za korekte\nOstatnio edytowany przez cezar, 12 Gru 2016 00:56, edytowano w sumie 1 raz\nprzez arcze » 12 Gru 2016 00:29\ncezar napisał: ... zobacz czy magnez przyciaga.\nMam przekonanie graniczące z pewnością, że magnez - choćby nie wiem jak się natężał - niczego nie jest w stanie przyciągnąć\nRejestracja: 29 Kwi 2014 12:39\nprzez cezar » 12 Gru 2016 00:52\nMam zatem problem z ortografia, zawsze mi dyktanda wychodzily jak "magnezy"\nNa swoje usprawiedliwienie mam tylko to, ze od bardzo dawna mieszkam poza PL, a i tak\nstaram sie jak moge ......\nMea culpa ! Wybacz !\nPS a tak troche z innej beczki. Czy myslisz, ze ta piekna dwuzlotowka bedzie\nprzyciagana przez magnes ?\nprzez Venom » 12 Gru 2016 06:06\nOk,poprawiłem na 2zl, to z tego zaaferowania.\nMoneta jest wystawiona w zwyklej kategorii wiec ew. Do zgłoszenia.\nZważyć, zmierzyć i potraktować magnesem mie ma jak bo to aukcja na drugim końcu Polski... Ale zapytam,zobaczymy\nprzez mmz » 12 Gru 2016 13:35\nTo fals. Szkoda czasu na analizę. Np. "1" w "1831" ma daszek, a oryginal nie. Odpuść sobie ten szajs.\nprzez geoziom » 13 Gru 2016 10:20\nmmz napisał: To fals. Szkoda czasu na analizę. Np. "1" w "1831" ma daszek, a oryginal nie. Odpuść sobie ten szajs.\nNieprawda. Istnieje rzadka odmiana tej monety gdzie "1" ma daszek i "Ł" ma prostą kreskę a nie falowaną tak jak w pozostałych.\nTa moneta wygląda na oryginał. Niestety czyszczona i posiada purchle.\nTu kilka przykładów tej samej wersji:\nprzez khub » 13 Gru 2016 13:16\nJestem tego samego zdania, co kolega geoziom.\nprzez mmz » 13 Gru 2016 13:38\nWygląda na tą rzadszą odmianę. Ma niedobitą koronę na do herbem/godłem na krawędzi otoku z lewej i prawej oraz ślady pękniętego stempla przy gwiazdce od rantu i trochę widoczne pękniecie w kierunku "R".\nprzez Venom » 13 Gru 2016 19:19\nDzieki za odpowiedzi, tez znalazlem przyklady takiej monety w internecie. Ta byla kupiona na aukcji sklepu numizmatycznego w Czechach, jesli to moze swiadczyc o "orginalnosci". Nieststy zgadzam sie z geoziom ze wyglada na czyszczona, szkoda...\nprzez Claire » 07 Lut 2017 20:56\nmam prośbę o określenie, a właściwie potwierdzenie, że moneta, którą przedstawiam na zdjęciach jest nieudaną kopią. Zastanawiam mnie wprawdzie fakt, że monetę nie przyciąga magnes, wymiary i waga są zgodne z oryginałem, jednak różne uszkodzenia poddają w wątpliwość fakt, że mógłby to być oryginał, niemniej jednak będę wdzięczna za opinie ekspertów.\nprzez mmz » 07 Lut 2017 21:07\nZ początku wygląda na egzemplarz, który był przerobiony na medalik i miał otwór. Otwór zalutowano. Czyli niby OK. Ale na rancie widać bruzdę, jakby byla ta moneta złożona z dwóch części awers i rewers sklejone dwa krążki.\nWg mnie to fals.\nprzez Claire » 07 Lut 2017 21:18\nRzeczywiście, ta linia, która prawdopodobnie łączy dwie części, biegnie wzdłuż całego rantu - na załączonym zdjęciu to widać. Czy takie sklejanie to jeden z rodzajów podrabiania monet? A co z metalem? Jeśli to nie srebro, to co jeszcze nie przyciąga magnesu? Z drugiej strony - gdyby krążek był przerabiany na medalik, to może jednak srebro? Jak to sprawdzić?\nprzez mmz » 07 Lut 2017 22:29\nLinia może być śladem po oprawie. Załóżmy, że to oryginał. Ktoś ją oprawił np. w ozdobny pierścień. OK, ale dlaczego zrobił otwór, skoro mógł dolutować ucho do pierścienia? Spoko, może nie był za bystry, a tylko ząbkowanie mu nie spodobało się, ale mógł opiłować. Dużo tego ale.\nTakie łączenia robi się przy falsach metodą galwaniczną, że łączymy dwie połówki i jest ślad.\nIdź do jubilera, niech sprawdzi próbę srebra, o ile to srebro.\nprzez Claire » 08 Lut 2017 08:54\nDzięki! Przy okazji sprawdzę\nprzez savras » 08 Lut 2017 09:50\nmmz napisał: Linia może być śladem po oprawie. Załóżmy, że to oryginał\nWątpliwe. Na zdjęciu rantu widać, że ząbki jednej połówki są przesunięte w stosunku do ząbków drugiej.\nProszę też zwrócić uwagę na rant z lewej strony - jakby górna połówka była lekko przesunięta w prawo.\nprzez khub » 08 Lut 2017 09:59\nJeśli to sklejony galwan to praktycznie nie będzie mieć dźwięku po zakręceniu bączka i upadku na blacie, możesz porównać z jakąś inną monetą.\nprzez piotr7 » 08 Lut 2017 11:42\nKurcze, same falsy, trochę mnie to załamuję.\nA już widziałem siebie przeszukującego rupiecie na bazarach. Jakoś nie mam oka, żeby odróżnić fals od oryginału, ale będę tu zaglądał, może sie czegoś naucze.\nprzez Claire » 08 Lut 2017 18:36\ni dziękuję za kolejne uwagi.\nTest z bączkiem okazał się strzałem w 10! Moja monetka wydała smutny, tępy i krótki dźwięk w porównaniu z długim, metalicznym dźwiękiem dwóch rupii, a więc nie mam już żadnych wątpliwości, że to falsyfikat Kamień z serca...\nMonetę nabyłam w ramach wymiany jako kopię, choć poprzedni właściciel sam miał wątpliwości czy to kopia czy nie.\nZąbki dwóch połówek rzeczywiście nie pasują idealnie.\nprzez khub » 08 Lut 2017 19:24\nCzyli jednak, a wygląda wcale nie najgorzej. Gdybyś chciała się tego pozbyć to napisz do mnie na pw, może się dogadamy, a chętnie bym to wkręcił w imadło i się trochę poznęcał.


