pierwsza wersja: 8 sierpnia 2008 r., ostateczna wersja: 26 października 2008 r., akceptacja: 17 listopada 2008 r. Abstract - PDF\npierwsza wersja: 8 sierpnia 2008 r., ostateczna wersja: 26 października 2008 r., akceptacja: 17 listopada 2008 r. Abstract\nDownload "pierwsza wersja: 8 sierpnia 2008 r., ostateczna wersja: 26 października 2008 r., akceptacja: 17 listopada 2008 r. Abstract"\n1 36 Rynki i Instytucje Finansowe Bank i Kredyt październik 2008 Preferencje polskich gospodarstw domowych w zakresie korzystania z usług finansowych. Wyniki badania ankietowego * Preferences of Polish Households in Using Financial Services. Survey Results Małgorzata Iwanicz-Drozdowska, Agnieszka K. Nowak, Artur Lewandowski ** pierwsza wersja: 8 sierpnia 2008 r., ostateczna wersja: 26 października 2008 r., akceptacja: 17 listopada 2008 r. Streszczenie W artykule zaprezentowano wyniki badania ankietowego przeprowadzonego metodą CATI na 200 respondentach na przełomie stycznia i lutego 2008 r. Badanie dotyczyło korzystania przez Polaków z usług finansowych. Jak wskazują wyniki badań, Polacy są tradycjonalistami jeśli chodzi o korzystanie z usług finansowych. Z reguły to młodsza część społeczeństwa korzysta bądź zamierza korzystać z bardziej innowacyjnych rozwiązań. Stawia to przed instytucjami finansowymi pewne wyzwania, szczególnie w zakresie popularyzacji edukacji ekonomicznej, jak również budowania zaufania wśród klientów. Abstract The article presents results of the survey conducted with the use of the CATI method on 200 respondents on the turn of January and February 2008 in the field of financial services usage in Poland. According to the results of the research, Poles represent a traditional attitude towards financial services and mostly the younger part of the surveyed population uses or declares to use in the future more innovative solutions. This creates a challenge for financial institutions, especially with regard to economic education as well as building trust among customers. Słowa kluczowe: usługi finansowe, gospodarstwa domowe, banki, zakłady ubezpieczeń Keywords: financial services, households, banks, insurers JEL: G21, G22, D14 * Niniejsze badanie zostało sfinansowanie ze środków przeznaczonych na badania statutowe w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Tytuł badania Kierunki rozwoju rynku usług finansowych w Polsce (lata ). ** Szkoła Główna Handlowa, Kolegium Zarządzania i Finansów, Katedra Ubezpieczeń Gospodarczych;\n2 Bank i Kredyt październik 2008 Financial Markets and Institutions Wprowadzenie We współczesnej gospodarce rynkowej korzystanie przez gospodarstwa domowe z usług finansowych jest niezbędne. Rdzeń tych usług stanowią podstawowe usługi bankowe. Niekorzystanie z nich bądź brak dostępu do nich określa się jako wykluczenie finansowe (financial exclusion) 1. Jak pokazują wyniki badań prowadzonych w Polsce i w Unii Europejskiej znaczna część polskiego społeczeństwa nie korzysta z usług bankowych (Błędowski, Iwanicz-Drozdowska 2007; Iwanicz-Drozdowska 2008). W raporcie przygotowanym na zlecenie Komisji Europejskiej (European Commission 2008, s. 20) eksperci próbowali wyznaczyć poziom wykluczenia finansowego w sposób, który umożliwiłby porównywanie z poszczególnymi krajami Unii Europejskiej (UE-25). Z porównania wyliczonych w raporcie parametrów wynika, że w krajach UE-15 poziom wykluczenia finansowego sięga 7%, a w krajach UE-10 34%. W Polsce wskaźnik ten wyniósł 40%. Jako główne przyczyny wysokiego poziomu wykluczenia finansowego podaje się mniejszą zamożność polskiego społeczeństwa w porównaniu ze średnią unijną, jak również niższy poziom edukacji i świadomości finansowej. Może to sprawiać, że gospodarstwa domowe w Polsce niechętnie będą korzystać z nowych rozwiązań oferowanych przez instytucje finansowe, stosowanych na rynkach krajów wysoko rozwiniętych 2. W ramach prac badawczych mających na celu określenie możliwych kierunków rozwoju rynku usług finansowych w Polsce podjęliśmy się zbadania preferencji gospodarstw domowych w zakresie korzystania z usług finansowych. Budżet projektu pozwolił na przeprowadzenie badania ankietowego metodą CATI 3 na populacji 200 respondentów spełniających określone kryteria. Przy doborze kryteriów kierowano się wskazaniami z innych badań, jakie typy gospodarstw domowych najczęściej korzystają z usług finansowych. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie preferencji Polaków w zakresie korzystania z usług finansowych, głównie pod wzglądem produktów i kanałów dystrybucji. Sformułowano hipotezę, że Polacy są tradycjonalistami i z reguły to młodsza część spo- 1 Za pierwszych autorów, którzy użyli tego określenia, uznaje się A. Leyshona i N. Thrifta (1995). Według ich opinii wykluczenie finansowe to procesy, które ograniczają dostęp do systemu finansowego określonym grupom społecznym. Dotyka ono najczęściej osób (gospodarstw domowych) o niskich dochodach. W szerokim ujęciu określa się je jako sytuację, w której gospodarstwa domowe nie mają możliwości korzystania z potrzebnych im usług finansowych. Do takich usług można zaliczyć posiadanie konta i możliwości dokonywania rozliczeń bezgotówkowych, dostęp do kredytu o rozsądnym poziomie oprocentowania czy gromadzenie nawet niewielkich oszczędności, z uwzględnieniem niestabilnej sytuacji zawodowej. Oprócz tego wyróżnia się w literaturze pojęcie niedostatecznego korzystania z usług bankowych (finansowych), co określa się jako underbanked wobec stosowanego unbanked względem osób wykluczonych finansowo (Anderloni, Carluccio 2007, s. 7 i dalsze). 2 Koncentrujemy się na produktach dostępnych w segmencie masowych klientów. 3 CATI Computer Assisted Telephone Interview. Badanie wykonała firma ABM Agencja Badań Marketingowych. łeczeństwa korzysta bądź zamierza korzystać z bardziej innowacyjnych rozwiązań. Można przyjąć, że niski poziom edukacji finansowej i świadomości finansowej determinuje w pewnym stopniu ów tradycjonalizm. 2. Przegląd wyników badań dotyczących rynku polskiego i założenia badania ankietowego Ze względu na wysokie koszty badania na reprezentatywnej bądź losowo-kwotowej próbie (liczebność około 1000 osób) postanowiono przeprowadzić badanie na mniejszej próbie, ale spełniającej ściśle ustalone kryteria. Dobór tych kryteriów został oparty na analizie: wyników badań Instytutu Pentor zlecanych przez Związek Banków Polskich; nie są one powszechnie dostępne; dotyczą głównie korzystania z usług bankowych; Diagnozy Społecznej 2007 (Czapiński, Panek 2007); wyniki tych badań koncentrują się na zaufaniu do różnych typów instytucji finansowych i na korzystaniu z usług ubezpieczeniowych przez gospodarstwa domowe; wyników badania ankietowego finansowanego przez Komisję Europejską (Błędowski, Iwanicz-Drozdowska 2007); w tym badaniu analizowano cechy determinujące korzystanie z różnych typów usług finansowych, zwłaszcza usług bankowych. Z badań Instytutu Pentor wynika, że w 2007 r. 56,9% osób w wieku poniżej 15 lat miało konto bankowe. W latach odsetek ten zwiększył się o około 2,5 pkt proc. (tabela 1). Wskazany poziom 56,9% był dwukrotnie wyższy niż na początku lat 90., ale nadal niższy niż w pozostałych krajach Unii Europejskiej (w UE-15 prawie 90%, a w UE-10 około 70%; por. Śmiłowski 2006a). Jedna z prostszych usług bankowych, czyli ROR, stanowi punkt wyjścia do korzystania z innych usług finansowych. Jeżeli zatem ktoś nie korzystał z ROR, to można przyjąć, że najczęściej nie korzystał także z innych usług finansowych. Tabela 1. Odsetek korzystających z ROR w Polsce w latach Rok Korzystający z usług bankowych (15+) ROR w gospodarstwie domowym ,30 54, ,50 60, ,30 62, ,80 63, ,80 66, ,90 70, ,30 75, ,90 75,10 Źródło: Śmiłowski (2006a; 2006b), prezentacje Pentor na forum ZBP; opracowanie własne.\n3 38 Rynki i Instytucje Finansowe Bank i Kredyt październik 2008 Według Diagnozy Społecznej 2007 posiadanie ubezpieczeń na życie zadeklarowało 54,3% gospodarstw domowych (o 7,3 pkt proc. mniej niż w 2005 r.), 7,8% zadeklarowało posiadanie ubezpieczeń na życie z funduszem kapitałowym (o 2,7 pkt proc. mniej niż w 2005 r.), a tylko 2,3% gospodarstw miało ubezpieczenia posagowe (o 0,2 pkt proc. więcej niż w poprzednim badaniu). Mniej gospodarstw domowych miało również ubezpieczenia NNW i chorobowe pierwsze z wymienionych wg deklaracji miało 40,6% (o 13,5 pkt proc. mniej niż w 2005 r.), drugie zaś jedynie 5% (o 3,6 pkt proc. mniej niż w poprzednim badaniu). Biorąc pod uwagę źródło dochodu, z wyżej wymienionych ubezpieczeń najczęściej korzystały gospodarstwa osób pracujących na własny rachunek, najrzadziej zaś (poza NNW i ubezpieczeniem chorobowym) rolnicy (Czapiński, Panek 2007, s. 176). Podobnie niekorzystnie kształtowała się sytuacja w przypadku dobrowolnych ubezpieczeń majątkowych. Najczęściej były wybierane ubezpieczenia autocasco (21,9%), nieruchomości (39,1%) i wyposażenia (17,2%). Deklarowana częstotliwość korzystania z nich nie była jednak wysoka. Według badania przeprowadzonego przez P. Błędowskiego i M. Iwanicz-Drozdowską (2007) konto bankowe miało 68,4% badanej populacji; nieco częściej mężczyźni (70,2%) niż kobiety (66,7%). Ponadto miały je osoby: w wieku lat (79,2%) i 41-60/65 (wiek emerytalny, 75%), z wyższym wykształceniem (93,0%), zamieszkujące miasta co najmniej 100-tysięczne (79,7%), zatrudnione na czas nieokreślony (83,2%), wykazujące dochód co najmniej 2001 zł (92,5%). Aż 45,1% respondentów wskazało, że nie zaciągnęło żadnego kredytu bądź pożyczki, bo nie odczuwało takiej potrzeby. W przypadku 31,0% respondentów brak zadłużenia wynikał z innych przesłanek (głównie ceny kredytu 16,6% bądź odmowy jego udzielenia 14,4%). Posiadanie zadłużenia zadeklarowało 31,6% badanych, w tym 11,3% pożyczek gotówkowych. Odsetek osób deklarujących posiadanie oszczędności wyniósł 34,9%, a w przypadku ubezpieczeń: na życie 51,9%, mieszkania 51,3%, auto-casco 29,2%. Zdecydowanie niższy odsetek badanych zadeklarował posiadanie jednostek funduszy inwestycyjnych (9,8%), akcji (4,9%) i obligacji (2,6%) 4. Biorąc pod uwagę wyniki powyższych badań, a także wiedzę ekspercką, przyjęto, że: Badaniom zostaną poddane osoby mające rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy (ROR), w wieku od 19 do 55 lat, jako że to one głównie korzystają także z innych usług finansowych. Badanie obejmie osoby zamieszkujące w miejscowościach powyżej 100 tys. mieszkańców, ponieważ 4 Z tego względu produkty (usługi) inwestycyjne zostały mniej wyeksponowane w badaniu ankietowym. stopień ubankowienia jest tam najwyższy i dostępne są różne kanały dystrybucji produktów finansowych. Założono także, że rozkład badanej próby według płci powinien być zbliżony do rozkładu w całej populacji. Sposób doboru próby wskazuje na dążenie do objęcia badaniem osób potencjalnie najaktywniejszych pod względem korzystania z usług finansowych. Wyniki niniejszego badania były, oprócz wniosków z przeglądu literatury i analizy rynku, podstawą określenia scenariuszy kierunków rozwoju rynku usług finansowych w Polsce, co nie jest jednak przedmiotem zainteresowania w niniejszym artykule. Pytania do kwestionariusza badań podzielono na dwie grupy: pytania wstępne (4) dotyczące wieku, płci, wykształcenia oraz aktywności zawodowej, pytania zasadnicze (11). Pytania z części zasadniczej koncentrowały się na: korzystaniu z usług finansowych, zamierzeń w tym zakresie oraz zadowoleniu z usług finansowych (pytania 1 3); gotowości do nabywania usług finansowych u innych pośredników finansowych oraz zaufania do poszczególnych kanałów dystrybucji (pytania 4 9); przyjęto przy tym, że konstrukcja pytania wymaga wybrania kanału dystrybucji innego niż tradycyjnie związany z danym produktem (np. w przypadku kredytu nie pytano o to, czy klient korzystałby z tradycyjnego oddziału banku); umożliwiło to rozpoznanie kanałów dystrybucji alternatywnych wobec danego produktu finansowego; korzystania z internetowych serwisów finansowych (pytania 10 11). 3. Charakterystyka wyników badania ankietowego Na przełomie stycznia i lutego 2008 r. badaniu poddano 200 respondentów. Przeważający w badanej populacji udział osób z wyższym wykształceniem (46%) oraz średnim i policealnym (43%) powinien zwiększyć możliwość zbadania preferencji osób o wyższych dochodach i jednocześnie potencjalnie większej wiedzy z zakresu finansów osobistych. Wykształcenie zasadnicze zawodowe reprezentowało 10% badanych, podstawowe zaś 1%. Pod względem wieku podobny był udział osób w wieku od 45 do 55 lat (29%) oraz od 25 do 34 lat (28%). Najmłodsi respondenci (19 24 lata) stanowili 18% badanych, a osoby w wieku od 35 do 44 lat 25% badanych Korzyści i zadowolenia z usług bankowych Spośród wymienionych w ankiecie usług finansowych najwięcej respondentów korzystało z kart płatniczych i kart kredytowych (76%). Dużą popularnością cieszyły się także różne formy ubezpieczenia, przede wszyst-\n4 Bank i Kredyt październik 2008 Financial Markets and Institutions 39 Tabela 2. Korzystanie przez respondentów z usług finansowych (w %) Ogółem Karty płatnicze (karty kredytowe) Ubezpieczenie samochodu Ubezpieczenie na życie (w tym z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym) Ubezpieczenie mieszkania Kredyt (kredyty) Lokata (lokaty) bankowe Fundusze inwestycyjne Pożyczki gotówkowe Inwestycje w papiery wartościowe Lokata z funduszami inwestycyjnymi Lokata (lokaty) z ubezpieczeniem Plany oszczędnościowe Inne Nie korzystam Ogółem Kobieta Mężczyzna lata lata lata lat Wykształcenie respondenta Podstawowe Zasadnicze zawodowe Średnie i policealne Wyższe Źródło: badanie ankietowe, opracowanie własne. kim: ubezpieczenie samochodu (50%), ubezpieczenie na życie, w tym z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (49%) oraz ubezpieczenie mieszkania (41%). Szczegółowe dane zamieszczono w tabeli 2. Z przeprowadzonego badania wynika, że większą popularnością nadal cieszą się tradycyjne lokaty bankowe (31%) niż lokaty z ubezpieczeniem, z których korzystało tylko 7% badanych respondentów. Na uwa- Tabela 3. Wykształcenie ankietowanych a rodzaje usług, z których obecnie korzystają (w %) Ogółem Karty płatnicze (karty kredytowe) Ubezpieczenie samochodu Ubezpieczenie na życie (w tym z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym) Ubezpieczenie mieszkania Kredyt (kredyty) Lokata (lokaty) bankowe Fundusze inwestycyjne Pożyczki gotówkowe Inwestycje w papiery wartościowe Lokata z funduszami inwestycyjnymi Lokata (lokaty) z ubezpieczeniem Plany oszczędnościowe Inne Nie korzystam Podstawowe Zasadnicze zawodowe Średnie i policealne Wyższe Źródło: badanie ankietowe; opracowanie własne.\n5 40 Rynki i Instytucje Finansowe Bank i Kredyt październik 2008 Tabela 4. Analiza braku decyzji o korzystaniu z usług w ciągu najbliższych dwóch lat z punktu widzenia wieku, wykształcenia i statusu zawodowego respondentów (w %) Trudno powiedzieć/nie wiem Ogółem 54 Kobieta 56 Mężczyzna lata lata lata lat 69 Wykształcenie respondenta Podstawowe 0 Zasadnicze zawodowe 53 Średnie i policealne 50 Wyższe 59 Status zawodowy Zatrudnienie na czas nieokreślony 63 Zatrudnienie na czas określony 32 Działalność gospodarczą/gospodarstwo rolne 67 Uczeń/student 35 Emeryt/rencista 64 Niepracujący (bezrobotny, prowadzenie gospodarstwa domowego) 53 Źródło: badanie ankietowe; opracowanie własne. gę zasługuje również fakt, że obecnie większy odsetek respondentów korzysta z różnych form ubezpieczenia i oszczędzania niż z różnych form finansowania swoich wydatków; tylko około 1/3 respondentów korzysta z kredytów, a tylko 1/6 respondentów z pożyczek gotówkowych. Biorąc pod uwagę wiek badanych respondentów, należy zwrócić uwagę, że jedynie z kart płatniczych i kart kredytowych korzysta większy odsetek ludzi młodych: i lata (odpowiednio: 86% i 80%). W dwóch ostatnich badanych przedziałach wiekowych, lata oraz lat wskaźnik ten wynosił odpowiednio 70% i 69%. Analiza odpowiedzi z punktu widzenia wykształcenia pokazuje, że im wyższe wykształcenie, tym większa skłonność do korzystania z różnych form oszczędzania czy tradycyjnych form ubezpieczenia (takich jak ubezpieczenie mieszkania czy ubezpieczenie samochodu). Im niższe wykształcenie, tym niższa skłonność do oszczędzania, a większa do korzystania z różnych form kredytowania (tabela 3). Prawdopodobnie wynika to z faktu, że osoby o niższym wykształceniu mają mniejsze dochody, a tym samym większą potrzebę sfinansowania swoich potrzeb. Wydatki te finansują za pomocą kredytów, pożyczek gotówkowych czy kart kredytowych. Z punktu widzenia statusu zawodowego wyraźnie widać, że w Polsce w najmniejszym stopniu z usług finansowych korzystają uczniowie i studenci (z wyjątkiem jednego rodzaju produktu finansowego kart płatniczych). Prawdopodobne wynika to z braku samodzielności finansowej i własnych źródeł dochodów tej grupy respondentów. Z przeprowadzonego badania wynika, że ponad połowa respondentów (54%) nie ma jasno sformułowanych planów, z jakich usług finansowych będzie korzystać w ciągu najbliższych dwóch lat (tabela 4). Z określeniem swoich planów finansowych największe trudności miały osoby z dwóch ostatnich badanych przedziałów wiekowych (35 44 lata i lat), odpowiednio 72% i 69%, a najmniejsze z pierwszego badanego przedziału wiekowego (tj lata tylko 28%). Największe problemy ze sprecyzowaniem planów finansowych miały osoby z wykształceniem wyższym (aż 59%). Prawdopodobnie wynika to z faktu, że często korzystały już z różnorodnych usług finansowych. Najmniejsze problemy z określeniem planów finansowych miały osoby zatrudnione na czas określony (32% respondentów) oraz uczniowie i studenci (35%), natomiast największe osoby prowadzące działalność gospodarczą i(lub) gospodarstwo rolne (67%), emeryci i renciści (64%), a także osoby zatrudnione na czas nieokreślony (63%). Respondenci, którzy mają sprecyzowane plany, zamierzają skorzystać z różnych form finansowania:\n6 Bank i Kredyt październik 2008 Financial Markets and Institutions 41 Wykres 1. Jakie czynniki decydują o tym, że respondent jest zadowolony z usług finansowych, z których obecnie korzysta? Możliwość korzystania jednocześnie z usług bankowych, ubezpieczeniowych i maklerskich 13% 28% 32% 28% Możliwość ubezpieczenia siebie, swojej rodziny i swoich dóbr materialnych 12% 18% 35% 36% Szeroka oferta usług finansowych 4% 19% 42% 36% Niskie koszty 7% 28% 30% 37% Możliwość korzystnego ulokowania wolnych środków 5% 18% 38% 39% Możliwość sfinansowania swoich wydatków 9% 14% 39% 39% Zadowalająca dostępność do usług finansowych 6% 14% 33% 48% Bezpieczeństwo i zaufanie 1% 8% 33% 58% Dostęp do usług za pomocą Internetu 5% 9% 16% 71% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Raczej nie Raczej Zdecydowanie Zdecydowanie nie tak tak Źródło: badanie ankietowe; opracowanie własne. z kredytów (13%) oraz pożyczek gotówkowych (8%), a nie z różnych form oszczędzania czy ubezpieczenia. W przypadku produktów o charakterze oszczędnościowo-inwestycyjnym najwięcej badanych respondentów planuje skorzystać z tradycyjnych lokat bankowych (9%), natomiast w przypadku usług ubezpieczeniowych z ubezpieczeń na życie (8%). Respondenci z dwóch pierwszych przedziałów wiekowych (19 24 lata i lata), planują w większym stopniu korzystać z różnych form finansowania, a także ubezpieczenia na życie czy ubezpieczenia mienia. Z kolei klienci z ostatniej badanej grupy wiekowej (45 55 lat) deklarują, że w przyszłości będą wykazywać większą skłonność do oszczędzania. Na uwagę zasługuje również fakt, że respondenci z drugiej grupy wiekowej (25 34 lata) oprócz skłonności do zaciągania kredytów i pożyczek wykazują największe skłonności do oszczędzania. Zadeklarowali bowiem chęć korzystania z lokat bankowych (15%), funduszy inwestycyjnych (15%), inwestycji w papiery wartościowe (9%), lokat z funduszami inwestycyjnymi (7%). Ta grupa respondentów planuje także korzystać z różnorodnych form ubezpieczenia, tzn. ubezpieczenia mieszkania i samochodu (po 9%). Wynika stąd wniosek, że powinna to być najbardziej pożądana docelowa grupa dla instytucji finansowych, które dążą do kompleksowego obsługiwania klientów i oferowania im usług z rynku bankowego, ubezpieczeniowego oraz rynku kapitałowego. Z badania wynika, że im wyższe wykształcenie, tym większe zainteresowanie różnymi rodzajami usług finansowych deklarują respondenci przede wszystkim kredytami i pożyczkami gotówkowymi (w przypadku wykształcenia wyższego odpowiednio po 12% i 9%) oraz lokatami bankowymi i lokatami z funduszem inwestycyjnym (w przypadku wykształcenia wyższego po 9%). Z kolei plany finansowe respondentów z niższym wykształceniem skupiają się na ubezpieczeniu mieszkania czy samochodu (osoby z wykształceniem zasadniczym zawodowym po 16%), a także na różnych formach finansowania (w tej samej grupie w przypadku kredytu 11% i pożyczki i karty kredytowej 14%). Najistotniejszymi czynnikami, decydującymi o tym, że respondenci są zadowoleni z usług finansowych, z których obecnie korzystają, były: dostęp do usług za pomocą Internetu (71% zdecydowanie tak, 5% zdecydowanie nie) oraz bezpieczeństwo i zaufanie (58% zdecydowanie tak, a tylko 1% zdecydowanie nie). Kolejnym czynnikiem decydującym o zadowoleniu z usług finansowych jest ich dostępność, np. odpowiednie godziny pracy banków, biur maklerskich czy towarzystw ubezpieczeniowych (48% respondentów odpowiedziało, że zdecydowanie tak, a tylko 6% odpowiedziało, że zdecydowanie nie). Trochę niżej (wykres 1), ale w podobnym stopniu, respondenci ocenili dwa inne czynniki, a mianowicie: możliwość sfinansowania swoich wydatków oraz możliwość korzystnego ulokowania wolnych środków finansowych (w przypadku obu tych czynników 39% osób ankietowanych odpowiedziało, że zdecydowanie tak i 23%, że zdecydowanie oraz raczej nie). Spośród czynników decydujących o zadowoleniu z produktów finansowych, z których ankietowani korzystają, najwyższe oceny (w skali od 1 do 4) uzyskały: dostęp do usług finansowych za pomocą Internetu (ocena 3,53, mediana ocen 4) oraz bezpieczeństwo i zaufanie (ocena 3,48, mediana 3). Należy zaznaczyć, że wysoka ocena dostępu do usług za pomocą Internetu spada wraz ze wzrostem wieku badanych respondentów (z 3,78 dla respondentów w wieku lata do 3,22 dla ostatniej badanej grupy wiekowej lat). Ocena ta spada również w przypadku emerytów i rencistów (ocena 2,27; dla porównania w przypadku uczniów i studentów wynosi 3,81). Powyższy rozkład ocen wynika z faktu, że ludzie starsi rzadziej korzystają z Internetu oraz mają mniejsze zaufanie do tego kanału dystrybucji produktów finansowych. Ocena dostępności tych usług\n7 42 Rynki i Instytucje Finansowe Bank i Kredyt październik 2008 Tabela 5. Jakie czynniki decydują o tym, że respondent jest zadowolony z usług finansowych, z których obecnie korzysta? Analiza czynnika dostęp do usług za pomocą Internetu Skala od 1 (zdecydowanie nie) do 4 (zdecydowanie tak) Dostęp do usług za pomocą Internetu lata 3, lata 3, lata 3, lat 3,22 Wykształcenie respondenta Podstawowe 4,00 Zasadnicze zawodowe 3,05 Średnie i policealne 3,56 Wyższe 3,57 Status zawodowy Zatrudnienie na czas nieokreślony 3,54 Zatrudnienie na czas określony 3,71 Działalność gospodarcza/gospodarstwo rolne 3,50 Uczeń/student 3,81 Emeryt/rencista 2,27 Niepracujący (bezrobotny, prowadzenie gospodarstwa domowego) 3,47 Źródło: badanie ankietowe; opracowanie własne. rośnie także wraz z poziomem wykształcenia, tzn. średnia ocena nadana przez respondenta z wykształceniem zasadniczym zawodowym wyniosła 3,05, natomiast respondenci z wykształceniem wyższym przyznali średnią ocenę na poziomie 3,57. Powyższą analizę ilustruje tabela 5. Spośród badanych czynników wpływających na zadowolenie z usług finansowych najmniejsze znaczenie mają: 1) możliwość korzystania jednocześnie z usług bankowych, ubezpieczeniowych i maklerskich (średnia ocena 2,74, mediana 3), 2) możliwość ubezpieczenia siebie, swojej rodziny i swoich dóbr materialnych (średnia ocena 2,94, mediana 4), 3) niskie koszty (średnia ocena 2,96, mediana 3) Gotowość nabywania usług finansowych u różnych grup pośredników i zaufanie do kanałów dystrybucji Kolejnych pięć pytań służyło określeniu gotowości do nabywania produktów finansowych z danego segmentu rynku u pośredników kojarzonych z innym segmentem rynku usług finansowych, a także w firmach pośrednictwa finansowego (tzw. doradców finansowych). Pytania dotyczyły kredytu hipotecznego, konsumpcyjnego, jednostek funduszy inwestycyjnych, a także ubezpieczeń na życie i ubezpieczeń mienia. Zdecydowanie najwięcej respondentów, aż 54%, najchętniej zdecydowałoby się na nabycie kredytu hipotecznego w oddziale (placówce) zakładu ubezpieczeń. Dużym zainteresowaniem respondentów cieszą się również oddziały firm pośrednictwa finansowego. Na takie miejsce nabycia kredytu hipotecznego wskazało 11% badanych osób. Pozostałe zaproponowane w badaniu miejsca nabycia kredytu hipotecznego cieszyły się jednakowym, ale niższym zainteresowaniem respondentów. Agenta ubezpieczeniowego, jako miejsce sprzedaży kredytu hipotecznego wskazało 8% respondentów, oddział internetowy banku, czyli strony www banku 7% respondentów, internetowy wortal finansowy (np. Money.pl, bankier.pl) również 7% respondentów. Na uwagę zasługuje fakt, że aż 14% badanych osób nie wskazało żadnego kanału sprzedaży. Analizując powyższy rozkład można zauważyć, że po wyeliminowaniu tradycyjnego i najbardziej oczywistego kanału dystrybucji kredytów hipotecznych, czyli oddziału banku, zdecydowanie najbardziej wiarygodne dla respondentów są oddziały zakładów ubezpieczeń. Można to tłumaczyć przede wszystkim wysokim zaufaniem, którym respondenci darzą tradycyjne instytucje finansowe o ugruntowanej pozycji na polskim rynku, a do takich, oprócz banków, należą zakłady ubezpieczeń. Wysoki udział placówek zakładów ubezpieczeń wśród wskazań respondentów może również oznaczać, że oprócz renomy instytucji finansowej dystrybuującej\n8 Bank i Kredyt październik 2008 Financial Markets and Institutions 43 Tabela 6. Gotowość zakupu wybranych usług finansowych u różnych grup pośredników (w %) Z którego z miejsc sprzedaży respondent skorzystałby w pierwszej kolejności w przypadku: Ogółem Oddział (placówka) banku Oddział (placówka) zakładu Ubezpieczeń Call center zakładu ubezpieczeń Oddział firmy pośrednictwa finansowego Agent ubezpieczeniowy Oddział internetowy banku Internetowy wortal finansowy Nie wiem Kredytu hipotecznego Kobieta Mężczyzna lata lata lata lat Kredytu konsumpcyjnego Kobieta Mężczyzna lata lata lata lat Produktu inwestycyjnego Kobieta Mężczyzna lata lata lata lat Polisy ubezpieczenia na życie Kobieta Mężczyzna lata lata lata lat Polisy ubezpieczenia mieszkania bądź samochodu Kobieta Mężczyzna lata lata lata lat Źródło: badanie ankietowe; opracowanie własne.