Wojna o Naddniestrze – Wikipedia, wolna encyklopedia\nWojna o Naddniestrze\nCzas grudzień 1991 – lipiec 1992\nPrzyczyna konflikt polityczno-językowy w Mołdawii, secesja Naddniestrza\nWynik przegrana Mołdawii, zawieszenie broni oznaczające przyzwolenie na dalsze istnienie nieuznawanej Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej\nRosja (w końcowej fazie konfliktu)\nMircea Snegur, Ion Costaș, Valerie Muravschi Ştefan Chițac, Grigore Mărăcuță, Giennadij Jakowlew, Aleksandr Lebied, Władimir Atamaniuk, Andriej Manojłow\n15–18 tys. 18–20 tys.\n152 zabitych, 574 rannych (niepewne) ok. 500 zabitych, 899 rannych (niepewne)\nWojna o Naddniestrze (rum./mołd. Războiul din Transnistria, ros. Война в Приднестровье) – wojna domowa w Mołdawii, tocząca się z największą intensywnością od marca do lipca 1992 r. (do mniejszych starć dochodziło jednak już od początku grudnia roku poprzedniego). Jej bezpośrednią przyczyną był konflikt między nową mołdawską elitą władzy, tworzącą się w toku pieriestrojki, następnie budującą niepodległą Mołdawię, a elitą radziecką z lewego (wschodniego) brzegu Dniestru (dyrektorzy zakładów przemysłowych, wojskowi). Silne akcenty nacjonalistyczne obecne w programie Frontu Ludowego Mołdawii doprowadziły do masowej mobilizacji rosyjskojęzycznej ludności z obszaru Naddniestrza najpierw wokół postulatów dwujęzyczności Mołdawii, następnie autonomii i ostatecznie niepodległości Naddniestrza. Została ona jednostronnie ogłoszona 8 grudnia 1990 r. Władze w Kiszyniowie nie zamierzały pogodzić się z utratą terytorium i podjęły próbę przywrócenia integralności terytorialnej kraju siłą.\nWiększość działań militarnych podczas wojny miała charakter „źle skoordynowanych akcji mołdawskich sił zbrojnych oraz potyczek oddziałów paramilitarnych”. Najpoważniejszymi epizodami kilkumiesięcznej wojny były walki o Dubosary w marcu 1992 r. oraz bitwa o Bendery w czerwcu tego samego roku. Oddziałom mołdawskim na żadnym odcinku nie udało się pokonać obrońców Naddniestrza, jednak o końcowym wyniku wojny rozstrzygnęła nie ich postawa, a przychylność i wreszcie otwarta interwencja 14 Armii radzieckiej (następnie rosyjskiej). Wojnę zakończył rozejm wypracowany pod nadzorem Rosji w lipcu 1992 r. Od tego momentu Naddniestrze, chociaż formalnie pozostaje częścią Mołdawii, de facto funkcjonuje jako osobne państwo, nie będąc jednak uznawanym przez żaden inny taki podmiot o bezdyskusyjnej legitymacji. Oficjalnym alfabetem Naddniestrza jest grażdanka.\n1 Tło konfliktu o Naddniestrze\n2 Zjednoczona Rada Kolektywów Pracowniczych i fala strajków\n3 Deklaracja niepodległości Naddniestrza. Eskalacja konfliktu\n4 Zbrojna faza konfliktu\n4.1 Pierwsze walki o Dubosary\n4.2 Operacja Naddniestrze\n4.3 Walki o Bendery (kwiecień 1992 roku)\n4.4 Bitwa o Bendery (czerwiec 1992 roku)\n4.5 Zawieszenie broni i rozmowy pokojowe\n4.6 Bilans ofiar\n5 Pamięć o wojnie\nTło konfliktu o Naddniestrze[edytuj | edytuj kod]\nMiędzy regionami współczesnego państwa mołdawskiego położonymi na dwóch brzegach Dniestru w XIX i XX w. wykształciły się wyraźne różnice kulturowe, których podłożem była odmienna przynależność administracyjna tych ziem. W latach 1812–1914 ziemie na lewym i prawym brzegu Dniestru należały do różnych guberni Imperium Rosyjskiego, następnie w okresie międzywojennym obszar na prawym (zachodnim) brzegu Dniestru należał do Rumunii, a lewobrzeżny – do ZSRR (od 1925 Mołdawska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka). Powstałych różnic, obejmujących skład etniczny, strukturę lokalnej gospodarki i stopień urbanizacji, nie zniwelowała radziecka aneksja Besarabii w 1940 r. i utworzenie z obydwu regionów jednej Mołdawskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W schyłkowych latach istnienia ZSRR prawobrzeżna część Mołdawii była regionem rolniczym i sadowniczym, natomiast przemysł ciężki znajdował się głównie na lewym brzegu Dniestru. Podczas gdy na terenie późniejszego Naddniestrza w miastach żyło 66% populacji, na prawym brzegu Dniestru – tylko 43%.\nJako starcie specyficznych tożsamości regionalnych, a nie etnicznych, konflikt o Naddniestrze interpretują Pal Kolsto i Andriej Małgin. Natomiast według Stuarta Kauffmanna był to konflikt etniczny, w toku którego dochodziło do doraźnej kreacji nowych tożsamości narodowych w oparciu o symbole i mity historyczne, podczas gdy pochodzenie członków potencjalnego narodu nie było traktowane jako szczególnie istotne. Jeszcze inną interpretację przedstawił Stefan Troebst. Jego zdaniem wojna o Naddniestrze była efektem rywalizacji mołdawskiego ruchu nacjonalistycznego z postradziecką nomenklaturą z lewego brzegu Dniestru, która dla obrony swoich pozycji i mobilizowania potencjalnych zwolenników zaczęła świadomie kreować tożsamość naddniestrzańską, by konflikt nabrał wymiaru etnicznego. Klemens Busher zaproponował natomiast, by podłoże wojny o Naddniestrze rozpatrywać na kilku poziomach. Z jednej strony widoczne były rodzące się nacjonalizmy i tożsamości regionalne, wchodzące w interakcje z nadal żywym patriotyzmem radzieckim. Z drugiej – doszło do konfliktu między starymi elitami a tworzącą się nową elitą mołdawską. Rozwojowi sporu sprzyjała specyfika elity radzieckiego Naddniestrza, wywodzącej się z wojska i zarządów tamtejszych zakładów przemysłowych: wieloetniczność, poczucie związku z Moskwą, nie zaś z Kiszyniowem, postrzeganie siebie jako grupy szczególnej i samowystarczalnej. Wzmocnieniu tego poczucia sprzyjał fakt, że naddniestrzańska produkcja przemysłowa miała znaczenie dla całego ZSRR, nie tylko do Mołdawskiej SRR. Dotyczyło to rozmieszczonych tam zakładów przemysłu ciężkiego oraz zbrojeniowych. Elita naddniestrzańska zaczęła tworzyć się w toku przyspieszonej industrializacji regionu w latach 50. i 60., gdy na teren ten sprowadzono ok. 20 tys. wykwalifikowanych kadr robotniczych, wojskowych i administracyjnych głównie z Rosyjskiej FSRR oraz Ukraińskiej SRR. W kolejnych latach rozmiary migracji sięgały 10 tys. osób co roku.\nRosyjskojęzyczni z lewego brzegu Dniestru byli faworyzowani przy rozdzielaniu stanowisk w partii komunistycznej w Mołdawskiej SRR, na uniwersytetach oraz w republikańskim aparacie państwowym. Po II wojnie światowej władze radzieckie nie ufały etnicznym Mołdawianom wychowanym przed wojną w Besarabii w granicach Rumunii, co znacząco ograniczyło możliwości kariery przynajmniej dwóch pokoleń Mołdawian. W 1989 r. blisko 2/3 kierowniczych stanowisk w przemyśle i administracji Mołdawskiej SRR zajmowali obywatele rosyjskojęzyczni, stanowili oni również 2/3 członków partii komunistycznej i 68% kadry naukowej uczelni wyższych. Budziło to u tworzącej się mołdawskiej inteligencji niechęć do rosyjskości i skłaniało do zwracania się ku idei panrumuńskiej, fascynacji kulturą Rumunii.\nW bezpośredniej perspektywie ruch na rzecz niepodległości Naddniestrza był odpowiedzią na program polityczny Demokratycznego Ruchu na rzecz Przebudowy, a następnie jego kontynuatora – Frontu Ludowego Mołdawii, agresywne hasła antyrosyjskie głoszone podczas jego demonstracji i wieców, wezwania do przymusowej rumunizacji mieszkańców Mołdawii oraz przypadki bezpośredniej agresji wobec osób mówiących po rosyjsku. Pod naciskiem Frontu, do którego w Mołdawskiej SRR przystąpiło 150 tys. osób, Rada Najwyższa Mołdawskiej SRR przegłosowała 31 sierpnia 1989 r. ustawę językową, na mocy której język mołdawski, tożsamy z rumuńskim, zapisywany alfabetem łacińskim, stał się jedynym językiem państwowym. Ludność lewego brzegu Dniestru oraz Bender, posługująca się w większości językiem rosyjskim niezależnie od pochodzenia (dotyczyło to także osób pochodzenia mołdawskiego), od kilku miesięcy bezskutecznie protestowała przeciwko takiej decyzji. Znajomość mołdawskiego była wśród mieszkańców Mołdawskiej SRR innego pochodzenia rzadkością. W kolejnych miesiącach ruch mołdawski coraz bardziej radykalizował się w duchu nacjonalistycznym. Wiosną 1990 r. powstały przy nim zbrojne bojówki atakujące ludność niemołdawską, a kulminacją tej tendencji był tzw. marsz na Gagauzję w październiku tego roku. Agresywny szowinizm nie nabrał jednak rozmiarów masowych, a już w 1991 r. mołdawski nacjonalizm etniczny stał się ruchem marginalnym. Gdy zrealizowano postulaty zwiększenia reprezentacji Mołdawian w państwowej administracji i życiu publicznym, przeważyło dążenie do budowy wieloetnicznej, niepodległej Mołdawii.\nZjednoczona Rada Kolektywów Pracowniczych i fala strajków[edytuj | edytuj kod]\nWobec powtarzania się wypadków agresji wobec rosyjskojęzycznych, a także wobec zignorowania płynących z Naddniestrza wezwań do nadania rosyjskiemu statusu drugiego języka urzędowego, 11 sierpnia 1989 r. w Tyraspolu ukonstytuowała się Zjednoczona Rada Kolektywów Pracowniczych, a w sierpniu 1989 w miejscowych zakładach wybuchły protesty i strajki. Zaprotestowali również pracownicy zakładów w Benderach i Rybnicy. Wystąpienia te inicjowali m.in. miejscowi działacze partii komunistycznej i kadry zarządzające zakładami, których pozycja była bezpośrednio zagrożona przez działalność Frontu i głoszony przez niego prorumuński program. Naddniestrze i Gagauzja były największymi centrami oporu rosyjskojęzycznych przeciwko mołdawskiemu ruchowi nacjonalistycznemu. Samoorganizacja ludności rosyjskojęzycznej w pozostałej części Mołdawii była niewielka. Według Charlesa Kinga, gdyby Ludowy Front Mołdawii ustrzegł się przed szowinizmem, mógł uniknąć tak gwałtownej reakcji na swoje działania. Równocześnie jednak o rozwoju sytuacji w Naddniestrzu decydował nie czynnik etniczny, ale skuteczna mobilizacja miejscowej ludności przez lokalną radziecką elitę bezpośrednio zagrożoną utratą wpływów.\n„Jesteśmy przeciwni rumunizacji miasta Bendery” – transparent naddniestrzański z protestów w latach 1990–1991\n16 sierpnia w dwugodzinnym strajku ostrzegawczym koordynowanym przez Zjednoczoną Radę Kolektywów Pracowniczych wzięło udział 27 tys. pracowników. W protestach w kolejnych dniach – 30 zakładów i 30 tys. robotników. Następnie do protestów dołączyły kolejne przedsiębiorstwa. 21 sierpnia w Tyraspolu ogłoszono strajk generalny. W końcu sierpnia 1989 r. na mityngach w Tyraspolu gromadziło się do 50 tys. protestujących, zaprzestał pracy największy zakład w republice – Elektromasz. W kulminacyjnym punkcie protestów brało w nich udział 200 tys. robotników, a do inicjatywy zainicjowanej na lewym brzegu Dniestru dołączyły zakłady w Kiszyniowie i Bielcach oraz Komracie w Gagauzji. Gdy ustawy językowe przegłosowano, ruch robotniczy zaczął występować pod hasłem „Nie chcemy być Rumunami”. Do dalszych protestów wzywała gazeta Zjednoczonej Rady – „Protestujący Tyraspol”. W połowie września naddniestrzańscy liderzy spotkali się z Michaiłem Gorbaczowem i na jego prośbę zakończyli strajk w zamian za obietnicę, że kwestią mołdawską zajmie się Rada Najwyższa ZSRR. Równocześnie pismo Rady wzywało, by przeprowadzić referendum w sprawie utworzenia Naddniestrzańskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W grudniu 1990 r. przeprowadzono w tej sprawie referenda w Rybnicy i Tyraspolu. W obu centrach przy bardzo wysokiej frekwencji (81,3% i 92,3%) odpowiednio 91,1% i 96% poparło ideę autonomii.\nRównolegle trwała agresywna kampania wyborcza do Rady Najwyższej Mołdawskiej SRR. Chociaż najwięcej mandatów zdobyli w wyborach kandydaci Komunistycznej Partii Mołdawii (83%), formacja nie była już w stanie przedstawiać spójnego programu. Część polityków KPM poparła będący teoretycznie w mniejszości Front Ludowy, co dało mu realną kontrolę nad parlamentem. Realnie w jego pracach brało udział ok. 220 deputowanych na ogólną liczbę 378 wybranych. Reprezentanci okręgów wyborczych w późniejszym Naddniestrzu, w większości wskazani przez Zjednoczoną Radę Kolektywów Pracowniczych, zostali groźbami, szantażem czy wręcz fizycznymi szykanami zmuszeni do wycofania się z udziału w pracach.\nDeklaracja niepodległości Naddniestrza. Eskalacja konfliktu[edytuj | edytuj kod]\nIgor Smirnow, przywódca naddniestrzańskich separatystów i pierwszy prezydent Naddniestrza\n22 maja 1990 roku podczas pogrzebu pobitego ze skutkiem śmiertelnym rosyjskiego studenta z Kiszyniowa mityng rosyjskojęzycznych został zaatakowany przez aktywistów mołdawskich. Pobici zostali działacze rosyjskiego ruchu Interdwiżenije oraz gagauscy i naddniestrzańscy deputowani do mołdawskiej Rady Najwyższej. Naddniestrzańscy przywódcy definitywnie zdecydowali, że będą dążyć do budowy odrębnego państwa, przekonani, że porozumienie z elitami mołdawskimi jest niemożliwe. 