Anegdoty | Jokes | Анекдота - Entertainment Zone - Sony.yt - International Sony Forum\nPosted 13 September 2011 - 01:19\nW tym temacie możecie dodawać swoje ulubione żarty, dowcipy, anegdoty. Nie chodzi o to by dodawać coś na siłę, tylko te które śmieszą Was najbardziej lub mają według Was najlepszą puentę oraz są zgodne z regulaminem i netykietą.\nIn that topic you can add your favourite jokes and funny stories with interesting punchline in English, Polish or Russian language.\nВ этой теме вы можете добавлять своё любимые шутки, или анекдота (эти которое смешат Вас наиболее или в которых по вашему мнению самая хорошая главная суть).\n- Panie, (%#@$%$!), ogarnij Pan ten sajgon, bo mi tu kazali internet podłączyć!\nIdzie sobie wilk zboczem góry, patrzy na wierzchołek, a tam orzeł się dziwnie zachowuje. Stoi na szczycie, buja się raz w tył, raz w przód, po czym nurkuje w dół, rozwija skrzydła i wzlatuje na szczyt góry. Zaciekawiony wilk postanowił wdrapać się na szczyt i zapytać orła o co chodzi.\n-<wilk> Siema orzeł, co robisz?\n-<orzeł> A luzuję się...\n-<wilk> Ooo super! A mogę też spróbować?\n-<orzeł> No jasne, rób to co ja\nWilk stanął koło orła, zaczęli się gibać raz w przód, raz w tył, raz w przód, raz w tył, po czym runęli w dół urwiska. Lecą sobie lecą, po czym w połowie drogi orzeł się odezwał:\n-<orzeł> Tee, wilk, a gdzie ty masz skrzydła?\n-<wilk> Yyy, nie mam...\n-<orzeł> Aleś się, (%#@$%$!), wyluzował...\nLata 80-te, USA właśnie podbiło księżyc, rozpoczęto plan zabudowy nowego terytorium. Zebrali się eksperci i zaczynają radzić:\n- Tu postawimy pierwszego na księżycu Mac Donalda,\n- A tu zbudujemy drugi Empire State Building!\n- A tam będzie nowa siedziba General Motors!\nSłysząc tę rozmowę wyłania się zza głazu kosmita i idąc chwiejnym krokiem z butelką wódki w ręce i wtrąca się do dyskusji:\n- A jakiś czas temu byli tu już tacy jak Wy i mówili szto tu vsjo budiet kukurydza!\n- O, nie. Trzeba iść ścieżką prosto, potem skręcić w lewo, przejść przez pole konopi. Dalej będzie gadająca rzeka...\nPierwszy z niedowiezanie,\n- Tak a kto Ci to opowiadal.???\n- A w tamtym roku siostra byla.\n- Pozdrawiam Cię ze świętem wszystkich!\n- Z dniem inwalidy!\n- Dlaczego wszystkich?\n- No a pomyśl... Stać Cię na zakup mieszkania?\n- A na wymarzony samochód?\n- Mam za małe możliwości...\n- No i właśnie, dziś jest ten dzień - ludzi z ograniczonymi możliwościami\n1993 год: престарелый жандарм идёт по улице и вдруг встречает того самого едва живого от старости революционера, торгующего своими пирожками. и тут говорит. : "Неужто Семёныч, наш Царь-батюшка-то тебе революционеру запрещал пирожками торговать?! ?\n1910 rok: Żandarm prowadzi do więzienia rewolucjonistę.\n1917 rok: Rewolucjonista prowadzi do więzienia żandarma.\n1937 rok: Obaj siedzą w GUŁAGU.\n1955 rok: Obaj wychodzą na wolność, bo ogłoszono amnestię.\n1993 rok: Starzec żandarm idzie ulicą i nagle spotyka tego sam ledwie żywego od starości rewolucjonistę, handlującego swoimi pasztecikami. I mówi. : "Czyż Siemionycz, nasz car-ojciec Tobie rewolucjoniście zabraniał pasztecikami handlować?!?\nPewien businessman, zatrzymawszy się w małej wiosce gdzieś w Meksyku, postanowił pospacerować nad brzegiem morza. W pewnym momencie zobaczył zacumowany kuter rybacki. W niewielkiej łodzi znajdowało się zaledwie kilka okazałych tuńczyków. Businessman pochwalił rybaka za jakość towaru i spytał, ile zajęło mu złapanie tych kilku ryb. Meksykanin odparł, że zaledwie chwilę.- Dlaczego nie zostałeś na morzu dłużej, żeby złowić ich znacznie więcej?\nUśmiechnięty rybak spojrzał na businessmana i powiedział:\n- A czy moje życie teraz przypadkiem właśnie tak nie wygląda?\nPosted 15 September 2011 - 02:11\nRosjanie i Amerykanie stanęli do zawodów, który kraj posiada nowszą technologię i szybsze myśliwce. Stany zjednoczone wystartowały z najnowszym modelem F-35, natomiast Rosjanie wystawili zwykły samolot do rozsiewania kukurydzy. Amerykanie jak to zobaczyli, wybuchnęli śmiechem. Tymczasem Rosjanie opracowali strategię i postanowili pokonać amerykanów sprytem. Zarzucili tytanową linę w momencie gdy F-35 startował i pognali za amerykańskim myśliwcem. Dowództwo amerykańskie zaczęło przyjmować meldunki:\n- " Przekroczyliśmy prędkość 1 macha - Rosjanie siedzą nam na ogonie".\n- " Przekroczyliśmy prędkość 2 machów - Rosjanie nadal siedzą nam na ogonie".\nTymczasem Rosjanie przerażeni, bo kukuryźnik zaczyna się rozlatywać...\n- " Przekroczyliśmy prędkość 3 machów - Rosjanie modyfikują kadłub - będą wyprzedzać! "\nКогда я был помоложе, то ненавидел когда на свадьбах ко мне подходили мои дяди тети и со словами "Ты следующий! " тыкали меня в бок покатываясь при этом со смеху. Они перестали это делать только после того, когда я стал делать с ними тоже самое... на похоронах...\nGdy byłem młodszy, nienawidziłem gdy na weselach podchodzili do mnie moi wujkowie i ciotki i mówiąc "Ty będziesz następny" trącali mnie w bok, zataczając się przy tym ze śmiechu. Przestali to robić tuż po tym, jak zacząłem im robić to samo, podczas... rodzinnych uroczystości pogrzebowych...\nPrzychodzi facet o pierwszej w nocy do jakiegoś baru i zamawia kufel piwa.\nBarman mówi - jeden grosik się należy.\n- Co? Jeden grosik? Czy ja śnię? Takie znakomite piwo tylko jeden grosik? To poproszę jeszcze befsztyk, szklankę koniaku, ananas...\n- No... Za to wszystko będą już cztery grosze.\n- ...To mi się podoba! Kim jest właściciel tego baru?\n- Możecie się poznać. Siedzi tam, w rogu, z moją żoną.\n- To samo co ja tutaj z jego biznesem\nRok 2055. Mikołaj Tusk niespodziewanie przegrywa w II turze wyborów prezydenckich.\n- Przecież wszystkie sondaże dawały nam przewagę!\n- Tak, ale, niestety, dokopali się do tego, że miałem dziadka w PO...\nPosted 23 September 2011 - 21:53\n- Але... здрaвствуйте. это КГБ?\n- К вaм мой попугaй не зaлетaл?\n- Не зaлетaл.\n- Мужчинa, что Вы хотите?\n- Ой. Я вaм одно скaжу. У меня улетел попугaй. Если он к вaм вдгуг зaлетит... имейтее ввиду, товaрищи... . Я ЕГО МНЕНИЯ... . НЕ РАЗДЕЛЯЮ!\n- Halo... witajcie. To KGB?\n- Do was moja papuga nie przyleciała?\n- Nie przyleciała.\n- Obywatelu, czego chcecie?\n- Oj. Jedno Wam powiem. Uciekła mi papuga. Jeśli ona do Was przyleci... miejcie na uwadze Towarzysze jedno: ... JA JEJ ZDANIA... NIE PODZIELAM!\nSocjalizm: nakarmić głodnego rybą.\nKapitalizm (takim jakim go przedstawiają): Dać głodnemu wędkę, żeby sam sobie złowił rybę i się wyżywił.\nKapitalizm (taki, jakim jest w rzeczywistości): Nie dawać głodnemu wędki, tylko sprzedać ją na kredyt, nie dając przy okazji głodnemu żadnych informacji o tym, że ani dostępu do rybnego stawu ani prawa na odłów mieć nie będzie, bo zarówno staw jak i ryby dawno należą do tego, komu ów głodny człowiek musi jeszcze za wędkę oddać pieniądze\nPosted 26 September 2011 - 22:07\n"...jeszcze wczoraj staliśmy na skraju przepaści, lecz w dniu dzisiejszym zrobiliśmy wielki krok naprzód !!!"\nJasio chce popływać i pyta ratownika o pozwolenie.\n-Mogę popływać w tym basenie\n-Musisz najpierw pokazać mi jak pływasz!\nJasiu zaczyna robi fikołki, pływa, nurkuję na to ratownik.\n-Gdzie nauczyłeś się tak świetnie pływać?\n-Tata wyrzucał mnie na środku jeziora\n-To pewnie trudno było dopłynąć do brzegu\nMąż odwozi do szpitala rodzącą żonę (nauczycielkę polskiego). Ta nazajutrz dzwoni do męża\n-Kochanie jestem taka szczęśliwa, rodzaj męski, liczba mnoga.\nJasiu przynosi do domu koszyk pełen jabłek.\n-On wie o tym\n-No pewnie, przecież mnie gonił.\nDo adwokata przychodzi starsza pani.\n-Panie mećenasie chcielibyśmy założyć z mężem sprawę o rozwód\n-Jak to o rozwód, w tym wieku? Ile pani ma lat?\n-A mąż, w tym samym?\n-Mąż trochę starszy 98\n-Jesteście państwo zdecydowani?\n-Tak zdecydowani jesteśmy\n-A dlaczego w tym wieku\n-Czekaliśmy aż dzieci pomrą aby im przykrości nie robić.\nMąż wraca nad ranem lekko zawiany, żona otwiera, już z wałkiem na niego czeka, a ten myk pod stół. A ona.\n-Wyłaź z pod tego stołu!\n-NO MÓWIĘ CI WYŁAŹ!!!\n-Jak mówię że nie wyjdę, to nie wyjdę. W końcu mężczyzna musi mieć swoje zdaniee...\nPrzychodzi chłop do domu kompletnie zalany, buty w ręce, po cichu żeby go stara nie złapała. A żona zaświeca światło i z wałkiem do ciasta.\n-Ha mam cię, chyba mi nie powiesz że o 3 nad ranem idziesz do szewca\n-A ty chyba mi nie powiesz że o 3 nad ranem ciasto robisz\nPosted 03 October 2011 - 01:29\nPewien amerykański multimilioner kupił sobie najlepszy na świecie sejf. Ale zanim schował w nim swoje najcenniejsze skarby, postanowił przetestować, czy rzeczywiście jest taki najlepszy. Zatrudnił trzy najlepsze ekipy kasiarzy, które miały najlepszą reputację i największe osiągnięcia w dziedzinie obrabiania sejfów. Pierwszą z nich byli Rosjanie, drugą - Francuzi a trzecią - Polacy. Amerykanin zaprosił wszystkie trzy ekipy do swojej rezydencji, zaprowadził ich do pomieszczenia z sejfem i powiedział: Zgaszę światło na 30 sekund po czym je zapale. Tej ekipie, której się uda go otworzyć w tym czasie, przekażę całą jego zawartość. Do dzieła przystąpili Rosjanie. Światło zgasło na 30 sekund, a po zapaleniu multimilioner zobaczył jedynie wyjęte narzędzia i kilka niedopitych butelek wódki. Kolejna próba należała do Francuzów. Po 30 sekundach sejf nadal był zamknięty, a multimilioner ujrzał kilka nadgryzionych bagietek, kilka niedopitych filiżanek kawy i lekko porysowany sejf. Coraz bardziej dumny z udanego zakupu zgasił światło po raz ostatni. Po trzydziestu sekundach nacisnął włącznik, ale światło nie zapaliło się. Co jest grane? Spróbował po raz drugi, trzeci, czwarty i nic... Po chwili słyszy uciekających Polaków "Zenek... Mamy tyle kasy, to po kiego Ci jeszcze ta żarówka?"\nWielka wojna ojczyźniana. Major zwraca się do porucznika:\n- Zobacz... wszyscy walczą, a Ormianie sobie siedzą, odpoczywają...\n- Przecież ich nie zmusicie do walki...\n- Idź do nich i powiedz tak: " Wojna, ciężkie czasy, za każdego fryca (czyt. Niemca) dostaniecie 10 rubli".\nPoszedł porucznik do Ormian i powiedział: " Wojna, ciężkie czasy, za każdego fryca dostaniecie 10 rubli". Ormianie się zgodzili. Następnego dnia przywożą wagon martwych Niemców. Porucznik wypłacił po 10 rubli za każdego Niemca. Nazajutrz Ormianie przywożą trzy wagony Niemców - porucznik znowu wypłacił należną kwotę. Następnego dnia Ormianie przywieźli 5 wagonów! Porucznik zaniepokojony, bo zaczęły mu się kończyć pieniądze, powiedział do Ormian tak:\n-Słuchajcie, jest wojna, ciężkie czasy, będę Wam płacił po 6 rubli za każdego fryca. W porządku?\nNa co Ormianie odrzekli:\n- Posłuchaj złociutki. My już ich i tak po 8 rubli u partyzantów skupujemy!\nPutin radośnie jechał przez Rosję z prędkością 120 km/h, zachwycając się znakomitym stanem Kostromskich dróg, a przodem, z prędkością 200 km/h pędzili: pojazd do układania asfaltu i brygada drogowców\nPosted 03 October 2011 - 07:11\nco się stanie po połączeniu firanki z ogniskiem?\nPosted 17 October 2011 - 02:34\nMałżeństwo spaceruje jesienią po parku.