\n9 44 Rynki i Instytucje Finansowe Bank i Kredyt październik 2008 kredyt hipoteczny dla nabywcy duże znaczenie ma możliwość bezpośredniego, osobistego kontaktu z doradcą kredytowym. Świadczą o tym: drugie miejsce oddziałów firm pośrednictwa finansowego w strukturze preferencji miejsca nabycia kredytu hipotecznego oraz niski udział (7%) internetowych platform banków. Wnioski te potwierdza rozkład preferencji miejsca nabycia kredytu hipotecznego w badanej grupie respondentów według wybranych kryteriów. Oddział zakładu ubezpieczeń wskazali przedstawiciele każdej kategorii respondentów, bez względu na płeć, wiek, wykształcenie, status zawodowy czy region zamieszkania. Warto zauważyć, że oddział zakładu ubezpieczeń preferują przede wszystkim mężczyźni (61%), osoby dojrzałe w wieku lat (59%), osoby prowadzące działalność gospodarczą lub gospodarstwo rolne (67%), jak również osoby zamieszkujące wschodni region Polski (64%). Analizując rozkład preferencji respondentów ze względu na wiek, należy zwrócić szczególną uwagę na kategorię wiekową lata. W tej grupie największym zainteresowaniem cieszą się nowoczesne kanały dystrybucji online kredytów hipotecznych 11% respondentów należących do tej kategorii wskazało oddział internetowy banku, a 13% internetowy wortal finansowy. Taki stan rzeczy można wytłumaczyć tym, że respondenci z tego przedziału wiekowego zdobywali wykształcenie w okresie coraz większej popularności i przede wszystkim dostępności Internetu w Polsce, w związku z czym zdecydowanie chętniej korzystają z nowoczesnych kanałów dystrybucji. Spośród wszystkich kategorii wiekowych przedstawiciele tej grupy respondentów największym zainteresowaniem darzą oddziały firm pośrednictwa finansowego (18%), a najmniejszym (45%) placówki zakładów ubezpieczeń. Powyższe statystyki można wytłumaczyć faktem, że są to osoby wchodzące na rynek pracy bądź znajdujące się na stosunkowo wczesnym etapie swojej kariery zawodowej i jednocześnie stabilizujące swą sytuację życiową. Integralnym elementem tego procesu jest nabycie pierwszego mieszkania, co wiąże się z koniecznością zaciągnięcia kredytu hipotecznego na ten cel na jak najkorzystniejszych warunkach. Firmy pośrednictwa finansowego oraz internetowe wortale finansowe, w przeciwieństwie do tradycyjnych i internetowych oddziałów bankowych, umożliwiają przegląd wszystkich ofert kredytowych dostępnych na rynku, a następnie wybranie oferty najkorzystniejszej dla danej osoby. Podobnie kształtuje się sytuacja w przypadku kredytów konsumpcyjnych aż 60% respondentów najchętniej zdecydowałoby się na nabycie kredytu konsumpcyjnego w oddziale zakładu ubezpieczeń. Warto zwrócić uwagę na wysokie miejsce oddziału internetowego banku na liście preferencji respondentów. Pamiętając o wynikach analizy rozkładu preferencji respondentów dotyczących kredytów hipotecznych, można wyciągnąć wniosek, że chętniej rezygnują oni z bezpośredniego kontaktu z pracownikiem instytucji finansowej, jeśli zamierzają skorzystać z produktu o niższej wartości i zapadalności w perspektywie krótko bądź średnioterminowej, a tak można postrzegać kredyt konsumpcyjny. Największa popularność oddziału zakładu ubezpieczeń jako kanału dystrybucji potwierdza silną tendencję do korzystania z placówek tradycyjnych instytucji finansowych. Analizując rozkład preferencji respondentów ze względu na wiek, można zauważyć, że tradycyjne oddziały zakładów ubezpieczeń cieszą się największym zainteresowaniem respondentów w wieku lat (aż 70%). Z kolei przedstawiciele dwóch najmłodszych grup zdecydowanie częściej korzystają z usług internetowych oddziałów banku grupa lata (17%) oraz grupa (16%), w porównaniu ze starszymi grupami grupa lata (4%) oraz grupa lata (4%). Warto również zwrócić uwagę na grupę respondentów w wieku lata. Jej przedstawiciele zdecydowanie chętniej wybierają kredyt konsumpcyjny, korzystając z usług oddziału firmy pośrednictwa finansowego. Należy też zwrócić uwagę na respondentów legitymujących się wyższym wykształceniem. Najchętniej skorzystaliby z tradycyjnych oddziałów towarzystw ubezpieczeniowych (53%) jako miejsca nabywania kredytów konsumpcyjnych oraz z dystrybucji online, czyli internetowych oddziałów banków i wortali finansowych (14%). Z kolei respondenci z wykształceniem zasadniczym zawodowym w ogóle nie korzystają z nowoczesnych kanałów dystrybucji. W przypadku produktów inwestycyjnych zdecydowanie największy odsetek respondentów, aż 56%, zadeklarował nabycie takiego produktu w placówce bankowej. Znacznie mniejszym zainteresowaniem respondentów cieszą się agencje ubezpieczeniowe (8%) oddziały firm pośrednictwa finansowego (7%) oraz oddziały (placówki) zakładów ubezpieczeń (7%). Nowoczesne kanały dystrybucji produktów inwestycyjnych cieszyły się zdecydowanie najmniejszą popularnością wśród wszystkich respondentów. Oddział internetowy banku wskazało tylko 6% respondentów, natomiast wortal finansowy zaledwie 5% respondentów. Na uwagę zasługuje fakt, że również w tym przypadku aż 14% badanych osób nie wskazało żadnego z wymienionych kanałów sprzedaży. Należy także zauważyć, że i w tym przypadku respondenci zdecydowanie preferują kanały dystrybucji zapewniające osobisty kontakt z doradcą (opiekunem) klienta oraz stosunkowo rzadko wybierają kanały dystrybucji online. Może to wynikać z tego, że zakup produktu inwestycyjnego wiąże się z koniecznością wyboru długoterminowej strategii inwestycyjnej, w związku z czym bezpośredni kontakt z doradcą dla większości respondentów może stanowić warunek konieczny podpisania umowy zakupu np. jednostek funduszu inwestycyjnego.\n10 Bank i Kredyt październik 2008 Financial Markets and Institutions 45 Warto się również zastanowić, dlaczego zdecydowanie mniejszym zainteresowaniem w przypadku tej kategorii produktów cieszą się oddziały firm pośrednictwa finansowego, które jako miejsce nabycia produktów inwestycyjnych wskazało 11% respondentów. Ten niski poziom zaufania może dziwić, ponieważ firmy pośrednictwa finansowego dysponują zdecydowanie szerszą ofertą produktów inwestycyjnych niż poszczególne banki i często mogą zaproponować znacznie korzystniejsze warunki nabycia. Można to tłumaczyć tym, że banki korzystają z nowoczesnych informatycznych systemów zarządzania relacjami z klientem, dzięki którym szybko są w stanie zidentyfikować klienta mającego na rachunku osobistym nadwyżki finansowe, a następnie zaproponować mu produkt inwestycyjny. Firmy pośrednictwa finansowego nie dysponują takimi możliwościami. Badanie ankietowe odbyło się po załamaniu cen na rynku kapitałowym w połowie 2007 r. i być może część klientów ograniczyła swoje zaufanie do firm pośrednictwa finansowego. Tradycyjne oddziały bankowe cieszą się także największym zainteresowaniem najstarszej grupy respondentów w wieku lat (61%). Jednocześnie przedstawiciele tej grupy najrzadziej korzystają z kanałów dystrybucji online, czyli internetowych oddziałów bankowych i wortali finansowych (5%). Wśród przedstawicieli tej kategorii wiekowej najwięcej jest osób, które nie wskazały żadnego preferowanego kanału dystrybucji produktów inwestycyjnych (aż 20% respondentów). Warto również zwrócić uwagę na grupę respondentów w wieku lata. Bardzo chętnie korzystają oni z tradycyjnych placówek bankowych (60%). Jednocześnie najczęściej wskazywali internetowy oddział bankowy jako kanał dystrybucji produktów inwestycyjnych (13%). Analizując wykształcenie respondentów, warto zwrócić uwagę na grupę legitymującą się wyższym wykształceniem. Najchętniej korzystają oni z tradycyjnych oddziałów bankowych (60%) jako miejsca nabycia produktów inwestycyjnych i jednocześnie najchętniej korzystają z kanałów dystrybucji online. Z kolei respondenci z wykształceniem podstawowym lub zasadniczym zawodowym w ogóle nie korzystają z nowoczesnych kanałów dystrybucji. Podobnie kształtuje się sytuacja w przypadku typowych produktów ubezpieczeniowych. Najwięcej uczestników badania (60%) jako miejsce nabycia polisy ubezpieczeń na życie wskazało oddział banku. Wielu respondentów, aż 15%, wskazało call-center zakładu ubezpieczeń. Zdecydowanie mniejszym zainteresowaniem cieszyły się oddziały firm pośrednictwa finansowego (5%), oddziały internetowe banku (6%) oraz internetowy wortal finansowy (4%). Żadnego preferowanego kanału dystrybucji polis ubezpieczeń na życie nie wskazało 11% respondentów. W przypadku ubezpieczeń na życie uczestnicy badania także cenią sobie możliwość bezpośredniej rozmowy z pracownikiem tradycyjnej instytucji finansowej, czyli banku, oraz telefonicznej rozmowy z pracownikiem zakładu ubezpieczeń. Warto zwrócić uwagę na to, że ubezpieczenia na życie to kolejny produkt finansowy oprócz produktów inwestycyjnych i kredytu hipotecznego który ma charakter długoterminowy i jednocześnie charakteryzuje się zwiększoną dystrybucją za pomocą tradycyjnych kanałów. Nowoczesne kanały online mają także w tym przypadku ograniczone znaczenie. Powyższe wnioski potwierdza analiza rozkładu preferencji miejsca nabycia polisy ubezpieczenia na życie w badanej grupie respondentów według wybranych kryteriów. Analizując rozkład preferencji respondentów ze względu na wiek, można zauważyć, że tradycyjne oddziały bankowe cieszą się największym zainteresowaniem najmłodszych respondentów: lata (aż 69%). Z kolei przedstawiciele respondentów z grupy lata najczęściej wybierają kanały dystrybucji online, czyli internetowy oddział banku i wortal finansowy (19%). Można to ponownie tłumaczyć faktem, że osoby te zdobywają wykształcenie i praktykę zawodową w dobie coraz bardziej popularnego Internetu. Wzrost poziomu wykształcenia pociąga za sobą spadek udziału tradycyjnych oddziałów bankowych jako kanału dystrybucji polis ubezpieczeń na życie. Wypada zwrócić uwagę na grupę respondentów z wyższym wykształceniem, ponieważ jako kanał dystrybucji polis ubezpieczeń na życie najchętniej wybierali call-center zakładu ubezpieczeń. Tak jak w przypadku polis ubezpieczenia na życie zdecydowanie najwięcej respondentów (aż 58%) najchętniej nabyłoby polisy ubezpieczenia mieszkania bądź samochodu w oddziale banku lub call-center zakładu ubezpieczeń (15%). Ponownie mniejsze było zainteresowanie oddziałami firm pośrednictwa finansowego (7%), oddziałami internetowymi banku (6%) oraz internetowymi wortalami finansowymi (5%). Żadnego preferowanego kanału dystrybucji tego produktu finansowego nie wskazało 10% respondentów. Powyższe dane po raz kolejny potwierdzają skłonność respondentów do korzystania z usług tradycyjnych instytucji finansowych, których przedstawicielem w tym przypadku jest oddział bankowy. Analiza rozkładu preferencji respondentów ze względu na wiek potwierdza obserwacje poczynione przy analizie preferencji wyboru kanałów dystrybucji ubezpieczeń na życie tradycyjne oddziały bankowe również w tym przypadku cieszą się największym zainteresowaniem (aż 67%) najmłodszej grupy respondentów, w wieku lata. Z kolei respondenci w wieku lata najczęściej ze wszystkich grup wiekowych wybierają kanały dystrybucji online, czyli internetowy oddział banku i wortal finansowy (19%) Spośród badanych miejsc sprzedaży produktów finansowych zdecydowanie największym zaufaniem re-\n11 46 Rynki i Instytucje Finansowe Bank i Kredyt październik 2008 Wykres 2. Ocena zaufania do poszczególnych miejsc sprzedaży produktów finansowych 0% 25% 50% 75% 100% Oddział (placówka) banku 3% 26% 72% Oddział zakładu ubezpieczeń 15% 48% 38% Oddział firmy pośrednictwa finansowego 21% 66% 14% Brak zaufania Neutralne Duże zaufanie Źródło: badanie ankietowe. spondentów cieszy się oddział (placówka) banku. Aż 72% populacji darzy dużym zaufaniem to miejsce sprzedaży, a tylko 3% deklaruje brak zaufania. Kolejnym miejscem sprzedaży usług finansowych, cieszącym się najwyższym zaufaniem jest oddział zakładu ubezpieczeń; 38% badanych darzy to miejsce dużym zaufaniem, a 15% deklaruje brak zaufania. Wyraźnie widać znaczne zróżnicowanie zaufania pomiędzy oddziałem (placówką) banku a innymi miejscami sprzedaży usług finansowych. Najmniejszym zaufaniem cieszył się oddział firmy pośrednictwa finansowego. Zupełny brak zaufania do tego typu placówki jako miejsca sprzedaży produktów finansowych zadeklarowało aż 21% respondentów, natomiast dużym zaufaniem darzy to miejsce tylko 14%. Wynika stąd, że 66% respondentów ma neutralny stosunek do takich placówek (być może nie korzystali z usług tego typu instytucji pośredniczącej). Szczegółowa analiza zaufania do badanych miejsc sprzedaży produktów finansowych z punktów widzenia różnych cech respondentów (tzn. płeć, wiek, status zawodowy czy region Polski) daje bardzo podobne wyniki. Oddział (placówka) banku otrzymał najwyższą ocenę 8,01 w skali od 1 do 10 (mediana dla tej oceny wyniosła 8); najniższą ocenę dostał oddział firmy pośrednictwa finansowego 5,07 (mediana 5) Korzystanie z internetowych serwisów informacyjnych Ostatnie dwa pytania dotyczyły korzystania z internetowych serwisów informacyjnych. Wyniki przeprowadzonego badania pokazują, że zdecydowana większość, aż 82%, ankietowanych nie korzysta z internetowych serwisów finansowych, by porównywać oferty produktów finansowych. Największy odsetek osób korzystających z tego źródła informacji to mężczyźni (28% mężczyzn, wobec 9% kobiet), osoby w wieku lata (35%), mający wykształcenie wyższe (24%), prowadzący działalność gospodarczą lub gospodarstwo rolne (33%) oraz mieszkający we wschodniej części Polski (29%). Tak słabe wykorzystanie internetowych serwisów finansowych ma prawdopodobnie dwie przyczyny: po pierwsze nadal niski poziom uinternetowienia polskiego społeczeństwa, po drugie niski poziom wiedzy na temat istnienia takich internetowych serwisów informacyjnych i oferowanych przez nie informacji. Spośród internetowych serwisów finansowych respondenci najczęściej wymieniali serwis money.pl (51%), a najrzadszej serwis aukcjekredytowe.pl (tylko 3%). Wyniki badań wskazują, że najbardziej znane internetowe serwisy finansowe, oprócz money.pl, to: bankier.pl (35%), expander.pl (24%) oraz w pewnych grupach respondentów helion.pl (znany uczniom i studentom oraz osobom niepracującym). Należy również zwrócić uwagę, że z 200 ankietowanych osób tylko 37 było w stanie wymienić jakikolwiek internetowy serwis finansowy. 4. Wnioski Preferencje Polaków w zakresie korzystania z usług finansowych dają się w skrócie określić następująco: tradycjonalizm w zakresie typów wykorzystywanych produktów, większe zaufanie do banków i zakładów ubezpieczeń niż do innych pośredników. Stwarza to duże możliwości rozwoju współpracy bankowo-ubezpieczeniowej, jak również współpracy banków i zakładów ubezpieczeń z funduszami inwestycyjnymi. Istotnym wnioskiem płynącym z przeprowadzonego badania jest zróżnicowanie preferencji korzystania z usług finansowych w zależności od poziomu wykształcenia. Im niższe wykształcenie, tym niższa skłonność do oszczędzania oraz większa skłonność do korzystania z różnych form kredytowania. Wynika to zapewne z faktu, że osoby o niższym wykształceniu osiągają niższe\n12 Bank i Kredyt październik 2008 Financial Markets and Institutions 47 dochody, a tym samym mają większą potrzebę sfinansowania swoich wydatków za pomocą kredytów, pożyczek gotówkowych czy kart kredytowych. Najwięcej osób z wyższym wykształceniem deklarowało korzystanie z określonych typów usług finansowych. Należy to wiązać zarówno z potencjalnie wyższym poziomem dochodów, jak i większą świadomością w zakresie finansów osobistych. Osoby młodsze nie tak często korzystały z bardziej nowoczesnych usług finansowych (np. lokaty z funduszem), ponieważ raczej szukały w bankach finansowania niż oszczędzały. Jeśli chodzi o plany korzystania z usług finansowych, to ta grupa miała kolei najbardziej sprecyzowane potrzeby. Z badania atrakcyjności różnych miejsc oferowania usług finansowych wyraźnie wynika, że największym zaufaniem klientów cieszy się oddział (placówka) banku. Jednocześnie widać dużo większe zaufanie do placówki (oddziału) banku (72%) w porównaniu z innymi miejscami oferowania produktów finansowych (tylko 38% w przypadku drugiego w tym rankingu oddziału zakładu ubezpieczeń). Mogą stąd płynąć dwa wnioski: banki powinny nadal utrzymywać (a nawet rozwijać) sieć swoich tradycyjnych placówek obsługi klientów, gdzie mogą być oferowane produkty bankowe, ubezpieczeniowe i inwestycyjne. Osoby młodsze (z dwóch pierwszych przedziałów wiekowych wyróżnionych w badaniu) chętniej korzystałyby z usług firm pośrednictwa finansowego niż osoby z dwóch ostatnich przedziałów wiekowych. Dotyczy to w szczególności produktów kredytowych. Osoby młodsze deklarowały także większe zaufanie do firm pośrednictwa finansowego niż pozostali badani. Dla zadowolenia klienta nie ma znaczenia możliwość skorzystania z szerokiej oferty usług finansowych (tylko 36% respondentów odpowiedziało, że zdecydowanie tak i 23% odpowiedziało, że zdecydowanie nie) oraz możliwość korzystania jednocześnie z usług bankowych, ubezpieczeniowych i maklerskich (ocena 2,74 na 4 możliwe). Instytucje finansowe, dążąc do skonsolidowania swoich usług finansowych pod jednym dachem, nie zwiększają więc istotnie zadowolenia swoich klientów. Jest to raczej sprzeczne z deklarowanym celem takich działań podejmowanych przez instytucje finansowe. Kwestią otwartą pozostaje, czy dotychczasowy tradycjonalizm Polaków w korzystaniu z usług finansowych utrzyma się w kolejnych latach. Z jednej strony nastąpi naturalne przemieszczanie się klientów do wyższych przedziałów wiekowych, a na rynku pojawią się nowi klienci, m.in. chętniej korzystający z Internetu. Z drugiej jednak strony na rynku będą się pojawiały nowe usługi finansowe i pośrednicy finansowi będą musieli przekonać klientów do korzystania z nich. Sukces w tym przypadku zależy od wiedzy klientów, w tym z zakresu finansów osobistych, a także od ukształtowanego w wyniku wcześniejszych doświadczeń zaufania do nowości. W przypadku obu tych czynników główne znaczenie ma jakość edukacji ekonomicznej, jak również przejrzystość relacji pomiędzy klientem a pośrednikiem finansowym. Poziom znajomości finansów osobistych, na podstawie przeprowadzonego badania ankietowego, nie wydaje się wysoki. Świadczą o tym zarówno niewielka popularność internetowych serwisów finansowych, jak i niskie zainteresowanie nowszymi typami usług finansowych i rzadkie korzystanie z nich. Edukacja ekonomiczna nabierze szczególnego znaczenia, jeśli założymy, że instytucje finansowe, w szczególności banki, będą dążyły do zwiększenia stopnia ubankowienia polskiego społeczeństwa, który nie jest obecnie wysoki w porównaniu z innych krajami UE. Bibliografia Anderloni L. Carluccio E.M. (2007), Access to Bank Account and Payment Services, w: L. Anderloni, M.D. Braga, E.M. Carluccio (red.), New Frontiers in Banking Services. Emerging Needs and Tailored Products for Untapped Markets, Springer Verlag, Berlin Heidelberg. Błędowski P., Iwanicz-Drozdowska M. (2007), Financial Services Provision and Prevention of Financial Exclusion in Poland. National survey, September, papers-reports/eurobarometer-data-and-survey-in-poland,en,20.html Czapiński J., Panek T. (red.) (2007), Diagnoza Społeczna Warunki i jakość życia Polaków, Rada Monitoringu Społecznego, Warszawa. European Commission (2008), Financial Services Provision and Prevention of Financial Exclusion, Brussels, May, Iwanicz-Drozdowska M. (2008), Wykluczenie finansowe poważny problem społeczny, MBA, nr 1, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania, Warszawa. Leyshon A., Thrift N. (1995), Geographies of financial exclusion: financial abandonment in Britain and the United States, Transactions of the Institute of British Geographers, New Series, Vol. 20, No. 3, s Śmiłowski E. (2006a), Przyczyny bankowej absencji, marzec, Śmiłowski E. (2006b), Więcej klientów, Gazeta Bankowa, 26 czerwca 2 lipca.\nPiotr Błędowski Małgorzata Iwanicz-Drozdowska Szkoła Główna Handlowa Z bankiem czy bez banku? Wstęp Wprawdzie odpowiedź na tytułowe pytanie nie jest tak trudna jak w przypadku być albo nie być, lecz we


