Zapis stenograficzny (561) z 41. Posiedzenia Komisji Zdrowia w dniu 27 listopada 2008 r.\nZapis stenograficzny jest tekstem nieautoryzowanym.\nZapis stenograficzny (561) z 41. posiedzenia\nw dniu 27 listopada 2008 r.\n1. Informacja na temat informatora Polskiego Komitetu Zwalczania Raka "Nauczanie w szkołach o nowotworach złośliwych".\n2. Informacja Ministerstwa Zdrowia na temat kalendarza szczepień ochronnych.\n3. Spotkanie z przedstawicielami Polskiego Czerwonego Krzyża z okazji 50-lecia honorowego krwiodawstwa w Polsce.\n(Początek posiedzenia o godzinie 16 minut 35)\n(Posiedzeniu przewodniczą przewodniczący Władysław Sidorowicz oraz zastępca przewodniczącego Stanisław Karczewski)\nPrzewodniczący Władysław Sidorowicz:\nProszę o zajmowanie miejsc, za chwilę rozpocznie się czterdzieste pierwsze posiedzenie naszej komisji.\n(Rozmowy na sali)\nProszę państwa, w porządku obrad czterdziestego pierwszego posiedzenia Komisji Zdrowia przewiduje się: króciutkie wystąpienie pani senator Rudnickiej na temat nowotworowego programu edukacyjnego, informację Ministerstwa Zdrowia na temat kalendarza szczepień ochronnych, a także punkt poświęcony jubileuszowi pięćdziesięciolecia ruchu honorowego krwiodawstwa Polskiego Czerwonego Krzyża.\nNie wiem, czy są z nami nasi krwiodawcy... To zostało włączone do porządku trochę na prośbę tego środowiska.\nNo właśnie, poprosili.\nA gdzie jest pan minister Wojtyła?\nDobrze, w takim razie jeszcze chwila.\nCzy są uwagi do porządku obrad? Nie. Dziękuję.\nPorządek obrad czterdziestego pierwszego posiedzenia komisji został przyjęty.\nBardzo proszę panią senator Rudnicką o zabranie głosu.\nPrzedstawiciel Centrum Onkologii - Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Gliwicach Jadwiga Rudnicka:\nPanie Przewodniczący! Szanowna Komisjo!\nBardzo dziękuję za to, że mam możliwość być tutaj i wspomnieć dawne czasy. Tęsknię za państwem i od czasu do czasu, niestety, będę się pokazywać.\nProszę państwa, sprawa profilaktyki przeciwnowotworowej nie wymaga żadnej dyskusji. Wiadomo, że u nas są bardzo duże braki w tej dziedzinie, a konsekwencje tego są olbrzymie. W porównaniu z innymi krajami jest u nas większa o kilkanaście, a w niektórych wypadkach o kilkadziesiąt procent liczba zgonów. Nie chcę przedłużać tej części, bo to są sprawy bardzo dobrze znane członkom komisji.\nJako novum powiem, że po raz trzeci wydaliśmy jako Polski Komitet Zwalczania Raka Oddział Śląski z siedzibą w Gliwicach...\nPolski Komitet Zwalczania Raka już w okresie międzywojennym miał ogromne zasługi w zakresie swojej działalności, w PRL został zlikwidowany, od jedenastu lat jest wskrzeszony, ma siedzibę w Gliwicach, dokładnie lokum w Centrum Onkologii. Mamy swoje koła na całym Śląsku, przeprowadzamy na tym terenie w szkołach różnorodne prelekcje, są różne wykłady profesorów, różnorodne... Może trudno to nazwać imprezami, ale nawet i takie wydarzenia są, różowe baloniki i inne rzeczy.\nOstatnio wydaliśmy przewodnik dla nauczycieli "Nauczanie w szkołach o nowotworach złośliwych". Jest to trzecie wydanie, rozszerzone, naczelnym redaktorem jest pan profesor Mieczysław Chorąży. Ten przewodnik jest na Śląsku rozprowadzany od wielu lat - ten nowy jeszcze nie, bo on dopiero powstał, ale poprzednie wydania - około stu szkół średnich otrzymało te podręczniki. To jest podręcznik dla nauczyciela biologii, no i wychowawcy klasy też by nie zaszkodził.\nSzanowna Komisjo, moja prośba dotyczy zaznajomienia się z tymże podręcznikiem. Główną część stanowi tłumaczenie "Cancer education in school", francuski Union Internationale Contre le Cancer, uzupełnione przez naszych profesorów, doktorów nauk medycznych - specjalistów onkologów. Wydaje mi się, że jeżeliby ten podręcznik znalazł się we wszystkich polskich szkołach, a nie tylko na Śląsku, to byłaby to dobra praca, praca uświadamiająca.\nJest jeszcze jedna kwestia. Nie tylko nauczyciel, nie tylko uczeń dowiedzieliby się czegoś o nowotworach. Przecież uczniowie zanoszą te wiadomości do domu, do mamusi, do tatusia. A więc taki podręcznik ma bardzo duży zakres edukacyjny. A żeby on się znalazł w ogólnym nauczaniu, jako podręcznik a nie przewodnik, musi na to wydać zezwolenie Ministerstwo Edukacji Narodowej. Taka jest droga. W związku z tym mam ogromną prośbę o zapoznanie się przez komisję z tymże przewodnikiem i zaproszenie na któreś posiedzenie komisji autorów, włączenie do porządku obrad spotkania z autorami. Oni przybliżą tę sprawę, wyjaśnią pewne kwestie, odpowiedzą na ewentualne pytania, które się państwu nasuną. Poparcie tego i rozpowszechnienie w kraju moja skromna osoba uważa za bardzo pozytywne i potrzebne.\nPan przewodniczący dostał jeden podręcznik, dla członków komisji zostawiam drugi. Bardzo dziękuję i oczekuję na kontakt. Dziękuję ślicznie.\nCzy są jakieś głosy w tej sprawie?\nBardzo proszę, pan senator Pawłowicz.\nSenator Zbigniew Pawłowicz:\nDziękuję bardzo, Panie Przewodniczący.\nPani Senator, jestem pod głębokim wrażeniem tych działań i tego podręcznika. Chciałbym jako kierujący ośrodkiem onkologicznym serdecznie pani pogratulować i podziękować za olbrzymi wkład pracy - i jako stowarzyszeniu, i jako ludziom - żeby zwiększyć efekty leczenia nowotworów w Polsce. Działamy w jednej grupie.\nI jeśli pan przewodniczący pozwoli, dołączając się do tej propozycji pani senator, chciałbym prosić o rozszerzenie planu o takie posiedzenie komisji, które miałoby na celu wpłynięcie na poprawę efektywności profilaktyki w zakresie Narodowego Programu Walki z Rakiem - mam na myśli zgłaszalność w wypadku nowotworów piersi i nowotworów szyjki, bo wiemy, na jakim poziomie ona jest, a wydajemy na to z budżetu państwa i z Narodowego Funduszu Zdrowia olbrzymie pieniądze. Dziękuję bardzo.\nPan senator Muchacki, proszę.\nSenator Rafał Muchacki:\nGratuluję pani senator. Znam panią od wielu lat, wiem, że bardzo propaguje pani edukację onkologiczną w Bielsku, w Beskidzkim Centrum Onkologii, taką edukację przeprowadzono też w szkołach średnich w starym województwie bielskim. Wtedy zaczęliśmy, teraz to kontynuujemy, korzystamy z podręczników, które były wydane w Gliwicach w ramach poprzednich dwóch wydań. Są to naprawdę kapitalne rzeczy.\nJak sądzę, myśl, którą pani senator rzuciła, jest bardzo dobra. Akurat tak się złożyło, że w naszej komisji jest dwóch onkologów - pan senator Pawłowicz i ja - i to, co pani senator przed chwilą powiedziała, jeżeli pan się zgodzi, Panie Przewodniczący, bardzo chętnie pozytywnie zaopiniujemy. Ale żeby stało się zadość, poprosiłbym o drugi egzemplarz. Możemy z senatorem Pawłowiczem podjąć się zaopiniowania tego. Chodzi o to, żeby wdrożyć to w życie.\nOdniosę się do tego, co powiedział pan senator Pawłowicz. Z bólem muszę stwierdzić, że w tej chwili Narodowy Fundusz Zdrowia trochę ogranicza dostępność do onkologów, między innymi w przypadku poradni chorób piersi zostało wprowadzone ograniczenie poprzez konieczność umiejscowienia tego rodzaju poradni przy poradniach chirurgicznych. Do onkologa nie obowiązuje skierowanie, a do chirurga obowiązuje. I jest patowa sytuacja, bo żeby przyjść do poradni chorób piersi, która jest przy poradni chirurgicznej, trzeba mieć skierowanie do chirurga. No, to jest kompletny absurd.\nJa już w zeszłym roku sygnalizowałem inny problem. Jeśli wiadomości telewizyjne są, że tak powiem, adekwatne do stanu faktycznego, to nasze badania mammograficzne i wyniki tych badań są, niestety, na niezbyt dobrym poziomie. Dziękuję bardzo.\nPan senator Karczewski, bardzo proszę.\nSenator Stanisław Karczewski:\nPani Senator, chciałbym przyłączyć się do gratulacji, a także wyrazić swoją opinię na temat potrzeby propagowania tego podręcznika. Ja nie miałem okazji dokładnie go przejrzeć i zapoznać się z jego treścią, zrobiłem to pobieżnie, ale już widzę, że ten podręcznik jest na bardzo wysokim merytorycznie poziomie, wart jest propagowania, bo porusza sprawy, które są niezwykle istotne, niezwykle ważne.\nZgłaszam wniosek, Panie Przewodniczący, żebyśmy z tym problemem zgłosili się do Ministerstwa Zdrowia. Akurat jest z nami pan minister Twardowski, a to jest odpowiednia osoba. Do pana chciałbym skierować apel o to, aby rada, która działa przy Ministerstwie Zdrowia, a nadzoruje Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych, zapoznała się z tym podręcznikiem i w określonym czasie, powiedzmy trzech, czterech miesięcy... Chodzi o to, abyśmy już po tych analizach mogli spotkać się wspólnie z senatorami z komisji edukacji i z przedstawicielem ministerstwa edukacji i rekomendować ten podręcznik do szerszego propagowania.\nJak słyszę, jesteśmy zgodni co do tego, że mamy duże trudności w zakresie edukacji onkologicznej, zgłaszalność na badania przesiewowe jest mizerna i warto podjąć jeszcze jakiś dodatkowy wysiłek, by podnieść poziom edukacji w tej materii.\nPrzyjmuję to jako wniosek. Może zawrzyjmy to w takim stwierdzeniu: komisja przyjmuje stanowisko, że będzie dążyła do poparcia wykorzystania przewodnika w edukacji. W porozumieniu z Ministerstwem Edukacji Narodowej będziemy zmierzać w tym kierunku.\nJak rozumiem, panowie, którzy uczestniczą jako obserwatorzy w posiedzeniach rady - jest was tutaj trójka - będą...\nAha. Wobec tego mam nadzieję, że te osoby, które uczestniczą w posiedzeniach rady, wprowadzą to jako pewnego rodzaju sugestie. Jest także z nami pan minister Twardowski, którego witamy. Liczymy, że ministerstwo pomoże w promowaniu podręcznika, bo ma on bardzo dobrą opinię wśród fachowców. Na tym kończę ten punkt posiedzenia.\nProszę państwa, przystępujemy do kolejnego punktu porządku obrad, a jest to informacja na temat obowiązującego kalendarza szczepień ochronnych. To jest punkt, który został wprowadzony na wniosek jednego z senatorów. Nie pamiętam już, kto z nas o to wnioskował.\nA, pani senator Fetlińska. Tak się niefortunnie złożyło, że teraz jej z nami nie ma. Wiem, że jest dyskusja dotycząca rozszerzenia, były wątpliwości, czy wystarczy... Najbardziej niepokojąca jest sprawa wysokości środków przeznaczanych na szczepienia. Pojawiła się kwestia, czy w planowanym budżecie są zagwarantowane wystarczające środki na zrealizowanie kalendarza szczepień i czy planowana jest zmiana katalogu szczepień. Stąd nasza ogromna prośba o informację.\nKto z ministerstwa zabierze głos? Pan minister? Proszę.\nPodsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia Marek Twardowski:\nDziękuję bardzo, Panie Przewodniczący\nNajpierw chciałbym oddać głos panu ministrowi Wojtyle, aby wypowiedział się w sprawie kalendarza szczepień - aktualnie obowiązującego i na przyszły rok. A potem jeszcze coś dopowiem.\nBardzo proszę, Panie Ministrze.\nGłówny Inspektor Sanitarny Andrzej Wojtyła:\nChciałbym powiedzieć, że kalendarz szczepień ochronnych jest ogłaszany, zgodnie z obecnie obowiązującą ustawą o chorobach zakaźnych i zakażeniach, jako komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia do końca I kwartału każdego roku.\nPolska, podobnie jak inne kraje, posiada system powszechnych szczepień ochronnych, który był wypracowywany przez wiele lat. Jest on modyfikowany i na bieżąco dostosowywany do zmieniającej się sytuacji epidemiologicznej, chorób zakaźnych, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.\nChciałbym podkreślić, że odporność zbiorowiskowa, która pojawia się przy zaszczepieniu ponad 90% populacji, a taki poziom jest przekraczany w Polsce w przypadku wszystkich obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, skutecznie przecina możliwość epidemicznego szerzenia się zakażeń.\nSzczepienia ochronne są prowadzone na podstawie ustawy o chorobach zakaźnych i zakażeniach, art. 14 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzenia i dokumentacji szczepień z 2002 r., rozporządzenia ministra zdrowia z 2005 r. w sprawie trybu i sposobu przekazywania preparatów służących przeprowadzaniu obowiązkowych szczepień ochronnych, rozporządzenia ministra zdrowia z 2008 r. w sprawie wprowadzenia jednolitych procedur postępowania w związku z wystąpieniem zakażeń meningokowych.