Jak poznać dobrego kierowcę i pracownika? - Blog | Pugo\nZatrudniłeś nowego kierowcę? Skąd wiesz, że będzie dobrym pracownikiem? Pokażę Ci, jak monitoring pojazdów może dostarczyć tej wiedzy.\nZapewne nie raz zatrudniałeś nowego pracownika i wiesz doskonale, z czym taka sytuacja może się wiązać. Na podstawie rozmowy rekrutacyjnej możesz wyrobić sobie ogólne zdanie na temat tej osoby, ale nigdy do końca nie dowiesz się, jakim będzie pracownikiem.\nDobry pracownik czy kot w worku?\nNajczęściej, gdy zatrudniasz nowego kierowcę, sprawdzasz jego uprawnienia oraz dokumenty i na tym się kończy. Pewnie nawet nie prosisz kandydata o zaświadczenie z policji na temat posiadanej liczby punktów karnych (obecnie można otrzymać za darmo taki dokument). Zgadłem? Nie sądzę również, żebyś ruszał z nowym kierowcą w trasę, chcąc ocenić jego umiejętności za kierownicą. Nie masz na to czasu.\nW rezultacie zatrudniasz osobę, nie do końca znając jej umiejętności jako kierowcy. Bywa, że te szybko wychodzą na jaw w postaci pierwszego mandatu za brawurową jazdę lub za sprawą częstych wizyt u mechanika. Te ostatnie powinny rodzić podejrzenie braku dbałości pracownika o służbowy samochód.\nMonitoring pojazdu to również informacje o kierowcy\nZamiast płacić mandaty za nowego pracownika lub ponosić koszty napraw auta, lepiej zawczasu wykryć złe nawyki kierowcy - Wyprzedzać Wypadki. Czy wiesz, że doskonale nadaje się do tego monitoring pojazdów? Pozwól, że podpowiem Ci, jak wykorzystać dane z GPS, by poznać lepiej swoich kierowców. Możesz używać z powodzeniem następujących funkcji monitoringu:\nkontrola prędkości – szybka jazda, to często jazda niebezpieczna. Monitoring pozwoli sprawdzić, z jaką prędkością jeździ Twój pracownik i czy ma skłonności do łamania przepisów. Nie chcesz przecież zatrudniać pirata drogowego;\nstyl i ekonomika jazdy – ściśle łączą się ze sobą, ponieważ poziom spalania paliwa nierzadko zależy od stylu jazdy, od tego, jak często kierowca przyspiesza i gwałtownie hamuje. To wpływa również na większe zużycie opon oraz klocków hamulcowych. Monitoring pojazdu dostarczy Ci odpowiednich danych, a specjalny algorytm oceni styl jazdy i pomoże wykryć niepożądane nawyki za kierownicą. Te, oczywiście, warto wyeliminować, by obniżyć koszty eksploatacji pojazdu;\npoziom zużycia paliwa – ten również może powiedzieć wiele o stylu jazdy Twojego kierowcy. Powinieneś porównywać spalanie na różnych trasach, a także zestawić je z wynikami innych pracowników. To pozwoli Ci sprawdzić, jakim kierowcą jest nowy pracownik.\nBądź mądry przed czasem!\nJak widzisz, monitoring pojazdów to uniwersalne narzędzie, które można wykorzystywać w wielu różnych aspektach prowadzenia biznesu. Pokazałem Ci przed chwilą, na co zwrócić uwagę, by sprawdzić, jakim kierowcą jest Twój pracownik. Spróbuj wykorzystać to w praktyce. Lepiej być mądrym przed czasem i eliminować te złe nawyki kierowców, które mogą narazić Twoją firmę na koszty związane z dużym zużyciem paliwa, awariami auta lub nawet z jego zniszczeniem, gdy dojdzie do wypadku.\nCzy naprawdę znasz swoich pracowników jako kierowców?\nRozwiąż już teraz przygotowany przez nas test. Dzięki niemu dowiesz się, jaka jest naprawdę Twoja wiedza na temat zatrudnianych przez Ciebie kierowców.


Forum Mleczarskie: Bieluch śrubuje jakość i ocenia koncentrację produkcji w Europie\nBieluch śrubuje jakość i ocenia koncentrację produkcji w Europie\nŹródło: IMR advertising by PR Dodano: 2014-10-03 17:14:18\nNowy zarząd oraz przedstawiciele agencji © imr advertising by pr\nJak już od dłuższego czasu wiadomo, zlikwidowane zostaną kwoty mleczne, więc Unia Europejska proponuje wprowadzić działania stabilizujące m.in. poprzez dopłatę do przechowalnictwa prywatnego, dopłaty do eksportu poza Unię, interwencyjny wykup nadwyżek oraz wprowadzenie preferencji dla grup producenckich.\n– Według prognoz, większość unijnej produkcji mleczarskiej w najbliższych latach będzie miała miejsce w Holandii, Danii, Niemczech, Francji i w Polsce. Na przykład, Holandia na przystosowanie przetwórni do nowych warunków wydała 700 mln euro, a proszę zauważyć, iż eksport artykułów mleczarskich stanowi 10% ogółu eksportu tego kraju – mówił prezes Janusz Mojak.\n– W Polsce nadprodukcja produktów mlecznych wynosi 30%, więc grożą nam kary. Związki branżowe i mleczarze protestują i domagają się m.in. skupu interwencyjnego mleka i jego przetworów, dopłat eksportowych, zrekompensowania rolnikom strat z tytułu rosyjskiego embarga oraz rozpoczęcia prac legislacyjnych zabezpieczających interesy polskich rolników i przetwórców.\n– Pierwsza połowa bieżącego roku była dla naszej spółdzielni korzystna, ale sytuacja zmieniła się od sierpnia, czyli od wprowadzenia rosyjskiego embarga na mleko. Z tego tytułu jednego dnia na odtłuszczonym mleku w proszku straciliśmy 360 tysięcy złotych – podsumował Janusz Mojak.\nNieustające prace nad poprawieniem jakości i smaku serków naturalnych i smakowych Bieluch przynoszą efekty. – Nasze serki z dodatkami smakowymi mają teraz ulepszony smak, bowiem gumę guar zastąpiliśmy białkami mleka i skrobią. Mało tego, do ich produkcji zaczęliśmy używać soli Salvita o obniżonej zawartości sodu – podkreślała Agnieszka Lenart, główna specjalistka ds. marketingu SM Bieluch.\nMateriał pochodzi z konferencji – lunchu prasowego zorganizowanego przez IMR advertising by PR podczas którego oficjalnie przedstawiono mediom nowy zarząd Spółdzielni Mleczarskiej Bieluch w Chełmie w osobach prezesa Janusza Mojaka oraz wiceprezesa ds. produkcyjno-handlowych Marcina Artamonowa.


