ELEKTRONICZNE METODY PŁATNOŚCI. ISTOTA, ROZWÓJ, PROGNOZA - PDF\nDownload "ELEKTRONICZNE METODY PŁATNOŚCI. ISTOTA, ROZWÓJ, PROGNOZA"\nAnna Kornelia Grabowska\n2 Poradnik KLIENTA USŁUG FINANSOWYCH Bartłomiej Chinowski ELEKTRONICZNE METODY PŁATNOŚCI. ISTOTA, ROZWÓJ, PROGNOZA Warszawa 2013\n3 Publikacja została wydana nakładem Komisji Nadzoru Finansowego Komisja Nadzoru Finansowego Pl. Powstańców Warszawy Warszawa Warszawa 2013 Wydanie I ISBN Nakład: 1500 szt. Przygotowanie do druku i druk: Agencja Reklamowo-Wydawnicza A. Grzegorczyk Niniejsza publikacja wydana została w celach edukacyjnych w ramach projektu CEDUR. Informacje w niej zawarte mają wyłącznie charakter ogólny i nie stanowią porady inwestycyjnej. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie decyzje inwestycyjne, podjęte przez czytelnika na podstawie zawartych w niniejszej publikacji informacji.\n4 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE... 5 CHARAKTERYSTYKA SYSTEMÓW PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNYCH... 8 Działanie systemów płatności internetowych... 8 Mikropłatności ROZWÓJ PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNYCH Etapy rozwoju płatności elektronicznych Determinanty rozwoju płatności elektronicznych RYNEK E-PŁATNOŚCI W UNII EUROPEJSKIEJ I W POLSCE Rynek płatności elektronicznych w Unii Europejskiej Rynek e-płatności w Polsce REGULACJE PRAWNE Regulacje prawne w UE Regulacje prawne w Polsce PODSUMOWANIE SŁOWNICZEK BIBLIOGRAFIA WYKAZ ŹRÓDEŁ INTERNETOWYCH Komisja Nadzoru Finansowego 3\n5 Poradnik klienta usług finansowych Elektroniczne metody płatności\n6 WPROWADZENIE Płatności elektroniczne, zwane także e-płatnościami 1 to płatności dokonywane za pośrednictwem internetu 2. Obejmują one wszystkie operacje finansowe dokonywane na odległość przy użyciu urządzeń elektronicznych takich jak: komputery, telefony komórkowe i tablety 3. Płatności elektroniczne mogą być realizowane różnymi kanałami: poleceniami przelewu, kartami płatniczymi lub za pośrednictwem dostawców płatności elektronicznych. W większości przypadków są one odwzorowaniem tradycyjnych metod płatności jak płatność przelewem lub kartą płatniczą dostosowanych do specyfiki internetu. Podstawą ich działania jest dostawca usług płatniczych (PSP 4 ), pośredniczący między bankiem klienta dokonującego zakupu a sprzedawcą lub pośredniczący tylko między stronami transakcji. Powstanie i rozwój płatności elektronicznych jest ściśle związany z handlem internetowym. Dzięki temu są one znacznie lepiej przystosowane do wymagań handlu elektronicznego niż karty płatnicze i tradycyjne przelewy bankowe, których koncepcje tworzone były jeszcze przed upowszechnieniem internetu. Można wymienić następujące przewagi konkurencyjne płatności elektronicznych: wygodę dostawca usług płatniczych zapewnia wymianę niezbędnych informacji między stronami W większości systemów płatności elektronicznych nie ma praktycznie żadnej różnicy między płatnością krajową a płatnością zagraniczną. Jest to znacznie tańsze rozwiązanie niż zagraniczny przelew bankowy. transakcji, dzięki czemu klient nie musi wypełniać polecenia przelewu ani przekazywać adresu dostawy sprzedawcy; bezpieczeństwo wielu dostawców płatności udziela gwarancji dostarczenia towaru odpowiedniej jakości przez sprzedawcę, a w razie niewywiązania się przez niego z umowy kupujący może łatwiej odzyskać swoją wpłatę; szybkość informacja o dokonaniu wpłaty przez klienta jest przekazywana sprzedającemu niemal natychmiast, dzięki czemu od razu może on rozpocząć realizację zamówienia; pewność klient tylko potwierdza polecenie przelewu wcześniej wypełnione przez dostawcę płatności, dzięki czemu wyeliminowane jest ryzyko pomyłki przy wpisywaniu danych sprzedawcy. 1 Terminologia usług płatniczych została szczegółowo omówiona w opracowaniu M. Polasika i K. Maciejewskiego Innowacyjne usługi płatnicze w Polsce i na świecie, Materiały i studia nr 241, NBP, Warszawa 2009, s Niniejsze opracowanie omawia zagadnienia związane z płatnościami na stronach internetowych, nie zajmuje się natomiast pokrewną problematyką związaną z płatnościami elektronicznymi dokonywanymi za pośrednictwem telewizji i konsol do gier. 3 Ani w praktyce biznesowej, ani w teorii naukowej nie istnieje jedna, powszechnie uznawana definicja pojęcia płatności. W zależności od potrzeb może ona obejmować płatności mobilne, w skład których wchodzą metody płatności, których funkcjonowanie nie jest uzależnione od internetu, czyli z definicji nie są płatnościami internetowymi. Granica między płatnościami mobilnymi a płatnościami elektronicznymi jest nieostra i wydaje się, że w przyszłości jeszcze bardziej będzie się zacierać. 4 Ang. Payment Service Provider. Komisja Nadzoru Finansowego 5\n7 Z punktu widzenia sprzedawcy zaletą płatności elektronicznych jest wysokość prowizji jest ona niższa niż w przypadku transakcji zawieranych za pomocą kart płatniczych 5. Na rynku płatności internetowych konkurencja między dostawcami usług płatniczych jest większa niż na funkcjonującym na granicy oligopolu rynku kart płatniczych. Dzięki temu dostawcy usług płatniczych są zmuszeni do rynkowej rywalizacji i oferują sklepom korzystającym z ich systemu korzystniejsze warunki handlowe. W efekcie technologia i liczba zastosowań płatności elektronicznych rozwijają się znacznie szybciej niż w przypadku tradycyjnych metod płatności. Jednym z przykładów szybkiego rozwoju płatności elektronicznych i stagnacji tradycyjnych metod płatności są płatności transgraniczne. W większości systemów płatności elektronicznych nie ma praktycznej różnicy między płatnością krajową a płatnością zagraniczną, podczas gdy np. zagraniczny przelew bankowy obciążany jest przez banki wysoką prowizją, a często wymaga też dokonania przewalutowania po niekorzystnych dla klienta kursach walut. Handel elektroniczny w Polsce ma szansę w niedługim czasie stać się jednym z najbardziej zaawansowanych na świecie. Płatności elektroniczne zdobywają coraz większą popularność także w Polsce. W przypadku rynku polskiego dodatkowym czynnikiem przemawiającym na korzyść płatności elektronicznych jest niewielka w stosunku do innych krajów rozwiniętych popularność kart umożliwiających płatność w internecie 6. W związku z tym osoby płacące za internetowe zakupy przy wykorzystaniu tradycyjnych, nieprzystających do e-handlu metod płatności, mają większą motywację do zastąpienia ich płatnościami elektronicznymi, niż gdyby korzystały z kart płatniczych. W konsekwencji, dzięki ominięciu szerokiego wykorzystania jednej generacji płatności, polski handel elektroniczny ma szansę dogonić pod względem popularyzacji nowoczesnych metod płatności rynki krajów najbardziej zaawansowanych. W opracowaniu omówione zostały techniczne, ekonomiczne oraz prawne uwarunkowania rozwoju rynku płatności elektronicznych. Przedstawiono zarys blisko 20 letniej historii ewolucji metod płatności, a także aktualny stan oraz przewidywania dotyczące tego segmentu gospodarki w kilkuletnim horyzoncie czasowym. Omówione zostały również procesy zachodzące na rynku polskim, z uwzględnieniem jego pozycji na tle rynków innych państw Unii Europejskiej. Część opracowania poświęcona jest spojrzeniu na płatności z punktu widzenia użytkownika końcowego opisane zostały przewagi konkurencyjne oraz ryzyko wynikające ze stosowanych obecnie rozwiązań technicznych i prawnych. Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie procesów, które w ostatnich latach zaszły na rynku płatności elektronicznych. Nie do uniknięcia jest sytuacja, w której wybrane cytowane dane, w porównaniu z szybko aktualizowanymi informacjami w internecie, mogą w momencie opublikowania nie być tymi ostatnimi dostępnymi. Pozostaje jedynie zachęcić zainteresowanych czytelników, aby korzystając z podanych w przypisach i bibliografii źródeł, postarali się uzyskać 5 K. Budek, Jak ułatwić płacenie e-klientom, [w:] Internet Standard Raport ecommerce 2012, red. A. Jadczak, Internet Standard, Warszawa 2012, s Oprócz kart kredytowych można do tego celu stosować karty przedpłacone (pre-paid), karty wirtualne i wybrane modele kart debetowych. 6 Poradnik klienta usług finansowych Elektroniczne metody płatności\n8 najnowsze dane samodzielnie. W obecnej dobie technologicznej jest to problem wszystkich publikacji drukowanych, a niniejsza nie jest tu wyjątkiem. Stosowane w niniejszym opracowaniu słownictwo podparte jest częściowo angielską terminologią. Polskie nazewnictwo w omawianej dziedzinie jeszcze się nie ugruntowało bądź w ogóle nie powstało. Jednocześnie należy zauważyć, że nawet terminologia angielskojęzyczna bywa niejednoznaczna np. termin PSP bywa używany zamiennie z Independent Sales Organization ISO czy Merchant Service Provider MSP. Omawiane dane dotyczące rozmiarów rynków internetowych i zawieranych na nich transakcji mogą znacząco różnić się, w zależności od cytowanego źródła. Ośrodki badawcze przyjmują różne metody pozyskiwania informacji i różnie definiują pojęcia rynku internetowego i poszczególnych metod płatności. Jednak choć wymienione dane wykazują znaczące różnice w wartościach bezwzględnych, to w większości przypadków potwierdzają występowanie tych samych trendów. Komisja Nadzoru Finansowego 7\n9 CHARAKTERYSTYKA SYSTEMÓW PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNYCH Płatności elektroniczne można podzielić na grupy, przyjmując za kryterium termin płatności przedpłacone, płacone na bieżąco i płacone później. Płatności przedpłacone odbywają się z zasilonego wcześniej konta. Gwarantują one względne bezpieczeństwo użytkownik sam bądź w następstwie oszustwa nie może przekroczyć wartości środków dostępnych na koncie. W przypadku systemów oferujących płatności w czasie rzeczywistym zobowiązanie zwykle pokrywane jest z salda rachunku bankowego lub z podpiętej do systemu płatności karty płatniczej. W przypadku, gdy płatność realizowana jest z opóźnieniem, kwota zakupu zwykle dopisywana jest do rachunku za inne usługi np. płatność za film kupiony w systemie VOD 7, dopisywana jest do rachunku za telewizję kablową, a płatność za udział w głosowaniu SMS-em do rachunku za usługi telekomunikacyjne. Dostawca usług płatniczych może pełnić funkcje agregatora oferując użytkownikom jednocześnie kilka różnych metod płatności, np. przelewem, kartą lub SMS-em. Sklep internetowy może umożliwiać płatność za pośrednictwem kilku dostawców płatności. Tylko część z wymienionych metod jest oferowana przez dostawców obsługujących handel elektroniczny w Polsce. Jeden dostawca usług płatniczych oferuje użytkownikom wybór spośród kilku najpopularniejszych metod płatności. Systemy płatności elektronicznych obejmują różne metody płatności: wirtualne karty płatnicze, płatności za pośrednictwem poczty elektronicznej, elektroniczne polecenie pobrania 8, portfele elektroniczne, przelewy realizowane bezpośrednio z konta klienta, czyli tzw. e-transfery, e-gotówka oraz Elektroniczną Prezentację i Płatność Rachunków (Electronic Bill Presentment and Payment 9 ). Jeden dostawca usług płatniczych obsługuje zwykle kilka różnych metod płatności, dzięki czemu może zostawić użytkownikom wybór najbardziej dla nich odpowiedniego rozwiązania. Działanie systemów płatności internetowych Podstawowy proces płatności internetowej, stosowany np. w tzw. szybkich przelewach internetowych, można przedstawić w trzech krokach procesowych: 7 VOD ang. video on demand filmy na żądanie. 8 Ang. Electronic Direct Debit. 9 EBPP polega na przekazaniu klientowi informacji o wystawionym rachunku i umożliwieniu mu natychmiastowego opłacenia go. Klientowi pozostawia się decyzję, w jakiej formie chce dokonać płatności internetowej czy też tradycyjnej opierającej się na przekazie bankowym. Taka forma komunikacji z klientami jest dogodna dla dużych przedsiębiorstw, których oferta skierowana jest zarówno do osób korzystających z e-płatności jak i z innych metod płatności. W Polsce taka forma przekazywania informacji o płatnościach nie jest popularna. 8 Poradnik klienta usług finansowych Elektroniczne metody płatności\n10 klient po wybraniu tej metody płatności jest przenoszony na stronę internetową swojego banku. Po zalogowaniu się na konto, czeka na niego wypełniony już wniosek przelewu na rzecz sprzedawcy. Następnie dokonuje autoryzacji przelewu; klient przenoszony jest z powrotem na stronę internetową sprzedawcy, który jednocześnie dostaje od dostawcy płatności informację o dokonaniu zapłaty przez klienta; dostawca płatności otrzymuje przelew z banku klienta i przekazuje środki dalej na rachunek sprzedawcy albo sprzedawca otrzymuje przelew bezpośrednio z banku klienta. Rysunek 1: Schemat działania płatności internetowych. zapłata rozliczenie wypłata Bank 1 Klient Bank 2 Operator płatności internetowych Sprzedawca Bank 3 Źródło: opracowanie własne. Oprócz przedstawionego powyżej e-transferu, wybrani dostawcy płatności oferują klientom także inne sposoby regulowania zobowiązań. Do ich systemu można podpiąć kartę kredytową, która jest obciążana przy dokonywaniu internetowych płatności lub regulować zobowiązania z tzw. e-portmonetki/e-portfela (e-wallet), który jest przez klienta zasilany przed rozpoczęciem zakupów. W przypadku e-portfela, transakcja między kupującym a sprzedającym odbywa się bez pośrednictwa banku, a środki są przenoszone między wirtualnymi kontami założonymi przez obie strony transakcji u dostawcy płatności. Jest to rozwiązanie korzystne dla dostawcy, który do momentu żądania wypłaty przez sprzedającego, dysponuje środkami i może z tego tytułu uzyskiwać dodatkowe korzyści, np. w postaci odsetek od kapitału. Dlatego też rozwiązanie takie jest najczęściej stosowane w przypadku sprzedaży o niewielkich wartościach, gdzie szybkość transakcji jest ważniejsza niż utracone korzyści z dysponowania środkami. Zaletą tzw. e-portfeli jest możliwość zachowania anonimowości klienta przy zawieraniu transakcji. Podobnie jak w przypadku przedpłaconych usług telekomunikacyjnych, w przypadku e-portfeli klient może łatwo założyć konto u dostawcy płatności bez podawania danych osobowych. Z takiego konta może później opłacać dostęp do stron internetowych, na których nie chciałby zdradzać swojej tożsamości lub np. płacić w miejscach, w których występuje zwiększone ryzyko przechwycenia danych klienta, co mogłoby prowadzić do włamania na konto, kradzieży środków z konta lub z karty kredytowej. Płatności elektroniczne są szczególnie efektywną formą płatności w przypadku transakcji międzynarodowych. Płatność za pośrednictwem tej metody jest najczęściej tańsza, prostsza i szybsza niż inne formy płatności jak przelew bankowy lub płatność kartą. Płacący nie musi zdobywać niekiedy specyficznych dla danego kraju danych kontrahenta, nie musi martwić się o przewalutowanie po kursie znacznie odbiegającym od rynkowego, nie płaci również Coraz większą popularnością wśród użytkowników cieszą się portfele internetowe zapewniające anonimowość przy płatnościach na nieduże kwoty. Komisja Nadzoru Finansowego 9\n11 prowizji za przelew międzynarodowy, który w przypadku tradycyjnej bankowości może stanowić istotną część przelewanej kwoty. Wreszcie, zlecający przelew ma pewność, że płatność zostanie dokonana natychmiast, co znowu stanowi znaczącą przewagę nad klasycznymi formami płatności w tradycyjnej bankowości realizacja przelewu międzynarodowego może trwać nawet kilka dni, podczas gdy czas realizacji płatności elektronicznych zamyka się w minutach. Mikropłatności Mikropłatności dobrze sprawdzają się w przypadku szybkich zakupów za niewielkie kwoty, w szczególności dóbr elektronicznych: muzyki, plików czy filmów. Mikropłatności to płatności elektroniczne zawierane na niewielkie, czasem nawet kilkugroszowe kwoty. W praktyce biznesowej nie ma jednej, ścisłej definicji mikropłatności, a górna granica ich wartości jest ustalana arbitralnie przez poszczególnych dostawców zwykle jednak zamyka się w kwocie ok USD 10. Oprócz wartości transakcji, wyróżnikiem mikropłatności jest to, że zwykle dotyczą one zakupu towarów lub usług cyfrowych jak dostęp do artykułu, muzyki lub filmu które otrzymuje się natychmiast po dokonaniu płatności. Właśnie czas realizacji płatności, a nie np. jej koszt ma największe znaczenie w przypadku mikropłatności. Zwykle zawierane są one za pomocą tzw. jednego kliknięcia 11. Inną zaletą mikropłatności zarówno z punktu widzenia sprzedającego jak i kupującego jest to, że klient z reguły, w czasie dokonywania płatności nie opuszcza strony internetowej sklepu. Jest to szczególnie ważne, np. dla uczestników gier sieciowych, w których dokupienie dodatkowych usług nie wymaga przerwania rozgrywki. Dokonany w ten sposób zakup jest bardziej impulsywny, na czym z kolei korzystają sprzedający. Skrócenie czasu wykonywania płatności, oprócz osiąganej w ten sposób prostoty obsługi i szybkości realizacji, niesie ze sobą następujące rodzaje ryzyka: ryzyko wysokich prowizji w przypadku mikropłatności prowizje pobierane przez dostawców usługi ustalone są na znacznie wyższym poziomie procentowym niż w innych metodach płatności. Jest to akceptowane przez użytkowników, ponieważ przy niewysokich kwotach transakcji wartość prowizji jest relatywnie niska, a większe znaczenie ma szybkość przekazania pieniędzy. Przykładem są tutaj SMS-y premium, w przypadku których ok. 40% kosztów, jakie za wysłanie SMS-u ponosi abonent, przekazywane jest firmie obsługującej płatności. Jest to jeden z przykładów, gdzie korzyści płynące z prostoty dokonania płatności są ważniejsze niż jej koszty; ryzyko niechcianego zakupu klient może być przyzwyczajony, że zakup towaru czy usługi w internecie rozłożony jest na kilka etapów dodanie do koszyka, zatwierdzenie koszyka, podanie adresu dostawy, wybór metody płatności i autoryzacja płatności. Korzystając z mikropłatności i ich skróconego procesu zakupowego użytkownik może nie zdawać sobie sprawy, że dokonuje rzeczywistego zakupu, przez co może kupić towary lub usługi, których kupić nie 10 F. Burelli et al., Capturing the Micropayments Opportunity, Value Partners, Londyn 2011, s Jest to nazwa umowna, która odnosi się do szybkiego procesu finalizacji płatności w większości przypadków odbywającego się w jednym lub dwóch krokach procesowych. 10 Poradnik klienta usług finansowych Elektroniczne metody płatności\n12 zamierzał. Dla uniknięcia niezadowolenia klientów z tego powodu, wybrani dostawcy płatności w porozumieniu ze sklepami oferują możliwość anulowania transakcji bez ponoszenia konsekwencji, np. w ciągu 15 minut od zakupu 12 ; Innym zagrożeniem płynącym z wykorzystania metody jednego kliknięcia jest zakup przez osobę trzecią. Jeżeli strona sklepu korzysta z tzw. ciasteczek (ang. cookies) użytkownik pozostaje na niej zalogowany nawet po ponownym, nowym wejściu na stronę z tego samego komputera. W ten sposób przypadkowego zakupu może dokonać, np. dziecko korzystające z loginu rodzica na domowym komputerze 13. Mikropłatności są coraz częściej wykorzystywane przez koncerny medialne, które dzięki temu w łatwy sposób dają użytkownikom dostęp do płatnych treści w swoich serwisach internetowych. Mikropłatności są najczęściej stosowane na stronach internetowych oferujących dostęp do produktów cyfrowych artykułów prasowych, prac naukowych, plików muzycznych itd. W związku z tym jedną z szans dla rozwoju tej metody jest wprowadzenie przez wydawców prasy opłat za dostęp do publikowanych przez nich treści. Jest to względnie nowy pomysł biznesowy, który jednak może w niedługim czasie zrewolucjonizować mechanizmy pozyskiwania informacji w internecie. W początkach swojej internetowej działalności koncerny medialne traktowały strony internetowe jako uzupełnienie głównej działalności, a przychody z tego tytułu pochodzące głównie z reklam nie były znaczące w stosunku do innych źródeł dochodu. Zmiana sytuacji na rynku wydawniczym i znaczący spadek sprzedaży prasy papierowej wymusił konieczność znalezienia przez wydawców nowych, efektywniejszych metod zarabiania w internecie. Jednym z zastosowanych przez nich rozwiązań jest wprowadzenie płatności za dostęp do treści na stronach internetowych gazet. Takie nowe modele biznesowe koncernów często opierają się na mikropłatnościach. Dzięki nim strony mogą oferować usługę dostosowaną do potrzeb danego klienta: nieograniczony dostęp do całej zawartości serwisu lub dostęp ograniczony czasowo albo ilością przeczytanych artykułów. Ta metoda płatności sprawdza się szczególnie dobrze w przypadku użytkowników, którzy chcą z oferty danej strony skorzystać jednorazowo i nie są skłonni kupować długoterminowego abonamentu. Przed wprowadzeniem mikropłatności takie rozwiązanie było znacznie trudniejsze w realizacji, a także mniej wygodne dla użytkownika nie był on skłonny dokonywać przelewu bankowego, którego koszt mógł przewyższać wartość transakcji. Opłaty za dostęp do gazety są zwykle niewysokie i użytkownicy nie mają problemu z tym, że dostęp jednorazowy w przeliczeniu na jeden artykuł lub jeden numer danego wydawnictwa jest znacznie droższy niż przy wykupieniu abonamentu. Można spodziewać się, że wprowadzenie opłat na dostęp do stron internetowych popularnych gazet spowoduje zmianę nastawienia użytkowników, przyzwyczajonych do tego, że treści w internecie dostępne są za darmo. Spowoduje to wprowadzenie płatności za dostęp na większej liczbie stron i w konsekwencji dalszą popularyzację mikropłatności. 12 Regulamin Google Play, Google, 2012; [dostęp w dniu ]. 13 Phoneplayplus, The marketplace for and regulation of micropayment services in the UK, Analysys Mason, Cambridge 2010, s. 6, [dostęp w dniu ]. Komisja Nadzoru Finansowego 11\n13 Wzrost popularności płatności elektronicznych, a w szczególności mikropłatności, umożliwia realizowanie nowych modeli biznesowych, które były dotychczas technicznie niewykonalne. Przykładem takiego rozwiązania jest czytnik książek elektronicznych sprzedawany przez jedną z dużych księgarni internetowych w cenie niższej od kosztów produkcji 14. Jest to możliwe ponieważ model biznesowy księgarni zakłada, że czytnik będzie służył użytkownikom do kupowania elektronicznych wydań książek i dopiero przychody z tego tytułu pozwolą firmie zarobić. Podobne działania podejmowane są przez wielkie korporacje technologiczne, które dążą do pozyskania i uzależnienia klientów od swoich technicznych ekosystemów, których centralnym punktem jest sklep z treściami elektronicznymi: muzyką, książkami i programami. Treści zakupione w jednym sklepie są zwykle niekompatybilne z innymi systemami przez co użytkownik zmuszany jest do zakupu urządzeń z odpowiednim systemem operacyjnym i dokonywania dalszych zakupów we wcześniej wybranym sklepie. Nowoczesne metody płatności umożliwiły powstanie nowych modeli biznesowych opartych na jednorazowych opłatach za niewielkie fragmenty większych dzieł jedną piosenkę zamiast całej płyty, artykuł zamiast całej gazety. Near Field Communication Postęp technologiczny i wkraczanie komputerów w kolejne dziedziny życia powoduje, że zaciera się granica między światem realnym a światem wirtualnym. Takie zjawisko obserwowane jest także w dziedzinie płatności, gdzie jednym z najnowszych rozwiązań technicznych w zakresie obsługi płatności mobilnych jest komunikacja bliskiego zasięgu NFC (ang. Near Field Communication). Jest to standard pozwalający na bezprzewodową wymianę danych np. przy użyciu telefonów komórkowych. Ze względu na niewielką odległość na jaką można w ten sposób przesyłać dane, metodę tę uznaje się za bardzo bezpieczną. Jedną z przewag NFC nad kartami zbliżeniowymi typu MasterCard PayPass, jest możliwość komunikacji dwustronnej. Oprócz odebrania informacji o metodzie płatności terminal sklepowy może także przekazać informację do urządzenia NFC. Urządzenia obsługujące NFC mogą w ten sposób zastąpić lub nawet rozwinąć możliwości oferowane przez zbliżeniowe karty płatnicze. Przykładowo, telefon komórkowy oprócz danych koniecznych do przeprowadzenia płatności może przechowywać informacje o kuponach rabatowych lub kartach lojalnościowych. Dzięki temu klient otrzyma od sklepu zniżkę bez konieczności przedstawiania dodatkowych dokumentów, a sklep wgra do urządzenia NFC informację o przysługujących klientowi bonifikatach lub zebranych przez niego punktach lojalnościowych. Rozpowszechnienie tej metody płatności jest uzależnione od popularności telefonów komórkowych obsługujących taki standard komunikacji pod koniec 2012 roku tylko bardziej zaawansowane modele wyposażone były w moduł NFC. Szacuje się, że w 2014 roku co piąty telefon będzie umożliwiał korzystanie z tej technologii 15. Jednym z najpopularniejszych obecnie zastosowań standardu NFC są płatności 14 J. McEntegart, The $79 Kindle Costs Amazon $84 to Make, Tom s Hardware, 2011; news/amazon-kindle-cost-production-supplies-parts,13953.html [dostęp w dniu ]. 12 Poradnik klienta usług finansowych Elektroniczne metody płatności\n14 w komunikacji publicznej. Takie rozwiązania były już testowane m.in. w Londynie, Frankfurcie i San Francisco 16. W Polsce NFC jest na wczesnym etapie wdrażania. W połowie 2012 roku co najmniej cztery banki wprowadziły pilotażowe programy, w ramach których grupy wybranych użytkowników mogą dokonywać płatności przy wykorzystaniu NFC. Oprócz tego trzy banki wystąpiły do Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) o zezwolenie na uruchomienie tego typu płatności 17. Wprowadzenie NFC do powszechnego użytku może być początkiem zupełnie nowej epoki w dziedzinie płatności elektronicznych i płatności w ogóle. Przy współczesnym, wysokim tempie postępu technologicznego i szybkości popularyzacji najnowszych rozwiązań technicznych w społeczeństwie, jakie można było zaobserwować choćby w przypadku błyskawicznego nasycenia się rynku telefonów komórkowych na przełomie XX i XXI wieku, można zakładać, że w ciągu kilku lat następować będzie rozpowszechnienie bezgotówkowych form płatności. Rozpowszechnienie elektronicznych metod płatności sprzyjać ma rozwojowi gospodarczemu kraju i wspierane jest przez instytucje państwowe, takie jak Narodowy Bank Polski, a także dostawców płatności, którzy z popularyzacji e-płatności odnoszą korzyści biznesowe. Obsługa płatności elektronicznych, w tym także NFC jest nowym segmentem rynku płatności, o który zabiegać będą zarówno firmy tradycyjnie związane z branżą finansową, jak i przedsiębiorstwa z innych gałęzi gospodarki, np. operatorzy telekomunikacyjni Europejska Agenda Cyfrowa, Rada Unii Europejskiej, Bruksela 2010, s NFC in Public Transport, NFC Forum, Wakefield 2011, s. 21; [dostęp w dniu ]. 17 J. Uryniuk, W T-Mobile komórką zapłacisz jeszcze w tym roku, Dziennik Gazeta Prawna, 2012; [dostęp w dniu ]. 18 M. Kisiel, Orange wprowadza płatności NFC; [dostęp w dniu ]. Komisja Nadzoru Finansowego 13\n15 ROZWÓJ PŁATNOŚCI ELEKTRONICZNYCH Rynek płatności internetowych rozwija się wraz z internetem. Rynek płatności elektronicznych przechodzi w ostatnich kilku latach okres dynamicznego wzrostu. W 2012 roku z internetu korzystało już ponad 2,5 mld ludzi 19, a wielkość światowego rynku płatności elektronicznych szacowana była na przeszło 700 mld USD 20. Przewiduje się, że w 2013 roku wartość ta wyniesie blisko 1 bln USD 21. Na wzrost wartości handlu internetowego wpływać będzie nie tylko rosnąca liczba użytkowników sieci, ale także utrzymanie się tendencji do wydawania w e-handlu coraz większej części rozporządzanych środków. W 2010 roku klienci amerykańskich sklepów internetowych wydawali online średnio 22% rozporządzanych dochodów. Rozwój internetu w krajach azjatyckich będzie miał kluczowe znaczenie dla obrazu handlu elektronicznego na świecie. W 2011 roku, gdy liczba internautów na świecie przekroczyła 2 miliardy, 45% użytkowników stanowili obywatele krajów azjatyckich 22. Etapy rozwoju płatności elektronicznych Pierwsze systemy płatności internetowych nie były przyjazne użytkownikom i wymagały od nich specjalistycznej wiedzy, a często także zakupienia dodatkowych urządzeń. Pośrednicy umożliwiający realizowanie płatności internetowych rozpoczęli działalność w pierwszej połowie lat 90. XX wieku w momencie upowszechnienia cywilnego zastosowana internetu 23. Była to tzw. pierwsza generacja systemów mikropłatności, której koniec datuje się umownie na 2000 rok. Organizatorzy systemów pierwszej generacji zakończyli wówczas działalność lub nie wychodząc poza poziom teoretycznych założeń w ogóle jej nie rozpoczęli. Wspólną cechą systemów pierwszej generacji była próba wprowadzenia alternatywnej gotówki elektronicznej: e-gotówki, e monet, cyfrowej gotówki czy kuponów (ang. token). Klienci kupowali tokeny lub inne formy nowej gotówki od brokerów, płacili nimi sprzedawcom, a sprzedawcy odsprzedawali tokeny brokerom. Drugim wariantem był system oparty na rachunkach klienta i sprzedawcy założone u brokera lub w banku, gdzie wykonanie płatności na rzecz sprzedawcy było autoryzowane przez klienta. W obu wariantach organizatorzy nowych systemów płatności starali się, aby ich e-gotówka miała cechy tradycyjnego pieniądza w obiegu: szeroką akceptowalność, gwarancję pokrycia, brak opłat C. Liezenberg, D. Lycklama, Online Payments 2012 Moving beyond the web, Innopay, Bruksela 2012, s tamże, s tamże, s Prace teoretyczne na temat systemów e-płatności publikowane były już wcześniej, patrz: D. Chaum, et al., Untraceable electronic cash, Springer, Nowy Jork Poradnik klienta usług finansowych Elektroniczne metody płatności\n16 transakcyjnych i anonimowość. Wśród systemów pierwszej generacji można wyróżnić: Millicent (założony w 1995), CyberCoin (1996), ECash (1996), ikp (1997). Z punktu widzenia użytkowników obsługa systemów pierwszej generacji była trudna i poradzenie sobie z nieporęcznymi interfejsami wymagało specjalistycznej wiedzy dotyczącej szyfrowania, cyfrowych podpisów oraz protokołów transmisji danych. Wybrane systemy wymagały dodatkowo wykorzystania specjalistycznego sprzętu, np. kart chipowych i ich czytników. Innym utrudnieniem było uzależnienie systemu od komputera, na którym zostało zainstalowane oprogramowanie, przez co płatnościom tej generacji brakowało możliwości zastosowania w urządzeniach przenośnych. Wśród innych niedoskonałości tej generacji płatności można wymienić: wysokie koszty zapewnienia bezpieczeństwa i brak kompatybilności aby przejść z jednego systemu na drugi konieczne było przewalutowanie na dolara, co zmniejszało finansową efektywność takich operacji. Inną barierą rozwoju były trudności związane ze zmianą skali działalności, wynikające ze scentralizowanej architektury systemów pierwszej generacji to jest opartych np. na jednym głównym serwerze. Ówczesne systemy nie były w stanie sprawnie przystosowywać się do stale zmieniającej się liczby użytkowników i liczby wykonywanych przez nich transakcji. W drugiej generacji płatności dominujące były już systemy oparte na kontach użytkowników praktycznie porzucono koncepcje tworzenia nowej waluty. Większość współczesnych systemów jest bardzo prosta w obsłudze, minimalizuje proces płatności do dwóch, trzech kroków. Podstawą ich funkcjonowania jest strona internetowa, dzięki której zniesione zostały wymagania wcześniejszych systemów, czyli konieczność instalowania odrębnego oprogramowania a nawet kupienia sprzętu. Dzięki temu system jest dostępny z każdego urządzenia podłączonego do internetu, niezależnie od systemu operacyjnego czy miejsca wykorzystania. Zastosowanie protokołu HTTPS zapewnia zaś odpowiednie bezpieczeństwo przy zachowaniu niskich kosztów przetwarzania transakcji. Zaletą protokołu HTTPS jest jego powszechność i uniwersalność, dzięki czemu możliwe jest jego wykorzystanie na wielu różnych platformach komputerowych. Wraz z rozwojem i popularyzacją internetu następowała edukacja użytkowników, którzy coraz chętniej płacili za produkty niematerialne w internecie, np. dostęp do multimediów, serwisów czy gier. Dzięki temu obecnie dostawcom usług płatniczych łatwiej jest niż jeszcze dekadę wcześniej pozyskiwać nowych użytkowników. Znacząco wzrosła też w tym czasie liczba serwisów internetowych, które w swojej działalności mogą wykorzystywać e-płatności. Stąd systemy drugiej generacji operują już w innym otoczeniu niż systemy pierwszej generacji. Jednym z najnowszych zjawisk obserwowanych na rynku płatności elektronicznych, jest zacieranie się granicy między płatnościami on-line i off-line. Jest to następstwem dynamicznego rozprzestrzeniania się urządzeń mobilnych, a w szczególności zaawansowanych technicznie telefonów Obecnie powoli zaciera się granica między płatnościami on-line a off-line. Internetowi operatorzy płatności coraz częściej konkurują z tradycyjnymi dostawcami metod płatności. komórkowych, dzięki którym użytkownicy uzyskują ciągły dostęp do internetu. Jednym z przykładów zacierania się granic jest wprowadzenie przez amerykańską, naziemną sieć sklepów z artykułami biurowymi Home Depot płatności systemem PayPal. Klienci, którzy wybiorą tę metodę autoryzują transakcję tym samym zestawem danych, z którego korzystają w internecie. Inny dostawca Komisja Nadzoru Finansowego 15\n17 płatności internetowych, Google Wallet umożliwia z kolei dokonywanie płatności w naziemnych punktach sprzedaży za pośrednictwem aplikacji zainstalowanej na telefonach komórkowych. Obserwuje się także zawiązywanie partnerstw strategicznych między przedsiębiorstwami działającymi w różnych branżach na świecie np.: stworzenie platformy płatności Serve przez American Express i Twittera, i w Polsce: wprowadzenie płatności metodą NFC przez współpracujące ze sobą mbank i T-Mobile Polska. Rynek płatności elektronicznych zarówno w Polsce, jak i na świecie jest na razie domeną podmiotów spoza sektora bankowego. Można oczekiwać, że w miarę wzrostu jego znaczenia wzrośnie na tym rynku aktywność banków skoncentrowanych dotychczas na tradycyjnych metodach płatności. Konsekwencją wejścia na rynek nowych uczestników dysponujących względnie dużymi środkami na badania i rozwój oraz na promocję swoich usług, będzie wzrost konkurencyjności tego sektora, dalsze ulepszenie już istniejących rozwiązań oraz pozyskanie nowych klientów, którzy wcześniej nie korzystali z tego typu rozwiązań. Determinanty rozwoju płatności elektronicznych Nowi użytkownicy internetu pochodzić będą głównie z państw rozwijających się. To na tych krajach opierał się będzie dalszy dynamiczny rozwój rynku płatności. Rozwój popularności płatności elektronicznych jest ściśle związany z rosnącą liczbą osób korzystających z internetu, a w szczególności z liczbą osób dokonujących zakupów przez internet. Powszechnie przyjmuje się, że w najbliższych latach utrzyma się dynamiczny wzrost liczby internautów na świecie, opierający się głównie na nowych użytkownikach z krajów rozwijających się, czego konsekwencją będzie wzrost wartości rynku obsługiwanego przez płatności elektroniczne. Według statystyk Eurostatu, liczba osób dokonujących przynajmniej jednego zakupu za pośrednictwem internetu jest większa w krajach o największej procentowo liczbie użytkowników internetu. W obu tych statystykach Polska plasuje się poniżej średniej unijnej w 2011 roku codziennie z internetu korzystała w naszym kraju mniej niż połowa badanych osób, podczas gdy średnia dla 27 krajów wspólnotowych wyniosła 56%. Wykorzystanie internetu do dokonywania zakupów jest w Polsce również poniżej unijnej średniej co najmniej jednego zakupu w ostatnich 12 miesiącach dokonało w 2012 roku 30% Polaków, przy średniej wynoszącej 45% obliczanej dla 27 krajów wspólnotowych Digital Single Market Promoting e-commerce for individuals, Eurostat, show.do?dataset=isoc_bdek_smi&lang=en; [dostęp w dniu ]. 16 Poradnik klienta usług finansowych Elektroniczne metody płatności\n18 Wykres 1: Użytkownicy internetu, którzy w ostatnich 12 miesiącach dokonali przez internet zakupu na własne potrzeby jako % użytkowników internetu UK DK DE SE NL LU FI FR MT EU- IE AT BE SK PL SI CZ ES CY EL HU PT EE IT LV LT BG RO Źródło: Eurostat 25. Europejski rynek płatności napotyka wiele barier, w tym m.in. różnice w prawie poszczególnych państw i różny stopień ochrony konsumenta. Powoduje to spowolnienie ekspansji sklepów internetowych na nowe kraje, w tym Polskę. Wnioskując z powyższych statystyk można zakładać, że w najbliższych latach, w miarę zwiększania się udziału użytkowników internetu w całej populacji wybranych krajów, także będzie rosła popularność płatności internetowych. Niskie nasycenie rynku europejskiego, szczególnie w segmencie płatności dokonywanych za pośrednictwem telefonów komórkowych wskazuje na duży potencjał wzrostu zwłaszcza w porównaniu z państwami azjatyckimi. W 2010 roku z płatności mobilnych korzystało w Europie 7,2 mln obywateli, w porównaniu z 62 mln użytkowników w rejonie Azji i Pacyfiku. Istotną barierą rozwoju jest w tym wypadku rozdrobnienie europejskiego rynku, który wciąż podzielony jest według granic poszczególnych państw. Przezwyciężenie tej bariery wymagało będzie zmian prawnych, a także ujednolicenia standardów technicznych, zapewniających współpracę między dostawcami płatności z poszczególnych państw. Obecnie przedsiębiorstwa wstrzymują się z podjęciem znaczących inwestycji w ten segment rynku. Jako jeden z powodów wymieniają konieczność uregulowania sytuacji prawnej dotyczącej umów zbiorowych w sprawie opłat podobnie jak to ma miejsce w przypadku kart płatniczych 26. Jednym z niewielu państw UE, w którym można mówić o dojrzałym rynku internetowym zarówno w dostępie ludności do internetu, jak i w popularności e-handlu jest Wielka Brytania. W pozostałych krajach europejskich populacja osób korzystających z internetu wciąż będzie rosła. Prognozuje się, że cel Europejskiej Agendy Cyfrowej zakładający regularne korzystanie z internetu przez 75% obywateli, zostanie osiągnięty do 2015 roku H. Seybert, Internet use in households and by individuals in 2011, [w:] Statistics in focus 66/2011, Eurostat, Luksemburg 2011, s. 6; [dostęp w dniu ]. 26 Europejska Agenda Cyfrowa, Rada Unii Europejskiej, Bruksela 2010, s Digital Agenda Scoreboard 2012, Komisja Europejska, Bruksela 2012, s. 1; Komisja Nadzoru Finansowego 17\n19 Rozwój płatności internetowych opiera się na trzech obszarach. Pierwszy z nich to rozwój infrastruktury internetowej i handlu elektronicznego. W latach liczba gospodarstw domowych z dostępem do szerokopasmowego internetu w Unii Europejskiej wzrosła z 9 do 68% 28. Dodatkowo 9% gospodarstw domowych miało dostęp do szybkiego internetu za pośrednictwem urządzeń mobilnych. Zwiększenie liczby użytkowników internetu i osób korzystających z płatności elektronicznych miało znaczący wpływ na dynamiczny rozwój handlu internetowego. Rozwój e-handlu był w tym czasie tak silny, że notował on wzrost obrotów nawet w okresie zahamowania ogólnej koniunktury w gospodarce europejskiej w latach , gdy malał wolumen sprzedaży tradycyjnych sklepów. Drugim czynnikiem jest wzrost popularności sieci społecznościowych, gier online oraz innych usług opartych na dobrach wirtualnych. Liczba użytkowników największej na świecie sieci społecznościowej Facebook wzrosła w latach ze 100 mln do 1 mld. W tym czasie sieć rozszerzyła swoją funkcjonalność o gry online, w których możliwe jest dokonywanie zakupów za niewirtualne pieniądze. Podobne gry zdobyły bardzo dużą popularność np. gry oferowane przez jednego tylko wydawcę, firmę Zynga, miały w połowie 2012 roku ponad 300 mln aktywnych użytkowników, a uzyskiwane z nich przychody przekroczyły w 2011 roku 1 mld dolarów 29. Trzecią siłą są wciąż powstające na rynku płatności elektronicznych nowe rozwiązania techniczne, wprowadzane często przez przedsiębiorstwa niedziałające wcześniej w branży finansowej jak np. Google i Amazon. Firmy te dysponują bardzo dużym potencjałem marketingowym, dzięki czemu przyczyniają się do dalszej popularyzacji nowych metod płatności, co z kolei stymuluje rozwój e-commerce. Rysunek 2: Schemat rozwoju płatności elektronicznych i ich wpływ na inne segmenty handlu elektronicznego. rozwój infrastruktury internetowej i handlu elektronicznego rozwój sieci społecznościowych, gier online powstawanie nowych i rozwój istniejących metod płatności online Źródło: opracowanie własne na podstawie F. Burelli et al., Capturing The Micropayments Opportunity, Londyn Eurostat, Internet use in households and by individuals in 2011; s Zynga Reports Fourth Quarter and Full Year 2011 Financial Results; 30 F. Burelli et al., Capturing The Micropayments Opportunity, Value Partners, Londyn Poradnik klienta usług finansowych Elektroniczne metody płatności\n20 Wśród głównych barier rozwoju płatności elektronicznych wymienia się brak zaufania użytkowników do tej metody płatności, kwestie ochrony danych osobowych i prywatności oraz brak zaufania do sprzedawców internetowych w zakresie respektowania przez nich praw konsumenta, dbałości o jakość obsługi klienta oraz dotrzymywania zawartych umów 31. Nieufność klientów wobec transakcji przez internet wynika także z braku wiedzy o przysługujących im prawach, np. często nie wiedzą oni o przysługującym im prawie do zwrotu towaru w terminie 10 dni od zakupu, bez podawania przyczyny 32. Niewiedza konsumentów bywa wykorzystywana przez nieuczciwych sprzedawców, przez co osoby raz wprowadzone w błąd mogą nie podejmować kolejnych zakupów w internecie i pozostawać na długi czas poza obszarem e-gospodarki. W celu przezwyciężenia wymienionych barier rozwoju podejmowane są różne próby zwiększenia zaufania obywateli do zakupów i płatności w internecie. Jednym z takich działań jest nałożenie na dostawców usług płatniczych obowiązku uzyskiwania licencji. W ten sposób dostawcy płatności korzystają z faktu, że przedsiębiorcy których działalność jest w szczególny sposób nadzorowana przez organy państwowe, cieszą się zwykle większym zaufaniem klientów. Innym czynnikiem zwiększającym wiarygodność jest finansowe lub organizacyjne powiązanie operatora płatności z dużym, uznanym partnerem biznesowym, którego marka znana jest klientom i ma wśród nich status bezpiecznej, np. PayPal i ebay lub PayU i Allegro. Dalsza popularyzacja płatności elektronicznych oraz rola jaką będą odgrywały w życiu codziennym jest wypadkową rozwoju technologii, czynników społecznych i ekonomicznych oraz roli jaką w życiu społecznym odgrywać będzie internet. Na początku drugiej dekady XXI wieku coraz więcej obszarów aktywności jest uzależniona lub choćby wspierana przez wykorzystanie internetu. Przy formułowaniu prognoz na temat rozwoju światowej sieci, a także poszczególnych jej składników takich jak płatności elektroniczne, należy uwzględniać siłę przyzwyczajeń użytkowników. Po okresie gwałtownej ekspansji internetu może nastąpić faza zmniejszania popularności i ostrożniejszego wykorzystania jego możliwości w wybranych obszarach. Jest to wciąż względnie nowe medium, a jego użytkownicy nie zawsze właściwie przewidują konsekwencje wynikające z włączania wszystkich dziedzin życia w obręb jego odziaływania. Podobna tendencja może dotyczyć płatności elektronicznych. Należy spodziewać się, że choć w przyszłości będą podstawową metodą płatności, to jednak nie wyprą całkowicie pieniądza papierowego. Na obecnym etapie rozwoju handlu elektronicznego, wciąż wartego znacznie mniej niż rynek pozawirtualny można w tym zakresie przyjmować tylko hipotetyczne założenia. Ich potwierdzenie lub obalenie będzie możliwe dopiero w momencie nasycenia rynku nowymi metodami płatniczymi i pod warunkiem, że płatności elektroniczne będą najpopularniejszym sposobem dokonywania operacji finansowych zarówno w internecie, jak i poza nim. Wielu użytkowników internetu wciąż pozostaje nieufnych w stosunku do sieci. Wybierają oni tradycyjne, często droższe metody płatności, co niweluje korzyści z zakupu przez internet. Nawet przy najbardziej dynamicznym rozwoju płatności internetowych pozostaną sfery, w których dominować będą tradycyjne metody płatności klienci nie będą chcieli rezygnować z zalet oferowanych przez płatność gotówkową, nawet za cenę wygody. 31 Europejska Agenda Cyfrowa, Rada Unii Europejskiej, Bruksela 2010, s Zgodnie z ustawą z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271, z późn. zm.). Komisja Nadzoru Finansowego 19


