> LAMPY>Lampy stojące>klasyczne\nretro lampa Latarnia zewnętrzna KINSALE...\nlampa retro Latarnia zewnętrzna KERRY POST...\nklasyczna Latarnia zewnętrzna lampa Chapel...\nChapel Mini to linia prostych a zarazem klasycznych lamp zewnętrznych. Wszystkie wykonane są z odlewu aluminium i występują w kolorach czarnym i czarno-złotym. Wyposażone są w przezroczyste szklane panele. Lampy z tej serii objęte są 10-letnią gwarancją antykorozyjną.\nstojąca lampa Gibson podłogowa Feiss...\nStylowy abażur w kremowym kolorze oraz brązowa podstawa lampy o atrakcyjnym kształcie są gwarancją eleganckiego wyglądu lamp z tej serii. Ta lampa stojąca Gibson podłogowa marki Feiss, zapewnia stylowe oświetlenie i przytulną, nastrojową atmosferę relaksu.\n4 645,19 zł\nzewnętrzna Lampa stojąca Tournai Kichler...\nPiękna zewnętrzna lampa stojąca Tournai Kichler latarnia. Ze względu na swój starodawny wygląd lampa stojąca, przywołuje na myśl latarnie z dawnych lat. Nostalgiczny charakter dodatkowo podkreśla powierzchnia metalowej oprawy w postarzonym kolorze. Tournai Kichler latarnia, to kolekcja klasycznych lamp zewnętrznych wyglądem przypominających latarnie....\nLampion stojąca HERMES_ALURO\nLampion HERMES , to ciekawa forma składająca się z 3 elementów , aluminiowej podstawy , dużej szklanej tuby z dymnego szkła oraz aluminiowej obręczy (nakładanej na górną część tuby) Seria HERMES marki ALURO , to wybrane wzornictwo ,do produkcji którego wybrano najlepsze, wyszukane i drogie materiały( aluminium, miedź , szkło i szlachetne drewno) . Seria...\nLAMPA STOŁOWA GLAMOUR 15JS0009 13x13x46cm\nklasyczna Lampa stołowa Marcella Feiss...\nStylowa Lampa stołowa Marcellata stanowi niezwykły element dekoracyjny wnętrza. efektowny korpus lampy zwieńczony przepięknym elementem ozdobnym w połączeniu z kloszem z błyszczącego materiału sprawia, że nie można oderwać od niej wzroku. Abażur lampy stołowej Marcella oświetla pomieszczenie ciepłym, przyjemnym światłem wprowadzając klimat odpoczynku i...\nstylowa Lampa podłogowa rustykalna...\nStylowa Lampa podłogowa Marcellata stanowi niezwykły element dekoracyjny wnętrza. efektowny korpus lampy zwieńczony przepięknym elementem ozdobnym w połączeniu z kloszem z błyszczącego materiału sprawia, że nie można oderwać od niej wzroku. Abażur oświetla pomieszczenie ciepłym, przyjemnym światłem wprowadzając klimat odpoczynku i relaksu. Idealne wpisze...\nstylowa stojąca lampa stołowa Augustine...\nStylowa lampa Augustine zachwyca swoją oryginalną formą oraz ponadczasową kolorystyką. Korpus lampy został wykonany z metalowych elementów w kolorze ręcznie cieniowanego, postarzanego mosiądzu. Lniany klosz w kolorze beżowym idealnie komponuje się z mosiężną podstawą. Elegancka i stylowa lampa Augustine stanowi idealna dekorację wnętrz w klasycznym stylu....\nstylowa lampa stojącca Oakcastle stołowa...\nstylowa lampa stołowa Oakcastle zachwyca swoją oryginalnością i wyjątkowymi detalami. została wykonana z najwyższej jakości materiałów ręcznie cieniowanego mosiądzu oraz lnianego klosza w kolorze beżowym. Niezwykle dekoracyjna forma podstawy idealnie komponuje się z klasycznym abażurem w kolorze beżowym. Elegancka i stylowa lampa Oakcastle będzie idealną...\nklasyczna stojąca lampa podłogowa Gibson...\nKLASYCZNA I STYLOWA LAMPA STOJĄCA Gibson, ZACHWYCA ELEGANCJĄ I JAKOŚCIĄ WYKONANIA. PODSTAWA LAMPY ZOSTAŁA WYKONANA Z POSTARZANEJ STALI Z EFEKTOWNYMI WYPUKŁOŚCIAMI ZDOBIĄCYMI ELEMENTY METALOWE. CAŁOŚĆ ZWIEŃCZONA PROSTYM ELEGANCKIM KLOSZEM, KTÓRY ZAPEWNIA PRZYJEMNE OŚWIETLENIE WNĘTRZA. ZAPEWNI NIEZWYKŁY KLIMAT I BĘDZIE IDEALNA OZDOBĄ W POMIESZCZENIU.\nStylowa lampa stołowa Grandeur Feiss...\nstylowa lampa stołowa Grandeur nada każdemu wnętrzu charakteru i blasku. Dzięki swej wyjątkowej nieco nowoczesnej formie lampa przyciąga spojrzenia a przy tym wygląda niezwykle klasycznie. Lniany klosz zapewnia ciepłe i przyjemne oświetlenie wnętrza. idealnie wkomponuje się we wnętrzu sypialni, salonu lub gabinetu wprowadzając niezwykłą atmosferę...\nklasyczna lampa stojąca stolowa Ansari...\nKlasyczna lampa stojąca Ansari, swoim stylem nawiązuje do przełomu XIX i Xx wieku. Niezwykłe połączenie luksusu w postaci starego mosiądzu oraz jedwabnego abażuru tworzy harmonijną całość. Dzięki swej wyjątkowej formie pasuje do wnętrz w stylu klasycznym. Abażur lampy zapewnia ciepłe i przyjemne światło, które zachęca gości i mieszkańców do relaksu....\nStylowa lampa stołow Westwood Feiss retro...\nNiezwykle stylowa lampa Westwood została wykonana z drewna w kolorze ciemnego brązu. Dzięki swej wyjątkowej formie pasuje do wnętrz w różnym stylu. Szczególną uwagę zwraca nóżka o pięknym kształcie połączona z jasnym beżowym abażurem wykonanym z najwyższej jakości tkaniny. Abażur lampy zapewnia ciepłe, przyjemne światło wprowadzając przytulny klimat we...\nStylowa lampa stojąca Westwood stołowa...\nStylowa klasyczna lampa stołowa Elizabetta...\nNiezwykle reprezentacyjna, klasyczna i wyjątkowo elegancka lampa stołowa Elizabetta przyciąga uwagę. Noga lampy posiada liczne zdobienia, wspaniale współgra z delikatnym kloszem z kremowo beżowej tkaniny. Lampa wygląda niezwykle. Będzie stanowić idealny element dekoracyjny przede wszystkim we wnętrzach o klasycznej aranżacji, wypełniając je...\nKlasyczna lampa stojąca Park Ridgea...\nKlasyczna lampa stojąca Park Ridgea łączy w sobie prostą ponadczasową kolorystykę i klasyczną formę. Korpus lampy został ozdobiony wypukłymi elementami ozdobnymi tworzącymi "spiralę" wokół podstawy. Abażur w kolorze kremowym w połączeniu z ozdobna podstawą w kolorze ciemnego brązu tworzą harmonijną całość. Dzięki tej klasycznej stylistyce lampa Park...\nJK Silvershore FE/SILVERSHORE TL lampa...\nStylowa Lampa stołowa Silvershore stanowi piękny element dekoracyjny. Korpus lampy tworzą wygięte proste ramiona zwieńczone klasycznym abażurem. Połączone ze sobą elementy tworzą harmonijną całość podkreślając styl lampy. Doskonale sprawdzi się jako oświetlenie salonu lub gabinetu wypełniając pomieszczenie przyjemnym światłem, tworząc przy tym przytulną...\nStylowa lampa stołowa Corinthia Feiss...\nStylowa lampa stołowa Corinthia zachwyca swoją oryginalnością i wyjątkowymi detalami. Pięknie ukształtowana forma, którą tworzą wygięte ramiona z elementów metalowych dodatkowo ozdobione złotymi akcentami, doskonale uzupełniają wygląd lampy i podkreślają jej styl. Klosz skierowany jest w górę wypełniając pomieszczenie przyjemnym światłem, tworząc przy tym...\nDavidson lampa stołowa Feiss retro vintage...\nStylowa Lampa stojąca stołowa Davidson zachwyca swoją elegancją.Przepiękna prosta forma konstrukcji z rdzawo brązowego metalu została zwieńczona elementem ozdobnym stanowiącym główny element dekoracyjny. Klosz lampy wykonany z najwyższej jakości gatunku materiału zapewnia przyjemne, nastrojowe oświetlenie. Idealnie wpisze się we wnętrza urządzone w...


bucownictwo : Tajemniczy Blog\nŁazienka Zastanawiając się nad tym, jak ma wyglądać łazienka w nowobudowanym czy remontowanym domu wielokrotnie nie mamy pomysłu, nie zdajemy sobie sprawy z tego, której kolorystyki pragnęlibyśmy użyć, jakie rozwiązania zastosować. Oglądamy wiele przeróżnych fotografii, aranżacji wnętrz jednak żaden konkretny pomysł nie nadchodzi nam do głowy. Pomóc nam są w stanie rozmaite salony łazienkowe – a na szczęście w miastach jest wiele takich sklepów – salonów, w których opisywane są aranżacje wnętrza różnych łazienek, gdzie wolno zakupić wszystko to, co do wyposażenia i urządzenia łazienki jest niezbędne – sprawdź http://cermix.pl/. A jakkolwiek w łazience musimy posiadać dużo rzeczy. Najistotniejszy jest [ Read More ]\nAmak Meble Tanie meble można wybrać też w Internecie. Małe ceny towarów proponowanych w sieci są spowodowane mniejszymi kosztami prowadzenia działalności danej firmy. Nie musi ona wynajmować szczególnej przestrzeni, gdzie przechowuje towary i pracownika który obsługiwał by konsumentów. W ten sposób jedynym doliczanym kosztem jest sam transport. Robienie zakupów przez Internet ma wiele zalet. W niesłychanie krótkim czasie mamy dostęp do wielu ofert i nic nas to nie kosztuje. Zwiedzając fizycznie punkty sprzedaży za każdym wraz ponosilibyśmy wydatki przejazdu. W ten sposób jesteśmy w stanie nie tylko zakupić meble, jednakowoż także mamy możliwość wybrania dogłębnie takiego produkt jaki nas obecnie [ Read More ]\nZamontowanie mebli kuchennych to nie jest taka łatwa kwestia. Dlatego absorbują się tym specjaliści, jacy zdają sobie sprawę z tego, gdzie zrobić dziurę w ścianie, jak przykręcić dany mebel i jak go umocować, żeby kuchnia nie była tylko ładna, jednakowoż również oraz funkcjonalna. W ostateczności to jest położenie, jakie musi być efektywne. Przecież na tym polega gotowanie. Jeżeli nie mamy kuchni, która realizuje nasze wyczekiwania – nie gotuje się nam tak dobrze oraz przyjemnie. Każdy szef kuchni to zatwierdzi. Tym samym kuchnie na wymiar kraków są tak skrzętnie oraz skrupulatnie dobierane. Wszystko po to, żeby w przyszłości wkraczać do kuchni [ Read More ]\nCoraz to częściej spoglądamy na własną kuchnię oraz mamy dosyć? Po prostu meble oraz sam wystrój nie jest taki, jak tego pragniemy. Powinno się to zmienić i wziąć zagadnienia w swoje ręce. Idzie o to, aby ostatecznie pokazać, że zależy nam na tym, aby meble kuchenne częstochowa pozostały wreszcie dobrane do stylu naszego domu czy też też mieszkania. Wówczas całość będzie aranżować jedną, spójną całość, jaka uformuje bezkonfliktowy i bardzo przydatny klimat. Taka aura pozwala na bezproblemowe schronienie. Właśnie na tym nam zależy. Owszem, meble do kuchni są często kosztowne oraz niekiedy egzekwowane na zlecenie. Jednak coś za coś. W [ Read More ]\nNie liczy się jedynie kolor, jednak także fason, styl i w głównej mierze funkcjonalność danych mebli. To kłopotliwe, niemniej jednak tego przeważnie brakuje dla niektórych skończonych już zestawów. Owszem, one mogą być efektywne. Jednak są za obszerne do prowadzonej przez nas kuchni czy też wyraźnie za małe. Trzeba dopasować takie półki i inne akcesoria do stworzonego przez nas metrażu pomieszczenia, jakie pozostało przeznaczone na kuchnię. W owym czasie kuchnie na wymiar częstochowa na pewno się sprawdzą. One pokażą nam, że można bez problemów zamówić meble o danym wymiarze i o wyznaczonym fasonie. Krój także jest istotny. Jeśli meble mają być [ Read More ]\nwdał się w polemikę wolne domki na nocleg w domkach wolne domki Hel last minute domki nad morzem


Gościnny Kraków | Hejnał z wieży Mariackiej\nZnajdujesz się Home / Hejnał z wieży Mariackiej\n- Dwa lata wcześniej wybudowany został apartamentowiec przy Piastowskiej, czyli tuż koło waszych akademików, nowoczesny, strzeżony i … bardzo drogi. Ze względu na położenie tuż przy Błoniach czyli blisko centrum, cena zakupu była astronomiczna. Tata Sylwii był taksówkarzem i często woził pracowników konsulatu Amerykańskiego. Od jednego z nich dowidział się że będą poszukiwać dla swoich pracowników dwóch nowych mieszkań. Zapożyczył się gdzie mógł, wziął pożyczki pod zastaw domu i kupił dwa apartamenty na Piastowskiej. Umowa z kosulatem była na dzeisięć lat, płacili świetnie, mniej więcej trzy razy więcej niż wynosiła zwykła stawka na rynku, ale mieli też wymagania, nie tylko dotyczące standardu lokali. Jednym z wymogów była cisza i spokój... Jak się już pewnie domyślasz, przez wasze „rozszerzanie” hejnału, Konsulat Amerykański po miesiącu znoszenie codziennych pobudek w ciągu nocy, zmuszony był wypowiedzieć umowę i przenieść pracowników w nowe, spokojne miejsce...\n- A..., ale jak stracił majątek?\n- Apartamenty te jak mówiłam kupił z pożyczek, bardzo wysoko oprocentowanych, ale był pewien że przez dziesięć lat wynajmu, z takim czynszem bez problemu je spłaci. Kiedy konsulat zerwał umowę, próbował jeszcze szukać innych najemców..., ale przy oferowanych mu kwotach za wynajem, nie byłby w stanie spłacać nawet odsetek. Zmuszony był ze stratą sprzedać oba mieszkania oraz dom rodzinny, który był zabezpieczeniem pożyczek. Z pieniędzy które mu pozostały, zdołał jedynie zakupić dwu pokojowe mieszkanie na czwartym piętrze na południowych obrzeżach Krakowa...\n- O cholewka..., nie miałem pojęcia... o cholewka – zdołał wydusić z siebie Tomek, blady jak ściana, przytrzymał się ręka baru - ...o cholewka – dziwnym trafem w ciągu jednej sekundy piwo zmieniło smak i przestało mu całkowicie smakować - … o cholewka...., szkoda taka fajna dziewczyna...\nLokalizacja, lokalizacja i jeszcze raz lokalizacja - jak mówi stare przysłowie – jest podstawą wynajmu mieszkania. O ile nie mamy większego wpływu, na to co będzie koło nas wybudowane, to jednak zawsze możemy sprawdzić, co już istnieje i na podstawie tego, na jaki rodzaj Najemcy możemy się nastawić. Przedstawiona historia miała miejsce kilkanaście lat temu, ale do dnia dzisiejszego, planując mieszkanie w pewnych rejonach Krakowa, należy nastawić się, na wzmorzone utrudnienia, za sprawą zbytnio euforycznie, nastawionych do życia młodych ludzi...


