Redakcja: Marta Widz, koordynatorka projektu Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy - PDF\nRedakcja: Marta Widz, koordynatorka projektu Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy\nDownload "Redakcja: Marta Widz, koordynatorka projektu Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy"\n2 Wydawca: Miasto Stołeczne Warszawa Redakcja: Marta Widz, koordynatorka projektu Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy Tekst: prof. Marek Kosmala, Katedra Architektury Krajobrazu SGGW w Warszawie Tekst do rozdziału VI: prof. Marek Kosmala, Katedra Architektury Krajobrazu SGGW w Warszawie Marlena Happach, architektka, wiceprezeska ds. edukacji SARP Stefan Bobrowski, Centrum Komunikacji Społecznej Urzędu m.st. Warszawy Konsultacje: Irena Gudowska, architekt krajobrazu Ewa Kosiorek, doradca metodyczny, Warszawskie Centrum Innowacji Edukacyjno-Społecznych i Szkoleń Korekta: Justyna Magdalena Jekiel Rysunki: Anna Płaza Opracowanie graficzne: KAROM sp. z o.o. Skład i łamanie: Bożena Kamińska ISBN Wydanie pierwsze Warszawa 2014 r. Kolejne wydania będą poprawiane i aktualizowane zgodnie z sugestiami Czytelników. Zapraszamy do zgłaszania spostrzeżeń i propozycji pocztą elektroniczną na adres: lub listownie na adres: Centrum Komunikacji Społecznej, ul. Senatorska 27, Warszawa.\n3 Naturalne place zabaw\n5 Szanowni Państwo, Warszawa cieszy się zasłużoną sławą zielonego miasta. Jej mieszkańcy mają do dyspozycji skwery, parki, zieleńce i lasy miejskie o łącznej powierzchni prawie ha. Tereny zieleni wraz z towarzyszącą im infrastrukturą blisko 1000 placów zabaw, 99 siłowni plenerowych, tras rowerowych, biegówkowych i do nordic walkingu zapewniają ofertę rekreacyjną warszawiakom w każdym wieku. Zieleń miejska jest coraz lepiej utrzymana i użytkowana, Warszawa jednak nadal kryje w sobie znaczny potencjał w postaci niewykorzystanych terenów. Z myślą o urozmaiceniu sposobów spędzania wolnego czasu przez najmłodszych mieszkańców Warszawy, proponujemy Państwu jeszcze jedną formę zagospodarowania wolnej przestrzeni na terenie dzielnic i osiedli. W niniejszej broszurze przedstawiamy naturalne place zabaw zasady ich urządzania, propozycje różnych rozwiązań, przykłady już istniejących. Ich koncepcja uwzględnia oczekiwania użytkowników, czyli samych dzieci i odwołuje się do wrodzonej dziecięcej potrzeby kontaktu z przyrodą, stawiania pytań, badania granic, kreowania rzeczywistości. Są to place zbudowane na naturalnym podłożu, z naturalnych elementów zmieniających swoje funkcje pod wpływem dziecięcej pomysłowości, wykorzystujące różnorodny krajobraz. Naturalne place zabaw są obecnie uważane za innowację i zdobywają coraz większą popularność w innych krajach, jednak w istocie odwołują się do tradycyjnych wyobrażeń na temat dziecięcej zabawy. Plac zabaw w proponowanej tutaj formie nie wymaga dużych nakładów finansowych, najważniejszą inwestycją jest czas poświęcony na współpracę projektanta, inwestora, zarządcy z szeroką grupą mieszkańców. Serdecznie zapraszam Państwa do zapoznania się z poradnikiem i podjęcia tego wyzwania. Prezydent m.st. Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz\n6 Naturalne place zabaw Rozdział 1. Co to są naturalne place zabaw?...6 W świecie roślin i zwierząt biofilia...7 Powrót na drzewo Nature Deficit Disorder...8 Z perspektywy dziecka...8 Rozdział 2. Pierwsze place zabaw w Polsce były ogrodami...10 Rozdział 3. Urządzanie naturalnego placu zabaw...12 Rośliny na placu zabaw...12 Jak dzieci postrzegają rośliny...12 Dzieci pragną bawić się wśród roślin...12 Rola i znaczenie roślin...13 Wybór roślin na plac zabaw...15 Rośliny niepożądane...19 Zabawa z roślinami...21 Zwierzęta na placu zabaw...28 Towarzystwo zwierząt wzbogaca dziecko...28 Co zrobić, aby przyciągnąć zwierzęta?...29 Elementy nieożywione na placu...30 Ukształtowanie terenu urozmaicona rzeźba terenu...30 Naturalne podłoże i piasek...31 Woda na naturalnym placu zabaw...33 Skałki, głazy, kamienie, żwir, glina, górki i muldy żwirowe i piaskowe...34 Przekroje konstrukcyjne nawierzchni\n7 Spis treści Rozdział 4. Plac zabaw jako system ekologiczny rozwiązania proekologiczne...40 Zbiornik retencyjny na wody opadowe sztuczne jezioro...40 Ogrody deszczowe...41 Kompostowniki...42 Odnawialne źródła energii...42 Rozdział 5. Przygoda i bezpieczeństwo na naturalnym placu zabaw...43 ABC higieny...45 Rozdział 6. Udział lokalnej społeczności w procesie powstawania tych obiektów...46 Rozdział 7. Przegląd przykładowych obiektów...49 Teardrop Park w Nowym Jorku...49 Urban Jungle ogród przy szkole podstawowej w Merrylee w Wielkiej Brytanii...51 Naturalny plac zabaw Riveredge...52 Naturalny plac zabaw przy Uniwersytecie Auburn...53 Koncepcja ogrodu zabaw dziecięcych w Muzeum Łazienki Królewskie (niezrealizowana)...54 Wykaz rycin\n8 rozdział 1 Co to są naturalne place zabaw? Było niedzielne, słoneczne i ciepłe popołudnie. Obserwowałem ich już od pewnego czasu. Nazywali sami siebie bandą. Było ich najpierw czterech, a potem pięciu. Na oko mogli mieć nie więcej niż 7 9 lat. Zaszyli się w gęstwinę dereniowych zarośli. Swój raczej niewyszukany fort sklecili z gałęzi oraz materiałów pościąganych z pobliskiego śmietnika, zgromadzili jakieś pudła, kartony, skrzynki po owocach, torby foliowe. Stale coś dodawali i zmieniali. Zajęci sobą nie zwracali uwagi na otoczenie. Bawili się już od paru godzin. Zbliżała się pora kolacji. Z pobliskich okien dały się słyszeć coraz bardziej natarczywe nawoływania matek do powrotu do domu. Zaraz, zaraz, jeszcze trochę odpowiadali. Spojrzałem odruchowo na zegarek. Na mnie też już był najwyższy czas. Kwadrans temu powinienem zakończyć obserwacje 1. Od pewnego czasu siedziałem na całkowicie pustym już placu zabaw, może kilkanaście metrów od podpatrywanej bandy. Wtedy po raz pierwszy uświadomiłem sobie swój błąd. Zrozumiałem, że to właśnie tam odbywa się prawdziwa zabawa, a nie tutaj, na tym pustawym przez większość czasu placu, wyposażonym w kilkanaście standardowych urządzeń do zabaw. Obserwowana przeze mnie dwadzieścia parę lat temu grupa chłopców bawiła się w najlepsze w miejscu, które obecnie nazwalibyśmy naturalnym placem zabaw. Oczywiście wtedy nikt tego tak nie nazywał. Chłopcy musieli dobrze się starać, aby nie eksponować nadmiernie swojej działalności. Rozdeptywanie i łamanie krzewów, rozwlekanie śmieci i budowanie z tego bieda-szałasów nie mogło się podobać, nie tylko gospodarzowi pobliskiego bloku mieszkalnego. Naturalny plac zabaw to miejsce przeznaczone do zabawy, w którym wykorzystuje się naturalne ukształtowanie terenu, lokalną roślinność oraz stosuje materiały naturalne. Kiedyś, przed powstaniem pierwszych placów zabaw, były naturalnym miejscem zabawy dzieci. Ich rolę pełniły najczęściej opuszczone sady, gdzie można się było wspinać na drzewa, górki, z których można się było turlać lub zjeżdżać na sankach, zarośla, w których można było robić bazy z gałęzi, pobliskie pola i łąki, w których można było urządzać podchody, buszować w dojrzewającym zbożu, tropić zające i kuropatwy. Być może nie robiły tak imponującego wrażenia jak współczesne place zabaw, ale zapewniały dzieciom możliwość nieskrępowanej i swobodnej zabawy oraz sposobność przekształcania środowiska. Właśnie zasadom projektowania i budowy tego typu miejsc zabaw poświęcony jest poradnik. Łatwo zauważyć, że bawiąc się doskonale w ten lub podobny sposób, nie korzystaliśmy z żadnych gotowych urządzeń do zabaw. Potrzebowaliśmy tylko kawałka przestrzeni o zróżnicowanej rzeźbie, porośniętej tu i ówdzie drzewami, krzewami i trawami, niewielkiej łąki z rowem melioracyjnym lub przydrożnym, opuszczonego sadu lub ogrodu, gdzie mogliśmy swobodnie (bez skrępowania i wiecznej kontroli dorosłych) kopać, przebudowywać, burzyć, palić ogniska, konstruować fortece i budować gniazda obserwacyjne na drzewach, robić tamy na strumyczkach, stawiać zamki z piasku czy gliny, lub po prostu bezkarnie buszować w gęstwinach krzewów lub pod drzewami. Do dzisiaj z dumą wspominamy o odkryciach i wynalazkach dokonanych samodzielnie przy okazji tego typu zajęć. Prawie każdy z przyjemnością zajmował się zwierzętami, hodował króliki lub uprawiał rzodkiewkę czy szczypiorek na wydzielonym przez rodziców zagonku na działce lub w ogrodzie. Ile wysiłku i zapału wkładaliśmy w te zajęcia! Naturalny plac zabaw to miejsce przeznaczone do zabawy, w którym wykorzystuje się naturalne ukształtowanie terenu, lokalną roślinność oraz stosuje materiały naturalne 1 Obserwacje te przeprowadzałem m.in. na Ursynowie w ramach badań nad funkcjonowaniem osiedlowych placów zabaw. Kosmala M., Tereny zabaw dla dzieci w osiedlach mieszkaniowych. Zasady programowania, projektowania, wykonywania i eksploatacji ze szczególnym uwzględnieniem warunków bezpieczeństwa dzieci. (w ramach tematu CPBR U ) (maszynopis). 6\n9 Co to są naturalne place zabaw W projektowaniu terenów zabaw nawet w gęsto zabudowanej przestrzeni miasta pierwszeństwo należy dać elementom naturalnym, takim jak: ziemia, piasek, żwir, głazy narzutowe, kamienie, rośliny i zwierzęta (fauna ogrodowa). Łąki i kwiaty, drzewa i krzewy, ziemia i skały, stawy i oczka wodne są idealnym środowiskiem do zabawy. Umożliwiają one dziecku bezpośrednie, codzienne obcowanie z naturą. Poglądy tego typu są dosyć powszechne i wyrażane nie tylko przez ludzi zajmujących się zabawą dzieci czy placami zabaw. Amerykańska dziennikarka i profesor Uniwersytetu w Bostonie Ellen Ruppel Shell napisała: Zapomnij o huśtawkach, ważkach i betonowych żółwiach, aby osiągnąć sukces, plac zabaw należy wyposażyć w kilka błotnistych dołków. Dzieciaki nie potrzebują sprzętu do zabaw, one potrzebują możliwości (szansy) do zabawy 2. W świecie roślin i zwierząt biofilia Badania dowodzą, że dzieci intensywniej i dłużej bawią się w naturalnym środowisku, a zabawa w naturalnym otoczeniu poprawia ich uwagę i koncentrację. Biofilia jest podstawową biologiczną potrzebą ludzką związaną z naturą i genetyczną podstawą dla ludzkich pozytywnych reakcji na naturę. Naturalne otoczenie wytwarza pozytywne fizjologiczne i psychologiczne reakcje, zmniejsza stres i wywołuje ogólne uczucie spokoju i zadowolenia. Dowodzą tego liczne, dobrze udokumentowane badania. Małe dzieci, które nie są jeszcze przystosowane do sztucznego świata, zdecydowanie wolą naturalne krajobrazy od otoczenia sztucznego. Dzieci instynktownie odczuwają przywiązanie do świata natury, także z powodu atrakcyjności dziecięcych bajek licznie zaludnionych przez zwierzęta i wróżki, dla których tłem jest przyroda. Naturalne otoczenie odznacza się trzema ważnymi cechami, które mają ogromne znaczenie dla dzieci: nieskończoną różnorodnością, faktem, że nie jest stworzone przez dorosłych, wrażeniem ponadczasowości krajobrazy, drzewa, rzeki znane są dzieciom z bajek, legend i ciągle obecnych mitów. Ryc. 1 Miejsce zabaw dzieci 2 Shell Ellen Ruppel: Forget about swings and teeter-totters and concrete turtles - to be a real success, a playground needs a few good mudholes. Kids Don t Need Equipment, They Need Opportunity, Kids Don t Need Equipment, They Need Opportunity. From Smithsonian Magazine, July. Internet: NaturalPlaygroundsDotCom_KidsDon t_needequipment.pdf [ ]. Ellen Ruppel Shell jest profesorem dziennikarstwa i naucza na Boston University. 