W tych urządzeniach można zostawić lub odebrać maseczki. Maskomaty w Bielsku-Białej | Bielsko-Biała Nasze Miasto\nW tych urządzeniach…\nKLM 17 kwietnia 2020, 21:02\nJacek Kachel/Wydział Prasowy UM BB\nW Bielsku-Białej z inicjatywy małżeństwa lekarzy z Bielska-Białej - ortopedy Wojciecha Soleckiego i jego żony otolaryngolożki Śarky Soleckiej - powstał pierwszy w mieście maskomat. Na balustradzie mostu na rzece Białej w ciągu ul. 11 Listopada zawisły przypięte klamerkami na sznurze maseczki w foliowych opakowaniach. Każdy mógł zabrać maksymalnie dwie sztuki. Efekt? Maseczki rozeszły się w mgnieniu oka.\nAkcja spotkała się dużym odzewem dlatego bielski samorząd zlecił wykonanie urządzeń, które połączą te dwie grupy. I tak powstały maskomaty. Jeden z nich stanął przy wejściu do Urzędu Miejskiego przy pl. Ratuszowym 1, drugi przed budynkiem przy pl. Ratuszowym 6.\n- Teraz każdy, kto zechce pomóc lub ma nadmiar maseczek, może umieścić je w jednym z maskomatów, które swoim wyglądem przypominają bankomaty. Z kolei osoba potrzebująca maseczki może sobie ją stamtąd zabrać - informują bielscy urzędnicy,\nNależy jednak pamiętać, że maseczki trzeba umieścić wewnątrz maskomatu odsuwając zasuwę znajdującą się w górnej części urządzenia. Maseczkę można pobrać przez otwór na frontowej ścianie dystrybutora.\nMaskomaty przygotował Wydział Gospodarki Miejskiej UM w Bielsku-Białej. W bielskim Ratuszu przyznają, że jeśli ta inicjatywy spotka się z dobrym odbiorem ze strony bielszczan, to kolejne takie urządzenia będą sukcesywnie umieszczane na terenie miasta.\nBielsko-Biała liczy 169 756 mieszkańców. W pełni zaszczepionych jest 62% z nich. Jak wygląda sytuacja w poszczególnych gminach? Ile osób jest już w pełni...\n14 marca 2022, 19:06