Mieszkanie Sprzedaż, Bydgoszcz, Błonie, 47.10 m2, 199900 zł\n199 900 zł 4 244,16 zł/m2 Oblicz ratę kredytu\ncena za m2 4 244,16 zł/m²\nMam do zaoferowania zadbane mieszkanie położone na 4 pietrze w bloku na osiedlu Błonie. Lokal o powierzchni 47,1m2, składa się z trzech pokoi (jeden pokój przechodni z wyjściem na balkon), wyposażonej kuchni, przedpokoju oraz łazienki razem z WC.\nNa ścianach gładzie, na podłogach panele. Łazienka wyposażona w wannę, na ścianach glazura na podłodze kafelki.\nBardzo dobra lokalizacja: blisko do środków komunikacji miejskiej- dojazd do centrum zajmuje około 10 minut.\nW najbliższej okolicy park, basen, rynek, szkoły.\nSymbol oferty DMT-MS-109882\nPowierzchnia pokoi 16 / 12 / 9 m2\n3 pokoje 53,00 m2 3 584,91 zł/m2


Nr katalogowy: C13985\nCamphora Śpiworek Dziecięcy Algi Morskie Mandala\nPierwszy na polskim rynku mięciutki, lekki, przytulny śpiworek wykonany jest z delikatnej tkaniny bambusowej połączonej z algami morskimi. Wewnątrz śpiworka znajdziemy antyalergiczne wypełnienie kołderkowe. Klasyczny kształt - suwaczek, który przechodzi przez środek śpiworka, zabezpieczony od góry kapturkiem oraz puszysty materiał zapewni spokojny sen dziecku. Śpiworek jest bardzo delikatny, i miły w dotyku. Zastosowana tkanina ma właściwości termoregulacyjne - zapobiega przegrzaniu się maluszka, jest antyalergiczna, nie podrażnia skóry dziecka.\nRozmiar: 0-9 miesięcy\nZapraszamy do dodania opinii o Camphora Śpiworek Dziecięcy Algi Mandala


Zadanie z chemi, 1 gimnazjum. pomożesz? – zadania, ściągi i testy – Zapytaj.onet.pl\nKippoo zapytał(a) 07.10.2009 o 13:52\nZadanie z chemi, 1 gimnazjum. pomożesz?\nsubstancje z mieszania możemy od siebie odzielić stosując następujące metody:\n-metody specyficzne i chemiczne.\ntrzeba każde krótko opisać na czym polega i do każdego podać 3 przykłady.\nZadanie domowe z chemi, pomożesz? 2010-10-11 19:52:05\nzadanie z chemi , 2 gimnazjum . kto pomoze ?. 2010-10-14 20:10:58\nZadanie z Chemi. Pomożesz? 2010-04-13 17:12:56\nZadanie z chemi klasa 2 gimnazjum help ! ;((( 2011-04-06 17:08:40\nZadanie z Chemi ...? Pomożesz ? 2010-04-19 16:38:16\nZadanie z chemi 1 gimnazjum ?! proszę 2011-05-11 22:17:35\nzadanie domowe z chemi ... pomożesz? 2010-01-19 18:10:53\nPomożesz? zadanie z chemi ;/ xd 2012-11-07 18:54:55\nPomożesz zrobić zadanie z chemi ? 2012-01-02 18:26:59\nZadanie na karcie z chemi ( 2 gimnazjum) 2013-05-13 20:53:54\nPomożecie z chemią? Trzeba wykonać rysunek, obserwację oraz wniosek! Błagam mam mało czasu <33 daje naj 2020-11-23 19:19:09\nZadania z chemi 2020-11-20 14:35:24\nPrzygotuj rozprostowany spinacz biurowy. Zanurz go w roztworze soli kuchennej. Następnie wprowadź w płomień mikropalnika. Obserwuj zmianę barwy płomienia. Nowy spinacz ogrzewaj w płomieniu tak długo, aż przestanie go barwić. Po ostudzeniu dotkni 2020-11-19 22:18:14\nPomoże ktoś prosze? 2020-11-19 15:13:14\nZad 1 Oblicz masę molową związków a) NiSO4 b) Mg3(PO4)2 Zad2 Oblicz jaką masę będą miały 3 mole NiSO4 Zad 3 Oblicz ile cząsteczek chlorku potasu znajduje się w 3 molach tego związku. 2020-11-18 23:33:14\nPodkreśl wzory związków chemicznych: NaCl, O, Ca, K²O, H², N², Mg, FeO, AlCl², Pb 2020-11-18 11:29:02\nPodkreśl reakcje chemiczne: rozdrobnienie papieru, topienie lodu, gotowanie jajek, kiszenie kapusty, kwaśnienie mleka, powstawanie mgły, pieczenie ciasta 2020-11-18 11:24:59\nOkreśl jak rozdzielisz mieszaninę soli i kaszy 2020-11-18 11:15:20\nOkreśl rodzaj mieszaniny 2020-11-18 11:14:41\nUmie to ktos? plz 2020-11-18 10:03:14\nodpowiedział(a) 07.10.2009 o 14:03\nsączenie- rodzaj filtracji z użyciem lejka z papierowym sączkiem lub lejka.\nodwirowywanie-operacja rozdzielania w wirującym bębnie ciekłych układów niejednorodnych (emulsji, zawiesiny); w wyniku działania siły odśrodkowej układ ulega rozwarstwieniu na składniki o różnej gęstości; stosowane m.in. do oddzielania kryształów od ługu macierzystego, oczyszczania cieczy od zawiesin, odtłuszczania mleka.\nKrystalizacja to proces powstawania fazy krystalicznej z fazy ciekłej, roztworu lub fazy gazowej. Krystalizacja jest procesem egzotermicznym. Przeprowadza się ją w celu wyodrębnienia związku chemicznego z roztworu. Mieszaniny jednorodne cieczy (rozpuszczalnik) i ciała stałego (substancja rozpuszczona) mają graniczne stężenie, w którym rozpoczyna się proces krystalizacji.\nodparowywanie(destylacja)-Destylacja to rozdzielanie ciekłej mieszaniny związków chemicznych przez odparowanie, a następnie skroplenie jej składników. Stosuje się ją w celu wyizolowania lub oczyszczenia jednego lub więcej związków składowych.\nGłówny produkt destylacji - czyli skroplona ciecz nazywana jest destylatem. Pozostałość po destylacji nazywana jest cieczą wyczerpaną.\nDekantacja - zlewanie cieczy znad osadu, który zalega na górze naczynia lub na jego dnie. Jest to czynność laboratoryjna, gospodarcza lub przemysłowa wykonywana podczas procesu złączenia cieczy i ciał stałych.\nwięcej nie znalazlam :/\nsączenie- rodzaj filtracji z użyciem lejka z papierowym sączkiem lub lejka. odwirowywanie-operacja rozdzielania w wirującym bębnie ciekłych układów niejednorodnych (emulsji, zawiesiny); w wyniku działania siły odśrodkowej układ ulega rozwarstwieniu na składniki o różnej gęstości; stosowane m.in. do oddzielania kryształów od ługu macierzystego, oczyszczania cieczy od zawiesin, odtłuszczania mleka. krystalizacja-Krystalizacja to proces powstawania fazy krystalicznej z fazy ciekłej, roztworu lub fazy gazowej. Krystalizacja jest procesem egzotermicznym. Przeprowadza się ją w celu wyodrębnienia związku chemicznego z roztworu. Mieszaniny jednorodne cieczy (rozpuszczalnik) i ciała stałego (substancja rozpuszczona) mają graniczne stężenie, w którym rozpoczyna się proces krystalizacji. odparowywanie(destylacja)-Destylacja to rozdzielanie ciekłej mieszaniny związków chemicznych przez odparowanie, a następnie skroplenie jej składników. Stosuje się ją w celu wyizolowania lub oczyszczenia jednego lub więcej związków składowych. Główny produkt destylacji - czyli skroplona ciecz nazywana jest destylatem. Pozostałość po destylacji nazywana jest cieczą wyczerpaną. sedymentacja-Sedymentacja (łac. sedimentum = osad) – proces opadania zawiesiny ciała stałego w cieczy w wyniku działania siły grawitacji lub sił bezwładności. Sedymentacji ulegają zawiesiny o gęstości większej niż gęstość cieczy. Sedymentacja prowadzi więc do rozdziału substancji niejednorodnych, a kryterium podziału jest gęstość. dekantacja-Dekantacja - zlewanie cieczy znad osadu, który zalega na górze naczynia lub na jego dnie. Jest to czynność laboratoryjna, gospodarcza lub przemysłowa wykonywana podczas procesu złączenia cieczy i ciał stałych. ekstracja-Ekstrakcja jest operacją służącą do rozdzielenia mieszanin ciał stałych i ciekłych. Rozdział następuje przez rozpuszczenie niektórych składników mieszaniny w cieczach, zwanych rozpuszczalnikami. Proces ekstrakcji może zachodzić zatem w układach dwufazowych: ciało stałe – ciecz lub ciecz – ciecz. więcej nie znalazlam :/\nodpowiedział(a) 10.10.2009 o 14:47\n* destylacja - polega na rozdzieleniu składników mieszaniny ciekłej jednorodnej. Wykrzystywane są tu różnice temperatur wrzenia cieczy wchodzących w skład mieszaniny. * sendymaentacja - jest to opadanie na dno naczynia cząstek ciała stałego w cieczy ( np. piasku w wodzie ) pod wpływem siły siężkości. * dekantacka - polega na odzieleniu ciała stałego od cieczy przez złamianie cieczy znad osadu. * krystalizacja - polega na wydzielaniu się z roztworu substancji w postaci kryształków w skutek np. odparowania wody ( lub innego rozpuszczalnika ) . * odparowanie - polega na podgrzaniu mieszaniny , w której skład wchodzi ciecz.Ciecz np. woda wyprauje a druga substancja zostanie np.pieprz * sposoby mechaniczne - polega na mechanicznym rozdzieleniu mieszanin niejednorodnych na jej składniki np. przy użyciu sitka lub magnezu * filtracja ( sączenie ) - poelga na przelewaniu mieszaniny cieczy z ciałem stałym przez sączek z bibuły umieszczony na lejku. Na sączku ( filtrze ) pozostaje ciało stałe , a kolorowa ( przeźroczysta ) ciecz spływa do zlewki.\nodpowiedział(a) 09.12.2010 o 19:24\nMieszaniny niejednorodne można rozdzielić na różne sposoby; oto one:\nSedymentacja-to powolne opadanie substancji stałej pod wpływem siły ciężkości\nDekantacja-to zlewanie cieczy znad osadu; klarowna ciecz to przesącz\nSączenie(Filtracja)-to rozdzielenie mieszaniny przy pomocy sączka\nnp.siarka z opiłkami żelaza\nodpowiedział(a) 07.10.2009 o 14:16\nsączenie- przelewanie mieszaniny cieczy z ciałem stałym przez sączek z bibuły umieszczony na lejku.(woda z piaskiem) sedymentacja- opadanie na dno naczynia cząstek ciała stałego w cieczy pod wpływem siły ciężkości. dekantacja- oddzielanie ciała stałego od cieczy przez zlanie cieczy znad osadu. destylacja- rozdzielanie składników mieszaniny ciekłej jednorodnej. wykorzystuje się różnice temperatur wrzenia cieczy wchodzących w skład mieszaniny krystalizacja- wydzielanie się z roztworu substancji w postaci kryształków wskutek odparowania wody metody specyficzne i chemiczne- polegają na mechanicznym rozdzielaniu mieszanin niejednorodnych na składniki(np. przy użyciu magnesu, sita) a to wszystko jest w podręczniku do klasy I gim. chemia nowej ery :]\nodpowiedział(a) 07.10.2009 o 14:09\nCzas wygenerowania strony: 0.07305700


00086 003525 22429334 na godz. na dobę w sumie\nISBN: netpress_klasyka_0861 Data wydania:\nHonore de Balzac KONTRAKT ŚLUBNY Konwersja: Nexto Digital Services\nKONTRAKT ŚLUBNY Honore de Balzac Tłum. Tadeusz Żeleński-Boy Starszy pan de Manerville był to szlachcic normandzki, dobrze znany marszałkowi de Richelieu, który go wyswatał z jedną z najbogatszych panien w Bordeaux. Było to w epoce, gdy stary książę rezydował tam jako gubernator Guyenne. Oczarowany pięknością zamku Lanstrac, uroczej siedziby należącej do jego żony, Normandczyk sprzedał swoje dobra w Bessin i zrobił się Gaskończykiem. W ostatnich latach panowania Ludwika XV kupił szarżę majora Straży Bram i żył aż do r. 1813, przebywszy bardzo szczęśliwie rewolucję. Oto jak. Pod koniec r. 1790 udał się na Martynikę, gdzie żona jego miała interesy. Prowadzenie swoich dóbr w Gaskonii powierzył uczciwemu dependentowi rejenta, nazwiskiem Mathias, skłaniającemu się wówczas do nowych poglądów. Za powrotem hrabia de Manerville znalazł swoje posiadłości nietknięte i doskonale gospodarowane. Spryt ten to był owoc szczepienia Gaskończyka na Normandzie. Pani de Manerville umarła w r. 1810. Pouczony o ważności interesów marnotrawstwem swej młodości i, jak wielu starców, przypisując im więcej miejsca, niż go naprawdę mają w życiu, pan de Manerville stał się stopniowo oszczędny, skąpy i kutwa. Nie pomnąc, iż skąpstwo ojców przygotowuje rozrzutność dzieci, nie dawał prawie nic synowi, mimo że ten był jedynakiem. Paweł de Manerville, wróciwszy pod koniec r. 1810 z kolegium w Vendôme, pozostał pod władzą ojcowską przez trzy lata. Tyrania, jaką siedemdziesięciodziewięcioletni starzec gniótł swego spadkobiercę, musiała oddziałać na nie ukształtowane jeszcze serce i charakter chłopca. Mimo iż nie pozbawiony odwagi fizycznej, która w Gaskonii jest niejako w powietrzu, Paweł nie śmiał walczyć z ojcem; stracił ową zdolność oporu, która rodzi odwagę moralną. Zdławione jego uczucia schroniły się w sercu, gdzie przechował je, długo nie wyrażając ich; później, kiedy uczuł, że są sprzeczne z zasadami świata, umiał do\nKONKLUZJA W pięć lat później, w listopadzie, pewnego popołudnia, hrabia Paweł de Manerville, zawinięty w płaszcz, z pochyloną głową, wszedł tajemniczo do rejenta Mathiasa w Bordeaux. Za stary, aby się zajmować interesami, poczciwiec sprzedał kancelarię i dożywał spokojnie dni w jednym ze swoich domów, gdzie osiadł. Pilna sprawa kazała mu wyjść z domu w chwili, gdy gość się zjawił; ale stara gospodyni, uprzedzona o