00609 010406 16968237 na godz. na dobę w sumie\nDachy (fragment) Świat dachów staromiejskich jest to świat odrębny, Jak z blachy zardzewiałej dziwacznie pogięty, Zjeżony karpiówkami jak potwór stuzębny I sztucznie połamany w skręty i zakręty. Na ten poemat dachów, gdy poglądam z góry, Jak zbieracz, co odkopał precjoza rozliczne, Podziwiam arabeski zamierzchłej kultury I wnikam niespodzianie w zjawy fantastyczne. Każdy dom ma tu swoją poetycką postać, Do żadnego z sąsiadów niepodobny całkiem –I gdybym kiedykolwiek miał czymś z muru zostać, Tylko takiego dachu chciałbym być kawałkiem. Mam słońce i lazury, mam zieleń facjatek I podstrysze do marzeń jak piwnicę winiarz, Cieszy mnie w oknie panna i w jej ręku kwiatek, A straszy wyłażący z dymnika kominiarz.\nGrajek I Na ulicy Świętojańskiej Mieszka siwy pan Mateusz, Staromiejskich, nowomiejskich, Wszystkich grajków koryfeusz. Pan Mateusz, dzielny skrzypek, Pochylonym nie jest dziadem, Choć na barkach dźwiga swoich Dziewięćdziesiąt lat z okładem. Wąs ma krótko przystrzyżony (Mazowieckiej ślady wioski), Nosi wąskie bakenbardy, A la Józef Poniatowski. Z tęgiej miny, z blizn na czole Srebrnym włosem ocienionem, Zaraz poznać szwoleżera, Co wojował z Napolionem!II Pan Mateusz ma izdebkę Na najwyższym domu piętrze, Jasna strzeże jej Panienka I Dzieciątko Przenajświętsze. Ponad łóżkiem wisi skromnym Duży portret,,lemperera”, „Oblężenie Saragossy” I „Zdobycie Somosierra”. W klatce gwiżdże kos uczony, Ulubieniec wielki grajka, Rdzawa szabla stoi w kącie I wiśniowa długa fajka. Lecz największy klejnot starca Kryje puszka posrebrzona: Krzyż, przypięty za waleczność Własną ręką Napoliona! III Pan Mateusz chodzi z skrzypką Po podwórkach staromiejskich, Rżnie od ucha dawne piosnki, Pełne wspomnień czarodziejskich. „Stoi ułan na pikiecie...” „Czemuś oczki zapłakała...” „Cztery latka wierniem służył...” „Pastereczko moja mała...” Jedną piosnkę, najpiękniejszą, Skrzypek w tajnym ma zapasie, Niegdyś graną i śpiewaną Przy wojennych trąb hałasie. Gdy ją zagra, twarz mu płonie, Dziwnym blaskiem świecą oczy, Drżą słuchacze, zapatrzeni W lat ubiegłych świat uroczy. IV Stara piosnka, ułożona W obcej ziemi gdzieś dalekiej, Przyleciała niby ptaszę, By pozostać tu na wieki. Stara piosnka, taka prosta, Z odrętwienia serca cuci, Każe tęsknić, każe wierzyć, Że minione wszystko – wróci! Pan Mateusz pieśń tę kocha, Najogniściej ją wygrywa: Pod jej wpływem płacze majster Nad kufelkiem pełnym piwa. Szewcki chłopak, straganiarka I wyrobnik drżący słucha, Kiedy grajek na swych skrzypkach Starą piosnkę rżnie od ucha. V Gdy złociste blednie słonko, Gdy na „Anioł” dzwonią „Pański”, Wraca grajek do izdebki Na ulicy Świętojańskiej. Przy łojowej blasku świeczki Po przeszłości błądzi szlaku, Słyszy gromki głos komendy, Słyszy sygnał: ,,Do ataku!” Zdaje mu się, że rżą konie, Szumią barwne chorągiewki; Tętent kopyt, brzęki szabel I ułańskie słyszy śpiewki. Widzi dawnych swoich wodzów, Choć źrenice mglą mu łezki: Stoją przed nim: Poniatowski, Kozietulski, Niegolewski... VI Wzrok wytęża pan Mateusz Przez okienka szybki małe: Z swej izdebki pod chmurami Stare Miasto widzi całe! Przypomina swych słuchaczy Pałające ogniem lica: Od dzieciaka aż do starca — Wszystkich dawna pieśń zachwyca! Potem patrzy na katedrę, Co się wznosi tak wspaniała! Tylu burzom się oparła, Tyle wichrów przetrzymała! I swe skrzypki wydobywa, Odmłodzony dawną wiarą, I z uśmiechem, zamaszyście Gra... dla siebie piosnkę starą! VII Choć się dzielnie trzyma skrzypek, Choć od młodych krzepszy wielu, Jednak czuje, że już wkrótce Trzeba stanąć do apelu! Wszak się śmierci nie ulęknie, Kto wojował z Napolionem?... Stary grajek dość ma życia I za rychłym tęskni zgonem! W mundur wtedy go ustroją, By szedł godnie przed twarz Bożą, A na piersiach, krwią zdobyty, Srebrny krzyżyk mu położą. Biała brzoza nad mogiłą W takt mazurka zaszeleszcze: Nawet w grobie będzie wiarus Cudną piosnkę słyszeć jeszcze!... Gołębie Nad kościołem katedralnym Śnieżnobiałe ptaki lecą, Jak gwiazd deszczem lśnią nawalnym, Jak liliami błękit kwiecą. To się w lotną chmurkę wedrą, To mknie w słońce rój skrzydlaty – I wirują nad katedrą Jakby żywe poematy. A gdy dzwonią ,,Anioł Pański”, Gdy gwar miasta mrze na mgnienie, Na ulicy Świętojańskiej Przelatują jak marzenie. Białym stadem roztęsknionem Do dzwonniczych płyną pował I tak krążą ponad dzwonem, Jakby dzwon ich oczarował. Punkt dwunasta. Dzień słoneczny Iskierkami złota prószy, Stoi sobie dziad odwieczny I gołąbkom bułkę kruszy. A tuż obok trzpiot panienka Jest dziadowi za sąsiadkę I milutka biała ręka Ciska ptaszkom – czekoladkę...\nKanonia Pada na placyk senny zmierzch, Na „Anioł Pański” dzwonek dzwoni, Gore w zachodzie Fary wierzch I okna domków na Kanonii.Wszystko, co było, wstaje znów Z wylatujących w przeszłość pieśni – Lecz ze strąconych życia snów Żaden – raz drugi się nie prześni.\nMaciejowa i Bartłomiej I Wśród kamienic, których dotąd Nie zburzyła lat zawieja, Stoi w rynku staromiejskim Stragan pana Bartłomieja. Troski życia srebrną nicią Łysiejącą skroń oplotły, Brew krzaczastą ma Bartłomiej, A wąsiska jak dwie miotły. Starodawną krew mieszczańską Poznasz z miny i z czupryny – Do różańca i do tańca Pan Bartłomiej chłop jedyny. Rogatywkę ma z kasztankiem, Kubrak stary i wytarty, Na guzikach od kapoty Wypisany numer: czwarty! II Pan Bartłomiej nie pochodzi Ani z krawców, ani z szwieców – Był na wozie i pod wozem I chleb z różnych jadał pieców. Nie przy kramie lub warsztacie Młodociane spędzał lata: Szumne wichry go nosiły Po dalekich krańcach świata! Czasem zaklnie dziwną mową: Może włoską, może grecką, Choć katolik jest gorliwy I Warszawy szczere dziecko. Czasem młodość swą przypomni Łzy ścierając po kryjomu – Jak tam było, co tam było, Nie powiadać byle komu!... III Ma przy kramie Bartłomieja Skład łojówek i oleju Zacna pani Maciejowa, Vulgo: wdowa po Macieju. Śmierć nędzarza i bogacza Z drogi życia wykoleja – Stary Maciej (świeć mu, Panie!) Był kolegą Bartłomieja. Choć sąsiadka rej chce wodzić, Choć językiem miele szparko, Żyje w zgodzie pan Bartłomiej Z Maciejową olejarką. Odprowadza co dzień wieczór Swoją damę pomarszczoną – Jest galantem pan Bartłomiej, Jak go z młodu nauczono... IV Gdy wysłucha w dni świąteczne Pan Bartłomiej mszy u Fary, Na róg Piwnej i Piekarskiej Do sąsiadki idzie starej. Na niedzielną pogawędkę Przednie wódki ona chowa – „Gorzką” pije pan Bartłomiej, „Słodką” – pani Maciejowa. Bają starzy to i owo, Znika „gorzka”, „słodka” znika, Aż przypomną dawne lata I Macieja nieboszczyka. W zblakłych oczach łzy się kręcą, A na ustach milkną słowa – „Hej! Hej! Panie Bartłomieju!...” „Hej! Hej! Pani Maciejowa!...” V Gdy zielenin minie pora, Gdy mróz chwycił co dopiero, Pan Bartłomiej pod Zygmuntem Staje z piłą i siekierą. Pan Bartłomiej na łysinie Niezbyt wiele ma już włosów, Jednak śmiało starczy jeszcze Za dzisiejszych dwóch młokosów. Kiedy plunie w garść szeroką, Gdy oburącz ujmie piłę, Tylko słuchać, jak drwa skrzypią, A podziwiać starca siłę! Rąbie szczapy pan Bartłomiej, Jakby krajał pulchne ciasto – Nie najmilej pewnie było Wpaść pod jego dłoń żylastą! VI Zanim uśnie na Powązkach (Brak do tego już niewiele), Chce gorąco pan Bartłomiej Dostać urząd przy kościele. Pod katedrą, co ku niebu Dumnie wznosi stare wieże, Chce sprzedawać poświęcane Medaliki i szkaplerze. Gdy pożegna Stare Miasto, Gdy już pójdzie na sąd Boży, Wzgląd na zacny ten proceder Łask niebieskich mu przysporzy. Na myśl o tym piersi wzdyma I otucha, i nadzieja: Może zyska pozwolenie od proboszcza dobrodzieja! ............................................. VII Przy kramiku pod katedrą Siedzi para dwuwiekowa: Z jednej strony pan Bartłomiej, Z drugiej – pani Maciejowa...\nStary dom Od trzech wieków stoi krzepko Trzypiętrowa kamienica; Na jej froncie, ponad furtą, Wmurowana lśni tablica. Na tablicy napis stary, Nieczytelny i zatarty. A powyżej płaskorzeźba – Gmerk odwieczny: lew rozżarty. Tęga furta wnijścia broni, Bram dzisiejszych prapramatka; U tej furty nęcą oczy Przedni zamek i kołatka. Artystowską zdziałan ręką, Patrzy z wierzchu Święty Pański, By gród wszystek wiedział zasie, Że to dom jest niepogański. Architektor, mistrz w swej sztuce, Nie poskąpił ozdób mnóstwa: Tedy wykusz na przyrożu Przylepiono do domostwa. W oknie krata przemisterna Tak się wije by wstążeczka; Niegdyś stamtąd poglądała Złotowłosa mieszczaneczka. Żółte ściany kamienicy, Z krasnych cegieł dach jej zdziałan – Wzniósł ją zasie mąż przezacny, Miejski rajca: Wojciech Bałan. Próżno kartan lub haubica Szłyby w zapas z ową ścianą – W tysiąc pięćset pięćdziesiątym Takie domy budowano! Niech swe tajnie wam pokaże Trzystoletnia kamienica! Tedy naprzód sień sklepiona I ponura jak piwnica. Poza sienią, kędy rzadko Błyśnie promień złotoszczery, Masz podwórzec kwadratowy, Między ściany wsadzon cztery. Gdzieś wysoko skrawek nieba,Gdzieś daleko miasto dudni – Na podwórcu onym cichym, Zda się, jesteś jakby w studni. Na piętrowej wysokości Starożytny jest krużganek, Tam obaczysz zbór niewieści W każdy wieczór i poranek, Kędy niegdyś z księgą rytmów Siadywała piękna dziewka, Dziś przewietrza się bielizna Albo kłótnia huczy krewka. Okna wąskie a wysokie, W gockim stylu utrzymane, Na podwórko patrząc pilnie, Ozdabiają każdą ścianę. Malowane na zielono Pod oknami wiszą skrzynki – Panna kwiaty tam podlewa Filuterne czyniąc minki. Z pomienionej sieni ciemnej Pną się w górę schody kręte – Po tych schodach, mości panie,Krok za krokiem... lente... lente! A gdy zwolna stąpasz po nich, Niech się bacznie wzrok twój kładzie Na ślusarskim majstersztyku: Ażurowej balustradzie. Od róż tylu pstrzy się ona I od wdzięcznych liści tylu – Cechmistrzowskie arcydzieło W Odrodzenia czystym stylu. Piętro pierwsze...drugie...trzecie, Każde piętro ma korytarz, „Słodkie Serce...” i „G.M.B.” Na drzwiach brudnych tam wyczytasz. Izby małe a wysokie, Alkierzyki i alkowy; Z pawimentu, ścian, powały Dech zawiewa trzywiekowy. Tu i ówdzie z komnat stropu Fryz kunsztowny się wyłania, Tu i ówdzie wzrok zachwycą Cudne resztki futrowania.Zatem ujrzysz i malunek W misternego formie kwiatu – Starodawne to zabytki Mieszczańskiego patrycjatu. Coraz węziej biegną schody, Coraz bliżej do błękitu – Ma trzy piętra dom odwieczny I poddasza ma u szczytu. Jakie kształty arcydziwne, Ulubione dawnym latom, Jaki taras i wieżyczki Architektor dał facjatom. Nie żal piąć się po drabinie, Której schodów brak połowy – Cudny widok się odsłaniaZ wysokości poddaszowej. Na świat żywy patrzy oko W przestrzeń gwarną i świetlaną... W tysiąc pięćset pięćdziesiątym Takie domy budowano!