Pozostać mobilnym. Poradnik dotyczący zarządzania mobilnością w starzejących się społeczeństwach. - PDF\nPozostać mobilnym. Poradnik dotyczący zarządzania mobilnością w starzejących się społeczeństwach.\nDownload "Pozostać mobilnym. www.aeneas-project.eu. Poradnik dotyczący zarządzania mobilnością w starzejących się społeczeństwach."\n1 DONOSTIA DONOSTIA SAN SEBASTIÁN SAN SEBASTIÁN KRAKÓW KRAKÓW Wspierane przez: Supported by MUNICH MONACHIUM I N T E L L I G E N T E U R O P E ODENSE ODENSE SALZBURG SALZBURG DONOSTIA DONOSTIA SAN SEBASTIÁN SAN SEBASTIÁN KRAKÓW KRAKÓW MUNICH MONACHIUM ODENSE ODENSE SALZBURG SALZBURG E N E R G Y Za zawartość tej broszury odpowiedzialni są wyłącznie jej autorzy. Niekoniecznie odzwierciedla ona opinie Wspólnoty Europejskiej. Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie informacji w niej zawartych. Pozostać mobilnym Poradnik dotyczący zarządzania mobilnością w starzejących się społeczeństwach\n2 Opracowanie: Matthias Fiedler, Bonnie Fenton, Bernd Decker i Siegfried Rupprecht (Rupprecht Consult) Tłumaczenie: Biuro Tłumaczeń Contigo Redakcja/korekta: Biuro Tłumaczeń Contigo Projekt i układ: Greg Spencer i Tricia Barna (REC) Fotografie: Okładka przednia Green City Okładka tylna (od lewej do prawej) ELTIS/Harry Schiffer; Green City; Salzburg AG Szentendre Marzec 2011 Opublikowane przez: Regionalne Centrum Ekologiczne na Europę Środkową i Wschodnią ISBN: Druk: Typonova, Węgry Kontakt: Rupprecht Consult Koordynator projektu: Matthias Fiedler Tel: Web:\n3 BYĆ SILNIEJSZYM 1 Spis treści Być silniejszym Promocja transportu publicznego Promocja jazdy na rowerze Imprezy i kampanie promujące mobilność Szkolenie kierowców autobusów Usługi pomocy pasa erskiej w transporcie publicznym Indywidualny marketing dla podró ujących Model peer-to-peer (równy z równym) w transporcie publicznym ZDOLNOŚĆ PRZEWOZOWA: Testowanie trzykołowego roweru typu pedelec w Monachium. Zdjęcie: Green City\n4 LUDZKI ODRUCH: Asystent oferuje swoją pomoc pasa erom na przystanku w Krakowie. Zdjęcie: ELTIS/Harry Schiffer\n5 BYĆ SILNIEJSZYM 3 Być silniejszym Kontekst i cele W projekcie AENEAS (z ang. Attaining Energy-Efficient Mobility in an Ageing Society - Dążąc do energooszczędnej mobilności w starzejącym się społeczeństwie realizowanym od sierpnia 2008 do maja 2011) uczestniczyło 12 partnerów europejskich. Inicjatywę współfinansowała Agencja Wykonawcza ds. Konkurencyjności i Innowacji (EACI) w ramach programu Inteligentna Energia dla Europy (IEE). (ec.europa.eu/energy/intelligent). Kto jest osobą starszą? Co sprawia, że mówimy o kimś osoba starsza? Czy wyznacznikiem jest osiągnięcie pewnego wieku? Czy jest to przejście na emeryturę? Czy znaczenie mają możliwości i stopień aktywności? Czy może też jest to kwestia indywidualnego postrzegania? Choć pewnie różne interpretacje można uznać za właściwe, w kategoriach zachowań związanych z mobilnością istnieje zdecydowana różnica pomiędzy osobami pracującymi a emerytami. Z tego powodu projekt AENEAS skupia się na tych, którzy przekroczyli wiek emerytalny. Ponieważ jednak w badaniach statystycznych emeryt niekoniecznie musi być klasyfikowany jako osoba starsza, zdecydowano, by wiek 50 lat stanowił minimalne kryterium stosowane w projekcie AENEAS. W krajach europejskich liczba emerytów po 50- tym roku życia zrównuje się z liczbą pracujących. Ponadto w tej grupie wiekowej obserwuje się silną tendencję zwyżkową liczby osób z niedyspozycją ruchową. W projekcie wyznaczono też drugą podgrupę osób powyżej 75-tego roku życia, w której statystycznie rzecz biorąc ograniczenie mobilności staje się jeszcze wyraźniejsze. W ten sposób bazując na powyższych obserwacjach grupę docelową AENEAS podzielono na: młodych seniorów w wieku lat, którzy wciąż cieszą się sprawnością fizyczną i osoby w wieku podeszłym powyżej 75 roku życia, które na co dzień zmagają się z poważnymi ograniczeniami ruchowymi. Ogólne tendencje i wyzwania W ostatnich latach wpływ starzejącego się społeczeństwa i zmian demograficznych na transport miejski i mobilność dyskutowany był szeroko w Europie i na świecie. Choć większość władz lokalnych i dostawców usług transportowych wydaje się być świadoma pojawiających się w związku z tym wyzwań, wypracowanie najkorzystniejszego podejścia uwzględniającego lokalne uwarunkowania i różnorodność grupy docelowej ludzi starszych, wciąż stanowi poważny problem dla osób biorących udział w procesie decyzyjnym. Niekiedy okazuje się nawet, że decydentom i interesariuszom sektora przewozowego nadal brakuje w tym względzie przekonania. Mimo iż pomiędzy krajami europejskimi można zauważyć pewne różnice, jedno pozostaje niezmienne - warunki warunki życia starzejącej się generacji wyżu demograficznego znacznie różnią się od warunków, w jakim przyszło żyć ich rodzicom: Osoby starsze stanowią coraz bardziej zróżnicowaną grupę docelową. Samoocena osób starszych znacznie różni się od sposobu, w jaki postrzegali siebie ich rodzice. Dzisiejsi seniorzy wciąż mają plany i aspiracje. Wraz ze starzeniem się pierwszego pokolenia migracyjnego grupa docelowa zyskuje na różnorodności etnicznej i religijnej. Starsi mieszkańcy miast nie znają dziś zbyt dobrze alternatywnych wobec samochodu środków transportu. Większość z nich zdobyła prawo jazdy w wieku 18 lat i dzięki dobrobytowi minionych dekad nigdy nie korzystała z transportu dla biednych, jak mówiono o transporcie publicznym, korzystaniu z rowerów czy przemieszczaniu się pieszo. W świadomości grupy docelowej szczególnie złą opinię ma transport publiczny. Z badań statystycznych wynika, że w Europie coraz więcej osób starszych posiada samochód i z niego korzysta. Tendencję tę obserwuje się szczególnie wśród kobiet. Z kolei osoby młodsze coraz częściej rezygnują z własnych samochodów.\n6 4 BYĆ SILNIEJSZYM Wzrasta długość życia i ogólny poziom aktywności fizycznej. Wiele starszych osób jest nadal aktywnych i chętnie uczestniczy w życiu społecznym. Z tego powodu pokolenie dzisiejszych seniorów jest dużo bardziej mobilne od pokoleń wcześniejszych. W końcu trzeba powiedzieć, że omawiane zmiany w społeczeństwie idą w parze ze zmianą wzoru miejskiego. Wiele starszych osób przenosi się na przedmieścia, i choć życie tam zawsze wiązało się z zależnością od samochodu, pojawia się nowy problem pojawia się nowy problem. Wiele mniejszych sklepów i usługodawców zlokalizowanych poza ścisłym centrum jest zamykanych lub przenoszonych do podmiejskich centrów handlowych. Osoby nie korzystające z samochodu tracą tym sposobem łatwy dostęp do dóbr i usług. Wobec powyższych faktów wygląda na to, że dążymy do wyraźnie sprzecznych celów. Z jednej strony chcemy, by osoby starsze pozostały jak najdłużej mobilne i niezależne. Z drugiej szukamy sposobów na ograniczenie ruchu drogowego, by móc przeciwdziałać ocieplaniu się klimatu, polepszać jakość życia i obniżyć koszty korzystania z transportu publicznego. Cele: Działania na rzecz multi-mobilnego starszego pasa era Czy jednak te dwa cele są rzeczywiście aż tak sprzeczne? Czy nie ma sposobów na pogodzenie aktywnego starzenia się z zieloną mobilnością? W projekcie AENEAS uwierzyliśmy w taką możliwość. Jednak do osiągnięcia powyższych założeń konieczne jest zrozumienie potrzeb i oczekiwań osób starszych to znaczy zrozumienie, z jakiego transportu publicznego osoby starsze będą chciały korzystać. Prowadzi nas to do rozbudowanej definicji dostępności w kontekście mobilności. System transportu miejskiego musi umożliwiać niezależną mobilność w ramach przyjaznego dla wszystkich, szeroko dostępnego środowiska. Dostępność ta oznacza więcej niż tylko fizyczny dostęp do tychże usług. Koniecznym bowiem staje się zaspokojenie potrzeb osób z ograniczeniami sensorycznymi (słaby wzrok, problemy ze słuchem), ograniczeniami poznawczymi i psychologicznymi (ograniczony lub wybiórczy proces poznawczy, brak elastyczności, większa podatność na stres, niepokój i problemy psychiczne), opóźnionym czasem reakcji i wydłużonymi w czasie zdolnościami decyzyjnymi, lub też zwyczajnie zaspokojenie potrzeb tych seniorów, którym brakuje dostatecznej wiedzy i pewności w korzystaniu z różnego rodzaju środków transportu. Dostępny musi więc oznaczać nie tylko łatwy w dotarciu, ale i łatwy w użyciu. Omawiana dostępność usług transportowych musi się też łączyć z zapewnieniem podstawowego poziomu pewności i bezpieczeństwa, co dotyczy nie tylko starszych czy niepełnosprawnych podróżnych, lecz wszystkich obywateli. Projekt AENEAS dotyczył mobilności osób starszych w kontekście zarówno dostępności, jak i zarządzania mobilnością. Stąd też działania projektowe skupiono z jednej strony na promocji środków transportu stanowiących alternatywę dla samochodu, a z drugiej strony na ich dostosowaniu do potrzeb i oczekiwań starszych podróżnych. Przedsięwzięcie to wiąże się z podjęciem przez specjalistów zajmujących się transportem właściwych działań, bowiem zrównoważony transport nie zjedna sobie starszych podróżnych tylko dlatego, że jest dla nich dostępny. Promocja zrównoważonej mobilności wśród osób starszych wymaga stosowania zaawansowanych zdolności komunikacyjnych i takiego przedstawienia produktu, aby był atrakcyjny i przydatny dla grupy docelowej. W projekcie AENEAS starzenie się jest postrzegane jako proces, a nie stan. Osoby starsze chcą utrzymać swój stopień mobilności nawet wówczas, gdy ich możliwości ulegają zmianie. Celem projektu było zapewnienie takiego wsparcia w procesie starzenia się, aby dzięki dostarczeniu odpowiedniej ilości opcji transportowych pozwolić o- sobom starszym pozostawać jak najdłużej mobilnym mimo zmieniających się warunków (osobistych i zewnętrznych). Krótko mówiąc, przyszły system transportowy musi: Umożliwiać osobom starszym korzystanie z alternatywnych wobec samochodu środków transportu, w tym korzystania z rowerów, wspólnego korzystania z samochodu (tzw. car sharing), poruszania się pieszo czy podróżowania środkami transportu publicznego. Odpowiednio zmotywować i zachęcić osoby starsze do zmiany ich zachowania. Uświadamiać publiczne firmy przewozowe i dostawców usług transportowych, że osoby starsze stanowią ważną grupę klientów, których oczekiwania i potrzeby w zakresie mobilności i transportu warto także zaspokajać. Pamiętać, że zdrowie jest warunkiem mobilności. Osoby wybierające aktywne formy podróżowania (np. chodzenie czy jazdę na rowerze) cieszą się lepszym zdrowiem i rzadziej zapadają na choroby związane z prowadzonym stylem życia. Jeśli powyższe warunki zostaną spełnione, starsi podróżni pozostaną niezależni i będą mogli cieszyć się siłą w wieku podeszłym. Działania i partnerzy AENEAS W projekcie AENEAS zastosowano miękkie działania, których celem było zachęcenie osób starszych zamieszkujących pięć miast europejskich, do korzystania z alternatywnych wobec samochodu środków transportu. Działania te obejmowały różnorodne szkolenia, marketing komunikacyjny i podnoszenie świadomości. Celem projektu było także przekazanie tej wiedzy mieszkańcom innych miast i\n7 BYĆ SILNIEJSZYM 5 skontaktowanie z sobą przedstawicieli europejskich i światowych organizacji zajmujących się zagadnieniami mobilności w starzejących się społeczeństwach. Częścią programu były warsztaty prowadzone w oparciu o materiały szkoleniowe, które można znaleźć na stronie AENEAS. Broszury informacyjne zawierające studia przypadków dostępne są w siedmiu wersjach językowych (w języku angielskim, baskijskim, duńskim, francuskim, niemieckim, polskim i hiszpańskim). Można je bezpłatnie pobrać ze strony Konsorcjum składało się z pięciu miast europejskich reprezentowanych przez samorządy miejskie, przewoźników transportu publicznego oraz lokalne organizacje zajmujące się osobami starszymi i mobilnością: Donostia San Sebastián (Hiszpania) Kraków (Polska) Monachium (Niemcy), wraz z lokalną organizacją pozarządową Green City i operatorem transportu publicznego MVG Odense (Dania) Salzburg AG (Austria), operator transportu publicznego, wraz z lokalną organizacją pozarządową ZGB (Centrum dla pokoleń i dostępności) (do czerwca 2010) W celu zwiększenia europejskiego zasięgu projektu, w jego realizację włączono dwie sieci: Platformę AGE Europe; i Europejskie Stowarzyszenie Metropolitalnych Zarządów Transportu (EMTA). Partnerstwo uzupełniły dwie organizacje wspierające: Regionalne Centrum Ekologiczne na Europę Środkową i Wschodnią (REC) (rozpowszechnianie); i Rupprecht Consult (koordynacja projektu). O przewodniku Niniejszy przewodnik przedstawia proces wdrażania miękkich działań związanych z mobilnością i transportem dostosowanym szczególnie do potrzeb osób starszych. Przewodnik skierowany jest do uczestników sektora transportowego, którzy zainteresowani są wdrożeniem podobnych działań i którzy szukają odpowiedzi na następujące pytania: Jakie podejście jest dla nas najwłaściwsze? O czym musimy pamiętać decydując się na wdrożenie takiego programu? W jaki sposób właściwie odpowiedzieć na potrzeby starszych osób? Jakie kroki należy przede wszystkim podjąć? Jakie są koszty programu i jakiego czasu potrzeba na jego realizację? Jakie korzyści może przynieść wdrożenie programu? Gdzie można uzyskać więcej informacji? Przewodnik jest podzielony na dwie części. Część pierwsza zawiera ogólne informacje i dane dotyczące mobilności wśród osób starszych oraz głównych założeń projektu AE- NEAS. W części drugiej zawarto siedem rozdziałów technicznych, w których opisano przykłady realizacji programu w miastach europejskich. Każdy z rozdziałów technicznych ma ten sam układ stanowiący odpowiedzi na powyższe pytania. Każdy rozpoczyna się wprowadzeniem do poszczególnych koncepcji i działań, oraz wyjaśnieniem ich przesłanek, celów i wynikających z nich korzyści. W dalszej części opracowania skupiono uwagę na uczestnikach i grupach docelowych każdego działania. Następnie opisano poszczególne etapy realizacji programu, począwszy od wstępnej koncepcji, przez planowanie i przygotowanie, a skończywszy na wdrażaniu i długoterminowym monitorowaniu funkcjonowania programu. W końcowej części broszury zaprezentowano zestawienie kosztów programu i zaoszczędzonych w jego wyniku środków, oraz wskazano dane kontaktowe i adresy, gdzie można uzyskać dalsze informacje. W każdym rozdziale przedstawiono przykłady zgromadzonych przez zespół AENEAS działań realizowanych w europejskich miastach i regionach. Wytyczne i zalecenia zawarte w niniejszej broszurze oparte zostały na wiedzy i doświadczeniu europejskich podmiotów działających w omawianej sferze. W pierwszej kolejności zespół AENEAS przeanalizował działania podjęte w pięciu miastach partnerskich pod kątem możliwości zastosowania ich w innych warunkach. Następnie odwiedzono 10 miast europejskich i przeprowadzono ankiety wśród kompetentnych podmiotów. Zgromadzone dane uzupełniono dalszymi badaniami. Każda część niniejszej broszury została dokładnie przeanalizowana pod kątem celności i spójności informacji. Niniejszy przewodnik skierowany jest do wszystkich interesariuszy pragnących wdrażać działania związane z zarządzaniem mobilnością i starzejącymi się społeczeństwami, tj.: władz (lokalnych); operatorów transportu publicznego i ich kierownictwa; organizacji pozarządowych skupiających swoje działania na środowisku i zrównoważonej mobilności (np. organizacje promujące korzystanie z rowerów czy poruszanie się pieszo); stowarzyszeń pracujących z osobami starszymi i/lub je; organizacji badawczych i konsultingowych\n8 6 BYĆ SILNIEJSZYM organizacji oferujących usługi przewozowe (np. usługę wspólnego korzystania z samochodu tzw. car sharing, przewóz taksówkami, czy usługę shopmobility tj. wózki elektryczne dla osób z problemami ruchowymi do poruszania się po sklepach). Osoby starsze jako grupa docelowa w zarządzaniu mobilnością Wprowadzenie do zarządzania mobilnością Celem zarządzania mobilnością jest promocja zrównoważonego transportu i zarządzanie popytem na korzystanie z samochodu poprzez zmianę podejścia podróżnych i zachęcenie ich do korzystania z transportu zrównoważonego. W zarządzaniu mobilnością wykorzystuje się takie miękkie działania jak marketing, informacja i komunikacja, organizacja usług i koordynacja działań podejmowanych przez różnych partnerów. Zarządzanie mobilnością wykorzystuje fakt, że oczekiwania wobec transportu można kształtować poprzez zmianę zachowania. Działania w tym zakresie skierowane są bezpośrednio do użytkowników dróg i mają na celu przekonanie ich o podjęciu mądrej decyzji co do wyboru energooszczędnego środka transportu. Zwykle działania tego typu nie wiążą się z dużymi nakładami finansowymi, dzięki czemu postrzegane są jako opłacalna alternatywa wobec zdolności zwiększania pojemności infrastruktury. Zarządzanie mobilnością koncentruje się bardziej na zapotrzebowaniu, niż na dostawie. Oznacza to, że inicjatywy takie jak budowa nowych linii tramwajowych, ścieżek rowerowych czy dróg stanowią tylko działania uzupełniające zarządzanie mobilnością. Celem zarządzania mobilnością jest ograniczenie negatywnych skutków mobilności (jakim jest emisja zanieczyszczeń) przy jednoczesnym zwiększaniu dostępu do mobilności. Programy działania siłą sprawczą (Odense) W duńskim mieście Odense realizowane są dwie polityki, które zajmują się bezpośrednio mobilnością wśród osób starszych. Pierwsza z nich, Polityka na rzecz ycia osób starszych, koncentruje wysiłki na zachowaniu niezale ności i zdrowia seniorów. W drugiej, Polityce na rzecz zdrowia, działania skupione są na propagowaniu zdrowszej dla obywateli zielonej mobilności poprzez promocję aktywnego podró owania. Działania realizowane w Odense w ramach projektu AE- NEAS opierają się na zało eniach wspomnianych powy ej polityk odwołujących się do wszystkich form transportu, jednak z największym naciskiem poło onym na poruszanie się pieszo i jazdę na rowerze.\n9 BYĆ SILNIEJSZYM 7 Przykładowy program Projekt KOLLA (Göteborg) W Szwecji, celem zapoczątkowanego w 2000 roku narodowego planu działania było uczynienie transportu publicznego dostępnym do roku Zało enie to, jak i wzrastające koszty dostarczania usług od drzwi do drzwi były głównymi przyczynami, dla których zapoczątkowano projekt. Celem projektu KOLLA jest polepszenie fizycznej dostępności transportu i zachęcenie osób wymagających specjalnych usług transportowych do korzystania z elastycznych linii autobusowych (tzn. linii, które obsługują pewien obszar i które nie mają wyznaczonych odgórnie przystanków; trasa tych linii tak e nie jest stała, dzięki czemu osoby starsze mogą rozpoczynać i kończyć podró autobusem blisko miejsca, w którym mieszkają) w ramach transportu publicznego. Podejście to łączy twarde działania ze zmianą zachowań, zaś jej grupą docelową są osoby starsze z ograniczeniami ruchowymi i osoby niepełnosprawne w ka dym wieku. Do kluczowych elementów projektu KOLLA nale ą: inteligentny podział pomiędzy standardowym transportem publicznym, liniami elastycznymi i usługami od drzwi do drzwi ; udogodnienia na najbardziej uczęszczanych przystankach, oraz usunięcie wszystkich przeszkód znajdujących się na ciągach pieszych w promieniu 200 m; informacje na temat dostępności dla osób niepełnosprawnych zamieszczone w internecie i na przystankach autobusowych; zapewnienie pasa erom pomocy w głównych węzłach przesiadkowych, ze względu na fakt, e dla osób starszych przesiadka z jednego środka komunikacji do innego jest stresującym prze yciem; szkolenie wszystkich pracowników transportu publicznego mające na celu podniesienie ich świadomości w zakresie potrzeb osób starszych; indywidualne szkolenie dla osób starszych, którego celem jest pokazanie seniorom, jak bezpieczniej i pewniej korzystać z transportu publicznego; i szeroko zakrojona kampania informacyjna obejmująca mailing bezpośredni, dni testowe, spotkania i wykłady, a tak e przygotowanie magazynu dla pasa erów ze specjalnymi potrzebami. Dlaczego zarządzanie mobilnością osób starszych jest istotne? Co łączy osoby starsze z zarządzaniem mobilnością? Badania przeprowadzone w 2007 roku przez stowarzyszenie MVV (Stowarzyszenie transportu publicznego aglomeracji Monachium) wykazały olbrzymi potencjał rynkowy wśród osób starszych, a w szczególności wśród tzw. młodych seniorów zamieszkujących dzielnice poza centrum z dobrze rozwiniętym dostępem do transportu publicznego. Wielu respondentów przyznało, że choć bez problemu mogliby dotrzeć do celu swojej podróży korzystając z transportu publicznego, to jednak albo nie korzystają z niego wcale, albo tylko sporadycznie. Wśród powodów takiego stanu rzeczy wymieniali oni kwestie związane z bezpieczeństwem, łatwością korzystania, jakością usług i ogólnym wizerunkiem. Na tej podstawie można wyciągnąć dwa wnioski. Po pierwsze, pokolenie 50-latków i osób starszych ma w sobie duży potencjał rynkowy, który szczególnie podmioty z sektora transportu publicznego będą musiały nauczyć się wykorzystywać. Jeśli przewoźnicy nie podejmą właściwych W DROGĘ: Mieszkańcy Monachium uczestniczą w grze na orientację, której celem jest promocja pieszego poruszania się. Zdjęcie: Green City działań, wobec malejącej liczebności pozostałych grup wiekowych i przy zmniejszonym korzystaniu z ich usług przez osoby starsze, sytuacja operatorów transportowych może okazać się bardzo trudna. Po drugie, dostawcy usług transportowych i podmioty decyzyjne muszą być świadomi potrzeb i oczekiwań starszych ludzi, o ile chcą, by zmienili oni swoje mobilne zachowania i zostali ich klientami. Jak zostało to już wcześniej powiedziane nie chodzi więc wyłącznie o dostęp, ale o zapewnienie atrakcyjnego i łatwego w użyciu systemu transportu miejskiego. Choć zarządzanie mobilnością było zawsze istotną kwestią, jak dotąd osoby starsze rzadko kiedy postrzegano jako ważną grupę docelową. Przyczyn tego stanu rzeczy jest kilka. Po pierwsze, jeszcze do niedawna zachowania związane z mobilnością obserwowane dla górnego kwartyla populacji były dość stałe i w mniejszym stopniu skupione na samochodzie. Osoby starsze były postrzegane jako grupa bez możliwości wyboru w transporcie publicznym lub jako piesi. Po drugie, wszelkie wprowadzane dotychczas zmiany w transporcie publicznym związane były z podniesieniem dostępności poprzez wprowadzenie pojazdów niskopodłogowych lub innych rozwiązań technicznych pozwalających na przezwyciężenie barier. W skrócie oznacza to zaklasyfikowanie osób starszych do\n10 8 BYĆ SILNIEJSZYM Przykładowy program Szkolenie podró nych jako punkt wyjścia do opracowania całościowego podejścia (Salzburg) Operator transportu publicznego StadtBus wraz z lokalną organizacją pozarządową ZGB pracującą z osobami starszymi, opracowali wspólnie całościowe podejście. Począwszy od szkolenia dla pasa erów zorganizowanego w 2004 roku, program koncentrował się na utrzymaniu starszych klientów transportu publicznego (powy ej 75 lat) poprzez zaspokojenie ich potrzeb związanych z bezpieczeństwem i zapewnieniem właściwych usług. Kluczowymi elementami projektu są: szkolenia umo liwiające pasa erom (głównie starszym kobietom) bezpieczne i pewne podró owanie; szkolenia podnoszące świadomość kierowców autobusów w zakresie potrzeb osób starszych klientów płacących za usługi; wyznaczenie rzecznika zajmującego się skargami pasa erów, udzielaniem wyjaśnień i przyjmowaniem sugestii; utrzymywanie kontaktu z grupą docelową poprzez organizowanie spotkań przy kawie, wykładów i przygotowywanie stoisk informacyjnych; coroczny dzień mobilności organizowany w zajezdni autobusowej, obejmujący mały kiermasz, na którym prezentowane są wszystkie aspekty mobilności osób starszych; działania marketingowe (np. broszury, opis miejsc mogących zainteresować seniorów, które znajdują się na trasie głównych linii trolejbusowych); spacery z przewodnikiem po centrum; i silne zaanga owanie lokalnych mediów. wspólnej grupy wraz z osobami niepełnosprawnymi. Po trzecie, dotarcie do tej grupy docelowej poprzez działania marketingowe i podnoszące świadomość okazało się dość trudne. Każdy z nas z czasem zaczyna działać i myśleć rutynowo stając się tym samym mniej otwartym na nowe propozycje i rozwiązania oferowane przez nowe media. Na przykład telewizje komercyjne za swą grupę docelową uznają odbiorców w wieku maksymalnie 49 lat. Od ponad dekady zarządzanie mobilnością cieszy się sukcesami odnoszonymi zarówno w Europie, jak i na świecie. Narzędzie to stało się doskonałym sposobem na zwiększenie świadomości, przekazywanie umiejętności i informacji, promocję alternatywnych środków transportu oraz kształtowanie zachowań mobilnych w kierunku bardziej zrównoważonych, zdrowszych i bezpieczniejszych wyborów. Czynniki powodujące zmianę Wdrażając działania z zakresu zarządzania mobilnością należy określić etapy lub zdarzenia w życiu, które wywołują, lub mogą wywołać zmianę. W przypadku osób starszych mogą to być: przejście na emeryturę; zostanie dziadkiem/babcią; przeprowadzka do mniejszego i/lub lepiej dostosowanego mieszkania; choroba lub wypadek; śmierć współmałżonka; utrata prawa jazdy; lub relacje z wnukami. Potrzeby i oczekiwania osób starszych Podejmując działania mające na celu zmianę zachowania należy uwzględnić potrzeby grupy docelowej. W przeciwnym razie działania takie mogą przynieść efekt tylko w przypadku osób, którym brak alternatywnych rozwiązań, i pozostać bez wpływu na zmianę zachowań mobilnych wśród tych, którzy taki wybór mają. Generalnie rzecz biorąc osoby starsze pragną: prowadzić niezależne życie; starzeć się aktywnie i w