\nJak już mówiłem, program szczepień ochronnych na kolejne lata jest ogłaszany w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia. Składa się z dwóch podstawowych części, takich jak szczepienia obowiązkowe, tak zwany kalendarz szczepień - w całości finansowany z budżetu państwa, oraz szczepienia zalecane - koszt szczepionki ponosi osoba poddająca się szczepieniu, zaś badanie kwalifikacyjne i iniekcja finansowane są przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Realizacja opracowywanego w Głównym Inspektoracie Sanitarnym programu szczepień ochronnych jest zgodna ze zmieniającą się sytuacją epidemiologiczną.\nChciałbym tylko powiedzieć, że w latach 2003-2008 podjęto wiele działań, które zmierzały do wprowadzenia w programie szczepień ochronnych zmian mających znaczący wpływ na jakość wykonywanych szczepień. Zmiany w kalendarzu szczepień są poprzedzane bieżącą analizą sytuacji epidemiologicznej wybranych chorób zakaźnych. Dodatkowym wyznacznikiem zmian w programie szczepień były aktualne trendy we współczesnej wakcynologii, koncentrujące się przede wszystkim na stosowaniu w obowiązkowych szczepieniach ochronnych dawek poliwalentnych, o wysokim stopniu skojarzenia, w tym między innymi zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Oprócz analizy sytuacji epidemiologicznej w kraju oraz możliwości finansowych na program szczepień ochronnych wpłynęły także zalecenia Rady Sanitarno-Epidemiologicznej powoływanej raz na trzy lata przez ministra zdrowia, co wynika z ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Pediatrycznego Zespołu Ekspertów do spraw Szczepień Ochronnych powołanego w 2006 r. przy ministrze zdrowia oraz rekomendacji WHO i ECDC. Ostateczny kształt jest kompromisem między koniecznością ochrony społeczeństwa przed zagrożeniami epidemiologicznymi a możliwościami finansowymi.\nChciałbym jeszcze tylko powiedzieć, że w ostatnich latach, zgodnie z rekomendacjami WHO, działania dotyczyły: wprowadzenia powszechnych szczepień dzieci skojarzonym preparatem przeciwko odrze, śwince, różyczce, przeciwko haemophilus influenzae typu B, obowiązkowego szczepienia przeciwko pneumokokom i ospie wietrznej dzieci z określonych przez ekspertów grup ryzyka - to zostało wprowadzone w tym roku, a także wprowadzenia do szczepień rekomendowanych, zalecanych preparatów przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego. Dokonano także zmian w szczepieniach przeciwko polio, w związku z eradykacją tej choroby w Europie. Szczepienia żywą szczepionką OPV ograniczono jedynie do dzieci w szóstym roku życia. Decyzja taka jest podyktowana faktem graniczenia Polski z krajami, w których stwierdzane są zachorowania na tę chorobę. Rozważa się w przyszłości likwidację tych szczepień, ale u nas należy bardzo ostrożnie do tego podchodzić, bo wschodnia granica Polski jest granicą Unii Europejskiej, a poza naszą wschodnią granicą sytuacja epidemilogiczna jest dosyć skomplikowana, występują zagrożenia. Nasi eksperci uważają, że jeszcze przez jakiś czas należy pozostawić te szczepienia. Zrezygnowano również z rewakcynacji gruźlicy w okresie ekspozycji na zachorowania. Te działania zbliżyły harmonogram szczepień ochronnych w naszym kraju do standardów europejskich, a przede wszystkim do rekomendacji WHO. Nasz kalendarz szczepień, mimo że jesteśmy krajem na dorobku, jest zbliżony do tego, o czym mówi WHO, uwzględnia rekomendacje tej organizacji i standardy europejskie.\nCorocznie dokonywana jest szczegółowa analiza realizacji szczepień ochronnych w Polsce, analizujemy stan zaszczepienia w odniesieniu do poszczególnych chorób zakaźnych, do populacji dzieci z roczników podlegających szczepieniom ochronnym oraz osób z określonych grup zawodowych i grup ryzyka. Przeprowadzamy analizę porównawczą stanu zaszczepienia osób podlegających szczepieniu w roku bieżącym i stanu zaszczepienia osób podlegających szczepieniu w roku poprzednim, a także analizę niepożądanych odczynów poszczepiennych. Materiały te publikowane są w biuletynie, za rok ubiegły w czerwcu, oraz zamieszczane są na stronie internetowej Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego. To tyle tytułem wstępu. Ja myślę, że pan minister jeszcze uzupełni to, co powiedziałem. A jeżeli będą jakieś pytania, to chętnie na nie odpowiem.\nBardzo proszę ministra Twardowskiego o zabranie głosu.\nDziękuję, Panie Przewodniczący. Dziękuję, Panie Ministrze.\nPowiem tak: w tej chwili, zgodnie z prawem, przy Głównym Inspektorze Sanitarnym jest Rada Sanitarno-Epidemiologiczna, która zajmuje się problemem prognozowania możliwości szczepienia i wprowadzania nowości czy modyfikacji w kalendarzu szczepień. Oczywiście jest to podyktowane zarówno potrzebami epidemiologicznymi, jak i możliwościami finansowymi państwa, co wyraźnie tutaj podkreślam. Mimo różnego rodzaju trudności udało nam się ten kalendarz od 1 października tego roku rozszerzyć, będzie to przeniesione także na przyszły rok. Kalendarz szczepień, który obowiązuje dzisiaj, będzie obowiązywał również... Pan minister Wojtyła wcześniej nawet wyda w tej sprawie komunikat, choć mógłby go wydać później. Uzgodniliśmy z panem ministrem wczoraj, że wyda ten komunikat wcześniej, a nie tak jak zwykle w I kwartale, żeby było jasne, co nas czeka od 1 stycznia. Pan minister Wojtyła będzie uprzejmy wydać go wcześniej, by wszyscy już wiedzieli, co będzie od 1 stycznia.\nJak będzie w przyszłości? Myślimy o różnego rodzaju rozwiązaniach. Jesteśmy oczywiście ograniczeni tym, że to od globalnej gospodarki światowej, czyli finansów, zależy, czy będziemy mieli wzrost na poziomie 4,8, 1,5 czy 1%. Chcielibyśmy mieć jak najwięcej, bo przecież od tego również zależy nasze PKB, od tego zależy, ile środków możemy przeznaczyć na zaspokojenie tych, a nie innych potrzeb, bo potrzeb jest dużo.\nPorządkujemy różne sektory, różne działy ochrony zdrowia. W Ministerstwie Zdrowia chcemy uporządkować politykę lekową państwa. Akurat mi podlega Departament Polityki Lekowej i Farmacji. Po roku pracy mogę powiedzieć, że pewne rzeczy już nam się udały, aczkolwiek nie jest nasz piękny kraj krajem, w którym się rządzi łatwo. Jak na razie zorganizowaliśmy tylko konferencję prasową, na której powiedzieliśmy, jakie mamy założenia do listy leków refundowanych, jeszcze nie było to procedowane w kierownictwie, jeszcze nie ma tego na stronie internetowej, a już piszą do mnie różne firmy i pytają: dlaczego nie ma tego albo tamtego, choć jeszcze niedokładnie wiedzą, czego nie ma, a co jest. A jedna z dość ważnych osób w państwie podaje w mediach, że nie wie, dlaczego leki umieszcza się albo nie umieszcza na liście leków refundowanych. Nie będę wymieniał nazwiska, żeby nie wywołać dyskusji publicznej. No, nie jest to praca łatwa, aczkolwiek jesteśmy zdeterminowani, żeby pewien porządek zrobić.\nNasze zamierzenie jest takie, żeby poczynić pewne kroki, jeżeli chodzi o kalendarz szczepień - mamy pewne plany w tym względzie - zarówno w oparciu o jeden, jak i drugi zespół. Będziemy chcieli też uporządkować tę sprawę, bo nie do końca najszczęśliwszym rozwiązaniem jest to, że mamy dwa zespoły - jeden działa przy głównym inspektorze sanitarnym, a drugi przy ministrze zdrowia. Właściwie to wszystko powinno korespondować ze sobą, bo to są fachowcy w podobnych dziedzinach. Być może dobrze będzie, jak oni będą dyskutowali przy jednym stole, bo jeżeli wydadzą jedną opinię, głównemu inspektorowi sanitarnemu i ministrowi zdrowia będzie łatwiej się znaleźć. A jeżeli byłyby dwie rozbieżne opinie, to byłby dodatkowy kłopot. Oczywiście to są zespoły opiniodawczo-doradcze, głos decydujący i tak zawsze ma minister zdrowia, po uzgodnieniu z głównym inspektorem sanitarnym. To on musi podjąć decyzję.\nPowiem, że mamy pewne zamierzenia, ale nie chciałbym ich w tej chwili zdradzać. Gdyby nam to się udało, gdyby ta sytuacja finansowa się ustabilizowała, to myślę, że dobrze byłoby to przyjęte. Ale nie mam zwyczaju obiecywać czegoś, czego nie będę mógł dotrzymać. W zależności od tego, jak będzie wyglądała nasza gospodarka w tym roku, będą w przyszłym roku zmiany w kalendarzu szczepień bądź ich nie będzie. W tej chwili tak to muszę ująć. Dziękuję bardzo.\nPan senator Muchacki, bardzo proszę.\nJa mam pytanie do pana ministra Wojtyły.\nPanie Ministrze, zastanawiają mnie trzy liczby na stroni 3, jeśli chodzi o środki finansowe przekazywane na szczepienia ochronne. W 2006 r. budżet wynosił 63 miliony zł. Czy mógłby mi pan powiedzieć, dlaczego potem był prawie dwumilionowy spadek, a w 2008 r. praktycznie wzrost o 10%, czyli znów było o 6 milionów zł więcej? To było duże zwiększenie. Jak pan uważa, jakie będą przybliżone koszty w 2009 r.? Dziękuję.\nDziękuję bardzo panu senatorowi.\nJa chciałbym najpierw państwu przedstawić, jak wygląda logistyka preparatów szczepionkowych, kto przygotowuje zgodnie z przytoczonymi przeze mnie aktami prawnymi, czyli ustawami i rozporządzeniami, propozycje kalendarza szczepień.\nPropozycje kalendarza szczepień przygotowuje główny inspektor sanitarny, korzystając z ekspertów Rady Sanitarno-Epidemiologicznej oraz pediatrycznego zespołu. Następnie przedstawia to ministrowi zdrowia. Preparaty szczepionkowe zakupuje Zakład Zamówień Publicznych przy Ministrze Zdrowia. Bywa tak, że końcowy efekt finansowy zależy od tego, jakie preparaty się kupi, ile się zapłaci w przetargach. To dlatego koszty końcowe różnią od tych, które przewidujemy.\nChciałbym powiedzieć, że w 2007 r. było wzmożone zachorowanie lokalne na meningokoki. Dlatego tutaj jest suma 1,5 miliona zł na szczepienia w poszczególnych powiatach województwa opolskiego. Wszystko rozpoczęło się od Brzegu, potem było kilka powiatów w województwie opolskim, następnie w województwie katowickim. Na szczęście, odpukać, w roku 2008 takiej sytuacji nie było, żeby trzeba było szczepić lokalnie.\nMy to teraz analizujemy, pod koniec tego roku albo w styczniu będziemy wiedzieli, czy to jest stały trend, czy, jak to bywa w epidemiologii, zdarzył się jeden rok, kiedy tych zachorowań nie było. Ale ja myślę, że są tego dwie przyczyny. Analizujemy też sytuację w innych krajach, w których występują zachorowania na meningokoki. Pierwsza przyczyna to jest edukacja społeczeństwa, a druga przyczyna to lokalne wyszczepianie. Jeżeli chodzi o meningokoki, to mamy szczepienia tylko przeciwko jednemu typowi meningokoku, typowi c, a już przeciwko typowi b nie ma szczepionki. W Polsce w ostatnich latach sytuacja epidemiologiczna w związku z migracją ludności zmieniła się. Kiedyś były głównie zachorowania na meningokoki typu B, na które nie było szczepień, w ostatnich latach jest 50:50. Bywało nawet tak, że zachorowań na meningokoki typu C było więcej, występowały głównie u nastolatków.\nMyśmy podjęli pewne działania, łącznie z działaniami kontrolnymi. Kontrolowaliśmy dyskoteki, inne miejsca, gdzie mieszka młodzież: internaty szkolne, domy studenckie. Była akcja promocyjna i kontrolna, na przykład sprawdzaliśmy fajki wodne w dyskotekach. I ja myślę, że to miało również pewien aspekt edukacyjny. Nie mówię już o sportowcach. Chodzi o to, ażeby każdy piłkarz, każdy sportowiec pił z jednej, oznaczonej butelki, bo często w Brzegu było tak, że wszyscy pili z tej samej butelki i dochodziło do rozszerzania się zarazków.\nW tym roku mogliśmy zaoszczędzić: po pierwsze, na przetargach, bo często jest tak, że im więcej szczepionek się kupuje, tym cena jednostkowa jest niższa, po drugie, nie musieliśmy szczepić przeciwko meninogokokom. Jeżeli chodzi o szczepienie przeciwko miningokokom, to my się opieramy na opinii Zespołu do spraw Zakażeń Meningokokowych, który został przeze mnie powołany w okresie, kiedy był wzrost zachorowań, czyli w ubiegłym roku. Przewodniczącą tego zespołu jest pani profesor Hryniewicz. Te rekomendacje pochodzą od tego gremium. Jak sądzę, wymieniłem wszystkie przyczyny, które mogły złożyć się na to, że tych środków jest więcej.\nTrudno określić, jaki będzie końcowy efekt finansowy. Chciałbym powiedzieć, że przez ostatnie dwa, trzy lata nie było sytuacji, że zabrakło środków na szczepionki. Myślę, że w przyszłości też takiej sytuacji nie będzie. Jeżeli występuje coś, czego nie można było przewidzieć, to uruchamiane są środki z rezerwy budżetu państwa czy Ministerstwa Zdrowia, przeważnie z budżetu państwa.\nUtrzymanie wysokiego poziomu wyszczepień w Polsce to jest jeden z fenomenów: zmiany organizacyjne, ochrona zdrowia, zwiększanie uprawnień, rozumienie praw człowieka, bo jest też kwestia towarzyszenia dziecku przy szczepieniu. Nie ma takich sytuacji, jak kiedyś, że szczepienia można było robić w szkole, a mimo to ponad 90%... To jest naprawdę bardzo przyzwoity wynik.