\nKonsyliarz Barnaba–Walenty I W okienkach domostwa „Pod Smokiem”, Zdobnego w wykusze i blanki, Wzrok nęcą geranie i fuksje, I białe z muślinu firanki.Za furtą rzeźbioną misternie Schodowe się wiją zakręty – Tam mieszka konsyliarz mieszczański, Dwóch imion: Barnaba–Walenty. Starego doktora z „Pod Smoka” Zna ludność uboga i słaba – Na ścieżaj otwarte ma serce Konsyliarz Walenty–Barnaba. Pół wieku w sklepionych komnatkach Wśród recept się krząta i kwiecia, Potomek tych zacnych „fizyków” Ze schyłku zeszłego stulecia... II Konsyliarz Barnaba–Walenty, Staruszek jowialny i tłusty, Wygląda w swym stroju dziwacznym Jak istny król redut w zapusty. Cylinder z szerokim ma wierzchem I z brzegiem do góry zadartym, Frak, halsztuk, nankiny, płaszcz modny – Tak w roku... trzydziestym i czwartym. W dwóch rzeczach: w tabace i kwiatach Konsyliarz rozkochan jest wielce – Rad nozdrza traktuje „hiszpanką”, Rad chadza z nasturcją w pętelce. Z nauki i z trefnych krotochwil On w niskiej znan klasie i w pańskiej – Hej! Nie da się mydłkom zjeść w kaszy Barnaba, konsyliarz mieszczański!... III W domostwie „Pod Smokiem”, na piętrze, Konsyliarz dwie izby ma skromne – Zielniki tam leżą po kątach I mądre foliały ogromne. Niewiasta jest stróżem aniołem Doktora i jego świątyni: Opiera go wdowa Brygida, Brygida ład w izbach mu czyni. Jak zaklnie starucha... kiep dragon!... Jak tupnie... grenadier, nie baba! Słodziutki, cichutki jest przy niej Czcigodny konsyliarz Barnaba. Co rano z niewiastą–herodem Rzetelnie się medyk nabiedzi: „No, cicho... No, moja kochana... Dalibóg, usłyszą sąsiedzi...” IV Nie turbuj się, człeku, o grosze, Gdy zdrowie wypłata ci psotę, Choć doktor „Bóg zapłać” ma w zysku, Na leki da jeszcze dwa złote. Najcięższe choróbska w lot z ciebie Konsyliarz wykurzy ze szczętem – „Niech bestia spróbuje na moc iść Ze starym Barnabą–Walentem!” Gdy żona familię twą zacną Ma nowym powiększyć prorokiem, Choć północ, choć śnieżna zadymka, Syp, bracie, do budy „Pod Smokiem”. Konsyliarz latarkę zapali, Płaszcz zdejmie, co wisi na haku, I ruszy wnet krokiem marszowym Cum forcipe, filis et acu... V Opatrzon w tabakę i fular, W swym starym kwiecistym szlafroku, W fotelu z szeroką poręczą Siaduje konsyliarz o zmroku. Do facjat, do brudnych suteren Nędzarze wracają z roboty, W zaułkach cień pełza, a w Wiśle Wnet słońca utonie krąg złoty. Konsyliarz Barnaba–Walenty Po szlakach przebytych gdzieś goni, „Hiszpanka” się sypie na szlafrok I fular wypada mu z dłoni. I pustkę uczuwa okropną Konsyliarz tak smutny, tak słaby... „Tyk, tyk, tak” – cykają zegary, „Tyk, tyk, tak – drży serce Barnaby... VI Po każdej niedzieli, o zakład, Konsyliarz roboty ma więcej; Wiadomo: mieszczańska brać w święta I pije, i bije goręcej. Szewc Marcin ściskanie ma w dołku, Roch kowal dwa guzy nad okiem, Kumowie, wspierając się wzajem, Wędrują do budy „Pod Smokiem”. Konsyliarz Barnaba nie szczędzi Pacjentów od bójki i piwa – Nim zbada stan person sławetnych, Sumiennie wprzód majstrom nakiwa. A potem receptę w lot machnie Tak prostą, że dziecko spamięta: „Tres uncias liquoris gulardi...” „Tres drachmas foenicul cum menta...” VII Któż oprze się czasu potędze, Co mędrców i królów w proch zniża! Konsyliarz Barnaba–Walenty Z uśmiechem do grobu się zbliża. Śmierć tyle oglądał już razy Nad obcych, nad bliskich posłaniem, Szła niegdyś ku niemu tak piękna: Z dział hukiem, z kul świstem, z trąb graniem. O zgonie swym rychłym on nieraz Z płaczącą gawędzi Brygidą: „Niech w trumnie pogrzebią mnie lichej, Za trumną biedacy niech idą. I napis wyryjcie na grobie, Gdy usnę już w ziemi tej świętej: Tu leży konsyliarz mieszczański, Dwóch imion: Barnaba–Walenty...” Sień Sklepiona, wąska, długa sień Nawet w lipcowy skwar – zimowa. Tam mrok panuje w jasny dzień, A nocą lampka tli naftowa. Niegdyś ładowne paki w niej Stały, by ruszyć w świat, do Gdańska, Patrycjusz zysk obliczał – hej! – W oczach fortuna rośnie pańska! Z sieni na lewo widać loch, Drobne okienko kryje krata: We łzach tam może czeka – och! – Wybladły więzień na miecz kata. Szczękły ci zęby, zsiniał nos, Uderza siódmy pot do głowy – Aż cię orzeźwi miły głos: „Niech tego śledzia zje pan zdrowy!” Błękitne niebo leje żar, Ogień przenika aż do kości. Wziął szewc kamaszków kilka par, Pracuje sobie „w przezpieczności”. Albo mu tutaj w sieni źle, Gdy jest pan majster mądrą główką I wie, jak trzeba chłodzić się: Doppeltkimelem lub miętówką? W kącikach sieni szeptu szmer Na zmiany się z chichotem snuje, Całkiem jak w świecie „lepszych sfer”, Tylko że tu się mniej blaguje. A choć się czasem trafi zgrzyt, Nie ubarwiony słów finezją – O muzo moja! Cyt, ach, cyt! – Miłość i w sieni jest poezją...\nStary Aktor I Bogaty w wspomnienia sukcesów, Ubogi na punkcie sakiewki, Swój kącik ma aktor-emeryt W izdebce łaciarza Dratewki. Za młodu poezji i sławy ciernista znęciła go ścieżka, Był sztuki gorliwym czcicielem I... kątem pod strychem dziś mieszka. Zachwycał go geniusz Szyllera, Porwała potęga Szekspira I spać mu nie dały postaci Romea, Hamleta i Lira. Ariele i Puki skrzydlate Sennemu szeptały bez końca: „Dla sztuki żyj, chłopcze! Dla sztuki! Do słońca dąż, chłopcze! Do słońca!...” II I wierność poprzysiągł poezji, I został... wędrownym aktorem... Te tłumy, co w dzień nim gardziły, Porywał i wstrząsał wieczorem. Wśród zgrai artystów – dla chleba, Na scenie naprędce skleconej, On kochał i szalał, i konał, W potężne kreacje wcielony. Gdy wijąc się w kurczach śmiertelnych, Nick wołał: „Uśmiechnij się, królu!...” Dech w piersiach zamierał słuchaczom I serca pękały im z bólu. Drżał teatr od grozy wiejącej Z Otella, Makbeta lub Moora... I kwiatów padały girlandy Pod stopy tułacza-aktora... III Minęły sceniczne sukcesy, Przebrzmiała baśń sławy złocista W izdebce łaciarza Dratewki Zamieszkał na starość artysta. Los–figlarz i ciernie, i róże Pod nogi mu sypał obficie – Dziś aktor... nauczył się łatać I szewctwem zarabia na życie. Nie nazbyt sławetny Dratewka Jest kontent z swojego kamrata: Miast wglądać w tajniki przyszczypek, On myślą po niebie gdzieś lata. Nieświadom jest szewckich zwyczajów I fachu jest zgoła nieświadom – „Ot, szkoda! Zmarnował się człowiek!...” – Tak mówi Dratewka sąsiadom. IV Przy chwiejnym światełku łojówki On nieraz przesiedzi noc całą, Z arcydzieł wielkiego Szekspira Kreacją studiując wspaniałą. Dratewka po mendlu kufelków To mruknie, to chrapnie od ucha, A Makbet spostrzega cień Banka, A Hamlet szyderstwem wybucha! Jak czarem, kolejno się zmienia Podstrysze łaciarza prostacze: Park... Cisza... Szept tęskny Romea... Pustkowie... Pioruny... Lir płacze... Szewc–aktor z orszakiem widziadeł Odprawia nadziemskie wędrówki... Wiatr z jękiem uderza w okienko... Migoce światełko łojówki... V Gdy w brudnej izdebce pod strychem Rozgoszczą się mroki wieczora, Dratewka, utracjusz i birbant, Do knajpki wyciąga aktora. Po trzecim kufelku bawara, Po „gorzkiej”, „miętowej” i „czystej” Twarzyczka wędrownej Ofelii Wykwita przed okiem artysty. Zbyt krótko się Hamlet napawał Miłości tej błędnym ognikiem – Ofelia nie zgasła w szaleństwie, Lecz za to... uciekła z kupczykiem, I z oczu sennego aktora Do kufla dwie słone łzy biegą – Dratewka go budzi kułakiem: „Hej! Pora do domu, kolego!...” VI W ubogiej izdebce pod strychem Dobiegło to życie do końca – I skonał wędrowny artysta Wołając: „Do słońca! Do słońca!...” Tak z żalu pił majster Dratewka, Aż dostał gorączki i chrypki – Do butów zmarłego ostatnie Na urząd dorobił przyszczypki. Za trumną aktora–tułacza Szło czterech kolegów łaciarza, Garść ziemi cisnęli do grobu I... poszli do knajpy z cmentarza. Po piątym kufelku bawara Rzekł majster ścierając łzę z powiek: „To partacz był, panie, nie łaciarz! Ot, szkoda! Zmarnował się człowiek!...”\nZaułki Przy niskim domku, co jak dziad Ma zmatowane lica, Wąska, wysoka, z dawnych lat – Omszała kamienica: Ukryta w mroku długa sień, Wilgocią piwnic tchnąca, I schody, kędy nawet w dzień Nie widać skrawka słońca. Uliczki dziwne, tu i tam, W wężowy skręt się wiją: Nigdzie, jak spojrzeć, nie ma bram; Furty głąb domów kryją. Nad sklepikami – stary znak Z epoki króla Stasia: Tu się jak w klubie bawią tak Antosia, Józia, Stasia. Gdzie rzucić okiem, każdy dom Ma barwną bajkę swoją; Nieraz w te mury walił grom, A przecież krzepko stoją. I wrzały one, w dobie snu, Życiem płomieniejącem: Powstańcy się zbierali tu – W garkuchni „Pod Zającem”. Każda z tych ruder ma swój sen, Każda facjata – stryszek; Niegdyś, w odległych wiekach, hen, Krył się w nich bazyliszek. Szczebioczą o tym w gniazdku swem, Pod dachem gdzieś, jaskółki, I starych legend cudnym snem Żyją do dziś zaułki.\nPiwnica Fukierowska Trzeba sięgnąć do szkatuły I wybadać, Janie Kanty, Fukierowski sek, riwuły, Małmazyje, alikanty. Tokaj – niczym ulep słodki; Po maślaczu wigor wzbiera. Tedy wnijdźmy na te schodki, Co prowadzą do Fukiera. Rzędy beczek i antałów Stoją w loszku długie lata, Do zamorskich tych specjałów Wnet ci serce zakołata. Czy masz w żyłach krew szlachecką, Czyliś miejska gwiazda szczera, Zawżdy modą staroświecką Ciągniesz waści do Fukiera. Zacna pani Maciejowa, Co jest w gębie jak megiera, Złotówczynę w garści chowa Na lampeczkę u Fukiera.A pan Jacek, zuch nad zuchy, Co w Hiszpanii pijał wino, Nie pogardzi w czas posuchy Węgierskiego butelczyną. Tak, jak niegdyś przed wiekami, Co go dały w upominku, Jest dziś Fukier między nami Na warszawskim Starym Rynku. Zawsze pełną wina czarę Ma na smętków radowanie. Póki stoi Miasto Stare – Fukier w mieście pozostanie.\nSzeroki Dunaj Na Szerokim Dunaju, na targu, Rozkładają przekupnie stragany, Dzień się ocknął z nocnego letargu I na dachy blask rzuca różany. Zieleniny, jarzyny, owoce W żywych barwach na kramach się pstrzą Stary Dunaj jak młynek trajkoce, Przeplatając rozmówki psiąkrwią. Ród przekupek nie wymarł doszczętnie, Staromiejskich pyskaczy sprzed wieku. Gdy się baba rozkrzyczy namiętnie, Stań na boku i słuchaj, człowieku; Daj ci, Boże, temperament taki W różnych sprawach do najdalszych lat... Potem sypie do torby groszaki I w zwycięstwie jest wielka jak świat. Wśród przyblakłych kolorowych murów, Go odległe pamiętają czasy, Chodzi słońce pogodnych lazurów I parciankę zamienia w atłasy. Rozkochane w życiu i w hałasie Czar istnienia sączy w ciepłą krew, W młodych dziewcząt rozgląda się krasie, Pierś całuje, muska czarną brew. Spoza dachów, szarych od starości, Paulinów widać smukłe wieże; Lubią na nie patrzeć ludzie prości, Którym braknie czasów na pacierze. Bój o chleba kawałek aż warczy, I gorączką uderza do głów, A Bóg dobry, z pewnością mu starczy To spojrzenie, modlitwa bez słów. Na Dunaju, trzeba wiedzieć o tem, Było sławne kwiatów targowisko – Tak niekiedy lśnią róże pod płotem Lub liliami zakwita bagnisko. Jakże pięknie na tle staroświeckiem Jaskrawieje kwiecia wiosny zbiór; Jak staruszek lubi bajać z dzieckiem, Tak się kocha w kwiatach stary mur. Leży w pękach kwiat świeżo zerwany Na straganie pani Walentowej, Hijacynty, bzy i tulipany, Groszek biały i groszek różowy. Jak z ogrodów i z wiosennej łąki W brudny rynek leci cudna woń I, w zadumie, srebrne rosą pąki Do ust niesie pięknej Zośki dłoń. Piękna Zośka, Walentowej córka, Z krwią jak płomień, co oczyma strzela, Ze starego rwie się w świat podwórka, W świat upojeń, pieśni i wesela. Georginie, astry i nagietki Lubi pieścić zgrabną rączką swą... A ta córka poszła na chleb „letki”, Któż tam zgadnie, co się dzieje z nią?... Siedzi stara, pomrukuje z cicha, Zbrzydł jej towar i nabywcy zbrzydli: „Ot, to życie do ciężkiego licha! Ty hodujesz, a chłop ją usidli!” I pochyla twarz amarantową (Bo wódeczka tak barwi, jak mróz); Wypić zdrowo, a dumać niezdrowo – Było – nie ma, łzy kap–kap – i szlus. Pod jatkami ćma psów się przemyka Z desperacją w psiej zgłodniałej twarzy, Syty kocur siedzi u rzeźnika Ironicznie patrząc na nędzarzy. Z dachów lecą wróble darmozjady, Kąsek jadła capnąć, gdzie się da, A na boku stoi chłopiec blady, Ten od psa się jeszcze gorzej ma. Chociaż ludzi z mych piosnek legendy Od lat dawnych nie ma już na świecie, Tak, jak niegdyś, lubię chodzić tędy I kłaść farby na starej palecie, Lecz gdy związać zechce mi się czasem Tych, co byli, i tych, którzy są, Dzień dzisiejszy mruczy grubym basem: „To nie to już, mój stary, nie to!” Za to nocą, w pustce i w ciemności Przez księżyca osrebrzanej skrawek, Znów się moje ożywiają włości I jak dziecko mam swój świat zabawek. Wszyscy, których znałem tak dokładnie, Wyszli z grobów, by mi podać dłoń, Potem szepcą, kłaniają się ładnie – I w przeszłości zapadają toń. Chciałbym, żeby w tych prastarych domach Znowu rosło dzielne pokolenie Z tych, co mężnie stają na wyłomach I kochają aż na śmierć, szalenie, Aby nad tym kramikarskim gwarem Wzlatywała jak hejnału śpiew W pieśń wolności zamieniona czarem Ta, co wsiąkła w Stare Miasto, krew.