Błogosławiony Janie Pawle II – módl się za nami! - Dzieci\nNasza Wspólnota, Numer specjalny 5 (193), 1 maja 2011\nNumer specjalny 5 (193)\nNa wiadomość o śmierci Jana Pawła II Minister generalny\nnaszego Zakonu Braci Mniejszych – Franciszkanów, o. José\nRodríguez Carballo OFM, Hiszpan, w liście do Współbraci napisał:\n„Z woli Opatrzności Bożej, właśnie w Oktawie Wielkanocy, zakończył się długi pontyfikat Karola Wojtyły. W czasie,\nkiedy Liturgia z tak ogromną siłą głosi i cały Kościół z radością śpiewa przesłanie wolności «nowego pierwszgo Dnia»,\nZmartwychwstały Jezus Chrystus przyjął do swojego Królestwa niegasnącego światła Jana Pawła II: niezmordowanego posłańca Dobrej Nowiny, niestrudzonego sługę człowieka, proroka pokoju, gorącego obrońcę wolności i godności każdej osoby ludzkiej. Pan przyjął Go w swoje ramiona, aby powiedzieć mu dziękuję, ponieważ, zgodnie ze swoim powołaniem, umacniał do ostatniej chwili braci i siostry\nw wierze słowem i swoim ewangelicznym życiem, a na koniec tajemniczą siłą cierpienia, przyjętego i przemienionego\nw świadectwo, czyniąc z Placu Św. Piotra «serce świata»”.\n„Milczenie... Jana Pawła II w tych ostatnich jego ziemskich dniach, stało się najbardziej wymownym słowem, dając nad wyraz sens i wartość głoszonemu słowu, a nie zawsze słuchanemu, w ponad dwudziestoletnim proroczym nauczaniu. W dziękczynieniu Zmartwychwstałemu natychmiast\npołączyli się wszyscy wierni Kościoła, mężczyźni i kobiety\ndobrej woli, oraz całe pokolenia młodzieży, którym zawsze\nwskazywał wspaniałe horyzonty. Do tego chóru wdzięczności chcemy dołączyć i my, jako Bracia Mniejsi, pomni związków, jakie od początku istnieją pomiędzy Zakonem a Papieżem, przede wszystkim za ojcowską opiekę i zatroskanie, jakimi Jan Paweł II otaczał naszą Braterską Wspólnotę od 1978\nroku aż do dzisiaj, okazując nam zawsze konkretne wyrazy\numiłowania, bliskości i szacunku”.\nMinister generalny swój list kończy zaś zdaniami napisanymi przez Papieża i Ojca duchowego naszego narodu o św. Franciszku z Asyżu, założycielu zakonu Braci Mniejszych:\n„Wzruszeni pożegnaniem tak wyjątkowego Papieża, dla\nożywienia naszego dziękczynnego wezwania do Pana, Ojca\nmiłosierdzia, zechciejmy więc teraz przypomnieć sobie niektóre Jego słowa wyjęte z «Orędzia» na Boże Narodzenie\n1986 roku: «O, jak piękne stopy tego posłańca radosnej nowiny, któremu na imię jest Franciszek, Biedaczyna z Asyżu,\nz Greccio i Góry Alwerni, Franciszek miłośnik wszelkiego\nstworzenia; Franciszek ujęty miłością Bożego Dzieciątka,\nnarodzonego w nocy w Betlejem, Franciszek, w którym zakrólowało serce Chrystusa po to, abyśmy poprzez całkowite\nubóstwo ucznia zrozumieli jak najlepiej ubóstwo Nauczyciela i pozostali prości w pojmowaniu miłości i pokoju». «Bądź\npochwalony Panie» przez naszego Papieża Jana Pawła II, ponieważ «od Ciebie, Najwyższy, pochodzi wszelkie zrozumienie»!” (tł. o. Eligiusz Dymowski OFM).\nW tym ostatnich słowach, będącymi parafrazą „Pieśni słonecznej” św. Franciszka, Ojciec José, generał Zakonu, uznał\ni publicznie wyznał świętość Jana Pawła II. W dniu dzisiejszym Kościół powszechny, odpowiadając na głosy wiernych\n(vox populi), po wnikliwym zbadaniu podstaw tej wiary, potwierdza jej autentyczność swoim autorytetem i ogłasza Jana\nPawła II, papieża, błogosławionym. Tym samym daje nam Go\njako wzór do naśladowania i jako orędownika przed Bogiem.\nBł. Jan Paweł II szedł do świętości nie tylko jako papież,\nale już jako dziecko, młodzieniec, kapłan i biskup. Ślady tego\nzostawił również na naszych Azorach, a szczególnie w naszej\nświątyni. W jej dolnych częściach, dawnej kaplicy, którą porównał do Groty Betlejemskiej, sprawował Mszę św. i głosił słowo Boże; to samo czynił w kaplicy dolnej obecnego\nkościoła i w jego głównej nawie, które uroczyście poświęcił\n„w stanie surowym”. Przemierzał również plac przykościel-\nny. Był także w ówczesnych parterowych pomieszczeniach\nklasztoru. Wszystko to zobowiązuje nas do kroczenia jego śladami, ale także do upamiętnienia tej Jego obecności. Od zaraz możemy uczynić Go patronem kaplicy, a kiedy zaistnieją odpowiednie warunki i możliwości materialne oraz wola\nprzełożonych i parafian, można będzie utrwalić Jego obecność w postaci witraża w niewykorzystanym do tej pory dużym oknie naszej świątyni dedykowanej Matce Niepokalanej, której był On całkowicie oddany (Totus Tuus).\nTymczasem, spróbujmy wsłuchać się w Jego prorocze słowa i przypomnieć sobie Jego obecność na Azorach, a także\nw innych klasztorach naszej prowincji zakonnej na terenie Archidiecezji Krakowskiej oraz rozpoznać Jego posługę, jako\nGłowy Kościoła, wobec całego naszego Zakonu w świecie.\n„Niestrudzony sługa człowieka, prorok\npokoju, gorący obrońca wolności\ni godności każdej osoby ludzkiej”\n1. „Myśląc Ojczyzna...”\n„Ojczyzna – kiedy myślę – wówczas wyrażam siebie i zakorzeniam, mówi mi o tym serce, jakby ukryta granica, która\nze mnie przebiega ku innym, aby wszystkich ogarniać w przeszłość dawniejszą niż każdy z nas: z niej się wyłaniam... gdy\nmyślę Ojczyzna – by zamknąć ją w sobie jak skarb. Pytam\nwciąż, jak go pomnożyć, jak poszerzyć tę przestrzeń, którą wypełnia” (K. Wojtyła, Poezje i dramaty, Kraków 1979).\nostatnich stuleci. Jest matką, która wiele przecierpiała i wciąż\nna nowo cierpi. Dlatego też ma prawo do miłości szczególnej. Potrzeba nieustannej odnowy umysłów i serc, aby przepełniała je miłość i sprawiedliwość, uczciwość i ofiarność,\nszacunek dla innych i troska o dobro wspólne, szczególnie\no to dobro, jakim jest wolna Ojczyzna” (Z listu napisanego\nz okazji 25. rocznicy I pielgrzymki do Ojczyzny).\nNiech nikt nie śmie rozliczać nas\n„Modlimy się za Ojczyznę, widząc całą jej przeszłość.\nPrzeszłość wielką i trudną; przeszłość, która całym pokoleniom wyciskała łzy. Całe pokolenia krwawiły, nosiły kajdany. Tym cenniejsza jest dla nas ta Ojczyzna, ponieważ okupiona ceną tylu pokoleń. Nie oderwiemy się od tej przeszłości. Nie pozwolimy jej sobie wyrwać z duszy. Ona jest naszą\ntożsamością także i dzisiaj! Chcemy, żeby nasza młodzież poznawała całą prawdę o dziejach narodu. Chcemy, żeby dziedzictwo polskiej kultury, bez żadnych dewiacji było przekazywane coraz to nowym pokoleniom Polaków! Naród żyje\nprawdą o sobie. Ma prawo do prawdy o sobie! I tę prawdę\nma prawo zdobywać. Przede wszystkim ma prawo jej oczekiwać od tych, którzy wychowują; którzy prowadzą przedszkola, szkoły, uniwersytety. To jest podstawowa treść naszej modlitwy za Ojczyznę... Nie można krzywić i paczyć\nduszy młodego Polaka, bo wyrwany z tej głębokiej, tysiącletniej gleby, przestaje widzieć, kim jest i łatwo staje się pastwą swoich słabości. A słabości jest niemało. I my drżymy\no naszą przyszłość, patrząc na to, jak zdobyły sobie prawo\nobywatelstwa we współczesności różne nasze słabości; różne słabości, których konsekwencje są czasem nieodwracalne\ni nieobliczalne. Dlatego na tym miejscu zanosimy modlitwy\no przyszłość naszej Ojczyzny, bo ją miłujemy! bo ją miłujemy! To jest nasza wielka miłość! I niech nikt nie śmie rozliczać nas z miłości do Ojczyzny, do Polski! Niech się nikt\nnie waży...!” (Z homilii wygłoszonej podczas procesji Bożego Ciała w Krakowie, 25 maja 1978 r.).\nMiłość do Boga i do Ojczyzny\n„W duszy Polaka dwa uczucia: uczucie religijne i patriotyczne uczucie miłości do Ojczyzny chadzają ze sobą w parze; chociaż uczucie religijne – miłość Boga i płynąca z niej\nmiłość bliźniego – prowadzi nas do ojczyzny wiecznej, to\nprzecież wyzwala równocześnie żarliwy stosunek do ojczyzny doczesnej; ten stosunek karmi i pogłębia. Te dwa uczucia złączyły się w duszach naszych zwłaszcza poprzez doświadczenia dziejowe – cierpienia i niedole naszego narodu.\nWtedy to doświadczaliśmy zarazem, jak wielkim źródłem\nsiły jest dla nas religia” (Z homilii na 50 rocznicę odzyskania\nprzez Polskę niepodległości, Marcyporęba, 10 XI 1968 r.).\nNiełatwo jest zrezygnować\nz powrotu do Ojczyzny\n„Drodzy Rodacy! Niełatwo jest zrezygnować z powrotu do Ojczyzny, «...do tych pól umajonych kwieciem rozmaitem, pozłacanych pszenicą, posrebrzanych żytem» – jak pisał Mickiewicz, do tych gór i dolin, i jezior, i rzek, do tych\nludzi umiłowanych, do tego Królewskiego Miasta. Ale skoro taka jest wola Chrystusa, trzeba ją przyjąć. Więc przyjmuję. Proszę was tylko, aby to odejście jeszcze bardziej nas połączyło i zjednoczyło w tym, co stanowi treść naszej wspólnej miłości. Nie zapominajcie o mnie w modlitwie na Jasnej\nGórze i w całej naszej Ojczyźnie. Niech ten papież, który jest\nkrwią z waszej krwi i sercem z waszych serc, dobrze służy\nKościołowi i światu w trudnych czasach kończącego się drugiego tysiąclecia. Proszę was też, abyście zachowali wierność\nChrystusowi, Jego Krzyżowi, Kościołowi i Jego Pasterzom.\nProszę, abyście przeciwstawiali się wszystkiemu, co uwłacza ludzkiej godności i poniża obyczaje zdrowego społeczeństwa; co czasem może aż zagrażać jego egzystencji i dobru\nwspólnemu, co może umniejszać jego wkład do wspólnego\nskarbca ludzkości, narodów chrześcijańskich, Chrystusowego Kościoła” (Audiencja dla Polaków, 23 X 1978 r.).\n„Dziś, u progu trzeciego tysiąclecia, słowa te zdają się nabierać szczególnej wymowy. Kieruję je ponownie do wszystkich, zwłaszcza do moich rodaków, jako najlepsze życzenie.\nOtwórzcie na oścież drzwi Chrystusowi – drzwi kultury, ekonomii, polityki, rodziny, życia osobistego i społecznego. Nie ma\nna ziemi innego imienia, w którym moglibyśmy być zbawieni, jak tylko to Imię, imię Odkupiciela człowieka. Tylko Chrystus jest naszym Pośrednikiem u Ojca, jedyną nadzieją, która\nnie zawodzi. Bez Chrystusa człowiek nie pozna siebie w całej pełni, nie będzie wiedział do końca, kim jest i dokąd zdąża.\nOtworzyć drzwi Chrystusowi to znaczy otworzyć się na\nNiego i na Jego naukę. Stać się świadkiem Jego życia, męki\ni zmartwychwstania. To znaczy zjednoczyć się z Nim przez\nmodlitwę i sakramenty święte. Bez więzi z Chrystusem\nwszystko traci swój pełny sens, zacierają się granice między\ndobrem i złem. Dzisiaj w Polsce potrzeba ludzi głębokiej\nwiary i prawego sumienia, ludzi ukształtowanych na Ewangelii i społecznej nauce Kościoła. Ludzi, dla których sprawy\nBoskie są sprawami najważniejszymi, ludzi, którzy posiadają umiejętność dokonywania wyborów zgodnych z Bożymi\nprzykazaniami i Ewangelią. Potrzeba odważnych i odpowie-\ndzialnych chrześcijan uczestniczących we wszystkich sektorach życia społecznego i narodowego, nie lękających się\nprzeszkód i przeciwności. Nadszedł czas nowej ewangelizacji. Dlatego, moi drodzy, zwracam się do was z tym wołaniem: „Otwórzcie drzwi Chrystusowi!” Bądźcie Jego świadkami aż po krańce ziemi, ale przede wszystkim na naszej ojczystej ziemi. Bądźcie Jego prawdziwymi uczniami zdolnymi „odnawiać oblicze ziemi” i rozpalać ogień miłości i sprawiedliwości w sercach ludzi i w całym narodzie” (Spotkanie\nz rodakami na placu św. Piotra, 16 X 1998 r.).\nDobro mojej Ojczyzny uważam\n„Staram się odwdzięczyć codzienną modlitwą za wszystkich moich rodaków, za cały nasz naród, za całą Polskę, moją\nziemię ojczystą, w której stale tkwię głęboko wrośnięty korzeniami całego mojego życia, mojego serca i mojego powołania. Sprawy mojej Ojczyzny zawsze były i są mi bardzo bliskie. Wszystko co przeżywa mój naród, wszystko to głęboko noszę w sercu. Dobro mojej Ojczyzny uważam za moje\ndobro, a to, co jej przynosi szkodę czy ujmę, wszystko, co\njej zagraża, staje się zawsze niejako moim udziałem, udziałem serca, myśli i odczuć” (Fragment przemówienia do rodaków, Plac św. Piotra, 16 X 1998 r.).\nCodziennie modlę się za Ojczyznę\n„Moi Drodzy, chciałbym dzisiaj przypomnieć fragment\nz modlitwy za Ojczyznę, którą codziennie odmawiam i myślę, że wielu z Was to czyni: «Wszechmogący, Wieczny\nBoże, daj nam szeroką i głęboką miłość ku braciom i najmilszej Matce – Ojczyźnie naszej, byśmy Jej i Ludowi,\nTwoich zleceń nie zapomniawszy, mogli służyć uczciwie».\nJak widzimy w tej modlitwie są postawieni obok siebie bracia i Ojczyzna – Matka. Myślę, że to jest równocześnie jakiś wskaźnik dla wszystkich moich Rodaków w Ojczyźnie\ni poza Ojczyzną, którzy chcą się kierować miłością własnej\nOjczyzny, żeby w tej miłości odnajdywać zawsze braci, tych,\ndo których miłość Ojczyzny musi być także adresowana”\n(Telegram do Zjazdu Walnego ZHP poza granicami Kraju,\nCastel Gandolfo, 27 IX 1981 r.).\nPocałunek polskiej ziemi\n„Pocałunek złożony na ziemi polskiej ma jednak dla mnie\nsens szczególny. Jest to jakby pocałunek złożony na rękach matki – albowiem Ojczyzna jest naszą matką ziemską. Polska jest\nmatką szczególną. Niełatwe są jej dzieje, zwłaszcza na przestrzeni ostatnich stuleci. Jest matką, która wiele przecierpiała\ni wciąż na nowo cierpi. Dlatego też ma prawo do miłości szczególnej” (Z przemówienia na lotnisku Okęcie 16 VI 1983 r.).\nNaród to rodzina\n„A chociaż trudno jest upodabniać naród – to wielomilionowe społeczeństwo – do rodziny, najmniejszej, jak wiadomo, ludzkiej wspólnoty, społeczności, to i w nim także, narodzie, jedność zależy od sprawiedliwego zabezpieczenia potrzeb, praw i zadań każdego członka narodu. Tak, aby nie rodził się rozdźwięk i kontrast na tle różnic, które niesie z sobą\nuprzywilejowanie jednych, upośledzenie drugich. Z dziejów\nOjczyzny naszej wiemy, jak zadanie to jest trudne – a jednak\nnigdy nie można zrezygnować z olbrzymiego wysiłku, którego celem jest budowanie sprawiedliwej jedności wśród synów i córek jednej Ojczyzny. Musi zaś temu towarzyszyć miłość tejże Ojczyzny: umiłowanie jej kultury i historii, umiłowanie specyficznych wartości, które stanowią o miejscu tej\nOjczyzny w wielkiej rodzinie narodów, umiłowanie wreszcie rodaków – ludzi mówiących tym samym językiem i odpowiedzialnych za tę samą wspólną sprawę, której na imię\n«Ojczyzna»” (Częstochowa, 5 VI 1979 r.).\nI odnowi oblicze ziemi! Tej ziemi!\n„Kościół przyniósł Polsce Chrystusa – to znaczy klucz do\nrozumienia tej wielkiej i podstawowej rzeczywistości, jaką\njest człowiek. Człowieka bowiem nie można do końca zrozumieć bez Chrystusa. A raczej: człowiek nie może siebie sam\ndo końca zrozumieć bez Chrystusa. Nie może zrozumieć ani\nkim jest, ani jaka jest jego właściwa godność, ani jakie jest\njego powołanie i ostateczne przeznaczenie. Nie może tego\nwszystkiego zrozumieć bez Chrystusa. I dlatego Chrystusa nie\nmożna wyłączać z dziejów człowieka w jakimkolwiek miejscu ziemi. Nie można też bez Chrystusa zrozumieć dziejów\nPolski – przede wszystkim jako dziejów ludzi, którzy przeszli i przechodzą przez tę ziemię...\nNie sposób zrozumieć tego Narodu, który miał przeszłość tak wspaniałą, ale zarazem tak straszliwie trudną\n– bez Chrystusa. Nie sposób zrozumieć tego miasta, Warszawy, stolicy Polski, która w roku 1944 zdecydowała się\nna nierówną walkę z najeźdźcą, na walkę, w której została opuszczona przez sprzymierzone potęgi, na walkę, w której legła pod własnymi gruzami, jeśli się nie pamięta, że\npod tymi samymi gruzami legł również Chrystus-Zbawiciel\nze swoim krzyżem sprzed kościoła na Krakowskim Przedmieściu. Nie sposób zrozumieć dziejów Polski od Stanisława na Skałce do Maksymiliana Kolbego w Oświęcimiu, jeśli się nie przyłoży do nich tego jeszcze jednego i tego podstawowego kryterium, któremu na imię Jezus Chrystus.