ĆWICZENIA Z CHORÓB RYB cz. II - ppt pobierz\nĆWICZENIA Z CHORÓB RYB cz. II\nOpublikowałSylwia Kaca Został zmieniony 4 lata temu\nPrezentacja na temat: "ĆWICZENIA Z CHORÓB RYB cz. II"— Zapis prezentacji:\n1 ĆWICZENIA Z CHORÓB RYB cz. II\nI Układ krwiotwórczy ryb. Badania hematologiczne w diagnostyce chorób ryb. II Układ immunologiczny ryb. Immunoprofilaktyka w chorobach ryb. III Podstawy diagnozowania chorób bakteryjnych i wirusowych ryb. IV zaliczenie pisemne z hematologii, immunologii i diagnostyki chorób bakteryjnych i wirusowych. V Choroby ryb wywołane przez pierwotniaki. VI Choroby ryb wywołane przez myksospory, mikrospory i przywry. VII Choroby ryb wywołane przez tasiemce i nicienie. VIII Inwazje wywołane przez kolcogłowy, pijawki, widłonogi, tarczenice IX Zaliczenie ćwiczeń zaległych\n2 I Układ krwiotwórczy ryb\nI Układ krwiotwórczy ryb. Badania hematologiczne w diagnostyce chorób ryb.\n3 1. Narządy krwiotwórcze ryb\nNerka głowowa i tułowiowa Śledziona Wątroba w okresie rozwojowym 2. Przedstawienie krwinek w rozwoju ontogenetycznym ryb. 3. Opisanie szeregu rozwojowego krwinek od komórki pnia do poszczególnych kategorii dojrzałych erytrocytów i leukocytów poprzez : Linię erytroidalną Linię limfoidalną Linię mieloidalną Linię megakariocytarną (płytki krwi)\n4 4. Charakterystyka morfologiczna i czynnościowa poszczególnych kategorii krwinek:\nHemocytoblast Erytroblast Promielocyt, metamielocyt Neutrofil segmentowany Monocyt Limfocyt mały i duży Eozynofil Bazofil 5. Przedstawienie zmian patologicznych jakim podlegają krwinki po ekspozycji ryb na czynniki toksyczne, bakteryjne i inwazyjne.\n5 Część praktyczna ćwiczenia\n1.Pobieranie krwi do badań hematologicznych. 2.Obliczanie liczby erytrocytów i leukocytów w krwi obwodowej karpia. (Erytrocyty 1:200 w płynie Hendricka, leukocyty 1:100 w płynie Shaw) Liczenie krwinek w komorze Burkera. Wartości prawidłowe: Liczba erytrocytów w 1µl krwi – 1,1-1,8 mln Liczba leukocytów w 1µl krwi – 40 – 80 tys.\n6 3. Wykonanie rozmazów krwi na szkiełkach podstawowych.\n4. Wybarwianie rozmazów metodą May – Grunwalda. 5. Ocena leukogramów: Prawidłowy leukogram: Limfocyty 89 – 97,5 % Monocyty 3 – 5 % Eozynofile 0,5 – 1% Bazofile 0 – 0,5%\n7 II Układ immunologiczny ryb. Immunoprofilaktyka w chorobach ryb.\n8 1. Narządy limfoidalne ryb\n- Grasica - Nerka głowowa i tułowiowa - Śledziona 2. Odpowiedź immunologiczna ryb -Nieswoista -Swoista\n9 3. Rola odporności nieswoistej u ryb.\n4. Składniki odporności nieswoistej: - Humoralne - Komórkowe 5. Rola śluzu w mechanizmach odpornościowych. Właściwości fizyko- chemiczne Składniki immunologiczne: Białka antybakteryjne Lizozym Dopełniacz Białko C-reaktywne Transferyny Inhibitory proteaz Naturalne immunoglobuliny\n10 Humoralne składniki układu immunologicznego ryb\n1. lizozym a) Miejsce powstawania b) Rozprzestrzenianie po organizmie c) Główne miejsca występowania (śluz, skrzela, surowica, ikra oraz narządy wewnętrzne; wątroba, nerki) d) Charakterystyka lizozymu: - Porównanie masy cząsteczkowej lizozymu ryb z lizozymem ssaków. - Optymalne parametry tj. pH, temperatura - Typ I i II lizozymu - Wartości: w ikrze 1700 – 1900 µg/ml, w surowicy 0,34-0,40 µg/ml, w śluzie 1,1- 1,5 µg/ml 2. Białka antybakteryjne o masie cząsteczkowej 27 i 31 KDa obecne w śluzie (przyczyniają się do śmierci komórek bakteryjnych wskutek powstawania kanałów jonowych w błonie komórkowej bakterii, ubytku jonów i utraty potencjału jonowego komórek bakteryjnych). 3. Interferony α, β i γ 4. Rola transferyn 5. Białko C-reaktywne o charakterze lektyn, działające podobnie jak opsoniny. (wzrost białka C-reaktywnego podczas infekcji bakteryjnych, a także działania czynników stresowych i toksycznych). 6. Dopełniacz i jego rola\n11 Proces zapalny u ryb; Proces fagocytozy u ryb; Zależność aktywności procesów obronnych od temperatury.\n12 Odporność swoista Charakterystyka subpopulacji limfocytów T i B oraz ich rola w mechanizmach odporności Synteza przeciwciał i jej uzależnienie od temperatury wody Budowa przeciwciał u ryb Pamięć immunologiczna u ryb\n13 III Podstawy diagnozowania chorób bakteryjnych i wirusowych ryb.\n14 Wymagania dotyczące prób ryb oraz procedury pobierania materiału do badań bakteriologicznych.\nPrawdziwość i miarodajność rozpoznania infekcji bakteryjnych zależy w dużej mierze od jakości i liczebności próby oraz sposobu pobrania materiału do badań.\n15 Ogólne zasady przy pobieraniu próby\nDokładne określenie celu badania; Dokładne określenie kierunku badania; Próbki do badań pobiera się przed zastosowaniem antybiotyków lub innych leków przeciwbakteryjnych; Przestrzeganie zasad aseptyki na każdym etapie pobierania materiału do badań; Materiał do badań powinien być pobierany przez odpowiednio wykwalifikowany personel.\n16 Jakość i wielkość prób W każdym przypadku do badań bakteriologicznych preferowane jest dostarczenie ryb żywych do laboratorium. Należy pamiętać, że infekcja bakterii związanych z procesem gnilnym ryb rozpoczyna się wkrótce po śmierci ryb. Badane próbki muszą być wystarczająco duże i reprezentatywne dla całej badanej populacji.\n17 Najważniejsze czynniki określające wielkość próby w poszczególnych sytuacjach\nWielkość obsady; Historia choroby w obsadach; Obecność lub brak wyraźnych objawów infekcji; Rodzaj spodziewanego patogenu (powszechnie występujący lub rzadko spotykany); Stopień trudności w wykrywaniu patogenu; Możliwość złowienia ryb Wartość diagnostyczna poszczególnych ryb; Możliwości jakie posiada laboratorium.\n18 Podczas pobierania materiału do badań bakteriologicznych jest bardzo ważne zachowanie zasad aseptyki na każdym etapie.\n19 Pobieranie materiału zależnie od wielkości ryb\nWylęg żerujący i wylęg z woreczkiem- pobiera się w całości. Narybek mały 4- 6 cm– przed rozcięciem każdą rybę dezynfekuje się przecierając 70% alkoholem. Po otwarciu jamy ciała usuwa się ostrożnie trzewia pozostawiając nerkę. Materiał pobiera się z nerki przy użyciu jałowej wymazówki lub skalpela. Jeżeli jest to niemożliwe pobiera się całe trzewia łącznie z nerką. Ryby większe niż 6 cm- zależnie od stanu klinicznego ryb, pobiera się materiał ze zmienionych tkanek i/lub narządów (ryby chore) lub usuwa się trzewia i pobiera się próbki nerki (ryby zdrowe). Tarlaki- pobiera się płyn jajnikowy od ikrzyc i/lub próbki tkanek.\n20 Pobieranie materiału zależnie od stanu klinicznego ryb\nRyby wykazujące objawy chorobowe- materiał pobiera się ze wszystkich zmienionych tkanek. Od ryb wykazujących objawy posocznicowe pobiera się także próbki krwi. Ryby nie wykazujące objawów klinicznych- preferuje się pobieranie materiału z nerki głowowej oraz z płynu jajnikowego od dojrzałych ikrzyc.\n21 Wstępne rozpoznanie choroby\nPrzed przystąpieniem do właściwej diagnostyki należy zebrać wszystkie dostępne informacje celem ustalenie, przynajmniej w przybliżeniu, jakiego patogenu należy się spodziewać i wyboru metod do dalszego postępowania. 1. Informacje z wywiadu - osłabiona kondycja ryb - ryby nie pobierają pokarmu - gromadzenie się pod dopływem - podpływanie pod powierzchnie - masowe śnięcia ryb - wirujące, spiralne lub nerwowe poruszanie się 2. Zmiany kliniczne - zanik pigmentu - pociemnienie skóry - wysadzenie gałek ocznych - i/lub zmętnienie rogówki - wybroczyny w gałkach ocznych - wybroczyny w okolicy jamy gębowej - wybroczyny w okolicy pokryw skrzelowych - przekrwienie i wybroczyny w jamie gębowej oraz liza kości szczęki - martwicze zmiany w skrzelach - martwica płetw - siodełkowate zmiany w grzbietowej części ciała - szare naloty na skórze, płetwach i skrzelach oraz złuszczenie naskórka - wybroczyny na skórze i w mięśniach - wrzody lub ropnie na powłokach ciała - czyraki - wypełnione krwią pęcherze na bokach ciała - uwypuklenie i zaczerwienienie odbytu - obrzęk brzusznej części ciała - wychudzenie\n22 Zmiany anatomopatologiczne\nW niektórych przypadkach zmiany chorobowe w narządach wewnętrznych lub mięśniach mogą być pomocne w diagnozowaniu bakteryjnych chorób ryb. Dokładna obserwacja chorych ryb może wykazać obecność łatwo dostrzegalnych nieprawidłowości. Są to m.in.: - płyn wysiękowy w jamie ciała; - punkcikowate wybroczyny w mięśniach; - białe lub żółtawe guzki w nerkach, wątrobie, śledzionie, sercu, narządach wewnętrznych; - obrzęk nerki; - białawe patologiczne błony pseudodyfteryczne wokół narządów wewnętrznych; - ogniska martwicze w nerkach i śledzionie; - biało- szare plamki w nerkach, przekształcające się w rozległe ogniska martwicze; - wybroczyny w narządach wewnętrznych; - wybroczyny w otrzewnej.\n23 Systematyka najważniejszych bakteryjnych patogenów ryb słodkowodnych.\nGram-ujemne względnie beztlenowe pałeczki Aeromonadaceae Aeromonas hydrophila Aeromonas bestiarum Aeromonas salmonicida Aeromonas veronii bv. sobria Aeromonas jandaei Aeromonas caviae Enterobacteriaceae Edwardsiella ictaluri Edwardsiella tarda Yersinia ruckeri Gram-ujemne tlenowe pałeczki Pseudomonadaceae Pseudomonas anguilliseptica Pseudomonas fluorescens Pseudomonas putida\n24 Systematyka najważniejszych bakteryjnych patogenów ryb słodkowodnych.\nGram-ujemne chromogenne tlenowe pałeczki Flavobacteriaceae Flavobacterium psychrophilum Flavobacterium columnare Flavobacterium branchophilum Gram-dodatnie tlenowe pałeczki Micrococcaceae Renibacterium salmoninarum Gram-dodatnie kwasooporne tlenowe pałeczki Mycobacteriaceae Mycobacterium fortuitum Mycobacterium chelonei Nocardiaceae Nocardia asteroides Nocardia kampachi\n25 Izolacja i identyfikacja bakterii chorobotwórczych\nIzolacja jak też identyfikacja zarazków chorobotwórczych dla ryb jest utrudniona w porównaniu z badaniem patogenów zwierząt wyższych i ludzi. U ryb istnieje zawsze duże ryzyko zanieczyszczenia badanego materiału saprofitycznymi bakteriami stanowiącymi normalną florę ryb i środowiska wodnego. Największym utrudnieniem jest jednak fakt, że oprócz bakterii ogólnie uważanych za bezwzględnie chorobotwórcze dla ryb (Aer. salmonicida, Ren. salmoninarum) lub chorobotwórcze warunkowo, ale dobrze poznane jako patogeny tych zwierząt, liczne inne gatunki saprofityczne mogą w określonych warunkach wywołać chorobę ryb i doprowadzić do masowych śnięć.