7\n10 Naturalne place zabaw Przyroda stwarza idealne warunki do zabawy, ponieważ tworzy korzystny mikroklimat, swą różnorodnością pobudza zmysły i rozwija wyobraźnię, wpływa na percepcję dźwięków, form i obrazów, rozwija zdolności manualne i intelektualne, stanowi niewyczerpane źródło dziecięcych inspiracji, fascynacji, refleksji. Poznając przyrodę i pojmując jej znaczenie dzieci uczą się ją szanować. Ogrody, lasy, zagajniki, gaje i sady zawsze były silnym źródłem oczarowania, nie tylko zresztą dla dzieci. Wzrost ilości zieleni wszelkiego rodzaju pomaga zwiększyć prawdopodobieństwo mistycznego myślenia i inspirować eksperymentowanie w środowisku zabawowym. Warto przy tym zauważyć, że dzieci odbierają naturalne otoczenie inaczej niż dorośli. My idziemy do parku, aby pospacerować, posiedzieć na ławeczce, zagłębić się Ryc. 2 w lekturze gazety czy ulubionej książki, podziwiać przyrodę, poobserwować ptaki lub Dzieci muszą wszystkiego wiewiórki, czasem pojeździć na rowerze dotknąć lub zagrać w bingo. Dzieci to nie zachwyca. One muszą wszystko sprawdzić naocznie, wszystkiego dotknąć i doświadczyć. Pragną wspinać się po drzewach, budować szałasy, chować się w gęstwinie krzewów. Takim zabawom sprzyja zróżnicowane ukształtowanie terenu, naturalne podłoże oraz bogata i różnorodna roślinność. Pożądane są wszelkiego rodzaju karpy, skałki, kamienie, żwir, piasek i woda. Powrót na drzewo Nature Deficit Disorder Richard Louv zauważył, że dzieci coraz mniej czasu spędzają na łonie natury. Wynikiem tego jest szeroki zakres problemów (otyłość, choroby wzroku, choroby kręgosłupa, kłopoty z socjalizacją itp.). Louv badał, co się dzieje z jednostkami i społeczeństwem, gdy dzieci przestają się bawić na łonie natury. Jego zdaniem dzieci cierpią na deficyt przyrody. Obecnie termin ukuty przez Louv a jest powszechnie używany. Autor twierdzi, że powodami tego zjawiska są obawy rodziców, którzy ograniczając pobyt swoich dzieci w środowisku naturalnym, nakłaniają je w ten sposób do zajmowania się telewizją, komputerem, Internetem. W 2005 roku Louv opublikował książkę Last Child in the Woods, która, nieoczekiwanie także dla niego samego, stała się wielkim amerykańskim bestsellerem. Z wielką nostalgią Louv wspomina własne dzieciństwo. Tuż za domem rozciągało się pole uprawne, a zaraz za nim las ulubione miejsca zabaw małego Richarda. Minęło pół wieku, a miejsca te pozostały w pamięci autora: Mam takie miejsce w sercu, które odwiedzam. To właśnie to pole i ten las. Z perspektywy dziecka Wiele badań z udziałem dzieci i młodzieży dowodzi, że związek z naturą jest korzystny dla ich ogólnego samopoczucia. Niemal 3/4 ogólnego czasu dzieci i młodzież spędzają w szkole i w domu przed monitorem komputera i/lub telewizorem, a zatem rozpaczliwie potrzebują kontaktu ze światem przyrody, zwłaszcza, że ich system wartości o świecie zewnętrznym kształtuje się w ciągu pierwszych 5 lat. Młodzi ludzie powinni doświadczyć tego w czasie zabawy w naturalnym środowisku, które pomoże im zrozumieć piękno i złożoność natury, będzie lekcją, której nigdy nie doświadczą w gąszczu standardowych urządzeń do zabaw ustawionych na tartanowej nawierzchni. Bawiąc się w środowisku naturalnym, dzieci ćwiczą koordynację, umie- 8\n11 Co to są naturalne place zabaw jętność równowagi i poprawiają zwinność, rośnie liczba zabaw swobodnych. Czują się bardziej komfortowo w środowisku naturalnym, a ich zainteresowanie i wiedza o przyrodzie wzrasta. Środowisko naturalne jest terenem stymulującym wyciszenie (mastering) i procesy uczenia się 3. Im młodsze dziecko, tym intensywniej uczy się poprzez aktywność sensoryczną i fizyczną, im bardziej urozmaicone i bogate naturalne otoczenie (np. skały, woda płynąca, barwy i dźwięki oraz szeroki zakres dopuszczalnych aktywności), tym większe szanse na fizyczny, poznawczy i emocjonalny rozwój dziecka 4. Dzieci z objawami zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (Attention Deficit Hyperactivity Disorder ADHD) są w stanie lepiej się skupić po kontakcie z naturą 5. Dzieci obserwujące przyrodę i kontaktujące się z nią uzyskują lepsze wyniki w testach i badaniach nad koncentracją i samodyscypliną 6. Dzieci, które bawią się regularnie w środowiskach naturalnych wykazują lepszą sprawność fizyczną, lepszą koordynację, równowagę i zwinność oraz rzadziej są chorzy 7. Kiedy dzieci bawią się w naturalnym środowisku, ich zabawa jest bardziej zróżnicowana, ujawniają większą wyobraźnię i kreatywność, które sprzyjają ćwiczeniu umiejętności językowych 8. Podsumowując, projektanci placów zabaw w pierwszej kolejności powinni zadbać o: urozmaicone ukształtowanie terenu, naturalny rodzaj nawierzchni terenu, udział roślinności ze szczególnym wyróżnieniem drzew, występowanie wody w dostępnej dla dzieci postaci, stworzenie warunków dogodnych dla występowania ptaków i małych zwierząt. Ryc. 3 Zabawa na drzewie Ryc. 4 Las fascynuje dzieci 3 Fjørtoft I. i Sageie J., The natural environment as a playground for children: Landscape description and analyses of a natural playscape. Landscape and Urban Planning Volume 48, Issues 1-2, Rivkin M., The schoolyard habitat movement: What it is and why children need it. Early Childhood Education Journal, 25(1), Taylor i in Coping with add. The Surprising Connection to Green Play Settings. Environment and Behavior January 2001 vol. 33 no. 1, Wells Nancy M., At Home with Nature, Effects of Greenness on Children s Cognitive Functioning, Environment and Behavior, 32(6), ; Taylor, A.F., Kuo, F.E. & Sullivan, W.C. (2002). Views of Nature and Self-Discipline: Evidence from Inner City Children, Journal of Environmental Psychology, 22, Grahn P., Martensson F., Llindblad B., Nilsson P., & Ekman A., UTE pa DAGIS, Stad & Land nr. 93/1991 Sveriges lantbruksuniversitet, Alnarp; Fjortoft I. i J. Sageie, The Natural Environment as a Playground for Children: Landscape Description and Analysis of a Natural Landscape. Landscape and Urban Planning 48(1/2) Moore R. & Wong H., Natural Learning: Rediscovering Nature s Way of Teaching. Berkeley, CA MIG Communications; Taylor A.F., Wiley A., Kuo F.E., & Sulliva, W.C., Growing up in the inner city: Green spaces as places to grow. Environment and Behavior, 30(1), 3-27; Fjortoft I., The Natural Environment as a Playground for Children: The Impact of Outdoor Play Activities in Pre-Primary School Children. Early Childhood Education Journal, 29(2):\n12 rozdział 2 Pierwsze place zabaw w Polsce były ogrodami Ryc. 5 Place zabaw były ogrodami Przez wiele stuleci dzieci bawiły się na pastwiskach, podwórkach domów czy na ulicach miast. Dzieci miały dostęp niemal do wszystkiego, co je otaczało, czy to były chodniki, ulice, aleje, puste działki i parki wewnątrz miasta czy pola, lasy, strumienie i podwórka na przedmieściach i na terenach wiejskich. Dzieci mogły bawić się, badać i cieszyć się naturalnym światem swobodnie, niemal bez ograniczeń i kontroli dorosłych. Kaczka, świnka, szczudła, pływanie w lecie, łyżwy zimą czy jazda konna wśród młodzieży zamożniejszej były rzeczami starymi i znanymi jak świat. Nie organizowano dla dzieci specjalnych terenów, służących dzieciom do zabawy. Dopiero narastający w wieku XIX gwałtowny rozwój przemysłu i chaotyczna rozbudowa miast spowodowały pojawienie się w 2. połowie XIX wieku pierwszych placów zabaw. Były to na ogół niewielkie, najwyżej kilkusetmetrowe place lub boiska wyposażone w kilka prostych urządzeń do zabaw 9. Proponowane przez dorosłych place zabaw nie tworzą optymalnych warunków dla twórczej zabawy. Ponad 90% wszystkich placów, nie zaspokaja w pełni potrzeb zabawowych dzieci. Trzeba odrzucić dotychczasowy, dominujący sposób myślenia o placach zabaw. Musimy znaleźć inne, lepsze rozwiązania. Wydaje się, że jedną z ważnych przyczyn naszego niepowodzenia jest nieznajomość lub nieumiejętność skorzystania z naszych polskich doświadczeń w tym zakresie. To właśnie Polacy byli przy narodzinach idei organizowania dla dzieci publicznych placów zabaw. 9 Pierwsze place zabaw powstały w Niemczech, Anglii i Stanach Zjednoczonych sto kilkadziesiąt lat temu. Na przykład w Anglii pierwszy udokumentowany obiekt, który na pewno można uznać za publiczny plac zabaw, powstał w 1877 roku w Birmingham przy ulicy Burbery (Heseltine P., Holborn J., 1987). Karin Vömel (1968) w swojej historii placów zabaw dla dzieci podaje, że w Niemczech pierwszy komunalny plac zabaw powstał w Norymberdze w 1876 roku. W tym samym mniej więcej czasie zaczyna rozwijać się w USA tzw. ruch boiskowy, najwcześniej w Chicago (Migge L, 1913). Pierwszy nadzorowany plac zabaw otwarto w Stanach Zjednoczonych w Bostonie w 1885 roku, ale nie wszyscy podzielają to zdanie. P. Heseltine i J. Holborn (1987) podają, że pierwszy plac zabaw w Stanach Zjednoczonych powstał w San Francisco w Golden Gate Park w 1887 roku (istnieje tam kamień z napisem upamiętniającym ten fakt). 10\n13 Pierwsze place zabaw w Polsce były ogrodami I nie chodzi tu tylko o dr. Jordana i głośne ogródki Raua w Warszawie. Mało kto wie, że powstałe w 1885 roku słynne Boston Sand Garden (bostońskie ogrody piaskowe), które były pierwszym w USA nadzorowanym placem zabaw dla dzieci, powstały z inicjatywy i przy współudziale Polki, dr Marii Zakrzewskiej (przewodniczącej Boston Women s Club). Warto przy tym zauważyć, że w czasie, kiedy na świecie powstawały co najwyżej pojedyncze kilkusetmetrowe boiska i place zabaw wyposażone w kilka prostych urządzeń do zabaw ruchowych, nasz wielki rodak doktor Henryk Jordan zbudował niemal dziewięciohektarowy park. Otwarty w 1889 roku park imienia swojego twórcy był przecież (warto to przypomnieć) pierwszym w świecie na tak ogromną skalę pomyślanym przedsięwzięciem, w którym dzieci mogły się nie tylko bawić i pograć w piłkę nożną (po raz pierwszy w Polsce), ale także popływać łódką na Rudawce, posłuchać opowieści i pogadanek historycznych przy popiersiach wielkich Polaków, postrzelać z łuku lub karabinku, porzucać dzidą, poćwiczyć na drążkach, wypić szklankę mleka (słynna mleczarnia dr. Jordana), a nawet pomajsterkować w słynnych warsztatach doktora lub uprawiać ogródek warzywny i kwiatowy. Miejsca przeznaczone dla dzieci do zabawy powinny być, jak na początku w czasach Jordana 10 i higienistów warszawskich, ogrodami, a nie placami zabaw. Nie ma wątpliwości, że twórca pierwszego na świecie parku zabaw dziecięcych przykładał ogromne znaczenie do zabawy dzieci pośród drzew, krzewów, traw i kwiatów. Organizację obiektu rozpoczął od posadzenia 100 tys. drzew krzewów oraz założenia trawników. Ostatnimi czasy dosyć powszechne są nawoływania do umieszczania zabawy dzieci na łonie natury, pośród drzew, krzewów i kwiatów, w miejscach naturalnych, nieurządzonych. W ten sposób historia placów zabaw po prawie 125 latach zatoczyła koło. Właśnie w takich miejscach dzieci bawiły się przed powstaniem pierwszych placów zabaw. Dawać zdrowie i radość poprzez gry w słońcu i na powietrzu. Poprzez te gry wychowywać w służbie wielkich ideałów ludzkości i narodu Henryk Jordan Ryc. 6 Fragment parku zabaw 10 W powszechnej świadomości Polaków tereny zabaw na trwałe zrosły się z nazwiskiem Jordana. Place zabaw bardzo często nazywane są ogrodami lub ogródkami jordanowskimi. Jest to nie tylko sympatyczne, ale i symptomatyczne. Chciałbym zwrócić uwagę na to, że tylko w języku polskim nazywa się je ogrodami lub ogródkami. W innych głównych językach europejskich place zabaw to: playground (ang.), Spielplätze (niem.), cour de jeu (fran.), el campo de juegos (hiszp.), campo da giuoco (wł.). 11\n14 rozdział 3 Urządzanie naturalnego placu zabaw Rośliny na placu zabaw Jak dzieci postrzegają rośliny Naturalny plac zabaw nie może istnieć bez bogatej i zróżnicowanej roślinności. Łąki i kwiaty, zioła i byliny, drzewa i krzewy nieważne, czy dzikie, spontaniczne czy uprawiane i sadzone przez człowieka są idealnym środowiskiem do zabawy. Umożliwiają one dziecku bezpośrednie, codzienne obcowanie z naturą. Jest to szczególnie ważne dla dziecka wychowującego się w wielkim mieście, które dziką naturalną roślinność ogląda głównie w telewizji i w kinie. Wiele spośród dzieci żyjących dziś w betonowych miastach zbyt mało czasu spędza poza światem murów, w żywym, kolorowym, nieustannie zmieniającym się świecie przyrody. Próba zrozumienia potrzeb dzieci ogranicza się często do zapewnienia bezpieczeństwa i odpowiedniego komfortu wypoczynku. W starszych podręcznikach można znaleźć różnego rodzaju zalecenia o potrzebie stosowania roślin o atrakcyjnych owocach i nasionach, które mogą być przydatne do zabawy oraz o potrzebie stosowania zacisznych zakamarków w ogrodach. I to właściwie wszystko. Patrzy się na problem zabawy oczami dorosłych, przeceniając znaczenie estetyki w ogrodach i parkach. Zabiera się dzieciom to, co jest dla nich najciekawsze, zaskakujące, poszerza możliwości zabawowe, dostarcza materiału do eksperymentowania i eksploracji, odkrywania, poznawania otoczenia. Ogałaca się ogród z tego, co tajemnicze i magiczne. Wygrabiając liście, zbierając skoszoną trawę, usuwając stare drzewa z dziuplami, zbierając gałęzie i patyki, zakazując zabaw na trawniku i wdrapywania na drzewa, znacznie ograniczamy potencjalne możliwości przyciągnięcia do ogrodu rozmaitych większych i mniejszych zwierząt (owadów i ptaków, płazów i gadów). Należy przyjąć jako zasadę: im więcej różnorodności, tym więcej możliwości zabawy, tym intensywniejszy, wszechstronniejszy i bardziej harmonijny rozwój dziecka. Dorośli odbierają otoczenie głównie zmysłami: wzrokiem, słuchem, węchem, rzadziej smakiem i dotykiem. Natomiast dzieci muszą wszystko zbadać, dotknąć, pomacać, poruszyć, rozmontować, rozłożyć, zbadać, pragną wchodzić w interakcję z otoczeniem, oceniają krajobraz pod kątem możliwości zabawy, przydatności do zabawy. Dzieci podchodzą do krajobrazu (środowiska) w bardziej utylitarny sposób niż dorośli, którzy na ogół oceniają go w kategoriach estetycznych (rzadziej poznawczych co to jest, ale piękne ). Dzieci muszą natychmiast sprawdzić, co z tym można zrobić, na co to może się przydać. Co można zrobić z tym drzewem, krzewem lub kamieniami. Wydaje się, że przejawiają większą ciekawość niż dorośli. U dorosłych z biegiem lat ciekawość maleje, obniża się, nowe jest zagrożeniem, u dzieci nowe pobudza do działania, zmusza do badania, eksperymentowania. Dzieci pragną bawić się wśród roślin Istnieje wiele ważnych powodów, dla których warto sadzić na placu jak najwięcej roślin. Jednym z ważniejszych argumentów są opinie samych dzieci. Analiza rysunków dziecięcych dowodzi 11, że zdecydowana większość dzieci bez względu na wiek czy płeć ceni sobie krajobraz otwarty, o naturalnym podłożu i nierzadko zróżnicowanej rzeźbie z dużym udziałem roślinności. Szczególną rolę przywiązują dzieci do drzew. Drzewa znajdowały się na niemal wszystkich rysunkach dziecięcych. Oczywiście drzewa na tych rysunkach nie stanowią elementu dekoracyjnego. Bez drzew nie ma dobrej zabawy. 