CZYNNIKI WPŁYWAJĄCDE NA CENY OBLIGACJI: Z PERSPEKTYWY INWESTORÓW - PDF\nCZYNNIKI WPŁYWAJĄCDE NA CENY OBLIGACJI: Z PERSPEKTYWY INWESTORÓW\nDownload "CZYNNIKI WPŁYWAJĄCDE NA CENY OBLIGACJI: Z PERSPEKTYWY INWESTORÓW"\n1 XXII KONFERENCJA NAUKOWA NBP REFORMY STRUKTURALNE A POLITYKA PIENIĘŻNA FALENTY 2002 CZYNNIKI WPŁYWAJĄCDE NA CENY OBLIGACJI: Z PERSPEKTYWY INWESTORÓW Stanisław Kluza 1, Andrzej Sławiński 2 streszczenie W opracowaniu przedstawione są motywy przyciągające inwestorów zagranicznych na krajowy rynek papierów skarbowych, a także zaprezentowane wyniki badań empirycznych, które pokazują wpływ różnych czynników na ceny obligacji. Wyniki przeprowadzonych badań potwierdzają znaczenie, jakie na kształtowanie się cen obligacji wywierają m.in. oczekiwania dotyczące przyszłej wysokości krótkoterminowych stóp procentowych oraz zmiany w wielkości deficytu budżetowego. Wprowadzenie do badań zmiennej odzwierciedlającej optymizm inwestorów pozwoliło wykazać, że na ceny obligacji wpływają także wahania kursu walutowego i fluktuacje nastroju rynku. Uzyskane wyniki wskazują na przydatność wyestymowanych modeli w analizach kształtowania się długoterminowych stóp procentowych. Są atrakcyjnym narzędziem dla inwestorów na rynku fiansowym, a także na potrzeby analiz wykonywanych przez bank centralny i władze fiskalne. 1 2\n2 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej 1. Wprowadzenie Głównym czynnikiem przyciągającym inwestorów na rynki obligacji w krajach wschodzących są relatywnie wysokie stopy zwrotu w połączeniu z relatywnie niskim skorelowaniem zmian cen obligacji na tych rynkach w stosunku do zmian cen obligacji na rynkach krajów rozwiniętych. Oba czynniki sprzyjały poprawie współczynnika Sharpa inwestorów 3. W przypadku Polski występowały dwa dodatkowe czynniki przyciągające inwestorów. Czynnikami tymi była możliwość uczestnictwa w grze w konwergencję oraz relatywnie duża płynność polskiego rynku obligacji. W literaturze można znaleźć wyniki badań dotyczących wyceny ryzyka inwestowania na rynkach obligacji w krajach wschodzących. Dym (1997) wyodrębnia trzy kategorie ryzyka, które należy uwzględnić przy wycenie obligacji: ryzyko płynności rynku, ryzyko niewypłacalności emitenta oraz ryzyko związane z ogólną sytuacją w gospodarce danego kraju. Wymienione czynniki wyjaśniają wielkość spreadu pomiędzy stopami dochodowości obligacji w określonym kraju i stopą dochodowości amerykańskich obligacji skarbowych. Również Cantor i Parker (1995) badali wpływ czynników makroekonomicznych na wielkość spreadów na rynkach obligacji. Ich badania uwzględniały takie czynniki jak PKB, inflacja, wielkość deficytu budżetowego, zadłużenie zagraniczne, bilans bieżący i rating danego kraju. Eichengreen i Mody (2000) wykazali, że może być więcej czynników wpływających na wielkość spreadów, zwłaszcza w przypadku emisji obligacji na rynku pierwotnym. Podobnie jak inni autorzy biorą pod uwagę czynniki fundamentalne. Tym niemniej uwzględniają także wpływ stanu koniunktury i podaży kredytu na wielkość spreadów. Analizują także jak zmienia się skłonność do emisji obligacji w różnych krajach. Badania te wykazały, że wzrost stóp dochodowości obligacji na rynku amerykańskim wpływa na zmniejszenie się wielkości nowych emisji w części krajów wschodzących, co powoduje zwężenie się spreadów. Zależność tę Eichengreen i Mody określają jako efekt popytowy, występujący głównie na rynkach Azji Południowo- Wschodniej. Odwrotną zależność nazwali efektem podażowym, który jest 3 Quantitative Management of Bond Portfolios, Lehman Brothers, Fixed Income Research, May 2000, p. 13 2\n3 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów charakterystyczny dla rynków obligacji w Ameryce Łacińskiej i Europie Wschodniej, gdzie nowe emisje wywołują tendencję do rozszerzenia się spreadów. Efekt ten występuje częściej w krajach, w których napływ kapitału portfelowego na rynek obligacji jest jednym ze źródeł finansowania deficytu bilansu bieżącego (Lipschwitz, Lane, Mourmouras, 2002). Badania powyższe skupiały uwagę na kształtowaniu się spreadów pomiędzy stopami dochodowości obligacji w różnych krajach i stopami dochodowości obligacji amerykańskich. Celem badań przedstawionych w niniejszym referacie było zidentyfikowanie zależności, które są specyficzne dla rynku polskiego. Bierzemy oczywiście pod uwagę, że polski rynek obligacji stał się integralną częścią międzynarodowego rynku obligacji. Tym niemniej, każdy rynek charakteryzują także jego specyficzne właściwości. Chcąc je zidentyfikować, zbadaliśmy jak ceny obligacji reagują na zmiany polityki pieniężnej banku centralnego, na zmiany wysokości kursu złotego, a także na sytuację w budżecie państwa. 2. Polski rynek obligacji Na rynku obligacji można wyodrębnić trzy podstawowe grupy inwestorów: banki komercyjne, banki inwestycyjne oraz instytucje pełniące rolę instytucjonalnych inwestorów; takie jak fundusze emerytalne, fundusze inwestycyjne i towarzystwa ubezpieczeniowe. Strategie inwestycyjne wymienionych grup instytucji finansowych są wynikiem długości ich horyzontów inwestycyjnych oraz regulacji określających możliwości podejmowania przez nie ryzyka. Banki komercyjne dysponują krótkoterminowymi źródłami finansowania (w formie depozytów i pożyczek międzybankowych). Są także poddane ścisłemu nadzorowi w zakresie wielkości ryzyka, jakie mogą podejmować. Oba czynniki ograniczają możliwości utrzymywania przez banki dużych inwestycyjnych portfeli obligacji. Banki trzymają obligacje głównie w portfelach handlowych, używając ich do przeprowadzania operacji krótkoterminowych. 3\n4 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej Międzynarodowe banki inwestycyjne również dysponują relatywnie krótkoterminowymi źródłami finansowania (w formie pożyczek zaciąganych na rynku międzybankowym i emisji papierów komercyjnych). Dlatego również banki inwestycyjne nie trzymają dużych inwestycyjnych portfeli obligacji. Również one trzymają obligacje głównie w portfelach handlowych. Tym niemniej instytucje nadzorujące banki inwestycyjne dają im większe niż bankom komercyjnym możliwości podejmowania ryzyka, dzięki czemu banki inwestycyjne mogą być bardziej aktywne niż banki komercyjne w krótkoterminowym tradingu na rynku międzybankowym. Poza tym banki inwestycyjne, mając w tym względzie większe możliwości i doświadczenie, zajmują się w znacznie większym zakresie niż banki komercyjne inżynierią finansową. Z racji swych funkcji pełnionych na rynkach finansowych, oferują również innym uczestnikom obrotów rynkowych różnorodne usługi finansowe; w tym doradcze, depozytowe, rozliczeniowe, etc. O instytucjach pełniących funkcję inwestorów instytucjonalnych mówi się na rynku finansowym prawdziwe pieniądze, ponieważ w przeciwieństwie do banków nie muszą one wykorzystywać krótkoterminowych pożyczek jako źródła finansowania swych inwestycji. Wykorzystują w tym celu prawdziwe pieniądze, jakie płyną do nich między innymi w postaci składek emerytalnych lub ubezpieczeniowych. Dysponując długoterminowymi źródłami finansowania, inwestorzy instytucjonalni mogą trzymać kupione na rynku obligacje w długoterminowych portfelach inwestycyjnych. Można wymienić dwa podstawowe czynniki, które sprawiały, że polski rynek obligacji był atrakcyjny dla inwestorów instytucjonalnych. Pierwszym był relatywnie wysoki poziom stóp dochodowości obligacji w stosunku do ratingu Polski. Drugim czynnikiem była możliwość uczestnictwa w grze w konwergencję, mającej przynieść inwestorom zyski w wyniku obniżenia się stóp procentowych w Polsce do poziomu stóp w strefie euro, co przyniesie znaczny wzrost cen polskich obligacji. Czynnikiem, który przyciągał na polski rynek obligacji zagraniczne banki inwestycyjne i komercyjne była rosnąca płynność rynku obligacji i relatywnie duża 4\n5 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów zmienność cen, zwiększająca opłacalność przeprowadzanych przez banki transakcji krótkoterminowych. Płynność rynku może być mierzona tym, na ile poziom cen obligacji jest odporny na oddziaływanie przepływów kapitałowych. Pod tym względem w ciągu ostatnich kilku lat krajowy rynek obligacji stał się znacznie bezpieczniejszy dla zagranicznych inwestorów. Zmalało znacznie ryzyko, że wycofanie się z Polski wywoła znaczny spadek cen obligacji, przez co odbędzie się kosztem poniesienia dużych strat. Płynność krajowego rynku obligacji poprawiła się znacznie między innymi w następstwie liberalizacji rynków terminowych w 1998 r. Ta faza liberalizacji obrotów dewizowych umożliwiła między innymi szybki rozwój rynku swapów walutowych, a także otworzyła bankom krajowym swobodny dostęp do międzynarodowego londyńskiego rynku swapów procentowych. Swapy walutowe są w rzeczywistości syntetycznymi depozytami złotowymi. Dlatego rozwój rynku swapów walutowych oznaczał z punktu widzenia zagranicznych inwestorów pojawienie się możliwości zaciągania krótkoterminowych pożyczek w złotych, umożliwiających finansowanie krótkoterminowych inwestycji na polskim rynku obligacji. Z kolei, swapy procentowe są w swej istocie syntetycznymi obligacjami, co powoduje, że można je łatwo wykorzystywać między innymi do regulowania wielkości ryzyka podejmowanego na rynku obligacji. Możliwość łatwego wykorzystywania swapów procentowych w tym celu zwiększyła znacznie bezpieczeństwo tradingu na rynku obligacji, co również przyczyniło się do wzrostu skali obrotów i poprawy płynności rynku. Zmiany strukturalne, jakie dokonały się na krajowym rynku finansowym w wyniku kolejnych faz liberalizacji dewizowej, w tym zwłaszcza w wyniku liberalizacji transakcji terminowych, przyniosły między innymi tak znaczne zwiększenie się płynności krajowego rynku obligacji, że nastąpiło wyraźne zwiększenie się odporności cen obligacji na zmiany relacji popytu i podaży. W pierwszej połowie 2002 r. ceny obligacji rosły mimo znacznego zwiększenia się ich podaży w wyniku wcześniejszego zwiększenia się deficytu budżetowego. Sytuacja ta stanowiła ilustrację, że w wyniku poprawy płynności rynku 5\n6 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej obligacji decydującym czynnikiem wpływającym na ich ceny stały się oczekiwania dotyczące przyszłego poziomu krótkoterminowych stóp procentowych. 3. Analiza empiryczna 4 Główne czynniki wpływające na ceny obligacji to oczekiwania co do przyszłych krótkoterminowych stóp procentowych oraz premia za ryzyko. Uwzględnia ona ryzyko płynności rynku, ryzyko kredytowe emitenta, a także ryzyko kursu walutowego, które jest ważne dla inwestorów międzynarodowych budujących złożone portfele obligacji (Huttman, 1998). Badanie zaprezentowane w dalszej części tego referatu skupia się na wpływie wybranych czynników na zachowanie się cen obligacji. Badana jest tu zależność dla oczekiwań co do przyszłych stóp procentowych, zmienności kursu złotego, a także kwestii ryzyka kredytowego wypływającego ze zmian w poziomie deficytu budżetowego. Ponadto została podjęta próba oceny wpływu nastroju rynku. Oszacowaniem dla tej miary jest różnica między krótkoterminową stopą procentową dla złotego na rynku międzybankowym (w tym wypadku WIBOR T/N) oraz dochodowością wybranej obligacji (np. 2 lub 5-letniej). Im większa jest ta różnica tym rynek jest bardziej optymistyczny w kwestii dalszych spadków stóp procentowych i wzrostu cen obligacji. 3.1 Wprowadzenie metodyczne Celem analizy empirycznej jest znalezienie zależności między dochodowością obligacji, stopami procentowymi Narodowego Banku Polskiego (NBP), kursem walutowym dla złotego, rynkiem terminowych stóp procentowych (FRA), deficytem budżetowym i wynikiem na rachunku bieżącym bilansu płatniczego. Przeprowadzone badanie ma za zadanie rozpoznać nie tylko siłę dla wyżej wymienionych zależności, ale także ich wzajemne rozłożenie i dopasowanie w czasie, występowanie relacji równowagi długookresowej oraz możliwość zastosowania modelowania z korektą błędem. Występowanie zależności między ceną obligacji (lub miara optymizmu dla tego rynku) a pozostałymi zmiennymi odbywa się w parach (każdy model składa się z dwóch 4 Analiza empiryczna w niniejszym opracowaniu omawia ok. 20% łącznej puli finalnych rezultatów. 6\n7 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów zmiennych). Nie budowane są zatem modele z wieloma zmiennymi, a także modele wielorównaniowe. Ma to uzasadnienie w chęci znalezienia i opisania bezpośrednich relacji zachodzących pomiędzy wybranymi parami zmiennych, a zatem z pominięciem wszystkich efektów wynikających z wzajemnych powiązań dla zmiennych egzoegenicznych. Zmienne używane w badaniach to: (Y) Nominalna dochodowość obligacji. Jeżeli analiza jest dla obligacji 2 lub 5-letnich, to stosowane są odpowiednio zapisy (2Y) oraz (5Y). Dodatkowo zmienna dochodowości (tudzież cen) obligacji może być pośrednio reprezentowana przez wskaźnik optymizmu inwestorów na rynku obligacji (MOI - market optimism indicator). MOI jest to różnica między uśrednionym WIBOR T/N oraz dochodowością wybranej obligacji. Na potrzeby licznych przeprowadzonych analiz były stosowne różne typy wskaźnika MOI. Stosowanie różnych form zapisu należy rozumieć następująco: A scentrowana średnia ruchoma dla n=21 5 obserwacji (bieżąca obserwacja = obserwacja środkowa = 11-sta obserwacja); B średnia krocząca (na koniec okresu) dla n=21 obserwacji (bieżąca obserwacja = ostatnia obserwacja); MOI (A) = WIBOR T/N (A) Y; MOI (B) = WIBOR T/N (B) Y; MOI (C) = WIBOR T/N (A) Y(A); WIBOR T/N (A) WIBOR T/N jako średnia ruchoma scentrowana dla n=21 obserwacji; WIBOR T/N (B) WIBOR T/N średnia krocząca na koniec okresu dla n=21 obserwacji; Y(A) dochodowość obligacji jako scentrowana średnia ruchoma dla n=21 obserwacji; MOI (A), MOI(C) dla scentrowanych średnich ruchomych dla n=21 obserwacji; MOI (B) dla średniej kroczącej (dla obserwacji bieżącej na koniec okresu) dla n=21 obserwacji Np.: MOI _ 5YAt = WIBOR _ T / Nt+ i 5Yt. 21 i= 11 Prosta analiza wskaźnika MOI (patrz Wykres 1) ukazuje, iż od trzeciego kwartału 2001 r. mamy do czynienia z zawężeniem się różnicy między MOI(2YA) oraz MOI(5YA). Jest to rezultatem silnego zbliżenia się ścieżek dochodowości dla obligacji 2 i 5-letnich obserwacji w przybliżeniu odpowiada przeciętnej liczbie dni roboczych w miesiącu. 7\n8 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej Wykres 1 Krótkookresowa stopa procentowa na rynku międzybankowym (WIBOR T/N), dochodowość obligacji oraz wskaźnik optymizmu inwestorów (w okresie: I 1998 VI 2002; 1150 obserwacji dziennych) (%) WIBOR T/N WIBOR T/N (A) 2YA 5YA I I I I I (%) MOI_2YA MOI_5YA I I I I I Źródło: Analiza własna. Model autorski. Ponadto wskaźnik MOI zostanie wykorzystany w analizach poświęconych powiązaniu rynku obligacji z rykiem walutowym reprezentowanym przez zmiany w kursie lub zmiany w odchyleniu od tzw. starego parytetu dla koszyka walutowego 6. Odpowiedni model w części 3.3 pokazuje jak wskaźnik optymizmu inwestorów na rynku obligacji zależy od zmian w kursie walutowym bądź zmian w wychyleniu od parytetu. Na potrzeby analiz znaczenia i zachowania się kursu walutowego będą stosowane dwie zmienne: (PLN/USD) kurs walutowy w NBP dla złotego i dolara amerykańskiego; 6 Korzystając z koszyka walutowego usuwamy z kursu złotego zaburzenia względem wybranej waluty, które wynikają ze zmian w relacjach kursowych między EURO i USD. 8\n9 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów (Parity) wychylenie bieżącego kursu złotego w NBP względem parytetu ustalonego dla koszyka walutowego NBP; dodatnie wychylenia względem parytetu sugerują bieżąca aprecjację polskiej waluty. Pozostałe zmienne: (NBP) referencyjna stopa procentowa Narodowego Banku Polskiego (28-dniowa stopa procentowa, bądź stopa operacji otwartego rynku); (FRA) stopa procentowa dla kontraktu FRA typu 3x6; (BD) deficyt budżetowy w mld PLN; wartości dodatnie oznaczają nadwyżkę budżetową, a ujemne deficyt; (CA) saldo rachunku bieżącego Polski w handlu zagranicznym w mld USD; wartości dodatnie oznaczają nadwyżkę, a ujemne deficyt. Wykonywane w dalszych częściach obliczenia bazują na danych dla okresu od początku stycznia 1998 r. do końca czerwca 2002 r. Daje to ok obserwacji dziennych lub 54 obserwacje miesięczne. Niektóre z modeli są jednak szacowne dla nieco mniejszej liczby obserwacji. Powodem jest tu kwestia spadku liczby stopni swobody ze wzrostem liczby włączanych opóźnień oraz przypadki stosowania tzw. zmiennych wyprzedzających Stopy procentowe NBP Przeprowadzona w tej części analiza potwierdza, iż bieżące ceny obligacji z wyprzedzeniem dyskontują przyszłe zmiany w stopach procentowych NBP i to całkiem precyzyjnie. Ów proces wyprzedzającego dopasowania się dochodowości obligacji do przyszłych stóp procentowych może modelowany zarówno z wykorzystaniem dziennych i jak i miesięcznych szeregów czasowych. Model opierający się na danych dziennych ma większe zastosowanie na potrzeby aktywnych uczestników rynku, którzy non-stop dokonują na nim jakiś transakcji. Pozwala on trafniej podejmować szybkie decyzje. Model zbudowany w oparciu o dane miesięczne ma większą wagę dla decyzji o dłuższym horyzoncie czasowym, a w szczególności dla decyzji o charakterze strategicznym. 7 Zmienna wyprzedzająca powinna być rozumiana jako przeciwieństwo zmiennej opóźnionej. Np. dla zmiennej X t zmiennymi opóźnionymi będą wszystkie X t-i, zaś zmiennymi wyprzedzającymi dla X t+j dla i,j > 0. 9\n10 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej Wykres 2 Lombardowa i referencyjna stopa NBP oraz dochodowości obligacji 2 i 5-letnich (w okresie: I 1998 VI 2002; 1150 obserwacji dziennych) (%) NBP-lombard NBP-reference 2Y 5Y I I I I I Źródło: NBP; analiza własna. Nawet uproszczona analiza graficzna (patrz Wykres 2) sugeruje występowanie statystycznej zależności między stopami procentowymi NBP i dochodowością polskich obligacji. Wykres 2 pokazuje dwie ważne zależności. Po pierwsze widać, iż ścieżki dochodowości obligacji są bardzo podobne do kształtów ścieżek stóp procentowych NBP. W szczególności tyczy się to obligacji 2-letnich. Po drugie widoczne jest pewne przesunięcie w czasie pomiędzy tymi dwoma grupami ścieżek. Wykres 2 wskazuje, jakby rynek obligacji z pewnym wyprzedzeniem reagował na późniejsze zmiany stóp procentowych NBP. Oznacza to, że na ceny obligacji na bieżąco dyskontują oczekiwania w zakresie przyszłych zmian stóp procentowych NBP. Następnie przeprowadzone modelowanie ekonometryczne miało za zadanie precyzyjnie określić jak kształtuje się przebieg wcześniej intuicyjnie zauważonej 10\n11 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów zależności. Pierwsza analiza dla zmiennych zaprezentowanych na Wykresie 2 podobnie bazuje na danych dziennych. Jednak wyniki uzyskane w modelu ekonometrycznym nie są satysfakcjonujące. Okazuje się, że można skonstruować tutaj kilka nieco różniących się modeli o dobrej wiarygodności statystycznej. Pewne problemy pojawiają się przy próbie praktycznego zastosowania interpretacji ekonomicznej. Główna słabość tkwi tu w istotnych dalszych opóźnieniach, które nawzajem się znoszą (korygują). Także nie jest jednoznaczne, które z układów tych opóźnień są optymalne. Przyczyną tych trudności są dzienne wahania cen obligacji. Chodzi tu o tą część wahań, która nie wynika z tendencji długookresowych na rynku obligacji bądź oczekiwań oczekiwań co do zmian w stopach procentowych NBP. Z punktu widzenia tego modelu wahania te są interpretowane jako dzienne spekulacje. Wykres 3 Lombardowa i referencyjna stopa NBP oraz dochodowości obligacji 2 i 5-letnich jako średnie scentrowane (w okresie: I 1998 VI 2002; 1140 obserwacji dziennych) (%) NBP-lombard NBP-reference 2YA 5YA I I I I I Źródło: NBP; analiza własna. 11\n12 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej W tym samym czasie, gdy ceny obligacji charakteryzują się gwałtownymi dziennymi fluktuacjami, to stopy NBP są zmienną nadzwyczaj stałą w krótkich okresach czasu. O ich zmianach decyduje od 1998 r. Rada Polityki Pieniężnej (RPP). Zmiany w stopach NBP mają charakter skokowy (patrz Wykres 2 oraz 3). Gwałtowne dzienne wahania w stopach dochodowości obligacją są zatem procesem niezależnym od stóp NBP. Aby lepiej modelować wzajemne relacje dla rynku obligacji i stóp procentowych NBP, należy wpierw dokonać wygładzenia szeregów czasowych dla zmiennych dochodowości obligacji. Można posłużyć się tu mechanizmem średnich ruchomych 8. Odpowiednio przekształcone zmienne dochodowości obligacji są prezentowane na Wykresie 3. Przeprowadzone następnie modelowanie ekonometryczne dla skorygowanych szeregów daje zdecydowanie lepsze rezultaty niż bez wykonania czynności wygładzenia z wahań przypadkowych. Uzyskane modele wstępnie sugerują, iż stopy procentowe NBP są endogeniczne (zależne) względem dochodowości na rynku obligacji. Taki wniosek jest jednak niespójny z zasadami działania tego rynku oraz teorią ekonomii. Ogólne zasady funkcjonowania tego rynku mówią, iż to ceny obligacji są endogeniczne w stosunku do stóp procentowych NBP i to nie tylko bieżących, ale również przyszłych. Egzogeniczne oczekiwania dla przyszłych stóp NBP powinny być w modelowaniu ekonometrycznym ujęte pod postacią tzw. zmiennej wyprzedzającej. Po przeprowadzeniu odpowiednich obliczeń okazuje się, że w krótkim okresie rynek obligacji z wyprzedzeniem do ok. 10 dni zaczyna gwałtowniej reagować na nadchodzącą możliwość zmian stóp procentowych. W szczególności dotyczy to oczekiwań wobec stopy referencyjnej NBP. Prawdopodobnie odzwierciedla to, że na przeszło tydzień przed posiedzeniem RPP rynek posiada pełną informację ekonomiczną 9 w oparciu, o którą Bank Centralny będzie podejmować decyzję o zmianach w poziomie stóp procentowych. Informacja ta jest ogólnodostępna i w połączeniu ze znajomością głównych założeń polityki pieniężnej pozwala na wykonywanie oszacowań co do możliwych działań RPP. 8 Empirycznie najtrafniejsze okazuje się tu stosowanie 21-okresowych średnich scentrowanych (n=21 obserwacji). Wówczas obserwacja bieżąca odpowiada obserwacji środkowej (n=11). 21 obserwacji jest również najlepszym przybliżeniem dla przeciętnej liczby dni notowań w ciągu miesiąca (tzw. liczba dni roboczych). 12\n13 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów Co ciekawe rynek zazwyczaj jest dość precyzyjny 10 w swoich oszacowaniach. Jednak sam proces dopasowania się cen obligacji jest rozłożony w czasie, a ponadto nie w pełni równomiernie. Odpowiednio skonstruowane modele wskazują na występowanie ruchów wzajemnie się znoszących (korekcyjnych) 11. Znajomość ich rozkładu jest atrakcyjna dla uczestników rynku, którzy non-stop w nim uczestniczą. Pozwala to zmniejszać ryzyko krótkookresowych spekulacji robionych w okresach kilkudniowych. Oprócz modeli bazujących na obserwacjach dziennych (wspomniane powyżej) to równie atrakcyjna jest konstrukcja modeli bazujących na danych miesięcznych. Zmiana horyzontu czasowego wpływa tu na obszar ewentualnych zastosowań modelu. O ile te pierwsze byłyby ważniejsze dla graczy krótkookresowych, to te drugie mają większą wartość dla inwestorów podejmujących decyzje strategiczne skutkujące w dłuższych okresach czasu. Dwa najlepsze z oszacowanych modeli w oparciu o dane miesięczne zostały zaprezentowane w Tabeli W obu z nich średniomiesięczna dochodowość obligacji okazuje się procesem autoregresyjnym drugiego rzędu AR(2). Zachodzi tu również drobna korekta efektu uzyskanego dla pierwszego opóźnienia przez drugie opóźnienie (dla zmiennej dochodowości). Bieżąca dochodowość obligacji oprócz istotności wcześniejszych dochodowości w istotnym stopniu zależy też od przyszłej stopy referencyjnej NBP. Tabela 1 przedstawia dwa alternatywne modele, które uzyskują najlepsze oszacowania. Różnią się one jedynie zmienną wyprzedzająca dla stopy referencyjnej NBP. W pierwszym przypadku (model A) uwzględniamy zmienną dla stopy referencyjnej dla nadchodzącego miesiąca (t+1), a w kolejnym modelu (B) za dwa miesiące (t+2). W praktyce oznacza to jednak, że przeciętne przyspieszenie zawiera się w przedziale od 1do 2 miesięcy. Np. wyliczenia dla większych wyprzedzeń nie dają statystycznie istotnych rezultatów. 9 Chodzi tu przede wszystkim o inflację ogłaszaną przez GUS w połowie każdego miesiąca. 10 W znaczeniu porównania równowagi osiąganej przed i po decyzji RPP. 11 Ma to miejsce, gdy zmienne o sąsiadujących ze sobą opóźnieniach mają porównywalne co wartości współczynniki regresji tyle, że o przeciwnych znakach. 12 Autorzy ze względu na znaczenie dla rynku wybrali do modelowania obligacje 5-letnie. Inne typy obligacji w zależności od rodzaju analizy mogą dawać w niektórych przypadkach statystycznie lepsze rezultaty. 13\n14 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej Tabela 1 Dochodowość obligacji jako funkcja przyszłej stopy referencyjnej NBP w okresie I 1998 VI Model (A) Modeling 5Y by OLS The present sample is: 1998 (3) to 2002 (6) Variable Coefficient Std.Error t-value t-prob PartR^2 Constant Y_ Y_ NBP R^2 = F(3,48) = [0.0000] \_sigma = DW = 1.86 RSS = for 4 variables and 52 observations Model (B) Modelling 5Y by OLS The present sample is: 1998 (3) to 2002 (5) Variable Coefficient Std.Error t-value t-prob PartR^2 5Y_ Y_ NBP R^2 = \_sigma = DW = 1.96 RSS = for 3 variables and 52 observations Uwagi: 5Y_1 = 5Y t-1, 5Y_2 = 5Y t-2, NBP+1 = NBP t+1, NBP+2 = NBP t+2. Zmienne 5Y t oraz NBP t są wyznaczone jako średnie arytmetyczne dla poszczególnych miesięcy (t). NBP t stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego. Źródło: Analiza własna. Porównanie modeli (A) i (B) z Tabeli 1 nieznacznie przechyla szalę na korzyść modelu (B). Ten model będzie wykorzystywany do kolejnych analiz w tej części opracowania (patrz formuła (1)). 5Y t = 0,944 * 5Y t-1 0,221 * 5Y t-2 + 0,216 * NBP t+2 + e t (1) 13 Budowa tych samych modeli dla zmiennych zlogarytmowanych generuje podobne wyniki. W niektórych testach modele dla zmiennych zlogarytmowanych dają statystycznie lepsze rezultaty. Z drugiej jednak strony te modele są wrażliwsze w prognozowaniu. Aby ostatecznie wybrać lepszy z modeli należałoby przeprowadzić odpowiednie testy na wybór lepszej postaci funkcyjnej. Sprawa ta jest w tym przypadku drugorzędna w związku z nieistotnymi różnicami pomiędzy tymi dwoma typami modeli. 14\n15 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów Zmienna (NBP t+2 ) mówi nam, że rynek obligacji wycenia te papiery biorąc pod uwagę potencjalne zachowanie się przyszłych stóp procentowych z wyprzedzeniem rzędu ok. 2 miesięcy. Formuła (1) ma charakter funkcji dopasowania bieżącego (równowagi krótkookresowej). Dalsze modelowanie ekonometryczne wykazało, iż między zmiennymi (5Y) i (NBP) zachodzi relacja kointegracji 14. Jej występowanie świadczy o możliwości wyznaczania relacji długookresowej dla dochodowości obligacji. W tym wypadku byłaby ona odpowiednikiem docelowej równowagi ogólnej dla cen obligacji (ze względu na ich minione ceny oraz oczekiwania co do stóp NBP w przyszłości). Współczynnik kointegrujący wyznaczony jest w równaniu (2). b = 1 q j= 0 p β i= 0 j α i 0, 216 = 1 ( 0, 944 0, 221) = 0, 78. (2) Ostatecznie równanie równowagi długookresowej ma postać: 5Y t = 0,7804 * NBP t+2 + ECM t (3) Przebieg równowagi długookresowej jest również zobrazowany graficznie na Wykresie 4 (wykres prawy-górny). Statystyka Walda dla parametru (0,7804) z równania (3) wskazuje na jego statystyczną istotność nas dowolnym poziomie istotności. Równanie (3) w naszym przypadku może posłużyć także do wyznaczenia mechanizmu korekty błędem (patrz Wykres 4 lewy-dolny). Jego postać jest zaprezentowana w równaniu (4). 5Y t = 0, ,310 * NBP t+2 0,305 * ECM t-1 (4) 14 Odpowiedni rząd integracji zmiennych został uzyskany na 10% poziomie istotności. 15\n16 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej Oszacowania w równaniu (4) dla parametrów przed zmiennymi ( NBP t+2 ) oraz (ECM t-1 ) są statystycznie istotne. Gorsze wyniki uzyskuje parametr stałej. Nie zaburza to jednak modelu. Wykres 4 Stopa referencyjna NBP, dochodowość obligacji 5-letnich (w okresie I 1998 VI 2002; 54 obserwacje miesięczne) (%) (%) NBP-reference 2Y 5Y Y 5Y_Short_Run 5Y_Long_Run (%) Residual (%) ECM_5Y Źródło: Analiza własna. Oszacowania zebrane w równaniach od (1) do (4) oraz analiza graficzna oparta głównie na Wykresie 4 pozwalają stwierdzić, iż model dopasowania bieżącego i długookresowego mają bardzo podobny przebieg. Występują jednak pewne rozbieżności między tymi dwoma krzywymi. W praktyce rozbieżności te korzystniej jest analizować jako różnicę między równowagą długookresową oraz wartościami empirycznymi (danymi). Innymi słowy ta różnica to (ECM t ), który można liczyć z równania (3). Miara ta jest przedstawiona graficznie w dolnej części Wykresu 4. Widzimy, iż niedopasowanie 16\n17 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów (ECM_5Y) oscyluje w długim okresie wokół zera. Jest to bardzo pozytywny wynik. Oznacza, to że nie istnieje jakieś stałe dodatnie lub ujemne obciążenie cen obligacji ze względu na oczekiwania co do przyszłych stóp procentowych NBP. Niemniej mają miejsce sytuacje, kiedy rynek bardziej odnotowuje większe niedoszacowania lub przeszacowania. Parametr (-0,305) przed zmienną (ECM t-1 ) w równaniu (4) sugeruje, iż przeciętnie statystycznie na przestrzeni trochę ponad 3 miesiące 15 ma miejsce pełne wyrównanie wskazanych rozbieżności. Oznacza to także, iż 30% nierównowagi (reprezentowanej miarą błędu ECM) dla dochodowości obligacji w badanym okresie jest korygowana w okresie o jeden późniejszym. Niedopasowanie między równowagą krótko- i długookresową ma charakter miary informującej rynek o jego wewnętrznej presji z odpowiednim wyprzedzeniem. Presja wskazuje na kierunek oczekiwanych zmian rynku, które powinny wynikać w dłuższym okresie z zachowań zaobserwowanych w przeszłości oraz oczekiwań co do przyszłych stóp procentowych. Te informacje są wystarczające, aby wskazać na przyszłą równowagę długookresową do której będzie starał się dopasować rynek. Z wcześniejszych wyliczeń wiemy, iż pełne dopasowanie powinno nastąpić w okresie ok. 3,3 miesiaca. Proponowany model może być atrakcyjny dla inwestorów dlatego, że może wskazywać na to, iż zawarte w bieżących cenach obligacji oczekiwania, dotyczące przyszłego poziomu stóp dochodowości obligacji, mogą okazać się niedoszacowane lub przeszacowane. Wskazuje na to analiza sytuacji na rynku obligacji w ciągu ostatnich kilku lat. Z największym niedoszacowaniem oczekiwań, dotyczących spadku stóp dochodowości obligacji, mieliśmy do czynienia pod koniec III kwartału 2001 r. Inwestorzy nie uwzględnili wówczas w cenach obligacji, że w ciągu następnych 3-4 miesięcy stopy dochodowości spadną o 3 punkty procentowe. Podobna sytuacja powtórzyła się w I kwartale 2002 r. Główną przyczyną niedoszacowania przez inwestorów skali późniejszego obniżenia się stóp dochodowości obligacji było nieoczekiwanie szybkie obniżenie się tempa inflacji. 15 n=(-γ) -1 ; co pozwala wyznaczyć: n = (- (-0,30501) ) 1 = 3,27858 miesiąca. 17\n18 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej Z kolei, okresem, w którym zawarte w cenach obligacji oczekiwania na spadek stóp ich dochodowości były wyraźnie przeszacowane był początek 2001 r. Polityka NBP okazała się później bardziej ostrożna niż oczekiwał rynek. Podobna sytuacja miała miejsce także na przełomie 1999 i 2000 r. Ówczesne oczekiwania inwestorów na spadek stóp dochodowości obligacji okazały się wyraźnie przeszacowane. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy było to, że inwestorzy nie byli w stanie precyzyjnie przewidzieć momentu upłynnienia złotego w kwietniu 2000 r. i związanego z tym zwiększenia się premii za ryzyko zawartej w stopach dochodowości polskich obligacji. Nie mogli też przewidzieć, że upłynnienie złotego przyniesie przejściowe osłabienie polskiej waluty, a nie jej przewidywaną wcześniej aprecjację. Wreszcie, ze względu na losowy charakter zmian kursu euro do dolara, nie mogli wcześniej wiedzieć, że w początkowych miesiącach 2000 r. nastąpi silny spadek kursu euro w stosunku do dolara, który pociągnie za sobą także spadek kursu złotego do dolara. 3.3 Kurs walutowy złotego Sekcja ta prezentuje dwie analizy, które mają rozstrzygnąć występowanie zależności między kursem złotego i wskaźnikiem optymizmu rynku obligacji (MOI). Pierwsza z nich bazuje na odchyleniu kursu NBP od parytetu kursu walutowego NBP. Druga z analiz bezpośrednio zajmuje się kursem walutowym złotego względem wybranej waluty. W tym przypadku wybrany został dolar amerykański. Przeprowadzona na wstępie prosta analiza korelacji dostarcza wiele sprzecznych i chaotycznych wyników. Wyniki mogą być wręcz przeciwstawne w zależności od długości szeregów korelacyjnych, punktu startu i końca analizy, a także czy korelacja będzie liczona jako krocząca, czy dla szeregu narastającego. Uzyskane liczne oscylacje i brak spójności nie świadczą o braku zależności pomiędzy tymi zmiennymi, lecz o konieczności zastosowania w tym przypadku dalece bardziej złożonych narzędzi analitycznych. Wykorzystane tu zostanie modelowanie znane w ekonometrii jako analiza szeregów czasowych. 18\n19 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów MOI a odchylenie kursu złotego względem jego starego parytetu Pierwszy z modeli podejmuje próbę wyznaczenia zależności między wskaźnikiem optymizmu na rynku obligacji (MOI), a odchyleniem kursu walutowego NBP od jego tzw. parytetu (zmienna ta jest zapisywana dalej jako (Parity)). Obie te zmienne są umieszczone łącznie na Wykresie 5. Wykres 5 Wychylenie kursu walutowego od parytetu NBP (Parity); wskaźnik optymizmu inwestorów dla rynku obligacji 5-letnich (MOI) (w okresie: I 1998 VI 2002; obserwacje dzienne). 15 (%) Parity MOI_5YA I-1998 I-1999 I-2000 I-2001 I-2002 Źródło: NBP; analiza własna. W pierwszej kolejności została przeprowadzona analiza, która opierała się na danych dziennych. Nie przyniosła jednak interesujących wyników. Rzeczywista zależność została zniekształcona ( zagłuszona ) przez wahania dzienne. Choć żaden z modeli nie okazał się ekonometrycznie interesujący, to wystąpiła ciekawa zależność polegająca na 19\n20 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej zbieżności mnożników długookresowych do zera. Istotne dalsze opóźnienia miały skłonność do znoszenia się w czasie. Szczególnie najbardziej odległe opóźnienia kompensowały się nawzajem. Niemniej model ekonometryczny nie dawał się lepiej oszacować przy zmianie metody estymacji oraz w wyniku przespecyfikowania zmiennych. Również zamiana rolami zmiennej egzogenicznej z endogeniczną okazała się nieistotna. Bazowanie na obserwacjach dziennych pozwalało szacować modele, które charakteryzowały się znaczącym obciążeniem. Z tego powodu dalsze obliczenia zostały przeprowadzone dla danych w ujęciu miesięcznym. Nowe modele wykazują dużą przydatność dla uczestników rynku obligacji. Obliczenia zostały wykonane dla 50 obserwacji miesięcznych 16. Najlepszy z uzyskanych modeli prezentowany jest w Tabeli 2. Mimo iż R 2 = 60%, model ten daje dobre rezultaty w szerokiej gamie innych testów statystycznych. Również składnik resztowy nie ma autokrelacji, jest homoskedastyczny i ma rozkład normalny. Tabela 2 Optymizm inwestorów (MOI) jako proces autoregresyjny dodatkowo zależny od zmian w odchyleniu kursu walutowego od koszyka NBP ( Parity). Modelling MOI_5YA by OLS The present sample is: 1998 (2) to 2002 (2) Variable Coefficient Std.Error t-value t-prob PartR^2 Constant MOI_5YA_ DParity R^2 = F(2,46) = [0.0000] \_sigma = DW = 2.06 RSS = for 3 variables and 49 observations Uwagi: MOI_5YA = MOI_5YA t, MOI_5YA_1 = MOI_5YA t-1, DParity = Parity t. Parity t zmiana w odchyleniu kursu złotego (PLN) względem koszyka walutowego NBP. Źródło: Analiza własna. Szczególnie ciekawym rezultatem wynikającym z modelu prezentowanego w Tabeli 2 jest zależność optymizmu inwestorów (MOI_5YA) od swojego poziomu w okresie wcześniejszym, ale również od zmiany w wychyleniu kursu walutowego od 16 Taka liczebność próby jest wystarczająca, aby stosować ogólne metody testowania modelu bez szerszego poruszania kwestii właściwości rozkładów dla małych prób. 20\n21 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów parytetu NBP ( Parity) 17. Widać tu, że nie ma znaczenia wychylenie kursu od parytetu, lecz siła i kierunek zmian w tym wychyleniu przypadająca na dany okres. Ponadto dla modelu prezentowanego w Tabeli 2 może zostać wyznaczona funkcja relacji długookresowej. Jest ona zaprezentowana w Tabeli 3. Porównanie funkcji dopasowania krótko- i długookresowego z obserwacjami empirycznymi ma miejsce na Wykresie 6 (środkowy wykres). Różnice między rzeczywistymi obserwacjami i oczekiwaną równowagą długookresową mogą być zapisane z wykorzystaniem mechanizmu korekty błędem (ECM) (Wykres 6 część dolna). Wykres ten charakteryzuje się systematyczną oscylacją ECM wokół zera. Rocznie zachodzi przeciętnie 2,5 3 pełnych oscylacji. Oznacza to, iż przeciętny cykl trwa ok. 4-5 miesięcy. Cykle te mają charakter powtarzający się w czasie. W praktyce ww. cykle mają wymiar powtarzających się fal optymizmu pesymizmu na rynku obligacji ze względu na znaczenie wahań na rynku walutowym. Możliwość bieżącego dyskontowania tego zjawiska może być przydatna dla inwestorów na rynku obligacji inwestujących w kilkumiesięcznych horyzontach czasowych. Tabela 3 Relacja długookresowa dla modelu prezentowanego w Tabeli 2. ECM_MOI_5YA / DParity [1998 (1) to 2002 (6)] Solved Static Long Run equation MOI_5YA = DParity (SE) ( ) ( 0.242) ECM = MOI_5YA *DParity; WALD test Chi^2(1) = [0.0051] ** Uwagi: MOI_5YA = MOI_5YA t, DParity = Parity t. Źródło: Analiza własna. Wartość oczekiwana dla zmiennej ECM powinna wynosić zero. Wówczas możemy założyć w długim okresie neutralność kursu walutowego na rynek obligacji. W badanym przypadku uzyskujemy średnią dla ECM równą +0,10%, co jest wartością bliską zeru (w porównaniu z zakresem wahań w przedziale od 2,5% do 2,5%). Oznacza to, że 17 Nominalny przyrost zmiennej (X) jest zdefiniowany jako: DX t = X t = X t X t-1. 21\n22 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej długookresowo równowaga między rynkiem obligacji i zmianami na rynku walutowym oscyluje wokół zera. W długim okresie na rynku obligacji nie istnieje trwałe obciążenie w kierunku nadmiernego optymizmu bądź pesymizmu względem zmian kursowych. Z perspektywy kilkuletniej nierównowaga krótkookresowa wynika z cykliczności optymizmu i pesymizmu oraz kilku mniej znaczących czynników krótkookresowych. Tabela 4 Model korekty błędem (ECM) dla modelu prezentowanego w Tabeli 3. Modelling DMOI_5YA by OLS The present sample is: 1998 (3) to 2002 (2) Variable Coefficient Std.Error t-value t-prob PartR^2 Constant DDParity ECM_MOI_5YA_ R^2 = F(2,45) = [0.0000] \_sigma = DW = 1.85 RSS = for 3 variables and 48 observations Uwagi: DMOI_5YA = MOI_5YA t, DDParity = Parity t, ECM_MOI_5YA_1 = ECM(5YA) t-1. Źródło: Analiza własna. Szczegółowa analiza ECM (Tabela 4) pokazuje istotność modelu korekty błędem. Konwersja parametru (-0,413) sugeruje, że pełna korekta niedopasowania za pomocą błędu ma przeciętnie miejsce w okresie ok. dwóch i pół miesiąca. Przyrost dla zmiennej MOI(5YA) jest wyjaśniony przez 20,8% przyrostu dla Parity i 41,3% przez błąd dopasowania we wcześniejszym okresie (względem równowagi długookresowej). Model w Tabeli 4 posiada nieistotną stałą, co w badanym przyadku nie ma znaczenia. Cykle optymizmu mierzone za pomocą zmiennej ECM są istotnym czynnikiem wyjaśniającym okresowe wahania w zachowaniach inwestorów zagranicznych na polskim rynku obligacji. Czynnik ten nie jest bezpośrednio widoczny w cenach obligacji, ale jego znaczenie jest istotne. W praktyce różnica między krótkoterminowymi stopami na rynku międzybankowym i dochodowością obligacji jest przez inwestorów przeszacowana lub niedoszacowana ze względu na zachowanie się kursu walutowego. Wykres 6 22\n23 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów Wychylenie kursu złotego od parytetu; optymizm inwestorów na rynku obligacji 5-letnich (MOI) (w okresie: I 1998 VI 2002; średnie miesięczne). (%) Parity MOI_5YA (%) (%) MOI_5YA MOI_5YA_Short_Run MOI_5YA_Long_Run ECM_MOI_5YA Źródło: Analiza własna Kurs walutowy PLN/USD Celem niniejszej sekcji jest oszacowanie bezpośredniej relacji między zmianami w kursie walutowym PLN/USD oraz dochodowością obligacji. Wstępne obliczenia wskazują, iż analogicznie jak we wcześniejszej sekcji rynek obligacji najlepiej reprezentuje indeks optymizmu (MOI). Już wstępna analiza graficzna dla danych dziennych wskazuje na podobne słabości odpowiednich szeregów czasowych, jak to miało miejsce w poprzedniej sekcji. Analogicznie pociągnęło to za sobą przeprowadzenie dalszych analiz w oparciu o dane miesięczne. Analizowane zmienne w ujęciu miesięcznym prezentowane są na Wykresie 7 (wykresy po lewej stronie). Znaczące analogie do sekcji zostały również uzyskane przy szacowaniu najlepszego z modeli wiążącego rynek obligacji z kursem walutowym PLN/USD. Podobieństwa te widoczne są przy porównaniu wyników zebranych 23\n24 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej w Tabelach 2 i 5. Oczywiście różnią się oszacowania dla poszczególnych parametrów. Jednak postacie funkcyjne obu modeli są niemal takie same. Wykres 7 Kurs walutowy PLN/USD; indeks optymizmu inwestorów dla obligacji 5-letnich (MOI) (w okresie: I 1998 VI 2002; średnie miesięczne). (%) MOI_5YA 7.5 (%) MOI_5YA MOI_5YA-Short_Run MOI_5YA-Long_Run (USD) (%) ECM-MOI_5A PLN/USD Źródło: Analiza własna. Obliczenia zostały wykonane w oparciu o szereg czasowy dla 53 obserwacji miesięcznych. Najlepszy z modeli wykazał, że indeks optymizmu inwestorów na rynku obligacji (MOI) nie zależy bezpośrednio od samego kursu walutowego, lecz od jego zmian. Model oparty na zmianach kursu walutowego ( PLN/USD) uzyskał lepsze dopasowanie do danych empirycznych niż to miało miejsce w przypadku analizy odchylenia od parytetu ( Parity). Współczynnik determinacji osiągnął poziom R 2 = 65% Można również oszacować model, który zamiast zmiennej PLN/USD będzie bazował na PLN/USD. Wówczas R 2 może osiągnąć nawet 95%. Zmienna PLN/USD będzie wówczas włączana dla okresu bieżącego (t) oraz swojego pierwszego opóźnienia (t-1). Jednak parametry przed tymi dwoma zmiennymi będą miały 24\n25 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów Jednak oceniając model przez pryzmat innych statystyk okazuje się, że jest ona bardziej wrażliwy od modelu z sekcji Ma to znaczenie zarówno przy szacowaniu modeli dopasowania bieżącego jak i równowagi długookresowej. Również model korekty błędem (ECM) (patrz prawa dolna część Wykresu 7) ma większe i bardziej przypadkowe oscylacje. Parametr przed (ECM t-1 ) (patrz Tabela 6) jest znacznie niższy (-0,27) niż w modelu w części Oznacza to, że korekta błędem następuje tu wolniej. Pełne wyrównanie zajmuje średnio statystycznie prawie 4 miesiące. Tabela 5 MOI jako proces autoregresyjny zależny od zmian w kursie walutowym PLN/USD. Modelling MOI_5YA by OLS The present sample is: 1998 (2) to 2002 (6) Variable Coefficient Std.Error t-value t-prob PartR^2 Constant MOI_5YA_ DPLN/USD R^2 = F(2,50) = [0.0000] \_sigma = DW = 1.94 RSS = for 3 variables and 53 observations ECM-MOI_5A [1998 (1) to 2002 (6)] Solved Static Long Run equation MOI_5YA = DPLN/USD (SE) ( ) ( 129.8) ECM = MOI_5YA *DPLN/USD; WALD test Chi^2(1) = [0.0184] * Uwagi: MOI_5YA = MOI_5YA t, MOI_5YA_1 = MOI_5YA t-1, DPLN/USD = PLN/USD t. Źródło: Analiza własna. skłonność do znoszenia się (kompensowania). Skutkować to również będzie nieistotnością modelowania równowagi długookresowej oraz mechanizmu korekty błędem. 25\n26 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej Tabela 6 Mechanizm korekty błędem (ECM) dla modelu prezentowanego w Tabeli 5. Modelling DMOI_5YA by OLS The present sample is: 1998 (3) to 2002 (6) Variable Coefficient Std.Error t-value t-prob PartR^2 Constant DDPLN/USD ECM-MOI_5A_ R^2 = F(2,49) = [0.0002] \_sigma = DW = 1.85 RSS = for 3 variables and 52 observations Uwagi: DMOI_5YA = MOI_5YA t, ECM-MOI_5YA_1 = ECM(5YA) t-1, DDPLN/USD = PLN/USD t. Źródło: Analiza własna. Porównując rezultaty uzyskane w częściach oraz można zauważyć, iż różnice między tam uzyskanymi modelami nie są duże. Owe podobieństwo wynika z faktu, że w obu przypadkach zmienna egzogeniczna (reprezentująca kurs walutowy) jest niemal tym samy procesem. Zdecydowanie bardziej interesujące są różnice uzyskane dla obu przypadków. Otóż okazuje się, że model dla ( Parity) ma niższy R 2, ale np. zachodzi w nim szybciej korekta błędem oraz ma lepsze właściwości na potrzeby modelowania równowagi długookresowej. Takie rezultaty mają dla nas kilka praktycznych konsekwencji. Model dla ( Parity) jest lepszym punktem odniesienia dla długookresowej równowagi rynkowej dla uczestników rynku obligacji wrażliwych na zmiany kursu walutowego. Jednak ci sami uczestnicy podejmują swoje krótkookresowe decyzje inwestycyjne kierując się nie zmianami w odchyleniu od parytetu, lecz zachowaniem się konkretnego kursu walutowego, a w szczególności PLN/USD. Potwierdził to model w części Terminowe stopy procentowe Wyniki empiryczne uzyskane w tej części dotyczą wpływu dochodowości obligacji na rynek terminowych stóp procentowych. Przeprowadzone badania wskazują na dostosowywanie się terminowych stóp procentowych do zmieniających się stóp dochodowości na rynku obligacji. W Polsce na rynku międzybankowym kwotowana jest liczna grupa kontraktów terminowych na stopy procentowe (FRA forward rate 26\n27 S.Kluza, A.Sławiński Czynniki strukturalne wpływajace na ceny obligacji z perspektywy inwestorów agreement). Z oczywistych powodów ich wzajemne korelacje są bardzo duże (patrz Tabela 7). Pozwala to na wybranie jednej z omawianych stóp FRA jako reprezentatywnej na potrzeby dalszej analizy względem stóp dochodowości obligacji. Wybór padł tu na FRA 3x6, gdyż ten instrument jest najlepiej skorelowany z pozostałymi stopami FRA (również tymi nie wyeksponowanymi w Tabeli 7). Współczynnik korelacji liniowej FRA 3x6 z inną stopą FRA ani razu nie spada poniżej 0,99. Ścieżka FRA 3x6 oraz ścieżki dochodowości obligacji 2 i 5-letnich zostały łącznie zaprezentowane na Wykresie 8. Tabela 7 Macierz korelacji dla 7 wybranych stóp FRA w Polsce 19 (w okresie VIII 2000 VII 2001). Correlation matrix 1x2 1x4 3x6 6x9 1x7 3x9 6x12 1x x x x x x x Uwagi: Np. FRA 1x4 = oczekiwana stopa 3-miesięczna za 1 miesiąc. Źródło: Analiza własna. Poszukiwania najlepszego modelu dla FRA skupiły się na szeregu szczegółowych analiz uwzględniających zachowania rynku obligacji 2 i 5-letnich. W obliczeniach zostały zastosowane obserwacje dzienne dla zmiennych. Przeanalizowane zostały tu wskaźniki optymizmu, dochodowości obligacji oraz ich przyrosty, a także ich średnie ruchome. Najlepsze z uzyskanych rezultatów są zebrane w Tabelach 8 i 9. Stopy FRA okazały się silnym procesem autoregresyjnym pierwszego rzędu AR(1), który dodatkowo zależy od zmian w dochodowościach obligacji. Dwa najlepsze z modeli prezentowane są jako równania (5) i (6). Mają one postać modeli typu ADL(p,q) bez stałej Tabela 7 nie prezentuje kontraktów FRA: 2x3, 2x5, 9x12, ponieważ ich notowania rozpoczęły się znacznie później (w 2001 roku). 20 Model ADL(p,q): Y t = a 0 + a 1 Y t-1 + a 2 Y t a p Y t-p + b 0 X t + b 1 X t-1 + b 2 X t b q X t-q + u t. 27\n28 Sesja III Fiskalne uwarunkowania polityki pieniężnej Wykres 8 FRA 3x6, dochodowość obligacji 2 i 5-letnich (w okresie: VIII 2000 VII 2002; ok. 500 obserwacji dziennych). 20 (%) 18 2Y 5Y FRA VIII-2000 I-2001 VII-2001 I-2002 VII-2002 Uwagi: FRA 3x6 = oczekiwana stopa 3-miesięczna za 3 miesiące. Źródło: Analiza własna. Tabela 8 FRA 3x6 a dochodowość obligacji 2-letnich (w okresie VIII 2000 VII 2002). Modelling FRA by OLS The present sample is: 661 to 1149 Variable Coefficient Std.Error t-value t-prob PartR^2 FRA_ e D2Y D2Y_ R^2 = \_sigma = DW = 2.12 RSS = for 3 variables and 489 observations Uwagi: FRA = FRA t, FRA_1 = FRA t-1, D2Y = 2Y t, D2Y_1 = 2Y t-1. FRA = FRA 3x6 = oczekiwana stopa 3-miesięczna za 3 miesiące. Źródło: Analiza własna. 28\nKrzywa dochodowości. Kontrakty na obligacje w praktyce. Jesteś tu: Bossafx.pl» Edukacja» Magazyn Bossa\nJesteś tu: Bossafx.pl» Edukacja» Magazyn Bossa Kontrakty na obligacje w praktyce Wielu inwestorów postrzega, obligacje skarbowe, jako mało atrakcyjne instrumenty, na których nie ma dużej zmienności. Innymi