\n26 Izolacja i identyfikacja bakterii chorobotwórczych\nWiększość chorobotwórczych dla ryb bakterii występuje naturalnie w środowisku wodnym jako drobnoustroje saprofityczne. Do swojego rozwoju organizmy te wykorzystują zawarte w wodzie substancje organiczne i nieorganiczne. Są to zwykle organizmy o małych wymaganiach odżywczych. W warunkach laboratoryjnych mogą więc być hodowane na podłożach powszechnie stosowanych w bakteriologii. Podłoża peptonowe, takie jak agar tryptozowo-sojowy (TSA) lub podłoże mózgowo-sercowe (BHIA) są powszechnie używane jako standardowe nieselektywne podłoża dla potrzeb bakteriologicznych badań ryb słodkowodnych.\n27 Izolacja i identyfikacja bakterii chorobotwórczych\nTylko niektóre patogenne dla ryb bakterie wymagają specjalnych podłoży do hodowli w warunkach laboratoryjnych. Bardzo wymagające bakterie Renibacterium salmoninarum hoduje się na podłożach wzbogaconych cysteiną i surowicą.\n28 Izolacja i identyfikacja bakterii chorobotwórczych\n1. Posiewy bakteriologiczne i izolacja. Materiał pobrany od chorych ryb rozcieńcza się w stosunku 1:1. Można też wykonać szereg 10-ciokrotnych rozcieńczeń w soli fizjologicznej z dodatkiem peptonu (0,1%), zależnie od nasilenia zmian chorobowych i liczby bakterii obserwowanych pod mikroskopem w preparatach ze świeżych tkanek. 2. Identyfikacja bakterii Podstawową metodą identyfikacji większości patogenów ryb są badania określające fenotypowe cechy izolatów. Podstawowym testem wstępnej identyfikacji izolatu wyosobnionego od ryb jest barwienie metodą Grama. Większość bakterii patogennych dla ryb słodkowodnych są to krótkie, Gram-ujemne pałeczki należące do rodziny Aeromonadaceae, pseudomonadaceae, enterobacteriaceae.\n29 Przegląd najważniejszych metod badawczych w diagnostyce bakteryjnych chorób ryb\nWnikliwe rozpoznanie chorób bakteryjnych powinno łączyć wszystkie dostępne informacje przed wydaniem opinii. Dla postawienia rozpoznania mogą być przydatne: -Informacje uzyskane z wywiadu -wszystkie dostrzegalne zmiany kliniczne u poszczególnych ryb -patologiczne zmiany w narządach wewnętrznych -laboratoryjne metody badawcze\n30 Podstawowe znaczenie w rozpoznaniu choroby maja metody laboratoryjne takie jak:\nObserwacje mikroskopowe chorych tkanek i narządów (badania histopatologiczne) Badania bakteriologiczne ( izolacja i identyfikacja bakterii) Wykrywanie antygenów bakteryjnych w tkankach ryb przy użyciu dostępnych metod immunologicznych. Wykrywanie fragmentów DNA charakterystycznych dla określonych patogenów.\n31 Choroby wirusowe Zmiany kliniczne:\nWzrost śmiertelności (śmiertelność ponadnormatywna) Objawy letargu u ryb połączone z pływaniem poszczególnych ryb oddzielnie od całego stada przy odpływie wody do stawu oraz przy brzegach stawu Utrata równowagi u ryb w trakcie pływania Wybroczyny u nasady płetw oraz w okolicy odbytu Wysadzenie gałek ocznych Ściemnienie skóry Zmiany sekcyjne: Zwiększone wydzielanie płynu wysiękowego w jamie ciała, zwykle z niewielką zawartością krwi Obecność w jelicie śluzowatej substancji zamiast karmy Zwiotczenie i bladość rektalnego odcinka jelita Punkcikowate wybroczyny w narządach wewnętrznych Punkcikowate wybroczyny w mięśniach i tkance tłuszczowej Punkcikowate wybroczyny w pęcherzu pławnym\n32 V Choroby ryb wywołane przez pierwotniaki.\n33 Choroby ryb wywołane przez pierwotniaki\nICHTIOBODOZA (Ichthyobodo necator, I. pyriformis) HEKSAMITOZA (Heksamita intenstinalis, H. salmonis, H.truttae, H.symphsodnis) TRYPANOSOMOZA (Trypanosoma carassi) TRYPANOPLAZMOZA (trypanoplazma salmositica, T.borelli, T. bullocki) KOKCYDIOZA (Eimeria truttae, Epieimeria anguillae, Goussia subepithelialis, G. carpelli) CHILODONELLOZA (Chilodonella piscicola, Ch.hexasticha) TRICHODINOZA (Trichodina sp.)\n34 Inwazje wywołane przez wiciowce:\nIchtiobodoza – choroba powłok zewnętrznych i skrzeli, ryb słodkowodnych i morskich. Ichthyobodo necator (10-20 x 6-10µm) Forma pasożytnicza ma kształt gruszkowaty, z podłużną bruzdą przebiegająca wzdłuż ciała na 2/3 jego długości. W bruździe znajdują się 4 wici. Pellikula rejonu cytostomu uformowana jest w tarczkę czepną. Rozmnażają się przez podział podłużny. Po opuszczeniu żywiciela pasożyt żyje ok. 1 godz. Może jednak tworzyć cysty (7-10) oporne na działanie niekorzystnych czynników środowiska. Objawy kliniczne: -nagłe szusy i ocieranie się o dno zbiornika -zwiększone wydzielanie śluzu Rozpoznanie : -preparaty gniecione z zeskrobin skóry i wycinków skrzeli (w temp. 28 – 300 C stają się nieruchome i trudne do zidentyfikowania) I. pyriformis (9-14 x 5-8 µm)\n35 Inwazje wywołane przez wiciowce:\nHeksamitoza – choroba jelita i woreczka żółciowego. Hexamita intenstinalis H. salmonis (7-14 x 3-10 µm) Kształt jajowaty, 2 jądra, 6 wici wychodzących z tylnej części ciała. Może wytwarzać cysty (10x7 µm), które wewnątrz dzielą się na dwie części. Czas przeżywania pasożytów w wodzie poza żywicielem wynosi 30 min. Pomimo częstego występowania u ryb, rzadko wywołują chorobę. Objawy kliniczne : Zaburzenia w pływaniu Brak pobierania pokarmu Wychudzenie Bezruch Zmiany anatomo-patologiczne: Stan zapalny w jelitach i woreczku żółciowym Żołądek i jelito mogą być wypełnione żółtawym, galaretowatym płynem U młodych łososi stwierdzono ogniska martwicze w nerkach i wątrobie ( w ogniskach tych występowały pasożyty) Rozpoznanie: Badanie mikroskopowe zeskrobin jelita i śluzówki woreczka żółciowego. H.truttae\n36 Inwazje wywołane przez wiciowce:\nTrypanosomoza – choroba krwi, różnych gatunków ryb słodkowodnych Trypanosoma carassi (T. danliewski) – (27-60 µm). Wrzecionowaty kształt, błona falująca, jedna wić i cytostom. Przenosicielami Trypanosoma sp. mogą być pijawki: Piscicola geometra i hemiclepsis marginata. Objawy choroby: Obniżenie poziomu białek w surowicy krwi Wzrost liczby leukocytów Zmniejszenie liczby erytrocytów i zawartości Hb Wzrost poziomu globulin Może dojść do ogólnego obrzęku Mogą wystąpić śnięcia Rozpoznanie : badaniem mikroskopowym rozmazów krwi, lub w preparatach gniecionych z nerek\n37 Inwazje wywołane przez wiciowce:\nTrypanoplazma – choroba krwi różnych gatunków ryb. Wymiary, kształt i cykl rozwojowy pasożytów rodzaju Trypanosoma i trypanoplazma są podobne. Trypanoplazma posiada dwie wici (Trypanosoma – jedną). Objawy choroby: Anemia Niekiedy wysięk w jamie ciała\n38 Kokcydioza Choroba przewodu pokarmowego wielu gatunków ryb, słodkowodnych i morskich. Kokcydia pasożytują wewnątrzkomórkowo, nie posiadają organelli ruchu i cytostomu. Rozmnażają się w sposób bezpłciowy (schizogonia) i płciowy (gametogonia). Cały rozwój odbywa się w komórkach organizmu jednego żywiciela. Formami inwazyjnymi są oocysty wydalane wraz z odchodami zarażonych ryb do wody. Kokcydia mogą lokalizować się w przewodzie pokarmowym, wątrobie, nerkach, śledzionie, pęcherzyku żółciowym, pęcherzu pławnym, gonadach, skrzelach.\n39 Kokcydioza Objawy choroby: Ryby przestają pobierać pokarm\nChudną i są znacznie osłabione Nie reagują na bodźce Gałki oczne oraz powłoki brzuszne są zapadnięte „Ostry grzbiet” Blade skrzela Po naciśnięciu powłok brzusznych z otworu odbytowego wydobywa się żółtawa, śluzowata wydzielina zawierająca oocysty. Błona śluzowa jelita jest rozpulchniona, pokryta śluzem, czasem widoczne wybroczyny Ściana jelita jest cienka – „jelito pergaminowe” W ubytkach nabłonka błony śluzowej jelita tworzą się tzw. Ciałka żółte ( w wyniku przemian zalegającej krwi) Charakterystycznym objawem przy inwazji Goussia subepithelialis są białawe guzki (2-3 mm) na powierzchni błony śluzowej jelita. Rozpoznanie : Na podstawie badania mikroskopowego wydzielin z przewodu pokarmowego Zapobieganie: Zapobiegawczo stosuje się dokładne osuszanie stawów po odłowach oraz dezynfekcje wapnem palonym.\n40 Inwazje wywołane przez orzęski\nChilodonelloza – choroba skóry i skrzeli (głównie u wylęgu i drobnego narybku) wielu gatunków ryb. Chilodonella piscicola syn Chilodonella cyprini (37-70x20-62 µm) - Kształt owalny, na brzusznej stronie rzęski uszeregowane są w rzędach, zaokrąglony cytostom, makro i mikronucleus. Rozmnażanie przez podział prosty lub wielokrotny. Występuje koniugacja. W obiektach karpiowych chilodonelloza występuje najczęściej zimą i wczesną wiosną. Objawy kliniczne: Ocieranie się ryb o przedmioty stałe Objawy przyduchy przy inwazji skrzeli Zwiększone wydzielanie śluzu Leczenie podejmuje się jedynie przy znacznej ilości pasożytów\n41 Inwazje wywołane przez orzęski\nIchtioftirioza Ichthyophthirius multifiliis Stadium inwazyjnym jest pływka (0,03-0,06 x 0,02 µm), która przebywa w środowisku wodnym max. 10 godz. W tym w temp. 280 C i 3 dni w temp. 180 C, (nie posiada cytostomu). Po osiedleniu się na rybie zaokrągla się, powstaje cytostom, jądro przybiera kształt podkowiasty. Całe ciało pasożyta pokryte jest rzęskami. Gdy osiągnie 0,5 -1 mm opuszcza rybę, osiada na roślinach lub dnie zbiornika i powstaje cysta, w obrębie której w wyniku podziałów powstaje od kilkudziesięciu do kilkuset pasożytów potomnych. Po przerwaniu osłonek uwalniane są pływki. Długość cyklu rozwojowego: 5,5 dnia w temp. 250 C 110 dni w temp.