2 czerwca tego samego roku na zjeździe deputowanych wszystkich szczebli w Parkanach naddniestrzańscy liderzy ogłosili swój region wolną strefą ekonomiczną i wydali deklarację jej dalszego rozwoju. 2 września 1990 r. drugi taki zjazd ogłosił, powołując się na wyniki referendum (według oficjalnych wyników 95,8% głosów za niepodległością przy 79-procentowej frekwencji), utworzenie Naddniestrzańskiej Mołdawskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej i powołał pięćdziesięcioosobową Tymczasową Radę Najwyższą. 5 listopada tego samego roku nazwę separatystycznego państwa zmieniono na Naddniestrzańską Republikę Mołdawską. Na jej czele stanął Igor Smirnow, najpierw przewodniczący Tymczasowej Rady Najwyższej, a od 1 grudnia 1991 r. prezydent Naddniestrza.\n25 listopada 1990 roku odbyły się wybory do Rady Najwyższej Naddniestrza, a 2 września 1991 r. parlament ten ogłosił przyjęcie naddniestrzańskiej konstytucji i symboli państwowych. 1 grudnia, razem z wyborami prezydenckimi, odbyło się referendum, w którym mieszkańcy obszaru republiki potwierdzili chęć tworzenia niezawisłego państwa. 8 grudnia Rada Najwyższa jednostronnie ogłosiła niepodległość Naddniestrza.\nW tym samym czasie doszło do pierwszych naddniestrzańsko-mołdawskich incydentów: 2 listopada 1990 r. mołdawskie Oddziały Policji do Specjalnych Zadań (OPON) ostrzelały separatystyczną demonstrację, zabijając i raniąc kilku manifestantów w Dubosarach. Naddniestrzańscy liderzy mieli jeszcze nadzieję na interwencję Moskwy, która nie dopuści do wojny z rządem w Kiszyniowie. W deklaracji niepodległości przyjmowali, że obroną republiki zajmą się stacjonujące na lewym brzegu Dniestru jednostki armii radzieckiej. Władze centralne ZSRR były jednak zbyt zajęte ratowaniem imperium przed rozpadem i ograniczyły się do mało znaczących gestów.\nDworzec kolejowy w Tyraspolu: tablica upamiętniająca działalność żeńskiego komitetu strajkowego i blokowanie przez kobiety z Naddniestrza torów kolejowych\n30 kwietnia 1991 roku mołdawskie służby specjalne zatrzymały dwóch deputowanych samozwańczej Rady Najwyższej Naddniestrza oraz jej przewodniczącego Grigore Mărăcuţę. Naddniestrzańscy przywódcy wezwali Moskwę do obrony ludności rosyjskojęzycznej w Mołdawii i nie czekając na odpowiedź rozpoczęły zaciąg do własnej milicji. Gdy doszło do aresztowań kolejnych działaczy separatystycznego ruchu, wybuchły kolejne protesty. Kobiety zrzeszone w żeńskim komitecie strajkowym kierowanym przez Ninę Andriejewą blokowały ruch pociągów w całej Mołdawii, w tym tory wiodące z Kiszyniowa do Kijowa i Moskwy, do momentu, gdy władze w Kiszyniowie zwolniły zatrzymanych 1 października 1991 r. Wcześniej, we wrześniu tego samego roku, stacjonujące w granicach Naddniestrza radzieckie jednostki milicyjne i placówki KGB oraz prokuratury i sądy ogłosiły uznanie zwierzchności władz jednostronnie proklamowanej republiki. Obok pierwszych naddniestrzańskich batalionów milicyjnych powstawały ochotnicze Robotnicze Oddziały Wsparcia Milicji oraz Dniestrzańska Gwardia Republikańska.\n6 września 1991 roku władze Naddniestrza nie dopuściły oddziałów mołdawskiej milicji na lewy brzeg Dniestru i zablokowały mosty na rzece. 25 września doszło do walk w regionie Dubosar, siłom mołdawskim nie udało się opanować miasta. 28 września Rada Najwyższa Naddniestrza ogłosiła wprowadzenie stanu wyjątkowego, a naczelnym dowódcą wszystkich wiernych sobie formacji zbrojnych mianowała Grigore Mărăcuţę. Niebezpośredniego poparcia Naddniestrzu udzielił dowodzący 14 Armią radziecką, stacjonującą w Naddniestrzu, gen. Giennadij Jakowlew, ogłaszając, że nie będzie powstrzymywał ani swoich oficerów, ani aktualnego rocznika poborowych z regionu, gdyby chcieli bronić przed Mołdawianami swoich rodzin. W rezultacie został pozbawiony stanowiska, a Mołdawia przegłosowała przejęcie całego mienia i sprzętu wojsk radzieckich pozostających na prawym brzegu Dniestru. Gen. Jakowlew został przez Igora Smirnowa powołany na stanowisko szefa Zarządu Obrony i Bezpieczeństwa Naddniestrza, de facto ministra obrony separatystycznej republiki. Strona naddniestrzańska starała się opanować posterunki policyjne w rejonie Dubosar, w tym w niektórych wsiach na prawym brzegu Dniestru.\nZbrojna faza konfliktu[edytuj | edytuj kod]\nW odpowiedzi na przeprowadzone w Naddniestrzu referendum i wybory prezydenckie Kiszyniów przeprowadził do 6 grudnia 1991 r. koncentrację oddziałów policyjnych i OPON, a także ochotników w pobliżu zapory wodnej w Dubosarach oraz przy moście w Vadul lui Vodă. Trzy dni później oddziały OPON zablokowały dojazd do Bender od strony Kiszyniowa i Kauszan, zaś 65 funkcjonariuszy MSW zajęły w samych Benderach lokalną placówkę ministerstwa. 10 grudnia specjalna jednostka MSW z Bielc, wzmocniona oddziałami policyjnymi, została częściowo przerzucona do wsi Criuleni i Holercani położonych na brzegu Dniestru przeciwległym względem Dubosar, zaś częściowo – na drugi brzeg rzeki, do wsi Dzerjinscoe i Cocieri.\nZbrojna konfrontacja rządu Mołdawii i ruchu naddniestrzańskiego nie wzbudziła entuzjazmu mieszkańców Mołdawii. Od poboru do sił zbrojnych masowo uchylali się mołdawscy Ukraińcy i Rosjanie, ale także wśród znacznej części etnicznych Mołdawian panowało poczucie, że lewy brzeg Dniestru nie był w rzeczywistości realnie związany z ich państwem i nie był wart zbrojnej interwencji. Historycznie w rumuńskiej idei narodowej ziem na lewym brzegu Dniestru nie uważano za należące do Wielkiej Rumunii. Z 60 tys. rezerwistów, których zamierzało powołać pod broń Ministerstwo Obrony Mołdawii, faktycznie na front trafiło tylko 15 tys. Co więcej, z 2600 oficerów jednostek armii radzieckiej, które przejęła niepodległa Mołdawia, zaledwie 155 podjęło służbę w mołdawskiej armii tworzonej już w trakcie konfliktu. W Naddniestrzu natomiast wola obrony niezależności wśród mieszkańców była bardzo wysoka. Ochotnicy masowo zgłaszali się do Dniestrzańskiej Gwardii Republikańskiej, oddziałów milicji i formacji Czarnomorskiego Wojska Kozackiego. Byli wśród nich byli żołnierze, w tym weterani z Afganistanu. Naddniestrze pozyskało również ochotników zagranicznych, których przekonały propagandowe hasła „obrony ziemi rosyjskiej (ruskiej) przed faszyzmem (nacjonalizmem) rumuńskim”. Byli wśród nich rosyjscy sympatycy narodowego bolszewizmu, byli radzieccy milicjanci z krajów bałtyckich, a także nacjonaliści ukraińscy z Ukraińskiej Narodowej Samoobrony.\nW odpowiedzi na działania mołdawskie Dniestrzańska Gwardia Republikańska podniosła gotowość bojową. Jej 2. Batalion pozostał skoszarowany w Benderach, jedna kompania 3. Batalionu oraz rezerwowy pluton z Tyraspola udał się do Dubosar, 4. Batalion obsadził mosty przez Dniestr oraz drogi z Kiszyniowa do Kotowska, z Tyraspola do Rybnicy oraz z Rybnicy do Hîncești. Na przełomie lat 1991 i 1992 naddniestrzańskie siły zbrojne w teorii składały się z czterech batalionów gwardii po 446 żołnierzy, realnie pod bronią znajdowało się tysiąc osób. Do tego dochodziła Milicja Ludowa i Terytorialne Oddziały Ratownicze – łącznie 20 tys. członków formacji paramilitarnych. Pomoc materialną dla walczących organizował stale działający kobiecy komitet strajkowy.\nPierwsze walki o Dubosary[edytuj | edytuj kod]\n12 grudnia jednostki mołdawskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych zgromadzone w pobliżu elektrowni wodnej w Dubosarach ostentacyjnie rozpoczęły ostrzał z broni strzeleckiej i przygotowania do forsowania Dniestru, starając się zmylić obrońców do co kierunku właściwego uderzenia. Następnej nocy oddział 150 członków OPON razem z 30 policjantami z Dubosar, walczącymi po stronie mołdawskiej, pod osłoną ciemności przejechali szosą połtawską do posterunku milicji naddniestrzańskiej i opanowali go, nie napotykając oporu. Następnie opanowali posterunek milicji drogowej na skrzyżowaniu szosy połtawskiej i drogi do Tyraspola. W bezładnej strzelaninie trzech milicjantów naddniestrzańskich zginęło, ośmiu zostało rannych, a 22 zostało wziętych do niewoli. Mołdawianie weszli do miasta, jednak nie zdołali zdobyć budynku rady miejskiej, otoczonej barykadami przez bardziej doświadczonych obrońców, w tym weteranów z Afganistanu. 15 grudnia 1991 r. Igor Smirnow i wiceminister spraw wewnętrznych Mołdawii Valerie Muravschi wynegocjowali rozejm. Do następnego dnia trwały jednak sporadyczne wymiany ognia i prowokacje z obydwu stron. Negocjując warunki zwolnienia jeńców, obie strony szykowały się do dalszej wojny. W Dubosarach pozostał posterunek policji mołdawskiej równolegle z posterunkiem naddniestrzańskim. 15 lutego 1992 r. w skład sił zbrojnych Naddniestrza oficjalnie weszły oddziały kozackie, złożone z ochotników przybyłych z Rosji (region Donu, Kubania, Zabajkala) oraz miejscowych chętnych utożsamiających się z tradycją kozacką.\nW końcu lutego 1992 r. w Dubosarach i Grigoriopolu doszło do nowych starć. 22 lutego Gwardziści i funkcjonariusze naddniestrzańskiego MSW zajęli tamtejsze poradzieckie koszary w odpowiedzi na doniesienia, że z terenu dawnej jednostki w Glinoe wywożona jest do Mołdawii broń i amunicja. 1 marca późnym wieczorem na ulicach Dubosar doszło po raz kolejny do zamieszek. Podczas uspokajania tłumu zastrzelony został dowódca posterunku naddniestrzańskiej milicji Igor Sipczenko. Władze Naddniestrza uznały, że doszło do prowokacji mołdawskich służb specjalnych i ponownie postawiły batalion gwardii w stan gotowości bojowej, a blokując dojazd do miasta z Bender i Kiszyniowa. W nocy tłum mieszkańców Dubosar otoczył posterunek mołdawski. Stanowiący jego obsadę policjanci mieli pod eskortą Kozaków wyjechać z miasta. W momencie, gdy wsiadali do autobusu, ponownie padły strzały, jeden z Kozaków, Michaił Zubkow, zginął.\nDawna jednostka 14 Armii, obecnie armii mołdawskiej, w Cocieri\nNastępnego dnia o 13 1 Brygada Sił Specjalnych MSW Mołdawii ruszyła z Kiszyniowa i Orgiejowa w kierunku Dubosar. Etnicznie mołdawska ludność miasta ruszyła do ucieczki na prawy brzeg Dniestru, obawiając się samosądów ze strony naddniestrzańskiej. Około piętnastej policyjna grupa szturmowa opanowała w Cocieri część koszar pułku Obrony Cywilnej, stanowiącej składową 14 Armii, zabierając z budynku 80 karabinów maszynowych i 30 pistoletów. Jej dowództwo postanowiło mimo wszystko zachować neutralność, a na mocy porozumienia z Mołdawianami żołnierze stacjonujący w Cocieri zostali ewakuowani. Na miejsce przybył natomiast pluton rozpoznawczy 4 batalionów Dniestrzańskiej Gwardii Republikańskiej i przejął część budynków, korzystając z ogólnego zamieszania. Dowódca 14 Armii gen. Jurij Nietkaczow nakazał władzom w Tyraspolu wycofanie swoich żołnierzy. Następnego dnia gwardziści opuścili Cocieri. Kompleks koszar pozostał w rękach mołdawskich.\nOperacja Naddniestrze[edytuj | edytuj kod]\nMołdawskie dowództwo zamierzało wykorzystać koszary w Cocieri jako punkt wyjścia dla operacji zajęcia Dubosar (kryptonim Naddniestrze). Plan zakładał otoczenie sił naddniestrzańskich zgrupowanych w Dubosarach równoczesnym uderzeniem z zajętego kompleksu oraz z zakola Dniestru we wsi Coșnița. Zajęcie miasta oznaczałoby rozdzielenie samozwańczej republiki na dwie części i uniemożliwienie ściągnięcia posiłków z Rybnicy i Kamionki (w północnej części Naddniestrza) do Tyraspola i Bender w części południowej. O ile jednak Mołdawianie pewnie kontrolowali przyczółek w Cocieri, we wspomnianym zakolu Dniestru siły separatystów utrzymywały most na Dniestrze oraz kluczowe skrzyżowanie dróg. Siły naddniestrzańskie były na tyle szczupłe, że mogły jedynie utrzymywać zajmowane już pozycje – mostu broniło 70 żołnierzy uzbrojonych w broń strzelecką i trzy lekkie karabiny maszynowe. Dysponowali oni tylko dwoma transporterami opancerzonymi. 5 marca w Coșnițy i Pîrîcie Mołdawianie zorganizowali najpierw nacjonalistyczne mityngi, następnie obrzucili kamieniami naddniestrzańskie posterunki gwardii, a w tym samym czasie przerzucili przez Dniestr 20 transporterów opancerzonych oraz żołnierzy do ataku na most w Vadul lui Vodă. W Cocieri natomiast skoncentrowano 15 transporterów opancerzonych, 170 funkcjonariuszy 1 Brygady Sił Specjalnych oraz 250 miejscowych ochotników. Wobec przewagi liczebnej Mołdawian naddniestrzańscy gwardziści postanowili wysadzić most w Vadul lui Vodă, a następnie bronić się w oparciu o zabudowania kołchozu w Pohrebei, wieś Doroțcaia i rzekę.