11 Kosmala M., Szpakowska A., 2003: Dzieci rysują wymarzone miejsce zabaw. Mat. konferencyjne: Kształtowanie, pielęgnacja i ochrona miejskich terenów rekreacyjnych. Wrocław :\n15 Elementy naturalnego placu zabaw Dzieci bujają się na gałęziach, budują domki na drzewie, wznoszą z gałęzi szałasy, wspinają się po drzewach, chowają za pniami, a nawet czytają książki. Niebagatelne znaczenie ma dla dzieci także trawa. Jest ona uniwersalną powierzchnią o wielu funkcjach. Można na niej grać w piłkę, biegać, buszować i chować się. Jej źdźbła zamieszkują różne ciekawe żyjątka, które można podpatrywać leżąc na niej. Ma żywy kolor, różną wysokość, ładnie pachnie i przynosi ulgę chłodząc stopy w upalne dni. Z kolei kwiaty Ryc. 7 zachwycają dzieci swym kształtem, barwą, Atrakcyjny trawnik delikatnością płatków i zapachem. W ogrodach zabaw dziecięcych powinny dominować elementy naturalne: ziemia, piasek, żwir, głazy narzutowe, kamienie, rośliny i zwierzęta (fauna ogrodowa). Łąki i kwiaty, drzewa i krzewy, ziemia i skały, stawy i oczka wodne są idealnym środowiskiem do zabawy. Rola i znaczenie roślin W przyrodzie nie ma szablonów i schematów. Każda roślina i każdy liść jest niepowtarzalny. Podczas zmieniających się pór roku jest zawsze coś nowego do odkrycia i zaobserwowania. Natura ze swoją autentycznością, różnorodnością tworzywa jest nie tylko prawdziwa, naturalna, ale także organicznie związana z życiem człowieka. Obcując na co dzień z przyrodą dzieci mogą rozwijać wszystkie swoje zmysły: mogą ją obserwować, za pomocą swoich zmysłów mogą badać niepowtarzalność roślin, poznawać ich budowę, eksperymentować z nimi nie ma to nic wspólnego z niszczeniem środowiska, mogą poznawać znaczenie roślin dla środowiska życia ptaków, owadów i innych zwierząt, poznawać znaczenie roślin dla człowieka, np. jako budulca, krzewy mogą być miejscem do zabaw przygodowych, kryjówką i schronieniem przed niepowołanymi, miejscem narad, pełnym fantazji i tajemniczości, na drzewa można się wspinać, budować gniazda obserwacyjne, leżeć na konarach, słuchać głosu ptaków, rozmyślać o świecie i marzyć. Dziecko rozwija się najpełniej na drodze aktywnej działalności. Z aktywnością poznawczą dziecka wiąże się niestety niszczenie roślin, uznawane za przejaw wandalizmu lub braku szacunku dla roślin. Dziecko eksperymentujące z roślinami poznaje otoczenie, uczy się. Niszczenie roślin również wynika z potrzeby tworzenia. Nie wolno traktować tego wyłącznie jako bezmyślnego niszczenia. Potrzeby zabawowe i eksploracyjne są ważniejsze od ochrony roślin i zachowania ich w nienaruszonym stanie. Dzieci tworzą z pędów roślin miecze, łuki, gwizdki. Liście, kwiaty, owoce i nasiona roślin są zrywane jako akcesoria do zabaw konstrukcyjnych i tematycznych. Pragnienie urozmaicenia zabawy jest tak silne, że dzieci nie mogą oprzeć się pokusie zniszczenia. Rośliny na terenach zabaw powinny charakteryzować się nie tyle pięknym wyglądem i atrakcyjnym pokrojem, ile przydatnością do zabawy, silnym i szybkim wzrostem oraz odpornością na uszkodzenia mechaniczne i zranienia. Dlatego też trzeba sadzić przede wszystkim rośliny o małych wymaganiach siedliskowych, odporne na niszczenie mechaniczne, silnie rosnące i łatwo odnawiające się. Ryc. 8 Drzewa na placu zabaw 13\n16 Naturalne place zabaw Ryc. 9 Dzieci pragną bawić się wśród roślin Do takich roślin z pewnością należą niektóre wierzby (zwłaszcza wiciowe), rdest sachaliński 12 oraz bambusy, pod warunkiem, że je odpowiednio zabezpieczymy przed przemarznięciem. Roślinność ta jest odporniejsza na zniszczenia, nie wymaga pielęgnacji, a często dostarcza dzieciom wiele radości i pożytku. Wystarczy jej nie tępić, pozwolić jej się rozwijać i naturalnie odnawiać. Chodzi tu na przykład o takie ulubione przez dzieci rośliny jak: łopian z wielkimi jak kapelusze liśćmi i rzepkami do rzucania, szczaw pospolity z kaszką manną, żywokost lekarski, babka zwyczajna, pięciornik kurze ziele tworzący miękkie kobierce, czy rośliny polne z pięknymi delikatnymi kwiatami: chabry bławatki, maki polne, mniszek lekarski i wiele innych. Dużą zaletą, obok szerokiej tolerancji i dużej wytrzymałości na warunki miejskie, jest ich ogromna różnorodność, co przekłada się na możliwości ich wykorzystania. Można wyróżnić grupy roślin, które ze względu na wyraźny pokrój i wysokość dochodzącą do 2 m będą dobrze prezentować się pojedynczo; dziewanna wielkokwiatowa (Verbascum densiflorum), ślaz dziki (Malva sylvestris), łopian pajęczynowaty (Arctiumn tomentosum), ale też takie, które będą dobrze wyglądać w grupie, jak koniczyna (Trifolium ssp.) czy rumianek (Matricaria). Ich niewielkie wymagania siedliskowe, zdolność do odrastania w okresie wegetacji, szeroka amplituda ekologiczna i duża różnorodność gatunkowa czynią z nich doskonały materiał roślinny w projektowaniu zieleni miejskiej. Roślinność synantropijna, oprócz tego, że jest lubiana przez dzieci, jest łatwa w utrzymaniu, odporna na deptanie i niszczenie. Problemem może być jedynie to, że w oczach niektórych dorosłych roślinność ta wygląda nieestetycznie, co wiąże się m.in. z uprzedzeniem do roślin ruderalnych, zwykle kojarzonych ze śmietniskami, kompostownikami, nieużytkami. Jednak pamiętajmy, że dzieci zupełnie inaczej oceniają świat i to co dla nas jest zbyteczne i zaśmiecające, dla dzieci może być piękne i użyteczne. Warto zacytować w tym miejscu ważne stwierdzenie profesora Boeminghausa 13, zasłużonego na polu projektowania terenów zabaw dla dzieci,...że dla dzieci, pięknie jest tam, gdzie mogą dobrze się bawić. 12 Rdest sachaliński (Polygonum sachalinense), ogromna bylina o egzotycznym wyglądzie, góruje nad niejednym krzewem (dorasta do 3 m wysokości). Jej ojczyzną jest Japonia i Półwysep Sachaliński. Toleruje cieniste stanowiska i dość ubogie gleby. Kwitnie od sierpnia do końca września. Podzielone licznymi kolankami pędy przypominają bambus. Dzięki licznym rozłogom rdest jest rośliną o nieokiełznanej sile wzrostu. Najlepiej więc sadzić go w miejscach, gdzie będzie mógł swobodnie rosnąć, nie zagrażając innym roślinom. Inaczej może stać się uciążliwym chwastem. Podobnym gatunkiem, również sadzonym w ogrodach, jest rdest ostrokończysty (Polygonum cuspidatum), osiągający 2 m wysokości. 13 Boeminghaus D., 1975: Objektive Gestaltungskriterien für die praktische Planung von öffentlichen Kinderspielplätzen. Das Gartenamt 7, s\n17 Elementy naturalnego placu zabaw Odpowiednio ukształtowana i dobrana roślinność zaspokaja potrzeby poznawcze i naturalną ciekawość dzieci, poprawia warunki biocenotyczne i klimatyczne miejskich ogrodów dziecięcych, korzystnie wpływa na stan zdrowotny i kondycję psychiczną dziecka. Sprzyja ich ogólnej edukacji, kształtuje ich postawy moralne i uczy właściwego stosunku do roślin, a także przyczynia się do wrażliwości estetycznej i kulturowej dzieci. Swobodny i bezpośredni kontakt z przyrodą stwarza silną więź emocjonalną, która w przyszłości powinna zaowocować głębokim rozumieniem natury i chęcią harmonijnego z nią współistnienia. Zrozumienie przyrody i szacunek dla niej nie jest możliwy na gruncie często stosowanych wobec dzieci nakazów i zakazów, które wywołują w dziecku często bunt i agresję. Niewiele również pomoże jedynie teoretyczna edukacja ekologiczna, musi być ona poparta dziecięcymi doświadczeniami. Zwarta miejska zabudowa ogranicza występowanie zabaw eksploracyjnych i konstrukcyjnych. Zabawy dzieci mieszkających w kamienicach (w śródmieściu miast) wykazują mniejszą różnorodność niż dzieci, które mieszkają na przedmieściach czy w budownictwie jednorodzinnym. Występowanie zabaw eksploracyjnych jest zależne od dostępności materiałów 14. Projektując przestrzeń miejską powinno się wprowadzać elementy krajobrazu przyrodniczego w naturalnych układach. Nawet w mieście, mimo ograniczonej przestrzeni, można tworzyć atrakcyjne i stymulujące dzieci place zabaw. Miejsca porośnięte dziką roślinnością odporną na uszkodzenia, o urozmaiconej rzeźbie terenu, z wodą, błotem i skałami stają się magiczne i atrakcyjne. Wybór roślin na plac zabaw Istnieje wiele ciekawych roślin, które powinny rosnąć na tego typu obiektach. Należy dążyć do tego, aby większość gatunków roślin, zwłaszcza drzew i krzewów sadzonych na naturalnych placach zabaw pochodziła z danego regionu (rodzimość krajobrazu) i była przystosowana do miejscowych warunków środowiska. Rodzime gatunki roślin zgodne z istniejącym siedliskiem znacznie łatwiej przyjmują się, a w późniejszym okresie są mniej kłopotliwe w pielęgnacji. Gatunki liściaste wykazują dużą zmienność w poszczególnych porach roku, wiosną pojawią się delikatne listki, potem kwiaty, zawiązują owoce, jesienią przebarwiają się liście, by opaść i ukazać okryte korą gałęzie. Odmiany sztucznie wyhodowane oraz pochodzące z innych regionów geograficznych są na ogół mniej przydatne, gorzej sobie radzą, wymagają większej opieki, jednak nie zawsze. Należy pamiętać, że w warunkach miejskich mamy do czynienia najczęściej z silnie przekształconym (antropogenicznym) środowiskiem, w którym czasami lepiej rosną gatunki pochodzenia obcego, dlatego nie należy z góry z nich rezygnować. Wśród roślin szczególnie polecanych należy wymienić drzewa i krzewy charakteryzujące się szybkim wzrostem, zwłaszcza w młodym wieku. Jest to ważne zwłaszcza w nowych osiedlach mieszkanio wych, w których na ogół brak starodrzewu. Jeżeli w takim miejscu posadzi się ajlanty, brzozy, modrzewie, topole lub wierzby, już po kilku latach uzyskuje się znaczny efekt plastyczny i skuteczne oddziaływanie na mikroklimat. W tabeli 1. podano zestaw roślin szczególnie polecanych na naturalne place zabaw. Na naturalnych placach zabaw powinno się sadzić rośliny wyróżniające się dekoracyjnością pokroju, liści, kwiatów i owoców. Preferowane gatunki roślin to te o trwałych cechach plasty cznych w ciągu całego roku, również w zimie. Zadanie to powinien nam ułatwić podany w tabeli przegląd roślin nadających się do sadzenia na naturalnych placach zabaw dla dzieci. Drzewa owocowe powoli stają się prawdziwą rzadkością w pejzażu miejskim. Coraz częściej dzieci znają owoce tylko z supermarketu. Dlatego na placu proponuje się posadzenie niewielkiego sadu uprawianego przez dzieci i rodziców. Dobrze pamiętać także, że posadzone rośliny powinny przyciągać zwierzęta (nie tylko ptaki i owady), będąc dla nich pożywieniem i schronieniem. Do tej grupy roślin zalicza się na przykład grusza pospolita, która jest niezwykle cennym gatunkiem dostarczającym pożywienia ogromnej liczbie owadów oraz około pięćdziesięciu gatunkom ptaków i ssaków. Pożywienia dostarczają także śliwa tarnina z niebieskimi owocami dojrzewającymi po przymrozkach, świdośliwa jajowata ze smacznymi owocami, wytwarzająca odrosty korzeniowe oraz czereśnia ptasia, której czerwone soczyste owoce są pożywieniem wielu ptaków. 14 Styszyńska M., 2002: Alternatywne place zabaw twórcza zabawa dzieci w krajobrazie. Katedra Architektury Krajobrazu (pr. mag.) WOiAK SGGW (maszynopis). 