˃3 -40 C, nie rozwija się w temp. ˃ 300 C, a w temp. ˃ 320 C ginie Choroba występuje często przy dużym zagęszczeniu ryb. Najczęściej występuje w końcowym okresie zimowania oraz w pierwszym okresie przebywania ryb w stawach odrostowych ( pomimo rzadkiej obsady, przy wcześniejszym zarażeniu w zimochowach). Pojedyncze pasożyty nie wywołują żadnych objawów klinicznych, powodują jednak osłabienie ryb. Szczególnie niebezpieczny jest dla narybku karpia. Objawy kliniczne (obserwowane przy znacznej liczbie pasożytów): ryby przestają pobierać pokarm Ocierają się o dno Pasożyty o średnicy 0,5-1 mm widoczne są gołym okiem w postaci mlecznobiałych okrągłych guzków. Rozpoznanie: Stwierdzenie obecności pasożytów w zeskrobinach skóry (łatwo zaobserwować poruszające się rzęski pasożyta oraz podkowiasty makronucleus)\n42 Inwazje wywołane przez orzęski\nTrichodinoza – choroba skóry i skrzeli wielu gatunków ryb. Trichodina sp. (22-95 µm) - Kształt dysku na górze którego występuje spiralny wieniec rzęsek prowadzący do cytostomu. Dolna powierzchnia komórki jest wklęsła i spełnia rolę przyssawki, w głębi której występuje białkowy szkielecik składający się z promieniście ułożonych haczyków. Rozmnaża się przez podział. W warunkach nie sprzyjających dla pasożyta tworzy cysty. Pasożyty te powszechnie występują w środowisku wodnym, a dla ryb stają się groźne przy znacznym zagęszczeniu w stawach – magazynach, zimochowach lub akwariach. Objawy kliniczne: Ocieranie się ryb o przedmioty stałe Objawy przyduchy przy inwazji skrzeli Zwiększone wydzielanie śluzu Rozpoznanie: Stwierdzenie pasożytów w zeskrobinie skóry lub w tkance skrzelowej\n43 VI Choroby ryb wywołane przez myksospory, mikrospory i przywry.\n44 ĆWICZENIE 7. CHOROBY RYB WYWOŁANE PRZEZ MYKSOSPORY, MIKROSPORY I PRZYWRY SYSTEMATYKA Typ – myxozoa Gromada - Myxosporea 1. Hanneguya lobosa 2. Hanneguya psorospermica 3. Myxobolus mulleri 4. Myxobolus squamae 5. Myxobolus pfeifferi 6. Kudoa sp. 7. myxobolus cerebralis 8. chloromyxum truttae 9. myxidium lieberkuhni Typ – microsporea Gromada – microsporea 1. Glugea anomala Typ – Platyhelminthes Gromada – Monogenea 1.Dactylogyrus extensus 2.Dactylogyrus vastator 3.Dactylogyrus anchoratus 4.Gyrodactylus cyprini 5. diplozoon sp. Gromada – Trematoda Formy dojrzałe Sanguinicola inermis Asymphylodora tincae Azygia lucii Bunodera luciopercae Metacerkarie Diplostomum spataceum Postodiplostomum cuticola\n45 Myksosporozy Myksosporoza układu szkieletowego\nMyxobolus cerebralis Myksosporoza skrzeli - objawia się występowaniem białawych cyst widocznych gołym okiem. Henneguya lobosa Henneguya psorospermica Thelohanellus pyriformis Myxobolus bramae Myxobolus egxiguus Myxobolus dispar Myksosporoza skóry - objawia się występowaniem białawych cyst. Myxobolus squamae Myksosporoza mięśni - objawia się występowaniem białawych guzków między włóknami mięśniowymi, uwypuklających w tych miejscach skórę. Początkowo twarde guzy ulegają rozmiękaniu i otwieraniu się. Przez powstałe ubytki skóry wydostaje się mętna ciecz, zawierająca liczne spory. Myxobolus pfeifferi Niektóre gatunki Myxosporea lokalizują się we wnętrzu włókien mięśniowych, np. wiele gatunków rodzaju Kudoa pasożytujących u śledzi i tuńczyków. Myksosporozy układu nerwowego Myksosporozy worka osierdziowego i mięśnia sercowego karpi Myksosporozy pęcherzyka żółciowego i przewodów żółciowych Myksosporozy układu wydalniczego Sferosporoza pęcherza pławnego i nerek – zapalenie pęcherza pławnego\n46 Myksosporozy Sferosporoza pęcherza pławnego i nerek ( zapalenie pęcherza pławnego) – choroba karpi i karasi srebrzystych. Spherospora renicola Inwazyjna spora (7,3 x 7,2 µm) posiada 2 torebki biegunowe. Rozwój przebiega w 2 cyklach proliferacyjnych: Pierwszy cykl proliferacyjny, przebiega we krwi i rozpoczyna się od małych (3 µm) komórek pierwotnych, zawierających wewnątrz wydłużone komórki wtórne, które dzielą się na 8 komórek potomnych (komórki II rzędu), a w każdej z nich powstaje jedna komórka III rzędu i cztery komórki dodatkowe. Gdy komórki pierwotne osiągną 16 µm rozpadają się, a do krwi wydostają się komórki wtórne i rozpoczynają od nowa cały cykl rozwojowy. Komórki wtórne które dostają się do pęcherza pławnego rozpoczynają drugi cykl proliferacyjny. Pasożyty w pęcherzu pławnym są nieruchome i rozrastają się do 30 µm. Znajdująca się w nich komórka dzieli się wielokrotnie (powstaje ok. 50 komórek wtórnych, z których każda zawiera jedną lub dwie komórki trzeciego rzędu). Po rozpadzie komórek macierzystych wydobywają się z nich komórki wtórne, które powtarzają ponownie cykl proliferacyjny (namnażają się) Część komórek wtórnych występujących we krwi i niektóre komórki wtórne występujące w ścianie pęcherza pławnego po przedostaniu się do krwi a następnie do kanalików nerkowych rozpoczynają sporogonię w wyniku której powstają spory. Choroba najczęściej występuje u karpi jednorocznych. Obecność pasożyta stwierdzono również u karpi 2 miesięcznych. Największe nasilenie choroby u narybku karpia występuje w lipcu i sierpniu. Objawy choroby: W przypadku rozdęcia tylnej komory pęcherza pławnego lub obecności gazowej cysty ryby pływają pod powierzchnią wody głową do dołu. Spłoszone pływają przez pewien czas normalnie, płynąc do głębszych warstw wody. Rozpoznanie: W świeżych preparatach miażdżonych z nerki widoczne są plazmodia zawierające połyskujące ziarnistości. Zwalczanie zapalenia pęcherza pławnego polega jedynie na terapii zapobiegawczej przed wtórnymi infekcjami bakteryjnymi.\n47 Myksosporozy Myksosporoza układu szkieletowego - kołowacizna pstrągów jest groźna chorobą tkanki chrzęstnej narybku ryb łososiowatych wywołaną przez Myxobolus cerebralis. W cyklu rozwojowym M. cerebralis występują dwie spory oraz plazmodia (trofozoity). Spory pierwszego typu są owalne w ich przedniej części występują dwie torebki biegunowe, a każda z nich zawiera spiralnie zwiniętą nic. Spora drugiego typu (triactinomyxon) ma wygląd potrójnej kotwicy. Powstaje ona w rureczniku po zarażeniu się przez niego pierwszą sporą. Ryby zarażają się przez połknięcie spor triactinomyxon albo wskutek aktywnego wniknięcia tych spor przez skórę lub nabłonek skrzeli. Objawy kliniczne: Ściemnienie ogonowej części ciała Pływanie w kółko „pogoń za własnym ogonem” Pływanie z obrotami wokół długiej osi ciała Deformacje kośćca charłactwo\n48 Inwazje wywołane przez płazińce z gromady Monogenea\nDactylogyroza – choroba skrzeli Gyrodactyloza – choroba skóry i skrzeli Diplozoon i paradiplozoon\n49 Inwazje wywołane przez płazińce z gromady Monogenea\nDactylogyroza – choroba skrzeli Aparat czepny składa się z 2 haków środkowych oraz 7 par małych haków brzeżnych Dojrzałe pasożyty składają jaja przebywając na skrzelach. W jaju powstaje orzęsiona, zaopatrzona w haki czepne larwa – onkomiracidium, która po wydobyciu się z osłonek jajowych porusza się swobodnie w wodzie, poszukując żywiciela. Po osiedleniu się na rybie larwa traci urzęsienie i zaczyna pobierać pokarm (krew, komórki nabłonka, śluz).\n50 Inwazje wywołane przez płazińce z gromady Monogenea\nGyrodactyloza – choroba skóry i skrzeli Płazińce rodzaju Gyrodactylus są żyworodne. Wewnątrz pasożyta macierzystego obserwuje się dwa lub trzy zarodki. Po wydobyciu się zarodków na zewnątrz, w osobniku macierzystym powstają jaja oraz zarodki. Gyrodactyloza może występować w różnych porach roku, u ryb w różnym wieku. Objawy choroby: Ocieranie o przedmioty stałe Zwiększone wydzielanie śluzu Pasmowate przekrwienia na powłokach zewnętrznych Przekrwienie, wybroczyny, szarawe naloty na końcach listków skrzelowych Objawy przyduchy Słabe pobieranie pokarmu Rozpoznanie: Stwierdzenie obecności pasożytów wystepujacych w dużej ilości na skórze i skrzelach Diplozoon i paradiplozoon – przedstawiciele tych rodzajów żyją parami (niektóre narządy zrastają się parami)\n51 Inwazje wywołane przez płazińce z gromady Trematoda\nInwazje wywołane przez dojrzałe przywry: Sanguinicola inermis Asymphylodora tincae Azygia lucii Bunodera luciopercae\n52 Inwazje wywołane przez płazińce z gromady Trematoda\nSangwinikoloza – choroba wywołana przez przywry z rodzaju Sanguinicola Pasożytnicze przywry (ok. 2 mm) żyją w układzie krwionośnym ryb.\n53 Inwazje wywołane przez płazińce z gromady Trematoda\nInwazje wywołane przez metacerkarie przywr: Diplostomum spataceum Tylodelphys clavata Postodiplostomum cuticola Opisthorchis felineus\n54 VII Choroby ryb wywołane przez tasiemce i nicienie.\n55 Inwazje wywołane przez tasiemce - Cestoda\nTasiemczyce wywołane przez dojrzałe formy tasiemców Rodzina Caryophyllaidae Caryophylleus laticeps Khawia sinensis Rodzaj Trianophorus Triaenophorus nodulosus Rodzaj Bothriocephalus Boothriocephalus acheilonathi syn. Gowkongensis, syn.phoxini\n56 Tasiemczyce wywołane przez larwy tasiemców\nRodzaj: Ligula Ligula intestinalis Rodzaj: Neogryporhynchus Neogryporhynchus cheilancristrotus Rodzaj Diphyllobothrium Diphyllobothrium latum\n57 Inwazje wywołane przez tasiemce - Cestoda\nTasiemczyce wywołane przez dojrzałe formy tasiemców: Rodzina Cartyophyllaeus laticeps (20-40 mm) Lokalizuje się w jelicie ryb karpiowatych (najczęściej leszczy) Żywiciel pośredni (ż.p.) skąposzczety – w jamie ciała żywicieli pośrednich występuje larwa procerkoid którymi zaraża się ryba po zjedzeniu skąposzczeta. Khawia sinensis (80-170mm) Lokalizuje się w jelicie karpi. Jaja tasiemca wraz z kałem wydostają się do wody. Rozwój onkosfery w jajach zależny jest od temperatury Ż. P. skąposzczety; onkosfera opuszcza jajo w przewodzie pokarmowym żywiciela pośredniego i wędruje do jamy ciała gdzie rozwija się procerkoid. Objawy choroby: Cartyophyllaeus laticeps i Khawia sinensis mogą wywoływać zmiany błony śluzowej jelita: rozpulchnienie, przekrwienie ( z licznymi wybroczynami), czasem ograniczona martwica. Przy silnej inwazji może dojść do zatkania i perforacji jelita, gromadzenia wysięku w jamie ciała.\n58 Inwazje wywołane przez tasiemce - Cestoda\nRodzaj Trienophorus Triaenophorus nodulosus ( mm) Postać dojrzała żyje w jelicie ryb drapieżnych, szczupaka (Esox lucius), okonia (Perca fluviatilis), suma (Silurus glanis), węgorza (Anguilla anguilla) Jaja tasiemca wydalane są do wody. Koracidia opuszczają jaja i mogą pływać w wodzie przez 1-3 dni zanim zostaną połknięte przez widłonoga (pierwszego żywiciela pośredniego). 1. ż.p skorupiaki (widłonogi), w jelicie widłonoga koracidium traci nabłonek rzęskowy i wędruje do jamy ciała, gdzie po 7-10 dniach przeobraża się w procerkoid, który po około 7-15 dniach staje się inwazyjny. 