\nCocieri, pomnik mieszkańców wsi poległych w wojnie o Naddniestrze\nOperacja Naddniestrze rozpoczęła się nocą z 13 na 14 marca. Południowa grupa sił mołdawskich została powstrzymana pod Coșnițą i straciła impet. Po drugiej stronie nie powiodła się pierwsza próba wysadzenia mostu, który zniszczono całkowicie dopiero 14 marca wieczorem. Jego obrońców przeniesiono pod Coșnițę. Następnego dnia naddniestrzańska obrona na tym odcinku została jednak rozgromiona. Wśród separatystów zaczęła się panika, gdyż Mołdawianie mieli zdecydowaną przewagę liczebną, pojawiły się ponadto pogłoski, że po ich stronie czynnie wystąpiła Rumunia. W rzeczywistości Rumunia udzieliła Mołdawii jedynie pewnego wsparcia w sprzęcie, a strona naddniestrzańska i rosyjska twierdziła następnie, że skierowała do Kiszyniowa także doradców wojskowych.\nDowództwo w Tyraspolu postanowiło sprowadzić na miejsce rezerwy z Rybnicy i Tyraspola, a także trzymane dotąd w odwodzie ochotnicze oddziały Kozaków dońskich i kubańskich. 17 marca siły naddniestrzańskie broniły się po wschodniej stronie drogi z Rybnicy do Tyraspola w oparciu o elektrownię wodną w Dubosarach oraz kurhan z figurą pioniera w pobliżu wsi Doroțcaia. Wieś Dzerjinscoe i brzeg Dniestru obsadzono oddziałami pospolitego ruszenia, ostatniej linii obrony miasta strzegł 4 Batalion Dniestrzańskiej Gwardii Republikańskiej, dalsze oddziały pospolitego ruszenia oraz Kozacy. Pozycji broniło łącznie tylko 1437 osób, z czego 513 nie miało broni. Władze Naddniestrza miały nadzieję na wtrącenie się do konfliktu 14 Armii. Mimo szczupłości sił obrońców, Mołdawianie nie zdołali ich pokonać, gdyż sami bazowali wyłącznie na oddziałach policji i ochotników. 17 marca walki zostały przerwane i do końca miesiąca w rejonie Dubosar panował ogólny spokój.\nW ostatnich dniach marca mołdawskie dowództwo podjęło próbę zdobycia Dubosar jeszcze jednym uderzeniem. Z Coșnițy w kierunku miasta skierowano 20 uzbrojonych transporterów opancerzonych BTR i MTLB oraz szybkostrzelne zestawy przeciwlotnicze ZSU-23-4, których zamierzano użyć przeciwko celom naziemnym. Ponadto z Vadul lui Vodă uderzyć miało 1500 żołnierzy MSW i dalszych 2700 żołnierzy, zaś 500 żołnierzy skierowano do Starych Dubosar. Po działaniach nękających i rozpoznawczych 29 marca Mołdawianie skierowali do ataku na pozycje naddniestrzańskie dwa bataliony po 500 żołnierzy, osłaniane przez 18 transporterów opancerzonych, ze wsparciem moździerzy i zestawów przeciwlotniczych. Kolejne cztery ataki zostały jednak odparte. Sformowane z policjantów i ochotników siły mołdawskie okazały się niezdolne do zrealizowania stawianego przed nimi zadania. Jako że Kiszyniów nie dysponował lepiej wyszkolonymi oddziałami, mołdawskie dowództwo uznało, że zdobycie Dubosar jest niewykonalne i zdecydowało o zmianie głównego kierunku natarcia – skierowaniu się na położone na prawym brzegu Dniestru Bendery.\nWalki o Bendery (kwiecień 1992 roku)[edytuj | edytuj kod]\nW rejonie Bender do tej pory nie miały miejsca większe starcia mołdawsko-naddniestrzańskie. Istotnym atutem strony mołdawskiej była kontrola nad górującymi nad miastem wzgórzami: tym, na których położona była wieża telewizyjna, oraz tzw. Kurhanem Suworowa. Ponadto szturm na Bendery nie wymagał przerzucania sił przez rzekę. Jednak 1 kwietnia 1992 r. dwa mołdawskie transportery opancerzone ostrzelały ciężarówkę wiozącą naddniestrzańskich gwardzistów oraz cywilny autobus. Zginęło sześć osób, a 14 odniosło rany. Tego samego dnia doszło do kolejnych wzajemnych prowokacji. Następnie Mołdawianie przypuścili atak na Bendery od strony wsi Gîsca. Zakończył się on niepowodzeniem. Przez kilka następnych dni trwały lokalne wymiany ognia w Cremenciugu, Copance i Chițcani, zaś 3 kwietnia oddział mołdawski ostrzelał rosyjskie koszary w Benderach, zmuszając stacjonujących w nich żołnierzy do odejścia na teren twierdzy w Benderach. Po tym wydarzeniu przedstawiciele 14 Armii ogłosili, że jeśli prezydenci Rosji, Ukrainy i Mołdawii nie wypracują warunków przerwania ognia, a Kiszyniów nie przerwie działań zaczepnych, wojska rosyjskie włączą się do walki.\nPod wrażeniem tej deklaracji 12 kwietnia za pośrednictwem rosyjskim podpisano protokół o zawieszeniu broni i rozdzieleniu walczących. Jednostki naddniestrzańskie w Benderach złożyły broń, zaś mołdawskie, z wyłączeniem policji, odeszły z miasta. Dniestrzańska Gwardia Republikańska miała również zrezygnować z publicznego noszenia mundurów. Do miasta weszli wojskowi obserwatorzy wydelegowani przez Moskwę, Kijów, Kiszyniów i Bukareszt, na reprezentację władz w Naddniestrzu nie zgodzono się. Zawieszenie broni, wielokrotnie zawierane i zrywane w lokalnych incydentach przez obie strony, przedłużono ponownie 23 kwietnia. W Kiszyniowie odbywały się mityngi antywojenne. Oddziały, które na mocy zawieszenia broni wyszły z Bender, zajęły pozycje w nieodległych miejscowościach, Mołdawia skierowała na odcinek dubosarski nowo zmobilizowane oddziały, w tym baterie moździerzy i artylerii oraz piechoty zmotoryzowanej. 15 maja Kiszyniów ogłosił wejście do walki utworzonej regularnej Armii Narodowej. Naddniestrze, z uwagi na ograniczony zasób sił ludzkich i sprzętu, jedynie umacniało pozycje. Równocześnie setki kobiet z Tyraspola uczestniczyło w pikietach pod koszarami 14 Armii, prosząc o pomoc w walce z Mołdawianami. 18 maja, jako pierwsza jednostka rosyjska, armijny batalion inżynieryjno-saperski 14 Armii zgodził się oddać do dyspozycji władz w Tyraspolu. Również wśród pozostałych żołnierzy rosyjskich coraz silniejsza była chęć walki po stronie naddniestrzańskiej. 80% stanu osobowego armii stanowili żołnierze pochodzący z regionu Naddniestrza, a dowódcy nie starali się szczególnie powstrzymać ich przed niesubordynacją i przyłączeniem się do konfliktu po jednej ze stron.\n10 maja 1992 roku rozejm został zerwany przez stronę mołdawską. W dniach od 15 do 18 maja Mołdawianie prowadzili na całej długości frontu ogniowe przygotowanie natarcia. Równocześnie w dniach 18–19 maja podjęta została kolejna próba zawarcia trwałego pokoju. Gwałtowna dyskusja między delegacjami Kiszyniowa i separatystów w parlamencie w Kiszyniowie zakończyła się przyjęciem przez jego deputowanych rezolucji wzywającej Naddniestrze do bezwarunkowej kapitulacji. Tyraspol nie miał zamiaru przyjąć takich warunków. Następnego dnia, na wieść o strzelaninie w Benderach (w rzeczywistości mało znaczącym epizodzie) delegacja naddniestrzańskich sił zbrojnych wyjechała z Kiszyniowa bez żadnych nowych ustaleń.\nBitwa o Bendery (czerwiec 1992 roku)[edytuj | edytuj kod]\nWładze w Kiszyniowie zdecydowały o przeprowadzeniu operacji pod nazwą Koń trojański – sprowadzeniu do Bender nieumundurowanych policjantów, funkcjonariuszy pododdziałów specjalnych MSW i dywersantów, którzy następnie mieliby pomóc regularnym oddziałom zdobyć miasto. 11 czerwca w rejonie Bender sformowano ugrupowanie uderzeniowe w sile siedmiu batalionów piechoty zmotoryzowanej ze wsparciem pododdziałów artylerii. 18 czerwca na podejściach do miasta od południowego zachodu oraz od zachodu ześrodkowano dwie brygady armijne, z których jedna była w pełni skompletowana, do drugiej zaś włączono głównie policjantów, rekrutów i rezerwistów.\nPomnik na miejscu śmierci jednej z naddniestrzańskich ofiar bitwy o Bendery. Okolice dworca kolejowego w Benderach\nW nocy z 19 na 20 czerwca 1992 roku zasadnicze mołdawskie zgrupowanie podeszło pod mury twierdzy benderskiej, ostrzeliwując stacjonujący w niej batalion przeciwchemiczny 14 Armii i podpalając wojskowy magazyn i park samochodowy. Druga grupa zaatakowała od strony Caușeni, zmierzając do siedziby władz miejskich i na komisariat policji. Trzecia grupa miała połączyć się z pierwszą i drugą w centrum Bender. Na wszystkich jednak kierunkach Mołdawianie napotkali naddniestrzański opór, a wprowadzone do miasta oddziały dywersyjne nie skoordynowały swoich działań z oddziałami armii regularnej. Mołdawska operacja przerodziła się w kilkanaście lokalnych potyczek o różne budynki. Równocześnie miasto było ostrzeliwane z kurhanu Suworowa. Mołdawianie ostatecznie przełamali lokalny opór i opanowali niemal całe Bendery.\nO 1.30 20 czerwca 1992 roku władze w Tyraspolu ogłosiły pospolite ruszenie w całej samozwańczej republice. Oddziały formowano w zakładach pracy, a 14 Armia otwarcie już wspierała Naddniestrze, wydzielając ze swoich magazynów broń, a także kilka czołgów, dział i transporterów opancerzonych. Pierwsza, podjęta około czwartej rano próba zniszczenia mołdawskiego zgrupowania, które zaatakowało twierdzę benderską i mosty na Dniestrze zakończyła się jednak niepowodzeniem, druga zaś – całkowitą klęską (Naddniestrzanie stracili dwa z trzech czołgów). Porażką zakończył się również atak trzeci i dopiero czwarty, mimo złego dowodzenia, zmusił Mołdawian do wycofania się. Tym razem to w ich szeregach zapanowała panika, wywołana przeświadczeniem, że po przeciwnej stronie walczą Rosjanie. Naddniestrzańska piechota umocniła się na porzuconych pozycjach nad Dniestrem, jednak na sformowanie pozycji obronnych wokół całych Bender dowództwo w Tyraspolu nie miało dość sił. Fatalnie dowodzone były jednak również wojska mołdawskie. Ich nowe uderzenie z kierunków Kiszyniowa, Anenii Noi oraz Caușeni nie zdołało przełamać słabych oddziałów naddniestrzańskich. Przedłużało się oblężenie miasta, a strona naddniestrzańska szeroko, często przesadnie, nagłaśniała ofiary w ludności cywilnej, jakie padały w jego rezultacie.\nWynik starcia rozstrzygnęła 14 Armia pod rozkazami nowego dowódcy – gen. Aleksandra Lebiedia, przypuszczając w nocy z 20 na 21 czerwca bezpośrednie natarcie na oddziały mołdawskie. Umożliwiło to naddniestrzańskim gwardzistom, Kozakom i ochotnikom najpierw z powodzeniem bronić Bender, a potem wyprzeć z miasta ostatnie grupy Mołdawian. Bitwa o Bendery była najkrwawszą fazą wojny o Naddniestrze.\nZawieszenie broni i rozmowy pokojowe[edytuj | edytuj kod]\nPomnik pamięci ofiar wojny o Naddniestrze w Benderach z flagą naddniestrzańską\nPod bezpośrednim naciskiem rosyjskim prezydent Mołdawii Mircea Snegur 6 lipca 1992 r. podpisał porozumienie o zasadach pokojowego uregulowania konfliktu, jego drugą stroną był rosyjski prezydent Borys Jelcyn. Zawieszenie broni podpisane zostało następnego dnia przez wiceministra obrony Mołdawii Pavla Creangę oraz gen. Stefana Kicaka ze strony naddniestrzańskiej. 7 lipca dowództwo naddniestrzańskie wydało swoim oddziałom rozkaz wstrzymania walki. Mołdawia uczyniła to dopiero 18 lipca. Postanowienia pokojowe zostały na walczących stronach wymuszone przez Jelcyna. Linii rozgraniczenia wojsk w Benderach strzec mieli żołnierze 14 Armii, a następnie siły pokojowe rosyjskie, które nadal nie opuściły Naddniestrza. Prowadzone w kolejnych latach kontakty Kiszyniowa z Tyraspolem nie doprowadziły do trwałego rozstrzygnięcia sporu. Nieuznawane przez żaden inny kraj Naddniestrze dzięki patronatowi rosyjskiemu w dalszym ciągu funkcjonuje jak państwo, posiadając wszystkie jego atrybuty i symbole. Po 1992 r. między Kiszyniowem a Tyraspolem nie doszło więcej do poważnych konfliktów zbrojnych.\nBilans ofiar[edytuj | edytuj kod]\nPomnik poległych w wojnie, część kompleksu pomnikowego „Wieczność” w Kiszyniowie\nStrona mołdawska nigdy nie opublikowała oficjalnej statystyki ofiar wojny o Naddniestrze. Mołdawscy parlamentarzyści w składanych oświadczeniach deklarowali, że w konflikcie zginęło 152 walczących po stronie Kiszyniowa, zaś 574 zostało rannych. Władze w Naddniestrzu utrzymują, że dane te są poważnie zaniżone, jednak i ich szacunki nie mogą być uznane za w pełni wiarygodne.\nWedług strony naddniestrzańskiej w wojnie zginęło 124 żołnierzy Dniestrzańskiej Gwardii Republikańskiej, 137 ochotników pospolitego ruszenia, 84 Kozaków, 44 członków innych oddziałów, a nadto przynajmniej 111 cywilów. Tyraspol deklaruje również, że 899 osób zostało wskutek działań wojennych rannych. Według innych szacunków poległych po stronie naddniestrzańskiej było więcej – na Pomniku Chwały Wojennej w Tyraspolu, w części poświęconej konfliktowi o Naddniestrza, zapisano 804 nazwiska.\nPamięć o wojnie[edytuj | edytuj kod]\nW Mołdawii wojnę o Naddniestrze traktuje się jako uzasadnioną prawem międzynarodowym próbę odzyskania przez legalny rząd kontroli nad własnym terytorium, dążenie do odzyskania integralności. 2 marca jest w Mołdawii dniem pamięci o poległych w wojnie. Pomnik walczących i poległych po stronie mołdawskiej znajduje się w Kiszyniowie w sąsiedztwie kompleksu memorialnego „Wieczność”.