10 powodów, by nie panikować z powodu koronawirusa\nMikrobiolog pracujący na uniwersytecie w Navarra w Hiszpanii, Ignacio Lopez-Goni, na łamach magazynu „The Conversation”, przedstawił bardzo trzeźwe podejście do aktualnej pandemii koronawirusa, podając aż 10 racjonalnie uzasadnionych powodów, pozwalających zdystansować się w stosunku do globalnej paniki.\n1. Wiemy z jaką chorobą mamy do czynienia\nPierwsze przypadki AIDS opisano w czerwcu 1981 roku, a identyfikacja wirusa HIV powodującego chorobę AIDS zajęła naukowcom ponad dwa lata. W przypadku COVID-19 pierwsze przypadki ciężkiego zapalenia płuc zgłoszono w Chinach w grudniu 2019 roku, a koronawirus został zidentyfikowany już 7 stycznia 2020. Wiemy już, że jest to nowy koronawirus z tej samej rodziny co SARS, dlatego otrzymał nazwę SARS-CoV-2. Wywoływana przez wirus choroba układu oddechowego została nazwana COVID-19. Dodatkowo, analizy genetyczne potwierdziły, że wirus ma pochodzenie naturalne pochodzenie i że jego wskaźnik mutacji w tym przypadku niekoniecznie jest bardzo wysoki - co jest z pewnością pozytywną informacją.\nGorący temat: Naukowcy przewidują apogeum zachorowań na koronawirusa w Wielkanoc. Nadejście kolejnej fali ma nastąpić w listopadzie\n2. Wiemy, jak diagnozować koronawirusa\nJuż od 13 stycznia 2020 dostępny jest test wykrywający nowego koronawirusa.\n3. Sytuacja w Chinach poprawia się\nW Chinach wprowadzono radykalne środki kontroli i izolacji - i działania te przyniosły efekty. Od kilku tygodni krzywa zachorowań i zgonów w tym kraju jest wyraźnie mniej stroma niż np. w UK. Ponadto, z odnotowanych ponad 82 000 zakażeń, wyzdrowiało niemal 78 000 chorych na COVID-19.\n4. 80 proc. pacjentów przechodzi infekcję łagodnie\nJak dotąd aż 81 proc. przypadków zaliczono do grupy, w której chorzy nie odnotowali żadnych objawów lub mieli objawy łagodne. U 14 proc. pacjentów wirus może powodować ciężkie zapalenie płuc, a w 5 proc. przypadków chorzy mogą wejść nawet w stan krytyczne lub zagrażający życiu. Nadal nie jest jasne, jaka jest śmiertelność z powodu nowego koronawirusa - być może jest ona niższa niż podają niektóre szacunki, ponieważ wiele łagodnych przypadków w ogóle nie jest diagnozowanych.\nSprawdź: Koronawirus w UK - Kto powinien odizolować się na 12 tygodni? Zobacz rządową listę grup wysokiego ryzyka\n5. Ludzie powracają do zdrowia po zakażeniu koronawirusem\nWiele źródeł bardzo często ogranicza się do podawania statystyk dotyczących liczby potwierdzonych przypadków oraz liczby zgonów. Trzeba jednak pamiętać, że znacznie więcej osób powraca do zdrowia po chorobie niż umiera - a fakt ten jest często pomijany. Do tej pory wyleczono co najmniej 7 razy więcej przypadków niż odnotowano zgonów, a odsetek ten rośnie.\n6. U dzieci objawy zakażenia są łagodne\nTylko 3 proc. odnotowanych przypadków występuje u osób poniżej 20 roku życia, a śmiertelność poniżej 40. roku życia szacuje się na zaledwie 0,2 proc. U znaczącej większości dzieci objawy zakażenia są tak łagodne u dzieci, że mogą pozostać niezauważone.\nCzytaj także: Nie ignoruj wytycznych dotyczących dokładnego MYCIA RĄK dla ochrony przed koronawirusem! To zdjęcie pokazuje DLACZEGO\n7. Koronawirusa da się usunąć środkami dezynfekującymi z dłoni, twarzy i z powierzchni przedmiotów\nNowy koronawirus można skutecznie usuwać z powierzchni przedmiotów środkiem dezynfekującym będącym roztworem etanolu (62-71 proc. alkoholu) lub zawierającym nadtlenek wodoru (0,5 proc. nadtlenku wodoru), lub zawierającym podchlorynu sodu (0,1 proc. wybielacza). Ponadto, najskuteczniejszą metodą uniknięcia zakażenia jest częste mycie rąk mydłem i wodą, a także w razie potrzeby mycie mydłem u wodą również twarzy.\n8. Nad antidotum pracują naukowcy na całym świcie\nW cale znalezienia lekarstwa na nowego koronawirusa współpracują ze sobą naukowcy z całego świata. Po około miesiącu ich pracy powstały ponad 160 artykułów na temat COVID-19 i SARS-CoV-2 dostępnych np. w bazie PubMed. Są to wstępne prace nad szczepionkami, terapiami medycznymi, epidemiologią, genetyką, diagnozą i innymi aspektami związanymi z nowym koronawirusem. Artykuły te zostały opracowane przez około 700 autorów, pracujących w ośrodkach naukowych na całym świecie. Co najważniejsze, artykuły te są dostępne w internetowych bazach danych, do których naukowcy z całej planety mają dostęp. Dla porównania w 2003 roku, po epidemii SARS, dotarcie do mniej niż połowy opublikowanych artykułów naukowych pochłaniało naukowcom ponad rok - z powodu gorszej dostępności wyników badań naukowych. Widzimy więc, że w przypadku aktualnie trwającej pandemii postęp naukowy idzie w znacznie szybszym tempie.\n9. Istnieją już prototypy szczepionki\nAktualnie trwa ponad osiem projektów, w których międzynarodowe zespoły ekspertów pracują nad szczepionką przeciwko nowemu koronawirusowi. Grupa badaczy z University of Queensland w Australii ogłosiła, że pracuje już nad prototypem szczepionki, stosując nowatorską technologię - a to tylko jeden przykład. Prototypy mogą być wkrótce testowane na ludziach, a sama szefowa Komisji Europejskiej przyznała ostatnio, że być może uda się opracować szczepionkę przeciw nowemu koronawirusowi do września 2020.\nZobacz koniecznie: Szefowa Komisji Europejskiej: Szczepionka przeciw koronawirusowi może być gotowa „przed jesienią”\n10. Coraz więcej badań potwierdza skuteczność niektórych leków w walce z COVID-19\nNaukowcy odkryli, że istotne w leczeniu zapalenia płuc spowodowanego przez nowego koronawirusa okazują się leki zawierające chlorochinę, podawane m.in. w przypadku malarii. Produkcja tego rodzaju leków odbywa się nie tylko w Chinach czy Korei, ale również na przykład w Polsce. Dodatkowo, lekarze w Wielkiej Brytanii przetestują inny środek, SNG001 - wziewny preparat beta-interferonu, który jak dotąd pomagał pacjentom chorym na astmę lub POChP i dodatkowo mającym np. grupę.