przybyciu Pawła, zaprowadziła go do pokoju pani Mathias, zmarłej przed rokiem. Strudzony długą podróżą, Paweł spał do wieczora. Wróciwszy starzec zaszedł spojrzeć na dawnego klienta i popatrzył na śpiącego, jak matka patrzy na dziecko. Joanna udała się za panem i stała przy łóżku podpierając się pod boki. — Rok temu, Joasiu, kiedy odbierałem w tym miejscu ostatnie tchnienie mojej drogiej żony, nie wiedziałem, że wrócę tu, aby zobaczyć pana hrabiego na wpół żywego. — Biedny pan! Jęczy przez sen — rzekła Joasia. Były rejent odpowiedział jedynie mruknięciem „Do paralusza!" — niewinnym zaklęciem, oznaczającym u niego zniechęcenie człowieka, który spotyka trudności nie do przezwyciężenia. „Bądź co bądź — powiedział sobie — ocaliłem mu Lanstrac, Auzac, Saint-Froult i pałac w Paryżu!" Mathias policzył na palcach i wykrzyknął: — Pięć lat, oto pięć lat w tym właśnie miesiącu, jak jego stara ciotka, dziś nieboszczka, godna pani de Maulincour, prosiła dla niego o rękę tego małego krokodyla przebranego za kobietę, która ostatecznie, jak się spodziewałem, zrujnowała go. Przyjrzawszy się dobrą chwilę młodemu człowiekowi, poczciwy stary podagryk, wsparty na lasce, udał się wolnymi krokami na przechadzkę po ogródku. O dziewiątej dano wieczerzę, bo Mathias jadał wieczerzę. Starzec zdziwił się niepomału, widząc Pawła ze spokojnym czołem, z twarzą pogodną, mimo iż znacznie zmienioną. Jeżeli w trzydziestym trzecim roku hrabia de Manerville wyglądał na czterdziestkę, zmiana ta wypływała jedynie z przejść moralnych; fizycznie czuł się dobrze. Ujął ręce poczciwca nie pozwalając mu wstać i uścisnął je serdecznie, mówiąc: — Zacny stary Mathias! I ty miałeś swoje zgryzoty! — Moje były naturalne, panie hrabio, ale pańskie... — Pomówimy o mnie za chwilę, przy wieczerzy. — Gdybym nie miał jednego syna na urzędzie, a córki zamężnej — rzekł poczciwiec — niech mi pan wierzy, panie hrabio, znalazłby pan u starego Mathiasa coś więcej niż gościnność. W jaki sposób przybywa pan do Bordeaux, w chwili gdy na wszystkich murach przechodnie czytają ogłoszenia o zajęciu nieruchomości folwarków Grassol, Guadet, winnicy Belle-Rose i pańskiego pałacu? Nie mogę wyrazić zgryzoty, jakiej doświadczam widząc te obwieszczenia, ja, który czterdzieści lat pielęgnowałem owe posiadłości jak moje własne, ja, który jako trzeci dependent u godnego pana Chesneau, mego poprzednika, kupiłem je dla szanownej matki pańskiej i który własną ręką spisałem pięknym rondem akt na pergaminie! Ją, który mam akta prawne w kancelarii mego następcy, ja, który przeprowadzałem likwidacje! Ja, który widziałem pana ot tycim! — rzekł rejent trzymając rękę o dwie stopy od ziemi. — Trzeba być rejentem przez lat czterdzieści jeden i pół, aby zrozumieć boleść, jaką mi sprawia widok mego nazwiska wydrukowanego pełnymi głoskami w obliczu Izraela na protokołach zajęcia i przepisaniu własności. Kiedy przechodzę ulicą i widzę ludzi czytających te okropne żółte afisze, "wstyd mi tak, jak gdyby chodziło o moją własną ruinę i o mój honor. Są cymbały, którzy to sylabizują, głośno, aby ściągnąć ciekawych, i silą się na najgłupsze komentarze. Czy każdy nie jest panem swego majątku? Pański ojciec schrupał dwie fortuny, nim odbudował tę, którą panu zostawił; nie byłby pan Manerville'em, gdyby pan nie szedł w jego ślady. Zresztą zajęcie nieruchomości dało powód do całego rozdziału w kodeksie, jest przewidziane, znajduje się pan w wypadku dopuszczonym przez prawo. Gdybym nie był starcem o siwych włosach, który czeka jedynie trącenia łokciem, aby się zwalić do grobu, wytłukłbym tych, którzy przystają przed tą ohydą: „Na żądanie pani Natalii Evangelista, małżonki Pawła Franciszka Józefa hrabiego Manerville, będącej w separacji majątkowej, mocą wyroku trybunału pierwszej instancji departamentu Sekwany" etc. — Tak — rzekł Paweł — a obecnie w separacji od stołu i łoża... — A! — rzekł starzec. — Och! wbrew woli Natalii — rzekł żywo hrabia — trzeba mi było ją oszukać, nie wie o moim wyjeździe. — Pan wyjeżdża? — Mam zapłacony bilet na pokładzie „Pięknej Amelii", jadę do Kalkuty. — Za dwa dni! — rzekł starzec. — Zatem nie zobaczymy się już, panie hrabio. — Masz pan dopiero siedemdziesiąt trzy lata, drogi Mathias, i masz podagrę, prawdziwy dyplom długowieczności. Kiedy wrócę, zastanę cię na nogach. Pańska tęga głowa i pańskie serce będą jeszcze zdrowe, pomożesz mi odbudować zachwianą budowlę. Zrobię ładny majątek w siedem lat. Za powrotem będę miał dopiero czterdziestkę. Wszystko jest jeszcze możliwe w tym wieku. — Pan — rzekł Mathias z mimowolnym gestem zdumienia — pan, panie hrabio, będzie się trudnił handlem, czy pan to mówi serio? — Nie jestem już panem hrabią, drogi Mathias. Bilet mój opiewa na nazwisko Kamila, jedno z chrzestnych imion mojej matki. Przy tym mam znajomości, które mi pozwolą zrobić majątek inaczej. Handel będzie ostatnią ucieczką. Wreszcie jadę z dość znaczną sumą, aby próbować szczęścia na wielką skalę. — Gdzie jest ta suma? — Przyjaciel ma mi ją wysłać. Starzec upuścił widelec słysząc słowo przyjaciel, nie przez szyderstwo ani przez zdumienie; twarz jego wyrażała ból, jakiego doświadczał widząc, że Paweł poddaje się złudzeniom zwodniczej nadziei; oko jego tonęło w otchłani, w której hrabia widział silny grunt pod nogami. — Byłem blisko pięćdziesiąt lat rejentem, ale nie widziałem jeszcze, aby bankrutowi przyjaciel pożyczył pieniędzy! — Nie znasz de Marsaya! W chwili gdy my tu rozmawiamy, jestem pewien, że on sprzedał rentę, jeśli trzeba, i że jutro dostanie pan czek na pięćdziesiąt tysięcy talarów. — Życzę panu tego. Czyż ten przyjaciel nie mógł panu pomóc w interesach? Byłby pan żył spokojnie w Lanstrac z dochodów pani hrabiny przez sześć czy siedem lat. — A kto zapłaciłby milion pięćset tysięcy długu, w których żona moja miała udział na pięćset pięćdziesiąt tysięcy? — Jak to, w cztery lata zrobił pan milion czterysta pięćdziesiąt tysięcy franków długu? — Nic jaśniejszego, drogi Mathias. Czyż nie zostawiłem diamentów żonie? Czyż nie włożyłem stu pięćdziesięciu tysięcy franków, które nam przypadły ze sprzedaży pałacu teściowej, w urządzenie domu w Paryżu? Czy nie trzeba było tutaj spłacić naszych nabytków oraz kosztów połączonych z kontraktem ślubnym? Czyż wreszcie nie trzeba było sprzedać czterdziestu tysięcy funtów renty Natalii, aby spłacić Auzac i Saint-Froult? Sprzedaliśmy je po osiemdziesiąt siedem, zadłużyłem się tedy blisko na dwieście tysięcy od pierwszego miesiąca po ślubie. Zostało nam sześćdziesiąt siedem tysięcy funtów renty. Wydawaliśmy stale dwieście tysięcy franków ponadto. Dołącz do tych dziewięciuset tysięcy nieco lichwiarskich procentów, a otrzymasz z łatwością milion. — Do kata! — rzekł rejent. — A dalej? — Ano cóż, najpierw chciałem dopełnić żonie garnitur rozpoczęty sznurem pereł spiętym na diament „Discrete", rodzinny klejnot, i kolczykami matki. Zapłaciłem sto tysięcy franków za diadem z brylantów. Mamy już milion sto tysięcy. Dłużen jestem majątek mojej żony, który wynosi trzysta pięćdziesiąt tysięcy, jej posag. — Ale — rzekł Mathias — gdyby pani hrabina była zastawiła swoje brylanty, a pan swoje dochody, miałby pan, wedle mego rachunku, trzysta tysięcy, którymi mógłby pan uspokoić swoich wierzycieli... — Kiedy człowiek upadł, drogi Mathias, kiedy jego posiadłości są obciążone hipotekami, kiedy żona jego ma pierwsze miejsce przed wierzycielami ze swoją pretensją, kiedy wreszcie ten człowiek ma sto tysięcy franków weksli, które, mam tę nadzieję, znajdą pokrycie w cenie, jaką osiągną moje dobra, wówczas nic nie jest możliwe. A koszta wywłaszczenia? — Straszne! — rzekł rejent. — Szczęściem, zmieniono zajęcie w dobrowolną sprzedaż, aby przeciąć ogień. — Sprzedać Belle-Rose — wykrzyknął Mathias — kiedy zbiór z roku 1825 jest w piwnicy! — Nie ma rady! — Belle-Rose warte jest sześćset tysięcy. — Natalia je odkupi, poradziłem jej to. — Szesnaście tysięcy franków w zwykły rok i możliwości takie jak rok 1825 ! Ja sam podbiję Belle-Rose do siedmiuset tysięcy, a każdy folwark do stu dwudziestu tysięcy. — Tym lepiej, wypłacę się, jeżeli uda się sprzedać pałac w Bordeaux za dwieście tysięcy. — Solonet da i więcej, ma na niego ochotę. Wycofał się z przeszło stoma tysiącami renty, zarobionymi na giełdzie. Sprzedał swoją kancelarię za trzysta tysięcy i żeni się z bogatą Mulatką. Bóg wie, na czym zrobiła pieniądze, ale powiadają, że ma miliony. Rejent grający na giełdzie, rejent żeniący się z Mulatką? Co za czasy! Obracał, powiadają, kapitałami pańskiej teściowej. — Bardzo upiększyła Lanstrac i podniosła uprawę ziemi, płaciła mi regularnie czynsze. — Nie byłbym jej nigdy posądzał, że potrafi się tak rządzić. — Jest taka dobra i taka oddana, płaciła zawsze długi Natalii przez te trzy miesiące, które spędzała w Paryżu. — Mogła sobie na to pozwolić, żyje z Lanstrac — rzekł Mathias. — Ona oszczędna! Co za cud! Kupiła świeżo, między Lanstrac a Grasol, dobra Grainrouge, tak że jeśli dociągnie aleję w Lanstrac aż do gościńca, mógłby pan zrobić półtorej mili swoim majątkiem. Zapłaciła sto tysięcy franków gotówką za Grainrouge, które warte jest tysiąc talarów renty z zamkniętymi oczami. — Zawsze jest piękna — rzekł Paweł. — Życie na wsi wybornie ją konserwuje. Nie pojadę się z nią pożegnać, upuściłaby sobie krwi dla mnie. — Daremnie byś pan jechał, jest w Paryżu. Przybyła tam może właśnie w chwili, gdy pan odjeżdżał. — Dowiedziała się z pewnością o sprzedaży mego majątku i przybyła mi na pomoc. Nie mogę się skarżyć na życie. Jestem kochany, to pewna, tak jak człowiek może być kochany na tej ziemi, przez dwie kobiety, które rywalizowały z sobą w oddaniu, były zazdrosne o siebie. Córka zarzucała matce, że mnie zanadto kocha, a matka wymawiała córce jej rozrzutność. To przywiązanie zgubiło mnie. Jak nie zadowalać najmniejszych kaprysów kobiety, którą się kocha? Jak się temu oprzeć! Ale też jak przyjąć jej, poświęcenia? Tak, z pewnością, mogliśmy zlikwidować mój majątek i osiąść w Lanstrac, ale wolę raczej jechać do Indii i przywieźć stamtąd bogactwo niż wyrwać Natalię z życia, które lubi. Toteż to ja zaproponowałem separację majątkową. Kobiety to anioły, których nie trzeba nigdy mieszać do spraw materialnych. Stary Mathias słuchał z wyrazem powątpiewania i zdziwienia. — Nie macie dzieci? — spytał. — Na szczęście — odparł Paweł. — Ja inaczej pojmuję małżeństwo — odparł naiwnie stary rejent. — Żona powinna, moim zdaniem, dzielić dobry i zły los męża. Słyszałem, że w młodym małżeństwie, które kocha się jak kochankowie, nie bywa dzieci. Czyż więc przyjemność jest jedynym celem małżeństwa? Czy nie raczej szczęście i rodzina? Ale pan miał ledwie dwadzieścia osiem lat, a pani hrabina dwadzieścia, można zrozumieć, żeście myśleli tylko o miłości. Jednakże charakter pańskiego kontraktu ślubnego i pańskie nazwisko — wyda się panu, że rozumuję jak rejent! — wszystko skłaniało pana do tego, aby zacząć od tęgiego chłopaka. Tak, panie hrabio, a gdyby pan miał tylko córki, nie trzeba było poprzestawać, ażby pan miał chłopca dla umocnienia majoratu. Czy panna Evangelista nie była dość silna, czy groziło jej czym macierzyństwo? Powie mi pan, że to są stare metody naszych przodków; ale w szlacheckiej rodzinie, panie hrabio, prawa żona powinna mieć dzieci i dobrze je wychować; jak mówiła księżna de Sully, żona wielkiego Sully, kobieta nie jest narzędziem rozkoszy, ale honorem i cnotą domu. — Nie znasz kobiet, dobry Mathias — rzekł Paweł. — Aby być szczęśliwym, trzeba je kochać tak, jak one chcą być kochane. Czyż nie jest coś brutalnego w tym, aby tak rychło pozbawiać kobietę jej przewag, niszczyć jej piękność, zanim się nią nacieszyła? — Gdyby pan miał dzieci, matka byłaby powściągnęła rozrzutność kobiety, byłaby siedziała w domu... — Gdybyś miał słuszność, mój drogi Mathias — rzekł Paweł marszcząc brwi — byłbym jeszcze nieszczęśliwszy. Nie pomnażaj moich cierpień morałami poniewczasie, pozwól