Konto realne Dukascopy Europe - zmiany z korzyścią dla traderów\nForex Club » Wiadomości » Aktualności » Tańsze wypłaty i podniesiony limit dla kont Instant w Dukascopy Europe\nTańsze wypłaty i podniesiony limit dla kont Instant w Dukascopy Europe\nutworzył Paweł Mosionek16 października 2013\nKonto realne Dukascopy Europe – zmiany z korzyścią dla traderów\nZ dniem dzisiejszym zostały obniżone o połowę koszty wypłaty środków w Dukascopy Europe dla rachunków w walutach EUR, USD oraz CHF. Dotychczas wynosiły one 15 EUR, 20 USD i 20 CHF. Teraz za wycofanie środków zapłacimy 7,5 EUR, 10 USD, lub 10 CHF.\nDruga zmiana dotyczy kont typu Instant, czyli rachunków rzeczywistych, przy których nie było wymogu wysyłki dokumentów i umów w formie fizycznej pocztą. Dotychczasowe ograniczenie depozytu dla tego rodzaju kont wynosiło do 2 500 EUR. Od dziś limit został podniesiony do 7 500 EUR lub 10 000 USD. Zmiana obejmuje zarówno nowych, jak i dotychczasowych klientów.\nNiebawem poinformujemy Was o kolejnych pozytywnych zmianach, które powinny szczególnie zadowolić inwestorów z Polski.\nPrzypominamy, że każda osoba otwierająca rachunek poprzez serwis Forex Club otrzymuje o 30% niższą prowizję oraz dostęp do pozostałych korzyści jakie zapewniamy.\nOTWÓRZ KONTO RZECZYWISTE SPRAWDŹ CO ZYSKUJESZ\ndukascopy, broker forex, dukascopy europe, dukascopy forex, broker dukascopy, Konto Realne Dukascopy, wypłata dukascopy, konto dukascopy\nKonferencja Profesjonalny Inwestor, 25.11.2013, Władysławowo