PAWILON JÓZEFA CZAPSKIEGO, intelektualisty, pisarza, malarza, współtwórcy paryskiej „Kultury”,\npowstał na terenie Muzeum im. Emeryka Hutten-Czapskiego, które jest oddziałem Muzeum Narodowego w Krakowie. Na powierzchni 600 m2 zlokalizowano stałą ekspozycję biograficzną prezentującą twórczość malarską Józefa Czapskiego oraz pamiątki po nim, salę wystaw zmiennych, czytelnię udostępniającą księgozbiór i „Dzienniki” pisarza, salę multimedialną, kawiarnie i taras widokowy na dachu. Uroczyste otwarcie odbyło się w kwietniu 2016 r., w 120. rocznicę urodzin Józefa Czapskiego.\nPosadzki swoją estetyką mają podkreślać funkcję obiektu i prezentować zgromadzone zbiory. Zastosowana posadzka musiała mieć odpowiednią elastyczność, aby przekrywać zarysowania podłoża. Projekt zakładał zastosowanie posadzek w kolorze czarnym i białym. Ponieważ budynki użyteczności publicznej są dostępne dla wielu odwiedzających, muszą być łatwe do utrzymania w czystości.\nZastosowana w Pawilonie Józefa Czapskiego posadzka to jedna z szerokiej gamy posadzek dekoracyjnych\nsystemu dostępnych w róznorodnej gamie kolorystycznej i wykończeniu powierzchni, elastycznych, komfortowych, o niskiej emisji, spełniających wymagania odporności na ogień i łatwych do utrzymania\nw czystości. System ten z powodzeniem spełnia indywidualne wymagania inwestorów, projektantów oraz jego użytkowników. Posadzki przeznaczone są do stosowania w budynkach komercyjnych, użyteczności publicznej, itp.\nPracownia Projektowa ESAL, mgr inz. arch. Danuta Fredowicz


O stanie zagrożenia epidemicznego dla Rzeczpospolitej - SENDERO Tax & Legal\nO stanie zagrożenia epidemicznego dla Rzeczpospolitej\n16 maja przeszliśmy ze stanu epidemii w stan zagrożenia epidemicznego. Czy pociąga to za sobą istotne zmiany dla pracodawców? Zmiany w kodeksie pracy, praca zdalna i przepisy dotyczące sygnalistów – wciąż na nie czekamy. A czasu na przyjęcie odpowiednich regulacji jest coraz mniej.\nZapraszamy do obejrzenia wywiadu z naszym radcą prawnym, Filipem Firutem, który był gościem odcinka programu „Rzecz o Prawie”.


Eksplozji w terminalu gazowym w USA. Ceny LNG w Europie w górę – Radio Zachód\nEksplozji w terminalu gazowym w USA. Ceny LNG w Europie w górę\nCeny gazu w Europie mocno podskoczyły po tym, jak w głównym terminalu eksportowym LNG we Freeport w amerykańskim stanie Teksas doszło do eksplozji. Po zdarzeniu dostawy mają być odcięte przez kilka tygodni – podała agencja Bloomberga, odnotowując, że z Freeport wysyłana jest ok. 1/5 proc. całego eksportu amerykańskiego LNG.\npowiat żarski Żary Sulęcin Międzyrzecz Zbąszynek Iłowa ważne gorzów WIDEO zapowiedź koronawirus gmina Żary Sława Krosno Odrzańskie ważne zielona góra Kożuchów. powiat żagański zdrowie Zielona Góra Żagań rosja Kostrzyn nad Odrą 100-lecie Odzyskania Niepodległości Wschowa. TEMAT DNIA Święto Niepodległości Słubice Lubsko ukraina MOTO Świebodzin wybory 2018 Uniwersytet Zielonogórski Strzelce Krajeńskie Małomice Rzepin Gorzów Wlkp. Trzebiechów ŻUŻEL WAŻNE Gubin Sulechów Kargowa Szprotawa. Nowa Sól Piłka ręczna


Chyba jeden z najlepszych seriali sie konczy. Szkoda ze M jak Milosc ma 7 mln widzow a naprawde dobry serial 1 mln... Jaki widz taka telewizja.\nKurcze, nie oglądałem ani jednego odcinka! No szkoda. Coś trudno TVNowi powtórzyć sukces "Usta, usta!". Może "Lekarze" by się jeszcze wybronili, szkoda ich.\nJak tak dalej pójdzie to Wielki Ed i zadufana ekipa z Wiertniczej będzie się brandzlować jak ich forma uzyska 1 mln widzów - bo jak widać zaczyna to już być ciężkie do osiągnięcia


zmiana na UOPWE (Strona 1) — Ogłoszenia — Forum portalu NowePrzetargi.pl\nzmiana na UOPWE\nForum portalu NowePrzetargi.pl → Ogłoszenia → zmiana na UOPWE\n1 Temat przez jazz 2010-05-27 17:12:30\nTemat: zmiana na UOPWE\nWitam, mam takie pytanie. Czy można jakoś zmienić w ogłoszeniu na UOPWE informację o rodzaju instytucji zamawiającej? A jeśli nie można, to co będzie jak podany jest niewłaściwy rodzaj? Przejmować się?\n2 Odpowiedź przez joanna99 2010-05-28 04:32:18\nOdp: zmiana na UOPWE\nDla spokoju sumienia zmień. Robi sie to szybciutko. Jest tam opcja zmień/unieważnij ogłoszenie. Będzie po problemie.\n3 Odpowiedź przez MIRAS 2010-05-28 05:59:29\nTak jak joanna99\n4 Odpowiedź przez lolilap 2010-05-28 08:50:12\n5 Odpowiedź przez jazz 2010-05-28 11:31:31\njoanno99, wysyłałam ogłoszenie przez Oaza. Gdzie jest ta opcja "znień ogloszenie"? Pierwszy raz zamieszczałam w UOPWE i jeszcze się za bardzo nie oriętuję:)\n6 Odpowiedź przez joanna99 2010-05-28 12:18:40 (edytowany przez joanna99 2010-05-28 12:21:17)\nJa wysyłam tu:\npo zalogowaniu wchodzę w "twoje formularze", następnie "formularze wysłane/opublikowane", zaznaczam ogłoszenie "krzyżykiem", następnie na dole jest "zmień/unieważnij ogłoszenie".\nOazy nie znam.\n7 Odpowiedź przez jazz 2010-05-28 13:16:09\nA może ktoś wie jak to zrobić z Oazą?\n8 Odpowiedź przez MIRAS 2010-05-29 08:47:33\nZamieść ogłoszenie SF-14, tak samo jak zamieszczasz ogłoszenie SF-02.\n9 Odpowiedź przez jazz 2010-05-30 13:12:11\ntylko, że nie bardzo widzę gdzie to można by zmienić w tym formularzu SF-14. Jest sekcja dotycząca adresów Z, ale rodzaju nie.\n10 Odpowiedź przez MIRAS 2010-05-31 05:45:31\nWypełnij odpowiednio sekcję "VI.3.3) Tekst, który należy poprawić w pierwotnym ogłoszeniu" w ogłoszeniu SF-14.\n11 Odpowiedź przez jazz 2010-05-31 08:06:30 (edytowany przez jazz 2010-05-31 08:06:53)\nTaka sekcja się nie wyświetla, ale to może dlatego że jeszcze ogłoszenie nie jest opublikowane i nie mam numeru ogłoszenia. Czy to normalne, że wysłałam ogłoszenie 27 maja, a jeszcze nie jest opublikowane?