pkw - Kurier Rzeszowski\nZnamy już wyniki głosowania ze wszystkich 1818 obwodów wyborczych na Podkarpaciu. Niespodzianki nie ma. Państwowa Komisja Wyborcza wciąż liczy głosy, jednakże w całej Polsce, na...\nPaństwowa Komisja Wyborcza ciągle czeka na wpłynięcie wszystkich protokołów z Obwodowych Komisji Wyborczych. Na Podkarpaciu policzono już 98,24% głosów. Podkarpackie postawiło na Andrzeja Dudę. Kandydat...


Książkowe nowości. Sprawdź, co powinno znaleźć się w Twojej biblioteczce | Nasza Historia\nKsiążkowe nowości. Sprawdź, co powinno znaleźć się w Twojej biblioteczce\nRedakcja 30 września 2016, 13:40\nSpadochroniarz z Żelaznym Krzyżem\n„Spadochroniarz Hitlera” to biografia Rudolfa Witziga (1916-2001), oficera niemieckich sił powietrznodesantowych. Sławę zyskał już w maju 1940 r., gdy jako młody porucznik zaplanował i poprowadził operację zdobycia fortu Eben-Emael w Belgii.\nTo strategiczne zwycięstwo było pierwszą w historii akcją przeprowadzoną przez niemieckich strzelców spadochronowych korzystających z szybowców desantowych. Spadochroniarze odnieśli sukces, nagłośniony przez hitlerowską machinę propagandową. Witzig, który nigdy nie został członkiem partii nazistowskiej, walczył również m.in. na Krecie, w Afryce Północnej, w czerwcu 1944 r. we Francji, potem w krajach bałtyckich i pod koniec wojny w Holandii. Zakończył wojnę w stopniu majora. Za walki w Prusach Wschodnich w 1944 r. został odznaczony osobiście przez Hitlera Krzyżem Rycerskim Krzyża Żelaznego z Liśćmi Dębu i jest jednym z zaledwie piętnastu spadochroniarzy, którzy otrzymali ten order.\nGilberto Villahermosa, „Spadochroniarz Hitlera”, wyd. Rebis, Poznań 2016, cena 39,90 zł.\nObozowy różowy trójkąt\nAdolf Hitler programem masowej eksterminacji objął Żydów, a później także mieszkańców krajów podbitych w Europie Środkowej. Ale na jego liście znalazły się także mniejszości seksualne.\nWódz III Rzeszy uznał, że należy się z nimi rozprawić równie bezwzględnie jak z Żydami. Znalazł się nawet w kodeksie karnym paragraf 175 mówiący o tym, że homoseksualizm podlega karze. W ten sposób obozy koncentracyjne zaczęły się zapełniać mężczyznami, którzy do obozowych pasiaków mieli przyszyte różowe trójkąty - znak, że są ową mniejszością. Jaki czekał ich los? Można się o tym dowiedzieć ze wspomnień Heinza Hegera, które właśnie ukazały się na polskim rynku księgarskim. Heger opisuje, w jaki sposób wyglądał los podobnych do niego osób w obozach, gdzie dymiące kominy krematoriów i eksperymenty pseudomedyczne były na porządku dziennym.\nHeinz Heger, „Mężczyźni z różowym trójkątem”, Wyd. Karta, Warszawa 2016, cena 34 zł.\nKto zabił „Hela”?\nStanisław Gustaw Jaster (1921-1943), pseudonim „Hel”, był harcerzem i żołnierzem AK. Od 1940 do 1942 r. przebywał w KL Auschwitz, gdzie współpracował w konspiracji z rotmistrzem Witoldem Pileckim. Gdy udało mu się zbiec z obozu, wrócił do Warszawy.\nTrafił w szeregi elitarnej jednostki AK „Osa” - „Kosa 30”, która zajmowała się likwidacjami, sabotażem i dywersją. Brał udział w wielu akcjach bojowych. Jednak w lipcu 1943 r. zaginął w tajemniczych okolicznościach. Co więcej, po latach stał się przedmiotem ostrej nagonki. Koledzy z oddziału oskarżyli go o zdradę, która doprowadziła do aresztowania wielu członków „Osy” - „Kosy” w kościele św. Aleksandra w Warszawie. Czy jednak zarzuty te były prawdziwe? Kto naprawdę doniósł na jego towarzyszy broni? Co się stało owego feralnego lipcowego dnia 1943 r., kiedy ostatni raz widziano Staszka? Daria Czarnecka próbuje odpowiedzieć na te pytania.\nDaria Czarnecka, „Największa zagadka Polskiego Państwa Podziemnego. Stanisław Gustaw Jaster - człowiek, który zniknął”, PWN, Warszawa 2016.\nZbrodniarze wojenni w kitlach lekarskich\nDo dziś trudno uwierzyć w ogrom zbrodni Holokaustu. A jeszcze trudniej zrozumieć, jak rękę do nich mogli przyłożyć lekarze - ludzie, którzy przysięgali, że: primum non nocere (po pierwsze nie szkodzić). Vivien Spitz opowiada o niemieckich lekarzach, którzy na więźniach obozów koncentracyjnych prowadzili najbardziej nieludzkie eksperymenty pseudomedyczne.\nVivien Spitz, „Doktorzy z piekła rodem”, wyd. Replika, Zakrzewo 2016, cena 49,90 zł.\nLot nad Karakorum i poszukiwania\nStanisław Franczak był jednym z tych, którzy tworzyli legendę polskich lotników z lat wojny. Monika Rogozińska opisuje drogę na Nanga Parbat (8125 m n.p.m.), w poszukawaniu ciała Franczaka, który po wojnie latał nad pasmami Himalajów i Karakorum i tam zaginął. Pasjonująca opowieść, w której współczesna przygoda miesza się z przeszłością.\nMonika Rogozińska, „Lot koło nagiej damy”, wyd. Bernardinum 2016, cena 45 zł.\nCała prawda o Słońcu Karpat\nW grudniu 1989 r. świat obiegły wstrząsające zdjęcia z egzekucji dyktatora Nicolae Ceausescu. Zanim obaliła go krwawa rewolucja, przez ponad dwadzieścia lat rządził Rumunią, otaczany kuriozalnym kultem jednostki na wzór Stalina i komunistycznych przywódców krajów Dalekiego Wschodu.\nBiografia Ceausescu autorstwa Thomasa Kunzego jest dziś powszechnie uznawana za pozycję klasyczną. Autor to niemiecki historyk, absolwent uniwersytetów w Lipsku i Jenie. Wykładał m.in. na Uniwersytecie Owidiusza w Konstancy. Od 2002 r. związany z Fundacją im. Konrada Adenauera.\nThomas Kunze, „Ceausescu. Piekło na ziemi”, wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 2016, cena 55 zł.\nWalka o ojczyznę bez względu na cenę\nYun Dong-ju istniał naprawdę, to jeden z najwybitniejszych koreańskich poetów, który zginął w prowadzonym przez Japończyków obozie jenieckim w 1945 r. Jego losy stały się dla Lee Jung-Myunga pretekstem do napisania powieści o dramacie człowieka walczącego, ale jednocześnie gotowego walczyć o niepodległość własnej ojczyzny. Nawet jeśli ta walka wiedzie do śmierci.\nLee Jung-Myung, „Poeta, strażnik i więzień”, wyd. Świat Książki, Warszawa 2016, cena 34,90 zł.\nKomuniści i ich rola w polskich dziejach\nNa przykładach sylwetek wybranych działaczy ukazano drogi prowadzące na szczyty władzy, a także przypadki załamania kariery w aparacie partyjnym. Część zamieszczonych w tomie artykułów stanowi podsumowanie dotychczasowych badań, inne wytyczają nowe kierunki badawcze. Całość składa się na syntetyczny obraz elit komunistycznych w Polsce w XX w.\n„Elity komunistyczne w Polsce”, pod red. M. Szumiły i M. Żukowskiego, wyd. IPN, UMCS, Warszawa, Lublin 2016, cena 48 zł.\nLondyn w gorących latach 60.\nKsiążka Piotra Szaroty to swoisty bedeker, ale nie turystyczny, lecz intelektualny. Dwanaście miesięcy roku 1967 i wydarzenia dziejące się wówczas w Londynie to ledwie punkt wyjścia, jako że narracja nieustannie sięga w przeszłość i podpowiada też, co działo się później. Z ludźmi, ich działalnością, ale także, jak zmieniał się sam Londyn, Anglia i kultura Zachodu.\nPiotr Szarota, „Londyn 1967”, wyd. Iskry, Warszawa 2016, cena 44,90 zł.\nGałczyński pisze w Altengrabow\nW czasie wojny Konstanty Ildefons Gałczyński trafił do stalagu Altengrabow pod Magdeburgiem i stał się numerem 5700. Od kolegi dostał czysty zeszyt, w którym od sierpnia do listopada 1941 r. zapisywał myśli, opisy głodu i zmęczenia, relacje z pracy, wyznania wiary i miłości. Przejmująca opowieść człowieka, który wierzy w powrót do utraconego świata.\nKonstanty I. Gałczyński, „Notatnik z Altengrabow”, wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 2016, cena 45 zł.\nPolka, Warszawa, wojna, miłość\nAutentyczny pamiętnik 16-latki w okupowanej Warszawie. Oto piękna, szalona i zafascynowana kulturą niemiecką Hanka buntuje się przeciwko wojnie, marzy o normalnym życiu, chodzi na tajne komplety i flirtuje z niemieckimi oficerami. To prawdziwy, daleki od stereotypów portret młodej dziewczyny w czasie II wojny światowej.\nHanka Zach, „Mój wróg, moja miłość. Pamiętnik dziewczyny z okupowanej Warszawy”, Wyd. Poradnia K, Warszawa 2016, cena 39,90 zł.\nPiękne Włoszki i władza\nKatarzyna Medycejska, Sonia Gandhi, Carla Bruni czy Krystyna Wazówna. Włoszek, które - dzięki takiemu, a nie innemu wyborowi współmałżonka - przebiły się na szczyty władzy w wielu krajach. Na czym polega ich fenomen? Maciej Brzozowski uważnie studiuje kolejne przypadki, szukając klucza do ich sukcesu w pędzie do władzy.\nMaciej A. Brzozowski, „Boskie. Włoszki, które uwiodły świat”, wyd. Znak, Kraków 2016, cena 39,90 zł.\nCo Łemków łączy z Polską\nO Łemkach wiemy tyle, że taki naród (czy może lepiej grupa etniczna) żył w granicach II Rzeczypospolitej - i w tym miejscu nasza wiedza się wyczerpuje. Marek Koprowski postanowił tę białą plamę historii zaczernić i stąd jego książka przybliżająca nam dzieje Łemków, nierozłącznie połączonych z historią Polski.\nMarek A. Koprowski, „Łemkowie. Losy zaginionego narodu”, wyd. Replika, Zakrzewo 2016, cena 34,90 zł.\nJezuici na wojnie z hitlerowcami\nNiezwykły dokument historyczny i powieść szpiegowska w jednym! „Kościół szpiegów” Marka Rieblinga obnaża z detalami tę intrygę spod znaku „krzyża i szpady”. Uzbrojeni jezuici kradną plany domu Hitlera, a strażnik watykańskiej krypty przewodzi siatce szpiegowskiej, która kopiuje wojenne plany Niemców i rani Hitlera w zamachu bombowym.\nMark Riebling, „Kościół szpiegów. Tajna wojna papieża z Hitlerem”, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2016, cena 38,90 zł.\nTajemnicza misja do Londonium\nSpora popularność serii „Orły imperium” najlepiej dowodzi, że rozpoczęta sukcesem filmu „Gladiator” Ridleya Scotta moda na starożytny Rzym nie ma zamiaru wygasnąć. Do naszych rąk trafia teraz kolejna część serii. Tym razem prefekt Katon i centurion Macro wyruszają z misją do miasta na odległych rubieżach imperium, Londonium.\nSimon Scarrow, „Orły imperium. Kohorta”, wyd. Książnica, Poznań 2016, cena 43 zł.