\nBerek Jawor I Na Zapiecku, gdzie od śpiewu gwarnie (Z handlu ptactwem słynne są te strony), W starym sklepie trzyma antykwarnię Berek Jawor, mąż w Piśmie uczony. Rebe Jawor, starzec siwogłowy, Sztuka dumna, chuda a wysoka, Nosi czarny żupan atłasowy I łokciową brodę ma proroka. Kiedy stanie w progu swojej budy, Ogniem rannych natchniony pacierzy, Ma powagę dawnych synów Judy, Sług Jehowy: wieszczów i rycerzy. A gdy Jawor wspomni niebo Wschodu, Z ust mknie jękiem, w oczach łzą majaczy Oplwanego tęsknota narodu Wiecznych rabów i wiecznych tułaczy.II Berek Jawor w antykwarni starej Starożytnych zbiory ma rupieci: Kurantowe stoją tam zegary, Rdzawą klingą „augustówka” świeci. In effigie u Jawora finał Mają damy, piękne jak anieli, Często–gęsto cenny oryginał: Pinxit Lampi albo Bacciarelli. Szczątki świata, co już śpi w mogile, Rebe Jawor szanuje wysoko, Jak gemurę lub chymesz zna style: Styl renesans, empire i rokoko. Nieraz prawnuk, gwoli swej kieszeni, Kord pradziada sprzeda mu skrwawiony... „Zły, kto ojców puścizny nie ceni!”, Mówi Jawor, mąż w Piśmie uczony. III Gdy lśni zorza na niebieskiej strzesie, Gdy swą siatkę zwiną mroki–tkacze, Rebe Jawor w cyces i tałesie Nad syderem kiwa się i płacze. Tchnie zgnilizna z ścian pokrytych brudem, W małych szybkach odblask świtu płonie, Rebe Jawor płacze nad swym ludem I wyciąga do Jehowy dłonie. Oto w mękach marły ojce nasze! Oto kość ich wiatr po polach miota! My gorzkości mieli pełną czaszę! My gehennę przeszli za żywota! Azaż puści na cierniowym szlaku, Azaż lud swój poda krwawej doli Ten, co gadał z nim w ognistym krzaku I z egipskiej wywiódł go niewoli?! IV Sabbat. Leżąc w szafranie, jak w złocie, Pachnie szczupak (niech będzie na zdrowie!). Reb ucztuje w odświętnej kapocie I w sobolim kołpaku na głowie. Rebe! sabbat! uroczystość taka! Rebe! przecz ty ucztujesz samotny? I reb Jawor odsuwa szczupaka, I przeszłości wzywa niepowrotnej. Ot – dziękczynne szepcą z nim pacierze Stary Nuchim, Eli, brat Gedala, Piękna Rachel narządza wieczerzę, Pilna Sarah już światło zapala. Biada! wszystkich, wszystkich pogrzebiono! (O Jehowa! tobie hołd trzykrotny!) Szabasówki mdło w mnoruhu płoną, Rebe Jawor ucztuje samotny... V Ma reb w sercu ranę wiecznie świeżą: Jego Eli śpi w dalekiej ziemi, Tam gdzie kości katolickie leżą, Razem z kośćmi leżą żydowskiemi. „Zgasł mój Eli, jak świeca zdmuchnięta, Taką ładną śmierć mu dał Jehowa... Pan dobrodziej Majzelsa pamięta? Pan dobrodziej nie widział Jastrowa? Dobre czasy! wtedy Żyd był bratem, Całkiem łatwo pozna pan z cmentarza. Coś się złego zrobiło ze światem, Pan dobrodziej tego nie uważa?” I blask dziwny twarz wypiększa zmiętą, I z ócz Żyda kapią łzy ogromne: „Oj, to święto było, wielkie święto! Ja do grobu jego nie zapomnę!” VI Zebrał Jawor żniwo cierpień sute, Z dawna gorzkim karmi się on chlebem: A któż po nim odprawi pokutę? A któż kadysz odmówi po rebem? Na sen wieczny córki nie utulą, Syn nie skropi łez gorących rosą, Obcy przyjdą z śmiertelną koszulą, Na mogiłki obcy go poniosą! A gdy Jawor duma tak w swej celi, Łzy mu kapią jak woda ze zdroja: „Gdzie ty – woła – gdzie ty, o mój Eli? Gdzie ty, Rachel, piękna córo moja?” W Stare Miasto wpada zmrok tumanem, Z dala farne rozbrzmiewają dzwony, W brudnej izbie korzy się przed Panem Rebe Jawor, mąż w Piśmie uczony...\nStary kapral I Stoi w rynku dom, Dunaju blisko, Godło na nim: srogi łeb Murzyna; Tam ma zacne stróża stanowisko Marcin Wiecheć, chłop do karabina! Stary Wiecheć nie skiepściał na duchu, Mimo wieku trzyma się jak tyka, Srebrny „kulczyk” nosi w prawym uchu, A na grzbiecie kubrak od Ajzyka. Miał dziad córkę, żonę gospodarną (Syna burze z Langiewiczem niosły!); W izbie Wiechcia pusto dziś i czarno – Trzy mogiły na Powązkach wzrosły! Gdy łeb siwy pochyla tęsknota, W małej wnuczce jedyna pociecha – Śliczna Baśka jak ptaszek szczebiota, Stary Marcin przez łzy się uśmiecha... II Źle tym chadzać w podartej kapocie, Których czoła Mars wieńczył diademem – Marcin Wiecheć sługiwał w piechocie, Był na Węgrzech z jenerałem Bemem! Krzepkoż piekła z papryką słonina, Tęgoż biła Bemowa piechota... Czarna przyszła na Węgrów godzina, Podła przyszła na Wiechcia robota! Czasem człeka los jak zbój przydusi, Dasz mu grosze, on chce i kaletę... Kapral Wiecheć babrać w ściekach musi! Kroćset diabłów!... Bassamteremtete! Z miotłą w ręku gdy się stróż zaduma, „Stary Wiechciu – mruczy – to już nie ty: Siny mundur, wąsy jak u suma... Bem spiął konia: Elien! Na bagnety!...” III Lubi Wiecheć odprawować stójkę, Gdy zimowa noc spadnie na ziemię: Zawierucha toczy w rynku bójkę, W białej płachcie Stare Miasto drzemie. Armia domostw szturm odpiera hardo, Nieugięta i w czworobok zwarta, Stary kapral chodzi z halabardą, Nasłuchując jak wojenna warta. Tam w okienko blask kaganka bije, Tam dogasa lampa staroświecka: Głodna szwaczka drogą suknię szyje. Matka płacze nad kołyską dziecka. W sercu Wiechcia dziwne budzą drżenie Łzy tych kobiet, to bez ojca dziecię: „Żeby nie ten »Hajnał«, psie nasienie, Pewnie lepiej byłoby na świecie!...” IV Na facjatach, w domu „Pod Murzynem”; Ma przyjaciół Marcin i stronników, Tam staruszka wdowa mieszka z synem I wesołych trzech akademików. Siedząc w bramie w ranki lub wieczory, Słyszy Wiecheć śpiewy ich i śmiechy – To są, panie, dobre lokatory, Choć gospodarz nie ma z nich pociechy! Krew jak siarka, z oczu blask wylata, Duch żołnierski, choć mleko pod nosem: „Tożby prali »Hajnała« psubrata, Co nas bestia stłukł pod Villagosem!...” Do studentów nieraz w zmierzch, wśród zimy, Po spadzistych stróż się schodach wdzierał: „A! Pan kapral! Prosimy! Prosimy! Jak to Niemców bijał Bem jenerał?...” V Cna fortuna, kapryśna niewiasta, Gnała Wiechcia w różne świata strony, Zewsząd tęsknił do Starego Miasta, Bo je kocha tak jak syn rodzony. Każdy dom mu, każdy zakąt znany, Cicha Wisła, zgiełkliwe ulice, W Starym Mieście miał swój sen różany, W Starym Mieście zamknąć chce źrenice. Widział kapral, jak żołnierz umierał, Godnie pójdzie w niebios jasność złotą, Tam na niego czeka Bem jenerał, Bem jenerał z węgierską piechotą! Lecą z Fary, w rzewną zdobne wiarę, Prośby z serca Marcina wytrysłe: „Boże! W niebie daj mi Miasto Stare! Boże! W niebie daj mi srebrną Wisłę!” VI Przedwieczorna chwila złotoblada Pierś błogością napawa jak rosą, Kapral Wiecheć na zydelku siada Z małą wnuczką, Baśką złotowłosą. Skrawe słońce stacza się z wysoka, Dachy płoną purpurą i złotem, Mała Baśka coś paple, jak sroka, I dziecięcym wybucha chichotem. Stare Miasto w sen rzewny kołysze Melancholia w powietrzu rozlana, Srebrne dźwięki zamąciły ciszę: Dzwon się ozwał u Świętego Jana. Złotowłosa głowina... ot, tyla, Do dziadkowej przytula się szyi, Stary kapral łeb siwy pochyla: „Anioł Pański zwiastował Maryi...”\n„Pod Syreną” I Doskonale zna Warszawa Zacną knajpkę „Pod Syreną” – Tam się gada z animuszem Oraz pije z wielką weną. „Pod Syreną” nie są w cenieSzumne blagi, modne szychy: Stare meble, stare ściany, A na ścianach stare sztychy. W głębi izby zadymionej, Pod brudnymi kuchni drzwiami, Nęcąc oczy i żołądki, Stoi bufet z przekąskami. Za bufetem sprzęt nad sprzęty: Pełna flaszek szafa wielka, Przy niej czuwa nieustannie Sama knajpy właścicielka. II „Właścicielka, co ma z dawna Nazwę „ciotki Magdaleny”, Nie odznacza się zupełnie Podobieństwem do syreny. Za to kuchnię jadłodajni Reklamuje świetnie ona: Tryska zdrowie z jej postaci, Jest pękata i czerwona. Do obsługi licznych gości Są w zakładzie dwie dziewice Obie pulchne mają kształty Oraz wdzięczne mają lice. Znajomemu kundmanowi Dając kufel pełen trunku Nie obrażą się za uścisk, Nie odmówią pocałunku. III Wieczór miasto mgłą otula, Bladym światłem gaz się pali W jadłodajni „Pod Syreną” Siedzą tłumnie goście stali. Brzęczą kufle i kieliszki, Wre gawędka ożywiona, W kłębach dymu połyskuje Gospodyni twarz czerwona. Przy stolikach ciągną piwo Staromiejskie przednie typy, Na ulicę płyną śmiechy I rubaszne mkną dowcipy. Wśród kundmanów się krzątają Dwie dziewice, dwie syreny, A na wszystkich patrzy czujnie Oko „ciotki Magdaleny”. IV Już dwunasta na zegarze, W knajpce z wolna lampy gasną. W głowach gości z „Pod Syreny” Także nie jest bardzo jasno. Na wpół drzemiąc przy stolikach Siedzą szewcy i stolarze, W rembrandtowskich toną cieniach Chwiejne głowy, senne twarze. Za bufetem gospodyni Zysk oblicza całodzienny, W kącie izby sam do siebie Jakiś kundman mówi senny. Już ostatni gość się żegna Z grubą „ciotką Magdaleną”. Jutro wszyscy przyjdą znowu Pić i gadać „Pod Syreną”.\nTrzy boginie Dwie czyściutkie zajmują komnatki Panna Ewa i panna Rozalia, Nad łóżkami palmy, w oknach kwiatki, Na stoliku kart zużytych talia. Drzemie stary kot na starym ganku, Stare piosnki szpak staruszek śpiewa, Zaś królują w tym starym mieszkanku Stare panny: Rozalia i Ewa. Pyszne typy miałby z nich artysta, Nim staruszki skryje darń mogilna: Jedna szczupła, druga przysadzista, Jedna smętna, druga krotochwilna. Gdy w mantyle wystroją się „modnie”, Gdy podwiną siwe włosy w nioby, Na ulicy ciekawi przechodnie Podziwiają „odwieczne osoby”. Wszystko niszczy bystra czasu fala, Nie oszczędza najmilszego kwiatka: Panna Ewa i panna Rozalia Dawno przeszły Jezusowe latka. W krwawych grobach śpią szarmanckie chwaty, Co duserów prawili im tyle – Wtedy obie były jako kwiaty, Dzisiaj obie są jako badyle. II Przyjaciółką nierozłącznej pary Jest garbata panna Domicela; Na wotywę w trzy co dzień do Fary, W trzy na sumę chodzą co niedziela. Z miną wdzięczną i dziewiczo skromną, Siadłszy w ławie, co ołtarza bliska, Każda księgę rozkłada ogromną, Okulary każda na nos wciska. Gdy zamilkną organy w świątyni, Gdy ostatnie księdza cichną słowa, Trójka panien mały spacer czyni, Nim nadejdzie pora obiadowa. Drepcą z pompą, ubrane od święta, Jak przekupki językami mielą: „Punkt o czwartej! Niech pani pamięta! Będzie placek, panno Domicelo!” Domicela o godzinie czwartej Na panieński spieszy podwieczorek; Nim zakipi kawa, wróży z karty Lub nowinek wysypuje worek. Panna Ewa urząd ma kawiarki, W filiżanki leje nektar słodki – Niknie kawa, znikają sucharki I kursują Staromiejskie plotki. III Choć na zbytki fundusz nie pozwala, Trzy boginie biedy nie zaznały: Mają w banku Ewa i Rozalia Po rodzicach mająteczek mały. Domicela robi sztuczne kwiatki (Takich kwiatów poszukaj ze świecą?), Czasem skroi suknię dla sąsiadki, Czasem z haftu kapnie jej co nieco. Gdy Warszawę senny zmrok zalewa, „Domcia” drepce spędzić rekreacją: Na Zapiecku Rozalia i Ewa Z apetyczną czekają kolacją. Do kabały skłonność mając wielką, Po kolacji stawiają pasjanse Lub przy lampie z zieloną umbrelką Staroświeckie czytają romanse. Dawno z marzeń rozstawszy się czarem, Od trosk wolne i światowej pychy, W starej Farze i w mieszkanku starem Trzy boginie wiodą żywot cichy. Czy świat srebrzy zima, jędza siwa, Czy spod śniegu pierwszy kwiat wyrasta, Jednakowo dzień po dniu upływa Starym pannom ze Starego Miasta. IV Gdy noc letnia blaski śle wspaniałe, Gdy w dal srebrną pierzchną dzienne gwary, Z ganku panien na podwórko małe Mknie śpiew czuły z tonami gitary. Pośród murów odzywa się echem Dawna piosnka, pełna melancholii, Dwie staruszki słuchają z uśmiechem, Uśmiech w łzy się zamienia powoli. I wspomina Ewa i Rozalia Pierwszych wzruszeń, pierwszych marzeń latka. Wszystko niszczy bystra czasu fala, Nie oszczędza najmilszego kwiatka! I wspomina Ewa i Rozalia Groby, które wiosna zazielenia... Wszystko niszczy bystra czasu fala, Tylko smętne zostawia wspomnienia. „Domcia” z kąta sięga w dal oczyma, Wielki ból się w piersiach jej rozszlochał, Ona jedna żadnych wspomnień nie ma, Jej, jej tylko nigdy nikt nie kochał! W monotonnej, szarej przędzy życia Nie błysnęła żadna nić jaśniejsza – Najbiedniejsza ona od powicia, Do mogiły ona najbiedniejsza...