Jolanta Gambuś, Kerstin Hinrichsen, Anna Lisa Wiesbrock, Helene Wolf\nJak już przedstawiono w rozdziale opisującym politykę historyczną Wrocławia, już sama nazwa metropolii stanowi problem. Jakiego określenia należy dziś używać: Breslau czy Wrocław? Nawet pomijając polityczną poprawność jest to ważna kwestia, na której temat odrębne zdania mają na przykład anglojęzyczni i niemieccy historycy. Norman Davies używa różnych nazw miasta, w zależności od przedstawianego okresu pisze: Vratislavia, Breslau lub Wrocław.\nRównież my, podążając śladami Niemców we Wrocławiu, natknęłyśmy się na ten problem i musiałyśmy zdecydować się na jedną z nazw. Wybrałyśmy Wrocław, ponieważ nazwa ta jest dziś oficjalnie używaną nazwą miasta. Decyzja ta wynika z przekonania, że niemiecki Breslau zniknął ostatecznie w 1945 r. Może to być bolesne dla byłych mieszkańców miasta, którzy zdołali z niego uciec i żyją dzisiaj w Niemczech, ale Niemcy, którzy zostali tu po wojnie, nie żyją już w Breslau, tylko w polskim Wrocławiu, nawet jeśli nadal używają niemieckiej nazwy miasta.\nWydawało się na początku, że zajmowanie się niemiecką historią i mniejszością narodową Wrocławia dotknie drażliwych kwestii. Polscy historycy ignorowali tę część historii miasta prawie całkowicie, podczas gdy po stronie zachodnioniemieckiej przez długi czas zajmowano się jedynie tematem utraty wschodnich terenów Niemiec i do roku 1989 prawie całkowicie ignorowano powojenne dzieje miasta. Trzeciemu powojennemu pokoleniu jest dziś łatwiej przybliżyć się do tego trudnego tematu.\nNiniejsza praca koncentruje się na życiu Niemców w mieście, które już nie jest niemieckie. Po upadku 6 maja 1945 r. twierdzy Breslau (Festung Breslau) w mieście pozostała około jedna czwarta jego dawnych mieszkańców. Z racji tego, że wielu Niemców miało nadzieję, iż po zakończeniu walk dalej będą mogli mieszkać w swym mieście, jeszcze w sierpniu 1945 r. doliczono się podczas spisu wrocławskiej ludności 189.500 Niemców i 16.000-17.000 Polaków (Thum, 2003, s. 135). W ciągu kilku miesięcy proporcje te zmieniły się jednak diametralnie. Na skutek osiedlania Polaków i wypędzania Niemców, ci ostatni stali się w ciągu roku mniejszością. Nowi i starzy mieszkańcy stanęli przed zadaniem stworzenia polskiego Wrocławia z zupełnie zniszczonego niemieckiego Breslau. Nowo osiedleni Polacy musieli zapuścić tu swe korzenie, a pozostali Niemcy - odnaleźć się w nowych warunkach.\nPrzez długie lata zarówno Niemcy, jak i Polacy wątpili, że biegnąca wzdłuż Odry i Nysy Łużyckiej granica ich państw ma ostateczny kształt. Było to przeszkodą w budowaniu swej tożsamości i więzi z nowym miejscem zamieszkania, ponieważ „komu brakowało wiary w polską przyszłość nowych terenów, temu było również brak gotowości, aby związać z nimi swoją własną przyszłość“ (Thum, 2003, s. 141). I tak przez długi czas w mieście panowało uczucie przejściowości, co znacznie utrudniało proces odbudowy.\nInteresowało nas, dlaczego Niemcy chcieli po wojnie zostać w polskim już Wrocławiu oraz w jaki sposób było to możliwe. Ciekawiły nas również ich powojenne doświadczenia. Czy mogli na ulicach otwarcie i bez obaw mówić po niemiecku? Jakie były ich stosunki z polską ludnością w pierwszych latach powojennych? Czy czują się dzisiaj Niemcami czy Polakami? Kolejną kwestią poruszaną w naszych badaniach było pytanie, w jaki sposób niemiecka przeszłość miasta wpływa na dzisiejszy Wrocław. Jakie tego ślady można dziś odnaleźć w miejskiej przestrzeni i jakie jest podejście mieszkańców do tej części historii?\nOsoby, z którymi przeprowadzałyśmy rozmowy, znalazłyśmy głównie wśród członków i członkiń Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego. Wielu z nich spędziło całe swoje życie we Wrocławiu i jego okolicach. Pierwsza część naszej dokumentacji dotyczy historii i organizacji niemieckiej mniejszości narodowej we Wrocławiu, przybliża również pracę Towarzystwa oraz życie jego członków. Następnie przedstawiamy historie życia trzech kobiet. Znajdujące się na końcu opracowanie wywiadów z polskimi studentami jest przykładem na to, w jaki sposób dziś patrzy się na niemiecką historię Wrocławia.\nW czasie prowadzenia badań za pomocą metody oral history przysłuchiwałyśmy się osobistym i często wzruszającym historiom, które jednak razem nie składają się na jednolity obraz. Widać to szczególnie wyraźnie na przykładzie wywiadów z członkami niemieckiej mniejszości. Wielu spośród naszych rozmówców z Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego poznało się ze sobą dopiero po wstąpieniu do klubu. Ich doświadczenia jako Niemców we Wrocławiu są bardzo różne, nawet jeśli niektórzy z nich mieli podobne przeżycia. Nasza praca dokumentuje losy wybranych osób i jako taka nie jest reprezentatywna.\nNiemiecka mniejszość narodowa we Wrocławiu: wrażenia, fakty, perspektywy\n„Dzień dobry, bierzemy udział w trójnarodowym seminarium dotyczącym Wrocławia i...“ „Ma pani na myśli Breslau? W czym mogę pomóc?“ Pierwszym adresem, pod który kierujemy się w celu nawiązania kontaktu z niemiecką mniejszością jest Niemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne we Wrocławiu. Jak nas informuje w czasie rozmowy telefonicznej jego kierowniczka, Irene Lipman, w budynku przy ulicy Saperów, gdzie mieści się Towarzystwo, odbywa się właśnie próba niemieckiego chóru. Trzy kwadranse później docieramy na miejsce, i możemy wyrobić sobie pierwsze wrażenie, jak żyje niemiecka mniejszość we Wrocławiu.\nMężczyźni stojący przy bramie budynku rozmawiają po polsku, ale gdy zauważają, że jesteśmy Niemkami, przechodzą na niemiecki. Po niemiecku mówią prawie bezbłędnie, może tylko trochę bez wprawy, z silnym śląskim akcentem, tak że „schön“ wymawiają jak „scheen“, a „Frühling“ jak „Frihling“ z wyraźnym polskim „r“. Wskazują nam drogę do Irene Lipman i wracają do rozmowy po polsku. Kierowniczka wita nas bardzo serdecznie, po czym prowadzi do pomieszczenia, gdzie odbywa się próba chóru. Na ścianie wisi wielki plakat Unii Europejskiej: „Razem w Europie“, naprzeciw niemiecka flaga z herbem Breslau. Na stołach ustawiono małe bukiety z flagami: polską, niemiecką i europejską. Na tablicy ogłoszeń widać zaproszenie na „Europejskie śniadanie“, które odbyło się trzeciego maja, i na które zaproszono również polskich sąsiadów. Na jednym ze stołów wyłożono niemieckie czasopisma i gazety.\nChórzyści sprawiają na nas wrażenie „niemieckich“, chociaż nie możemy później dociec, dlaczego tak sądziłyśmy. Na próbie obecnych jest mniej więcej dwadzieścia osób, śpiewa się wyłącznie niemieckie pieśni, w tym wiele Heimatslieder (pieśni ojczyźnianych), takich jak Unsere Heimat (Nasza ojczyzna), Blaue Berge, grüne Täler (Niebieskie góry, zielone doliny), Im Frühtau zu Berge (Wczesną wiosną w górach) i Unser Schlesienland (Nasz Śląsk). Grająca na harmonii kierowniczka chóru przy słowach „nasz niemiecki Śląsk“ przerywa nagle grę. Śpiew traci swą siłę i ucicha. Nasza obecność prowokuje wśród chórzystów dyskusję nad tymi słowami. Dochodzą szybko do wniosku, że „nasz piękny Śląsk“ też ładnie brzmi. Zanim zaczynają znów śpiewać, ktoś mruka przepraszająco: „Dla nas on jednak zawsze pozostanie niemiecki“. Zastanawiamy się później, czy było to tylko na pokaz, czy też może była to próba rozliczenia się z trudnym tematem.