Za dużo cukru w diecie może być przyczyną alzheimera | WP abcZdrowie\n6 zdjęć Choroba Alzheimera - najczęściej zadawane pytania pacjentów. Odpowiadają eksperci WP abcZdrowie\n7 zdjęć Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na Alzheimera?\nBezprecedensowe badanie wykazało, że dieta bogata w cukier może prowadzić do choroby Alzheimera. Zespół naukowców określił swoisty punkt krytyczny, w którym poziom cukru we krwi staje się tak niebezpieczny, że może wywołać chorobę neurologiczną.\nGdy poziom cukru przekroczy określony próg, ogranicza on wydajność białka walczącego z zapaleniem mózgu, które przyczynia się do demencji.\nBadanie przeprowadzone przez Uniwersytet Bath i Kings College w Londynie opiera się na wcześniejszych analizach, które wykazały, że cukrzyca może zwiększać ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera i otępienie naczyniowe.\nJednak jest to pierwsze badanie, które pokazuje, dlaczego zbyt wysoki poziom cukru we krwi, czyli hiperglikemia, upośledza funkcje poznawcze.\nNadmierne spożycie cukru jest związane ze zwiększonym ryzykiem choroby Alzheimera (Shutterstock)\nJak podkreśla dr Omar Kassaar z Uniwersytetu Bath, jeżeli cukrzyca i otyłość to za mało, abyśmy zaczęli ograniczać spożycie cukru, na czarnej liście pojawia się kolejne schorzenie, które może być sposowodowane jego nadmierną ilością w diecie - alzheimer.\nW chorobie Alzheimera nieprawidłowe białka skupiają się, tworząc blaszki i sploty w mózgu, które stopniowo niszczą organ i prowadzą do poważnych zaburzeń poznawczych.\nWe wcześniejszych badaniach ustalono, że glukoza może uszkodzić białko w komórkach poprzez reakcję nazywaną glikacją, ale nie potrafiono ustalić konkretnego związku molekularnego pomiędzy cukrem i alzheimerem.\nTeraz jednak naukowcy wyjaśnili ten związek, korzystając z materiałów pobranych od 30 pacjentów cierpiących na chorobę Alzheimera i zdrowych. W ramach analizy badano glikację białek, spowodowaną przez wysoki poziom glukozy we krwi.\n10 sposobów na uniknięcie komplikacji cukrzycowych [10 zdjęć]\nCukrzyk powinien odwiedzać lekarza pierwszego kontaktu co najmniej cztery razy w roku. Co więcej, powinien...\nOdkryli oni, że we wczesnych stadiach choroby Alzheimera glikacja uszkadza enzym zwany MIF (czynnik hamujący migrację makrofagów), który odgrywa ważną rolę w regulacji odpowiedzi immunologicznej i stężenia insuliny.\nMIF jest zaangażowany w odpowiedź komórek mózgu, zwanych glejowymi, na gromadzenie się nieprawidłowych białek wraz z rozwojem choroby Alzheimera.\nUważa się, że hamowanie aktywności MIF spowodowane glikacją może być punktem zwrotnym w progresji choroby.\nWydaje się, że choroba Alzheimera postępuje, gdy glikacja tych enzymów wzrasta.\nProfesor Jean van den Elsen z Wydziału Biologii i Biochemii w Bath powiedział, że enzym ten został już zmodyfikowany przez glukozę w mózgach osób we wczesnych stadiach choroby Alzheimera. Obecnie specjaliści badają, czy można wykryć podobne zmiany we krwi.\n5 sposobów, aby uniknąć choroby Alzheimera\n"Normalnie MIF będzie elementem odpowiedzi immunologicznej na nagromadzenie nieprawidłowych białek w mózgu i uważamy, że jeśli uszkodzenia spowodowane przez cukier redukują niektóre funkcje MIF oraz całkowicie hamują inne, to może być to punkt zwrotny, który pozwala rozwijać się alzheimerowi" - wyjaśnia.\nDr Rob Williams, również z Wydziału Biologii i Biochemii, dodał, że odkrycie może pomóc zidentyfikować osoby zagrożone alzheimerem i doprowadzić do nowych metod leczenia oraz sposobów zapobiegania chorobie. Jest to szczególnie ważne biorąc pod uwagę fakt, że cukrzyca staje się coraz powszechniejszym problemem zdrowotnym.\nTowarzystwo Alzheimera (Alzheimer's Society) finansuje obecnie badania kliniczne w celu sprawdzenia, czy leki na cukrzycę mogą być stosowane w terapii otępienia.\nMarta Pawlak, 26.04.2021 17:55