\nPan senator Pawłowicz, bardzo proszę.\nChciałbym wyrazić moje uznanie dla obu panów ministrów za planowane rozszerzenie programu szczepień ochronnych na 2009 r. Moje pytanie będzie dotyczyło szczepień przeciwko pneumokokom. Chciałbym zapytać: co wpłynęło na to, że państwo zapisaliście w projekcie na 2009 r. tylko szczepienie dzieci w pierwszym roku życia, choć grupa ekspertów wnioskuje, żeby objąć tym dzieci do drugiego roku życia? O ile ja dobrze przeczytałem. To jest jedno pytanie.\nI drugie pytanie. Chciałbym się dowiedzieć o taką sprawę. Czy moglibyśmy się pokusić, jeśli chodzi o cały zespół szczepień zalecanych, przykładowo przeciwko ospie wietrznej u dzieci do drugiego roku życia, o stworzenie jakiegoś rozwiązania, polegającego na tym, że Narodowy Fundusz Zdrowia partycypowałby w kosztach zakupu szczepionki? Przecież grupy ryzyka występują na jakimś terenie, konkretnym terenie, w konkretnym miejscu, w konkretnej populacji, a zajmuje się tym finansowo minister zdrowia. Czy nie sądzicie panowie ministrowie, że trzeba by rozważyć, czy oddział Narodowego Funduszu Zdrowia, który jest na tym terenie, nie powinien być angażowany finansowo w zakup szczepionki? Dziękuję.\nProszę pana ministra o odpowiedź.\nDziękuję, Panie Senatorze, za te pytania.\nPowiem tak: oczywiście, my szczegółowo analizujemy wszystkie rekomendacje zarówno Rady Sanitarno-Epidomiologicznej, jak i pediatrycznego zespołu. Obecny tu minister Wojtyła również dokładnie analizuje, jakie jest niebezpieczeństwo epidemiologiczne. Ale jesteśmy również zobligowani do tego, aby patrzyć, jakie środki finansowe posiadamy.\nEksperci, jak państwo wiedzą... Macie państwo materiały, które przygotowaliśmy w zwięzłej formie, żeby były czytelne. Ostatnio rada uchwaliła sześć priorytetów. No realizacja tego to jest koszt co najmniej kilkuset milionów złotych, tak z grubsza. Ja nie dyskutuję z potrzebami, bo wiadomo, że jeżeli coś się produkuje to w określonym celu. O tym nie dyskutujemy. Dyskutujemy nad tym, co w pierwszej kolejności jest potrzebne, co jest niezbędne i na co nas stać.\nPanie Senatorze, odniosę się teraz do drugiej sprawy. Powiedziałem już, że na 2009 r. mamy różne plany, również dotyczące tego, o czym pan wspomniał. Może nie będę tutaj za dużo mówić, ale coś nam chodzi po głowie. Oczywiście zależy to od możliwości płatnika, bo na tego płatnika ostatnio przerzucamy wszystko co możliwe, między innymi...\nPanie Senatorze, w tym właśnie problem. W tym roku koniunktura nam sprzyjała, bo w porównaniu do planu finansowego od początku roku mamy o 8 miliardów więcej. To jest potężna kwota. Dlatego mówiłem o tym, że ważne jest, jaki będzie wzrost gospodarczy w przyszłym roku, bo od tego będzie zależało, czy w stosunku do planu finansowego funduszu będziemy mieli co dodatkowo dzielić.\nTo, co ogłosiliśmy na konferencji prasowej odnośnie do leczenia chorób rzadkich, odnośnie do... Proszę państwa, my żeśmy już, powiem trywialnie, pociągnęli sporo, jeśli chodzi o fundusz. Prowadziliśmy w tym roku leczenie trzech chorób rzadkich, teraz zamierzamy włączyć cztery następne. To już jest siedem, a tak naprawdę fundusz nigdy w pełnej wysokości tego nie finansował. Cztery choroby rzadkie, które wpisujemy, plus leczenie plamki żółtej w ramach jednorodnych grup pacjentów, to już jest dodatkowy koszt 50,5 miliona zł rocznie. A koszt nowej listy leków refundowanych, ostrożnie prognozując, dla funduszu wynosi 220 milionów. No musiałem dość twardo rozmawiać z funduszem. Nawet ta zmiana, którą w tej chwili wprowadzamy na liście leków refundowanych, będzie wymagała zmiany planu finansowego funduszu, bo aż takiej kwoty na przyszły rok, jeżeli chodzi o refundację leków, fundusz nie przewidział. Ale uważamy, że jest to konieczne i fundusz tę zmianę tutaj państwu również zaproponuje. Proszę nam wierzyć, że jesteśmy zdeterminowani, żeby te pieniądze były wydawane rozsądnie.\nFundusz, proszę państwa, będzie również finansował... Obiecaliśmy, że zabezpieczymy wszystkim dzieciom chorym na cukrzycę, do osiemnastego roku życia włącznie, pompy insulinowe. I to najnowszej generacji. Dotrzymujemy słowa, prezes ogłosił zarządzenie, w tej chwili będą rokowania i jest szansa - chcę, żeby tak się stało - by jeszcze przed końcem roku zaczęto wyposażać dzieci w pompy insulinowe. Rozszerzamy osprzęt, zwiększamy ryczałt na ten osprzęt i dajemy do dwudziestego szóstego roku życia, przypominam, że teraz jest do osiemnastego roku życia... A więc tutaj z płatnika tak naprawdę ciągniemy, ile można. Ale to, o czym pan mówił, Panie Senatorze, również chodzi nam po głowie.\nPan minister Wojtyła jeszcze chciałby uzupełnić.\nJa tylko chciałbym, Panie Przewodniczący, jeszcze dodać, że szczepienia przeciwko pneumokokom i ospie wietrznej w grupach ryzyka wprowadziliśmy od października tego roku. My nigdy nie podejmujemy działań pochopnych, musimy przeanalizować, jak to wpłynęło na sytuację epidemiologiczną i dopiero zdecydować, jak dalej szczepić.\nJeszcze chciałbym panu senatorowi odpowiedzieć, z czego mogły się wziąć oszczędności. To też analizujemy. W tej chwili właściwie żadnej partii szczepionki nie musieliśmy utylizować, doszliśmy do takiej perfekcji, jeżeli chodzi o logistykę, że praktycznie - oprócz tysiąca szczepionek przeciwko wściekliźnie, które przekazaliśmy do wojska - wszystkie szczepionki zostały wykorzystane w 100%, nic nie trzeba było utylizować.\nJesteśmy chyba jednym z nielicznych krajów na świecie, który w ten sposób sobie z tym radzi, czego dowodem jest fakt, że w tym roku Światowa Organizacja Zdrowia u nas w Polsce nakręcała film instruktażowy dla wszystkich krajów świata, jak należy postępować, jeżeli chodzi o logistykę, ze szczepionkami.\nMamy Centralną Bazę Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych w Porębach koło Zduńskiej Woli. Każda z szesnastu stacji sanitarno-epidomiologicznych posiada miejsce do przechowywania szczepionek. Oczywiście to łączy się z kosztami, bo one muszą być w odpowiedniej temperaturze, muszą być monitorowane itd., itd. Doszliśmy do takiej wprawy logistycznej, że właściwie nic nam się nie marnuje.\nTeraz wprowadzamy system informatyczny online, dzięki któremu będziemy codziennie wiedzieli, gdzie co jest i jak jest potrzeba. Bywają takie sytuacje, że trzeba przerzucać szczepionki z jednego miejsca do drugiego. Obecnie mamy comiesięczne raporty, ale chcemy to zrobić w systemie online, żeby codziennie wiedzieć, gdzie te szczepionki są, jak one schodzą.\nRobimy to bardzo roztropnie, przede wszystkim analizując sytuację epidemiologiczną. Ale również musimy brać cały czas pod uwagę to, żeby to robić oszczędnie i nie narażać budżetu państwa na straty. Chodzi o to, żeby relacja koszt - efekt była odpowiednia.\nJa chciałbym powiedzieć, że zaczęło się posiedzenie innej komisji, na którym muszę być, więc przekazuję prowadzenie panu przewodniczącemu Karczewskiemu. Od panów ministrów usłyszeliśmy sporo informacji, także optymistycznych. Teraz zgłaszał pytanie pan senator Gogacz.\nBardzo proszę o dalsze prowadzenie.\n(Przewodnictwo obrad obejmuje zastępca przewodniczącego Stanisław Karczewski)\nSenator Stanisław Gogacz:\nPanie Przewodniczący, chciałbym w nawiązaniu do pytania mojego przedmówcy... Mnie się wydaje, że jeżeli chodzi o pneumokoki, czyli ten zapis w załączniku pierwszym, to zmiana jest podmiotowo poszerzająca, to znaczy, że grupa dzieci objęta tymi właśnie szczepieniami będzie większa. No powtarza się zapis z 2008 r., ale dodaje się jeszcze zapis mówiący o wszystkich dzieciach w pierwszym roku życia, w grupie ryzyka. To moje pierwsze stwierdzenie.\nDruga sprawa. Byłem kiedyś na konferencji - nie pamiętam, kto ją organizował - dotyczącej szczepień przeciwko meningokokom. Była cała seria tych spotkań, ale przy okazji tej właśnie konferencji organizatorzy przedsięwzięcia podkreślali wymierne korzyści, jeżeli chodzi o zdrowie, jakie populacja zaszczepiona może sobie dać, a co za tym idzie z punktu widzenia nas osób publicznych dla całej populacji, w której żyjemy. I skoro właśnie dyskutujemy nad tym, czy należy, czy nie należy, ile wprowadzono tych szczepień, jak dużo... My oczywiście się cieszymy, ale chciałbym wiedzieć, czy ministerstwo ma symulacje dotyczące wymiernych korzyści w sensie zachowania zdrowia, czyli mniejszej liczby pacjentów, którzy będą musieli być leczeni. No część osób nie zachoruje, gdyż poddana zostanie szczepieniu. Nie chcę tu tego rozwijać, myślę, Panowie Ministrowie, że w tym zdaniu przedstawiłem problem. Ale chciałbym wiedzieć, czy ministerstwo takie symulacje posiada, bo zdaję sobie sprawę, że są takie jednostki chorobowe przeciwko którym odbywa się szczepienie, co do których trwa jeszcze dyskusja, czy należy, czy nie należy szczepić. No już nie chcę tutaj wymieniać, o jakie szczepienia chodzi, ale są takie, na przykład przeciwko meningokokom, pneumokokom. To jest sprawą oczywistą. Czy ministerstwo posiada taką symulację? Ile zaoszczędziłby budżet państwa na leczeniu, gdyby można było wcześniej ludzi zaszczepić? Dziękuję.\nDziękuję, Panie Senatorze.\nOczywiście, Ministerstwo Zdrowia musi posługiwać się badaniami nie tylko epidemiologicznymi, ale też farmakoekonomicznymi. Do tego jest między innymi powołana Agencja Oceny Technologii Medycznych, która zajmuje się też tego typu kwestiami.\nPoproszę teraz pana ministra Wojtyłę o uzupełnienie mojej wypowiedzi.\nDziękuję bardzo, Panie Ministrze.\nPanie Senatorze, za każdym razem... Oczywiście, szczepionka, która funkcjonuje na naszym rynku, jest zarejestrowana i jest bezpieczna, skoro została zarejestrowana. Ale my, proponując cokolwiek panu ministrowi, zwracamy się do Agencji Oceny Technologii Medycznych, żeby dokonała takiej analizy również pod kątem relacji: koszt - efekt. I otrzymujemy takie analizy, czego przykładem jest szczepionka przeciwko rakowi szyjki macicy, czyli brodawczakowi ludzkiemu. W ubiegłym roku myśmy nie wprowadzili jej jako szczepienia rekomendowanego, bo mieliśmy zbyt mało danych naukowych. W tym roku grono ekspertów, konsultanci z poszczególnych dziedzin medycyny, dostarczyli nam dowody, Agencja Oceny Technologii Medycznych również je dostarczyła, w związku z czym jest to szczepionka rekomendowana, ona jest na liście szczepień rekomendowanych.\nCo ważniejsze, my jeszcze jedno bierzemy pod uwagę i musimy walczyć z tym, bo jest to bardzo groźne, naszym zdaniem, zjawisko, a chodzi o ruchy antyszczepionkowe, które są bardzo silne. Ostatnio odbyła się poważna konferencja, organizowana przez jeden z instytutów naukowo-badawczych, gdzie skrytykowano szczepienia, podawano przykłady negatywnego wpływu szczepień na organizm człowieka. My również musimy te aspekty brać pod uwagę, bo zwłaszcza w terenie, nawet w mediach lokalnych, te ruchy antyszczepionkowe są bardzo silne. I dlatego jest apel do państwa, którzy jesteście lokalnymi politykami, ażeby promować tam rzeczy merytorycznie udowodnione, a merytorycznie udowodnionym aspektem szczepień jest radykacja wielu chorób, korzyści dla zdrowia oraz efekty ekonomiczne.\nZastępca Przewodniczącego Stanisław Karczewski:\nCzy ktoś jeszcze chce zabrać głos w tej sprawie, czy zamykamy już ten punkt? Zamykamy.\nChciałbym serdecznie przywitać panią marszałek Krystynę Bochenek.\nDzień dobry, Pani Marszałek.\nPrzybyli również do nas: pan Sławomir Kaczyński, przewodniczący Krajowej Rady Honorowego Krwiodawstwa Polskiego Czerwonego Krzyża, pani Elżbieta Śmietanka, dyrektor generalny Zarządu Głównego PCK, pan Jerzy Kornaus, członek Zarządu Głównego PCK. Serdecznie witam.\nCzy możemy zrobić krótką, trzydziestosekundową przerwę techniczną? A potem rozpoczniemy omawianie kolejnego punktu.\nMam nadzieję, że pan z nami zostanie, Panie Ministrze?\nTak, tak, no to w takim razie nie robimy żadnej przerwy.\nPani Marszałek, oddaję pani głos. Bardzo proszę.\nSenator Krystyna Bochenek:\nPanie Przewodniczący! Szanowni Państwo Senatorowie! Panowie Ministrowie! Drodzy Goście!\nPozwolą państwo, że powitam was w murach parlamentu.\n6 września tego roku zostałam zaproszona przez honorowych dawców krwi Polskiego Czerwonego Krzyża do udziału w Ogólnopolskim Marszu Pokoju Honorowych Dawców Krwi, który miał miejsce pod Pomnikiem ku czci Ofiar Obozu Auschwitz w Oświęcimiu-Brzezince. To był ósmy ogólnopolski marsz pokoju. Podczas tego marszu honorowi dawcy krwi poinformowali mnie, że w tym roku honorowe dawstwo krwi w Polsce obchodzi swoje pięćdziesięciolecie.