Aktualność - Już 28. raz nasza Akademia zainaugurowała nowy rok akademicki\nJuż 28. raz zainaugurowaliśmy nowy rok akademicki\nOFICJALNIE WAS WITAMY. RUSZYŁ ROK AKADEMICKI 2020/21\nJuż 28. raz nasza Akademia zainaugurowała nowy rok akademicki.\nZe względu na epidemię koronawirusa w uroczystości na żywo wzięła udział ograniczona liczba uczestników. Całość była transmitowana on-line.\nW otwierającym przemówieniu Założyciel i Kanclerz Uczelni dr prof. AHE Makary Krzysztof Stasiak opowiedział bajkę o Aleksandrze elekcyjnym królu w kraju nazywającym się Biełlandia i o sposobach, w jaki zapewnia sobie władze. W tej opowieści Kanclerz AHE zwrócił uwagę na sytuację i na mechanizmy, jakie panują w niedemokratycznych krajach. Na zakończenie prof. Makary Stasiak wygłosił puentę: – Nie każda władza pochodzi od Boga i nie każdej władzy należy bezwzględnie się podporządkowywać. Władcę także obowiązują wskazania moralne. Jeśli władca swoim postępowaniem narusza moralność, to podwładny ma prawo do obrony i do wypowiedzenia posłuszeństwa. Podwładnym prawo takie przysługuje wówczas, gdy władca zachowuje się niemoralnie wobec podwładnych. Także wówczas, gdy trwale nieudolnie sprawuje swoją władzę i podwładnych trwale naraża na znaczne straty. Tak, jak było w Polsce w czasach Solidarności, co zaowocowało wyzwoleniem znacznej części Europy i Azji.\nW wystąpieniach zwracano uwagę na funkcjonowanie szkół wyższych w czasach pandemii, na coraz intensywnej rozwijającą się formułę kształcenia zdalnego, której Akademia jest pionierem i na platformie Polskiego Uniwersytetu Wirtualnego uczy już od 18 lat.\nPodczas uroczystości został odczytany list Rektora Akademii prof. nadzw. dr hab. n. med. Waldemara Wierzby, w którym poinformował on o nowych uprawnieniach, które otrzymała Uczelnia. Są to: jednolite studia magisterskie z psychologii, bezpieczeństwo wewnętrzne studia II stopnia w Filii w Sieradzu, studia licencjackie z kosmetologii w Filii w Warszawie. Akademia otrzymała również pozytywną opinię Polskiej Komisji Akredytacyjnej do prowadzenia studiów II stopnia na kierunku pielęgniarstwo w Łodzi.\nProrektor ds. kształcenia dr Łukasz Zaorski-Sikora przekazał wiadomość o otrzymaniu Brązowych Medali „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”, który nadawany jest osobom szczególnie wyróżniającym się w dziedzinie twórczości artystycznej, działalności kulturalnej lub ochronie kultury i dziedzictwa narodowego. Odznaczenie otrzymali: prof. Elżbieta Gawlikowska-Łabęcka, pani prof. Elżbieta Dul-Ledwosińska oraz prof. Kazimierz Świegocki.\nSenat Uczelni postanowił także uhonorować dr. Alexandra Azarkevitcha, twórcę i dziekana kierunku taniec, tytułem Profesora AHE w Łodzi.\nPodczas inauguracji nominację na Ambasadorów Akademii otrzymali absolwenci i studenci. Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi stawia na ludzi kreatywnych, innowacyjnych w działaniu, ludzi z pasją. Pozwala na wydobycie potencjału, który zachwyca otoczenie, mobilizuje do aktywnego i twórczego działania.\nWładze Akademii przed laty ustanowiły Laur Akademii nadawany odnowicielom naszej rzeczywistości w różnych dziedzinach. Podczas inauguracji nagrodę tę otrzymał prof. Zbigniew Marciniak, który wygłosił wykład inauguracyjny na temat „Przyszłość szkolnictwa wyższego”.\nInaugurację poprowadził Jacek Grudzień, dziekan kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna wraz z Gabrielą Figas, studentką II roku dziennikarstwa.\nMuzyczną oprawę uroczystości zapewnił chór żeński Eufeme pod dyrekcją Michała Jana Barańskiego.\nInaugurację zakończył występ studentów kierunku taniec przygotowany pod opieką artystyczną dziekana kierunku taniec dr. Alexandra Azarkevitcha, prof. AHE.\nFoto Katarzyna Czajkowska