\nI wołam ja, Syn polskiej ziemi, a zarazem ja: Jan Paweł II papież, wołam z całej głębi tego Tysiąclecia, wołam w przededniu święta Zesłania Ducha Świętego, wołam wraz z Wami\nwszystkimi: Niech zstąpi Duch Twój! Niech zstąpi Duch\nTwój! I odnowi oblicze ziemi! Tej Ziemi! Amen” (Warszawa, Plac Zwycięstwa, 2 VI 1979 r.).\n„Wbrew pozorom, praw sumienia trzeba bronić także dzisiaj. Pod hasłami tolerancji, w życiu publicznym i w środkach masowego przekazu szerzy się nieraz wielka, może coraz większa nietolerancja. Odczuwają to boleśnie ludzie wierzący. Zauważa się tendencje do spychania ich na margines\nżycia społecznego, ośmiesza się i wyszydza to, co dla nich\ndyskryminacji budzą niepokój i muszą dawać wiele do myślenia. Bracia i Siostry! Czas próby polskich sumień trwa!\nMusicie być mocni w wierze! Dzisiaj, kiedy zmagacie się\no przyszły kształt życia społecznego i państwowego, pamiętajcie, iż zależy on przede wszystkim od tego, jaki będzie człowiek – jakie będzie jego sumienie” (Skoczów, 22 V 1995 r.).\nNie lękajcie się brać odpowiedzialności za\nżycie społeczne w Ojczyźnie\n„Jaką drogą pójdziemy w trzecie tysiąclecie? «Kładę dziś\nprzed tobą życie i szczęście, śmierć i nieszczęście» – mówi\nprorok. Bracia i siostry, proszę was: «wybierajcie życie»!\nTen wybór dokonuje się w sercu, w sumieniu człowieka, ale\nnie pozostaje on bez wpływu również na życie społeczności – narodu. Każdy człowiek wierzący jest w jakiś sposób\nodpowiedzialny za kształt życia społecznego. Chrześcijanin\nżyjący wiarą, żyjący Eucharystią, jest wezwany do budowania przyszłości własnej i swego narodu – przyszłości opartej\nna mocnych fundamentach Ewangelii. Nie lękajcie się zatem\nbrać odpowiedzialności za życie społeczne w naszej Ojczyźnie. To jest wielkie zadanie, jakie stoi przed człowiekiem:\npójść odważnie do świata; kłaść podwaliny pod przyszłość,\nby była ona czasem poszanowania człowieka, by była otwarta\nna Dobrą Nowinę! Czyńcie to w jednomyślności, która wyrasta z miłości do człowieka oraz z umiłowania Ojczyzny”\n(Wrocław, Legnickie Pole, 2 VI 1997 r.).\nJestem synem Narodu, który przetrwał\nnajstraszliwsze doświadczenia dziejów\n„Naród bowiem jest tą wielką wspólnotą ludzi, których łączą różne spoiwa, ale nade wszystko właśnie kultura. Naród istnieje „z kultury” i dla ”dla kultury”. I dlatego właśnie jest ona\ntym wielkim wychowawcą ludzi do tego, aby „bardziej być” we\nwspólnocie, która na dłuższą historię niż każdy człowiek i własna rodzina – zarazem zaś we wspólnocie, w oparciu o którą\nkażda rodzina wychowuje, poczynając od tego, co najprostsze:\nod języka, którym mały człowiek uczy się mówić, aby stawać\nsię członkiem tej wspólnoty, którą jest jego rodzina i jego Naród. W tym, co w tej chwili mówię i dalej pragnę powiedzieć,\ndochodzi do głosu szczególne doświadczenie i szczególne takie\nświadectwo. Jestem synem Narodu, który przetrwał najstraszliwsze doświadczenia dziejów, którego wielokrotnie sąsiedzi\nskazywali na śmierć – a on pozostał przy życiu i pozostał sobą.\nZachował własną tożsamość i zachował pośród rozbiorów i okupacji własną suwerenność jako Naród – nie w oparciu o jakiekolwiek inne środki fizycznej potęgi, ale tylko w oparciu o własną kulturę, która okazała się w tym wypadku potęgą większą\nod tamtych potęg” (Z przemówienia w UNESCO, 2 VI 1980 r.).\nPiękno ojczystej ziemi\n„Kiedy wędruję po polskiej ziemi, od Bałtyku, przez\nWielkopolskę, Mazowsze, Warmię i Mazury, kolejne ziemie\nwschodnie od Białostockiej aż do Zamojskiej, i kontempluję piękno tej ojczystej ziemi, uprzytamniam sobie ten szczególny wymiar zbawczej misji Syna Bożego. Tu z wyjątkową\nmocą zdaje się przemawiać błękit nieba, zieleń lasów i pól,\nsrebro jezior i rzek. Tu śpiew ptaków brzmi szczególnie znajomo, po polsku. A wszystko to świadczy o miłości Stwórcy,\no ożywczej mocy Jego Ducha i o odkupieniu, którego Syn\ndokonał dla człowieka i dla świata.\nPiękno tej ziemi skłania mnie do wołania o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. Jeśli kochacie tę ojczystą ziemię,\nnich to wołanie nie pozostanie bez odpowiedzi! Zwracam się\nw szczególny sposób do tych, którym powierzona została odpowiedzialność za ten kraj i za jego rozwój, aby nie zapominali o obowiązku chronienia go przed ekologicznym zniszczeniem! Niech tworzą programy ochrony środowiska i czuwają\nnad ich skutecznym wprowadzaniem w życie! Niech kształtują\nnade wszystko postawy poszanowania dobra wspólnego, praw\nnatury i życia! Niech ich wspierają organizacje, które stawiają\nsobie za cel obronę dóbr naturalnych! W rodzinie i w szkole\nnie może zabraknąć wychowania do szacunku dla życia, dla\ndobra i piękna” (Zamość, 12 czerwca 1999 r.).\nWierni swym korzeniom\n„Sercem ogarniam raz jeszcze was wszystkich, którzy trudzicie się – każdy na swój sposób – dla dobra ojczystej ziemi,\naby stawała się coraz bardziej dostatnim i bezpiecznym domem wszystkich Polaków, aby mogła dawać także swój twórczy wkład do wspólnego skarbca wielkiej rodziny krajów europejskich, do której należy od przeszło tysiąca lat... Wierność\nkorzeniom nie oznacza mechanicznego kopiowania wzorów\nz przeszłości. Wierność korzeniom jest zawsze twórcza, gotowa do pójścia w głąb, otwarta na nowe wyzwania, wrażliwa na\n«znaki czasu». Wyraża się ona także w trosce o rozwój rodzimej kultury, w której wątek chrześcijański obecny był od samego początku. Wierność korzeniom oznacza nade wszystko\numiejętność budowania organicznej więzi między odwiecznymi wartościami, które tyle razy sprawdziły się w historii,\nwyzwaniami świata współczesnego, między wiarą a kulturą, między Ewangelią a życiem. Życzę moim rodakom i życzę Polsce, aby właśnie w ten sposób umiała być wierna sobie i tym korzeniom, z których wyrosła. Polska wierna swym\nkorzeniom. Europa wierna swym korzeniom” (Z przemówienia na lotnisku w Balicach, 10 VI 1997 r.).\nNiech się odrodzi polska rodzina\n„Czy wolno lekkomyślnie narażać polskie rodziny na dalsze zniszczenie? Nie można tutaj mówić o wolności człowieka, bo to jest wolność, która zniewala. Tak, trzeba wychowania do wolności, trzeba dojrzałej wolności. Tylko na takiej\nmoże się opierać społeczeństwo, naród, wszystkie dziedziny\njego życia, ale nie można stwarzać fikcji wolności, która rzekomo człowieka wyzwala, a właściwie go zniewala i znieprawia. Z tego trzeba zrobić rachunek sumienia u progu III Rzeczypospolitej! Może dlatego mówię tak, jak mówię, ponieważ\nto jest moja matka, ta ziemia! To jest moja Matka, ta Ojczyzna! To są moi bracia i siostry! I zrozumcie, wy wszyscy, którzy lekkomyślnie podchodzicie do tych spraw, zrozumcie, że\nte sprawy nie mogą mnie nie obchodzić, nie mogą mnie nie\nboleć! Was też powinny boleć! Łatwo jest zniszczyć, trudniej\nodbudować. Zbyt długo niszczono! Trzeba intensywnie odbudowywać! Nie można dalej lekkomyślnie niszczyć!... Niech\nsię odrodzi pokolenie braci i sióstr Syna Bożego – Syna Maryi... Niech się odrodzi w Bogu ludzkie ojcostwo i ludzkie\nmacierzyństwo, niech się odrodzi rodzina, polska rodzina,\nszczególne miejsce Przymierza Boga z ludźmi. Imię jego:\nkościół domowy” (Kielce, 3 VI 1991 r.).\nUczciwość w całym życiu\n„Ale zarazem nigdy nie zapominajmy o tym, drodzy bracia i siostry, że pieniądz, bogactwo i różne wygody tego świata przemijają, a zatem nie mogą być naszym celem ostatecznym. Osoba ludzka jest ważniejsza niż rzeczy, a dusza jest\nważniejsza niż ciało, toteż nigdy i nikomu nie wolno dążyć\ndo dóbr materialnych z pogwałceniem prawa moralnego,\nz pogwałceniem praw drugiego człowieka. Dlatego serdecznie życzę wam wszystkim, aby nikt z was i nigdy nie próbował się bogacić kosztem bliźniego. Ponadto życzę wam, drodzy moi rodacy, żebyście w swoich dążeniach do polepszenia\nbytu materialnego nie zagubili zwyczajnej ludzkiej wrażliwości na cudzą biedę. I bardzo też uważajmy, żebyśmy się nie\nstali społeczeństwem, w którym wszyscy wszystkim czegoś\nzazdroszczą. Przywracajmy blask naszemu pięknemu słowu\nuczciwość: uczciwość, która jest wyrazem ładu serca, uczciwość w słowie i czynie, uczciwość w rodzinie i stosunkach\nsąsiedzkich, w zakładzie pracy i w ministerstwie, w rzemiośle i handlu, uczciwość, po prostu uczciwość w całym życiu.\nJest ona źródłem wzajemnego zaufania, a w następstwie jest\ntakże źródłem pokoju społecznego i prawdziwego rozwoju.\nNiech w nowych warunkach słowo to nabiera nowego, dojrzałego znaczenia” (Płock, 7 VI 1991 r.).\nZanim odejdę popatrzę jeszcze na Polskę\n„Musicie być mocni. Drodzy Bracia i Siostry! Musicie być\nmocni tą mocą, którą daje wiara! Musicie być mocni mocą\nwiary! Musicie być wierni! Dziś tej mocy bardziej Wam potrzeba niż w jakiejkolwiek epoce dziejów. Musicie być mocni\nmocą nadziei, która przynosi pełną radość życia i nie dozwala\nzasmucać Ducha Świętego! Musicie być mocni mocą miłości, która jest potężniejsza niż śmierć, jak to objawił św. Stanisław i błogosławiony Maksymilian Maria Kolbe. Musicie\nbyć mocni miłością, która «cierpliwa jest, łaskawa jest... nie\nzazdrości, nie szuka poklasku, nie unosi się pychą... nie pamięta złego; nie cieszy się z niesprawiedliwości, lecz współweseli się z prawdą»... I dlatego pozwólcie, że zanim odejdę – popatrzę jeszcze stąd na Kraków, na ten Kraków, w którym każdy kamień, każda cegła jest mi droga – popatrzę stąd\nna Polskę... I dlatego – zanim stąd odejdę proszę was, abyście\ncałe to duchowe dziedzictwo, któremu na imię «Polska», raz\njeszcze przyjęli z wiarą, nadzieją i miłością – taką, jaką zaszczepia w nas Chrystus na chrzcie świętym, – abyście nigdy\nnie zwątpili i nie znużyli się, i nie zniechęcili, – abyście nie\npodcinali sami tych korzeni, z których wyrastamy.\nProszę was: – abyście mieli ufność nawet wbrew każdej swojej słabości, abyście szukali zawsze duchowej mocy\nu Tego, u którego tyle pokoleń ojców naszych i matek ją znajdowało, – abyście od Niego nigdy nie odstąpili, – abyście nigdy nie utracili tej wolności ducha, do której On «wyzwala»\nczłowieka, abyście nigdy nie wzgardzili tą Miłością, która\njest «największa», która się wyraziła przez Krzyż, a bez której życie ludzkie nie ma ani korzenia, ani sensu. Proszę was\no to przez pamięć i przez potężne wstawiennictwo Bogarodzicy z Jasnej Góry i wszystkich Jej sanktuariów na ziemi\npolskiej, przez pamięć św. Wojciecha, który zginął dla Chrystusa nad Bałtykiem, przez pamięć św. Stanisława, który legł\npod mieczem królewskim na Skałce. Proszę was o to. Amen”\n(Kraków, 9 VI 1979 r.).\n„W chwili, w której przychodzi mi wracać do Watykanu, spoglądam raz jeszcze na was wszystkich z wielką radością i dziękuję Bogu, że dane mi było znowu przebywać\nw Ojczyźnie. Myślami obejmuję kolejne etapy tej trzydniowej pielgrzymki: Łagiewniki, krakowskie Błonia, Kalwarię Zebrzydowską. Zachowuję w pamięci rozmodloną rzeszę wiernych, świadectwo wiary Kościoła w Polsce i waszej\nufności w moc Bożego miłosierdzia. Żegnając się z Polską,\npragnę was wszystkich, drodzy rodacy, serdecznie pozdrowić. Tak wielu mnie oczekiwało, tak wielu pragnęło się ze\nmną spotkać. Nie wszystkim było to dane. Może za następnym razem... Polskim rodzinom życzę, ażeby w modlitwie\nznajdowały światło i moc do wypełniania swoich zadań, szerząc w swoich środowiskach przesłanie miłości miłosiernej.\nNiech Bóg, który jest źródłem życia, błogosławi wam każdego dnia...” (Fragment przemówienia pożegnalnego wygłoszonego na lotnisku w Balicach, 19 VIII 2002 r.).\n2. Ziemia darem Boga\nZiemia jest darem Boga\n„Poważna i spokojna refleksja o człowieku i współżyciu\nludzi w społeczeństwie, oświecona i umocniona Słowem Bożym i nauką Kościoła od samych jego początków, mówi nam,\nże ziemia jest darem Boga, darem, który czyni On wszystkim\nistotom ludzkim, mężczyznom i kobietom, pragnąc widzieć\nich złączonych w jednej rodzinie i pozostających w duchu braterstwa. A zatem nie godzi się, gdyż nie jest to zgodne z planem Bożym, by rozporządzać tym darem tak, że z jego dobrodziejstw korzystaliby jedynie nieliczni, podczas gdy inni,\nogromna większość, zostaliby zeń wykluczeni. Jeszcze bardziej dotkliwy jest brak równowagi i związana z nim krzycząca niesprawiedliwość, gdy ta ogromna większość skazana z tego właśnie powodu na niedostatek, ubóstwo i upośledzenie” (Brazylia, Recife, 7 VII 1980 r.).\nZaludniajcie ziemię i czyńcie ją sobie poddaną\n„W Księdze Rodzaju widzimy, jak «Bóg wziął człowieka\ni umieścił go w ogrodzie Eden, aby uprawiał go i doglądał»\n(Rdz 2, 15). W dzisiejszym czytaniu słyszeliśmy polecenie\nBoga: Zaludniajcie ziemię i czyńcie ją sobie poddaną; i panujcie nad stworzeniem. O czym mówią te teksty? Język Biblii mówi wyraźnie, że jest wolą Stwórcy, by związek człowieka z naturą był związkiem mądrego i szlachetnego gospodarza i opiekuna, a nie nierozważnego eksploratora. Takie właśnie znaczenie mają słowa «panować», «uprawiać»\nziemię: zasada ta dyktuje linie działania obowiązującą tych\nwszystkich, którzy odpowiedzialni są za ziemię i nią zainteresowani – osobom sprawującym władzę publiczną, technikom, przedsiębiorcom i pracownikom” (Filipiny, Legazpi, 21 II 1981 r.).\nZiemia należy do człowieka\n„W pierwszym rozdziale Księgi Rodzaju Bóg powiada:\nweźcie ziemię w posiadanie… «daję wam oto wszelką roślinę\nprzynoszącą ziarno po całej ziemi i wszelkie drzewo, którego owoc ma w sobie nasienie: dla was będą one pokarmem»\n(Rdz 1, 29). Ziemia należy do człowieka, ponieważ człowiekowi Bóg ją powierzył, by swoją pracą nad nią zapanował.\n(Brazylia, Recife, 7 VII 1980 r.).\n„A chociaż praca na roli zmieniła nieco swój dawny charakter w związku z postępem techniki, to jednak nadal zachowuje swe tradycyjne, istotne znamiona. Warsztatem pracy jest\nziemia, którą człowiek uprawia, a uprawiając pozwala się objawić tej ziemi w jej urodzaju, w jej naturalnej płodności. Staje się więc ta ziemia – warsztat pracy rolnika – ziemia, która\nrodzi i karmi, jakimś podobieństwem matki: matka-ziemia.\nO żadnym innym warsztacie pracy niepodobna tak się wyrazić... Spraw rolnictwa nie można odrywać, oczywiście, od\nreform całego systemu gospodarczego, ale też wszyscy czują, że ta dziedzina, nie tylko zresztą w naszej Ojczyźnie, wymaga szczególnej ochrony, współpracy wielu sektorów i solidarności wszystkich środowisk, a nade wszystko wymaga\nzabezpieczenia wolnej inicjatywy samych rolników. Wszyscy\nwiemy, jak wiele jest trudnych spraw do rozwiązania. Trzeba, by był słyszany w państwie i respektowany gospodarski\ngłos rolnika” (Łomża, 4 VI 1991 r.).