15\n18 Naturalne place zabaw Przedstawiony w tabeli dobór ozdobnych drzew i krzewów obejmuje te gatun ki, które z punktu widzenia omówionych warunków uważane są za najbardziej odpowiednie. Dobór obejmuje tylko część roślin odpowiednich do tego celu, może być więc uzupełniany i rozszerzany o rośliny, które spełniają sformułowane wcześniej warunki. W tabeli nie ma roślin trudnych do uzyskania oraz szczególnie wrażliwych na działanie czynników atmosferycznych w naszych warunkach klimatycznych. Wszystkie dane dotyczące cech roślin mają charakter ogólnoinformacyjny i należy je każdorazowo poszerzać o wiadomości zawarte w podręcznikach dendrologicznych. Tabela 1. Podstawowy dobór drzew i krzewów dla naturalnych placów zabaw dla dzieci oraz krótka charakterystyka ich cech i wymagań Gatunek Charakterystyka A. Drzewa i krzewy iglaste Jedlica Douglasa (Pseudotsuga taxifolia) Jodła kalifornijska (Abies concolor) Modrzew europejski (Larix decidua) Sosna czarna (Pinus nigra), sosna górska (kosodrzewina) (Pinus mugo), sosna pospolita (Pinus silvestris) Świerk kłujący (srebrny) (Picea pungens), świerk serbski (Picea omorika) Należy do najszybciej rosnących drzew iglastych. Wymagania siedliskowe zróżnicowane. Jodły wydzielają fitoncydy. Nie wywołują alergii. Drzewa odporne na zanieczyszczenia powietrza, odpowiednie do sadzenia w warunkach suchszych, niezbyt korzystnych dla większości jodeł. Drzewo szybko rosnące o znacznej odporności na zanieczyszczone i suche powietrze miast i regionów przemysłowych. Szyszki są chętnie używane przez dzieci do zabawy. Sosny intensywnie wydzielają fitoncydy, należą do drzew szybko rosnących o małych wymaganiach glebowych. Są one odporne na zanieczyszczenia i choroby. Atrakcyjne dla dzieci szyszki. Drzewa wydzielające fitoncydy, odporne na zanieczyszczenia powietrza, o atrakcyjnych dla dzieci szyszkach. Nie wywołują alergii. B. Drzewa i krzewy liściaste Ajlant (bożodrzew) gruczołkowaty (Ailanthus altissima) Brzoza brodawkowata (Betula verrucosa) Buk pospolity (Fagus silvatica) Czeremcha pospolita (Prunus padus) Czereśnia ptasia (Prunus avium) Dąb czerwony (Quercus rubra) Dąb szypułkowy (Quercus robur) Dereń biały (Cornus alba) Dereń jadalny (Cornus mas) Forsycja (różne gatunki) (Forsythia sp.) Drzewo szybko rosnące o egzotycznych pierzastych liściach (do 1 m dł.). Nieźle rośnie na glebach suchych, jałowych. Bardzo dobrze znosi warunki wielkomiejskie, suche i zanieczyszczone powietrze. Drzewo intensywnie wydzielające fitoncydy. Gatunek pionierski, może być sadzony na najbardziej suchych i jałowych, piaszczystych glebach. Dobrze znosi zanieczyszczenie atmosfery. Należy do drzew szybko rosnących. Jedno z najładniejszych krajowych drzew leśnych. Wymaga żyznych i świeżych gleb. Gatunek cienioznośny, nadający się na formowane żywopłoty. Dobrze rośnie nawet w rejonach o silnie zanieczyszczonym powietrzu. Niewielkie drzewko intensywnie wydzielające fitoncydy. Główny efekt dekoracyjny w okresie kwitnienia. Wymaga gleb próchnicznych o dużej wilgotności. Jadalne owoce, zwykle koloru czerwonego, spotykane także odmiany żółte oraz czarne. Drzewo szybko rosnące o ładnych, czerwonych liściach jesienią. Gatunek mniej wymagający od dębu szypułkowego. Drzewo długowieczne wydzielające fitoncydy. Żołędzie są ulubionym przez dzieci materiałem do zabaw. Krzewy o barwnych pędach w zimie i małych wymaganiach w stosunku do gleby i światła. Gatunek kwitnący bardzo wcześnie przed rozwojem liści. Owoce tego derenia są czerwone, podobne do małych śliwek. Są one jadalne. Krzewy obficie kwitnące przed rozwojem liści. Nie wywołują alergii. 16\n19 Elementy naturalnego placu zabaw Grab pospolity (Carpinus betulus) Grusza pospolita (Pyrus communis) Irga (różne gatunki) (Cotoneaster sp.) Jarząb pospolity (Sorbus aucuparia) Jaśminowiec (różne gatunki) (Philadelphus sp.) Jesion wyniosły (Fraxinus excelsior) Kasztanowiec biały (Aesculus hippocastanum) Kasztanowiec czerwony (Aesculus carnea) Klon jesionolistny (Acer negundo) Klon polny (Acer campestre) Klon pospolity (Acer platanoides) Klon srebrzysty (Acer saccharinum) Klony tatarski i ginnala (Acer tataricum i ginnala) Kłokoczka południowa (Staphylea pinnata) Korkowiec amurski (Phellodendron amurense) Leszczyna pospolita (Corylus avellana) Lipa drobnolistna (Tilia cordata) Lipa krymska (Tilia euchlora) Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos) Migdałowiec trójklapowy (Prunus triloba) Miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba) Morwa biała (Morus alba) Orzech czarny i inne gatunki (Juglans nigra) Pęcherznica kalinolistna (Physocarpus opulifolius) Pięciornik krzewiasty (Potentilla fruticosa) Z krajowych drzew liściastych, obok buka, najbardziej cienioznośny gatunek i najlepiej znoszący strzyżenie. Gatunek wydzielający fitoncydy. Jest gatunkiem synantropijnym. Dziką gruszę spotkać można czasami również w lasach i zaroślach. Krzewy różnej wysokości, od płożących się do wysokich, dekoracyjne są przede wszystkim owoce. Wymagania glebowe niewielkie. Drzewko o dekoracyjnych czerwonych owocach (popularna jarzębina) wzbudzających zainteresowanie dzieci. Krzewy o atrakcyjnych kremowobiałych, często pachnących kwiatach. Mają małe wymagania glebowe. Jesiony wydzielają fitoncydy. Gatunek odporny na zanieczyszczenia powietrza. Atrakcyjne dla dzieci kasztany i liście pięciopalczaste. Podstawowe drzewo ozdobne z kwiatów. Drzewo niższe od poprzedniego, o kwiatach w różnych odcieniach barwy różowej, lepiej znosi suszę i warunki wielkomiejskie i jest rzadziej atakowane przez szrotówka kasztanowcowiaczka. Nie wywołuje alergii. Swobodnie rosnące drzewa, zwłaszcza w formie naturalnej, z dolnymi gałęziami leżącymi często na ziemi, stanowią ulubione miejsca zabawy dzieci (budowa gniazd obserwacyjnych). Najmniej wymagający gatunek klonu. Drzewa szybko rosnące o gałęziach podatnych na złamania. Wysoki krzew lub drzewo, odporny na suszę i zanieczyszczenia powietrza. Jeden z najcenniejszych klonów na formowane żywopłoty. Duże drzewo o przeciętnych wymaganiach w stosunku do gleby i światła. Duże drzewo o dolnych gałęziach często zwisających. Gatunek ten należy do drzew szybko rosnących, odpornych na zanieczyszczenia powietrza. Wysokie krzewy lub małe drzewka odporne na suszę. Nadają się na formowane żywopłoty. Krzew ozdobny z kwiatów i oryginalnych owoców. Twarde jasnobrązowe nasiona znajdujące się w rozdętych pęcherzastych torebkach są chętnie używane przez dzieci do zabawy. Drzewo o grubej korkowatej korze i interesującej szerokiej, płaskiej koronie. Krzewy wydzielające fitoncydy. Leszczynowe pędy są bardzo giętkie, chętnie używane przez dzieci na wędki, luki, bicze itp. Orzechy są jadalne. Lipy należą do drzew wydzielających fitoncydy. Gatunek bardziej tolerancyjny w stosunku do gleby niż lipa szerokolistna. Gatunek najbardziej odporny ze wszystkich lip na suche i zanieczyszczone powietrze. Drzewo o kwiatach, które mają duże znaczenie w lecznictwie. Wymagania siedliskowe większe niż lipy drobnolistnej. Krzew dekoracyjny z kwiatów. Drzewo odporne na mrozy i zanieczyszczenia powietrza, nieulegające szkodnikom i chorobom, trwałe i długowieczne. Ma ono oryginalne wachlarzowate liście uwielbiane przez dzieci. Mało wymagające drzewko o jadalnych, smacznych owocach, chętnie zjadanych przez dzieci. Drzewa o jadalnych owocach. Orzechy należą do drzew szybko rosnących, wydzielających fitoncydy. Krzew ozdobny z rozłożystego pokroju i owoców czerwonych w lecie. Jesienią i owoce stają się suche, brązowe i szeleszczące. Z tego powodu dzieci się nimi chętnie bawią. Nie wywołują alergii. Niewielki, obficie kwitnący krzew o małych wymaganiach glebowych, odporny na suszę. 17\n20 Naturalne place zabaw Porzeczka alpejska (Ribes alpinum) Rokitnik pospolity (Hippophäe rhamnoides) Sorbaria jarzębolistna (Sorbaria sorbifolia) Śliwa tarnina (Prunus spinosa) Świdośliwa jajowata (Amelanchier ovalis) Tamaryszek (różne gatunki) (Tamarix sp.) Tawuła drobna (Spiraea bumalda) Tawuła van Houtte a (Spiraea vanhouttei) Tawuła wczesna (Spiraea arguta) Topola bujna (niekłańska) (Populus robusta) Topola Simona (Populus simonii) Topola włoska (Populus nigra Italica ) Wierzba biała odm. zwisająca (wierzba płacząca) (Salix x sepulcralis chrysocoma) Wierzba purpurowa odm. karłowata (Salix purpurea Gracilis ) Wierzba wiciowa (Salix viminalis), wierzba trójpręcikowa, (Salix triandra) oraz wierzba długokończysta (Salix x dasycklados) Wiśnia piłkowana (Prunus serrulata) Krzewy wydzielające fitoncydy, o bardzo małych wymaganiach glebowych. Krzewy lub małe drzewka o jaskrawo zabarwionych owocach (okazy żeńskie) gęsto pokrywających gałęzie. Owoce rokitnika są bardzo kwaśne i cenione ze względu na dużą zawartość witaminy C. Krzew o ładnych liściach wcześnie rozwijających się na wiosnę i efektownych wiechowatych kwiatostanach. Tarnina ma jadalne owoce, odgrywa istotną rolę środowiskową, wykorzystywaną także w nasadzeniach biotechnicznych. Jest rośliną miododajną. Tworzy gęste, cierniste zarośla będące ostoją dla wielu gatunków zwierząt. Krzewy ozdobne z kwiatów i owoców przeważnie soczystych, słodkich i jadalnych, chętnie zjadanych przez ptaki. Gatunek dobrze rośnie nawet na suchych, piaszczystych glebach. Oryginalne krzewy o delikatnej, ażurowej budowie, odporne na suszę i zasolenie gleby, wybitnie światłolubne do sadzenia na glebach lekkich, piaszczystych i przepuszczalnych. Niski krzew kwitnący w lecie. Uprawiane są różne odmiany. Szeroki i gęsty krzew, obficie kwitnący, bardziej dekoracyjny od tawuły wczesnej. Krzew o delikatnej budowie. W okresie kwitnienia białe, przewisające gałązki wyglądają jak girlandy. Topole są drzewami najszybciej rosnącymi w naszym klimacie. Topole wydzielają fitoncydy. Należy sadzić tylko okazy męskie, ponieważ żeńskie śmiecą puchem nasion. Drzewo o dekoracyjnym malowniczym pokroju przypominającym brzozę brodawkowatą. Bardzo charakterystyczny, cyprysowaty pokrój drzewa. Gatunek o małych wymaganiach glebowych. Najpopularniejsza wierzba ozdobna. Drzewa należące do najszybciej rosnących gatunków. Najlepsza wierzba na niskie żywopłoty o delikatnej budowie i szarozielonym zabarwieniu. Gatunek odznacza się dużą tolerancją w stosunku do żyzności i wilgotności gleby. Wierzby szybko rosnące o małych wymaganiach glebowych, świetnie nadające się na żywe budowle. Niskie drzewo, którego odmiany japońskie kwitną wcześnie, pięknie i obficie. Odmiany są wrażliwe na mrozy. C. Pnącza Dławisz okrągłolistny (Celastrus orbiculata) Kokornak wielkolistny (Aristolochia durior) Rdest Auberta (Poligonum aubertii) Winobluszcz pięciolistkowy (Parthenocissus quinquefolia) Winorośl pachnąca (Vitis riparia) Najważniejsze pnącze ozdobne z owoców. Po bluszczu jest to najlepsze pnącze dla miejsc zacienionych. Dobrze rośnie w warunkach miejskich. Najszybciej rosnące pnącze w naszym klimacie, ozdobne z kwiatów, wprawdzie drobnych, ale w masie efektownych. Pnącze samoczepne o liściach czerwonych w jesieni. Odznacza się dobrym wzrostem w miastach, nawet w rejonach przemysłowych. Pnącze ozdobne głównie z liści, które barwią się na żółto w jesieni. Kwiaty silnie i przyjemnie pachną. 18\n21 Elementy naturalnego placu zabaw Rośliny niepożądane Oczywiście rośliny sadzone na terenie zabaw powinny być nieszkodliwe dla zdrowia dzieci, a w szczególności nie mogą wykazywać silnych właściwości trujących, własności podrażniających błony śluzowe oraz wywołujących uczulenia i stany zapalne oczu, nosa i dróg oddechowych, jak np. niektóre gatunki traw wywołujące katar sienny. Nie powinny również wykazywać nadmiernej wrażliwości na choroby i szkodniki, wymagającej częstych opryskiwań ochronnych. Jeszcze kilka lat temu lista gatunków zakazanych do stosowania na terenach zabaw dla dzieci była długa. Dziś uwzględnia się wymiar szkodliwości rośliny. Za najbardziej toksyczne uznaje się te, które już w nazwie ostrzegają przed swą toksycznością (jak tojad mocny, szalej jadowity, sumak jadowity itp.). Listę roślin szczególnie niebezpiecznych i trujących podaje tabela 2. W starszych podręcznikach można znaleźć również zalecenie, aby unikać sadzenia wszystkich roślin posiadających ciernie i kolce. Wydaje się, że jest to postulat zbyt daleko idący. Po pierwsze w ten sposób musielibyśmy wyeliminować z doboru masę bardzo przydatnych do zabawy i wartościowych dla środowiska roślin, w rzeczywistości prawie niegroźnych, np. berberys, po drugie zaś nie jesteśmy w stanie wyeliminować z otoczenia dzieci absolutnie wszystkich możliwych zagrożeń. Dziecko musi poznawać świat, musi samo przekonać się, że pokrzywa parzy, a róża kole. Nie ma w tym niczego bardzo niebezpiecznego, pod warunkiem, że nie są to rośliny naprawdę groźne, o cierniach lub kolcach długich na kilkanaście centymetrów (np. głóg ostrogowy) lub tnących jak żyletki. Być może więc nie trzeba bezwzględnie rezygnować z wielu roślin traktowanych przez dorosłych jako zagrożenie. Obecnie nie zaleca się eliminacji tego typu roślin z placów zabaw. Właśnie takie rośliny ze względu na swoje właściwości obronne najprędzej przetrwają na placu zabaw. Dzieci, doświadczając sytuacji niebezpiecznych, nabierają szacunku do przyrody. Dowiadują się, że nie można jej lekceważyć. Tabela 2. Rośliny toksyczne, na które należy uważać na placu zabaw Gatunek A. Drzewa i krzewy Jałowiec sabiński i inne gatunki (Juniperus sabina) Kalina koralowa (Viburnum opulus) Kolcowój szkarłatny (pospolity) (Lycium halimifolium) Ligustr pospolity (Ligustrum vulgare) Ostrokrzew kolczasty (Ilex aquifolium) Sumak jadowity (Rhus toxicodendron) Szakłak pospolity (Rhamnus cathartica) Trzmielina pospolita (Euonymus europaea) Wawrzynek wilczełyko i inne gatunki (Daphne mezereum) Trujące części rośliny wszystkie części rośliny, szczególnie czubki pędów jagody, liście i kora wszystkie części rośliny jagody, liście, kora jagody wszystkie części rośliny, a szczególnie sok mleczny owoce, kora, pędy wszystkie części rośliny, szczególnie owoce wszystkie części rośliny Najważniejsze objawy zatrucia podrażnienie żołądka, jelit, nerek, skurcze, śmierć w śpiączce wymioty, zapalenie przewodu pokarmowego, krwiomocz, u dzieci: zawroty głowy, zaburzenia mowy, utrata przytomności, a nawet śmierć działanie zbliżone do atropiny, choc nieco słabsze, szał, zaburzenia wzroku, zaparcie, potem biegunka, brak tchu, paraliż, śmierć w śpiączce mdłości, wymioty, biegunka, skurcze, zaburzenia układu krążenia, silne stany zapalne skóry ciężka biegunka, dawka śmiertelna dla dzieci 20 jagód zewnętrznie: ciężkie podrażnienia skóry, wewnętrznie: ciężkie podrażnienia żołądka i jelit, krwawa biegunka, zapalenie przewodu pokarmowego i śmierć. Ze względu na silną toksyczność powinien być wyeliminowany z parków i ogrodów wymioty, kolka, krwawa biegunka, zaburzenia nerkowe, zapaść wymioty, biegunka, skurcze, silne zaburzenia pracy serca, osłabienie serca prowadzące do jego zatrzymania zewnętrznie: silne zapalenie skóry, wewnętrznie: zapalenie żołądkowo-jelitowe i nerek, zaburzenia nerwowe, osłabienie, zawroty głowy, skurcze, śmierć 19\nZieleń na placach zabaw dobre praktyki i zagrożenia przy doborze roślin i ocenie drzewostanu\nZieleń na placach zabaw dobre praktyki i zagrożenia przy doborze roślin i ocenie drzewostanu Dziecko i natura związek spontaniczny czy wymuszony przez dorosłych? Według badaczy dziecko potrzebuje kontaktu