\n- Tak, kochanie, powiedział mąż.\n- Jeszcze raz na krakanie wrony odpowiesz "Tak, kochanie", a się obrażę i sobię pójdę. Odpowiedziała żona\nChińczyk gra z Francuzem w pingponga. Nagle piłeczka pęka.\n-pingpongpękł - mówi Chińczyk\n- ilębulę zatę kulę? - pyta się Francuz\nPosted 19 October 2011 - 13:30\nSpotyka się dwóch informatyków. Jeden pyta:\n-Idziesz dzisiaj na imprezkę?\n-No nie wiem, a ile będzie panienek?\n-Stary, ze 6 GB!\nEdited by piotr88010, 19 October 2011 - 13:32.\nPosted 09 November 2011 - 12:56\n@ up: osobiście wolę ten:\n- Nie p$#%#! Kupiłeś nowego laptopa? A procesor jaki?\nWchodzi baba do Lidla i patrzy a tam same puste półki. Pyta się kasjera czemu to tak?? A on odpowiada\n- Mamy właśnie tydzień Afrykański\nDlaczego blondynka nakleja plaster Nicorette na samochód?\nZjedz jabłko a dam.\n- Zobaczymy, ile pamiętacie z historii Polski. Kto wypowiedział słowa:\n- Władysław Jagiełło do posłów krzyżackich przed bitwa pod\n- No i proszę, nie wstyd wam? Nguyen jest Wietnamczykiem, a historię Polski\nzna lepiej niż wy. Czy chcecie udowodnić, że "Polak przed szkodą i po\nszkodzie głupi". No, jaki poeta to napisał?\nNauczycielka z wyrzutem spogląda na uczniów. W klasie zapada cisza. Nagle\nsłychać czyjś głośny szept:\n- Bierz d*pę w troki i wyp...j do swojego gó....nego kraju.\n- Kto to powiedział?! - krzyczy nauczycielka, na co Nguyen podnosi rękę i\n- Józef Piłsudski do generała Michaiła Tuchaczewskiego na przedpolach\nWarszawy , sierpień 1920.\n- Możesz mnie pocałować w @#$^#$.\n- Andrzej Lepper do Anety Krawczyk na IV krajowym zjeździe Samoobrony,\nWarszawa , styczeń 2004.\nNauczycielka mdleje. Klasa podnosi dziki wrzask. Po chwili drzwi się\notwierają i wbiega wkurzony dyrektor:\n- Co wy, do diabła, wyprawiacie?! Takiej bandy debili jeszcze w życiu nie\n- Nicolas Sarkozy do polskiej delegacji rządowej, szczyt Unii Europejskiej w\nBrukseli, październik 2011 rok\n- Tato, co oznaczają słowa "realnie" a co "teoretycznie" ?\n- Widzisz synu, jakby Ci to wytłumaczyć... Posłużę się przykładem.\n- Idź do mamy i zapytaj się, czy przespała by się z murzynem za 1 milion dolarów.\nPo chwili syn wrócił:\n- Tak, przespała by się.\n- A teraz idź do siostry i zapytaj się o to samo.\n- Mówi, że też przespała by się.\n- A teraz idź do dziadka i zapytaj się jeszcze raz o to samo.\n- Dziadek mówi, że też.\n- Widzisz synu, teoretycznie mamy w domu 3 miliony dolarów. A praktycznie, dwie prostytutki i pedała\n#12 OFFLINE soniaczW800i\nCoś na poprawę humoru ode Mnie\nDo właściciela restauracji przychodzi klient i pyta:\n- Nie, mamy komplet, nawet o dwie osoby za dużo.\n- NO TO, MOŻE MNIE KTOŚ W KOŃCU OBSŁUŻY!!!\n- Zazdroszczę ci. Tyle szczęścia naraz...\n- Dlaczego musiałeś umrzeć?! Dlaczego musiałeś umrzeć?! Dlaczego to zrobiłeś?!\n- Maciusiu, przestań zachowywać się jak idiota!\nDo sklepu odzieżowego przychodzi klientka i pyta sprzedawczynię:\n- Proszę pani, czy mogę przymierzyć tę sukienkę na wystawie?\n- Ależ bardzo proszę, ale mamy również przymierzalnię...\n- Co wy robicie na tych próbach chóru?- pyta żona.\n- Pijemy piwko i gramy w karty- odpowiada mąż.\n- No, jak wracamy do domu.\n- W tym stawie nie wolno się kąpać!\n- Ale ja się nie kąpię!\n- Ja tooooonę!\n- Aaa,to co innego . Przepraszam.\n-Jak mężczyźni definiują podział obowiązków pół na pół?\n- Ona gotuje- on je, ona sprząta- on bałagani, ona prasuje- on gniecie..\nKobieta:wpada w oko, rani serce, szarpie nerwy, dziurawi kieszeń i wychodzi bokiem\n-To jest sugerowanie sobie że ma się auto\n-Wyzysk człowieka przez człowieka\nBabcia miała wnuczka o którego się martwiła ponieważ nic nie robił i lubił wypić, dlatego wysłała go do pracy.\nWnuczek znalazł pracę na budowie, babcia postanowiła przejść się do szefa budowy. Pyta jaka praca czy ciężka co będzie robił i doszło do wynagrodzenia.\n-Stanowisko murarz 5000zł\n-Nie to za dużo, może coś innego\n-Pomocnik murarza 4000zł\n-Nie też za dużo\n-To nie wiem może pomocnik pomocnika majstra przynieś zanieś pozamiataj 3000zł\n-Nie to i tak za dużo, on się zapije, naprawdę nie ma nic innego?\n-Proszę pani, w takim razie to on by musiał iść na studia\nMłody lekarz rozmawia z starszym kolegą\n-Mam taki przypadek że pacjent powinien już dawno zejść, a on zdrowieję\n-Czasami medycyna bywa bezsilna\nPani pyta Jasia dlaczego się spóźnił na lekcję, na to Jaś\n-Musiałem zaprowadzić krowę do byka\n-A nie mógł tego zrobić Tata\n-niee... Byk to robi lepiej proszę Pani\nPosted 28 January 2012 - 03:19\nStaruszek w rozrywkowym nastroju siedzi w autobusie naprzeciwko sympatycznej młodej dziewczyny. Ślicznotka kokieteryjnie wystawia na pokaz swoje nogi.\nNagle staruszek wysunął propozycję:\n- Daję sto franków, madame, jeśli podniesie pani choć trochę swoją spódniczkę.\nKobieta z uśmiechem na twarzy podniosła do góry spódnicę i schowała obiecany banknot do torebki. Po czym powiedziała:\n- Za drugie tyle pokażę gdzie miałam operowany wyrostek.\n- Z przyjemnością, powiedział staruszek i wręczył kobiecie kolejne sto franków.\n- Proszę popatrzyć przez okno, akurat przejeżdżamy obok tego szpitala\n- Wyciągałem dziewczynę z wody.\nŻona czeka na powrót swojego męża z pracy i robi obiad. Nagle słychać dzwonek do drzwi. Otwiera, a tam stoi Iwan, kolega męża z pracy.\n- Nie szkodzi, wpadłem bo akurat przechodziłem obok.\n- Wejdziesz na herbatę?\nPodczas picia herbaty Iwan nawiązał dyskusję:\n- Słuchaj Irina, wiem że cienko stoicie z kasą, dam Ci 200 rubli jak pokażesz mi swoje piersi.\n- Zwariowałeś? Za kogo mnie masz? Ale po chwili namysłu stwierdziła, że nie ma nic do stracenia i wzięła 200 rubli.\n- Na co Iwan: Dam Ci jeszcze 400, jak pozwolisz mi ich dotknąć...\n- Oszalałeś! Co to, to nie... Jednak po chwili namysłu 400 rubli zniknęło w jej kieszeni.\n- Iwan postanowił ciągnąć dalej i powiedział: dam Ci 1000 rubli, jak się rozbierzesz do naga.\n- No teraz to już przesadziłeś! Ale swoją drogą, 1000 rubli piechotą nie chodzi, no dobra.\n- Rozochocony Iwan postawił wszystko na jedną kartę i mówi: dam Ci 2000 rubli, jak się ze mną prześpisz.\n- Irina wyobraziła sobie ile może za to kupić i po chwili namysłu zgodziła się.\nIwan poszedł do domu. Nie minęła godzina, jak wrócił mąż. Podczas obiadu zapytał:\n- Słuchaj Irina, nie było tu czasem Iwana? Miał mi dzisiaj 3600 rubli wypłaty przynieść...\nNa dyskotece Rosjanin tańczył z dziewczyną Turka. Nie trwało długo, stanął przed nim Turek, byczysko chłop:\nDyskoteka się skończyła, Rosjanin wychodzi, a tam czeka na niego tłum Turków. - No, teraz się z tobą policzymy - warknęli Turcy gremialnie.\n- A to jest drugi z waszych problemów - powiedział Rosjanin. - Nie potraficie załatwiać spraw po męsku, sam na sam, tylko zawsze musicie zwoływać wszystkich "swoich".\nŹródło: pracownik VOLKSWAGEN LEASING POLSKA SP. Z O.O. autentyk od ich działu klientów strategicznych\nPiątek, godziny dobrze popołudniowe, niedługo zamykają. Do salonu Rowiński & Wajdemajer na Targówku wkracza elegancki, nieco już starszy, ale pełen wigoru pan. Towarzyszy mu, cytuję: niewiarygodnie obłędna kobieta (oczywiście w wieku jego potencjalnej córki). Chwilę kręcą się pomiędzy wystawionymi samochodami, po czym pan zwraca się do sprzedawcy z pytaniem, czy znalazłby dla pani coś równie pięknego jak ona. Sprzedawca przytomnie odpowiada, że na coś równie pięknego nie ma szans, ale może zaproponować jakieś tam nieduże Audi. Audi się pani podoba, w związku z czym następuje festiwal dobierania wyposażenia, na zasadzie: "kochanie, bierz co chcesz".\nJurij: Post użytkownika slivka91 został usunięty - brak związku z tematem.\nPosted 29 February 2012 - 19:08\nZwraca się Abraham z prośbą do Mojsze: - Będę miał rewizję, potrzymaj w swoim sejfie moje pieniądze przez tydzień.\nMojsza: - Żono, dzieci chodźcie tu! Widzicie sąsiad przyszedł, pieniądze przyniósł, wziąłem je, przeliczyłem, w sejfie zamknąłem!\nŻona i dzieci: - Widzimy.\nZa tydzień Abraham znów przychodzi do sąsiada.\nAbraham: - Dziękuję, rewizja przeszła, niczego nie znaleźli, zwróć proszę pieniądze.\nMojsza: - Żono, dzieci chodźcie tu! Do nas sąsiad tydzień temu pieniądze przynosił?\nŻona i dzieci: - Nie!\n- Brałem je, przeliczałem, do sejfu włożyłem? Żona i dzieci: - Nie! Nie!\nMojsza otwiera sejf i oddaje wszystkie pieniądze Abrahamowi\nAbraham, dziwiąc się: - A to przedstawienie to po co?\nMojsza: - A żebyś zobaczył z jaką swołoczą przyszło mi żyć!\n- Boję się wysyłać CV do tego banku...\n- Zastanawia mnie jeden fakt... Oferują pracę w godzinach od 9 do 17, a samo ogłoszenie o pracę zostało wystawione w niedzielę o 3 w nocy...\nPosted 05 April 2012 - 16:25\nChirurg z Izraela mówi: "U nas medycyna jest tak zaawansowana, ze jesteśmy w stanie obciąć facetowi jaja, przeszczepić drugiemu i juz po 6-ciu tygodniach będzie biegać w poszukiwaniu pracy". Chirurg z Niemiec mówi na to: "Chwale bardzo za takie osiągnięcia, ale to i tak mało. U nas jesteśmy w stanie wyciąć komuś połowę mózgu, przeszczepić drugiej osobie i już po 4-ech tygodniach będzie latać w poszukiwaniu pracy". Rosyjski chirurg włącza się: "Panowie! Niewątpliwie są to osiągnięcia, ale nie ma co ich równać z naszymi! Jesteśmy w stanie wyciąć polowe serca człowiekowi, przeszczepić drugiemu i już po 2-och tygodniach będzie biegać jak nowonarodzony w poszukiwaniu pracy". Polski Chirurg na to: "Panowie, wasze badania i osiągnięcia są godne podziwu, ale jakaż to pomoc dla jednego człowieka? U nas w Polsce jak 5 lat temu zgarnęliśmy jednego faceta bez jaj, bez mózgu i bez serca. Zrobiliśmy z niego premiera i teraz... cały kraj szuka pracy!"\nPosted 08 July 2012 - 01:59\nUmarł Amerykanin. Żona stęskniona pragnie z nim porozmawiać. Urządza spirytystyczny seans i wywołuje ducha swojego męża:\n- Tak, Mary...\n- John, jak tam u Was? Co robicie?\n- Rano jemy, bzykamy się i śpimy. W ciągu dnia jemy, bzykamy się i śpimy. Wieczorem jemy, bzykamy się i śpimy... I tak każdego dnia.\n- John, to gdzie Ty jesteś? W raju?\n- Jestem królikiem w stanie Kentucky.\nPosted 23 July 2012 - 21:27\nBenzyna podrożała, wódka także. Czynsze i kary - podwyższyli... Dobrze, że wypłat i emerytur nie zwiększyli. Zawsze to jakaś stabilizacja...\nOt, taka rosyjska złota myśl na dzisiejsze czasy\nPosted 15 August 2012 - 20:49\nNo cóż, w międzyczasie gdy kadra Fornalika próbuje się zrehabilitować po klęsce na Euro, krótki dowcip o podobnej tematyce zza Buga:\nNauczycielka na lekcji pyta się uczniów:\n- Dzieci, powiedzcie gdzie pracują Wasi rodzice?\n- Mój tata pracuje w banku, ma wielu ważnych znajomych, nawet prezydenta Rosji!\n- A mój tata pracuje w firmie budowlanej, zaprojektował wiele pięknych budynków.\n- A mój tata tańczy striptiz w klubie dla gejów.\nNauczycielka zasmuciła się, a na przerwie wzięła Wowoczkę na stronę i spytała:\n- Wowoczka, naprawdę Twój tata pracuje tam, gdzie powiedziałeś?\n- Proszę pani, no przecież nie mogłem przed całą klasą przyznać się, że mój ojciec jest trenerem reprezentacji Rosji w piłkę nożną!