Następny Indiana Jones będzie kobietą? Spielberg jest za - rp.pl\nPiąta część przygód przygód Indiany Jonesa ma trafić do kin prawdopodobnie w przyszłym roku. W tytułowej roli wystąpi ponownie Harrison Ford, ale reżyser Steven Spielberg stwierdził, że gdy aktor wycofa się z serii, postać odkrywcy powinna być grana przez kobietę.\nAktualizacja: 04.04.2018 17:39 Publikacja: 04.04.2018 17:20\nSpielberg, który wyreżyserował wszystkie cztery poprzednie odsłony serii, a teraz pracuje nad piątą, udzielił wywiadu dziennikowi "The Sun". Stwierdził w nim, że piąta część będzie prawdopodobnie ostatnią w karierze Harrisona Forda, ale sama seria "z pewnością będzie później kontynuowana".\nGdy zapytano reżysera, kto mógłby przejąć od Forda słynną skórzaną kurtkę, kapelusz fedora, bicz i kolt u pasa, Spielberg ocenił, że nadszedł czas, by postać przybrała "inną formę". Zgadzając się z tezą, że Indiana Jones mógłby być grany przez kobietę, dodał, że "musielibyśmy zmienić nazwisko z Jones na Joan. I nie byłoby w tym nic złego" - stwierdził.\nFord po raz pierwszy pojawił się jako Indiana Jones w "Poszukiwaczach Zaginionej Arki" z 1981 r.. Następnie zagrał tę rolę w trzech kolejnych sequelach - ostatnio w 2008 roku w "Indiana Jonesie i Królestwie Kryształowej Czaszki". W marcu Spielberg potwierdził, że prace nad kolejnym, piątym filmem z serii, który jeszcze nie ma tytułu, rozpoczną się w przyszłym roku w Wielkiej Brytanii z Fordem w roli tytułowej. Prawdopodobna data premiery to 2020 rok.