Wrzesień, 2010 | Wiadomości i Informacje\nCzekasz na serwer z serii EG 2010 to poczekasz ;)\nBez kategorii / 30 września 2010\nWitaj jeżeli czekasz tak jak ja na serwer z serii EG 2010 które miały być instalowane od 01.10.2010 to mam email od pomocy tej treści: —– Cytat —– Witam Serwery AMD będę instalowane dopiero 6.10.2010 Pozdrawiam Aleksandra Kaczmarek OVH.pl —– Koniec —– Pozdrawiam i życzę cierpliwości.\nZmiana właściciela usługi – prośba o wyjaśnienie\n121632 / 30 września 2010\nWitajcie, Jestem w trakcie wykonywania procudery zmiany właściciela kilku usług, w tym serwera dedykowanego. Nie za bardzo rozumiem jakie dokumenty ma przesłać firma w przypadku wykonywania tej procedury. A konkretnie co kryje się pod punktem "NIP i REGON" we wniosku. OVH oczekuje przesłania kserówek nadania tych numerów czy tylko podania samych cyferek ? A jeśli tylko cyferki, to czy nie wystarczy aby były one zawarte na "papierze firmowym" z kolejnego punktu procedury ? Ostatni punkt (ksero dokumenty) na całe szczęście jest już oczywisty… Proszę serdecznie o wyjaśnienie osoby które już to przerabiały 🙂\nSieczka RBX2 – szafy 26\n121524 / 30 września 2010\nto jakiś horror. Teraz wygląda to już lepiej. Kogoś dotknęło prócz mnie ?\nDrugi serwer jako brama do internetu\n121320 / 30 września 2010\nMam jeden serwerek 100 Mbps ze starej oferty unmetered premium i zamierzam dokupic drugi limitowany 1 Gbps. Przyszla mi taka mysl do glowy, a nigdy wczesniej nie robilem czegos takiego. Czy da sie jakos zestawic tak polaczenie ( nie wiem, jakis VPN?! ) zeby zrobic sobie druga brame do internetu kierujac ruch na ten serwer z drugiego serwera? Chodzi mi o takie rozwiazanie, ze gdy konczy mi sie limit transferu na tym szybszym 1 Gbps serwerze to przekierowuje sobie ruch przez ten drugi wolniejszy nielimitowany, a jak wiadomo taki ruch nie bedzie liczony miedzy serwerami OVH? Mam swiadomosc, ze puszcze wtedy go tylko na 100 Mbps, ale czy cos takiego jest mozliwe, czy za bardzo kombinuje? 🙂 Nie prosze was o gotowe rozwiazanie, bo w razie czego poczytam, doucze sie, ale tylko o odpowiedz, czy jest to mozliwe.\nMigracja serwera, IP failover\n121172 / 30 września 2010\nWitam serdecznie. Mamy w OVH serwer dedykowany. Chcemy zakupić nowy, szybszy, bezproblemowo przenieść na niego usługi i zrezygnować z serwera aktualnie posiadanego. W tym celu chcę użyć IP failover. Mam tylko jedną wątpliwość, umieszczoną pod punktami poniżej. Chcę to zrobić po kolei tak: 1. Dodać IP_FAILOVER_1 do aktualnie posiadanego serwera (STARY_SERWER), zrobić alias interfejsu eth0:0 2. Zmienić wpisy w DNS – zastąpić wszędzie IP dla STARY_SERWER przez IP_FAILOVER_1 3. Kupić i skonfigurować NOWY_SERWER 4. Przełączyć IP_FAILOVER_1 na nowy NOWY_SERWER 5. Zrezygnować ze STARY_SERWER (nie zapłacić za odnowienie – rozumiem, że to wystarczy, żeby zrezygnować) 6. od tej pory NOWY_SERWER ma działać na stałe na IP_FAILOVER_1 i być widoczny pod adresami DNS z punktu 2. Czy po punkcie 5. przekierowanie IP failover na NOWY_SERWER pozostanie aktywne, nawet pomimo tego, że nie będziemy właścicielami serwera STARY_SERWER? Czyli czy IP failover jest przyporządkowane do konta użytkownika w OVH (i nieusuwalne), czy do serwera (i wygasa razem z nim)? Dodatkowo, jeżeli widzicie jakieś luki w moim rozumowaniu i planie migracji, będę wdzięczny za wszelkie uwagi. Bardzo zależy mi na tym, żeby migracja była bezbolesna.\nProblemy na łączach: OVH – TPSA\nBez kategorii / 29 września 2010\nWitam forumowiczów, czy ktoś może zaobserwował u siebie problemy na łączach na linii TPSA (albo Netia) – OVH? Mi kilka osób od wczoraj zgłasza problemy z działaniem serwisów, które znajdują się na serwerach dedykowanych w OVH. Osobiście działa mi wszystko dobrze (UPC), ale może od innych operatorów jest inaczej. pozdrawiam, Mariusz\nN x www / email / php\nWitam, Chciałem odciążyć jeden z serwerów www i "przyspieszyć" stronę rozdzielając ruch na dwa lub trzy serwery. Może doradzicie jak dobrze rozwiązać problem wysyłania email przez PHP. Do tej pory serwer pocztowy i www był na tej samej maszynie (CPanel) czyli nie było problemu. W CPanel zostanie poczta itp. a strona będzie na innych serwerach. Po rozdzieleniu mogę oczywiście wysyłać pocztę przez smtp wcześniejszego serwera ale przy dużej ilości jest za wolno. Zainstalowany serwer pocztowy przy każdym www jest dużo wydajniejszy ale chce aby pocztę po świecie rozsyłał tylko jeden serwer pocztowy (może być ten z CPanel) a nie rożne serwery. I co teraz… zrobić jakiś forward nowych wiadomości do głównego mail serwera ? Pozdrawiam Bartol\n121084 / 29 września 2010\nWitam. Mam pytanko do expertów z forum. Mianowicie mam skonfigurowane poprawne failover na windows 2008 server. Chciałbym, aby wszystkie domyślne połączenia wychodzące z serwera korzystały z tego failover. Co muszę zrobić? Pierwszym pomysłem było postawienie serwera socks proxy i ustawienie w konfiguracji aby bindowały połączenia na failover i w programach ustawiałem adres socks serwera proxy i wszystko ładnie działało. Jednak chce to wykonać jakoś inaczej. Na pewno istnieje jakieś lepsze rozwiązanie. Ma ktoś jakieś pomysły?\nGdzie znajde logi servera??\n120692 / 29 września 2010\nWitam serdecznie potrzebuje informacji na temat gdzie znajdę logi na dedyku dotyczące pakietów czyli ilość pakietów oraz ip\nProblem z połączeniem z FTP\n120572 / 28 września 2010\nWitam Ostatnio zakupiłem serwer kimsufi z ISPConfig. Mam problem z połączeniem się z serwerem przez FTP, cały czas otrzymuję komunikat: "530 Login authentication failed" Proszę o jakąś podpowiedź, bo napewno robię jakiś błąd podczas konfiguracji… Pozdrawiam Ramzi\n120488 / 28 września 2010\nWitam czy cos "lekko" niedobrze sie dzieje z siecia ?? 1 1 ms 1 ms 1 ms 192.168.2.1 2 68 ms 64 ms 49 ms 94-40-193-1.tktelekom.pl [94.40.193.1] 3 24 ms 44 ms 48 ms 88-199-238-5.tktelekom.pl [88.199.238.5] 4 59 ms 68 ms 86 ms war-ra2-pos-3-0-0.tktelekom.pl [88.199.219.58] 5 92 ms * 243 ms OVH.plix.pl [195.182.218.147] 6 92 ms * 225 ms fra-5-6k.de.eu [91.121.131.69] 7 * * 134 ms vss-3-6k.fr.eu [213.251.130.77] forum wczytuje sie jak by chcialo a niemoglo.. niemowiac juz o pozostałych bedziewkach 😉\nAktualizacja ISPConfig …\nBez kategorii / 28 września 2010\nZnalazłem na forum instrukcję jak zaktualizować ISPC, niestety po prawidłowym wykonaniu wszystkich poleceń i uruchomieniu aktualizacji pojawia się pytanie o hasło ROOT MySql … Wpisuję hasło i otrzymuję info, Got error:1045: dostęp jest zabroniony dla użytkownika ‚root@localhost’ sprawdź hasło …? Mam nadzieję, że hasło ROOT MySql jest takie samo jak "główne hasło" ROOT bo nie otrzymałem od OVH innego hasła (hasło root do MySql) Proszę o podpowiedź jak sprawdzić jakie jest prawidłowe hasło ROOT MySql lub w jaki inny sposób mogę zaktualizować ISPC … Pozdrawiam Ramzi\n119980 / 27 września 2010\nCześć od jakiegoś czasu mam dziwne zwiechy mojej maszyny. Problem sprzętowy to raczej nie jest, bo przeniosłem wszystko na inną maszyne i jest to samo. Wyglada to tak, że serwerek sobie działa pare dni i w losowych odstępach czasu coś go trafia. Usługi stają, load leci w góre. Co widać np tu: http://img225.imageshack.us/img225/9501/zrzut8.png To jeszcze zrzut z poprzedniej maszyny, ale na nowej jest tak samo. Akurat miałem otwartego topa jak go trafiło. Jak load poleci, to żadna usługa nie odpowiada, m.in. ssh. Zostaje tylko hardreboot. Na serwerze Directadmin na Centosie 5.5 64bit. Na www jest apache, php w fastcgi. Macie może jakiś pomysł dlaczego tak sie dzieje?\nDziwny mtr i weathermap\nBez kategorii / 26 września 2010\nDwa proste pytania: 1. Mam 2 maszyny, elvis i jimi. mtr z elvisa do jimiego: Kod: My traceroute [v0.80] elvis.mydomain (0.0.0.0) Sun Sep 26 21:15:38 2010 Keys: Help Display mode Restart statistics Order of fields quit Packets Pings Host Loss% Snt Last Avg Best Wrst StDev 1. rbx-36-m1.fr.eu 0.0% 1001 0.5 0.5 0.4 6.4 0.3 2. rbx-2-6k.fr.eu 44.1% 1000 180.0 19.3 0.3 262.7 46.4 3. rbx-33-m1.fr.eu 0.0% 1000 0.6 0.6 0.5 39.4 1.5 4. jimi.mydomain 0.0% 1000 0.3 0.2 0.2 2.3 0.2 mtr z jimiego do elvisa: Kod: …\nJak wgrac pliki serwerowe ?\nSiema. Mam problem poniewaz kupilem serwer dedykowany chce tam wgrac pliki serwerowe ale nie wiem jak. Jest to FREEBSD 7.1 prosze o pomoc\nDatabase error po skasowaniu pliku access_log.processed – PILNE!\n119560 / 25 września 2010\nWitajcie, Kupiłem serwer z 2x80GB. Myślałem że będę miał 160GB a mam 60GB. Ostatnio dziwniwnie zaczęło mi brakować miejsca (moja strona waży tylko 10GB), więc szukałem co tyle zajmuje. W koncu znalazłem – z 30GB to był plik access_log.processed w /var/www/vhosts/domenaaaa-forum/statistics/log/ Nie zastanawiając się długo – skasowałem go i teraz nie działają mi tematy i posty na forum. Wywala database error po prostu. Próbowałem utworzyć później taki plik, nie dało się to skopiowałem w to miejsce taki sam tylko że z innej domeny i też nie działa. Cytat: Database error in vBulletin 3.8.4: Invalid SQL: SELECT post.*, post.username AS postusername, post.ipaddress AS ip, IF(post.visible = 2, 1, 0) AS isdeleted, user.*, userfield.*, usertextfield.*, icon.title as icontitle, icon.iconpath, avatar.avatarpath, NOT ISNULL(customavatar.userid) AS hascustomavatar, customavatar.dateline AS avatardateline,customavatar.width AS avwidth,customavatar.height AS avheight, spamlog.postid AS spamlog_postid, deletionlog.userid AS del_userid, deletionlog.username AS del_username, deletionlog.reason AS del_reason, editlog.userid AS edit_userid, editlog.username AS edit_username, editlog.dateline AS edit_dateline, editlog.reason AS edit_reason, editlog.hashistory, postparsed.pagetext_html, postparsed.hasimages, sigparsed.signatureparsed, sigparsed.hasimages AS sighasimages, sigpic.userid AS sigpic, sigpic.dateline AS sigpicdateline, sigpic.width AS sigpicwidth, sigpic.height AS sigpicheight, IF(displaygroupid=0, user.usergroupid, displaygroupid) AS displaygroupid, infractiongroupid ,blog_user.entries FROM post AS post LEFT JOIN user AS user ON(user.userid = post.userid) LEFT JOIN userfield AS userfield ON(userfield.userid = user.userid) LEFT…\nPrzekierowanie portów Linux\n119552 / 25 września 2010\nWitam , mam taki problem chcę żeby osobą logująca z danego ip i portu była przekierowana pod inny port . Robiłem coś takiego : Cytat: iptables -t nat -p tcp -I PREROUTING -s 0/0 –dport 7171 -m state –state NEW -j DNAT –to xxxxxxxx:7173 Lecz to przekierowuje z każdego ip a mi chodzi o konkretne , czyli z konkretnego ip i portu na konkretny ip i port Pozdrawiam Drakos , proszę pomocy !\n119484 / 24 września 2010\nBonjour, Aprčs l’offre VoIP de Kimsufi ŕ 0.00Euro TTC/mois, Ovh lance une offre SIP Kimsufi ŕ 0.99Euro HT/mois. Quelle difference par rapport aux offres Ovh ? Le prix de la minute. Sur Kimsufi SIP l’offre est destiné aux revendeurs de minutes et ŕ tous ceux qui cherchent le prix. Alors que sur Ovh.com on privilégie la qualité de la communication. En savoir plus: http://www.kimsufi.com/voip/ligne_sip.xml Amicalement Octave\nSzamba betonowe Rychwał - generowanie ruchu na stronie