Płakałam jak głupia... - Opowieści z Narnii: Lew, czarownica i stara szafa (2005) - Forum - Filmweb\n7,0 276 748\n7,0 10 276748\nPłakałam jak głupia...\nPo prostu nie wiem co sie ze mną stało. Jestem stara d... a płakałam jak jakieś dziecko. Może dlatego, że jest to lektura mojego dzieciństwa i nadal bardzo chętnie do niej wracam.Jest magiczna, wspaniała, przenosi w bajkowy świat, gdzie dobro zawsze zwycięża. Jak byłam mała zawsze chowałam sie do szafy....ale żadnego innego świata tam nie było- więc zawiedziona zanurzałam nos w książce by wyobrażnią przenieść się w świat faunów, driadów i najadów.Powiem jako ekspert- ten film wiernie oddaje treść książki, jest piękny, uroczy, świetnie zrealizowany. Wzruszył mnie. Podobał mi się, ale czekam z niecierpliwością na Wędrowcę, Księcia Kaspiana i Srebrne krzesło. Tam to dopiero reżyser mógłby puścić wodze fantazji.\nTatar ocenił(a) ten film na: 10\nTak, bardzo piękny. Chyba chwilami czułem się jak dziecko. Ładne odzwioerciedlanie następującej sprawy: coś bardzo blisko, a jednocześnie daleko...\nHarry_25 ocenił(a) ten film na: 7\nTatar Spałem jak idiota...\nTak, bardzo piękny. Jednak nie dla mnie. Dla mnie pięknym filmem mógłby być gladiator, a nie jakaś opowieść o dzieciach z mieczami. Dzieci miały po 12 lat i wycinały trzymetrowe giganty i minotaury jak kurczaki rzeźnik. Nie wiem czemu komuś mogłoby tak poryc banię, by pokazywać dzieci jako głównych bohaterów w wojennym filmie fantasy. Film nadaje się jedynie dla dzieci poniżej 9 roku życia, lub kobiety z odmianą chorego fanatyzmu pospolitego.\nCondic ocenił(a) ten film na: 6\nHarry_25 Hmmm, dziwne, to powyżej ja napisałem. Nawet jest pozdrowienie na końcu. A tu jakiś harry wyskakuje :/ (??)\nCondic Hmmm... Wybacz ale mam zdrowo ponad 9 lat i nie czuję u siebie chorego fanatyzmu. A film mi się podobał jak jeden z niewielu... :)\nCondic Gość chciał być fajny. Szkoda, że nie wyszło.\nTEGES Condic - jakbyś przeczytał książkę a nie ślęczał przed Gladiatorem, czyli kinem średniej klasy, to wiedziałbyś, że po wejściu do Narnii dzieciaki zyskały o wiele większą siłę, niż każde normalne 12-letnie dziecko ;/ żal.com.pl\nLynn_2 ocenił(a) ten film na: 10\nBlack_Martini Narnia to inny typ filmu. To historia, która ma sprawić, że dzieci ujrzą w sobie nie tylko chęć do mordowania w grach typu CS itd. To opowieść o przyjaźni, oddaniu, wierności i, rzecz jasna, miłosci.\nLynn_2 "Narnia to inny typ filmu. To historia, która ma sprawić, że dzieci ujrzą w sobie nie tylko chęć do mordowania w grach typu CS itd. To opowieść o przyjaźni, oddaniu, wierności i, rzecz jasna, miłosci."\nCholera, czemu ja zauważyłem tylko to pierwsze? ;)\nNo nie! I to gówno wygrało Oscara! żal.pl!!! :/\nCo ja gadam :/ Złoty kompas to gówno dostało Oscara żal.pl\nA co do Opowieści z Narnii to jakoś mnie ten film nie zachwycił ale muszę przyznć że jest dużo lepszym filmem niż to dziadostwo Złoty Kompas\nfemles_CS No pewnie.\nposzłam z klasą na to badziewie(Złoty Kompas).\nSrasznie nudny film, a na dodatek co jeszcze zwiększa mój żal\nbyło to że cały czas reklamowali go. No i pewnie każdy kto zaobaczył\ntaką reklamę chciał to oglądnąc.\nAle nabierają ludzi.!\nAniass_La_Ct to chyba logiczne że reklamują film by jak najwięcej osób go obejrzało. na tym polega branża filmowa.a badziewiem to można nazwać transformers który ma fabułę jakby pisał ją sześciolatek ! a może po prostu złotego kompasu ...\nTak naprawdę jest coś, co sprawi że nawet dorosły zapłacze wzruszony - bo to przekład na baśń Ewangelii o zmartwychwstaniu i Ofierze Chrystusa. Z takim zamiarem pisał Lewis książkę, sam powiedział, że kiedy się zorientował, iż jego pokolenie zatraciło poczucie grzechu, postanowił je przywracać młodym poprzez baśnie.\nWydmin Dodam, że po upływie czasu podwyższyłem moją ocenę tego filmu do "9".\nWydmin Nie rozumiem, po co rozsiewasz swoją fałszywą propagandę zarówno w komentarzach, jak i osobnym temacie? Jak widać, nie pomyliłem się co do ciebie. Średniowieczny fanatyzm nie jest już modny od setek lat.\n"Powiem jako ekspert" hahaha hahaha. Rozbawiło mnie to do rozpuku. A jakie studia filmowe czy redaktorskie skończyłeś? Obejrzałeś 100 czy 150 filmów?\nNie jesteś ekspertem, tylko amatorem, który uważa się za eksperta bo obejrzał parę filmów i ma być może dobry gust filmowy. Ale to cię nie czyni ekspertem. Widać to z treści twojej wypowiedzi, dla pewności przeczytalem dwa inne twoje posty.\nObcaFormaBycia ocenił(a) ten film na: 8\nAslan to wcielenie Jezusa. Powstał z martwych, niewiadomo w jaki sposòb, w taki sam sposòb jak Jezus, z dodatkiem motywu i opowiastki o stole , a właściwie ołtarzu ofiarnym. Fajny film dla dzieci i nie tylko, bo dla rodzicòw też, minusem jest za dużo ukrytej symboliki chrześcijańskiej jak to we wszystkich filmach bywa.