\nSzanuję ich dar życia - nie będę tu używała innych słów, chociaż te może brzmią bardzo górnolotnie - i przekazałam apel o pokój na świecie uczestników ósmego marszu pokoju, zgromadzonych w szczególnym miejscu, bo jak powiedziałam na terenie byłego obozu zagłady Auschwitz Birkenau, na ręce pana marszałka Komorowskiego i pana marszałka Borusewicza.\n"Honorowi dawcy krwi swą obecnością chcą poświadczyć umiłowanie pokoju, oddać hołd zamordowanym w bestialski sposób ofiarom II wojny światowej. Słowa adresowane do wszystkich narodów świata, wypowiedziane w tym miejscu przez ludzi, którzy własną, dobrowolnie oddaną krwią dla ratowania życia i zdrowia innych poświadczyli miłość i poszanowanie człowieka, niechaj dotrą do wszystkich, którzy posiadają wpływ na dzisiejsze i przyszłe losy świata.\nUczestnicy ósmego marszu pokoju zwracają się z apelem do narodów świata i ich przywódców, by dążyli do rozwiązywania konfliktów na drodze pokojowej, w sytuacjach konfliktowych o pomoc prosili negocjatorów zamiast generałów, aby uznali pokój za najwyższe prawo ideowe współczesnego człowieka i stworzyli mu warunki do spokojnego życia i rozwoju na ziemi, wykorzystywali naukę dla dobra człowieka, szanowali środowisko naturalne i dbali o jego zrównoważony rozwój, przelewaną w bezsensownych i niesprawiedliwych wojnach krew przeznaczali na ratowanie zdrowia i życia ludzkiego.\nJesteśmy przekonani, że pomimo porażek i tragicznych dat w historii naszej ziemi zbudowanie na niej nowego, lepszego życia jest możliwe, ludzkość zasługuje na życie w pokoju i przyjaznej dla niej cywilizacji".\nTen apel podpisali uczestnicy ósmego marszu pokoju honorowych dawców krwi PCK.\nByłam obecna w Oświęcimiu-Brzezince i uznałam, że nikt nie ma większego tytułu, aby wystosować taki apel o pokój na świecie niż ci, którzy tę krew oddają i którzy służą na co dzień budowaniu pokoju, dając tak wspaniały dar i przykład nam wszystkim.\nPrzekazałam te adresy i ten apel marszałkom obu izb parlamentu. Pomówiłam o tym z kolegami podczas posiedzenia Prezydium Senatu. Dzisiejsze spotkanie zostało zorganizowane po to, aby pokłonić się państwu w pięćdziesięciolecie istnienia honorowego dawstwa krwi w Polsce. Chciałabym przedstawić pana przewodniczącego i panią dyrektor, przy okazji informując, że w przyszłym roku dziewięćdziesięciolecie obchodzić będzie Polski Czerwony Krzyż. Mamy przyjemność powitać też przewodniczącego zarządu głównego PCK.\nMyślę, że jest bardzo dużo problemów, wymaga to może nawet odrębnego spotkania, większego zgromadzenia, osób, które reprezentują regiony. Rozmawialiśmy o tym przed chwilą, bo miałam przyjemność gościć państwa i wyrazić uznanie i szacunek w imieniu wszystkich senatorów dla państwa codziennych działań i dla wielkiej aktywności i bezinteresowności w ratowaniu ludzkiego życia.\nPaństwo zwrócili uwagą na ważne kwestie. I zwracam się do koleżanek i kolegów z Komisji Zdrowia, abyśmy pomyśleli o sesji czy konferencji, podczas której mielibyśmy przyjemność spotkać się z tymi, którzy nie tylko reprezentują i zarządzają, ale też bezpośrednio oddają krew w różnych regionach. Wtedy pomówilibyśmy też o tych wielu problemach, które państwa dotyczą. My o tym czasem czytamy, ale dostrzegamy to na ogół dopiero wtedy, kiedy jest potrzeba krwi, a nie w waszych codziennych zmaganiach z tą trudną materią, żeby krwi nie brakowało. Może koleżanki, koledzy senatorowie i posłowie zechcą powiedzieć kilka słów do tych, których dziś gościmy z okazji pięknego jubileuszu, raz jeszcze podkreślam - pięćdziesięciolecia honorowego dawstwa krwi w Polsce, które przypada w tym roku, i dziewięćdziesięciolecia PCK, które będziemy mieli przyjemność w przyszłym roku obchodzić.\nNie wiem, Panie Przewodniczący, czy teraz państwo zabiorą głos... Jak pan sobie życzy.\nKto z państwa zabierze głos?\nCzłonek Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża Jerzy Kornaus:\nJerzy Kornaus, członek zarządu głównego.\nWszyscy trzej jesteśmy przedstawicielami organizacji Polskiego Czerwonego Krzyża. Polski Czerwony Krzyż jest organizacją, która bardzo ściśle jest związana z honorowym dawstwem krwi i z dawstwem krwi w ogóle. Jako organizacja, jako Polski Czerwony Krzyż już w latach trzydziestych tworzyliśmy pierwsze stacje poboru i przetaczania krwi. Moglibyśmy powiedzieć, że tak naprawdę historia honorowego krwiodawstwa rozpoczęła się już wcześniej. Dzisiaj żeśmy rozmawiali, że już przed wojną byli honorowi krwiodawcy, choć było ich niewielu. I to przedwojenne tworzenie stacji krwiodawstwa, stacji przetaczania krwi przetrwało wojnę, istniało po wojnie, aż do czasu, kiedy stacje krwiodawstwa przejęło państwo. Obecnie państwo zajmuje się techniczną obróbką krwi, zaś my zajmujemy się stroną bardziej duchową, zachęcamy i przekonujemy ludzi, przede wszystkim młodych, ale nie tylko, do tego, ażeby zdecydowali się pójść i oddać swoją cząstkę krwi, ażeby powiedzieli to słowo: tak. Akurat tak się składa, że my we trójkę jesteśmy krwiodawcami, ale niestety jesteśmy już w stanie spoczynku, nie oddajemy już krwi. Ja jestem również biorcą, a więc mogę mówić i za dawców, i za biorców, aczkolwiek krwiodawca to jest taki człowiek, który nie wie, komu daje, a biorca nie wie, od kogo dostaje. Moi koledzy z Dębicy - ja pochodzę z Tarnowa - zrobili kiedyś spotkanie dawców i biorców. Powiedzieli potem, że to był pierwszy i ostatni raz. Więcej nikt ich nie namówi do czegoś takiego. To było niesamowite spotkanie, którego nie dało się normalnie poprowadzić.\nDla nas jako dla krwiodawców jest to przyjemne, jak ktoś czasami dostrzeże, że są ci bezimienni ludzie, ktoś im podziękuje, ktoś powie o nich dobre słowo.\n(Senator Krystyna Bochenek: Teraz pan przewodniczący. Proszę uprzejmie o mówienie do mikrofonu.)\nPrzewodniczący Krajowej Rady Honorowego Krwiodawstwa w Polskim Czerwonym Krzyżu Sławomir Kaczyński:\nSławomir Kaczyński, krwiodawca z Łomży z dorobkiem 40 l z jakimś małym kawałkiem krwi pełnej, oddanej honorowo.\nProszę państwa, tak się złożyło, że z niedużego miasta na wschodzie Polski, północno-wschodniego regionu, trafiłem do centrali naszego ruchu. Nie było to z dnia na dzień, a po wielu latach współpracy. Doskonale wiemy, jak to wygląda w terenie. Teraz mam okazję poznać problemy kolegów w całym kraju.\nJesteśmy ruchem ludzi, którzy swoją miłość do bliźniego, do drugiego człowieka potwierdzają w sposób bardzo wymierny, bo dzielą się cząsteczką siebie. Robimy to tak długo, jak długo zdrowie nam na to pozwala, jak normy służby krwi pozwalają. Wiadomo, nie można się czynnie włączyć do tego ruchu, kiedy jest się zbyt młodym, nie można zbyt długo w nim uczestniczyć z racji wieku. Choroby dotykają nas tak samo jak wszystkich innych.\nTa służba, szczególna humanitarna służba drugiemu człowiekowi, sprawia nam ogrom satysfakcji, sprawia nam radość każde uratowane życie, a jeden z klasyków powiedział kiedyś, że jak ktoś ratuje jedno życie, to tak jakby ratował cały świat. Chcemy wierzyć, że nie tylko my tak myślimy. Wielokrotnie napotykamy dowody na to, że wiele osób w naszym społeczeństwie myśli podobnie. Chcemy jak najlepiej służyć nie tylko własną krwią, ale także jako propagatorzy upowszechniać tę ideę. I wystarczy nam odrobina pomocy. Możemy złożyć cząsteczkę siebie jako przykład, że tak się robi i że dobrze to służy. Możemy w to włożyć ogrom pracy, ale dobrze jest, jeśli w tych wysiłkach państwo nas wspiera. Promocja krwiodawstwa to nie tylko praca ludzi. Potrzeba nam materiałów, dostępu do mediów, do pełnego kontaktu ze społeczeństwem za pomocą nowoczesnych środków przekazu.\nRola Polskiego Czerwonego Krzyża wynika nie tylko z ustawy o Polskim Czerwonym Krzyżu jako naszej wewnętrznej regulacji, ale także z porozumień międzynarodowych. To uzasadnia pewne nasze oczekiwania co do zagwarantowania nam szczególnego dostępu do mediów publicznych, wsparcia naszego wysiłku typu praca, zaangażowanie, krew, również złotówkami.\nOczywiście, to wszystko już się dzieje. I ta krew jest. Ta krew jest i będzie, bo to jest nasz styl życia, nasze powołanie, które czujemy. Ale tak jak rośnie zapotrzebowanie na krew - nie dlatego, że ubywa krwiodawców czy zmniejsza się liczba oddawanej krwi, bo nie zmniejsza się, to zapotrzebowanie się zwiększa - tak w sposób oczywisty powinna wzrastać pomoc dla nas, dla naszych wysiłków. I to zarówno w sferze organizacyjnej, jak i finansowej. Wierzymy, że tutaj i wielu innych miejscach znajdziemy zrozumienie dla tego faktu i pomożecie nam państwo jeszcze lepiej, jeszcze więcej pracować. Mam taką nadzieję. Życzę nam i państwu tego, żeby nasza praca przynosiła jak największe efekty, bo to zapewnia bezpieczeństwo nas wszystkich. A chcemy czuć się bezpiecznie. Dziękuję.\nJeszcze poprosilibyśmy o zabranie głosu panią dyrektor, która była inicjatorką tego spotkania. Prosimy o kilka zdań, bo czas posiedzenia komisji jest ograniczony, a myślę, że będzie jeszcze powód, aby się spotkać. Jest jeszcze dużo do omówienia.\nCzy pani dyrektor chce coś powiedzieć?\nDyrektor Generalny Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża Elżbieta Śmietanka:\nMoi koledzy opowiadali o tym, jak to się stało, że stali się krwiodawcami, ja bardzo krótko opowiem, jak to się stało, że ja zostałam krwiodawcą, choć już nim nie jestem, bo też w którymś momencie zostałam zdyskwalifikowana.\nNie wyobrażam sobie, że można się zajmować promocją krwiodawstwa i organizowaniem ruchu krwiodawców w Polsce, jeśli się tego nie spróbuje, jeśli się nie odczuje tego na własnej skórze. Jeśli mam być wiarygodna dla ludzi, jeśli mam zabiegać w imieniu krwiodawców o realizację pewnych zadań, jeśli chcę mieć prawo wypowiadać się w imieniu krwiodawców, to sama muszę być krwiodawcą. I to był główny powód, dla którego ja zaczęłam oddawać krew. Przez ponad dziesięć lat byłam kierownikiem działu krwiodawstwa w Polskim Czerwonym Krzyżu, gdzie zajmowałam się promocją i organizacją.\nCzemu pozwoliliśmy sobie pojawić się dzisiaj u państwa? Otóż jedną z form promocji krwiodawstwa jest również docieranie do ludzi na samym dole, to, że ktoś kiedyś się z nimi spotka, kto im podziękuje, kto im powie: jesteście wielcy. Chodzi również o to, żeby powiedzieć tym ludziom: jesteście niezastąpieni, to, że istniejecie pięćdziesiąt lat to bardzo dobrze, dzięki wam chcemy się czuć bezpiecznie. Stąd nasza prośba, żebyście państwo zechcieli im w sposób głośny i zdecydowany powiedzieć: dobrze, że jesteście. Stańmy się wszyscy krwiodawcami. Każdy zdrowy niech spróbuje. To niebolesne, to nie jest heroiczny czyn, to nie wymaga nie wiadomo jakich poświęceń. To jest naturalny odruch. Przyzwyczajmy się do tego.\nWydaje nam się, że bezpieczeństwo jest czymś, co ciągle nas otacza, ale tak naprawdę nie wiemy, co nas za chwilę spotka, co się stanie jutro z naszymi bliskimi. Żaden lekarz nie ma obowiązku dostarczać worka krwi. Nikt nikogo legitymacją, papierkiem nie uleczy. Jeśli sami nie poczujemy w sobie woli wspierania się nawzajem, to krwi po prostu nie będzie. Liczę na państwa poparcie. Dziękuję bardzo.\nCzy pan minister chce teraz zabrać głos? A może ktoś z państwa senatorów?\nPani senator Fetlińska, bardzo proszę.\nSenator Janina Fetlińska:\nMyślę, że każdy z nas od dziecka zna PCK, jego zadania i piękną ideę. Każdy był w jakimś sensie członkiem, simowcem, nie zawsze krwiodawcą, bo nie każdy może być do tego, jak tutaj państwo mówicie, zakwalifikowany.\nJa chciałabym tylko zapytać o taką sprawę: co państwo, jako działacze w tej dziedzinie, postrzegacie jako największe bariery, jeśli chodzi o honorowe krwiodawstwo? Co najbardziej przeszkadza? O kilka zdań poproszę.\nKto z państwa chciałby odpowiedzieć?