zdrowiu; uczestniczyć w życiu społecznym; korzystać z transportu przyjaznego użytkownikom; wygodnie podróżować; czuć się pewnie i bezpiecznie; korzystać z usług dobrej jakości; otrzymywać wsparcie, gdy tego potrzebują; i nie być traktowanym w protekcjonalny lub stereotypowy sposób. Zaspokojenie powyższych potrzeb i oczekiwań wyłącznie poprzez wprowadzenie zmian w infrastrukturze jest niewystarczające. Konieczne jest tutaj skorzystanie z zarządzania mobilnością i zastosowanie miękkich działań. W ostatnich latach w całej Europie zainicjowano szereg działań skierowanych do osób starszych zaczynając od W TRASIE: Brytyjski rowerzysta szykuje się do drogi na bie ni treningowej. Zdjęcie: CTC\n12 10 BYĆ SILNIEJSZYM szkoleń z zakresu korzystania z transportu publicznego (np. w Thun i Salzburgu) i rowerów (np. w Holandii i Monachium). Szczegóły tych przedsięwzięć znajdują się w siedmiu rozdziałach poniżej, jednak ogólnie można powiedzieć, że ich sukces możliwy był dzięki: dostrzeżeniu w osobach starszych istotnej grupy konsumenckiej; uwzględnieniu różnorodności osób starszych; zaangażowaniu podmiotów współpracujących z o- sobami starszymi, co pozwoliło na dotarcie do tej grupy docelowej; poświęceniu należytej uwagi komunikacji; i unikaniu w kontakcie z grupą docelową sformułowania osoby starsze. W kierunku zintegrowanego podejścia Choć na początek opracowanie niedużego i łatwo rozpoznawalnego programu może wydawać się dobrym pomysłem, wkrótce okazuje się, że ze względu na pokrywające się potrzeby, ogólny efekt zbyt rozdrobnionego programu będzie znikomy. Trzeba zająć się różnymi kwestiami i dotrzeć do zróżnicowanej grupy docelowej. Jest też oczywistym, że nie każdy senior mógłby uczestniczyć w kompletnym szkoleniu: przedsięwzięcie to byłoby zbyt trudne. Dlatego też należy wypracować zintegrowane i zrównoważone podejście, które ogólne cele polityki transportowej dostosuje do potrzeb i oczekiwań osób starszych. Zintegrowana polityka musi uwzględniać wszystkie typy mobilności i ich odpowiedniość dla osób starszych. Znaczenie prywatnego samochodu i konsekwencje jego wykorzystania są często niedoceniane. Z drugiej strony korzyści poruszania się pieszo i jazdy na rowerze zdają się być niedostrzegane, mimo że wśród grupy docelowej ogólny stosunek do tych form aktywności jest pozytywny i większość osób starszych poruszanie sie pieszo nadal uważa za kluczowy czynnik pozwalający zachować mobilność. Jednak w usługach związanych z mobilnością takich jak car sharing osoby starsze są zupełnie ignorowaną grupą konsumencką. W końcu należy zauważyć, że polityka ds. mobilności osób starszych musi współgrać z innymi programami sektorowymi takimi jak planowanie przestrzenne, czy polityka zdrowotna i socjalna. Przykłady programów zrealizowanych w Monachium, Salzburgu i Göteborgu (patrz ramki) przedstawiają z pozoru nieduże działania, które jednak odniosły pewne sukcesy w kilku miastach europejskich. Mo liwość przenoszenia działań Jednym z kryteriów przygotowania niniejszego opracowania było przedstawienie takich przykładów działań, które będą odpowiednie także dla innych miast, i których przeniesienie na inny grunt będzie proste. By ułatwić porównanie przygotowano w formie tabeli ogólną charakterystykę miast i przykładowych działań, choć należy pamiętać, że warunki środowiskowe i cele różnić się będą w zależności od miasta i podmiotów uczestniczących w programie. Bardziej szczegółowe informacje w tym zakresie znajdują się w poszczególnych rozdziałach. Przykładowy program Marketing bezpośredni dla podró ujących jako element łączący (Monachium) W Monachium nie ma zintegrowanej strategii działania w zakresie mobilności osób starszych. Jednak bezpośredni marketing dla podró ujących opisany w rozdziale 6 stanowi element łączący i jest katalizatorem przekazywania ró norodnych informacji, prowadzenia działań marketingowych i szkoleniowych (zarówno tych planowanych, jak i będących w toku). Marketing bezpośredni dostarcza osobom starszym informacji na temat dostosowania poszczególnych form transportu do ich potrzeb związanych z mobilnością i podpowiada, gdzie szukać dalszych informacji i gdzie prowadzone są szkolenia takie jak: szkolenia z zakresu transportu publicznego pokazujące jak bezpiecznie i pewnie korzystać z autobusów, tramwajów i innych środków transportu; szkolenia z zakresu korzystania z najnowszych technologii (smartphony, internet itd.) w celu uzyskania informacji na temat transportu publicznego, korzystania z publicznych rowerów czy wspólnego korzystania z samochodu (car sharing); i szkolenia z zakresu jazdy na rowerze mające na celu zwiększenie umiejętności starszych cyklistów i zaprezentowanie im specjalnie dostosowanych typów rowerów takich jak tricykl czy pedelec (rower elektryczny).\n13 BYĆ SILNIEJSZYM 11 Mo liwość przenoszenia działań: Charakterystyka miast Miasto/obszar Populacja Charakterystyka Donostia San 185,000 Miasto poło one w terenie pagórkowatym, gdzie poruszanie się Sebastián (Hiszpania) pieszo stanowi wa ny element przemieszczania się. Kraków (Polska) 756,000 Szybko rozwijające się miasto, w którym przewa a transport publiczny, jednak z tendencją do znaczącego wzrostu liczby prywatnych u ytkowników samochodu. Monachium 1,330,000 Rozwijające się miasto, w którym uwaga skupiona jest na transporcie (Niemcy) publicznym i jeździe na rowerze; znaczna integracja planowania przestrzennego z programami z zakresu mobilności. Odense (Dania) 185,000 Miasto, w którym dominuje poruszanie się na rowerze i gdzie działania skupione są na zarządzaniu mobilnością. Salzburg (Austria) 148,000 Rozwinięta sieć trolejbusów; miasto cyklistów. Almere (Holandia) 188,000 Szybko rozwijające się nowe miasto; przestrzenny podział na ró ne rodzaje transportu. Bochum (Niemcy) 376,000 Miasto podlegające przemianie w aglomerację policentryczną wyłaniającą się z niegdyś przemysłowego obszaru miejskiego, zmniejszająca się i starzejąca się populacja, system transportowy oparty głównie na samochodach. Colchester 104,000 Szybko rozwijające się miasto. (Wielka Brytania) Kolonia (Niemcy) 998,000 Największe miasto aglomeracji policentrycznej; infrastruktura transportowa oparta na samochodach. Essen (Niemcy) 576,000 Największe miasto aglomeracji policentrycznej; infrastruktura transportowa oparta na samochodach. Frankfurt (Niemcy) 672,000 Największe miasto aglomeracji policentrycznej; dobrze rozwinięty system transportu publicznego. Göteborg 513,000 Dobrze rozwinięty system transportu publicznego; dobra integracja (Szwecja) dominującego systemu transportu publicznego z elastycznymi liniami i specjalnymi usługami transportowymi. Graz (Austria) 257,000 W ostatnim czasie działania prowadzone na rzecz transportu publicznego, jazdy na rowerze i zarządzania mobilnością. Obszar Herford 250,000 Obszar częściowo wiejski z policentrycznym charakterem. (Niemcy) Manchester 464,000 Największe miasto aglomeracji policentrycznej; w ostatnim czasie (Wielka Brytania) inwestycje w systemie transportu publicznego. Pary (Francja) 2,193,000 Bardzo rozbudowana sieć transportu publicznego; wzrastający odsetek cyklistów (choć nie wśród osób starszych). Thun (Szwajcaria) 42,000 Transport publiczny, jazda na rowerze i poruszanie się pieszo odgrywają tę samą rolę; niewielkie odległości ze względu na stosunkowo niedu ą wielkość miasta. Prowincja Zeeland 382,000 Obszar wiejski skoncentrowany na turystyce i rolnictwie; zmniejszająca (Holandia) się i starzejąca się populacja; system transportowy oparty głównie na samochodach. Zurych (Szwajcaria) 383,000 Miasto z długoletnią tradycją w transporcie publicznym; w ostatnim czasie popularność zdobywają niezmotoryzowane formy podró owania.\n14 12 BYĆ SILNIEJSZYM Mo liwość przenoszenia działań: Charakterystyka działań Działanie Miasto Główne cele i charakterystyka Grupa docelowa ROZDZIAL 1 Szkolenie z zakresu Salzburg Szkolenie skierowane do osób starszych w zakresie Osoby w transportu bezpieczniejszego i pewniejszego korzystania z wieku publicznego autobusów. podeszłym Szkolenie z zakresu Thun Szkolenie z zakresu multi-mobilności (transport Osoby w transportu publiczny, jazda na rowerze i poruszanie sie pieszo), wieku publicznego w tym zakup biletów, orientacja, kwestie zdrowotne i podeszłym bezpieczeństwo. Szkolenie z zakresu Essen Szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i znajomości Osoby w transportu opłat przewozowych. wieku podeszłym Szkolenie z zakresu Monachium i Szkolenie w zakresie bezpieczniejszego i Osoby w transportu Salzburg pewniejszego korzystania z transportu publicznego. wieku publicznego podeszłym Szkolenie z zakresu Kraków Szkolenie uwzględniające szczególnie kwestie Osoby w transportu bezpieczeństwa i obsługę biletomatów. wieku podeszłym Szkolenie z zakresu Donostia San Wskazówki udzielane osobom starszym w zakresie Osoby w transportu Sebastian bezpieczniejszego i pewniejszego korzystania wieku publicznego z autobusów. podeszłym Szkolenie z zakresu Manchester Szkolenie indywidualne. Osoby w transportu wieku publicznego podeszłym ROZDZIAŁ 2 Szkolenie z zakresu Monachium Szkolenie obejmujące zagadnienia bezpieczeństwa i Osoby starsze jazdy na rowerze praktyczne aspekty jazdy na rowerze oraz ogółem wypróbowanie specjalnych rodzajów rowerów. Szkolenie z zakresu Graz Czterostopniowe szkolenie z zakresu korzystania z Młodzi jazdy na rowerze normalnego roweru, poruszające kwestie bezpie- seniorzy czeństwa, konserwacji i umiejętności jazdy na rowerze. Szkolenie z zakresu Colchester Szeroko zakrojone szkolenie dla osób, które nigdy Młodzi jazdy na rowerze nie jeździły na rowerze lub które posiadają tylko seniorzy podstawowe umiejętności w tym zakresie; koncentracja na kwestiach zdrowotnych. Szkolenie z zakresu Almere Szkolenie będące częścią imprezy publicznej; Młodzi jazdy na rowerze koncentracja na umiejętności jazdy na rowerze i seniorzy konserwacji roweru. ROZDZIAŁ 3 Osoby starsze Zurych Warsztaty na temat bezpiecznego i wygodnego Osoby w jako piesi poruszania się pieszo. wieku podeszłym Chodzenie pieszo a Donostia Warsztaty na temat bezpiecznego i wygodnego Osoby w bezpieczeństwo San Sebastian poruszania się pieszo. wieku podeszłym Piesze wycieczki Odense Grupowe wycieczki promujące piesze poruszanie się. MłodziSeniorzy\n15 BYĆ SILNIEJSZYM 13 Mo liwość przenoszenia działań: Charakterystyka działań (ciąg dalszy) Działanie Miasto Główne cele i charakterystyka Grupa docelowa Wycieczki rowerowe Odense Grupowe wycieczki promujące. Młodzi seniorzy Mapa miasta i piesze Monachium Opracowanie map ście ek pieszych w trzech obszarach Osoby starsze wycieczki po okolicy sąsiadujących, zawierających informacje istotne dla ogółem osób starszych; mapy wypróbowano z udziałem grupy docelowej i wprowadzono konieczne poprawki. Dzień mobilności Salzburg Du a impreza zorganizowana podczas targów Osoby w handlowych; zaprezentowanie informacji na temat wieku form mobilności z naciskiem na transport publiczny i podeszłym piesze poruszanie się. ROZDZIAŁ 4 Szkolenie dla Donostia-San Szkolenie mające na celu podniesienie świadomości Kierowcy kierowców autobusów Sebastian w zakresie potrzeb i oczekiwań osób starszych. autobusów Szkolenie dla Salzburg Szkolenie mające na celu podniesienie świadomości Kierowcy kierowców autobusów w zakresie potrzeb i oczekiwań osób starszych. autobusów ROZDZIAŁ 5 Podnoszenie Kraków Program przygotowany w formie zabaw mających na Dzieci w świadomości celu podnoszenie świadomości wśród dzieci w wieku wieku wśród dzieci szkolnym w zakresie potrzeb osób starszych. szkolnym Program asysty dla Kraków Pomoc asystentów w głównych węzłach Osoby w osób starszych przesiadkowych (przystankach) skierowana do wieku przesiadających się osób starszych; udzielanie podeszłym informacji z zakresu transportu. Les compagnons du Pary Usługa polegająca na współtowarzyszeniu osobom Osoby w voyage - Towarzysze starszym w podró y środkami transportu publicznego. wieku podró y podeszłym ROZDZIAŁ 6 Marketing bezpośredni Monachium Kampania marketingowa polegająca na udzielaniu Młodzi dla podró ujących informacji i porad w zakresie zrównowa onej seniorzy mobilności miejskiej, w tym zawierająca ofertę ró nych szkoleń. ROZDZIAŁ 7 PatenTicket Kolonia Posiadacze biletów sezonowych udzielają wskazówek Osoby swoim mniej doświadczonym rówieśnikom w starsze trzymiesięcznym okresie próbnym. ogółem Ambasadorowie Zeeland Doświadczeni podró ni w starszym wieku zachęcają Osoby w transportu swoich rówieśników do korzystania z transportu wieku publicznego publicznego poprzez towarzyszenie im w próbnych podeszłym podró ach i dzielenie się swoją wiedzą na warsztatach. Seniorzy szkolą Frankfurt Doświadczeni podró ni w starszym wieku organizują Osoby seniorów warsztaty i dzielą się swoją wiedzą z mniej starsze doświadczonymi rówieśnikami. ogółem\n16 14 BYĆ SILNIEJSZYM Etapy projektu i zało enia czasowe Choć długość trwania poszczególnych projektów różni się w zależności od ich zakresu i lokalnych uwarunkowań, wszystkie składają się z czterech etapów opisanych poniżej. Kwestie poruszone w tym miejscu dotyczą wszystkich programów przedstawionych w poszczególnych rozdziałach, w których znaleźć można bardziej szczegółowe informacje. W opracowaniu tym zwrócono także uwagę na szereg zagadnień, które mogą okazać się pomocne na etapie planowania. 1 Propozycja nowego projektu: Przed rozpoczęciem przygotowań do nowego projektu należy określić problem, którym ma się on zajmować oraz zastanowić się, czy jego realizacja jest możliwa. 2 Planowanie i przygotowanie: Gdy wykonalność proponowanego projektu zostanie potwierdzona, można rozpocząć przygotowanie zmierzające do jego wdrożenia. Etap planowania i przygotowania kończy się w mo- Etapy projektu i zało enia czasowe Etap Działanie Jakie pytania nale y sobie zadać? Perspektywa czasowa 1 Propozycja Określenie Na czym polega problem, który trzeba rozwiązać? Od sześciu nowego problemu lub Jaki jest najlepszy sposób rozwiązania tego tygodni do projektu luki w usługach problemu? trzech Przeanalizowanie Czy koncepcja wpisuje się w zakres działalności miesięcy istniejącej polityki naszej organizacji? Czy istnieje polityka, dla której nasz projekt stanowiłby wsparcie? Zabezpieczenie koniecznego wsparcia Czy mamy poparcie podmiotów decyzyjnych? Czyje wsparcie wydaje się być nieodzowne dla osiągnięcia sukcesu projektu? Czy mamy niezbędne wsparcie ze strony polityków? Czy pomysł budzi sprzeciw? Skontaktowanie się Z jakimi partnerami musimy współpracować, z potencjalnymi by projekt odniósł sukces? partnerami i Kto posiada w tym zakresie wiedzę ekspercką? interesariuszami Zapewnienie Jakie są mo liwe źródła finansowania projektu? właściwego wspar- Kto mo e odnieść korzyści, jeśli projekt cia finansowego przyniesie sukces? 2 Planowanie Stworzenie Jakie umiejętności są potrzebne, by projekt Dwa do i przygo- zespołu odniósł sukces? sześciu towanie Jacy partnerzy cieszyć się będą szacunkiem i miesięcy zaufaniem wśród grupy docelowej? Opracowanie programu Komunikacja Rekrutacja personelu Jaką formułę ma przyjąć program (np. osoby starsze pomagające swoim rówieśnikom; osoby młode pomagające seniorom; pomoc indywidualna; warsztaty; impreza masowa; kampania)? Z czego składać się będzie program? Jak długo będzie realizowany? Z jaką częstotliwością? Gdzie? Czy dą ymy do konkretnych celów? W jaki sposób definiujemy sukces? Czy wszyscy partnerzy posiadają bie ące informacje dotyczące planowania projektu? Jakie kwalifikacje i umiejętności są potrzebne, by wykonywać tę pracę?\n17 BYĆ SILNIEJSZYM 15 mencie zaprezentowania projektu wybranej grupie docelowej. 3 Wdrożenie: Po zainicjowaniu pierwszych działań projektowych rozwój dalszych wypadków jest dość nieprzewidywalny. Niemniej jednak realizatorzy projektu są w stanie szybko wychwycić te obszary, które wymagają ulepszeń i działać w ten sposób, by możliwe problemy były zawczasu dostrzeżone i wyeliminowane. 4 Kontynuacja i rozwój: Po zakończeniu fazy pilotażowej projektu lub gdy projekt jest realizowany dostatecznie długo, następuje podsumowanie osiągniętych efektów i ocena najskuteczniejszych i najbardziej wartościowych działań. Na tym etapie realizatorzy projektu zastanawiają się, jakie działania pozwolą utrzymać realizację projektu w dłuższej perspektywie czasowej i jakie decyzje przyczynią się do jego rozwoju. Etapy projektu i zało enia czasowe (ciąg dalszy) Etap Działanie Jakie pytania nale y sobie zadać? Perspektywa czasowa 2 Planowanie Rekrutacja Czy dysponujemy odpowiednimi środkami Dwa do i przygoto- personelu pozwalającymi na nadzorowanie i wspieranie sześciu wanie wolontariuszy? miesięcy (ciąg dalszy) Promocja Jaka jest dokładnie nasza grupa docelowa (wiek, płeć, stopień sprawności, rodzaj transportu)? W jaki sposób najlepiej do niej dotrzeć (plakaty, bezpośrednia korespondencja, kontakt osobisty, strona internetowa)? Jakiego rodzaju komunikat chcemy przekazać (kwestie zdrowotne, socjalne, środowiskowe czy bezpieczeństwo)? 3 Wdro enie Bie ąca Czy nasz komunikat dociera do grupy docelowej? Trzy do promocja Czy media wiedzą o programie? sześciu Czy mo emy pochwalić się ju jakimiś sukcesami? miesięcy Kontynuacja i dostosowanie Czy konieczne jest dodatkowe szkolenie personelu? Czy działania trwają dłu ej (lub krócej) ni zakładano? Czy istnieją jakieś niebezpieczeństwa, których powinniśmy unikać? Czy miejsce jest właściwe? Czy działania sprawiają radość i anga ują seniorów? 4 Kontynuacja Podsumowanie Czy jakieś aspekty powinny zostać usunięte z Nie dotyczy i rozwój osiągniętych programu, ponownie rozwa one, zmienione efektów lub dodane? Czy uczestnicy programu odnoszą korzyści w sposób jaki zało yliśmy? Czy mo na to jakoś udowodnić? Rozwój Finansowanie Czy tej samej grupie docelowej mo na zaproponować nowy program lub czy ten sam program mo na skierować do nowej grupy docelowej? Czy dla kolejnych działań istnieje oczywista grupa docelowa? Czy program mo e przynieść zyski? Czy mo liwe jest obni enie obecnych kosztów? Kto odniesie korzyść, jeśli program zakończy się sukcesem (z wyjątkiem uczestników programu) (np. firmy ubezpieczeniowe, placówki słu by zdrowia, organizacje zajmujące się bezpieczeństwem ruchu drogowego)? Czy program?\n18 OPANOWANIE NOWYCH TECHNOLOGII: Pasa erowie uczą się obsługiwać nowe biletomaty w Krakowie. Zdjęcie: Senior na czasie\n19 PROMOCJA TRANSPORTU PUBLICZNEGO 17 Promocja transportu publicznego O działaniu Tło Dzięki szkoleniom osoby starsze zdobywają większą pewność siebie w samodzielnym korzystaniu ze środków transportu publicznego. Seniorzy poznają na nich nowe technologie takie jak e-bilet czy mniej znane rozwiązania typu przycisk z piktogramem wózka. Każde szkolenie powinno być organizowane pod kątem potrzeb jego uczestników, co oznacza, że może dotyczyć wielu zagadnień m.in. dostępności, planowania podróży, orientacji na głównych przystankach, źródeł informacji, zasad uiszczania opłat za przejazd, bezpieczeństwa i zachowania. Większość programów skupia się na podróży autobusem, gdyż osoby starsze często mają problemy z wsiadaniem czy wysiadaniem z autobusów i poruszaniem się wewnątrz pojazdów. Zagadnienia takie jak pewność siebie, planowanie podróży czy zakup biletów dotyczą w tym samym stopniu podróżowania autobusem, tramwajem czy pociągiem. Zwykle szkolenia z korzystania z transportu publicznego organizowane są w związku z wprowadzeniem do użytku nowych biletomatów lub e-biletu, albo też z powodu wzrostu liczby wypadków z udziałem osób starszych. Korzyści Szkolenie może mieć olbrzymi wpływ na życie osób, które w nim uczestniczą poprzez umożliwienie im samodzielnego korzystania z transportu publicznego. Szkolenia: zachęcają starszych obywateli do skorzystania z transportu publicznego zamiast jazdy samochodem i pozostania wiernym klientem operatorów transportu publicznego; pomagają osobom starszym w zdobyciu większego poczucia bezpieczeństwa i pewności siebie w podróży transportem publicznym; zaznajamiają osoby starsze z wprowadzonymi do transportu publicznego innowacjami (e-bilet, informacja na stronach internetowych, itp.); zmniejszają liczbę wypadków w transporcie publicznym z udziałem osób starszych (w Salzburgu w 64 % wszystkich wypadków, do których doszło w autobusach i na przystankach, uczestniczyły osoby powyżej 65 roku życia); i polepszają wizerunek operatora transportu publicznego. Osoby zaanga owane Grupa docelowa Główną grupę docelową stanowią osoby starsze, które nie wiedzą jak korzystać z transportu publicznego i/lub które nie czują się tam bezpiecznie. Bardzo ważnym jest, żeby uczestnicy projektu nadal byli w stanie podróżować samodzielnie. Szkolenie powinno być dostępne dla wszystkich osób starszych, choć wydaje się, że największym zainteresowaniem cieszy się wśród seniorów powyżej 75 roku życia. Co dość charakterystyczne, w szkoleniach uczestniczy więcej kobiet, niż mężczyzn. Dla wielu osób starszych korzystanie z nowych biletomatów jest stresującym prze yciem. Okazuje się, e nie potrafią tego robić tylko dlatego, e nikt wcześniej nie pokazał im, jak nale y obsługiwać te maszyny. Dariusz Niewitała, organizator szkolenia z transportu publicznego w Krakowie\n20 18 PROMOCJA TRANSPORTU PUBLICZNEGO Kluczowi partnerzy Główny zespół pracujący nad zorganizowaniem szkolenia powinien być dość mały. Dzięki temu jego działania mają szansę przynieść dużo lepsze efekty. O składzie zespołu decyduje cel danego szkolenia i rodzaj grupy docelowej. Każdy projekt powinien mieć inicjatora tj. osobę lub organizację, która jest zainteresowana jego wdrożeniem i dysponuje odpowiednimi możliwościami w tym zakresie. Mogą to być operatorzy transportu publicznego, stowarzyszenia, władze ponadregionalne, władze lokalne, politycy czy grupy interesu. W skład głównego zespołu projektowego mogą wchodzić: Operatorzy transportu publicznego i stowarzyszenia mogące zainicjować program szkoleniowy, ufundować go i zrekrutować odpowiedni personel, który zajmie się planowaniem i wdrożeniem. W wielu przypadkach podmioty te są też w stanie dostarczyć odpowiednie pojazdy i sprzęt potrzebny na szkolenia. Zakres i forma szkolenia z transportu publicznego Kwestie omawiane podczas szkolenia z transportu publicznego skierowanego do osób starszych: Bezpieczne korzystanie z transportu publicznego, w tym uzyskiwanie pomocy od kierowców i innych pasa erów. Planowanie podró y, zakup biletów i samodzielne podró owanie. Bezpieczeństwo osobiste. (Zagadnienie to dotyczy wyłącznie du ych miast i najlepiej, gdy jest tematem oddzielnego szkolenia. Obejmuje prezentację danych na temat rzeczywistego zagro enia w środkach transportu publicznego, sposobów unikania niebezpieczeństwa i wskazówek dotyczących reagowania na agresywne zachowania.) Szkolenie z zakresu bezpieczeństwa powinno obejmować: Utrzymywanie równowagi w trakcie przemieszczania się po jadącym pojeździe. Wsiadanie i wysiadanie z pojazdu. Wsiadanie do autobusu z laską lub balkonikiem. Klawisze do otwierania drzwi (gdzie się znajdują i jak działają). Prośbę o ustąpienie miejsca. Najlepszym miejscem do przeprowadzenia szkolenia z bezpieczeństwa jest nieporuszający się autobus lub tramwaj; szkolenie powinno prowadzić dwóch lub trzech trenerów i kierowca autobusu. Szkolenie z zakresu planowania podró y i zakupu biletu powinno obejmować: Wyszukiwanie informacji i zaplanowanie podró y. Rodzaje biletów (i sposób ich łączenia). Zakup biletów (z biletomatu lub przez internet). E-bilet. Orientacja w głównych węzłach przesiadkowych. Najlepszym miejscem do przeprowadzenia tego szkolenia jest nieuczęszczany przystanek, wnętrze pojazdu lub specjalnie przystosowane pomieszczenie (wyposa one w biletomaty, mapy, rozkłady jazdy, kasowniki, itp.). Forma szkolenia: Ka de szkolenie powinno trwać co najmniej dwie do trzech godzin i odbywać się w cichym i bezpiecznym miejscu. W szkoleniu powinno uczestniczyć od ośmiu do 10 osób. Wa nymi kwestiami, które nale y wziąć pod uwagę jest dostępność i dostosowanie łazienek do potrzeb osób starszych. Jeśli zakres szkolenia jest zbyt du y dla sesji 3- godzinnej, szkolenie mo na podzielić na dwie części (np. bezpieczeństwo omawiane pierwszego dnia, a planowanie podró y drugiego) lub zorganizować dwa oddzielne kursy. Nale y pamiętać, e kontakt społeczny, przerwy na kawę i miłe, osobiste przywitanie uczestników są niezwykle wa ne. Bardzo wa nym jest, by zawsze znaleźć czas na wysłuchanie uwag uczestników szkolenia (np. autobusy zatrzymujące się zbyt daleko od chodnika lub problemy w podró owaniu autobusami wysokopodłogowymi). Na wszystkie pytania nale y udzielić odpowiedzi i wytłumaczyć, czego kierowcy autobusów nie mogą robić i dlaczego. Szkolenie powinno obejmować część praktyczną tj. wspólną podró z kilkoma przesiadkami, którą najlepiej zakończyć w kawiarni, gdzie uczestnicy szkolenia mogą porozmawiać w nieformalnej atmosferze. Pod koniec szkolenia jego uczestnikom mo na rozdać materiały takie jak mapka połączeń komunikacyjnych czy rozkłady jazdy (najlepiej w du ej czcionce) i broszurę na temat dostosowania transportu publicznego do potrzeb osób starszych. (Warto jest zainwestować w przygotowanie takich materiałów). Takie małe upominki są bardzo doceniane i stanowią wyraz prawdziwej troski o szkolonych.\nDONOSTIA DONOSTIA SAN SEBASTIÁN SAN SEBASTIÁN KRAKÓW MUNICH ODENSE KRAKÓW MONACHIUM ODENSE SALZBURG SUMMARY 1 PODSUMOWANIE Pozostać mobilnym Poradnik na temat zarządzania mobilnością w starzejących się