UCI MTB World Cup 2012 DHI 4 - Down Hill Mont-Sainte-Anne\nKolejna edycja PŚ w DH za nami. Poraz III w tym sezonie wygrał Amerykanin\nAaron Gwin. Czy powtórzy sukces z zeszłego roku ?\n· luklito dnia czerwiec 24 2012 · 1 komentarz · 1525 czytań ·\nRed Bull Break Castle - flybag\n· luklito dnia czerwiec 21 2012 · 5 komentarzy · 1276 czytań ·\nDzisiaj w Nowościach i Expessie\nTrochę o NAS w Toruniu >>>\n· luklito dnia czerwiec 18 2012 · Czytaj więcej · 1 komentarz · 1040 czytań ·\nZawsze chciałeś nauczyć się skakać, robić fajne triki.\nBrakowało ci jednak odwagi a doświadczenia połamanych kolegów odstraszały cię od pojęcia tego ryzyka.\nTeraz masz szanse.....\n· luklito dnia czerwiec 01 2012 · Czytaj więcej · 5 komentarzy · 1537 czytań ·\nSprzątanie i plany.............\n· luklito dnia maj 27 2012 · Czytaj więcej · 7 komentarzy · 1640 czytań ·\nSzklarska Poręba 1999r.\n· luklito dnia maj 20 2012 · Czytaj więcej · 6 komentarzy · 1109 czytań ·\nOd dzisiaj dostępna jest mobilna wersja strony, która ułatwia jej oglądanie na urządzeniach mobilnych (wszelkich ifonach i innych androidach). Korzystjąc z niej można:\n- czytać newsy\n- przeglądać forum\n- przeglądać galerię\n- czytać artykuły\n- dodawać posty do shoutboxa\n- czytać i wysyłać PW\nAdres strony to: http://funbike.org.pl/m\n· Szusz dnia kwiecień 02 2012 · 1 komentarz · 1494 czytań ·\nPrzed nami nowy obiecujący rok. Wszystkich chętnych zapraszamy na symboliczną lampkę szampana 1 stycznia o godzinie 12.00 na Torze na ul. Przy Skarpie. Jak co roku pożegnamy stary sezon i przywitamy nowy. Podzielimy sie wrażeniami z minionego roku i zaplanujemy nowe.\n· pawel dnia grudzień 30 2011 · Czytaj więcej · 5 komentarzy · 1443 czytań ·\nW niedzielne przedpołudnie umówiliśmy się na jesienne kopanie na torze. A co z tego wyszło? Czytaj dalej.\n· pawel dnia listopad 13 2011 · Czytaj więcej · 3 komentarze · 1584 czytań ·\nKopanie - TOR\nPodaję termin kopania na torze ! Akcja jest w niedziele 13 listopada. Zaczynamy o godzinie 10.00. Narzedzi jest sporo , wiec liczymy na duza frekwencje. :) Co najwazniejsze bedzie Łuki i powinniśmy ogarnac ten profil.\n· wujekeman dnia październik 28 2011 · Czytaj więcej · 7 komentarzy · 1700 czytań ·\nZbiórka na domenę i hosting - już opłacone!\nDomena i hosting jest już opłacona, dzięki zaskórniakom Wuja Emana.\nZa 12 dni mija rok od kiedy opłaciliśmy nasza domenę oraz hosting, w związku z czym konieczna jest zbiórka. Liczę więc, że i w tym roku wykażecie się hojnością i ta strona nie zniknie z sieci.\nPieniądze możecie wpłacać na moje konto (numer podam na PW; UWAGA! numer uległ zmianie, więc Ci którzy mają stary powinni uważać) lub przez PayPal: biggerszu(at)gmail.com. Być może Wujek Eman będzie miał ochotę znów zbierać gotówkę.\n· Szusz dnia październik 24 2011 · 5 komentarzy · 1664 czytań ·\n2,904,250 unikalne wizyty


Euro najsłabsze wobec dolara od 5 lat [Komentarz rynkowy]\nForex Club » Wiadomości » Aktualności » Euro najsłabsze wobec dolara od 5 lat\n234 164 2\nutworzył Daniel Kostecki27 kwietnia 2022\nOd początku roku euro straciło na wartości względem dolara amerykańskiego blisko 7 proc. Dziś kurs głównej pary walutowej EUR/USD, spadając do 1,065, osiąga najniższy poziom od kwietnia 2017 r. Wydaje się, że kilka przyczyn składa się na relatywną słabość wspólnej waluty wobec USD.\nRóżne nastawienie Fed i EBC\nJedną z nich mogą być działania banków centralnych. Na korzyść dolara może przemawiać fakt, że Rezerwa Federalna już w marcu zaczęła cykl zacieśniania polityki finansowej i pierwszy raz od kilku lat podwyższyła stopy procentowe. Obecnie rynki pieniężne oczekują, że w USA Fed dwa razy podniesie stopy procentowe o 50 pkt bazowych na dwóch kolejnych posiedzeniach. Tymczasem Europejski Bank Centralny jeszcze zwleka z działaniem. I dopiero w lipcu może podnieść stopy procentowe o 25 punktów bazowych.\nOba wielkie banki centralne, podnosząc stopy procentowe, zamierzają przeciwdziałać inflacji, która obecnie w strefie euro zdaje się osiągać rekordy wszech czasów, a w USA najwyższe poziomy od 40 lat.\nWojna ciąży Europie, a Rosja wstrzymuje dostawy gazu\nKolejnym czynnikiem, który może stawiać dolara w uprzywilejowanej pozycji wobec euro, wydaje się agresja Rosji na Ukrainę. W naturalny sposób skutki wojny w Europie mogą okazać się dotkliwsze dla europejskich państw niż dla USA.\nUnia Europejska nakłada sankcje na Rosję, ograniczając m.in. zakupy surowców z tego kraju. Rosja nie pozostaje jednak bierna. I wstrzymała dostawy gazu do Polski i Bułgarii, zastrzegając, że pozostanie on odcięty, dopóki kraje te nie zgodzą się płacić za surowiec w rublach.\nFatalne nastroje w największej gospodarce strefy euro\nNa niekorzyść notowań wspólnej waluty mogą także przemawiać obawy o spowolnienie gospodarcze i dane gospodarcze ze strefy euro. Najnowsze statystyki GfK pokazały, że nastroje konsumentów w Niemczech, czyli największej gospodarce Europy, spadły u schyłku kwietnia do rekordowo niskiego poziomu minus 26,5 pkt.\ndane makro, eurusd, niemcy, polska, daniel kostecki, fed, euro, gaz, gfk\nWskaźniki makroekonomiczne – dlaczego warto je śledzić? [Video]\nTerry Smith – jak inwestuje „brytyjski Warren Buffett”?