Rejestracja: 25 sie 2019, 18:05\nPost autor: omen » 10 sie 2020, 09:37\nkierownicy mam trzy kabelki biało-czerwony będzie ground zielony i żółty to key 1 i key 2 tylko który w tym radiu to ke6 1 a który key2\nPost autor: kamilkrasnik » 01 paź 2020, 20:14\nWitam, odkopię temat. Prośba o polecenie jakiejś aukcji. Dedykowanym radiem 2din android do t25. W postach wyżej była mowa o dystrybucja z Czech i Niemiec. Widziałem tez takie radia na naszym Allegro. Może ktoś kupował w ostatnim czasie i może polecić ? Z góry dzięki


Obowiązek podatkowy w usługach budowlanych - Infakt Blog\nBlog Jednoosobowa działalność Obowiązek podatkowy w usługach budowlanych\nZgodnie z art.19a ust.5 pkt3 lit.a ustawy o VAT, w przypadku świadczenia usług budowlanych lub budowano-montażowych, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury. Przepis ten obowiązuje jednak tylko wówczas gdy zostanie spełniony warunek z art. 106b ust.1, czyli kiedy usługa świadczona jest na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.\nOznacza to, że obowiązek podatkowy powstanie w dacie wystawienia faktury, tylko wówczas gdy usługa będzie świadczona na rzecz innej firmy.\nZgodnie z art.19a ust.7, jeżeli podatnik nie wystawi faktury lub wystawi ją z opóźnieniem, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą upływu terminu wystawienia faktury określonego w art. 106i ust. 3 i 4.\nZ art. 106i ust.3 pkt1 wynika, że w przypadku świadczenia usług budowlanych lub budowano-montażowych fakturę wystawia się nie później niż 30. dnia od dnia wykonania usługi.\nW przypadku gdy jeszcze przed wykonaniem usługi podatnik otrzyma całość lub część zapłaty (przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu), obowiązek podatkowy powstaje z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do otrzymanej kwoty. W tym przypadku obowiązuje standardowy termin na wystawienie faktury, czyli do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym otrzymano całość lub część zapłaty.\nW przypadku gdy dana usługa budowlana spełnia warunki do objęcia jej odwrotnym obciążeniem wówczas obowiązek podatkowy wykazuje się zgodnie z zasadami opisanymi powyżej.\nW przypadku gdy usługa świadczona jest na rzecz osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej wówczas zastosowanie znajdą przepisy ogólne. Zgodnie, z którymi obowiązek podatkowy powstanie w dacie wykonania usługi a jeżeli wcześniej otrzymano całość lub część zapłaty to z chwilą otrzymania tej zapłaty (w tej części).\nAnna Więckowska 18 stycznia 2017


Gamingowa mysz MSI Clutch GM40 za 85,99 zł w Empiku\nMysz MSI Clutch GM 40 – 85,99 zł\nDostawa od 6,99 zł lub darmowy odbiór w salonach Empik. Dzięki za cynk, Kashfinder!\nPoprzedni news Age of Wonders: Planetfall za 74,80 zł w Eneba Następny news Anthem na konsole od 49,90 zł w polskich sklepach\nKomentarze do "Gamingowa mysz MSI Clutch GM40 za 85,99 zł w Empiku"\n12 października 2019 o 19:09\n12 października 2019 o 20:38\nMało nabywców, mało opinii. Nie spodziewałbym się fajerwerków za tę cenę. Bardziej bym się o sensor martwił. O ADSN-5712 pierwsze słyszę, lecz w tej kwocie najczęściej pakują te z niskimi prędkościami maksymalnymi.\nWybierz sobie coś z tego spisu: test-gear(kropka)pl/testy-i-recenzje/myszki/rekomendowane_myszki/ https://uploads.disquscdn.com/images/b515f1290061d2e49f43aecf61a2c159269791276449ec1f6f476e2694bb1106.jpg\n12 października 2019 o 23:03\nDzięki za link, świetne źródło wiedzy. Określenia: „Fingertip grip”, „Claw grip”, „Palm grip” to coś co powinienem wiedzieć.\n12 października 2019 o 23:31\nSensor w tej myszce to PWM3310\n13 października 2019 o 20:04\nA no to całkiem nieźle. Dobra implementacja i powinno być okay.\n12 października 2019 o 21:02\nA4TECH XGame Laser Oscar X747 Fire (XL-747H),używam od kilku lat i dziala bez problemu. Cena jest podobna\nBrunon Domasik pisze:\nPosiadam takową, polecam wam\n12 października 2019 o 23:00\na długo już masz ją ?\n13 października 2019 o 12:02\nmam od roku, i wszystko spoko oprócz tych bocznych przycisków które są troche za daleko i korzystam tylko z jednego\n6 listopada 2019 o 09:11\na no chwilkę będzie, dokładnie dziś mija 11 miesięcy, bo z tego co pamiętam to na mikołaja w zeszłym roku był zakup:)\n13 października 2019 o 00:01\nZamówiłem.Wszystko wyjdzie w praniu.\nDzień 2 - wyprzedaż tylko dla Łowców Gier na Eneba\nLife is Strange 2 Complete Season na Steama za 45 złotych w GMG\nHorizon Zero Dawn Complete Edition (PSN USA) za 15,96 zł w Eneba


Faktura dla osoby prywatnej. Czy trzeba dołączyć paragon? > Księgowość / Finanse\neGospodarka.pl › Porady\t› Firma\t› Księgowość / Finanse\t› Faktura dla osoby prywatnej. Czy trzeba dołączyć paragon?\n2013-05-22 10:08 autor: konto usunięte\nTematy: paragon fiskalny, faktura VAT, obowiązki sprzedawcy, faktura do paragonu, faktura dla osoby fizycznej, osoba fizyczna, sprzedawca\n2013-05-22 10:14 autor odpowiedzi: wfirma.pl - księgowość online\nSprzedaż na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej jest dokumentowana przede wszystkim za pomocą paragonu fiskalnego. Dlatego też, pomimo tego że będzie wystawiona faktura, powinno się wystawić też paragon fiskalny. Z tym, że oba paragony zostawia się w swojej dokumentacji (oryginał podpina się pod egzemplarz faktury, który zostaje u sprzedawcy).\ntomaz87 skomentował/a odpowiedź 2014-01-25 21:55\na jeśli jestem producentem bez kasy fiskalnej, i sprzedaję dany produkt osobie prywatnej, to jaki dokument wystawiam ? Faktura VAT bez NIP-u ? Jak jest wtedy traktowana taka sprzedaż? Jako udokumentowana, czy jako nieudokumentowana ? Pozdrawiam Tomasz Piekarski\nDodano 2013-06-26 15:23 przez matylda12\nJak postąpić w przypadku, gdy osoba fizyczna dokonała zakupu jako detalista - na paragon dn. 11 VI, a 25 VI przyszła do sklepu i zwróciła się o wystawienie faktury na firmę? Czy mam prawo wystawić fakturę i czy datę sprzedaży wpisuję 11 VI, czy też taka osoba powinna przy dokonywanych zakupach od ra...\nDodano 2013-04-09 20:45 przez konto usunięte\nJaka data wystawienia na fakturze, gdy data paragonu fiskalnego różna od daty przelewu?\nPiszę odnośnie daty wystawienia faktury. Jeżeli mam zaksięgowany przelew z datą np. 3.04.2013 r. ze sprzedaży na osobę fizyczną i następnego dnia (4.04.2013) wbijam tą sprzedaż na kasę fiskalną i będę wystawiała fakturę, to czy data na fakturze powinna być taka, jak data paragonu z kasy czyli 4.04.2...\nSprzedaż dla osób nieprowadzących działalności gospodarczej co do zasady jest ewidencjonowana za pomocą kasy fiskalnej, a na jej potwierdzenie wystawiane są paragony. Nabywca taki może jednak żądać wystawienia faktury. Jakie wówczas ...\nW zestawie zawsze taniej. Można to zauważyć w wielu różnych branżach, ale szczególnie tam, gdzie towary wchodzące w skład zestawu są opodatkowane różnymi stawkami podatku. Sprzedaż zestawów, do których stosowane są różne stawki ...\nKompleksowa usługa polegająca na zorganizowaniu imprezy okolicznościowej w postaci wesela, korzysta z opodatkowania 8% stawką VAT. Niemniej w stosunku do podawanych na takiej imprezie napojów należy stosować stawkę podstawową - uznał ...\nDokumentowanie przychodu dowodem wewnętrznym\nGmina a spółka z o.o. Jak rozliczyć dopłatę do zadania własnego gminy?


Dziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego - Strona 2464\nUchwała nr V/36/11 Rady Miejskiej w Michałowie z dnia 3 lutego 2011r. w sprawie zmian w budżecie na 2011 rok\nDziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego rok 2011 nr 50 poz. 629\nUchwała nr IV/19/11 Rady Miejskiej w Nowogrodzie z dnia 2 lutego 2011r. w sprawie zmian w budżecie gminy Nowogród na rok 2011\nDziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego rok 2011 nr 50 poz. 628\nUchwała nr III/25/11 Rady Miejskiej w Knyszynie z dnia 2 lutego 2011r. w sprawie uchwalenia budżetu gminy na 2011 rok\nDziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego rok 2011 nr 50 poz. 627\nUchwała nr IV/20/11 Rady Miejskiej w Goniądzu z dnia 2 lutego 2011r. w sprawie zmian w budżecie gminy na 2011 rok\nDziennik Urzędowy Województwa Podlaskiego rok 2011 nr 50 poz. 626


Mam KredytPieniądze są ważne. Zacznij więc na nich zarabiać! «\nJune 19, 2015\tAdd a comment\nPieniądze są ważne. Zacznij więc na nich zarabiać!\nŚwiat, w którym żyjemy, oparty jest o prawa wolnej gospodarki. W związku z tym opiera się on na pieniądzach - na walucie. Czy się nam to podoba, czy nie, w świecie tym sukces w dużej mierze związany jest z tym, jak wiele pieniędzy potrafimy zarobić i posiadać. Od tego zależne jest to, na jakim poziomie żyć będziemy, jaka czeka nas przyszłość, a co ważniejsze - jakie życie zapewnimy naszym dzieciom. Dlatego też tak bardzo większości z nas zależy na tym, żeby znaleźć jak najlepszą pracę, odłożyć jak najwięcej pieniędzy, zapewnić godziwy byt naszej rodzinie, postawić dom, posłać dzieci na studia i tym podobne. W związku z tym - warto zacząć oszczędzanie jak najszybciej, żeby jego efekty były jak najlepsze. Im wcześniej zaczniemy - tym lepiej dla nas. Sprawdź najlepsze oferty na http://www.finansowe-doradzanie.pl/.\nOszczędzać nie można jednak ot tak, bez przemyślenia. To byłaby strata potencjału naszych pieniędzy. Warto taki ruch przemyśleć. W internecie łatwo znaleźć można porównywarki lokat bankowych, ale zanim się za to zabierzemy - powinniśmy rozeznać się nieco w temacie samych lokat. Tym, co wiedzieć powinniśmy na samym początku, jest to, na co trzeba zwracać uwagę przy wyborze lokaty. Przede wszystkim na jej oprocentowanie. Im będzie ono niższe, tym gorzej dla nas, bo mniej zarobimy. Bardzo ważna jest też długość trwania lokaty. Jeśli bowiem bez namysłu podpiszemy umowę na 15 lat, a potem okaże się, że za kilka lat będziemy chcieli pieniądze z lokaty podjąć, okaże się, że utracimy w ten sposób wszystkie nasze odsetki. Tak robić nie powinniśmy - pieniądze są zbyt ważne, by ot tak je trwonić i nie liczyć się ze stratami.\nLokata progresywna – dobra opcja, czy nie?\nW przypadku, gdy nie wiesz kiedy będziesz chciał wycofać pieniądze z lokaty - po prostu zdecyduj się na lokatę progresywną. W przypadku takiej lokaty pieniądze możesz zawsze wycofać i nie stracisz ani złotówki ze swoich odsetek. Oczywiście minusem jest tutaj to, że oprocentowanie rośnie na takiej lokacie wraz z upływem czasu - mniejsze jest na początku, dużo wyższe na końcu. Dlatego nawet w przypadku lokaty progresywnej - jeśli nie musisz wypłacać pieniędzy przed jej zakończeniem - lepiej zostaw je tam do końca - dużo więcej na tym zarobisz.\nLokaty bankowe są więc, jak widać różne. Przed wybraniem się do placówki bankowej powinniśmy dobrze zastanowić się nad naszymi oczekiwaniami, a także obejrzeć dostępne oferty różnych banków. Jeśli możemy sobie na to pozwolić - możemy także zatrudnić doradcę finansowego, który lepiej objaśni nam pewne mechanizmy. Jest to szczególnie przydatne, gdy chcemy odłożyć dość sporą kwotę. Przy kilku tysiącach możemy spokojnie polegać na własnej ocenie.\n« Dobry kredyt na każda okazję