zrzutka na film "Leben" (っ◕‿◕)っ♥ | zrzutka.pl\nzrzutka na film "Leben" (っ◕‿◕)っ♥\n9 733 zł\nsobota, 21 maja 2022 o 22:32\nZDJĘCIA ZAKOŃCZONE SPEKTAKULARNYM SUKCESEM! Dziękujemy za waszą pomoc <3 Teraz czas na montaż i postprodukcję, a tymczasem obejrzyjcie nowy teaser z muz. TAMTEN\nNazywam się Ania Płonka, mam fajnych przyjaciół, którzy są bardzo profesjonalni, a mimo to zgodzili się pracować za obietnicę sławy i łyżkę zupy i wraz z nimi realizuję swój film dyplomowy w Warszawskiej Szkole Filmowej. Mamy wszystko co potrzebne, z wyjątkiem pieniędzy, dlatego BARDZO potrzebujemy waszej pomocy!\nNad scenariuszem filmu „Leben” pracowałam prawie 2 lata, powstała także wersja pełnometrażowa (wow), którą planuję rozwinąć w serial (wowow).\nMój dyplom będzie ok. 20-minutowym filmem fabularnym bez efektów specjalnych, ale za to z żywym karaluchem i sceną bójki.\nNiezborna życiowo wieczna studentka pierwszego roku, Olga, wprowadza się do mieszkania po babci. Początkowo postrzega swój los jako przegrany, współlokatorka działa jej na nerwy, a osiedle wydaje się depresyjną dziurą. Wizyta w barze osiedlowym „Astoria” i spotkanie z dawnymi przyjaciółmi z dzieciństwa sprawiają, że w Oldze powstaje nadzieja na pierwsze w jej życiu prawdziwe zadomowienie.\nTo historia taka jak życie (niem. leben), raz zabawna, a raz sroga. Chcę uniknąć tworzenia kina gatunkowego i klasyfikacji. Na niczym się nie wzoruję i mogę obiecać, że takiego filmu jeszcze nie widzieliście.\nJesteśmy już po pierwszej transzy zdjęć, mamy świetny materiał, ale przed nami ta trudniejsza transza: zdjęcia w legendarnym barze osiedlowym Astoria, prowadzonym przez panią Lucynkę, ulubionym miejscu spotkań, chrzcin, styp i wesel lokalnej społeczności.\nNazwę zaczerpnęłam od nieistniejącej już restauracji Astoria, która mieściła się w Uniwersamie Grochów. Podczas dokumentacji, kiedy już właściwie zdecydowaliśmy się na wynajęcie baru Mezalians (dawniej Bar Alpejski), dowiedzieliśmy się, że to mama właściciela prowadziła kiedyś restaurację Astoria, a w piwnicy znajdują się oryginalne szyldy i elementy wystroju. Przeznaczenie!\nJak możemy się odwdzięczyć\n-`ღ´- PODZIĘKOWANIA W NAPISACH\n-`ღ´- KARAOKE z panią Lucynką\nDla naszych kochanych darczyńców przewidujemy ekskluzywne karaoke z panią Lucyną w barze Astoria. Z aktorami i ekipą, pośród scenografii i rekwizytów.\n-`ღ´- KUFEL z logo piwa „Zbójnik”\nRarytas. Identyfikację wizualną, inspirowaną rysunkami Tom of Finland, zaprojektował Igor Kubik, jeden z najprzystojniejszych homoseksualistów polskiej sceny graficznej. Tworzy ilustracje nagradzane w kraju i zagranicą. Od kilku lat jest stałym ilustratorem „Przekroju”.\n-`ღ´- VIP PREMIERA\nPlanowana na lipiec premiera filmu, w atrakcyjnej lokalizacji (którą zdradzimy tylko wam), połączona z bankietem i setem djskim.\nDREAM TEAM ≧◔◡◔≦\nAnia Płonka - sztuką wideo i filmową zajmuję się od siedmiu lat. Jestem absolwentką Grafiki warszawskiej ASP i już niebawem Reżyserii Podyplomowej WSF (jeśli pomożecie mi zrobić ten film...). W mojej filmografii są dwa fabularne shorty: „Let me in” (2020) - prezentowany w tym roku na HER Docs Film Festival i „Praca nie uszlachetnia” (2021).\n„Posen”, mój dyplom, który obroniłam z wyróżnieniem na ASP - był zaprezentowany na wystawie „ComingOut”. Ten i kolejne wideo-arty wyświetlano na festiwalach i wystawach w Europie (m.in. Londynie, Brukseli, Neapolu, Mediolanie, Krakowie, Warszawie) oraz USA (m.in. Nowym Jorku, Portland, Los Angeles).\nOd 5 lat zawodowo wykonuję korekcję barwną filmów, reklam i programów telewizyjnych.\nTu można obejrzeć część moich poprzednich filmów:\nWiktor Malinowski - urodzony w 1988 roku. Swoje pierwsze doświadczenia zawodowe zdobywał jako projektant graficzny i dyrektor artystyczny. Twórca kampanii reklamowych, okładek muzycznych. Członek galerii Czwartek, wydawca internetowego magazynu dokumentalnego SERIO. Związany z Warszawą i Londynem. Od kilku lat zawodowo poświęcony fotografii kreacyjnej - balansując między modą i reklamą. Za swoją najważniejszą praktykę jednak uznaje spontaniczną rejestrację obrazu, wizualny dziennik. Od niedawna spełnia swoje życiowe marzenie i wkracza w świat filmu rozwijając się w sztuce operatorskiej.\nWiktor jest doświadczonym i uznanym fotografem. To typ pasjonata, który uczy się wszystkiego sam i robi to z taką determinacją, że szybko dogania profesjonalistów.\nNa planie jest bardzo skupiony i dokładny, zawsze wie jaki chce uzyskać efekt i jakimi środkami ma to osiągnąć.\nW roli Olgi - labilnej emocjonalnie, żyjącej we własnej głowie i ogólnie w brudzie głównej bohaterki - Zofia Justyńska.\nZosia studiuje w krakowskiej akademii teatralnej i lubi zbierać grzyby. Ładnie śpiewa, co udowodni w jednej ze scen... Ma taki talent, że mogłabym ją równie dobrze obsadzić w roli Justyny albo Jolki i byłaby świetna.\n„Słońce w skorpionie i pierwszy dom w wodniku. W ogóle różne żywioły w charcie, ale dużo wody, więc emocjonalna typiara ze mnie.”\nW roli Immanuela - sąsiada, który od paru lat pisze magisterkę „o Kirkegaardzie” i nie ma zupełnie żadnych znajomych -\nArtur Brandys. Artur przeczytał „Trwogę i drżenie” i nauczył się scenariusza. Niby niewiele, a jednak gra Immanuela tak, że czasem spadaliśmy z tapczanu z wrażenia.\nFun fact: jest malarzem\nW roli Justyny - kochającej ordnung, aspirującej do klasy średniej wyższej, współlokatorki Olgi - Sandra Mierzejewska.\nSandra umie bezbłędnie oddać to spojrzenie, którym Justyna często obdarza Olgę - mieszankę poczucia wyższości, litości i zniecierpliwienia.\nW roli Jolki - osiedlowej zbójnickiej femme fatale - Klara Kieczmerska. Klara mówi, ze nie ma sukcesów, ale to nieprawda. Sprzedaje bogatym ludziom za 500 zł perfumy o zapachu mefedronu.\nKlara bardzo mnie zaskoczyła, bo wcieliła się w moją Jolkę marzeń i wyobrażeń - lepszą niż byłam w stanie opisać słowami.\nscript & casting\nZuza Białecka - studentka Sztuki Mediów ASP, zajmuje się głównie muzyką i filmem. Potrafi się poświęcić dla sztuki. Jakiś czas temu zagrała w swoim własnym filmie i była tam scena, gdzie nago leżała na materacu na środku parku przy -10 stopniach Celsjusza. Nawet się nie przeziębiła.\nTomek Drzewiecki - najbardziej dorosły członek ekipy. Zapewnia nam poczucie bezpieczeństwa i z wyprzedzeniem eliminuje zagrożenia, które moglibyśmy przypadkowo wygenerować. Dodatkowy podziw budzi fakt, że został laureatem mini playback show 1997 z utworem „Bania u Cygana”.\nWłaściciel Twin Pics Studio. 15 lat doświadczenia w zawodzie, absolwent WRiTV. Członek Sekcji Młodych Producentów w KIPA.\nJagoda Zakrzewska - studentka II roku produkcji w WSF. Doświadczenia zawodowe zdobywała jako junior producer i II kierownik produkcji w studio produkcyjnym MOVIE BEATS, SPARTA FILM oraz MANGUSTA FILM. Zawsze odbiera telefon. W pełni zgadzam się z jej słowami, które usłyszałam przypadkiem na planie: „Skoro już jesteśmy tu za darmo, to przynajmniej dobrze się bawmy”.\nPiotr Szczęśniak - rozchwytywany scenograf, który powrócił do zawodu dzięki mnie i wisi mi przysługę. Wielokrotnie współpracował z WSF, m.in. przy filmie „Rozkwit zimowy”. Ma doświadczenie przy dużych produkcjach HBO i Canal+.\nPaulina Ramlau - także rozchwytywana scenografka, Piotrek ją przekonał do udziału. Autorka scenografii wielu reklam znanych marek i teledysków gwiazd takich jak BOKKA i Król.\nAnia Siemiątkowska - j.w. Oddana pracy. Kiedyś nagrywała klip w lesie i znalazła sarnia czaszkę, którą nadal trzyma w pokoju.\nWeronika Wood - znana stylistka i kostiumografka, modelka, influencerka, królowa życia. Ma doświadczenie zarówno na planach reklamowych i filmowych, jak i na sesjach modowych. Fajna, doświadczona, sexi i nie waha się przetkać kibla na planie.\nPaweł Mucha - multidyscyplinarny artysta, projektant mody, bywalec salonów. Jego charakter świetnie oddaje opis z Tindera: Ekstrawertyczny-nonkomfornistyczny-spontaniczny z nutą awangardy.\nKrzysztof Sokół - naukowiec, kompozytor i reżyser dźwięku. Postprodukował dźwięk dla największych domów produkcyjnych, takich jak Fremantle i FilmProdukcja. Pracował w telewizji, reklamie, zrealizował dźwięk w wielu filmach, m.in. we wszystkich moich, ale i w teatrach. Wykłada różne rzeczy związane ze sztuką filmową na UW.\nBardzo doświadczony, CV zbyt długie, żeby tu w całości zamieszczać. Słucha Sanah nieironicznie.\nMatt Brzezny (TAMTEN) - tworzy muzykę od 6 lat, skomponuje ścieżkę dźwiękową specjalnie pod „Leben”. Często gra w modnych warszawskich klubach.\nŁączy nas to, że oboje uważamy „Jezioro szczęścia” za najlepszy kawałek Bajmu.\nMiędzynarodowa 62, 03-922\nPodziękowania w napisach -`ღ´-\nTwoje nazwisko pojawi się w napisach końcowych i dzięki temu zapiszesz się na wieki jako szlachetna osoba wspierająca młodą polską sztukę.\nKUFEL z logo piwa "Zbójnik"\nPiwo "Zbójnik" jest ulubionym płynem filmowych wędkarzy i głównej bohaterki. Identyfikacja wizualna autorstwa Igora Kubika, nawiązująca do rysunków Tom of Finland, to dzieło sztuki samo w sobie.\nKufel 500 ml, duże piwko, można myć w zmywarce.\nWysyłka na terenie Polski GRATIS\nwybrano 13 razy (pozostało 17 z 30)\nVIP prapremiera w tajnej lokacji (SECRET)\nEkskluzywna LUX prapremiera filmu w tajnej warszawskiej lokacji, którą zdradzimy tylko osobom, które wybiorą tę nagrodę. Pokaz i afterparty, które będzie obfitowało w atrakcje.\n863 111 zrzutek\n759 065 185 zł\n9 733 zł z 30 000 zł


Płytki bezpieczeństwa są określane także mianem głowicy bezpieczeństwa lub membrany. Sposób zastosowania jest reakcję na pytanie, co to stanowi ograniczona bezpieczeństwa.\nZadaniem płytek bezpieczeństwa jest przesunięcie we doskonałe miejsce za wielkiego ciśnienia, które staje na zysk awarii. Urządzenia mogą stanowić traktowane w drugich sposobach. Dzielą się między sobą w relacji od rodzaju instalacji oraz medium. Mogą być przeróżne typy, inne typy rozwiązań technologicznych, jakie wykorzystano na etapie realizacji. Potrafią stanowić ponad stworzone z nowych materiałów.\nZasada działania płytek bezpieczeństwa ( ang. bursting discs ) liczy na tym, że medium robocze zostaje błyskawicznie odprowadzone z zabezpieczonego urządzenia poprzez pusty przekrój, jaki stał sporządzony w sukcesu rozerwania wymiennej płytki.\nPłytki bezpieczeństwa mogą stanowić sam dopasowane do gustu instalacji czy urządzenia. Produkowane są razem z wymogami klienta. Zdecydowanie największą renomą cieszą się płytki, jakie mają fabryczne napięcie. Kiedy ciśnienie np. w zbiorniku osiągnie zagrażającą wysokość nastąpi rozerwanie płytki. Dzięki temu ryzyko awarii staje się zdecydowanie mniejsze.\nW sprzedaży odpowiedzialne są płytki nacinane laserowo, przy użyciu technologii Gi laserowej.\nBardzo rozpowszechnione jest wykorzystanie płytek bezpieczeństwa w połączeniu z zaworami bezpieczeństwa. W takim programie płytka stanowi dla zaworu ochronę przed korozją, zabrudzeniem lub zniszczeniem, które powstają w efekcie działania czynników atmosferycznych.\nWszystkie łatwy i zawory muszą robić restrykcyjne normy bezpieczeństwa, które są podyktowane przepisami prawa.