Co skrywają splasharty? cz. 1 – How2Play\nLeague of Legends • 23 września 2016 r.\nNie od dziś wiadomo, że splasharty skrywają różne smaczki. Ciekawostki, odniesienia lub tak zwane "easter eggi". Jesteście ciekawi, co można znaleźć na obrazkach z gry? Pierwsza część serii.\nŚwiat League of Legends jest ogromny. Mamy pokaźny zbiór bohaterów, a każdy z nich posiada również skórki (czasem bardzo dużo) co daje ogromną ilość obrazków. Twórcy gry postanowili ukryć w nich pewne informacje. Jest to puszczenie oka dla bardziej spostrzegawczych graczy. Takie umieszczenie różnych nawiązań przez twórców gry w swoim produkcie zwane jest Easter eggiem (dosł. z ang. wielkanocne jajo). W LoL-u możemy spotkać tego szczególnie dużo przez fakt, że masa skinów ukrywa na swoich splashartach nawiązania do innych postaci z Ligi. Czasem nawiązanie jest bardzo mało widoczne i trzeba spędzić chwilę, by je zauważyć (jednak postaram się zaznaczać ciekawsze nawiązania na obrazkach). Bywa, że nawiązanie jest oczywiste lub umieszczone jest po to, by wywołać dyskusje i zastanowienie wśród graczy – jak choćby myśli: Czy to zapowiedź nowej postaci? Nowy skin z serii?\nZapraszam do obejrzenia i przeczytania ciekawostek o ukrytych nawiązaniach, które można znaleźć na splashartach z League of Legends.\nMecha Aatrox: na jego splasharcie można zobaczyć Rumble’a – prawdopodobnego stwórcę robota.\nPielęgniarka Akali: po prawej stronie nad Akali widać w ramce zdjęcie Shena Chirurga.\nEmumu: w tle widać plakaty będące parodiami znanych zespołów muzycznych: “Death Cab for Corki” dla Death Cab for Cutie, “Cho’Gath Eat World” dla Jimmy Eat World i “Anivinescence” dla Evanescence. Natomiast “smutny” plakat jest parodią symbolu Nirvany, gdzie oryginalnie jest uśmiech.\nNatomiast na chińskiej wersji obrazka za Amumu zobaczyć możemy Tristanę oraz Poppy.\nKochana Annie: na obrazku można zobaczyć posąg Amumu.\nŁamaczka Serc Ashe: w tle można zauważyć zauroczonego Tryndamere’a.\nEl Tigre Braum: dzieli temat zapaśników z El Macho Mundo, El Leon Gnar i El Rayo Volibear. Można go zobaczyć w tle wspólnego portretu reszty (jest dość mało widoczny, dlatego zaznaczyłam go na obrazku).\nNa splasharcie Klasycznej Cassiopei możemy dostrzec Helmeta Bro zamienionego w kamień. Jest to jedno z kilku nawiązań do tej postaci znajdujących się na rysunkach z LoL-a. Jeśli nie wiecie kim jest Helmet Bro, zapraszam do zapoznania się z tym: klik.\nKlasyczny Darius: na starym splasharcie jest widoczna Beatrice – kruk Swaina.\nPiekielna Diana: w tle można zobaczyć Zamrożonego Malphite’a i Nocturne z Lodowego Koszmaru.\nMundo Mundo: na obrazku widać maski Blitzcranka, Gangplanka, Heimerdingera, Teemo oraz Willumpa, a także stroje Urfa, Cho’Gatha, Pokojówki Nidalee i Tibbersa. Dodatkowo z prawej strony widać Shaco w masce Doktora Mundo.\nPROJEKT: Ekko: Po prawej stronie możemy zobaczyć inne skórki z serii PROJEKT: model Zeda oraz Mastera Yi.\nArcade Ezreal: w tle można dostrzec Bojowego Bossa Blitzranka.\nBasenowa Fiora: w tle widnieje Darius, Katarina, Garen oraz Tryndamere. Pozostaje jeszcze jedna postać siedząca najdalej. Być może jest to Ashe.\nGangplank z Oddziałów Specjalnych: w tle można zauważyć sylwetki Miss Fortune oraz prawdopodobnie Caitlyn i Talona.\nGnar Dinozaur: można także zauważyć dwie lalki, które wyglądają podobnie do Garena i Katariny.\nGnar Dżentelmen w tle znajduje się obraz przedstawiający Mega-Gnara.\nGragas z Oktoberfest: na splashu widać Ashe, Gangplanka i Olafa oraz rękę Teemo.\nGłębinowy Gragas: Szpachelka widoczna w tle portretu jest własnością Urfa.\nNa jego portrecie widać scenę ze skórki Basenowego Ziggsa, ale z innej perspektywy, gdzie można zobaczyć Renektona, Dariusa, Garena i Katarinę. Jednakże widać także Aatroxa wspinającego się na wieżę oraz ledwo widoczną Jinx, którą można zobaczyć ukrywającą się między wieżami (było to przed jej ujawnieniem). W dolnym lewym rogu widzimy także parasol Leony z jej basenowego skina.\nBezgłowy Hecarim: można zobaczyć przypięte z boku dwie czaszki. Prawdopodobnie należą do Rengara i Warwicka.\nTo na razie tyle nawiązań, jakie znaleźć można na splashartach z LoL-a. Jak widać cześć z nich jest łatwa do zauważenia, inne są bardziej ukryte. Niektórych nie zrozumiemy bez pewnej wiedzy (np. kim jest Urf lub Helmet Bro), dlatego też mogą być bardziej wartościowe dla osób, które zauważyły je same.\nMam nadzieje, że pierwsza część serii Wam się podobała. Niedługo ukaże się kolejna.\nLeague of LegendsarcadeCiekawostkieaster egglolMechapool partyprojectskinSkórkasplashart