\nW Naddniestrzu wojnę postrzega się jako stoczoną w obronie słusznych praw mieszkańców regionu do samoidentyfikacji i samostanowienia, walkę o niepodległość, heroiczną obronę przed niesprawiedliwą inwazją. Pamięć o niej, a w szczególności o dramatycznej bitwie o Bendery, stanowi fundamentalną składową świadomości zbiorowej mieszkańców Naddniestrza. Państwowym dniem pamięci o wojnie i jej ofiarach jest 1 sierpnia. Figury i tablice upamiętniające walczących po stronie naddniestrzańskiej wchodzą w skład Pomnika Chwały Wojennej w centrum Tyraspola oraz analogicznego pomnika w Dubosarach. Kolejny pomnik znajduje się w wiosce Roghi, gdzie w toku walk o Dubosary 14 marca 1992 r. zginęło dziewięciu milicjantów naddniestrzańskich.\n↑ a b c d P. Oleksy, Mołdawski..., s. 178.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 156.\n↑ a b J. Solak, Mołdawia..., s. 94–95.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 159–160.\n↑ a b P. Oleksy, Mołdawski..., s. 160–161.\n↑ a b c P. Oleksy, Mołdawski..., s. 158.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 159.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 162.\n↑ Ch. King, The Moldovans..., s. 183.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 163.\n↑ a b c J. Solak, Mołdawia..., s. 95–96.\n↑ J. Solak, Mołdawia..., s. 117–118.\n↑ a b c J. Solak, Mołdawia..., s. 252–253.\n↑ a b P. Oleksy, Mołdawski..., s. 166.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 169.\n↑ a b P. Oleksy, Mołdawski..., s. 172.\n↑ Ch. King, The Moldovans..., s. 140.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 170–171.\n↑ a b Ch. King, The Moldovans..., s. 187.\n↑ J. Solak, Mołdawia..., s. 96.\n↑ a b c d e P. Oleksy, Mołdawski..., s. 174.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 173.\n↑ a b c d e J. Solak, Mołdawia..., s. 97.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 176.\n↑ a b c d J. Solak, Mołdawia..., s. 98.\n↑ a b c d J. Solak, Mołdawia..., s. 99.\n↑ a b P. Oleksy, Mołdawski..., s. 177.\n↑ J. Solak, Mołdawia..., s. 100.\n↑ a b c d J. Solak, Mołdawia..., s. 102.\n↑ a b c J. Solak, Mołdawia..., s. 100–101.\n↑ a b Ch. King, The Moldovans..., s. 192.\n↑ a b c P. Oleksy, Mołdawski..., s. 169–170.\n↑ Ch. King, The Moldovans..., s. 181.\n↑ a b P. Oleksy, Mołdawski..., s. 178–179.\n↑ P. Oleksy, Mołdawski..., s. 180.\n↑ a b c d J. Solak, Mołdawia..., s. 103.\n↑ a b c P. Oleksy, Mołdawski..., s. 179.\n↑ a b c J. Solak, Mołdawia..., s. 104.\n↑ a b В Дубоссарах прошли памятные мероприятия, посвященные трагическим событиям 14 марта 1992 года (видео + фото), www.dubossary.ru [dostęp 2017-07-22] (ros.).\n↑ J. Solak, Mołdawia..., s. 105–106.\n↑ a b J. Solak, Mołdawia..., s. 106–107.\n↑ a b c J. Solak, Mołdawia..., s. 108.\n↑ a b J. Solak, Mołdawia..., s. 109.\n↑ a b c d e J. Solak, Mołdawia..., s. 110.\n↑ .Ch. King, The Moldovans..., s. 193.\n↑ a b c d e f J. Solak, Mołdawia..., s. 111.\n↑ a b J. Solak, Mołdawia..., s. 113.\n↑ a b J. Solak, Mołdawia..., s. 112.\n↑ a b J. Solak, Mołdawia..., s. 114.\n↑ a b Ch. King, The Moldovans..., s. 194.\n↑ a b c J. Solak, Mołdawia..., s. 115.\n↑ a b J. Solak, Mołdawia..., s. 116.\n↑ a b c K. Całus, Państwo..., s. 76.\n↑ a b c J. Solak, Mołdawia..., s. 117.\n↑ J. Solak, Mołdawia..., s. 48.\n↑ a b Столичный Мемориал Воинской Славы был открыт ровно 45 лет назад, „Новости Приднестровья” [dostęp 2017-07-22] (ros.).\n↑ Video Moldova își plânge eroii din războiul din Transnistria, „Stiriletvr.ro” [dostęp 2017-07-22] .\n↑ a b Ch. King, The Moldovans..., s. 197.\n↑ Приднестровье 1 августа почтит память погибших в конфликте 1992 года, „РИА Новости”, 2013 [dostęp 2017-07-22] (ros.).\n↑ 14 марта – трагическая дата в истории Дубоссар (видео+фото), www.dubossary.ru [dostęp 2017-07-22] (ros.).\nKamil Całus: Państwo niedokończone: 25 lat mołdawskiej niepodległości (pol.). osw.waw.pl. [dostęp 2017-01-17].\nCh. King, The Moldovans, Hoover Press, Stanford 2010, ISBN 0-8179-9792-X.\nP. Oleksy, Mołdawski nacjonalizm vs. naddniestrzańska państwotwórczość — przesłanki społecznej mobilizacji w konflikcie naddniestrzańskim, „Sensus Historiae”, vol. XI.\nP. Oleksy, Wspólnota z przypadku. Studium tożsamości mieszkańców Naddniestrza, Instytut Kultury Europejskiej, Gniezno 2016.\nJanuszJ. Solak JanuszJ., Mołdawia: republika na trzy pęknięta. Historyczno-społeczny, militarny i geopolityczny wymiar „zamrożonego konfliktu” o Naddniestrze, Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2014, ISBN 978-83-7780-997-6, OCLC 899872347 .\nMołdawia w XX wieku\n1992 w Europie\n1991 w Europie\nWojny domowe w historii Europy\nTę stronę ostatnio edytowano 2 lis 2019, 00:28.


INFORMACJE > Jak załatwić sprawę ? > Usługi hotelarskie\nWpis do ewidencji obiektów innych niż obiekty hotelarskie, w których świadczone są usługi hotelarskie na terenie Gminy Barlinek\nUstawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 238)\nRozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie (Dz.U. z 2017 r. poz. 2166)\nZgłoszenie dokonania wpisu do ewidencji obiektów innych niż obiekty hotelarskie, w których są świadczone usługi hotelarskie.\nZałączniki do zgłoszenia:\nopis obiektu - załącznik Nr 1,\ndeklaracja dotycząca spełnienia minimalnych wymagań co do wyposażenia dla innych obiektów świadczących usługi hotelarskie, nie będących obiektami hotelarskimi - załącznik Nr 2,\nw przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą: zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej lub KRS.\nDowód wpłaty opłaty skarbowej – w przypadku żądania wydania zaświadczenia o wpisie do ewidencji obiektów innych niż obiekty hotelarskie, w których świadczone są usługi hotelarskie na terenie Gminy Barlinek.\nOpłata skarbowa w wysokości 17 zł za wydanie zaświadczenia o wpisie do ewidencji obiektów innych niż obiekty hotelarskie, w których świadczone są usługi hotelarskie na terenie Gminy Balinek- na żądanie wnioskodawcy.\nOpłatę skarbową należy wnieść gotówką w kasie Urzędu Miejskiego w Barlinku\nlub na konto bankowe w GBS Barlinek Nr:\n„opłata skarbowa za zaświadczenie o wpisie do ewidencji obiektów świadczących usługi hotelarskie”.\nProcedura nie dotyczy obiektów hotelarskich takich, jak: hotele, motele, pensjonaty, kempingi (campingi), domy wycieczkowe, schroniska i schroniska młodzieżowe, pola biwakowe.\nProwadzenie ewidencji obiektów innych niż obiekty hotelarskie, w których świadczone są usługi hotelarskie należy do obowiązku Burmistrza Barlinka – art. 38 ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych (Dz.U. z 2019 r. poz. 238).\nPrzed rozpoczęciem świadczenia usług hotelarskich w obiekcie innym niż obiekt hotelarski, przedsiębiorca lub rolnik zamierzający świadczyć takie usługi w gospodarstwie rolnym jest obowiązany zgłosić ten obiekt do ewidencji wymienionej w pkt. 2.\nŚwiadczenie usług hotelarskich odbywa się poprzez prowadzenie działalności polegającej na wynajmowaniu:\npokoi w formie: pokoi gościnnych, kwater prywatnych, samodzielnych pokoi, ośrodków wczasowych, ośrodków rehabilitacyjnych, domków letniskowych, gospodarstwa agroturystycznego,\nmiejsc noclegowych w: pomieszczeniach wspólnych (salach), budynkach stałych, ośrodkach szkoleniowo-wypoczynkowych, domach pracy twórczej, zakładach uzdrowiskowych.\nEwidencja obiektów innych niż obiekty hotelarskie, w których świadczone są usługi hotelarskie jest jawna. Karty ewidencyjne obiektów mogą być udostępniane do wglądu w obecności osoby uprawnionej do prowadzenia ewidencji.\nPo dokonaniu wpisu do ewidencji, na żądanie wnioskodawcy wydawane jest zaświadczenie\no dokonaniu wpisu do ewidencji.\nPrzedsiębiorca świadczący usługi hotelarskie zobowiązany jest do zgłaszania pisemnie informacji o wszelkich zmianach zgodnie z § 17 ust. 1 ww. rozporządzenia w terminie 14 dni od daty ich powstania, a dotyczących:\nzaprzestania świadczenia usług hotelarskich,\nzmiany działalności sezonowej na stałą lub stałej na sezonową,\nzmiany liczby miejsc noclegowych, liczby jednostek mieszkalnych, zmianie ich struktury,\nuzyskania decyzji kategoryzacyjnej i wpisania do ewidencji prowadzonej przez marszałka województwa,\nzmiany numeru telefonu, zmiany numeru faksu (o ile obiekt posiada), adresu poczty elektronicznej oraz adresu strony internetowej,\nzmiany zakresu świadczonych usług, w tym gastronomicznych,\npisemnie na adres: Urząd Miejski w Barlinku, 74-320 Barlinek ul. Niepodległości 20.\nVII. ZAŁĄCZNIKI DO POBRANIA:\nZgłoszenie dokonania wpisu do ewidencji obiektów innych niż obiekty hotelarskie,\nw których są świadczone usługi hotelarskie.\nOpis obiektu – załącznik nr 1 do zgłoszenia.\nDeklaracja dotycząca spełnienia minimalnych wymagań co do wyposażenia dla innych obiektów świadczących usługi hotelarskie (nie będących obiektami hotelarskimi)\n– załącznik nr 2 do zgłoszenia.\nZgłoszenie zmiany wpisu do ewidencji obiektów innych niż obiekty hotelarskie, w których są świadczone usługi hotelarskie.\nZawiadomienie o zakończeniu świadczenia usług hotelarskich w obiekcie innym niż obiekt hotelarski.\nIlość odwiedzin: 9671\nNazwa dokumentu: Usługi hotelarskie\nOsoba, która wytworzyła informację: Anna Dmytruszewska\nOsoba, która odpowiada za treść: Anna Dmytruszewska\nData wytworzenia informacji: 2006-01-11 11:33:06\nData udostępnienia informacji: 2006-01-11 11:33:06\nData ostatniej aktualizacji: 2019-12-05 08:50:05


Guilty Gear Isuka w najnowszym numerze PC Formatu\n« Oferta dnia w GMG – Kane and Lynch 2: Dog Days za 8,35 zł\nRoller Coaster Tycoon World za 35 złotych w cdkeys »\n7 grudnia 2016, 17:12\nGra Guilty Gear Isuka oraz ponad 100 gier freeware dołączonych zostało do najnowszego wydania PC Format (cena 8,99 zł).\nDzięki za cynk, Adadid!\nMylisz się, wersja Steam.\nA myślałem, że dodają go już do płatków gratis.. zawiodłem się.\nSłabo z tym newsem, gazetka wyszła dwa dni temu 😉\nJak wygląda dystrybucja klucza do ESET IS na 90 dni? Jest w piśmie/ nadrukowany na płycie czy jakieś wynalazki typu nobox itp?\nKod z płytki akywujesz na kody pcformat pl (wymagana rejestracja), tam otrzymujesz dostęp do wszystkich promocji z numeru (w tym do ESET IS,Driver Boostera Pro, kodu Steam gry Guilty Gear itd)\nGra jest w wersji STEAM. Pozostałe instalki na płycie na zdjęciu.\nw sumie wezme dla programów\nZnowu ta Isuka? Była w CDA w 2006. :>\nDue to the distribution rights reverting to the developer, Guilty Gear Isuka and Guilty Gear X2 will be removed from sale from 1 August 2016 (hopefully temporarily). If you own the game, don’t worry! You will still be able to play the game after this date.\nTo oznacza tylko, że kupić na Steamie się nie da, cd-key można aktywować, z graniem też nie ma problemów.\nCałkiem udany numer, moze gra pełniak leciwa, to jest kilka wartościowych programów (np DriverBooster 4 Pro na rok). Miłe niespodzianki w postaci niektórych gier freeware, nie wiedziałem np, że Jazz Jackrabbit 2 ma status gry darmowej. Tym razem się postarali – jest spora elita freeware: Hidden & Dangerous, Broken Sword 2.5, Warzone 2100, Red Alert (szkoda, że instalka wymagająca pobrania danych z neta), OpenTTD, klony Elastomanii (kto pamięta?), Bombermana, Wolfensteina, Metal Slug, Sonic 3D, Super Mario, etc.\nA pamiętam jak wydawali płytki w 2012-2013 z tożsamym tematem numeru – tyle, że grami śmieciowymi…\nO.O Jazz Jackrabbit 2 jest darmowy ??? teraz rozumiem, czemu nie ma go na GOGu 😀 dzięki za info, bo tydzień/dwa temu myślałem o tej grze\nteraz tylko pytanie – szperanie w necie czy gazetka, hmmm