Współczesne Przedsiębiorstwo K R\nWspółczesne Przedsiębiorstwo Współczesne Przedsiębiorstwo\nSprawiedliwość czy równość opodatkowania - czy możliwe jest sprawiedliwe opodatkowanie? Perspektywa psychologiczna i ekonomiczna\nKlastry a konkurencyjność przedsiębiorstw Joanna Mądra,\nSpecyfika innowacyjności w przedsiębiorstwach z sektora MŚP Edyta Janus,\nUnijne instrumenty wspierania innowacyjności przedsiębiorstw Marzena Ławniczak,\nPorównanie wskaźników zatrudnienia w sektorze przemysłowym z uwzględnie- niem sektora wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę\nPotencjał konkurencyjny polskich przedsiębiorstw – analiza z uwzględnieniem programów operacyjnych Unii Europejskiej\nBezrobocie kobiet na polskim rynku pracy\nWspółczesne przedsiębiorstwo a CSR 4\nJednym z założeń socjologii gospodarki jest twierdzenie o zakorzenieniu przedsiębiorstwa w społeczeństwie. Oznacza to, że firmy są kreowane przez konkretnych ludzi żyjących w określonym momencie historycznym, ze swoją kulturą, wzorami za- chowań, normami społecznymi, wartościami, doświadczeniami życiowymi i zawodowymi. Dlatego też ważne jest, aby się przyj- rzeć przedsiębiorstwom z punktu widzenia ich ulokowania w konkretnej przestrzeni i czasie. Druga dekada XXI wieku stanowi istotny i zarazem znaczący moment dziejowy. Globalna gospodarka i dynamika rozwoju technologii określa przede wszystkim kontekst prowadzenia działalności gospodarczej, jak również tworzy nowy typ usług czy produktów. Nie można zapominać o wyznacznikach ideologicznych, czyli założeniach prowadzenia działalności gospodarczej, takich jak: nieustanne kreowanie nowych produktów czy usług w związku z krótkim cyklem ich życia, ciągłe dostosowywanie się do zachodzących wokół zmian czy też samoistne ich kreowanie, bycie lepszym od innych, wykorzystanie potencjału, ale i pomoc ze strony instytucji, jak system podatkowy, kredytowy czy pomoc finansowa.\nW tym duchu, przedsiębiorstwa znalazły się w innych warunkach, niż to miało miejsce w epoce państwa dobrobytu i obo- wiązującego w gospodarce modelu fordowskiego. Skutkuje to przede wszystkim pojawieniem się nowego rodzaju modelu za- rządzania, marketingu czy organizacji struktury firmy.\nKolejny numer czasopisma „Rynek – Społeczeństwo – Kultura” poświęcony został właśnie problematyce zwrócenia uwagi na kwestie funkcjonowania współczesnych przedsiębiorstw. Od przedsiębiorstw oczekuje się przede wszystkim innowacyjności i konkurencyjności. Innowacyjność rozumiana jest w tym przypadku jako innowacyjna kultura organizacji, czyli nieustanne ulepszanie procesu produkcji czy tworzenia usług. Po wtóre, konkurencyjność to nic innego, jak tylko „bycie lepszym od innych”\nna tym samym rynku, które przejawia się w posiadaniu lepszych produktów bądź usług pod względem jakości, często bardziej korzystnych dla klientów pod względem ceny. By firma była konkurencyjna i innowacyjna musi nieustannie inwestować w siebie oraz posiadać tzw. „pozytywne” środowisko okołobiznesowe, jak i instytucjonalne. To pierwsze to klimat czy duch przedsiębior- czości panujący w poszczególnych firmach, to drugie to system prawny, m.in. podatkowy, bankowy (kredytowy). W niniejszym numerze znalazły się artykuły, które diagnozują aspekty nowego rodzaju funkcjonowania przedsiębiorstw. Elżbieta Sanecka w artykule pt. „Sprawiedliwość czy równość opodatkowania - czy możliwe jest sprawiedliwe opodatkowanie? Perspektywa psychologiczna i ekonomiczna” podkreśla rolę czynników wpływających na percepcję sprawiedliwości podatkowej. Krzysztof Kamiński w artykule pt. „Klastry a konkurencyjność przedsiębiorstw” diagnozuje rolę klastrów w lokalnej gospodarce, których tworzenie, a następnie funkcjonowanie sprzyja innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw. Joanna Mądra w tekście zatytułowanym „Specyfika innowacyjności w przedsiębiorstwach z sektora MŚP” analizuje sektor małych i średnich przedsię- biorstw oraz ich rozumienie innowacyjności. Edyta Janus w artykule pt. „Unijne instrumenty wspierania innowacyjności przed- siębiorstw” analizuje rolę form wsparcia zaproponowaną przez programy Unii Europejskiej, a w konsekwencji realizowaną przez wiele współczesnych przedsiębiorstw. Marzena Ławniczak w artykule pt. „Kapitał ludzki województwa małopolskiego a inwestycje zagraniczne w sektorze nowoczesnych usług biznesowych” zwróciła uwagę na relację pomiędzy kapitałem ludzkim a inwestycjami zagranicznymi w sektorze nowoczesnych usług biznesowych. Justyna Błaszczyk w swoim tekście pt. „Porówna- nie wskaźników zatrudnienia w sektorze przemysłowym z uwzględnieniem sektora wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę” zajęła się problematyką pracowników przemysłu. W następnym artykule pt. „Po- tencjał konkurencyjny polskich przedsiębiorstw – analiza z uwzględnieniem programów operacyjnych Unii Europejskiej” Mał- gorzata Rzeszutko-Piotrowska analizom poddała problematykę tworzenia konkurencyjności polskiej gospodarki, a tym samym polskich przedsiębiorstw przez pryzmat programów operacyjnych Unii Europejskiej. Ostatni artykuł autorstwa Kamili Rybickiej pt. „Bezrobocie kobiet na polskim rynku pracy” stanowi przykład analiz zjawiska bezrobocia, z uwzględnieniem cech społeczno- gospodarczych, polskiego rynku pracy.\nWszystkie teksty mają wspólną cechę: są rezultatem interdyscyplinarnego podejścia badaczy, którzy z reguły przyjmując określoną perspektywę, analizują wybrane przez siebie współcześnie zachodzące zjawiska, biorąc pod uwagę ich skutki w spo- łeczeństwie, dla samych przedsiębiorstw, zarządzających i pracowników czy też bezrobotnych.\nPraktycznie od momentu powstania państwa jako instytucji i wykształcenia się w jego ramach władczych instrumentów przymusu, myśliciele, filozofowie, ekonomi- ści, a także zwykli obywatele wysuwali pod adresem władzy publicznej określone postulaty, których realizacja miała za- pewnić ogólnospołeczny dobrobyt i polepszenie warunków życia. Pragnienie stworzenia społeczeństwa idealnego skut- kowało – z jednej strony powstaniem takich dzieł jak Le- wiatan Thomasa Hobbesa czy Książę Niccolo Machiavellego (podkreślających konieczność podporządkowania krnąbr- nych, bezmyślnych, kierujących się popędami mas auto- rytetowi rozsądnego, sprawiedliwego i uczciwego władcy absolutnego), a z drugiej kreacją całkowicie odmiennej wizji świata (jako pola harmonijnej współpracy między rzą- dzącymi a rządzonymi), co doskonale obrazuje Utopia Tho- masa Morusa czy choćby oświeceniowe i pozytywistyczne koncepcje Johna Locke’a i Johna Stewarta Milla. Te dwa odmienne sposoby postrzegania stosunku władzy publicz- nej i obywatela (jako całkowicie antagonistycznego - gdzie zaspokojenie potrzeb jednej strony zawsze odbywa się kosztem realizacji interesów drugiej - lub wspólnego, zbież- nego) konsekwentnie oddziaływały przez wieki na kształt państwa i gospodarki oraz sposób myślenia obywateli, znaj- dując odzwierciedlenie między innymi w formułowanych pod adresem władzy publicznej zasadach polityki fiskalnej.\nZaś najistotniejszą z nich, przynajmniej z punktu widzenia podatnika, wydaje się postulat sprawiedliwości podatko-\nElżbieta Sanecka, Uniwersytet Śląski w Katowicach\nSprawiedliwość czy równość opodatkowania - czy możliwe jest sprawiedliwe opodatkowanie?\nTax Justice or Tax equality – Is the Tax Justice Possible?\nThe Psychological and Economic Perspective\nA lot of recent research in the field of economic psychology has investigated whether the objective and subjective tax justice affects the tax payers behaviour, especially the tax evasion. This article presents main factors that influence the perception of the tax justice and the most influential economic and psychological tax justice theories. The author also analyzes the relations be- tween tax justice and tax equality.\nWiększość wcześniejszych badań w obszarze psychologii eko- nomicznej dotyczyła wpływu obiektywnej oraz subiektywnej spra- wiedliwości podatkowej na zachowania podatników. W niniejszym artykule zaprezentowane zostały najważniejsze czynniki wpływa- jące na percepcję sprawiedliwości podatkowej oraz najbardziej znaczące teorie sprawiedliwości podatkowej. Autorka dokonała również analizy relacji między sprawiedliwością i równością opo- datkowania.\nwej. Co więcej, wśród obywateli powszechne wydaje się przekonanie o konieczności jego niezwłocznej i pełnej re- alizacji. Jednak choć samo dążenie do zapewnienia spra- wiedliwości opodatkowania pozostaje usprawiedliwione (z etycznego, politycznego i społecznego punktu widzenia), to na gruncie ekonomii (a ściślej teorii finansów publicz- nych) kwestia zapewnienia równości obywateli względem nałożonych na nich ciężarów podatkowych nie jest już tak oczywista. Przede wszystkim nasuwa się pytanie, czy w ogóle uprawnione jest posługiwanie się pojęciem spra- wiedliwości w odniesieniu do polityki fiskalnej państwa?\nCzy naznaczony subiektywizmem i wieloznacznością termin sprawiedliwości zaczerpnięty z filozofii (czy też etyki) może służyć do opisu kwantyfikowalnych wielkości, które badają teoretycy finansów publicznych? W niniejszej pracy pod- jęta została próba zdefiniowania pojęcia sprawiedliwości podatkowej na gruncie nauk ekonomicznych (w szczegól- ności finansów publicznych) oraz psychologii ekonomicz- nej. Zaprezentowano również najważniejsze koncepcje poświęcone równości opodatkowania oraz czynniki wpły- wające na percepcję sprawiedliwości systemu podatkowe- go. Wyróżnienie dwóch perspektyw oceny sprawiedliwości podatkowej – psychologicznej i ekonomicznej, a co za tym idzie sprawiedliwości subiektywnej i obiektywnej, wydaje się tym bardziej uzasadnione, że, jak zauważa Małgorzata Niesiobędzka (Niesiobędzka 2009), legitymizacja prawna, jaką posiadają władze fiskalne, nie gwarantuje legitymizacji psychologicznej. Ponadto, w prezentowanej pracy przed- stawiono wyniki badań poświęconych ocenie sprawiedli-\nwości podatków jako takich (dotyczących tego, czy samo ściąganie podatków jest sprawiedliwe?) oraz spostrzeganiu uczciwości poszczególnych systemów podatkowych, które koncentrują się na zagadnieniach związanych z tym, czy system progresywny jest sprawiedliwszy od systemu linio- wego? (Zaleśkiewicz 2011).\nSprawiedliwość opodatkowania – perspektywa ekonomiczna\nNa problem nieprzystawalności sfery moralności i eko- nomii, w literaturze anglosaskiej zwrócił uwagę między innymi teoretyk myśli politycznej - John Rawls w Teorii sprawiedliwości twierdząc, że sprawiedliwość (justice) jest podstawową cnotą instytucji społecznych, a także for- mą bezstronności, obiektywności, neutralności (fairness) w podziale dóbr publicznych. Dopiero całkowite odrzu- cenie stronniczości, która jest wynikiem tego, kim się jest i w jakich warunkach się żyje (wiedzy o własnej osobowo- ści, statusie społecznym, moralności, bogactwie, uzdol- nieniach, planach życiowych) pozwala na podjęcie praw- dziwie słusznej decyzji. Koncepcja ta stoi w sprzeczności z potocznym rozumieniem sprawiedliwości, która bardzo często pokrywa się z teorią utylitaryzmu, zgodnie z którą podstawowym wyznacznikiem sprawiedliwości jest maksy- malizacja jednostkowej użyteczności. Ta niejednoznaczność w kwestii rozumienia pojęcia sprawiedliwości może wyni- kać z tego, że tak naprawdę zagadnienia etyczne stanowią swego rodzaju pytania o to, czy należy podejmować okre- ślone działania, czy też nie, czy są to działania dobre czy złe, słuszne czy niesłuszne, cnotliwe czy grzeszne, godne pochwały czy potępienia, czy zasługują na karę czy nagrodę (Chrissides, Kaler 1999). Tymczasem w ekonomii, dla oceny pewnych zjawisk przydatne są nie tyle nieostre wskazów- ki, co mierzalne wielkości, które pozwalają podjąć najbar- dziej optymalną decyzję. I choć sprawiedliwość, podobnie jak sprawiedliwe prawo, jest powszechnie pochwalana, to w praktyce brak zgody wśród teoretyków i badaczy co do formuły sprawiedliwości, co często utrudnia ocenę, jakie konkretne postępowanie uznać za sprawiedliwe. Choć jedna z zasad funkcjonowania systemu podatkowego wy- daje się nie budzić kontrowersji - niesprawiedliweprzepisy podatkowe pozostaną tylko i wyłącznie przepisami, nigdy natomiast nie nabędą godności i waloru prawa. Prawo, a w szczególności prawo podatkowe, ze swej istoty powin- no być sprawiedliwe (Gomułowicz 2004). W przeciwnym wypadku może narastać zjawisko oporu względem władzy publicznej, a ucieczka od podatku i uchylanie się od opo- datkowania mogą stać się zachowaniami powszechnymi i akceptowalnymi społecznie.\nRóżnice językowe w odniesieniu do pojęcia sprawie- dliwości opodatkowania, choć istotne i zauważane, nie wywołują wśród teoretyków finansów publicznych (i nie- jednokrotnie wśród samych podatników) takich emocji i sporów jak pytanie, czy w ogóle możliwe jest sprawiedli- we opodatkowanie? W literaturze ekonomicznej podkreśla się zazwyczaj, że sprawiedliwość ma charakter obiektyw- ny, a zatem powinna obejmować wszystkich obywateli.\nTymczasem samo pojęcie „sprawiedliwego podatku” ma silne zabarwienie emocjonalne, niemalże co do zasady na- znaczone jest pewnym subiektywizmem i relatywizmem.\nWszak dla każdej osoby termin ten może oznaczać coś zupełnie odmiennego, a subiektywna sprawiedliwość sys- temu podatkowego sugeruje, że podatki są sprawiedliwe wtedy i tylko wtedy, gdy są postrzegane jako sprawiedliwe.