Prof. Irena NIEDŹWIECKA-FILIPIAK: Zielony obszar funkcjonalny Wrocławia Zabiegi o Zieloną Stolicę Europy zmobilizowały środowiska\nProf. Irena NIEDŹWIECKA-FILIPIAK: Zielony obszar funkcjonalny Wrocławia\nWrocław już dziś stał się Zieloną Stolicą Europy – niezależnie od werdyktu ciała przyznającego to miano, zabiegi dla uzyskania zaszczytnego tytułu mobilizują nie tylko wrocławian. Zmobilizowali się wszyscy, dla których wybór: Wrocław zielony czy betonowy – jest oczywisty. Wartość klejnotu podnosi jego oprawa – Zielony Wrocław i jego obszar funkcjonalny – pisze prof. Irena NIEDŹWIECKA-FILIPIAK\n.Nikt nie może mieć wątpliwości, że wielką siłą Wrocławia jest jego historycznie ukształtowana zieleń i współczesne działania zmierzające do wzmocnienia potencjału w tej dziedzinie. Służą temu projekty nowych parków czy pomysł „zielonych tętnic Wrocławia”, mające na celu wykorzystanie ulic jako łączników pomiędzy poszczególnymi parkami, skwerami czy terenami nadrzecznymi. Działania w obrębie samego miasta – jego wnętrza, to jednak za mało. Ważne jest utrzymanie lub utworzenie połączeń ze spójnym systemem zielonej infrastruktury w jego otoczeniu, przy jednoczesnym kształtowaniu czytelnej granicy miasta i zapobieganiu fragmentacji przestrzeni otwartych wokół Wrocławia.\nZielona Stolica Europy to spójny pomysł na zielony, przyjazny ludziom i angażujący ich Wrocław\nW dokumentach Unii Europejskiej zielona infrastruktura definiowana jest jako strategicznie zaplanowana sieć obszarów naturalnych i półnaturalnych powiązanych z innymi cechami środowiska. Powinna być zaprojektowana i zarządzana w sposób zapewniający szeroką gamę usług ekosystemów, będąc podstawą dobrobytu i jakości życia ludzi, oraz stanowić narzędzie zapewniające korzyści ekologiczne, gospodarcze i społeczne poprzez stosowanie rozwiązań wykorzystujących naturalne procesy występujące w przyrodzie. Narzędzie to ma pomóc w zrozumieniu korzyści, jakie przyroda oferuje społeczeństwu, oraz mobilizować do inwestycji, które je utrzymują i wzmacniają.\nGwarancją sukcesu jest działanie całościowe, zmierzające do wzmocnienia systemu zieleni miasta poprzez odpowiednie kształtowanie krajobrazu jego otoczenia. I takie możliwości stwarza „System zielonej infrastruktury Wrocławskiego Obszaru Funkcjonalnego WROF”, zaprojektowany w 2014 roku przez zespół pracowni projektowej Instytutu Architektury Krajobrazu Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu na zlecenie Instytutu Rozwoju Terytorialnego. Obecnie zaczęto jego wdrożenie. System oparty jest na układzie wodnym obszaru, a jego główną osią jest dolina Odry, Oławy i Widawy wraz z kompleksami leśnymi w okolicach Jelcza w części południowo-wschodniej oraz dolina Odry i Park Krajobrazowy Doliny Jezierzycy z dużymi kompleksami leśnymi w okolicach Wołowa w części północno-zachodniej. Formami spinającymi są trzy pierścienie (ringi), a także kliny w postaci wielofunkcyjnych łączników pomiędzy poszczególnymi pierścieniami, oparte na dopływach Odry.\nŚwiat daje nam dobre przykłady. W przypadku spójnych działań miasta z jego rolniczym otoczeniem zyskują zarówno mieszkańcy miasta, jak i otaczających go wsi. W otaczającym Londyn Metropolitan Green Belt tereny rolnicze stanowią 82 proc. w holenderskim Green Heart układ zieleni to nie pierścień wokół pojedynczego miasta, lecz struktura zieleni pomiędzy Rotterdamem, Hagą, Amsterdamem i Utrechtem, w której tereny rolnicze obejmują 80 proc. powierzchni.\nCiekawym przykładem jest Mediolan (zdjęcie powyżej). Oprócz zielonego pierścienia utworzono Parco Agricolo Sud Milano, który jest formą ochrony krajobrazu rolniczego. Uwzględnianie działań w tak szerokim zakresie pozwala kształtować system zieleni miasta i jego otoczenia z odpowiednim zestawem usług ekosystemowych. Mieszkańcy miasta mogą łączyć wypoczynek w otoczeniu zieleni na przykład z zakupem zdrowej żywności produkowanej w pobliżu. Mieszkańcy wsi natomiast mają korzyść ekonomiczną. Zielona gospodarka i myślenie o nowoczesnej ekonomii w praktyce!\nW zaprojektowanym systemie Zielonej Infrastruktury Wrocławskiego Obszaru Funkcjonalnego (ZI WROF) przewiduje się, aby pierścień wewnętrzny był głównie filtrem pomiędzy zabudową miasta i obszarami wiejskimi. Ma on stanowić miejsce turystyki codziennej i być łącznikiem z wewnętrznym systemem zielonej infrastruktury miasta, również pierścieniowo-klinowym.\nAle to nie wszystko. Dodatkową funkcją drugiego pierścienia jest turystyka. Jednodniowy wypoczynek dla mieszkańców Wrocławia może łączyć się z produkcją i promocją zdrowej żywności włączeniem w system ten wiosek tematycznych, które często opierają swój przewodni motyw na zagadnieniach związanych z przyrodą, rolnictwem czy tradycją. Takie rozwiązanie daje możliwość znalezienia źródła dochodu mieszkańcom wsi, zaś dla mieszkańców miasta atrakcyjnego miejsca wypoczynku, połączonego z edukacją ekologiczną najmłodszych mieszkańców. Z kolei w pierścieniu trzecim, zewnętrznym, przewidziano funkcję rekreacyjno-turystyczną, z kilkudniowymi pobytami.\nAndernach – Edible City\nDla miast położonych wewnątrz Wrocławskiego Obszaru Funkcjonalnego inspiracją może być idea „Jadalnego miasta”, która została wdrożona w Andernach w Niemczech, i realizowana jest z sukcesem od 2012 roku. Lokalna produkcja warzyw i owoców, ogrody, tereny zielone – wszystko to przekłada się na korzyści dla mieszkańców, promocję miast, rozwój turystyki, integrację społeczności.\nPo analizie systemów zielonej infrastruktury, które funkcjonują w innych krajach, nasuwają się kolejne wnioski. Najtrudniejszy we wdrożeniu tak przedstawionej idei jest początek, ponieważ efekt działań widoczny jest dopiero po wielu latach. Najlepszym rozwiązaniem, by taki system wdrożyć i nim zarządzać, byłoby utworzenie związku metropolitarnego. W kompetencjach takiego zrzeszenia leży bowiem kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na jego obszarze, w tym tworzenie wzajemnych powiązań funkcjonalno-przestrzennych. W wielu sytuacjach potrzebne są bowiem rekompensaty, wynikające z decyzji związanych z kształtowaniem systemu Zielonej Infrastruktury, a związek metropolitarny umożliwiałby poszukiwanie efektywnych rozwiązań finansowych.\nPrzeprowadzone jesienią 2016 roku pilotażowe warsztaty dla przedstawicieli władz lokalnych oraz drugie, dla mieszkańców gminy Siechnice, wykazały duże zainteresowanie i zrozumienie idei Zielonej Infrastruktury we Wrocławskim Obszarze Funkcjonalnym.\n.Wrocław już dziś stał się Zieloną Stolicą Europy – niezależnie od werdyktu ciała przyznającego to miano, zabiegi dla uzyskania zaszczytnego tytułu zmobilizowały wrocławian. Zmobilizowali się wszyscy, dla których wybór: Wrocław zielony czy betonowy – jest oczywisty.