1: W tym miejscu spotykam P. Zgodnie z wszelkim prawdopodobieństwem to... cud. To dziwne spotkać tu kogoś, kogo kiedyś już się spotkało. To dziwne, że on pamiętał różne szczegóły. Nie mam pojęcia, dlaczego tyle mu wtedy o sobie powiedziałam. Jakoś nie odczuwam potrzyby zmiany rzeczywistości... dobrze mi w mojej - mówi.\n2: Wracają ludzie z przeszłości. Tylko po to, żeby odejść. Bo nie ma już we mnie tamtej mnie. Odszedł Ł. Nie tak, jak powinien. Raz mnie głaskał, drugi całował, za trzecim nie miał cierpliwości. Nie złapał tego momentu, w którym miałam ochotę się z kimkolwiek podrażnić. Powinien złapać mnie za ramiona, może nawet potrząsnąć, Dziewczyno - powiedzieć - nie szarp się tak. Nawet nie wiem, czy jest mi przykro. P. spotykam przypadkiem. Czujemy się trochę nieswojo. I rozstajemy się bez słowa. Pamiętam, że kiedy się poznaliśmy była wczesna jesień. Chciałam mu podarować artystyczne szklanki z cytatami. I, nie wiem dlaczego, jedną ze słonecznikiem.\n3: Zima doskonale wpływa na stawy, pod warunkiem, że wykorzystuje się ją we właściwy sposób - mówi P. Znasz się na stawach? Troszkę.\n5: Zastanawiam się, do czego jest mi potrzebny V tom Pism Narcyzy Żmichowskiej (Gabryelli) z życiorysem autorki. Z 1886 roku. Do czego?\n1: Lubisz święta? Lubię. A ty? Chyba też. A co to za odpowiedź: chyba? Lubię.\n1: Stosik kolorowych kopert. Tradycyjne kartki. Ludzie, którzy pamiętają. To takie miłe... W kopercie, która miała mieć najprawdopodobniej kolor złota, kartka od Tomka. Wiesz, szukałem Cię ostatnio na Naszej klasie i nie znalazłem. Zaskoczył mnie. Cieszę się, że byłaś zaskoczona.\n1: Co Cię budzi, w dzwiękach czego zasypiasz. Co Ci towarzyszy - pyta mnie mailowo Jakub. Lubię wracać do tej znajomości przed świętami.\n2: Endżi pyta mnie, jaką książkę na święta wybrać dla przyjaciela. Żonaty, pięćdziesięcioletni, prawnik. Nie lubię wybierać książek dla obcych ludzi. Nie lubię polecać książek znajomym moich znajomych. Chyba nie czuję się kompetentna.\nCo polecasz? Naturalistów francuskich. I Zapolską.\n1: Na basenie w jeansach, obok Anna Maria w swetrze. Obie na schodkach po kostki w wodzie. Wychodzę stamtąd z panem P. (Na język to pani nie choruje). Wchodzimy schodami na parter, może na piętro. Pan P. podaje mi rękę. Zbiegająca z góry kobieta w okropnym żakiecie wpada między nas. Pan P. puszcza moją rękę. Spadam. Dziwny chłód podłogi na policzku. Zastanawiam się, czy wstać, czy poddać się lepkiej ciemności. Ciepłe strumyki na czole. Później już tylko szary sufit i niedoprasowane kitle lekarek. Dlaczego on puścił moją rękę? Migają mi te białe kitle. Tam chyba nie ma innych kolorów. Z korytarza słychać głos Wojtka. Dlaczego mam wrażenie, że on by mnie nie puścił?\nBudzę się z sercem, które niemal wyskakuje mi z klatki piersiowej.\nMoje sny mówią o mnie wszystko.\n1: Kolacja z Marisą i Piotrusiem. Szalenie sympatycznie. Przynoszą ze sobą tort. Rozumiem, dlaczego ona z nim jest. Jak oni na siebie patrzą...\n2: Pakuję walizkę. Czas zostawić mieszkanie z romantycznymi zasłonami. Chyba się tu zadomowiłam.\n1: Pewna poetka młodego pokolenia powiedziała kiedyś, że bardzo lubi czytać, jak mężczyzna pisze o seksie.\nA kiedy mężczyzna pisze o seksie tak, jakby był kobietą, wychodzą z tego bajki.\nKiedy mi to włożył, tak strasznie, tak strasznie bolało, że nie wiedziałam, co zrobić. - Mówiła dalej. - To był mój pierwszy raz. Byłam mokra, więc udało mu się łatwo wsunąć, lecz bolało. Z bólu prawie kręciło mi się w głowie. Wsadził bardzo głęboko i myślałam, że na tym koniec, ale wtedy lekko podniósł mi nogi i wsunął jeszcze głębiej. Zrobiło mi się zimno. Jakby mnie ktoś zanurzył w lodowatej wodzie. Ręce i nogi zdrętwiały, przeszedł mnie dreszcz. Co teraz będzie, pomyślałam. Czy umrę? Nie szkodzi, mogę umrzeć. On wiedział, że mnie boli, i dlatego tylko wsadził głęboko, a potem przestał się ruszać, tylko delikatnie mnie obejmował i cały czas całował po włosach, szyi, piersiach, bardzo długo. Wtedy stopniowo się rozgrzałam. A on zaczął się powoli poruszać... (...) to było naprawdę wspaniałe.\n1: Marisa konsultuje ze mną swoją wizję dna, upadku, elementów wertykalnych i horyzontalnych. Że niby egzystencjalizm. Bo ty takie rzeczy lepiej czujesz. A mnie egzystencjalizm jako taki bardzo mało interesuje. Wymyślam na poczekaniu metoforę szklanki.\n2: Przepraszam, że cię tak rozbieram - mówi Wojtek. Wciąż ujmuje mnie ta jego hmm... subtelność.\n3: Herbata poziomkowo - truskawkowa smakuje tylko zapachem.\n1: Powiedz mi, czujesz różnicę? Tak. Zapytaj jaką. Wiesz, dlaczego to robisz? Bo mi płacisz. Nie. Robię to, bo chcę. Przyszedłem tu pracować, nie będę otwierał drzwi.\nMam najwyraźniej problem z dystansem.\n2: Z przymrużeniem oka. Poczytaj - mówi Dżej, wręczając mi książkę.\nKobieta z charakterem jest bardziej pociągająca seksualnie. Zakładasz, że będzie śmielsza w łóżku. Z miłą dziewczyną zawsze jest obawa, że pobiegnie do mamusi i powie, co jej zrobiłeś.\n(Sherry Argov, Dlaczego mężczyźni kochają zołzy)\n3: Żółte słoneczko.\njuż nie krzyczą słowiki od niepojętej rozkoszy\n(Władysław Sebyła, Osiem nokturnów, 1)


Metalizowanie tworzyw sztucznych - Zakład Gemini Tech\nMetalizowanie tworzyw sztucznych jest jednym z głównych procesów wykonywanych przez naszą firmę. Naszą ofertę w tym zakresie kierujemy głównie do firm z branż samochodowej, RTV i AGD, elektrotechnicznej i kosmetycznej. Zaletą naszej firmy jest niewątpliwie wysoko zaawansowany technologicznie park maszynowy, który pozwala nam na realizację nawet najbardziej nietypowych zleceń.\nMetalizacja tworzyw sztucznych, popularnie znana jako chromowanie plastiku, może być wykonywana podczas jednego z trzech typów procesów:\n1. galwanizacja - proces znany od ponad 150 lat wcześniej stosowano niemalże wyłącznie przy powlekaniu produktów metalowych; odbywa się z użyciem tzw. kąpieli galwanicznej a utrwalanie powłoki następuje poprzez oddziaływanie, przepływającego przez elektrody, prądu elektrycznego; obecnie coraz popularniejsze staje się jego zastosowanie w procesie metalizowania tworzyw sztucznych; głównymi tworzywami podlegającymi galwanizacji są ABS i poliamid; w zależności od rodzaju powłoki wyróżniamy miedziowanie, niklowanie, srebrzenie, złocenie, cynowanie czy cynkowanie;\n2. metalizacja metodą natryskową - odbywa się z użyciem specjalnych dysz natryskowych z pomocą których odbywa się nałożenie i utrwalenie powłoki metalicznej; jest ona stosowana głównie przy obrabianiu elementów wielkogabarytowych; może być stosowana w różnych warunkach i dla różnych materiałów;\n3. metalizacja próżniowa - jest to ultranowoczesny proces przeznaczony dla powlekania drobnych detali produkowanych w wielkich seriach; odbywa się on przy braku powietrza atmosferycznego co znacząco zwiększa skuteczność i minimalizuje ryzyko uszkodzenia powłoki; dodatkowo jest to proces pozwalający do minimum ograniczyć negatywny wpływ na środowisko naturalne; pozwala na nałożenie różnorodnej powłoki w praktycznie każdym kolorze i w jednym z kilku efektów (lustro, mat, półmat, połysk)\nMetalizowanie tworzyw sztucznych w naszej ofercie uzupełniają usługi w zakresie procesów lakierniczych. Lakierowanie tworzyw sztucznych (popularne lakierowanie plastiku) w tym lakierowanie UV stanowi usługę komplementarną dla metalizacji. Nasi pracownicy pomogą Państwu dobrać odpowiednią dla Państwa kompilację usług powlekania i lakierowania. Malowanie plastiku podobnie jak metalizacja pozwala na nałożenie różnorodnej kolorystycznie powłoki.


Wałbrzych oferuje pracę przy robotach publicznych | Wałbrzych\nHome / Aktualności / Wałbrzych oferuje pracę przy robotach publicznych\nPosted by: Tadeusz Gontarek in Aktualności 13 marca 2014\t0 717 Views\nW bieżącym roku 2014 Gminie Wałbrzych przyznano 818 tyś. zł na zatrudnienie osób do robót publicznych. Kolejne 126 tyś. zł Gmina przeznaczy na ten cel we własnym zakresie (pieniądze pochodzą ze składek na ubezpieczenie). W związku z powyższym na zatrudnienie, choć tylko na kilka miesięcy (od dwóch do pół roku), może liczyć dokładnie 108 osób.\nDzięki wspomnianym środkom finansowym nie tylko wiele osób znajdzie pracę, ale też miasto stanie się wyjątkowo przyjazne środowisku, czyste i o wiele bardziej atrakcyjne dla turystów. Każdego roku zakres różnego rodzaju robót publicznych jest konsekwentnie poszerzany. Z racji tego, iż w Wałbrzychu znaleźć można bardzo wiele terenów zielonych, placów zabaw i tym podobnych inwestycji, ogromnie ważne jest to, aby dbać o czystość.\nJuż teraz zatrudniono 36 osób, a kolejne osoby znajdą pracę już w maju i następnych miesiącach. W ramach pracy tego rodzaju zatrudnieni otrzymają wynagrodzenie w wysokości 1680 zł brutto. Poza dbaniem o porządek na terenach zielonych, osoby zatrudnione za zadanie mają także sprzątać chodniki. Takie działania zdecydowanie będą w stanie poprawić wizerunek miasta, jak twierdzi Bogusław Rogiński z Zarządu Dróg Komunikacji i Utrzymania Miasta w Wałbrzychu.\nNiezwykle istotną kwestią jest także usuwanie dzikich wysypisk śmieci, które niestety raz na jakiś czas pojawiają się na obszarze miasta. Nie tylko osoby zatrudnione za pieniądze będą porządkować miasto. Roboty publiczne wykonywać będą również osoby, które odpracowują swój dług nakazem sądu.\nroboty publiczne tereny zielone Wałbrzych ZDKiUM\t2014-03-13\nTagged with: roboty publiczne tereny zielone Wałbrzych ZDKiUM\nPrevious: Niezwykły wykład w Wałbrzychu\nNext: Wałbrzych poprawia swój wizerunek


Wynajem mieszkań w Meksyk - Gabinohome\n173 Wynajem mieszkań w Meksyk\nGuadalupr Inn, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk\nWynajem mieszkania z portu jachtowego 1 sypialnia\nBoulevard Marina Mazatlan, MAZATLAN, Sinaloa, Meksyk Wynajęcia mieszkanie 1 pokój z widokiem na morze z spektakularne widoki na najwyższym piętrze budynku. Nieumeblowane. 67 m2. Puesta del Sol kondominium basen, jacuzzi, internet i społeczność grill.\nWynająć mieszkanie na południe od miasta\nMoras, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk Każdy apartament posiada: • Podstawowe usługi (prąd, woda, gaz, internet, sprzątanie i kawiarnia). • Aneks kuchenny, naczynia kuchenne, szafa, przybory toaletowe, otwarty telewizor.\nOcean Front Condo przy najlepszej plaży Progreso\ncalle 21, Progreso, Yucatan, Meksyk Oceanfront 3 klimatyzowane sypialnie, 2 łazienki, pomieszczenie gospodarcze z łazienką mieszkanie z pięknym widokiem. Znajdź na najlepszej plaży Progreso. W odległości krótkiego spaceru od wszystkich restraunts nad brzegiem oceanu na Malecón Progreso.\nRENTO RECAMARA WYPOSAŻONA W NEZAHUALCOYOTL EDOMEX.\nIXTAPAN, NEZAHUALCOYOTL, Stan Meksyk, Meksyk\nApartament z niesamowitym widokiem na wulkany w Coyoacán\nEl mirador, Coyoacán, Meksyk DF, Meksyk Piękny apartament (z niektórymi meblami) z niesamowitym widokiem na wulkany w miłej strefie na południu, bezpośredni kontakt z właścicielem. Mieszkanie jest bardzo bezpieczne, ma kamery i bezpieczeństwo przez cały dzień, jest to dziewiąty dom z 2 pokojami i 2 łazienkami i 2 miejscami parkingowymi, budynek ma również siłownię i salę imprezową i inne udogodnienia.\nWynajem mieszkań Calle Costera Miguel Alema\nCalle Costera Miguel Alema, Mexico DF, Meksyk DF, Meksyk\nWynajem mieszkań CALLE DE LOS TANQUES ·6\nCALLE DE LOS TANQUES ·6, Zapopan, Jalisco, Meksyk\nWynajem mieszkań Calle 69\nCalle 69, Progreso, Yucatan, Meksyk\nMieszkania - Domy, mieszkania, Meksyk\nCalle Presa Palmito, Mexico DF, Meksyk DF, Meksyk\nWynajęliśmy mieszkanie w Canucn tydzień\n800 US$/tydzień Cancun, Cancun, Quintana Roo, Meksyk Wynajęte mieszkania w Cancun morza, w strefie hotelowej, widok panoramiczny, dwa podwójne łóżka, lodówka, wyposażona kuchnia, TV, telewizja kablowa, balkon, telefon, dwa baseny, 24-godzinna ochrona, jednej lub dwóch sypialni, itp.. Rezerwuj teraz i data dala\nNajlepsza lokalizacja w mieście, zaledwie jedną przecznicę od Zenea\nmadero, Queretaro, Querétaro Arteaga, Meksyk Piękne umeblowane mieszkanie, zawiera usługi. 3 sypialnie, 3 łazienki, pralnia, wyposażona kuchnia, mini split. Jedna przecznica od centrum Queretaro. Mieszkaj w całkowicie meksykańskim otoczeniu\nZostań w pełni umeblowanym apartamencie CDMX\nSagredo, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk Doskonała lokalizacja !!! W dzielnicy Guadalupe Inn w Meksyku, jedną przecznicę od Revolución Ave. i nowego centrum handlowego "Patio Revolución", 50 kroków od stacji metra Barranca del Muerto, metrobusu Francia i Insurgentes (największej ulicy Meksyk). Ciesz się bliskością instytucji edukacyjnych i agencji rządowych, takich jak UNAM, ITAM, INFONAVIT, Seguro Popular FOVISSSTE, FONATUR, INEE i Theatre of the Insurgents. Czynsz za dzień, tydzień lub miesiąc. NIE POTRZEBNA GWARANCJA !!! Tylko depozyt, który jest WYMAGNY. * Wystawiamy fakturę. Kontakt z: Francisco Manuel Sanchez Morales Godziny: od poniedziałku do piątku w godzinach od 7:00 do 2:00.\nPokoje w południowej CDMX wyposażone i umeblowane\nSagredo, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk Czynsze w Meksyku można zatrzymać się na okres miesięcy lub nawet rok. Mamy pokoje o pojemności od 2 do maksymalnie 6 osób, masz podwójne łóżka, naczynia kuchenne, sprzęt, oddzielna łazienka, salon i jadalnię, a także usługi, takie jak woda, prąd, gaz, telefon i internet. Akceptujemy karty kredytowe, karty debetowe lub środków pieniężnych, można płacić swój pobyt z depozytu bankowego lub przelewu bankowego. Kontakt z nami!