O naturze wojny - Carl von Clausewitz - ebook - Legimi online\nbez abonamentu 7,95 zł\nO naturze wojny ebook\n>img style="width: 279px; height: 203px;" src="images/1-1.jpg" />\nTłumaczył Andrzej Hildebrandt\nTytuł oryginału: „Uber die Natur des Krieges” © Copyright for the polish edition by Jirafa Roja 2006\nTłumaczył: Andrzej Hildebrandt Redakcja: Klaudyna Hildebrandt\nKoordynacja projektu: Quendi Language Services, www.quendi.pl Korekta: Magdalena Rejnert\nOpracowanie graficzne serii: Grzegorz Zychowicz | Tatsu Łamanie: Tatsu\nDruk i oprawa: Sowa – Druk na życzenie, tel. (022) 431 81 40 www.sowadruk.pl\nWydanie II Warszawa 2007\n„Wojna jest tylko kontynuacją polityki innymi środkami”, to zdanie Carla von Clausewitza nie traci na aktualności, podobnie jak wiele innych tez zawartych w traktacie „O naturze wojny”. Pruski generał i teoretyk wojskowości dał podwaliny nowoczesnego myślenia o wojnie. Wojnie, której celem jest nie tylko podbój, ale też doprowadzenie do rozbrojenia wroga i podpisania pokoju. „Rozbrojenie czy pokonanie przeciwnika, bez względu na to, jak będziemy rzecz nazywać, musi zawsze być celem działań wojennych”. „Wojna jest aktem przemocy, mającym na celu nagięcie przeciwnika do naszej woli”.\n„Tendencja do zniszczenia adwersarza, leżąca u podstaw idei wojny, w żadnym razie nie zmienia się wraz z rozwojem cywilizacyjnym” – pisał. Oczywiście odbiega to od współczesnego języka politycznej poprawności, ale czyż tym właśnie nie jest interwencja zbrojna; nawet prowadzona pod płaszczykiem ochrony interesów, poszanowania praw człowieka czy – jak to ładnie określił doradca Reagana, Roberta Kagan – „gotowością do wzięcia na siebie obowiązku ochrony innych krajów” (w kontekście interwencji w Iraku). Język Clausewitza być może różni się od oficjalnych komunikatów strategów z Pentagonu, ale diagnozy są te same. Jeśli „cel polityczny nie nadaje się na cel działań zbrojnych; wtedy należy dokonać wyboru celu, stanowiącego jego ekwiwalent, i zastępującego go przy zawarciu pokoju”. „Wojna społeczności – całych narodów, a zwłaszcza narodów cywilizowanych – zawsze zaczyna się od uwarunkowań politycznych, i powodowana jest motywem politycznym. Jest ona zatem aktem politycznym”. „Wojna nie jest tylko aktem politycznym, ale także rzeczywistym instrumentem polityki, kontynuacją politycznych przetargów, polityką postępującą dalej przy użyciu innych środków. Wszystko poza tymi sprawami, które są właściwe samej wojnie, odnosi się tylko do szczególnego charakteru wykorzystywanych przez nią środków”. Sam podbój jednak nie wystarcza, gwarantuje zaledwie krótkotrwałe zwycięstwo. Oznacza dalsze koszty związane z rebelią, tłumienie zamieszek, niezadowolenia mieszkańców. Zwycięstwo musi być usankcjonowane przez obydwie strony. O tym zresztą współcześni stratedzy także doskonale wiedzą. Nowoczesna wojna jakże bliska jest idei Clausewitza, społeczność podbitego kraju ma nie tyle pogodzić się z losem, ma go z entuzjazmem zaaprobować. Nie przypadkiem amerykańska propaganda pokazywała żołnierzy witanych przez Irakijczyków kwiatami. Później rzeczywistość nie była już tak różowa, bo podłożem wojny – jak pisał Clausewitz – jest nie tylko polityka, ale także tłumiona mniej lub bardziej nienawiść. „Jeśli dwie strony uzbroiły się do walki, musiało popchnąć je do tego uczucie wrogości, i tak długo jak są uzbrojone, czyli nie rozmawiają o pokoju, uczucie to musi trwać”. „Siła militarna musi zostać zniszczona, to znaczy sprowadzona do takiego stanu, w którym nie będzie już zdolna kontynuować wojny. Kraj musi zostać podbity, ponieważ w przeciwnym wypadku w kraju tym przeciwnik może sformować nowe siły. Jednak nawet jeśli oba te postulaty zostaną wypełnione, w dalszym ciągu nie można uznać wojny, czyli stanu istnienia wrogich uczuć i działań wrogich sił, za skończoną, tak długo jak nie uda się również stłamsić woli przeciwnika; a to oznacza, że rząd i sojusznicy przeciwnika muszą zostać zmuszeni do podpisania pokoju, albo ludność musi zostać poddana naszej woli; inaczej nawet gdy będziemy całkowicie okupować wrogi kraj, wojna może wybuchnąć na nowo, albo gdzieś na jego terenie, albo dzięki pomocy udzielonej przez sojuszników. Może się to również rzecz jasna zdarzyć po podpisaniu pokoju, ale fakt ten nie wskazuje na nic innego jak tylko na to, iż żadna wojna nie zawiera w sobie elementów całkowitego i zupełnego zakończenia. Ale mimo tego, że tak się rzeczy mają, wraz z zawarciem pokoju wygasa jednak zawsze kilka ognisk zapalnych, które inaczej tliłyby się w ukryciu, a namiętności stają się stłumione, jako że wszyscy, których umysły skłaniają się ku pokojowi, a których w każdym kraju i w każdym czasie jest wielka liczba, odchodzą zupełnie od ścieżki zbrojnego oporu. Cokolwiek by się później wydarzyło, zawsze musimy postrzegać cel jako osiągnięty, a sprawy wojenne zakończone, poprzez zawarcie pokoju”.\nClausewitz zwracał też uwagę na czynnik ludzki, na rolę przywódcy, na morale żołnierzy, ich wolę walki i wiarę w zwycięstwo. Gloryfikował wielkich wodzów, przypisując im cechy przynależne geniuszom. Przypomina to słynne zdanie Napoleona, że „na wojnie nie ludzie są ważni, lecz człowiek”. Także współcześni wodzowie lubią występować w roli mężów stanu, realizując „wolę większości”. Nawet jeśli tej większości nie podpierają badania społecznej opinii.