Jim Pipe - Księga zaklęć / The Book of Spells premiera książki, polska data wydania\nDataPremiery.pl » Książki » Dla młodzieży » Jim Pipe - Księga zaklęć\nJim Pipe - Księga zaklęć\nJim Pipe - The Book of Spells\nCzy ka żdy może rzucać zaklęcia ?\nKiedy premiera Jim Pipe - Księga zaklęć? Kiedy wychodzi Jim Pipe - The Book of Spells?\nData wydania książki zaplanowana została na 09.11.2011. Nowa książka Jim Pipe z 2011 roku to główny temat tego artykułu i tej podstrony. U nas znajdziesz fragmenty tego utworu literackiego. Pooglądaj zwiastun i przeczytaj naszą zapowiedź. Znajdziesz tutaj również galerię zdjęć, zwiastuny, trailery, klipy wideo, nasze recenzje oraz oceny, dzięki czemu poznasz interesujące nowości oraz zapowiedzi, a także wszystkie nadchodzące premiery 2011 roku.\nNowa książka Jim Pipe - Księga zaklęć data premiery


TYNK KREISEL - Sklep z materiałami budowlanymi - ceny,opinie,porady\nStrona główna / tynk kreisel /\nKREISEL Mineralny tynk zacierany POZTYNK-SZ BR 062 faktura baranek 2 mm 25 kg\nSzlachetna, mineralna zaprawa tynkarska w postaci przygotowanej fabrycznie suchej mieszanki spoiw mineralnych, wypełniaczy mineralnych i domieszek modyfikujących. Po zarobieniu wodą tworzy dobrze urabialną masę tynkarską do wykonywania wypraw pocienionych. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Tynk silikonowy SILIKON PROTECT 031, 25 kg\nMasa tynkarska SILIKON PROTECT, przeznaczona jest do wykonywania wypraw pocienionych. Produkowana na bazie specjalnych spoiw organicznych, wyselekcjonowanych wypełniaczy oraz domieszek modyfikujących i pigmentów. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Tynk silikatowo-silikonowy SISITYNK CALIFORNIA 040C, kolor podstawowy 25 kg\nSilikatowo-silikonowy tynk SISITYNK CALIFORNIA 040C, przeznaczony jest do ręcznego wykonywania dekoracyjnych wypraw pocienionych w systemach ociepleń opartych na styropianie i wełnie mineralnej. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Tynk silikatowo-silikonowy SISITYNK 040, kolor podstawowy 25 kg\nSilikatowo-silikonowy tynk SISITYNK 040, przeznaczony jest do wykonywania wypraw pocienionych, produkowany na bazie szkła wodnego potasowego, emulsji żywicy silikonowej i wodnej dyspersji żywicy akrylowej, z wypełniaczami mineralnymi, środkiem hydrofobizującym, domieszkami modyfikującymi i pigmentami. Produkt gotowy do użycia. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Zaprawa klejąco-zbrojąca do styropianu STYRLEP 220 25 kg\nZaprawa do wykonywania warstwy zbrojonej tkaniną szklaną na fasadowych płytach termoizolacyjnych ze styropianu, a także do przyklejania płyt styropianowych do podłoży, przygotowana fabrycznie w postaci suchej mieszanki spoiw, wypełniaczy mineralnych i domieszek modyfikujących. Grupa: tynk kreisel\nCena brutto od: 19.68 zł do: 19.68 zł\nKREISEL Zaprawa klejąco-zbrojąca do wełny mineralnej STYRLEP-W 240 25 kg\nZaprawa do wykonywania warstwy zbrojonej tkaniną szklaną na fasadowych płytach termoizolacyjnych z wełny mineralnej, a także do przyklejania tych płyt do podłoża, przygotowana fabrycznie w postaci suchej mieszanki spoiw, wypełniaczy mineralnych i domieszek modyfikujących. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Zaprawa klejąca do wełny mineralnej LEPSTYR-W 230 25 kg\nZaprawa do mocowania fasadowych płyt termoizolacyjnych z wełny mineralnej, przygotowana fabrycznie w postaci suchej mieszanki spoiw, wypełniaczy mineralnych i domieszek modyfikujących. Grupa: tynk kreisel\nCena brutto od: 18.70 zł do: 18.70 zł\nKREISEL Zaprawa klejąca do styropianu LEPSTYR 210 25 kg\nZaprawa do mocowania płyt styropianowych, przygotowana fabrycznie w postaci suchej mieszanki spoiw, wypełniaczy mineralnych i domieszek modyfikujących. Zaprawa spełnia wymogi z zakresu higieny radiacyjnej. Grupa: tynk kreisel\nCena brutto od: 20.79 zł do: 20.79 zł\nKREISEL Zaprawa murarska cienkowarstwowa MURLEP 125 25 kg\nZaprawa do łączenia elementów na cienkie spoiny, przygotowana fabrycznie w postaci suchej mieszanki spoiwa mineralnego, wypełniaczy mineralnych i domieszek modyfikujących. Po zarobieniu wodą tworzy jednorodną masę o charakterze zaprawy klejącej. Po stwardnieniu wodo- i mrozoodporna. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Wylewka samopoziomująca RENOGRUNT 411 25 kg\nCementowa średniowarstwowa wylewka samopoziomująca 5-35mm. Przygotowana fabrycznie sucha mieszanka spoiw mineralnych, wypełniaczy i domieszek modyfikujących, niezawierająca kazeiny. Po zarobieniu wodą tworzy jednorodną, łatwo rozprowadzającą się masę. Grupa: tynk kreisel\nCena brutto od: 41.60 zł do: 41.60 zł\nKREISEL Podkład tynkarski TYNKOLIT-T 330 7 kg\nŚrodek gruntujący pod tynki mineralne, akrylowe i mozaikowe, produkowany na bazie dyspersji akrylowej. Ogranicza i wyrównuje chłonność podłoża, nie zmniejszając jego paroprzepuszczalności. Nie zawiera rozpuszczalnika organicznego. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Podkład tynkarski TYNKOLIT-T 330 21 kg\nCena brutto od: 120.00 zł do: 120.00 zł\nKREISEL Podkład tynkarski TYNKOLIT-SO 332 7 kg\nŚrodek gruntujący pod tynki silikonowe (SILIKOTYNK 030 i SILIKON PROTECT 031) produkowany na bazie emulsji silikonowej. Ogranicza i wyrównuje chłonność podłoża, nie zmniejszając jego paroprzepuszczalności. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Podkład tynkarski TYNKOLIT-SO 332 21 kg\nKREISEL AKRYTYNK 010 faktura drapana 1,5 mm, kolor podstawowy 25 kg\nMasa tynkarska do wykonywania wypraw pocienionych, gotowa do stosowania, produkowana na bazie wodnej dyspersji żywicy akrylowej, z wypełniaczami mineralnymi, środkami hydrofobizującymi, domieszkami modyfikującymi i pigmentami. Nie zawiera amoniaku i rozpuszczalników organicznych. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Mineralny tynk zacierany POZTYNK-SZ BR 062 faktura drapana 2 mm 25 kg\nKREISEL Mineralny tynk zacierany POZTYNK-SZ BR 062 faktura baranek 1 mm 25 kg\nKREISEL Mineralny tynk zacierany POZTYNK-SZ BR 062 faktura drapana 1 mm 25 kg\nKREISEL Nanotynk silikonowy SILIKON PROTECT 031 faktura baranek 1,5 mm 25 kg\nMasa tynkarska do wykonywania wypraw pocienionych, gotowa do stosowania, produkowana na bazie specjalnych spoiw organicznych, wyselekcjonowanych wypełniaczy oraz domieszek modyfikujących i pigmentów. Grupa: tynk kreisel\nKREISEL Nanotynk silikonowy SILIKON PROTECT 031 faktura baranek 2 mm 25 kg


Hotele — Susa - Anuluj większość rezerwacji | Hotels.com\nSusa — hotele\nWyszukaj hotele w mieście Susa\nSusa — najpopularniejsze atrakcje\nŁuk AugustaSusa to miejsce, gdzie warto się wybrać z aparatem — Łuk Augusta w odległości 2,6 km od centrum to tylko jedna z tutejszych atrakcji.\nKatedra św. Justyna w SusieSusa to miejsce, gdzie warto się wybrać z aparatem — Katedra św. Justyna w Susie w odległości 2,5 km od centrum to tylko jedna z tutejszych atrakcji.\nAmfiteatr rzymskiSusa i okolice to miejsce, które warto odwiedzić, szczególnie Amfiteatr rzymski w odległości 2,5 km od centrum.\nMuzeum Diocesano Di Arte SacraJeśli Susa to miejsce, w którym planujesz odwiedzić muzea, Muzeum Diocesano Di Arte Sacra to tutejsza atrakcja, która może Cię zainteresować. Jeśli Susa to miejsce, w którym chcesz zwiedzić więcej muzeów, Opactwo Novalesa to miejsce, które znajduje się niedaleko.\nWięcej informacji — Susa\nNajlepsze hotele w mieście Susa\nSusa — ogólne informacje\nSusa to idealny cel podróży, jeśli chcesz zdobyć nowe doświadczenia. Susa — nocleg w okolicy dopasowany do Twoich potrzeb. Nieważne, czy przyjeżdżasz tylko na jedną noc czy na cały tydzień. Skorzystaj z mapy online na stronie Hotels.com i wyszukaj hotele w pobliżu miejsca takiego jak Susa. Susa to doskonałe miejsce do zwiedzania. Na naszej mapie możesz zobaczyć okolice wszystkich hoteli i sprawdzić, jakie atrakcje znajdują się w pobliżu. Możesz też sprawdzić wyniki na większym obszarze. Susa — świetne oferty hoteli z gwarancją najniższej ceny.\nJakie są najlepsze miejsca na nocleg w mieście takim jak Susa?\nSusa — najlepsze miejsce na nocleg:\nPokoje komfortowe (Susa), gdzie goście mają do dyspozycji balkony\nSusa — dojazd\nKtóre lotnisko znajduje się najbliżej miasta takiego jak Susa?\n• Turyn (TRN-Międzynarodowy port lotniczy Turyn), 44,9 km od centrum miasta Susa\nCo warto zobaczyć w mieście takim jak Susa?\n• Katedra św. Justyna w Susie\n• Plac San Giusto\nSusa — atrakcje w okolicy:\n• Muzeum Diocesano Di Arte Sacra (2,2 km od centrum miasta)\n• Fort Exilles (11,5 km od centrum miasta)\n• Park Orrido di Foresto (3,2 km od centrum miasta)\nKiedy najlepiej odwiedzić miasto takie jak Susa?