Po nowym roku jest szansa na złagodzenie restrykcji - Kierunek Irlandia\nPo nowym roku jest szansa na złagodzenie restrykcji\nIrlandzka prasa donosi, że rząd tuż po nowym roku zastanowi się nad złagodzeniem restrykcji zaostrzonych w okresie przedświątecznym. A na razie mamy ostatni dzień starego roku. A więc - najlepszego w nadchodzącym roku 2022!\nPrzepisy ograniczające poruszanie na odległość od 5 do 10 kilometrów mają obowiązywać do 30 stycznia. Przed upływem tego czasu rząd ma podjąć decyzje o zmianie systemu restrykcji. Być może na łagodniejszy. Decyzja w sprawie izolacji bliskich kontaktów może zostać podjęta znacznie wcześniej.


Najlepsze Pomysły Na Prezent Na Rocznicę Ślubu - Na Wysokim Obcasie\nposted by Na Wysokim Obcasie on lutego 28, 2020 26 comments\nRocznica ślubu to piękna i wyjątkowa data. To dzień, w którym dwoje zakochanych ludzi świętuje fakt, że już od tylu lat są razem. Moi rodzice będą w tym roku obchodzić 24 rocznicę ślubu. Zbliża się ona wielkimi krokami, więc pomyślałam, że to odpowiedni moment, aby rozejrzeć się za jakimś prezentem dla nich. Moi rodzice bardzo się kochają i niewiele trzeba im do szczęścia. Zawsze, gdy pada pytanie, co by chcieli dostać, odpowiadają, że dla nich najważniejsze jest nasze zdrowie. W tym roku postanowiłam wziąć sprawy we własne ręce. Zaczęłam szukać czegoś, co sprawi im radość, a jednocześnie będzie przydatne. Bez wahania weszłam na stronę My Gift DNA. Wiem, że bez względu na wszystko, zawsze znajdę tam idealne upominki dla najbliższych. Tym razem również tak było. Jeżeli jesteście ciekawi, na co tym razem się zdecydowałam, to koniecznie zostańcie ze mną!\nPoszukiwania idealnego prezentu zawsze zaczynam dużo wcześniej. Akurat z moimi rodzicami mam niemały problem. Nigdy nie wiem, co im kupić. Należą do osób, które na samym końcu myślą o sobie. Wiem, że jeżeli już, to wolą otrzymywać proste i praktyczne upominki. W końcu chyba nikt nie lubi niepotrzebnych rzeczy, z którymi potem nie wiadomo co zrobić. Jeżeli chodzi o mamę, to wiem, że już od dłuższego czasu planowała kupić paterę. Zawsze jak jest jakieś przyjęcie, to na stole pojawia się wiele słodkości. A to ciasteczka francuskie, a to szarlotka, czy czekoladowe babeczki. Na talerzach to wszystko wygląda całkiem nieźle, jednak wiem, że mama zawsze chce, aby było idealnie. Niestety, mama nie jest zadowolona z takiej prezentacji słodkości i mimo starań nigdy nie jest do końca zadowolona. Pomyślałam, że warto by było sprezentować rodzicom paterę, która jednocześnie byłaby ich pamiątką. W końcu są ze sobą na dobre i na złe. Zaczęłam poszukiwania idealnej patery, a gdy byłam już zrezygnowana, zajrzałam na stronę My Gift DNA. Znalazłam tam patery z przeróżnymi grawerami. Ostatecznie wybrałam dla rodziców personalizowaną paterę Fingerprints. Od razu, kiedy ją zobaczyłam, wiedziałam, że będzie doskonała. Patera została wykonana z mocnego szkła odpornego na uszkodzenia. Ma idealnie gładką powierzchnię, na której znajduje się serce powstałe z odcisku palców dwojga zakochanych w sobie ludzi. Niżej znajdują się imiona moich rodziców i dat ich ślubu. Grawer jest trwały i odporny na uszkodzenia. Został bardzo starannie wykonany i nawet po dłuższym czasie nie będzie widać śladów użytkowania. Patera jest całkiem duża, więc spokojnie pomieszczą się na niej ciasta, owoce, czy inne słodkości. Wygląda po prostu doskonale. Na pewno będzie w centrum zainteresowania na każdym przyjęciu, czy spotkaniu rodzinnym. Będzie świadkiem wielu cudownych chwil. Jestem pewna, że rodzice będą zachwyceni takim wyjątkowym, personalizowanym upominkiem. W końcu będzie on świadczył o ich wielkiej i silnej miłości 💗\nSzukając idealnego prezentu, zawsze staram się sprawić radość obdarowywanej osobie. Pomyślałam, że sama patera to skromny upominek i warto by było zamówić coś jeszcze. Kiedy już miałam przechodzić do kolejnej kategorii, wpadł mi w oko zestaw prezentowy z aromatyczną herbatą. Byłam pewna, że doskonale dopełni mój podarunek na rocznicę ślubu moich rodziców. Herbaciany zestaw zapakowany jest w ozdobny woreczek z personalizowanym nadrukiem. Znajduje się na nim imiona rodziców oraz wskazówki dotyczące prawidłowego parzenia herbaty. Wygląda przepięknie i z całą pewnością nadaje całemu zestawowi wyjątkowy charakter, jednak to jego zawartość jest najważniejsza. Zestaw składa się z aromatycznej Herbaty Madagaskar oraz syropu z dodatkiem cytryny i żurawiny. Tata uwielbia herbatę, a jej parzenie jest niezwykłym rytuałem. Herbata Madagaskar to kompozycja delikatnej, czarnej herbaty z soczystymi truskawkami oraz orzeźwiającą skórką pomarańczy. Całość otulają pachnące płatki bławatka. Herbata już z daleka kusi swoim cudownym aromatem. Wystarczy wziąć jeden łyk, a nie można się jej oprzeć. Jest po prostu przepyszna. Z każdym kolejnym łykiem smakuje inaczej i pobudza coraz to dalsze kubki smakowe. Jestem przekonana, że rodzice będą zachwyceni tą niezwykłą herbatą i będą się nią rozkoszować każdego dnia.\nOczywiście nie można zapomnieć również o słoiczku pełnym smaków i zapachów. W słoiczku znajdują się plastry cytryny zanurzone w słodkim syropie z dodatkiem żurawiny. Tak skomponowany syrop jest idealnym dopełnieniem tej aromatycznej herbaty. Doskonale podkreśla smak gorących i chłodnych napojów, ale również ciast, lodów i deserów. Według mnie przepyszna herbatka z dodatkiem plastra cytryny w syropie to idealne połączenie, które gwarantuje aromatyczną podróż pełną niezwykłych doznań. W takie chłodne, zimowe dni będzie rozgrzewać i dodawać energii. Jestem pewna, że rodzice będą z takiego zestawu zadowoleni. Tata uwielbia herbatę i to właśnie z myślą o nim zdecydowałam się na ten zestaw. Jestem pewna, że nie będzie rozczarowany 💗\nZnalezienie idealnych prezentów dla najbliższych wcale nie jest takie proste. Długo zastanawiałam się, co kupić moim rodzicom. Gdyby nie strona My Gift DNA miałabym sporą zagwozdkę. Na szczęście znalazłam idealne prezenty na rocznicę ślubu, które przypieczętują ich miłość. Upominki są praktyczne, a jednocześnie wyjątkowe. Już nie mogę się doczekać, kiedy będę mogła wręczyć im te niezwykłe upominki. Oczywiście oba te podarunki są uniwersalne i na pewno zachwycą waszych najbliższych. Najważniejsze jest to, aby upominek był podarowany szczerze i prosto z serca. Jeżeli szukacie więcej pomysłów i inspiracji, to koniecznie zajrzyjcie na ich stronę. Charakteryzuje ich wysoka jakość, szeroka oferta i szyba dostawa. Gorąco polecam!\nCo sądzicie o tych prezentach na rocznicę ślubu moich rodziców? Co najczęściej kupujecie na prezent na takie okazje?\nmam tą platere na ciasto, dałam mojej mamie i jest bardzo zadowolona :D\nAleksandra NS Blog 2 marca 2020 06:53\nPatera na ciasto bardzo mi się podoba i chętnie kupię moim teściom taki produkt na rocznicę ślubu.\nDyedBlonde 2 marca 2020 08:38\nfajne propozycje podoba mi się ta patera. To świetny pomysł na coś dodatkowego :D\nWidzę Podwójnie 2 marca 2020 09:17\nFajne prezenty ;) W tym roku mam pierwszą rocznicę ślubu i muszę wymyślić coś extra :)\nBardzo pomysłowe prezenty. Myślę, że się sprawdziłby każdy jeden u każdej pary. Są uniwersalne.\nAnonimowy 2 marca 2020 10:21\nMoże na pierwszą rocznice szalelismy, teraz już nic nie dajemy sobie nic . jedynie spędzamy ten dzień przy ciekawym filmie i winie.\nW sklepie MyGiftDNA jest sporo produktów które zachwycą nie jedną osobę i nadadzą się na rózne okazje. Sama często tam zamawiam :)\nJustyna 2 marca 2020 11:23\nPodoba mi się patera na ciasto. Co do takiego prezentu na rocznicę ślubu to średnio mi się podoba.\nŚwiat Tomskiego 2 marca 2020 11:46\nJa w ramach rocznicy ślubu chciałabym weekend w spa mężem :-D\nUwielbiam robić zakupy w tym sklepie mają bardzo fajne rzeczy. Zresztą prezenty personalizowane to super pomysł .\nMonika Kilijańska 2 marca 2020 14:08\nNie miałabym nic przeciwko woreczkowi pysznej herbaty, najlepiej owocowej, a do tego fikuśnemu imbryczkowi. Świetny prezent!\nkakmag 2 marca 2020 14:22\nFajny pomysl na prezent. Taka patere sama bym sobie sprezentowała bo zawsze sie takie gadzety przydaja.\nanaikosmetyki 2 marca 2020 14:56\nFajne pomysły na prezenty, ja niedawno obchodziłam 10 rocznicę. Pozdrawiam :)\nMadka roku 2 marca 2020 16:06\nBardzo fajne pomysły, myślę, że największym hitem jest taka patera.\nDodoDan 2 marca 2020 16:42\nTe prezenty wyglądają na całkiem ciekawe propozycje ;)\nŻaneta Serocka 2 marca 2020 16:59\nuwielbiam ten sklep, mam tą paterę, zawsze wygląda świetnie z ciastem i robi wrażenie\nbeautylilly 2 marca 2020 19:49\nPatera bardzo mi się podoba, wiem mam już tyle rzeczy że nie powinnam już nic kupować\nDOLINA_PIEKNA 3 marca 2020 13:47\nNa taką paterę czaję się już od dłuższego czasu :) każde ciasto będzie pięknie wyglądało :)\nJoanna 3 marca 2020 16:28\nAle super pomysły na prezent. Patera jest genialna!\nPink Lipstick 3 marca 2020 19:38\nMam tę paterę i uważam, że jest świetna! Dobry pomysł na prezent :)\nAMN 6 marca 2020 21:07\nNic, bo na żadną do tej pory nikt mnie nie zaprosił, więc nie zastanawiałam się nad prezentami ;)\nLaurel 10 marca 2020 18:45\nBardzo fajne prezenty. Mi samej by się one przydały ☺\n2 marca miałam rocznice, jednak gdybym faktycznie chciała coś sobie kupić to z tych pomysłów nic nie przypadło mi do gustu ;)\nwww.poligondomowy.pl 27 marca 2020 15:36\nmnie się marzy dla rodziców na rocznicę takie drzewo genealogiczne :)\nSylwia Aga Matuszyk 20 kwietnia 2020 23:14\nOj świetne prezenty! Wszystkie do nas przemawiają :)