\nRównież podczas przerwy na kawę i na śląski placek z kruszonką, większość osób rozmawia między sobą po polsku - przechodzą na niemiecki, gdy zwracają się do nas. Opowiadają o swoim życiu we Wrocławiu i zadają wiele pytań, np. czy po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej na granicy nadal trzeba pokazywać paszport. Wielu z nich nie posiada już niemieckiego dokumentu, mimo że taka możliwość istnieje. Rzadko podróżują do Niemiec, właściwie nie mają tam już kontaktów; większość jeździ tam tylko na zaproszenie Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego. Jednakże dla wielu z nich jest ważne, aby przekraczanie granicy stało się łatwiejsze, a podróż, przynajmniej teoretycznie, możliwa w każdym czasie.\nW czasie rozmowy okazuje się, że członkowie Towarzystwa są bardzo zasymilowani z polskim społeczeństwem. Większość posiada polskiego partnera, ich językiem codziennym jest polski, a ich własne dzieci często nawet nie znają niemieckiego. Mimo tego w domach pielęgnuje się zarówno niemieckie, jak i polskie tradycje. Również mimo asymilacji, nie chcą nazywać siebie Polakami. Czują się Niemcami, czuli się nimi również w czasach, gdy wielu z nich musiało ukrywać swoje pochodzenie.\nPodkreślają często, że znają dobrze obydwa kraje oraz szczególnie fakt, że wydarzenia i następstwa II wojny światowej przeżyli po obu stronach konfliktu. Dlatego ci, którzy pozostali, dystansują się od wypędzonych i uciekinierów, którzy dzisiaj jako Heimwehtouristen odwiedzają „ich Breslau“. Heimwehtouristen zajmują się często bardziej osobistymi konsekwencjami wypędzenia, niż przyczynami II wojny światowej i jej następstwami dla polskiego społeczeństwa. Irene Lipmann opowiada, że Niemcy odwiedzający Wrocław zarzucali im często, że nie są „prawdziwymi Niemcami“, ponieważ nie próbowali przedostać się do Niemiec.\nNiemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne we Wrocławiu powstało oficjalnie w 1991 r. i jest dzisiaj, z 1200 członkami i pod kierownictwem Friedricha Petracha, największym niemieckim towarzystwem na Dolnym Śląsku (Zeitschrift Kulturfestival, 2003, s. 26). Jednak aktywność niemieckiej mniejszości we Wrocławiu spada. Po 1945 r. na Dolnym Śląsku, szczególnie w Wałbrzychu i we Wrocławiu pozostało około 110.000 Niemców (Zeitschrift Kulturfestival, 2003, s. 22). Często wyjazdy uniemożliwiało zapotrzebowanie tuż po wojnie na wykwalifikowanych robotników w przemyśle. Prawdopodobnie w celu podniesienia morale wśród pozostających Niemców zaczęto z czasem tolerować ich kulturalną aktywność (Eichenberger, 1994, s. 71). Nie przeszkadzało to jednak komunistycznemu rządowi w negowaniu egzystencji niemieckiej grupy narodowej i określaniu Polski jako państwa jednonarodowego (Born/Dickgießer, 1989, s. 161-165). W 1957 r. utworzono w Wałbrzychu Niemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, do którego przynależał Wrocław jako jeden z oddziałów, zanim w 1991 r. powstało Towarzystwo wrocławskie. W tym czasie kulturalna działalność mniejszości niemieckiej na Dolnym Śląsku była u szczytu swego rozwoju; istniał niemiecki chór ludowy, grupa taneczna, balet dziecięcy, teatr amatorski i odnoszący duże sukcesy teatr lalek. Oczywiście rząd polski spoglądał krytycznie na działalność mniejszości, stawiając jej różne przeszkody. Chociaż w 1957 r. uznano Towarzystwo, to zabroniono mu ubiegania się o reprezentację niemieckiej mniejszości narodowej w parlamencie i o łatwiejsze wyjazdy do Niemiec (Zeitschrift Kulturfestival, 2003, s. 22).\nW 1972 r. organizacja zostało zmuszona do zmiany nazwy na Niemieckie Towarzystwo Wspólnotowo-Kulturalne oraz do przyjęcia za swój statutowy cel między innymi: „uczestnictwa niemieckiej etnicznej grupy narodowej w budowaniu socjalizmu w Polsce“ oraz „popularyzację dorobku gospodarczego, politycznego, kulturalnego i społecznego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej“ (Zeitschrift Kulturfestival, 2003, s. 22).\nPo szerokiej fali wyjazdów w latach 50-tych, Niemcy opuszczali Polskę również w latach późniejszych, przez co aktywność Towarzystwa ciągle spadała. Tendencja ta utrzymywała się aż do początku lat 80-tych, kiedy z nastaniem stanu wojennego niemieckie organizacje zostały zakazane i rozwiązane.\nSytuacja mniejszości narodowej zmieniła się znacząco na początku lat 90-tych wraz z nastaniem demokracji. W „Traktacie o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy“ podpisanej 17 czerwca 1991 r. uznano istnienie w Polsce niemieckiej mniejszości narodowej i uchwalono przepisy o jej ochronie (Barcz, 1994, s. 89). Wiele niemieckich towarzystw podjęło swoją działalność na nowo.\nNiemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne we Wrocławiu za główne swe zadanie przyjęło pielęgnowanie języka niemieckiego. W swej ofercie posiada nie tylko lekcje języka, ale także wyjazdy do wakacyjnych szkół językowych i warsztaty teatralne. Oprócz tego regularnie organizowane są różne imprezy, jak na przykład wieczory autorskie niemieckich poetów, wykłady, seminaria czy wystawy śląskich artystów. Organizacja finansowana jest między innymi przez Konsulat Generalny RFN we Wrocławiu oraz przez Instytut Stosunków Zagranicznych w Stuttgarcie, który każdorazowo wysyła do Wrocławia na dwa lata asystenta odpowiedzialnego za wspieranie działalności kulturalnej.\nOprócz Towarzystwa, istnieją we Wrocławiu jeszcze inne miejsca spotkań, ważne dla niemieckiej mniejszości. Zarówno w ewangelickim kościele św. Krzysztofa, jak i w katolickim kościele Najświętszej Marii Panny na Piasku, istnieje możliwość uczestnictwa w niemieckich mszach i nabożeństwach. Od kilkorga z naszych rozmówców dowiedziałyśmy się, że kościół zawsze był dla Niemców ważnym miejscem spotkań, szczególnie w czasach, gdy działalność stowarzyszenia była zakazana. Inni natomiast opowiadają, że o niemieckich mszach dowiedzieli się dopiero po latach, ponieważ wcześniej, przebywając w prawie wyłącznie polskim otoczeniu musieli swoją „niemieckość“ ukrywać. Nigdy nie istniała we Wrocławiu niemiecka dzielnica, czy „niemiecka scena“, gdzie można by wymieniać takie informacje (wywiad z p. Lipman).\nWielu wiernych uczestniczy w mszy odbywającej się w kościele Najświętszej Marii Panny na Piasku, na której również my jesteśmy obecne. Oprócz członków miejscowej wspólnoty, są też niemieccy turyści. I chociaż większość z obecnych osób jest w podeszłym wieku, odniosimy wrażenie, że tradycja uczęszczania do kościoła jest wciąż żywa. Po śmierci w kwietniu tego roku bardzo szanowanego ojca Leisnera, parafię przejął młody ksiądz – również on regularnie odprawia msze w języku niemieckim, dzięki którego świetnej znajomości cieszy się wśród Niemców dużym szacunkiem.\nJak to się jednak stało, że niemieckie życie nie toczy się w mieście dopiero od kilku lat, tylko już od czasów powojennych?