\nMaciej Flisak I Jest Maciej Flisak lokatorem Wąskiej rudery staromiejskiej, Na srebrną Wisłę, na Warszawę Ma z okna widok czarodziejski. Dachy kamienic, świątyń szczyty Pną się w niebiosa tak wspaniale, A tam – za miastem – o brzeg bijąc, Szumią Wisełki mętne fale. Szumią Wisełki mętne fale, Ponuro płaczą, gdy zawieja:Ponad muzykę najpiękniejszą Milsze ich pieśni dla Macieja. W każdy miesięczny wieczór jasny, W każde słoneczne ciche rano On załzawionym patrzy okiem Na swoją rzekę ukochaną... II Zwiedził pan Maciej kawał świata, Kiedy orylem był z rzemiosła (Stąd nazwa „Flisak” do imienia Na wieki wieków mu przyrosła). Widział on miasta cudzoziemskie Tak hałaśliwe i błyszczące, Widział swej rzeki szumne wody W otchłań Bałtyku wpadające. Zebrał garść groszy na flisactwie, Zjadł na flisactwie krzepkie zęby, Spławiał na tratwach aż do Gdańska Masztowe sosny, siwe dęby. A gdy napęczniał trzos flisaka, On – dziwnie tęskny – wracał żwawo, Bo piękna Wisła koło Gdańska, Ale piękniejsza pod Warszawą! III W starej izdebce na facjacie, Kędy zmurszałe stoją sprzęty, Ledwie z fal Wisły wzejdzie zorza, Krząta się Maciej uśmiechnięty. Na nos mosiężne okulary, Piankową fajkę w gębę bierze, Potem przy oknie, pomrukując, Naprawia sieci i więcierze. A gdy pod wieczór sierp księżyca Przejrzy się w cichych Wisły wodach, Gdy budzą echa lat minionych Ochocze skrzypki po gospodach, Pan Maciej Flisak głowę chyli I przypomina w ścian swych ciszy Te twarze, których nie obaczy, Te głosy, których nie usłyszy!... IV Gdy młoda wiosna zagra światu Hejnał nadziei i miłości, Siaduje Flisak ponad brzegiem Grzejąc na słońcu stare kości; Dziwne mu baśnie Wisła gwarzy Niby się śmieje, niby płacze, A wtór jej dając, z tratw dalekich, Żałosne pieśni mkną flisacze. Hej! Gdzie wiatr poniósł krzepkich flisów, Co to wśród burzy stali murem? Kędy ten dawny Maciej młody, W białej sukmanie, w czapie z piórem? Hej! A gdzie pieśń ta, pieśń ogromna, Co to jak piorun z ust wypada? Pan Maciej Flisak duma... duma... Stary swój pacierz Wisła gada... V Nigdy pan Maciej nie miał żony, Rodzinne szczęście mu nie świeci, Za to ojcowskim sercem szczerym Starego Miasta kocha dzieci. W zimowe zmierzchy w okna stancji Szturmuje śniegiem zawierucha, A w wielkim piecu ogień płonie, A gawęd starca dziatwa słucha... Pan Maciej Flisak wąsem rusza, Przygasłe oczy skrzą mu diablo, Dźga długą wędką niby dzidą, Wywija garścią niby szablą. Z buziaków szewcząt zapał bije, W ich sercach, w mózgach coś się budzi, A Flisak szepce: „Ej, pędraki! Warn nie zobaczyć takich ludzi!” VI Prześnionych marzeń, sił straconych Żadnym więcierzem nie ułowi! Dziwy, jak prędko, jak wesoło Przebiega młodość Maciejowi! Żywot niekrótki, z woli nieba, Oraz w przygody miał bogaty: Zjawił się Flisak na świat Boży Coś przed niespełna stoma laty. Nieraz przypomni, gdy mu weny Doda gorzałka lub araczek, Jak to nad Wisłą piękny książę Smalił cholewki do rybaczek. Dzisiaj po księciu i rybaczkach Już nie zostało ani śladu – Pora i tobie do mogiły, Pora i tobie, stary dziadu!... VII Powiał wiatr mroźny, powiał z dala. Wisłę w lodowe zakuł pęta, Pan Maciej Flisak mrze jak ona, Całunem śniegu przysłonięta. Pan Maciej Flisak gaśnie z wolna, Wsłuchany w groźnych burz zatargi, Na śpiącą rzekę z okna patrzy, Ostatnim szeptem drżą mu wargi. „Hej, Wisło, Wisło, srebrna Wisło, Zaczarowana w koniec z końca! Hej, Wisło, Wisło, srebrna Wisło, Zbudzi cię pierwszy promień słońca! Hej, Wisło, Wisło, srebrna Wisło, Czekaj na hejnał wiosny ptaka!” ................................................. Księżyc blask rzuca na twarz martwą, Na pełną wiary twarz Flisaka...\nKamienne Schodki (fragment) Pomnę te stare uliczki Z młodych lat pieśni i szału, Gdzie nocą nie chodź bez świeczki, Choćbyś był słońcem zapału. Spaść na łeb w samo południe Możesz z nich, człeku z śródmieścia, Lecz jakże marzyć tam cudnie, Gdy ma się latek dwadzieścia. Najczęściej w ranek niedzielny, Gdy kwitła wiosna wesoła, Szedłem na Schodki od Gelnej Lub Schodki z Krzywego Koła. Wiążąc marzenia rozprysło W młodzieńczych piosnek mych zwrotki, Z was wyfruwałem nad Wisłę, Kochane Kamienne Schodki. (...............................................) Gdy staniesz na Schodków szczycie Po staromiejskiej podróży, Okiem się skąpiesz w błękicie, A nosem – nie powiem: w róży. Po obu stronach mur stary, Porosły mchami i pleśnią, A tam – nurt srebrny i szary, Szumiący baśnią i pieśnią. Brzozowa – Bugaj – Wybrzeże Jakiś ogródek oboczny – Dalekie dzwonów pacierze I harmonijki dźwięk skoczny. I tak mi czasem się zdaje, Że jestem jedną z jaskółek, Co lecąc w nadziemskie kraje, W ten stały wpadła zaułek. (..........................................)\nOstatni klasyk I Na facjacie staromiejskiej, Co czterysta lat pamięta, Od pół wieku mieszka blisko Pan Baltazar Podbipięta. Pan Baltazar ma w pogardzie Nowoczesny strój światowy, Nosi spodnie z strzemiączkami Oraz surdut tabaczkowy. Na cóż bawić się w fircyka Pedagogom starej daty? Miast batystu – wielki fular, Miast laseczki – kij sękaty. Kto odziewa się inaczej, Nie ma w głowie krzty oleju – Tak powiada Podbipięta, Mości panie dobrodzieju!... II Zna dokładnie Stare Miasto Podbipiętę Baltazara – Niegdyś w szkołach on wykładał Korneliusza i Cezara. Historyków i lutnistów Dawnej Grecji, dawnej Romy Pan Baltazar Podbipięta Doskonale jest świadomy. Nic go bardziej nie porywa, Nic potężniej go nie wzrusza Nad satyry Horacego Lub sielanki Wergiliusza. Komentując filozofów, A w poetach tonie cały – Dla klasycznej erudycji Ma on respekt niebywały. III Skromną celę Podbipięty Zapełniają stosy duże Ksiąg in folio, ksiąg in quarto W pergaminie albo w skórze. Wyżej skarbów najprzedniejszych Ceni klasyk „białe kruki”– Ma Unglera i Hallera, I najpierwsze Fiola druki. Z wielkich półek nadpróchniałych, Gdzie pajęczyn wiszą kiry, Wyglądają rzadkie „aldy” Oraz cenne „elzewiry”. Od podłogi do pułapu Woluminów Bóg wie ile!... Tu Baltazar Podbipięta Najpiękniejsze spędza chwile IV Gdy latarnie już zapłoną, Gdy zabłysną gwiazdek oczy, Do swej cichej kawiarenki Pan Baltazar z wolna kroczy. Kawiarenka w Starym Rynku Ma w nim gościa nad gościami – Od pół wieku tam codziennie Pije kawę z rogalkami. Przy stoliku zaplamionym, Pośród ciszy, pośród cienia, Rozwiązuje pan Baltazar Polityczne zagadnienia. Zatopiony w telegramach, Badający giełdy stopę, Jak Metternich lub Talleyrand Kawałkuje Europę... V Nieraz wiosną, gdy za rzeką Pachną kwiaty, szumią gaje, Pan Baltazar Podbipięta W swej facjaty oknie staje. Oszałamia go pomału Przemarzonych słów muzyka, Silniej bije stare serce I klasyczna oschłość znika. Zda się, starca pyta słonko, Co złociste sieje strzały: „Czy ci dały spokój księgi, Czy ci one szczęście dały?” Aż zabłyśnie łza srebrzysta Pod powieką starca siwą, Aż zatęskni Podbipięta Za młodością swą burzliwą... VI Ponad głową Podbipięty Lat przebiegło tyle... tyle! Stare kości, stare ciało Już odpocząć chcą w mogile. Nawet oczy bibliofila Czy oślepły, czy zamilkły: Za najrzadszy oryginał Nieraz przedruk bierze zwykły. Aż w majowy kiedyś wieczór, Co w gwiaździstej spłynął szacie, Pan Baltazar Podbipięta Usnął cicho w swej facjacie. Usnął cicho w swej facjacie, Skroń na dłoni mając wspartą, Wśród „Unglerów” i „Hallerów”, Ksiąg in folio, ksiąg in quarto...\nZapalają latarnie Zapalają latarnie... Mrze dzień, Blednie zachód czerwony i złoty, Niewidzialnie pełznie w miasto cień Z przedwieczornej nokturnem tęsknoty. Cichnie gwarna ulica, czar snów Tęczą marzeń wyskrzydla motylą... Czegoś brak ci... czy uczuć, czy słów... Zapalają latarnie... Stój, chwilo... Nieznajomy. Nie wiadomo skąd Jak duch idzie i jak duch odchodzi, Chwilkę miga jego złoty lont, A gdzie stąpnie, tam się światłość rodzi. Jakąś dziwną niesie z sobą moc, Zawsze obcy i zawsze daleki – A sam wsiąka w najczarniejszą noc – I tak, jakby odpływał na wieki. W takiej chwili, gdybyś tylko mógł, Ty byś piersi na oścież otworzył, Zebrał ciernie z wszystkich ludzkich dróg I na sercu je własnym położył. I przebaczył ludziom wszystko zło, Którym – może wbrew sobie – żyć muszą, I nie klątwą świat żegnał, lecz łzą... Zapalają latarnie... Śnij, duszo!...\nRynek Starego Miasta Jak niegdyś za cudownej Odrodzenia doby, Gdy życie było barwne jak słońce i tęcza, Z murów twych, Stare Miasto, zdzierasz kir żałoby I każdy się twój kamień rozkwieca, rozwdzięcza. Złotem, srebrem, purpurą i niebios błękitem Lśnią w triumfie wolności ściany twych kamienic, By w upojeniu szczęścia świętą krwią zdobytem, Stać się pieśnią natchnioną zachwyconych źrenic. Lecz gdy patrzę na ciebie, moje oko żąda I świadoma przeszłości pragnie moja dusza: Niech piękność złotowłosa z okienka wygląda, Niech stoi w progach domu postać patrycjusza. Niech kolorowym tłumem Rynek się zaludni I wstanie to, co żyło w pieśni mej ułudzie; Bo barwne twoje gmachy ubarwią najcudniej Piękni, dobrzy, wspaniali i dostojni... ludzie. Jak zwycięski wojownik z utrzymanych szańców Wołaj na strony świata: jestem wolne, wolne! I wpleć w życie twych murów życie ich mieszkańców Jak kwiaty ogrodowe i jak kwiaty polne. Niechaj się przystosuje do twych ścian piękności Piękność dusz, niech jak gwiazdy wzejdą promieniące I niech się droga dni twych tak mądrze wyprości, By z dawnych jaskiń mroku wyjść prosto na słońce. A gdy tak myślę szarą godziną wieczorną I w srebrniejące w niebie patrzę gwiazdy pierwsze, Przypominam twą nędzę, smutną i pokorną, I moje, z snu niewoli budzące cię, wiersze. Czemuż nie mam powiedzieć, że mi głos anioła Kazał o tobie śpiewać pieśń, gdzie ból twój szlochał? I pełniłem ten rozkaz wtedy, gdy dokoła Nikt o tobie nie myślał i nikt cię nie kochał. Tyś było, Stare Miasto, biedne, zapomniane, Z krwi niedawno wylanej jeszcze nie oschnięte, A ja kładłem me pieśni na twą każdą ranę I ślepym wskazywałem twe cierpienia święte. Teraz, gdy się znów stroisz swą odwieczną chwałą, Mogę odejść, twym blaskiem szczęśliwy ogromnie, Lecz choćbyś o mych pieśniach w szczęściu zapomniało, Wiem, że musisz przypomnieć i o nich, i o mnie.\nObjaśnienia Stare Miasto ...z a m u r a m i F a r y ... – za murami katedry warszawskiej pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Ta najstarsza świątynia w Warszawie, zbudowana współcześnie z założeniem miasta w początkach XIV w., była pierwotnie kościołem parafialnym – farą. Do godności katedry podniesiona została w 1798 r. Była miejscem ważnych wydarzeń politycznych. W 1339 r. ogłoszono tu wyrok w sporze między królem Kazimierzem Wielkim a Zakonem Krzyżackim. W wiekach późniejszych odbywały się uroczystości przed otwarciem każdego sejmu. Tutaj miały miejsce koronacje Stanisława Leszczyńskiego (1705 r.) i Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764 r.). W 1791 r. zaprzysiężono w kościele Konstytucję 3 Maja.Katedra zburzona w czasie powstania w 1944 r. odbudowana została w r. 1956. Rynek – najstarszy plac Warszawy ukształtowany na przełomie XIII i XIV w. na planie prostokąta wzdłuż traktu komunikacyjnego (ul. Świętojańska – ul. Nowomiejska). Z naroży wytyczono po dwie ulice. Przez kilka wieków był ośrodkiem życia gospodarczego, społecznego i politycznego starej Warszawy, od XV w. znajdował się tu ratusz. Kamienice rynkowe były własnością bogatych mieszczan, piastujących najwyższe funkcje w Radzie Miejskiej, a niekiedy i urzędy królewskie, toteż były okazalsze od innych domów staromiejskich, zdobione pięknymi portalami i obramieniami okien, barwnymi tynkami, rzeźbami. Od końca XVIII w., w związku z rozwojem nowych dzielnic, Stare Miasto zaczęło podupadać. W 1817 r. rozebrano ratusz. Rynek stracił na znaczeniu i zamożności, stając się placem targowym. W ciągu XIX w. posuwa się proces ubożenia, kamienice najznakomitszych rodów, coraz bardziej zaniedbane, zamieszkują teraz rzemieślnicy, przekupnie i biedota. h e r b m i e s z c z a ń s k i – herby, czyli znaki osobiste, używane były od końca XII w. przez rodziny szlacheckie. W XIV w. pojawiły się herby mieszczańskie, jednak tylko wśród