Podmiot wyjeżdża z Warszawy pełen żalu i zawodu – miał bowiem nadzieję, że uda mu się pozyskać mecenat Stanisława Augusta Poniatowskiego i zrobić karierę literacką w „wielkim świecie”. Jego niezależna i twórcza postawa nie pozwoliły mu także wkupić się w dworskie środowisko. Elegia jest w pewnym sensie manifestem tej postawy.\nPo zapoznaniu się z powodem decyzji o powrocie, otrzymujemy szereg aluzji autobiograficznych, z których łatwo wyprowadzić osobistą historię podmiotu:\nCom zyskał na wysokie pańskie pnąc się progi!\nPrócz marnego wspomnienia, że gadałem z panem […]\nPodmiot liryczny w naturalny sposób dokonuje porównania dwóch światów, dwóch sposobów życia, których zaznał – jest to jednocześnie rozrachunek z tymi rzeczywistościami, w wyniku którego docenia on, pełen pięknych i prostych walorów, świat wartości, pełen ładu oraz szczerości. Były one szczególnie ważne dla twórców ceniących wolność i niezależność. Do wyrażenia swoich refleksji wykorzystał Karpiński motyw etosu ziemiańskiego, w nieco zmodyfikowanej wersji. Porzucił bowiem bezwarunkową sielankowość na rzecz solidnej i ciężkiej pracy na roli. W ten sposób chciał również przypomnieć i podkreślić wątek harmonijnej relacji między człowiekiem i naturą. W opozycji usytuował poeta miasto, jako przestrzeń skażoną przez cywilizację, w którym wszelkie dworskie zależności, pochlebstwa i intrygi oceniał jednoznacznie pejoratywnie:\nŻebym, wieczny niewolnik, nosił jarzmo czyje,\nŻył cały komuś, a sam zapomniał, że żyję. […]\nOtóż mój dom ubogi, też lepione ściany, Też okna różnofarbne, piec niepolewany, I niska strzecha moja!.. Wszystko tak jak było, Tylko się ku starości więcej pochyliło! Szczęśliwy! kto na małym udziale przebywa, Spokojny siadł przy stole wiejskiego warzywa; Z swej obory ma mięso, z ogrodu jarzynę, Z domu n...