\nW konsekwencji przekonanie podatnika (lub grupy podatni- ków) o słuszności pewnych rozwiązań fiskalnych może stać w opozycji do poglądów wyznawanych przez większość społeczeństwa lub rządzących. Dzieje się tak zwłaszcza wte- dy, gdy ocena wymiany między jednostką a państwem jest negatywna. Zgodnie z teorią Adamsa, jeśli poziom pobie- ranych podatków przewyższa poziom usług świadczonych przez państwo (na przykład w dziedzinie szkolnictwa, nauki, rolnictwa, służby zdrowia czy obrony), jednostka ma poczu- cie niesprawiedliwości (Nizioł 2007).\nPodejście to zostało zanegowane między innymi przez Josepha M. Dodge’a, który w pracy poświęconej teoriom sprawiedliwości podatkowej zwrócił uwagę na to, że wy- wodząca się z myśli oświeceniowej zasada użyteczności w ocenie sprawiedliwości systemu podatkowego w znacz- nej mierze uległa dezaktualizacji. Zakładała ona bowiem, że sprawiedliwość podatkowa jest bezpośrednio związa- na ze zdolnością podatkową, a zatem jednostka powinna wspomagać rządzących w takim zakresie, który odpowia- da uzyskiwanym przez nią korzyściom ze strony państwa.\nOwa „stara” zasada użyteczności była przedmiotem krytyki z dwóch powodów – trudności z pomiarem korzyści otrzy- mywanych przez podatnika od państwa oraz bezzasadności odwoływania się do niej w państwach opiekuńczych. Nowa, postulowana przez Dodge’a, zasada użyteczności wydaje się być wolna od tych niespójności. Jest ona bowiem oparta na założeniu, że prawidłową miarą korzyści uzyskiwanych przez podatnika ze strony państwa jest jego dobrobyt eko- nomiczny, czyli zdolność do radzenia sobie w warunkach gospodarki rynkowej, za której sprawne funkcjonowanie odpowiada rząd, zapewniając bezpieczeństwo, prawo- rządność i infrastrukturę (Dodge 2004-2005). Koncepcja Josepha M. Dodge’a łączy w ten sposób dwa najpopular- niejsze ekonomiczne ujęcia sprawiedliwości podatkowej - teorię ekwiwalencji (benefit) oraz teorię zdolności płat-\nniczej (ability-to-pay). Pierwsza z nich zakłada, że podatki stanowią opłatę za otrzymane od państwa świadczenia, a zatem mają charakter ekwiwalentny. Jak zauważa An- drzej Gomułowicz (Gomułowicz 1995), teoria ekwiwalencji we współczesnej praktyce podatkowej straciła na znacze- niu, ponieważ nie może zostać przetransformowana na realnie funkcjonujące zasady opodatkowania. Dlatego też zdecydowana większość teoretyków odwołuje się do teorii zdolności płatniczej, zgodnie z którą obowiązek podatkowy wywodzi się z faktu przynależności państwowej, a zatem podatnik winien wnosić ,,sprawiedliwą cześć’’ dla sfinan- sowania kosztów działalności państwa. W rezultacie jako sprawiedliwe uznawane jest takie opodatkowanie, w przy- padku którego ciężar podatkowy odpowiada określonym formalnym zasadom równości, na przykład indywidualnej korzyści utraconej w wyniku opodatkowania.\nAnalizując pojęcie sprawiedliwości systemu podatko- wego, istotne wydaje się jednak nie tylko odwołanie do teorii ekonomicznych nawiązujących do zasady użytecz- ności świadczeń dostarczanych przez państwo. Badania dotyczące sprawiedliwości podatków w znacznej mierze koncentrują się na porównywaniu sprawiedliwości su- biektywnej ze sprawiedliwością obiektywną. Jak zauważa Tomasz Zaleśkiewicz (Zaleśkiewicz 2011), o ile analiza su- biektywnych ocen jest domeną badań psychologicznych, o tyle problem obiektywnej sprawiedliwości systemu po- datkowego przynależy do obszaru zainteresowania nauk ekonomicznych. W ramach wspomnianego modelu ekono- micznego badacze najczęściej wyróżniają zasadę sprawie- dliwości pionowej, zgodnie z którą osoby o równych do- chodach, otrzymujące ze strony państwa podobne korzyści, powinny być w ten sam sposób opodatkowane oraz zasadę sprawiedliwości poziomej dotyczącą opodatkowania osób osiągających różne dochody. O ile pierwsza z nich zazwyczaj nie budzi żadnych wątpliwości, o tyle druga jest przedmio- tem niesłabnącej debaty w obszarze nauk ekonomicznych.\nZakłada ona bowiem konieczność odpowiedzi na pytanie, czy i w jakiej wysokości bogatsi powinni płacić większe po- datki? Czy zastosowany powinien być zatem liniowy (pro- porcjonalny) czy też progresywny system opodatkowa- nia? W rezultacie ocena systemu podatkowego w oparciu o zasadę sprawiedliwości pionowej jest w znacznej mierze uzależniona od światopoglądu i orientacji politycznej, co sprawia, że w tym przypadku pogląd obiektywny wydaje się zgodny z poglądem subiektywnym.\nSprawiedliwość opodatkowania – perspektywa psychologiczna\nSkoro podstawą oceny sprawiedliwości systemu podat- kowego jest subiektywna opinia jednostki, nasuwa się pyta- nie, czy percepcja wymiany z rządem nie będzie inna w od- niesieniu do danej osoby i całego społeczeństwa? Czy obraz pożądanej dystrybucji dóbr i usług nie zmienia się wraz ze zmianą perspektywy społecznej na indywidualną? Czy ogól- na, abstrakcyjna ocena poziomu usług świadczonych przez państwo na rzecz całego społeczeństwa nie będzie wyższa od konkretnej oceny dotyczącej korzyści osiąganych przez konkretną osobę? Jak zauważa Krystyna Nizioł, takie zjawi- sko jest powszechne, a stosownie odmiennych standardów w odniesieniu do siebie i innych przy ocenie sprawiedliwo- ści systemu podatkowego sugeruje, że prawdopodobnie część (o ile nie większość) podatników zawsze będzie po- strzegać niektóre podatki jako niesprawiedliwe. Zwłaszcza podatki bezpośrednie (w tym dochodowe), których ciężar jest bardziej dotkliwy dla podatnika, ponieważ nie mogą być one przerzucane na inne podmioty, subiektywnie po- strzegane są jako bardziej niesprawiedliwe (Ostaszewski 2008).\nJednak władza publiczna nie jest bezradna wobec problemu przerzucalności obciążeń podatkowych na inne podmioty. Podniesienie świadomości podatkowej wśród obywateli sprzyja pozytywnej ocenie sprawiedliwości po- szczególnych skal podatkowych. Potwierdza to między innymi quasi-eksperyment przeprowadzony przez Knuta Eriksena i Larsa Allena, w którym uczestniczyły dwie grupy studentów. Pierwszą grupę (kontrolną) stanowili studen- ci, którzy jako przedmiot kursu wybrali marketing, a drugą (eksperymentalną) studenci, którzy wybrali zajęcia z pra- wa podatkowego. Badania pokazały, że dostarczona wiedza fiskalna silnie wpływała na percepcję podatków, co przy- czynia się między innymi do tego, że system podatkowy oceniany jest jako sprawiedliwszy (Niesiobędzka 2004). Na znaczenie kształtowania świadomości podatkowej w społe- czeństwie zwróciła również uwagę Małgorzata Niesiobędz- ka (Niesiobędzka 2006b). Wyniki przeprowadzonych przez nią badań pokazały, że przede wszystkim podatki bezpo- średnie (w tym podatek dochodowy od osób fizycznych) są obecne (identyfikowalne) w odbiorze społecznym. Zaś świadomość podatkowa koreluje dodatnio z poziomem wykształcenia. Dlatego też tak istotna wydaje się edukacja podatkowa jako jeden z czynników modyfikujących percep- cję sprawiedliwości systemu podatkowego.\nZdaniem Tomasza Zaleśkiewicza (Zaleśkiewicz 2011) właśnie brak znajomości zasad funkcjonowania różnych sys-\ntemów podatkowych przyczynia się do tego, w jaki sposób ludzie oceniają stawki podatkowe. Gdy są pytani wprost o stawki podatkowe, wówczas preferują system progre- sywny. Natomiast w sytuacji, gdy badacz stosuje metody pośrednie (na przykład prosząc osoby badane o obliczenie wysokości podatków ich zdaniem sprawiedliwych dla róż- nych wielkości dochodów), wówczas większość ocenia sys- tem liniowy jako bardziej sprawiedliwy. Rezultat ten może być związany z tym, że ludzie są przeświadczeni o tym, że bogatsi powinni płacić wyższe podatki i jednocześnie nie dostrzegają, że postulat ten jest już spełniony w przypadku podatku liniowego.\nWyniki badań prowadzonych w obszarze psychologii ekonomicznej tym samym zdają się sugerować, że podatki muszą być nie tyle sprawiedliwe (w sensie bezwzględnym, absolutnym), co raczej powinny być postrzegane jako spra- wiedliwe przez społeczeństwo. A zatem rządzący mogą świadomie kształtować indywidualną ocenę prowadzonej polityki fiskalnej wśród obywateli poprzez podnoszenie poziomu wiedzy i świadomości podatkowej, edukację eko- nomiczną i wpływanie na opinię publiczną, a także takie konstruowanie systemu podatkowego, w którym przewa- żają przede wszystkim podatki cechujące się niskim pozio- mem zauważalności, czyli podatki pośrednie (Gomułowicz, Małecki 2004). Jednak tego rodzaju oddziaływania władzy publicznej na społeczeństwo mogą budzić wątpliwości i obawy, ponieważ niebezpiecznie zbliżają się one do ma- nipulacji.\nSubiektywna ocena sprawiedliwości podatkowej sta- nowi jeden z czynników decydujących o dokonywanych przez jednostkę wyborach podatkowych – podjęciu decyzji o płaceniu podatków czy też uchylaniu się od obowiązku podatkowego. Unikanie płacenia podatków, jako reakcja na obciążenia podatkowe, ma miejsce, gdy podatnicy są przekonani, że władza fiskalna traktuje ich nieuczciwie, a sam system podatkowy skonstruowany jest w niespra- wiedliwy sposób (Zaleśkiewicz 2011). Tym samym w kształ- towaniu się moralności podatkowej istotną rolę odgrywa subiektywna ocena proceduralnej i dystrybucyjnej spra- wiedliwości systemu podatkowego. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy podatnicy żywią przekonanie, że administra- cja państwowa traktuje ich sprawiedliwie i z szacunkiem.\nNatomiast sprawiedliwość dystrybucyjna kształtuje się pod wpływem postrzeganej sprawiedliwości pionowej oraz po- ziomej podatków i odnosi się do oceny własnych obciążeń w porównaniu z osobami o zbliżonych lub innych docho- dach. W rezultacie przeświadczenie o tym, że obowiązu- jące stawki podatkowe pozwalają na właściwe rozłożenie obciążeń podatkowych w społeczeństwie, a urzędy kontroli skarbowej są uczciwe i przyjazne obywatelom, przekłada\nsię na mniejszą akceptację oszustw finansowych (Niesio- będzka 2009). Na pozytywną percepcję władzy fiskalnej, a co za tym idzie kształtowanie się moralności podatkowej, ma również wpływ sama konstrukcja systemu podatkowe- go. Nadmierna złożoność prawa podatkowego sprawia, że ludzie nie czują się kompetentni w sprawach podatkowych i tracą zainteresowanie systemem podatkowym, postrzega- jąc podatki jedynie jako niepotrzebne obciążenie, przymus ze strony władzy publicznej (Kirchler 2007).\nIstotną rolę w kształtowaniu się społecznego poczucia sprawiedliwości odgrywa również to, że podatki w znaczą- cy sposób ograniczają swobodę obywateli przy podejmo- waniu decyzji dotyczących sposobu zarządzania własnymi środkami pieniężnymi. To ograniczenie wzbudza zazwyczaj opór psychiczny (określany mianem reaktancji) i może spo- wodować, że postawy wobec płacenia podatków staną się negatywne. Ustawodawca, konstruując rozwiązania prawne w zakresie podatków, powinien zatem pamiętać, że istnieje związek między postrzeganiem podatków jako sprawiedli- wych a ich rzetelnym płaceniem. Zazwyczaj ludzie uznający system podatkowy za sprawiedliwy wypełniają swoje zobo- wiązania wobec skarbu państwa, rzadziej korzystają z luk w prawie lub nielegalnych form ucieczki przed opodatko- waniem (Niesiobędzka 2006a).\nSprawiedliwość a równość opodatkowania\nChoć postulat sprawiedliwości podatkowej subiek- tywnej uwzględnia indywidualną perspektywę podatni- ka, to z punktu widzenia władzy publicznej najważniejsze jest spełnienie zasady sprawiedliwości obiektywnej. Jej rozumienie zmieniało się wraz z rozwojem myśli ekono- micznej, ewoluując od zasady równości obciążenia po- datkami (w drodze powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania dochodów, które obywatele uzyskują pod opieką państwa) w ujęciu Adama Smitha poprzez postulat Adolph’a Wagnera (uzasadniający celowość progresji po- datkowej ze względu na wymagania sprawiedliwości opo- datkowania) po kryteria ekwiwalentności (opartej na za- sadzie sprawiedliwości dystrybucyjnej), sprawiedliwości społecznej i zdolności opodatkowania (Denek, Sobiech, Wolniak 2005).\nWspółcześnie, w nawiązaniu do tych zasad, mówi się o sprawiedliwości poziomej (która polega na nakładaniu ta- kiego samego obciążenia podatkowego na podmioty znaj- dujące się w takiej samej sytuacji, czyli mające taką samą zdolność płatniczą) i pionowej (przejawiającej się w różnym traktowaniu pod względem podatkowym podmiotów znaj- dujących się w różnych sytuacjach, a więc mających różną zdolność płatniczą). Przy czym postulat zdolności podatko-\nwej (dochodowej) bezpośrednio nawiązuje do zasady rów- ności ofiar Johna Stewarta Milla, zgodnie z którą podatnik osiągający taki sam dochód powinien poświęcić na rzecz wspólnoty (czyli państwa) identyczną korzyść. Poglądy J. S.\nMilla stały się inspiracją dla Francisa Y. Edgewortha, który opierając się na koncepcji krańcowej użyteczności docho- du podatnika stwierdził, że podatki powinny być nakładane w taki sposób, aby dochód po opodatkowaniu był równy w takim stopniu, w jakim jest to tylko możliwe. Naturalną konsekwencją tak rozumianej sprawiedliwości podatkowej jest postulat stosowania skal podatkowych o silnej progresji (Owsiak 2005). Jednak wyższe opodatkowanie bogatszych członków społeczeństwa wydaje się dyskusyjne, zwłaszcza że sztuczne ograniczanie zróżnicowania dochodowego po opodatkowaniu może budzić poczucie niesprawiedliwości wśród niektórych członków społeczeństwa, sprzyjając tym samym ucieczce od podatków, w tym w skali międzynaro- dowej. Może zatem korzystniejsze dla gospodarki i słusz- niejsze jest wprowadzenie podatku liniowego, tak jak po- stulują przedstawiciele nurtów liberalnych i neoliberalnych w ekonomii? Ujednolicenie stawek podatkowych w obrębie poszczególnych państw może przecież sprzyjać wyelimino- waniu nieuczciwej konkurencji podatkowej stosowanej przez kraje określane mianem rajów podatkowych. W ten sposób sprawiedliwość podatkowa miałaby (w pewnym za- kresie) szerszy, ponadnarodowy charakter.