Medycyna estetyczna coraz powszechniejsza - stolpo.pl\nPopularność medycyny estetycznej w Polsce nieustannie rośnie. Bogata oferta bezinwazyjnych zabiegów, spadające ceny i duża dostępność gabinetów medycyny estetycznej przyczyniły się do tego, że coraz większa rzesza z nas decyduje się nieco pomóc Matce Naturze. Z dobrodziejstw nowoczesnej medycyny estetycznej coraz chętniej korzystają nie tylko kobiety, ale również mężczyźni.\nJeszcze do niedawna chęć wyraźnej poprawy swojego wyglądu wiązała się z koniecznością „pójścia pod nóż”. Dzisiaj sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Aby wygładzić zmarszczki, odjąć swojej cerze kilkunastu lat, wyszczuplić problematyczne miejsca, usunąć szpecące blizny czy zlikwidować cellulit nie trzeba poddawać się inwazyjnym operacjom. Dzięki rozwojowi technologii w ciągu piętnastu minut możemy bezboleśnie i w pełni bezpiecznie zniwelować wszelkie mankamenty urody. W przeciwieństwie do operacji plastycznych, zabiegi medycyny estetycznej nie wymagają poddawania się narkozie, pobytu w szpitalu i rekonwalescencji. Według danych statystycznych, przeciętny klient gabinetu medycyny estetycznej ma 45-55 lat. Osoby, które przekroczyły 56. rok życia stanowią około 33% wszystkich klientów.\nOferta gabinetów medycyny estetycznej z roku na rok coraz bardziej się poszerza. Do kuracji cieszących się największym zainteresowaniem pacjentów zaliczyć możemy przede wszystkim zabiegi wykorzystujące dobroczynne działanie kwasu hialuronowego (wypełnianie zmarszczek, poprawę owalu twarzy, powiększanie ust), mezoterapię, wampirzy lifting, peelingi medyczne. Więcej informacji na temat nowoczesnych zabiegów znajdziesz na stronie filine.pl.\nTags: kwas hialuronowy, medycyna estetyczna\nPrevious Post Fotobudka na każdą okazję\nNext Post Codzienna higiena zębów – o czym pamiętać?