\n„Człowiek pracujący na roli utożsamia się ze swoją pracą, z ziemią; sprawia, że żyje z niej wielu, także i w wielkich\nmiastach. Tam zapuszcza głębokie korzenie, które w sposób\nniezatarty znaczą jego istotę. Oderwać go od rodzinnej ziemi,\npchnąć go ku ryzykownej ucieczce w stronę wielkich metro-\npolii albo też nie zagwarantować mu prawa do słusznego posiadania ziemi – wszystko to oznacza naruszenie jego praw\njako człowieka i dziecka Bożego. Oznacza wprowadzenie\nw społeczeństwo niebezpiecznego braku równowagi” (Brazylia, Recife 7 VII 1980 r.).\n„Świat wiejski posiada naprawdę nieocenione bogactwo ludzkie i religijne: głęboko zakorzenioną miłość rodziny i pokoju, zmysł religijny, uznanie dla przyjaźni, zaufanie\ni otwartość wobec Boga; oddanie Najświętszej Maryi Pannie… Czyż nie wychwalacie tych wartości, śpiewając: Jeśli\nszukasz w życiu szczęścia na farmie się osiedl. Ludzie, chociaż wiejscy, mają tam złote serca, które są skarbem i dumą\nzagrody. Społeczeństwo ma wobec was niewątpliwie wielkie długi. Zasłużyliście zatem na hołd, który Papież pragnie\nwam złożyć. Dziękuję wam, drodzy robotnicy rolni, za cenny wkład służący społecznemu dobru ludzkości; społeczeństwo ma wam bardzo wiele do zawdzięczenia” (Filipiny, Legazpi, 21 II 1981 r.).\n„Serdecznie pozdrawiam rolników z Polski i z innych krajów, którzy przeżywają dziś swój Jubileusz. Przez wasz codzienny trud w sposób najbardziej bezpośredni realizujecie\nwezwanie Stwórcy, by człowiek czynił sobie ziemię poddaną. Niech Bóg błogosławi wam w tej pracy, aby wszyscy ludzie mogli obficie korzystać z jej owoców. Żywią i bronią\n– te słowa przytoczyłem wczoraj. Dziś je powtarzam raz jeszcze. One się do was odnoszą. Polski rolnik, syn polskiej ziemi, żywił i bronił. Dlatego zasługuje na wdzięczność i troskę\no jego przyszłość. Szczęść Boże!” (Watykan, 12 XI 2001 r.).\nBóg powierzył ziemię człowiekowi\n„Wierność Boga! Dla was, ludzi pracujących na roli, jest\nona doświadczeniem codziennym, które obserwujecie wciąż\nna nowo w przyrodzie. Znacie język ziemi i nasion, trawy\ni drzew, owoców i kwiatów. W każdym otoczeniu – na stromych zboczach gór i na żyznych równinach – i pod każdym\nniebem ten język ma swój urok, dobrze wam znany. Ten język\nmówi, że Bóg dochowuje wierności słowom, które wypowiedział w trzecim dniu stworzenia: «Niechaj ziemia wyda rośliny zielone: trawy dające nasiona, drzewa owocowe» (Rdz\n1, 1). Ten powolny i ukryty, ale pełen życia ruch natury także\ndzisiaj – tak jak na początku – znajduje upodobanie w oczach\nStwórcy: «A Bóg widział, że były dobre»”. (Rdz 1, 12).\n„W kulturze świata rolniczego od zawsze obecna jest świadomość ryzyka, jakie zagraża zbiorom ze względu na nieprzewidywalność pogody. Dzisiaj jednak do zagrożeń naturalnych dołączają nowe, często powstające na skutek ludzkiej bezmyślności. W naszej epoce rolnictwo musi się zmagać ze skutkami uprzemysłowienia i nie zawsze uporządkowanego rozwoju obszarów miejskich, ze zjawiskiem zanieczyszczenia atmosfery i zachwiania równowagi środowiska,\nz problemem składowania odpadów toksycznych i wycinania lasów. Chrześcijanin, choć ufa zawsze w pomoc Bożą,\nmusi podejmować odpowiedzialne działania w trosce o to,\naby wartość ziemi była zawsze szanowana i chroniona. Praca\nna roli powinna być coraz lepiej zorganizowana oraz wspomagana z funduszy społecznych, które w pełni wynagrodzą trud, jaki się z nią wiąże, i będą wyrażać uznanie dla jej\nogromnej przydatności. Jeśli najnowocześniejsza technika\nnie znajdzie właściwego współbrzmienia i zbawiennej równowagi z prostym językiem natury, życie człowieka będzie\nnarażone na coraz większe niebezpieczeństwa, których niepokojące sygnały dostrzegamy już dzisiaj”.\nKorzystajcie rozumnie z dóbr natury\n„Korzystajcie rozumnie z dóbr natury. Sprawcie, aby ich\nprzybywało dla dobra człowieka dnia dzisiejszego i przyszłości. W używaniu tego Bożego daru, jakim jest ziemia, trzeba\npamiętać o przyszłych pokoleniach; nie można – choćby za\ncenę wyrzeczeń – dopuścić, by warunki życia tych, którzy\nprzejdą po nas były gorsze lub, tym bardziej, stały się nieznośne. Tego wymaga również sprawiedliwość i poczucie człowieczeństwa” (Filipiny, Legazpi, 21 II 1981 r.).\nObrona dóbr naturalnych\n„Piękno tej ziemi skłania mnie do wołania o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. Jeśli kochacie tę ojczystą ziemię,\nniech to wołanie nie pozostanie bez odpowiedzi! Zwracam się\nnad ich skutecznym wprowadzaniem w życie! Niech kształtują nade wszystko postawy poszanowania dobra wspólnego, praw natury i życia! Niech ich wspierają organizacje, które stawiają sobie za cel obronę dóbr naturalnych! W rodzinie\ni w szkole nie może zabraknąć wychowania do szacunku dla\nżycia, dla dobra i piękna. Wszyscy ludzie dobrej woli winni\nwspółdziałać w tym wielkim dziele. Każdy z uczniów Chrystusa niech weryfikuje styl swego życia, aby słuszne dążenie\ndo pomyślności nie zagłuszyło głosu sumienia, które waży\nto, co słuszne i prawdziwie dobre” (Zamość, 12 VI 1999 r.).\nNauczyć się obcować z przyrodą\n„Jest to szczególny znak czasu, że właśnie w naszej epoce zrodził się – jako reakcja na niebezpieczeństwo „zagłady\nśrodowiska” – wielki ruch kulturowy, mający na celu ochronę\ni rewaloryzację środowiska naturalnego. Na tę potrzebę trzeba uwrażliwić zwłaszcza ludzi młodych. Roztropne korzystanie z natury trzeba uznać za istotny element ich wychowania.\nKto chce naprawdę odnaleźć siebie samego, musi nauczyć się\nobcować z przyrodą, bo oczarowanie jej pięknem wprowadza\nbezpośrednio w ciszę kontemplacji. Różnorodność stworzenia\npozwala wytyczyć wiele fascynujących dróg, na których dusza wrażliwa i wierząca bez trudu odnajduje echo owego tajemniczego i najdoskonalszego piękna, którym jest sam Bóg\nźródło istnienia wszelkiej rzeczywistości”. (Watykan, 1998 r.).\nTroska o ziemię moralnym obowiązkiem\n„Wiadomo, jak pilną sprawą jest dzisiaj upowszechnienie\npostawy szacunku wobec zasobów naszej planety. Jest to zadanie wszystkich, gdyż ziemia, na której żyjemy, coraz wyraźniej ujawnia swoją wewnętrzną jednolitość tak, że problemy związane z zachowaniem jej dziedzictwa dotyczą wszystkich bez wyjątku ludów. Ochrona i rozwój lasów w każdym\nrejonie świata posiada podstawowe znaczenie dla utrzymywania i przywracania w przyrodzie niezbędnej życiowej\nrównowagi. Należy podkreślać to zwłaszcza dziś, gdy coraz\nbardziej paląca staje się potrzeba zdecydowanej interwencji\nwszędzie tam, gdzie spotykamy się z działaniami, które prowadzą do niepokojących form zanieczyszczenia środowiska.\nKażdy człowiek ma obowiązek wystrzegać się takich inicjatyw i czynów, które mogłyby przynosić szkodę środowisku\nnaturalnemu, a ponieważ cała flora odgrywa niezastąpioną\nrolę w zachowaniu równowagi w przyrodzie, koniecznej dla\nżycia we wszystkich jego wymiarach, jej ochrona i poszanowanie staje przed ludźmi jako szczególnie pilna potrzeba.\nTroska o ziemię, o to, by «przynosiła plony i stawała się\ngodnym mieszkaniem dla całej rodziny ludzkiej»”(Gaudium et spes, 57), jest moralnym obowiązkiem chrześcijanina” (Z homilii do leśników, Val Visdende, 12 VII 1987 r.).\nWielkie wyzwanie ekologii\n„W górach znajdujemy przy tym nie tylko wspaniałe widoki, które można podziwiać, ale niejako szkołę życia. Uczymy\nsię tutaj znosić trudy w dążeniu do celu, pomagać sobie wzajemnie w trudnych chwilach, razem cieszyć się ciszą, uznawać własną małość w obliczu majestatu i dostojeństwa gór.\nWszystko to zachęca do refleksji nad rolą człowieka w kosmosie. Człowiek został powołany, aby uprawiać ogród świata i strzec go (por. Rdz 2, 15), jest zatem w szczególny sposób odpowiedzialny za swoje środowisko życiowe, i to nie\ntylko wobec własnej epoki, ale także przyszłych pokoleń.\nWielkie wyzwanie ekologii znajduje w Biblii bardzo wyraźne i mocne uzasadnienie duchowe i moralne, które wskazuje rozwiązania respektujące to wielkie dobro, jakim jest życie, każde życie. Oby ludzie roku 2000 potrafili pojednać się\nze światem stworzonym oraz znaleźć drogi harmonijnego\ni zrównoważonego rozwoju. Maryjo, która jaśniejesz szczególnym pięknem, pomóż nam cenić i szanować stworzenie”\n(Les Combes, 11 VII 1999 r.).\n„Słusznie św. Franciszka z Asyżu wymienia się wśród\nświętych i wybitnych mężów, którzy uważali przyrodę za\nprzedziwny Boży dar ofiarowany ludziom. On szczególnie\nprzeżywał wszystkie dzieła Stwórcy i jak gdyby z Bożego\nnatchnienia wyśpiewał przepiękny Hymn stworzenia, w którym zwłaszcza przez brata słońce, księżyc i gwiazdy złożył\nnależną cześć, chwałę i wszelkie uwielbienie najwyższemu,\nwszechmocnemu i dobremu Panu... Na podstawie orzeczenia\nKongregacji Sakramentów i Spraw Kultu Bożego, mocą tego\ndokumentu ogłaszamy na zawsze św. Franciszka z Asyżu Patronem ekologów, dołączając wszelkie uprawnienia i należne\nprzywileje liturgiczne bez względu na jakiekolwiek przeciwne zarządzenia. Ogłaszając niniejsze postanowienie chcemy,\naby – sumiennie przestrzegane – posiadało moc obowiązującą teraz i w przyszłości” (Watykan, 29 XI 1979 r.).\n3. Dzieci wiosną rodziny\n„To nowo narodzone Dzieciątko, stawszy się dorosłym,\njako wielki Nauczyciel Bożej Prawdy okaże szczególną miłość dzieciom. Powie Apostołom: «Pozwólcie dzieciom przychodzić do Mnie, nie przeszkadzajcie im»”, i doda: «do takich\nbowiem należy królestwo Boże» (Mk 10, 14). Innym razem,\nprzed spierającymi się o pierwszeństwo Apostołami, Jezus\npostawi dziecko i powie: «Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do Królestwa niebieskiego»\n(Mt 18, 3). Wypowie wówczas słowa, które zawierają w sobie\nbardzo surowe ostrzeżenie: «Lecz kto by się stał powodem\ngrzechu dla jednego z tych małych, którzy wierzą we Mnie,\ntemu byłoby lepiej kamień młyński zawiesić u szyi i utopić\ngo w głębi morza» (Mt 18, 6).\nJak ważne jest dziecko w oczach Pana Jezusa? Można by\nwręcz powiedzieć, że Ewangelia jest głęboko przeniknięta\nprawdą o dziecku. Można by ją nawet w całości odczytywać\njako «Ewangelię dziecka».\nCo to znaczy: «Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak\ndzieci, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego»? Czyż Pan\nJezus nie stawia dziecka za wzór także ludziom dorosłym?\nJest coś takiego w dziecku, co winno się odnaleźć we wszystkich ludziach, jeżeli mają wejść do Królestwa niebieskiego.\nNiebo jest dla tych, którzy są tak prości jak dzieci, tak pełni zawierzenia jak one, tak pełni dobroci i czyści. Tylko tacy\nmogą odnaleźć w Bogu swojego Ojca i stać się za sprawą\nJezusa również dziećmi Bożymi” (List do Dzieci, 1994 r.).\nDziecko jest źródłem nadziei\n„Ogromne znaczenie przypisał Chrystus dziecku. Uczynił\nje jakby rzecznikiem sprawy, którą Sam głosił, prawie swym\nprorokiem. Znaczenie dziecka w każdej społeczności polega\nna tym, że świadczy ono o zamierzonej dla człowieka przez\nStwórcę i Ojca niebieskiego niewinności. Utracona przez\ngrzech, musi ona być przez każdego z nas zdobywana z trudem. W tym trudzie, w tym wysiłku umysłu, woli serca – obraz dziecka pozostaje dla człowieka natchnieniem i źródłem\nnadziei. Bóg, który wzywa nas jak Ojciec do swego Domu,\ndopomoże nam odzyskać niewinność dziecka.\nDziecko jest źródłem nadziei. Mówi ono rodzicom o celu\nich życia, reprezentuje owoc ich miłości. Pozwala również\nmyśleć o przyszłości. Rodzice żyją dla dzieci, dla nich pracują i trudzą się. Ale nie tylko w rodzinie, w każdym społeczeństwie dziecko pozwala myśleć o przyszłości. Widzi w dzieciach swą przyszłość naród, widzi Kościół” (Castel Gandofo, 22 VI 1979 r.).\n„Pragnę wypowiedzieć tę radość, jaką dla każdego z nas\nstanowią dzieci, wiosna życia, zadatek przyszłości każdej dzisiejszej ojczyzny. Żaden kraj na świecie, żaden system polityczny nie może myśleć o swojej przyszłości inaczej jak tylko przez wizję tych nowych pokoleń, które przejmą od swoich rodziców wielorakie dziedzictwo wartości, zadań, dążeń\nzarówno własnego narodu, jak też całej rodziny ludzkiej. Troska o dziecko jeszcze przed jego narodzeniem, od pierwszej\nchwili poczęcia, a potem w latach dziecięcych i młodzieńczych, jest pierwszym i podstawowym sprawdzianem stosunku człowieka do człowieka. I dlatego też, czegoż można życzyć każdemu narodowi i całej ludzkości, wszystkim dzieciom świata, jeśli nie owej lepszej przyszłości, w której poszanowanie praw człowieka stanie się pełną rzeczywistością”\n(Z Orędzia na otwarcie Nadzwyczajnej Sesji Zgromadzenia\nOgólnego ONZ, Watykan, 22 VIII 1980 r.).\nDziecko jest przyszłością społeczeństwa\n„Dziecko jest przyszłością społeczeństwa. Mówię zawsze\nmłodym, że są przyszłością świata i Kościoła, ale dzieci poprzedzają młodzież, stają się młodzieżą później, a najpierw\nsą dziećmi... Dorośli jutra to dzisiejsze dzieci. Ignorowanie\ntej elementarnej prawdy szkodzi przyszłości nie tylko samych\ndzieci, ale społeczeństwa jako takiego. Potrzebne jest zatem\nskuteczne działanie w obronie dzieci. Wymaga to zaangażowania się nauki, przeznaczania na ten cel odpowiednich środków, a przede wszystkim odbudowy – na płaszczyźnie indywidualnej i społecznej – podstawowych wartości, które stanowią fundament właściwego ładu społecznego, poczynając\nod (…) wartości rodziny, podstawowej komórki społecznej,\naby dojść następnie do wielu innych gwarancji integralnego\nrozwoju dziecka” (Watykan, 20 XI 1993 r.).\nJesteście przyjaciółmi Jezusa i Papieża\n„Jakże smutny byłby Kościół, gdyby tworzyli go sami dorośli! Jakże pusto byłoby w parafiach i we wspólnotach kościelnych bez dzieci, które uczęszczają na katechizację, które śpiewają podczas nabożeństw i pozwalają odczuć, że Kościół jest prawdziwą rodziną, gdzie wszyscy – mali i duzi – są\ndziećmi Boga! Dlatego Pan Jezus, jak wiemy z Ewangelii,\nchciał mieć dzieci blisko siebie: «Dopuście dzieci i nie przeszkadzajcie im przyjść do Mnie; do takich bowiem należy\nkrólestwo niebieskie». Tak, naprawdę jesteście przyjaciółmi\nJezusa i tym samym jesteście też przyjaciółmi Papieża Jana\nPawła II” (Kolumbia, Cali, 4 VII 1986 r.).\nPierwsi nauczyciele modlitwy\n„Drodzy rodzice, dobrze wiecie, że nie jest łatwo w dzisiejszych czasach stworzyć chrześcijańskie warunki potrzebne do wychowania dzieci. Musicie czynić wszystko, aby Bóg\nbył obecny i czczony w waszych rodzinach. Nie zapominajcie o wspólnej codziennej modlitwie, zwłaszcza wieczornej;\no świętowaniu niedzieli i uczestniczeniu we Mszy świętej\nniedzielnej. Jesteście dla swoich dzieci pierwszymi nauczycielami modlitwy i cnót chrześcijańskich i nikt was w tym\nnie może zastąpić. Zachowujcie religijne zwyczaje i pielęgnujcie tradycję chrześcijańską, uczcie wasze dzieci szacunku dla każdego człowieka. Niech waszym największym pragnieniem będzie wychowanie młodego pokolenia w łączności z Chrystusem i Kościołem. Tylko w ten sposób dochowacie wierności waszemu powołaniu rodzicielskiemu i potrzebom duchowym waszych dzieci” (Łowicz, 14 VI 1999 r.).