\nMyślę, że jakieś sygnały zawarłem już w tych paru słowach, które powiedziałem. Możemy wkładać ogrom pracy i służyć własnym przykładem, ale potrzebne nam są narzędzia promocyjne. To są nie tylko tradycyjne ulotki i plakaty, które za parę złotych można w dużych nakładach wyprodukować, to są również inne działania. Dzisiaj musimy sięgać po media elektroniczne, mieć dostęp do kanałów telewizyjnych, stacji radiowych. A z tym jest trudno. Trudno w czasach, kiedy mamy media publiczne, żeby Polski Czerwony Krzyż, chcąc ratować życie ludzi, zarabiał najpierw na to pieniądze gdziekolwiek i w jakikolwiek sposób, by zapłacić tymże mediom za ich misję służenia ogółowi społeczeństwa, tak jak my chcemy służyć. Oczywiście otrzymujemy wsparcie z resortu, stajemy do konkursów na realizację zadań ogłaszanych przez ministra zdrowia dla podmiotów nierządowych. Przepraszam, może to źle zabrzmiało w tym momencie, podmiotów pozarządowych. Ale wynikają z tego również ograniczenia. To, co jest w jednym regionie potrzebą chwili, w innym działa doskonale. Tam, gdzie możemy pewne rzeczy zrobić zupełnie nie angażując środków czyichkolwiek, ani własnych, ani budżetowych, spotkać się z młodzieżą, opowiedzieć im... Na to czasem pieniądze się znajdują, a na inne proste czynności, choćby wydanie plakatu czy ulotki, sami musimy znaleźć środki. Gdybyśmy mogli w takim kształcie zawierać umowy, że wydatkowalibyśmy - oczywiście w ramach tych zadań - pieniądze według naszej wiedzy, stosownie do potrzeb w terenie i ogólnopolskich, na te przedmioty, na te materiały, których nam najbardziej brakuje, byłoby nam znacznie łatwiej.\nPoza tym myślę, że pięćdziesięciolecie krwiodawstwa... W 1958 r. było 2% bezinteresownych honorowych krwiodawców, a obecnie mamy całkowicie bezinteresowne honorowe krwiodawstwo. Nasza praca organizacyjna - mówię nasza, bo uczestniczę w niej już ponad trzydzieści lat, a więc chyba mogę się do sporego kawałka pięćdziesięciolecia przyznać - uwiarygodnia nas jako partnera do realizacji tych zadań. Chcielibyśmy, aby pozwolono nam na podejmowanie tego zadania bardziej systematycznie. Być może ograniczenie roli konkursów w podejmowaniu decyzji pozwoliłoby nam się skupić bardziej na pracy merytorycznej niż na czysto biurowych zabiegach. Wiadomo, że to są bardzo ściśle określone procedury, a nie wszyscy jesteśmy urzędnikami, nie wszyscy jesteśmy specjalistami od wypełniania rubryczek. Ale my potrafimy znakomicie przekazać naszą wiedzę, nasze doświadczenie, przekonać młode pokolenie, przekonać rówieśników. Znam ludzi, którzy rozpoczynają oddawanie krwi w zacnym wieku lat pięćdziesięciu czy później, bo do sześćdziesięciu pięciu jest to możliwe. Jeśli zdrowie na to pozwala, to i normy medyczne pozwalają. Chcielibyśmy czuć pewność, że rozpoczęty dziś program będziemy mogli konsekwentnie realizować w roku następnym i w kolejnych latach. Poświadczają to, co z pewnością resortowi jest wiadome, nasze cykliczne akcje, choćby program adresowany do młodego pokolenia "Młoda krew ratuje życie", który w tej chwili już po raz szósty realizujemy. W każdym roku przyciąga on kilkanaście tysięcy nowych dawców, kilkadziesiąt tysięcy litrów krwi. Podobnie inne działania, wycinkowo, stosownie do potrzeb w poszczególnych regionach kraju, realizują nasze okręgi i okręgowe zarządy, a także okręgowe rady honorowego krwiodawstwa. Gdybyśmy była trochę większa elastyczność w podziale tych środków na nasze szczegółowe zadania, byłoby nam łatwiej i z pewnością bardziej skutecznie realizowalibyśmy swoje zadania, w sposób dostosowany do potrzeb, zmieniających się zarówno w ciągu roku, jak i w poszczególnych częściach kraju.\nChciałbym serdecznie państwu pogratulować, ale przede wszystkim powiedzieć, od czego zależy między innymi to honorowe krwiodawstwo. No kapitalnym przykładem jest właśnie pani marszałek Bochenek, która fantastycznie w naszym regionie propaguje i ochronę zdrowia, i krwiodawstwo. Jest to osoba, która cieszy się bardzo wielkim autorytetem. Myślę, że każdy z nas w to się włączy.\nChcę powiedzieć o jeszcze jednym fakcie. Ja pochodzę z Podbeskidzia i tam są księża, którzy w swoich parafiach potrafią kapitalnie zachęcić ludzi do oddawania krwi. Mamy taką jedną parafię, gdzie 100% ludzi zdolnych do oddawania krwi tę krew oddaje. A więc wierzę, że pani marszałek ze swoim autorytetem plus Kościół plus nasze skromne osoby wyklarują pomoc w tym względzie. Na Żywiecczyźnie właśnie jest coś takiego. Dziękuję bardzo.\nPanie Ministrze, bardzo proszę.\nChyba nie muszę podkreślać, że bez honorowego krwiodawstwa wiele procedur, w tym procedur nowoczesnych, wysokospecjalistycznych, nie mogłoby być wykonywanych, bo właśnie do tych procedur szczególnie często potrzeba bardzo dużo krwi. Właściwie można tylko, gratulując państwu tak pięknego jubileuszu i wytrwałości na przyszłość, apelować, żebyście nie jeździli na urlopy w okresie wakacyjnym. Brakuje wtedy krwi, co związane jest z nieco większą liczbą wypadków i większym zapotrzebowaniem na krew, ale też z tym, że honorowi krwiodawcy udają się poza swoje miejsce zamieszkania, gdzie oddają krew. I w tym momencie rozpoczynają się dramatyczne apele, że tej krwi w niektórych miejscach kraju brakuje. I nie dlatego, jak pan słusznie zauważył, że maleje ilość oddawanej krwi, bo wiemy również po ilości osocza, którą dysponujemy, że tak nie jest... Mamy ambitne plany, żeby, współpracując z państwem, spowodować wzrost honorowego krwiodawstwa w Polsce. Czeka nas jako resort rozwiązanie problemu, jeżeli chodzi o przetwarzanie osocza. To jest jeszcze problem, który musimy rozwiązać, wiemy, że on jest do rozwiązania, ale posegregowaliśmy sobie te zadania według pilności. To jest trudne zadanie. Wiadomo, że to nie tylko resort będzie się w to musiał włączyć, ale i rząd, bo już mamy niechlubną przeszłość w tym względzie. Musimy to rozwiązać tak dobrze, żeby takiej wpadki jak była poprzednio przez nieuczciwych biznesmenów, więcej nie było. Gratuluję państwu. Na pewno macie wsparcie resortu.\nA teraz mój apel do parlamentarzystów, nie tylko tych z senackiej Komisji Zdrowia, ale do wszystkich. Rzeczywiście, najlepiej można dotrzeć do społeczeństwa poprzez media publiczne. Na pewno jest to misja mediów publicznych. Myślę, że jeżeli by był odpowiedni odzew parlamentarzystów, to takiej organizacji, jaką jest Polski Czerwony Krzyż, niełatwo byłoby odmówić niedużego czasu antenowego mediom komercyjnym. Myślę, że można by spowodować poprzez umiejętne działanie parlamentarzystów, że również i one, popierając tak szczytną ideę, udostępniłyby nieodpłatnie swój czas, aby dotrzeć do społeczeństwa. Nie może tego robić rząd czy ja jako jego przedstawiciel, bo byłoby to źle odebrane. Na pewno tutaj dużo lepsza jest rola parlamentu. Rozumiem, że takie działania nie mają nic wspólnego z polityką i jeżeli byłyby to działania ponadpolityczne spotkałyby się z odpowiednim odzewem ze strony mediów zarówno publicznych, jak i komercyjnych. Dziękuję bardzo.\nBardzo dziękuję, Panie Ministrze.\nChciał się do tego odnieść jeszcze pan z zarządu PCK, bardzo proszę.\nJa tu nawiążę do tego, co zostało powiedziane: są wakacje i jest problem z krwią. Wychodzimy naprzeciw. Organizujemy akcję "Wakacyjna kropla krwi" . W tym roku było to już chyba po raz trzeci. A więc również staramy się, ażeby w tym okresie pozyskiwać krew nie tylko w tradycyjny sposób, ale też na inne sposoby. Między innymi takimi sposobami są pielgrzymki, takie jak pielgrzymka do Częstochowy, w tym roku była to, już trzecia, pielgrzymka do Łagiewnik, również z Krakowa, gdzie był również ksiądz z Żywca. Muszę podkreślić, że w wielu przypadkach nawiązaliśmy bardzo dobrą współpracę z księżmi. Był okres, kiedy to różnie wyglądało, ale to należy już do przeszłości. Większość z nich rozumie to, że jeżeli oni powiedzą o tym, jeżeli zachęcą, to również są tego pozytywne efekty. I to są efekty naprawdę duże. A jak brakuje krwi, to mówię... Mogę przytoczyć przykład z własnego doświadczenia, kiedy na sali szpitalnej... No wiem, że jedna osoba ma iść na operację, druga ma iść na operacje, za godzinę spotykamy się, pytam: no to co, a ona odpowiada: no nie, dzisiaj nie, bo nie było krwi. Nie ma krwi. Proszę państwa, ja wtedy zrozumiałem dokładnie, na czym to wszystko polega. Mogę tylko powiedzieć, jak bardzo mi było przykro. Próbowałem wówczas interweniować, dzwonić do kolegów, ale to nie da się tak, że dzisiaj odda i już będzie bezpośrednio podane. A więc mówię, mam tę radość, satysfakcję, że komuś te 30 l się przydało, a jak sam potrzebowałem, to ta krew była.\nPan senator Gogacz, bardzo proszę.\nJa oczywiście przyłączam się do gratulacji z racji jubileuszu, jubileuszu szczególnego stowarzyszenia - stowarzyszenia osób, które otrzymują członkostwo nie poprzez werbalną deklarację, ale poprzez czynną aktywną działalność, bo zdecydowali się na przekazanie niejako siebie dla innych.\nPozwoliłem sobie zabrać jeszcze głos po tym, jak wysłuchałem wypowiedzi wszystkich państwa, bo szczególnie zapamiętałem słowa pana przewodniczącego Ruchu Honorowego Krwiodawstwa. Mianowicie pan przewodniczący wspomniał o barierach. Pani senator Fetlińska już pytała o te bariery, ale moje pytanie jest nieco inne: czy jest gdzieś jakiś dokument, gdzie państwo właśnie wychwytujecie to literalnie, jakie macie potrzeby? Chcę też zapytać pana przewodniczącego, panią marszałek, czy my jako Komisja Zdrowia, czyli merytorycznie najbardziej przygotowana do tego typu odpowiedzi, na tego typu właśnie wyzwania... Czy właśnie my nie powinniśmy wystąpić do telewizji publicznej czy też do innych mediów, generalnie mass mediów, z apelem, ażeby przeznaczyli część czasu na coś, o czym tutaj mówimy. Trudno w tym gronie uzasadniać celowość takiego działania. Moje pytanie jest takie: czy jako senacka Komisja Zdrowia nie moglibyśmy właśnie z takim, no nie wiem, wnioskiem, apelem czy czymś innym wystąpić? Dziękuję bardzo.\nJa przede wszystkim bardzo dziękuje Komisji Zdrowia za możliwość zaproszenia państwa tutaj, za przyjęcie tego jako punktu dzisiejszego spotkania. Składam podziękowania na ręce pana przewodniczącego. Mam nadzieję, że spełni się to, o czym rozmawialiśmy tutaj przez moment z panem przewodniczącym, żeby właśnie zorganizować - no oczywiście nie z dnia na dzień - konferencję, która szerzej pozwoli omówić temat i potrzeby. Myślę, że wszyscy państwo senatorowie są podobnego zdania. Tak że pan przewodniczący jak najbardziej występuje z takim wnioskiem.\nJeśli mogę się uśmiechnąć i prosić pana ministra, żeby może ministerstwo - wiemy, że w natłoku spraw związanych z końcem roku - w jakiś sposób też pomyślało o odniesieniu się, czy jakimś słowem, czy jakimś adresem właśnie do... Wiem, że państwo mają stronę internetową. Byli też państwo podjęci już w Belwederze, gdzie otrzymali odznaczenia państwowe. No to są takie gesty. Ale tak właśnie możemy podziękować za działania. A więc skorzystam z obecności wysokich przedstawicieli ministerstwa zdrowia i poproszę państwa też o wsparcie.\nA jeśli chodzi o ten apel, to ja uważam, że jest jak najbardziej zasadne, żeby wystosować taki apel może w formie wspólnego oświadczenia - ja też mogę się pod nim podpisać - obydwu klubów parlamentarnych. Chodzi o to, żeby podjąć taką inicjatywą i zwrócić uwagę na ten niezmiernie ważny problem w oficjalnym piśmie. Myślę, że to jest dobry pomysł. Dziękuje uprzejmie.\nDziękuję bardzo, Pani Marszałek.\nJa również dołączam się do wszystkich podziękowań i do gratulacji.\nSam nie oddaję krwi, ale tylko i wyłącznie dlatego, że jestem po żółtaczce, a więc jestem zdyskwalifikowany. Jako chirurg wielokrotnie ordynowałem krew, czyniłem to wielokrotnie, nie tylko w procedurach wysokospecjalistycznych, Panie Ministrze, myślę, że w tych procedurach mniej specjalistycznych ta krew jest potrzebna, w urazach, w krwotokach, w wielu schorzeniach, a nie tylko w przypadku wysokospecjalistycznych procedur.\nBardzo często uczestniczyłem w spotkaniach z krwiodawcami, no bo w mojej miejscowości, przy moim szpitalu, działa klub honorowych dawców krwi, dźwięcznie, miło i sympatycznie się nazywają: "Kropelka". Co roku spotykamy się już od ponad dwudziestu lat i wielu tych honorowych dawców, tak jak mówił pan przewodniczący, już w tej chwili jest biorcami krwi czy było biorcami.\nWielcy są ci, którzy oddają bardzo dużo, i wielcy są ci, którzy oddają małe ilości czy okazjonalnie oddali krew. Ja jestem niezwykle wdzięczny tym wszystkim, którzy włączają się w ten ruch i nie tylko czynnie oddają krew, nie tylko są dawcami, ale również propagują tę wspaniałą, piękną ideę. Faktycznie jest to oddanie cząstki siebie komuś innemu, ratowanie życia ludzkiego. Jest to piękne, wspaniałe. Myślę, Pani Marszałek, moglibyśmy zorganizować w przyszłym roku konferencję. W ubiegłym roku mieliśmy konferencję poświęconą transplantologii. Ta konferencja była dobra, zakończyła się wieloma wnioskami. Gdybyśmy ją zorganizowali w tym okresie, o którym mówił pan minister, bardzo trudnym okresie wakacyjnym, gdybyśmy mogli...