\nŻycie w obcym mieście – rozmowy z Niemcami we Wrocławiu\nKiedy 6 maja 1945 r. upadła twierdza Breslau, nagle zakończyła się trwająca dwa stulecia pruska i niemiecka historia miasta. Jednak mimo wypędzenia, we Wrocławiu pozostała niewielka grupa niemieckiej ludności. Jak wynika z naszych wywiadów, pozostali w mieście Niemcy pochodzili z różnych miejscowości i grup społecznych, a o tym że nie zostali wypędzeni, zdecydował często przypadek. Irene Lipman urodziła się w 1945 r. w Brzegu, do Wrocławia przywiodły ją w latach 50-tych studia. Opowiada, że po wojnie wypędzano głównie zamożnych Niemców. Maria S. [imię zmienione], urodzona w 1931 r. w Chorzowie na Górnym Śląsku, do Wrocławia przybyła dopiero w latach 60-tych. Mówi, że z jej otoczenia „niektórzy wyjechali, ale wielu zostało – kto chciał, mógł wyjechać, ale niektórzy chcieli zostać“. Zwłaszcza zaraz po wojnie, ale także w późniejszych latach, pojawiało się niekiedy pragnienie, żeby wyjechać do Niemiec. Matka Irene Lipman złożyła wniosek o pozwolenie na wyjazd, żeby dołączyć w Niemczech do męża. Ponieważ chciała zabrać ze sobą rodziców, wyjazd opóźniał się. „A później przyszły dokumenty rozwodowe. I w taki sposób zostaliśmy tutaj“, wspomina pani Lipman. „Myślę, że później było tak, że codzienność, praca i problemy były tak zajmujące, że nie myślało się na ten temat zbyt dużo. Później poszłam do szkoły, no cóż, i tak powoli zleciało“, dodaje. Oprócz tego wielu z pozostających Niemców nie miało kontaktu z krajem i jakoś odnaleźli się w nowych okolicznościach. Żaden z Niemców nie potrafił do końca wyjaśnić, dlaczego nie został wypędzony. Wyglądało na to, że nie chcą o tym rozmawiać albo nie mogą sobie przypomnieć.\nJak wiadomo, z akcji wysiedleńczej na Pomorzu i na Górnym Śląsku wyłączono przede wszystkim niemieckich robotników wykwalifikowanych, ponieważ na terenach tych było duże zapotrzebowanie na siłę roboczą (Eichenberger, 1994, s. 39). Dodatkowo na przełomie 1945 i 1946 r. pojawiły się problemy z transportem, które częściowo opóźniły wysiedlanie Niemców (Ociepka, 1996, s. 137). Często warunkiem pozostania była zmiana nazwiska „na polsko brzmiące“ (Kurcz, 1995, s. 163). Polonizacja nazwisk była ważna dla polskiego rządu, ponieważ sugerowano, że na Śląsku istniał polski pranaród, „ludzi tych nazywano później autochtonami“ (wywiad z p. Lipman).\nAby całkowicie zatrzeć ślady niemieckiej obecności w mieście, usunięto również niemieckie nazwy ulic, drogowskazy i szyldy sklepowe. Wkrótce zastąpiono je polskimi odpowiednikami. Podczas gdy nazwy ulic w Starym Mieście tłumaczono bezpośrednio na polski, ulice oddalone od centrum nazywano częściej nazwiskami polskich postaci historycznych (Thum, 2003, s. 350). Niemieckie pomniki zniszczono lub zastąpiono polskimi.\nMaria S. mieszkała po wojnie ze swoją babcią i bratem nadal w swoim domu, nie musiała też zmieniać nazwiska. W domu mówiło się po niemiecku, podobnie jak w wielu innych rodzinach ich górnośląskiej wsi. Z dnia na dzień zmieniono nauczycieli z niemieckich na polskich, zajęcia prowadzono po polsku. „Trudno było uczyć się wszystkiego w obcym języku. Dzieci uczyły się szybko, ale mimo to po wojnie było ciężko. Na początku nauczyciele brali pod uwagę, że nie znamy polskiego“. Z nastaniem lat 50-tych Maria S. wyszła za mąż za Polaka i przeprowadziła się do rodziny męża do Łodzi. Na temat swoich stosunków z rodziną małżonka w pierwszych latach powojennych mówi: „Wprowadził mnie do swojej rodziny, ale jej członków spotkało wiele złego ze strony Niemców. Ci Polacy nie przepadali za Niemcami. Nie mówiłam wtedy jeszcze tak dobrze po polsku, więc oni wiedzieli, że jestem Niemką. Trochę mi docinali“. Wprawdzie zaaprobowano ją jako żonę, ale ta akceptacja nie szła tak daleko, żeby mogła uczyć dzieci języka niemieckiego.\nSylvia A. [imię zmienione] urodziła się w 1935 r. w Gliwicach, od 1937 r., z krótkimi przerwami, mieszka we Wrocławiu. W 1945 r. wyjechała na cztery lata do Opola, aby opiekować się tam swoją babcią; uczęszczała tam do miejscowej polskiej szkoły. Polskiego nauczyła się na podstawie wierszy i piosenek z pomocą polskiej przyjaciółki. Sytuację Niemców w tych czasach podsumowuje w następujący sposób: „Było ciężko, wiedzą panie. Polak to dla nas nie znaczyło nic dobrego“. Opowiada o tym, jak podczas jazdy pociągiem matka zabraniała jej rozmawiać, żeby nikt nie rozpoznał, że są Niemkami.\nOgólnie zachowania Polaków wobec pozostających Niemców były bardzo zróżnicowane, „od nawoływań do akcji odwetowych wzorowanych na nazistowskich praktykach, poprzez obojętność i pogardę wobec narodu uznanego za winny, po dowody zrozumienia i współczucia wobec tych którzy stracili swoją ojczyznę“ (Kraft, 2000, s. 465). Z naszych wywiadów wynika, że często nastawienie zależało od osobistych doświadczeń Polaków. Najszybciej unormowały się stosunki między dziećmi, o ile te nie były negatywnie nastawiane przez swoje rodziny (wywiad z p. Marią S.). Większość Niemców ukrywała swoje korzenie. Istniejące uprzedzenia i strach przed represjami były zbyt duże, aby się odważyć i przyznać do tego, kim się jest: „Tu byli ludzie. Ale nikt nie chciał się przyznać, że jest Niemcem. Wszyscy się bali“, mówi Sylvia A. Strach ten zniknął dopiero po 1989 r., kiedy w Polsce skończyły się czasy komunizmu. Wydaje się, że większość Niemców zintegrowała się z polskim społeczeństwem. Irene Lipman, Maria S. i Sylvia A. wyszły za mąż za Polaków. Wprawdzie pielęgnowano niemieckie tradycje, jak na przykład niezbyt popularne w Polsce obchodzenie urodzin, w zasadzie jednak żyło się po polsku; dzieci uczyły się polskiego. W rezultacie, przed 1989 r. niewiele osób mówiło po niemiecku. Dzisiaj twierdzą, że mówienie po polsku przychodzi im łatwiej.\nWrocław miał uchodzić za miasto polskie od zawsze. Służyły temu: polonizacja, zakaz używania języka niemieckiego oraz prześladowania Niemców. Aby osiągnąć cel, nie cofnięto się również przed „przeinterpretowaniem“ historii. Dużą rolę odegrała próba „legitymacji obecności Polaków w mieście“ (Thum, 2003, s. 310). Irene Lipman tak odczuwała tak tego skutki: „Wiele rzeczy ukrywano przed nami przez te wszystkie lata albo nie chciano o nich wiedzieć. Oficjalnie z polskiej strony też wiele przekręcono. W ciągu tych pięćdziesięciu lat w szkołach uczono historii, jak pasowało. Ciągle próbowano nam wmówić, że Śląsk był zawsze polski. A te kilka stuleci, kiedy Śląsk nie należał do Polski, trzeba było wymazać“. Również Maria S. pamięta, że „Polacy mówili, że Wrocław jest miastem piastowskim“. Od XI do XIV wieku miasto faktycznie było pod panowaniem Piastów, później jednak dostało się pod koronę czeską. Podczas lekcji historii szczególną uwagę przykładano do tego stosunkowo krótkiego okresu, a umniejszano znaczenie sześciu wieków obcego panowania, zwracając przykładowo uwagę jedynie na stosunki handlowe między Polską a miastem Breslau (Thum, 2003, s. 311).