\nWłaśnie opinia społeczna jest tym elementem, który Clausewitz pomijał całkowicie, żył wszakże w zmilitaryzowanym państwie pruskim. Nastrojów społecznych współcześni wodzowie lekceważyć nie mogą, bo ich władza w demokracji jednak absolutną nie jest, czego dobitnym przykładem była wojna w Wietnamie. Wydarzenia z 11 września 2001 roku, nasilające się zagrożenie terroryzmem są kolejnym sygnałem. Nowoczesna wojna to już nie okopy, piechota i artyleria, wróg często jest niewidzialny, co całkowicie zmienia nasze wyobrażenie o wojnie. Właściwie można obecnie mówić o permanentnej wojnie z wrogiem, którego nie da się zlokalizować na mapie. Dla polityków to wyjątkowo nieprzyjemna sytuacja. „Każda bez wyjątku osoba jest potencjalnym terrorystą” – pisał po upadku Word Trade Center francuski filozof Jean Baudrillard. „Zamach z 11 września dramatycznie uzmysłowił to, co rozumiano już od dawna: bogatym i silnym nie przysługuje już monopol na przemoc” – pisał z kolei Noam Chomsky. I dalej zacytujmy Baudrillarda: „Jest całkowicie logiczne, że kiedy siła rośnie w siłę, nasila się także wola jej zniszczenia. Ale to nie wszystko: siła ta jest w pewien sposób współwinna własnego zniszczenia. Autoregeneracja systemu narasta w miarę, jak staje się on coraz bardziej doskonały i wszechmocny”. Clausewitz lekceważył doświadczenia historii, uważając je za mało użyteczne w epoce rodzącego się industrializmu. Z militarnego punktu widzenia pewnie miał rację, zwłaszcza że próby powielania schematów rozegranych już bitew dawały często żałosne efekty. Rzym upadł jednak nie w wyniku najazdu barbarzyńców – one były tylko skutkiem – ale z powodu własnej degeneracji, a ta grozi wszystkim politykom… nawet jeśli mienią się genialnymi strategami.\nWspółcześnie dla prowadzenia wojny na szeroką skalę konieczne jest społeczne przyzwolenie, uzyskiwane często dzięki propagandowym kłamstwom i manipulacjom polityków (doskonałym przykładem są zarzuty brytyjskiego społeczeństwa pod adresem Tony'ego Blaira, który oszukał opinię publiczną, mówiąc, że Irak dysponuje bronią chemiczną; wcześniej, w 1982 roku, Brytyjczycy byli świadkami innej manipulacji, związanej z wojną o Falklandy, ale rząd Thatcher umiejętnie wykorzystał wówczas społeczne przyzwolenie). W Europie przyzwolenia dla wojny nie ma; jak pisał wspominany już Robert Kagan: „Amerykanie są z Marsa, Europejczycy z Wenus”. Ale to Ameryka, a nie Europa jest światowym żandarmem.\nIstotnym czynnikiem rozstrzygającym o losach bitew w czasach Clausewitza była odwaga, męstwo w boju. „Jeśli przyjrzymy się subiektywnej naturze wojny, czyli warunkom, na których jest prowadzona, będzie nam przypominała grę. Pierwszorzędnym składnikiem, w obecności którego prowadzone są wszelkie działania na wojnie, jest niebezpieczeństwo; a która z cech moralnych ujawnia się w niebezpieczeństwie jako pierwsza? Odwaga. Oczywiście do pewnego stopnia można pogodzić odwagę z ostrożną kalkulacją, ale należą one do dwóch różnych kategorii i reprezentują różne cechy umysłu. Wojna najbardziej przypomina hazard”. Dziś oczywiście na uprawianie hazardu politycy pozwolić sobie nie mogą, ale też „mgła wojny” z czasów Clausewitza opadła, współczesne satelity i systemy szpiegowskie pozwalają namierzać cele z ogromną precyzją bez ryzyka strat własnych (co najwyżej w lokalnej ludności, a więc społeczności wroga – nawet jeśli oficjalny język propagandy tak tego nie ujmuje). Nie ma już miejsca na męstwo, miejsce dawnych bohaterów zajęły zdalnie sterowane pociski, a purpurowe serce – jedno z najstarszych i najważniejszych amerykańskich odznaczeń za poniesione w boju rany – przyznaje się za przypadkowe obrażenia pijanych żołnierzy zabawiających się z dziwkami w kantynie.\nNie znaczy to jednak, że nie powinniśmy uważnie wczytać się w traktat Carla von Clausewitza. Jego diagnoza roli polityki w tym co nazywa „sztuką wojny” jest aktualna. „Wojna w prawdziwym świecie nie jest rzeczą ekstremalną, istniejącą i kończącą się tylko w jednym, pojedynczym wybuchu; jest to działanie sił, które nie rozwijają się całkowicie w tym samym stopniu i w ten sam sposób, lecz które w jednym momencie zyskują dość mocy, aby pokonać opór, jaki daje inercja lub tarcie, a w innym momencie są zbyt słabe, aby wywołać jakikolwiek efekt. Jest to zatem w pewnym stopniu pulsowanie gwałtownej siły, bardziej lub mniej zaciekłej, wybuchającej i wyczerpującej swą energię wolniej lub szybciej – innymi słowy, prowadzącej zwykle szybciej lub wolniej do celu, ale zawsze trwającej na tyle długo, aby na owej drodze pozwolić wywierać na się wpływ dla zmiany swego kierunku – w skrócie, aby podlegać woli kierującej nią inteligencji. Jeśli przypomnimy sobie, iż wojna ma swe korzenie w celu politycznym, wtedy rzecz jasna ten pierwotny motyw, który powołał ją do istnienia, winien być niezmiennie najważniejszym powodem jej prowadzenia. Jednak cel polityczny nie jest tu jakimś despotycznym prawodawcą – musi on dostosować się do charakteru środków i choć zmiany w nich mogą wymusić modyfikacje celu politycznego, cel ów musi zachować bezwzględne pierwszeństwo. Polityka zatem przeplata się nieustannie z samą materią wojny i musi na nią wywierać stały wpływ – na tyle, na ile pozwoli na to charakter uwolnionych przez nią sił”.\nCarl Philips Gottlieb von Clausewitz urodził się w 1780 roku w pobliżu Magdeburga. Wywodził się z biednej szlachty, a kompleksy pochodzenia bardzo widoczne są w jego pracach teoretycznych. Miał dwanaście lat, kiedy wstąpił do wojska. Jednym z jego przełożonych był wybitny pruski strateg, generał Gerhard von Scharnhorst, który zwrócił uwagę na młodego oficera. Clausewitz został adiutantem księcia Augusta. Walczył przeciwko wojskom Napoleona w latach 1812-1814 (w armii rosyjskiej, m.in. w bitwie pod Borodino) i 1814-1815 (w armii pruskiej). Jako pułkownik dowodził m.in. atakiem kawalerii pruskiej pod Lutzen, w której poległ von Scharnhorst (Clausewitz wspomina o tym w swoim traktacie). W 1815 roku został doradcą szefa sztabu dowódcy III Pruskiego Korpusu, który uniemożliwił Napoleonowi połączenie sił pod Waterloo. Dosłużył się stopnia generała. W latach 1818-1830 był dyrektorem berlińskiej Akademii Wojennej (Allgemeine Kriegschule). Zmarł na cholerę w 1831 roku.\nWojna nie jest igraszką,\nnie jest zwykłym zamiłowaniem do przygody czy wygranej,\nnie jest skutkiem nieskrępowanego entuzjazmu;\njest poważnym środkiem osiągania poważnych celów.\nFaktu, że koncepcje naukowe nie składają się wyłącznie, ani nawet przede wszystkim, z systemu i z jego skończonych założeń teoretycznych, nie trzeba już dzisiaj uzasadniać. W traktacie niniejszym system nie jest widoczny na pierwszy rzut oka, a zamiast teorii w postaci ukończonej budowli, są tu tylko materiały do jej budowy.