najzamożniejszych rodów. L e w i a t a n – ogromny siedmiogłowy smok morski występujący w Biblii. S f i n k s – wyobrażenie leżącego lwa z głową ludzką lub zwierzęcą, wywodzi się ze sztuki starożytnego Egiptu. Rynek Staromiejski s t y l g o t y c k o – n a d w i ś l a ń s k i – styl gotycki szerzył się w Europie w XII w. Od początku XIII w. zakony zaczęły go wprowadzać w Polsce, gdzie zyskał pewne swoiste cechy. Cegła stała się tu głównym materiałem budowlanym. Dla polskich budowli gotyckich charakterystyczne są czerwone powierzchnie nie tynkowanych ścian, z ostrołukowymi oknami, wzmocnione filarami przyściennymi (tzw. przyporami), zwieńczone wysokimi dachami o ozdobnych szczytach. W Warszawie zbudowano w tym stylu kościół farny św. Jana Chrzciciela, obwarowania miejskie, kamienice wokół Rynku (przebudowywane jednak w XVII–XVIII w.). ... H o g a r t o w s k a d r z e m i e p a r a ... – oglądana scena przypomina Oppmanowi obrazy Williama Hogartha (1697–1764), angielskiego malarza i grafika, autora m. in. scen rodzajowych w ujęciu satyrycznym. Dzwonnik Kacper Dławiduda K a n o n i a (lub Kanonie) – niewielki trójkątny placyk na tyłach katedry. Do roku 1780 znajdował się tu pierwszy warszawski cmentarz parafii św. Jana. Na początku XVI w. wokół cmentarza powstał zespół pięknych dwupiętrowych kamieniczek zamieszkanych przez kanoników warszawskich. Już w XVII w. pojawiają się tu świeccy lokatorzy – urzędnicy, oficerowie, bogaci kupcy. Na uwagę zasługuje kamienica nr 8, będąca niegdyś własnością Stanisława Staszica i siedzibą Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Pod koniec XIX w. mieszkał w niej Artur Oppman. K a t e d r a – zobacz Fara, objaśnienie do wiersza „Stare Miasto”. Dachy k a r p i ó w k a – rodzaj dachówki. a r a b e s k a – ornament symetryczny, złożony ze stylizowanych pędów roślinnych (z wł.) Grajek k o r y f e u s z – człowiek wybitny, znakomitość, czołowa postać w jakiejś dziedzinie (z gr.) b a k e n b a r d y – dawniej: baki, bokobrody (z niem.) a la – tak jak; na sposób (fr.) J ó z e f P o n i a t o w s k i – książę (l 763–1813), bratanek króla Polski Stanisława Augusta, generał, minister wojny i naczelny wódz Księstwa Warszawskiego. Brał udział w kampanii napoleońskiej przeciw Rosji w 1812 r., w której dowodził 5 korpusem armii francuskiej. W czasie bitwy pod Lipskiem w 1813 r. otrzymał godność marszałka Francji; kilkakrotnie raniony, broniąc miasta i osłaniając armię francuską, utonął w Elsterze. S z w o l e ż e r – żołnierz lekkiej kawalerii w wojsku Księstwa Warszawskiego. C o w o j o w a ł z N a p o l i o n e m ... – brał udział w wojnach napoleońskich. Napoleon Bonaparte (1769–1821), cesarz Francuzów w latach 1804–1815, jeden z największych wodzów świata, podbił prawie całą Europę. Prowadził wojny m. in. z Austrią, Prusami i Rosją, państwami biorącymi udział w rozbiorach Polski. W 1807 r. z ziem polskich odebranych Prusom utworzy} Księstwo Warszawskie. Cieszył się ogromną sympatią Polaków, wierzono bowiem, że przyczyni się do odzyskania przez Polskę niepodległości. U jego boku walczyły Legiony Polskie, utworzone w 1797 r. we Włoszech przez Henryka Dąbrowskiego, a po ich zagładzie wielu Polaków wstąpiło do armii francuskiej. Potęga Napoleona załamała się po nieudanej wyprawie przeciw Rosji w 1812 r. W 1815 r. abdykowat ostatecznie i został przez Anglików osadzony na Wyspie Św. Heleny, gdzie zmarł. P o r t r e t „ l e m p e r e r a ” – chodzi o portret Napoleona. „Lemperer” – zniekształcone słowo francuskie l'empereur – cesarz. „ O b l ę ż e n i e S a r a g o s s y ” – obraz przedstawiający oblężenie bohatersko broniącego się miasta Saragossa, zdobytego przez Francuzów z oddziałami polskimi w 1809 r., w czasie wyprawy napoleońskiej przeciw Hiszpanii. „ Z d o b y c i e S a m o s i e r r a ” – obraz przedstawiający zdobycie przez szwoleżerów polskich pod dowództwem J. Kozietulskiego w r. 1808 przełęczy Samosierra w górach Sierra de Guadarama, co otworzyło Napoleonowi drogę do Madrytu. S t a r a p i o s n k a , u ł o ż o n a W o b c e j z i e m i g d z i e ś d a l e k i e j ... – „Mazurek Dąbrowskiego”, bo o nim tu mowa, stworzył jako pieśń Legionów Polskich Józef Wybicki w 1779 r. w Reggio we Włoszech. K o z i e t u l s k i , N i e g o l e w s k i – oficerowie polscy biorący udział w wojnach napoleońskich. Obaj odznaczyli się pod Samosierrą. Zobacz wyżej: „Zdobycie Samosierra”. Maciejowa i Bartłomiej v u l g o – zwykle, pospolicie, powszechnie (łac.). p o d Z y g m u n t e m – pod kolumną Zygmunta III Wazy. Jest to najstarszy w Polsce pomnik świecki ufundowany w 1644 r. przez króla Władysława IV dla uczczenia pamięci ojca. P o w ą z k i – obecnie najstarszy cmentarz warszawski, założony w 1790 r. na gruntach wsi Powązki. Stary dom g m e r k – znak osobisty i rodzinny mieszczan, umieszczany na pieczęciach, wytworach rękodzieła i budowlach (z niem.). w y k u s z – nadwieszona część budynku kryta osobnym daszkiem, występująca z lica ściany na zewnątrz na wysokość jednej lub kilku kondygnacji. w g o c k i m s t y l u – w gotyckim stylu; zobacz objaśnienie do wiersza „Rynek Staromiejski”. L e n t e – powoli (wł.). P a w i m e n t – dawniej: podłoga, posadzka (z łac.). p o w a ł a – rodzaj sufitu; pokład z desek przymocowany na belkach stropu. f r y z – ornament w kształcie poziomego pasa zdobiący ściany, meble itp. (z fr., niem.). f u t r o w a n i e –futryny. m i e s z c z a ń s k i p a t r y c j a t – najzamożniejsza grupa mieszczaństwa sprawująca rządy w mieście. Konsyliarz Barnaba - Walenty k o n s y l i a r z – dawniej: lekarz, doktor (z łac.). b l a n k i – zębate zwieńczenie murów w średniowiecznym budownictwie obronnym, służące do osłony łuczników (z łac.). r e d u t a – dawniej: publiczny bal maskowy. h a l s z t u k – dawniej: rodzaj szerokiego krawata zawiązywanego wysoko pod brodą (z niem.). n a n k i n y – dawniej: spodnie z nankinu, gęstego płótna bawełnianego, brązowożółtego z silnym połyskiem. t r e f n e k r o t o c h w i l e – dawniej: dowcipy, zabawne, żartobliwe anegdoty. f o l i a ł – gruba, wielka księga (z łac.). C u m f o r c i p e , f i l i s e t a c u ...– z kleszczami, nićmi i igłą (łac.). f u l a r – chustka na szyję z cienkiej tkaniny jedwabnej o splocie płóciennym (z fr.). T r e s u n c i a s l i q u o r i s g u l a r d i ... – trzy uncje płynu gulardowego (łac.); płyn gulardowy stosowany był dawniej do opatrunków i okładów. T r e s d r a c h m a s f o e n i c u l c u m m e n t a ... – trzy garście kopru włoskiego z miętą (łac.). Stary aktor S z y l l e r – Friedrich Schiller (l759–1805), największy obok J.W. Goethego poeta i dramaturg klasyki niemieckiej, autor m. in. „Zbójców”, „Marii Stuart”, „Wilhelma Tella”, trylogii „Wallenstein”. S z e k s p i r – William Shakespeare (1564-1616), angielski poeta, dramatopisarz i aktor, najwybitniejszy dramaturg świata. Jest autorem dramatów z historii rodzimej: „Ryszard III”, „Henryk IV”, „Henryk V”, tragedii: „Romeo i Julia”, „Juliusz Cezar”, „Hamlet”, „Otello”, „Król Lear”, „Makbet”, „Antoniusz i Kleopatra”, komedii: „Sen nocy letniej”, „Kupiec wenecki”, „Jak wam się podoba”, „Wieczór Trzech Króli”, „Burza”, oraz cyklu sonetów. R o m e o , H a m l e t , L i r , A r i e l , P u k , N i c k , O t e l l o , M a k b e t , M o o r ,B a n k , O f e l i a – postaci z utworów scenicznych Szekspira. m e n d e l – miara liczbowa: 15 sztuk. b i r b a n t – dawniej: człowiek prowadzący życie hulaszcze (z wł.). Zaułki Z e p o k i k r ó l a S t a s i a – z czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego 1764–1795. B a z y l i s z e k – wg staromiejskiej legendy w lochach kamienic na Krzywym Kole żyło zwierzę o postaci przypominającej uskrzydlonego jaszczura, które zabijało wzrokiem poszukujących tam skarbów śmiałków. Bazyliszka pokonał czeladnik krawiecki zasłaniając się zwierciadłami, w których odbił się wzrok potwora uśmiercając jego samego. Piwnica Fukierowska P i w n i c a F u k i e r o w s k a – w kamienicy rynkowej pod nr 27, zbudowanej w początkach XVI w. przez winiarza Grzegorza Korba, mieściła się od 1590 r. popularna winiarnia, przejęta wraz z domem w 1810 r. przez rodzinę Fukierów. Dzięki znakomitym winom, magazynowanym w rozległych piwnicach, i szczególnemu nastrojowi winiarnia przyciągała najznamienitszą klientelę, trafiła na karty wielu pamiętników, opracowań historycznych i utworów literackich. Odwiedzał ją często Artur Oppman i wpisał się do prowadzonej przez właściciela księgi pamiątkowej słowami tego wiersza. s e k , r i w u ł y , m a ł m a z y j e , a l i k a n t y , t o k a j , m a ś l a c z – gatunki win. a n t a ł – beczułka na wino o pojemności ćwierci beczki. Szeroki Dunaj N a S z e r o k i m D u n a j u , n a t a r g u ... – ulica Dunaj zawdzięcza swą nazwę płynącemu tędy kiedyś strumieniowi. Wychodzi z północno–zachodniego narożnika Rynku i za wylotem Piwnej rozszerza się w placyk zwany Szerokim Dunajem, na którym znajdowało się źródełko strumienia. W XVII w., kiedy po strumieniu nie było już śladu, placyk stał się jakby pomocniczym rynkiem Starej Warszawy. Od 1631 r. mieściły się tu jatki rzeźnickie i targ rybny, usunięty na początku XIX stulecia. Na jego miejscu zaczęto sprzedawać warzywa i kwiaty. Targ ten utrzymał się aż do lat dwudziestych naszego wieku. Berek Jawor Z a p i e c e k – niewielki placyk łączący ulicę Świętojańską z ulicą Piwną. W XIX w. był miejscem znanych targów gołębi i innego ptactwa. a n t y k w a r n i a – antykwariat; sklep z antykami, zabytkami, dzidami sztuki, starymi książkami itp. m ą ż w P i ś m i e u c z o n y – znawca Pisma Św. R e b e – honorowy tytuł żydowskich nauczycieli; tutaj: człowiek o dużej wiedzy i autorytecie. d a w n i s y n o w i e J u d y – w drugiej połowie XI w. p.n.e. luźny związek plemion semickich – Hebrajczyków, zamieszkujących tereny Palestyny, przekształcił się w królestwo Izraela. Drugi jego król, Dawid z plemienia Judy, stał się twórcą potęgi państwa żydowskiego (ok. 1010 r. p.n.e.). Określenie , „dawni synowie Judy” odnosi się do wszystkich Hebrajczyków (termin polski: Żydzi), mimo że po śmierci następcy Dawida, Salomona (932 r. p.n.e.), królestwo uległo rozbiciu na Izrael i Judeę. Po utracie niezależności w VIII–VI w. p.n.e. Żydzi znaleźli się kolejno pod władzą Asyrii, Babilonii, Grecji, Syrii i Rzymu. Kiedy w 70 r. n.e. Rzymianie zburzyli świątynię jerozolimską, Żydzi rozproszyli się po Bliskim Wschodzie, Afryce Pn., Europie, a w XVII w. dotarli do Ameryki. Do Polski przybyli prawdopodobnie w X–XI w. J e h o w a – prawidłowe brzmienie: Jahwe; imię Boga w religii żydowskiej, judaizmie. r a b – niewolnik (z ros.). I n e f f i g i e – w obrazie, w wizerunku (łac.). P i n x i t – malował (łac.). L a m p i – mowa tu prawdopodobnie o Giovannim Battiście (1751–1830), włoskim malarzu portreciście, który przebywał w latach 1788–91 na dworze Stanisława Augusta. Malarzem polskim byt jego syn Franciszek Ksawery (1782–1852), twórca sentymentalnych portretów i fantastycznych pejzaży. B a c c i a r e l l i M a r c e l l o (1731–1818), malarz włoski. Od 1766 r. przebywał w Polsce jako malarz nadworny i doradca Stanisława Augusta w sprawach sztuki. Miał wielu uczniów Polaków. Malował portrety, obrazy i plafony z historii Polski dla Zamku Królewskiego i Łazienek. g e m u r a – właściwie: Gemara – komentarz do Starego Testamentu, zakończenie, uzupełnienie (z hebr.). c h y m e s z – pięcioksiąg Starego Testamentu (z hebr.). r e n e s a n s – styl w architekturze i sztuce europejskiej okresu odrodzenia (XIV–XVI w.), nawiązujący do antyku greckiego i rzymskiego (z fr.). e m p i r e – styl w sztuce francuskiej okresu napoleońskiego (początek XIX w.), w którym zaznaczyły się silne wpływy starożytnej sztuki greckiej, rzymskiej i motywów egipskich (z fr.). r o k o k o – styl w plastyce XVIII w. charakteryzujący się swobodnym użyciem lekkich, płynnych, niesymetrycznych form. ornamentacyjnych, wpływem motywów sztuki chińskiej (z fr.). c y c e s – część męskiego ubioru rytualnego noszonego na co dzień (z hebr.). t a ł e s – strój modlitewny; rodzaj kwadratowej chusty zakładanej przez. mężczyzn do modlitwy na głowę i na ramiona (z hebr.). s y d e r – księga modlitewna (z hebr.). g e h e n n a – piekło, miejsce wiecznych cierpień; tu: bolesne, ciężkie przeżycia, wielkie cierpienia (z hebr.). ... A z a ż l u d s w ó j p o d a k r w a w e j d o l i T e n , c o g a d a ł z n i m w o g n i s t y m k r z a k u I z e g i p s k i e j w y w i ó d ł g o n i e w o l i ...