\n„Dzieci są nadzieją, która rozkwita wciąż na nowo, projektem, który nieustannie się urzeczywistnia, przyszłością,\nktóra pozostaje zawsze otwarta. Są owocem miłości małżeńskiej, która dzięki nim odżywa i umacnia się. Przychodząc\nna świat, przynoszą z sobą orędzie życia, które wskazuje na\npierwszego Stwórcę życia. We wszystkim od nas uzależnione, zwłaszcza na wczesnych etapach życia, są naturalnym\nwezwaniem do solidarności. Nieprzypadkowo Jezus wzywał\nuczniów, aby mieli dziecięce serca. Dzisiaj wy, drogie rodziny, chcecie dziękować za dar dzieci i zarazem przyjąć to Boże\norędzie, jakim jest dla was ich istnienie”. (Przesłanie z okazji\nIII Światowego Spotkania Rodzin w Rzymie, 14 X 2000 r.).\n„Drogie dzieci, dzisiaj przychodzi do was Papież, aby\nw imieniu Pana Jezusa powiedzieć, że On was kocha. Zapewne wiele razy wasi księża katecheci, siostry katechetki\ni panie katechetki mówili wam o tym. Chcę jednak jeszcze\nraz to powtórzyć, abyście tę radosną nowinę zapamiętały na\ncałe życie. Pan Jezus was kocha!\nNie tak dawno mogłyście się o tym przekonać w sposób\nszczególny. Oto po raz pierwszy Pan Jezus przyszedł do waszych serc. Przyjęłyście Go pod postacią chleba w pierwszej\nKomunii świętej. Co to znaczy, że przyszedł do waszych serc?\nAby odpowiedzieć na to pytanie, musimy na chwilę wrócić\ndo wieczernika. Tam, podczas Ostatniej Wieczerzy, tuż przed\nswoją śmiercią, Pan Jezus podał apostołom chleb i powiedział:\n«Bierzcie i jedzcie, to jest Ciało moje». Tak samo dał im wino,\nmówiąc: «Bierzcie i pijcie, to jest Krew moja». I wierzymy,\nże choć apostołowie czuli w ustach smak chleba i wina, prawdziwie spożywali Ciało i Krew Chrystusa. A to był znak Jego\nnieskończonej miłości. Kto bowiem kocha, jest gotów oddać\nukochanej osobie wszystko, co ma najcenniejszego. Pan Jezus\nna tym świecie miał niewiele rzeczy, które mógłby ofiarować\napostołom. Jednak dał im coś największego – dał im samego\nsiebie. Odtąd, przyjmując ten najświętszy pokarm, mogli być\nstale z Panem Jezusem. On sam mieszkał w ich sercach i napełniał je świętością. Oto, co znaczy, że Pan Jezus przyszedł\ndo waszych serc. Pan Jezus was kocha. Pan Jezus was kocha.\nOn jest w was, Jego miłość was napełnia i sprawia, że stajecie\nsię coraz bardziej do Niego podobne, coraz bardziej święte”\n(Z przemówienia do dzieci pierwszo komunijnych w kościele\nŚwiętej Rodziny w Zakopanem, 7 VI 1997 r.).\n„Zwracam się do teraz do was, drogie dzieci, dziewczynki\ni chłopcy, którzy dziś po raz pierwszy macie przyjąć do waszych serc Pana Jezusa jako Pokarm wiecznego zbawienia.\nDzisiaj, gdy wasze dziecięce usta rozchylą się, aby przyjąć białą postać chleba, kapłan wypowie słowa: «Ciało Chrystusa»,\na każdy i każda z was odpowie: «Amen». «Amen» – to znaczy: «wierzę», «przyjmuję z wiarą». Sprawując Eucharystię,\nsprawujemy wielką tajemnicę wiary. I oto wy – mali chrześcijanie, dojrzeliście już do tego, aby w tej tajemnicy uczestniczyć w pełni. Komunia święta – to właśnie pełne uczestniczenie w Eucharystii, w Ofierze Chrystusa i Kościoła. Ta Ofiara\nzostała ustanowiona przez Pana Jezusa w tym także celu, aby\nbyć naszym duchowym pokarmem” (Łódź, 13 VI 1987 r.).\nPrzykład świętych dzieci\n„Dla iluż dzieci w dziejach Kościoła Eucharystia była\nźródłem duchowej siły, czasem wręcz bohaterskiej! Jakże nie wspomnieć na przykład tych świętych chłopców\ni dziewcząt z pierwszych wieków, jeszcze dzisiaj znanych\ni czczonych w całym Kościele? Wystarczy tu przypomnieć\nśw. Agnieszkę, która żyła w Rzymie, św. Agatę, umęczoną\nna Sycylii oraz św. Tarsycjusza – chłopca, którego słusznie\nmożna nazwać męczennikiem Eucharystii, gdyż wolał poświęcić życie niż oddać Pana Jezusa, którego przenosił pod\nI tak, poprzez wieki aż do naszych czasów nie brak dzieci, nie brak chłopców i dziewcząt wśród świętych i błogosławionych Kościoła. Tak jak w Ewangelii Pan Jezus okazuje im szczególne zaufanie, tak również Jego Matka Maryja w ciągu dziejów nieraz czyniła małe dzieci powiernikami swej matczynej troski. Przypomnijcie sobie św. Bernadettę z Lourdes, dzieci z La Salette czy też już w naszym\nstuleciu Łucję, Franciszka i Hiacyntę z Fatimy” (List do\nDzieci, 1994 r.).\n„Aniele Boży, stróżu mój...”\n„Szczególny kult mam do Anioła Stróża. Od dziecka, jak\npewnie wszystkie dzieci, wiele razy modliłem się: Aniele\nBoży, stróżu mój, ty zawsze przy mnie stój... bądź mi zawsze\nku pomocy, strzeż duszy, ciała mego... Mój Anioł Stróż wie,\nco robię. Moja wiara w niego, w jego opiekuńczą obecność\nstale się we mnie pogłębia. Św. Michał, św. Gabriel, św. Rafał to Archaniołowie, których często na modlitwie przyzywam... Zawsze towarzyszyło mi przekonanie, że nie uda nam\nsię dobrze wychować dzieci bez modlitwy. Jako biskup starałem się zachęcać rodziny i wspólnoty parafialne, aby wyrabiały w dzieciach pragnienie spotkania z Bogiem na prywatnej modlitwie. W tym duchu niedawno pisałem: «Modlitwa różańcowa za dzieci, a jeszcze bardziej z dziećmi,\nstanowi pomoc duchową, której nie należy lekceważyć»”.\n(List Apostolski Rosarium Virginis Mariae).\nSłużba miłości wobec mniejszych\n„Wszystkie prawa dziecka zawierają się w prawie do bycia kochanym. Dlatego społeczeństwo nie może twierdzić, że\nchroni dziecko, otacza je opieką i wspomaga jego rozwój, jeśli podejmując te działania nie uświadomi sobie na nowo, że\nma obowiązek kochać dziecko. Sama nauka, która jest miłością wiedzy, powinna stawać się służbą miłości wobec najmniejszych; zaś wraz z nauką wszystkie instytucje publiczne\ni prywatne winny się kierować kryteriami autentycznej miłości, aby zaplanować i skoordynować działania, które pozwolą dzieciom spokojnie rosnąć” (Watykan, 20 XI 1993 r.).\nWyzwanie dla całego społeczeństwa\n„Niestety, jak dobrze wiemy, sytuacja dzieci na świecie\nnie zawsze jest taka, jaka być powinna. W wielu regionach,\na paradoksalnie właśnie w krajach największego dobrobytu,\ndecyzja o wydaniu na świat dzieci podejmowana jest z wielkim niepokojem, wykraczającym daleko poza granice zrozumiałej roztropności, jakiej wymaga odpowiedzialne rodzicielstwo. Można by powiedzieć, że dzieci są czasem postrzegane bardziej jako zagrożenie niż jako dar.\nA cóż powiedzieć o smutnej rzeczywistości dzieci krzywdzonych i wyzyskiwanych, na którą zwróciłem uwagę także\nw Liście do dzieci?… Sytuacja dzieci jest bowiem wyzwaniem\ndla całego społeczeństwa, skierowanym bezpośrednio do rodzin. Nikt tak jak wy, drodzy rodzice, nie doświadcza, jak istotne znaczenie ma dla dzieci to, że mogą liczyć na was oboje – zarówno na postać ojca, jak i matki, których dary wzajemnie się\nuzupełniają. Nie, nie jest przejawem postępu cywilizacji wspomaganie dążeń, które przesłaniają tę fundamentalną prawdę\ni próbują uzyskać także uznanie prawne” (Z Przesłania z okazji III Światowego Spotkania Rodzin w Rzymie, 14 X 2000 r.)\nDzieci należą najpierw do Boga\n„W przypadku człowieka urodzenie dziecka oznacza\nprzede wszystkim «otrzymanie go od Boga»; chodzi o to, by\nprzyjąć jako dar od Boga zrodzone przez siebie stworzenie.\nDlatego dzieci należą najpierw do Boga, a potem do rodziców. Prawda ta pociąga za sobą liczne konsekwencje zarówno dla rodziców, jak i dla dzieci.\nCzyż nie na tym właśnie polega wielkość powierzonego\nojcu i matce posłannictwa? Być narzędziem Ojca niebieskiego w dziele kształtowania swoich własnych dzieci. Istnieje\ntutaj jednak nieprzekraczalny próg, który winien być szanowany przez rodziców wypełniających swoje zadania. Otóż nigdy nie mogą oni uważać siebie za «właścicieli» swych dzieci, ale troszcząc się o ich wychowanie winni stale pamiętać\no tym, że pozostają w uprzywilejowanym związku z Ojcem\nniebieskim i że w gruncie rzeczy winny być – podobnie jak\nJezus – bardziej w tym, co należy do Boga, niż w tym, co należy do ich ziemskich rodziców” (19 III 1986 r.).\n„Coraz powszechniejszy jest dzisiaj, zwłaszcza w krajach\nbogatszych, lęk przed rodzicielstwem, a zarazem lekceważenie prawa dziecka do bycia poczętym w kontekście całkowitego wzajemnego oddania się osób, które stanowi nieodzowny\nwarunek jego spokojnego i harmonijnego rozwoju. Głosi się\nw związku z tym rzekome prawo do rodzicielstwa za wszelką\ncenę i próbuje się je realizować za pomocą środków technicznych, które wiążą się z całą serią manipulacji moralnie niedopuszczalnych. Jeszcze jedną cechą kontekstu kulturowego,\nw jakim żyjemy, jest skłonność wielu rodziców, by wyrzekać\nsię właściwej sobie roli i przyjmować postawę zwykłych przyjaciół swoich dzieci, co oznacza, że nie napominają ich i nie\nstrofują nawet wówczas, gdy powinni to czynić – z miłością\ni czułością – aby wychowywać je w prawdzie. Należy zatem\npodkreślić, że wychowanie dzieci jest świętym i solidarnym\nobowiązkiem rodziców, zarówno matki, jak i ojca: wymaga\nbliskości, ciepła, dialogu i przykładu” (Watykan, 4 VI 1999 r.).\nMamo, tato, czy mnie kochacie?\n„Czyż bowiem dzieci nie poddają nieustannie rodziców\nswoistemu egzaminowi? Czynią to nie tylko przez częste zadawanie pytań, ale także samym wyrazem twarzy, czasem roześmianej, a czasem zasmuconej. W cały ich sposób bycia,\nczasem nawet w ich dziecięce kaprysy, są jak gdyby wpisane\npytania, wypowiadane w najróżniejsze sposoby, które moglibyśmy odczytać na przykład tak: mamo, tato, czy mnie kochacie? Czy naprawdę jestem dla was darem? Czy akceptujecie mnie takiego, jaki jestem? Czy zabiegacie zawsze o\nmoje prawdziwe dobro? Te pytania zadawane są może bardziej oczyma niż słowami, ale uświadamiają rodzicom ich\nwielką odpowiedzialność i są dla nich jak gdyby echem głosu Bożego” (Z Przesłania z okazji III Światowego Spotkania\nRodzin w Rzymie, 14 X 2000 r.).\nPrzykład Świętej Rodziny z Nazaretu\n„Pierwszym miejscem, gdzie rozpoczyna się proces wychowawczy młodego człowieka jest dom rodzinny. Każde\ndziecko ma naturalne i niezbywalne prawo do posiadania\nwłasnej rodziny: rodziców i rodzeństwa, wśród których rozpoznaje, że jest osobą potrzebującą uczucia miłości i że tym\nuczuciem może sam obdarzyć innych. Zawsze niech będzie\ndla was przykładem Święta Rodzina Nazaretańska, w której wzrastał Chrystus przy Matce Maryi i przy opiekunie Józefie. Ponieważ rodzice dają życie swoim dzieciom, dlatego przysługuje im prawo do tego, by byli uznani za pierwszych i głównych ich wychowawców. Oni też mają obowiązek stworzenia takiej atmosfery rodzinnej, przepojonej miłością i szacunkiem dla Boga i ludzi, która by sprzyjała osobistemu i społecznemu wychowaniu dzieci. Jakże wielką rolę\nma tu do spełnienia matka. Dzięki szczególnie głębokiej więzi, jaka łączy ją z dzieckiem, może skutecznie zbliżać je do\nChrystusa i do Kościoła. Zawsze jednak oczekuje na pomoc\nswego męża – ojca rodziny” (Łowicz, 14 VI 1999 r.).\n„Przynosili Mu również dzieci,\nżeby ich dotknął”\n„W życiu publicznym Jezus okazuje dzieciom wielką miłość. Ewangelista Marek zaświadcza, że «biorąc je w objęcia,\nkładł na nie ręce i błogosławił je». Jego «czuła i hojna miłość»\nprzyciągała dzieci, a także ich rodziców, o których czytamy,\nże «przynosili Mu również dzieci, żeby ich dotknął». Dzieci... są wymownym symbolem i wspaniałym obrazem spełnienia tych warunków moralnych i duchowych, jakie są warunkiem wejścia do Królestwa Bożego i życia w całkowitym\nzawierzeniu się Bogu. Tymi warunkami są prostota, szczerość i pełna otwarcia pokora.\nUczniowie są wezwani, aby upodobnili się do dzieci, ponieważ są «prostaczkami», którzy otrzymywali objawienie\njako dar łaskawości Ojca. Dlatego też powinni przyjmować\ndzieci tak jak samego Jezusa: «kto by przyjął jedno takie\ndziecko w imię moje, Mnie przyjmuje».\nSam Jezus żywi dla dzieci głęboki szacunek i upomina:\n«Strzeżcie się, żebyście nie gardzili żadnym z tych maluczkich; albowiem powiadam wam: Aniołowie ich w niebie wpatrują się zawsze w oblicze Ojca mojego, Który jest w niebie»”\n(Watykan, 17 VIII 1994 r.).\nZ wami, to dziecinnieję\n„W trakcie jednej z wizytacji parafii w Rzymie, Ojciec\nŚwięty wdał się w rozmowę z dziećmi: – «Wy jesteście młodzi, a ja już jestem stary» – powiedział Jan Paweł II. – «Nie,\nnie jesteś stary» – zaprotestowały głośno dzieci. – «Tak, ale\njak jestem z wami, to dziecinnieję» – odpowiedział Papież”.\n4. Uśmiech i radość\nPotrzeba nam tej radości życia,\nktórą mają młodzi\n„Potrzeba nam tego młodzieżowego entuzjazmu. Potrzeba\nnam tej radości życia, którą mają młodzi. W tej radości życia jest coś z tej pierwotnej radości, jaką miał Bóg stwarzając człowieka. Młodzi mają właśnie w sobie tę radość. Jest\nona w każdym miejscu ta sama, a równocześnie inna, oryginalna. Potrafią ją po swojemu wypowiedzieć. To wcale nie\njest tak, że Papież prowadzi młodych z jednego krańca globu\nziemskiego na drugi. To oni go prowadzą. I choć mu przybywa lat, każą mu być młodym, nie pozwalają mu zapomnieć\no jego własnym doświadczeniu, o jego własnym odkryciu\nmłodości i jej wielkiego znaczenia dla życia każdego człowieka” (Jan Paweł II, Przekroczyć próg nadziei).\ni oddanie Chrystusowi\n„Bądźcie w tym świecie nosicielami wiary i nadziei chrześcijańskiej, żyjąc miłością na co dzień. Bądźcie wiernymi\nnigdy przed przeszkodami, które piętrzą się na ścieżkach waszego życia. Liczę na was. Liczę na wasz młodzieńczy zapał i oddanie Chrystusowi. Znałem młodzież polską i nie zawiodłem się nigdy na niej. Świat was potrzebuje. Potrzebuje was Kościół. Przyszłość Polski od was zależy. Budujcie\ni umacniajcie na polskiej ziemi «cywilizację miłości»: w życiu osobistym, społecznym, politycznym, w szkołach, w uniwersytetach, parafiach, w ogniskach rodzinnych, które kiedyś utworzycie. Nie żałujcie na ten cel młodzieńczego entuzjazmu, wysiłku ani ofiary. «A Bóg, [dawca] nadziei, niech\nwam udzieli pełni radości i pokoju w wierze, abyście przez\nmoc Ducha Świętego byli bogaci w nadzieję»” (Rz 15, 13)”\n(Poznań, 3 VI 1997 r.).\n«Radujcie się zawsze w Panu... Pan jest blisko!» (Flp 4,\n4-5). Tymi słowami apostoła Pawła liturgia wzywa nas do radości... Świadomość, że Bóg nie jest daleki, lecz bliski, nie\nobojętny, lecz litościwy, nie obcy, lecz miłosierny, i że jest\nOjcem, który z miłością nam towarzyszy, szanując naszą wolność: to wszystko jest powodem do głębokiej radości, której\nnie mogą stłumić zmienne koleje życia codziennego.\nCechą wyróżniającą chrześcijańską radość jest to, że może\nona współistnieć z cierpieniem, całkowicie bowiem opiera się\nna miłości. W istocie Pan, który «jest blisko» nas, do tego\nstopnia, że staje się człowiekiem, przychodzi, by napełnić nas\nswą radością, radością miłości. Jedynie w ten sposób można zrozumieć pogodną radość męczenników, nawet w momencie próby, bądź uśmiech świętych miłosierdzia w obliczu cierpiących: uśmiech, który nie obraża, lecz dodaje otuchy” (Z rozważania przed modlitwą «Anioł Pański», Watykan, 14 XII 2003 r.).\nNic nie szkodzi, mów mi wujaszku!\n„Podczas pierwszej pielgrzymki do Stanów Zjednoczonych w 1979 r. Ojciec Święty Jan Paweł II spotkał się w Białym Domu z rodziną prezydenta Jimmy’ego Cartera. Na schodach Pałacu Prezydenckim, Papieża miała powitać pięcioletnia wnuczka Cartera. Niestety, dziewczynka z przejęcia zapomniała fragmentu przemówienia i zakłopotana powtarzała\ntylko w kółko: «Jego Świątobliwość, Jego Świątobliwość...».