Piotr Głuchowski, Marcin Kowalski, Apte. Niedokończona powieść | L I T E R A T O R\npaździernik 21st, 2010 by trojanowski marek | Filed under analiza\nW „Dzienniku z lat okupacji Zamojszczyzny” (wyd. 1958r.) Zygmunt Klukowski opisał reakcję ludności polskiej na wysiedlanie Żydów w 1942 roku. Nie były to chrześcijańskie łzy współczucia, ani troska o bliźniego. Polacy jak pisze Klukowski: „z otwieranych żydowskich domów rozchwytują wszystko, co jest pod ręką, bezwstydnie dźwigają całe torby z nędznym żydowskim dobytkiem” (s. 292.).\nPo 1945 r., biznes trwa dalej. Najszybciej wzbogacić się można w „polskich Eldorado” - w okolicach hitlerowskich obozów zagłady w Treblince, Bełżcu i innych, rozkopując masowe groby i przesiewając ziemię z wykopów w poszukiwaniu ukrytych kosztowności – głównie brylantów. Żeby było szybciej zbiorowe mogiły wysadza się za pomocą materiałów wybuchowych, których po wojnie było pod dostatkiem.\nNie trzeba plamić się trupim jadem, okradać Żydów czy mordować par excellence, żeby – jak to się dobrze mówi po polsku – wyjść na swoje. Jest inny sposób: trzeba stworzyć sobie dobrego Żyda, który będzie znosił złote jaja.\nKsiążka napisana przez Piotra Głuchowskiego oraz Marcina Kowalskiego pt. „Apte. Niedokończona powieść” (wyd. 2010) to klasyczny przykład stwarzanie sobie dobrego, złotodajnego Żyda. Po co? – O tym na końcu..\nRyszard Apte – zanim został przetworzony przez reportażystów z Gazety Wyborczej na tzw. dobrego, złotodajnego Żyda – był niczym nie wyróżniającym się przedstawicielem Narodu Wybranego. Ciężar boskiego palca odczuł na początku lat 40. XX w., na własnej skórze. Zresztą nie on jeden doświadczył tego metafizycznego uczucia – był jednym z 6. milionów wybrańców, który nie doczekał końca wojny.\nRysio Apte podobnie jak każdy jedynak, wychowywany w zamożnej rodzinie mieszczańskiej, opływał we wszelkie dostatki. Uczęszczał do najdroższych szkół, w których edukowany był przez dobrze opłacaną kadrę pedagogiczną. Chłopiec od dziecka uczony był gry na fortepianie (Steinway na pewno zdobił salon dużego mieszkania państwa Aptów, które zajmowało piętro kamienicy – było więc na czym ćwiczyć) a kiedy posiadł tajniki sztuki czytania rozpoczął swoją przygodę z literaturą piękną, od której uginały się półki domowej biblioteki. Poza tym – jak każde dziecko – Rysiu spędzał wolny czas bawiąc się od czasu do czasu gryzmoląc swoje dziecięce bazgroły na czystych kartkach, których było pod dostatkiem w gabinecie ojca.\nSielanka wkrótce się skończyła gdyż On upomniał się o Naród, który Wybrał. Rysiu zginął uciekając z hitlerowskiego obozu pracy.\nPozostało po nim kilka wspomnień, trochę rysunków (bo Rysio Apte nabrał apetytu na rysowanie po tym, jak jego szanowny papa sprawił, że lokalna gazetka opublikowała kilka rysunków synka, ozdabiając nimi będące w modzie wówczas opowiadania drukowane w odcinkach) – i nic więcej. Ale to wystarczyło, by stworzyć sobie Własnego, Żyda Znoszącego Złote jaja.\nPrzepis na takiego Żyda jest prosty. Sposób przyrządzenia w kilku krokach:\n1)\tZnajdź Żyda. Niezbędne jest, by Żyd był nie tylko nieżywy ale żeby był ofiarą holocaustu. Dlaczego? „Holocaust” w kulturze dobrze się sprzedaje. Ludzie lubią współczuć. Nawet kiedy twój Żyd się w nie sprzeda, to nie masz się co martwić. Żaden Krytyk nie ośmieli podnieść pióra na twojego Żyda. Nie wypada mówić źle o umarłych – to po pierwsze. A po drugie: nie można krytykować dzieł kultury poruszających kwestie martyrologii narodów w czasie II wojny światowej.\n2)\tJeżeli to możliwe, to niech Żyd będzie młody, niewinny – jak Anne Frank. Pamiętnikowe zapiski dorastającej dziewczynki, z których na siłę robi się intelektualny protest pokolenia skazanego na zagładę, sprzedają się jak świeże bułeczki. Wydawnictwo ZNAK opchnęło już trzecie wydanie a zapewne będzie czwarte, piąte i dwudzieste ósme, bo za każdym razem do nowej edycji zostanie dodana jedna strona dotąd niepublikowana. Podliczmy:\n4 wydania x 5000 egz. nakład\nCena: średnio 30 zł / egz.\n600 tys. PLN – po odliczeniu kosztów wydawniczych za resztę można sobie coś fajnego kupić.\n3)\tDobrze by było, gdyby twój Żyd był postacią tajemniczą. Ludzie lubią tajemnice i sekrety. Pamiętaj, że każda postać o której niewiele wiadomo jest postacią tajemniczą. Idealnie by było, gdyby istnienie twojego Żyda potwierdzały dwie- góra trzy wzmianki w jakiejś lokalnej gazetce, która cudem uchowała się gdzieś w magazynach bibliotecznych. Innymi słowy – im mniej wiadomo o twoim Żydzie, tym więcej będziesz mógł o nim powiedzieć. Na przykład niech to będzie taki Żyd, po którym zostało nazwisko zanotowane na okładce zeszytu z rysunkami odnalezionego w trakcie wykopek strychowych i nic więcej. Niech to będzie taki Żyd, który trafił się reportażystom z Wyborczej:\n„Reporterzy Gazety Wyborczej w chwili rozpoczęcia pracy nad Niepokojem znali jedynie nazwisko jego autora zanotowane na okładce zeszytu. Dzięki wielomiesięcznej pracy udało im się ustalić jego pochodzenie, dotrzeć do nielicznych dokumentów poświadczających losy jego samego… historyczne śledztwo pozwoliło ustalić zaledwie kilka faktów z życia” (okładka)\n4)\tTwój Żyd musi być postacią wyjątkową. Nie jest? Nie przejmuj się. Patrz punkt wyżej. O twoim Żydzie prawie nic nie wiadomo – dlatego możesz puścić wodze fantazji. Zrób z twojego młodego, niewinnego i tajemniczego Żyda geniusza. Jak? Sprawa jest prosta: niech będzie raczej szczupły niż pulchny. Ludzie szczupli odbierani są jako sympatyczni i mili. Grubasy w kulturze Zachodu raczej mają przejebane. Niech twój Żyd ma same piątki w szkole, niech przed ukończeniem podstawówki opanuje grę na kilkunastu instrumentach: od harmonijki ustnej zaczynając a na ukulele kończąc. Przesadziłem z ukulele? Nie będę się upierał, ale ważne jest by dzieciak był wirtuozem fortepianu. O tym, że musi władać biegle przynajmniej kilkoma językami nie wspominam. Niech będzie obeznany w klasykach literatury światowej, niech zna Platona i Arystotelesa a na trzynaste urodziny niech przedstawi do oceny jakiemuś przedwojennemu profesorowi filozofii swój dwustustronicowy komentarz do Sumy Logicznej Ockhama, w którym zgłosi krytyczne uwagi do teorii supozycji zmieniając tym samym wszystkie ustalone interpretacje logiczne. Niestety ów tekst – jak większość dokumentów z życia – musi zaginąć w trakcie niemieckich bombardować. Jak nie wiesz jak napisać, to ucz się od dziennikarzy z Wyborczej:\n„jest delikatnym, chudym chłopcem. Od dziecka rozmowny i rezolutny, uczy się świetnie. Rodzice mogą się nim pochwalić przy każdej okazji. W wieku trzynastu lat potrafi grać na kilku instrumentach, deklamuje poezję po polsku, hebrajsku i niemiecku. Czyta angielskich autorów a oryginale. Lubi Edgara Allana Poe i Jacka Londona, ale też Leśmiana, Lechonia i Boya-Żeleńskiego. (…) Jednocześnie czyta Maya, Kaerstnera i Czechowa. Ostatnio przymierza się do Prousta. Pisze też własne wiersze i opowiadania, wzorowane nieco naiwnie aana rosyjskich romantykach (…) W soboty i niedziele Ryszard daje brawurowe koncerty fortepianowe, które słychać w całej kamienicy, a kiedy gosposia otworzy drzwi na balkon, także w sąsiednich domach (s. 10.)\nBo kiedy Rysio Gra Chopina, to:\n„muzykę słychać w całym, przeszło dwustumetrowym mieszkaniu (…) Ryszard uderzający z pasją w klawisze wydaje się w tej chwili starszy, niż jest w rzeczywistości, bardziej dojrzały. W świetle padającym z okna błyszczą kropelki potu na jego czole” (s. 21 n.)\n5) Pamiętaj o punkcie nr 1 – twój Żyd musi być martwy. Nie może przeżyć wojny. Ale ważne jest by nie zginął od razu. Twój Żyd musi być Żydem prześladowanym, ukrywającym się. Ukrywając się w wilgotnych piwnicach, zimnych strychach musi nieustannie czuć na swoich plecach gorący oddech owczarka niemieckiego. Taka postać będzie bliższa, bardziej ludzka – mniej abstrakcyjna. Dlatego zamknij swojego Żyda w porządnym hitlerowskim obozie pracy. Może nie zaraz w Auschwitz, bo wszyscy wiedzą jak to się skończy. Pamiętaj – w każdym hitlerowskim obozie pracy znanym z literatury pięknej był przynajmniej jeden wypasiony Ukrainiec w roli kapo, który siał popłoch wśród współwięźniów. Nie możesz o nim zapomnieć. A, i jeszcze jedno – przydałby się tez jakiś Polak folksdojcz, który także nie zna litości. Wyobraź sobie taką oto scenę:\nz jednej strony gruby, ogolony na łyso Ukrainiec, wielki jak góra a z drugiej Polak, folksdojcz, trochę mniejszy niż Ukrainiec ale z lepszymi statystykami uśmiercania. Stoją naprzeciwko, spoglądają wściekłymi oczyma pod nogi na skulonego, wychudzonego, szarego z umęczenia Żyda – prawie niewidocznego. Chwilę obserwują, jak przebiera niezgrabnie nogami i rękami próbując się przeczołgać w bezpieczne miejsce. Podnoszą pałki…\nKiepska? Brakuje retorycznych pytań potęgujących napięcie w stylu: „Czy przeżyje? Jak długo jeszcze?”. Zabrakło realizmu w opisie? Wiem, wiem, chłopcy z Wyborczej wymyślili lepszą historyjkę:\n„Dwa razy udaje mu się tu cudem ocalić życie, kiedy nadzorujący robotników folksdojcz Piosik wyładowuje się na więźniach, bijąc ich metalową rurką, rzucając w nich cegłami albo kilofem. Wielki chłop, podobno służył przed wojną w Legii Cudzoziemskiej, teraz uznaje za rzecz honorową, aby po jego ciosie lub rzucie, człowiek nie był w stanie wstać o własnych siłach.\nRyszard woli nawet nie patrzeć w kierunku Piosika. Pracuje tak szybko, jak może, ale coraz trudniej mu to przychodzi. Jego ciało nie hartuje się wcale, nie krzepnie od morderczej pracy, jak pisał London. Głód, robactwo i beznadzieja niszczą go równo od strony poranionej skóry i od wiecznie pustego żołądka. Ma permanentne rozwolnienie, a Piosik nie pozwala pójść do latryny, więc Ryszard po prostu cuchnie. Ile jeszcze dni wytrzyma nim potknie się pierwszy raz? Jak długo będzie udawało mu się ustrzec błędu, po którym na jego głowę spadnie kamienna pięść Ukraińca albo młotek Piosika? Ile wycierpi, nim umrze? (s. 92)\nZłotodajny Żyd – geniusz, postać cudowna, tajemnicza, uzdolniona itp. - stworzony przez Piotra Głuchowskiego i Marcina Kowalskiego na zlecenie Korporacji Ha!art, umrze dokładnie na stronie 106. książeczki pt. Apte. Niedokończona powieść. Autorzy, jak przystało na doświadczonych i utytułowanych reportażystów nie opiszą scenki, w której stworzony przez nich Żyd-geniusz jest prowadzony w ustronne miejsce przez żołnierza Wehrmachtu a następnie zastrzelony. Taka śmierć byłaby zbyt prosta jak na takiego geniusza - żeby nie powiedzieć – banalna. Głuchowski z Kowalskim wymyślili sobie, że czytelnik sam sobie uśmierci ich cudownego Żyda – uśmierci oczywiście w domyśle. W końcu czytelnik zapłacił całe trzydzieści jeden złotych, w cenę książki wliczono duchowe przeżycie:\n- Mam! Dwóch!\nApte i Greschler, skuleni pod półkolistym sklepieniem, nawet nie próbują uciekać.\nGdy po godzinie policjanci doprowadzają ich na posterunek Bahnschutzu w Nisku, gruby Anwarter urzędujący na piętrze obdrapanego dworca nawet nie przygląda im się dokładnie.\n- Będzie szesnasty i siedemnasty w tym tygodniu – mówi do siedzącego na parapecie cywila z fajką. – Obszukać i tam gdzie zwykle!\nJeden z policjantów, zanim założy kłódkę na drzwiczkach komórki z opałem, odzywa się po polsku:\n- Niech żaden nie próbuje spierdalać, bo ja nie chcę was mieś na sumieniu.\nAnwarter dzwoni do żandarmerii w Rozwadowie.\nNiech teraz każdy sobie sam dopisze koniec opowieści o młodym, pięknym i wszechstronnie utalentowanym geniuszu Ryszardzie Apte. Czy resztkami sił wspólnie z kolegą wykopią podkop? To możliwe, przecież komórki na opał to zwykle drewniane konstrukcje postawione bezpośrednio na ziemi, bez fundamentów. A może Ryszard usłyszawszy od mówiącego po polsku strażnika w niemieckim mundurze, który zapewne był polskim szpiegiem ulokowanym w Wehrmachcie, słowa: „nie chcę was mieć na sumieniu” przekonał go, by ten ryzykując zdekonspirowanie uwolnił więźniów? A może było inaczej – może Ryszard Apte miał dość uciekania i chcąc dobrze spędzić ostatnie chwile życia postanowił pokochać się z towarzyszem swojej niedoli? Może współwięźniowie w zaciszu jakie dawała komórka na opał odkryli w sobie pierwiastki homoseksualne? Niemożliwe? Otóż możliwe, bo Złotodajny Żyd z ha!artu oprócz tego, że jest genialnym pianistą, poetą, prozaikiem, malarzem, uciekinierem jest także prawdopodobnie homoseksualistą. Dlaczego? Bo:\n- jako nastoletni Żyd nigdy nie miał dziewczyny (piszący o nim książkę autorzy postanowili, że na wszystkich stronach Rysiu pozostanie prawiczkiem) .\n- bo jego znajomy z dzieciństwa Henryk Vogler – jak się okazało wybitny znawca męskiego spojrzenia, ukrytego pod opuszczonymi rzęsami - w swoich wspomnieniach pisał tak o Aptem:\n„Gdy mijaliśmy się tak blisko, spojrzenie [Ryszarda], które wówczas przechwytywałem miało w sobie coś dziwnego, dalekiego (…) Obdarzony wielką urodą, o kruczoczarnych włosach, cerze tak delikatnej, że wydawała się przeźroczysta (…) miał we wzroku ukrywającym się pod długimi rzęsami, ognisty, zuchwały błysk (…) Jego spojrzenie spod opuszczonych rzęs (…) Dreszcz mną wstrząsał kiedy przeszywało mnie to spojrzenie”\n- bo Apte narysował trzy rysunki, które poświęcił św. Sebastianowi. Redaktorzy Głuchowski / Kowalski proponują taką interpretację rysunków:\n„Od renesansu męczeństwo tego pięknego młodzieńca, starożytnego żołnierza – gwardzisty jest ulubionym motywem homoseksualnych malarzy” ergo: „Ryszard był Żydem, prawdopodobnie homoseksualistą” (s. 71)\nSytuacja jest idealna – oto złotodajny Żyd, postać jednocześnie tajemnicza oraz genialna, talent muzyczny, literacki, poetycki jest także pedałem. Czy to nie jest sensacyjne? News: Geniusz! Homoseksualista! Zamordowany! - powinno się nieźle sprzedać. To nic, że jego św. Sebastian jest patronem Niemiec, odzianym w mundur i ukrzyżowanym na słupie granicznym. O niuansach interpretacyjnych związanych z semantyką męczennika będzie się rozmawiać później. Najważniejsze jest na początku, by genialność wzmocnić motywem homoseksualnym. Leonardo da Vinci był geniuszem i pedałem zatem jeżeli Rysiek Apte ma być porządnym geniuszem musi także być pedałem. A jeżeli nie był – no to co? Czy ktoś to sprawdzi? Nie ma szans.\nKsiążka wydana w 2010 r. przez korporację Ha!art jest publikacją obliczoną na poważną nagrodę. Stworzenie Żyda, który się na pewno sprzeda powierzono nie byle komu. Misja napisania książki na podstawie teczki zachowanych rysunków zlecona została laureatom nagrody Grand Press w kategorii reportaż prasowy w roku 2009. Mamy zatem dwóch autorów na tak zwanej „Fali”, jest kilka obrazków jednego z 6.milionów Żydów, który nie przeżył II wojny i jest pięknie wydana książka pt. Apte. Niedokończona powieść.”. Do wydania dołączono reprodukcję teczki zachowanych rysunków.\nJa miałem tego pecha, że najpierw zapoznałem się z rysunkami. Nie było w nich dla mnie nic niezwykłego. Nie dostrzegłem geniuszu także w innych próbkach twórczości Aptego zamieszczonych w książce. Jeżeli zaś chodzi o tekst Piotra Głuchowskiego i Marcina Kowalskiego, to w trakcie czytania trudno oprzeć się wrażeniu że sporządzony on został przez licealistów, których znajomość tematyki obozowej oraz sytuacji Żydów w okresie okupacji ogranicza się nie tyle do przedmaturalnej, powierzchownej wiedzy ale często dają dowody nieznajomości stanu faktycznego. Wydaje się, że fakty w tej książce nie tylko ustąpiły miejsca fikcji, ale z fikcji próbuje się uczynić fakt.\nDla przykładu: Henryk Apte – ojciec geniusza Ryśka – cały czas funkcjonuje jako przykład bogatego Żyda, z którego kieszeni wysypują się złote monety. Stereotyp pierwszego sortu. Na stronie 47. „ojciec odlicza złote, carskie jednorublówki.” Jedenaście stron dalej mecenas Apte za „dwadzieścia rubli w złocie” wynajmuje polską przewodniczkę (świetna kandydatka na szmalcownika). Na stronie 60. już nie tylko ojciec, ale cała rodzina Aptów para się handlem kosztownościami: „sprzedają pamiątki, biżuterię, złote monety”.\nGdyby tak podliczyć żydowskie złoto, które dźwigał Henryk Apte to wyszłaby niezła sumka. I jak tu nie wierzyć w legendarne bogactwo międzynarodowego żydostwa!? Generalnie, pomijając obóz pracy w Stalowej Woli, to Żydzi w książce „Aptek. Niedokończona powieść” są bardzo dobrze ustawieni. Ci najbogatsi mają wszędzie znajomości, mogą „nawet z gestapo wyciągnąć” (s. 58).\nSą też inne stereotypy – np. dobrego Polaka. Generalnie w książce występuje tylko jeden niedobry Polak – Piosik – ale on się nie liczy, bo jest folksdojczem a nie prawdziwym Polakiem, który ratuje Żydów i walczy z hitlerowskim okupantem. Natomiast dobry jest Pan Stanisław – szef hotelowej szatni, w której ojciec załatwił pracę dla syna. „Pozwala na czas roboty zdejmować z rękawa opaskę. Dzięki temu Rysiek nie musi się bać, że któryś z podpitych klientów go dla zabawy spoliczkuje” (s. 47.). Człowiekiem dobrym jest także polski chłop – furman, który wiózł Aptów do Wieliczki. Wyciągając spod siedzenia flaszkę wódki nie zważając na okoliczności – obecność rodziców, wiek młodocianego, okupację i inne błahostki – zaproponował szczerze: „Może się panicz napije?” (s. 57). Niebywałą miłością bliźniego wykazał się natomiast pan Ignacy, prosty chłop, który na stronie 102. książki przyjmie pod swój dach Rysia i jego kolegę , tuż po tym jak udało im się uciec z obozu pracy w Stalowej Woli. Jego dobroć była tak wielka, że stronę dalej poczęstuje uciekinierów wódką, podaruje dwie pary butów, bochenek chleba, wodę, cebulę, zapałki, świeczki i tytoń. Pan Ignacy zapewne przetrzymałby biednych Żydów do końca wojny czym zapewniłby sobie miejsce wśród Sprawiedliwych wśród Narodów Świata ale niestety – obawiał się sąsiadów, którzy chętnie donosili. Dlatego z żalem i bólem serca zmuszony był odprawić chłopców.\nW Polsce, w niektórych rejonach do dziś jest zwyczaj wieszania w domach obrazów, z wizerunkiem starego Żyda. Ma on przynieść bogactwo domowi. Czy stworzony przez utytułowanych specjalistów z Wyborczej na zlecenie Ha!artu Złotodajny Żyd – Ryszard Apte – rozwiąże wreszcie ten worek nagród dla wiecznie nominowanych, ustawionych w kolejce autorów korporacji Ha!art? Czy będzie NIKE? O tym przekonamy się już niedługo.\nTags: Apte. Niedokończona powieść | Marcin Kowalski | Piotr Głuchowski