mi odjechać beż zagłębiań się w przeszłość. Nazajutrz Mathias otrzymał przekaz na sto pięćdziesiąt tysięcy franków na okaziciela, przesłany przez Henryka de Marsay. — Widzisz, mój stary, nie napisał ani słowa, zaczyna od tego, że spełnia, o co go proszę. Henryk to natura najdoskonalej niedoskonała, najnielegalniej piękna, jaką znam. Gdybyś widział, z jaką wyższością ten młody jeszcze człowiek wznosi się nad uczucia, nad interesy i co to za wielki polityk, zdumiałbyś się jak ja, widząc, ile on ma serca. Mathias próbował zwalczać postanowienie Pawła, ale było ono nieodwołalne i usprawiedliwione tyloma poważnymi argumentami, że stary rejent nie próbował już wstrzymać swego klienta. Rzadkie jest, aby odjazd handlowych statków odbywał się punktualnie; ale, nieszczęsnym dla Pawła przypadkiem, wiatr był pomyślny i „Piękna Amelia" miała rozwinąć żagle nazajutrz. W chwili gdy statek odjeżdża, przystań zatłoczona jest krewnymi, przyjaciółmi, ciekawymi. Wśród osób, które się tam znalazły, niektóre znały Pawła. Katastrofa jego czyniła go w tej chwili równie sławnym, jak był niegdyś przez swój majątek; ciekawość tedy była poruszona. Każdy miał tam coś do powiedzenia. Starzec odprowadził Pawła do portu i wiele musiał wycierpieć, słysząc niektóre z tych komentarzy. — Kto by poznał w człowieku, którego widzisz tam koło starego Mathiasa, owego dandysa, zwanego kwiatem młodzieży, który pięć lat temu nadawał ton całemu Bordeaux? — Jak to, ten mały, gruby człeczyna w alpagowym surducie, wyglądający na stangreta, to ma być hrabia de Manerville? — Tak, moja droga, ten, który się. ożenił z panną Evangelista. Teraz jest zrujnowany, nie ma złamanego szeląga i jedzie do Indii po złote runo. — Ale jakim cudem się tak zrujnował? Był taki bogaty! — Paryż, kobiety, giełda, gra, zbytek... — A przy tym — rzekł inny — Manerville to zero, głuptas, miękki jak flak, dający się strzyc jak baran, nieudolny. On się już urodził zrujnowany. Paweł uścisnął rękę starca i uciekł na statek. Mathias został na wybrzeżu, patrząc na dawnego klienta, który oparł się o parapet, wyzywając tłum spojrzeniem pogardy. W chwili gdy majtkowie podnosili kotwicę, Paweł spostrzegł, że Mathias daje mu znaki chustką. Stara gospodyni przybiegła z pośpiechem do swego pana, który wydawał się poruszony wydarzeniem niezmiernej wagi. Paweł prosił kapitana, aby zaczekał jeszcze chwilę i posłał czółno dla dowiedzenia się, czego chce rejent, który mu dawał energiczne znaki, aby wysiadł. Zbyt słaby, aby pospieszyć na pokład, Mathias oddał dwa listy jednemu z majtków, którzy przypłynęli czółnem. — Mój przyjacielu, ten pakiet — rzekł były rejent do majtka, pokazując mu list — widzisz, mój drogi, nie pomyl się: ten pakiet przybył kurierem, który odbył drogę z Paryża w trzydzieści pięć godzin. Powiedz ten szczegół panu hrabiemu, nie zapomnij, to mogłoby wpłynąć na zmianę jego postanowienia. — I trzeba by go wysadzić na ląd? — spytał majtek. — Tak, mój przyjacielu — odparł nierozważnie rejent. Majtek jest to we wszystkich krajach istota osobnego kroju, która prawie zawsze żywi niesłychaną pogardę dla mieszkańców lądu. Co się tyczy mieszczuchów, nie rozumie ich zupełnie, nie umie ich sobie wytłumaczyć, kpi sobie z nich, okrada ich, jeśli może, nie uważając, aby się mijał z uczciwością. Ten majtek to był przypadkowo Bretończyk, który wyciągnął tylko jeden wniosek z poleceń dobrego Mathias. „Aha! — powiedział sobie wiosłując. — Wysadzić go na ląd! Pozbawić kapitana jednego pasażera! Gdyby się słuchało tych ananasów, trzeba by tylko ich ładować i wysadzać. Czy on się boi, że synałek nabawi się kataru?" Majtek oddał tedy Pawłowi listy, nie mówiąc nic. Poznając pismo żony i de Marsaya, Paweł domyślił się, co te dwie osoby mogą mu powiedzieć, i nie chciał dać na siebie wpływać propozycjami, które podsuwa im ich przywiązanie. Schował tedy z pozorną obojętnością listy do kieszeni. — I po to oni nas niepokoją! Ot, głupstwa — rzekł majtek po bretońsku do kapitana. — Gdyby to było coś ważnego, jak mówił ten stary kirus, czy pan hrabia wpakowałby po prostu list za pazuchę? Pochłonięty smutnymi myślami, które ogarniają najsilniejszych ludzi w takich okolicznościach, Paweł pogrążył się w melancholii, pozdrawiając ręką starego przyjaciela, żegnając się z Francją i patrząc na gmachy Bordeaux, które znikały szybko. Usiadł na zwoju lin. Noc zaskoczyła go zatopionego w dumaniach. Z mrokiem wieczornym ogarnęły go wątpliwości: zatapiał w przyszłość niespokojne oko; zgłębiając ją, widział same niebezpieczeństwa i niepewności; spytał" sam siebie, czy mu nie zbraknie odwagi. Ogarnęły go nieokreślone obawy na myśl o Natalii zostawionej sobie; żałował swego postanowienia, żal mu było Paryża i minionego życia. Chwyciła go morska choroba. Każdy zna jej objawy: najstraszniejszym z tych niewinnych cierpieli jest zupełne unicestwienie woli. Niepojęty zamęt osłabia centra życia, dusza nie spełnia już swoich funkcji, wszystko staje się obojętne: matka zapomina dziecka, kochanek nie myśli już o ukochanej, najsilniejszy człowiek leży jak bezwładna masa. Zaniesiono Pawła do kabiny, gdzie leżał trzy dni jak kłoda, wymiotując i pojąc się grogiem podawanym przez majtków, nie myśląc o niczym i śpiąc; po czym przeszedł okres jakby rekonwalescencji: powoli powrócił do normalnego stanu. Rano, czując się lepiej, wyszedł na pokład odetchnąć powiewem nowego klimatu; wkładając rękę do kieszeni, uczuł listy; chwycił je, aby odczytać; zaczął od listu Natalii. Aby dobrze zrozumieć list; hrabiny de Manerville, trzeba przytoczyć ów, który Paweł napisał był do żony; brzmiał tak:\nLIST PAWŁA DE MANERVILLE DO ŻONY Moja ukochana, kiedy będziesz czytała ten Ust, ja będę daleko: może już na statku, który mnie uniesie do Indii, gdzie odbuduję zrujnowany majątek. Nie miałem siły oznajmić Ci swego wyjazdu. Oszukałem Cię; ale czy nie było trzeba tak uczynić? Byłabyś się bezpotrzebnie dręczyła, chciałabyś mi poświęcić swój majątek. Droga Natalio, nie miej wyrzutów, ja nie mam ani chwili żalu. Gdybym przywiózł miliony, zrobiłbym jak Twój ojciec, położyłbym je u Twoich stóp, jak on u stóp Twej matki, powiadając: „Wszystko jest Twoje". Kocham Cię do szaleństwa, Natalio; mówię Ci to bez obawy, iż posłużysz się tym wyznaniem dla wzmożenia władzy, której lękają się ludzie słabi: Twoja władza była bez granic w dniu, w którym Cię poznałem. Moja miłość jest jedynym sprawcą mojej klęski. Stopniowa ruina dala mi poznać upajające rozkosze gracza. W miarę jak pieniądze moje topniały, szczęście moje rosło. Każda cząstka majątku, zmieniona dla Ciebie w jakąś drobną przyjemność, sprawiała mi niebiańskie rozkosze. Byłbym pragnął, abyś miała więcej kaprysów. Widziałem, że idę ku przepaści, ale szedłem ku niej z czołem uwieńczonym radością. To są uczucia, których nie znają ludzie pospolici. Postępowałem jak owi kochankowie, którzy się zamykają w małym domku nad jeziorem na rok lub dwa i przyrzekają sobie zabić się zanurzywszy się wprzód w oceanie rozkoszy, umierając niejako w chwale swych złudzeń i swojej miłości. Ci ludzie zawsze wydawali mi się zadziwiająco rozsądni. Ty nie wiedziałaś nic a nic o moich rozkoszach ani poświęceniach. Czyż nie mieści się słodycz w tym, aby skrywać ukochanej istocie cenę tego, czego pragnie? Mogę Ci wyznać te tajemnice. Będę daleko od Ciebie, gdy dojdzie Twoich rąk ten papier brzemienny mi łością. Jeżeli tracę skarby Twej wdzięczności, nie doświadczam owego skurczu serca, który by mnie chwycił, kiedy bym Ci mówił o tych rzeczach. A przy tym, ukochana, czy nie ma pewnej chytrej rachuby w tym, aby Ci tak odsłaniać przeszłość? Czyż to nie znaczy rozciągać naszą miłość na przyszłość? Czyżbyśmy potrzebowali podniet? Czyż nie kochamy się miłością czystą, której dowody są obojętne, która nie uznaje czasu, odległości i żyje sobą! Ach, Natalio, wstałem od stołu, gdzie piszę przy kominku, zaszedłem zobaczyć Cię uśpioną, ufną, leżącą niby naiwne dziecko, z ręką wyciągniętą ku mnie. Uroniłem łzę na poduszkę, tego powiernika naszych rozkoszy. Jadę bez obawy na wiarę tego gestu, jadę zdobyć spokój, zdobywając majątek dość znaczny, aby nic nie mąciło naszego szczęścia, abyś mogła zaspokajać swe upodobania. Ani Ty, ani ja nie umielibyśmy się obejść bez życia, jakie pędzimy. Ja jestem mężczyzną, mam energię: moją rzeczą jest zebrać majątek, który nam jest konieczny. Może byłabyś poszła za mną, toteż kryję przed Tobą nazwę statku, miejsce i dzień odjazdu. Przyjaciel powie Ci wszystko, kiedy już będzie za późno. Natalio, moje przywiązanie jest bez granic, kocham Cię, jak matka kocha swoje dziecko, jak kochanek swą kochankę, najbezinteresowniej. Dla mnie trudy, dla Ciebie uciechy; dla mnie cierpienia, dla Ciebie szczęście. Baw się, zachowaj swoje przyzwyczajenia, chodź do teatrów, do Opery, bywaj w świecie, na balach, rozgrzeszam Cię ze wszystkiego. Drogi aniele, kiedy wrócisz do tego gniazdka, gdzie kosztowaliśmy szczęśliwych owoców pięciu lat nasze) miłości, pomyśl o swoim kochanku, pomyśl o mnie przez chwilę, uśnij na moim sercu. Oto wszystko, o co proszę. Ja, droga wiekuista myśli, kiedy, zgubiony pod rozpalonym niebem, pracując dla nas dwojga, będę walczył z przeszkodami lub też zmęczony będę się kołysał nadzieją powrotu, będę myślał o Tobie, któraś jest moją poezją. Tak, będę się starał być w Tobie, powiem sobie, że Ty nie masz trosk ani przykrości, że jesteś szczęśliwa. Jak mamy nasze istnienie dzienne i nocne, jawę i sen, tak i ja będę miał swoje szczęsne istnienie w Paryżu, życie pracy w Indiach; ciężki sen, rozkoszną rzeczywistość: będę żyt tak bardzo w Twojej rzeczywistości, że moje dni będą snem. Będę miał wspomnienia, będę powtarzał pieśń po pieśni ów pięcioletni poemat, będę sobie przypominał dni, w których błyszczałaś równie dobrze w toalecie jak w negliżu, odnawiającym Cię dla mych oczu. Odnajdę na wargach smak naszych uczt miłości. Tak, drogi aniele, jadę jak człowiek, który rzucił się w przedsięwzięcie mające mu dać piękną kochankę. Przeszłość będzie dla mnie jak owe płomienne marzenia, które poprzedzają posiadanie i które często posiadanie zawodzi, ale które Ty zawsze przewyższałaś. Wrócę, aby odnaleźć nową kobietę; bo czyż rozłąka nie doda Ci nowych wdzięków? O, moja cudna miłości, moja Natalio, niech ja będę religią dla Ciebie! Bądź, ach, bądź tym dzieckiem, które widzę uśpione. Gdybyś zdradziła ślepe zaufanie, Natalio, nie potrzebowałabyś się lękać mego gniewu, możesz być pewna; umarłbym w milczeniu. Ale kobieta nie oszukuje mężczyzny, który jej zostawia wolność, bo kobieta nigdy nie jest podła. Drwi z tyrana; ale gardzi zdradą łatwą i morderczą. Nie, nie myślę nawet o tym. Przebacz ten krzyk, tak naturalny u mężczyzny. Drogi aniele, zobaczysz de Marsaya, on będzie lokatorem naszego pałacyku, zostawi Ci go. Ten udany najem był potrzebny dla uniknięcia daremnych strat. Wierzyciele nie wiedząc, że ich uregulowanie jest kwestią czasu, mogliby zająć meble. Bądź dobra dla de Marsaya, mam wiarę w jego zdolności, w jego prawość. Weź go za obrońcę i za doradcę, uczyń zeń swego dworzanina. Choćby był nie wiem jak zajęty, zawsze znajdzie czas dla Ciebie. Polecam mu nadzór mojej likwidacji. Gdyby wyłożył jaką sumę, której by potem potrzebował, liczę, że mu ją zwrócisz. Pamiętaj, nie powierzam Cię de Marsayowi, ale Tobie samej; wskazuję Ci go, ale Ci go nie narzucam. Niestety, nie podobna mi mówić z Tobą o interesach, mam ledwie godzinę życia przy Tobie. Liczę Twoje oddechy, staram się czytać Twoje myśli w drgnieniach Twego snu, Twój oddech budzi cudne godziny naszej miłości. Za każdym biciem Twego serca moje serce leje Ci skarby, obrywam nad Tobą wszystkie róże mej duszy, jak dzieci sypią je przed ołtarzem w Boże Ciało. Polecam Cię wspomnieniom, którymi Cię przytłaczam, chciałbym przelać w Ciebie swoją krew, abyś była zupełnie moja, aby Twoja myśl była moją myślą, aby Twoje serce było moim sercem, abym był cały w Tobie. Wydałaś cichy szept niby słodką odpowiedź. Bądź zawsze spokojna i piękna jak w tej chwili. Ach, chciałbym posiadać ową cudowną władzę, o której mówią bajki, chciałbym Cię zostawić uśpioną na czas mej nieobecności i wróciwszy obudzić Cię pocałunkiem. Ileż trzeba siły woli i jak bardzo trzeba Cię kochać, aby Cię porzucić, widząc Cię taką! Ty jesteś hiszpańska zakonnica, Ty uszanujesz ślub uczyniony we śnie; przy którym nie wątpiłem o Twoim nie wyrażonym słowie. Żegnaj, droga, oto Twój biedny kwiat młodzieży pomyka na wichry i burze; ale wróci do Ciebie na zawsze na skrzydłach fortuny. Nie, droga Nini, nie żegnam się z Tobą, nie opuszczę Cię nigdy. Czy nie będziesz duszą moich czynów? Czy nadzieja przyniesienia Ci trwałego szczęścia nie będzie ożywiała mego zamiaru, nie będzie wiodła wszystkich moich kroków? Czy nie będziesz zawsze tutaj? Nie, to nie słońce Indii, ale ogień Twego spojrzenia będzie mnie oświecał. Bądź tak szczęśliwa, jak może być kobieta bez swego kochanka. Byłbym chciał uszczknąć na pożegnanie Twój nie tak bierny pocałunek, ale, ubóstwiany aniele, moja Nini, nie chciałem Cię budzić. Skoro się obudzisz, znajdziesz łzę na swym czole, niech Ci będzie talizmanem. Myśl, myśl o tym, który może umrze dla Ciebie, z dala od Ciebie; myśl mniej o mężu niż o oddanym kochanku, który Cię powierza Bogu.