\nOjciec Święty wybawił dziecko z kłopotu – wziął je na ręce\ni powiedział: «Nic nie szkodzi, mów mi wujaszku!»”.\n„Jakby ktoś pytał – Franciszkańska 3”\n„Niezapomniane zostaną nocne spotkania pod oknami papieskich rezydencji, szczególnie te pod oknem Pałacu Biskupów w Krakowie przy ul. Franciszkańskiej 3. Zostały one zapoczątkowane podczas I pielgrzymki do Ojczyzny 6 czerwca\n1979 r. Około godziny 23 Ojciec Święty Jan Paweł II pojawił\nsię w oknie rezydencji metropolitów krakowskich i rozpoczął\nprzedziwny dialog z mieszkańcami Krakowa: – «Czy to ładnie, gdy jakiś obywatel miasta zginie i nikt go nie szuka przez\nosiem miesięcy?» – zapytał z uśmiechem Papież. «Na szczęście okazało się, że ten obywatel żyje, ale w innym mieście».\n– «W swoim mieście! W swoim mieście! W swoim mieście!»\n– odpowiedział zgromadzony przed krakowską kurią tłum.\n«Kiedy tu dawniej byłem w Krakowie, byłem całkiem\nporządnym człowiekiem, nigdy nie wyłaziłem na okna, a teraz co się ze mną stało? W tym Rzymie też nie tak łatwo być\ntym Papieżem, ale w Krakowie to by się już całkiem nie dało,\nno bo by człowiek wciąż musiał stać w oknie. A gdzie tu coś\npomyśleć, a gdzie tu coś napisać, a gdzie tu wszystko załatwić, aby cały świat na głowie... Nie ma mowy! No... A teraz mam do Was drugie pytanie: «Czy Wy macie zamiar iść\nspać?» – «Nieee»! – «W każdym razie widzę, że Wam się bardzo podoba to, że mnie tu nie było osiem miesięcy». – «Nieee»! – «Ja się Was jeszcze raz pytam po starej znajomości,\nczy idziecie spać?» – «Nieee»! – «To róbcie, co chcecie, a ja\nidę spać. W nocy nie widać dobrze, ale coś mi się zdaje, że\nKraków odmłodniał». – «Młodzież z Tobą! Niech żyje Papież!»… – «Po raz trzeci pytam Was, czy idziecie spać?» –\n«Nieee»! – «Choćbyście nie wiem jak krzyczeli, ja idę spać,\nbo jutro muszę chodzić na nogach, a nie na rzęsach»”.\n5. Życie ludzkie jest święte\nGłośmy Ewangelię Życia!\n„Tylko szacunek dla życia może stanowić fundament\ni gwarancję najcenniejszych i najpotrzebniejszych dla społeczeństwa wartości, takich jak demokracja i pokój. Encyklika Evangelium vitae: ♦ «Życie człowieka pochodzi od Boga,\njest Jego darem, Jego obrazem i odbiciem, udziałem w Jego\nożywczym tchnieniu. Dlatego Bóg jest jedynym Panem tego\nżycia: człowiek nie może nim rozporządzać. ♦ Wśród wszystkich przestępstw przeciw życiu, jakie człowiek może popełnić, przerwanie ciąży ma cechy, które czynią z niego występek\nszczególnie poważny i godny potępienia. ♦ Żaden człowiek\nnie może jednak samowolnie decydować o tym, czy ma żyć,\nczy umrzeć; jedynym i absolutnym Panem, władnym podjąć\ntaką decyzję, jest Stwórca. ♦ Żadne słowo nie jest w stanie\nzmienić rzeczywistości: przerwanie ciąży jest – niezależnie\nod tego, w jaki sposób zostaje dokonane – świadomym i bezpośrednim zabójstwem istoty ludzkiej w początkowym stadium jej życia, obejmującym okres między poczęciem a narodzeniem. ♦ Życie ludzkie jest święte i nienaruszalne w każdej chwili swego istnienia, także w fazie początkowej, która poprzedza narodziny. ♦ Nikt, w żadnej sytuacji, nie może\nrościć sobie prawa do bezpośredniego zniszczenia niewinnej\nistoty ludzkiej ♦ Można mówić w pewnym sensie o wojnie\nsilnych przeciw bezsilnym: życie, które domaga się większej\nżyczliwości, miłości i opieki, jest uznawane za bezużyteczne lub traktowane jako nieznośny ciężar, a w konsekwencji\nodrzucane na różne sposoby. ♦ Przerywanie ciąży i eutanazja\nsą zatem zbrodniami, których żadna ludzka ustawa nie może\nuznać za dopuszczalne. ♦ Obowiązek służby życiu spoczywa na wszystkich i na każdym z nas. ♦ Pilnie potrzebna jest\nwielka modlitwa za życie, przenikająca cały świat»”.\nŻycie ludzkie jest łaską Boga\n„Przyjmujcie dar życia jako największą łaskę Boga, jako\nJego błogosławieństwo dla rodziny, dla narodu i Kościoła.\nTu, z tego miejsca, wołam do wszystkich ojców i matek mojej Ojczyzny i całego świata, do wszystkich ludzi bez wyjątku: każdy człowiek poczęty w łonie matki ma prawo do życia! „Życie ludzkie jest święte. Nikt w żadnej sytuacji nie\nmoże rościć sobie prawa do bezpośredniego zniszczenia niewinnej istoty ludzkiej. Bóg sam jest Panem życia Człowieka,\nukształtowanego na Jego obraz i podobieństwo. Życie ludzkie ma zatem charakter święty i nienaruszalny, w którym odzwierciedla się nienaruszalność samego Stwórcy”. Bóg chroni życie zdecydowanym zakazem wypowiedzianym na Synaju: „Nie będziesz zabijał” (Wj 20,13). Dochowajcie wierności temu przykazaniu. Kardynał Stefan Wyszyński, Prymas\nTysiąclecia, powiedział: „Pragniemy być narodem żywych,\na nie umarłych” (Łowicz 14 VI 1999 r.).\nWierni świętemu prawu życia\n„I życzę, i modlę się o to stale, ażeby rodzina polska dawała życie, żeby była wierna świętemu prawu życia. Jeśli się\nnaruszy prawo człowieka do życia w tym momencie, w którym poczyna się on jako człowiek pod sercem matki, godzi\nsię pośrednio w cały ład moralny, który służy zabezpieczeniu\nnienaruszalnych dóbr człowieka. Życie jest pierwszym wśród\ntych dóbr. Kościół broni prawa do życia nie tylko z uwagi na\nmajestat Stwórcy, który jest tego życia pierwszym Dawcą, ale\nrównocześnie ze względu na podstawowe dobro człowieka”\n(Nowy Targ, 8 VI 1979 r.).\nPrzezwyciężyć wielkie zło\n„Pragnę podziękować równocześnie wszystkim polskim\nduszpasterzom oraz wielu, bardzo wielu braciom i siostrom\npośród polskiego laikatu, którzy poświęcają wszystkie swo-\nje siły doniosłej sprawie obrony życia nie narodzonych. Chodzi o przezwyciężenie wielkiego zła, które w związku z permisywną ustawą z roku 1956 legalizującą pozbawienie życia\ndzieci nie narodzonych rozprzestrzeniło się w polskim społeczeństwie. Dziękuję za inicjatywy parlamentarne, zmierzające do zabezpieczenia życia ludzkiego od chwili poczęcia w łonie matki. Jasne stanowisko prawa jest nieodzowne,\naby mógł dokonywać się również gruntowny proces nawrócenia. Trudno bowiem o właściwą działalność wychowawczą czy duszpasterską, gdy prawo temu przeszkadza. To, co\n«legalne», zostaje niestety bardzo łatwo przyjęte jako «moralnie dozwolone»” (Warszawa, 9 VI 1991 r.).\n„Jakkolwiek za przerywaniem ciąży opowiadają się niekiedy kobiety, zwłaszcza międzynarodowy ruch feministyczny, to w gruncie rzeczy ukrywa się za tym mężczyzna, któremu jest wygodniej, jeśli sprawę tę podnosi sama kobieta, chociaż aborcja jest przeciwko niej. Stoi więc przed nami ogromne zadanie natury nauczycielskiej, duszpasterskiej i społecznej, które trzeba podjąć, żeby zmienić myślenie, odczuwanie\ni przyzwyczajenia w tej dziedzinie. Myślę, że Polska – daj\nBoże – jest na drodze do tego zamierzonego i oczekiwanego przez państwa, przez całą społeczność katolicką, również\nprzeze mnie rezultatu” (Z przemówienia do parlamentarzystów – inicjatorów ustawy dotyczącej prawnej ochrony dziecka poczętego, Warszawa 8 VI 1991 r.).\n„W naszych czasach dokonał się niewątpliwie postęp\nw sferze uznania praw dziecka, ale nadal smutkiem napełnia lekceważenie tych praw w praktyce, czego przejawem są\nliczne i przerażające zamachy na godność dzieci. Należy czuwać, aby dobro dziecka było zawsze stawiane na pierwszym\nmiejscu. Poczynając od chwili, gdy rodzi się pragnienie posiadania dziecka. Skłonność do stosowania niedopuszczalnych moralnie sposobów prokreacji jest przejawem absurdalnego sposobu myślenia, który akcentuje «prawo do dziecka» miast uznawać «prawo dziecka» do tego, by narodzić się\ni wzrastać w sposób w pełni ludzki. Jakże bardzo różni się\nod takiej postawy i zasługuje na poparcie praktyka adopcji!\nJest to prawdziwy akt miłości, służący przede wszystkim dobru dziecka, a nie zaspokojeniu potrzeb rodziców. Moi drodzy, starajmy się wszystkimi siłami bronić wartości rodziny\ni krzewić szacunek dla ludzkiego życia od chwili poczęcia.\nSą to wartości należące do podstawowej «gramatyki» dialogu między narodami i ludzkiego współistnienia. Żywię głęboką nadzieję, że zarówno rządy i parlamenty krajowe, jak\ni organizacje międzynarodowe, zwłaszcza Organizacja Narodów Zjednoczonych, nie zatracą nigdy tej prawdy” (Z Przesłania z okazji III Światowego Spotkania Rodzin w Rzymie,\n14 X 2000 r.).\n„W mojej encyklice Evangelium vitae zauważyłem, że\nróżne techniki sztucznej reprodukcji, pozornie służące życiu,\nw rzeczywistości otwierają drogę do nowych zamachów na\nżycie. Niezależnie od faktu, że są one moralnie niedopuszczalne, ponieważ odrywają prokreację od rzeczywiście ludzkiego kontekstu aktu małżeńskiego, techniki te odznaczają\nsię wysokim stopniem zawodności, przy czym niepowodzenie w tej dziedzinie nie polega jedynie na tym, że nie dochodzi do zapłodnienia, ale że zagrożony zostaje cały późniejszy rozwój embrionu, który narażony jest na ryzyko śmierci, zazwyczaj w bardzo krótkim czasie.\nSzczególnie poważnym wykroczeniem moralnym, do jakiego często dochodzi w konsekwencji tych niedozwolonych\npraktyk, jest tak zwana «redukcja embrionów», czyli elimina-\ncja części płodów w przypadku, gdy doszło do jednoczesnego\nwielokrotnego zapłodnienia. Taka procedura jest w wysokim\nstopniu niegodziwa, gdy wielokrotne zapłodnienie następuje\nw konsekwencji normalnego pożycia małżeńskiego, ale jest\nw dwójnasób naganna, gdy sytuacja taka powstaje w rezultacie sztucznej prokreacji” (Castel Gandofo, 22 VII 1979 r.).\nNienaruszalne prawo do życia\n„W ostatnich dziesięcioleciach, kiedy to świadomość człowieczeństwa płodu jest podważana lub zniekształcana przez\nredukcyjne definicje osoby oraz przez prawodawstwo, które\nbez naukowego uzasadnienia dzieli proces rozwoju poczętego życia na różne jakościowo etapy, Kościół wielokrotnie\npotwierdza ludzką godność płodu i jej broni. Dajemy przez\nto wyraz przekonaniu, że „istota ludzka powinna być szanowana i traktowana jako osoba od momentu swego poczęcia,\ndlatego od tego momentu należy jej przyznać prawa osoby,\nwśród nich zaś nienaruszalne prawo do życia każdej niewinnej istoty ludzkiej” (Watykan 3 IV 2000 r.).\n„Umiłowani Bracia i Siostry, bądźcie solidarni z życiem! Wołanie to kieruję do wszystkich moich rodaków\nbez względu na przekonania religijne. Do wszystkich ludzi,\nnie wyłączając nikogo. Z tego miejsca jeszcze raz powtarzam to, co powiedziałem w październiku ubiegłego roku:\n«naród, który zabija własne dzieci, jest narodem bez przyszłości». Wierzcie, że nie było mi łatwo to powiedzieć. Nie\nbyło mi łatwo powiedzieć to z myślą o moim narodzie, bo\nja pragnę dla niego przyszłości, wspaniałej przyszłości. Potrzebna jest więc powszechna mobilizacja sumień i wspólny wysiłek etyczny, aby wprowadzić w czyn wielką strategię obrony życia. Dzisiaj świat stał się areną bitwy o życie.\nTrwa walka między cywilizacją życia a cywilizacją śmierci. Dlatego tak ważne jest budowanie «kultury życia»: tworzenie dzieł i wzorców kulturowych, które będą podkreślały wielkość i godność ludzkiego życia; zakładanie instytucji\nnaukowych i oświatowych, które będą promowały prawdziwą wizję osoby ludzkiej, życia małżeńskiego i rodzinnego;\ntworzenie środowisk wcielających w praktykę codziennego\nżycia miłość miłosierną, którą Bóg obdarza każdego człowieka, zwłaszcza cierpiącego, słabego i ubogiego, nie narodzonego” (Watykan 3 IV 2000 r.).\n«TAK» ŻYCIU! «NIE» ŚMIERCI!\n„Uderza mnie fakt, że serca współczesnych ludzi są często przepełnione lękiem. Podstępny terroryzm, którego atak\nmoże nastąpić w dowolnym czasie i miejscu; nie rozwiązany problem Bliskiego Wschodu, dotyczący Ziemi Świętej\ni Iraku; niepokoje nękające Amerykę Południową...; konflikty, które nie pozwalają licznym krajom afrykańskim zadbać\no własny rozwój; choroby powodujące epidemie i śmierć;\nproblem głodu, szczególnie poważny w Afryce; nieodpowiedzialne postępowanie, prowadzące do zubożenia zasobów planety – wszystkie te negatywne zjawiska zagrażają\nistnieniu ludzkości, odbierają spokój ludziom i podważają\nAle wszystko może się zmienić. Zależy to od każdego\nz nas. Każdy może rozwijać w sobie potencjał wiary, uczciwości, poszanowania innych, ofiarności w służbie bliźnim...\nPrzede wszystkim zatem – «TAK ŻYCIU!». Szanować\nżycie jako takie i szanować każde życie: to jest początkiem\nwszystkiego, bo przecież najbardziej podstawowe prawo człowieka to prawo do życia. Aborcja, eutanazja czy klonowanie\nistot ludzkich, na przykład, grożą sprowadzeniem człowieka\ndo rangi przedmiotu: życie i śmierć stają się w pewnym sensie towarem na zamówienie! Jeśli badania naukowe, docie-\nrają do źródeł życia, nie kierują się żadnymi zasadami moralnymi, naruszają godność osoby i jej prawo do życia. Także\nwojna jest zamachem na ludzkie życie, bo niesie z sobą cierpienie i śmierć. Walka o pokój jest zawsze walką o życie!...\n– «NIE ŚMIERCI!» oznacza to sprzeciw wobec wszystkiego, co zagraża niezrównanej godności wszystkich ludzkich\nistot, poczynając od dzieci nie narodzonych. Jeśli życie naprawdę jest skarbem, trzeba umiejętnie go strzec i dbać o to,\nby owocowało, nie dopuszczając do jego wynaturzenia” (Watykan, 13 I 2003 r.).\nŚwiat bez chorych byłby uboższy\n„Społeczeństwo, które wyrzekłoby się ludzi starych, zaparłoby się nie tylko własnego pochodzenia, ale okradłoby\nsamego siebie z własnej przyszłości. Ani ludzie starzy, ani\nchorzy nie stanowią marginesu społeczeństwa. Przeciwnie, są\nbardzo istotnym elementem społeczeństwa. Wszyscy mamy\nwobec was moralny dług... Ludzie chorzy i starzy, upośledzeni i potrzebujący opieki pokazują nam w sposób szczególny, jak bardzo zdani jesteśmy na siebie nawzajem i jak głęboko ze sobą związani. Wymagają naszej solidarności i naszej miłości, posuniętej do ostateczności. Dopiero wtedy, gdy\nchorzy nie są już zdolni do zauważania okazywanej im pomocy i kiedy już nie mogą przyjmować jej z wdzięcznością,\nokazuje się, jak dalece nasza miłość służebna wymaga zaparcia się siebie i gotowości do poświęceń. W każdym przypadku choroba i cierpienie są ciężką próbą. Ale świat bez ludzi chorych – choć zabrzmi to może paradoksalnie – byłby\nświatem uboższym, uboższym o przeżycie ludzkiego współczucia, uboższym o doświadczenie nieegoistycznej, niekiedy wręcz heroicznej miłości” (Z przemówienia do osób starszych i chorych, Wiedeń, 11 IX 1983 r.).\n„«Słowo stało się ciałem» (J 1,14), Bóg stał się człowiekiem. Do tej tajemnicy tak często odwoływali się Ojcowie Kościoła... Ta prawda wiary jest równocześnie prawdą ludzkiego\nbytu. Mówi ona też o wielkości zagrożenia, jakim jest każdy\nzamach na życie dziecka nie narodzonego, i to w łonie własnej\nmatki. Jeżeli w jakiś punkcie znajduje się na antypodach tego,\nco nazywa się «piękną miłością», to właśnie tu. Stawiając wyłącznie na użycie, można dojść aż do zabicia miłości, zabijając\njej owoc. «Błogosławiony... owoc Twojego łona» (Łk 1, 42) staje się dla cywilizacji użycia poniekąd «owocem przeklętym».