\nMimo polonizacji miasta, niektórzy z pozostałych w nim jego dawnych mieszkańców mają do dzisiaj nadzieję, że Wrocław może jeszcze kiedyś stać się niemieckim miastem. Zmiana nastąpiła zbyt szybko. „Zastanawialiśmy się zawsze, czy to może się zdarzyć ponownie [że Wrocław znowu będzie niemieckim miastem]“, opowiada Sylvia A. Czy dzisiaj jeszcze ma nadzieję? „Tak. Chciałabym. Wszyscy by chcieli“. Zdumiewające, jeśli wziąć pod uwagę, że cytowane osoby są dobrze zintegrowane z polskim społeczeństwem i nie utrzymują kontaktów z rodakami w Niemczech.\nPo śmierci Stalina w 1953 r. nastąpiła w Polsce odwilż i liberalizacja życia, z czego skorzystali również Niemcy mieszkający we Wrocławiu (Ociepka, 1992, s. 100). Gdy Maria S. przeprowadziła się tu na początku lat 60-tych, miała wrażenie, że sytuacja Niemców w mieście uległa pewnej poprawie: „Można było znowu rozmawiać po niemiecku. Atmosfera była bardziej swobodna“. Wątpliwe, czy te polityczne zmiany miały znaczący wpływ na społeczeństwo – nawet po 1956 r. żadna z naszych rozmówczyń nie używała niemieckiego, ani nie uczyła dzieci mówić w tym języku, a Maria S. nadal źle żyła ze swoją wrogo nastawioną do Niemców teściową. W tym czasie Irene Lipman rozpoczęła w dolnośląskiej stolicy studia. „Nie robiono mi problemów“, wspomina. Jednak nigdy nie podkreślała też tego, że jest Niemką. „Była taka jedna profesorka, która mnie zapytała, jakie są moje koneksje rodzinne i to było takie, takie... Wtedy się nad tym nie zastanawiałam. Oczywiście nie odpowiedziałam: ‚pochodzę z niemieckiej rodziny‛, ponieważ mówię tak dobrze po polsku, że ludzie już nie rozpoznają, że jestem Niemką. Polskiego nauczyłam się w dzieciństwie, mówiłam bez akcentu. Być może wtedy, w 1963 r. pochodzenie było ważne“.\nPolska transformacja przyniosła wiele zmian, również w kwestiach dotyczących mniejszości narodowych. Po 1989 r. członkowie mniejszości zostali zrównani w prawach i obowiązkach z pozostałymi obywatelami państwa (Eichenberger, 1994, s. 135). Położenie Niemców w Polsce uległo poprawie. Nie musieli dłużej milczeć na temat swojego pochodzenia. „Muszę powiedzieć, że sytuacja całkowicie się zmieniła. Właśnie po transformacji, pod koniec lat 90-tych, kiedy nastąpił cały ten przełom, wielu Niemców odważyło się na ujawnienie swojej narodowości. Ja też nie miałam żadnych zahamowań. Chociaż starsi ludzie do dzisiaj mają z tym problem. Nie wierzą, że ta zmiana jest trwała“, mówi Irene Lipman. Również Maria S. sądzi, że po 1989 r. „było o wiele swobodniej, można było o tym więcej rozmawiać“. Według naszych rozmówców dopiero w tak przychylnej atmosferze Niemcy zaczęli mówić o swojej tożsamości i mogli dowiedzieć się czegoś na temat egzystencji innych żyjących we Wrocławiu rodaków. Przykładem może tu być Maria S., która pierwsze znajomości z innymi Niemcami zawarła dopiero po 1989 r. - wcześniej nie znała nikogo: „Kontakty z Niemcami nawiązałam dopiero w 1989 r. W listopadzie byliśmy w Krzyżowej na spotkaniu z Kohlem i Mazowieckim. Zapisałam się też wtedy od razu do Towarzystwa. Istniało już ono w latach 80-tych, ale ja o tym nie wiedziałam“. Okazało się, że niektórzy znajomi, sąsiedzi, czy koledzy z pracy też byli Niemcami, ale nigdy wcześniej się o tym nie mówiło.\nPo 1989 r. wiele osób miało sposobność po raz pierwszy od długiego czasu rozmawiać po niemiecku. Wcześniej żyli w swoim „polskim świecie“ i część z nich ani razu nie słyszała o założeniu Niemieckiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego, „ponieważ nie było to nigdzie rozgłaszane“, wyjaśnia Irene Lipman. Innych Niemców poznała w 1991 r. podczas jakichś uroczystości we Wrocławiu i dowiedziała się od nich o Towarzystwie. „Oczywiście od razu się porozumieliśmy i zaraz następnego dnia poszłam tam z matką i zapisałam się do stowarzyszenia“. Według danych Irene Lipman mieszka dziś we Wrocławiu około trzech tysięcy Niemców. Spotykają się w siedzibie Towarzystwa przy ulicy Saperów, na niemieckich mszach, razem jeżdżą do Niemiec, wspólnie też świętują. Spotkania te są dla wielu osób szczególnie ważne ze względu na możliwość mówienia po niemiecku. Maria S. wyjaśnia: „Jeśli się nie mówi po niemiecku, można szybko zapomnieć. Do niemieckiego kościoła chodzę, żeby nie zapomnieć języka“.\nDziś mówią otwarcie, że są Niemcami; „dziś nie jest to już problem“, potwierdza Maria S. Jej sąsiedzi i znajomi wiedzą, że jest Niemką i „akceptują to“. Niemiecką przeszłość miasta odkrywa się na nowo. „Teraz mówi się otwarcie; te wszystkie rzeczy należą do historii miasta, wzbogacają ją, wzbogacają nas wszystkich“, sądzi Irene Lipman. Dodaje: „Nie było łatwo żyć przez te wszystkie lata ze świadomością, że jestem Niemką, mieszkam w Polsce i muszę się podawać za Polkę.“\nA jak oceniają te zdarzenia młodzi ludzie, mieszkający we Wrocławiu?\nW wywiadzie udzielonym Gazecie Wyborczej, attaché kulturalny Konsulatu Generalnego Republiki Federalnej Niemiec we Wrocławiu, Rainer Sachs wyraził opinię, że w stosunkach polsko-niemieckich decydujące są pragmatyczne postawy młodych pokoleń. „Młodzi ludzie widzą w swych rówieśnikach z drugiej strony Odry ludzi myślących tak jak oni, nie mają więc powodów by angażować się w historyczne urazy i rozliczenia“ (Gazeta Wyborcza, 7.3.1997). Podążając tym przykładem, a także by przedstawić dzisiejsze spojrzenie na niemiecką przeszłość Wrocławia przeprowadziłyśmy wywiady z sześcioma polskimi studentami.\nCzy faktycznie istnieją wystarczające podstawy, aby uznać, że młode pokolenie pozbawione jest obciążeń historycznych? Czy polscy studenci znają niemiecką historię miasta? Jak oceniają współistnienie na Śląsku dwóch kultur: polskiej i niemieckiej? Pytałyśmy też o znaczenie niemieckiej historii Wrocławia, o stosunek do Niemców odwiedzających Wrocław oraz do tych, którzy mieszkają we Wrocławiu. Interesowało nas także, jaki wpływ na poglądy studentów miała dotychczasowa edukacja oraz wiedza zdobyta od członków rodziny, nierzadko osób pamiętających czasy II wojny światowej.\nDla większości osób, które udzieliły nam wywiadów, fakt, że Wrocław był w przeszłości niemiecki nie posiada żadnego znaczenia. Jedna ze studentek dała jednak do zrozumienia, że gdyby brała pod uwagę niemiecką przeszłość Wrocławia, nie zdecydowałaby się na wybór tego miasta na miejsce swych studiów. Jako powód podała uprzedzenia swojej matki germanistki, która negatywnie nastawiała swoje córki do Niemców. Można odnieść wrażenie, że owa niechęć wynika raczej z kompleksów i poczucia niższej wartości w stosunku do Niemców, szczególnie jeśli chodzi o poziom życia i różnicę w wysokości zarobków w Polsce i w Niemczech. Usłyszane przypadkowo podczas pobytu w Niemczech zdanie, że „Polacy całe życie zbierają na wakacje w Niemczech“ odebrane zostało jako dowód na to, że Polacy są przez Niemców poniżani. Temat różnicy w poziomie życia między Polakami i Niemcami pojawił się kilkakrotnie - zwracano uwagę, że Niemcy mogą pozwolić sobie na więcej.