2. ż.p ryby: okoń (Perca fluviatilis), jazgarz (Gymnocephalus cernuus), miętus (Lota lota), łososiowate i karpiowate. Plerocerkoidy najczęściej encystują się w wątrobie ryb. Ich długość dochodzi do 10 cm. Po zjedzeniu zarażonego widłonoga przez rybę, procerkoid przenika przez ścianę przewodu pokarmowego ryby, przekształca się w stadium plerocerkoidu i wędruje do wątroby, gdzie ulega otorbieniu. W tym stanie może przeżyć w rybie wiele lat. Po zjedzeniu ryby (2ż.p.) przez rybę będącą żywicielem ostatecznym, w jej przewodzie tasiemiec dojrzewa po kilku miesiącach.\n59 Inwazje wywołane przez tasiemce - Cestoda\nRodzaj Bothriocephalus Boothriocephalus acheilonathi syn. Gowkongensis, syn.phoxini Postać dojrzała żyje w jelicie ryb karpiowatych. W jaju koracidium rozwija się po 2-4 dniach zależnie od temperatury. Po wylęgu z jaj koracidium może żyć w wodzie 4-6 dni a następnie po połknięciu przez widłonoga po 1-3 dniach przekształca się w jego jamie ciała w procerkoid, który po następnych 3-9 dniach staje się inwazyjny dla ryb. Ż.p. widłonogi Okres rozwoju tasiemca w przewodzie pokarmowym ryby trwa dni.\n60 Tasiemczyce wywołane przez larwy tasiemców\nRodzaj: Ligula Ligula intestinalis Postać dojrzała żyje w jelicie ptaków rybożernych, w Polsce najczęściej perkozy. Wraz z kałem ptaków jaja dostają się do wody. Po 7-8 dniach (w temp C) w jajach rozwija się orzęsiona larwa – koracidium. W wodzie koracidium utrzymuje się przy życiu przez 4-5 dni. Pierwszym żywicielem pośrednim są widłonogi, u których w jamie ciała rozwija się procerkoid (po około dniach od momentu zarażenia) 2.ż.p. są ryby, które zarażają się przez zjedzenie widłonogów zawierających procerkoidy. Z przewodu pokarmowego ryby procerkoidy dostają się do jamy ciała, przeobrażają się w plerocerkoidy i osiągają długość podobną do postaci dojrzałej (do 500 mm). Okres wzrostu tasiemca w ciele ryby do stadium inwazyjności trwa około 1 roku. Plerocerkoid może przeżywać w rybie przez wiele lat. Rodzaj: Neogryporhynchus Neogryporhynchus cheilancristrotus Postać dojrzała żyje w jelicie ptaków rybożernych, głównie czapla siwa i kormoran. Larwy plerocercus długości 0,35-0,57 mm pasożytują w błonie śluzowej przedniej części jelita oraz w świetle pęcherzyka zółciowego lina (Tinca Tinca), karasia (Carassius), karpia (Cyprinus carpio) i wielu innych gatunków ryb karpiowatych. Objawy choroby: Przy silnej inwazji błona śluzowa przewodu pokarmowego jest przekrwiona, obrzękła, a w miejscach gdzie znajdują się larwy tworzą się guzki. Rodzaj: Diphyllobothrium Diphyllobothrium latum Postać dojrzała żyje w jelicie cinkie człowieka, psa, kota, lisa, świni i innych ssaków odżywiających się rybami. 1 ż.p. widłonogi 2 ż.p. ryby drapieżne\n61 Inwazje wywołane przez obleńce - Nemathelminthes\nPhilometra ovata ( x 0,6-08 mm – samica; 36x 0,05mm samiec) Pasożytuje w jamie ciała ryb karpiowatych. Nicienie umiejscawiają się na powierzchni pęcherza pławnego ryb. Kopulacja samców i samic odbywa się w lipcu. Samice wędrują do jamy ciała, gdzie rosną, a w ich macicy odbywa się rozwój larw. W końcu maja następnego roku samice wędrują z jamy ciała do odbytu ryby i stąd do wody. Na skutek różnicy ciśnienia osmotycznego samice pękają, larwy wydostają się z nich do wody, gdzie są połykane przez żywicieli pośrednich. Ż.p. – widłonogi Samce pozostają w jamie ciała ryby, gdzie po pewnym czasie giną\n62 Inwazje wywołane przez obleńce - Nemathelminthes\nPhilometra sanguinea (10 – 42 mm dł. samicy, 2,5-3,5 mm dł. samca) Nicienie te mają czerwone zabarwienie Dojrzałe samice lokalizują się w skórze między promieniami płetw oraz w jamie ciała, głównie karasia. Osiadłe w płetwach samice wydalają wiele larw, które dostają się do wody. Po połknięciu przez żywiciela pośredniego dostają się do jamy ciała. Po 4-10 dniach stają się inwazyjne. Karasie zarażają się przez połknięcie skorupiaka wraz z tkwiącą w nim larwą nicienia, która przebija jelito ryby i wędruje do jamy ciała osiedlając się na otrzewnej w okolicy nerek, pęcherza pławnego i gonad. Larwy nie wnikają jednak do tych narządów. Larwy po osiągnięciu dojrzałości płciowej. Po kopulacji samice rozpoczynają wędrówkę do płetw. Samce pozostają w jamie ciała ryby, gdzie giną po pewnym czasie. Wędrówka samic trwa kilka miesięcy i odbywa się w okresie jesieni i zimy. Na wiosnę po osiągnięciu płetwy wydalają larwy z macicy. Cały cykl rozwojowy trwa około roku.\n63 Inwazje wywołane przez obleńce - Nemathelminthes\nPhilometra lusiana ( x 1,0 mm –samice; 2,3-3,5x0,04 mm – samce) Nicienie te mają różowe lub czerwone zabarwienie. Samice pasożytują w torebkach łusek w okolicy głowowej ryby oraz w płetwach piersiowych i w jamie ciała karpi. Karpie pełnołuskie zarażają się częściej niż bezłuskie. Inwazja występuje najczęściej u karpi dwu- i trzyletnich. Żywicielem pośrednim są widłonogi. W jamie ciała tych skorupiaków po 6-7 dniach larwy staja się inwazyjne dla ryb, które zarażają się przez zjedzenie zarażonych skorupiaków. Odbywa się to z początkiem czerwca. Z przewodu pokarmowego ryb larwy wędrują do jamy ciała, gdzie gromadzą się w okolicy pęcherza pławnego, gonad lub nerek. W ciągu miesiąca larwy dojrzewają: powstają samce i samice. Po kopulacji zapłodnione samice wędrują z jamy ciała do torebek łuskowych, gdzie znajduje się je w końcu czerwca następnego roku. Tutaj samice szybko rosną, przebijają skórę ryby, wysuwają się na zewnątrz i wydalają larwy do wody. Samce wnikają do ścian pęcherza pławnego ryby, gdzie mogą żyć kilka lat.\n64 Inwazje wywołane przez obleńce - Nemathelminthes\nContracaecum aduncum (24-36 mm dł. samice; 18-20mm dł. samce) Dojrzałe nicienie pasożytują w jelicie i wyrostkach odźwiernikowych, formy larwalne w wątrobie, otrzewnej i mięśniach. W rozwoju występuje dwóch żywicieli pośrednich: 1ż.p. widłonogi – w żołądku tych żywicieli wylęga się larwa i wędruje do jamy ciała widłonoga gdzie po wylince powstaje stadium inwazyjne. 2ż.p. ryby planktonowe Trzecie stadium larwalne tych pasożytów może wraz ze spożyta rybą dostać się do przewodu pokarmowego ludzi.\n65 Inwazje wywołane przez obleńce - Nemathelminthes\nAnisakis simplex Anisakidoza jest zoonozą. Choroba związana ze zwyczajami kulinarnymi panującymi w różnych krajach. Zarażenie następuje przez jedzenie na surowo ryb zawierających inwazyjne larwy pasożyta. Ryby są drugim żywicielem pośrednim tych nicieni. Żywicielami ostatecznymi są ssaki morskie.\n66 VIII Inwazje wywołane przez kolcogłowy,pijawki,widłonogi, tarczenice.\n67 Inwazje wywołane przez kolcogłowy - Pomphorhynchus laevis\n-Acanthocephalus lucii Inwazje wywołane przez pijawki - Piscicola geometra -cystobranchus respirans - Hemiclepsis marginata\n68 Inwazje wywołane przez kolcogłowy\nPomphorhynchus laevis (8-11 x 1-2mm- samce; samice są nieco większe) Pasożytuje w jelicie bardzo wielu gatunków ryb słodkowodnych i morskich. Żywicielami pośrednimi są kiełże z gatunku Gammarux pulex. Acanthocephalus lucii (4-7x 1,0 mm) Pasożytuje w jelicie i wyrostkach odźwiernikowych wielu gatunków ryb drapieżnych i karpiowatych. Często występuje u okonia. Żywicielem pośrednim są równonogi z gatunku Asellus meridianus\n69 Inwazje wywołane przez pijawki\nPiscicola geometra (30-50x 3,0 mm) Żyje na dnie lub roślinach zbiorników słodkowodnych i słonawych. Kokony z jajami są składane na różnych przedmiotach podwodnych, najczęściej na roślinach. Długość kokonów wynosi 1-1,5mm. W temperaturze C rozwój pijawek w kokonach trwa dni. Po wylęgu młode pijawki mają długość kilku mm. Cystobranchus respirans (40 -10mm) Żyje w chłodnych wodach, stąd żywicielami ich są przede wszystkim ryby łososiowate. Atakują również ryby karpiowate i węgorze. Pijawki tego gatunku składają kokony na podwodnych kamieniach, w czasie maja i czerwca. Wylęganie z kokonów odbywa się dopiero w lutym i marcu następnego roku. Hemiclepsis marginata (900x 7,0 mm) Żyje w wodach ciepłych (podobnie jak Piscicola geometra) Jaja skupione w tzw. pływkach składane są na liściach twardej roślinności, często w pochewkach liściowych.\n70 Inwazje wywołane przez widłonogi i tarczenice\nTyp: Arthropoda – stawonogi Gromada: Crustacea – skorupiaki Rząd: Copepoda – widłonogi Ergasilus sieboldi Lernaea cyprinacea Tracheliastes maculatus Sphyrion lumpi Rząd: Branchiura – tarczenice Argulus foliaceus\n71 Inwazje wywołane przez widłonogi i tarczenice\nSpośród skorupiaków pasożyty ryb należą do widłonogów i tarczenic. Na rybach morskich i słodkowodnych pasożytuje ponad 2000 znanych gatunków widłonogów. Niektóre odznaczają się znaczną swoistością w wyborze żywicieli, inne natomiast pasożytować mogą na przedstawicielach różnych rodzin. Są to głównie pasożyty zewnętrzne – ektopasożyty, bytujące na powierzchni ciała żywiciela lub też w jamach otwierających się bezpośrednio do środowiska zewnętrznego, a więc jamie skrzelowej, gębowej, nosowej, jak również w kanałach linii nabocznej. Ulubionym miejscem ich bytowania są skrzela. Oprócz ektopasożytów występują mezopasożyty wdrążające się w ciało żywiciela i endopasożyty zagłębione całkowicie w organizmie żywiciela. Budowa ciała widłonogów pasożytniczych znacznie odbiega od form wolno żyjących. Widłonogi wolno – żyjące mają ciało segmentowane nie pokryte pancerzem. Głowa zrośnięta jest z przednimi segmentami tułowia – tworząc głowotułów. Za głowotułowiem znajdują się wolne segmenty w ilości 4-5, są to segmenty tułowia i 1-5 segmentów odwłoka zakończonego widełkowata furką. Od głowotułowia odchodzi 7 par członowanych przydatków: czułki I pary, czułki II pary, żuwaczki, szczęki I pary, szczęki II pary i jedna para odnóży pływnych. Od tułowia odchodzą 4 pary odnóży pływnych dwugałęzistych. Z ostatnim segmentem tułowia tzw. płciowym u samic u samic związane są dwa worki jajowe. Na odwłoku odnóży brak. Na głowie znajduje się nieparzyste oko naupliusowe złożone z 2 oczek. Widłonogi są zwierzętami rozdzielnopłciowymi. Pasożytuje tylko samica. Samica składa jaja do dwóch woreczków przytwierdzonych do otworów płciowych nasady odwłoka. Rozwój widłonogów odbywa się z udziałem kilku form larwalnych: nauplius, metanauplius, kopepodit. W okresie larwalnym, w miarę wzrostu skorupiaki linieją razy. W czasie przeobrażania z jednej formy larwalnej w drugą następuje wykształcenie się kolejnych segmentów i odnóży. U widłonogów pasożytniczych pierwsze stadia larwalne /nauplius, metanauplius/ mogą powstawać jeszcze wewnątrz jaja. Obecność pasożytów na rybie powoduje duże zmiany chorobowe w ciele ryby i niejednokrotnie jest przyczyną śnięcia ryb. Szereg gatunków słodkowodnych odgrywa poważną rolę epizootyczną w hodowli ryb stawowych i jeziorowych. Większość widłonogów pasożytniczych różni się znacznie budową od form wolnożyjących. Stosunkowo najmniej zmieniona jest budowa u pasożytniczych widłonogów z rodziny Ergasilidae.