\nNaukowość niniejszej pracy zasadza się w próbie zgłębienia natury wojskowości, aby pokazać jej zbieżność z naturą jej elementów składowych. Nie unikano argumentów filozoficznych, ale w miejscach, gdzie nadto się one rozmywały, Autor ucinał je i uciekał się do odpowiadających im wyników doświadczeń; gdyż tak samo jak wiele roślin rodzi owoce jedynie wówczas, gdy nie pozwala im się rosnąć zbyt strzeliście, takoż i w naukach praktycznych listki i gałązki teorii nie mogą się zanadto rozrosnąć, lecz trzymać je należy blisko doświadczenia, czyli ich naturalnej gleby.\nNiewątpliwie błędem byłoby próbować ze składu chemicznego ziarna zboża domyśleć się kształtu kłosa, który zeń może wyrosnąć; wystarczy wszakże udać się na pole, by obserwować dojrzewanie kłosów. Dociekanie i obserwacja, filozofia i doświadczenie nie mogą ani sobą nawzajem pogardzać, ani się wykluczać; winny natomiast wzajemnie uznawać swe obywatelskie prawa. Zatem gmach założeń, zawartych w książce niniejszej, nie jest pozbawiony podpory: łuki wewnętrznej konieczności założeń tych wspierają z zewnątrz przypory albo doświadczenia, albo samej idei Wojny.\nMożna by zapewne napisać systematyczną teorię Wojny pełną ducha i treści, nasze doświadczenia jednak, jak dotąd, były całkiem odmienne. Nie mówię już tu o ich nienaukowym duchu; lecz dążąc do spójności i kompletności systemu, przepełnione są one uogólnieniami, truizmami i banałami wszelkiego autoramentu. Uderzającym przykładem tychże jest choćby wyciąg, sporządzony przez Lichtenberga, z regulaminu postępowania w razie pożaru.\nW krytyce tej możemy zaobserwować trzy różne procesy myślowe. Po pierwsze, badania historyczne oraz ustalanie wątpliwych faktów. To właściwie sfera zainteresowania historii, a badania historyczne nie mają nic wspólnego z teorią. Po drugie, przejście od badania skutków do stwierdzania ich przyczyn; oto właśnie prawdziwe badanie krytyczne; jest ono teorii niezbędne, ponieważ wszystko, co teoria twierdzi, wspiera, a nawet tylko wyjaśnia poprzez doświadczenie określić można jedynie w ten sposób. Po trzecie, analiza zastosowanych środków. To krytyka w najczystszej postaci, w której zawiera się pochwała i nagana. To tu właśnie teoria\nrzadko jest tak, że tylko jedna prosta przyczyna powoduje wydarzenia na Wojnie. Przyczyn tych jest przeważnie wiele jednocześnie, a zatem nie wystarczy prześledzić wydarzenia do ich początków w duchu szczerości\nStało się zatem tak, iż nasze książki teoretyczne i krytyczne, zamiast być przejrzystymi i prostymi dysertacjami – których autorzy zawsze wiedzieliby przynajmniej, co chcą powiedzieć, a czytelnik wiedziałby, co czyta – pełne są technicznych określeń nie służących niczemu prócz tworzenia barier pomiędzy czytelnikiem a autorem. Często dzieje się jeszcze gorzej; prace są niczym\nGałęzie wiedzy, które legły u podstaw Sztuki Wojny, to bez wątpienia nauki empiryczne; choć w sporej części wywodzą się one z natury rzeczy, o tejże naturze możemy dowiedzieć się jednak głównie poprzez doświadczenie; a oprócz tego tak wiele czynników modyfikuje ich praktyczne zastosowanie, iż skutków nigdy nie da się w pełni poznać jedynie z rodzaju użytych środków. Skutki działania prochu,\nJeśli przyjrzymy się aktualnym sposobom prowadzenia wojny, stwierdzimy, iż chyba dopiero począwszy od walk o sukcesję austriacką wojny są (w każdym razie pod względem uzbrojenia) podobne współczesnym i pomimo wielu ważnych zmian, zarówno wielkich, jak i małych, które miały miejsce\nIm bardziej jednak zagłębiamy się w szczegóły i odchodzimy od ogólnych relacji, tym mniej widać korzyść z przykładów i lekcji z bardzo odległych czasów, gdyż ani nie mamy sposobów, by ocenić towarzyszące im wydarzenia, ani nie możemy ich zastosować do naszych odmiennych sposobów prowadzenia Wojny. Niestety, pisarze zajmujący się historią uwielbiają opowieści o starożytności. Nie będziemy rozwodzić się nad tym, jak przyczyniać się do tego może ich próżność i szarlataneria, niemniej jednak nie udało nam się w ich wywodach znaleźć


285 Shares 3886 views\nMożna tylko zdziwić się i wstydzić, ile imion twórców codziennych przedmiotów pozostaje w cieniu historii. Szczególnie miło, że każdy z tych wielkich ludzi miał ukraińskie korzenie.\nNie zawsze były to roboty na Ukrainie, które wiele musiało opuścić. Warto jednak pamiętać, że można zmienić miejsce zamieszkania, ale z serca niemożliwe jest usunięcie pamięci z Ojczyzny.\nZnani ukraińscy naukowcy w rozwoju nauki światowej wnieśli ogromny wkład. Nasza historia otwiera Igor Sikorsky. Ta nazwa jest znana bez przesady na wszystkich kontynentach, w każdym zapomnianym zakątku świata.\nTwórca urodził się w 1889 roku w Kijowie. Ideologicznym inspiracją dla młodego Igor był Leonardo Da Vinci. Już we wczesnym dzieciństwie projektant wyznaczył sobie konkretny cel – na stworzenie helikoptera.\nZanim miał dwadzieścia lat, skonstruował dziesiątki samolotów, z których większość została rozbita w próbach. Najlepsze próbki zostały przyznane na różnych turniejach, a fakt ten nie mógł zainspirować dalszych badań, które wyprzedzały swój czas od dziesięcioleci. Więc Sikorsky wynalazł największy w tym czasie dwupłatowiec, który miał aż cztery silniki. Następnie samolot był używany jako bombowiec.\nW 1918 roku Igor Iwanowicz przeniósł się do Francji, a następnie do Stanów Zjednoczonych. Bez grosza pieniędzy w kieszeni, przyjaciół i wsparcia.\nDzięki ciężkiej pracy i niesamowitej zdolności do utraty serca i filozoficznego leczenia niepowodzeń, przodkowie nowoczesnych samolotów wzrosła do nieba. Trochę później, ładunek pojawił się, całkowicie zmienił ideę logistyki.\nJuż w 1939 roku projektant zrealizował marzenie swojego życia – zbudował helikopter. W tej chwili maszyny te służą cywilom, wojskowym, a nawet prezydentowi Stanów Zjednoczonych.\nNiesamowita opowieść o silnym człowieku, co jasno pokazuje, że możesz osiągnąć sen, jeśli naprawdę chcesz.\nUdział ukraińskich naukowców w rozwoju światowej nauki jest naprawdę ogromny. Przedstawiciel kierunku mechaniki Iosif Timchenko przedstawił człowiekowi barometr rtęciowy, elektroniczny zegar, urządzenie do testowania manometrów. W Charkowie urodził się projektant, po czym przeniósł się do Odessy, gdzie żył swoim ciekawym życiem.