\nBadania opinii publicznej z ostatnich 10 lat obrazują zmiany zachodzące w stosunku Polaków do Niemców. Jednak zmiana stereotypu z negatywnego na pozytywny nie powoduje automatycznie zmiany nastawienia, jest zaledwie pierwszym krokiem do eliminacji uprzedzeń. Przeprowadzone przez nas rozmowy ze studiującymi potwierdzają badania Centrum Badania Opinii Społecznej z lat 90-tych (Bingen/Malinowski, 2000, s. 37), które ukazują, że Polacy pozostają niechętni lub obojętni wobec swych zachodnich sąsiadów. Nawet wśród osób urodzonych po 1980 r. (dotyczy to naszych rozmówców) pamięć o doświadczeniach narodu polskiego takich jak II wojna światowa, okupacja niemiecka, przesiedlenia ludności jest ciągle żywa w świadomości. Lub jak mówi jedna ze studentek: „Dużo sąsiadów tutaj z akademika źle się wypowiada na temat Niemców. Mówią takie nieprzyjemne rzeczy - że niedobrze nas potraktowali. Chodzi o II wojnę światową“. Jak widać również w powyższej wypowiedzi, charakterystyczne u większości naszych rozmówców było to, że niechęć do Niemców przypisywali zawsze osobom trzecim, natomiast nigdy własnej rodzinie. Kolejna ze studentek opowiada w następujący sposob o niemieckiej wycieczce w rodzinnym mieście: „Mój dziadek miał niedawno taką sytuację, że starsi Niemcy zwiedzali Żagań i poprosili go, czy mogliby obejrzeć jego mieszkanie, bo kiedyś mieszkali właśnie w tym miejscu. I on się zgodził bez problemu, chociaż sąsiad na przykład był bardzo wrogo nastawiony i nie chciał się zgodzić“.\nW czasie wywiadów dało się wyraźnie odczuć, że większość z tych osób myśli schematycznie o historii polsko-niemieckiej. W odpowiedzi na pytanie o sposób przekazywania wiedzy na lekcjach historii, studenci upewniali się, „czy chodzi o nienawiść polsko-niemiecką“. Połowa z naszych rozmówców określa swoich dotychczasowych nauczycieli jako neutralnych w stosunku do kwestii polsko-niemieckiej, natomiast połowa mówiła o negatywnym nastawieniu: [Przekazano nam] „obraz Niemiec jako jedynej słusznej machiny do rządzenia, tylko do tego, żeby wyprodukować jak najwięcej armii, do tego, żeby się uzbroić na II wojnę światową“.\nMimo takich doświadczeń nie wszyscy studenci ulegają stereotypowemu postrzeganiu Niemców i polsko-niemieckiej historii. Jeden ze studentów stwierdza: „Człowiek dojrzewa i trochę więcej rozumie, że to nie było tak, że tylko i wyłącznie chodziło o to, że był Hitler i że byli sami źli ludzie zgromadzeni w jednym państwie zwanym Niemcy i że oni dążyli tylko do tego, żeby opanować cały świat i zrobić dużo złego. To wcale tak nie było. Była jakaś grupa ludzi, którzy się dorwali do władzy i udało im się niestety „przekabacić“ dużą część społeczeństwa... oczywiście byli i ludzie dobrzy, którzy uciekali z Niemiec, żeby nie mieć z tym wszystkim nic do czynienia“.\nZ kilku wypowiedzi wynika jednak, że to nie tylko stereotypy są źródłem niechęci i nieufności. Również podjęcie przez Niemców drażliwej kwestii w stosunku do własności na ziemiach zachodnich Polski jest ważnym czynnikiem powodującym przywołanie negatywnych skojarzeń. Mówi o tym dobitnie jeden z naszych rozmówców: „Niech sobie przyjeżdżają, o ile się nie plują, że się tak wyrażę o to, co kiedyś było na wojnie. Że teraz będą wracać. Już mają teraz tam mieszkania, więc uważam, że dopóki sobie przyjeżdżają wszystko jest w porządku, ale jeśli chcą odbierać mieszkania ludziom... Co gorsza, z tego co mi się wydaje, to nie tyle ludzie, którzy tu mieszkali robią, tylko ich rodziny. Czyli już następne pokolenie. Domagają się praw, żeby mieć z tego jakieś pieniądze. Bo jakoś tego nie widzę... nie wiem, czy by się chcieli tu przeprowadzić“. Być może młodym Polakom byłoby łatwiej zaakceptować tę sytuację, gdyby mieli pewność, że Niemcy domagają się praw do utraconej własności ze względów sentymentalnych, a nie materialnych. Tęsknota za dawną ojczyzną znajduje zrozumienie w oczach naszych rozmówców, natomiast czerpanie z tego korzyści materialnych wręcz przeciwnie. Wydaje się również, że są oni w stanie zrozumieć postawy Niemców wypędzonych ze swojej ojczyzny ze względu na analogię do sytuacji Polaków wypędzonych po wojnie ze Lwowa: „Oni [Niemcy] mogą czuć taki sam sentyment do Wrocławia, jak my do Lwowa. To jest to samo. W związku z tym, my jeździmy do Lwowa, a oni tu“. Zdaje się, że studentka mówiąc „my“ ma na myśli całą zbiorowość Polaków, a nie tylko ludzi, którzy byli zmuszeni opuścić po 1945 r. Kresy Wschodnie.\nW jednej jeszcze wypowiedzi można wyczuć niechęć do niemieckich wycieczek tzw. Heimwehreisen: „ich stosunek [Niemców] to niekiedy mnie razi, jak słucham, że Wrocław był kiedyś ich... że kiedyś było tak fajnie, a Polacy odzyskali to i już coś zepsuli“. Warto zwrócić uwagę na sposób, w jaki studenci wyrażają się o pozyskaniu przez Polskę obecnych ziem zachodnich. Trudno wyobrazić sobie, że przytoczona tu wypowiedź była powtórzeniem słów Niemca lub Niemki. Nikt z wypędzonych po 1945 r. nie powiedziałby, że Wrocław został przez Polskę „odzyskany“. Nasza rozmówczyni mówi o „odzyskaniu“, co sugeruje, że tereny te mają w jej własnym przekonaniu polskie korzenie i decyzja o ich przyłączeniu do Polski była całkowicie słuszna i sprawiedliwa.\nNiektóre z zadanych pytań odnosiły się do tego, jaki wpływ na poglądy naszych rozmówców miała ich rodzina. Mimo iż wiele osób ze starszego pokolenia w rodzinach studentów przeżyło wojnę, a niektóre z nich pracowały przymusowo, nikt nie wspominał o negatywnym przekazie. Wprost przeciwnie – częste były stwierdzenia: „moja babcia była na robotach w Niemczech i właśnie bardzo chwaliła, że miała taką dobrą rodzinę“ lub: „moja babcia pracowała u Niemców [w czasie wojny], to tam żyli z nimi w zgodzie“. Nasuwa się pytanie, czy rozmówcy sami zrelatywizowali i upiększyli przekaz starszego pokolenia, czy też faktycznie to usłyszeli.\nTrudno jednoznacznie określić stosunek naszych rozmówców do historii Wrocławia i do jego niemieckości. Wydają się być obojętni na fakt, że studiują w mieście, które kiedyś było niemieckie. Jak twierdzą nie ma to bezpośredniego wpływu na ich życie. Mimo, że dochodzi w nich do głosu zbiorowa pamięć o wojnie, bardziej decydujące są ich własne doświadczenia. Ich opinie w niektórych momentach nacechowane są emocjami, jednak na co dzień mało zajmują się historią. Wydaje się, że istotnie młodzież nie ma powodów, „by uczestniczyć w historycznych urazach i rozliczeniach“, ale tych kilka krótkich rozmów pokazuje, że dwa pokolenia to zbyt mało, żeby je przezwyciężyć.\nNasze badania pokazały, że zajmowanie się niemiecką historią Wrocławia nie jest prostą sprawą. Dziś w mieście żyje niewielu Niemców, a ślady niemieckiej przeszłości zostały w większości usunięte z miejskiej przestrzeni. Wielu Polaków nie zdaje sobie nawet sprawy, że Wrocław był kiedyś niemiecki. Mimo to mogłyśmy wysłuchać historii życia kilku osób, a także opinii naszego pokolenia.\nLata 1945, 1956 i 1989 okazały się w tym kontekście przełomowe. Całkowita reorganizacja miasta w 1945, odwilż w 1956 i transformacja ustrojowa w 1989 r. – daty te stanowią cezury w rozwoju miasta i w życiu mniejszości niemieckiej na Śląsku.\nZaskoczyło nas wiele kwestii. Członkowie mniejszości niemieckiej okazali się o wiele bardziej tolerancyjni i otwarci na polskie społeczeństwo, niż można to było na początku przypuszczać. Na wiele kwestii mają oni zupełnie inne poglądy niż o wiele bardziej znane w Niemczech związki wypędzonych, przez co również my zyskałyśmy w tej sprawie zupełnie nową perspektywę. I chociaż wydaje się, że zintegrowali się bardzo dobrze z polskim społeczeństwem, to wielu z nich wyraża życzenie, by Wrocław znów należał do Niemiec.\nStosunki między Polakami i Niemcami do dzisiaj naznaczone są zdarzeniami z czasów II wojny światowej i ich konsekwencjami. Pokazują to wywiady z polskimi studentami. Nadal do głosu dochodzi nieufność, a w wielu przypadkach także niewiedza. Pokazuje to, że również w przyszłości obopólne zrozumienie możliwe jest tylko na drodze wzajemnej współpracy i wymiany.