Pierwszy patrolowy ATR-72MP dla włoskich sił powietrznych - Defence24\nPierwszy patrolowy ATR-72MP dla włoskich sił powietrznych\nKoncern Leonardo-Finmeccanica dostarczył włoskim siłom powietrznym dwa z czterech zamówionych w 2014 roku samolotów patrolowych P-72A bazujących na platformie ATR 72. Maszyny zastąpią w zadaniach morsko-patrolowych wysłużone Breguet Atlantic.\nSamolot patrolowy P-72A (ATR 72MP) bazuje na dobrze znanej w komunikacji lotniczej platformie pasażerskiej ATR 72-600. Główne zadania maszyn tego typu to patrolowanie linii brzegowej i strefy ekonomicznej Włoch, misje poszukiwawczo-ratownicze oraz wsparcie przy analizie i eliminacji skutków klęsk żywiołowych oraz katastrof.\nSamolot P-72A (oznaczenie producenta to ATR 72MP) bazuje w dużym stopniu na rozwiązaniach wykorzystanych przy opracowaniu dla tureckiej marynarki wojennej samolotu ATR-72ASW, przeznaczonego do zwalczania okrętów podwodnych. W wersji morsko-patrolowej ATR-72MP wyposażenie do wykrywania i zwalczania okrętów podwodnych zastąpiono sprzętem rozpoznawczym i komunikacyjnym C4I (Command, Control, Communications, Computers, and Intelligence).\nDane zbierane są przez głowicę optroelektroniczną Star Safire HD, Radar AESA typu Seaspray 7300 firmy Leonardo oraz system samoobrony i rozpoznania elektronicznego Elettronica’s ELT800V2 ESM, który współpracuje z wyrzutniami flar i dipoli. Jest to system zbliżony do stosowanego w samolocie C-27J Spartan. Całość danych integruje i przetwarza opracowany przez Leonardo system ATOS (Airborne Tactical Observation and Surveillance), na którym może pracować do czterech operatorów posiadających niezależne konsole. Maszyna posiada możliwość przesyłu danych zgodne ze standardami Link 11 i Link 16. P-72A zdolny jest do lotów patrolowych trwających do 6,5 godziny.\nWe Włoskim lotnictwie P-72A zastąpią kilkudziesięcioletnie samoloty Breguet Atlantic, które od dawna nie były w stanie w pełni podołać obecnym potrzebom. Stało się to szczególnie widoczne od początku kryzysu związanego z masowym napływem uchodźców. P-72A mają wypełnić tę lukę. Pierwsze dwa samoloty zostały właśnie dostarczone, a kolejna para trafi do służby nie później niż w połowie 2017 roku.\npiątek, 16 grudnia 2016, 14:42\nCzyli zrezygnowano z możliwości zwalczania okrętów podwodnych, które miał ATR-72MP na rzecz sprzętu do wykrywania pontonów i wzywania na miejsce promów zapewniających wygodniejsze niż pontonem dotarcie do Południowej Europy?\npiątek, 16 grudnia 2016, 17:05\nNie, to ATR-72MP został zakupiony. Zastąpiony zostanie stary Breguet Atlantic


Zrób wrażenie poprzez dodanie do swojej Hondy e oryginalnych akcesoriów Honda. Dostępne są pakiety wyposażenia wewnętrznego i zewnętrznego, eleganckie felgi lub wyjątkowe, pojedyncze elementy wyposażenia, które podkreślą linię auta.\nJAZDA W WIELKIM STYLU\nSkoro wybierasz jazdę elektryczną z Hondą e, najwyższy czas dopasować ją do siebie i udoskonalić ten wyjątkowy samochód kilkoma osobistymi elementami. Wybierając oryginalne akcesoria Honda do Hondy e, tworzysz własny, niepowtarzalny wygląd, który zrobi też duże wrażenie na ulicy.\nStyl i ochrona dla Ciebie i Twojej Hondy e Wybierz pakiet idealny dla Ciebie i ciesz się jazdą.\nPakiet U.R.B.A.N. / Black\nTen pakiet nada Twojej Hondzie e elegancki wygląd. Nakładki wokół auta zapewniają dodatkową ochronę i nawiązują do Hondy Urban EV Concept. Wyposażenie: nakładki na progi, listwy na tylny zderzak i listwy boczne drzwi.\nPakiet U.R.B.A.N. / Black and Blue\nTen pakiet nada Twojej Hondzie e elegancki wygląd. Nakładki wokół auta i niebieskie akcenty zapewniają dodatkową ochronę i nawiązują do Hondy Urban EV Concept. Wyposażenie: nakładki na progi, listwy na tylny zderzak i listwy boczne drzwi.\nTen pakiet zapewnia faktyczną ochronę Twojej Hondy e Wyposażenie: mata do bagażnika, gumowe dywaniki przednie i tylne.\nObszerny Pakiet Ochronny\nTen pakiet zapewnia maksymalną ochronę Twojej Hondy e. Wyposażenie: mata do bagażnika, gumowe dywaniki przednie i tylne, pokrywa portu ładowania i folia ochronna portu ładowania.\nTen pakiet tworzy relaksującą atmosferę we wnętrzu Hondy e, wykorzystując nastrojowe podświetlenie. Wyposażenie: podświetlane wykończenie progów drzwi i podświetlenie konsoli.\nNie chodzi tylko o nadanie stylu – akcesoria Hondy e zwiększają również ochronę, praktyczność i wygodę.\nZestaw montażowy odłączanego bagażnika rowerowego\nZestaw montażowy bagażnika rowerowego jest wyposażony w 13-stykową wiązkę przewodów do przyczepy i jest idealnym rozwiązaniem na wycieczkę rowerową. Zestaw montażowy bagażnika rowerowego jest łatwy w obsłudze i zgodny z surowymi przepisami bezpieczeństwa firmy Honda.\nOsłona CMS / NORDIC SILVER\nOsłona CMS (system kamer w lusterkach) zastępuje standardową osłonę CMS. Kolor Nordic Silver dodaje stylowy akcent Hondzie e. Dostępne również w kolorze niebieskim.\nElement ozdobny przedniego słupka / Nordic Silver\nNakładka na przedni słupek zastępuje standardowy słupek A. Kolor Nordic Silver dodaje stylowy akcent Hondzie e. Dostępne również w kolorze niebieskim.\nPrzedni spojler dolny / Black\nTen spojler w przedniej części samochodu nadaje sportowego charakteru w stylu vintage. Dostępne również w kolorze niebieskim.\nCzysta i wolna od zarysowań przestrzeń bagażnika. Ta wodoodporna, dwustronna mata do bagażnika została zaprojektowana tak, aby idealnie zakrywać miejsca wymagające największej ochrony.\nZestaw czarnych naklejek nadaje Hondzie e sportowego, ale i eleganckiego charakteru. Umieszczone na pokrywie komory silnika i pokrywie bagażnika.\nZestaw paneli wewnętrznych / brąz\nNadaj osobistego charakteru wnętrzu dzięki atrakcyjnym panelom wewnętrznym, które zastąpią standardowe wykończenie. Górna warstwa wykonana z powierzchni strukturalnej w kolorze brązu.\nNakładki progów drzwi nadają samochodowi osobisty akcent, a jednocześnie chronią progi przed zanieczyszczeniem i rysami. Wykonane są z błyszczącego, czarnego aluminium i mają przyciągające wzrok logo Hondy e. Zestaw obejmuje nakładki przednie i tylne.\nDoskonałym uzupełnieniem wybranych akcesoriów będą stylowe, aluminiowe felgi.\n17-calowe felgi aluminiowe Gunpowder black\nUwagę przyciągają 17-calowe felgi z diamentowym wykończeniem i otworami pokrytymi lakierem Gunpowder black.\n17-calowe felgi aluminiowe Accent blue\nUwagę przyciągają 17-calowe felgi z diamentowym wykończeniem, otworami pokrytymi lakierem Gunpowder black i niebieską obręczą.\nTapicerka wykonana z wysokiej jakości skóry zapewnia luksus i wygodę na najwyższym poziomie.\nTapicerka skórzana / Dark Brown\nCo może być lepszego od dedykowanego, skórzanego wnętrza? Najwyższej jakości tapicerka – połączenie skóry Nappa w kolorze Dark Brown i szarej tkaniny – pokrywa przednie fotele i 4 podłokietniki w drzwiach. Ze skóry Nappa wykonano również zagłówki. Oryginalna tapicerka spełnia wszystkie wymogi marki Honda pod względem jakości i trwałości.\nTapicerka skórzana / Midnight Black\nCo może być lepszego od dedykowanego, skórzanego wnętrza? Najwyższej jakości tapicerka – połączenie skóry Nappa w kolorze Midnight Black i szarej tkaniny – pokrywa przednie fotele i 4 podłokietniki w drzwiach. Ze skóry Nappa wykonano również zagłówki. Oryginalna tapicerka spełnia wszystkie wymogi marki Honda pod względem jakości i trwałości.\nZestaw skórzanych poduszek / Dark Brown\nZestaw 2 poduszek najwyższej jakości w kolorze Dark Brown uzupełnia jakościowe wrażenie dedykowanej skóry (opcjonalne).\nZestaw poduszek skórzanych / Midnight Black\nZestaw 2 poduszek najwyższej jakości w kolorze Midnight Black uzupełnia jakościowe wrażenie dedykowanej skóry (opcjonalne).\nWybierz do swojej Hondy e skórzaną tapicerkę w kolorze Dark Brown lub Midnight Black, która zapewni wykończenie najwyższej jakości i najwyższy poziom komfortu.\nHonda e wyróżnia się także wyglądem wnętrza. Skóra wysokiej jakości z dekoracyjnymi szwami uzupełnia niepowtarzalny wygląd. (Dostępne również w kolorze Dark Brown)\nWnętrze, które dba o wygodę i wygląd. Pięknie wykończone podłokietniki uzupełniają fotele z najwyższej jakości skóry. (Dostępne również w kolorze Midnight Black)\nWszędobylskie dwa kółka\nPrzedstawiamy Hondę eSYMO. Nowa, wyjątkowa mała hulajnoga elektryczna, która bez wysiłku przemyka po miejskich ulicach, a potem da się łatwo złożyć i przewozić w samochodzie.\nWYBIERZ SAMOCHÓD ELEKTRYCZNY\nDowiedz się więcej o Hondzie e\nZDECYDUJ SIĘ NA ZMIANĘ\nPorozmawiajmy o Hondzie e


Szkoła Podstawowa nr 20 w Gorzowie Wlkp. - Obchody\nPaździernik 15 2019 03:13:36\nOBCHODY JUBILEUSZU 30-LECIA SZKOŁY\n23 marca 2016 r. przeżyliśmy szczególny dzień w historii ZS nr 20 w Gorzowie Wlkp. Nasza szkoła ma już 30 lat!\nDokładnie 17 lutego 1986 r. zadzwonił pierwszy dzwonek, a ówczesna dyrektor - Pani Krystyna Chmielewska zaprosiła do klas szczęśliwych uczniów z osiedla Górczyn. Starania o budowę placówki na naszym osiedlu rozpoczęły się dużo wcześniej, wreszcie władze miasta, w tym ówczesny prezydent – Krzysztof Spychaj podjął stosowną decyzję i można było przejść do realizacji tego ambitnego przedsięwzięcia. Szkoła przez lata funkcjonowała bardzo dobrze, choć pamięta też lata pracy w systemie zmianowym. Kolejni dyrektorzy to Pani Jolanta Cieśla-Baranowska i pracujący na stanowisku dyrektora do dnia dzisiejszego - Pan Jerzy Koziura. Dwudziestka niejednokrotnie odnotowywała na swoim koncie czołowe miejsca w rankingach szkół uwzględniających egzaminy gimnazjalne i sprawdzian po klasie szóstej, ma imponującą liczbę laureatów konkursów przedmiotowych, wyszkoliła setki wspaniałych sportowców, prace plastyczne naszych uczniów zajmowały najwyższe lokaty nie tylko w mieście.\nUroczystości Jubileuszowe rozpoczęła Msza Św. odprawiona pod przewodnictwem ks. Janusza Mikołajewicza – proboszcza parafii Pięciu Męczenników Polski w Gorzowie Wlkp., usłyszeliśmy okolicznościową homilię i życzenia wielu łask Bożych na kolejne lata! Szkołę reprezentowały dwa Poczty Sztandarowe – SP nr 20 im. Bohaterów Westerplatte oraz Gimnazjum im. Jana Nowaka Jeziorańskiego.\nFilharmonia przy ul. 10 Muz, a dokładnie Sala Koncertowa to główna scena naszych uroczystości. Dyrekcja i organizatorzy zaprosili m. in. posłów, senatorów, władze miasta, dyrektorów szkół i przedszkoli na wielką GALĘ – ZŁOTE DWUDZIESTKI! Wzięliśmy udział w niezwykłej filmowej wędrówce z wieloma pokoleniami nauczycieli, uczniów i absolwentów. Dla nich statuetki - symbole twórczości, inspiracji, indywidualności. Nie zabrakło występów niezwykłych gości, usłyszeliśmy Dawida Kwiatkowskiego w duecie z gitarzystą Michałem Dziubą, Sonię Olechnowicz i Karolinę Dziubę, Krzysztofa Budnego, szkolny zespół wokalny, obejrzeliśmy tańce w wykonaniu Kontra – Mini oraz uczniów kl. III SP nr 20 w sentymentalnym The Godfather Waltz, zespół taneczny w autorskim układzie choreograficznym Kornelii Korbanek i Aleksandry Cytryny. Wystąpienia przedstawicieli miasta i instytucji oświatowych Gorzowa Wlkp. podsumowały dorobek szkoły na przestrzeni lat, nie zabrakło życzeń dla uczniów, rodziców i oczywiście Pana Dyrektora - Jerzego Koziury. Sto lat Dwudziestko!!!\nSzarych Szeregów 7 – dobry adres\nPo uroczystościach oficjalnych pan dyrektor zaprosił wszystkich nauczycieli, uczniów, absolwentów, Radę Rodziców i Przyjaciół Szkoły na spotkanie, na którym można było obejrzeć sale lekcyjne, podziwiać odnowione korytarze, halę sportową, wreszcie odbyć sentymentalne rozmowy, po prostu spotkać po wielu latach, przy kawie powspominać dobre lata spędzone w Dwudziestce.\nDzięki gościnności Cinema 3D w Galerii Manhattan Dyrekcja ZS nr 20 mogła uroczyście, w niecodzienny sposób uhonorować wszystkich zwycięzców konkursów związanych z obchodami Jubileuszu 30-lecia szkoły. Na scenie kinowej wyróżniono laureatów konkursu literackiego – Nasza Szkoła, w kategorii poezja byli to uczniowie: Julia Kopka, Maja Kowalska, Agnieszka Zdun, Aleksandra Kujawa, wyróżniono Gabriela Dołęgę, Emilię Nowak, Julię Buśkę, Hannę Benowską, Zuzannę Chojkę. W kategorii proza laury zdobyły: Dorota Mikołajewska, Aleksandra Staniewska, Aleksandra Kalmus, a gimnazjum reprezentowały: Aleksandra Benowska i Katarzyna Stępień – gratulujemy! Szczególnie interesujący okazał się konkurs na realizację makiety budynku szkoły, niektóre prace przeszły najśmielsze oczekiwania, tak było z makietą rodziny Katarzyny Szwarc, która zajęła I miejsce, II miejsce otrzymała w tej kategorii Katarzyna Obiegło z klasy 505, a III miejsce Iga Kapa z klasy 102, III miejsce to również zbiorowa praca klasy 606. Dyplomy, upominki i serdeczne podziękowania Dyrekcji, przedstawiciela Rady Rodziców - Pani Marty Sabiłło otrzymali wszyscy uczniowie zaangażowani w realizację obchodów jubileuszu. ZAPRASZAMY DO OBEJRZENIA ZDJĘĆ\nWygenerowano w sekund: 0.04 1,444,353 Unikalnych wizyt