\nRozumienie sprawiedliwości podatkowej w katego- riach sprawiedliwości społecznej i zdolności opodatkowania wskazuje na jej ścisły związek z równością i powszechnością opodatkowania. O powszechności opodatkowania można mówić w ujęciu szerokim, czyli w odniesieniu do podatków w ogóle i w ujęciu wąskim, ograniczonym do poszczegól- nych podatków. Powszechność opodatkowania w ujęciu szerokim wyraża się w postulacie, zgodnie z którym wszyscy powinni łożyć na pokrywanie wspólnych potrzeb i w gra- nicach wyznaczonych tymi potrzebami, w takim stopniu, w jakim określają to ustawy podatkowe. W wąskim ujęciu powszechność odnosi się do danego podatku i jest ocenia- nia ze względu na rodzaj podatku oraz jego zakres podmio- towy i przedmiotowy (Koperkiewicz–Mordel at al 2003).\nReguła powszechności zakładająca, że każdy podatnik dys- ponujący określonymi zasobami powinien ponosić ciężary podatkowe bez względu na swoją indywidualną sytuację wydaje się stać w sprzeczności z postulatem sprawiedliwo- ści podatkowej (Famulska, Znaniecka 2003). Ponadto, za- sada ta wyklucza istnienie różnego rodzaju preferencji po- datkowych,co też wydaje się dyskusyjne (Ziółkowska 2005).\nBrak zwolnień i ulg podatkowych przeczy wszak zasadzie sprawiedliwości społecznej, a ta uznawana jest często za jeden z podstawowych postulatów polityki fiskalnej w wie-\nlu krajach. Preferencje podatkowe kierowane są przecież nie tylko do najbogatszych członków społeczeństwa – służą również osobom mniej zamożnym, w istotny sposób pod- nosząc poziom dochodów.\nNatomiast pojęcie równości - czy też względnej, re- latywnej równomierności opodatkowania, w literaturze anglosaskiej określane słowem equity, zgodnie z którym ciężary podatkowe powinny być rozłożone równomiernie na wszystkich podatników - poprzez swoją niejasność i nie- dookreśloność wydaje się budzić wiele wątpliwości. Przede wszystkim trudno określić kryteria równości. Przyjmuje się, że realizacja tej zasady może zachodzić na wiele różnych sposobów: przykładowo poprzez obciążenie podatników proporcjonalnie do ich dochodów czy też w drodze rozło- żenia ciężaru opodatkowania odpowiednio do zdolności płatniczej podatników (Owsiak 2005). Trudności w zdefi- niowaniu terminu równości to jednak nie jedyne niejasno- ści dotyczące tej zasady. Analizując pojęcie równomierno- ści opodatkowania, nasuwa się pytanie, czy problematyka równości w prawie podatkowym ogranicza się jedynie do zagadnienia równości podatkowej i czy może być z równo- ścią podatkową utożsamiana? Wydaje się, że jest to pojęcie szersze, a zatem sprawiedliwy system podatkowy powinien być sprawiedliwy nie tylko w kwestii rozłożenia ciężaru podatkowego pomiędzy poszczególnych członków społe- czeństwa, ale także zgodny z poczuciem praworządności obywateli w momencie nakładania, wymierzania i poboru podatku. A zatem z punktu widzenia jednostki dla oceny słuszności prowadzonej przez państwo polityki podatkowej istotne są takie – z pozoru nie odnoszące się do istoty pro- blemu – czynniki jak: zastosowane reguł wymaganych przy uchwalaniu prawa podatkowego (na przykład odpowied- nio długiego czasu vacatio legis), obowiązek prowadzenia skomplikowanej dokumentacji lub częstego wypełniania deklaracji, a nawet poniżające traktowanie przez urzędni- ków skarbowych (Biernal 2008).\nPrzyjęcie reguły możliwości płatniczych w odniesieniu do zasady równości wymaga określenia, czym zmierzyć możliwości płatnicze oraz według jakich kryteriów je różni- cować. Choć w teorii finansów wyróżnia się trzy propozycje miar zdolności płatniczych: dochód, konsumpcję i majątek, to każda z nich ma pewne wady (Grądalski 2006). Podsta- wowe ograniczenie dotyczące ich stosowania związane jest z tym, że za wyborem tego typu wskaźników przemawia- ją głównie względy techniki opodatkowania i dostęp do niezbędnych informacji. Tymczasem to, że dochód, kon- sumpcję i majątek najłatwiej zmierzyć, wcale nie świadczy o tym, że są one optymalnymi miarami z punktu widzenia sprawiedliwości podatkowej. Idealną (a więc również nie- osiągalną) formą podatku mógłby być natomiast podatek\nujednolicony – wolny od zarzutu niesprawiedliwości i wa- dliwego funkcjonowania. Na przestrzeni wieków teoretycy konstruowali różne modele „dobrego podatku”, proponując między innymi ujednolicony podatek powszechny od grun- tu, od wydatków czy od energii. Wszystkim ich pomysłom towarzyszyło nieodmiennie przekonanie o konieczności do- konania rzeczywistej kategoryzacji podatników, co pozwa- lałoby na precyzyjne dostosowanie stawki do możliwości podatkowych każdego obywatela, a także zapobiegałoby przerzucaniu ciężarów podatkowych na inne podmioty, co dzięki wyeliminowaniu dużej liczby podatków pozwalałoby na nadanie podatkom charakteru świadczenia powszech- nego i uniwersalnego (Bouvier 2000).\nIstnienie utopii podatkowych może zatem sugerować, że sama idea podatku sprawiedliwego jest niemożliwa do zrealizowania w obecnych warunkach społecznych, eko- nomicznych i politycznych. Chęć zwiększenia liczby stawek podatkowych (w skrajnym przypadku ich granicę stano- wiłaby liczba podatników) przeczy zasadzie efektywności systemu fiskalnego. Zaś pomiędzy mierzalnymi i obiektyw- nymi celami alokacyjnej efektywności a subiektywnymi, względnymi postulatami redystrybucyjnej sprawiedliwo- ści istnieje swego rodzaju zamienność (trade off). Wyda- je się więc, że niemożliwe jest wyznaczenie konkretnego wariantu opodatkowania, który byłby optymalny z punktu widzenia sprawiedliwości podatkowej. Jednak kryterium oceny stopnia preferencji społecznych co do wielkości ak- ceptowanych nierówności w podziale dochodów przyno- si koncepcja społecznej funkcji dobrobytu. Zgodnie z nią o kształcie społecznej funkcji dobrobytu decyduje leżący u jej podstaw system wartości ustalany w procesie wybo- ru publicznego (Grądalski 2006). W związku z tym nasuwa się wniosek, że w obrębie różnych państw, środowisk poli- tycznych, grup społecznych, a nawet rodzin sprawiedliwość podatkowa może być odmiennie rozumiana, a zatem samo kryterium sprawiedliwości obiektywnej może być traktowa- ne jako swego rodzaju postulat ideologiczny, utopia, forma mniej lub bardziej wybujałej fantastyki podatkowej, a nie kategoria absolutna. Wniosek ten wynika w równej mierze z niemożności zastosowania w pełni sprawiedliwej techniki podatkowej (w związku z ograniczeniami, jakie pojawiają się w sytuacji realizacji reguły efektywności), co z samego charakteru pojęcia sprawiedliwości.\nJednak pojęcie sprawiedliwości w odniesieniu do po- datków nie może odnosić się tylko do równego rozłożenia ciężarów podatkowych. Z punktu widzenia poszczególnych członków społeczeństwa istotne może być także to, kto ma decydować o tym, że rozkład dochodów i nakładane ob- ciążenia podatkowe są sprawiedliwe lub niesprawiedliwe.\nPodatnicy, odnosząc się do problemu słuszności podatku,\nbiorą zatem również pod uwagę takie aspekty jak nałoże- nie podatku przez władzę ustawodawczą i uzasadnienie podstawy podatku, czyli jego celu (Lipowski 2004). Brak akceptacji podatków w systemie wartości jednostki może być uwarunkowany zwłaszcza rolą i pozycją państwa w sto- sunku do obywateli. Państwo wyzysku, realizujące wrogie cele wobec społeczeństwa, posługujące się podatkami jako narzędziem ucisku w naturalny sposób budzi bowiem ne- gatywne reakcje wśród obywateli. Ponadto, system podat- kowy służący jedynie interesom określonej klasy społecz- nej zaprzecza zasadom równości i powszechności (Wilkin 2012). Co więcej, poczucie niesprawiedliwości związanej z nałożeniem podatków może też dotyczyć państwa de- mokratycznego, co podkreśla teoria wyboru publicznego, wskazując, że decyzje polityczne podejmuje grupa polity- ków - mniejszość wybrana przez większość. Jednak nawet realizacja postulatów wysuwanych przez 51% społeczeń- stwa pociąga za sobą niezadowolenie pozostałych 49%\ngłosujących. Również władza publiczna, która przeznacza środki pochodzące z podatków na nieetyczne cele, takie jak: agresja militarna, finansowanie terroryzmu, prześlado- wanie mniejszości narodowych lub marnotrawi uzyskane dochody publiczne (na przykład dostarczając dobra publicz- ne niskiej jakości) uznawana jest przez społeczeństwo za niesprawiedliwą. W takiej sytuacji próby obejścia prawa podatkowego wydają się moralnie uzasadnione (Buchanan 1997).\nJednak nawet w państwie demokratycznym obywa- tele mogą uznawać niewywiązywanie się z obciążeń na rzecz władzy fiskalnej za moralnie uzasadnione. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy obowiązujące przepisy prawne nie mają zdaniem podatników charakteru bezstronnych, a prowadzona polityka fiskalna wydaje się niesprawiedliwa.\nZasada sprawiedliwości (zarówno obiektywnej, jak i subiek- tywnej) ma bowiem fundamentalne znaczenie dla okre- ślenia moralnie akceptowalnych granic opodatkowania.\nJedynie dzięki takiemu nałożeniu ciężarów podatkowych, które odbywa się według przyjętych przesłanek, reguł i za- sad, a nie stanowi swego rodzaju fiskalnej samowoli lub fiskalnego nihilizmu, możliwe jest zabezpieczenie interesu fiskalnego państwa. I tak, zasada sprawiedliwości obiektyw- nej zakłada równomierne rozłożenie ciężarów podatkowych w sposób, który bierze pod uwagę zdolność opodatkowa- nego do poniesienia tego ciężaru, czyli uwzględnia zdolność podatkową podatnika. Zgodnie z tym, właściwą podstawą opodatkowania powinien być dochód podmiotu. Postulat sprawiedliwości podatkowej subiektywnej uwzględnia na- tomiast perspektywę podatnika i to, że niektóre podatki postrzega on jako niesprawiedliwe (Nizioł 2007).\nOgólnie rzecz biorąc, sprawiedliwe rozłożenie ciężaru\npodatkowego między podatników, a także określenie granic skutecznego opodatkowania (wyznaczonych z jednej stro- ny przez potrzeby finansowe władzy publicznej, a z drugiej strony przez zdolność płatniczą podatników) stanowią isto- tę racjonalnej polityki podatkowej. Akceptacja społeczna dotycząca rozłożenia ciężarów podatkowych jest bowiem podstawowym warunkiem wydajności systemu fiskalnego oraz gwarantem braku tolerancji wśród obywateli dla zjawi- ska ucieczki od podatków (Nizioł 2007). Co do zasady, może być ona zbudowana jedynie na właściwej legitymizacji ak- tywności państwa w życiu społecznym i gospodarczym.\nZłe i nieakceptowane uzasadnienie dla poboru podatków zwiększa obszar „szarej strefy”, nasila zjawisko ucieczki od podatków, a także stanowi źródło potencjalnych konfliktów między władzą publiczną a podatnikiem (Grądalski 2006).\nReasumując, w literaturze przedmiotu często podkre- śla się, że pojęcie sprawiedliwości podatkowej ma charak- ter względny, stanowi swego rodzaju postulat teoretycz- ny, utopię, a nie mierzalną wielkość. Wszelkie próby jego uściślenia i skwantyfikowania podejmowane na gruncie ekonomii czy teorii finansów skazane są więc na porażkę.\nTermin sprawiedliwość przynależy bowiem raczej do zbioru pojęć etycznych, czy też prawnych bądź psychologicznych, a więc niejako z założenia jest wieloznaczny. Tymczasem na gruncie nauk ekonomicznych w coraz większym zakre- sie poszukuje się kategorii ilościowych, a nie jakościowych.\nChęć racjonalizacji rozwiązań podatkowych, wyboru opty- malnej formy realizacji polityki fiskalnej skutkuje powsta- waniem kolejnych teorii ujednoliconego podatku i reform w zakresie prawa podatkowego. Choć ich celem ma być usprawnienie funkcjonowania systemu fiskalnego, w wielu przypadkach przyczyniają się one raczej do podniesienia stopnia jego złożoności i skomplikowania. A to przekłada się na postrzeganie przez obywateli obowiązujących podatków jako niesprawiedliwych, co z kolei skutkuje zwiększeniem zjawiska ucieczki od podatków. Powstaje błędne koło, a sys- tem podatkowy staje się „racjonalnie nieracjonalny”. Jedy- nym środkiem zapobiegawczym powstawaniu tego typu sytuacji jest uświadomienie (nie tylko podatnikom, ale też rządzącym), że zasady polityki fiskalnej są tylko pewnymi ideami, które w praktyce nie zawsze mają przełożenie na funkcjonowanie systemu podatkowego.\n1. Biernal A., (2008) Zjawisko uchylania się od podatków dochodowych i metody jego ograniczania, Warszawa: Difin.\n2. Bouvier M., (2000) Wprowadzenie do prawa podatkowego i teorii podatku, Warszawa: Biblioteka Przeglądu Podatkowego.\n3. Buchanan M.J., (1997) Finanse publiczne w warunkach demokracji, Warszawa: PWN.\n4. Chrissides G.D., Kaler J.H., (1999) Wprowadzenie do etyki biznesu, Warszawa: PWN.\n5. Denek E., Sobiech J., Wolniak J., (2005) Finanse publiczne, Warsza- wa: PWN.\n6. Dodge J.M., (2004-2005) Theories of tax justice: Ruminations on the benefit, partnership, and ability-to-pay principles, „Tax Law Review”, no 58, p. 399.\n7. Famulska T., Znaniecka K., red., (2003) Obciążenia fiskalne w Polsce, Katowice: Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach.\n8. Gomułowicz A., (1995) Postulat sprawiedliwości a system podatko- wy, „Monitor Podatkowy” nr 4, s. 102-104.