Rozdwojenie jaźni – styledoctor\nCzasem mam wrażenie, że jako konsumenci cierpimy na kompletne rozdwojenie jaźni.\nWitajcie! Ostatnio 3/4 mojego życia spędzam na zakupach, co mnie oczywiście badzo cieszy, bo kocham z Wami kupować, moje drogie klientki i klienci.\nNiestety, spędzając czas w sklepach odzieżowych czasami czuję się jak obserwator zwyczajów dzikich zwierząt. Dziś czekając, aż klientka się ubierze w kolejny zestaw, przysiadłam sobie na zydelku w wolnej przymierzalni w H&M. Prawdę powiedziawszy, musiałam usiąść, bo po wczorajszym treningu zumby, na który trafiłam niejako przypadkiem, wszystko mnie bolało. Starość nie radość.\nSpojrzałam na podłogę, bo moje stopy spoczęły w plątaninie wieszaków, które ktoś zostawił po sobie. Jak to wygląda, zobaczcie na obrazku.\nJa wiem, że to żaden dramat. Ale w takich chwilach mam wrażenie, że jako konsumenci cierpimy na totalne rozdwojenie jaźni.\nWymagamy od sklepów odzieżowych, żeby w środku panował porządek, a ubrania we wszystkich rozmiarach były ładnie poukładane na półce czy rozwieszone na wieszaku.\nOczekujemy, że w przymierzalni będzie czysto i schludnie, żebyśmy mogli przymierzyć ubrania w komfortowych warunkach.\nWymagamy dobrej jakości ubrań, żeby nie niszczyły się po pierwszym praniu.\nWymagamy miłej obsługi, a nie burkliwych sprzedawców rzucających nam złowrogie spojrzenia spode łba.\n(oczywiście nie wszyscy, ale uwierzcie mi, dostatecznie dużo z nas):\nNie fatygujemy się, żeby oddać zmierzone ubrania na wieszaku. Zostawiamy je w przymierzalni albo rzucamy na stół w strefie przymierzalni. Czasami np. takie panie z Zary przestaje być widać za tą stertą. Przecież to ich praca, niech składają, w końcu za to im płacą.\nOczekujemy, że ubrania będą tanie. Jeśli są za drogie, to przecież “rozbój w biały dzień”. Idziemy do innego sklepu.\nNa pewno, uważny i myślący czytelniku, widzisz tu sprzeczność.\nJa czasem naprawdę podziwiam sprzedawców w sieciówkach. Zwłaszcza we wspomnianej Zarze w godzinach popołudniowych dzieją się po prostu dantejskie sceny, za które odpowiadają niestety głównie klienci. A w tym całym chaosie sprzedawca musi być uprzejmy i pomocny, bo jest wizytówką sklepu.\nPrzymierzając z klientami kolejne ubrania, zawsze na bieżąco oddaję niepotrzebne już rzeczy odwieszone na wieszakach, bo ja i tak czekam, a korona z głowy mi od tego nie spadnie. Przede wszystkim dlatego, że staram się zawsze widzieć po drugiej stronie człowieka, a nie robota – sprzedawcę, którego ja – klient muszę traktować z góry, bo płacę i wymagam.\nTo taka luźna refleksja. A jak Wy myślicie?\nW punkt! To zobaczenie drugiego człowieka i szacunek do niego i jego pracy jest trochę na wymarciu. Ja tak samo nie rozumiem, jak można naśmiecić albo nawet przypadkiem coś wylać/stłuc i po sobie nie posprzątać. “Przecież przyjdzie sprzątaczka i posprząta”…\nDzięki Kasiu! Grunt, że my możemy takiego dobrego podejścia nauczyć nasze dzieci i może tego szacunku do innych ludzi będzie dzięki temu coraz więcej 🙂


Czerwiec 2016 – Blog Ooli\nW co powinny się panie uzbroić wraz z nadchodzącą wiosną 2016?\n22 czerwca 2016 adminnew\nW związku z tym, iż wielkimi krokami zbliża się wiosna, większość przedstawicielek płci pięknej już dzisiaj zadaje sobie pytanie, czego nie powinno brakować w ich szafie, razem ze zbliżającym się następnym sezonem letnim. Wychodzi więc,[…]\nJeżeli często jeździsz ruchliwymi autostradami czy miejskich drogach, powinieneś kupić urządzenie, jak najlepsza kamera samochodowa.\nNiefortunnie, wycieczka poza granice to niezwykle skomplikowane zadanie dla niedoświadczonego kierowcy. Jasnym jest jednakże, istnieje wiele rozwiązań, żeby radzić sobie nawet w miejscach, które okazują się skomplikowane ze względu na poruszanie się. Nawigacja samochodowa jako[…]\nNiejeden mężczyzna ma kłopoty ze wzwodem\n21 czerwca 2016 adminWitalność\nPrzyczyny niepełnej erekcji Problemy ze wzwodem są intymnym problemem. Siłą rzeczy potencja dla wielu jest oznaką ich męskości. To sprawia, że panowie nie tylko nie chcą (nie umieją) wspominać o tym kłopocie, ale[…]\nZ czego wynikają kłopoty ze wzwodem?\n21 czerwca 2016 adminnew\nWażnym elementem wpływającym na potencję jest właściwe odżywianie. Dobra dieta jest w stanie poprawić nie tylko poziom potencji, ale też płodność. Zwróćmy chociażby uwagę na to, co tracimy podczas wytrysku. Jak się okazuje, dochodzi wtedy[…]\nTo niesamowite jak błyskawicznie usuniesz zbędne kilogramy i uzyskasz pożądaną figurę!\nPragniesz polepszyć wygląd włosów w ekspresowy sposób? Znakomicie trafiłeś!\nDoskonały suplement uczyni, iż inni będą Ci zazdrościli atrakcyjnego wyglądu włosów!\nŁysienie możesz zwalczyć natychmiast dzięki świetnemu produktowi!\nZadbaj o własne włosy i daj im nowy wygląd!


Zestaw na redukcję VIP | NutriStore.pl\nSKU: ZNRED Kategorie: Regeneracja, Zestawy, Twój Cel, Odchudzanie, Wytrzymałość, Zdrowie, Wszystkie produkty Tagi: hmb, magnes, nutrafine, odchudzanie, redukcja, redukcja tkanki tłuszczowej, s-hero, spalanie, spalanie tłuszczu\nTen zestaw został zbudowany dla tych, których celem jest redukcja tkanki tłuszczowej! Pamiętajcie, że drogą do sukcesu jest dobrze zbilansowana dieta oraz indywidualne podejście treningowe.\nWażne! Smaki wpisujemy w komentarzu zamówienia. Jeżeli w danej chwili nie mamy na stanie danego smaku wysyłamy losowy! Gwarantujemy jednak, że każdy smak jest perfekcyjny! Do zestawów nie dodajemy smaków CZEKOLADOWYCH, chyba, że zgadzają się Państwo na dopłatę do zestawu 20zł! Spowodowane jest to inną stawką VAT!\n16 reviews for Zestaw na Redukcję + Gratisy!\nMarek – 23 marca 2018\nRewelacyjny zestaw na redukcje.\nTomek – 23 marca 2018\nDobre w smaku Bialko i Bcaa, dobrze dobrane suplementy. Jestem zadowolony z zakupu. Polecam!!!\nPawka – 27 kwietnia 2018\nDobrze czochra ten czort. Onyx petarda!!! Nie podbija mi ciśnienie a to ważn e bo mam lekkie natcisnienie. Jestem zadowolony z zakupu. Panowie dzieki za grtisy!!! Polecam ~Paweł z UK\nKrzysiek – 28 kwietnia 2018\nKrystian M. (zweryfikowany) – 6 sierpnia 2018\nKupuje co miesiac ten zestaw polecam goraco 🙂\nKonrad M. (zweryfikowany) – 6 listopada 2018\nDawid Orligóra (zweryfikowany) – 6 listopada 2018\nDAMIAN P. (zweryfikowany) – 6 listopada 2018\nSlawek Rozanski (zweryfikowany) – 7 listopada 2018\nDobry zestaw i tani\nAnonimowo (zweryfikowany) – 7 listopada 2018\nRadoslaw (zweryfikowany) – 7 listopada 2018\nSuper gratisy 🙂 POLECAM!!!\nŁukasz K. (zweryfikowany) – 7 listopada 2018\nLukasz R. (zweryfikowany) – 7 listopada 2018\nmieszkam za granica..paczka dotarla szybko i bezproblemowo..mila obsluga..polecam kazdemu\nMarcin Siwek (zweryfikowany) – 11 listopada 2018\nJestem zadowolony, polecam ten sklep.\nMariusz Albrecht (zweryfikowany) – 12 listopada 2018


Trudna walka z tachooszustami. Przewoźnicy apelują o odbieranie prawa jazdy na trzy miesiące za manipulowanie wskazaniami tachografu - (komentarze, ) - Transport - Gazeta Prawna - wiadomości, podatki, prawo, biznes i finanse\nautor: Piotr Szymaniak29.07.2020, 07:39; Aktualizacja: 29.07.2020, 11:03\nW sieci można znaleźć oferty opisane w dość eufemistyczny sposób. Przykładowo „Urządzenie do diagnozowania Twojego tachografu oraz żarówek energooszczędnych. Informujemy, iż sprzedawane przez nas urządzenie ma wiele innych właściwości. (…) Oferowane urządzenie jest testerem żarówek, sprzedający nie ponosi odpowiedzialności za używanie niezgodne z prawem”.źródło: ShutterStock


Cztery promile, jedna ofiara - Okolice\n12.10.2016 16:13 spowodowała wypadek\nCztery promile, jedna ofiara\nPijana kobieta doprowadziła do wypadkufot. zdjęcie ilustracyjne\nNa trzy miesiące trafiła do aresztu kobieta, która spowodowała wypadek pod Otwockiem. Według ustaleń policji 36-latka miała w organizmie 4 promile alkoholu. W wypadku zginął jej pasażer.\nDo tragedii doszło ostatniego dnia września. Mieszkanka gminy Sobienie Jeziory - prawdopodobnie - wyjeżdżając oplem z drogi gruntowej wymusiła pierwszeństwo na prawidłowo jadącym renault. Doszło do zderzenia. Pasażer opla, w wyniku rozległych obrażeń, zmarł na miejscu.\nPolicjanci z otwockiej drogówki ustalili, że kobieta miała w organizmie blisko 4 promile alkoholu. 36-latka trafiła do szpitala. Po wyjściu usłyszała zarzut. Materiał dowodowy pozwolił na przedstawienie zarzutu umyślnego naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym i doprowadzenia do śmierci pasażera.\nSąd w Garwolinie zdecydował, że będzie czekać na proces w areszcie.\nOsoby podróżujące renault, który uczestniczył w wypadku, nie odniosły obrażeń.\nzgłoś naruszenie odpowiedz 13.10.2016 09:33 ~Pawel\nSkoro pójdzie siedzieć to przynajmniej o jeden samochód z rej. WG mniej w stolicy. To pozytyw. Ten co zginął to żal .. niech spoczywa w pokoju. Amen\nSobienie to rej.WOT.\nŻal? A kto mądry wsiada z pijanym kierowcą do samochodu? Coraz częściej głupota sama eliminuje się z życia.\nzgłoś naruszenie odpowiedz 13.10.2016 05:56 ~roger\nzgłoś naruszenie odpowiedz 12.10.2016 23:07 ~Olek\nZaskakujące, że chlejusy zawsze wychodzą cało z wypadków komunikacyjnych.\nzgłoś naruszenie odpowiedz 12.10.2016 22:39 ~jank muzykant\nZa takie zabawy płacimy podwójnie - większe OC i większa kasa z podatków na utrzymanie takiej pijaczki w więzieniu. STOP pijanym kierowcom\nzgłoś naruszenie odpowiedz 12.10.2016 21:43 ~piotrm\nzgłoś naruszenie odpowiedz 12.10.2016 21:17 ~kuba\nskoro podjeli decyzje ze to ONA prowadzi to nasuwa się pytanie ile promili musiał mieć jej pasażer\nzgłoś naruszenie odpowiedz 12.10.2016 20:28 ~Wujek\nTo nawet trudno skomentować, może jakaś kobieta się odważy !!!\nzgłoś naruszenie odpowiedz 12.10.2016 20:15 ~Piękny Roman\nTo zaszalała, pytanie z kogo teraz ubezpieczyciel zrobi regres jak paniusia pójdzie siedzieć.\nPan zapłaci, pani zapłaci, wszyscy zapłacimy i to 2 razy, bo pobyt te będzie miała opłacony w pełni.\nKasa idzie z tych co płacą kary za brak OC. Następnie fundusz gwarancyjny ściąga kasę z winnego wypadku. Jak trzeba, to na drodze komorniczej.\nI powtórzę pytanie, z kogo ten komornik ściągnie jak pańcia pójdzie siedzieć?\nBędzie miała jeszcze pobyt w "pensjonacie państwowym" opłacony przez wszystkich, nawet tych poszkodowanych z renówki.\nWreszcie pensjonariusze powinni być gonieni do roboty, jak nie poza więzieniem to na jego terenie, mogli by np. zaplatać koszyki.\nzgłoś naruszenie odpowiedz 12.10.2016 16:59 ~skaposzczet\nzgłoś naruszenie odpowiedz 12.10.2016 16:42 ~Piękny Roman