Kierowca Audi chciał się popisać przed kolegami! To co "pokazał" będzie mu się śniło po nocach! - Co piszczy w sieci24.pl\nKierowca Audi chciał się popisać przed kolegami! To co „pokazał” będzie mu się śniło po nocach!\nDo nietypowego wypadku doszło w piątek 10 maja po godzinie 11 na rondzie im. Kazimierza Odrzygoździa w Radzyniu Podlaskim. 18-letni kierowca Audi tak szybko jechał po rondzie, że manewr zakończył na latarni! Warto podkreślić, że panowały wtedy niekorzystne warunki drogowe, było ślisko i padał deszcz. Młody mężczyzna również nie miał zbyt dużego doświadczenia za kółkiem. Prawo jazdy odebrał raptem 3 miesiące wcześniej.\nOd początku nagrania widać, że kierowca Audi A 4 dość żwawo wjeżdża na rondo. Niestety pośpiech okazał się złym doradcą i 18-latek zbyt mocno przecenił swoje możliwości. Kiedy zjeżdżał z ronda uderzył w latarnię przed przejściem dla pieszych. Na szczęście w przeciwieństwie do samochodu, którym nie dało się kontynuować jazdy młodemu kierowcy i jego czterem kolegom nic się nie stało.\nChwilę po kolizji z latarnią na miejsce przyjechali policjanci z radzyńskiej drogówki. Z ustaleń funkcjonariuszy wynika, że chłopak przecenił swoje możliwości i nie dostosował prędkości do panujących warunków pogodowych. Auto straciło przyczepność i doszło do wypadku. Trzeźwy 18-latek za spowodowanie kolizji i uszkodzenie latarni został ukarany mandatem.\nTagi: audi Biała Podlaska kierowca rondo samochód


kd, pcs 24.06.2012 19:22\nNiemcy wymienili w meczu z Grecją 709 podań (649 celnych, 92 proc.). Grając z jedną z najsłabszych drużyn turnieju pobili ćwierćfinałowy wynik Hiszpanów, którzy spotykając się z Francuzami podawali do siebie 688 razy (610 celnych, 89 proc.). Niemcy zdominowali też rywali dużo bardziej (66 proc. posiadania piłki) niż piłkarze Vicente del Bosque (55 proc.).\nRozgrywanie piłki w środku pola opiera się u podopiecznych Joachima Loewa na duecie Mesut Oezil - Bastian Schwiensteiger. Obaj w meczu z Grecją również zbliżyli się do hiszpańskich osiągnięć. Ten pierwszy - ofensywny pomocnik - podawał celnie 109 razy na 117 prób, ten drugi 108 razy na 117 prób. Obaj podają do siebie zdecydowanie częściej niż do pozostałych kolegów na boisku.\nDrugi z defensywnych pomocników obok Schwiensteigera - Sami Khedira - gra inaczej. Częściej angażuje się w akcje ofensywne, wbiega w pole karne. W meczu z Grecją podawał "tylko" 77 razy i wyraźnie szukał Oezila, któremu oddał piłkę aż 23 razy. Drugiemu w kolejności Schweinsteigerowi podawał tylko 8 razy.\nLider Hiszpanów Xavi zagrywał do kolegów w meczu z Francją 90 razy i tylko trzy razy (!) niecelnie. Pomocnik Barcelony gra z całą drużyną. Mniej więcej tyle samo razy rozgrywał piłkę z Xabim Alonso i Sergi Busquetsem co z Andresem Iniestą. Xavi gra w każdą stronę, wymienia podania z Davidem Silvą i z obrońcą Gerardem Pique. Również grający dużo bardziej z przodu Iniesta wymieniał podobną liczbę podań z Ceskiem Fabregasem, co z defensywnymi pomocnikami, a także bardzo aktywnie wbiegającym skrzydłem lewym obrońcą Jordi Albą (najważniejsze wymiany podań na grafice obok).\nUderzająca jeśli chodzi o podania jednych i drugich jest też różnica w dośrodkowaniach. Wyczyn Jordi Alby, który w 19. minucie wrzucił piłkę na głowę Xabiego Alonso trzeba odnotować, bo było to pierwsze udane dośrodkowanie Hiszpanów na tym turnieju i od razu zakończone golem. Mecz był zresztą pod tym względem nietypowy, bo Hiszpanie dośrodkowali aż 11 razy. W trzech poprzednich meczach zaledwie dziewięciokrotnie i do ćwierćfinału byli najrzadziej zagrywającą piłkę górą drużyną.\nTymczasem Niemcy są jednymi z najczęściej dośrodkowujących na Euro. Ustępują pod tym względem jedynie Portugalii. Są przy tym skuteczni. W ten sposób Mario Gomez strzelił gola Portugalii, a Khedira i Miroslav Klose - Grecji.\nNajinteligentniejszy i najbardziej elegancki - Xabi Alonso »


10 przysmaków przygotowywanych tradycyjnie na festiwal Diwali | LIFE OF US\nSzybki przegląd sąsiedzkich aktywności wystarczy by orzec, że festiwal Diwali trwa w najlepsze. Palące się gliniane lampki maślane, fajerwerki i przepiękne Rangoli ogarnęły całe Indie. Jak w każdym innym festiwalu ucztowanie stanowi główny element świąt.\nPoniżej podajemy kilka tradycyjnych potraw serwowanych na Diwali.\nTen przysmak w kształcie diamentu przyrządzany na bazie mleka i orzeszków cashew szturmem opuszcza sklepy cukiernicze podczas festiwalu. A przyrządzenie do w domu okazuje się być całkiem łatwe i zajmuje ledwie godzinę.\nChakli – na południu Indii znane jako Murukku – to chrupkie snacki pochodzące tradycyjnie ze stanu Maharashtra, przygotowywane z mąki ryżowej, a następnie smażone w głębokim oleju.\nKusząca rozkosz z świeżymi płatkami kokosowymi, khoya (zagęszczonego mleka), ghee i cukrem. Obowiązkowy deser podczas festiwalu Diwali.\nTu znajdziesz przepis na Coconut (Nariyal) Barfi.\nUwielbiany przez wszystkich, rozpuszczający się w ustach przysmak wykonany z twarogu chenna i przyprawiany kardamonem nie pozwala zatrzymać się po jednym kęsie.\nTu znajdziesz przepis na Rasmalai.\nDiwali nie można świętować bez tego wyjątkowego bengalskiego super-hitu. Sandesh przygotowuje się ze słodkiego twarogu przyprawionego szafranem i kardamonem.\nPhirni to przepyszny pudding przygotowywany z ryżu i mleka. Porcja smakowitego i pożywnego budyniu doprawiona pistacjami i kardamonem jest wspaniałą propozycją na świąteczny posiłek.\nPuszysty bhallas skropiony słodkim curdem, świeżym chutneyem, z dodatkiem chaat masali stanowi prawdziwą rozkosz dla ust.\nIstotny element Diwali Faral w stanie Maharastra. To szybka i kusząca przekąska z mieszanki zbóż, sev (chipsów z mąki grochowej), suszonych fig i wafli.\nCiasto przygotowywane jest z mąki grochowej i zawijane w rolady faszerowane nadzieniem z kokosa, nasion sezamu i maku. Deser bhakarwadi stanowi nieodzowny element świętowania Diwali w stanie Gujarat.\nPopularna w stanie Maharastra przekąska festiwalowa. Puran Poli to cienkie roti z białej mąki pszennej nadziewane smacznym puran – masą przygotowaną z kokosa, jaggery, toor daal, rodzynek, migdałów i pistacji.\n» Jakie jest znaczenie Festiwalu Świateł i w jaki sposób się świętuje?\n» #divali #barfi #kajubarfi #narijalbarfi #coconutbarfi #murukku #chakli #rasmalai #rasgula #sandesz #phirni #dahibhalla #bhakarwadi #puranpolli #przepisydoroty #przepisydoroty #przepisydoroty\n» #festiwaleindii #kulturaindii #kulturaazji #slodyczeindyjskie