Petek Krzysztof - Bezlitosna Fala | Recenzje\nPetek Krzysztof - Bezlitosna Fala\nWydawnictwo: Wydawnictwo "Siedmioróg"\n"Jak to rewizjoniści powódź stulecia wywołali."\n"Bezlitosna Fala" to powrót do znanych nam już nastolatków Jajca, Pchełki, Pucka i Marty. Jak zwykle ich przygody mają coś z "małego Bonda" Wiec nie dość że mają sprzęt typu noktowizor (zupełnie przypadkiem zabrany na wakacje ) czy chemiczne petardy wybuchające z siłą małych granatów, to jeszcze Jajco ( jak zwykle) , pływa kilometrami pod wodą, ciosami karate i nie tylko obezwładnia dziesiątki złoczyńców i nawet międzynarodowy przestępca jest pod wrażeniem i pełen podziwu dla chłopaka.\nPrzez większość stron książka zapowiada się nieźle i już nawet miałem nadzieje że tym razem będzie "normalnie" jak to na powieść młodzieżową przystało. Mamy oto bowiem powódź stulecia z 1997 roku. Nasi młodzi przyjaciele są w pod wrocławskiej wsi na wakacjach, w gospodarstwie rolnym należącym do rodziny ich przyjaciela, dziennikarza Krzysztofa. Pomagają przy gospodarstwie, zabezpieczają się i dobytek przed powodzią . Starają się również być pomocą psychologiczną . Rodzina u której mieszkają składa się z : prababci Balbiny, jej syna byłego górnika i komunisty z przekonania (dziadek Klemens) , jego syna wojującego radiomaryjnego katolika (Dionizy) , jego żony w zaawansowanej (a właściwie już przenoszonej ciąży) -- Ela , na dodatek starej panny (siostra Dionizego - Agata).\nWszyscy ze swoimi niewypowiedzianymi żalami, podminowani. Pretensje i konflikty miedzy nimi burzą się tuż pod powierzchnią, czasem lekko wybuchając, z reguły czyniąc atmosferę podminowaną.\nW tej sytuacji mimo nadchodzącej fali młodzież nie może się ewakuować, starają się wiec przygotować na nadchodzący żywioł . Robią duże zakupy, przenoszą sprzęty na wyższe pietra, budują nawet własny wał przeciwpowodziowy. Wszystko potem okazuje się na nic bo siła fali jest tak wielka że nic jej nie może powstrzymać. Książka jednak nie jest z nurtu katastroficznego tylko kryminalnego .\nMamy więc bandy szabrowników i innych kombinatorów którzy zarabiają na nieszczęściu czy przy okazji ewakuacji powodzian .\nJajco radzi sobie z nimi raz lepiej raz gorzej , traci bowiem cały inwentarz żywy z gospodarstwa ale za to odkrywa jedną z kryjówek bandy i wykrada cały worek biżuterii. Ma również poważniejsze straty bowiem przestępcy najpierw zabijają psa gospodarzy potem zaś śmiertelnie ranią dziadka Klemensa.\nCo gorsza okazuje się że za złodziejami stoi poważniejszy przeciwnik. Poszukiwany międzynarodowym listem gończym, działający na zlecenie neofaszystów którzy chcą odzyskać tereny pod Wrocławiem a on ma odzyskać akty własności ukryte w gospodarstwie w którym dzieje się akcja.\nJest w związku z tym bardzo dramatycznie i tylko wspomniane wcześniej zdolności bondowskie Jajca ratują całą rodzinę i przyjaciół od śmierci.\nSumując, ani lepsza ani gorsza część z jedynego tak długiego cyklu powieści młodzieżowej który powstał po upadku PRL.\nA że ogólnie cały cykl słaby, nie polecam.\n•Tagi•: Inne Inna 1998 Poza Setami rec. 2011


Flume - cyfrowa premiera albumu „Palaces” - Newsy - Laboratorium Muzycznych Fuzji\n„Palaces”, nowy album Flume’a, zdobywcy nagrody Grammy, w końcu jest dostępny w całości! „Palaces” ukazał się w wersji cyfrowej. Nośniki fizyczne (CD i LP) dostępne będą w sprzedaży od 17 czerwca. Premierze albumu towarzyszy także nowy teledysk do utworu Highest Building z udziałem francuskiego wokalisty Oklou, wyreżyserowany przez Michaela Hili Jonathana Zawadę!\nNa albumie znalazły się udostępnione już wcześniej Say Nothing z MAY-A, Sirens z Caroline Polachek, którego autorem i współproducentem jest Danny L Harle, tytułowy Palaces, w którym pojawia się Damon Albarn oraz ESCAPE z Kučką i Quiet Bison. Na płycie gościnnie pojawiają się także hiszpańska Virgen Maria, francuski Oklou, brytyjska wokalistka LAUREL i australijska Emma Louise.\nOdkrywczy, osobisty, progresywny „Palaces” to najbardziej dynamiczny i eklektyczny zestaw kompozycji Stretena. Trzynaście utworów na płycie ukazuje go jako producenta i autora piosenek zdolnego do tworzenia imponujących, wielowarstwowych tekstur dźwiękowych, jednocześnie nie gubiąc płynności i szczerości materiału.\n„Palaces” zaczęło nabierać kształtów, gdy Flume wrócił do rodzinnej Australii po tym, jak na początku pandemii w Los Angeles zmagał się z kryzysem twórczym. Zamieszkał w nadmorskim miasteczku w regionie Northern Rivers w Nowej Południowej Walii i szybko znalazł inspirację w kontakcie z otaczającą go naturą – falujące wzgórza, chodzenie boso, zielony kolor nieba przed wielką burzą, uprawa i jedzenie własnych warzyw, zapach deszczu. W tym czasie towarzyszył mu jego sąsiad i wieloletni współpracownik, artysta wizualny Jonathan Zawada, z którym wspólnie zafascynował się miejscową przyrodą, zwłaszcza ptakami, zbierając nagrania terenowe, które znalazły się na płycie. Tytuł albumu, który odpowiednio podkreśla luksus i magię świata przyrody, „Palaces”, to jak dotąd najbardziej pewne siebie, dojrzałe i bezkompromisowe dzieło Flume’a, prawdziwe świadectwo pielęgnowania relacji, które czynią nas całymi i przynoszą nam pokój.\nZnaczna część płyty miała swoją premierę na żywo na scenie podczas urzekającego nocnego koncertu, który odbył się w ubiegłym miesiącu w ramach festiwalu Coachella, z kalejdoskopowym udziałem gości-niespodzianek, takich jak wspomniani Albarn, Polachek i Kučka, a także Beck, Toro Y Moi, Tove Lo i Vince Staples. Występ był transmitowany globalnie w oba weekendy przez YouTube, docierając do setek tysięcy ludzi na całym świecie, nie tylko ukazając w pełni wdzięk i majestat zupełnie nowego scenicznego show i produkcji, ale także odsłaniając przełomową i zapierającą dech w piersiach integrację AR (co zostało udokumentowane przez Time Magazine).\nTymczasem dostępne w sprzedaży są już bilety na trasę Flume World Tour, której drugi etap odbędzie się tego lata w Europie. Flume zagra koncerty w Londynie, Berlinie i Paryżu, a także wystąpi na festiwalach Pohada Festival, Dour Festival, Mad Cool i Super Bock Super Rock. Wśród supportów znajdą się najbardziej porywające nazwiska naszego pokolenia, Floating Points, Channel Tres, Tinashe, Magdalena Bay i inni. Bilety można kupić i zarejestrować się w przedsprzedaży na stronie flu.me.\nFlumeHarley StretenPalacesPias Recordings\nHVOB prezentują nowy utwór – „The La…


Urząd Miasta ⋆ Tarnobrzeg.info\nOd dnia 13 października 2020 r. do 23 października 2020 r. wprowadza się czasowe ograniczenie w bezpośredniej obsłudze Interesantów w Urzędzie Miasta Tarnobrzega, zwanym\nPosted By: Admin Urząd Miasta\nW związku ze wzrostem zachorowalności na COVID-19 na terenie Polski oraz w naszym regionie oraz uwzględniając konieczność zapewnienia bezpieczeństwa obywateli, od dnia 3 sierpnia 2020\nOd dnia 18 maja 2020 r. wznawia się bezpośrednią obsługę Interesantów w budynku Urzędu Miasta Tarnobrzega przy ul. Mickiewicza 7. Do budynku wchodzić należy głównym\nPosted By: Admin kwarantanna, Urząd Miasta\nNa podstawie Zarządzenia nr 144/2020 Prezydenta Miasta Tarnobrzega z dnia 16 kwietnia 2020 r. w sprawie wprowadzenia czasowego ograniczenia wykonywania zadań przez Urząd Miasta\nW dniu 21 czerwca (piątek) w godz. od 1100 do 1300 w związku z prowadzonymi ćwiczeniami wystąpią ograniczenia w ruchu drogowym w okolicy obiektów


Archiwa: projekty - Strona 4 z 6 - my3miasto.pl\n14 września Polska Filharmonia Bałtycka otwiera sezon wystaw artystycznych. Jednak już tydzień wcześniej we foyer PFB wszyscy chętni będą mogli podziwiać prace ukraińskich artystów zatytułowane „With love to women”. Fotografie przedstawiają kobiety ze wszystkich stron świata widziane oczami artystów. 11. … Read More »\nKultura\tdanuta jarzyńska, polska filharmonia bałtycka, projekty, relacje, rocznica niepodległości ukrainy, with love to woman, wystawy, wystawy artystyczne\tLeave a comment\nRewolucyjna przemiana Redity Napoleońskiej\nZnamy już przyszły wygląd jednego z najbardziej charakterystycznych budynków na terenie Centrum Hewelianum! Ogłoszone zostały wyniki konkursu na opracowanie koncepcji architektonicznej rewaloryzacji i adaptacji Zespołu Redity Napoleońskiej wraz z budową współczesnych obiektów kubaturowych i rekonstrukcją Bramy Południowej.\nMagiel\tcentrum hewelianum, Gdańsk, projekty, przemysław guzow, redita napoleońska, rewaloryzacja, rewitalizacja, zespół redity napoleońskiej\tLeave a comment\nBędzie z tego chleb!\nUrząd Miasta Sopotu zaprasza na sąsiedzkie drugie śniadanie, podczas którego każdy mieszkaniec Sopotu będzie mógł dowiedzieć się, jak piecze się włoski chleb, jak zrobić humus i co powinien zawierać zdrowy posiłek. Przy aromatycznej kawie będzie czas na rozmowę o potrzebach … Read More »\nMagiel\tbędzie z tego chleb, bo sopot, budżet obywatelski, budżet obywatelski sopot, dom sąsiedzki dwie zmiany, projekty, projekty do budżetu obywatelskiego, Sopot\tLeave a comment\nZmień swoją okolicę z budżetem obywatelskim\nJuż niedługo półmetek okresu składania wniosków do czwartej edycji gdańskiego budżetu obywatelskiego. Do końca kwietnia czasu jeszcze dużo, ale warto wykorzystać go na sprawdzenie swoich pomysłów i propozycji!\nMagiel\tbudżet, budżet obywatelski, Gdańsk, gdański budżet obywatelski, projekty, zagospodarowanie przestrzenne\tLeave a comment\nMasz praktykę. Masz pracę\nWiceprezydent Gdańska Piotr Kowalczuk zainaugurował nowy projekt zawodowych staży całorocznych pn. „Wypracuj Przyszłość” , który ma pomóc młodym ludziom znaleźć pierwszą pracę. Projekt powstał z inicjatywy Wydziału Polityki Gospodarczej gdańskiego magistratu i jest realizowany w partnerstwie z organizacją PRACODAWCY POMORZA, … Read More »\nBiznes\tbezrobocie, OBC, Olivia Business Centre, praca, pracodawcy pomorza, projekty, staż, staże, szkolenia, wypracuj przyszłość\tLeave a comment


Lubię ten smak: Knedle z truskawkami po austriacku\nSezon truskawkowy już nie długo, a zatem namawiam Was do wypróbowania tego przepisu, bo to najlepsze knedle jakie do tej pory jadłam! Polane truskawkowym sosikiem z cytrynową nutką, obtoczone w słodkiej panierce a w środku pyszna niespodzianka :) Są bardzo delikatne (co jest zasługą kaszy manny) i sycące. Przepis z blogu Taste of Passion.\nSkładniki na 12-14 knedli (zdecydowanie za mało):\n50-60 dag truskawek (na oko :) )\nZmiksować miękkie masło, cukier, cukier waniliowy i jajko. Po chwili dodać twaróg, mąkę, kaszę. Gotowe ciasto odstawić na 1 h. Po tym czasie formować knedle z całą truskawką w środku. Uwaga! Ciasto będzie dość rzadkie, więc proszę się nie przerazić :) Trzeba w pobliżu przygotować sobie mąkę i co chwilę obsypywać nią ręce-wtedy nie będzie się nic kleić. Można też maczać ręce w wodzie. Wracając do knedli, gotujemy je w nieosolonej wodzie 10 minut. Wyjmujemy łyżką cedzakową.\nNa patelni rozpuścić masło, smażyć z bułką i cukrem na złoto. W gotowej panierce obtoczyć knedle (ładnie się przykleja).\nWszystko zmiksować i polać gotowe knedle.\nAutor: Justinek o 21:56\nEtykiety: knedle, na obiad, owoce\nkulinarne-smaki 25 maja 2011 22:15\nno to narobiłam sobie smaka na knedle :)\nAnonimowy 29 maja 2011 14:54\nAle pyszne knedle z truskaweczkami,mniam!\nMagda 30 maja 2011 15:19\nprawdziwa rozpusta ;) ale wierze, ze 12-14 sztuk to zdecydowanie za malo ;) pozdrawiam!\nBiedr_ona 31 maja 2011 21:16\nMhmmh.. z wielką chęcią wypróbowałabym ;-) I te czerwoniutkie truskaweczki w połączeniu z twarogiem.. mmh!\nkasiaaaa24 3 czerwca 2011 07:27\nZapraszam Cię do mnie na bloga do konkursu, w którym do wygrania super piekarnik http://gotowaniecieszy.blox.pl/2011/05/Konkurs-z-firma-Amica.html\nSłodziutkie Okazje 5 czerwca 2011 18:55\nMniam, chętnie zjadłabym te knedli. Bardzo lubię!!:)\nKomarka 17 czerwca 2011 11:23\nAleż głodna zrobiłam się na widok Twoich truskawkowych knedli! :) Jeszcze w tym roku ich nie robiłam, ale trzeba będzie to czym prędzej zmienić ;) Pozdrawiam!