\nODPOWIEDŹ HRABINY DE MANERVILLE Ukochany mój, w jakiejż zgryzocie pogrąża mnie Twój list! Czy Ty miałeś prawo, nie poradziwszy się mnie, powziąć postanowienie, które godzi w nas oboje? Czy jesteś wolny? Czy nie należysz do mnie? Czyż nie jestem na wpół Kreolką? Czy nie mogłam iść z Tobą? Dowiodłeś mi, że nie jestem Ci nieodzowna. Co ja Ci zrobiłam, Pawle, abyś mnie pozbawił moich praw? Co ja pocznę sama w Paryżu? Drogi aniele, bierzesz na siebie wszystkie moje winy. Czyż ja nie przyczyniłam się do tej ruiny? Czy moje szmatki nie ważyły na szali? Sprawiłeś, że przeklinam życie szczęśliwe, bez troski, jakie wiedliśmy od czterech lat. Wiedzieć, że jesteś wygnany na sześć lat, czyż to nie śmierć? Czy można zrobić majątek w sześć lat? Czy wrócisz? Dobre miałam natchnienie, kiedy z uporem sprzeciwiałam się separacji majątkowej, której matka i Ty chcieliście z całej siły. Co wam mówiłam? Czyż to nie było ujmą dla Ciebie? Czyż to nie było ruiną Twego kredytu? Musiałeś się aż pogniewać, abym ustąpiła. Mój drogi Pawle, nigdyś nie był tak wielki w moich oczach, jak w tej chwili. Nie rozpaczać o niczym, jechać robić majątek?... Trzeba Twojego charakteru i Twojej siły, aby postąpić w ten sposób. Jestem u Twoich nóg. Mężczyzna, który przyznaje się do swej słabości tak szczerze, który odbudowuje swój majątek z tych samych pobudek, dla jakich go strwonił, z miłości, z nieodpartej namiętności, och, Pawle, to wzniosłe! Idź bez obawy, łam przeszkody nie wątpiąc o swej Nacie, bo to by znaczyło wątpić o sobie samym. Drogi mój biedaku, chcesz żyć we mnie? A ja, czyż nie będę zawsze w Tobie? Nie będę tutaj, ale wszędzie, gdzie Ty będziesz. O ile Twój list sprawił mi żywy ból, o tyle przepełnił mnie radością; dałeś mi w jednej chwili poznać dwa krańce: widząc, jak mnie kochasz, byłam dumna świadomością, iż dobrze odczułeś mą miłość. Chwilami zdawało mi się, że ja kocham więcej; obecnie uznaję się zwyciężoną, możesz dołączyć tę rozkoszną wyższość do wszystkich innych; ale czyż ja nie mam więcej przyczyn, aby Cię kochać? Twój list, ten drogi list, w którym Twoja dusza się odbija i który mi tak wymownie powiedział, że nic dla nas nie jest stracone, zachowam na sercu w czasie Twej nieobecności, bo cała Twoja dusza mieści się w nim; ten list to moja chluba! Osiądę w Lanstrac z mamą, przepadnę dla świata, będę oszczędzała nasze dochody, aby spłacić Twoje długi. Od dziś rana, Pawle, jestem inną kobietą, żegnam się bezpowrotnie ze światem; nie chcę żadnej przyjemności, której byś Ty nie podzielił. Zresztą, Pawle, ja muszę opuścić Paryż, schronić się w samotnię. Drogie dziecko, dowiedz się, że masz podwójny cel zrobienia majątku. Gdyby Twoja odwaga potrzebowała bodźca, znalazłbyś go w tej chwili w sobie. Ukochany mój, czy nie domyślasz się? Będziemy mieli dziecko. Twoje najdroższe pragnienia ziszczą się, panie mój. Nie chciałam Ci dawać owej fałszywej nadziei, która zabija, zbyt wiele mieliśmy zgryzot z tego powodu, nie chciałam musieć odwoływać dobrej nowiny. Dzisiaj jestem pewna tego, co Ci zwiastuję, szczęśliwa, że wnoszę promień szczęścia w Twe zgryzoty. Dziś rano, nie podejrzewając nic, myśląc, żeś Ty wyszedł po prostu na miasto, poszłam do kościoła podziękować Bogu. Czy mogłam przewidzieć katastrofę? Wszystko uśmiechało mi się tego rana. Wychodząc z kościoła spotkałam matkę, dowiedziała się o Twoich nieszczęściach i przyjechała pocztą ze swymi oszczędnościami, trzydzieści tysięcy franków, w nadziei, że zdoła ułożyć Twoje interesy. Co za serce, Pawle! Byłam szczęśliwa, wracałam, aby Ci oznajmić te dwie dobre nowiny przy śniadaniu, pod namiotem naszej cieplarni, gdzie przyrządziłam Ci ulubione łakocie. Augustyna oddała mi Twój list. List od Ciebie, kiedy spaliśmy razem, czyż to nie cały dramat? Przebiegł mnie śmiertelny dreszcz, potem przeczytałam!... Czytałam płacząc i mama też zalewała się łzami! Czyż nie trzeba bardzo kogoś kochać, aby płakać? — bo łzy szpecą kobietą. Byłam na wpół żywa. Tyle miłości i tyle męstwa! tyle szczęścia i tyle niedoli! najbogatsze dary serca i chwilowa ruina! Nie móc przycisnąć do serca ukochanego, w chwili gdy podziw dla jego wielkości dławi nas, któraż kobieta oparłaby się tej burzy uczuć? Wiedzieć, żeś daleko ode mnie, kiedy Twoja ręka na mym sercu zrobiłaby tyle dobrego; nie było Cię tu, aby mnie obdarzyć owym spojrzeniem, które tak kocham, aby się cieszyć ze mną ziszczeniem Twych nadziei; i mnie nie było przy Tobie, aby złagodzić Twoje cierpienie ową pieszczotą, za którą tak kochasz swoją Nini, która Ci pozwala o wszystkim zapomnieć. Chciałam jechać, pędzić do Twoich stóp; ale mama zwróciła mi uwagę, że „Piękna Amelia" odjeżdża jutro; że jedynie poczta zdąży tak szybko i że w moim stanie byłoby szaleństwem narażać całą przyszłość w tym trzęsieniu. Mimo że już czułam się matką, zażądałam koni; mama oszukała mnie, pozwalając wierzyć, że zajadą. Postąpiła roztropnie, pierwsze objawy ciąży zaczęły się właśnie. Nie mogłam wytrzymać tylu wzruszeń, słabo mi się zrobiło. Piszę do Ciebie z łóżka, lekarze nakazali mi spoczynek przez pierwsze miesiące. Dotąd byłam płochą kobietką, teraz będę matką rodziny. Opatrzność jest bardzo dobra dla mnie, bo jedynie dziecko, które trzeba wykarmić, pielęgnować, wychować, może złagodzić ból, jaki mi sprawi Twoja nieobecność. Będę miała w nim drugiego Ciebie, będę je pieściła. Ogłoszę jawnie swą miłość, którą kryliśmy tak pilnie. Powiem prawdę. Matka zdołała już sprostować pewne oszczerstwa, które obiegały o Tobie. Obaj Vandenesse, Karol i Feliks, bronili Cię bardzo dzielnie, ale Twój przyjaciel de Marsay wszystko obraca w żarty; drwi z Twoich oskarżycieli zamiast im odpowiedzieć; nie lubię tego sposobu. Czy Ty się nie łudzisz co do niego? Mimo to będę Ci posłuszna, będzie moim przyjacielem. Bądź spokojny, ubóstwiany mój, co do wszystkiego, co tyczy Twego honoru. Czyż nie jest moim? Zastawię moje diamenty. Obrócimy z mamą wszystkie zasoby na to, aby spłacić Twoje długi i aby odkupie Twoją winnicę Belle-Rose. Mama, która rozumie się na interesach jak adwokat, bardzo Ci miała za złe, żeś się jej nie zwierzył. Nie byłaby kupowała — myśląc, że Ci tym sprawi przyjemność — dóbr Grainrouge, wchodzących klinem w Twoje ziemie, i byłaby mogła Ci pożyczyć sto trzydzieści tysięcy. W rozpaczy jest z powodu Twego postanowienia. Boi się dla Ciebie Indii. Błaga Cię, abyś uważał na siebie, abyś się nie dał skusić kobietom... Zaczęłam się śmiać. Jestem pewna mego Pawła tak jak samej siebie. Wrócisz bogatym i wiernym. Ja jedna znam Twoją kobiecą delikatność i Twoje tajemne uczucia, które czynią z Ciebie rozkoszny kwiat ludzki godny niebios. Bordeaux miało rację, że Ci dało Twój ładny przydomek. Któż będzie hodował mój delikatny kwiat? Serce przeszywają mi okropne myśli. Ja, jego żona, ja, jego Nini, jestem tutaj, kiedy on może już cierpi! A ja, tak zrośnięta z Tobą, nie mogę podzielić Twoich smutków, przygód, niebezpieczeństw! Komu je zwierzysz? Jak mogłeś się obejść bez uszka, któremu mówiłeś wszystko? Droga mimozo, unoszona wichrem, czemuś się wyrwała z jedynego gruntu, gdzie mogłaś roztaczać swoje wonie? Zdaje mi się, że jestem samotna od dwóch wieków, zimno mi w Paryżu. Bardzo płakałam! Być przyczyną Twej ruiny! Cóż za temat dumań dla kochającej kobiety! Tyś mnie traktował jak dziecko, któremu się daje wszystko, czego zażąda; jak kurtyzanę, dla której szaleniec trwoni cały majątek. Och, ta Twoja rzekoma delikatność była zniewagą! Czy myślisz, że nie mogłam się obejść bez toalet, bez balów, bez Opery, bez sukcesów? Czy ja jestem wietrznica? Czy myślisz, że niezdolna byłam do poważnych myśli, że nie mogłam być narzędziem Twego losu, jak byłam narzędziem przyjemności? Gdybyś nie był daleko ode mnie, cierpiący i nieszczęśliwy, połajałabym Cię, mój panie, za taką impertynencję! Poniżać żonę w ten sposób! Boże, po cóż ja bywałam w świecie? Aby głaskać Twoją próżność; stroiłam się dla Ciebie, wiesz dobrze. Gdybym w czym zawiniła, byłabym bardzo ukarana; rozłąka z Tobą jest twardą pokutą za nasze serdeczne życie. Ta rozkosz była zbyt doskonała, trzeba ją było spłacić wielką boleścią, i oto przyszła! Po tych upojeniach, tak starannie ukrytych oczom świata, po tym nieustannym święcie przeplatanym szaleństwem naszej miłości, nic nie jest możliwe prócz samotności. Samotność, drogi mój, karmi wielkie uczucia, tęsknią do niej. Co bym robiła w świecie? Komu poświęcić swoje triumfy? Ach! żyć w Lanstrac, w tym majątku urządzonym przez Twego ojca, w zamku, który Ty odnowiłeś tak bogato, żyć tam z Twoim dzieckiem czekając na Ciebie, przesyłając Ci co wieczór, co rano modlitwę matki i dziecka, kobiety i anioła, czyż to nie będzie połowa szczęścia? Czy widzisz te drobne rączęta złożone w moich? Czy będziesz wspominał, jak ja będę wspominała co wieczór, owe słodycze, któreś mi przypomniał w swoim drogim liście? Och, tak, kochamy się jednako oboje. Ta słodka pewność to mój talizman. Tak samo nie wątpię o Tobie, jak Ty nie wątpisz o mnie. Jakąż pociechę mogę Ci dać tutaj ja, zrozpaczona, złamana, ja, która widzę tych sześć lat jak pustynię? Nie, nie ja jestem bardziej nieszczęśliwa; ta pustynia czyż nie będzie ożywiona naszym maleństwem? Tak, chcę Ci dać syna; trzeba, nieprawdaż? Żegnaj mi zatem, ubóstwiany mój, nasze modły i nasza miłość pójdą za Tobą wszędzie. Czy łzy, które spadły na ten papier, powiedzą Ci wszystko to, czego nie mogę wyrazić? Weź te pocałunki, które kładzie tam na dole, w tym kwadracie, TWOJA NATA Ten list pogrążył Pawła w zadumie, spowodowanej zarówno upojeniem, w jakim go zanurzyły te objawy miłości, jak rozmyślnie wywołanymi rozkoszami: przypominał je sobie kolejno, aby sobie wytłumaczyć ciążę żony. Im człowiek jest szczęśliwszy, tym bardziej drży. U dusz wyłącznie tkliwych — a. tkliwość mieści w sobie trochie słabości — zazdrość i niepokój są proporcjonalne do szczęścia i jego rozmiarów. Dusze silne nie są ani zazdrosne, ani lękliwe: zazdrość to jest wątpienie, obawa to małość. Wiara bez granic jest główną właściwością wielkiego człowieka: jeśli jest oszukany — siła bowiem zarówno jak słabość może uczynić człowieka ofiarą zdrady — wówczas wzgarda staje mu się siekierą, przecina wszystko. Ta wielkość jest wyjątkiem. Komuż nie zdarzy się być opuszczonym przez ducha, który podtrzymuje naszą wątłą machinę, i słuchać nieznanej potęgi przeczącej wszystkiemu? Paweł, oblegany paroma nieodpartymi faktami, wierzył i wątpił równocześnie. Zatopiony w myślach, wydany na łup straszliwej niepewności, mimowolnej, ale zwalczanej zakładem czystej miłości i wiarą w Natalię, odczytał dwa razy ten gadatliwy list, nie mogąc zeń nic wywnioskować. Miłość jest równie wielka gadulstwem jak zwięzłością. Aby dobrze zrozumieć położenie, w jakim miał znaleźć się Paweł, trzeba go sobie wyobrazić bujającego na oceanie, tak jak bujał po bezkresach swej przeszłości, oglądając całe swoje życie jak niebo bez chmurki i wracając w końcu, po wirach wątpienia, do czystej, pełnej, niezmąconej wiary chrześcijanina, do wiary kochanka, którego upewnia głos serca. A przede wszystkim również konieczne jest przytoczyć tutaj list, na który odpowiadał Henryk de Marsay.