– mowa o Jahwe. Wg Starego Testamentu Żydzi, naród wybrany przez Boga, znajdowali się w niewoli w Egipcie. Bóg objawił się w gorejącym krzewie Mojżeszowi, legendarnemu mędrcowi hebrajskiemu. Natchniony Mojżesz stanął na czele swego ludu i przy Boskiej pomocy, czyniąc cuda, wyprowadził go z niewoli do ziemi obiecanej. s a b b a t – sobota; świąteczny dzień odpoczynku obchodzony przez Żydów od ukazania się trzech gwiazd w piątek wieczorem do zachodu słońca w sobotę, rozpoczynający się uroczystą kolacją; inaczej: szabas (z hebr.). s z a f r a n – ziele przyprawowe barwiące na żółto. S z a b a s ó w k i – świece szabasowe, zapalane do świątecznej kolacji. m n o r u h – właśc.: menorah – świecznik siedmioramienny, używany w czasie szabasu (z hebr.) k a d y s z – modlitwa za umarłych, którą za rodziców winni odmawiać synowie trzy razy dziennie przez rok i potem w każdą rocznicę śmierci (z hebr.). ś m i e r t e l n a k o s z u l a – specjalne płócienne ubranie do pochówku. Żydzi chowają zmarłych bez trumny. Stary kapral S t o i w r y n k u d o m , D u n a j u b l i s k o , G o d ł o n a n i m : s r o g i ł e b M u r z y n a ... – mowa o kamienicy nr 36 postawionej przez burmistrza Jakuba lub Jana Dzianottę. Już około 1620 r. nazwano ją „Pod Murzynem” od rzeźby – symbolu handlu zamorskiego, prowadzonego przez właściciela. ...S y n a b u r z e z L a n g i e w i c z e m n i o s ł y ... – aluzja do powstania styczniowego, w którym syn brał udział. Marian Langiewicz (1827–1887), generał, w początkach powstania był dowódcą oddziałów w Kieleckiem i Sandomierskiem. Związany z ugrupowaniem konserwatywnym, tzw. Białymi, 11 III 1863 r. ogłosił się dyktatorem. Po tygodniu, po bitwie pod Grochowiskami, wyemigrował do Galicji. Następnie służył w armii tureckiej. ... K t ó r y c h c z o ł a M a r s w i e ń c z y ł d i a d e m e m ... – w mitologii rzymskiej Mars jest bogiem wojny. Tu chodzi o zasłużonych żołnierzy, weteranów walk narodowowyzwoleńczych. ...B y ł n a W ę g r z e c h z j e n e r a ł e m B e m e m ... – brał udział w powstaniu węgierskim w latach 1848–49 przeciwko Austrii sprzymierzonej z Rosją. Po stronie Węgrów walczyło ok. 3000 Polaków. Generał Józef Bem (1794–1850), wybitny teoretyk i praktyk w dziedzinie artylerii, odznaczył się w bitwie pod Ostrołęką w powstaniu listopadowym.W czasie Wiosny Ludów walczył na emigracji jako dowódca obrony rewolucyjnego Wiednia (1848 r.),następnie w powstaniu węgierskim jako dowódca Siedmiogrodu, skąd wyparł Austriaków zyskując sobie wielką popularność u miejscowej ludności. Pod koniec powstania został naczelnym wodzem armii węgierskiej. Po klęsce pod Temeszvarem i kapitulacji Węgrów wyemigrował do Turcji, gdzie służył w armii tureckiej jako Murat pasza. „Pod Syreną” s z t y c h y – ryciny odbite z metalowych płyt; potocznie: nazwa dawnych rycin. K u n d m a n – w dawnej gwarze warszawskiej: klient. ... W r e m b r a n d t o w s k i c h t o n ą c i e n i a c h ... – półmrok panujący w knajpce kojarzy się z mrocznymi obrazami Rembrandta van Rijn (1603–69),holenderskiego malarza i grafika, jednego z największych twórców w dziejach sztuki. Miał on wielu uczniów, wywarł wielki wpływ na sztukę europejską. Malował portrety, obrazy religijne, mitologiczne, rodzajowe i pejzaże. Do doskonałości doprowadził sztukę operowania światłocieniem -koloryt jego obrazów jest na ogół ciemny, mroczny, rozjaśniony niespodziewanymi błyskami światła. Trzy boginie m a n t y l a – dawniej: krótka peleryna kobieca, rodzaj płaszcza bez rękawów, zwykle z jedwabiu. n i o b y – dawniej: płaskie pukle włosów na skroniach i policzkach kobiet. d u s e r y – dawniej: komplementy, czułe słówka. w o t y w a – msza odprawiana w czyjejś intencji. s u m a – główna uroczysta msza śpiewana, z kazaniem, odprawiana w niedziele i święta. r e k r e a c j a – odpoczynek, wytchnienie, rozrywka (z fr.). k a b a ł a – wróżenie z kart, z ręki, z liczb i znaków itp. p a s j a n s – układanie kart według pewnych zasad, niekiedy łączone z wróżbą (z fr.). u m b r e l k a – abażur (z łac.). Maciej Flisak o r y l – w gwarze środowiskowej: flisak, człowiek trudniący się spławem drzewa. Kamienne Schodki K a m i e n n e S c h o d k i – jedna z najbardziej malowniczych ulic, Starej Warszawy, wąska, schodząca kamiennymi stopniami (ułożonymi w 1780 r.) z Krzywego Koła ku Wiśle. Ostatni klasyk f i r c y k – człowiek niepoważny, lekkomyślny; modniś, strojniś. b a t y s t – cienka, delikatna tkanina o splocie płóciennym. f u l a r – patrz objaśnienie do wiersza „Konsyliarz Barnaba–Walenty”. K o r n e l i u s z – w dziejach starożytnej literatury rzymskiej zapisało się kilku Korneliuszów. Tu najprawdopodobniej mowa o Korneliuszu Neposie (100–ok. 27 p.n.e.), znanym biografie, autorze dzieła „O stawnych mężach” (De viris illustribus), zawierającego życiorysy królów,wodzów, historyków itp. C e z a r – Gajusz Juliusz (l00–44 p.n.e.), wybitny mąż stanu i wódz rzymski, zdobywca Galii i zwycięzca Pompejusza w wojnie domowej, osadził Kleopatrę na tronie egipskim. Pozostawił dwa dzieła historyczne: „Pamiętniki o wojnie z Gallami” (Commentari rerum gestarum belli Galici) i „Pamiętniki o wojnie domowej” (Commentari rerum gestarum belli civilis). H o r a c y – (65–8 p.n.e.) wybitny liryk rzymski. Pisał m. in. satyry, epody, pieśni, listy poetyckie. Wywarł wpływ na teorię literatury europejskiej, formułując szereg zasad dotyczących poezji w liście „O sztuce poetyckiej” (De arte poetica). W „Satyrach” (Saturae, Sermones) ganił wady ogólnoludzkie czyniąc to z wyrozumiałością, wierząc w dobre strony człowieczej natury. W e r g i l i u s z – (70–19 p.n.e.) największy epik rzymski. Sławę przyniosły mu „Bukoliki” wzorowane na „Sielankach” poety greckiego Teokryta, „Georgiki” - poemat dydaktyczny o rolnictwie, a przede wszystkim „Eneida” – rzymska epopeja narodowa, napisana pod wpływem Homera. i n f o l i o – w formacie wielkości pół arkusza (łac.). i n q u a r t o – w formacie wielkości jednej czwartej arkusza (łac.) U n g l e r – Florian (?–1536), drukarz polski pochodzący z Bawarii, w 1513 r. wydał w Krakowie pierwszą książkę w języku polskim „Raj duszny” Biernata z Lublina. H a l l e r – Jan (1467–1525), właściciel oficyny drukarskiej i papierni pod Krakowem, w 1506 r. wydał pierwszy ilustrowany druk polski, tzw. „Statut Łaskiego”, zawierający pierwodruk „Bogurodzicy”. F i o l – Szwajpolt, przybył z Frankonii, był właścicielem działającego pod koniec XV w. w Krakowie warsztatu drukarskiego, pierwszej w Polsce stałej, ale krótkotrwałej drukarni. k i r – czarne sukno żałobne, strój żałobny; oznaka żałoby. w o l u m i n – dawniej: rękopisy, teksty oprawne w grubą księgę; współcześnie: tom, jednostka biblioteczna. M e t t e r n i c h – Klemens Lothar Wenzel von Metternich (1773–1859), austriacki mąż stanu, minister spraw zagranicznych, od 1821 r. kanclerz. Przewodnicząc na kongresie wiedeńskim (1815 r.) zapewnił Austrii hegemonię w Związku Niemieckim, był głównym inspiratorem Świętego Przymierza między Austrią, Rosją i Prusami, stojącego na straży pokongresowego porządku politycznego w Europie (Polska podzielona między trzy wyżej wymienione mocarstwa). Za jego rządów wzmógł się ucisk polityczny w Galicji. T a l l e y r a n d – Perigord Charies Maurice de Talleyrand (1754–1838), biskup, francuski mąż stanu, w 1814 przyczynił się do powrotu na tron dynastii Burbonów. Odegrał wybitną rolę na kongresie wiedeńskim. b i b l i o f i l – miłośnik, znawca, kolekcjoner książek Zapalają latarnie n o k t u r n – utwór instrumentalny, najczęściej fortepianowy o śpiewnej, nastrojowej moelodyce (z fr.).KONIEC KSIĄŻKI\nSpis treści Stare Miasto Rynek Staromiejski Dzwonnik Kacper Dławiduda Dachy Grajek Kanonia Maciejowa i Bartłomiej Stary dom Konsyliarz Barnaba–Walenty Stary Aktor Zaułki Piwnica Fukierowska Szeroki Dunaj Berek Jawor Stary kapral „Pod Syreną” Trzy boginie Maciej Flisak Kamienne Schodki Ostatni klasyk Zapalają latarnie Rynek Starego Miasta Objaśnienia\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Wiersze_o_Starym_Miescie-ebookRO/p0403386i040" target="_blank" title="Wiersze o Starym Mieście - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Wiersze o Starym Mieście - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Asortyment smartfonów okazuje się bardzo szeroki, z pewnością wyszukasz coś na miarę swych potrzeb | digitalsys.pl\nHome » Asortyment smartfonów okazuje się bardzo szeroki, z pewnością wyszukasz coś na miarę swych potrzeb\nChoć rynek telefonów i smartfonów wydaje się być już przesycony przeróżnymi modelami, ich producenci nie ustają w opracowywaniu ciągle nowych wariantów i wprowadzaniu do obrotu nowych sprzętów. Na rynku pojawiają się także nowe firmy i choć nie są aż tak popularne jak te obecne na nim od dawna, także cieszą się znacznym powodzeniem, jak również mogą zaoferować ciekawe alternatywy urządzeń.\nCzy zawsze potrzeba stawiać na najbardziej znane marki?\nOsoby, które planują zakupić nowego smartfona, przeważnie decydują się na urządzenia pochodzące od tych najlepiej znanych i popularnych na rynku firm. Niemniej potrzeba pamiętać o tym, że na rynku są również mniejsze i słabiej znane przedsiębiorstwa, które także specjalizują się w produkcji tego typu urządzeń oraz mają szansę zaproponować coś interesującego. Tak dzieje się choćby w przypadku polskiej firmy myPhone, która do sprzedaży wypuściła takie telefony jak myphone luna czy myphone cube- zobacz model cube klijakąc ten link. Wspomniane telefony również charakteryzują się dobrymi parametrami technicznymi, ale są dostępne w sporo niższych cenach aniżeli pochodzące od wiodących producentów.\nW przypadku osób, które chcą korzystać ze swojego smartfona w trudniejszych warunkach, wybór optymalnego modelu okazuje się bardziej skomplikowany. W podobnym wypadku trzeba zdecydować się na odporny na uderzenia oraz wytrzymały smartfon, jak chociażby myphone hammer axe lte. Dane urządzenie okazuje się odporne na działanie wilgoci oraz wnikanie do obudowy pyłu czy upadki, przez to idealnie sprawdza się, jeśli musimy wykorzystywać aparat w miejscu pracy. Wymagających użytkowników bez wątpienia zadowoli także LG nexus 5x. To ergonomiczny i nienaganny pod kątem stylistyki smartfon, wyposażony w wielki wyświetlacz i wzbogacony o wydajny system.\nOd czasu do czasu należy dać szansę mniej rozpoznawalnym firmom\nTo prawda, że te najbardziej znane marki cieszą się największym uznaniem klientów, a ich produkty notują wyjątkowo wysoką sprzedaż. Ich smartfony bardzo często są doskonale dopracowane oraz proponują użytkownikom naprawdę komfortowe warunki użytkowania. Nie znaczy to mimo wszystko, że należy skreślać słabiej znane bądź rozreklamowane urządzenia. Pośród nich też mogą kryć się prawdziwe perełki techniczne- nexus 5x, wyróżniające się świetnymi właściwościami, nienaganną prezencją i znaczną ergonomią użycia. Przez to nim kupimy telefon czy smartfon, powinniśmy porównać różne modele, wziąć pod uwagę cenę, specyfikację, kształt i dopiero wówczas podjąć końcową decyzję.