\nApartament wyposażony we wszystkie usługi w Meksyku\nsagredo, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk przestronne mieszkanie na dwóch poziomach i mogą pomieścić od 4 do 6 osób. Usługi: Ma podwójne łóżko, dwa pojedyncze łóżka, szafa, małe badanie i łazienki na drugim poziomie. Na pierwszym poziomie ma małą sypialnię z dwoma łóżkami piętrowymi, pokój dzienny, TV, łazienką, wyposażone w mini bar, kuchenkę mikrofalową i naczynia kuchennym. Jest w tym usług woda, prąd, gaz, telefon i bezprzewodowy internet. Położenie: Położony na południe od Meksyku niedaleko Insurgentes Sur, UNAM, ITAM oraz AV Revolution, INFONAVIT, FOVISSSTE Seguro Popular, FONATUR, INEE, Teatro de los Insurgentes .. Nie pytamy o zabezpieczenie. Ceny za noc, tydzień, miesiąc i rok. * Płatność: depozyt bankowy / przelew, karta kredytowa i gotówka. * We wystawionej faktury.\nMieszkania na wynajem na południe od CDMX za noc\nsagredo, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk\nDział MEKSYK ze wszystkich usług df\nsagredo, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk Dwupokojowe mieszkanie dla 1 lub 2 osób w pobliżu Insurgentes Sur, zaprojektowanych w odcieniach zieleni. Usługi: To składa się z sypialni z podwójnym łóżkiem, łazienka i szafy. W salonie znajduje się sofa, jadalnia, wyposażona kuchnia z lodówką, naczynia, kuchenka mikrofalowa, kuchenka gazowa, TV ,. Jest w tym usług woda, prąd, gaz i internet. Położenie: Położony na południe od Meksyku niedaleko Insurgentes Sur, UNAM, ITAM oraz AV Revolution, INFONAVIT, FOVISSSTE Seguro Popular, FONATUR, INEE, Teatro de los Insurgentes .. Do wynajęcia w Meksyku Poczujesz się jak w domu! * Płatność: depozyt bankowy / przelew, karta kredytowa i gotówka.\nWynajem mieszkania na południe od CDMX\nAVENIDA DE LOS POETAS, Distrito Federal, Meksyk DF, Meksyk\nwynajmę mieszkanie w pełni umeblowane.\nsagredo, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk Loft dwa poziomy dla maksymalnie 4 osób. Ma podwójne łóżko, szafę i łazienką na drugim poziomie. Na parterze znajduje się podwójne łóżko, pokój, łazienka, kuchnia z barkiem, kuchenkę mikrofalową i naczynia, TV i aneksem kuchennym. Jest w tym usług woda, prąd, gaz, telefon i bezprzewodowy internet. Położenie: Położony na południe od Meksyku niedaleko Insurgentes Sur, UNAM, ITAM oraz AV Revolution, INFONAVIT, FOVISSSTE Seguro Popular, FONATUR, INEE, Teatro de los Insurgentes .. Nie pytamy o zabezpieczenie. Ceny za noc, tydzień, miesiąc i rok.\nWynajmij apartament w Albaro Obregon\nSagredo 253, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk Loft typu apartament dla jednej lub dwóch osób z doskonałych usług. Wyposażenie: w pełni wyposażone w podwójne łóżko i szafa, łazienka, pokój dzienny, aneks kuchenny, mini bar, kuchenka mikrofalowa, TV Abierta. W tym usług woda, prąd, gaz, telefon i Internet. Położenie: Położony na południe od Meksyku niedaleko Insurgentes Sur, UNAM, ITAM oraz AV Revolution, INFONAVIT, FOVISSSTE Seguro Popular, FONATUR, INEE, Teatro de los Insurgentes .. Nie pytamy o zabezpieczenie. Ceny za noc, tydzień, miesiąc i rok. ** Im dłuższy pobyt tym lepsza cena ** Kontakt z nami! Do wynajęcia w Meksyku Poczujesz się jak w domu! * PŁATNOŚCI: depozyt bankowy / przelew, karta kredytowa i gotówka. * We wystawionej faktury.\ncentrum Coyoacan 10 minut od mieszkania\nRafael Oliva Col. San Mateo, Coyoacán, Meksyk DF, Meksyk DEPT. NEW i przytulne, bardzo jasne w doskonałej lokalizacji zaledwie 10 minut. Coyoacan CENTER dróg dojazdowych z pierwotnym. 15 min. UNAM. Ciche i nowoczesne miejsce, w którym można podziwiać widok z TWOIM Roof Garden pozazdroszczenia.\nCol wynajęty pokój na Florydzie\ncol florida, Álvaro Obregón, Meksyk DF, Meksyk KOMFORTOWE LOFT z wszystkie usługi zawarte w najlepszym miejscu Calle Moras nr 1254 płk Floryda delegacja Álvaro Obregón. NIE PRZEGAP i porozumiewać się REZERWACJA\nUmeblowane mieszkanie do wynajęcia w Merida\n25A 284 Fracc. Pensiones, Merida, Yucatan, Merida, Yucatan, Meksyk Wynajem oferują czasowe lub długie, z 4500 i 4500 pesos dochodów depozyt my klucze. Urządzony apartament z 4 włącznie. Adres: Calle 284 No. 25 th przekątnej między 21 a 28 Gardens emerytury. Miejsca w pobliżu: Plaza Dorada, Las Americas Av Itzaes, Periférico, Circuito Colonias, Tanlum Szpital Juarez, IMSS La Ceiba, ISSSTE Szkoły Uady inżynierii, matematyki, chemii, uvm, Grijalva Cinvestav, róg transfer 25 minut.. Merida Centrum ZAWIERA: Internet, telewizja, woda i wywóz śmieci. Wyposażone pogoda, biały, 2 łóżka, 1 podwójne i 1 pojedyncze, pokój gier, lodówka, kuchenka, kocioł, naczynia, kuchnia, część bielizny. Wynajmij bezpłatne umowę bez zabezpieczenia.\nPolanco wynajęcia umeblowane mieszkanie z balkonem\nEmerson 147, Miguel Hidalgo, Meksyk DF, Meksyk Jest oświetlony. Jest w 4o. Podłoga. Poza Balkon 2 pokoje są 172 m2. W sypialni znajduje się łazienka z prysznicem i chodzenie szafie. Druga sypialnia posiada garderobę i 2 łóżka pojedyncze. Ma Studio (które mogą być 3-te sypialnia) z szafy UWAGA: Główna sypialnia musi włożyć meble, a także w badaniu. MOŻLIWOŚĆ NEGOCJACJI W tym punkcie 2 łazienki (jedna z nich jest sypialnia z prysznicem, a druga na zewnątrz drugiej sypialni znajduje TINA) Wyposażona kuchnia z urządzeń i akcesoriów kuchennych 1 mobilny parkowanie pralni strefy zintegrowane z łazienką ( które mogą być room service). Ma pralkę i sznurach\nMeksyk DF (104)\nStan Meksyk (5)\nWynajem mieszkań Meksyk. 173 Wynajem mieszkań Skontaktuj się bezpośrednio z właścicielami..


① Gospodarstwo Agroturystyczne NAD WODĄ - Masłów Ciekoty 27 - agroturystyka, tanie noclegi w Masłowie\nW każdym domku (4, 5-osobowe) znajdują się dwa pokoje, aneks kuchenny (lodówka, czajnik bezprzewodowy, kuchenka gazowa, zastawa stołowa), łazienka z pełnym węzłem sanitarnym oraz TV i internet bezprzewodowy. Przy domkach duży teren rekreacyjny o powierzchni 1 ha. Istnieje możliwość wędkowania w stawach rybnych,\nGospodyni zapewnia całodzienne wyżywienie - polecając kuchnię regionalną\nW odległości 2km znajduje się basen kryty\nIstnieje możliwość kontaktu z twórcami ludowymi - haft, wiklina, robótki szydełkowe, wycinanki, kwiaty z bibuły,\nGospodarstwo jest doskonałą bazą wypadową w najciekawsze miejsca regionu świętokrzyskiego.\nOrganizujemy kuligi, przejażdżki bryczką.\nObiekt "Gospodarstwo Agroturystyczne NAD WODĄ" nie zamieścił szczegółowego cennika.\nOferta noclegowa odwiedzana 6 razy w ciągu ostatnich 14 dni (dane aktualizowane raz dziennie) oraz 1000 razy od 01.01.2013\nagroturystyka w Masłowie (1)\ndomki całoroczne w Masłowie (1)\nkwatery prywatne w Masłowie (1)


Finały LAN ESL Mistrzostw Polski Jesień 2021\nJuż 8-9 listopada odbędą się finałowe mecze ESL Mistrzostwa Polski 2021 w Counter-Strike: Global Offensive. Gracze rywalizują o pulę nagród w wysokości 100 000 PLN, a także o awans do turnieju Intel Extreme Masters Katowice 2022. Jest o co grać!\nJuż po weekendzie, 8-9 listopada rozpocznie się ostateczny etap rywalizacji ESL Mistrzostw Polski CS:GO. Po tygodniach rywalizacji w fazie zasadniczej, do newralgicznego etapu 23. edycji turnieju przystąpią 4 zespoły: Anonymo, Wisła All in! Games Kraków, MAD DOG’S PACT i broniący tytułu Honoris.\nZawodnicy będą grać o pulę nagród, która wynosi 100 000 PLN. Zespół, który okaże się tym najlepszym w tej edycji zawodów dostanie też bezpośredni awans do przyszłorocznego turnieju CS:GO podczas Intel Extreme Masters Katowice 2022. Legendarny turniej powróci do Spodka razem, co najważniejsze, z publicznością, gdzie ESL Mistrzowie Polski otrzymają szansę rywalizacji z najlepszymi drużynami z całego świata w walce o 1 000 000 USD. Ponadto, zwycięzcy Mistrzostw Polski zmierzą się też w turnieju ESL Pro League Conference pod koniec listopada.\nMecze półfinałowe i wielki finał ESL Mistrzostw Polski w CS:GO zostaną rozegrane w formacie BO3 podczas spotkania na żywo w ESL Arena Katowice. Już w najbliższy poniedziałek 8 listopada od godziny 16:00 kibice oglądający rozgrywki na kanale Twitch będą mogli obserwować starcia topowych polskich zespołów. Finałowy pojedynek obejrzymy już we wtorek, 9 listopada o godzinie 19:00. Drabinka fazy play-off prezentuje się następująco:\nTurniej Mistrzostw Polski to jednak nie tylko rozgrywki w Counter-Strike: Global Offensive. Organizatorzy przygotowali dla fanów też liczne atrakcje. Wśród nich kibice będą mogli wziąć udział w:\nGra Paczka– Już za chwilę Szlachetna Paczka po raz kolejny połączy tysiące osób i pomoże najbardziej potrzebującym. Po raz 21. osoby starsze i samotne, rodziny dotknięte biedą, dzieci, osoby z niepełnosprawnościami, otrzymają nie tylko pomoc materialną, ale również wsparcie i obecność wolontariuszy. Gra Paczka to gamingowa akcja charytatywna wspierająca Szlachetną Paczkę. W tym roku Gra Paczkę mogli już wspierać kibice w trakcie meczów fazy play-off ESL Mistrzostw Polski. Będą mieli też szansę zrobić to w ostatnich spotkaniach mistrzostw, 8 i 9 listopada. Dzięki temu Szlachetna Paczka będzie mogła jeszcze skuteczniej szerzyć ideę mądrej pomocy i docierać do większej ilości potrzebujących. Akcję można wspomóc wpłacając dotację na grapaczka.pl/wplacam.\nBeat the Legends – konkurs Beat the Legends, organizowany wspólnie z partnerem turnieju – PaySafeCard, pozwoli spełnić kibicom marzenie i stanąć ramię w ramię z komentatorami ESL Mistrzostw Polski – Maciejem “Morgenem” Żuchowskim i Kubą “Kubikiem” Kubiakiem. Zawodnicy, którzy zostali wybrani stoczą epicki pojedynek w jedynym w swoim rodzaju showmatchu przed finałem ESL Mistrzostw Polski. Więcej informacji na temat konkursu dostępne jest na kanałach społecznościowych ESL.\nJuż tylko kilka dni dzieli nas od decydujących starć w ostatnim etapie Jesiennej Edycji ESL Mistrzostw Polski w CS:GO. Kto uniesie ręce w geście zwycięstwa, a kto na swoją szansę będzie musiał poczekać do kolejnej rundy? O tym kibicie przekonają się już niedługo. Organizator Mistrzostw Polski, firma ESL zaprasza wszystkich do śledzenia rozgrywek na oficjalnej stronie turnieju oraz na kanale Twitch.\nPoprzedni artykułASRock Z690M-ITX/ax – płyta mini-ITX pod Alder Lake-S\nNastępny artykułASUS ROG STRIX Z690-I GAMING WIFI – ciekawy model Z690


Putin zaoferował Izraelowi wyjście Iranu z Syrii za łagodzenie sankcji na Teheran - - Forsal.pl – Biznes, Gospodarka, Świat\nforsal.plPutin zaoferował Izraelowi wyjście Iranu z Syrii za łagodzenie sankcji na Teheran\n21 listopada 2018, 11:05 | Aktualizacja: 21.11.2018, 11:24\nSzef rządu Izraela miał o tym powiedzieć w poniedziałek na niejawnym posiedzeniu komisji spraw zagranicznych oraz obrony izraelskiego parlamentu. Równocześnie miał zastrzec, że jest to jedynie wstępna propozycja.\nMedia nie wyjaśniają, kiedy Putin miał złożyć ofertę Netanjahu. Politycy ci rozmawiali krótko 11 listopada na marginesie obchodów setnej rocznicy zakończenia I wojny światowej w Paryżu.\nPytany przez Channel 10 przedstawiciel amerykańskiej administracji odmówił komentarza w sprawie domniemanej propozycji Rosji.\nSiły irańskie oraz ich sojusznicy (np. szyicki Hezbollah) wspierają w konflikcie syryjskim wojska prezydenta Baszara el-Asada. Izrael, uznający Iran za swojego wroga, wielokrotnie przeprowadzał w Syrii naloty na pozycje oddziałów sprzymierzonych z władzami w Teheranie.\nWcześniej Rosja zastrzegała, że ma jedynie ograniczony wpływ na wojska irańskie w Syrii. W sierpniu donoszono, że siły te wycofały ciężkie uzbrojenie na odległość kilkudziesięciu km od kontrolowanych przez Izrael Wzgórz Golan. Państwo żydowskie nie uznało tego jednak za wystarczający krok.\nNa początku listopada USA nałożyły na Iran kolejne sankcje, zniesione w ramach porozumienia nuklearnego z tym krajem z 2015 roku. Prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump w maju wycofał swoje państwo z tego układu; pozostali sygnatariusze honorują tę międzynarodową umowę.\nUmowa nuklearna podpisana w 2015 roku przez USA, Wielką Brytanię, Francję, Rosję, Chiny, Niemcy i Iran przewiduje stopniowe znoszenie międzynarodowych sankcji gospodarczych wobec Teheranu w zamian za ograniczenie jego programu jądrowego.\n>>> Czytaj też: Izrael i Hamas o krok od porozumienia [OPINIA]\nTagi:Irak, Izrael, Rosja, świat, Syria\nGowin: Nowelizacja ustawy o SN to nie krok wstecz, a krok w bok\ndf(2018-11-22 00:00) Zgłoś naruszenie 20\nMistrzowskie posunięcie! Putin jako gwarant spokoju Izraela od północy, a jednocześnie broker Persów. Mistrzowski ruch\nTerminator(2018-11-21 13:03) Zgłoś naruszenie 00\norewułar5(2018-11-21 13:49) Zgłoś naruszenie 00\nPo pierwsze to chyba kaczka. Po drugie jeśli by tam byli to by się nigdy nie przyznali. Jeśli by nawet się przyznali, to co do tego miałby Putin? To tak jakby Kuba powiedziała że rezygnuje z rakiet jądrowych.