Ciąża a crohn - Strona 2 - CU, CD i inne zapalne choroby jelit\nStrona domowa\tStrona główna Forum Chorych na NZJ Nic, Co Ludzkie Nie Jest Mi Obce... Ciąża i Płodność Przebieg Ciąży\nCiąża a crohn\nwszystkie obawy i rady związane z przebiegiem ciąży\nRejestracja: 21 mar 2007, 20:33\nRe: Ciąża a crohn\nPost autor: katsonek » 21 mar 2007, 21:37\nhej proszę bardzo odpowiedzcie mi na pytanie czy CD jest samo w sobie wskazaniem do cc, czy mogę rodzić bez obaw naturalnie??? bardzo mnie to męczy a poród już niebawem..\nPost autor: Mamcia » 21 mar 2007, 22:11\nSamo w sobie nie jest. jest na forum parę dziewczyn, które urodziły naturalnie. Wskazaniem do CC są przetoki okołoodbytowe, jelitowo-pochwowe, szczeliy itp. Decyzja powinna zapśc po konsultacji gastro z położnikiem.\nPrzyłacz się do Towarzystwa J-elita. Działamy dla waszego dobra, ale bez Waszej pomocy niewiele zrobimy.\nRejestracja: 29 cze 2006, 16:03\nPost autor: Miki » 23 mar 2007, 20:43\nCzytając wypowiedzi niektórych dziewczyn, można powiedzieć że dziewczyny które rodziły naturalnie mają po porodzie zaostrzenie choroby, troche mnie to przeraża, zamiast opiekować się taka małą istotką , trzeba też marwić się o siebie... To naprawdę ciężka decyzja czy rodzić naturalnie czy wybrać CC...\nRejestracja: 18 gru 2005, 17:53\nLokalizacja: 3 city\nSkontaktuj się z ranka\nPost autor: ranka » 23 mar 2007, 21:31\npamietaj ze to tylko niektore kobiety.ogolnie po porodzie u wiekszosci jest remisja.\npoza tym z tego co ja wiem,to po cieciu cesarskim moga powstac zrosty a to dla jelita nie bedzie zbytnio korzystne.zatem ?\nDecyzja powinna zapśc po konsultacji gastro z położnikiem.\na połoznicy to tak srednio sie orientuja w NZJ.sama sprawdzilam\nPost autor: Mamcia » 23 mar 2007, 21:40\nMaszrację, że położnicy, czy ginekolodzy niewiele wiedzą o naszych chorobach. Dlatego decyzji nie należy pozostawiać im, ale doprowadzić do konsoltaacji z gastro. To że niewiele wiedzą wynika z waszych licznych postów.\nRejestracja: 27 maja 2006, 11:44\nSkontaktuj się z dora_woj\nPost autor: dora_woj » 13 paź 2007, 11:11\nDawno mnie tu nie było. Powodem są dwie śliczne córeczki. Jedna ma 1,5 roku a druga 6 dni. Urodziłam obie bez cesarki ( mój gin odradzał, bo przy naszej chorobie mogą się robić zrosty i w ogóle lepiej w brzuchu nie grzebać). Przez całą ciąże nie brałam leków na jelita, za to wątróbka mi troche dokuczała, na to esentiale forte pomagało. Karmie piersią i nic z brzuszkiem starszej sie nie działo i maleństwa też nie.\nPozdrawiam wszystkie ciężarówki i życze ekspresowych porodów ( jak w moim przypadku\nMOJE KWIETNIOWE SZCZĘŚCIE (04.04.06.)\nRejestracja: 03 gru 2007, 17:20\nSkontaktuj się z doelli\nPost autor: doelli » 15 gru 2007, 11:33\nWitaj!Byłam trzy razy w ciąży,kiedy miałam czynnego Crohna, a jeszcze o tym,że jestem na to chora, nie wiedziałam i raz rok po diagnozie, kiedy miałam remisję. Te ciąże w czasie, kiedy miałam aktywną chorobę znosiłam gorzej, trzeba sprawdzać żelazo, bo ono w tym czasie bardzo leci. Z Damianem wymiotowałm nawet w drugim trymestrze ciąży, byłam niedożywiona, co w dużej mierze wpływało też na dziecko, ja niestety mam jeszcze problemy z donoszeniem ciąży i Damianek urodził mi się w 26 tygodniu i ważył 800 g. Pawełka pilnowałam, też wymiotowałam, ale ogólnie nie czułam się źle, mogę powiedzieć, że choroba na ten czas dała mi spokój, oczywiście miałam słabą morfologię, musiałam też uważać, co jem zatrułam się orzeszkami arachidowymi i wylądowałam w szpitalu. Pawełek urodził się w 36 tygodniu, ważył 2 450 g. Ja sama też miałam niedowagę w pierwszej przed porodem ważyłam zaledwie 46 kg, a przy drugiam zaledwie 49 kg. Obaj są szczupli i chorowici, alergie. Natomiast Szymek jest z ciąży już po operacji, Crohn w remisji. Przebieg ciąży miałam normalny, musiałm uważać na te moje defekty, w szpitalu wylądowałam w 28 tygodniu, gdzie nabawiłam się ogromnego uczulenia na jakiś środek chemiczny , którym dezynfekowano pościel w praniu, najprowdopodobniej chlor i trzeba było ciążę zakończyć w 30 tygodniu, Szymek ważył 1700, w szpitalu byliśmy dwa tygodnie. Pawełka i Szymka karmiłam piersią. Szymka 9 miesięcy, sam skończył, Pawełka to prawie półtora roku, musiałm przerwać, bo choroba tak mi się dała we znaki, że wylądowałam na stole operacyjnym, po operacji ważyłam 37 kg, teraz ważę 51 kg. Z pewnością lepiej zajść w ciążę, jak jest remisja i nie ma reguły, jak będziesz się czuć w ciąży. Minęły mi na ten czas problemy z biegunką może dlatego, że łykałam magnes. Mam więc trójkę wspaniałaych chłopaków i niczego nie żałuję, szkoda tylko, że nie wiedziałam wcześniej na, co choruję, to może lepiej bym się przygotowała do ciąży, tzn po prostu więcej bym ważyła i byłabym ogólnie silniejsza. Nie zażywałam żadnych leków na tę chorobę, ale to dlatego, że nie wiedziałam na, co choruję, a jak już wiedziałam to dostałam taki lek, na który okazało się, że jestem uczulona, a zanim zaczęłam łykać inny, zaszłam w ciążę, więc odpuściłam sobie. Nie bierz jednak ze mnie przykładu, bo trzeba być w kontakcie z lekarzem, ponieważ każdy przypadek jest inny.Można mieć dzieci, jak się na to choruje tylko trzeba, być w kontakcie z lekarzem i mieć nadzieję, że będzie dobrze.Pozdrawiam.\nMam za sobą dwa porody siłami natury, jedeną cesarkę (już po operacji) i wysokie poronienie... (19 tydz.)\nJak dobrze, że jesteście!\nRejestracja: 20 lut 2008, 21:37\nPost autor: AgaM79 » 20 lut 2008, 21:54\nJestem nowa na forum i dopiero się tu rozglądam także z góry przepraszam za ewentualne pomyłki. Jestem w 30 tygodniu upragnionej ciąży, od 8 lat choruje na Crohna. W sumie odkąd jestem w ciąży czuje się całkiem nieźle- początek był kiepski wymioty i spadek wagi, ale to się zdaża i zdrowym dziewczynom. Od 2 trymestru choroba zamarła- czuje się świetnie i co dziwne i dla mnie nowe mam nawet probelmy z zatwardzeniami. Mimo to leci mi wkólko potas i żelazo- wcinam ogromne ilości jedzenia, a mimo to co 3 tygodnie ląduje w szpitalu na kroplówkach. Małe według ginekologa rośnie prawidłowo- ale możliwy jest przedwczesny poród więc się oszczędzam ile wlezie. Dręczą mnie rózne pytanie- czy z chorobą Crohna możliwy jest poród naturalny ( czy nie szkodzi matce), czy przy zażywaniu Asamaxu i Penatsy można bez szkody dla dziecka karmić piersią?\nPost autor: Mamcia » 20 lut 2008, 22:15\nNa wszystkie pytania odpowiedź brzmi tak. Można rodzić naturalnie. Można karmić piersią. Plecam podadnik, który mogę wysłać e-mailem.\nPost autor: doelli » 21 lut 2008, 10:45\nMając CD rodziłam dwa razy normalnie i raz cesarka, ale nie z powodu choroby, dzidziuś był źle ułożony, a trzeba było zakończyć ciążę! Dwóch karmiłam piersią, normalnie, najstarszy nie był karmiony piersią, ale to dlatego, że był dłuższy czas po urodzeniu w szpitalu (sześć miesięcy). Jeśli masz jakieś wątpliwości zawsze możesz zapytać lekarza. To czy będziesz karmic dziecko w dużej mierze będzie zależeć czy Ty sama tego chcesz. Miałam wcześniaka z 30 tygodnia z uporem maniaka nosiłam mu na początku ściągane przeze mnie mleko, a potem, kiedy mogłam go przykładać do piersi, to to robiłam i mimo tego, że nie od razu ssał mleko z piersi, a z butelki, to udało mi się przyuczyć go do piersi i karmiłam go tak do 8 miesiąca. Średni, to "chodził na cyca" do 18 miesiąca.\nRejestracja: 31 sty 2007, 07:59\nSkontaktuj się z milkusia11\nPost autor: milkusia11 » 28 lut 2008, 17:50\nja jestem w 15 tygodniu ciąży i też mam dylemat co z porodem!! Obecnie mam zaparcia ale to tak bolesne, że raz traciłam już przytomność. Skręcem się z bólu przy oddawaniu stolca,najgorzej jest przy parciu nawet czasem gdy robie siku ijest leki parcie to boli. Myśle więc jak będzie przy porodzie naturalnym kiedy to trzeba mocno przeć jak złapią mnie takie bóle to co będzie ja wtedy nie jestem w stanie się ruszyć....\nPost autor: doelli » 29 lut 2008, 15:55\nMusisz podzielić się z lekarzem swoimi przemyśleniami, myślę jednak, że to jeszcze troszkę czasu, by podejmować decyzję. Wiadomo, że trzeba mieć rękę na pulsie, ale czasami problemy rozwiązują się same... no oczywiście nie zawsze, dbaj o Maluszka, by urodził się piękny i zdrowy!\nJa w późniejszym okresie ciąży też miałam problemy z zaparciem, a z tego, co wiem nie wolno w ciąży stosować takich zwykłych czopów rozwalniających, bo drażnią niepotrzebnie macicę, wywołując jej skurcze i mogą być przyczyną wcześniejszego porodu. Ja radziłam sobie inaczej, tym bardziej, że miałam ciążę zagrożoną i nie mogłam zbytnio używać mięśni brzucha, żeby nie prowokować do zbyt wczesnego zakończenia ciąży. Moim sposobem były zwykłe czopki glicerynowe, które można kupić w aptece bez recepty i to je właśnie stosowałam. Starałam się chodzić zwykle rano, w spokoju, zakładałam czopek i czekałam na efekt, mi pomagała nie musiałam tak przeć. Jak masz wątpliwości do mojej propozycji, to spytaj lekarza, mi tak doradzono w szpitalu, glicerynowe można, bo nie powodują skurczów, one jedynie pobudzają jelita do wydalania. Prawie nic nie musiałam robić. Spróbuj.\nTe czopki sprawdzają się też doskonale już po porodzie, kiedy trzeba iść do ubikacji i wszystko boli, nie jesteś w stanie nic z siebie wygnieść, a tu lekarze naciskają, że jak nie zrobisz, to nie wyjdziesz, bo chodzi o to, by jelita po porodzie zaczęły normalnie pracować...jedyne, ja się nie torturowałam i w miarę było bezboleśnie...tak samo przy cesarce...\nPost autor: Mamcia » 29 lut 2008, 17:56\nPostaraj się pokombinować z ditą - rozpuszczalny błonnik i/lub pektyny. Zaparcia żle wpływaą na twoje jelito.\nRejestracja: 19 wrz 2007, 10:31\nPost autor: olcia » 01 mar 2008, 13:34\nWitajcie, ja również jestem nowa i z grubsza przerażona. Jestem w 6 miesiącu ciąży i od przeszło roku choruję na crohna. Jest to moja druga ciąża, pierwszą przechodziłam i rodziłam 7 lat temu jak jeszcze nie byłam chora, więc poród odbył się "naturalnie" miałam nacinane krocze. W sumie moja choroba rozpoczęła się pojhawieniem ropni w miejscu nacięcia krocza, a następnie porobiły się przetoki. W chwili obecnej przetoki się pozamykały, ale jak coś sie zaczyna dziać to się otwierają, a póżniej zamykają. Przy badaniu rektoskopii mam stwierdzoną takze szczelinę odbytu i dlatego się boję porodu naturalnego. Boję się co sie stanie tam na dole "sajgon" już miałam, ale także boję sie cesarskiego ciecia, czy i tu nie powstaną przetoki. Już sama nie wiem jak rodzić. W marcu idę do mojego gastro może on będzie wiedział co jest lepsze "zło" w moim przypadku. Dzięki za wysłuchanie, może któraś z was wie do czego się kwalifikuję Pozdrawiam.\nPost autor: doelli » 01 mar 2008, 14:53\nJa nie miałam takich komplikacji przy CD będąc w ciąży, dwa razy rodziłam siłami natury i raz przez cięcie, nie ma, co się bać, wiadomo jest dyskomfort, ale lekarze przecież od tego są, by wybrać najlepszą opcję. Bądź z nimi w stałym kontakcie, tak by byli na bieżąco, wtedy łatwiej o trafne postępowanie. Poród naturalny ma swoje plusy, wiadomo, bo cesarka skutkuje, jak operacja, ja miałam znieczulenie od pasa w dół, inne klimaty są po zwykłym porodzie, a inaczej jest po cesarce. Ale tak z własnego doświadczenia, chyba lepsza cesarka, bo mniej boli...Musisz mówić lekarzom na bieżąco, co u Ciebie się dzieje, a będzie dobrze.\nWróć do „Przebieg Ciąży”


tapczan.info » Blog Archive » Holy Fuck – LP\n« Off Club 2008, Klub Hipnoza, Katowice «\n» The Clash – London Calling »\nW porównaniu z poprzedzającą EP’ką, materiał wydaje się bardziej przystępny melodycznie i brzmieniowo. Poprzednie dokonania oscylowały bardziej wokół hałaśliwego lo-fi , z wykorzystaniem archaicznego ośmiobitowego instrumentarium. ‘Holy Fuck LP’ przynosi natomiast więcej przestrzeni i transu, a sama struktura poszczególnych kompozycji jest raczej mało skomplikowana. Panowie środek ciężkości swojej twórczości przesunęli bardziej w kierunku hipnozy, niż łamania rytmu. Mamy dużo ambientowych zagrywek w tle (‘Pulse’), sprzężeń (‘Frenchy’s’), dość instrumentalnego wykorzystania ‘wokalu’ (‘Royal Gregory’) czy wręcz szaleńczego tempa sekcji rytmicznej (‘Safari’). Niewątpliwą ozdobą płyty jest prawdopodobnie największy przebój grupy – ‘Lovely Allen’ z mocno zapadającym w pamięci motywm przewodnim.\nNa koniec jeszcze jedno ciekawe spostrzeżenie. Płytę otwiera nagranie zarejestrowane na żywo, co jest niewątpliwie sygnałem świadczącym o silnych walorach koncertowych grupy. Polska publiczność miała okazję się o tym przekonać podczas tegorocznej edycji festiwalu Nowa Muzyka w Cieszynie, gdzie Holy Fuck zaliczyli fantastyczny występ.