\nLIST HRABIEGO DE MANERVILLE DO MARGRABIEGO HENRYKA DE MARSAY Henryku, powiem Ci największe słowo, jakie człowiek może powiedzieć swemu przyjacielowi: jestem zrujnowany. Kiedy będziesz czytał ten list, ja będę się gotował do odjazdu do Kalkuty na pokładzie „Pięknej Amelii". Znajdziesz u swego rejenta akt, który wymaga jedynie Twego podpisu, aby stać się prawomocnym, i w którym wynajmuję Ci fikcyjnie na sześć lat mój pałac; kontrrewers wręczysz mojej żonie. Muszę uciec się do tej ostrożności, iżby Natalia mogła zostać w domu bez obawy, że ją wypędzą. Przelewam również na Ciebie dochody z mego majoratu na cztery lata, wszystko za sumę stu pięćdziesięciu tysięcy franków, którą, proszę Cię, byś mi przesłał w formie przekazu na któryś bank w Bordeaux, na zlecenie rejenta Mathiasa. Moja żona da Ci gwarancje w nadwyżce moich dochodów. Gdyby dochód mego majoratu spłacił Cię wcześniej, niż przypuszczam, policzymy się za moim powrotem. Suma, o którą Cię proszę, jest nieodzowna, abym mógł jechać próbować szczęścia; o ile Cię dobrze znam, powinienem ją otrzymać bez jednego słowa w Bordeaux, w wilię swego wyjazdu. Postąpiłem tak, jak Ty byś postąpił na mym miejscu. Wytrzymałem do ostatniej chwili. Broniłem się, nie pozwalając się domyślać ruiny. Następnie, kiedy wiadomość o zajęciu moich nie objętych majoratem majątków doszła do Paryża, wypuściłem za sto tysięcy weksli, aby spróbować gry. Jakiś szczęśliwy traf mógłby mnie ocalić. Przegrałem. W jaki sposób zrujnowałem się? Dobrowolnie, drogi Henryku. Od pierwszego dnia ujrzałem, że nie zdołam wytrzymać stopy życia, na jakiej się postawiłem; znałem rezultat, zamknąłem oczy, bo nie byłem zdolny powiedzieć żonie: „Opuśćmy Paryż, osiądźmy w Lanstrac". Zrujnowałem się dla niej tak, jak człowiek rujnuje się dla kochanki, ale świadomie. Mówiąc między nami, ja nie jestem głupiec ani człowiek słaby. Głupiec nie daje się z otwartymi oczami owładnąć namiętności; a człowiek, który jedzie odzyskać majątek do Indii zamiast sobie strzelać w łeb, taki człowiek ma charakter. Wrócę bogaty albo nie wrócę wcale. Tylko, drogi przyjacielu, ponieważ ja pragnę majątku jedynie dla niej, ponieważ nie chcę być ofiarą złudzeń, ponieważ sześć lat mnie nie będzie, powierzam Ci swoją żonę. Masz dosyć kobiet, aby uszanować Natalię i dać mi wszystkie rękojmie rzetelnego uczucia, które nas wiąże.. Nie znam lepszego stróża. Zostawiam żonę bez dziecka, kochanek byłby dla niej niebezpieczny. Wiedz o tym, mój poczciwy Marsay, ja kocham do szaleństwa Natę, podle, bez wstydu. Przebaczyłbym jej, jak sądzę, niewierność, nie dlatego, że jestem pewien, iż potrafiłbym się zemścić, choćbym miał to życiem zapłacić! Ale dlatego, że zabiłbym się, aby ją zostawić szczęśliwą, gdybym sam nie mógł dać jej szczęścia. Czego się obawiać? Natalia ma dla mnie ową prawdziwą przyjaźń niezależną od miłości, ale która utrwala miłość. Postępowałem z nią jak z zepsutym dzieckiem. Znajdowałem tyle szczęścia w poświęceniach, jedno sprowadzało tak naturalnie drugie, że byłaby potworem, gdyby mnie zdradziła. Miłość rodzi miłość... Chcesz wiedzieć wszystko, drogi Henryku? Napisałem do niej list, w którym pozwalam jej wierzyć, że jadę z nadzieją w sercu, z pogodnym czołem, że nie czuję ani wątpień, ani zazdrości, ani obawy. Taki list piszą synowie, kiedy chcą ukryć matkom, że idą na śmierć. Mój Boże, Henryku, miałem piekło w duszy, jestem człowiekiem najnieszczęśliwszym w świecie! Ty usłysz moje krzyki, zgrzytania zębów! Tobie zwierzam szlochy zrozpaczonego kochanka; wolałbym raczej, gdyby to było możliwe, sześć lat zamiatać ulicę pod jej oknami niż wrócić milionerem po sześciu latach rozłąki. Mam straszliwy lęk, będę się wił z bólu, póki nie napiszesz mi słówka, że przyjmujesz zlecenie, które Ty jeden możesz spełnić. O, mój Henryku, ta kobieta jest mi nieodzowna do życia, ona jest moim powietrzem, słońcem. Weź ją pod swoją pieczę, zachowaj mi ją wierną, choćby wbrew jej woli. Tak, byłbym jeszcze szczęśliwy z tego połowicznego szczęścia. Bądź jej opiekunem, Tobie ufam. Wykaż jej, że zdradzając mnie byłaby pospolita, podobna do wszystkich kobiet, że dowiedzie subtelności zostając mi wierną. Ma chyba jeszcze dość majątku, aby wieść życie łatwe i bez troski; ale gdyby jej brakło czegoś, gdyby miała jakie zachcenia, zakredytuj jej, nie obawiaj się, wrócę bogaty. Ostatecznie, moje obawy są z pewnością próżne. Nata to anioł cnoty. Kiedy Feliks de Vandenesse, zakochany w niej na umór, pozwolił sobie na jakieś zaloty, potrzebowałem tylko zwrócić uwagę Natalii; podziękowała mi tak serdecznie, że byłem wzruszony do łez. Powiedziała mi, że nie przystoi jej godności, aby ktoś przestał u niej bywać tak nagle, ale że potrafi się go pozbyć; w istocie przyjmowała go bardzo zimno, wszystko obróciło się najlepiej. Nie mieliśmy innego powodu do sprzeczki przez cztery lata, o ile w ogóle można nazwać sprzeczką rozmowę dwojga przyjaciół. Zatem, drogi Henryku; żegnam się z Tobą jak mężczyzna. Nieszczęście stało się. Z jakiej bądź nastąpiło przyczyny, jest faktem, schyliłem głowę: Nędza i Natalia to dwa pojęcia nie do pogodzenia. Będzie zresztą ścisła równowaga między pasywami a aktywami, tak więc nikt nie będzie mógł skarżyć się na mnie; ale gdyby honor mój znalazł się w niebezpieczeństwie, liczę na Ciebie. Wreszcie, gdyby zaszło coś poważnego, możesz pisać do mnie na ręce gubernatora w Kalkucie, łączą mnie pewne stosunki z jego domem, ktoś zachowa mi tam listy przychodzące do mnie z Europy. Drogi przyjacielu, pragnę Cię zastać za powrotem tym samym Henrykiem, który umie drwić ze wszystkiego, a który mimo to zdolny jest zrozumieć cudze uczucia, kiedy są na miarę wielkości, jaką czujesz w sobie samym. Ty zostajesz w Paryżu! W chwili, gdy Ty będziesz to czytał, ja będę wolał: — Do Kartaginy!\nODPOWIEDŹ MARGRABIEGO HENRYKA DE MARSAY HRABIEMU PAWŁOWI DE MANERVILLE A zatem, panie hrabio, wpakowałeś się, pan ambasador zatonął. Więc tak pięknie się urządziłeś? Czemuś, Pawełku, krył się przede mną? Gdybyś mi rzekł słowo, biedny chłopcze, byłbym Cię oświecił co do Twego położenia. Twoja żona odmówiła mi swego podpisu. Oby to jedno mogło Ci otworzyć oczy! Gdyby to nie wystarczało, dowiedz się, że Twoje weksle zostały zaprotestowane na żądanie imć pana Lécuyer, eks-dependenta pana Solonet, a dziś rejenta w Bordeaux. Ten obiecujący lichwiarz, przybyły z Gaskonii, aby uprawiać tu szacherki, jest podstawionym człowiekiem Twojej czcigodnej teściowej, istotnej wierzycielki stu tysięcy franków, za które poczciwa kobieta wypłaciła Ci podobno siedemdziesiąt tysięcy. W porównaniu z panią Evangelista stary Gobseck to flanela, aksamit, kojące ziółka, ciasteczko z kremem, dobrotliwy wujaszek. Twoja winnica Belle-Rose będzie łupem Twojej żony, której matka dopłaci różnicę. Pani Evangelista będzie miała Guadet i Grassol, a sumy wiszące na Twoim pałacyku w Bordeaux należą do niej pod nazwiskiem ludzi, których jej wynalazł Solonet. Tak więc te dwie rozkoszne istoty będą miały razem sto dwadzieścia tysięcy franków renty, sumę, której sięga dochód Twoich dóbr, połączony z trzydziestoma i kilkoma tysiącami franków w rencie, które te koteczki posiadają. Podpis Twej żony był niepotrzebny. Rzeczony imć Lécuyer przyszedł dziś rano do mnie, aby mi ofiarować odkup sumy, którą Ci pożyczyłem: zbiór z roku 1825, który Twoja teściowa ma w Twoich piwnicach w Lanstrac, wystarczyłby, aby mnie spłacić. Tak więc Twoje panie obliczyły już, że Ty musisz być. na pełnym morzu; ale ja wysyłam ten Ust kurierem, abyś zdążył jeszcze posłuchać rad, które Ci daję. Pociągnąłem za język Lécuyera. W jego kłamstwach, w tym, co mówił i czego nie mówił, pochwyciłem nitki, brakujące mi do odtworzenia całej sieci domowego spisku uknutego przeciw Tobie. Dziś wieczór w ambasadzie hiszpańskiej wyrażę zachwyt Twojej teściowej i Twojej żonie. Zacznę się zalecać do pani Evangelista, zdradzę Cię nikczemnie, rzucę parę sprytnych oszczerstw pod Twoim adresem, gdyż na czymś zbyt grubym poznałby się rychło ten wspaniały Maskaryl w spódnicy. W jaki sposób obudziłeś jej nienawiść? To chciałbym wiedzieć! Gdybyś miał ten spryt, aby się zakochać w tej kobiecie przed małżeństwem z jej córką, byłbyś dziś parem Francji, księciem de Manerville i ambasadorem w Madrycie. Gdybyś się był do mnie zwrócił w epoce swego małżeństwa, byłbym Ci pomógł przejrzeć kobiety, z którymi się wiązałeś; z tych wspólnych spostrzeżeń wyszłyby jakieś pożyteczne wskazówki. Czyż nie byłem jedynym z przyjaciół zdolnym uszanować Twą żonę? Czyż mogłeś się mnie obawiać? Poznawszy mnie, te dwie kobiety zlękły się i rozdzieliły nas. Gdybyś nie był jak dudek dąsał się na mnie, nie byłyby Cię pożarły. Twoja żona wiele się przyczyniła do oziębienia stosunków między nami, a suflowała jej matka, do które) Natalia pisywała dwa razy na tydzień, a Ty nigdy na to nie zwracałeś uwagi. Poznałem mego Pawła, kiedym się dowiedział o tym szczególe. Za miesiąc będę dość blisko z Twoją teściową, aby się dowiedzieć od niej o przyczynie włosko-hiszpańskiej nienawiści, jaką Ci przysięgła, Tobie, najlepszemu człowiekowi pod słońcem. Czy Cię nienawidziła, nim Twoja żona pokochała Feliksa de Vandenesse, czy też wypędza Cię aż do Indii, aby uczynić córkę równie wolną, jak jest we Francji kobieta separowana majątkowo i osobiście? W tym rzecz. Widzę, jak skaczesz w górę i ryczysz, dowiadując się, że Twoja żona kocha do szaleństwa Feliksa. Gdybym nie miał fantazji odbycia wycieczki na Wschód z panami de Montriveau, de Ronquerolles i paroma innymi próżniakami, których znasz, mógłbym Ci coś powiedzieć o tym romansie, który zaczynał się w chwili, gdy wyjeżdżałem; widziałem wówczas kiełkujące nasiona Twego nieszczęścia. Ale któryż szlachcic byłby na tyle chamem, aby zaczynać podobny temat bez uprzednich zwierzeń? Kto odważyłby się szkodzić kobiecie? Kto stłukłby zwierciadło złudzeń, w którym przyjaciel pragnie oglądać miraże szczęCiěliwego małżeństwa? Czy złudzenia nie są kapitałem serca? Czy Twoja żona, drogi przyjacielu, nie była w najszerszym pojęciu kobietą światową? Myślała tylko o swoich sukcesach, o stroju; chodziła do teatru, do Opery, na bale, wstawała późno, jeździła do Lasku; bywała na obiadach lub sama dawała obiady. To życie jest dla kobiet tym, czym wojna dla mężczyzny; świat widzi tylko zwycięzców, zapomina o poległych. Jeżeli kobiety delikatne giną w tym rzemiośle, te, które się mu oprą, muszą mieć organizm żelazny; mało serca i doskonały żołądek. W tym tkwi przyczyna nieczułości, chłodu salonów. Piękne dusze żyją samotnie, słabe i tkliwe natury padają, zostają jedynie głazy, które utrzymują ocean społeczny w ruchu, obmywane i szlifowane przez fale, nie ścierając się. Twoja żona opierała się doskonałe temu życiu zdawała się do niego stworzona, była wciąż świeża i piękna; dla mnie wniosek był bardzo prosty: nie kochała Cię, a Ty kochałeś ją jak szaleniec. Aby wykrzesać miłość z tej krzemiennej natury, trzeba było człowieka z żelaza. Ten, który wytrzymał zwycięsko starcie z lady Dudley, żoną mego prawdziwego ojca, Feliks, był mężczyzną dla Natalii. Nie sztuka było odgadnąć, że Ty byłeś żonie obojętny. Od tej obojętności do wstrętu jest tylko Urok; prędzej czy później błahostka, sprzeczka, jedno słowo, jeden akt władzy mężowskiej mogły sprawić, że żona Twoja uczyniłaby ten krok. Mógłbym Ci