\n(Senator Krystyna Bochenek: Przed wakacjami.)\nPrzed wakacjami, oczywiście. Dobrze by było, gdybyśmy mogli dotrzeć do mediów, do telewizji, do radia. Mam nadzieję, że nam się to uda i mam nadzieję, że w jakiś sposób uda nam się nie tylko porozmawiać na ten temat. No jest wiele barier, za mało jest czasu, a one tworzą się, powstają. Likwidacja małych punktów krwiodawstwa - na pewno podnosi się standard, podnosi się jakość no ale jednak ta ilość honorowych dawców przez to się zmniejsza. No tak wydaje mi się. Takie są moje obserwacje z mojego otoczenia, z mojego środowiska. Nie wiem, jak wygląda to w innych miejscach. Jestem za tym, abyśmy taką konferencję być może w maju zorganizowali. To byłby taki okres, kiedy spodziewamy się zwiększonej liczby wypadków, wyjazdów honorowych dawców na wakacje. Są wtedy największe problemy. Moglibyśmy spotkać się, zorganizować konferencję. Będziemy mieli dużo czasu. Liczę oczywiście na państwa współudział, pomoc i zaangażowanie. Już o tym rozmawialiśmy z panią marszałek, tak że mamy... Nie ma pana przewodniczącego, ale myślę, że nie będzie miał nic przeciwko temu. Na następnym posiedzeniu przekażemy panu przewodniczącemu wniosek o zorganizowanie tej konferencji.\nPan prezes chciał jeszcze coś powiedzieć.\nMyślę, że maj jest doskonały pomysłem dla całego świata czerwonokrzyskiego. 8 maja są urodziny twórcy idei czerwonokrzyskiej - powiem w wersji absolutnie spolszczonej - Henryka Dunanta, tydzień, w którym ta data wypada, obchodzony jest w naszym kraju jako tydzień Polskiego Czerwonego Krzyża. Okres przedwakacyjny to doskonała okazja. A myślę, że w myśl zasady: przykład idzie z góry, organizacja akcji krwiodawstwa w parlamencie RP, w miejscu będącym na świeczniku, byłaby najlepszą formą, że tak powiem propagandy. Gdybyście państwo zechcieli wziąć również taką możliwość pod uwagę, byłbym wdzięczny. Oczywiście oprócz konferencji. Ci, którym oczywiście zdrowie pozwala, na pewno tak jak podczas czterdziestolecia naszego ruchu, wykonają ten piękny gest. A byłoby to wspaniale przyjęte. Dziękuję.\nCzy jeszcze ktoś chciałby zabrać głos?\nJeszcze pan, proszę bardzo.\nPani Marszałek! Szanowni Państwo!\nJa chciałbym serdecznie podziękować za to, że mieliśmy możliwość być tutaj dzisiaj. Dziękuję nie tylko w imieniu własnym i naszej trzyosobowej delegacji, ale w imieniu wszystkich krwiodawców za to, że Komisja Zdrowia znalazła chwilę czasu na to, by w tym natłoku pilnych, ważnych prac, posłuchać o tym, jakie problemy mają krwiodawcy.\nA jeśli chodzi o promocję, to na pewno bardzo dużo pomagają nam szkoły, a szczególnie rodzinni dawcy, gdzie dziadek, ojciec i wnuk idą razem oddać krew. To jest w tym wszystkim najpiękniejsze. I za to wszystko, za to, że wspiera nas administracja państwowa, włącza się w to wiele samorządów, chcieliśmy podziękować w imieniu krwiodawców. Dziękujemy za to, że jesteśmy dostrzegani nie tylko w tych najgorszych chwilach, ale również w chwilach radosnych dla nas. Dziękuję bardzo.\nJak rozumiem, Pani Marszałek, Szanowni Państwo, spotkamy się w maju na konferencji. Dziękuję bardzo.\n(Koniec posiedzenia o godzinie 18 minut 01)\nOpracowanie i publikacja:\nBiuro Prac Senackich, Dział Stenogramów


Dodatki Modowe - znienacka45.pl\nTo ciekawe zobaczyć co można zrobić z korka. Pochodzę z kraju, w którym z korka są jedynie podstawki pod szklanki i płytki wykładzinowe. A w Portugalii, w kraju gdzie dęby korkowe są bardzo popularne, z korka produkują prawie wszystko. Może nie widziałam bielizny, ale biżuterię, butki damskie i męskie, parasolki, torebki, portmonetki itd…. Poniżej kilka […]\n25 sposobów jak wiązać szale i apaszki\n05/04/2015 przez Ewa Zostaw komentarz\nZawsze problem z tym jak wiązać szale i apaszki, aby dobrze wyglądały i nie rozpadały się przy pierwszym podmuchu wiatru. Dzisiaj znalazłam wideo gdzie jest pokazanych 25 sposobów na oryginalne wiązania. Wideo trwa tylko 4 i pół minuty! Koniecznie obejrzyj! #szale #apaszki\nW kategorii: Fashion & Beauty Tagi:Dodatki Modowe


Po gorącym okresie przedświątecznym, sylwestrowych zabawach, czas odpocząć, nieco się zrelaksować. Jak dobrze się domyślasz, drogi czytelniku, moja propozycja na długie zimowe wieczory, będzie związana z rysowaniem Zentangle. Nie inaczej!\nZagraj w Tangle Manię\nNiedawno na YT oglądałam film prezentujący grę, która wykorzystuje technikę Zentangle®. Pomyślałam, ciekawy pomysł, żeby jeszcze bardziej zachęcić do rysowania, szczególnie tych, którzy podobno rysować nie potrafią.\nGrę, w mojej tylko odrobinę zmodyfikowanej wersji, nazwałam Tangle Mania. Myślę, że można całkiem przyjemnie spędzić wieczór w towarzystwie, lub w samotności, zdając się na rysowanie i kostkę do gry. Tak przy okazji, jeśli rysując na kartoniku masz problem z wyborem kolejnego wzoru, kostka zrobi to za ciebie.\nplansza z zestawem wzorów (lub kilka)\nkartoniki do rysowania, może być zwykły papier\ncałkowity luz i uciszenie wewnętrznego krytyka\nZasady gry są banalnie proste. Każdy z uczestników otrzymuje kartonik do rysowania, cienkopis i ołówek. Na początku wszyscy zaznaczają ołówkiem pole, które będą wypełniać wzorami, a następnie dowolnie dzielą je na 4 -5 fragmentów. Na przykład tak:\nNastępnie każdy uczestnik rzuca dwa razy kostką. Za pierwszym razem liczba oczek określa kolumnę na planszy, za drugim wiersz. I tak zostaje wyznaczony wzór, którym dany uczestnik zabawy ma wypełnić pierwsze pole. To samo odnosi się do każdego, kolejnego uczestnika. Kiedy wszyscy uporają się z zadaniem, przychodzi czas na kolejną rundę, czyli kolejne pole. Prawda, że proste?\nDla zainteresowanych przygotowałam jeden zestaw wzorów, starając się wybrać te stosunkowo proste. [pobierz planszę]\nDruga plansza jest bez wzorów, to dla bardziej ambitnych lub tych, którzy chcą przygotować sobie kilka plansz. [pobierz planszę]\nJest to jedna propozycja gry rysunkowej, a mi chodzi po głowie inna. Kto wie, może przygotuję kolejne rozwiązanie, choć rysowanie nadal pozostanie takie, jak to powinno mieć miejsce w Zentangle®.\nMam nadzieję, ze spodoba ci się pomysł i wciągniesz do rysowania inne osoby. Najważniejsze, to nie przejmować się umiejętnościami, to tylko zabawa.\ndo pobrania inspiracje styl życia zentangle zrób to sam\nEtykiety: do pobrania inspiracje styl życia zentangle zrób to sam


AGBs – myplant dental\nWarunki dostawy i warunki płatności\n§ 1 Przepisy ogólne / zakres\nNasze Warunki dostawy i płatności mają zastosowanie do wszystkich relacji biznesowych z naszymi klientami, a Klient uznaje je za wiążące przy składaniu zamówienia.\nWszelkie przepisy niezgodne z poniższym dokumentem i/lub przepisami ustawowymi – w szczególności ze Standardowymi warunkami zakupu Kupującego – będą wiążące dla nas wyłącznie w przypadku potwierdzenia tego na piśmie. To samo odnosi się do wszystkich warunków, które nie zostały określone w naszych Warunkach dostawy i płatności. Warunkowa dostawa towarów lub przyjęcie płatności nie oznacza akceptacji z naszej strony rozbieżnych przepisów.\nWszystkie porozumienia zawarte między nami a Kupującym w celu realizacji umowy są określone na piśmie w umowie oraz w niniejszych dokumencie, który stosuje się mutatis mutandis. Poprawki, uzupełnienia lub unieważnienie umowy lub niniejszych zapisów dla osiągnięcia skuteczności muszą być potwierdzone na piśmie.\nNasze Warunki dostawy i płatności mają również zastosowanie do wszystkich kolejnych zamówień.\nNasze Warunki dostawy i warunki płatności obowiązują na całym świecie, z wyjątkiem USA.\n§2 Oferty / dokumenty ofertowe\nNasze zamówienia są niewiążące i mogą ulec zmianie, chyba że uzgodniono inaczej.\nWszystkie rysunki, obliczenia i inne dokumenty związane z produktem, zastosowaniem lub projektem pozostają naszą własnością i podlegają prawu autorskiemu, nawet w zakresie, w jakim zostały one udostępnione Kupującemu; nie mogą one być powielane ani udostępniane osobom trzecim bez naszej wyraźnej pisemnej zgody.\n§ 3 Ceny / warunki płatności\nWszystkie ceny są podane „ex works”, chyba że uzgodniono inaczej. Koszty pakowania, ubezpieczenia i frachtu, jak również podatek od sprzedaży nie są wliczone w cenę i są fakturowane oddzielnie. Podatek VAT jest wykazywany oddzielnie na fakturze w wysokości ustawowej obowiązującej w dniu wystawienia faktury. Wszystkie przesyłki na całym świecie są przez nas ubezpieczane na koszt Odbiorcy, chyba że Odbiorca wyśle uprzednio pisemny wniosek zezwalający na wysyłkę towarów nieubezpieczonych.\nW przypadku produkcji dostosowanej do indywidualnych potrzeb, będziemy uprawnieni do dostarczenia o 10% więcej lub mniej niż wynosi ilość zamówienia i do odpowiedniego rozliczenia tej różnicy.\nW przypadku zamówień o wartości 200 euro netto lub wyższej, nie stosuje się marży wysokości 25 euro za małe zamówienie.\nZapłata ceny netto zakupu (bez odliczeń) jest wymagana ciągu 30 dni od daty wystawienia faktury, chyba że uzgodniono inaczej. Rabat gotówkowy może być odliczony jedynie po zawarciu odrębnej pisemnej umowy w tym zakresie.\nW przypadku niedokonania płatności przez klienta, będziemy uprawnieni do żądania odsetek za zwłokę w wysokości 8% powyżej odpowiedniej podstawowej stopy kredytowej stosowanej w danym wypadku. W zależności od zakresu wymaganego upominania, będziemy uprawnieni do pobierania grzywny w wysokości od 30 do 60 euro za każde pisemne upomnienie.\nFalls nach Vertragsabschluss in den Vermögensverhältnissen des Käufers eine wesentliche Verschlechterung erkennbar wird, durch die unser Anspruch auf Gegenleistung gefährdet wird, können wir bei Bestehen einer Vorleistungspflicht unsere Leistung solange verweigern, bis die Gegenleistung bewirkt oder uns Sicherheit für sie geleistet ist. Ist der Käufer nach Ablauf von uns gesetzten angemessenen Frist weder zur „Zug-um-Zug-Erfüllung“ noch zur Sicherheitsleistung bereit, steht uns das Recht vom Rücktritt des Vertrages zu.\nKupujący nie jest uprawniony do kompensowania ani wstrzymania jakichkolwiek płatności w ramach roszczeń wobec nas, chyba że takie roszczenia wzajemne nie są kwestionowane lub zostały podtrzymane na mocy ostatecznej i bezwzględnej decyzji sądu. Kupujący może jedynie wystąpić o prawo do zatrzymania (zastawu) na poczet roszczeń opartych na takim samym stosunku umownym jak roszczenie wzajemne.\n§4 Dostawy, okresy dostaw, dostawy częściowe\nPrzestrzeganie naszego zobowiązania w zakresie dostaw zależy od terminowego i prawidłowego wypełnienia zobowiązań przez Kupującego, w szczególności przestrzegania uzgodnionych warunków płatności. Zastrzegamy sobie prawu do skorzystania ze środka zabezpieczenia w postaci niewykonywania umowy.\nTerminy dostawy uzgodnione na piśmie rozpoczynają się w dniu potwierdzenia z naszej strony, jednak nigdy przed wyjaśnieniem wszystkich szczegółów technicznych i handlowych, jak również przedłożeniem wszelkich wymaganych zezwoleń. Wszelkie zmiany w projekcie dostarczanego towaru wymagane przez Kupującego w terminie dostawy wstrzymują naliczanie terminu dostawy i odpowiednio go przesuwają.\nWystąpienie nieprzewidzianych zdarzeń, siły wyższej i braku dostawy, za które nasi dostawcy nie są odpowiedzialni, uprawnia nas do odroczenia dostawy na okres trwania takiej przeszkody powiększony o rozsądnie obliczony okres rozruchu.\nDostawy częściowe są dopuszczalne w rozsądnym zakresie.\nW przypadku opóźnionej dostawy Kupujący ma prawo wyznaczyć nam na piśmie rozsądny termin na realizację dostawy. W przypadku niewysłania dostawy w tym dodatkowym okresie Kupujący ma prawo odstąpić od umowy za tę część dostawy, która nie zostały wysłane przed upływem dodatkowego terminu. Ponosimy odpowiedzialność za wszelkie szkody, które Kupujący w sposób oczywisty doznał w wyniku opóźnienia, za które ponosiliśmy odpowiedzialność. Nasza odpowiedzialność jest ograniczona w zakresie, w ramach którego Kupujący może zażądać 0,5 procent ceny tej części dostawy, która nie może zostać oddane do użytku w zamierzonym celu w wyniku opóźnienia, za każdy pełen tydzień opóźnienia, jednak nie więcej niż 5 procent. Nie oznacza to zmiany ciężaru dowodowego szkody poniesionej przez Kupującego. Nie ma to wpływu na ustawowe prawo Kupującego do odstąpienia od umowy.