Jak wygląda wymarzony dom drewniany - Dla Domu\nStrona główna » Budowa i remont » Charakterystyka idealnego domu drewnianego\nData: 1 sierpnia 2016 kategoria: Budowa i remont\nTroska o środowisko naturalne jest jednym z tematów, który zdominował dyskurs społeczny. Coraz powszechniej stosujemy rozwiązania i technologie, które mają przysłużyć się dobru planety – poddajemy recyclingowi nasze odpady, stosujemy energooszczędne żarówki, inwestujemy w systemy ogrzewania wykorzystujące ciepło otoczenia. Również w dziedzinie budownictwa jednorodzinnego wiele się zmienia w tej kwestii – przyjazne środowisku, energooszczędne materiały stosuje się coraz częściej. Jednym z trendów budowlanych, który stopniowo zdobywa coraz większą popularność, jest stawianie domów z drewna. Oto kilka powodów, dla których warto zdecydować się na takie rozwiązanie.\nDrewno to najbardziej ekologiczny z dostępnych materiałów – jest powszechne, a jego obróbka nie wymaga tak dużo energii (uzyskanej kosztem zanieczyszczeń emitowanych do środowiska), co w przypadku innych surowców, takich jak tworzywa sztuczne. Również sam proces budowy domu nie jest tak energochłonny, zajmuje znaczniej mniej czasu, niż postawienie budynku wykonanego z cegieł – dotyczy to również prac związanych z późniejszą eksploatacją, czyli remontów i modyfikacji. Kolejną korzyścią, jaką dają drewniane ściany, jest bardzo dobra izolacja termiczna, wpływająca na zmniejszenie zapotrzebowania na energię cieplną, a tym samym rachunków za ogrzewanie. Jeśli dodatkowo dom wyposażony jest w pompę cieplną, korzystającą z energii termalnej z otoczenia, jego ogrzanie staje się bardzo tanie w porównaniu do domu z cegły, ogrzewanego paliwami konwencjonalnymi. Izolacja termiczna działa w obie strony – w czasie upałów chłód utrzymuje się wewnątrz domu, nie ma więc potrzeby stosowania klimatyzacji.\nWyjątkowa estetyka i klimat\nChyba każdy choć raz w życiu marzył o posiadaniu drewnianego domu z dala od miasta. Nic w tym dziwnego, ponieważ drewniane domy charakteryzują się wyjątkową estetyką, która sprawia, że czas spędzany w nich jest czystą przyjemnością. Ale sam wygląd drewna to nie wszystko – nawet po obróbce drewno zachowuje swój specyficzny zapach. Jest to zasługa zawartych w nim żywic i olejków, które mogą mieć duży wpływ na nasze zdrowie i samopoczucie. W krajach, gdzie budownictwo drewniane cieszy się dużą popularnością zauważono, że mieszkańcy takich domów żyją średnio kilkanaście lat dłużej, niż osoby zamieszkujące domy murowane.\nLekka konstrukcja i szybka budowa\nDomy drewniane charakteryzują się znacznie lżejszą konstrukcją niż domy murowane, dlatego nie wymagają one tak rozbudowanych fundamentów. Domy budowane są z wcześniej przygotowanym prefabrykatów, dlatego samo ich postawienie jest procesem bardzo szybkim, trwa zazwyczaj kilka dni. Wszystko to przekłada się na stosunkowo niskie koszty budowy domu. Ponadto domy można stawiać o każdej porze roku, gdyż nie wymagają one tzw. robót mokrych, czyli między innymi murowania.\nJednym z uznanych na polskim rynku producentów domów drewnianych – całorocznych i letniskowych – jest firma DomTop Zgierz.\nTagi: budowa domu, dom drewniany, drewno


zapewnienie możliwości działania zarządów oraz rad nadzorczych spółek w sytuacji nadzwyczajnych wydarzeń, które mogą mieć wpływ na wewnętrzną organizację spółek handlowych;\nProjektowana zmiana Kodeksu spółek handlowych wprowadza możliwość odbywania posiedzeń zarządu oraz rady nadzorczej, a także podejmowania uchwał przez te organy, przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, bez konieczności zawarcia w umowie lub statucie spółki stosownej regulacji umożliwiającej taki tryb odbywania posiedzeń i podejmowania uchwał. Rozprzestrzenianie się choroby COVID-19 oraz stosowane środki ochrony mające na celu ograniczenie związanego z tym zagrożenia (w tym m.in. poprzez zarządzenie obowiązkowej izolacji osób – tj. kwarantanny) powodują istotne ryzyko paraliżu decyzyjnego dla blisko 500.000 spółek kapitałowych tworzących polską gospodarkę, w tym spółek publicznych. Projektowane zmiany umożliwią zatem prawidłowe funkcjonowanie spółek również w nadzwyczajnych okolicznościach związanych z ogłoszonym w Polsce stanem epidemii. Podkreślenia wymaga także, iż Kodeks spółek handlowych dopuszcza w obecnym brzmieniu uczestnictwo w radzie nadzorczej, zgromadzeniu wspólników oraz na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej, jeżeli stosowne uprawnienie wynika z postanowień umowy spółki lub statutu. Projekt nie wprowadza w odniesieniu do udziału na zgromadzeniu wspólników oraz na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy możliwości korzystania ze środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość, bez konieczności zmiany umowy.\nczęściowe wyłączenie ustawowej odpowiedzialności członków organów spółek za działania lub zaniechania prowadzące do wyrządzenia szkody spółce\nProjekt zakłada, że za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami umowy spółki, o której mowa w art. 293 § 1 albo art. 483 § 1 k.s.h. polegającą na:\nnie ustaleniu lub nie dochodzeniu od drugiej strony umowy o udzielenie zamówienia publicznego należności powstałych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy w sprawie zamówienia publicznego na skutek okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19;\nzmianie umowy w sprawie zamówienia publicznego, polegającej w szczególności na zmianie terminu wykonania umowy lub jej części, czasowym zawieszeniu wykonywania umowy lub jej części, zmianę sposobu wykonywania dostaw, usług lub robót budowlanych, zmianę zakresu świadczenia wykonawcy i odpowiadającą jej zmianę wynagrodzenia wykonawcy (o ile wzrost ceny spowodowany każdą kolejną zmianą nie przekroczy 50% wartości pierwotnej umowy) członkowie zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidatorzy nie odpowiadają wobec spółki.\npowstanie możliwości udzielenia ze środków Funduszu Pracy jednorazowej pożyczki na pokrycie kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy w wysokości 5 tys. zł na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy z 6 miesięcznym okresem karencji, z możliwością umorzenia w przypadku niezmniejszenia stanu zatrudnienia.