Notowania Dow Jones Industrial Futures – Muhammadi Sweets\nHomeForex HandelNotowania Dow Jones Industrial Futures\nNotowania Dow Jones Industrial Futures\tLeave a comment\nForex Handel\t August 12, 2020 February 17, 2021\nListopadowe Wzrosty Wall Street Źle Wróżą Rajdowi Św Mikołaja\nWall Street Na Historycznych Szczytach Recesja Okazją Do Zakupów\nCzy to źle wróży dla grudniowych wzrostów? Tak twierdzą główni analitycy z Wall Street. 3 powody, które sprawią, że 2021 będzie bardzo dobrym rokiem na rynku akcji Jeremy Siegel, profesor Wharton, któremu przypisuje się wezwanie na amerykańskim indeksie eur usd Dow Jones do osiągnięcia pkt. Mowa o: zdrowej podaży pieniądza, kolejnych wiadomościach o szczepionkach, a także lepszych niż oczekiwano wynikach wyborów. na DJIA celem na kolejne lata. 3 czynniki decydujące o sytuacji na rynku w 2021 roku.\nW USA nadal trwają targi nad projektem pakietu fiskalnego. Święty Mikołaj przyjechał w tym roku wcześniej na Wall Street. S&P 500 na nowych szczytach\nStrona głównaWiadomości BiznesAktualności GospodarkaAktualności FinanseAktualności\nInwestorzy cały czas liczą na sprawne “odmrażanie” gospodarek, które zostały wstrzymane w celu zatrzymania rozprzestrzeniania się koronawirusa. Amazon i Facebook ustanowiły historyczne maksima. Czwartkowa sesja na Wall Street przyniosła początkowo wzrosty, ale na zamknięciu indeks Dow Jones stracił prawie 150 punktów.\n5 strategii jak pogodzić trading z pracą na etacie – webinar z Arkiem Jóźwiakiem Luzowanie w USA vs. W UE: Euro z przewagą nad dolarem amerykańskim\nEfekty sezonowe powinny jednak sprzyjać bykom. Zresztą nie tylko one…. Dlaczego Wall Street ignoruje złe dane makroekonomiczne w USA? Gościem Piotra Gembarowskiego na łamach telewizji internetowej Comparic24.TV jest, dr Kamil Gemra z Inner Value i Domu Maklerskiego INC S.A. W rozmowie poruszono temat aktualnej sytuacji na globalnych rynkach akcji.\nPowodem pogorszenia nastrojów stała się zapowiedź piątkowej konferencji prasowej przezydenta Trumpa w sprawie Chin. Piątkowa sesja na nowojorskich giełdach przyniosła bardzo mocne, ponad 2-proc. wzrosty głównych indeksów.\nUSA: Mocne spadki na Wall Street, Dow w dół najmocniej od trzech miesięcy DZIEŃ NA RYNKACH: Mocne spadki na Wall Street, Dow w dół najmocniej od trzech miesięcy Kolejny rekord Nasdaqa. Dow Jones znów pod kreską https://dowjonesanalysis.com/ Pierwsze sesja nowego tygodnia przyniosła wzrosty kursów spółek technologicznych, czego efektem jest kolejny rekord indeksu Nasdaq Composite. Liderem wzrostów były akcje Apple, które podrożały 2,8 proc.\nJak wygląda aktualna sytuacja znoszenia obostrzeń w Europie? Dokąd zmierza EURUSD, USDPLN, EURPLN, złoto i S&P 500? v=HPLBHPJrdYQ A jeśli interesujesz się finansami i biznesem oraz chcesz być na bieżąco z najciekawszymi informacjami z Polski, Europy i Świata, już teraz SUBSKRYBUJ nasz kanał. Będziesz niezwłocznie informowany o nowościach, które pojawiają się w telewizji Comparic24.TV oraz na naszym kanale. Zasubskrybuj kanał Comparic24.TV Zobacz również inne audycje: … Wall Street na historycznych szczytach.\nRynki obawiają się drugiej fali pandemii koronawirusa, która może zatrzymać ożywienie gospodarki. Inwestorzy kupują akcje bankrutów. Euforia miesza się z paniką Łatwo wywołać panikę, bo inwestorzy kupowali akcje śmieciowe. Koniec niezależnego dziennika w Rosji. Wieloletni redaktorzy odchodzą z “Wiedomosti”\npopularnenajnowszeA Marża na pokrycie kosztów stałych Produkt narodowy brutto Użytkowanie wieczyste Wolne przepływy pieniężne\nObrazu rynku nie zmieniły efekty posiedzenia Fed, w centrum uwagi są rozczarowujące wyniki spółek. Mocne spadki na Wall Street, Dow w dół najmocniej od trzech miesięcy\nWart uwagi jest także Indeks Russell 2000, który uzyskał 15% od 3 listopada i aż 87% od najniższych notowań w marcu. Dow Jones osiągnął poziom w miniony wtorek i choć środa przyniosła… Jest więc za co dziękować i czwartkowe świętowanie amerykańskich inwestorów z pewnością będzie odbywać się w doskonałych nastrojach.\nNieruchomościAktualności TransportAktualności LifestyleAktualności MotoforsalAktualności WięcejAktualności Dow Jones Industrial Average – to jeden z najważniejszych indeksów akcji spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Nowym Jorku i Nasdaq. Środowa sesja na Wall Street przyniosła umiarkowane wzrosty, a S&P 500 jest już najwyżej od początku marca.\nDow Jones najsilniejszymi wzrostami od 1987 roku! Listopad obecnego jeszcze roku zdecydowanie Co to jest indeks giełdowy przechodzi do historii, kiedy to główne indeksy amerykańskiego wykręcają najlepsze wyniki.\nKażdorazowe wyjście powyżej poziomu 1,37 skutkowało cofnięciem, co w konsekwencji doprowadziło do rozpoczęcia…\nDołącz do naszej społeczności już teraz i śledź transmisje na żywo między innymi na Facebooku! Subskrybuj również… Serdecznie zapraszamy na kolejny przegląd najważniejszych i najciekawszych wiadomości gospodarczych z Polski, Europy i świata. Sprawdź bieżące wydarzenia w świecie finansów! Czego oczekiwać od minutek FOMC, które odbędą się o 20:00?\nŚrodowa sesja na Wall Street zakończyła się spadkami większości głównych indeksów, ale swoją siłę pokazał Nasdaq, który po raz pierwszy w historii przełamał barierę 10.000 punktów. Czwartkowa sesja na Wall Street zakończyła się potężną wyprzedażą akcji, giełdy zanotowały najgorszy dzień od marca.\n← How to Get Out of any Broken Heart and soul in Ukraine


Cud eucharystyczny w Rzymie - Adonai.pl\nCud eucharystyczny w Rzymie\nW żywocie św. Grzegorza Wielkiego (+604), napisanym w 787 r., czytamy, że pewna kobieta, przystępując do Komunii św. w Bazylice św. Piotra, zaśmiała się głośno, a zapytana przez papieża o powód, powiedziała, że nie wierzy, by wypieczony przez nią chleb przemienił się dzięki słowom konsekracji w Ciało Chrystusa.\nPapież nie udzielił jej Komunii św, ale ku swemu zdumieniu spostrzegł, że niektóre (właśnie wypieczone przez tę niewiastę komunikanty) zamieniły się w prawdziwe ciało. Skruszona kobieta wyznała wiarę w realną obecność Jezusa w tym sakramencie.


Wskoczył do płonącego kontenera socjalnego. Uratował życie niepełnosprawnemu sąsiadowi - Polsat News\n05.11.2016, 19:58 Polska\n- To był impuls - mówi młody mieszkaniec Głogowińca k. Bydgoszczy. Nie czuje się bohaterem, choć dla niepełnosprawnego Marka zrobił to, czego nie zrobili jego koledzy. Wskoczył do płonącego kontenera socjalnego by ratować inwalidę. Gdyby nie ta pomoc - mężczyzna nie przeżyłby pożaru.\nPożar wybuchł prawdopodobnie w jednym z połączonych ze sobą pięciu kontenerów przygotowanych przez gminę jako lokale socjalne. Mieszkało tu pięciu mężczyzn. Według wstępnych ustaleń - jeden z nich najprawdopodobniej zaprószył ogień.\nSzybko się rozprzestrzeniał i równie szybko uciekali mieszkańcy kontenerów. Nie wszyscy. Pan Marek ze względu na swoją chorobę nie mógł wydostać się z pomieszczenia. Niewiele brakowało, by zginął w płomieniach. Na szczęście na ratunek ruszył młody mieszkaniec Głogowińca.\n- Było pełno dymu, więc ten dym mnie odrzucił i nie mogłem wejść, ale wleciałem przez okno i go wyciągnąłem - relacjonował Łukasz Walkowiak.\nStrażacy nie mają wątpliwości, że gdyby mężczyzna został w budynku zginąłby albo w płomieniach, albo na skutek zaczadzenia.


Ari Queen - rejsy nurkowe na Malediwach\nStrona główna ➝ Rejsy ➝ Ari Queen\nKomfortowa łódź z doświadczoną załogą i dobrą obsługą.\nod 6488 PLN\nAri Queen to łódź nurkowa oferująca od 2009 roku wyprawy do najpiękniejszych miejsc nurkowych Malediwów. Na 7-dniowe rejsy wypływa z Male zawsze w niedziele.\nŁódź mieści 20 pasażerów w 10 kabinach. 6 kabin z 3 łóżkami każda znajduje się na dolnym pokładzie, 2 kabiny znajdują się na pokładzie głównym i górnym. Wszystkie wyposażone są w indywidualnie regulowaną klimatyzację i łazienkę z ciepłą wodą. Kabiny na głównym i górnym pokładzie posiadają duże okno, które można otwierać.\nW salonie serwowane są posiłki. Goście mogą korzystać także z pokładu słonecznego z leżakami oraz baru na świeżym powietrzu. Łódź spełnia standardy bezpieczeństwa.\nNurkowania i trasy Ari Queen są tak planowane, by podczas jednego rejsu możliwe było nurkowanie w najlepszych miejscach. W rejsy wypływa 2 przewodników nurkowych, którzy starają się dopasować do preferencji grupy, biorąc pod uwagę kwalifikacje nurkowe. Briefingi prowadzone są w małych grupach lub w parach. Wszystkie nurkowania odbywają się z dhoni, na których przechowuje się także sprzęt. Podczas safari wykonuje się do 3 nurkowań dziennie, podczas 7-dniowego rejsu w cenie jest 16 nurkowań. Na 24 godziny przed planowanym wylotem już się nie nurkuje.\nAri Queen pływa w najlepsze miejsca nurkowe atoli Południowego Male, Północnego Male, Felidhe oraz Baa. Miejsca nurkowe są bardzo urozmaicone, od płaskich ogrodów koralowych po strome ściany i wspniałe nurkowania w prądach. Pod wodą spotkasz imponujące ławice ryb, a w wielu miejscach występują rekiny rafowe, żółwie, manty i orlenie.\nCena od: 6488 PLN\n(rejs 7 nocy w kabinie standard DBL, pełne wyżywienie, transfer z/na lotnisko, podatki, nurkowania)\nCena od osoby w terminie od 01.12.2017 do 22.12.2017\n7 nocy w kabinie Standard 6488 PLN\n7 nocy w kabinie Deluxe 7251 PLN\n7 nocy w kabinie Suite 8777 PLN\nzakwaterowanie, pełne wyżywienie, kawa, herbata, woda mineralna, transfery z/na lotnisko, 17 nurkowań na tydzień (w tym 1 nocne), podatek GST, wędkowanie w stylu malediwskim, wycieczki na lokalne wyspy i zwiedzanie Male, BBQ na plaży bezludnej wyspy\nPodane ceny zawierają aktualną stawkę podatku GST na Malediwach i w przypadku jego podniesienia mogą ulec aktualizacji.


Karcher HD S 2000 Super, promocja 2019 - znajdz-taniej.pl\nKarcher HD S 2000 Super promocja 2019\nSzukając okazji cenowych warto sprawdzić więcej niż jedną ofertę. Znajdziesz tutaj 6 sklepów z produktem Karcher HD S 2000 Super oraz 6 ofert cenowych. Najlepsza oferta zaczyna się od 41276.34 zł. Wybierz swoją ofertę, zobacz szczegóły w sklepie i dokonaj zakupu.\nHDS 2000 Super (180bar, 1850l/h) EASY!Force Profesjonalna myjka Karcher *!NEGOCJACJA CEN ONLINE!TEL 797 327 380!DARMOWA DOSTAWA OD 349zł!GWARANCJA D2D*\nHDS 2000 Super (180bar, 1850l/h) EASY!Force Profesjonalna myjka Karcher ✔ Do 31.12 SERWIS PREMIUM za 1zł! #BLACK WEEK ✔ZAPLANUJ DOSTAWĘ ✔SKLEP SPECJALISTYCZNY ✔KARTA 0ZŁ ✔POBRANIE 0ZŁ ✔ZWROT 30DNI ✔RATY ✔GWARANCJA D2D ✔LEASING ✔WEJDŹ I KUP NAJTANIEJ\nHDS 2000 Super (180bar, 1850l/h) EASY!Force Profesjonalna myjka Karcher ✔ Do 31.12 SERWIS PREMIUM za 1zł! #BLACK WEEK ✔AUTORYZOWANY PARTNER KARCHER ✔KARTA 0ZŁ ✔POBRANIE 0ZŁ ✔ZWROT 30DNI ✔RATY ✔GWARANCJA D2D ✔WEJDŹ I KUP NAJTANIEJ\nHDS 2000 Super (180bar, 1850l/h) Easy!Force Dwusilnikowa Profesjonalna myjka Karcher 575-811-911 | Negocjuj cenę online\nHDS 2000 Super (180bar, 1850l/h) Easy!Force Dwusilnikowa Profesjonalna myjka Karcher NEGOCJUJ CENĘ! => 794037600, MIKOŁAJ 2019, DOSTAWA OD RĘKI!\nUrządzenie przeznaczone jest do częstego czyszczenia bardzo pokaźnych, silnie zabrudzonych powierzchni. Cechą wyróżniającą urządzenie jest dopasowanie do pracy z dwiema lancami równocześnie bez strat ciśnienia czy wydatku wody.\nZ powodzeniem może być stosowane w miejscach, gdzie normalnie stosowane są systemy stacjonarne. Dwa solidne elektryczne silniki gwarantują wysoką efektywność przy pracy z dwiema lancami równocześnie. Drugi z silników posiada rozruch zwłoczny zabezpieczający przed przeciążeniem głównego źródła zasilania.\nElektroniczny system kontroli serwisowej pilnuje następujące atrybuty pracy: wydatek wody zasilającej, wycieki, temperaturę spalin, kontrolę płomienia i przeciążenie silnika. Ekran LED prezentuje interwały pomiedzy kolejnymi oglądami.\natrybuty I zalety Dwa silniki Dwa konkretne elektryczne silniki zapewniają wysoką skuteczność przy pracy z dwiema lancami równocześnie. Drugi z silników ma rozruch zwłoczny zabezpieczający przed przeciążeniem głównego źródła zasilania.\ndostosowanie do pracy z dwiema lancami równocześnie bez strat ciśnienia czy wydatku wody. Informacja o interwałach do kolejnych przeglądów ukazuje interwały pomiedzy kolejnymi przeglądami. Elektroniczny system kontroli serwisowej.\nbezawaryjny kocioł Wysokowydajna technologia palnika. Zastosowana stalowa wężownica grzewcza zapewnia wysoką moc grzejną przy zachowaniu kompaktowej konstrukcji. Oszczędza energię i czas: pistolet wysokociśnieniowy EASY!Force i system mocowania wyposażenia EASY!Lock Praca bez zmęczenia: pistolet wysokociśnieniowy EASY!Force System mocowania wyposażenia EASY!Lock: trwały i wytrzymały.\nod 515.9 zł\nMyjka ciśnienowa karcher K 7 Full Control Plus to wyjątkowo mocna i bezusterkowa maszyna wyposażona w chłodzony wodą, trwały silnik. Sprawność powierzchniowa tego urządzenia sięga 60 m²/h. Nowy...\nod 1479.9 zł\nod 925.9 zł