1. Niedziela Adwentu – czyli to będzie piękna katastrofa | Parafia św. Zygmunta w Łosicach\nW filmowej adaptacji Greka Zorby tytułowy bohater wypowiada niezapomniane słowa: „Szefie, widziałeś kiedyś taką piękną katastrofę?!”. To jedno, wpisane już w kulturę popularną zdanie stało się wymownym obrazem konfrontacji dwóch światów, dwóch przeciwnych systemów wartości i sposobów patrzenia na życie. Czy takie zniszczenie może być piękne, dodające otuchy, utwierdzające w wierze, nadziei i miłości? Dla nas, przyzwyczajonych do mozolnego i pracowitego życia, dla których porażka w nietrafionych inwestycjach i interesach bywa powodem do targnięcia się na własne życie, zachwyt Zorby może być kompletnie niezrozumiały. Co dopiero powiedzieć o słowach Jezusa, który w obliczu końca świata i prawdziwie apokaliptycznego scenariusza kosmicznych katastrof zachęca nas do nabrania pewności siebie, ufności, odwagi? Czy to dzisiejsze Słowo może nas w jakikolwiek sposób pocieszyć?\nRozpoczynający się właśnie adwent to dobra okazja, by uleczyć swoją chorobliwą krótkowzroczność. Ona wielokrotnie budzi nasz lęk, gdy na co dzień doświadczamy przemijalności wszystkich i wszystkiego. Nasze życie przypomina durszlak, przez który uciekają chwile, ludzie, plany. Dlatego potrzebujemy nowej perspektywy naszej codzienności, jaką przynosi adwent. To świadomość, że Panem czasu i historii jest Bóg. Rzeczywistość nie wymknęła Mu się spod kontroli. On nie toczy ryzykownej walki, bo już ją wygrał. Przyjdzie jako zwycięzca z wielką mocą i chwałą. Dlatego lęk i obawę warto przemienić w tęsknotę. Ona, w przeciwieństwie do strachu, nas nie paraliżuje, lecz doskonali w miłości. Bo przecież im bardziej kochamy, tym mocniej tęsknimy.\nDzięki wierze, która jest poręką dóbr, których się spodziewamy, możemy się uczyć dalekowzroczności i nią żyć. Wierząc, że gdy się objawi, będziemy do Niego podobni, bo ujrzymy Go takim, jaki jest, możemy zawołać: Koniec świata będzie piękny! Więc przyjdź już, Panie Jezu!\n(Czytany w sumie: 97 , 1 czytany dzisiaj)\n« List pasterski Biskupa Siedleckiego na Adwent 2018\nIntencje Mszalne 3-9 grudnia 2018 »


SUPER PAKIET JUBILEUSZOWY - 24 programy multimedialne (edycja limitowana) - - Dysleksja, logopedia, pomoce edukacyjne, księgarnia internetowa - Eduksiegarnia.pl\nSUPER PAKIET JUBILEUSZOWY - 24 programy multimedialne (edycja limitowana)\nRok wydania: 2014Oprawa: pakiet\nNasza cena: 6428,00zł 1999,00zł\tpowrót\nSuper Promocja! - z okazji Jubileuszu Producenta (do wyczerpania zapasów).Cena podstawowa: 6428 zł!Zestaw 24 programów o łącznej wartości 6428 zł tylko teraz w cenie... 1999 zł\nSpis programów w pakiecie:1. CPK - Ćwiczenia pamięci krótkotrwałej- ćwiczenie zapamiętywania numerów i ciągów literowych o zwiększającej się długości- wyszukiwanie zaprezentowanego przez chwilę wyrazu (ów) spośród innych wyrazów- zapamiętywanie kilku wyrazów- zapamiętywanie kolejności wyrazów- zapamiętywanie i odrysowywanie prostych kształtów z detalami- duży prostokąt ze szczegółami w środku, które trzeba zapamiętać2. CzytanieZakres materiału:- analiza głoskowa,- analiza literowa,- układanie wyrazów z rozsypanek literowych,- wyodrębnianie wyrazów w zdaniu,- segregowanie wyrazów wg układu liter,- układanie wyrazów z sylab,- wyszukiwanie krótkich słów w dłuższych wyrazach,- ćwiczenie słuchu fonemowego,- wskazywanie wyrazów czytanych przez lektora.3. DyskalkuliaZagadnienia: ćwiczenie pojęcia liczby, ćwiczenie czynności matematycznych, rozwiązywanie prostych zadań tekstowych i układanie do nich równań. Klasyfikacja liczb ze względu na relacje większości (mniejszości). Proste działania: dodawanie, odejmowanie, mnożenie. Zbiory. Dla kogo: uczniowie młodszych klas SP i nawet 6-latki.4. Dyskalkulia dla gimnazjum ICelem przewodnim programu jest ćwiczenie rozwiązywania praktycznych zadań, które opierają się o rzeczywiste sytuacje wzięte z życia.Rozwiązywanie tego typu zadań jest realizowane z użyciem specjalnie zaprojektowanego kreatora. Uczeń czyta i analizuje treść zadania. Na kolejnych planszach, uczeń musi wskazać: dane zadania, szukane, wartości danych i wreszcie wprowadza wyniki. Przejście do kolejnego etapu rozwiązywania zadania możliwe jest po prawidłowym wykonaniu danego etapu.Dla każdego zadania opracowano pomoc, w której jest informacja jak należy rozwiązywać dane zadanie.Zadania podzielono na dwie grupy: 1) Zadania łatwiejsze - rozwiązanie zadania polega na dokonaniu analizy treści zadania (znalezienie danych, szukanych) przeprowadzeniu pewnych obliczeń 2) Zadania trudniejsze, w których trzeba wykazać się myśleniem. Często zadania te są prostsze obliczeniowo, ale ich rozwiązanie nie jest tak bardzo schematyczne. Ich rozwiązywanie przyczynia się do głębszego zrozumienia pojęć etc.Na każdym etapie rozwiązywania zadania zbierane są informacje, jak uczeń radzi sobie w tym etapie (np. czy dobrze wyszukuje dane, szukane, czy prawidłowo zapamiętuje wartości danych, czy prawidłowo oblicza wyniki etc.)Po rozwiązaniu zadania prezentowany jest raport, określający, jak uczeń radził sobie w tym zadaniu i nad czym musi jeszcze pracować.5. Dyskalkulia dla gimnazjum II- Obliczanie wartości wyrażeń – dla zadanego wyrażenia i wartości zmiennych uczeń oblicza wartość tego wyrażenia np.: Oblicz wartość wyrażania 10x+3y dla x=8 i y=9.- Redukowanie wyrażeń podobnych – W zadanym wyrażeniu uczeń ma dokonać redukcji wyrazów podobnych np. 2a+(-3)b+(-5)a+(-2)b=-3a-5b- Wyłączanie przed nawias – Uczeń ma zamienić sumę na iloczyn poprzez wyciągnięcie wspólnego czynnika przed nawias np.: 35a+25b = 5(7a+5b)- Mnożenie jedno i dwumianów – Uczeń ma wykonać mnożenie typu a(b+c) (a+b)(c+d)np: 5(a+3)=5a+15- Sprawdzanie, czy dana liczba spełnia równanie – Uczeń podstawia daną liczbę do równania i sprawdza, czy liczba ta spełnia to równanie np.: Sprawdź, czy liczba -0.4 spełnia równanie: 10x+11=5x+9- Rozwiązywanie równań – równania typu ax+b=c ax+b=cx+d np.: 2x+1=3 2x+1=x+1- Zadania tekstowe opierające się na rzeczywistych problemach z życia codziennego dostosowane do potrzeb uczniów z dyskalkulią. Zadania inspirowane postulatami terapeutów i nauczycieli, którzy pracują z uczniami z dyskalkulią.- Dodatkowo program zawiera prezentacje: - o korzystaniu z programu - o wyrażeniach - równaniachKażdy rodzaj zadania posiada pomoc.6. DysortografiaProgram złożony z trzech części. Zawierają one kolejno materiał dydaktyczny z zakresu pisowni ó/u, rz/ż, ch/h. Zastosowane rodzaje prezentacji (m.in. przepisywanie, podpisywanie obrazków, pisanie ze słuchu, uzupełnianie zdań) są dostosowane do pracy z uczniem ze specyficznymi trudnościami w nauce. Program jest wzbogacony o ćwiczenia na materiale niewyrazowym (układanie z puzzli, porównywanie ciągów, znajdowanie obrazków niemających par), których celem jest m.in. ćwiczenie pamięci krótkotrwałej, współpracy półkul mózgu itp. Użycie programu pozwala uatrakcyjnić uczenie się ortografii, jak również pozwala znacznie odciążyć nauczycieli i rodziców w pracy z uczniem. Warto dodać, iż z programów mogą korzystać również uczniowie niemający dysortografii lub dysleksji, którzy chcą poprawić umiejętność poprawnego pisania. Program zawiera 348 ćwiczeń. Zakres materiału jest skorelowany z zeszytami ćwiczeń Pani mgr Zdzisławy Saduś w zakresie pisowni ó/u, rz/ż, ch/h. Ćwiczenia można drukować co daje możliwość ćwiczenia ręcznego pisania.7. MatematykaRodzaje ćwiczeń:- Liczenie (dziecko liczy, komputer - lektor - wymawia kolejne liczby. Dokładne określanie błędów: nie policzono wszystkiego, niektóre elementy policzono 2 razy. Możliwa demonstracja liczenia przez komputer (komputer liczy sam) liczenie jednakowych elementów, różnych elementów (prostokąty i elipsy), wybranych elementów (np. tylko prostokąty).- Maszyny liczące (tak, jak literaturze) (dodające, mnożące, wersja łatwiejsza i trudniejsza ) takie tabelki z łukiem na górze, który symbolizuje działanie. Dany jest rodzaj działania (dodawanie lub mnożenie).- Gra pełna pułapek (geometryczna interpretacja liczby (jako odległości) oraz dodawania i odejmowania.- Statki (nowa wersja) komputer realizując podaje nr pola zawierający się od 1..100, W kolejnych rzędach są pola od 1..10, 11-20, 21-30, itp. Uczeń musi określić pole, w które strzela komputer. Prezentacja wymaga liczenia oraz ćwiczy liczby 2-cyfrowe (wprawka do systemu pozycyjnego).- Porównywanie długości odcinków.- Porównywanie wielkości figur na płaszczyźnie.- Układanie figur geometrycznych z elementów.8. MNBT - Matematyka nie musi być trudnaProgram przeznaczony jest dla uczniów szkoły podstawowej ze specyficznymi trudnościami matematyki. Podstawowe rodzaje ćwiczeń: klasyfikacja, słowne zapisywanie liczb, zaznaczenie liczb na osi liczbowej. Interpretacja sumy i różnicy na osi liczbowej. Rysowanie kwadratów o zadanym boku (długość boku jest liczbą naturalną), zadanym polu (będącym kwadratem liczby naturalnej), i zadanym obwodzie. Rysowanie kwadratu o polu mniejszym (lub równym, większym) od wzorca (ćwiczenie relacji większości mniejszości). Rysowanie prostokątów o zadanych bokach (długości boków są liczbami naturalnymi). Rysowanie wybranego prostokąta o zadanym polu, którego boki są liczbami naturalnymi. Rysowanie wszystkich prostokątów o zadanym polu, którego boki są liczbami naturalnymi (ćwiczenie tabliczki mnożenia). Ćwiczenia z zakresu dziesiątkowego systemu pozycyjnego (przestawianie liczby zgodnie z semantyką tego zapisu np. 2346 = 2*1000+3*100+4*10+6*1). Równania z kratką, w którą uczeń ma wpisać brakującą liczbę. Rodzaje działań: dodawanie, odejmowanie, mnożenie. Wszystkie działania są wykonywalne w zbiorze liczb naturalnych. Proste równoległe, przecinające się, prostopadłe.9. Ćwiczenia na materiale niewyrazowym IIProgram dla dzieci młodszych klas szkoły podstawowej przeznaczony do terapii dysleksji i dysortografii. Zakres materiału:- pismo obrazkowe,- zapamiętywanie kolejności ułożenia podobnych elementów,- obwodzenie liter p P, b B, g G, d D,- znajdowanie znajdowanie różnic na obrazkach,- znajdowanie zadanych obiektów na obrazkach,- układanie figur geometrycznych z rozsypanych elementów,- dobieranie brakującego elementu do układanki geometrycznej,- układanki z puzzli.10. Pisownia ĄĘ IProgram wspomaga naukę zagadnień związanych z pisownią ą, ę po spółgłoskach miękkich, zmiękczonych, j, l, ł, cz, sz, ż, w bezokolicznikach zakończonych na -ić, -yć, -eć, w wyrazach typu wąż  węże (wymiana ą:ę), w wyrazach z ch.. A zakres materiału jest skorelowany z zeszytem ćwiczeń autorstwa mgr Z. Saduś "Zeszyt ćwiczeń do nauki ortografii ą ę" wydanej przez Wydawnictwo Oświatowe Promyk w Opolu. Program zawiera 134 ćwiczenia. W ćwiczeniach zastosowano oddziałujące na analizatory wzrokowy i słuchowy.11. Pisownia ą, ę, om, on, em, en cz. IIMateriał zawarty w tym programie obejmuje pisownię ą, om, on, ę, em, en: w końcówkach form deklinacyjnych, w końcówkach form koniugacyjnych, w cząstkach ął, ęł, ęl, w zakończeniach -ąć, -ąc, -ąwszy, itp., w zaimkach przysłownych i w innych wyrazach. Zakres materiału jest skorelowany z zeszytem ćwiczeń autorstwa mgr Z. Saduś "Zeszyt ćwiczeń do nauki ortografii ą ę" wydanej przez Wydawnictwo Oświatowe Promyk w Opolu.12. Podstawy matematyki wczesnoszkolnej i tabliczka mnożeniaProgram przeznaczony jest dla uczniów młodszych w przedziale 1-3. Celem programu jest ułatwienie nabycia podstawowych kompetencji do nauki matematyki w szkole, usprawnienie operacyjnego rozumowania, ćwiczenie podstawowych działań przez ucznia oraz opanowanie i ćwiczenie tabliczki mnożenia. Rodzaje prezentacji:- liczenie elementów w zbiorze (dla różnych zakresów do 10, do 20, itp),- ćwiczenie dodawania wraz z jego reprezentacją ikoniczną (dla różnych zakresów),- ćwiczenie mnożenia wraz z jego reprezentacją ikoniczną (dla różnych zakresów),- porównywanie długości,- liczenie elementów na obrazkach,- zapamiętywanie ciągów,- nauka tabliczki mnożenia w oparciu o przystosowaną do tego celu grę w statki.13. Spółgłoski miękkieProgram przeznaczony jest dla dzieci młodszych klas szkoły podstawowej w przedziale 1-4. Jest skorelowany ze skryptem A. Omiecińskiej i Z. Saduś. Obejmuje pisownię głosek miękkich zapisywanych literami:si, s, ści, c, ćzi, z, źni, n, ńdzi, dz, dźZastosowane formy prezentacji:- przepisywanie,- pisanie ze słuchu,- uzupełnianie zdań i związków wyrazowych,- podpisywanie obrazków.Ponadto program zawiera ćwiczenia dodatkowe polegające między innymi na:- łączeniu punktów w litery, które z kolei tworzą wyrazy- tworzenie schematów przedstawiających pisownię- układanie wyrazów z pomieszanych liter14. Ćwiczenia na materiale niewyrazowymCelem programu jest ćwiczenie analizatora wzrokowego, pamięci krótkotrwałej i koordynacji ręka – oko zrobiony jest na 10 poziomach trudności. Zastosowano takie formy prezentacji jak:- porównywanie ciągów niewyrazowych opartych na literkach: p b g d- przepisywanie znikających