\nProjekt zakłada, że starosta może, na podstawie umowy udzielić jednorazowo pożyczki w wysokości do 5 tys. złotych, na pokrycie bieżących kosztów prowadzenia działalności gospodarczej mikroprzedsiębiorcy, który prowadził działalność gospodarczą przed dniem 1 marca 2020 roku. Oprocentowanie pożyczki jest stałe i wynosi w skali roku 0,05 stopy redyskonta weksli przyjmowanych przez Narodowy Bank Polski. Okres spłaty pożyczki nie może być dłuższy niż 12 miesięcy, z karencją w spłacie kapitału wraz z odsetkami przez okres 6 miesięcy od dnia udzielenia pożyczki. Pożyczka wraz z odsetkami podlega umorzeniu, pod warunkiem, że mikroprzedsiębiorca przez okres 6 miesięcy od dnia jej udzielenia nie zmniejszy stanu zatrudnienia w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy w stosunku do stanu zatrudnienia na dzień 29 lutego 2020 roku. Umorzenie stanowi pomoc udzielaną zgodnie z warunkami dopuszczalności pomocy de minimis. Formą zabezpieczenia spłaty udzielonej pożyczki jest weksel własny in blanco lub inna forma zabezpieczenia ustalona przez strony umowy.\nmożliwość przesunięcia terminów sporządzenia, zatwierdzenia i przekazania do KRS sprawozdań finansowych\nProjekt zakłada, że Minister Finansów może określić w rozporządzeniu inne terminy wypełniania obowiązków w zakresie ewidencji oraz w zakresie sporządzenia, zatwierdzenia, udostępnienia i przekazania do właściwego rejestru, jednostki lub organu m.in. sprawozdań finansowych (przypadającego później niż 6 miesięcy po upływie roku obrotowego). W takim przypadku zwyczajne zgromadzenie wspólników oraz zwyczajne walne zgromadzenie, na których powinno zostać zatwierdzone sprawozdanie finansowe spółki, powinny odbyć się do dnia wskazanego w tym rozporządzeniu.\nobniżenie o 90 % czynszu za okres, gdy najemca lokalu nie prowadził działalności w obiekcie handlowym o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m.kw. w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii, chyba że umowa przewiduje korzystniejsze dla najemcy rozwiązanie.\nwsparcie finansowe twórców i artystów, których działalność nie mogła być kontynuowana w obecnej formie w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, albo mogłaby być kontynuowana pod warunkiem zmiany formy upowszechniania tej działalności – wsparcie będzie możliwe w trakcie trwania stanu zagrożenia epidemicznego lub epidemii, jak również w terminie 12 miesięcy od ogłoszenia ich odwołania;\nzmiany w Prawie zamówień publicznych w zakresie obowiązku wzajemnego informowania się o wpływie okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 na należyte wykonanie umowy, możliwości dokonania zmiany umowy, niedochodzenia należności, w tym kar umownych oraz zwolnienie z kar z ustawy o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, odstąpienie od dochodzenia należności;\numożliwienie bankom przedłużenia (odnowienia) lub innych modyfikacji warunków finansowych uprzednio udzielonych przedsiębiorcom z segmentu MŚP, którzy znaleźli się w szczególnej sytuacji wskutek wystąpienia stanu zagrożenia epidemiologicznego – modyfikacja warunków nie będzie prowadziła do pogorszenia sytuacji kredytobiorcy;\nprzedłużenie na dotychczasowych warunkach czasu obowiązywania umowy najmu (zarówno lokali mieszkalnych, jak i lokali o innym przeznaczeniu) do dnia 30 czerwca 2020 r. na podstawie oświadczenia woli najemcy;\nprzesunięcie o 3 miesiące terminu obowiązku zgłoszenia informacji do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (AML);\n[Możliwość rozliczeń strat] podatnicy uzyskają możliwość jednorazowego obniżenia o wysokość straty poniesionej w 2020 r. z pozarolniczej działalności gospodarczej, lecz nie większej niż 5 000 000 zł, dochodu uzyskanego 2019 r. z prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej, za pomocą korektę zeznania. Warunkiem jest zaistnienie co najmniej 50% obniżki przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku 2020 r. w stosunku do roku uprzedniego. Jest to oczywiście możliwość rozliczenia, która nie wyklucza rozliczenia straty na zasadach ogólnych.\n[Zwolnienia podatkowe] zwolnione od podatku dochodowego będą m.in. otrzymane w 2020 r. przez podatników prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą przychody z tytułu wsparcia gwarancyjnego, dopłat do kredytów oraz dopłat do oprocentowania kredytów. Również zwolnione od podatku dochodowego będą świadczenia postojowe, lecz jedynie w zakresie przyznanym przez specustawę.\n[Możliwość odliczania określonych darowizn] podatnicy uzyskają możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania nieodliczonych darowizn przekazanych w 2020 r. na przeciwdziałanie COVID-19. Pamiętać należy, iż poprzez przeciwdziałanie należy rozumieć szeroko ujętą profilaktykę, zwalczanie zakażań, zapobieganie rozprzestrzenianiu się COVID-19, jak i zwalczanie skutków choroby. Pamiętać należy, iż darowizny uprawniające do przedmiotowego odliczenia muszą być wykonane wyłącznie na rzecz podmiotów wykonywujących działalność leczniczą ujętych w stosownym wykazie oraz Agencji Rezerw Materiałowych lub Centralnej Bazy Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych w wypadku przekazania darowizny z przeznaczeniem na cele wykonywania zadań ustawowych.\n[Odroczenie wpłat zaliczek przez płatników] w zakresie zaliczek na podatek pobranych w marcu i kwietniu 2020 r. a dotyczących przychodów z:\n- stosunku służbowego;\n- stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy;\n- zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez płatników.\ndojdzie do odroczenia wykonania obowiązku do dnia 1 czerwca 2020 r. Przesłanką zastosowania zmiany terminu wpłat jest poniesienie przez płatnika negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19. Odpowiednio zastosowanie znajdzie również odroczenie w zakresie przychodów z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 13 pkt 8) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz w zakresie przychodów z niektórych praw majątkowych.\n[Odroczenie podatku od przychodów ze środka trwałego stanowiącego budynek] przedłużony zostanie do dnia 20 lipca 2020 r. termin zapłaty podatku od przychodów ze środka trwałego będącego budynkiem za miesiące od marca do maja 2020 r. jeżeli spełnione zostaną kumulatywnie dwie przesłanki. Konieczną przesłanką jest poniesienie przez podatnika w danym miesiącu negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID 19, natomiast druga przesłanka może być spełniona alternatywnie, jeżeli:\nzaistnieje w danym miesiącu roku 2020 r. co najmniej 50% obniżka przychodów pozarolniczej działalności gospodarczej w stosunku do danego miesiąca w roku poprzednim, a więc przykładowo porównywać należy marzec 2020 r. z marcem 2019 r. albo\npodatnik w 2019 r. stosował formę opodatkowania, w przypadku której nie ustala się przychodów albo\npodatnik rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w ostatnim kwartale 2019 r. i nie uzyskał w tym okresie przychodów albo\nrozpoczął działalność w 2020 r.\nUstawa precyzuje również rozumienie średnich miesięcznych przychodów jako kwotę stanowiącą iloraz przychodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej uzyskanych w roku, w którym podatnik rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej, i liczby miesięcy, w których była prowadzona przedmiotowa działalność.