Kredyt gotówkowy "Przywitaj wiosnę w ogrodzie" - Bank Spółdzielczy w Kobierzycach\nKredyt gotówkowy “Przywitaj wiosnę w ogrodzie”\nWiosna to wyczekiwana, ale i bardzo pracowita pora roku wymagająca przy tym sporych nakładów finansowych. Śnieg stopniał, a wraz z nim oprocentowanie kredytu gotówkowego w Banku Spółdzielczym w Kobierzycach!\nKredyt możesz przeznaczyć na dowolny cel. Rozłożone koszty zakupu mniej obciążą Twój domowy budżet, a Ty będziesz cieszyć się pięknym, zadbanym ogrodem lub zachwycającym widokiem na działce.\nWarunki kredytu gotówkowego „Przywitaj wiosnę w ogrodzie”:\n– kwota kredytu do 6000 zł na dowolny cel,\n– oprocentowanie 6%,\nPromocja na kredyt gotówkowy „Przywitaj wiosnę w ogrodzie” trwa od 22 marca do 30 kwietnia. Serdecznie zapraszamy do odwiedzenia placówek Banku Spółdzielczego w Kobierzycach.\nRzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania (RRSO) kredytu okazjonalnego wiosennego pn. „Przywitaj wiosnę w ogrodzie” wynosi 7,84 %, całkowita kwota kredytu (bez kredytowanych kosztów) 6 000,00 zł, całkowita kwota do zapłaty 6 478,62 zł, oprocentowanie stałe w skali roku 6,00 %, całkowity koszt kredytu 478,62 zł (w tym: prowizja 0,00 zł, odsetki 383,62 zł, koszt ubezpieczenia na życie w Generali Życie T.U. S.A. 95,00 zł), 24 miesięczne równe raty: 23 raty w wysokości 265,99 zł, ostatnia rata 265,85 zł; okres obowiązywania umowy 24 miesiące.\nKalkulacja została dokonana na dzień 15.03.2021 r. na reprezentatywnym przykładzie.


Mieszkania Warszawa Praga-Południe Grenadierow - sprzedaż mieszkań | Morizon.pl - powierzchnia od 42 do 72 m2\nOferta nr mzn2032204798 jest już nieaktualna.\nZnaleziono 4 ogłoszenia, średnia cena 487 000 zł (9031 zł/m²)\nPiękne 3-pokojowe w okolicy ul.Ostrobramskiej\nDo sprzedania piękne,rozkładowe,trzypokojowe mieszkanie położone na Pradze Południe w pobliżu Ronda Wiatraczna. Mieszkanie składa się z: salonu z balkonem ok.20m2, dwóch osobnych pokoi o powierzchni ok. 8 i 11 m2, widnej kuchni o powierzchni ok. 6 m2 oraz łazienki i osobnego WC. Dwustronne, okna dużego pokoju z wyjściem na balkon wychodzą na stronę zachodnią, a okna z kuchni i dwóch pozostałych pokoi na stroną wschodnią. W mieszkaniu został\nSłoneczne mieszkanie po generalnym remoncie w okolicy Ronda Wiatraczna. Mieszkanie składa się z salonu z balkonem 20m, dwóch niezależnych pokoi 8 i 11 m, widnej,w pełni wyposażonej kuchni o powierzchni o 6 m oraz łazienki i osobnego WC. W mieszkaniu został przeprowadzony generalny remont: nowa zabudowa kuchenna i sprzęt AGD, glazury, terakoty, panele, parapety, wymieniono wszystkie instalacje. Do lokalu przynależy duża piwnica z oknem.\nHampton Home Nieruchomości ma przyjemność zaprezentować bardzo atrakcyjną ofertę sprzedaży mieszkania w świetnej lokalizacji. Na sprzedaż 3-pokojowe mieszkanie, w dobrze skomunikowanej części Pragi Południe. Mieszkanie w stanie deweloperskim z października 2018, do własnej aranżacji. Piętro 3 w 8-piętrowym budynku. Całodobowa ochrona i monitoring. Mieszkanie o powierzchni 57 m2 południowo-wschodnie. W mieszkaniu są duże okna, dzięki czemu\nBudynek 4 piętrowy, duże pokoje (24m, 12 m), oddzielna kuchnia (6,5 m), łazienka (3m), przedpokój (4,5 m), balkon, piwnica. Mieszkanie po remoncie, całkowicie nowa łazienka. Bardzo dobry punkt komunikacyjny, w pobliżu sklepy, szkoły, szpital, punkty usługowe, Auchan ul. Jubilerska 2,6 km, Atrium Promenada 2,3 km. Mieszkanie hipoteczne bez obciążeń.


Druk | ScreenCut\nmateriałów reklamowych oraz fotoobrazów\nJako uzupełnienie oferty projektowania graficznego, oferuję swoim klientom również profesjonalny wydruk wszelkich materiałów reklamowych – od druku standardowych formatów takich jak wizytówki, plakaty i ulotki, po wydruk wielkoformatowy np.: rollupy, banery, billboardy itd.\nOferuję zarówno druk offsetowy jak i cyfrowy, który umożliwia druk już kilku sztuk danego projektu.\nAby otrzymać dokładną wycenę druku skorzystaj z formularza kontaktowego.\nPłótno nabite na ramę\nFotoobrazy, są nie tylko doskonałym pomysłem na prezent dla najbliższych, ale także świetną formą upiększenia wnętrza domu lub biura.\nNadrukowane na płótnie zdjęcie, zostaje następnie nabite na ramę tworząc efektowny i klasyczny efekt.\nTaki obraz to fantastyczna pamiątka, aczkolwiek tylko od Ciebie zależy czy chcesz wydrukować rodzinne zdjęcie, grafikę do biura czy tablice informacyjną.\nObraz nadrukowany na PCV\nOferuję także wydruki bezpośrednio na płytach PCV o różnych grubościach. Kolory tak wydrukowanych zdjęć czy grafik, będą bardziej nasycone i błyszczące niż wydruki na płótnie, a specyfika tego podłoża pozwala zapewnić jego wyjątkową trwałość. Nadruk na płycie PCV jest na tyle odporny, że można go nawet przetrzeć wilgotną szmatką jeśli kiedykolwiek zaszłaby taka potrzeba.\nStrona w przebudowie - przepraszam za niedogodności...


Ruszyło głosowanie w ramach Budżetu Obywatelskiego 2017. Tym razem będziemy mogli oddać dwa głosy, jeden w kategorii rejonowej i jeden w kategorii ogólnomiejskiej.\nPod głosowanie mieszkańców zostanie poddanych 59 pomysłów z kategorii rejonowej i 8 z kategorii ogólnomiejskiej (wykaz, interaktywna mapa z lokalizacjami i opisami są dostępne w zakładce Dialog Społeczny na oficjalnym portalu miejskim www.gorzow.pl). Od 23 maja do 7 czerwca do godz. 14.00 będziemy mogli oddać dwa głosy, tzn. jeden w kategorii rejonowej oraz jeden w kategorii ogólnomiejskiej. Oczywiście będzie można zagłosować drogą tradycyjną, czyli przez wypełnienie karty i wrzucenie jej do urny oraz przez internet.\nGłosują gorzowianie, którzy mają 13 lat i powyżej (osoby urodzone przed 1 stycznia 2004 r.). Karty do głosowania będą udostępnione w zakładce Dialog Społeczny na www.gorzow.pl oraz przy urnach zlokalizowanych w siedzibach Urzędu Miasta przy ul. Sikorskiego 3-4 (główny hol), ul. Myśliborskiej 34 (parter), ul. Kazimierza Wielkiego 1 (hol Urzędu Stanu Cywilnego), a także w Nova Park, ul. Przemysłowa 2 (parter, pasaż główny), Askanie, Al. Konstytucji 3 Maja 102 (parter, przy Punkcie Obsługi Klienta), Galerii Manhattan, ul. Kombatantów 30 ( I piętro, przy windzie panoramicznej), Kupcu Gorzowskim, ul. Witosa 50 (w holu głównym, przy fontannie) oraz Stowarzyszeniu Pomocy Bliźniemu im. Brata Krystyna, ul. Słoneczna 62-63 (Dział Pomocy Rzeczowej) i w wybranych gorzowskich placówkach oświatowych przy mobilnym punkcie do głosowania, zorganizowanym w ramach projektu „Obywatelscy Siłacze” przez Fabrykę Aktywności Młodych.\nO kolejności pomysłów do realizacji w 2017 r. zdecyduje suma uzyskanych ważnych głosów. W przypadku zadań ogólnomiejskich, będzie to jedno zadanie twarde i jedno zadanie miękkie, które otrzymały najwyższą liczbę głosów, a następnie zadania, które otrzymały kolejno najwyższą liczbę głosów niezależnie od ich charakteru, aż do wyczerpania pieniędzy przeznaczonych na ten cel. Gwarancję realizacji w kategorii rejonowej mają zwycięzcy w poszczególnych rejonach. W przypadku pozostania wolnych środków, na realizację mogą liczyć zadania, które otrzymały kolejno najwyższą liczbę głosów ze wszystkich zadań poddanych pod głosowanie, niezależnie od rejonu. Przypominamy, że podczas głosowania zdecydujemy o rozdysponowaniu 816.000 zł w kategorii ogólnomiejskiej oraz 2.448.000 zł w kategorii rejonowej.\nWspólnota Mieszkaniowa "Zamoście" Ul.Wawrzyniaka 60 w Gorzowie Wlkp.\nul. Wawrzyniaka 794 m. 3a, Gorzów Wlkp.


Łóżka – projektowanie sypialni\nJeżeli pomieszczenie przeznaczone na sypialnię ma ograniczoną przestrzeń, musimy zadbać, aby była ona optymalnie wykorzystana. Umieszczenie w takim wnętrzu ogromnego łóżka, które zajmie trzy czwarte jego powierzchni być może zapewni wygodny...\nŁóżka hotelowe Gdańsk Firma Hever poleca bogatą ofertę łóżek do hoteli, łóżek do sypialni i materacy. W sprzedaży posiadamy materace kieszeniowe, lateksowe, termoelastyczne, poduszki i stelaże wiodących producentów: Tempur, Hilding, Materasso,...\nmeble wypoczynkowe Dominex Plus produkcja\nJesteśmy jedną z wiodących firm rynku meblarskiego. Specjalizujemy się w produkcji mebli tapicerowanych. W naszej ofercie znajduje się szeroka gama kompletów wypoczynkowych o linii klasycznej i nowoczesnej, narożników, sof i foteli. Nasze meble...


02 Postacie oraz tła | Darmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży - Kurs programowania dla dzieci i młodzieży w Scratchu\nStrona główna / programowanie / 02 Postacie oraz tła | Darmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży\n02 Postacie oraz tła | Darmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży\nW kolejnym wpisie z serii „darmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży w Scratchu” zapoznamy się z podstawowymi elementami Scratcha. Są nimi postacie oraz tła.\nPostacie to elementy, które zwykle odgrywają jakąś rolę w aplikacji. Domyślną postacią każdej nowej aplikacji w Scratchu jest pomarańczowy kotek. Znajduje się on w oknie umieszczonym w lewym górnym ekranie aplikacji.\nDarmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży w Scratchu – domyślna postać\nPostacie używane są do wykonywania określonych czynności. Załóżmy, że budujemy grę, w tym celu możemy użyć powyższego kotka, aby się przemieszczał i polował na myszy. Ok, a jak dodać myszy? Zerknijmy na poniższy obrazek.\nDarmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży w Scratchu – tło\nW tej części przechowywane są duszki, czyli nasze postacie oraz tła. Narzędzia zakreślone czerwonym prostokątem służą w kolejności do:\ndodania nowej postaci z obszernej biblioteki aplikacji Scratch,\nrysowania własnej postaci,\nwczytywania postaci z pliku zapisanego na naszym komputerze,\nrobienia zdjęć kamerą komputera, które to mogą być traktowane jako duszki w naszym programie.\nNa niebiesko zaznaczyłem narzędzia, które manipulują tłem. Tło jest to element wyświetlany w oknie „rezultatu”, za postacią. Domyślnie jest ono białe, jednakże możemy podobnie jak w przypadku postaci. Wczytać je z biblioteki, narysować swoje itp. Narzędzia dostępne dla tła, są identyczne jak te dla postaci, jednakże edytują tło.\nTła oraz kostiumy\nZauważyć można, że środkowa zakładka w środkowym oknie wyświetla różny tekst, kostiumy, albo tła. Kostiumy są to dodatkowe wyglądy, które mogą być przypisane do duszka. Zakładka wyświetla się, gdy zaznaczymy jakiegokolwiek duszka wczytanego do aplikacji.\nTła natomiast, wyświetlane są, gdy zaznaczymy ikonkę tła (w lewym dolnym oknie, obok duszków). Jak się zapewne domyślacie, w zakładce tej przechowywane są wszystkie tła wczytane do aplikacji.\nDarmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży w Scratchu – kostiumy oraz tła\nW ramach treningu dodajmy proszę dodatkową postać oraz zmieńmy tło. U mnie wygląda to tak, jak na poniższym obrazku. A jak u Ciebie?\nDarmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży w Scratchu – rezultat\nDzięki kolejnemu artykułowi z serii „darmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży w Scratchu”, dowiedzieliśmy się co to są tła oraz postacie. Podstawowe elementy, służące do programowania w Scratchu.\nPoprzedni wpis: Język programowania dla dzieci i młodzieży\nNastępny wpis: 03 Ruch | Darmowy kurs programowania dla dzieci i młodzieży