\nW tym miejscu warto wspomnieć pokrótce o dewiacjach,\njakich doznało w licznych krajach tak zwane państwo prawa.\nPrawo Boże w stosunku do życia ludzkiego jest jednoznaczne i kategoryczne. Bóg zakazuje: «Nie zabijaj». Żaden ludzki prawodawca nie może więc powiedzieć: wolno ci zabijać,\nmasz prawo zabijać, czy nawet powinieneś zabijać. Niestety, w historii naszego stulecia taka dewiacja stała się rzeczywistością. W sposób demokratyczny dochodziły do władzy\nsiły polityczne, które wydawały ustawy sprzeczne z prawem\ndo życia, jakie posiada każdy bez wyjątku człowiek, a czyniły to w imię obłędnych racji... Zjawiskiem niemniej niebezpiecznym są dzisiaj ustawodawstwa, które nie respektują\nprawa do życia od chwili poczęcia. Towarzyszy im, niestety,\nszerokie przyzwolenie lub zgoda opinii publicznej. (...) Stajemy tu wobec olbrzymiego zagrożenia nie tylko poszczególnego jednostkowego życia ludzkiego, ale całej naszej cywilizacji. Twierdzenie, że cywilizacja ta stała się, pod pewnymi względami, «cywilizacją śmierci», w tym punkcie zyskuje swe szczególne potwierdzenie” (List od Rodzin).\n„Pokusa eutanazji to jeden z „najbardziej niepokojących\nobjawów «kultury śmierci» szerzącej się zwłaszcza w społeczeństwach dobrobytu. Eutanazja to zamach na życie, którego nie może uprawomocnić żadna ludzka władza, jako że\nżycie niewinnego jest dobrem nienaruszalnym” (Watykan,\n„Potrzeba dzisiaj bardzo światu, a także naszej Ojczyźnie ludzi dojrzałej wiary, którzy z odwagą wyznają Chrystusa w każdym miejscu i w każdej sytuacji. Potrzeba prawdziwych heroldów Ewangelii i zwiastunów prawdy. Ludzi, którzy wierzą i miłują i tę Bożą miłość zamieniają w autentyczną służbę człowiekowi. Największym bogactwem, jakie na\nprogu trzeciego tysiąclecia możemy przekazać młodemu pokoleniu, jest nasza wiara. Błogosławiony naród, który chodzi\nw świetle Ewangelii, żyje prawdą Bożą i czerpie naukę z krzyża... Prośmy Bogurodzicę Dziewicę, Królową Polski i Panią\nnaszą Jasnogórską, aby wyjednała nam u swego Syna wiarę\ndojrzałą i bogatą, żebyśmy mogli nią promieniować i dawać\nświadectwo; wiarę żywą, wyrażającą się w życiu i kształtującą naszą codzienność; wiarę twórczą, zdolną przemieniać nas\nsamych oraz świat, w którym żyjemy. Niechaj dopełni ją miłością, uczyni wrażliwą na znaki czasu i na potrzeby bliźnich”\n(Z przemówienia do pielgrzymów z Polski, 6 VII 2000 r.).\n„Walczcie, aby każdemu człowiekowi przyznano prawo\ndo narodzenia się... Nie zniechęcajcie się trudnościami, sprzeciwami czy niepowodzeniami, jakie możecie spotkać na tej\ndrodze. Chodzi o człowieka i nie można w tej sytuacji zamykać się w biernej rezygnacji. Jako Namiestnik Chrystusa,\nWcielonego Słowa Bożego, mówię Wam: pokładajcie wiarę w Bogu, Stworzycielu i Ojcu każdej ludzkiej istoty. Ufajcie też człowiekowi, stworzonemu na obraz i podobieństwo\nBoże i powołanemu, by być dzieckiem Bożym. W Chrystusie\nZmarłym i Zmartwychwstałym sprawa człowieka otrzymała\njuż swój ostateczny wyrok: życie zwycięży śmierć!” (Rzym,\n26 II 1979 r.). (Wyboru tekstów dokonał Franciszek Mróz)\nBiblioteka parafialna poleca: Piotr Dyrda, Co Jan Paweł II mówi o zjednoczeniu Europy, Wyd. M, Kraków, 2003.\nOd dwóch tysięcy lat Kościół, obecny w sercu wszystkich\ndramatów Europy, kształtował jej duchowe oblicze. Zakładał\nuniwersytety, tworzył zakony, ukazywał wzorce świętości.\nChrześcijańska moralność, i coraz głębiej rozumiana prawda\nnadawały kształt europejskiemu prawu. To właśnie Chrystus\nprzez całe wieki był fundamentem tożsamości Europy i wskazywał drogi poszukiwań. Dziś, kiedy nasz kontynent doświadcza nowych wyzwań kulturowych, kiedy dominuje pragmatyzm i konsumpcjonizm, nie wolno nam zapomnieć tego wielkiego dziedzictwa, na które składa się tradycja całych pokoleń.\nTaką właśnie postawę odnajdujemy w nauczaniu Jana\nPawła II na temat jedności Europy. Papież powtarzał wielokrotnie, że «tożsamości Europy nie można zrozumieć bez\nchrześcijaństwa». Nie tylko niestrudzenie tę prawdę głosił, ale\nsam o niej świadczył. Wskazywał na wielkie postaci z dziejów Kościoła, św. Benedykta, św. Cyryla, św. Metodego, jako\nna patronów duchowej jedności europejskich narodów. Często przywoływał postać św. Wojciecha, podając ją za aktualny przykład dla współczesnej Europy…, «która, mimo tego,\niż przechowuje nieoceniony skarb prawdy chrześcijańskiej,\ndostrzega jednakże odradzanie się w swoim łonie, pod różnymi postaciami zaczynów rozkładu, właściwych dla tej myśli pogańskiej, która została pokonana przez nowinę Ewangelii dzięki wspaniałomyślnej heroicznej pracy pierwszych\nmisjonarzy, a wśród nich właśnie świętego patrona z Pragi»\n(z listu do Biskupa Werony, Giuseppe Amariego, z okazji tysiąclecia święceń biskupich św. Wojciecha, 1983 r.).\nPrawdziwą nadzieję dla świata i całej ludzkości Jan Paweł\nII upatrywał w Krzyżu i stale podkreślał, że «jedynie w Krzyżu jest zbawienie». Przemawiając podczas «Nieszporów Europy» na Heldenplatz we Wiedniu, 10 września 1983 r. wzywał: «Zjednoczoną i ukształtowaną przez wiarę Chrystusa Europę ponownie połóżmy pod znakiem Krzyża»..., «W Krzyżu\njest nadzieja chrześcijańskiej odnowy Europy, ale tylko wtedy, gdy sami chrześcijanie poważnie potraktują posłanie płynące z Krzyża. Krzyż oznacza: oddać własne życie za brata,\naby jego życiem zbawić nasze życie. Krzyż oznacza: miłość\njest mocniejsza od nienawiści i zemsty; dawanie daje więcej\nradości niż otrzymywanie; zaangażowanie jest skuteczniejsze\nod żądania. Krzyż oznacza: nie ma klęski bez nadziei – nie\nistnieje ciemność bez gwiazd – nie ma burzy bez bezpiecznego portu. Krzyż oznacza: miłość nie zna granic: rozpocznij\nod dawania jej temu bliźniemu, który jest najbliżej ciebie, ale\nnie zapominaj o tym, który jest daleko. Krzyż oznacza: Bóg\njest zawsze większy od nas, ludzi, jest wybawieniem nawet\nz największej klęski: życie jest zawsze silniejsze od śmierci».\nPapieska wizja Europy przyszłości, to Europa zjednoczona\ni otwarta. Już w pierwszym dniu pontyfikatu Ojciec Święty wołał: «Otwórzcie granice państw, granice systemów ekonomicznych i politycznych na zbawczą moc Chrystusa», ale też przestrzegał: «Na tej trudnej drodze nieuchronnej przemiany struktur\nżycia ekonomicznego nie będzie łatwo iść do przodu, jeśli nie\ndokona się prawdziwej przemiany umysłów, pragnień i serc...\ntrzeba przyjąć i pogłębić poczucie odpowiedzialności moralnej, które człowiek musi uczynić swoim» (Redemptor hominis).\nNiniejsza książka jest zbiorem dotąd szerzej nieznanych\ni niepublikowanych w Polsce wypowiedzi Ojca Świętego na\ntemat zjednoczenia Europy. Papież kreśli wizję integracji nie\ntylko politycznej, ale przede wszystkim wskazuje fundament\nwartości, na którym zintegrowana Europa winna się ona wesprzeć. Książka ta jest ważnym źródłem wiedzy, pozwalającym głębiej zrozumieć naszą chrześcijańską odpowiedzialność za przyszłość europejskiej kultury.\nOpracowała Bożena Migda\nDo chóru wdzięcznych dołączamy i my,\nBracia Mniejsi i Parafia Matki Bożej Niepokalanej z krakowskich Azorów\n1. Homilia Ministra generalnego Braci Mniejszych (wygłoszona w czasie Mszy św. w intencji śp. Jana Pawła II, 13 IV 2005 r., w rzymskim kościele Matki Bożej Pośredniczki)\nNajdrożsi Bracia i Siostry, niech Pan obdarzy was pokojem.\nOto jeszcze raz zgromadziliśmy się wokół stołu Słowa\ni Eucharystii dla upamiętnienia męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa, Chrystusa. Do tego upamiętnienia dołączamy naszego opłakiwanego i kochanego papieża Jana Pawła\nII mistrza, z tej racji nazywanego Janem Pawłem II Wielkim,\na ponadto dla tego, że zostawił On świadectwo przedziwnej\npobożności, świętego życia i powszechnego ojcostwa, dzięki czemu lud obwołał Go «świętym» bezpośrednio po Jego\nodejściu do Domu Ojca.\nAle ponad wszystko, w swoim życiu, Jan Paweł II tchnął\nżycie Słowom. On, jak Piotr, wyznał swoją miłość do Jezusa.\nWiele razy mówił: «Ty jesteś wszystkim. Ty wież, że Cię kocham». On, jak Piotr, otrzymał od Pana misję paszenia Jego\nbaranki i owieczki, i oddal się tej misji bez wytchnienia aż do\nkońca. On, podobnie jak Piotr, posłuchał wezwania Jezusa:\n«Pójdź za Mną», i szedł za Nim w zdrowiu i chorobie, w życiu i śmierci. Dlatego został «przez Niego przyjęty». Potrafił zaufać Dobremu Pasterzowi, o czym wyraźnie powiedział\nw swoim Testamencie, jaki nam zostawił, i dlatego kij pasterski, pastorał Dobrego Pasterza dodawał mu pewności. Zaufał też całkowicie Miłosierdziu Bożemu i dlatego przeszedł\n«dobrze czyniąc wszystkim», «ponieważ Bóg był z Nim».\nTymczasem, zgodnie z życzeniem Jana Pawła II, wyrażonym w Jego Testamencie, prosimy Ojca miłosierdzia, «aby\nMiłosierdzie Boże zechciało być łaskawe wobec Jego słabości i niegodności», i zarazem składamy nasze podziękowanie Ojcu Świętemu. Czynię to w imieniu wszystkich Braci Mniejszych rozproszonych po całym świecie, czynię to\nw imieniu Rodziny Franciszkańskiej, a w szczególności nas\ntu zgromadzonych tego wieczoru. Dziękujemy Ci, Święty Ojcze, za świadectwo Twojej wiary; dziękujemy za Twoją odwagę proroczą w głoszeniu Dobrej Nowiny i odsłanianie tego wszystkiego, co się jej sprzeciwia; dziękujemy za\nto, że akceptowałeś «zejścia z krzyża», kiedy tak wielu wołało: zejdź, zejdź! Dziękujemy Ci za to, że nas kochałeś jak\nsynów i córki; dziękujemy Ci za to, że przed odejściem od\nnas oddałeś nas w ręce macierzyńskie Matki naszego Mistrza.\nDziękujemy Ci, Święty Ojcze! A teraz wstawiaj się, abyśmy\nidąc za Twoim zaproszeniem i za Twoim przykładem, otwierali oścież drzwi naszego życia dla Chrystusa i zawsze Go\nnaśladowali, w zdrowiu i w chorobie, w życiu i w śmierci.\nTak, Święty Ojcze, który cierpiałeś z Chrystusem i umierałeś z Nim, we wiwerze jesteśmy pewni, że będziesz uczestniczył w Jego zmartwychwstaniu.\nW tych dniach żyliśmy bardzo zemocjonowani: strasznymi cierpieniami fizycznymi Papieża; przywiązaniem do\nNiego tylu ludzi całego świata, młodych, starych, zdrowych\ni chorych; gorącą modlitwą za Nim, także tych, którzy nie są\nz nami w jedności wiary; hołdem wielkich tej ziemi oddawanym staremu Papieżowi, choremu, według niektórych, konserwatyście w swoim nauczaniu.\nJa byłem pytany wiele razy, dlaczego to wszystko? Osobiście znajduję tylko jedną odpowiedź, ponieważ był to człowiek Boży. Tak, Jan Paweł II był pasjonatem Boga, zakochanym w Chrystusie. I ta pasja, to zakochanie, sprawiały,\nże był pasjonatem człowieka, którego bronił ze zdumiewającą wolnością od początku pontyfikatu aż do śmierci. Istotnie, ta wolność prowadziła Go do odrzucenia wojny w każdej okoliczności, do odrzucenia mafii w samym jej zarodku,\ndo potępienia terroryzmu i przemocy, skądkolwiek by ona\npochodziła, do obrony życia od jego poczęcia aż do śmierci,\noraz do obrony praw tych ludzi, którym są one zabierane. Ta\nsama wolność, owoc jego miłości do tego, który jest Prawdą – «wolność was wyzwoli» – uczyniła zeń głosiciela Dobrej Nowiny aż po krańce ziemi, zgodnie z mandatem udzielonym mu prze Jezusa Chrystusa.\nJan Paweł II, wielki nauczyciel, pozostawił nam w spadku\nbogaty przekaz doktrynalny, którym posługujemy się od lat,\nabyśmy mogli zgłębiać jego różnorodne bogactwa: 14 Encyklik, 14 Adhortacji apostolskich, 11 Konstytucji apostolskich,\n45 Listów apostolskich, nie licząc Katechez przeprowadzanych podczas audiencji generalnych i Przemówień, wygłaszanych w każdej części świata podczas ponad 100 podróży apostolskich. Ale jego nauczanie najbardziej wiarygodne,\nnajgłębsze i bez wątpienia najbardziej owocne miało miejsce w ostatnich dniach jego życia. Papież niemy, nie mogąc\nwypowiedzieć słowa, «mówił» do wszystkich swoim milczeniem i cierpieniem, które uwierzytelniały Jego słowa. Od katedry cierpienia stał się naszym wielkim orędownikiem, abyśmy mogli i my, tak jak On, teraz i zawsze mówić: «Totus\nTuus // Cały jestem Twój». (Przekład S.B. Brzuszek OFM,\nza: „Acta Ordinis Fratrum Minorum”, R. 124, styczeń-kwiecień 2005, fascykuł 1).\n2. Papież Polak wobec franciszkanów\nPapież Polak swoim długim pontyfikacie „okazywał zawsze konkretne wyrazy umiłowania, bliskości i szacunku”\nw stosunku do wszystkich rodzin franciszkańskich, w tym także do 15-tysięcznego Zakonu Braci Mniejszych (OFM) w cały\nświecie. Był czcicielem św. Franciszka, do którego odbywał\npielgrzymki do Asyżu i na La Verna (Alwerni) już jako kapłan-student, a potem także jako biskup i papież. Z franciszkanami spotkał się w czasie pielgrzymowania do Ziemi Świętej w Roku Jubileuszowym 2000, a w czasie 8 pielgrzymek\ndo Ojczyzny nawiedził franciszkańskie sanktuaria-kalwarie\nw Kalwarii Zebrzydowskiej i na Górze św. Anny.\nKilkudziesięciu franciszkanów mianował biskupami,\nzwłaszcza w krajach misyjnych, a niektórych z nich arcybiskupami, zaś pięciu kreował kardynałami Kościoła rzymskiego. Na kapitułach generalnych Zakonu był obecny przez\nswoich delegatów, a Ojców kapitulnych przyjmował na audiencjach, kierując do nich gorące słowa zachęty, aby kroczyli śladami św. Franciszka. W Rzymie odwiedzał parafie\nprzez nich prowadzone. Spotykał się z nimi również podczas\nponad 100 podróży na wszystkie kontynenty świata. Wielu\nz nich przyjmował na prywatnych audiencjach.\nWażnymi wydarzeniami była Jego wizyta w Papieskim Ateneum Antonianum w Rzymie, głównej wyższej uczelni Zakonu, którą potem podniósł do rangi Papieskiego Uniwersytetu.\nNiezmiernie doniosłymi wydarzeniami były kanonizacje\ni beatyfikacje braci mniejszych-franciszkanów. Kanonizował On 13 braci mniejszych, w tym 9 męczenników z Chin\n(3 biskupów, 5 kapłanów i l brata), oraz naszego rodaka św.\nJana z Dukli, a beatyfikował 59, w tym 42 męczenników za\nwiarę, wśród których jest 5 męczenników angielskich, 3 misjonarzy w Etiopii, 33 męczenników z czasów wojny domowej w Hiszpanii (z Walencji, Toledo i Granady), 1 misjonarz\nz Turcji, oraz 5 męczenników polskich z czasu II wojny światowej. Zaś z pośród 17 wyznawców wymienić trzeba błogosławionych: Jana Dunsa Szkota, wielkiego filozofa i teologa\nz XIII wieku, oraz brata Klaudiusza Granzotto, artystę rzeźbiarza, z XX wieku.\nPonadto niemal każda z ponad stu prowincji Zakonu z całego świata coś zawdzięcza Jego pontyfikatowi, wśród nich\ntakże nasza polska prowincja Matki Bożej Anielskiej, a mianowicie koronację wizerunków Matki Bożej czczonych w Kazimierzu Dolnym, w Pińczowie i w Wieliczce, oraz poświęcenie koron dla Jej wizerunku w Pilicy. Wielkim Jego darem była beatyfikacja czterech męczenników obozu koncentracyjnego w Dachau, tj. ojców Narcyza Turchana i Krystyna Gondka oraz braci Marcina Oprządka i Brunona Zembola. Ważnym jest również przeprowadzenie procesu informacyjnego o życiu i świętości Sługi Bożego brata Alojzego Kosiby z Wieliczki.