\nNa pamiątkę wdzięcznych potomków Joseph Andreevich na zawsze pozostanie ucieleśnieniem faktu, że to byli ukraińscy naukowcy, którzy stworzyli prototyp kineskopu. Niestety, urządzenie nie zostało opatentowane. A inna osoba przeszła w historię jako jej twórca.\nNawiasem mówiąc, mechanizm skokowy znaleziony przez Józefa Andrejewicza stał się podstawą także dla strobe.\nLista "sławnych ukraińskich naukowców" byłaby niekompletna bez człowieka, który dawał ludziom coś więcej niż przestrzeń.\nHistoria Siergieja Korolewa jest w dużej mierze nieuczciwa i nieuczciwa. Studiując swoje prace, można tylko zastanawiać się, jak silna jest jego wiara w naukę, ludzkość i chęć życia.\nPodobnie jak Igor Sikorsky, chłopak interesował się wszystkim, co leci. Nic dziwnego, że postanowił poświęcić swoje życie podróżując w powietrzu.\nSiergiej Pawłowicz i zaprojektował samolot, a on przeleciał nad nimi. Nawet figurki akrobacji były dla niego rzeczą wspólną.\nNajważniejszy rozwój, który został wprowadzony przez młodych naukowców, był pociskami balistycznymi, które doprowadziły obronę kraju do zupełnie innego poziomu.\nAle nie tylko milicjanci byli szczęśliwi. Utworzenie rakiety umożliwiło dotarcie do zupełnie innych horyzontów nawet poza Ziemię!\n4 października 1957 roku świat wstrząsnął wstrząsaniem pierwszego sztucznego satelity na orbitę naszej planety. Warto wspomnieć, że Siergiej Korolev nadzorował proces rozwoju.\nKolejnym etapem rozwoju był aktywny podbój kosmosu, którego szczytem było wysłanie człowieka do kosmosu 12 kwietnia 1961 r.\nNaukowiec zmarł 14 stycznia 1966 roku, zanim miał marzenia o opanowaniu księżyca. Stacja Orbitalna nie powstała.\nAle z powodzeniem osiągnęła amazes nawet współczesnych. Właśnie dlatego Sergey Korolev zajmuje honorowe miejsce na liście "sławnych ukraińskich naukowców".\nTrudno przecenić wkład ukraińskich naukowców w rozwój nauki światowej. Imię tej osoby nie tyle dotyczy przesłuchania, co poprzednie.\nW końcu dokonał rewolucji w transporcie. Pyrotsky wynalazł tramwaj.\nSpotkanie z inżynierem elektrycznym Pavelem Yablochkovem miało ogromny wpływ na przyszłego wynalazcę. Rezultatem wielu lat badań był pojazd poruszający się po trakcji elektrycznej.\nPomimo protestów właścicieli tramwajów konnych, przyczepy zdobyły godne miejsce w życiu ludzkości i używamy ich do dziś.\nSłysząc frazę "ukraińscy naukowcy", jeden z pierwszych, którzy pamiętali wspaniałego lekarza, którego nazwisko na zawsze wpisało się w historię ludzkości.\nZałożyciel chirurgii pola wojskowego i aktywny zwolennik znieczulenia to tylko niewielka część jego zainteresowań. Ponadto naukowiec lubił anatomię, był też wspaniałym nauczycielem.\nTysiące osób dotkniętych konfliktami militarnymi jest na zawsze wdzięczne Nikołajowi Iwanowiczowi za możliwość zapominania o urazach. Opracowane przez lekarzy do odlewania tynków zachowały setki kończyn i są używane do dziś.\nSortowanie rannych jest także pomysłem Pirogov. Przy równej liczbie pracowników skuteczność opieki podstawowej wzrosła wielokrotnie.\nPrawie sto pięćdziesiąt lat minęło od śmierci wybitnego mistrza, ale jego imię pozostanie zawsze w najbardziej szczerej i pozytywnej wspomnieniach wdzięcznych potomków.\nInni ukraińscy naukowcy, którzy dokonali nieocenionego wkładu w rozwój nauki światowej\nIvan Puliuy – jest uważany za jednego z twórców aparatu, który dziś nazywany jest "rentgenowskim".\nVladimir Khavkin jest twórcą szczepionki przeciwko plagom i cholerze.\nYuri Voronoy – przeszczep nerki.\nWiaczesław Pietrow – zaangażował się w tworzenie płyty CD.\nI, oczywiście, Leonard Kleinrock, który brał udział w tworzeniu naszego ulubionego internetu.\nNiestety, ograniczenie wielkości artykułu nie pozwala nam pokrywać całej listy, która obejmuje dobrze znanych ukraińskich naukowców – przecież geniusze są naprawdę nieograniczona! Chcę mieć nadzieję, że każde wybitne imię nie pozostanie nienagannie zapomniane i na zawsze pozostanie w pamięci wdzięcznych potomków.\n247 shares 2572 views\n394 shares 3330 views\n83 shares 9901 views\n166 shares 5147 views\n366 shares 1431 views\n390 shares 9038 views\n382 shares 1079 views\n594 shares 1860 views\n756 shares 1427 views\n305 shares 4918 views\n807 shares 8212 views\n116 shares 6773 views\nNauka w świecie: krótki opis


Bezpieczeństwo klimatyczne i energetyczne | Polska 2030 - strategie, oczekiwania, opracowania\nRaport Polska 2030 to dokument rządowy omawiający aktualną sytuację naszego kraju, a także omawiający możliwe zagrożenia i wyznaczający kierunek postępowania. Jest to długofalowa strategia rozwoju dla Polski, w której nie mogło zabraknąć również zagadnień związanych z ekologią i klimatem.\nWzrost potrzeb energetycznych\nW Polsce wrasta zapotrzebowanie na energię. Rosnące potrzeby energetyczne należy zabezpieczyć zarówno w średniookresowej, jak i długookresowej perspektywie. W tym celu planuje się szereg inwestycji energetycznych, między innymi w gazoport czy elektrownie wykorzystujące energię jądrową. W celu ochrony klimatu wzrosnąć musi także wykorzystanie odnawialnych źródeł energii, a zmniejszyć się zużycie węgla. Obecne nawęglenie polskiej gospodarki to aż 94%, co przyczynia się do emisji zanieczyszczeń. Wynika to częściowo z tego, że Polska jest bogata w złoża węgla. Przy mądrym wykorzystywaniu zasobów naturalnych takich jak węgiel, miedź czy gaz łupkowy nasz kraj ma szansę budować konkurencyjną gospodarkę, ponieważ ma jedne z największych złóż kopalin na świecie. Nie chodzi więc o wyeliminowanie węgla, ale o jego mądre wykorzystanie przy rozszerzeniu udziału zasobów odnawialnych w produkcji energii.\nW raporcie nie pominięto też zagadnienia zmian klimatu. Postuluje się współpracę wszystkich sektorów gospodarki i dziedzin nauki przy wdrażaniu działań zapobiegających zmianom klimatu. Podejmowane będą także odpowiednie działania w celu zapewnienia bezpieczeństwa obywatelom w przypadku drastycznych zmian klimatu i związanych z tym nagłych zjawiskach przyrodniczych.\nfoto: paulbr75/Pixabay; Olga\nPoprzedni wpisPrognozy demograficzneNastępny wpisTableau – pracuj z urządzenia mobilnego