\nW przypadku opóźnienia dostawy z powodu winy Kupującego, zastrzegamy sobie prawo do naliczania opłat za przechowywanie towaru Kupującego w wysokości 0,5 procent ceny towaru za każdy rozpoczęty miesiąc, jednak nie więcej niż 5 procent. Po upływie rozsądnie przedłużonego okresu, będziemy uprawnieni do zbycia przedmiotu dostawy w inny sposób zgodnie z naszym życzeniem lub dostarczenia go Kupującemu w ramach wydłużonego okresu dostawy. Strony umowy rezerwują sobie prawo do wykazania, że poniesienia kosztów magazynowania było niższe, wyższe lub żadne. Nie wpływa to na ustawowe prawa do wycofania się z umowy i do dochodzenia odszkodowania.\nW przypadku opóźnienia przyjęcia lub naruszenia przez Kupującego jakichkolwiek innych obowiązków związanych ze współpracą, będziemy uprawnieni do żądania odszkodowania za wszelkie poniesione przez nas straty, w tym wszelkie poniesione dodatkowe koszty. Zastrzegamy sobie prawo do dochodzenia dalszych roszczeń.\n§ 5 Wysyłka, przekazywanie ryzyka\nO ile nie uzgodniono inaczej, dostawa zostanie zrealizowana według naszego wyboru za pomocą najbardziej odpowiednich środków wysyłki. Wszystkie dostawy są dokonywane „ex works”, na rachunek i ryzyko Odbiorcy. Na żądanie Kupującego i w zamian za zwrot dodatkowych kosztów możemy również zadbać o inny sposób wysyłki (np. ekspresową dostawę) lub częściową dostawę.\n§6 Powiadomienie o wadach, gwarancja, odpowiedzialność\nKupujący ma obowiązek dokładnie sprawdzić dostarczone towary po ich otrzymaniu i niezwłocznie powiadomić nas na piśmie o wszelkich wadach wykrytych w trakcie takiej kontroli, jednak nie później niż siedem dni po dostawie (widoczne wady) lub odkryciu (ukryte wady). W przeciwnym razie dostarczone towary uważa się za przyjęte.\nRoszczenia gwarancyjne nie będą miały miejsca w przypadku naturalnego zużycia lub uszkodzenia, do którego dojdzie już po przekazaniu ryzyka w wyniku nieprawidłowego lub nieostrożnego obchodzenia się z produktem, nadmiernego użytkowania, nieodpowiednich zasobów lub z powodu czynników zewnętrznych, których nie przewiduje umowa. Analogicznie, nie będą dopuszczalne żadne roszczenia gwarancyjne z tytułu jakichkolwiek niewłaściwych modyfikacji lub prac konserwacyjnych wykonanych przez Kupującego lub osoby trzecie lub z tytułu jakichkolwiek konsekwencji.\nW przypadku wystąpienia wady, za którą jesteśmy odpowiedzialni, będziemy uprawnieni do usunięcia wady lub dostarczenia zastępnika.\nW przypadku odmowy usunięcia wady lub dostarczenia zastępnika z naszej strony, jeżeli takie czynności naprawcze zostaną przez Kupującego uznane za nieuzasadnione lub w przypadku ich niewykonania, Kupujący może, według własnego uznania, odstąpić od umowy lub obniżyć cenę zakupu o rozsądną kwotę. Zakłada to jednak, że nie ma wątpliwości co do prawa Kupującego do zawiadomienia o wadach. Jeżeli zawiadomienie o wadach jest nieuzasadnione, będziemy uprawnieni do żądania zwrotu przez Kupującego wszelkich poniesionych przez nas kosztów.\nO ile w poniższym dokumencie nie określono inaczej, wszystkie inne roszczenia gwarancyjne, w szczególności roszczenia o odszkodowanie w przez Kupującego miejsce świadczenia lub wykonania zostaną wykluczone. W związku z tym nie ponosimy odpowiedzialności za uszkodzenia nie poniesione bezpośrednio przez wysłany towar; w szczególności nie ponosimy odpowiedzialności za utracone zyski lub inne straty finansowe ze strony Kupującego.\nWyżej wymienione zwolnienie z odpowiedzialności nie ma zastosowania w takim zakresie, w jakim szkoda jest spowodowana poważnym zaniedbaniem lub celowym naruszeniem zobowiązań lub kiedy straty wynikają ze śmierci, obrażeń fizycznych lub utraty zdrowia, lub jeśli Kupujący dochodzi roszczeń o odszkodowanie z powodu braku gwarantowanej jakości. W tym ostatnim przypadku roszczenia o odszkodowanie mogą być rozpatrywane tylko w takim zakresie, w jakim gwarantowane właściwości pokrywają ryzyko szkód wtórnych, a straty wynikają z ich braku.\nOkres gwarancyjny wynosi jeden rok, począwszy od chwili przeniesienia ryzyka (§ 5).\nPowyższe przepisy nie mają wpływu na roszczenia wynikające z obrażeń ciała lub szkód wyrządzonych własności prywatnej zgodnie z aktem o odpowiedzialności za produkt.\n§ 7 Zwroty\nZ zasady, w ciągu pięciu tygodni od otrzymania towarów i na podstawie naszej wcześniejszej umowy, przyjmujemy zwroty oryginalnie zapakowanych i nieużywanych towarów. Przyjmując zwrot zapakowanych fabrycznie towarów, odliczamy opłatę wysokości 25% wartości netto towarów. W przypadku wyrażenia przez nas zgody na przyjęcie towarów niezapakowanych w fabryczne opakowanie, wszelkie opłaty manipulacyjne będą naliczane w oparciu o czas i materiały, ale w każdym razie będą stanowić co najmniej 20% wartości netto towarów.\nZwracane towary mogą być zaakceptowane tylko z numerem partii.\nZamówienia specjalne i produkty wykonane na zamówienie, jak również towary sterylne zasadniczo nie podlegają zwrotom.\n§8 Zachowanie prawa własności\nDostarczone towary pozostaną naszą własnością do momentu, gdy wszystkie roszczenia względem Kupującego wynikające z relacji biznesowej zostaną zaspokojone w całości (towary zastrzeżone).\nW przypadku naruszenia obowiązków przez Kupującego – w szczególności w przypadku niewywiązania się z płatności – mamy prawo odstąpić od umowy i odebrać zastrzeżone towary, a Kupujący jest zobowiązany do przekazania takich towarów. Odebranie towarów lub stwierdzenie prawa do zatrzymania nie wymaga od dostawcy odstąpienia od umowy; takie działania lub zajęcie towarów zastrzeżonych z naszej strony nie stanowią wycofania się z umowy, chyba że zostanie to przez nas precyzyjnie wyrażone.\nstrony, niezależnie od tego, czy towary zostały sprzedane w stanie nieprzetworzonym, czy też w następstwie dalszego przetworzenia. Kupujący jest uprawniony do odbioru tego roszczenia, nawet po jego scedowaniu. Nie będzie to miało wpływu na nasze uprawnianie w zakresie dochodzenia roszczeń. Zobowiązujemy się jednak do odstąpienia od odbioru roszczenia, o ile Kupiec wywiąże się ze swoich zobowiązań płatniczych wynikających z otrzymanych wpływów, nie zalega z płatnościami, a w szczególności nie złożono żadnego wniosku o upadłość lub zawieszenie zobowiązań. W takim przypadku mamy prawo zażądać od Kupującego powiadomienia nas o scedowanych roszczeniach i dłużnikach, dostarczenia nam wszelkich informacji niezbędnych do odzyskania wierzytelności i przedłożenia nam wszystkich odpowiednich dokumentów oraz powiadomienia dłużników (stron trzecich) o cesji.\nPodczas zastrzegania tytułu Kupujący nie może zastawiać ani przekazywać towarów w drodze zabezpieczenia. Kupujący musi powiadomić nas niezwłocznie w przypadku zajęcia towarów lub jakiegokolwiek innego zbycia lub interwencji strony trzeciej, abyśmy mogli wyegzekwować nasze prawa. W zakresie, w jakim strona trzecia nie jest w stanie zwrócić kosztów sądowych i pozasądowych pozwu zgodnie z § 771 Kodeksu postępowania cywilnego, Kupujący ponosi odpowiedzialność za wszelkie poniesione przez nas straty.\nKupujący jest zobowiązany do zachowania należytej staranności w odniesieniu do przedmiotu sprzedaży i w szczególności jest zobowiązany do zapewnienia tego samego poziomu ochrony przed uszkodzeniem spowodowanym przez ogień, wodę i przed kradzieżą na własny koszt. Jeżeli zajdzie potrzeba wykonanie prac konserwacyjnych i kontrolnych, oraz w zakresie, w jakim to będzie niezbędne, Kupujący musi je wykonać na własny koszt w odpowiednim czasie.\nPrzetwarzanie lub przebudowa przedmiotu zakupu przez Kupującego odbywa się na naszą korzyść. Jeśli przedmiot zakupu jest przetworzony lub nierozłącznie przemieszany z przedmiotami, które nie należą do nas, uzyskujemy w następstwie tego współwłasność nowego obiektu w stosunku wartości przedmiotu zakupu (kwota faktury, w tym VAT) do wartości obiektów uzyskanych w ramach przetwarzania lub łączenia. W odniesieniu do pozostałej części, zastosowanie do przedmiotu powstającego w wyniku przetworzenia lub przemieszania mają takie same zasady jak w przypadku przedmiotu zakupu dostarczonego warunkowo. Jeżeli przemieszanie odbywa się w sposób, który może sprawiać, że przedmiot Kupującego stanie się głównym obiektem, uzgadnia się, że Kupujący przydzieli nam proporcjonalną współwłasność. Kupujący zachowuje w naszym imieniu wyłączną własność lub współwłasność wynikającą z takich zmian.\n§ 9 Skuteczność umowy\nJeżeli co najmniej jedno z postanowień niniejszych Ogólnych warunków dostawy i płatności będzie lub stanie się nieskuteczne, nie będzie to miało wpływu na pozostałe postanowienia. Nieskuteczne przepisy zastępuje się przepisami możliwie najbardziej zbliżonymi do dostrzegalnych interesów.\n§ 10 Miejsce wykonania, jurysdykcja i obowiązujące prawo\nMiejsce prowadzenia naszej działalności będzie jednocześnie punktem miejsce wykonywania oraz punktem odniesienia dla jurysdykcji w przypadku wszystkich praw wynikających z naszych dostaw i usług. Zastrzegamy sobie przy tym prawo do wniesienia powództwa w miejscu prowadzenia działalności przez Kupującego.\nNiniejszy dokument podlega wyłącznie prawu Republiki Federalnej Niemiec, z wyłączeniem Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (CISG).\nDane dostarczone przez Kupującego, w zakresie, w jakim jest to dozwolone zgodnie z prawem o ochronie danych osobowych, są przechowywane i przetwarzane elektronicznie.\nFirma LFM Poland Sp. z o. o.\nTa strona korzysta z plików cookies, aby umożliwić korzystanie z ważnych funkcji serwisu. Jeśli nadal korzystasz z tej witryny, zgadzasz się na to. Polityka prywatności


Witamy Państwa na naszych stronach.\nJednocześnie mamy nadzieję, że miło spędzą tu Państwo swój cenny czas.\nWystrój kuchni czy łazienki zależny jest od gustu, a o tych się nie dyskutuje bowiem każdy posiada swój własny. Rekomendujemy jednak materiały, które najbardziej decydują o tym jak będzie wyglądało wnętrze naszego mieszkania.\nFronty lakierowane na wysoki połysk dają ciekawy efekt głębi. Połyskująca powłoka lekko odbija przestrzeń wokół i wydaje się intrygująca zwłaszcza przy dobrze rozplanowanym ciepłym świetle. Idealnie pasują do mebli kuchennych w stylu nowoczesnym.\nFronty akrylowe to nowoczesne fronty o podwyższonej odporności na wilgoć oraz zarysowania. Najczęściej stosowane do mebli łazienkowych równie świetnie sprawdzają się w meblach kuchennych. Formatki mogą być oklejane obrzeżem w kolorze frontu, aluminium, bądź obrzeżem dwukolorowym DUO imitującym szkło.\nPanele dekoracyjne to szeroka gama możliwości i szansa na gustowną aranżację wnętrza. Ozdobne panele charakteryzują się oryginalnością kształtów i doskonałym wzornictwem. Każdy może wybrać coś dla siebie spośród szerokiej gamy dostępnych wzorów.\nListwy przypodłogowe są ozdobą każdego mieszkania nadając mu niepowtarzalny charakter. Powierzchnia lakierowana nadaje nowoczesny wygląd a odpowiedni wzór zaspokaja najbardziej nawet wymagające oczekiwania.\nStok 9, 07-310 Ostrów Mazowiecka\ntel: +48 29 642 34 75, +48 29 642 31 10\nfax: +48 29 642 30 64\n© 2014 FRONTEN\tszybkiestrony.pl Warunki korzystania