\n9. Gomułowicz A., Małecki J., (2004) Podatki i prawo podatkowe, War- szawa: LexisNexis.\n10. Grądalski F., (2006) System podatkowy w świetle teorii optymalnego opodatkowania, Warszawa: SGH w Warszawie.\n11. Kirchler E., (2007) The economic psychology of tax behavior, Cam- bridge: Cambrigde University Press.\n12. Koperkiewicz–Mordel K., Nykiel W., Chróścielewski W., (2003) Pol- skie prawo podatkowe, Warszawa: Difin.\n13. Lipowski T., (2004) Raje podatkowe a unikanie opodatkowania, War- szawa: C. H. Beck.\n14. Niesiobędzka M., (2004) Podatki [w:] Tyszka T., red., Psychologia ekonomiczna, Gdańsk: GWP.\n15. Niesiobędzka M., (2006a) Fiskus z makiem, „Charaktery” nr 1, s.\n16. Niesiobędzka M., (2006b) Społeczna świadomość podatków. Czy potrafimy przypomnieć sobie jakie podatki musieliśmy zapłacić?\n„Optimum. Studia ekonomiczne” nr 1, s. 95-104.\n17. Niesiobędzka M., (2009) Relacje podatnik – państwo jako predyk- tory moralności podatkowej, „Psychologia Społeczna”, nr 43(11), s.\n18. Nizioł K., (2007) Prawne aspekty polityki podatkowej, Warszawa:\n19. Ostaszewski J., red., (2008) Finanse, Warszawa: Difin.\n20. Owsiak S., red., (2005) Finanse publiczne, Warszawa: PWN.\n21. Pietrzak B., Polański R., Woźniak B., (2008) System finansowy w Pol- sce, Warszawa: PWN.\n22. Rawls J., (1994) Teoria sprawiedliwości, Warszawa: PWN.\n23. Wilkin J., (2012) Teoria wyboru publicznego – homo oeconomicus w sferze polityki [w:] Wilkin J., red., Teoria wyboru publicznego.\nGłówne nurty i zastosowania, Warszawa: Scholar.\n24. Zaleśkiewicz T., (2011) Codzienne zachowania ekonomiczne: oszczę- dzanie, ubezpieczanie się, płacenie podatków [w:] Zaleśkiewicz T., Psychologia ekonomiczna, Warszawa: PWN.\n25. Ziółkowska W., (2005) Finanse publiczne – teoria i zastosowanie, Poznań: WSB.\nKrzysztof Kamiński, Uniwersytet w Białymstoku\nEven though a conscious clustering has been present in Po- land only for a few years, it is undergoing a dynamic develop- ment. It seems to be a promising inspiration for the effective application of clusters for the improvement of local enterprises and the development of their competitiveness. Nevertheless, it should be emphasized that only exceeding of the certain critical mass in the form of sufficient number of economic entities and resources will allow for deriving of real profits. Most of all, it not only stimulates the growth of innovations and creation of new enterprises and workplaces, but it also stimulates the growth of locally accumulated human and social capital.\nNiniejsza praca ukazuje cechy charakterystyczne klastrów i ich wpływ na kształt lokalnej przedsiębiorczości oraz konkuren- cyjności przedsiębiorstw. W artykule opisano skutki efektów ze- wnętrznych generowanych w ich obrębie, a także wpływ klastrów na kapitał społeczny, kapitał ludzki i innowacyjność. Zwrócono uwagę na ogromną dynamikę tego zjawiska w Polsce na prze- strzeni ostatnich kilku lat, jak i priorytetowe znaczenia przypisy- wane klastrom w ramach polityki przemysłowej Unii Europejskiej.\nW podsumowaniu stwierdzono, że tylko klastry, które osiągnę- ły pewną masę krytyczną w postaci odpowiedniej liczby i cech podmiotów składowych, mają szansę wywrzeć istotny, korzystny wpływ na lokalną przedsiębiorczość.\nW wielu regionach świata wysoka konkurencyjność re- gionalnej gospodarki i poszczególnych rodzajów wytwór- czości związana jest z występowaniem specyficznych form aglomeracji i współdziałania podmiotów gospodarczych (DTI 2004). Spostrzeżenie to zrodziło powstanie szerokie- go nurtu badań nad całokształtem kontaktów firmy z oto- czeniem, próbującym wyjaśnić istotę tego zjawiska, wśród których klastry są jedną z istotniejszych koncepcji. Funda- mentalnym jej założeniem jest konstatacja, iż geograficzna aglomeracja określonych rodzajów wytwórczości tworzy środowisko społeczno-gospodarcze, które wieloaspektowo sprzyja konkurencyjności.\nW Polsce, w ostatnich kilku latach, idea klastrów roz- wija się niezwykle dynamicznie, zarówno w wymiarze ba- dawczym, jak i praktycznym.1 Niemniej jednak większość z prowadzonych badań koncentruje się na analizie zjawiska klastrów m.in. w perspektywie kształtowania polityki inno- wacyjnej i rozwoju poszczególnych branż, narzędzi rozwoju\n1 Według raportu European Cluster Observatory (ECO) Star Clusters in Poland, zidentyfikowano 246 skupień o charakterze klastrowym, Center for Strategy and Competitiveness, Stockholm School of Economics, April 2011 (www.clusterobservatory.eu). Według danych IBnGR w 2010 r. zi- dentyfikowano także ponad 170 inicjatyw klastrowych, będących admi- nistracyjną formą integracji, mobilizacji i komunikacji grupy podmiotów funkcjonujących w klastrze.\nregionalnego, identyfikacji i analizy perspektyw rozwoju poszczególnych klastrów bądź analizy rozwoju klasterin- gu ograniczonej głównie do inicjatyw klastrowych. Wiele z badań porusza zazwyczaj jednocześnie kilka z powyższych zagadnień. Tylko nieliczne mają charakter monografii poru- szającej głębiej problematykę wpływu dojrzałych klastrów na konkurencyjność przedsiębiorstw, nie tylko w wymiarze teoretycznym, lecz i empirycznym.2 Literatura zagranicz- na w tym obszarze jest bogata, jednak odzwierciedla inne uwarunkowania społeczno-gospodarcze, stąd wypracowa- ne przez nie paradygmaty koncepcji klastra i jego wpływu na konkurencyjność przedsiębiorstw nie mogą być bezkry- tycznie przyjmowane za właściwe dla uwarunkowań krajo- wych. Istniejąca luka badawcza w tym obszarze, być może wynika głównie z konsekwencji krótkiej tradycji świadome- go, celowego klasteringu w Polsce. Niniejszy artykuł ma na celu zaprezentowanie samej koncepcji, a także najważniej- szych, o uniwersalnym charakterze wniosków płynących z pierwszych badań krajowych klastrów. Jednocześnie au- tor stawia tezę, iż tylko klastry zrodzone na podbudowie historycznie ukształtowanych, lokalnych tradycji danej wy- twórczości mają realne szanse na wywarcie istotnego, dłu- goterminowego, pozytywnego wpływu na konkurencyjność\n2 Do wyjątków należą m.in. następujące monografie: Szultka St., red., (2004) Klastry. Innowacyjne wyzwanie dla Polski, Gdańsk: IBnGR; Gorynia M., Jankowska B., (2008) Klastry a międzynarodowa konkurencyjność i in- ternalizacja przedsiębiorstw, Warszawa: Wydawnictwo Difin.\nprzedsiębiorstw w ich skład wchodzących, stąd też i same działania wspierające ich rozwój powinny być wiązane głównie z już stosunkowo dojrzałymi strukturami.\nKlastry, geneza i główne założenia koncepcji\nKlastry (klastery czy też grona przedsiębiorczości) jako jeden z typów gospodarczego środowiska sieciowego to według klasycznej już definicji Michaela E. Portera geogra- ficzne skupisko wzajemnie powiązanych firm, wyspecjali- zowanych dostawców, jednostek świadczących usługi, firm działających w pokrewnych sektorach i związanych z nimi instytucji (na przykład uniwersytetów, jednostek normali- zacyjnych i stowarzyszeń branżowych), konkurujących mię- dzy sobą, ale także współpracujących (Porter 1990). Z kolei Stuart A. Rosenfeld klastrem określa geograficzne skupisko firm podobnych, powiązanych bądź komplementarnych, funkcjonujących na lokalnym rynku pracy, świadczących sobie komplementarne usługi i korzystających z wyspecja- lizowanych dostawców i wspólnej infrastruktury, przed któ- rymi pojawiają się podobne szanse i zagrożenia (Rosenfeld 1997). Współczesny rozwój koncepcji klastrów zrodził się na podbudowie teorii opisujących różnorodne, lecz zarazem powiązane zjawiska gospodarcze, takie jak (Porter 2001):\nekonomika aglomeracji, powiązania wstecz i w przód, geo- grafia społeczna, ekonomika miast i regionów, nauka o re- gionach, okręgi przemysłowe, branże i strefy wzrostu oraz sieci społeczne, narodowe systemy innowacji.\nPomimo bogatych fundamentów teoretycznych, moż- na wskazać empiryczne, rdzenne cechy klastrów (Gorynia, Jankowska 2008):\n• bliskość geograficzna – w celu wystąpienia pozytyw- nych efektów przenikania i korzystania z tych samych zasobów firmy-uczestnicy klastra powinni znajdować się odpowiednio blisko siebie;\n• powiązania i specjalizacja – aktywność firm powinna być oparta o wspólny cel i pokrewny, często komple- mentarny przedmiot działalności, aby móc w sposób znaczący czerpać korzyści z geograficznej bliskości i in- terakcji (także o cechach zarówno kooperacji, jak i kon- kurowania ze sobą);\n• liczba podmiotów – interakcje muszą zachodzić pomię- dzy odpowiednio dużą liczbą uczestników (firm i insty- tucji), przekraczając tzw. masę krytyczną.\nZazwyczaj w literaturze przedmiotu podkreśla się dwa kluczowe mechanizmy oddziaływania klastra na konku- rencyjność przedsiębiorstw: efekty przenikania (spillovers effects) oraz relacje pomiędzy podmiotami. Stąd etymolo-\ngicznie wiązane są głównie z teorią aglomeracji oraz teorią kosztów transakcyjnych. Wpływ korzyści aglomeracji okre- ślonego rodzaju działalności gospodarczej na pojedyncze przedsiębiorstwo związany jest z czteroma głównymi źró- dłami, a zarazem poziomami oddziaływania (Gorynia, Jan- kowska 2008, wg Ohlin 1933):\n• wewnętrzne korzyści skali związane z techniką pro- dukcji lub funkcją produkcji pojedynczego przedsię- biorstwa;\n• korzyści lokalizacji, które są przejawem wpływu branży na pojedyncze przedsiębiorstwo;\n• korzyści urbanizacji, które bazują na rozmiarze gospo- darki w danym regionie i mają charakter zewnętrzny w stosunku do branży i firm;\n• powiązania pomiędzy branżami związane z wymianą dóbr i bliskość do dostawców komponentów - reduku- jące ceny pozyskiwanych zasobów.\nKorzyści te mają więc w zdecydowanym zakresie cha- rakter zewnętrzny względem przedsiębiorstwa. Ich wielkość i charakter jest pochodną komplementarności zasobów otoczenia i związanymi z nimi efektami skali względem potrzeb przedsiębiorstwa. Zewnętrzne zasoby związane z dominującą, lokalną aglomeracją określonego rodza- ju działalności gospodarczej, poprzez tworzenie efektów zewnętrznych (external economies) spełniają rolę quasi dóbr publicznych. Jak sugeruje Joseph E. Stiglitz „efekty zewnętrzne można traktować jako swoistą odmianę nie- czystych dóbr publicznych, ale i zarazem dobra publiczne można uznać za skrajną postać efektów zewnętrznych” (Sti- glitz 2004: 161). Zgodnie z założeniami koncepcji, wpływ klastrów na konkurencyjność przedsiębiorstw jest niezwy- kle szeroki. Poczynając od pośredniego wpływu, poprzez kreowanie lokalnego kapitału społecznego, poprzez bar- dziej bezpośredni wpływ w postaci lokalnej poprawy do- stępności zasobów, zwłaszcza specjalistycznych, zarówno o charakterze materialnym, jak i niematerialnym (Brodzicki, Szultka 2002). Jak podkreśla wielu badaczy zagadnienia kla- strów, tylko klastry osiągające pewną masę krytyczną w po- staci niezbędnej liczby firm i innych instytucji tworzących efekt aglomeracji mogą współtworzyć środowisko znacząco sprzyjające przedsiębiorczości, a tym samym produktywno- ści lokalnych zasobów (Andersson et al 2004).\nPomimo postępującego procesu globalizacji, Porter wskazuje na pewien paradoks we współczesnej geografii gospodarczej. Jak podkreśla, w gospodarce cechującej się szybkim transportem, rozwiniętą komunikacją oraz stosun- kowo łatwym dostępem do globalnych rynków, lokalizacja ciągle pozostaje fundamentalnym czynnikiem konkurencji.\nPodkreśla on, że zmiany w technice i konkurencji zmniejszy-\nły znaczenie wielu tradycyjnych ról lokalizacji, gdyż dzięki globalizacji wzrósł dostęp do standardowych nakładów, oraz informacji i technologii. Jednak bardziej zaawansowa- ne wymiary konkurencji i zasobów nadal są ograniczone geograficznie, a są nimi, jego zdaniem: skupienia wysoko wyspecjalizowanej wiedzy, instytucji, rywali, pokrewnych przedsiębiorstw i wyrafinowanych klientów w określonym regionie, np.: pod postacią klastrów (Porter 2001).\nZ tego względu wyróżnić można cztery podstawowe, współczesne, dynamiczne koncepcje postrzegania prze- strzeni, a zarazem cechy obszarów, które przedsiębiorstwa powinny uwzględniać, zwłaszcza podejmując decyzje o alo- kacji zasobów (Domański, Marciniak 2003: 131-132):\n1. Jako miejsca narodzin technologii i innowacji;\n2. Miejsca, w którym dokonywana jest koordynacja dzia- łalności gospodarczej i łącznik miedzy lokalnymi korzy- ściami zewnętrznymi i organizacyjnymi trajektoriami firm;\n3. Jako siedziba organów politycznych podejmujących de- cyzje, zdolnych do tworzenia i podziału zasobów oraz reprezentowania władzy wobec przedsiębiorstw;\n4. Miejsce, w którym niehandlowe współzależności po- wstają, wyrażają i rozwijają się, jednocześnie współ- zależności te pobudzają postęp technologiczny i orga- nizacyjny podmiotów oraz sprzyjają koordynacji tych działalności.