Biodroga Institut Biodroga men After Shave Balm\nBiodroga men After Shave Balm\nBalsam po goleniu jest preparatem łagodzącym i przyspieszającym regenerację męskiej skóry. Koi i redukuje podrażnienia i zaczerwienienia spowodowane goleniem, zapewnia świeżość, chłodzi oraz wygładza skórę. Wspomaga jej naturalny system ochronny. Balsam posiada bardzo przyjemny, męski zapach oraz lekką konsystencję, która szybko się wchłania nie pozostawiając tłustego filmu na powierzchni skóry. Kluczowymi składnikami preparatu są: Ekstrakt z korzenia lukrecji - wykazuje działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, zatrzymuje wodę w skórze zapobiegając jej przesuszeniu.\nAvocadol - kompleks, który zapewnia skórze nawilżenie, gładkość i elastyczność.\nOlej z orzechów makadamia - odżywia, przyspiesza proces regeneracji, likwiduje zaczerwienienia i podrażnienia.\nOlej z awokado - uelastycznia skórę, poprawia jej napięcie oraz pobudza syntezę kolagenu. Po zastosowaniu preparatu skóra staje się wygładzona, głęboko nawilżona i ukojona.\nWskazanie: atopia, naczynka, podrażnienie / uwrażliwienie\nSposób użycia: Stosować po goleniu na twarz i szyję delikatnie wmasowując.\nSkładniki aktywne: Adenozyna, Arginina, Arnika, B - glucan, Olej awokado, Pantenol, Wyciąg z korzenia lukrecji\nINCI: water (aqua)- sd alcohol 39-c (alcohol denat)-cyclopentasiloxane-isocethyl stearoyl stearat-decyl oleate-macadamia terniflolja nut oil-avocado8persea gratissima) oil- fragrance(parfum)- benzyl salicylate-hexyl cinnamal-linalool-methyl 2-octynoate-hydroxyisohexyl 3-cyclohexene carboxaldehyde-alphaisomethyl ionone-citronellol- geraniol-cinnamal-hydroxycitronellal-benzyl benzoate-panthenol-ammonium glycyrrhizate-carbomer- tromethamine-dimethlconol-mineral oil (paraffinum liquidum)- stearic acid-soybean(glycine soja) sterols- phenoxyethanol-hexyl laurate- cetearyl alcohol- hydrogenated palm glycerides citrate- tocopherol- ascorbyl palminate\nNazwa polska: Balsam po goleniu\nBalsam po goleniu jest preparatem łagodzącym i przyspieszającym regenerację męskiej skóry. Koi i redukuje podrażnienia i zaczerwienienia spowodowane goleniem, zapewnia świeżość, chłodzi oraz wygładza skórę. Wspomaga jej naturalny system ochronny. Ba…\nStosować po goleniu na twarz i szyję delikatnie wmasowując.


- komunikacja – druga osoba zaczyna Cię ignorować, wymyśla wymówki, dlaczego nie może z Tobą porozmawiać i unika odpowiedzi na Twoje pytania. Gdy mimo to próbujesz poruszyć jakiś temat czy problem dotyczący Waszej relacji, przerywa Ci, zmienia wątek lub kończy ze złością rozmowę. Coraz częściej przyłapujesz też partnera czy partnerkę na kłamstwach.\n- unikanie – partner lub partnerka zaczyna regularnie zostawać dłużej w pracy. Może też mówić o zaangażowaniu się w nowe hobby, któremu poświęca dużo czasu. Odpowiada wymijająco na Twoje pytania o to, czym się zajmuje i nie chce, abyś towarzyszył jemu czy jej w tej aktywności. Unika wspólnych wyjść, spotkań z Twoimi znajomymi czy rodziną. Spędzacie mniej chwil razem i coraz częściej czujesz się pominięty i ignorowany.\n- wygląd – druga osoba zaczyna poświęcać więcej czasu i pieniędzy niż wcześniej na dbanie o swój wygląd. Przywiązuje większą uwagę do swoich ubrań, fryzury, biżuterii czy makijażu.\n- emocje – w Waszym związku zaczynają dominować negatywne emocje lub obojętność. Druga strona staje się przy Tobie zdenerwowana i napięta albo pokazuje, że jest Tobą znudzona. Przestają ją interesować Twoje potrzeby, uczucia, problemy czy to, jak spędzasz czas.\n- życie seksualne – w Waszej relacji jest coraz mniej intymności i bliskości. Rzadko dochodzi między Wami do seksualnych zbliżeń. Z drugiej strony może pojawić się w tej sferze zwiększona aktywność, wprowadzanie urozmaiceń, o których wcześniej nie dyskutowaliście. Najbardziej oczywistym sygnałem jest też oczywiście odkrycie u siebie lub drugiej strony choroby wenerycznej (gdy masz pewność, że to nie Ty dokonałeś zdrady).\n- finanse – coraz częściej kłócicie się o pieniądze. Zauważasz, że partner lub partnerka zaczyna mieć nagle większe wydatki, o których Ci nie mówi. Nie ustalaliście ich wcześniej albo wydają Ci się dziwne (na przykład prezenty, wyjścia do restauracji czy kina, wyjazdy, o których nie wiesz). Może też wycofywać się z większych zobowiązań finansowych, które planowaliście razem wcześniej (jak remont czy kupno mieszkania, wspólny wyjazd wakacyjny i tak dalej).\n- korzystanie z telefonu, komputera – w pewnych porach w ciągu dnia druga strona przestaje nagle odbierać od Ciebie telefon (co robiła do tej pory). Jeśli znałeś niektóre z jej haseł, zmienia je i następnie się tym z Tobą nie dzieli. Wychodzi z pokoju, by wysyłać wiadomości, stara się to robić po kryjomu, żebyś nie widział ekranu telefonu czy komputera. Przestaje korzystać ze wspólnych kont czy urządzeń, usuwa historię z przeglądarki.\nZdrada kryje w sobie dwa kluczowe pytania dotyczące relacji - co uczyniła jednej stronie i co znaczyła dla drugiej. Ludzie zdradzają z różnych powodów i mają one znaczenie w zrozumieniu tego, jak naprawdę wygląda dana relacja. Rozmowa z partnerem czy partnerką o całej sytuacji nie należy do łatwych - nigdy da się w pełni przewidzieć jej przebiegu ze względu na silne emocje, które często jej towarzyszą. Może jednak pomóc w naprawieniu związku lub zakończeniu go z poczuciem ulgi i wewnętrznego spokoju.


WEŹ UDZIAŁ W WEBINARIUM I ROZWIJAJ BIZNES Z FUNDUSZAMI EUROPEJSKIMI - RPO WŁ 2014-2020\nWEŹ UDZIAŁ W WEBINARIUM I ROZWIJAJ BIZNES Z FUNDUSZAMI EUROPEJSKIMI\nWEŹ UDZIAŁ W WEBINARIUM I ROZWIJAJ BIZNES\nPunkty Informacyjne Funduszy Europejskich z województwa łódzkiego zorganizują w marcu i kwietniu cztery bezpłatne webinaria „Rozwiń swój biznes!”. Uczestnicy webinariów zdobędą wiedzę związaną z różnymi formami wsparcia dla firm działających w naszym regionie.\nPierwsze ze szkoleń już za nami. Odbyło się ono w środę 16 marca, a zorganizował je Lokalny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Sieradzu. Kolejne webinaria z cyklu „Rozwiń swój biznes!” odbędą się kolejno 23, 29 marca i 7 kwietnia, a przeprowadzą je punkty w Łowiczu, Bełchatowie oraz Łodzi.\nW jaki sposób zapisać się na wybrane webinarium? To niezmiernie proste. Na dole tej strony wystarczy wybrać interesujący nas termin, a następnie wypełnić formularz. Dane, które są niezbędne przy wypełnianiu formularza, to imię i nazwisko, adres e-mail oraz zgoda na przetwarzanie danych osobowych w ramach klauzuli informacyjnej RODO.\nKażde z webinariów „Rozwiń swój biznes!” potrwa przez godzinę. Po wprowadzeniu do tematyki szkolenia, uczestników czeka omówienie możliwości uzyskania dotacji do szkoleń i studiów podyplomowych. Dowiedzą się oni, w jaki sposób rozwijać kompetencje pracowników firmy dzięki środkom finansowym, które można pozyskać z Bazy Usług Rozwojowych i Krajowego Funduszu Szkoleniowego.\nDrugi z segmentów webinarium będzie poświęcony dotacjom i środkom na utworzenie miejsc pracy. Uczestnicy szkolenia zapoznają się z możliwościami, które oferują takie instytucje jak Wojewódzki Urząd Pracy, Powiatowe Urzędy pracy oraz Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Ponadto w tej części szkolenia omówiona zostanie pożyczka Wsparcie w starcie.\nTrzeci panel webinarium skupi się na trzech pożyczkach, o które mogą ubiegać się przedsiębiorcy. Te pożyczki to pożyczka rozwojowa, płynnościowa i obrotowa. Oprócz omówienia zasad wszystkich pożyczek, uczestnicy „Rozwiń swój biznes!” otrzymają garść informacji na temat finansujących je instytucji.\nW kolejnej części szkolenia omówiony zostanie projekt Nowy start. Jest on dedykowany osobom, które mimo wcześniejszego niepowodzenia lub niepowodzeń, ponownie zdecydowały się na otworzenie działalności gospodarczej. Uczestnicy zapoznają się z informacji ogólnymi na temat Nowego startu oraz instytucjami realizującymi projekt.\nOstatni segment cyklu webinariów to garść informacji o źródłach informacji na temat Funduszy Europejskich. Uczestnicy szkoleń otrzymają również możliwość zadawania pytań.