\n72 Inwazje wywołane przez widłonogi i tarczenice\nErgasilus sieboldi Rozwój Chorobotwórczość Lernaea cyprinacea Żywiciele i lokalizacja Budowa Tracheliastes maculatus Rozwój chorobotwórczość - Sphyrion Lumpi Argulus foliaceus\n73 Ergasilus sieboldi\n74 Ergasilus sieboldi Inaczej zwany jest raczkiem skrzelowym.\nJest pasożytem zewnętrznym lina a także karpiowatych, łososiowatych, okoniowatych, sumowatych, szczupakowatych, dorszowatych, węgorzowatych, śledziowatych, jesiotrowatych. Lokalizuje się na skrzelach, przy dużej inwazji u nasady i na powierzchni płetw piersiowych i brzusznych, na głowie i w okolicy oczu, a także przy otworze odbytowym.\n75 Ergasilus sieboldi Ergasilus sieboldi jest niewielkim pasożytem 1- 1,5 mm dł. Kształtu jajowatego o zwężającym się ku tyłowi głowotułowiu i cienkimi 3- 4 członowym odwłoku zakończonym widełkowatą furką z długimi szczecinkami. Długość worków jajowych samicy około 1 mm. W worku tym znajduje się ok. 100 jaj ułożonych w kilku rzędach. Odnóży pływnych 4 pary. Czułki I pary 6 członowe pokryte szczecinkami. Czułki II pary 3 członowe zakończone silnym hakowato zgiętym pazurem, służącym do przytwierdzania do żywiciela.\n76 Ergasilus sieboldi Rozwój Przebiega przez 3 stadia rozwojowe:\n- nauplius, - metanauplius, - kopepodit. Pierwsze stadia rozwojowe odbywają się w jaju (nauplius, metanauplius). Z jaj pasożyta wykluwa się w kwietniu lub w maju larwa w stadium metanauplius, która prowadzi tryb życia wolno- żyjący. Po 1- 2 dniach odbywa pierwszą linkę. Po dalszych dwu linkach nauplius przekształca się w kopepodit, które lnieje 4 krotnie. Po ostatniej lince następuje różnicowanie się płci i kopulacja samic samców. Samce żyją 2 tygodnie i giną a zapłodnione samice atakują ryby i przytwierdzają się do skrzeli za pomocą silnych haków. Po 6 dniach wykształcają się worki jajowe. Całość cyklu rozwojowego trwa w tem C 5- 6 tygodni, C 12 dni. W końcu lata i we wrześniu ilość skorupiaków na rybach jest największa, ponieważ w czasie jednego sezonu letniego może odbyć się rozwój dwu pokoleń\n77 Chorobotwórczość Ergasilus sieboldi odżywia się komórkami nabłonkowymi tkanki skrzelowej i krwi ryb. Wbija on hakowate czułki w tkankę skrzelową kaleczy ją i powoduje stany zapalne i krwawienia. Niejednokrotnie pasożyty zaciskają naczynia krwionośne powodując ich niedrożność a w efekcie obumieranie płatków skrzelowych do których krew nie dociera. Podrażniony nabłonek ulega często hypertrofii. Przy silnej inwazji sięgającej parę tysięcy pasożytów na skrzelach jednej ryby następuje tak znaczne uszkodzenie powierzchni oddechowej skrzeli, że ryby wykazują objawy duszności, szczególnie w lecie, przy wysokiej temperaturze wody. Ergasilus sieboldi powoduje znaczne obniżenie kondycji ryb proporcjonalne do intensywności zarażania. W okresie zimowania obecność pasożytów niepokoi ryby i powoduje budzenie się ich ze snu zimowego co znacznie nasila ich osłabienie oraz zapadalność na inne choroby.\n78 Lernaea cyprinacea- żywiciele i lokalizacja\nŻywicielami jest wiele gatunków ryb karpiowatych, a głównie karasie, karpie, białe amury, liny, tołpyga biała i pstra. Może występować także u ryb w hodowli akwaryjnej. Żywicielami form larwalnych mogą być różne gatunki ryb, gdyż w stadium tym nie wykazują one specyficzności w stosunku do gatunku żywiciela. Cecha ta pojawia się dopiero u dojrzałych samic. Jest ektopasożytem, lokalizuje się na skórze, szczególnie niebezpieczny dla narybku w pierwszym sezonie letnim. Notowano śnięcia przy inwazji kilku pasożytów u jednej ryby.\n79 Budowa Lernaea cyprinacea-\nDługość ciała mm (bez worków jajowych). Worki jajowe są wydłużone i osiągają 13 długości całego ciała. Pasożyt jest kształtu walcowatego. W przedniej części ciała posiada 2 pary palczastych wyrostków, z których brzuszne są proste nie rozgałęzione, natomiast grzbietowe na końcu rozwidlone. Obydwa ramiona widełek są nierównej długości. Tułów długi, ze szczątkowymi 5 parami odnóży. Skorupiak zakotwiczony jest w ciele żywiciela głową zaopatrzoną w wyrostki, pozostawiając sterczący na zewnątrz tułów i odwłok.\n80 Rozwój Lernaea cyprinacea\nLernaea cyprinacea jest pasożytem rozdzielnopłciowym. Samce prowadzą tryb życia wolno- stojący, samice pasożytniczy. W optymalnej temp. ( C) w jajach skorupiaka już po 3 dniach widoczne są pierwsze stadia nauplius. 4 dni wylęga się larwa, która przechodzi 3 kolejne stadia nauplius. Następnie formy larwalne , kopepodit (5 stadiów) kształtują w ciągu 9-10 dni. Całość cyklu rozwojowego trwa 20 dni. Są to formy pasożytnicze. Po kopulacji samce giną, a samice wnikają do skóry aż do mięśni, gdzie przytwierdzają się przednią głowową częścią ciała i tracą zdolność poruszania się. Następują zmiany w ich budowie. Zaciera się segmentacja ciała. Pozostają szczątkowe odnóża i powstaje aparat czepny.\n81 Chorobotwórczość Obecność pasożyta na skórze powoduje nie tylko zmiany martwicze skóry, lecz również mięśni, uszkodzenie łusek, krwawiące rany w miejscu przyczepu pasożyta, zapalenie mięśni. Powstają owrzodzenia o zaczerwienionych brzegach, czasami otoczone serowatym wałem martwiczym, szczególnie dobrze widoczne po odpadnięciu pasożyta. Mogą one wtórnie ulegać infekcji bakteryjnej i grzybiczej. Czasami (zwłaszcza u narybku) pasożyt może tak głęboko wtargnąć w powłoki ciała ryby, że powoduje całkowitą ich perforację i wnika głowową częścią ciała do jamy brzusznej a nawet może przebić powierzchnię wątroby, powstaje w tym miejscu ognisko martwicze, które po pewnym czasie zostaje izolowane przez tkankę łączną.\n82 Tracheliastes maculatus- żywiciele i lokalizacja\nPasożytuje na łuskach głównie u leszczy, karpi, rzadziej u płoci i u ryb rzecznych i jeziorowych. Lokalizuje się najczęściej w centrum łuski przy pomocy zmienionych szczęk drugiej pary.\n83 Tracheliastes maculatus - budowa\nDługość samicy 7- 8 mm. Daleko posunięte uwstecznienie budowy ciała w wyniku pasożytniczego trybu życia. Silnie rozwinięte szczęki II pary.\n84 Tracheliastes maculatus - rozwój\nRozwój tego pasożyta jest słabo poznany. Z jaj wylęga się kopepodit, który przyczepia się do ciała żywiciela przy pomocy filamentum powstałego z wydzieliny specjalnego gruczołu frontalnego, znajdującego się na szczycie głowy. Zawieszony na tym filamentum przechodzi szereg lnień, dając wreszcie dorosłe samce i samice.\n85 Chorobotwórczość Silna inwazja Tracheliastes maculatus może być przyczyną wyraźnych zmian chorobowych u ryb. Pasożyt ten przyczepia się najczęściej w centrum łuski. W miejscu tym widoczne jest przebarwienie i wybroczyny. Zmiany te poszerzają się, a przekrwienie przybiera ciemnoczerwoną barwę. W miejscu przyczepu powstają ubytki łuski. Stan zapalny dotyczy również skóry pod łuskami. Po perforacji łuski i przytwierdzeniu się pasożyta do skóry w miejscu tym powstają rany. Ostry stan zapalny przechodzi w chroniczny, objawiający się zmianami wytwórczymi naskórka. Skóra staje się chropowata i twarda. Ryby są silnie wychudzone. Spośród typowo morskich widłonogów szkodliwe dla ryb są duże gatunki z rodziny Lernaeocerdae i Sphyriidae, które wdrażają się głęboko do ciała ryby powodując głębokie rany i owrzodzenia, dyskwalifikujące ryby jako nie nadajace się do konsumpcji ze względu na odrażający wygląd. Do rodziny Sphyriidae należy pasożyt o dużym znaczeniu dla przemysłu rybnego Sphyrion lumpi.\n86 Sphyrion lumpi- żywiciele i lokalizacja\nZyje on na powierzchni ciała ryb morskich, głównie karmazyna i makreli, spotykany sporadycznie na dorszu, halibucie i innych rybach. Główne ogniska jego występowania są w Zatoce Maine i przy wybrzeżach Labradoru. Pasożytuje samica zagłębiona przednią częścią ciała w mięśniach ryby. Sphyrion lumpi może przytwierdzać się do wieczka skrzelowego, przebijać je i wnikać do skrzeli powodując uszkodzenia.\n87 Sphyrion lumpi- budowa\nPrzednia część głowotułowia jest rozrośnięta w aparat czepny, który tkwi głęboko w mięśniach ryby. Na zewnątrz zwisa na cienkiej „szyjce” szeroki, workowaty, spłaszczony tułów na którego tylnej krawędzi znajdują się liczne groniaste pęcherzykowate wyrostki abdominalne, o nieznanej bliżej funkcji oraz dwa długie worki jajowe wypełnione rulonami jaj. Długość ciała samicy mm; długość worków jajowych ok. 70mm. Znacznie mniejszy samiec (dł. Ok.. 2 cm) może być przytwierdzony do ciała samicy.\n88 Sphyrion lumpi- rozwój\nCykl rozwojowy pasożyta nie jest dobrze poznany. Występuje w nim stadium nauplius i kopepodit.\n89 Chorobotwórczość W czasie wnikania do tkanek żywiciela pasożyt wydziela przypuszczalnie substancję rozpuszczającą je. Działanie mechaniczne i lityczne pasożyta jest przyczyną zmian zapalnych i głębokich uszkodzeń ciała ryby. W miejscu przyczepu pasożyta powstaje zwykle duży, nieraz o średnicy do 5 cm guz ropny o czarnej powierzchni na skutek gromadzących się tu melanofonów. Dookoła guza skóra wyraźnie blada odbija od czerwonej barwy ciała karmazyna. Guz jest otoczony łącznotkankową torebką powstałą na skutek reakcji obronnej organizmu ryby na obecność pasożyta. Po oderwaniu się pasożyta guz zostaje wypełniony wysiękiem.