\nOddziaływanie klastrów na konkurencyjność przedsiębiorstw, uwarunkowania\nJednym z pierwszych ekonomistów, który wprowadził do polskiej literatury ekonomicznej pojęcie konkurencyjno- ści jako stanu pewnych względnych cech przedsiębiorstwa był Stanisław Flejterski, który zdefiniował ją jako zdolność do projektowania, wytwarzania i sprzedawania towarów, których ceny, jakość i inne walory są bardziej atrakcyjne od odpowiednich cech towarów oferowanych przez kon- kurentów (Flejterski 1984). W podobnym tonie konkuren- cyjność postrzega Józef Misala (2008), który z kolei wiąże ją z konkurencyjnością terytoriów sensu stricte, rozumianą jako bieżącą zdolność do osiągania przez podmioty gospo- darcze funkcjonujące na terenie danego kraju lub regionu większych, lub porównywalnych korzyści z tytułu uczestnic- twa w międzynarodowym podziale pracy z uzyskiwanymi przez podmioty działające w porównywalnym otoczeniu gospodarczym wskutek tworzenia warunków sprzyjają- cych wzrostowi produkcyjności wewnętrznych i zagranicz- nych mobilnych czynników wytwórczych. Konkurencyjność przedsiębiorstw ma więc związek nie tylko z czynnikami en-\ndogennymi, związanymi ściśle z samym przedsiębiorstwem, lecz jest również funkcją cech danej lokalizacji jako środo- wiska społeczno-gospodarczego, ma więc związek z wystę- powaniem czynników, które nie są zależne od przedsiębior- stwa, lecz wpływają na jego wzrost i rozwój (Plawgo 2007).\nW literaturze przedmiotu wskazuje się zazwyczaj nastę- pujące korzyści płynące z klastrów dla gospodarki regionu, w którym są zlokalizowane (Ca puta, Szwajca 2010):\n• tworzenie wysokiej, lokalnej kultury innowacyjności i przedsiębiorczości;\n• przyspieszenie transferu wiedzy oraz specjalistycznego know-how do gospodarki regionu;\n• zwiększenie mnogości konkurencyjnych rynków po- przez zagęszczenie rywali rynkowych;\n• koncentracja i rozwój zasobów niezbędnych dla pro- duktywnego prowadzenia określonej działalności go- spodarczej;\n• poprawa wizerunku regionu;\n• budowa sieci produkcji składających się z wyspecjalizo- wanych poddostawców, kooperantów i sprzedawców;\n• zwiększenie eksportu lokalnych przedsiębiorstw oraz atrakcyjności lokalizacyjnej regionu dla inwestycji po- chodzących z innych regionów, jak i zagranicznych.\nRozpatrywanie wpływu klastra na konkurencyjność przedsiębiorstwa wymaga podjęcia próby konceptualizacji pojęcia „konkurencyjności przedsiębiorstwa”. Według Ma- riana Gorynii (2002) można ją rozpatrywać w trzech wymia- rach (specyfikach funkcjonalnych) będących jednocześnie jej zagregowanymi wyznacznikami:\n1. Pozycji konkurencyjnej, czyli konkurencyjności wyniko- wej (rezultat walki konkurencyjnej);\n2. Potencjału konkurencyjności, czyli konkurencyjności zasobowej;\n3. Strategii konkurencyjnej, czyli konkurencyjności czyn- nikowej (procesualnej, funkcjonalnej).\nPozycja konkurencyjna przedsiębiorstwa jest to wynik oceny przez rynek jego oferty rynkowej. Najbardziej pod- stawowymi i syntetycznymi miarami pozycji konkurencyj- nej każdego przedsiębiorstwa jest jego udział w rynku, na którym funkcjonuje oraz osiągnięta sytuacja finansowa (Skawińska 2004). Potencjał konkurencyjny przedsiębior- stwa może być rozumiany w wąskim i szerokim znaczeniu.\nW wąskim znaczeniu potencjał konkurencyjny to wszyst- kie zasoby wykorzystywane lub możliwe do wykorzystania przez przedsiębiorstwo. W szerszym znaczeniu potencjał konkurencyjny przedsiębiorstwa obejmuje także takie ob- szary jak: kultura przedsiębiorstwa, struktura organizacyjna przedsiębiorstwa, wizja strategiczna przedsiębiorstwa, wła-\nściwy dla przedsiębiorstwa sposób zachowania się, proces tworzenia strategii. Zasoby przedsiębiorstwa są kluczowe dla jego konkurencyjności, gdyż w praktyce wyznaczają pole manewru w otoczeniu społeczno-gospodarczym, ich ilość determinuje możliwą skalę działania, zaś elastyczność i mobilność możliwość zmiany pozycji przedsiębiorstwa w otoczeniu (Gorynia, Jankowska 2008). Strategia konku- rencyjna z kolei, to w uproszczeniu zbiór instrumentów konkurowania składających się na cząstkowe strategie, stosowane z myślą o uzyskaniu przewagi konkurencyjnej.\nW skład instrumentów konkurowania wchodzą takie aspek- ty jak np. jakość, cena, opakowanie, reklama, szerokość asortymentu, usługi posprzedażowe.\nBadając zależność pomiędzy funkcjonowaniem w strukturze klastra a konkurencyjnością przedsiębiorstwa oraz próbując opracować model tej zależności Gorynia (2007) stawia tezę, iż klaster wpływa bezpośrednio tylko na potencjał konkurencyjny i strategię konkurowania, które to dopiero w sposób pośredni oddziałują na pozycję konku- rencyjną przedsiębiorstwa będącą w tym przypadku zmien- ną o charakterze wynikowym. Próba analitycznego ujęcia zależności konkurencyjności przedsiębiorstwa od klastra wiąże się więc z koniecznością przyjęcia określonego wzor- ca postrzegania potencjału przedsiębiorstwa i jego stra- tegii. Pomimo bogactwa teorii tego obszaru badawczego można założyć, że generalnie w skład potencjału wchodzą zasoby materialne i niematerialne, zaś samą strategię ryn- kową można utożsamiać z instrumentami konkurowania.\nMarek J. Stankiewicz (2005) do zasobów niematerialnych zalicza: kompetencje, relacje, systemy funkcjonalne, posta- wy, możliwości, natomiast w skład zasobów materialnych kwalifikuje aktywa trwałe, finansowe oraz zapasy. Instru- menty konkurowania definiuje zaś jako środki świadomie kreowane przez przedsiębiorstwo w celu pozyskania kon- trahentów dla przedstawianej oferty rynkowej. W konse- kwencji konkurencyjność jest pochodną cech dostępnych, czyli realnych do wykorzystania zasobów, warunkujących zakres i skuteczność stosowanych instrumentów konkuro- wania wchodzących w skład budowanych i realizowanych strategii konkurencyjnych.\nKlastry a synergizm pomiędzy zasobami materialnymi i niematerialnymi\nRozważając wpływ klastra na konkurencyjność przed- siębiorstw i samych zasobów, należy zaznaczyć, że wpływ ten jest wieloaspektowy i wielokierunkowy. Niejednokrot- nie nie istnieje prosta zależność wyłącznego wpływu np.\nzasobów materialnych klastra na zasoby materialne przed- siębiorstw czy też analogicznie zasobów niematerialnych\nna zasoby niematerialne przedsiębiorstw. Dla przykładu klaster kształtuje lokalny kapitał społeczny, który kształtuje istotne cechy kapitału ludzkiego pod postacią dostępnej lokalnie siły roboczej. Jednak charakter wpływu klastra na kapitał społeczny wynika w dużej mierze z cech fizycznych klastra. Okoliczności zewnętrzne skłaniające do zaufania, to wg. Piotra Sztompki przede wszystkim bliskość fizyczna we wspólnotach: „(…) Gdy jej członkowie są dla siebie na- wzajem widoczni, to już sam ten fakt, zupełnie niezależnie od jakichkolwiek agend egzekwujących odpowiedzialność, skłania do konformizmu, zapobiegając nadużywaniu za- ufania innych” (Sztompka 2007: 199-200); przyczyniając się także do obniżki kosztów transakcyjnych, i szerzej, do sprawniejszego funkcjonowania społeczeństw. Podobnie lokalna pula dostępnych zasobów materialnych stanowi fundament dla kreacji przedsiębiorczości i postaw proin- nowacyjnych. Specyfika wzajemnych wielokierunkowych in- terakcji powoduje liczne trudności z przyporządkowaniem kierunków wzajemnych oddziaływań i związanych z tym zależności przyczynowo-skutkowych. Wskazuje jednocze- śnie jednak, iż środowisko klastra sprzyja harmonijnemu rozwojowi i synergizmowi pomiędzy zasobami materialny- mi i niematerialnymi.\nRozpatrując wpływ klastrów na zasoby przedsiębiorstw, bezpośrednio w ich obszarze, bądź poprzez kreację i do- stępność w otoczeniu, można je utożsamiać z grupą pięciu zasobów i zarazem korzyści (Stawicki 2008):\n1. Lokalny łańcuch podażowy zwiększenie efek- tywności – szybszy dostęp, niższy koszt transportu;\n2. Wyspecjalizowana siła robocza wyższa pro- duktywność;\n3. Specjalistyczne usługi szybszy i łatwiejszy dostęp;\n4. Możliwość wyboru dostawcy niższy koszt, wyższa jakość;\n5. Duża liczba firm możliwość wspólnych przed- sięwzięć, pracy w sieciach.\nWedług Tomasza Brodzickiego i Stanisława Szultki ist- nieje wyjątkowa zgodność odnośnie oceny potencjalnych korzyści, jakie dla konkurencyjności przedsiębiorstw, po- przez rozwój lokalnej, regionalnej czy też narodowej go- spodarki, przynosi funkcjonowanie systemu produkcji typu klastrowego. Efektywnie funkcjonujący klaster prowadzi do (Brodzicki, Szultka 2002):\nwzrostu produktywności lokalnych firm ze względu na dostęp do relatywnie tanich, wyspecjalizowanych czyn- ników produkcji oraz różnorodnych nakładów wykorzy- stywanych w działalności produkcyjnej (Mariussen 2001);\nDownload (PDF - 64 Stron - 2.81MB)\nUWAGI NA TEMAT RYNKU PRACY W POLSCE\nPoniżej przedstawiam dodatkowe propozycje rozwiązań prawnych, które przyczynią się do zwiększenia rynku pracy dla ludzi młodych i znacznego obniżenia bezrobocia.. Wprowadzenie\nOd 2009 roku rosła liczba zarejestrowanych ogółem jak i stopa bezrobocia oraz spadała ilość ofert pracy.. Było to efektem kryzysu gospodarczego na świecie, który dotknął\nJego celem jest próba odpo- wiedzi na pytanie, czy we współczesnym świecie istnieje problem bezrobocia technologicznego, czy i w jakim stopniu dotyczy on Polski oraz jakie zawody są\nWspółczesne zmiany zawodów, kwalifikacji na europejskim rynku pracy\nności i doświadczenia niezbędnych do organizowania, zapisywania, przecho- wywania i wyszukiwania informacji, obliczania danych liczbowych, finanso- wych i statystycznych\nWażną przesłanką do podjęcia tego tematu jest coraz większy zasięg tego zjawiska, zarówno w Polsce, jak i za granicą, a kształtowanie się nowego rodzaju klasy pracowników,\nBadania nad wpływem boru na wzrost i rozwój roślin\nNależy podkreślić, że przy braku boru zaasym ilow any azot nagroma dza się w częściach wegetatyw nych, a przede w szystkim w liściach, zaś przy nawożeniu\nW rozdziale szóstym dokonano analizy bezrobocia, segregacji zawodowej, po- zycji zawodowej oraz wynagrodzeń kobiet i mężczyzn w krajach członkowskich Unii Europejskiej w kontekście\nCelem artykułu jest opis przestrzennego zróżnicowania potencjalnych zaso- bów pracy według wieku w Polsce w latach 1991–2010 i przedstawienie prognozy dla 2030 roku. Jednocześnie\nWpływ chorób przewlekłych na potencjał polskiego rynku pracy w kontekście starze...\nProwadzone w tym zakresie szacunki Światowej Organizacji Zdrowia wskazują, że w przypadku krajów najbogatszych choroby przewlekłe odpowiadają za ponad 80% utraconych\nZ grupy zidentyfikowanych przykładów instytucji nieformalnych (tab. 1) wy- brano tożsamość i uczciwość – jako przykłady niepisanych zasad obowiązujących na rynku pracy..\nDzia³ania podejmowane w Unii Europejskiej w zakresie aktywizacji zawodowej osób znajduj¹cych siê w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy, do których zalicza siê tak¿e, obok\nZMIANY NA RYNKU PRACY W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W KONTEKŚCIE REGIONALNEJ POLI...\nWojewództwo wielkopolskie charakteryzuje się dość dobrą sytuacją, jeśli chodzi o poziom bezrobocia, stąd problemy, z jakimi zmagają się urzędy pracy, nie są może tak ogromne i\nDzień dobry drodzy uczniowie. Dzisiejszy temat: Kompetencje na rynku pracy Zaczn...\nKompetencje miękkie skupiają się na postawach, które pozwolą w określonej sytuacji zachować się skutecznie.. Możemy podzielić je\nWedług najczęściej używanej w literaturze przedmiotu definicji, flexicurity to polityka, która podejmuje próbę uelastycznienia rynków pracy oraz organizacji i stosunków pracy,\nZmiany sytuacji na rynku pracy absolwentów szkół wyższych w Polsce\nStruktura kwalifikacji absolwentów a aktualne tendencje na rynku pracy\nSeminarium Naukowe „Zmiany na rynku pracy”\nKONCEPCJA PŁAC PROEFEKTYWNOŚCIOWYCH I JEJ EGZEMPLIFIKACJE NA WSPÓŁCZESNYM RYNKU...


Jak usprawnić obieg dokumentów pracowniczych w firmie? - Infor.pl\nStrona główna » Księgowość » Obrót gospodarczy » Działalność gospodarcza » Jak usprawnić obieg dokumentów pracowniczych w firmie?\n29 sierpnia 2014, 10:50\nbiuro, biznes, spotkanie, umowa, praca, finanse, obieg dokumentów /Fotolia\nOptymalizacja obiegu dokumentów to przede wszystkim udostępniona online karta urlopowa. Pracownik bez większego kłopotu wypełni wniosek o urlop, który zostanie automatycznie przesłany do przełożonego. Przełożony natomiast otrzyma powiadomienie o złożeniu wniosku i będzie mógł go zatwierdzić lub odrzucić, nierzadko nawet nie logując się do systemu, tylko klikając na przygotowane przez oprogramowanie, wygodne linki. W momencie zatwierdzenia bądź odrzucenia, informacja zwrotna trafi zarówno do pracownika, jak i do działu kadr.\nPodobnie sprawa ma się z delegacjami. Pracownik wybierający się w podróż służbową może wpisać swoje polecenie wyjazdu w przeglądarce internetowej, uzupełniając wszelkie niezbędne dane, jak np. środek transportu, miejsce docelowe, cel delegacji, itd. Może także wypisać wniosek o zaliczkę, jeżeli takowa jest mu niezbędna do podróży. W momencie, gdy delegacja zostanie zatwierdzona przez przełożonego, pracownik otrzyma stosowne powiadomienie, zazwyczaj za pośrednictwem poczty e-mail, po czy będzie mógł się udać po wypłatę wnioskowanej zaliczki w kasie firmy.\nPo powrocie z podróży służbowej, pracownik może uzupełnić dalszą cześć, rozliczyć koszty przejazdów, diety oraz wszelkie inne wydatki, które musiał ponieść. Rola przełożonego ogranicza się natomiast do zatwierdzenia wydatków. To z kolei jest podstawą do dalszych rozliczeń z działem finansowym.\nKarta urlopowa i delegacje to nie jedyne funkcjonalności, które może oferować sprawnie działający interfejs WWW. Nic nie stoi na przeszkodzie, by każdy pracownik miał dostęp do dokumentów, które dotyczą jego osoby, takich jak np. pasek z listy płac czy bieżący PIT. Jeżeli producent oferuje otwarte API, można także przygotować i wdrożyć własne oprogramowanie WWW, które będzie zawierać niezbędne funkcjonalności, wynikające ze specyfiki konkretnego przedsiębiorstwa.