ciągów niewyrazowych- sortowanie ciągów niewyrazowych do tabelek- sortowanie cyfr do tabelek- szukanie obrazków bez pary- leniwe ósemki (tor samochodowy w kształcie leniwej ósemki- uczeń jeździ samochodzikiem po torze) porównywanie kolorowych mozaik.15. FOXE TESTORT 2012System FOXE TESTORT 2012 – służy do przeprowadzania testów ortograficznych. Umożliwia on badanie znajomości reguł ortograficznych, pamięci wzrokowej, sprawdzanie znajomości wyrazów o pisowni niemotywowanej czyli wyrazów z list.Pomysł ćwiczeń i niektóre przykłady w systemie zaczerpnięto z książki Pani Z. Saduś pt. „Jak pomóc uczniowi w nauce ortografii”.Aplikacja nauczyciela zarządza systemem, zbiera informacje na temat testów wykonywanych przez uczniów.Aplikacja ucznia służy bezpośrednio do wykonywania testów przez ucznia.16. Lista wyrazów z ó niewymiennymProgram Lista wyrazów ó niewymiennym przeznaczony jest dla dzieci młodszych oraz tych, które mają trudności z zapamiętaniem pisowni wyrazów o pisowni nie motywowanej. Prezentacje są tak dobrane, żeby dziecko nie nudziło się ćwicząc pisownię. Przede wszystkim dziecko ćwiczy łączenie obrazków z wyrazami, następnie podpisuje te obrazki przechodząc do kolejnych prezentacji, które mają na celu dalsze utrwalanie pisowni takich wyrazów jak np chór, córka, czółno, góra itp.17. Lista wyrazów z rz na końcuProgram przeznaczony jest dla dzieci młodszych oraz tych, które mają trudności z zapamiętaniem pisowni wyrazów o pisowni nie motywowanej. Prezentacje są tak dobrane, żeby dziecko nie nudziło się ćwicząc pisownię. Przede wszystkim dziecko ćwiczy łączenie obrazków z wyrazami, następnie podpisuje te obrazki przechodząc do kolejnych prezentacji, które mają na celu dalsze utrwalanie pisowni takich wyrazów jak np. egzemplarz, formularz, ołtarz, twarz, kołnierz itp.18. Lista rz w środkuProgram ma na celu nauczenie dziecka pisowni niemotywowanej, czyli tych wyrazów, których trzeba się nauczyć na pamięć. Przeznaczony dla dzieci młodszych oraz tych, które mają trudności w zapamiętaniu pisowni niemotywowanej np barbarzyńca, korzeń, porzeczka itp.19. Lista rz na początku wyrazuProgram Lista rz na początku wyrazu ma na celu nauczenie dziecka pisowni niemotywowanej, czyli tych wyrazów, których trzeba się nauczyć na pamięć np. rząd, rzecz, rzeka, rzepak itp.20. Ćwiczenia na materiale niewyrazowym 3Program terapeutyczny przeznaczony dla dzieci z problemem dysleksji, dysortografii. Ćwiczenia na różnych poziomach trudności. Ciekawe prezentacje uatrakcyjnią pracę z dzieckiem dyslektycznym.21. Ćwiczenia na materiale niewyrazowym 4Program jest przeznaczony do terapii dysleksji dla dzieci starszych klas szkoły podstawowej i zawiera następujące prezentacje:sześcian i jego siatki, orientacja w przestrzeni trójwymiarowej, odczytywanie godzin z zegarów, które znajdują się w różnych położeniach, znajdowanie par obrazków, filety (cięte obrazki), pismo obrazkowe, układanie figur płaskich z rozsypanych części, puzzle.22. Dysortografia 2013 WT (dla tablic interaktywnych)23. Dysortografia 2013 Złota edycja (bez obsługi tablic interaktywnych)Tylko zastosowanie oprogramowania wytworzonego do współpracy z tablicą interaktywną gwarantuje wykorzystanie wszystkich możliwości tej tablicy w procesie nauczania i znacząco ułatwi pracę nauczycieli.Nasz system jest naprawdę skuteczny, ponieważ zawiera bardzo obszerny materiał z zakresu pisowni ó/u, rz/ż, ch/h oparty o zeszyty ćwiczeń opracowane przez mgr Z. Saduś, które stały się de facto standardem w pracy z uczniem z dysortografią i zdobyły uznanie bardzo wielu specjalistów. Oznacza to, iż decydują się Państwo na sprawdzone i uznane rozwiązanie. Nasz program zawiera różne rodzaje ćwiczeń dostosowane do różnych stylów uczenia się uczniów, jest więc odpowiedni praktycznie dla każdego ucznia.- Ćwiczenia analizatora wzrokowego oparte o techniki szybkiego czytania.- Pisanie ze słuchu, zagadki, obrazki, sprawdziany, przepisywanie, uzupełnianie.- Możliwość ręcznego wyboru ćwiczeń.- Możliwość drukowania niektórych ćwiczeń.- Bogata pomoc i zasad pisowni ó/u, rz/ż, ch/h.Materiał merytoryczny 348 ćwiczeń. Materiał jest skorelowany z zeszytami ćwiczeń mgr Zdzisławy Saduś. Obejmuje on całość zagadnień związanych z pisownią ó/u, rz/ż, ch/h.24. Gra Zeta w krainie trudnych wyrazówGra labiryntowa, w której tytułowa Zeta, czarownica na miotle, porusza się w labiryncie i strzela do pojawiających się wyrazów zgodnie z poleceniem.Zakres materiału: wyrazy z "ó" motywowanym i niemotywowanym, wyrazy z "h" na początku z listy, wyrazy z "h" w środku z listy, utrwalanie wyrazów z listy z "ó", utrwalanie wyrazów z listy z "rz" na początku, wyrazy z "rz" na początku z listy i z "ż", wyrazy z "rz" w środku z listy i "rz" wymiennym na "r", wyrazy z listy z "rz" na końcu, wyrazy z „ch” na początku i wg zasad, wyrazy z „ch” w środku i wg zasad.\nZestaw zawiera 5 płyt CD.Programy działają zarówno w systemach Windows, jak i MAC OS X.\nPoszczególne programy można również zakupić u nas pojedynczo Galeria zdjęć\nPorusz umysł PLUS - ogólnorozwojowy program komputerowy dla dzieciŚwiat dźwięków - Zestaw do ćwiczenia percepcji słuchowej i rozwijania koncentracji (z płytą CD)PROGRES - Profesjonalny komputerowy program edukacyjny wspierający rozwój (od 6-15 lat)Dyslektyk 2Ćwiczenia matematyczno-pamięciowe Porusz umysł PLUS - edukacyjny program komputerowy.Zestaw Kontrolny PUS (pasuje do wszystkich książeczek z serii mini-pus)Trening słuchu. Naucz się rozróżniać głoski - Publikacja multimedialna na CD-ROMAkademia Umysłu. JUNIOR EDU - Multimedialny system do wspomagania rozwoju pamięci i koncentracji wraz ze scenariuszami zajęć (wielostanowiskowy program komputerowy)PROGRES - Język polski. Profesjonalny komputerowy program edukacyjny wspierający rozwój (od 6-13 lat)Buźki - zabawa logopedycznaCo to? Kto to? Ćwiczenia i zabawy z dźwiękiemMasaż logopedyczny (płyta DVD + książka)Pewny Start. Cztery pory roku. Materiały ćwiczeniowe dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymiPrzygotuj dziecko do szkoły - ćwiczenia rozwijające myślenie dziecka w wieku przedszkolnymLogowirówki logopedyczne - ćwiczenia poprawnej wymowy (głoski, sylaby, logotomy, wyrazy) - program komputerowyMatematyka konkretna 1. Symetria, miary, waga i pieniądzePamięć dźwiękowa - gra dydaktycznaTrening słuchu (z płytą CD)Diagnoza rozwoju ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym. KARTY PRACYMówiące Obrazki - Program komputerowy do terapii dzieci niedosłyszących (Wersja 2.0)Ładnie mówię głoskę R. Gry słowno-obrazkowe wspomagające prawidłową wymowę głoski REduBoty - multimedialny program terapeutycznyAnaliza i synteza wzrokowaAspekt czasownika. Materiał obrazkowo-wyrazowy do terapii dzieci i dorosłych z zaburzeniami komunikacji językowejDiagnoza funkcjonalna specyficznych trudności w uczeniu się matematyki. Program diagnostyczny dla dzieci w wieku WCZESNOSZKOLNYM - Profil Arytmetyczny DZOOminki - ćwiczenia usprawniające mowę (płyta DVD)Dlaczego ryba w stawie pływa? ...czyli zagadki logopedyczne z głoską RĆwiczenia językowe. Porusz umysł PLUS - edukacyjny program komputerowyMultimedialny pakiet logopedyczny (Logopedyczne Zabawy). Część VII - Słuch fonemowy - program komputerowyMatematyka konkretna 2. Zegar i kalendarzStymulacja i terapia. Przygotowanie do nauki czytania - Myślenie przyczynowo-skutkoweFiszki logopedyczne - Głoski S Z C DZ (dla dzieci od lat 5)Funkcjonowanie osobiste i społeczne. Karty pracy dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną - JESIEŃŁadnie mówię głoski Ś, Ź, Ć, DŹ. Gry słowno-obrazkowe wspomagające prawidłową wymowę głosek: Ś, Ź, Ć, DŹDiagnoza rozwoju ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym. Indywidualny program edukacyjno-terapeutycznyŁadnie mówię głoski K, G, H. Gry słowno-obrazkowe wspomagające prawidłową wymowę głosek: K, G, HPROGRES - Matematyka i logiczne myślenie. Profesjonalny komputerowy program edukacyjny wspierający rozwój (od 6-13 lat)Dyskalkulia Eduterapeutica (pakiet multimedialny) - licencja otwarta dla szkoły100 tekstów do ćwiczeń logopedycznychAlfabet. Zabawy literami i głoskami. Ćwiczenia percepcji słuchowejKocham mówić. Historyjki obrazkowe z tekstamiKwestionariusz diagnozy i narzędzia badawcze w terapii pedagogicznejOd obrazka do słowa. Gry rozwijające mowę dzieckaObrazy - Słowa - Dźwięki - wersja podstawowa - program multimedialnyAkademia Umysłu. UCZEŃ EDU - Multimedialny system do wspomagania rozwoju pamięci i koncentracji wraz ze scenariuszami zajęć (wielostanowiskowy program komputerowy)Ćwiczenia dla uczniów klasa 2 i 3 Szkoły Podstawowej (seria Porusz Umysł)Ćwicz jak z nut (komplet: CD + DVD + teksty piosenek + nuty)Chodzą słuchy. Ćwiczenia uprawniające percepcję słuchową dla uczniów w wieku 10 - 16 latMultimedialny Pakiet Logopedyczny. Część VI - Różnicowanie szeregów - program komputerowyGlottodywanik - badanie, kształtowanie i doskonalenie słuchu fonemowego z użyciem sylab nagłosowychFunkcjonowanie osobiste i społeczne. Karty pracy dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną - ZIMAPytam i odpowiadam - zestaw dla osób z zaburzeniami komunikacji językowejDziennik zajęć specjalistycznych (logopedycznych, terapii pedagogicznej i innych)Gimnazjum Eduterapeutica (Dysleksja, Dysgrafia, Dysortografia, Dyskalkulia) (pakiet multimedialny) - licencja otwarta dla szkołyŁadnie mówię głoski S, Z, C, DZ. Gry słowno-obrazkowe wspomagające prawidłową wymowę głosek: S, Z, C, DZĆwiczenia pamięci krótkotrwałej (licencja domowa - na 1 stanowisko)Percepcja wzrokowaPROGRES - Pamięć i koncentracja. Profesjonalny komputerowy program edukacyjny wspierający rozwój (od 6-13 lat)Diagnoza rozwoju ucznia z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym. Arkusz monitoringu rozwoju uczniaLogopedia - pakiet programów logopedycznych (pakiet podstawowy. Wersja 2.0)Zobacz więcej produktów


Nasza myjnia samochodowa oferuje pełen zakres usług. Zajmujemy się kompleksową obsługą samochodów w zakresie auto kosmetyki od mycia ręcznego i czyszczenia wnętrza, poprzez przygotowanie pojazdu do sprzedaży, aż po ceramiczne zabezpieczenie lakierów. Stale poszerzamy zakres naszych usług, dzięki czemu zyskaliśmy już wielu zadowolonych Klientów.\nTel: 602 751 850\nOferujemy ręczne mycie nadwozia, kompleksowe czyszczenia wnętrz, obsługujemy klientów indywidualnych oraz firmy.\nUżywamy kosmetyki do pielęgnacji aut o najwyższej jakości co gwarantuje wykonanie usługi na najwyższym poziomie.\nPosiadamy wieloletnie doświadczenie oraz niezbędne umiejętności zdobyte przy współpracy z innymi.\nDo każdego auta podchodzimy\nindywidualnie. Zapoznaj sie z naszą ofertą.\nRęczne mycie auta, kompleksowe sprzątnie wnętrza, woskowanie, czyszczenie i konserwacja tapicerki skórzanej, pranie tapicerki…\nReflektory stanowią istotny element wyposażenia każdego pojazdu. Sprawność oświetlenia oraz odpowiednie ustawienie świateł w znacznym stopniu wpływa na bezpieczeństwo jazdy.\nZ czasem reflektory ulegają powolnemu, zużyciu. Czynniki zewnętrzne takie jak promieniowanie UV, kurz, piasek, kamienie powodują ich degradacje. Zmatowienie, rysy, pożółknięte klosze obniżają walory estetyczne oraz emisję światła reflektorów. Nie zawsze konieczna jest wymiana reflektorów na nowe.\nRęczne wieloetapowe mycie całego auta, wraz z kołami, felgami, progami. Podstawowa usługa mycia samochodu z zewnątrz składa się z: mycie nadwozia, progów, felg, umycie wszystkich szyb z zewnątrz, osuszanie, karoserii.\nKompleksowe i dokładne czyszczenie całego wnętrza auta. Odkurzanie wraz z bagażnikiem, mycie szyb wewnątrz, czyszczenie i konserwacja elementów plastikowych, mycie dywaników gumowych lub pranie welurowych.\nWosk nakładany ręcznie podkreśli kolor, a także ochroni karoserię Twojego samochodu przed szkodliwym działaniem czynników atmosferycznych oraz różnego rodzaju zabrudzeniami. Jest to idealne uzupełnienie mycia auta.\nSkórzane tapicerki również wymagają fachowego czyszczenia. Profesjonalnie oczyścimy skórę przy użyciu preparatów najwyższej jakości a następnie pokryjemy ją odpowiednią warstwą zabezpieczającą.\nPranie całościowe foteli, podłogi, podsufitki, bagażnika lub pojedynczych elementów. Auto po praniu jest suszone. W celu pozbycia się brzydkich zapachów np. nikotyny możemy dodatkowo zastosować ozonowanie.\nKompleksowe rozwiązania dla firm:\n– miesięczny okres rozliczeniowy,\n– zbiorcze rozliczenie usług\nVouchery podarunkowe o dowolnej wartości na dowolną usługę. Oferta jest skierowana do osób szukających praktycznego i nietypowego pomysłu na prezent dla bliskich. Nasza myjnia ma w swojej ofercie szeroki zakres usług, dlatego kupon podarunkowy może być wykorzystany na wybrane zabiegi pielęgnacyjne do auta. Z takiego upominku z pewnością ucieszy się każdy posiadacz auta.\nPrzyjedź lub zamów Voucher Podarunkowy przez telefon.\ngaraż podziemny poziom – 1\nPn-pt: 9.00 – 19.00