\n90 Argulus foliaceus Argulus foliaceus jest przedstawicielem rzędu tarczenic, obejmującej ok. 130 gatunków, należących do 6 rodzajów, z których najbardziej jest znany rodzaj Argulus (splewka). Należą tu wyłącznie pasożyty ryb morskich i słodkowodnych\n91 Argulus foliaceus - żywiciele i lokalizacja\nPasożytuje na powierzchni ciała wielu gatunków ryb słodkowodnych. W warunkach hodowlanych żywicielem jego są karpie, sazany, pstrągi i białe amury. Tarczenice żyją na powierzchni ciała ryby, w jamie skrzelowej i gębowej.\n92 Argulus foliaceus - budowa\nSplewka posiada ciało silnie spłaszczone grzbieto- brzusznie, tarczowate, wypukłe od strony grzbietowej i lekko wklęsłe od strony brzusznej, co ułatwia pasożytowi przywarcie do ciała ryby jak przyssawka. Dodatkowe urządzenia czepne występują tu w postaci haków na przydatkach głowowych (czułki szczękonogi) i przyssawek (szczęki II pary). Głowa pasożyta jest zrośnięta z pierwszym segmentem tułowia tworząc głowotułów. Dalsze segmenty tułowiowe (II- IV) są połączone ruchomo, segment V i VI są zrośnięte z odwłokiem zakończonym dwupłatową urosomą z maleńką furką, której czasem brak. Głowa od strony grzbietowej pokryta jest przezroczystym pancerzem tworzącym dwa szerokie płaty skierowane ku tyłowi. Na głowie widoczne są duże, ruchomo osadzone oczy złożone. Na bocznych płatach pancerza znajdują się dwa pola oddechowe.\n93 Po stronie brzusznej części głowowej osadzone są dwie pary czułków zaopatrzonych w haki czepne. Szczęki II pary są przekształcone w duże przyssawki, które przyświecają przez pancerz i często są mylnie uważane za oczy. Poniżej przyssawek znajdują się jednogałęziste szczękonogi . Na wysokości przyssawek znajduje się otwór gębowy otoczony małym stożkiem gębowym wewnątrz którego u podstawy osadzone są żuwaczki o boku tnącym piłkowatym oraz szczęki I pary. Przed ryjkiem gębowym w rodzaju Argulus znajduje się dodatkowy specyficzny narząd w postaci sztylecika lub kłujki, którym pasożyt przebija skórę ryby. U nasady sztylecika znajduje się gruczoł wydzielający substancję proteolityczną, toksyczną dla ryb młodocianych (wylęgu i narybku). Na każdym wolnym segmencie tułowia występuje po parze wiosełkowatych nóg tułowiowych dwugałęzistych. Odwłok nie wykazuje segmentacji i nie posiada odnóży pływnych.\n94 Argulus foliaceus - rozwój\nSamica nie posiada worków jajowych, lecz na okres składania jaj opuszcza swego żywiciela i na roślinach, kamieniach i innych przedmiotach składa jaja otoczone kokonem śluzowym po 2 do 250 i więcej sztuk. Wewnątrz osłonek jajowych rozwija się nauplius i kopepodit tak, że z jaja wylęga się larwa zaawansowana w rozwoju, przypominająca już postać dorosłą. Odszukuje ona żywiciela i na nim odbywa się dalszy rozwój w którym następuje po sobie 9 kolejnych stadiów larwalnych. Stadium 10 osiąga dojrzałość płciową. Rozwój embrionalny w jaju trwa zależnie od temperatury dni. Rozwój postembrionalny trwa ok dni. Optymalna temperaturą rozwoju Argulus foliaceus jest oC.\n95 Chorobotwórczość Argulus foliaceus odżywia się krwią ryb.\nDrąży on kanały w warstwie naskórka ryby i powoduje zranienia. Przedni koniec ciała zaopatrzony w sztylecik przebija skórę ryby, a z gruczołów znajdujących się w ryjku zostaje wydzielona w tym czasie substancja toksyczna. Jeśli pasożyt przebywa na rybie dłuższy czas, wywołuje drażnienie skóry i przekrwienie. Komórki naskórka produkują nadmierną ilość śluzu. W sąsiedztwie pasożyta ulegają one zniszczeniu. W miejscach zniszczonych naskórka, a także w tkance łącznej luźnej, leżącej poniżej warstwy naskórka, pojawia się duża ilość limfocytów oraz krwinek czerwonych. Młody narybek karpia Ko jest bardzo wrażliwy na inwazję Argulus foliaceus. Intensywność inwazji jest największa w gorącym letnim okresie i wtedy notowane są największe straty wśród ryb.\nPobierz ppt "ĆWICZENIA Z CHORÓB RYB cz. II"


Pieniądze unijne na „coś dobrego” dla miejscowości Gminy Ełk – Gmina Elk\n>Pieniądze unijne na „coś dobrego” dla miejscowości Gminy Ełk>\nPieniądze unijne na „coś dobrego” dla miejscowości Gminy Ełk\n29 października 2018, godz. 7:38\nWójt Gminy Ełk Tomasz Osewski podpisał w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie umowę na realizację nowego projektu. To „ECO ZIT Gmina Ełk”, realizowany wspólnie z Ełckim Stowarzyszeniem Aktywnych „Stopa” w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Warmińsko-Mazurskiego na lata 2014-2020.\n— Przez najbliższe dwa lata prowadzone będą animacje społeczne w naszych świetlicach wiejskich, organizowane będą warsztaty „szyte na miarę”, na których mile widziani będą wszyscy mieszkańcy – mówi Tomasz Osewski, Wójt Gminy Ełk. – Animatorzy poprowadzą inicjatywy lokalne, dzięki którym mieszkańcy będą mogli zrobić coś dobrego dla swoich miejscowości, tzw. mini-projekty, gdzie pojawi się możliwość realizowania swoich pomysłów np. na ozdobienie wsi lub festyn rodzinny.\nPrzeprowadzone zostaną również cykle szkoleniowe – Akademia Lokalnych Liderów, Akademia Menadżerów Lokalnych Inicjatyw i Akademia Komunikacji Społecznej. Dla zainteresowanych umożliwione będzie wsparcie specjalistyczne, spotkanie z psychologiem, terapeutą, mediatorem, prawnikiem.\nPozyskana wartość środków z Europejskiego Funduszu Społecznego to dokładnie 1.479.922,40 zł, co stanowi 85% wartości projektu.\n– Mam nadzieję, że dzięki temu projektowi nasi mieszkańcy jeszcze bardziej zaangażują się w życie społeczne miejscowości – dodaje Wójt Tomasz Osewski.


Góry Izerskie i okolice: Ruiny zamku w Starej Kamienicy.\nrajka 3 czerwca 2011 12:46\nOpisy są tak barwne i ciekawe jakby się tam z Wami było uczestnikami tych wycieczek.rajka\nRiannon 3 czerwca 2011 17:10\nRajka, dzięki, bardzo się cieszę. Mam nadzieję, że zainspiruję i zaciekawię tych, którzy wybierają się w nasze regiony.\nZiŁ 4 czerwca 2011 13:43\nKiedy mijamy te ruiny, wydaje nam się zawsze, że stoją pośród góry śmieci poprzeplatanej chaszczami. Nigdy nie zachciało nam się ich penetrować.\nAdmin, R-O blog 5 czerwca 2011 12:45\nObecnie dzięki staraniom tzw. konserwatorów zabytków, blokujących jakiekolwiek remonty, stare obiekty niszczeją w całym kraju.\nObecnie np. zabytkowy pałacyk bardziej się opłaca doprowadzić do ruiny, najlepiej jeszcze aby lokalni "indiańce" po pijaku go przypadkowo spalili - niż bawić się w jakiekolwiek odnawianie.\nZa horyzontem 11 czerwca 2011 22:56\nA Nas tam jeszcze nie było...\nRiannon 12 czerwca 2011 11:06\nHalynka- i to mnie cieszy, bo przyjeżdżając do nas, wciąż macie możliwość odkrywać to, co jeszcze nieznane :-)\nMaria z Pogórza Przemyskiego 6 lipca 2011 16:29\nPiękne sklepienia w piwnicach, i chyba niebezpiecznie tam wchodzić, nie obsunie się nic na głowę? Może nie chodzi tu o odnawianie, ale o zrobienie porządku wokół, wykoszenie chaszczy, zebranie śmieci, a romantyczna ruina niech sobie stoi, dobrze z Wami chodzić, bo zajrzycie w każdy kąt, pozdrawiam serdecznie.


Historia 8 Podręcznik - Książka - Księgarnia Internetowa PWN\nHistoria 8 Podręcznik(Miękka)\nNieprzeładowana faktografią narracja oraz przystępny język zachęcają uczniów do poznawania – często trudnych i złożonych – zagadnień z historii od wybuchu II wojny światowej do przełomu XX i XXI wieku. Znakomicie dobrane, ciekawe teksty źródłowe i historiograficzne wraz poleceniami umożliwiają kształcenie umiejętności krytycznej analizy różnorodnych materiałów tekstowych (m.in. dokumentów, wspomnień, tekstów publicystycznych, literackich czy naukowych).\nMapy historyczne kształcą umiejętność lokalizowania wydarzeń i procesów historycznych w przestrzeni. Bogaty zestaw fotografii, rysunków i infografik – pomaga uczniom wyobrazić sobie, jak wyglądało życie ludzi od wybuchu II wojny światowej do czasów współczesnych, a także rozbudza zainteresowanie przeszłością.\nBloki zadań Sprawdź się! – oparte na pracy z tekstem, ilustracją lub mapą – umożliwiają uczniom sprawdzenie zdobytej wiedzy i umiejętności po omówieniu kolejnych zagadnień.\nNr MEN: 882/5/2018


Romantyczna Noc w Ninie\npiątek, 18 sierpień 2017 09:46\nNin podczas Romantycznej Nocy Boris Kacan\nJuż po raz trzeci Turystyczna Izba Ninu w Chorwacji organizuje Romantyczną Noc. Tegoroczna impreza rozpocznie się 19 sierpnia o godzinie 20.30.\nRomantyczna Noc to cykl wydarzeń, w których uczestniczą zarówno twórcy, jak i goście. Goście są proszeni między innymi o zostawienie swoich wspomnień na Ścianie Wspomnień niedaleko Dolnej Bramy. Tej nocy można a nawet trzeba kupić róże ukochanej osobie i zrobić sobie zdjęcie w najbardziej romantycznych miejscach Ninu wspólnie z historycznymi postaciami, na przykład z królem Tomisławem i jego eskortą, rzymskimi kobietami, handlarzami lub Piotr Zoraniczem z Ninu.\nW mieście będą tej nocy wyznaczone specjalne miejsca do pocałunków (kiss point), a na piaszczystej plaży będzie można wyjątkowo zjeść romantyczną kolację. Artysta Jure Brkljača uświetni tę noc swoimi występami.\nWszystkie restauracje w mieście tej nocy będą specjalnie udekorowane, a gospodarze przygotowuja dla gości specjalne niespodzianki.\nMarija Dejanović dyrektor Turystycznej Izby Ninu powiedziała: „Może przeżyliście w Ninie najpiękniejsze chwile swojego życia, czemu tego nie powtórzyć? A jeśli nie byliście jeszcze w Ninie, najbardziej romantycznym mieście Chorwacji – warto spróbowac. Romantyczna Noc w królewskim mieście Nin, to czas, by zdobyć nowe doświadczenia, które na zawsze zapamiętacie.\nDowiedzcie się, dlaczego Nin posiada dwa oficjalne znaki jakości: EDEN i miano Najbardziej Romantycznego Miejsca w Europie.\nOdwiedcie Nin a staniecie się uczestnikami i częścią Romantycznej Nocy w Ninie – pierwszej stolicy Chorwacji.\nTa noc, to czas, by podzielić się swoimi najpiękniejszymi momentami życia na Ścianie Wspomnień (mogą to być rysunki, zdjęcia, wiersze), całować się z ukochaną osobą, tańcyzć na miłosnym koncercie, szukać miejsc szczególnie romantycznych, kupować róże o północy, wygrywać dla ukochanej osoby cenne nagrody, odkrywać najważniejsze miejsca Ninu.\nOtwórzcie swoje serce i spróbujcie coś zostawić przyszłym pokoleniom bo, jak ktoś powiedział – Ludzie się zmieniają ale wspomnienia pozostają wieczne."