Ko Phi Phi, Prowincja Krabi , Tajlandia — wszystkie obiekty\n148/4 M.7, Phi Phi Island, T. Ao Nang, 83100 Ko Phi Phi, Krabi, THA\nMolo Tonsai w pobliżu\nBasic Shared Mix Dormitory (Single Bed) - Pokój\nBasic Shared Mix Dormitory (Single Bed) - Udogodnienia w pokoju\nBasic Shared Mix Dormitory (Single Bed) - Prysznic\nBasic Shared Mix Dormitory (Single Bed) - Łazienka\nPokój dwuosobowy typu Deluxe - Zdjęcie opisywane[1/19]\n1 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi\n2 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy, standardowy, Pokój\n3 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Basic Shared Mix Dormitory (Single Bed), Pokój\n4 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy, standardowy, Pokój\n5 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Basic Shared Mix Dormitory (Single Bed), Pokój\n6 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy, standardowy, Pokój\n7 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy typu Deluxe, Łazienka\n8 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy typu Deluxe, Łazienka\n9 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Ganek\n10 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Basic Shared Mix Dormitory (Single Bed), Udogodnienia w pokoju\n11 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy typu Deluxe, Udogodnienia w pokoju\n12 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Basic Shared Mix Dormitory (Single Bed), Pokój\n13 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Basic Shared Mix Dormitory (Single Bed), Pokój\n14 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy typu Deluxe, Udogodnienia w pokoju\n15 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy, standardowy, Łazienka\n16 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy typu Deluxe, Umywalka\n17 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Pokój dwuosobowy typu Deluxe, Prysznic\n18 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Basic Shared Mix Dormitory (Single Bed), Prysznic\n19 - Aladdin Guest House, Ko Phi Phi, Basic Shared Mix Dormitory (Single Bed), Łazienka\nZatoka Ton Sai (2 minut spaceru)\nMałpia Plaża (11 minut spaceru)\nPunkt widokowy na Ko Phi Phi (11 minut spaceru)\nLong Beach (24 minut spaceru)\nPlaża Maya (32 minut spaceru)\nAo Ton Sai Beach (plaża) (2 minut spaceru)\nZatoka Loh Dalam (2 minut spaceru)\nJaskinia Wikingów (24 minut spaceru)\nZatoka Rantee (2,2 km)\nW pobliżu Aladdin Guest House\nKrabi (KBV-Międzynarodowy port lotniczy Krabi) 80 minut samochodem\nRecepcja czynna jest codziennie od 8.00 do 21.00. Prosimy o kontakt z obiektem na co najmniej 48 godz. przed przyjazdem w celu uzgodnienia zameldowania. Dane kontaktowe obiektu znajdują się na potwierdzeniu rezerwacji. Jeśli planowany jest przyjazd po godzinie 20.00, prosimy o wcześniejszy kontakt z hotelem. Dane kontaktowe hotelu znajdują się na potwierdzeniu rezerwacji. Goście muszą wcześniej skontaktować się z personelem obiektu, aby otrzymać instrukcje dotyczące zameldowania. Goście zostaną powitani przez portiera lub pracownika recepcji w momencie ich przyjazdu.\nDodatkowe informacje dotyczące Aladdin Guest House\nAladdin Guest House Ko Phi Phi\nAladdin Guest House Hostel/Backpacker accommodation\nAladdin Guest House Hostel/Backpacker accommodation Ko Phi Phi\nAladdin Guest House — często zadawane pytania\nCzy obiekt Aladdin Guest House umożliwia bezpłatne anulowanie rezerwacji i pełny zwrot kosztów?\nTak, w obiekcie Aladdin Guest House można za pośrednictwem naszych stron zarezerwować pokój i bezpłatnie anulować tę rezerwację z pełnym zwrotem kosztów, o ile prośba o anulowanie zostanie przesłana na kilka dni przed datą zameldowania. Należy zapoznać się z zasadami i warunkami anulowania podanymi w regulaminie obiektu.\nCzy Aladdin Guest House zapewnia miejsce parkingowe?\nNiestety nie, Aladdin Guest House nie zapewnia miejsc parkingowych.\nCzy Aladdin Guest House akceptuje zwierzęta?\nJakie godziny zameldowania i wymeldowania ma Aladdin Guest House?


24 sie 2017 22:49\nTe buraczki robię na bieżąco, bo znikają błyskawicznie i mają bardzo istotną zaletę. Uwielbiają je prawie wszystkie dzieci. Są delikatne w smaku i zdrowe.\n( na 4-5 słoików)\n6-7 buraków ( tylko tyle mieści mi się w szybkowarze)\nBuraki kroimy na połówki i gotujemy w szybkowarze 30 minut. W zwykłym garnku trwa to oczywiście dłużej. Sprawdzamy widelcem, czy buraki są miękkie. Zostawiamy do ostudzenia i usuwamy skórkę. Buraczki ucieramy ręcznie lub w malakserze i przekładamy do miski.\nCytrynę wyciskamy i sok przelewamy do buraków. Całość mieszamy i doprawiamy do smaku solą i cukrem. Nie podaję proporcji bo zawsze dodaję te przyprawy smakując, czyli na wyczucie. Na taką ilość warto dodać na początek np. 1 łyżeczkę cukru i 1/4 łyżeczki soli. Mieszamy całość i smakujemy.\nBuraczki powinny być minimalnie słone z wyczuwalnym słodkim smakiem. Cukru zawsze dodajemy więcej niż soli.\nBuraczki przekładamy do słoików i pasteryzujemy około 10 minut.\nBuraczki na zimę według Heni\n23 sie 2017 14:36\n27 lut 2016 08:50\nOwocowy sos do deserów\nprzetwory buraczki na zimę buraki


Beata Poborska-Kobrzyńska – Polska. Po godzinach\nKiedy byłam mała, nudziłam się w deszczowe dni. Przechodziłam wtedy z miejsca na miejsce, martwiłam się tym, że nie mogę wyjść tam, gdzie chcę, bo pada deszcz – a wtedy zazwyczaj chciałam najwięcej. I czytanie nie było wtedy przyjemne, i oglądanie, i rysowanie. Mówiłam do siebie i bliskich, że bardzo się nudzę. Dlaczego w deszczowe\nBeata Poborska-KobrzyńskaMichał Stachacznudapsychologia\nEmpatia, akceptacja i autentyczność to składniki pewnej szczególnej postawy wobec drugiego człowieka, dzięki której możliwa jest pełna poszanowania bliskość. Każdą z tych cech można ćwiczyć. Wyobraź sobie taką znajomość z drugim człowiekiem, że możesz w rozmowie z nim poruszyć dowolny temat, a po drugiej stronie znajdziesz otwartość i akceptację. Zaczynasz w takiej relacji oddychać pełną\nwtorek, 27 października 2020 / opublikowany w: Psychologia, Rodzina, Społeczeństwo, Zdrowie\nBez próby generalnej, czyli rodzina w obliczu pandemii\nNikt nie przygotował nas na życie bez pędu, bez możliwości swobodnego korzystania z dobrodziejstw świata, bez dotyku społecznego i bez wolności. Sytuacja domowej izolacji w kontekście pandemii powoli zmienia dynamikę naszych rodzin. Na małej lub większej przestrzeni gromadzą się bliscy, którzy teraz mają poradzić sobie sami ze swoim napięciem, lękiem, złością, bez wcześniejszych prób i\nBeata Poborska-Kobrzyńskapsychologia i pandemiarodzina w czasie pandemii\nponiedziałek, 19 października 2020 / opublikowany w: Psychologia, Społeczeństwo\nWzdychamy do dawnego, znanego życia, czekamy na wielki powrót normalności, zadając sobie jednocześnie pytanie, czym ta normalność właściwie jest. Przez skórę czujemy, że nie da się żyć tak jak dawniej, w pędzie i bez szacunku do siebie, natury i do innych, ale pożegnanie dawnego stylu życia, w którym lęk wydawał się być mniej obecny a\nBeata Poborska-KobrzyńskaElizabeth Kubler-Rossgniewżałobazaprzeczenie\nsobota, 17 października 2020 / opublikowany w: Czas wolny, Felieton, Przyroda, Psychologia, Styl życia\nZ nadmiaru rodzi się zmęczenie, obniża się zdolność koncentracji, pojawiają się bóle fizyczne i ból istnienia. Jeszcze niedawno stacjonarny telefon z przewodem wyznaczał granicę dostępu zewnętrznego, czasem plątał się bezlitośnie podczas rozmowy. Z czasem okazało się, że telefon stał się bezprzewodowy w domu, a potem szybko poza domem, zwykła komórka okazała się zbyt nudna, a\nBeata Poborska-Kobrzyńskaprzebodźcowaniepsychologiażycie unplugged\nsobota, 17 października 2020 / opublikowany w: Psychologia, Styl życia\nKochany Człowieku! Zanurzony w świecie obowiązków, spraw i powinności, możesz nie zauważyć, że omijasz najcenniejsze sprawy w swoim życiu. Praca, dom, dzieci, sprawa tu, sprawa tam i wieczór cię zastaje zagonionego, zmęczonego, nieobecnego. Jeszcze bajka dla dziecka, jeszcze prasowanie albo pracowanie i nocą padasz na poduszkę pustą, bez ciepła i snów. Tyle się działo a\nCoraz więcej osób cierpi z powodu deficytu natury, nie do końca nawet zdając sobie sprawę z tego, co może być przyczyną ich stanu. Więź łącząca ludzi ze światem przyrody zanika, a to w bezpośredni sposób przenosi się na nasz stan zdrowia. Cena, jaką płacimy za oderwanie się od natury, jest bardzo wysoka: od chorób somatycznych,\nBeata Poborska-Kobrzyńskadepresja klimatycznakąpiele leśnesolastalgia


2020-12-21: Łotewska Krajowa Rada ds. Mediów Elektronicznych (NEPLP) ogłosiła przetarg na nowy, komercyjny kanał w naziemnej telewizji cyfrowej. Według regulatora, będzie to kanał niezaszyfrowany (FTA). Ma zadebiutować 1 kwietnia 2021 roku.\n2020-12-19: Rząd Portugalii zatwierdził dołączenie do naziemnej telewizji cyfrowej (DTT) dwóch nowych, bezpłatnych kanałów. W naziemnej telewizji cyfrowej w Portugalii pojawią się 2 kanały publicznego nadawcy RTP - RTP Africa i Canal do Conhecimento.\nUkraina zrobi ruch w DVB-T2\n2020-12-14: Ukraińska Narodowa Rada ds. telewizji i radia utworzyła w systemie cyfrowym 44 lokalne kanały nadawcze w 17 obwodach kraju. Jak zauważa regulator, jest to konieczne, aby zapewnić lokalnym nadawcom telewizyjnym przejście na standard DVB-T2.\n2020-12-02: W Czechach około 55% gospodarstw domowych korzysta z odbioru z naziemnej telewizji cyfrowej. Poinformowała o tym Czeska Radiokomunikacja (ČRa), na podstawie danych z badania przeprowadzonego przez agencję Nielsen Admosphere. Jedyny bezpłatny sposób odbioru telewizji nie zmienił się znacznie po migracji z DVB-T na standard DVB-T2, dla którego część czeskich widzów musiała kupić nowe odbiorniki DVB-T2/HEVC. Zmiana dotknęła około 2,5 mln czeskich gospodarstw domowych. Na Słowacji sytuacja z odbiorem z DVB-T2 jest nieco gorsza, bo tylko 28% gospodarstw odbiera telewizję w tej sposób. A ile w Polsce?\nCanal+ zostaje na 3 lata w TNT\n2020-12-06: CANAL+ pozostanie we francuskiej naziemnej telewizji cyfrowej (TNT). Francuski CANAL+ poinformował, że w piątek 4 grudnia br. otrzymał zezwolenie Conseil Supérieur de l'Audiovisuel (CSA) na pozostanie na francuskiej platformie naziemnej telewizji cyfrowej TNT przez kolejne 3 lata.\n2020-11-30: Muzyczna, czeska stacja Retro Music Television jest dostępna dla większej liczby gospodarstw domowych w Czechach korzystających z naziemnej telewizji cyfrowej. Kanał ten został uruchomiony w ogólnoczeskim multipleksie 22 w DVB-T2 operatora České Radiokomunikace (ČRa). Stacja pojawiła się jako Test-3.\n2020-11-29: Chorwacki regulator Hakom przesłał do włoskiej administracji 715 nowych raportów po tegorocznej, wielomiesięcznej akcji pomiaru włoskich zakłóceń, które powodują problemy w odbiorze chorwackich programów radiowych i telewizyjnych. W ciągu ostatnich 11 lat do włoskich władz wpłynęło ponad 7 tys. zgłoszeń ingerencji z prośbą o ich usunięcie. Sprawa została też zgłoszona do Międzynarodowego Związku Telekomunikacyjnego (ITU).\n2020-11-22: Zapewnienie obywatelom odpowiednich informacji o czasie i metodach przejścia na nową telewizję cyfrową. Taki jest główny cel rozpoczętej 17 listopada br. kampanii komunikacyjnej we Włoszech, która będzie towarzyszyć użytkownikom w drodze do przejścia na standard DVB-T2 i zakończenia tego procesu w czerwcu 2022 roku.\n2020-11-19: Międzynarodowy kanał telewizyjny TNT International rosyjskiego koncernu Gazprom Media poszerzył swoją widownię w Wielkiej Brytanii. Kanał znalazł się w ofercie Channelbox na platformie naziemnej telewizji Freeview (pozycja nr 271).\n2020-11-07: CNN International przerwał nadawanie na Freeview w Wielkiej Brytanii, podsumowując 22 miesiące obecności na platformie naziemnej telewizji cyfrowej jako „okres próbny". Międzynarodowa wersja najstarszej telewizji informacyjnej na świecie była obecna w 4-godzinnym oknie nocnym po wcześniejszym zamknięciu niszowej stacji Nuts TV.