Telefony i urządzenia - Samsung Galaxy Ace 4 - T-Mobile - T-Mobile\nWspieranie standardu LTE to ogromna zaleta dla tych, którzy korzystają ze smartfonów tak, jak przewidzieli to ich twórcy, a więc nie stronią od surfowania po sieci. Samsung Galaxy Ace 4 pozwala na komfortowe przeglądanie stron, korzystanie z serwisów streamingowych, komunikatorów internetowych.\nWyświetlacze Super AMOLED Samsunga są jednymi z najlepszych na świecie – idealnie odwzorowują kolory i zapewniają szerokie kąty widzenia. W tym wypadku jest to ekran o przekątnej 4,3 cala i rozdzielczości 480 x 800 pikseli, a więc dla tych, którzy chcą telefonu idealnie leżącego w dłoni i mieszczącego się w kieszeni.\n5-megapikselowy aparat główny z lampą błyskową pozwoli fotografom-amatorom na robienie dobrej jakości zdjęć, które będą mogli błyskawicznie przesłać na serwisy społecznościowe.\nSmartfon umożliwia nagrywanie wideo w jakości HD, dzięki czemu można uwieczniać wyjątkowe chwile nie tylko w ujęciu statycznym, ale i dynamicznym i dzielić się nimi ze znajomymi.\nGalaxy Ace 4 posiada wydajny czterordzeniowy procesor, który sprosta niemal wszystkim oczekiwaniom użytkownika. Obsłuży większość gier, aplikacje, pozwoli bez frustracji korzystać z serwisów społecznościowych czy obejrzeć wideo w sieci.\nTelefon ma wbudowane 8 GB pamięci wewnętrznej, która starczy na podstawowe aplikacje, jednak można ją rozszerzyć dzięki czytnikowi kart microSD maksymalnie o kolejne 64 GB.\nCzy ekran AMOLED w niezbyt drogim smartfonie ma sens? Oczywiście, że tak. Sprawdzamy Samsunga Galaxy Ace 4 LTE. Sprawdź recenzję: Samsung Galaxy Ace 4 – AMOLED w przystępnej cenie.\nSmartfon posiada 4,3-calowy wyświetlacz, co przekłada się na jego niewielkie rozmiary i wagę.\ntelefon, który bez problemu obsłużysz jedną ręką i bez problemu zmieścisz w kieszeni\nWyświetlacz wykonany w technologii Samsunga Super AMOLED o przekątnej 4,3 cala i rozdzielczości 480 x 800 pikseli.\nsmartfon z ekranem idealnie odwzorowującym kolory i zapewniającym doskonałą widoczność pod każdym kątem\nSmartfon posiada baterię o pojemności 1900 mAh.\ntelefon, który nie wymaga ciągłego ładowania baterii\nNajnowsza wersja systemu operacyjnego od Google'a.\npłynną pracę i dostęp do setek tysięcy gier i aplikacji


Liebherr ICBN 3356 Premium Biofresh - Dobra cena, Opinie w Sklepie RTV EURO AGD\nWymiary (wys. x szer. x gł.) 177 x 55,7 x 54,4 cm\nlodówka do zabudowy Liebherr ICBN3356 + noże kuchenne Gerlach Pure - zestaw 5 noży\nlodówka do zabudowy Liebherr ICBN3356 + zestaw garnków Tefal Uno A701SC84\nlodówka do zabudowy Liebherr ICBN3356 + zestaw garnków Gerlach Viva - 8 elementów\nlodówka do zabudowy Liebherr ICBN3356 + zestaw garnków Tefal Duetto 10 elementów\nlodówka do zabudowy Liebherr ICBN3356 + zestaw garnków Tefal Intuition Colors B903A374\nlodówka do zabudowy Liebherr ICBN3356 + patelnia Tefal HARD TITANIUM C6959052\nlodówka do zabudowy Liebherr ICBN3356 + zestaw garnków Gerlach Superior - 10 elementów\nlodówka do zabudowy Liebherr ICBN 3356 Premium Biofresh\nFunkcje dodatkowe elektroniczna regulacja temperatury, komora świeżości "Biofresh", wskaźnik temperatury, wyświetlacz LCD, zamrażarka z systemem No Frost\nWyposażenie 1 półka na butelki, 1 szuflada na warzywa i owoce, 1 szuflada świeżości, 2 półki w drzwiach, 3 półki szklane w chłodziarce, instrukcja obsługi w języku polskim, karta gwarancyjna, pojemnik na jajka\nJak droga tak samo dobra.\nŚwietnej jakości materiały i wykonanie.\nLodówka jest bardzo ładna. Podświetlany zamrażalnik coś wspaniałego. Ładnie wykończona. Jest tak cicha, że w ogólne jej nie słychać. troszkę za mała chłodziarka\nPolecam Liebherr ICBN 3356 Premium Biofresh\nLodówka inna niż wszystkie,naprawdę warta zakupu. Trudno dopatrzeć się minusów,po prostu super\nMożesz pomóc innym użytkownikom zadając pytanie dotyczące Liebherr ICBN 3356 Premium Biofresh\nPowyższe informacje pochodzą ze strony euro.com.pl. W celu przeczytania opinii, pytań i odpowiedzi, promocji i innych informacji dotyczących Liebherr ICBN 3356 Premium Biofresh, wpisz 119642 w wyszukiwarce euro.com.pl.


BBC. Planeta dinozaurów - opinie, cena - MediaMarkt.pl\n– BBC. Planeta dinozaurów\n„Planeta dinozaurów” ożywia na ekranie monstra bardziej przerażające i dziwaczniejsze niż kiedykolwiek dotąd pokazane w filmach. Potwory, o których istnieniu nie mieli pojęcia naukowcy. Aż kilka lat temu…\nBBC. Planeta dinozaurów ×


Zintegrowany z rzeczywistością fantasy RPG, która jest ósmym wejściem do serii japońskiego studia Nihon Falcom. Akt VIII: Lacrimosa de Dana przenosi nas do fantastycznej krainy znanej z poprzednich części i wzbogaconej elementami greckiej mitologii. W trakcie gry znajdujemy wojownika Adola Christina, który po zatonięciu łodzi spotyka innych ocalałych na brzegu przeklętej wyspy Seiren. Kluczem do rozwiązania tajemnicy tego miejsca są powracające sny bohatera o tajemniczej dziewczynie o imieniu Dana. Zgodnie z tradycją serii spędzamy większość czasu w grze, aby pozbyć się wrogów za pomocą arkadowego stylu walki. Podczas przygody wiele towarzyszących postaci towarzyszy nam różnymi umiejętnościami, pomiędzy którymi możemy swobodnie się zmieniać w dowolnym momencie. Od czasu do czasu są też sekcje, w których prowadzimy tytułową postać Dana, a sama gra jest bardziej skupiona na rozwiązywaniu zagadek. […]\nZintegrowany w pirackim klimatyzatorze, gra akcji RPG z elementami symulatora morskiego. Praca nad tytułem została przejęta przez fińskie studio Octane Games, ale w jego klasie został zastąpiony przez zespół ze studia Reality Pump. Głównym bohaterem gry jest Christopher Raven, który zagraża krwawym represjom wobec piratów, którzy zamordowali jego rodziców kilka lat temu. Mroczna historia Raven's Cry jest silnie uzależniona od decyzji gracza. Rozgrywka jest połączeniem RPG z piaskownicy i gry symulacyjnej na żaglówce. W trakcie gry masz okazję walczyć z użyciem noży i pistoletów, ale także odkrywać ogromne miejsca, a nawet dowodzić statkiem podczas spektakularnych bitew morskich. […]\nJedenasta pełnowartościowa edycja popularnego japońskiego serialu RPG Square Enix. Dragon Action Quest XI: W poszukiwaniu czasu odlotu Lotozetasia rozgrywa się w fantastycznej krainie, a gracz przejmuje kontrolę nad jednym z mieszkańców wioski Ishi. W 16 urodziny odkrywa, że jest uosobieniem bohatera, któremu udało się ocalić świat wiele lat temu przed wyginięciem. Odtąd życie młodego mężczyzny zmienia się całkowicie, a jego przeznaczenie jest wątpliwe. W towarzystwie lojalnych przyjaciół, nasz bohater wyrusza w podróż, która zamyka jego przeznaczenie. Produkcja charakteryzuje się silnym charakterem ibex, a sercem gry jest nauka o środowisku, prowadzenie rozmów z niezależnymi postaciami i wykonywanie przypisanych im zadań. Nieodłączną częścią gry jest turowa konfrontacja z przeciwnikami, w której konieczne jest właściwe rozwinięcie charakteru i dobór odpowiedniego sprzętu do sukcesu. […]\nPierwszy dodatek DLC z DarkSouls III znajduje się w sekcji Dark Fantasy RPG From From Software. Ekspansja Ashes of Ariandel nie przynosi istotnych zmian w mechanice rodzicielstwa i nadal koncentruje się na długim systemie walki i potyczkach, w których każdy kolejny przeciwnik może stanowić poważne zagrożenie dla bohatera. Dodatek przynosi zupełnie nowe i śnieżne miejsce - kraj tytułowy Ariandel, w którym odkrywamy nowe sekrety świata gry, wykonujemy szereg nowych zadań i walczymy z wieloma różnymi przeciwnikami, w tym tradycyjnie pojawiają się kilku potężnych liderów , Dodatkową atrakcją jest specjalna karta do walk PvP o nazwie Hollow Arena. Wszystko uzupełniają bronie, zbroje i zaklęcia, których nie ma w "Standzie". […]\nJapońska gra RPG, przygotowana przez Square-Enix. Badamy fantastyczną krainę i uczestniczymy w wielu bitwach w systemie turowym. Gra napędzana jest nowoczesnym silnikiem Unreal Engine 3. […]\nRunes of Magic to pierwsza gra z gatunku MMORPG, za którą stoi tajwańskie studio Runewaker Entertainment. Pierwszy produkt azjatyckiego zespołu można pobrać bezpłatnie i wykorzystać bez opłat abonamentowych. […]\nPierwsza poważna aktualizacja funkcji popularnej gry MMO2 Guild Wars 2 ArenaNet. Dodatek to przede wszystkim zupełnie nowa historia rozgrywająca się w niedostępnym wcześniej obszarze dżungli Maguuma. Na zupełnie nowej otwartej mapie gracze oczekują wielu zadań (zadań podstawowych i drugorzędnych), a także trudnych przeciwników i bossów. Jednak dodaje się nowych sojuszników - las, starożytne cywilizacje zamieszkiwane przez werden.Im odkryte wraz z postępem serca gry Thorns pojawiają się powracającymi wcześniej nieobecnymi klasami i opcją Guildhall, która pozwala sercu dżungli Budować siedziba naszej gildii i systematycznie się rozwija. W grze wprowadzono także wiele zmian w mechanice i systemie rozwoju postaci (w tym zmodyfikowany system główny i specjalizacje dodatkowe). Nowy tryb gry PvP o nazwie Card Stronghold and Borderlands czeka na fanów turnieju, który zagra w trybie World vs Mode. Świat. Świat. […]\nEkspedycje: Conquistador to produkcja gatunku cRPG, opracowana w Studio Logic Artists, z perspektywą izometryczną i turowym systemem walki. Gra pozwoli ci wejść do szesnastego wieku i odkrywać Nowy Świat jako hiszpański zdobywca. […]\nWarhammer Online: Age of Reckoning to pierwsza próba stworzenia gry MMO w świecie inspirowanym światem fantasy Warhammera, opracowanym od 1983 roku przez Games Workshop. […]