Rozpocznij uprawiać sport i zacznij zwracać uwagę swój stan zdrowia! kliknij teraz listopad 2021 − kolegiata-sroda.pl\n27.11.2021, 13:28 0 komentarzy\nsport jest bardzo istotną częścią funkcjonowania każdego człowieka i nie podlega to wątpliwości. O uprawianie sportu w czasie ciepłych dni jest zdecydowanie prościej z uwagi wysokie temperatury, ale komplikacja może się zacząć wtedy, gdy nastają zdecydowanie zimniejsze dni. Rozsądnie mieć na uwadze fakt, że systematyczna aktywność jest niesamowicie kluczowa dla stanu naszego zdrowia. Systematyczne ćwiczenie będzie miało naprawdę duży wpływ na samopoczucie i da nam okazję dbać o kondycję. Wielkie znacznie będzie mieć także odpowiednie odżywianie prócz regularnych treningów. O wiele pozytywniejsze usposobienie a także dużo większą sprawność zapewni rzetelnie rozpisana dieta w połączeniu aktywnością fizyczną. Systematyczna aktywność fizyczna umożliwi zachować nie tylko sprawność fizyczną, lecz także psychiczną i należy zrozumieć to. bez względu na wiek w miarę możliwości zapewnić sobie odrobinę ruchu każdego dnia i należy to przyznać.\nWarto zaznaczyć, iż ćwiczenia fizyczne będą w stanie dodać nam mnóstwo energii. steroider köpa . W sytuacji, kiedy specjalista odrzucił problemy ze stanem zdrowia, a cały czas wyczuwasz znużenie to fenomenalny okazać się może znacznie bardziej ruchliwy sposób życia. Za sprawą treningów do ciała dostaje się o wiele więcej pełnowartościowych produktów a także tlenu. Może to oznaczać w praktyce, że to co pijemy i spożywamy może być zdecydowanie lepiej spożytkowane przez organizm ludzki. Systematyczne poruszanie się zwiększa także efektywność pracy krwionośnego układu, a to natomiast może oznaczać, że będzie nam zdecydowanie łatwiej wdychać powietrze. Należy także pamiętać o tym, iż systematyczne ćwiczenia przyczynią się do osiągnięcia relaksu, a w ten sposób będzie nam się zdecydowanie wygodniej odsypiało. Należy dbać o wszystkie szczegóły, gdyż odpowiednia ilość snu okazać się może niezwykle ważna w kontekście zdrowego egzystowania codziennie. Istnieje naprawdę dużo analiz udowadniających to, iż systematyczne ćwiczenia mają bardzo dobry wpływ na poziom relaksu. Prócz oddziaływania na naszą sprawność, systematyczna fizyczna aktywność daje szansę na rozbudowanie umięśnienia oraz kostnego układu. Możemy się stać znacznie wydajniejsi w związku z tym i zdecydowanie prościej będzie nam walczyć z trudami na co dzień.


12 Mar 2008, 22:36\n13 Mar 2008, 08:54\njak nie masz żadnych usterek i wszystko jest dobrze to instalacja jest bezpieczne gorzej jak gaz sie ulatnia.\n28 Mar 2008, 21:41\nNajnowsze BMW serii 7BMW serii 7 - luksus na miarę przyszłości. Ten najnowocześniejszy w historii bawarskiego koncernu model będzie można zobaczyć już 24 listopada 2015 r. na targach Fleet Market w Centrum EXPO XXI w Warszawie. BMW serii ...BMW X5 xDrive40ePierwszym seryjnym samochodem hybrydowym plug-in BMW spoza serii "i" jest auto typu Sports Activity Vehicle. Permanentny napęd na cztery koła w połączeniu z technologią BMW EfficientDynamics nadają modelowi z jednej ...Mazda z najniższym zużyciem paliwa ...Samochody Mazdy ponownie zostały uznane w USA za najbardziej ekonomiczne pod względem spalania, zgodnie z opublikowanym przez amerykańską Agencję Ochrony Środowiska (EPA) raportem Light-Duty Fuel Economy Trends. Japońskiemu ...


Morawiecki: Jestem zakochany w budżecie. To miłość odwzajemniona - GazetaPrawna.pl\n20 października 2016, 08:38\n"Zanurzyłem się w tym budżecie i jestem zakochany w nim, a jak się w czymś zakocha ktoś, to wszystko potem bardzo łatwo idzie. To jest miłość, to miłość odwzajemniona" - powiedział wicepremier w TVN24, pytany o to, "jaką mamy pewność, że to nie jest budżet od czapy".\nrzad PiS budżet państwa Morawiecki\nPo prostu genjusz finansów. Wincenty to przy nim boss.\nZakochał się, wykorzysta i rzuci, zostaniecie nadzy i bosy. Kto przy zdrowych zmysłach zatrudnia bankstera, no kto? Ten kto chce obrabować albo idiota\nOsobiscie na stanowisku ministra finansow wole umysl bardziej scisly niz wylewnie humanistyczny.\nA co na tą odwzajenioną miłość źona ?


HO Ikarus Gecko Hybrid Roll Extreme - Pomaranczowy/Limonka/Czarny-Meskie Rekawice Bramkarskie - Bramkarstwo-51.0542\nDzięki wytrzymałej, chwytliwej, 4-milimetrowej, ekstremalnie pro-lateksowej dłoni, rękawice HO Ikarus Gecko Hybrid Roll Extreme są idealne do stosowania na twardym podłożu i sztucznych trawach.\nObniżki 187,00 zł\nRozmiar Wybierz rozmiar7½ 8 10 10½ 11 Ilość\nDzięki wytrzymałej, chwytliwej, 4-milimetrowej, ekstremalnie pro-lateksowej dłoni, rękawice HO Ikarus Gecko Hybrid Roll Extreme są idealne do stosowania na twardym podłożu i sztucznych trawach, a także na trawie zapewniającej doskonałą przyczepność w każdych warunkach\nNowy system AAS (Anti Abrasion System) u podstawy dłoni chroni obszary o dużym zużyciu podczas treningów i meczów.\nBackhand wyposażony jest w nowy i ekskluzywny system 3D GEL firmy HO, zapewniający efektywną strefę wspomagania uderzeń w ergonomicznej konstrukcji, zapewniającej doskonałe dopasowanie i komfort w połączeniu z 5 mm wytłaczanego lateksu + 3 mm pianki. Jednoczęściowa konstrukcja z neoprenu zapewnia doskonałą wygodę.\nNowa opaska na rękę IKARUS posiada 3 bezpieczne zapięcia w połączeniu z nowym systemem MICRO STRAP 3D. Ten ekskluzywny pasek został całkowicie odnowiony, a teraz oferuje jeszcze większy komfort i bezpieczne dopasowanie do nadgarstka, aby wyeliminować nadmierne ruchy podczas gry.\nPALM: nowy 4 mm EXTREME lateks + 3 mm pianki w połączeniu z nowym systemem AAS (Anti Abrasion System) chroni obszary noszenia dłoni podczas treningu lub meczu.\nCięcie - Gecko Palm jest hybrydą między Roll Finger a Flat Palm. Główny styl cięcia opiera się na palcu Roll, ale ma fałdy wzdłuż podstawy palców; ma to na celu zwiększenie powierzchni kontaktu z piłką przy zachowaniu wygodnego dopasowania.\nBackhand: Nowy system 3D GEL oferuje strefę wsparcia obszaru uderzenia w ergonomicznej konstrukcji połączonej z 5 mm wytłoczonego lateksu + 3 mm. pianki\nZapięcie: Nowo zaprojektowana elastyczna opaska 9cm z 3 zapięciami\nCECHY: Nowy system 3D MICRO STRAP dla indywidualnego dopasowania\nMan. Ref: 51.0542\nPDS Plyn do czyszczenia rekawic 250ml\nKlej do rekawic MEGAGrip Goalkeeper formula - Czarny\nHO Ikarus Hybrid Roll Gecko - Rózowy/Limonka/Czarny


Przepis - Tartaletki z truskawkami przepis - Gotujmy.pl\nPiękne i pyszne tartaletki z kremem budyniowym i z truskawkami są pyszne nawet następnego dnia po przygotowaniu.\nForemki bardzo dokładnie wysmarować masłem.\nMąkę przesiać i wymieszać z cukrem i szczyptą soli, dodać żółtka, masło i wodę, następnie szybko zagnieść ciasto które schłodzić w lodówce.\n7 foremek do tartaletek o średnicy 10 cm wysmarować masłem i delikatnie posypać mąką,\nCiasto podzielić na równe plasterki i rozwałkować.\nschłodzone ciasto podzielić na 7 porcji i każdą porcją ciasta wylepić tartaletki,\nDo tartaletek wsypać fasolę lub inne nasiona.\ndelikatnie nakłuć je widelcem na cieście położyć krążek z ciasta na który wysypać fasolę.\nTartaletki piec w 200 st około 15 minut.\nBudyń delikatnie połaczyć z ubitą śmietaną.\nBudyń ugotować w 1,5 szklanki mleka i wystudzić, śmietanę ubić z cukrem pudrem i delikatnie połączyć z zimnym budynie.\nTartaletki napełnić sosem i kremem budyniowym.\nZ upieczonych tartaletek zdjąć papier z fasolą na środku wycisnąć niewielką ilość sosu truskawkowego i napełnić je kremem budyniowym, następnie obłożyć truskawkami pociętymi w plasterki.\nTartaletki z musem jabłkowym i żurawiną\ndeser desery sosy sos truskawkowy tarta\ntaka kieszonkowa tarta. odpada krojenie :)\nPrzyznaję bez bicia, że jest to tego typu słodkość, której nie umiem się oprzeć... Taka tartaletka, zwłaszcza z dodatkiem truskawek to doskonałe połączenie, zwłaszcza w upalne lato. Zawsze z takiego ciacha dmucham urodzinową świeczkę :-)\nBardzo kuszące te Twoje tartaletki i chętnie bym je zrobiła ale moje dziecko zagospodarowało foremki na babki z ciastoliny:(


BUDOWLANE MATERIAŁY - Portal branżowy nowości | Styropian\nEfektywne wykorzystanie energii to jedno z poważniejszych wyzwań, któremu stare domy zazwyczaj nie są w stanie sprostać. W domu jest zimno, rachunki są wysokie, a do tego rośnie świadomość negatywnych skutków dla środowiska. To wszystko sprawia, że właściciele decydują się na przeprowadzenie termomodernizacji.\nRemonty domów, które mają na celu zaoszczędzenie energii i pozyskiwanie jej z możliwie przyjaznych środowisku źródeł, wspiera co najmniej kilka programów rządowych, na które składają się m.in. dopłaty, jak i ulga podatkowa (tzw. termomodernizacyjna). Jednak w przypadku termomodernizacji starego domu zakres prac jest zazwyczaj tak duży, że ostateczną decyzję trudno podjąć. – Najlepsze efekty przynosi kompleksowe podejście, a to oznacza, że w zakres prac wchodzą ocieplenie domu oraz poprawa instalacji grzewczej i wentylacyjnej. Choć jednorazowo jest to większy wydatek, w dłużej perspektywie taka termomodernizacja jest bardziej skuteczna – mówi Dariusz Pruszkowski, doradca techniczny w firmie Styropmin.\nDom domowi jednak nierówny. Nie wszystkie stare domy potrzebują tego samego. Nie pomoże tu także internet, czy doświadczenie znajomych. Każdy budynek potrzebuje indywidualnego sprawdzenia, jakie są jego słabe punkty, jeśli chodzi o zatrzymywanie ciepła w domu, w jakim stanie są instalacje i z jakich źródeł energii korzysta. Służy temu audyt, przeprowadzony przez specjalistę. Co istotne, audyt powinien nie tylko określić, jaki jest stan domu, ale też wskazać, jakie prace termomodernizacyjne warto przeprowadzić. – Nie bójmy się, że audytor będzie chciał zmienić wszystko i przedstawi nam długą i kosztowną listę prac remontowych, audyt musi podpowiadać rozwiązanie sensowne ekonomicznie – podkreśla Dariusz Pruszkowski.\nNa podstawie audytu powstaje projekt konkretnych działań. Na tym etapie warto sprawdzić, jakie są możliwości pozyskania pieniędzy z programów rządowych, np. „Czyste Powietrze”, a także pamiętać o zbieraniu rachunków, które będą potrzebne do rozliczenia ulgi termomodernizacyjnej.\nZacznij od ocieplenia\nJedną z pierwszych prac jest ocieplenie domu. Po co? Odpowiedź jest prosta: żeby ograniczyć ucieczkę ciepła. Im więcej go zostanie w środku, tym mniej musimy go „wyprodukować“, a zatem jest i tańsze. Ciepło ma jednak to do siebie, że ucieka którędy tylko może i musimy to brać pod uwagę. Warto zatem zacząć izolację od dachu, bo ciepło ucieka do góry, a następnie ocieplić ściany, bo to największa powierzchnia i podłogi.\nNajpopularniejszym materiałem ociepleniowym jest styropian. – W tej chwili styropian jest coraz bardziej wyspecjalizowanym materiałem. Płyty mają różne właściwości ze względu na przeznaczenie. W przypadku kompleksowych termomodernizacji polecamy sięgnięcie po styropian pasywny, to znaczy taki, który ma podwyższone parametry, jeśli chodzi o zatrzymywanie ciepła. Może to być np. nasz Passive λ PRO 30 – mówi doradca techniczny w firmie Styropmin. Ciepła jesień to idealna pora na takie prace. Ze styropianem nie można bowiem pracować w pełnym słońcu, zwłaszcza ze styropianem pasywnym o charakterystycznym ciemnym kolorze.\nProblematyczne jak okno\nZ punktu widzenia ciepła okna i drzwi to po prostu dziury w zaizolowanych ścianach. Nawet przez nowoczesne okno ucieka zdecydowanie więcej ciepła niż przez dobrze ocieploną ścianę. Niemniej gdy decydujemy się na termomodernizację, wymiana okien na szczelne jest nieodzowna. Planując to, można rozważyć, które z okien mogą być nieotwierane (np. przy drzwiach balkonowych). Nawet tak małe rzeczy w ostatecznym rozrachunku mają wpływ na to, jak dom trzyma ciepło.