LGD na targach w Berlinie | Kłobuck Nasze Miasto\nLGD na targach w Berlinie\nPC 18.01.2015 Zaktualizowano 18.01.2015\nLokalna Grupa Działania „Zielony Wierzchołek Śląska” bierze właśnie udział w Targach Grüne Woche w Berlinie. To największe na świecie targi zajmujące się odżywianiem, rolnictwem i ogrodnictwem, które potrwają do 25 stycznia.\nTargi są doskonałą okazją do promocji naszych lokalnych wytwórców żywności, rękodzielników oraz atrakcji turystycznych naszego regionu na międzynarodowym rynku. Odwiedzający stoisko LGD „Zielony Wierzchołek Śląska” mogą zapoznać się z ofertą turystyczną i dziedzictwem kulturowym naszego obszaru, ze specjalnie przygotowanych materiałów promocyjnych w języku niemieckim i angielskim, otrzymują również gadżety promujące powiat kłobucki.\nNa stoisku LGD „Zielony Wierzchołek Śląska” znalazły się firmy produkujące wyroby najwyższej jakości w naszym powiecie, m.in. tradycyjne wyroby wędliniarskie Zakład Masarski Szczepan Bujak i Konrad Bujak z Wilkowiecka oraz wyroby cukiernicze z Kamyka Consonni. Wystawę ubarwiają ceramiczne wyroby rzemieślnicze Strychowisko od Katarzyny Rykały Strychowisko - ręcznie zdobiona porcelana i z pracowni ceramiki artystycznej i mozaiki ArtCeramic Urszuli Góralczyk Urszula Góralczyk ArtCeramic oraz wyroby jubilerskie od Karoliny i Marka Poniewierskich Markowesrebro.pl. Nie brakuje również wyrobów rękodzielniczych wykonanych przez jedną z najbardziej znanych w naszym regionie Pracowni Tkaniny Unikatowej QUILT Ewy Gut z Krzepic Pracownia Tkaniny Unikatowej QUILT. Prezentowane jest również rękodzieło z papierowej wikliny i bibuły wykonane przez Dorotę Bujak.\nkłobuck LGD zielony\nLGd targi berlin 201...


Via Martyna: Open'er Festival '16!\nOpen'er Festival '16!\n4 dni, w tym każdego 60 tysięcy uczestników. Kilkudziesięciu artystów na pięciu scenach. Kilkaset foodtrucków oraz stoisk z ubraniami. A co najważniejsze, niezliczona ilość wspomnień.\nW tym roku znowu miałam szansę wziąć udział w Openerze, tym razem jednak byłam na wszystkich dniach. Miałam na początku małe wątpliwości, czy jakoś trzeciego dnia nie padnę ze zmęczenia, ale koniec końców przetrwałam i to nawet lepiej niż sądziłam. Spędziłam ten czas na prawdę świetnie, spotkałam kilku znajomych i nie tylko :) wszystkie moje życzenia związane z tym wydarzeniem się spełniły, więc jestem mega zadowolona. No ale od początku:\nA Wy byliście w tym roku na Open'erze? Wybieracie się za rok? Ja na pewno tak, tym razem jednak planuję kupić najwcześniejsze bilety, żeby potem mieć już spokój. Wspomnienia z tych dni zostaną mi na zawsze, razem ze zdjęciami i filmikami, których więcej jest na moim instagramie *klik*. Teraz już lecę, do zobaczenia xx\nAutor: Via Martyna o 20:19\nAgnieszka Agnieszkaa 31 July 2016 at 21:33\nOstatnia stylizacja najlepsza, ja oglądałam niestety tylko w internecie. Koncert F+TM to ogień <3!\nDumb or Happy 1 August 2016 at 00:40\nZazdroszczę takiego przeżycia, uwielbiam takie imprezy masowe, a ta jest jedną z nich ;3\nNajbardziej do gustu przypadła mi stylizacja pierwsza ;]\nKatarzyna Poślednik 1 August 2016 at 09:59\nja za rok się wybieram !\nW tym za późno się obudziłam ;*\nAle znajomi byli i już za rok jedziemy razem ;)\nMega wydarzenie ;**\nMonika Mucha 1 August 2016 at 10:12\nNajbardziej spodobała mi się pierwsza stylizacja.Mam nadzieję,że za rok uda mi się tam pojechać.\nMałachowska Ada 1 August 2016 at 12:53\nZazdroszczę bycia tam :)\nMartyna Juskiewicz 1 August 2016 at 14:08\nŚwietne stylizacje. Cały festiwal to świetne wydarzenie, niestety nie byłam :c To super, że spotkałaś Lilę, Karolinę i San! :D\nŚwietny post i sliczne zdjęcia <3\nzoozeloove 1 August 2016 at 17:57\nPatrycja Piankowska 1 August 2016 at 21:26\nAle zazdroszczę, że udało Ci się tam być :(\nJa wierzę w to, że za rok jakoś się zbiorę i również będę miała okazje tam pojechać hihi ♥\nClaudia 3 August 2016 at 17:55\nJaki pozytywny post! Zazdroszczę wszystkim tego koncertu Florence, jeju ile bym dała, żeby ją zobaczyć na żywo!\nDominika Hajduk 3 August 2016 at 19:06\nTo super, że tak miło spędziłaś czas oraz spotkałaś cudowne dziewczyny! :)\nAmanda Elss 3 August 2016 at 20:51\nSuper stylizacje :) Ja w tym roku niestety nie mogłam tam być, ale następnym razem koniecznie muszę pojechać! ❤\nMartyna Cysewska 3 August 2016 at 22:03\nZazdroszczę Ci, że mogłaś tam być! Mam nadzieję, że i mi kiedyś uda się tam wybrać :)\nNormxcore 4 August 2016 at 10:02\nFajna fotorelacja. Ja z festiwali odwiedzam Woodstock i kiedyś Seven Festival/Eco Union of Rock :)\nSara 4 August 2016 at 14:15\nAle super! Ja miałam w planach jechać, ale może następnym razem :D\ndominikajopek 4 August 2016 at 18:06\nładne stylizacje! też bym chciała pojechać kiedyś na opener'a\n_cup_ 4 August 2016 at 22:12\njeju jak ja chce na to pojechać kiedyś ;)\nKarolina Grzesiak 5 August 2016 at 18:16\nZaazdroszę zdjęcia z Lilą, ona jest cudowna osobą.\nMam nadzieję, że w następnym roku uda mi się wybrac na Openera :)\nSara Dunaj 6 August 2016 at 10:51\nPodoba mi się jak pokazałaś te stylizacje opisując je!\nPatrycja Mielczarek 6 August 2016 at 21:55\nChciałabym kiedyś pojechać na openera!\nKarik Karolina 6 August 2016 at 22:43\nale fajnie że spotkałaś Lile<3\nchciałam w tym roku jechać na Opener'a, ale cóż, liczę że za rok się tam pojawię! a jak nie za rok to za 2 lata, ale na pewno kiedyś pojadę :)\nNatalia Orda 9 August 2016 at 00:52\nWidać, że super się bawiłaś!\nPozdrawiamy cieplutko, www.twinslife.pl (klik)♥\nAleksis-Aliss 9 August 2016 at 21:39\nŚwietne zdjęcia :) Widać, że było super :)\nJull Blooog 11 August 2016 at 10:17\nOglądałam relację na snapach dziewczyn, które spotkałaś. Zazdroszczę ci ogromnie! Najbardziej spodobała mi się stylówka z 1 dnia! :))\nOlciia99 11 August 2016 at 16:18\nopener to ciekawe wydarzenie, zazdroszczę zdjęcia z Care <3\nKinga Dobrowolska 11 August 2016 at 16:43\nAgnieszka i Patryk 12 August 2016 at 15:40\nAż żałuję, że tam nie byłam :D\nSandra F. 15 August 2016 at 15:12\nNie przeżyłabym w tym tłumie. :D Ja byłam ostatnio na Festiwalu Ognia i Wody w Nysie i myślałam, że wchodząc po schodach zaraz polecę w dół. ;)\nOla 17 August 2016 at 17:52\nŚwietnie, że festiwal był udany! fajne stylizacje, idealnie przemyślane na kolejne dni :)\nkajla 21 August 2016 at 16:19\nNo, nie dla mnie raczej Opener. Widzę, że musiałaś się na prawdę świetnie bawić. Tyle pozytywnych zaskoczeń w ciągu kilku dniu. W te wakacje akurat ja wybrałam się na konwent tatuażu, gdzie mogłam jeszcze usłyszeć na żywo swojego ulubieńca.\naanna-aanna 23 August 2016 at 00:25\nWooho 25 August 2016 at 13:11\nświetne zdjęcia też byłam na openerze, uwielbiam ten klimat\nnaoffashionx xxx 28 August 2016 at 17:34\nZazdroszczę Ci i Opener'a i spotkania z wszystkimi dziewczynami, gdyż je po prostu uwielbiam :)\nANITA DI PADANG 6 January 2017 at 01:09


Elemka - żaglowiec do szalonych projektów | Captain Jack of the Sea\nBy Jacek Kijewski, 07 September, 2020\nJacek Sieński - o którym można pisać, jako dziennikarzu, w samych superlatywach - po opisaniu historii jachtu Zawisza (tego pierwszego, o którym obecnie bardzo mało w świadomości żeglarzy) wziął się za kolejny niełatwy temat. Elemka, czyli żaglowiec Ligii Morskiej i Kolonialnej miał spełnić sny Polaków (a przynajmniej niektórych decydentów) o koloniach, handlu międzynarodowym, znaczeniu Polski w świecie i tak dalej. Brzmi znajomo? Zwłaszcza, że zaangażowano środki publiczne.\nW latach 30-tych zabieganie o kolonie było szaleństwem. Szaleństwem był też ostatni projekt komandora Riisa, w którym Elemka miała brać udział. Świat pełen mitomanów, sporych pieniędzy, kredytów i niezrealizowanych planów powinien być dla nas ostrzeżeniem. A sam żaglowiec - cóż, był naprawdę ładny. Przeczytajcie książkę. Bardzo cennym dodatkiem jest słowniczek - nawet starzy żeglarze nie wiedzą, jak się nazywają maszty na pięciomasztowcu.\nKsiążkę wydało zasłużone gdańskie wydawnictwo Marpress i każdy, kto sie interesuje historią, powinien znaleźć na nią trochę miejsca na półce. Książka dostępna też w wersji elektronicznej, ale wiecie... przyjemnie jest mieć takie rzeczy gdzieś na regale.\n"Elemka. Kolonialny żaglowiec" Jacek Sieński\n157 stron 150x210 mm\noprawa twarda, ilustracje.


Preparaty pielęgnacyjne do włosów - apteka Cefarm24\nKosmetyk (243)Sprzęt medyczny (1) Filtruj ›\nZIAJA (30)PHYTO (12)KALLOS (11)PILOMAX JOLANTA BORTKIEWICZ (11)L'BIOTICA (10)zobacz więcej › Filtruj ›\nSzampony (103)Odżywki do włosów (64)Olejki (22)Maseczki (12)Żele (7)zobacz więcej › Filtruj ›\n200 ml (37)300 ml (34)250 ml (23)150 ml (21)400 ml (15)zobacz więcej › Filtruj ›\nProdukt dostępny (242)dostępny w 2-3 dni robocze (2) Filtruj ›\nWybór Farmaceuty (103)Krótkie daty (9)Dzień Matki (6)zobacz więcej › Filtruj ›\nWłaściwa pielęgnacja ciała odpowiednimi preparatami jest jednym z kluczowych elementów zdrowego trybu życia. Obecnie większość preparatów dostosowana jest w taki sposób, aby sprostać zapotrzebowaniu i problemom nawet najbardziej wymagających osób. W swojej ofercie posiadamy preparaty pielęgnacyjne dla kobiet, dzieci, mężczyzn oraz seniorów. Oprócz zwykłych kosmetyków cefarm24.pl posiada szeroką gamę dermokosmetyków przeznaczonych dla osób borykających się z różnymi problemami skórnymi od atopowego zapalenia skóry, łuszczycę, alergię, po suchość i tendencję do podrażnień. Warto także zaznaczyć, że znajdą Państwo u nas zarówno preparaty do pielęgnacji ciała jak i preparaty pielęgnacyjne do włosów.\nAttitude spray do rozczesywania włosów 240 ml (Arbuz i Kokos)\nJak dobrać odpowiedni preparat pielęgnacyjny do ciała i włosów?\nPrzed zakupem preparatów pielęgnacyjnych należy przeprowadzić dogłębną analizę stanu i rodzaju naszej skóry oraz jej potrzeb. To pozwoli dostosować najlepszą i najefektywniejszą pielęgnację dla nas. Warto także pamiętać, że pielęgnacja ciała zmienia się wraz z porami roku. Zimą warto wybrać kosmetyki odżywiające i natłuszczające, natomiast latem powinniśmy skupić się na ochronie SPV i nawilżeniu skóry. Chcąc zakupić preparaty pielęgnacyjne do włosów, warto tak samo jak w przypadku skóry ciała przeprowadzić analizę uwzględniając ich stan, porowatość, fakturę, czy potrzeby. Dzięki temu dobierzemy odpowiednie preparaty pielęgnacyjne do włosów. W swojej ofercie posiadamy bogaty asortyment odżywek, masek, ampułek wspomagających poprawę stanu włosów, oraz skóry głowy.\nJak dbać o skórę bardzo suchą, atopowa i alergiczną?\nW dzisiejszych czasach większość z nas ma problemy ze skórą. Wynikają one ze stylu życia, ale także zanieczyszczonego powietrza. Odpowiednio dobrana pielęgnacja zarówno skóry ciała, jak i włosów może w znaczący sposób wspomóc wygląd i komfort nawet najgłębszych partii skóry. Wybierając preparaty pielęgnacyjne do ciała oraz preparaty pielęgnacyjne do włosów warto zwrócić uwagę na ich kład. Im jest on prostszy, tym lepiej. Przy pielęgnacji skóry problematycznej należy unikać sztucznych dodatków w postaci SLS, substancji zapachowych, parabenów, barwników oraz sztucznych konserwantów, które mogą działać drażniąco na naszą skórę, powodując podrażnienia, a nawet stany zapalne.\nJakie produkty pielęgnacyjne do włosów oraz ciała wybrać?\nW naszej aptece cefarm24.pl znajdą Państwo szeroką gamę najlepszych jakościowo kosmetyków oraz dermokosmetyków dedykowanych nawet najbardziej wymagającym warstwom skóry. W zależności od osobistych preferencji oferujemy balsamy, emolienty, kremy, szampony, odżywki, emulsje, żele do kąpieli czy mydła. Wśród dostępnych preparatów pielęgnacyjnych do skóry ciała i włosów polecamy takie marki dermokosmetyków jak: Vichy, Nuxe, Bioderma, Dermedic, Emolium, Klorane, La Roche-Posay, Mediderm, Mustela, SVR, Uriage oraz kosmetyków: Biały Jeleń, Biovax, Farmona herbals, Kallos, Nacomi, Tołpa, czy Ziaja.