Inne Oblicza Historii :: Zobacz temat - Pierwszy średniokalibrowy ukm.\nForum Inne Oblicza Historii Strona Główna -> FORUM HISTORYCZNE -> Artyleria i broń strzelecka -> Pierwszy średniokalibrowy ukm.\nPierwszy średniokalibrowy ukm.\nWitam, po długich teoretycznych rozważaniach, wreszcie opracowano pierwszy ukm-y-y do amunicji średniokalibrowej. Broń ta o dość dziwnej nazwie - LWMMG, została opracowana do mało popularną amunicją 338 Norma Magnum ( która jest reklamowana jako konkurent 338 Lupa Magnum). Broń ta o masie ukm kalibru 7,62x51 NATO, dysponuje zasięgiem porównywalnym z WKM na amunicję 12,7x99mm. Przy odrobinie szczęścia ukm-y na amunicję średniokalibrową, mogą zastąpić współczesne ukm i wkm. Pozdrawiam. http://www.altair.com.pl/start-7944\nWto 22 Maj, 2012 22:19\nLepiej pokazano na z dn.17.03"2012r.\nLink_ opis i kilka filmów\nFirma w prospekcie napisała\n" designed for low-cost production ".\nPrzy czym w opisie ch-tyki napisano zasięg 1800m\nCiekawe czy dotyczy to\n"effective range" for "point target".\nczy celów grupowych (więcej jak ( few person )?\nBowiem porównując go z M240B\ntam podano ,że zasięg skuteczny dla celów grupowych to 1800m.\nJak ten nowy LWMMG with .338 Norma Magnum na starej podstawie M192 może porażac na 1800m i mieć mniejsza silęodrzutu ?\n-fakt ma celownik teleskopowy\n--brak regulatora gazowego\n-łuski wyrzuca w prawo, nie jak zwyczajowo w dół\nWidocznie ktoś chce zarobić na nowym modelu i nowej amunicji dla niego.\nat $5 a shot.\nBowiem dla standartowej 7.62х51 i 5.56х45 dojdzie 8.6mm\nCzy pójdzie na to NATO i jej logistyka?\nWaży LWMMG tylko 24 futy (10,9 kg), długość całkowita 49 " cali (1245 mm) zaś dł. lufy (szybka zmiana) 24" (610 mm).\nSzybk. pocisku 807m/s\nJest to o ok. 1,5kg mniej niż 7,62-mm M240B,ale o prawie 0.7kg więcej niż nowa wer./modyfikacja M240L.\nza "Jane's Defence Weekly" by Daniel Wasserbly "General Dynamics unveils new .388 calibre machine gun"\nBo można i tak jak swego czasu w Libii, może toporny -ale skuteczny\nOstatnio zmieniony przez Ted1 dnia Sro 23 Maj, 2012 21:42, w całości zmieniany 2 razy\nSro 23 Maj, 2012 8:20\nZ tego co wiem, General Dynamics zastosował w nim mechanizm z "pływającym odrzutem". Strzał pada w momencie, gdy elementy zespołu ruchomego broni przemieszczają się jeszcze do przodu; w związku z tym energia odrzutu zużywana jest najpierw na ich wyhamowanie a potem dopiero na cofnięcie do tylnego położenia. Rozwiązanie takie powoduje znaczną redukcję siły odrzutu.\nSro 23 Maj, 2012 21:29\nNapisano tylko tyle o tym patencie SRIA\nthe gun mechanism is called Short Recoil Impulse Averaging:\nit uses gas operation, but the barrel group recoils in the receiver and fires as it is moving forwards, giving a very smooth recoil push rather than a series of sharp kicks\nCzyzby po latach wrócil do łask zapomniany szewdzki Kulspruta m/36 (KSP m/1936) na 8×63 mm M/1932 cartridge.\nSro 23 Maj, 2012 22:49\nWitam, nabój 8x63 jest zupełnie inny niż 338 Norma Magnum. http://en.wikipedia.org/wiki/.338_Norma_Magnum http://en.valka.cz/viewtopic.php/t/21772\nGłównymi problemami mogącymi zablokować wprowadzeniem tego ukm do uzbrojenia, poza mało rozpowszechnioną amunicją, może być cena amunicji średniokalibrowej oraz zakończenie wojny w Afganistanie. Jednak zalety tej broni szczególnie dla oddziałów specjalnych i górskich są duże. Dzisiaj wkm są właściwe bronią pokładową, wprowadzenie nowego ukm, znacznie zwiększyło by uniwersalność broni "komandosów".\nCzw 24 Maj, 2012 23:43\nWitam, pozwolę sobie ma małą reaktywację, otórz pojawiła się informacja że wojska USA poszukują 5000 ukm na amunicję średniokalibrową 8,6x63 Norma Magnum. Broń z lufą 610 mm ma mieć masę do 10,9 kg a zasięg ma wynosić 2000 m. http://www.milmag.pl/news/view?news_id=90 Czyli coś o czy pisaliśmy kilka lat temu, powoli staje się faktem.\nWto 15 Sie, 2017 18:28\nWitam, także firma SIG Sauer zaprezentowała swój prototyp ukm strzelającego amunicją średniokalibrową 338 Norma Magnum. Jest to związane z konkursem na 5000 tego typu km ogłoszonym przez Korpus Piechoty Morskiej USA. http://strzal.pl/2018/11/11/sig-sauer-lwmmg/\nPią 14 Gru, 2018 22:36


Ogłoszenia o pracę z regionu | strona 50 | Praca dolnośląskie Strona 50 – Praca dolnośląskie\nobróbki blacharskie, krycie dachu, robienie podbitki Wymagania konieczne: Wykształcenie: podstawowe\n-prace konserwatorskie na terenie i budynkach podległych placówce-sprzątanie terenów zielonych-prace budowlane tj. malowanie pomieszczeń Wymagania konieczne: Wykształcenie: zasadnicze zawodowe\nwg stanowiska staż od poniedziałku do piątku od 07:00 do 15:00 Wymagania konieczne: Wykształcenie: zasadnicze zawodowe Uprawnienia: życzliwość, cierpliwość, empatia,\nNIESPECJALISTYCZNE SPRZĄTANIE NA ZLECENIE, SPRZĄTANIE ŚMIECI, ZAMIATANIE, WYMIANA WIRKÓW ZE ŚMIECIAMI, KOSZENIE TRAWY W SEZONIE LETNIM, ODŚNIEŻANIE ITP. ORAZ INNE CZYNNOŚCI NA ZLECENIE.Proponowany okres wykonywania pracy: 3 lata. Praca na umowe zlecenie....\nprace wykończeniowe w budownictwie;jedna zmiana 07.00- 15.00;praca na terenie Zgorzelca i okolic; Wymagania konieczne: Wykształcenie: podstawowe Wymagania inne: możliwość przyuczenia przez Pracodawcę we własnym zakresie osób stosownie do charakteru pracy;\nOpieka nad osobami starszymi, przewlekle chorymi i niepełnosprawnymi. Pomoc w wykonywaniu codziennych czynności. Wykonywanie czynności higieniczno-pielęgnacyjnych. Wymagania konieczne: Wykształcenie: pomaturalne/policealne\nkrojenie warzyw, dbanie o porządek na stanowisku pracy; przygotowywanie sosów; Wymagania konieczne: Wykształcenie: brak lub niepełne podstawowe Uprawnienia: punktualność, kreatywność\n« poprzednia1...47484950515253...147następna »


Dotyczy to także jakże popularnych dzisiaj domów ekologicznych, gdzie należy doprowadzać do jak najlepszego minimalizowania strat cieplnych w budynku, a więc współczynnik kupowanych drzwi wejściowych musi być jak najlepszy. Jeśli są zainteresowani naszą ofertą lub mają jakiekolwiek pytania, prosimy kontakt. Gdyby nie fryzjerstwo w ludzie chodziliby w długich do ziemi włosach, wyglądaliby.\nW tym salonie to nasza pasja i dajemy\nW tym salonie to nasza pasja i dajemy z siebie wszystko, aby nasi klienci wychodzili z niego w pełni usatysfakcjonowani. W temacie fryzjera to ja wybieram się dziś. Teraz moich włosów praktycznie. Naszymi dostawcami są firmy godne zaufania, szczycące się bogatym doświadczeniem i fachowością, dysponujące nowoczesnym zapleczem produkcyjnym. Wyszedl jasny blond jak cholera i do tego poparzone czolo. Fachowa i życzliwa.\nWysłanie zapytania jest bezpłatne i niezobowiązujące. Oferujemy również okna różnych walorach estetycznych, ale każdy nasz produkt cechuje niezwykła izolacja, innowacyjne rozwiązania techniczne i ogromna użyteczność. A przy okazji uczeń, którym ktoś się tutaj wypowiedział- już u niej zakończył naukę chyba rok temu Zna odpowiedzi na niemal wszystkie pytania, a jak czegoś nie wie, to potrafi się do tego przyznać. Zgadzam się z dziewczynami wyżej, jednak i masz.\nIstotnym elementem pracy montażysty jest wypoziomowanie drzwi tak, aby mogły zostać równo osadzone. Zaszalalam i zrobilam sobie rudy to wtedy chetnie wroce u tej samej fryzjerki. Wypełnienie stanowi wysokiej jakości pianka poliuretanowa posiadająca dwukrotnie lepsze właściwości termoizolacyjne w porównaniu z polistyrenem spienionym wtryskiwana ciśnieniowo i szczelnie wypełniająca całą objętość.\nZakup drzwi wejściowych nie jest tani, zwłaszcza, że najczęściej połączony jest z innymi kosztownymi pracami remontowymi w mieszkaniu. To dla nas więcej niż praca to nasza pasja. Pokrycia dachowe są wykonywane z naturalnych lub sztucznych materiałów. Sama stoje przed wyborem fryzjerki i fryzury. Oferowany przez nas gont dostępny jest w dwóch wersjach: sześciokąt oraz ogon bobra, jednocześnie w różnych wariantach kolorystycznych,.\nPodstawowy układ łączenia blach to rąbek\nPodstawowy układ łączenia blach to rąbek stojący (może być leżący) pojedynczy lub podwójny w zależności od kąta pochyłości dachu. Oferowane przez nas wyroby spełniają najwyższe standardy, co zostało docenione przez naszych klientów. A może interesuje najtańsza oferta w wymianę czekałam dwa tygodnie, niestety, moje korekty nie do końca zostały uwzględnione. Troszkę dziwi mnie.\nWiecie gdzie w można wejść na dach żeby\nWiecie gdzie w można wejść na dach, żeby zrobić fajne zdjęcia? wieloletnie doświadczenie pozwala nam na szybką, fachową i bezpłatną wycenę i rzetelne wykonanie zleconej usługi. Zamówiłem w tej firmie drzwi wejściowe do mojego domu. Wytwarzane przez nas okna wyposażamy w certyfikowane szyby zespolone oraz okucia. Jako że mieszkańcom pogoda dopisuje, wychodzimy z kolejną propozycją na spędzenie tych upalnych dni w klimacie.\nDrzwi wejściowe są rodzajem\nDrzwi wejściowe są rodzajem bramy, której zadaniem jest nie tylko oddzielenie nas od świata zewnętrznego i zgiełku ulic powinny także zapewnić nam poczucie bezpieczeństwa i jakości. Dzięki wykorzystaniu metody alpinistycznej, jesteśmy w stanie dotrzeć w każde miejsce na połaci dachowej niezbędne do przeprowadzenia prac. Obecnie czekamy na dostawę drzwi oraz montaż ma nastąpić zaraz po dostarczeniu wybranych drzwi przez producenta już za dni. W historii firmy zdarzyło się.


Ile błędów na egzaminie na prawo jazdy? - ZdamyTo.com | Aktualności\nZdamyto.pl 29 marca 2021 31 sierpnia 2021\nIle błędów można popełnić na egzaminie praktycznym na prawo jazdy? Część praktyczna państwowego egzaminu na prawo jazdy ma wykazać, że osoba ubiegająca się o prawo jazdy, potrafi w praktyce zastosować przepisy ruchu drogowego. Z artykułu dowiesz jakie oraz ile błędów można zrobić na egzaminie praktycznym. Wielu kursantów zastanawia się co należy rozumieć przez dopuszczalne błędy na egzaminie praktycznym na prawo jazdy.\nCo zabrać ze sobą na egzamin praktyczny na prawo jazdy?\nOsoba oczekująca na egzamin powinna posiadać ważny dokument tożsamości pozwalający egzaminatorowi zweryfikować dane osoby egzaminowanej. Natomiast, jeśli posiada odpowiednie wskazanie w orzeczeniu lekarskim to również powinna posiadać okulary, soczewki, aparaty słuchowe, itp.\nNa jakie etapy podzielony jest egzamin praktyczny?\nJakie i ile błędów na egzaminie na prawo jazdy?\nIstnieje katalog błędów, których popełnienie skutkuje natychmiastowym przerwaniem egzaminu na prawo jazdy. Poznaj dopuszczalne błędy na egzaminie praktycznym na prawo jazdy. Takimi błędami są na przykład:\nNiezatrzymanie pojazdu w razie przechodzenia przez jezdnię osoby niepełnosprawnej lub osoby o widocznej ograniczonej sprawności poruszania się w celu umożliwieniu jej przejścia.\nNieustąpienie pierwszeństwa w razie przecinania się poza skrzyżowaniem kierunków ruchu lub torów jazdy pojazdów poruszających się po tej samej drodze.\nW przypadku popełnienia błędu, który nie jest wymieniony w tzw. tabeli błędów to możesz popełnić ich dokładnie tyle, ile jest zadań egzaminacyjnych. Ważne jednak, aby tego samego błędu nie popełnić powtórnie.\nJeśli potrzebujesz więcej informacji dotyczących egzaminów praktycznych zapraszamy do grupy na facebooku. Wielu kursantów dzieli się ile błędów na egzaminie na prawo jazdy popełniło dlatego warto dołączyć.\nGdzie znajdziesz aktualne pytania egzaminacyjne, aby ćwiczyć testy na prawo jazdy?\nbłędy na egzaminie praktycznymdopuszczalne błędy na egzaminie praktycznym na prawo jazdy


Pierwszy dzień BlizzConu. Policzek dla fanów Diablo, prezent dla fanów Warcrafta, darmowe Destiny 2 - TesterGier.pl\nWczoraj zakończył się pierwszy dzień wyczekiwanego zresztą BlizzConu. Fani gier czekali na nowe ogłoszenia, konkretne zapowiedzi, dowiadywali się o los swoich gier. Nie wszyscy byli zadowoleni.\nPierwszym i ogromnym rozczarowaniem był los Diablo III. Ogłoszono, że nasz diaboł pojawi się w wersji na komórki. Chyba po raz pierwszy w historii BlizzConu sala wybuczała prowadzącego. Podczas Q&A jeden z gości zapytał wprost, czy to jakiś przedwczesny żart primaaprilisowy. Filmik z ogłoszeniem o nowym Diablo zebrał na YouTube dziesiątki tysięcy „łapek w dół”. Rynek zweryfikował. Blizzard co prawda próbował kombinować i trzy razy wrzucał ten sam klip, ale i tak nie dało to zbyt wiele.\nNa osłodę uzyskamy PRAWDZIWY, absolutnie genialny remaster Warcrafta III. To nie jakieś tam delikatne, kosmetyczne przeróbki, tylko całkowicie nowa grafika z pięknymi postaciami. W końcu będziemy mogli oglądać czystkę w Stratholme w 4k.\nOdświeżony Warcraft III będzie zawierał zarówno kampanię podstawową Reign of Chaos, jak i dodatek The Frozen Throne. Na razie wszystko wskazuje na to, że zobaczymy go z końcem 2019, ale już teraz można zamawiać preorder. W zamian dostaniemy kilka prezentów do innych posiadanych przez nas gier.\nBlizzard zrobił nam też niesamowity prezent. Wszyscy posiadający konto na Battle.Necie dostali darmową kopię gry Destiny 2. Nie tak dawno można ją było dostać na PS4, a teraz my możemy się bawić na PC. Co prawda, przydałoby się do niej kupić kilka dodatków (co ostatecznie i tak nadwyręży nasze portfele), ale i tak nie jest źle.\nOprócz tego fani dowiedzieli się, co czeka ich w następnych odsłonach Battle for Azeroth. Nowy kontynent – Nazjatar pojawi się w 8.2, gdzie będziemy musieli zmierzyć się z nieprawdopodobnie wręcz potężną, złowrogą królową Azsharą. Zobaczyliśmy też trailer „Lost Honor”.\n← Project Warlock, czyli oldschool ma się dobrze – recenzja [PC]\nRED DEAD REDEMPTION 2 nie takie NAJLEPSZE! | PODŁOGA TO LAWA (29.10 – 04.11) →\n16 kwietnia 2018 6 grudnia 2018 Emilia Wyciślak\t0