\nWymiana okien łączy się też z koniecznością usprawnienia wentylacji. Warto też zamontować w oknach nawiewniki. Niektóre, tzw. higrosterowane, samoczynnie otwierają się, gdy „wyczują“, że w domu wzrosła wilgotność.\nDefinitywny koniec węgla w domach\nOd kilku już lat kotły na paliwa stałe muszą spełniać wyśrubowane normy ekologiczne. To właśnie domowe ogrzewanie odpowiada za połowę tzw. niskiej emisji, która zanieczyszcza powietrze i powoduje smog. I choć rząd stara się, za pomocą zachęt, doprowadzić do całkowitego usunięcia tzw. kopciuchów, nadal problem dotyczy 3 mln gospodarstw. Dodatkowo w perspektywie naprawdę niewielu lat czeka nas prawdziwa rewolucja: węgiel ma zniknąć z domów. Taki cel postawił rząd w polityce energetycznej państwa i wyznaczył konkretne daty: do 2030 roku znikną piece na węgiel w miastach, a do 2040 roku – na wsiach.\nTo istotne daty, które trzeba brać pod uwagę, podejmując decyzję o wymianie źródła ciepła. Po pierwsze możemy sięgnąć po nowoczesny i proekologiczny kocioł grzewczy. Trzeba go dobrać z uwzględnieniem faktu, że po termoizolacji i wymianie okien zapotrzebowanie domu na ciepło jest mniejsze.\nMożna jednak zastanowić się nad pompą ciepła, choć to rozwiązanie bywa trudne do przeprowadzenia w starych domach. Wymaga wymiany całej instalacji grzewczej, w tym np. grzejników – na takie, które są dostosowane do tzw. niskotemperaturowych źródeł ciepła. Innym rozwiązaniem jest przejście na ogrzewanie domu energią elektryczną. Prąd jednak drożeje, więc ma to sens, jeśli stajemy się „producentem” energii elektrycznej na własne potrzeby. Może to zapewnić np. montaż instalacji fotowoltaicznej.\nCO O BRUKOWANIU MUSI WIEDZIEĆ INWESTOR?\nSposób na wielkomiejski zgiełk – okno skrzynkowe Schüco\n+Aktualności budownictwo Aktualności\nCEMEX uczestniczy w największej inwestycji wodno-kanalizacyjnej w Wielkiej Brytanii\nCEMEX dostarczy ponad 40.000 ton betonu natryskowego na budowę tunelu Thames Tadeway w Londynie w Wielkiej Brytanii. To największy w historii tego kraju projekt infrastrukturalny związany z budową sieci wodociągowej,…\nWyjątkowe projekty wymagają wyjątkowych produktów – oferta Schedpol dla klientów biznesowych\n+Aktualności budownictwo Artykuły sponsorowane Szkło budowlane\nNowe miejsca pracy w województwie mazowieckim – z początkiem roku zakończy się rozbudowa zakładu Pilkington IGP w Ostrołęce\n+Aktualności budownictwo Materiały budowlane\n+Aktualności budownictwo Drzwi\nMateriały budowlane Porady eksperta\nZatrzymaj ciepło w domu\nArtykuły sponsorowane Porady eksperta\nOgrody | Tarasy Porady eksperta\nMam tę moc, czyli jak wybrać dobry klej do płytek?\nMontaż rynien – jak zrobić to poprawnie?\nCopyright © 2021 BUDOWLANE MATERIAŁY – Portal branżowy nowości


IKEA i zwolnienie pracownika za wyrażanie opinii o grupie LGBT. Jakie mogą być konsekwencje dla marki i sprzedaży? - Marketing przy Kawie\nCzy na dłuższą metę marka IKEA poniesie straty? (fot. Pixabay)\nprezes zarządu, Inquiry Market Research\nBadaniami rynku zajmuje się od początku lat 90. Jest jednym z najbardziej doświadczonych ekspertów w tej branży. Obecnie prowadzi niezależną agencję badawczą Inquiry, gdzie pracuje nad nowatorskimi metodami badawczymi i realizacją projektów na rynkach międzynarodowych. Specjalizuje się w zaawansowanych technikach ilościowych i jakościowych. Szczególnie interesuje się zagadnieniami dotyczącymi sieci detalicznych, motoryzacji, rynku FMCG, telekomunikacji i IT. Z wykształcenia jest fizykiem (Uniwersytet Warszawski). W przeszłości pracowała kolejno: jako badacz w SMG/KRC, konsultant w CAL Company Assistance i menedżer działu badań w ACNielsen.\nCóż, gratuluję obiektywizmu płynącego z ostatniego zdania. Państwa zdaniem wyrzucenie kogoś z pracy nie jest formą agresji tylko tolerancji wobec jego poglądów? Przecież firma miała olbrzymią przestrzeń "miękkich" rozwiązań. Wybrała jednak najbardziej skrajną możliwość czyli "pięść"\nMateusz Lubczański, Jakub Müller\nUdają się te bojkoty, które nie są nazywane bojkotami. Rozmowa ze specjalistą PR, Urszulą Podrazą\nPowiedz mi, jakie masz poglądy, a powiem ci, gdzie nie kupować


Chiny Jednorazowe rękawice nitrylowe do badań, jednorazowe rękawice nitrylowe, producent i dostawca rękawic nitrylowych\nOpis:Jednorazowe rękawice nitrylowe do badań,Jednorazowe rękawiczki nitrylowe,Rękawice nitrylowe,Jednorazowe rękawiczki lateksowe,,\n StartProductsRękawiczki jednorazoweRękawiczki z czystego nitrylu\nRękawiczki z czystego nitrylu (Total 1 Products)\nKategorie Produkt Rękawiczki z czystego nitrylu, jesteśmy wyspecjalizowani producenci z Chin, Jednorazowe rękawice nitrylowe do badań Jednorazowe rękawiczki nitrylowe dostawcy / fabryki, hurt wysokiej jakości produkty Rękawice nitrylowe R & D i produkcji, mamy doskonały serwis po sprzedaży i wsparcia technicznego. Czekamy na współpracę!\nKontrola jednorazowa Rękawice z czystego nitrylu Chroń swoje ręce przed infekcją · Materiał: nitryl · Typ: bezpudrowy · Kolor niebieski · Pakowanie: 100szt / karton; 10 pudełek / ctn · Rozmiar: S / M / L / XL · Scenariusze zastosowań: badanie...\nChiny Rękawiczki z czystego nitrylu Dostawcy\nRękawice z czystego nitrylu to sztuczna guma, wykonana głównie z akrylonitrylu i butadienu. Jest kluczowym materiałem do syntezy organicznej i półproduktów farmaceutycznych. Rodzaje rękawic nitrylowych można podzielić na antypoślizgowe z bawełny palmowej, antypoślizgowe na końcówkach dłoni, całe antypoślizgowe, generalnie bez pudru. Rękawice nitrylowe nie zawierają białek, związków aminowych i innych szkodliwych substancji i rzadko są uczulające. Rękawice nitrylowe są biodegradowalne, łatwe w obsłudze i przyjazne dla środowiska. Rękawice nitrylowe są trzy do pięciu razy bardziej przebijane niż lateksowe, a dla dentystów, którzy potrzebują ostrych narzędzi, trwałe rękawice nitrylowe zapewniają bezpieczniejszą barierę w kontakcie z pacjentem.\nJednorazowe rękawice nitrylowe do badań Jednorazowe rękawiczki nitrylowe Rękawice nitrylowe Jednorazowe rękawiczki lateksowe Jednorazowe rękawice biodegradowalne\nJednorazowe rękawice nitrylowe do badań\nJednorazowe rękawice biodegradowalne


TVN przeprasza i płaci za „okradanie ZUS na 15 mln” w „Superwizjerze”\nWe wtorek wieczorem TVN przeprosił firmę Saltex za materiał „Okraść ZUS na 15 mln” pokazany pięć lat temu w programie „Superwizjer”. Stacja zapłaci też 50 tys. zł zadośćuczynienia na cel społeczny.\nPrzeprosiny były emitowane na antenie TVN przez minutę we wtorek ok. godz. 23:35. W oświadczeniu stacja oraz dziennikarze „Superwizjera” Bertold Kittel i Jarosław Jabrzyk przepraszają Saltex, łódzką spółkę produkującą bieliznę, za „bezpodstawne sugestie” zawarte w materiale „Okraść ZUS na 15 mln” pokazanym w programie 23 lutego 2009 roku. Według tych doniesień Saltex miała czerpać korzyści majątkowe z niedozwolonych źródeł, a członkowie zarządu spółki korumpować wymiar sprawiedliwości.\nEmisja oświadczenia to efekt wyroku sądu apelacyjnego utrzymującego orzeczenie pierwszej instancji, zgodnie z którym materiał „Superwizjera” był nierzetelny i naruszał prawo prasowe. Według sądu dziennikarze pominęli istotne informacje o spółce, które mieli możliwość uzyskać, i przygotowali reportaż pod z góry założoną tezę.\n- Czy to możliwe, że człowiek, który dokonał przekrętu na którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych stracił 15 milionów złotych, nie oddał pieniędzy i dostał wyrok w zawieszeniu? W Łodzi jak najbardziej... Afera Infolexu to jedna z najgłośniejszych afer końca lat 90. Pod pretekstem zakupu biurowca w Łodzi Bolesław P., dyrektor tamtejszego oddziału z zaprzyjaźnionym przedsiębiorcą Jerzym W. wyprowadzili 15 milionów złotych w gotówce. Sprawa szybko się wydała, obaj panowie trafili do aresztu, a akt oskarżenia wpłynął do sądu w 2000 roku - brzmiała zapowiedź materiału „Okraść ZUS na 15 mln”. Obecnie nie jest on już dostępny w serwisie internetowym „Superwizjera”.\nZgodnie z wyrokiem sądu oprócz wyemitowania przeprosin TVN ma zapłacić 50 tys. zł na cel społeczny.\nFirma Saltex początkowo domagała się wyższego zadośćuczynienia i pokazania przeprosin przed głównym wydaniem „Faktów”. Prezes spółki, Elżbieta Wolkowska, deklaruje jednak zadowolenie z uzyskanego wyroku. - Najważniejsze jest to, że nierzetelność autorów materiału została potwierdzona przez sąd i ukarana - komentuje w rozmowie z Wirtualnemedia.pl.\nDołącz do dyskusji: TVN przeprasza i płaci za „okradanie ZUS na 15 mln” w „Superwizjerze”\nPięć lat temu? HA HA HA HA HA!!! Szkoda, że nie 50. Sprawne sądy. Nie ma co!\nKtoś bierze na poważnie co mówi TVN?


MojePolaszki | Strona poświęcona Polaszką\nStrona poświęcona Polaszką\nStare Polaszki 13 to miejsce niepowtarzalne, pełne harmonii i spokoju. Tutaj złapiesz oddech, nabierzesz sił i skorzystasz z pozytywnego oddziaływania natury.\nSkosztujesz też zdrowych dań naszego szefa kuchni oraz przysmaków z naszego sadu i ogrodu.\nMiejsce zadumy i pamięci, przystanek w coraz obłędniejszym biegu żywych. Każdy z cmentarzy jest wyjątkowy, ma bogatą historię. Do takich należy cmentarz parafialny w Starych Polaszkach, niewielki, bardzo zadbany.\nMiejsce zadumy i pamięci, przystanek w coraz obłędniejszym biegu żywych. Każdy z cmentarzy jest wyjątkowy, ma bogatą historię. Do takich należy cmentarz parafialny w Starych Polaszkach, niewielki, bardzo zadbany. I piękny, jeżeli w ogóle można tak powiedzieć o cmentarzu. O dacie jego powstania nie wiemy nic pewnego. Najstarsze nagrobki pochodzą z1923 roku.\nWszakże nietrudno się domyślić, że zanim powstał obecny cmentarz, gdzieś zmarłych musiano grzebać.\nPrawdopodobnie w czasach, kiedy ziemią polaszkowską władali cystersi, grzebano zmarłych wokół kościoła. Z protokołu wizytacyjnego z 1780 roku dowiadujemy się, że cmentarz poza wsią był niepotrzebny, gdyż dzieci zmarłe bez chrztu chowane były na polu koło krzyża lub pod statuą św. Jana\nNepomucena. Dzisiaj wspomniane w protokole miejsca są niemożliwe do ustalenia. Natomiast czasy nam bliższe są już solidniej opisane.\nW 1925 roku cmentarz parafialny w Starych Polaszkach piękniał. Dzieciaki na święto lasu posadziły wokół cmentarza żywopłot, kilka lat później zasadzono krzewy i\ndrzewka ozdobne. O zasadach grzebania decydowała stara tradycja chrześcijańska, która jednoznacznie nakazuje chowanie zmarłych na osi wschód – zachód.\ndwór Skórzewskich, obecnie szkoła, murowano-szachulcowy z 1748, nr rej.: 160 z 8.12.1961; przebudowywany w XIX i XX w., kryty łamanym dachem, z częściowo zachowanym parkiem oraz ceglanym murem.\nbarokowy kościół pw. św. Mikołaja. Historia parafii sięga XIII wieku, kiedy na ziemie te przybyli cystersi i wybudowali pierwszy drewniany kościół otoczony ceglanym murem. W pobliżu wzniesiono również inne budynki zakonne, jednak nie przetrwały one do dzisiejszych czasów. Jedynie fragment muru świadczy o tamtych dziejach. Obecną świątynię ufundował generał, kasztelan chełmiński Stanisław Skórzewski. Wybudowano ją w 1750 roku. Sam kościół jest niewielki ale posiada okazały ołtarz główny, który wraz z ołtarzami bocznymi tworzy ciekawą kompozycję rzeźbiarsko – architektoniczną. Wyposażenie wnętrza jest oryginalne, barokowo – rokokowe. Na uwagę zasługuje także chrzcielnica w kształcie wazy osadzonej na stercie kamieni oraz rokokowa ambona.\nMojePolaszki, 2021. All Rights Reserved


lubczyk - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy\nlubczyk, właśc. lubczyk ogrodowy, Levisticum officinale,\ngatunek byliny olejkodajnej z rodziny selerowatych (baldaszkowatych);\npochodzi z gór południowej Europy; liście pierzaste, kwiaty żółte zebrane w baldachy złożone; uprawiany w Europie (m.in. w Polsce) od starożytności jako przyprawa kuchenna (korzenie i ziele); korzeń leczn., w lecznictwie lud. uważany za afrodyzjak.