\nSwoją wymowę ma także Jego przyzwolenie, jeszcze jako\nmetropolity, i opieka nad budowanymi świątyniami na osiedlach\nAzory i Bronowice Wielkie w Krakowie, oraz utworzenie parafii przy klasztorze w Wieliczce, o czym jest mowa niżej. (SBB)\n3. Metropolita Karol Wojtyła\nwśród Braci Mniejszych\nW naszej franciszkańskiej parafii na Azorach\nW 1936 roku Bracia Mniejsi – Franciszkanie postanowili wybudować na małym wówczas osiedlu Azory, które\nwyrosło na polach wsi Bronowice Wielkie, kościół i klasztor, przewidziany także na siedzibę Generalnego Komisariatu Ziemi Świętej na Polskę. Po uzyskaniu od Stolicy Apostolskiej i władz generalnych Zakonu w Rzymie 20 grudnia\n1938 roku pozwolenia na otwarcie nowego domu zakonnego, za zgodą Kurii Metropolitalnej w Krakowie rozpoczęto\nbudowę obydwóch obiektów.\nDo tragicznego września 1939 roku zdołano wznieść zaledwie część podziemną kościoła i parter klasztoru. Wybuch\nwojny przerwał roboty, w tej sytuacji przy podziemnej kaplicy ks. abp Adam Stefan Sapieha 1 kwietnia w 1940 roku erygował parafię pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia NMP.\nKaplica ta w pierwszych latach powojennych wystarczała dla\nstosunkowo małej liczby mieszkańców Azorów, kiedy jednak w\nlatach sześćdziesiątych rozrosły się one w wielkie osiedle, zamieszkałe przez wiele tysięcy ludzi, zaszła pilna potrzeba wybudowania kościoła. Wtedy to w staraniach u władz państwowych o pozwolenie na tę budowę przyszedł z pomocą prawną\ni moralną ówczesny Metropolita Krakowski – Karol Wojtyła\ni towarzyszył tej budowie do końca swego pobytu w Krakowie.\nWizytacja kanoniczna parafii:\n9-13 czerwca 1962 roku\nW dniach 9-13 czerwca 1962 roku odbyła się kanoniczna\nwizytacja parafii, której dokonał osobiście J. Ekscelencja\nKs. Bp dr Karol Wojtyła. Program wizytacji był następujący:\ndnia 9 czerwca o godz. 19 odbyło się uroczyste przywitanie,\npo którym Ksiądz Biskup wygłosił kazanie i odprawił modły\nza zmarłych, następnie spotkał się z młodzieżą, do której bardzo serdecznie przemówił.\nW dniu następnym, 10 czerwca, o godz. 7 rano, Ksiądz\nBiskup odprawił Mszę św. i przemówił do najstarszych parafian; o godz. 9 na Mszy św. szkolnej również przemówił do\ndzieci i młodzieży; o godz. 11, siedząc na tronie, wysłuchał\nkazania, które głosił o. Marek Szumierz OFM, administrator parafii. Po sumie odwiedził klasztor Kamedułów na Bielanach; o godz. 17 pobłogosławił małe dzieci, potem udzielił\nmłodzieży i kilku osobom starszym sakramentu Bierzmowania (153 osoby); o godz. 19 była Msza św., w której uczestniczyli sami rodzice; do nich Ksiądz Biskup wygłosił kazanie, a po Mszy św., odprawionej na polu przed figurą Najśw.\nMaryi Panny, błogosławił małżeństwa i rodziców.\nDnia 11 czerwca Ksiądz Biskup poznawał terytorium parafii oraz odwiedził przedszkole, prowadzone przez Siostry\nNajśw. Duszy Chrystusa Pana. Dzieci pięknie przywitały\nKsiędza Biskupa. Dnia 12 czerwca, z powodu egzaminów\nw Seminarium, w wizytacji była przerwa. Wizytacja parafii zakończyła się następnego dnia w uroczystość odpustową\nW tym dniu sumę celebrował ks. dr Mikołaj Kuczkowski, kanclerz Kurii Metropolitarnej w Krakowie, a kazanie\nwygłosił o. Serafin Kowal, młody kapłan naszego Zakonu.\nKsiądz Biskup ponadto wziął udział w procesji i na jej zakończenie przemówił, podkreślając, że jest zadowolony z tej\nparafii. M. in. powiedział te słowa: Parafia Azory jest parafią przejrzystą, można się w niej spotkać z każdym stanem,\nczego nie mogę powiedzieć o wielu parafiach, które wizytowałem. Po przemówieniu, w którym podziękował kapłanom\npracującym w tej parafii, udzielił wszystkim błogosławieństwa. Następnie, przed kościołem, parafianie pięknie podziękowali Księdzu Biskupowi i na tym zakończyła się wizytacja kanoniczna parafii Azory.\nWizyta II: 2 maja 1965 roku\nW dniu 2 maja 1965 roku nasza placówka zakonna przeżywała dwie piękne uroczystości: 25-lecie istnienia parafii\ni Bierzmowanie, którego udzielił ks. abp Metropolita Krakowski Karol Wojtyła. Do sakramentu Bierzmowania przystąpiło około 200 młodzieży. Jedna i druga uroczystość wypadła\nimponująco przy pięknej pogodzie i ogromnej liczbie wiernych. W tej uroczystości także uczestniczyli: o. Anatol Pytlik OFM, były prowincjał, i o. Feliks Wójcik OFM – pierwsi budowniczowie placówki, oraz o. Sabin Rakiewicz OFM,\nproboszcz z Bronowic Wielkich, ks. dr Albin Małysiak CM,\ndziekan V dekanatu w Krakowie. Na tę uroczystość odnowiono kaplicę i klasztor oraz przygotowano piękne dekoracje na\npolu i w kościele. Było to dzieło Sióstr Najświętszej Duszy\nChrystusa Pana z Azorów i Prądnika Białego.\nWizyta III: 14 maja 1968 roku\nMiesiąc maj 1968 roku w naszej parafii kwitnął piękną,\nmożna rzec, wspaniałą, wprost niepowtarzalną uroczystością:\nNawiedzeniem parafii przez Najśw. Matkę Jasnogórską (1415 maja). Do tej uroczystości parafia Azory przygotowywała się od Nowego Roku 1968. Bezpośrednim zaś przygotowaniem były Misje św., sprawowane od 5 do 14 maja, którym przewodził o. Mieczysław Kierzkowski OFM, misjonarz\ni przełożony naszego klasztoru we Włocławku, oraz Ojcowie\nz klasztoru św. Kazimierza w Krakowie.\nMisje św. udały się wspaniale: rozdano przeszło 10 000 Komunii św. Parafia w tym czasie liczyła 12 lub 13 tysięcy wiernych. Nie można podać dokładnej liczby parafian, ponieważ\nosiedle Azory było w toku budowy, powstawały nowe bloki,\na więc był ciągły napływ nowych mieszkańców. Cała parafia\ntę uroczystość Nawiedzenia przeżyła ogromnie żywo – były\nnawrócenia po wielu, wielu latach. Uroczystość Nawiedzenia\nzaszczycił swą obecnością J. Em. Ks. Kardynał Karol Wojtyła, który dnia 14 maja o godz. 20 odprawił Mszę św. i wygłosił podniosłe kazanie, którego dłuższy fragment przytaczymy:\n„Moi Drodzy! Słyszeliście Ewangelię na uroczystość\nMatki Bożej Częstochowskiej. Dzisiaj tutaj, w naszej parafii odbywa się uroczystość Matki Bożej Jasnogórskiej. Dzisiaj tutaj, między wami gości nie Jej obraz, ale Ona. I dlatego też, moi drodzy, została odczytana Ewangelia na uroczystość Matki Bożej Jasnogórskiej, Ewangelia, która przypomina nam cud w Kanie Galilejskiej.\nMoi Drodzy! Kiedy słucham tej Ewangelii po raz już nie\nwiem który, to dziwna rzecz, że tu, w waszej parafii, przypomniał mi się nie ten obraz z godów w Kanie Galilejskiej, ale\nzarysował mi się, narzucał mi się inny obraz, również z Ewan-\ngelii, obraz dobrze wam znany, mianowicie obraz z Narodzenia Pana Jezusa. W tym obrazie również jest Maryja. I jest\nJezus. Dlaczego mi się ten obraz tak narzucał?\nMoi Drodzy! Byłem kiedyś w Ziemi Świętej, pielgrzymo\nwałem do Betlejem. Tam, gdzie się urodził Pan Jezus. I pa\nmiętam, że trzeba było poprzez Bazylikę Narodzenia wejść\nw dół po wąskich schodach. A tam w dole znajduje się grota,\nmiejsce święte, szczególnie święte. Bo na tym miejscu narodził się Syn Boży. I ten obraz tutaj w waszej parafii w dziwny sposób przesunął mi obraz godów w Kanie Galilejskiej,\nniejako wyparł tamten. Dlaczego? Dlatego, bo drodzy bracia i siostry, bo znam waszą parafię, bo znam ten kościół parafialny w Azorach, który jest właściwie podziemiem, grotą. I od tylu lat czeka na to, żeby mógł wyrosnąć ponad ziemię. I żeby mógł rozszerzyć się i ogarnąć gościnnie wszystkich swoich parafian. I nie może. Nie może...\nPamiętam dobrze waszą parafię. Pamiętam dobrze wasz\nkościół, ten, przed którym stoimy, w tej ziemi. Dusza moja\ni wasza jest pełna wdzięczności dla Boga, że mamy tak piękny wieczór, że możemy stać na zewnątrz kościoła. Bo cóż byśmy zrobili, biedacy, w tej podziemnej grocie.\nWizytowałem waszą parafię. Wtedy jeszcze inaczej wy\nglądało tu wszystko dokoła. Parafia była bardziej podmiejska,\na nawet wiejska. Teraz można prawie nie poznać tego miejsca. Tak bardzo dokoła wyrosły tutaj budynki, bloki. Błogosławieństwo doczesne dla mieszkańców naszego miasta. Bogu\ndzięki, że są te budynki! Bogu dzięki, że są te bloki! Bogu\ndzięki, że są te mieszkania dla ludzi! Tylko pytam ja razem\nz wami: dlaczego nie ma mieszkania dla Boga? Pytam. Nie\njest to pierwsze miejsce, na którym stawiam to pytanie. Nie\nmogę sobie inaczej odpowiedzieć na to pytanie, dla nas zasadnicze, jak tylko przywodząc na pamięć wydarzenie betlejemskie. Tam także nie było mieszkania dla Boga. Tam także\npokazano Matce Bożej drzwi. I nie przyjęto...”.\nWizyta IV: 24 grudnia 1970 roku\nW dniu 24 grudnia 1970 roku Pasterkę celebrował J. Em.\nKard. Karol Kard. Wojtyła. Na kilka minut przed godz. 24 ojciec proboszcz Marek Szumierz i ojciec gwardian Bogumił Jarosz, w otoczeniu wiernych, wyszli po Księdza Kardynała. Po\nJego liturgicznym powitaniu przeprowadzono Go procesjonalnie do specjalnie przygotowanego ołtarza na wolnym powietrzu przed kaplicą. Tam, przy tym ołtarzu, Dostojny Gość, po\npowitaniu przez ojca proboszcza i delegacje parafian, łamiącą\nsię z Nim tradycyjnym opłatkiem, pod gwiaździstym – podobnie jak czynił to przez szereg lat w Nowej Hucie – celebrował\nMszę św. w intencji o pozwolenie na budowę kościoła. Zaś kazanie Księdza Kardynała było wołaniem o pozwolenie na budowę świątyni na Azorach. Po Pasterce podziękował Księdzu\nKardynałowi ojciec prowincjał Czesław Drzyzgiewicz OFM.\nModlitwa okazała się skuteczna. Wydział ds. Wyznań Prezydium RN m. Krakowa decyzją 28 I 1971 roku udzielił zezwolenia na rozbudowę kościoła w Krakowie na Azorach.\nO tym pozwoleniu na rozbudowę kościoła-kaplicy na Azorach\nwspominał także w kazaniu w Cięcinie (5 Vi 1972), a także\nw kościele św. Szczepana w Krakowie (26 XII 1972). W kazaniu tam wygłoszonym mówił, że już 1968 roku „rozmawiał\nz księdzem proboszczem św. Szczepana o potrzebie wystąpienia o pozwolenie na budowę kościoła w tej części parafii, która stanowi osiedle Azory”. [Słowa te świadczą, że nie znał On\nwtedy dekretu abpa Adama Stefana Sapiehy z dnia 1 kwietnia 1940 roku ustanawiającego parafię na Azorach (zob. także A. Boniecki MIC, Kalendarium życia Karola Wojtyły, Kraków 1983, s. 473). Zdaje się, że nie był tego świadomy także\n8 grudnia 1974 roku, kiedy podczas poświęcenia dolnej kaplicy nadal mówił „o wikariacie sąsiedniej parafii św. Szczepana”,\na nie o naszym powstającym kościele, co spowodowało – według kronikarzy – ogólne zdziwienie wiernych” – uwaga SBB].\nWizyta V: 4 maja 1974 roku\nW sobotę 4 maja 1974 roku, w godzinach wieczornych,\nz udziałem rzesz wiernych, odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego w fundamenty wznoszącego się\nkościoła Niepokalanego Poczęcia NMP. Przybyłego na tę uroczystość Metropolitę Krakowskiego, Ks. Kard. Karola Wojtyłę, powitał proboszcz o. Konrad Zbroszczyk w imieniu obecnego zarządu zakonnej prowincji Braci Mniejszych, na czele z jej prowincjałem o. Januszem Trawińskim OFM, oraz\nprzedstawicielami placówek tej prowincji w Polsce, a także z licznym, świeckim i zakonnym, duchowieństwem Krakowa. Wzruszającą wymowę miało powitanie Arcypasterza\nprzez osobę niewidomą, przedstawicielkę chorych parafian,\ni przez dzieci; witał Go również przedstawiciel parafian, pracujących społecznie przy budowie kościoła.\nMszę św. przy prowizorycznym ołtarzu, wzniesionym\nw miejscu, gdzie będzie stał główny ołtarz, odprawił Ksiądz\nKardynał w asyście księży – członków zarządu prowincji\nFranciszkanów p. w. Matki Bożej Anielskiej. On też dokonał,\npo odczytaniu Ewangelii, wmurowania w fundamenty ołtarza kamienia węgielnego, pobranego z Groty Zwiastowania\nw Nazarecie, uprzednio już poświęconego przez Ojca Świętego Pawła VI. Łącznie z tym kamieniem został wmurowany\nakt erekcyjny, wpierw odczytany na głos wszystkim uczestnikom uroczystości. Po tym akcie ks. Kardynał wygłosił kazanie, w którym w głębokich i porywających słowach mówił\no symbolice kamienia węgielnego i o doniosłym znaczeniu,\njakie dla życia religijnego i społecznego wiernych ma fakt\nbudowy w centrum ich osiedla Domu Bożego.\nW homilii m.in. wypowiedział te znamienne słowa: „Przed\nchwilą wmurowaliśmy kamień węgielny w budowę Waszego\nkościoła... Według tradycji architektonicznych, budowlanych,\nkamień ten jest elementem, który wiąże całą budowlę i który\nją trzyma, stanowi o jej spoistości, o jej organizacyjnej jedności.... Ale oto Apostoł, wskazując na Jezusa Chrystusa, powiedział: «On jest kamieniem węgielnym»” (por. Dz 4,11). Ten\nJezus Chrystus [kamień węgielny] jest z wami. Przez wiarę\nżyje w waszych duszach. I to Jego życie w waszych duszach\nsprawia szczególne prawo obywatelstwa Jezusa Chrystusa.\nPomyślmy na tym, że był taki człowiek, który ma przedziwne prawo obywatelstwa w coraz to nowych narodach, w ludziach i pokoleniach... Równocześnie za tym Jego prawem\nobywatelstwa na Azorach stoją wasze prawa obywatelskie...\nJezus Chrystus jest kamieniem węgielnym.\nJakaż to budowla się na Nim wznosi? Bardzo niezwykła.\nJest to budowla, którą On kształtuje w nas i którą my – przez\nNiego – kształtujemy w sobie... Jest to budowla pojednania\nz Bogiem. Człowiek pojednany z Bogiem, to jest ten, który wyrasta na fundamencie wiary w Jezusa Chrystusa..., dla którego największym przykazaniem jest przykazanie miłości Boga\ni bliźniego. Człowiek pojednany z Bogiem i pojednany z ludź-\nmi. Czyż nie trzeba nam ludzi pojednanych z Bogiem i pojednanych z ludźmi? Czyż nie na tym polega także i kształtowanie tego nowoczesnego społeczeństwa, życia społecznego?\nDrodzy Bracia i Siostry, Umiłowana Rodzino Parafialna! Budujcie swój dom rodzinny, dom wielkiej rodziny!...”.\nSłów Arcypasterza słuchali nie tylko wierni zgromadzeni\nna placu wokół ołtarza, ale i mieszkańcy sąsiadujących z placem wielopiętrowych, nowoczesnych bloków. Potężny śpiew\nBoże, coś Polskę zakończył uroczystości.\nWizyta VI: 8 grudnia 1974 roku\nProgram uroczystości: o godz. 17.45 przywitanie Ks. Kardynała Karola Wojtyły przez dzieci – wiersz; przez młodzież\noraz rodziców – chlebem i solą. Homilię wygłosił Ksiądz\nKardynał, w której mówił o wikariacie sąsiedniej parafii\nśw. Szczepana, a nie o naszym powstającym kościele, co spowodowało – według kronikarzy – ogólne zdziwienie wiernych\n(dzisiaj rozumiemy, komentuje kronikarz – że swoją troską\nobejmował budujące się osiedle na Krowodrzy). Następnie\nbyła procesja z darami. W czasie dziękczynienia wszyscy\nwspólnie odmówili modlitwy związane z uzyskaniem odpustu zupełnego. Na koniec Ksiądz Kardynał poświęcił kaplicę pod budowanym kościołem. Poświęcenie kaplicy zakończyło uroczyste nabożeństwo Roku Świętego. Uczestniczyła w nim duża liczba wiernych parafii.\nOto słowa Metropolity wpisane do kroniki: «8 grudnia\n1974 roku, uroczystość Niepokalanego Poczęcia, uroczystość\nRoku Świętego, poświęcenie pierwszej kaplicy nowego kościoła pod patronatem Niepokalanej Bogarodzicy».\nWizyta VII: 15 grudnia 1975 r.\nUroczystość poświęcenia kościoła w stanie surowym odbyła się 15 grudnia 1975 roku o godz. 18. Była ona bardzo\nokazała. Przewodniczył jej Ks. Karol Kard. Wojtyła. Mszę\nśw. z Księdzem Kardynałem koncelebrowali: o. Marek Szumierz, były proboszcz, a także cały zarząd oraz inni Ojcowie\nz naszej Prowincji. Księdza Kardynała o godz. 18 przywitali:\nprzedstawiciele naszej parafii różnych stanów, a po nich ojciec proboszcz Konrad Zbroszczyk OFM. Następnie rozpoczęła się Msza św., podczas której kazanie wygłosił Ksiądz\nKardynał. W kronice Jego Eminencja napisał: „Dziękując\nNiepokalanej za dzisiejszy dzień, polecam Jej i zawierzam\nnowy kościół na Azorach i wszystkie kościoły, których tak\nbardzo potrzebuje Kraków i Polska”.