Kenshi - ta gra sprzedała się już w ponad 1 mln kopii!\nGra, o której nigdy nie słyszeliście, sprzedała się w 1 mln sztuk – oto Kenshi\nJest to tytuł, nad którym przez ponad dwanaście lat pracowała wyłącznie jedna osoba. Łączy on w sobie gatunki RPG i RTS w otwartym świecie przypominającym odrobinę MMO. Kenshi to jednak tak naprawdę gra z trybem dla jednego gracza. Gdybyście otrzymali jej plan na papierze ze świadomością, że stoi za nim jeden deweloper, to nie uwierzylibyście w jego powodzenie.\nA jednak. Post-apokaliptyczny świat Kenshi zyskał sobie wyjątkowe uznanie i gra sprzedała się już w ponad 1 mln sztuk na całym świecie. Jak dla gry indie to wynik doskonały. Wynik, który pozwolił twórcy zacząć prace nad sequelem, złożyć zespół i umieścić go w nowym biurze w Bristol, w Anglii.\nKojarzycie może serię Mount & Blade? Uwielbiam ją. To otwarty świat. Piaskownica, w której mogę zostać kim zechcę, chociaż zwykle sprowadzało się to do drogi, na końcu której czekało mnie zostanie królem i podbicie pozostałych królestw. Można było też zostać chociażby handlarzem, ale nigdy nie czułem potrzeby.\nKenshi jest czymś podobnym. Też oferuje otwarty świat i pełną swobodę. Świat, który jest gigantyczny i rozciąga się na aż 870 kilometrach kwadratowych. To także gra RPG, w której stworzymy własną postać i będziemy rozwijać jej umiejętności, a następnie prowadzić jej własną, długą historię. Pod warunkiem, że uda się jej wystarczająco długo przeżyć.\nZ takiej akcji na pewno nie wrócisz w jednym kawałku. O ile wrócisz (fot. Kenshi, Steam)\nKenshi to nie jest gra dla spacerowiczów. Nie poznałem dotąd bardziej brutalnego i bezwzględnego świata, w którym niemal wszędzie wrogo nastawieni NPC zostawiają mnie bez jednej kończyny. Nie brzmi najlepiej? To wyobraźcie sobie, że to i tak najlepszy scenariusz z możliwych. Zawsze mogliśmy skończyć jako pokarm dla kanibali i w tym momencie zakończyć grę.\nJednak kiedy wsiąkniemy w to środowisko i nauczymy się, czego powinniśmy się wystrzegać, to gra ma nadzwyczaj wiele do zaoferowania. Wspominałem o handlarzu? Zostań nim. Zatrudnij więcej postaci, niech ktoś zajmie się sprzedażą. Przyda się jeszcze ktoś, kto poprowadzi karawanę. A do niej jeszcze jacyś ochroniarze. Wszystkim możesz przydzielić odpowiednie zadania albo kontrolować ich samodzielnie, jak w RTS.\nGdy uda Ci się utrzymać w ten sposób, a bandyci nie będą sprawiać problemów, to może czas najwyższy pójść o krok dalej. Załóż obóz i samemu twórz towary. Niech ktoś zajmie się polami. Nim się obejrzysz, będziesz mieć już pod sobą kilkudziesięciu NPC, których będziesz musiał przerzucać między folderami, żeby się nie pogubić. A każdy z ludzi jest tak samo złożony, jak Twoja główna postać – chociaż tak po prawdzie, to każda jest teraz tak samo ważna, jak ta, którą zacząłeś dziesiątki godzin temu.\nWciąga jak bagno, w którym przyjdzie ci żyć\nMoże i do wszystkiego jest długa droga, a wcześniej w jej połowie możemy zginąć i będziemy zmuszeni zacząć od nowa. Ale żaden inny tytuł nie pozwoli Ci na tyle różnych rzeczy. Tak złożony handel, jaki wymieniłem powyżej, to tylko jedna z opcji. Jeśli masz ochotę, nic nie stanie Ci na przeszkodzie, żeby stworzyć frakcję bandytów i nękać innych handlarzy.\nPamiętaj jednak, że wszystko ulega zmianie. Chociaż jesteś tutaj jedynym prawdziwym graczem, to w świecie gry są postaci, które także chcą coś ugrać dla siebie. Spodziewaj się, że ktoś może zaatakować Twój obóz z różnych powodów. Albo nawet już miasto. Są już jakieś w grze, ale jeśli tylko chcesz, możesz kiedyś zostać burmistrzem i stworzyć naprawdę funkcjonalną osadę z handlem, wojskiem i całą resztą.\nA nie mówiłem? Spokojnie. Możesz jeszcze stąd wyjść (fot. Kenshi, Steam)\nI ten natłok możliwości przyciągnął milion graczy, którzy zdecydowali się za Kenshi zapłacić. To gra dla ludzi, którzy kupią każdą rzecz, kiedy usłyszą od twórców gier AAA, że możesz zrobić tutaj wszystko. Z tą jednak różnicą, że w przypadku Kenshi jest to prawdą.\nGrze ponadto nie zabrakło pomysłu na siebie. Poza tym, że jest to sandbox absolutny, gra ma naprawdę ciekawe spojrzenie na Swordpunk – gatunek, który łączy cechy średniowiecza z cechami zaawansowanej technologii.\nJak zauważyliście, gra nie wygląda najatrakcyjniej z punktu oprawy graficznej, ale i to się za jakiś czas zmieni. Kenshi 2 jest już bowiem w drodze.\nI to oczywiście zasługa zadowalającej sprzedaży i sporego zainteresowania. Nie ogłoszono daty premiery drugiej części, ale nie wątpię, że jest na co czekać.\nTymczasem szczerze polecam, żeby zainteresować się Kenshi na Steam. Jeśli będzie to dla Was strzał w dziesiątkę, to za 107,99 zł otrzymacie grę, która wystarczy Wam na tyle, na ile Wasza wyobraźnia – może i spokojnie do nawet tysiąca godzin lub więcej. Zrobicie w niej to, co zechcecie. Ja teraz myślę o jakimś klanie, który zajmie się handlem niewolników, o ile wcześniej nie pozbawię ich rąk do pracy. Bo mogę. Koszmar, co? Nie, to po prostu Kenshi.


ᐉ Naprawa zmywarek Żywiec - cena, opinie - OTOmistrz\nNaprawa zmywarek w Żywcu\nInteresuje Cię taka usługa, jak naprawa zmywarek w Żywcu? Skontaktuj się z nami, a nasi specjaliści w Żywcu szybko i sprawnie przywrócą ją do stanu używalności. Od wielu lat świadczymy usługi naprawy i konserwacji zmywarek różnych producentów, takich jak:\nZ naszych usług korzysta wielu mieszkańców miasta, a ich zmywarki zawsze działają bezproblemowo. Jeśli Twoje urządzenie nie działa, zadbaj o swój czas, nie myj naczyń ręcznie! Zadzwoń do naszego managera! Szybko i perfekcyjnie rozwiążemy każdy problem w funkcjonowaniu zmywarki tak, byś ponownie mógł cieszyć się jej niezawodnym działaniem. Naprawa zmywarek w Żywcu w przystępnej cenie to teraz realność!\nDlaczego wybrać nas dla naprawy zmywarek w Żywcu?\nŚwiadczymy usługi naprawy zmywarek w Żywcu w przypadku wystąpienia wszelkich usterek, a mianowicie:\nJeśli Twoja zmywarka do naczyń Bosch, Whirlpool lub innej marki wykazuje jeden z tych problemów, skontaktuj się z nami, a my szybko i sprawnie to naprawimy. Nasze usługi w Żywcu podlegają jasnemu algorytmowi pracy, który obejmuje następujące etapy:\nOpinie o usługę naprawy zmywarek w Żywcu\nDzięki za świetną robotę! Fachowiec przyszedł pół godziny po mojej aplikacji. Bardzo kompetentny specjalista. Szybko zidentyfikowano przyczynę słabego suszenia naczyń w zmywarce. Naprawa zmywarki w Żywcu była również bardzo szybka! Koszt w porządku. Dzięki jeszcze raz!\nDoskonała usługa naprawy zmywarki w Żywcu. Sprzęt działa po prostu idealnie. Podobała mi się uwaga i uprzejmość pracownika, a jego praca zasługuje tylko na pochwałę. Szybko, spokojnie i co najważniejsze doskonale zlikwidował awarię. Wielkie dzięki!\nSkontaktowaliśmy się z firmą z powodu złego płukania naczyń w naszej zmywarce. O współpracy zadecydowały przede wszystkim przystępne ceny naprawy zmywarek w Żywcu. Jakość okazała się także na bardzo wysokim poziomie, dodatkowo dostałem gwarancję na zrealizowane prace. Bardzo dziękuję za odnowioną zmywarkę! Polecam firmę jako poważnie działającą i odpowiedzialną!\nOsobliwości świadczenia usługi naprawy zmywarki w Żywcu\nNasi klienci powierzają nam naprawę swoich zmywarek, ponieważ każdemu klientowi w Żywcu gwarantujemy liczne zalety w zakresie obsługi, w tym:\nPracownik przyjeżdża pod wskazany adres w Żywcu na ściśle ustaloną godzinę;\nMożliwość wykonania pilnej naprawy zmywarki w Żywcu;\nPrzystępną cenę naprawy zmywarek do naczyń w Żywcu;\nJeżeli jesteś zainteresowany naszą ofertą, prosimy o kontakt z naszymi specjalistami, a podobnie jak inni klienci będą Państwo zadowoleni z naszych usług. Z prośbą o wezwanie pracownika do serwisu zmywarki w Żywcu możesz zgłosić się telefonicznie lub poprzez stronę internetową naszej firmy.\nNaprawa zmywarek w Żywcu: najczęściej zadawane pytania\n⭐ Jak długo trwa naprawa zmywarki w Żywcu?\nObliczenia średniego czasu rozwiązywania problemów przez naszych fachowców w Żywcu pokazują, że naprawa trwa średnio 2 godziny. Z reguły taki okres czasu jest wystarczający, aby wyeliminować większość usterek w tego typu urządzeniach.


Polska Poligrafia | SK Recykling zaprasza do współpracy. Gepard Biznesu 2017\nSK Recykling zaprasza do współpracy. Gepard Biznesu 2017\nFirma SK Recykling działa na rynku od blisko 10 lat. Obecnie jesteśmy znaczącym w Polsce dostawcą makulatury do papierni. Cieszymy się opinią znakomitego i niezawodnego Partnera.\nNASZA FIRMA – TWÓJ PARTNER\nJesteśmy firmą, która nieustannie się rozwija.\nMaksymalizujemy naszą wiedzę i doświadczenie w przetwarzaniu odpadów w surowce gotowe do ponownej obróbki.\nOferujemy najlepsze w swojej dziedzinie usługi związane gospodarką odpadami poprodukcyjnymi.\nNasze procesy zbierania oraz przetwarzania odpadów oparte są na nowoczesnych sposobach pracy.\nBudujemy długotrwałe relacje z naszymi klientami i dostawcami. Aktualnie jesteśmy znaczącym w Polsce dostawcą makulatury do papierni. Cieszymy się opinią znakomitego i niezawodnego Partnera.\nNASZA DROGA DO CELU – TWÓJ SUKCES\nRozwój każdego dnia.\nCodzienny wkład w poprawę środowiska naturalnego.\nInnowacyjność i specjalizacja.\nDostosowywanie do indywidualnych potrzeb.\nPewność i stabilność w odbiorach.\nGwarancja zadowolenia ze współpracy.\nWychodzimy naprzeciw oczekiwaniom Klientów realizując kompleksowe usługi związane z recyklingiem surowców.\nZakres świadczonych usług:\n(ulotki, gazety, książki, opakowania kartonowe, tektura falista, tektura lita, papier opakowaniowy, gazety, papiery i ścinki drukarskie, ścinki z niszczarek biurowych, papiery biurowe i reklamowe)\nwspółpracujemy m.in. z drukarniami, centrami logistycznymi, szkołami, przedszkolami, sklepami oraz zakładami produkcyjnymi,\nodbieramy makulaturę od Klienta własnym transportem na terenie Wielkopolski,\nwystawiamy karty przekazania odpadów (KPO).\n(folie opakowaniowe PE, LDPE, HDPE, paski opakowaniowe do bindowania, inne wybrane tworzywa z grup PE, PP, PS i PCV)\nodbieramy folię m.in. ze sklepów, hurtowni, zakładów produkcyjnych, centrów logistycznych,\nodbieramy folię od Klienta własnym transportem na terenie Wielkopolski,\n(złom stalowy i metale kolorowe: miedź, aluminium, mosiądz, brąz, ołów, cynk, stal nierdzewna)\nzapewniamy kompleksowe rozwiązania w zakresie skupu, transportu oraz obrotu złomem stalowym oraz złomem metali kolorowych w oparciu o wymagane w tego typu działalności zezwolenia,\nzakup złomu prowadzimy w oparciu o zamówienia doraźne, jak i długoterminowe umowy, uwzględniające wahania koniunkturalne na rynku branży hutniczej,\nstosujemy różnorakie warunki płatności, dostosowane do indywidualnych oczekiwań Klienta,\nNaszym kontrahentom oferujemy:\nsprawną oraz profesjonalną obsługę,\nterminowość oraz gwarancję realizowanych zleceń,\nrzetelną klasyfikację skupowanych odpadów,\nwystawiamy kartę przekazania odpadów,\nzapewniamy dokumenty potwierdzające recykling i potwierdzające odzysk.\nPrzeczytaj też: 19 maja Noc w Muzeum Papiernictwa