[FILM] Klub żeglarski “Kotwica” w tarapatach. Wojsko zabierze żeglarzom siedzibę? – Świnoujście\nStrona główna / Lokalne / [FILM] Klub żeglarski “Kotwica” w tarapatach. Wojsko zabierze żeglarzom siedzibę?\nswinoujskie.info 2 sierpnia 2016\tLokalne 7 komentarzy 1,757 Odsłon\nPo 40 latach działalności JKMW Kotwica ma spore problemy. Wszystko przez koniec umowy z wojskiem na wykorzystywanie terenu na którym młodzi żeglarze uczą się pływania na jachtach. Chodzi o nabrzeże do cumowania jachtów oraz budynek szkoleniowy przy ulicy Steyera. Rejonowy Zarząd Infrastruktury podległy pod Ministerstwo Obrony Narodowej wypowiedział żeglarzom umowę na korzystanie z terenu. To oznacza dla klubu spore problemy. Jednak żeglarze nie podają się i od decyzji chcą się odwołać. O sytuacji wiedzą także samorządowcy, którzy obiecali pomoc.\n– Jeżeli zajdzie taka potrzeba, klubowe jachty będzie można zacumować przy nabrzeżu miejskim. Choćby przy pomoście przy Wybrzeżu Władysława IV. Postaramy się także poszukać pomieszczeń na siedzibę – mówi Paweł Sujka, zastępca prezydenta miasta.\nKlub Kotwica jest stowarzyszeniem kultury fizycznej, zajmującym się wszechstronnym rozwojem i upowszechnianiem żeglarstwa. Współpracuje z Marynarką Wojenną RP oraz władzami miasta i instytucjami cywilnymi. JKMW Kotwica ma bazę szkoleniową, dysponuje instruktorami, oraz jachtami (2 pełnomorskie i 5 zatokowych). Klub organizuje regaty pełnomorskie, uczestniczy w regatach organizowanych przez inne kluby i instytucje, organizuje rejsy klubowe – stażowe i turystyczne a także imprezy integrujące środowisko żeglarskie.\nPoprzedni [ZDJĘCIA i FILM] Grechuta Festival: Pełne humoru spotkanie z Arturem Barcisiem\nNastępny [ZDJĘCIA i FILM] Grechuta Festival: Fenomenalny koncert „Bursztynowe Serce Szczerozłote”\n3 sierpnia 2016 z 13:25\nA to ciekawe, bo przecież JKM Kotwica zawsze był Jachtklubem wojskowym, a jachty figurowały w rejestrach jako okręty marynarki wojennej. Mój mąż odbywał służbę wojskową na jednym z nich. Sama byłam wieloletnią członkinią Jachtklubu. To o co teraz chodzi? Komuś przydałby się teren i sprzęt pływający? A co do prywaty i kolesiostwa, to przepraszam, ale zawsze pływanie wiązało się z pracą na rzecz klubu i nic nie spadało z nieba. Sama wielokrotnie zszywałam żagle, prałam pokrowce od materacy na kojach i wykonywałam inne prace bosmańskie. W zamian pływałam w rejsach i na regatach oraz czarterowałam jacht na pływanie turystyczne. Pozdrawiam wszystkich Klubowiczów i trzymam kciuki. 🙂\n3 sierpnia 2016 z 07:21\nAle ambitne rozwiązanie znalazł wiceprezydent Sujka! każdy głupi polityk by takie musiał złożyć. Chodzicie panowie prezydenci pod rączkę z Brudzińskim, który trzęsie PiS więc ruszcie tyłki i załatwcie sprawę żeby żeglarze z Kotwicy dalej mogli normalnie działać z mlódzieżą.\n2 sierpnia 2016 z 23:24\nwszystko fajnie pieknie tylko kolesiostwo i kumoterstwo zwykly czlowiek z jachtem moze klamke pocalowac zabrac w piz………..\n3 sierpnia 2016 z 10:29\nKlub jest otwarty dla każdego – nikomu nie pokazano, gdzie są drzwi wyjściowe. Stwierdzenie “kolesiostwo” może tylko obrażać. Nie wolno pisać o sprawach tylko zasłyszanych, bo to obraża dobre imię Klubu. Malkontenci zawsze i wszędzie się pojawiają i z tym faktem niestety musimy się pogodzić, aczkolwiek nie do końca.\n2 sierpnia 2016 z 22:24\nTak naprawdę to ten klub jest zwykłą prywatą i w końcu ktoś przejrzał na oczy.\n3 sierpnia 2016 z 10:49\nszczegolnie gdy nastal nowy “zarzad”\n3 sierpnia 2016 z 12:31\nTrzymamy kciuki za wypracowanie porozumienia i dalszą współpracę z MW. 40 lat historii to szmat czasu, szkoda aby odszedł w zapomnienie. Powodzenia zarówno w rozwiązaniu obecnych kłopotów jak i w dalszej działalności.


Moneta kolekcjonerska NBP poświęcona cichociemnym - WP Finanse\nDo kolekcjonerów trafi 15 tys. egzemplarzy srebrnej 10-złotówki. Od wtorku moneta jest dostępna w oddziałach okręgowych banku centralnego, w sklepie internetowym NBP oraz w sklepach numizmatycznych.\nNarodowy Bank Polski wprowadza do obiegu monetę poświęconą cichociemnym. W ten sposób bank upamiętnia przypadającą dziś 75 rocznicę pierwszego zrzutu polskich spadochroniarzy, przeszkolonych w Wielkiej Brytanii.\nBarbara Jaroszek z NBP powiedziała, że na awersie monety umieszczono wizerunek skoczka na tle rozłożonej czaszy spadochronowej. Na rewersie znajduje się odznaka spadochronowa z symbolem Polski Walczącej. Przedstawiono tam także symbolicznie 316 tak zwanych "ptaszków" - tak nazywano cichociemnych. Barbara Jaroszek podkreśla, że na monetach NBP są upamiętniane ważne osoby i wydarzenia.\nDo kolekcjonerów trafi 15 tysięcy egzemplarzy srebrnej 10-złotówki. Od wtorku moneta jest dostępna w oddziałach okręgowych banku centralnego, w sklepie internetowym NBP oraz w sklepach numizmatycznych.


Rozszerzenie pliku .OV5 - Jak otworzyć plik OV5? File Extension OV5 - FileTypes\nJeżeli trafiłeś w to miejsce, to wysoce prawdopodobne jest, że masz problem z plikiem OV5. Jeżeli chcesz otworzyć plik OV5, bądź rozwiązać inny problem dotyczący tego typu pliku, zapoznaj się szczegółowo z informacjami na tej stronie.\nInformacje o pliku OV5\nJak otworzyć plik OV5?\nNajczęstszy problem, który występuje w momencie gdy nie możesz otworzyć pliku OV5 jest kuriozalny - brak zainstalowanej opdpowiedniej aplikacji na Twoim urządzeniu. Rozwiązanie jest badzo proste, wystarczy wybrać i zainstalować jednen (bądź kilka) program do obsługi OV5 z listy którą znajdziesz na tej stornie. Po poprawnej instalacji koputer powinien sam powiązać zainstalowane przed chwilą oprogramowanie z plikiem OV5 którego nie możesz otworzyć.\nProgramy, które otworzą plik OV5\nInne problemy z plikiem OV5\nPobrałeś i poprawnie zainstalowałeś jeden z programów a problem z plikiem OV5 nadal występuje? Może być kilka przyczyn takiej sytuacji - przedstawiamy kilka powodów, które tworzą najwięcej problemy z plikami OV5:\nplik OV5 którego dotyczy problem jest uszkodzony\nw "Rejestrrze Windows" nie istnieje odpowiednie powiązanie pliku OV5 z zainstalowanym programem do jego obsługi\naplikacja, która obsługuje plik OV5 nie posiada odpowiednich zasobów komputera, albo nie zostały zainstalowane odpowiednie sterowniki które pozwolą programowi się uruchomić


Rozwój ekologii na świecie - Co W Necie Piszczy?\nZiemia każdego dnia jest eksploatowana ponad miarę. Trujemy środowisko spalinami, produkujemy szkodliwe substancje, nadużywamy opakowań plastikowych. Zbyt dużo produkujemy a zbyt mało poddajemy recyklingowi. Śmieci plastikowe, gazety, opakowania po żywności wolimy spalić w piecu.\nDbajmy o naszą planetę – torby ekologiczne\nOstatnio jednak prognozy na temat ziemi nie są zbyt optymistyczne. Za kilkadziesiąt lat, możemy nie mieć już warunków do życia. Kończy nam się węgiel, woda zawiera coraz więcej szkodliwych substancji. Z tego wszystkiego rozwijają się wirusy i infekcje. Człowiek na co dzień o tym nie myśli. Kupuje, zużywa i wyrzuca. Jednak sytuacja jest na tyle niebezpieczna, że do akcji zaczęły wkraczać instytucje państwowe. W Polsce powstały specjalne kosze na segregację odpadów. Jednak zaglądając do takiego zbiornika, zazwyczaj nie znajdziemy posegregowanych śmieci. Ludzie bowiem są zbyt wygodni nawet na wyrzucenie papierka 2 centymetry dalej. Mamy mnóstwo możliwości na wspomaganie ekologi. Możemy na zakupy nosić torby bawełniane lub specjalne torby ekologiczne. Bawełniane torby z nadrukiem nie kojarzą nam się już z płóciennymi workami. Obecnie jest wiele modnych wzorów, do których możemy przywiązać się bez mała. Producent toreb bawełnianych zadbał o połączenie atrakcyjności i ekologii w jedno. Warto też poddawać śmieci recyklingowi. Nie musimy spalać starych zeszytów, książek i czasopism. Możemy je równie dobrze oddać do skupu makulatury. Tam zostaną przetworzone a my przyczynimy się do uratowania planety. Organizowane są co roku akcje sprzątania świata w szkołach, lecz to tylko kropla w morzu potrzeb. Tak naprawdę każdy z nas powinien zacząć od siebie. Marnujemy za dużo jedzenia, zaśmiecamy środowisko, wytwarzamy szkodliwe substancje. To proste i oczywiste wnioski. Każdą z tych rzeczy możemy zmienić.\nMożemy oddawać nadwyżki jedzenia ubogim lub przygotowywać je naszym zwierzętom. Znajdujące się na każdym roku kosze na śmieci powinny być dla nas jedynym miejscem na wyrzucanie śmieci. Częściej powinniśmy jeździć rowerami. To niewielkie rzeczy a ile mogą pomóc.\n← „Jak zarobiłem na konsolę do gier czyli sprzątanie biur”\n„Jak zorganizować domowe laboratorium?” →