Dodano: 4 czerwca 2020, 18:51\nAngelina Jolie w filmie „Salt” / Źródło: Columbia Pictures\nAngelina Jolie, amerykańska aktorka, reżyserka, producentka, modelka i działaczka społeczna, obchodzi dziś 45. urodziny. Z tej okazji przygotowaliśmy listę najlepszych filmów z jej udziałem na podstawie głosów użytkowników serwisu Rotten Tomatoes.\nReporter Daniel Pearl zostaje porwany przez pakistańskich terrorystów. Jego ciężarna żona robi wszystko, by go odnaleźć i uwolnić.\nWojownik Beowulf staje do walki z potworami nękającymi królestwo Hrothgara.\nPo raz pierwszy Angelina Jolie pojawiła się na dużym ekranie w 1982 roku, grając u boku swojego ojca w „Szukając wyjścia” . Pierwszą rolą, która przyniosła jej większą rozpoznawalność była postać Kate Libby w „Hakerach” z 1995 roku. Później wystąpiła m.in. w „George Wallace” i „Gia” . W 2000 roku zdobyła Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej za rolę w dramacie „Przerwana lekcja muzyki” . Po tym stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych kobiet w Hollywood. Jej kolejne filmy to m.in. „Lara Croft: Tom Raider” , „Pan i Pani Smith” , „Czarownica” , „Turysta” czy „Oszukana” .\nJolie ma sześcioro dzieci. Jest ambasadorką dobrej woli UNHCR oraz członkini Rady Stosunków Międzynarodowych.


rak, literozwrot, wspakoliter, wstecze�, wstecznia, przewiercie�, odwr�cie�, odwrotnik,\nwyraz lub grupa wyraz�w (zdanie, zwrot) daj�ce odczytywa� si� identycznie wprost i wspak, np.: anilina, kajak, potop, towot; koby�a ma ma�y bok;\nzadanie diagramowe skonstruowane na wz�r szyfrogramu; odcinki linii �amanej ��cz�cej poszczeg�lne pola pokazuj� marszrut� wpisywania wyraz�w odgadywanych na podstawie definicji; litery w oznaczonych rz�dach (z regu�y w co drugim, st�d inna nazwa: dwurz�d�wka), czytane kolejno tworz� rozwi�zanie; odmiany: pantropa szyfr, szyfropantropa, diagram z has�em; kombinacje: wiropantropa (po��czenie pantropy z krzy��wk� wirow�), logopantropa (po��czenie pantropy z logogryfem);\npola w diagramie krzy��wki lub �amig��wki, kt�re pozostaj� puste; w krzy��wkach klasycznych s� czarne, cz�sto jednak do oznaczenia takich p�l wykorzystywane s� elementy graficzne: kropki, gwiazdki, itp.\nzadanie z�ozone z ci�gu liter, maj�cego zazwyczaj posta� kr�gu, w kt�rym przeskakuj�c sta��, uprzednio samodzielnie ustalon� liczb� tych liter nale�y odczyta� tekst rozwi�zania; warianty: przeskakiwanka jednoliterowa, przeskakiwanka dwuliterowa, przeskakiwanka trzyliterowa, przeskakiwanka sylabowa;\n�amig��wka polegaj�ca na uk�adaniu figur, rysunk�w, obraz�w barwnych z wielu cz�ci; tak�e uk�adanka z�o�ona z odpowiednio rozcz�onkowanego tekstu;\nNazwa 'krzy��wka' pojawi�a si� w Polsce po raz pierwszy w kontek�cie zadania wymy�lonego przez Kazimierza Makarczyka, a opublikowanego przez tygodnik 'Ilustracja' 7 lutego 1925r.


Jestem smokiem... - Kosz - Nerwica.com\nPrzez Gość Dragon133, 23 Listopad 2010 w Kosz\njestem nowy na forum, nie wiedziałem gdzie ulokować ten temat, ale jednak sądze iż mam problem z własną osobą...\nproblem ma swój początek, gdy byłem młody i fascynowałem się Smokami...\nludzie w ogóle mnie nie ciekawią, a na temat Smoków powoli pochłaniałem coraz więcej tematów...\npo paru latach doszło do tego, że w końcu sam zaczynałem nazywać się Smokiem, udawać że mam skrzydła ogon i łuski...\naż w końcu również zaburzyło to moją sferą intymną...\nczuję się z tym z jednej strony źle, a z drugiej dobrze...\nczy nie za daleko moje uwielbienie do Smoków weszło w moje życie?\nmam 22 lata i kojącym widokiem po ciężkiej pracy lub męczących zajęciach na studiach jest właśnie widok Smoków...\na jak Twoje relacje z ludźmi?\nCzy to hobby smokowe wpływa jakoś na twoje życie uczuciowe, towarzyskie itp.?\nPrzedkładasz smoki ponad obowiązki, ponad przyjaźń?\nCzy to myślenie o smokach jest na tyle natrętne, ze zaburza Ci życie codzienne?\njeśli miałbym powiedzieć czym bardziej się czuję Smokiem czy Człowiekiem to powiedziałbym Smokiem...\nnie wstydzę się tego problemu nazwać po imieniu, doskonale wiem o tym że normalnie nie powinienem się tak zachować...\nzwykłe zainteresowanie zmieniło się w obsesję...\npotrafię sobie wybaczyć, że mam Smoka na tapecie, że mam wisiorek ze Smokiem, że mam wszędzie nick Dragon, itp...\nale że mam myśli intymne ze Smokami i czuje się wówczas spełniony-to budzi od dłuższego czasu moje wątpliwości...\nna pewno mogę się założyć, że rozwiązaniem problemu będzie zwiększony kontakt z ludźmi...\nnie mam problemu z komunikacją, w pracy na studiach dogaduje się i miło się rozmawia...\nale jak mam wolną chwilę to wolę spędzić przy komputerze i przyglądać się Smokom i marzyć... rzadko wychodzę z domu np. z rodziną na spacer, albo jak np. mam chęć pobyć samemu to idę pobiegać...\nnie chcę reklamować innych stron, ale proszę spojrzeć na to co kiedyś stworzyłem... chyba wyszedł z tego taki mini-blog\nPodobnie to brzmi w każdym razie i to przyszlo mi na mysl..lekarz Cię oglądal?\nnie, nie chodzę po lekarzach...\nale to nie jest tak, że całkowicie oddaje się myśli o Smokach...\npotrafię żyć jak normalna osoba, ale gdzieś w myślach krąży...\na może jakieś inne zainteresowania by mnie odwiodły? coś innego by musiało mnie zająć?\nTo moze jednak warto sie wybrac?\n...ale jak bym chciał to potrafiłbym się zmuszać do zaprzestania interesowania się tą dziedziną...\ntylko mam jakby taką huśtawkę-raz jestem w stanie się powstrzymywać, a drugim razem powiedzieć ,,po co się męczyć, tak jest przecież super''\nDragon133, my tutaj nie mamy możliwości diagnozować, możemy jedynie przypuszczać, a to za mało.\nMusisz się spotkać z lekarzem, on dopiero będzie mógł ocenić to, co Ci dolega.\nw porządku, przepraszam za stracony czas i dziękuję za pomoc...\nKto jest online? 0 użytkowników, 6 anonimowych, 505 gości (Zobacz pełną listę)\nnerwica nerwica natręctw lęk strach smutek stres lęki depresja nerwica lękowa samotność


Nowoczesne oświetlenie, tanie lampy\nOświetlenie stadionów i koncertów\nŚwiatło decyduje nie tylko o tym, jak widzimy otoczenie, ale również jak się w nim czujemy. Decyduje o tym jak odbieramy dane wnętrze. Tworząc oświetlenie domu czy mieszkania należy zastanowić się nad odpowiednim wyborem źródeł światła. Wiele zależy od tego jakie lampy postanowimy zainstalować we własnym domu i w których pomieszczeniach je umieścimy. Powinny przede wszystkim dawać odpowiednią ilość światła.\nOświetlenie w sypialni znacznie różni się od rodzaju oświetlenia kuchennego czy salonowego. Obecnie w branży elektrycznej stawia się na energooszczędne źródła światła takie jak świetlówki kompaktowe, które można kupić w przeróżnych kształtach i o różnej temperaturze barwowej. W chwili obecnej wprowadzane są do coraz szerszego użytku nowoczesne technologie. Jedną z nich są diody LED. Są to energooszczędne źródła światła i mają przed sobą dobrą przyszłość gdyż mogą spełniać nie tylko funkcje użytkowe, ale także dekoracyjne. Dużą ciekawostką jest to, że elementy diodowe- świecące montowane są na specjalnego rodzaju taśmach samoprzylepnych, które można wykorzystywać do doświetlania różnych zakamarków, wnęk, pod szafkami kuchennymi itp.\nDzisiaj dużą uwagę przykłada się do oszczędzania energii, dlatego architekci i projektanci starają się tak wyposażać oświetlenie drogowe i uliczne, aby podnosiło poziom bezpieczeństwa użytkowników dróg. Oświetlenie to spełnia także rolę dekoracyjną zmienia wygląd miasta, sprawia, że nocą staje się bardziej przyjazne i eksponuje jego walory architektoniczne. Dodatkowo, aby osiągnąć większe oszczędności energii stosuje się automatyczny system sterowania. Dzięki niemu można sterować oświetleniem, zastosowanie wyłączniki zmierzchowe zapalają lampy o zmierzchu i wyłączają wraz z nadejściem dnia. W tym celu wykorzystuje się różne źródła światła, zazwyczaj te, które mogą pracować pod wysokim napięciem. Podobnie jak oświetlenie stadionów i koncertów, które musi spełniać rolę eksponującą.\nObecnie na potrzeby telewizji w systemie High Definition oświetlenie stadionów musi być znacznie większe, aby użytkownicy tej telewizji mogli oglądać transmisje meczów na najwyższym poziomie. Światło wpadające do oka ludzkiego pobudza jego siatkówkę i wywołuje wrażenia wzrokowe. Dlatego tak ważny jest wybór lamp do mieszkania oraz do oświetlenia miejsca pracy. W biurze dużo czytamy, piszemy a przede wszystkim pracujemy przy komputerze, dlatego skuteczność świetlna zastosowanych źródeł światła musi być optymalna. Powinny mieć także odpowiednią temperaturę barwową. W domu do oświetlenia kuchni niestety nie wystarczy jedno główne źródło w postaci lampy sufitowej, powinniśmy zadbać o dodatkowe elementy świetlne jak choćby światło nad zlewem czy nad blatem , na którym przygotowujemy pożywienie. Światła o mniejszym natężeniu wymaga sypialnia tam powinno być niezbyt jaskrawe ciepłe i przytulne oświetlenie w postaci lampki nocnej, bądź kinkietów.\nCoraz częściej spotyka się piękne ogrody wyposażone w odpowiednie oświetlenie ogrodowe. W takich miejscach ma ono spełniać rolę dekoracyjną i eksponować piękno roślinności. Tego rodzaju oświetlenie to wysokie latarnie, kinkiety, lampki ogrodowe. Należy pamiętać, że są one typem instalacji zewnętrznych i przy ich planowaniu należy zasięgnąć fachowej porady elektryka projektanta. Specyficznym miejscem gdzie potrzebne jest wysokiej jakości oświetlenie to wszelakie studia telewizyjne i fotograficzne. Może to być punktowe oświetlenie studyjne, bądź główne i wtedy są to duże lampy halogenowe, wymagające specjalnych statywów.\nJak rozmieścić światło w kuchni?\nTani prąd ze słońca


Zabrze 13.06.2022, 15:16\nPlebiscyt Zabrzanin Stulecia (fot. materiały prasowe UM Zabrze)\nPlebiscyt na Zabrzanina Stulecia zorganizowała redakcja "Gazety Wyborczej" z okazji 100. rocznicy uzyskania przez Zabrze praw miejskich.\nNajpierw w internetowym głosowaniu nasi czytelnicy wybierali osobę, która ich zdaniem zrobiła najwięcej dla Zabrza. Spośród 50 kandydatów wyłonili w ten sposób finałową dwunastkę z największą liczbą głosów.\nPiłkarze, lekarze, artyści. Kto zdobędzie tytuł Zabrzanina Stulecia\nW tej finałowej dwunastce znaleźli się piłkarze Ernest Pohl (do dziś nikt nie strzelił tak wielu goli co on w polskiej ekstraklasie), Włodzimierz Lubański (debiutował w narodowej reprezentacji i Górniku jako szesnastolatek, a u szczytu kariery w meczu z Anglią na Stadionie Śląskim odniósł kontuzję, która uniemożliwiła mu na długo grę) i Stanisław Oślizło (wieloletni kapitan jedenastki z ulicy Roosevelta, który elegancją oraz kulturą emanował zarówno na boisku, jak i poza nim).\nW Zabrzu szczycącym się, że jest miastem medycyny, w finałowej grupie plebiscytu znaleźli się również trzej lekarze: Zbigniew Religa , najsławniejszy w Polsce kardiochirurg, Franciszek Kokot , naukowiec, z dorobku którego korzystała nawet NASA, oraz Zygfryd Wawrzynek , jeden z najlepszych specjalistów od radiologii i wychowawca kilku pokoleń radiologów.\nUczestnicy plebiscytu docenili również Małgorzatę Mańkę-Szulik , prezydent Zabrza od 2006 roku. Znalazła się w finałowej dwunastce jako jedyna reprezentantka świata polityki i samorządu.\nNie zabrakło również przedstawicieli świata kultury - w w finałowym gronie znaleźli się twórca chóru Resonans con tutti Norbert Kroczek , twórca ekslibrisów Kazimierz Szołtysek , architekt Dominikus Böhm (to on zaprojektował niezwykły kościół św. Józefa), pianista Krystian Zimerman (zwycięzca IX Międzynarodowego Konkursu Chopinowskiego w Warszawie, który zaczynał edukację w zabrzańskiej szkole muzycznej) oraz Janosch, czyli Horst Eckert , pisarz rodem z familoka przy Piekarskiej.\nGłosowanie na stronie katowice.wyborcza.pl zakończy się 17 czerwca, a 24 czerwca ogłosimy, kto zdobył tytuł zabrzanina stulecia.\nSytuacja prezydent Zabrza przypomina tę, w której się znalazł Górnik\nSytuacja Małgorzaty Mańki-Szulik przypomina tę, w której się znalazł Górnik Zabrze: stale jest oceniana i trudno wszystkich zadowolić.\nKazimierz Szołtysek to mistrz ekslibrisu. Śląsk zawsze był jego domem\nObcowanie z dziełami Kazimierza Szołtyska to jakby "wyprawa w czas dawny, odnajdywanie smaku i urody zapomnianych kunsztów sztycharskich".