\nKazanie zaś w całości poświęcił potrzebie budowania kościołów w Krakowie, które prawie w całości jest przytoczone w wyżej cytowanym Kalendarium życia Karola Wojtyły\n(s. 67-72)”. Oto jego fragmenty: „Trzeba, ażeby szybko powstawały w Krakowie świątynie, ponieważ Kraków się bardzo szybko rozwija. Chociażby na przykładzie tej waszej parafii; jeszcze w czasie ostatniej wizytacji, którą tu odbywałem\nw maju roku 1962 – bo potem nie było sposobności z powodu robót – była to mała, dwutysięczna, najwyżej trzytysięczna parafia peryferyjna. A oto – jak powiedziałem – parafia\ngigant. Tak jest w całym Krakowie. Bardzo szybko rozwija się nasze miasto: powstała – jak wiadomo – Nowa Huta,\nktóra sama w sobie jest wielkim miastem, dzisiaj 200 tysięcy\nmieszkańców liczącym, czyli niewiele mniej niż cały przedwojenny Kraków... A jeżeli za coś pragnę w tej chwili podziękować, to pragnę podziękować tym wszystkim ludziom, którzy bez względu na jakieś tam konsekwencje, nie wahają się\npopierać tych inicjatyw, tych postulatów, tych próśb biskupa, proboszczów i duszpasterzy, gdy chodzi o budownictwo\nsakralne, i niezmordowanie czasem udają się w delegacjach\ndo rożnych władz... Pragnę dzisiaj tym delegacjom jeszcze\nraz podziękować i wszystkim, którzy to czynią w Krakowie\ni w archidiecezji, powiedzieć, że mają do tego swoje święte,\nobywatelskie prawo i nie mogą z tego powodu w żaden sposób – no, użyjmy takiego słowa – być szykanowani. Maja do\ntego swoje święte prawo, obywatelskie prawo”.\n(Wybrał i opracował Bolesław Kosior, przy udziale o. Salezego OFM, na podstawie Kroniki klasztoru Braci Mniejszych w Krakowie-Azorach, nagrań diakona Huberta Brzozowskiego OFM, oraz informacji Parafian z Azorów).\nW parafii Stygmatów św. Franciszka\nWizytacja kanoniczna w parafii Bronowice Wielkie (2426 X 1970), podczas której w kazaniu do młodych małżeństw\nm. in. powiedział: „W dzisiejszej liturgii Słowa... staje przed\nnami Chrystus jak żywy: Chrystus taki, jaki był wśród ludzi,\nczyniąc im dobrze, niosąc im życie, zdrowie, ukojenie, łaskę.\nI taki Chrystus został w Kościele. Kościół wierzy nie tylko\nw to, że jest w nim Chrystus; Kościół wierzy, że jest sam jak\ngdyby dalszym ciągiem Chrystusa na ziemi. I w tym dalszym\nżyciu Chrystusa na ziemi, które urzeczywistnia się w Kościele,\nChrystus działa. Działa podobnie jak wtedy, wśród ludzi... Nie\njest to dotknięcie Jego ręki. Nie jest to dźwięk Jego słowa. Ale\nprzecież Kościół w swoich działaniach chce jak gdyby powtórzyć i przedłużyć dotknięcie Jego ręki, dźwięk Jego słowa”.\nWmurowanie kamienia węgielnego pod wznoszoną\nnawę kościoła. W 1973 roku przyjął na audiencji o. Eugeniusza Krajewskiego, proboszcza, i o. Salezego Brzuszka,\nwykładowcę w Instytucie Teologicznym Księży Misjonarzy,\nktórzy prosili Metropolitę Karola kard. Wojtyłę o wciągnięcie\nna listę potrzeb budowy kościołów w archidiecezji do Urzędu Wyznań także Bronowic Wielkich. Prośba została natychmiast przyjęta. Dzięki tej decyzji już 26 IX 1976 roku, ksiądz\nKardynał, przewodnicząc diecezjalnym uroczystościom franciszkańskiego Roku Jubileuszowego z racji 750-lecia śmierci św. Franciszka, mógł w poświęcić kamień węgielny, pochodzący z La Verna (Alwerni), pod nowy kościół – pomnik\nRoku Franciszkańskiego. Wmurowanie kamienia odbyło się\ntego dnia w czasie koncelebrowanej Mszy św., odprawianej\nna płycie wznoszonego kościoła. W uroczystościach udział\nwzięli przedstawiciele franciszkańskich rodzin zakonnych\nmęskich i żeńskich z archidiecezji, duchowieństwo, parafianie bronowiccy i mieszkańcy Krakowa.\nW kazaniu Metropolita m. in. powiedział: „Nasz wiek XX\nwieku w swojej połowie, a raczej w swojej ostatniej już ćwierci, jest okresem szczególnego zmagania się wiary z niewiarą.\nDlatego trzeba w tych czasach wielu Franciszków, i do wielu\nz nas Chrystus musi powiedzieć: «Podeprzyj mój Kościół»...\nI jak Franciszek chodził przed sułtana, oni nie wahają się chodzić przed przedstawicieli władz, z całym szacunkiem władzy należnym, ale także z całą stanowczością, która należy\ndo naszego chrześcijańskiego charakteru – i mówią: trzeba\nkościoła w Bronowicach, trzeba kościoła na Azorach, trzeba\nkościoła na Wzgórzach Krzesławickich, trzeba kościoła na\nKrowodrzy – nie będę wyliczał. Ale Bogu dziękuję za to, że\ntylu jest, którzy to za na powtarzają. Jako biskup, który pracował na dokumentami II Soboru Watykańskiego, zwłaszcza\nnad dokumentem o apostolstwie świeckich, widzę, że w tym\nsię i dokumenty, i nauka tego Soboru wypełnia. Trzeba, byśmy byli wrażliwi na głos Chrystusa. Trzeba, byśmy słyszeli,\njak na rożne sposoby mówi On do nas: do biskupów, do kapłanów, do rodzin zakonnych, do świeckich, do rodziców, do\nmłodzieży, do dzieci; do inżynierów, do naukowców, do lekarzy, do wszystkich bez wyjątku: «Podeprzyj mój Kościół»”.\nW klasztorze św. Kazimierza w Krakowie\nDnia 8 XII 1958 roku, ks. bp Karol Wojtyła, wówczas jako\nsufragan krakowski, udzielił po raz pierwszy święceń kapłańskich dwom diakonom z naszej prowincji Zakonu Braci\nMniejszych, o. Leszkowi Dudzińskiemu i o. Tytusowi Kondysowi, z klasztoru św. Kazimierza. Miało to miejsce w podczas Mszy św. sprawowanej w Krakowie w kaplicy Sióstr\nSzarytek przy ulicy Warszawskiej. Siostry odnowiły kaplicę i prosiły biskupa o jej poświęcenie. Zgodził się, lecz pod\nwarunkiem, że udzieli święceń (nb. ceremoniarzem w czasie tej Mszy św. był o. Salezy Brzuszek).\nDnia 11 III 1962 roku, w ramach wizytacji parafii Mariackiej wizytował kościół św. Kazimierza, przy którym mieści się\ngłówny dom prowincji Matki Bożej Anielskiej Braci Mniejszych. Przybył on o godz. 8 i zaraz odprawił Mszę św., przy wypełnionym młodzieżą szkół zawodowych kościele. Młodzież po\nodbyciu rekolekcji przystępowała w tym dniu do Komunii św.\nWygłosił do niej kazanie. Uczestniczył w następnych Mszach\nśw., słuchając kazań młodego o. Emila Brzuszka i o. gwardiana Floriana Budziewskiego, i udzielając błogosławieństwa\npo każdej z nich, a na zakończenie podczas Mszy św. o godz.\n13 sam wygłosił kazanie. Po wspólnym obiedzie z zakonnikami w refektarzu krótko przemówił. Miał zamiar uczestniczyć jeszcze po południu w Gorzkich Żalach, lecz inne sprawy przeszkodziły mu w tym. Obiecał jednak odwiedzić jeszcze raz franciszkański kościół św. Kazimierza. I rzeczywiście\nprzybył w następną niedzielę, tj. 18 III, gdy już się rozpoczęło\nkazanie pasyjne, którego wysłuchał w zakrystii, uczestnicząc\ntam do końca wielkopostnego nabożeństwa. Wcześniej, 27 IV\n1958 roku, w kościele św. Kazimierza odprawił Mszę św. dla\nchorych z parafii NMP (Mariackiej).\nDnia 7 IX 1965 roku skierował list gratulacyjny z błogosławieństwem z okazji 60-lecia kapłaństwa o. Wincentego\nRejmera z klasztoru krakowskiego, najpierw misjonarza we\nfranciszkańskiej Kustodii Ziemi Świętej, a następnie przełożonego domów zakonnych w Polsce.\nDnia 31 V 1966 roku o godz. 19 uczestniczył w uroczystości z okazji jubileuszu 300-lecia obecnego kościoła św. Kazimierza w Krakowie, wybudowanego przez dobrodziejów\ndla Braci Mniejszych Reformatów na Piasku, gdzieś u wylotu ulicy św. Anny. Był to w ogóle pierwszy kościół wzniesiony pod wezwaniem tego świętego w Królestwie Polskim,\nktóry został spalony podczas Potopu szwedzkiego. Budowa\nobecnego kościoła św. Kazimierza przy Reformackiej rozpoczęła się w 1666 roku. odprawił Z racji tej jubileuszowej uroczystości ks. bp Karol Wojtyła odprawił Mszę św. dziękczynną, wygłosił kazanie i poprowadził procesję eucharystyczną.\nW klasztorze Stygmatów św. Franciszka\nDnia 9 X 1961 roku w ramach wizytacji parafii św. Klemensa w Wieliczce wizytował urzędowo kościół klasztorny,\nw którym odprawił Mszę św. i wygłosił kazanie. Następnie,\njako gość klasztoru, zwiedził jego wnętrze, celę brata Alojzego\nKosiby i Niższe Seminarium oraz spożył obiad w refektarzu.\nW księdze pamiątkowej napisał: „W ramach wizytacji parafii wielickiej wizytowałem kościół i byłem gościnnie przyjęty\nw klasztorze. Gospodarzom życzę szczęść Boże, Brata Alojzego proszę o modlitwy. Karol Wojtyła bp wikariusz generalny”.\nDnia 13 V 1963 roku przewodniczył, jako wikariusz kapitulny i sędzia zwyczajny, pierwszej sesji trybunału otwierającej proces informacyjny o życiu i świętości Sługi Bożego\nbrata Alojzego Kosiby. Trybunał ten powołał pismem z dnia\n9 V 1963 roku na mocy dyspensy Stolicy Apostolskiej, udzielonej mu jako wikariuszowi kapitulnemu. Sesja odbyła się\nw sali audiencyjnej rezydencji arcybiskupów krakowskich.\nDnia 25 VII 1965 roku wystosował dekret w sprawie pism\nSł. Bożego Alojzego Kosiby. Dnia 14 II 1966 roku w kaplicy rezydencji przewodniczył otwarciu procesu „de non cultu” (o nieistnieniu kultu publicznego) w sprawie tegoż Sługi Bożego. Dnia 10 V 1966 roku w Krakowie, Franciszkańska 3, jako sędzia przewodniczył sesji zamykającej informacyjne procesy kanoniczne o życiu i świętości, oraz o nieistnieniu kultu publicznego i o pismach Sł. Bożego brata Alojzego Kosiby.\nDnia 23 IV 1970 roku w Wieliczce, wraz z duchowieństwem i przedstawicielami laikatu, zwiedził kopalnię soli i kaplicę św. Kingi, a następnie przybył do klasztoru Franciszkanów-Reformatów owacyjnie witany przez zakonników oraz\nuczniów Kolegium Serafickiego (Niższego Seminarium).\nUczestniczył w akademii przygotowanej na jego cześć w Kolegium, a po niej przywitali Go wierni w kościele. O godz.\n17 odprawił Mszę św. i wygłosił kazanie. Uczestniczył także w spotkaniu z zakonnikami i przedstawicielami przyjaciół\ni dobrodziejów klasztoru. Nawiedził celę Sługi Bożego Alojzego Kosiby. W kronice klasztornej wpisał: „Na pamiątkę od-\nwiedzin w ramach wizytacji parafii Wieliczka z serdecznym\nbłogosławieństwem i prośbą o memento u grobu Sługi Bożego Alojzego. Kard. Karol Wojtyła”.\nDnia 5 II 1972 roku, w godz. 1-15, odwiedził kościół p.w.\nStygmatów św. Franciszka w Wieliczce, w którym odprawił uroczystą Mszę św. i wygłosił okolicznościowe kazanie,\na następnie poświęcił sale katechetyczne – nowo wybudowany pawilon dla ośrodka duszpasterstwa parafialnego, erygowanego przy klasztorze wielickim dnia 27 VIII 1971 roku.\nW kazaniu m. in. uzasadnił swoją decyzję: „Ponieważ tworzenie nowych parafii w praktyce redukuje się niemal do zera\n– w ciągu ostatniego roku w większości wypadków na nasze\nstarania otrzymaliśmy odpowiedź odmowną... Ponieważ tworzenie nowych parafii jest tak utrudnione od strony czynników\nświeckiego i administracyjnego, musimy szukać nowych rozwiązań. Musimy lepiej dzielić się odpowiedzialnością duszpasterską, tak jak na to pozwalają warunki. I właśnie tu w Wieliczce, te warunki poniekąd zaistniały... I w wyniku wizytacji\nkanonicznej sprzed przeszło dwóch lat taki podział został dokonany i został przyjęty. Z tego wyrażam swoją radość. [Sytuacja\nduszpasterska w Wieliczce stworzyła] szczególną okazję do lepszego rozdziału odpowiedzialności duszpasterskiej pomiędzy\nkapłanów i duszpasterzy diecezjalnych i zakonnych... Duszpasterstwo kapłanów zakonnych może wydać szczególne owoce i być źródłem szczególnego błogosławieństwa Bożego...”.\nTegoż dnia przyjął także delegację wiernych ze wsi Czarnochowice, proszącą o przyłączenie ich wsi do parafii przy\nGdy tak patrzę na góry, lasy i morze\nTo za wszystko dzięki Ci składam Ty Wielki Boże\nO! Jaki ten świat piękny Boże stworzyłeś?\nAle jak były wojny to gdzie Ty Byłeś?\nCzemu tyle ludzi w czasie wojen zginęło?\nA czemu hitlerowców piekło nie pochłonęło?\nCzemu i czemu tak źle się dzieje na tym świecie?\nI dlaczego Wy niedobrzy ludzie nie wyginiecie?\nTyle mam pytań do Ciebie Boże\nAle zdaje sobie sprawę, że światu nic już nie pomoże\nWiem, że cały świat się bardzo zmienia\nTak jak i u nas pory roku są nie do podrobienia?\nA ludzie! Są coraz bardziej wredni\nI na dodatek są coraz bardziej biedni.\nTy dałeś Boże nam Ojca Świętego\nWspaniałego, Wyjątkowego Jana Pawła II\nOn był jak brylant pięknie oszlifowany\nMiał charyzmę i był na całym świecie znany\nJa mam taką nadzieje, że jak tu tyle dobrego zrobił\nTo tam u Twego tronu wiele próśb do Ciebie nadrobił\nBo kto, jak kto? Ale On znał nasze niedoskonałości\nChociaż starał się je tuszować, z wielkiej do nas miłości.\nTy Boże jako naród w świecie nas wywyższyłeś\nAle tak do końca nie wiem czy dobrze nam tym zrobiłeś?\nCzy tym wiele niecnych zamiarów u ludzi nie pobudziłeś?\nCzy szatan w Polsce nie działa za to ze zdwojoną siłą?\nTej wiosny słońce zachodziło powoli\nna wypełnionym Placu Berniniego\ntłum niespokojnie cichł z minuty na minutę\ntak ciężko było oddać nocy\nprzytulające zawsze z wiarą\njak w ten ostatni Wielki Piątek\ntuż nad progiem\nwiecznego Domu Ojca\n1.05. – Niedziela Bożego Miłosierdzia: dzień beatyfikacji\nJana Pawła II. Dwa dni potrwają w Rzymie uroczystości\nbeatyfikacyjne Jana Pawła II, które rozpocznie czuwanie\nmodlitewne 30 kwietnia na terenie Circus Maximus. W naszej świątyni o godz. 19 rozpoczęcie nabożeństw majowych ku\nczci NMP, które będą odprawiane przez cały maj w dnie powszednie o godz. 18, a w niedziele i święta o 19.\n2.05. – Poniedziałek: Uroczystość św. Wojciecha biskupa\ni męczennika głównego patrona Polski.\n3.05. – Wtorek: Uroczystość Matki Bożej Królowej Polski.\n4.05. – Środa: Św. Floriana, męczennika i patrona miasta Krakowa.\n5.05. – Czwartek: Pierwszy czwartek miesiąca, od godz. 9 kapłani udadzą się do chorych naszej parafii; o 16:30 Koronka do\nBożego Miłosierdzia; o 17-Msza św. w intencji Przyjaciół Koła\n6.05. – Pierwszy piątek miesiąca: Św. Apostołów; Filipa i Jakuba. o godz. 16.30-spowiedź dzieci i młodzieży naszej parafii, o godz. 17- Msza św. dla nich, o godz. 18 Nabożeństwo majowe, o godz. 18.30 Msza św. w intencji Misji św. i Misjonarzy.\n9.05. – Poniedziałek: Uroczystość św. Stanisława biskupa\ni męczennika; głównego patrona Polski i archidiecezji krakowskiej.\n14.05. – Sobota: Św. Macieja Apostoła. Święcenia diakonatu\ni prezbiteratu alumnów V i VI roku naszego WSD w Brownowicach Wielkich.\n15.05. – IV Niedziela: Na Mszy św. o godz. 11. – uroczystość\nPierwszej Komunii św. dzieci klas II ze Szkoły Podstawowej\n19.05. Czwartek do 21.05. Sobota: Rekolekcje zamknięte dla\ndochodzących, prowadzone przez Sekretariat Ewangelizacyjny.\n22.05. – V Niedziela: Na Mszy św. o godz. 10:30 rocznica\npierwszej Komunii św. dzieci z klasy III SP.\nDyżury Akcji Katolickiej są pełnione w każdy poniedziałek,\nw pokoiku koło kancelarii parafialnej, w godzinach 16-17.\nSą one okazją do zapoznania się z celami i formami działania\nPismo parafialne Nasza Wspólnota redaguje zespół za zgodą władz\nzakonnych. Nakład 1000 egz., rozprowadzanych bezpłatnie. Adres redakcji: Parafia Niepokalanego Poczęcia NMP, ul. J. Chełmońskiego 41; 31-318 Kraków.