opowiedzieć — tak, Tobie samemu — scenę, jaka się rozgrywała co wieczór w sypialni między wami. Nie masz dzieci, mój drogi. Czy ten fakt nie tłumaczy wielu rzeczy komuś, kto umie obserwować? Sam zakochany, nie umiałeś dostrzec chłodu naturalnego u młodej kobiety, którą przygotowałeś w sam raz dla Feliksa. Gdyby nawet żona wydała Ci się oziębła, idiotyczny kodeks wiedzy małżeńskiej kazał Ci przypisywać ten zaszczytny chłód jej niewinności. Jak wszyscy mężowie, sądziłeś, że zdołasz ją uchować w cnocie, w świecie, w którym kobiety tłumaczą sobie na ucho to, czego mężczyźni nie śmieją powiedzieć, gdzie wszystko, czego mąż nie mówi żonie, jest komentowane za wachlarzem wśród śmiechu i żartów, z powodu jakiegoś procesu albo awanturki o ile żona Twoja ceniła socjalne korzyści małżeństwa, o tyle jego ciężary zdały się jej nieco przykre. Ciężar, podatek to byłeś Ty! Nie mając pojęcia o tym wszystkim, Ty szedłeś kopiąc przepaści i pokrywając je kwiatami, w myśl wiekuistej przenośni retorycznej; ulegałeś posłusznie prawu rządzącemu ogółem mężczyzn, a od którego ja chciałem Cię uchronić. Drogi chłopcze, aby być równie głupim jak mieszczuch, którego żona oszukuje i który się dziwi albo przeraża, albo oburza, brakło Ci tylko tego, abyś mi opowiadał o swoich poświęceniach, o swej miłości do Natalii i abyś mi prawił: „Byłaby bardzo niewdzięczna, gdyby mnie zdradziła, zrobiłem to, zrobiłem owo, zrobię więcej jeszcze, pojadę dla niej do Indii" etc. Drogi Pawełku, czy Ty jesteś paryżaninem, czy Ty masz zaszczyt być przyjacielem Henryka de Marsay, aby nie znać rzeczy najpospolitszych w świecie, elementarnych zasad mechanizmu kobiety, alfabetu jej serca? Urób sobie ręce po łokcie, idź dla kobiety do więzienia, zabij dwudziestu dwóch ludzi, porzuć siedem dziewcząt, służ Labanowi, przebądź pustynię, otrzyj się o galery, okryj się sławą, okryj się hańbą, odmów jak Nelson wydania bitwy, aby ucałować ramię lady Hamilton, pobij jak Bonaparte starego Wurmsera, bij się na moście Arcole, szalej jak Orland, złam sobie nastawioną nogę, aby przez chwilę walcować z kobietą!... Mój drogi, co te rzeczy mają wspólnego z miłością? Gdyby o miłości rozstrzygały takie próby, człowiek byłby zbyt szczęśliwy, kilka bohaterstw dokonanych w chwili pożądania dawałoby mu upragnioną kobietę. Miłość, drogi grubaska, ależ to wiara, taka jak wiara w Niepokalane Poczęcie: przychodzi albo nie przychodzi. Co pomogą strumienie przelanej krwi, kopalnie złota, sława, aby zrodzić uczucie mimowolne, niewytłumaczone? Ludzie tacy jak Ty, którzy chcą być kochani wedle zasad buchalterii, mają dla mnie coś z ohydnego lichwiarza. Nasze prawe żony winne nam są dzieci i cnotę, ale nie miłość. Miłość, Pawle, to świadomość wzajemnej rozkoszy, pewność, że się ją daje i bierze; miłość to pragnienie wciąż żywe, wciąż sycone i wciąż niesyte. W dniu, w którym Vandenesse poruszył w sercu Twojej żony strunę pragnienia, którą Ty zostawiłeś nietkniętą, Twoje fanfaronady miłosne, Twoje strumienie mózgu i pieniędzy przestały być nawet wspomnieniem. Twoje małżeńskie noce usiane różami — dym! Twoje oddanie — wyrzut poświęcony kochankowi! Twoja osoba — ofiara zarżnięta na ołtarzu! Twoje dawniejsze życie — ciemność! Jeden dreszcz miłości unicestwił skarby uczucia, które były już tylko starym żelastwem. On, Feliks, miał wszystkie piękności, wszystkie poświęcenia, może gratis, ale w miłości wiara równa się rzeczywistości. Twoja teściowa była tedy oczywiście po stronie kochanka przeciw mężowi; tajemnie lub jawnie zamykała oczy lub otwierała je; nie wiem, co robiła, ale była za córką a przeciw Tobie. Od piętnastu lat, przez które przyglądam się światu, nie znam ani jednej matki, która by w takiej okoliczności opuściła córkę. Ta pobłażliwość to puścizna przekazywana z kobiety na kobietę. Któryż mężczyzna może im ją wyrzucać? Chyba jaki autor kodeksu cywilnego, widzący formuły tam, gdzie istnieją tylko uczucia! Rozrzutność, do jakiej Cię parło jej życie światowej kobiety, Twój miękki charakter, może i próżność, pomogły im pozbyć się Ciebie drogą zręcznie ukartowanej ruiny. Z tego wszystkiego, mój dobry przyjacielu, wyciągnij wniosek, że zlecenie, jakim mnie obarczyłeś i z którego byłbym się wywiązał tym chlubniej, iż byłoby mnie bawiło, jest bezprzedmiotowe i daremne. Nieszczęście stało się, consummatum est. Daruj mi, mój przyjacielu, że piszę à la de Marsay, jak mawiałeś, o rzeczach, które Tobie muszą się wydawać poważne. Nie mam ochoty tańczyć na grobie przyjaciela, jak spadkobiercy na grobie krewniaka. Ale napisałeś mi, żeś się stał mężczyzną; wierzę Ci i traktuję Cię jak polityka, nie jak zakochanego. Czyż ten wypadek nie jest dla Ciebie niby piętno na barku, które pcha galernika do tego, aby się rzucić w systematyczny bunt i zwalczać społeczeństwo? Jesteś bodaj wyzwolony z jednej troski: małżeństwo władało Tobą, teraz Ty władasz małżeństwem. Pawle, jestem Twoim przyjacielem w pełnym znaczeniu słowa. Gdybyś miał mózg w spiżowej czaszce, gdybyś miał energię nabytą zbyt późno, byłbym Ci dowiódł swej przyjaźni zwierzeniami, które by Ci pozwoliły kroczyć po ludzkości jak po dywanie. Ale kiedyśmy rozmawiali o kombinacjach, dzięki którym mogłem zabawiać się z paroma przyjaciółmi na łonie paryskiej cywilizacji jak byk w składzie porcelany, kiedy, pod romantyczną formą, opowiadałem Ci prawdziwe przygody mej młodości, Ty brałeś je w istocie za romans, nie rozumiejąc ich wagi. Toteż mogłem Cię uważać jedynie za mą nieszczęśliwą miłość. Otóż, daję Ci słowo honoru, w tej chwili Ty masz piękną rolę; nic nie straciłeś w moich oczach, jak mógłbyś przypuszczać. O ile podziwiam wielkich szalbierzy, cenię i kocham ludzi oszukanych. Z okazji owego lekarza, który skończył na szafocie dla swojej kochanki, opowiedziałem Ci o wiele piękniejszą historię o biednym adwokacie, który żyje kędyś na galerach, napiętnowany za fałszerstwo, a który chciał dać swojej żonie — żonie także ubóstwianej! — trzydzieści tysięcy funtów renty; ale żona zadenuncjowała go, aby się go pozbyć i aby móc żyć z innym jegomościa. Okrzyknąłeś się Ty i paru dudków, którzy byli z nami na kolacji. I ot, Ty jesteś tym adwokatem, tylko że bez galer. Twoi przyjaciele nie oszczędzą Ci opinii, która w naszym świecie tyle znaczy, co galery. Pani de Listomère, siostra dwóch Vandenesse, i cała jej koteria, do której wkręcił się młody Rastignac, hultaj, który zaczyna się wybijać, pani d'Aiglemont i jej salon, gdzie króluje Karol de Vandenesse, Lenoncourtowie, hrabina Ferraud, pani d'Espard, Nucingenowie, ambasada hiszpańska, słowem, cały światek zręcznie podszczuwany bryzga na Ciebie wstrętnymi oszczerstwami. Jesteś ladaco, gracz, rozpustnik, który idiotycznie przehułał majątek. Zapłaciwszy Twoje długi kilka razy, żona, anioł cnoty, wykupiła świeżo za sto tysięcy weksli, mimo separacji majątkowej. Szczęściem sam wydałeś na siebie wyrok znikając. Gdybyś brnął dalej, byłbyś ją przywiódł do torby żebraczej, padłaby ofiarą swego poświęcenia. Kiedy człowiek dojdzie do władzy, ma wszystkie cnoty jak na nagrobku; niech wpadnie w nędzę, ma więcej przywar niż sam syn marnotrawny; nie wyobrażasz sobie, ile świat użycza Ci grzechów w stylu don Juana. Grałeś na giełdzie, miałeś zboczenia, które kosztowały Cię olbrzymie sumy, a których szczegóły i żarty na ten temat wprawiają kobietę w zadumę. Płaciłeś potworne procenty lichwiarzom. Dwaj Vandenesse opowiadają ze śmiechem, jak Gigonnet wpakował Ci za sześć tysięcy franków okręcik z kości słoniowej i odkupił go za sto talarów przez Twego służącego, aby Ci go sprzedać znowu, i jak go zniszczyłeś uroczyście, spostrzegłszy, że mógłbyś mieć prawdziwy okręt za pieniądze, które Cię kosztował. Historia zdarzyła się Maksymowi de Trailles przed dziewięciu laty; ale nadała się dla Ciebie tak dobrze, że Maksym na zawsze stracił dowództwo swej fregaty. Nie. mogę Ci opowiedzieć wszystkiego, bo wypełniłbyś całą encyklopedię plotek, którą kobiety z umysłu pomnażają. W tym stanie rzeczy czyż najcnotliwsza nie usprawiedliwiałaby słabostki do hrabiego Feliksa (ojciec umarł mu wreszcie wczoraj)? Twoja żona jest w pełni powodzenia. Wczoraj pani de Camps powtarzała mi wszystkie te piękne rzeczy w teatrze Włoskim. „Niech mi pani nic nie mówi — odparłem — wy nic nie wiecie! Paweł okradł Bank Francuski i naruszył skarbiec królewski. Zamordował Ezzelina, uśmiercił trzy Medory z ulicy Saint-Denis, a posądzam go (to mówię między nami), że należy do bandy Dziesięciu Tysięcy . Jego pomocnikiem jest słynny Jakub Collin, którego policja nie może pochwycić od czasu, jak znów wymknął się z galer. Paweł ukrywał go w swoim pałacu. Widzi pani, zdolny jest do wszystkiego: oszukuje rząd. Pojechali obaj, aby operować w Indiach i okraść Wielkiego Mogoła". Paniusia zrozumiała, że kobieta dystyngowana jak ona nie powinna zmieniać swoich pięknych ust w brązową paszczę wenecką . Słysząc te tragikomedie, wielu ludzi nie chce w nie wierzyć; bronią człowieka i jego szlachetności i twierdzą, że to baśnie. Mój drogi, Talleyrand powiedział wspaniałe słowo: „Wszystko się zdarza!" Z pewnością dzieją się w naszych oczach rzeczy jeszcze osobliwsze niż ten spisek domowy, ale świat ma tyle powodów, aby im przeczyć, aby krzyczeć, że go spotwarzono; przy tym te wspaniałe dramaty rozgrywają się tak naturalnie, tak wykwintnie, ze często muszę przecierać szkła lornetki, aby widzieć samą treść rzeczy. Ale, powtarzam Ci, kiedy ktoś liczy się do moich przyjaciół, kiedyśmy wzięli razem chrzest szampańskiego wina, kiedyśmy komunikowali razem na ołtarzu Wenery, kiedy nas bierzmowały zakrzywione palce Gry i kiedy mój przyjaciel znajduje się w opałach, zniszczę dwadzieścia rodzin, aby go ratować. Widzisz z tego, że Cię kocham; czy pamiętasz kiedy, abym napisał list takich rozmiarów? Czytaj tedy uważnie to, co Ci mam jeszcze do powiedzenia. Niestety, Pawełku, trzeba mi oddać się pisaninie, muszę się zaprawić do stylizowania depesz. Włażę w politykę. Chcę mieć za pięć lat tekę ministra albo jakąś ambasadę, gdzie mógłbym kręcić sprawami publicznymi wedle fantazji. Przychodzi wiek, w którym najpiękniejszą kochanką na usługi człowieka jest własny naród. Staję w szeregach tych, którzy wywracają obecny system, zarówno jak obecne ministerium. Słowem, wpływam na wody pewnego księcia który utyka tylko na nogę i którego uważam za genialnego polityka, przeznaczonego, by uróść w oczach potomności; człowiek tak pełny, jak może być wielki artysta. Jest nas cała paczka: Ronquerolles, Montriveau, obaj Grandlieu, La Roche-Hugon, Sérisy, Ferraud i Granville, wszyscy zjednoczeni przeciw klerykałom, jak ich inteligentnie nazywa stronnictwo dudków reprezentowane przez „Constitutionnel". Chcemy obalić Vandenesse'ow, książąt Lenoncourt, Navarreins, Langeais i wielki Konsystorz. Aby zwyciężyć, gotowiśmy się połączyć z La Fayette'em, z orleanistami, z lewicą, z ludźmi, których trzeba nam będzie wyrżnąć nazajutrz po zwycięstwie, bo wszelki rząd jest niemożliwy przy ich zasadach. Jesteśmy zdolni do wszystkiego dla szczęścia kraju i naszego. Kwestie osobiste tyczące króla to są dziś sentymentalne głupstwa, trzeba oczyścić z nich politykę. Pod tym względem Anglicy ze swoim rodzajem doży są postępowsi od nas. Polityka nie zasadza się już na tym, mój drogi. Tkwi ona w tym, aby dać narodowi impuls stwarzając oligarchię, w której by żyła stała myśl rządu i która by prowadziła sprawy publiczne po dobrej drodze, zamiast pozwalać szarpać kraj w tysiącu kierunków, jak to robiono z nami od czterdziestu lat w pięknej Francji, tak inteligentnej i tak głupiej, tak szalonej i tak mądrej, której trzeba by raczej systemu niż ludzi. Cóż znaczą osoby w tej wielkiej sprawie? Jeśli cel jest wielki, jeżeli lud będzie żył szczęśliwszy i bez wstrząśnień, cóż znaczą masom zyski naszej hegemonii, nasze majątki, nasze przywileje i przyjemności? Ja stoję teraz silnie na nogach. Mam dziś sto pięćdziesiąt tysięcy