Bicie : Forum Samochodowe\nProwadzenie samochodu to wieloaspektowe zadanie, wymagające koncentracji i spokoju. 1/3 kierowców przyznaje, że przynajmniej raz w tygodniu prowadzi auto pod wpływem stresu czy czując złość*. Zdenerwowani kierowcy są bardziej skłonni do podejmowania ryzyka: przekraczania prędkości czy szybkich i nagłych zmian pasów ruchu, powodując zagrożenie na drodze. Prowadzenie samochodu ...\nPosiadam Ford Mondeo MK3 2001r. 2.0 benzyna 145 koni. Od pewnego czasu zaczęły pojawiać się stuki na nierównościach, szczególnie tylko przy wolnej jeździe. Przy krótkich ruchach kierownicą na postoju, również jest to słyszalne. Kierownica chodzi normalnie i nie jest wyczuwalne aby w jakimś zakresie chodziła ciężej (zastanawiałem się czy to nie maglownica). Byłem również ...\nCzy wyząbkowana opona na tyle może powodowa drgania kierownicy?Pojechałem do jednego wulkanizatora i powiedzieli mi, że jak najbardziej a drugi,że nic podobnego i efektem może być tylko huczenie.\nBMW E91 LCI / 2008 / przerywa podczas kręcenia kierownicą\nCześć, Śmigam niecały rok E91 318d LCI (poliftowa) z 2008 roku. Wersja w miarę na wypasie (duża nawigacja, dogrzewanie elektryczne nadmuchów szyby przedniej itd.) Od pewnego czasu mam problem, który objawia się podczas kręcenia kierownicą w obie strony. Od razu zaznaczę, że mam wspomaganie elektryczne. Objawy: - kierownica tak jakby przycina się/hamuje w różnych miejscach ...\nWitam! Od 5 miesięcy staram się rozwiązać problem stuków i bicia pod pedałem gazu w moim Scenicu 2. Mam wersję dokładnie 1.6 16V, benzyna. Jakie są objawy? Podczas szarpania silnikiem (zmiana biegów lub nagłe puszczenie nogi z gazu) czuć i słychać pod pedałem gazu stuki i wibracje, jakby coś luźnego tam latało.Oprócz tego podczas ruszania czasami jakby coś zastukało, ...\nSamochod pływa po wymianie opon\nWitam. W ostatnim czasie zamienilem lagune 1 na nowszy model. Samochod kupiłem na zimowych oponach, po tygodniu czasu zauważyłem że z przodu mam jedną oponę inna. Długo nie myśląc, odwiedzilem wulkwnizatora i zainwestowałem w komplet nowych zimowych opon. Podczas wyważania wyszło, że mam krzywe felgi. Wyjechalem z warsztatu na 3 nowych oponach i zapasowce na prawym przednim ...\nBranża motoryzacyjna zmienia się bardzo dynamicznie, jednak są takie nazwy, które od lat niezmiennie wywołują szybsze bicie serca wśród jej miłośników. Jedną z nich jest Porsche. Założona w 1931 roku firma już wiele lat temu stała się synonimem luksusu i elegancji. Samochody marki są przedmiotem pożądania wielu, jednak jedynie garstka ma okazję kiedykolwiek stać się ich ...\nVW Crafter 2.5 tdi 2008 Wykonałem w warsztacie wymianę całego rozrządu. Po naprawie otrzymałem od warsztatu jakieś stare części, jednak warsztat nie chciał okazać faktury zakupu części zamontowanych w samochodzie. Jestem laikiem. Jak mogę sprawdzić czy rozrząd został naprawdę wymieniony ? Czy warsztat jest zobowiązany okazać do wglądu faktury zakupionych części ? Pytam ...\nMINI przekroczyło 1000 nowych rejestracji w ...We wrześniu MINI przekroczyło 1000 nowych rejestracji w 2016 roku w Polsce. Był to jednocześnie jeden z najlepszych miesięcy dla marki w tym roku. Wzrost w stosunku do sierpnia świadczy o wysokim, a przede wszystkim ...Honda silniki K20 / K24Cztery cylindry w układzie rzędowym. Pojemność: 2 do 2,4 litra. Zalety: relatywnie duża moc. Wyprodukowane przez Hondę motory K20 / K24 zasłynęły dzięki systemowi zmiennych faz rozrządu VTEC i do tej pory mają ...Toyota RAV4 2.5 Hybrid i-AWD - test spalaniaRzeczywiste średnie zużycie paliwa w teście What Car: 6,34 l/100 km Zaprezentowana w 1994 roku, pierwsza generacja RAV4 dała początek segmentowi SUV-ów. Obecnie w sprzedaży jest najnowsza, piąta generacja, oferująca ...\nOlej do silnika i skrzyni biegówdobierz olej i sprawdź ile oleju wchodzi do silnika i skrzyni biegówKalkulatory motoryzacyjneLPG, spalania, mocy, prędkości, ciśnienia, momentu obrotowego, OC i AC, przyczepy na kat. "B"Firmy Motoryzacyjnekatalog Firm motoryzacyjnychKalkulator OC AC NNWnawet 50% taniej!Dane technicznesilnik (moc, pojemność, moment obrotowy), wymiary nadwozia, spalanie, układ hamulcowy itp.Umowa kupna sprzedażyformularze do pobraniaKody błędów OBD IIsprawdź co oznaczają poszczególne kody błędów i jak rozwiązać związane z nimi problemy


Dysza ręczna do SC/SG/SI, Karcher - Specjalistyczny sklep on-line Karcher w Polsce.\n>Parownice>Akcesoria>Parownice domowe>Dysze>Dysza ręczna do SC/SG/SI, Karcher\n84,99 zł w tym VAT 84,99 zł\nDysza jest bardzo uniwersalna, możemy używać jej na dwa sposoby: z założoną powłoczką z mikrofibry lub bez.\nBez powłoczki dyszą usuniemy uporczywe zabrudzenia. Twarda szczecina znacznie nam ułatwi pracę.\nPo założeniu powłoczki, możemy zebrać czyszczone wcześniej zabrudzenia, aby efekt był jeszcze lepszy.\nDysza jest doskonałym rozwiązaniem do czyszczenia płytek ściennych, luster, kabin prysznicowych, okapów czy kuchenek.\nProdukt cieszy się rewelacyjnymi opiniami wśród klientów.\nWymiary (dł. x szer. x wys.) (mm) 165 x 200 x 60\nDysza posiada szeroki zakres zastosowań, możemy używać jej do czyszczenia:\nbrodzików i kabin prysznicowych\nkuchenek z płytą ceramiczną\nlodówki (w środku i na zewnątrz)


Inea z europejską nagrodą za walkę z wykluczeniem cyfrowym - Portal telekomunikacyjny Telix.pl\nJesteś tutaj:Strona główna-Internet stacjonarny, Newsy, Operatorzy, Rynek, Voip-Inea z europejską nagrodą za walkę z wykluczeniem cyfrowym\nInea z europejską nagrodą za walkę z wykluczeniem cyfrowym\nINEA – Wielkopolski Operator Multimedialny – dostała dziś w Luksemburgu prestiżową nagrodę za działania na rzecz budowy sieci dostępowych w technologii FTTH i walkę z wykluczeniem cyfrowym. To pierwszy polski operator wyróżniony przez FTTH Council Europe.\nINEA znalazła się w doborowym towarzystwie – w poprzednich edycjach nagrodę za rozwój sieci FTTH otrzymał m. in. Vodafone, drugi co do wielkości dostawca usług telekomunikacyjnych na świecie.\nNagroda przyznana została INEA za duże zasługi dla rozwoju polskiego rynku FTTH i rozbudowę sieci światłowodowych, zwłaszcza na wiejskich i podmiejskich terenach Wielkopolski. Na tle innych operatorów w Polsce INEA jest liderem budowy sieci FTTH w stosunku do ilości gospodarstw domowych, do których dociera ze swoim zasięgiem. Ponad 5 lat temu na szeroką skalę zaczęła budować sieci FTTH zakończone gniazdkiem światłowodowym w mieszkaniu klienta i ciągle jest w tym zakresie liderem. Już dzisiaj ok 35% gospodarstw podłączonych do sieci INEA ma w mieszkaniu gniazdko światłowodowe.\n„Dziękujemy Wielkopolanom za to, że ciągle dopingują nas do pracy. W ciągu ostatnich kilku lat podłączyliśmy do sieci światłowodowej blisko 150 tysięcy domów i mieszkań. W INEA wierzymy, że tylko dzięki szybkim łączom umożliwimy mieszkańcom Wielkopolski dostęp do wiedzy i informacji, usług związanych z e-zdrowiem, e- edukacją czy e-administracją. Ta nagroda to wielki zaszczyt, ale i wielka odpowiedzialność” – powiedział Michał Bartkowiak, członek zarządu INEA SA, odbierając wyróżnienie.\nWedług najnowszych danych, opracowanych na zlecenie FTTH Council Europe, pod koniec września 2015 roku w Europie (wraz z Rosją, Kazachstanem, Białorusią i Ukrainą) z łączy FTTH korzystało ponad 17,9 miliona abonentów. W Polsce w zasięgu sieci FTTH znajduje się obecnie ponad 1 milion gospodarstw domowych.\nTechnologia FTTH- budowa sieci światłowodowych prosto do domu klienta\nFTTH Council Europe – to organizacja gospodarcza, której zadaniem jest propagowanie idei budowy sieci dostępowych, w oparciu o ultra-szybkie włókna światłowodowe. Utworzona w 2004 roku przez Alcatel-Lucent, Cisco, Corning i Emtelle organizacja zrzesza obecnie ponad 150 członków. W ostatnich latach skupia się na promowaniu korzyści płynących z dostępu do sieci światłowodowych na całym kontynencie.\nINEA SA – multimedialny operator telekomunikacyjny z Wielkopolski, większościowy udziałowiec Wielkopolskiej Sieci Szerokopasmowej. W zasięgu sieci INEA, liczącej prawie 8 tysięcy kilometrów światłowodów, znajduje się 5,5 tysiąca miejscowości. W zasięgu sieci INEA jest aż 450 tysięcy gospodarstw domowych. Dostawca usług dla 210 tysięcy klientów indywidualnych oraz 6 tysięcy klientów biznesowych.\nAutor Kan|2016-02-18T06:32:54+01:0018 lutego 2016 06:32|Kategorie: Internet stacjonarny, Newsy, Operatorzy, Rynek, Voip|Tagi: ftth, inea, rynek|0 komentarzy\namitwebtics on How to find your wireless network name and password in Roku? 4 hours ago\nKeziaza on Jak znaleźć pracę 12 hours, 54 minutes ago\nKeziaza on Jak znaleźć pracę 12 hours, 55 minutes ago\nKeziaza on Jak znaleźć pracę 12 hours, 56 minutes ago\nalanelai on TOP 5 kategorii produktów na świąteczne prezenty (wideo) 1 day ago


Body z krótkim rękawem i zapięciem z przodu ułatwiającym założenie i zmianę pieluszki.\nBody we wszystkim rozmiarach posiadają dwa rzędy zatrzasków, które ułatwiają zmianę pieluszki, ale przede wszystkim umożliwiają regulacje długości , dzięki czemu używasz je dłużej.\nBody z krótkim rękawem i zapięciem z przodu są bardzo wygodne i odpowiednie dla noworodków. Zatrzaski te ułatwiają zmianę pieluszki , ale także ułatwiają założenie, ponieważ głowa dziecka nie musi przechodzić przez otwór na szyję.\nDodatkowy, drugi rząd zatrzasków umożliwia regulacje długości, dzięki czemu używasz je dłużej.\nMożesz je łączyć z naszymi pajacykami na zamek błyskawiczny.\nRozmiar 50-56 cm posiada zintegrowane rękawiczki, które chronią dziecko przed przypadkowym zadrapaniem skóry.


MFW wzywa do przyspieszenia dokapitalizowania banków - Puls Biznesu - pb.pl\nMFW wzywa do przyspieszenia dokapitalizowania banków\nJeśli dokapitalizowanie europejskich banków nadal będzie zwalniać, kolejne z nich mogą wkrótce zbankrutować, ostrzega Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW).\nW rocznym raporcie poświęconym europejskiej gospodarce ekonomiści MFW podkreślają, że choć proces dokapitalizowania banków przebiegał na początku szybko, w ostatnim czasie wyraźnie spowolnił. Tymczasem duzi inwestorzy, jak np. fundusze suwerenne, nadal nie palą się do zakupów akcji europejskich banków, a rekordowa zmienność na giełdach praktycznie uniemożliwia poszukiwanie tam świeżego kapitału. \nEuropejskie banki pozyskały od początku 2007 roku 266,7 mld EUR nowego kapitału. Obecnie ich źródłem są głównie rządu. Ostatni przykład, to dokapitalizowanie sześciu największych banków Francji kwotą 10,5 mld EUR.\nMinister finansów Niemiec umieszcza Szwajcarię na „czarnej liście”\nChlebowski: Referendum ws. reformy służby zdrowia jest wykluczone\nBędzie nowy przetarg na trybunę wschodnią stadionu Wisły\nObrońcy praw konsumentów chcą konfiskaty kumulacji we Włoszech\nRoczny , Inwestorzy , Kapitał\nInne / MFW wzywa do przyspieszenia dokapitalizowania banków