dochodu w rencie trzyprocentowej i rezerwę dwustu tysięcy na pokrycie ewentualnych strat. To mi się zdaje jeszcze bardzo mało w kieszeni człowieka, który wyrusza lewą nogą, aby zdobyć władzę. Szczęśliwy wypadek rozstrzygnął o mym wstąpieniu na drogą, która mi się niezbyt uśmiechała, bo Ty wiesz, jak ja lubię życie Wschodu. Po trzydziestu pięciu latach snu moja czcigodna matka przebudziła się, przypominając sobie, że ma syna, który jej przynosi zaszczyt. Często, kiedy się wydrze szczep winny, w parę lat potem kilka pędów pojawia się nad ziemią; otóż, mój drogi, mimo że matka wyrwała mnie prawie całkowicie z serca, odrosłem w jej głowie. W pięćdziesiątym ósmym roku czuje się zbyt wiekowa, aby móc myśleć o innym mężczyźnie niż własnym synu. W tym stanie ducha spotkała, nie wiem już, w jakich kąpielach, rozkoszną starą pannę, Angielkę, mającą dwieście czterdzieści tysięcy funtów renty, i jako dobra matka podsunęła jej śmiałą ambicję zostania moją żoną. Panienka trzydziestosześcioletnia, na honor, wychowana w najlepszych zasadach purytańskich, istna kwoczka, która utrzymuje, że cudzołożne żony powinno się palić publicznie. „Skąd nastarczono by drzewa?" — odpowiedziałem. Byłbym ją oczywiście posłał do wszystkich diabłów, zważywszy, że dwieście czterdzieści tysięcy funtów renty nie są żadną ceną mojej wolności, mojej wartości fizycznej i moralnej ani mojej przyszłości. Ale ona jest jedyną spadkobierczynią starego podagryka, jakiegoś londyńskiego piwowara, i ten, w dość określonym czasie, ma jej zostawić majątek co najmniej równy temu, który już posiada ta pieszczoszka. Poza tymi zaletami ma czerwony nos, oczy zdechłej kozy, kibić, która mnie przejmuje strachem, by się nie złamała na troje, jeżeli upadnie; wygląda na ile pomalowaną lalkę; ale jest bajecznie oszczędna; ale będzie ślepo ubóstwiała mzořża; ale ma charakter angielski; będzie mi prowadziła mój pałac, moje stajnie, mój dom, moje dobra lepiej od wszelkiego intendenta. Ma wzniosłą godność cnoty; trzyma się prosto jak powiernica z Komedii Francuskiej; jestem święcie przekonany, że ją niegdyś wbito na pal i że pal złamał się jej w ciele. Miss Stevens jest zresztą na tyle biała, aby nie było zbyt przykrym poślubić ją, skoro trzeba będzie koniecznie. Ale — szczegół wzruszający! — ma ręce dziewicy cnotliwej jak Arka święta; są tak czerwone, że nie wyroiłem jeszcze sposobu wybielenia ich bez zbytnich kosztów; nie wiem też, jak jej ostrugać palce, podobne do kiełbasek. Och, ma obsolutnie coś z piwowara przez swoje ręce i z arystokracji przez swoje pieniądze; ale nadaje sobie zbyt wielkie tony, jak bogate Angielki, które chcą uchodzić za wielkie damy, i nie dość pilnie chowa swoje homarze łapy. Inteligencji ma w sam raz tyle, ile jej dozwałam mieć kobiecie. Jeśli istnieje gdzieś istota głupsza, chętnie wybiorę się na poszukiwania. Nigdy ta kobieta, która się nazywa Dina, nie ośmieli się mnie sądzić; nigdy mi się nie sprzeciwi; będę jej Izbą Parów, jej lordem, jej Izbą Gmin. Słowem, Pawle, ta pannica jest niezaprzeczonym dowodem geniuszu angielskiego; przedstawia produkt mechaniki angielskiej na szczycie doskonałości; z pewnością sfabrykowano ją w Manchester, między fabryką stalówek Perry a fabryką maszyn parowych. Je, chodzi, pije, potrafi mieć dzieci, pielęgnować je, wychowywać cudownie i odgrywa kobietę tak, iż można uwierzyć, że to jest kobieta. Kiedy matka zapoznała nas z sobą, tak dobrze nakręciła tę maszynę, tak wypolerowała tryby, tyle napuściła oliwy, że nic nie skrzypiało; potem, kiedy ujrzała, że nie krzywię się nadto, pocisnęła ostatni guzik: ta dziewczyna przemówiła! Wreszcie i matka puściła ostatnie słowo. Miss Dina Stevens wydaje tylko trzydzieści tysięcy franków rocznie, podróżuje od siedmiu lat dla oszczędności. Istnieje zatem drugi skarbczyk, i to w gotówce. Sprawa jest tak posunięta, że wyszły zapowiedzi. Jesteśmy na my dear love . Miss robi do mnie oczy zdolne wzruszyć drwala. Wszystko ułożone: nie ma mowy o moim majątku, miss Stevens poświęca część swego na stworzenie majoratu w ziemi, z dochodem dwustu czterdziestu tysięcy franków, i na kupno pałacu, który nim będzie objęty; posag zakontraktowany, za który będę odpowiadał, wynosi milion. Nie może się skarżyć, zostawiam jej w całości wujaszka. Poczciwy piwowar, który zresztą przyczynił się do majoratu, omal nie pękł z radości, dowiadując się, że jego siostrzenica zostaje margrabiną. Zdolny jest upuścić sobie krwi dla mego pierworodnego. Sprzedam całą swoją rentę z chwilą, gdy dojdzie osiemdziesięciu, i umieszczę wszystko w ziemi. Do dwóch lat mogę mieć czterysta tysięcy franków dochodu w ziemi. Skoro raz pochowam piwowara, mogę liczyć na sześćset tysięcy franków renty. Widzisz, Pawle, daję przyjaciołom jedynie takie rady, których się trzymam dla siebie. Gdybyś mnie był posłuchał, miałbyś Angielkę, córkę jakiego nababa, która by Ci zostawiła swobodę kawalerską i swobodę myśli, potrzebną, aby zasiąść do wista ambicji. Odstąpiłbym Ci swoją przyszłą żonę, gdybyś nie był żonaty. Ale tak się nie skończy. Nie jestem człowiekiem, który by Ci kazał przeżywać przeszłość. Ten wstęp był potrzebny, aby Ci wytłumaczyć, że będę miał warunki potrzebne tym, którzy chcą siąść do grubej gry. Nie opuszczę Cię, mój chłopcze. Zamiast się marnować w Indiach, o wiele prostsze jest żeglować ze mną po wodach Sekwany. Wierzaj mi, Paryż jest jeszcze ziemią, gdzie fortuna tryska najobficiej. Kalifornia leży przy ulicy Vivienne lub de la Paix, przy placu Vendôme lub ulicy Rivoli. W każdej innej krainie trud materialny, mozoły pośrednika, kroki, zabiegi konieczne są do zbudowania fortuny; ale tutaj wystarczy myśl. Tu każdy człowiek, nawet umiarkowanie inteligentny, spostrzega kopalnię złota wkładając pantofle, wykałając zęby po obiedzie, kładąc się spać, wstając. Znajdź miejsce w świecie, gdzieby dobry pomysł, odpowiednio głupi, więcej przyniósł i prędzej był zrozumiany niż tutaj? Jeśli się wdrapię na szczyt drabiny, czy sądzisz, że byłbym zdolny odmówić Ci pomocnej ręki, słówka, podpisu? Czyż nam, młodym chwatom, nie trzeba przyjaciela, na którego moglibyśmy liczyć, choćby po to, aby go skompromitować w. nasze miejsce, aby go posiać na śmierć jak prostego żołnierza dla ocalenia generała? Polityka jest niemożliwa bez człowieka honoru, z którym by można wszystko mówić i wszystko robić. Oto więc co Ci radzę. Puść kantem „Piękną Amelię", wróć tutaj jak piorun, ja Ci urządzę pojedynek z Feliksem de Vandenesse, będziesz miał pierwszy strzał i ustrzelisz go jak gołębia. We Francji mąż obrażony, który zabije rywala, staje się człowiekiem poważanym i szanowanym. Nikt sobie zeń nie żartuje. Strach, mój drogi, to czynnik społeczny; środek powodzenia dla tych, co nie spuszczają oczu pod niczyim spojrzeniem. Ja, który dbam o życie tyle, co o szklankę oślego mleka, i który nigdy nie znałem drgnienia lęku, zauważyłem, mój drogi, osobliwe skutki, jakie to uczucie sprawia w naszych nowoczesnych obyczajach. Jedni drżą, że stracą przyjemności, w których nawykli się taplać; drudzy drżą, że stracą kobietę. Dawny junacki obyczaj, kiedy to ciskało się życie jak ogryzek, nie istnieje już! U wielu odwaga to zręczne spekulowanie na strach przeciwnika. Jedni Polacy w Europie biją się dla przyjemności bicia, uprawiają jeszcze sztukę dla sztuki, a nie przez wyrachowanie. Zabij Vandenesse'a, a żona Twoja będzie drżała, teściowa będzie drżała i publiczność będzie drżała, i zrehabilitujesz się, i obwieścisz swoją szaloną miłość do żony, i uwierzą Ci, i staniesz się bohaterem. Taka jest Francja. Nie chodzi między nami o głupie sto tysięcy; zapłacisz najpilniejsze długi; wstrzymasz ruinę sprzedając swoje dobra z prawem odkupu, bo będziesz miał szybko pozycję, która Ci pozwoli spłacić wierzycieli jeszcze przed terminem. Następnie, raz znając prawdziwy charakter żony, będziesz panował nad nią jednym słowem. Kochając ją, nie mogłeś z nią walczyć; nie kochając jej już, będziesz miał niezwalczoną siłę. Uczynię Ci Twoją teściową gibką jak rękawiczka; chodzi wszak o to, aby Ci odzyskać sto pięćdziesiąt tysięcy renty, które te kobiety sobie zachowały. Daj więc pokój ekspatriacji, która jest dla inteligentnych ludzi tym, czym piecyk z węglami dla szwaczki. Wyjechać czy to nie znaczy dać wygraną potwarzy? Gracz, który idzie po pieniądze, aby wrócić do gry, przegrywa wszystko. Trzeba mieć złoto w kieszeni. Robisz na mnie wrażenie, że jedziesz po świeże wojsko do Indii. Na nic! Jesteśmy dwaj gracze przy zielonym stole polityki, między nami pożyczka jest obowiązkiem. Tak więc bierz ekstrapocztę, wracaj do Paryża i zacznij partię na nowo; wygrasz ją grając z Henrykiem de Marsay, bo de Marsay umie chcieć i umie uderzać. Oto jak rzeczy stoją. Mój prawdziwy ojciec jest ministrem w Anglii. Będziemy mieli stosunki w Hiszpanii przez Evangelistow; bo skoro raz zmierzymy się na pazury z teściową, uznamy oboje, że nie ma żadnego interesu, aby czart zjadał czarta. Montriveau, mój drogi, jest generałem dywizji; będzie kiedyś ministrem wojny, bo jego wymowa daje mu wielki wpływ w Izbie. Ronquerolles zostaje ministrem stanu i rady przybocznej. Marcjal de la Roche-Hugon został świeżo ambasadorem w Niemczech i parem Francji; przynosi nam w posagu marszałka księcia de Carigliano i cały kuper Cesarstwa, który uczepił się tak głupio kręgosłupa Restauracji. Sérisy wodzi za nos Radę Stanu, gdzie jest nieodzowny, Granville trzyma sądownictwo, w którym ma dwóch synów; Grandlieu są świetnie sytuowani u dworu; Ferraud to dusza koterii Gondreville'a, podłych intrygantów, którzy zawsze są na górze, nie wiem czemu. Z takim oparciem czegóż możemy się lękać? Mamy nogę w każdej stolicy, oko we wszystkich gabinetach, siedzimy w rządzie bez jego wiedzy. Czy kwestia pieniężna nie jest głupstwem, niczym wobec tych wielkich sprężyn? Co to jest zwłaszcza kobieta? Czy zawsze będziesz studentem? Czym jest życie, mój drogi, kiedy kobieta jest całym życiem? To statek, nad którym się nie panuje, który płynie wedle oszalałej busoli, ale nie bez magnesu, którym miotają przeciwne wiatry i gdzie człowiek jest istnym galernikiem, skutym nie tylko przez prawo, ale i przez kaprys dozorcy, bez możności odwetu. Tfu, rozumiem, że wiedziony namiętnością lub szukając rozkoszy, jaką daje mu złożenie swej mocy w białe rączki, mężczyzna poddaje się władzy kobiety; ale poddać się Medorowi ? W takim razie rezygnuję z Angeliki. Wielki sekret alchemii społecznej, mój drogi, to wyciągnąć możliwie najwięcej z każdego wieku, który przeżywamy, mieć wszystkie liście na wiosnę, wszystkie kwiaty w lecie, wszystkie owoce w jesieni. Nabawiliśmy się, paru urwisów i ja, przez dwanaście lat jak istni muszkieterowie, nie odmawiając sobie niczego, nawet małego korsarstwa tu i ówdzie; teraz zaczniemy strząsać dojrzałe śliwki w wieku, w którym doświadczenie ozłociło zbiory. Chodź z nami, będziesz miał cząstkę w puddingu, który upieczemy. Przybywaj, a znajdziesz sercem oddanego przyjaciela w skórze Twego HENRYKA DE M. W chwili gdy Paweł de Manerville kończył ten list, którego każde zdanie było niby uderzenie młota w gmach jego nadziei, jego złudzeń, jego miłości, znajdował się za Azorami. Wśród tych ruin chwyciła go zimna, bezsilna wściekłość. — Co ja im zrobiłem? — pytał. To pytanie to jest okrzyk głupców, ludzi słabych, którzy, nie umiejąc nic widzieć, nie mogą nic przewidzieć. Krzyczał: — Henryku, Henryku! — do wiernego przyjaciela. Wielu ludzi byłoby oszalało. Paweł położył się spać i usnął owym głębokim snem, jaki następuje po ogromnych klęskach, snem, który ogarnął Napoleona po bitwie pod Waterloo. Paryż, wrzesień—październik 1835\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Kontrakt_Slubny-ebookRO/p14472i36207" target="_blank" title="Kontrakt Ślubny [Honoré de Balzac] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Kontrakt Ślubny [Honoré de Balzac] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>