\n[Odroczenie ulgi na złe długi] przy zastosowaniu analogicznych przesłanek jak w powyżej dojdzie do odroczenia zwiększenia dochodu z tytułu ulgi na złe długi. Na mocy powyższej zmiany podatnicy, którzy nie wykonali zobowiązania pieniężnego w ciągu 90 dni od terminu zapłaty nie będą zobligowani do zwiększenia dochodu stanowiącego podstawę obliczenia zaliczki o zaliczaną do kosztów uzyskania przychodów wartość zobowiązania do zapłaty tego świadczenia pieniężnego.\nw zakresie podatku dochodowego od osób prawnych dojdzie również do, na zasadach analogicznych jak powyżej opisane w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych, do zmian w zakresie:\n[Możliwości rozliczenia straty za rok 2020 r.] podatnicy, którzy ponieśli stratę w roku podatkowym, który rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2020 r. a zakończy się po dniu 31 grudnia 2019 r., lub rozpoczął się po dniu 31 grudnia 2019 r. a przed dniem 1 stycznia 2021 r. będą uprawnieni do jednorazowego obniżenia o wysokość straty poniesionej w powyżej wskazanym roku podatkowym do wysokości 5 000 000 zł, Warunkiem jest zaistnienie co najmniej 50% obniżki przychodów z określonej działalności w roku podatkowym bezpośrednio poprzedzającym pierwszy rok podatkowy. W razie nieskorzystania z opisanej możliwości podatnik będzie uprawniony do rozliczenia straty na zasadach dotychczasowych.\n[Zwolnienia podatkowego określonych środków otrzymanych w związku z specustawą] zwolnieniupodlegać będąm.in. osiągnięte w 2020 r. przez podatników przychody z tytułu wsparcia gwarancyjnego, dopłat do kredytów oraz dopłat do oprocentowania kredytów uzyskane na podstawie specustawy.\n[Możliwości odliczenia określonych darowizn] podatnicy uzyskają możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania nieodliczonych darowizn przekazanych w 2020 r. na przeciwdziałanie COVID-19. Poczynione wcześniej w kontekście podatku dochodowego od osób fizycznych ustalenia dotyczące rozumienia przeciwdziałania COVID-19 pozostają bez zmian. Pamiętać należy, iż darowizny uprawniające do przedmiotowego odliczenia muszą być wykonane wyłącznie na rzecz podmiotów wykonywujących działalność leczniczą ujętych w stosownym wykazie oraz Agencji Rezerw Materiałowych lub Centralnej Bazy Rezerw Sanitarno-Przeciwepidemicznych w wypadku przekazania darowizny z przeznaczeniem na cele wykonywania zadań ustawowych.\n[Przedłużenia płatności podatku od przychodów ze środka trwałego będącego budynkiem] przedłużony zostanie do dnia 20 lipca 2020 r. termin zapłaty podatku od przychodów ze środka trwałego będącego budynkiem za miesiące od marca do maja 2020 r. jeżeli spełnione zostaną kumulatywnie dwie przesłanki. Konieczną przesłanką jest poniesienie przez podatnika w danym miesiącu negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID 19, natomiast druga przesłanka może być spełniona alternatywnie, jeżeli:\nzaistnieje w danym miesiącu roku 2020 r. co najmniej 50% obniżka przychodów w stosunku do danego miesiąca w roku poprzednim, a więc przykładowo porównywać należy marzec 2020 r. z marcem 2019 r. albo\n[Odroczenie ulgi na złe długi] przy zastosowaniu analogicznych przesłanek jak w powyżej dojdzie do odroczenia zwiększenia dochodu z tytułu ulgi na złe długi.\nInne zmiany w materialnym prawie podatkowym\nprzesunięcie wprowadzenia matrycy stawek VAT, które miały wejść już z dniem 1 kwietnia bieżącego roku, na dzień 1 lipca 2020 r.\nodroczony zostanie obowiązek nowego raportowania JPK_VAT na dzień 1 lipca 2020 r.\nOdroczone wejście w życie nie dotyczy wyłącznie przepisów ustawy o towarach i usługach przewidujących obowiązki podatników oraz zmiany stawkowe, lecz również przepisów mających pełnić wobec podatników funkcję ochronną. Na wspominane powyżej 3 miesiące odroczone zostało obowiązywanie Wiążącej Informacji Stawkowej mającej na celu umożliwienie uzyskanie przez podatnika wiążącej dla organu informacji dotyczącej stawki podatku dla określonego towaru lub usługi. Z uwagi, iż instytucja ta miała zastąpić w pewnym zakresie indywidualne interpretacje podatkowe, okres obowiązywania interpretacji w odniesieniu do stawek podatku VAT przedłużony został konsekwentnie do dnia 1 lipca 2020 r.\nzwolnienie z PCC części umów pożyczki\nZgodnie z projektem ustawy zwolnione mają być od podatku od czynności cywilnoprawnych umowy pożyczki zawarte do dnia 31 sierpnia 2020 r., lecz jedynie w stosunku do przedsiębiorców w rozumieniu prawa przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa pogorszeniu z uwagi na ponoszenie negatywnych konsekwencji ekonomicznych spowodowanych COVID-19. Specustawa nie definiuje w sposób ścisły rozumienia negatywnych konsekwencji stanowiących przesłankę zwolnienia, w związku z powyższym wydaje się, że zwolnienie będzie mieć charakter szeroki.\nRada gminy zyska uprawnienie do zwolnienia za część roku 2020 r. podatku od nieruchomości gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu prawa przedsiębiorców, wskazanym grupom przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa pogorszeniu z uwagi na zaistnienie negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19. Natomiast organ zarządczy gminy może poprzez zarządzenie przedłużyć wskazanym grupom przedsiębiorców, których płynność finansowa uległa pogorszeniu w związku z ponoszeniem negatywnych konsekwencji ekonomicznych z powodu COVID-19, terminy płatności rat podatku od nieruchomości, płatnych w kwietniu, maju i czerwcu 2020 r., nie dłużej niż do 30 września 2020 r. Wskazane zmiany zostały uregulowane w art. 15p ust. 1 oraz 2 specustawy.\nZmiany w zakresie formalnego prawa podatkowego\neliminacja opłat prolongacyjnych w zakresie podatków stanowiących dochód budżetu państwa, jeżeli decyzja zostanie wydana na podstawie wniosku złożonego w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo w okresie 30 dni po jego odwołaniu, a w przypadku ogłoszenia stanu epidemii w okresie jego obowiązywania albo w okresie 30 dni po jego odwołaniu.\nPowyższa zmiana pozwoli na ułatwienie odroczenie terminu płatności podatku, rozłożenia go na raty, odroczenia lub rozłożenia na raty płatności zaległości podatkowej czy też ewentualnego umorzenia zaległości. Na marginesie warto podkreślić, iż zbliżone rozwiązanie dotyczące opłaty prolongacyjnej zostanie wdrożone w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.\nmożliwość zawieszenia w razie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii przez organ z urzędu lub na wniosek postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, postępowania celno-skarbowego lub postepowania.\nZawieszenie postępowania jest zależne jest od uznania organu, a specustawa nie wprowadza szczególnych przesłanek zawieszenia. Ogólne prawo do zawieszenia postępowań zyska również minister właściwy do spraw finansów publicznych poprzez możliwość wydania rozporządzenia określającego zakres terytorialny zawieszenia, rodzaje postępowań i kontroli podlegających zawieszeniu oraz okres, na który następuje zawieszenie. Nadto podatnicy, promotorzy oraz wspomagający zwolnieni są czasowo z obowiązku raportowania schematów podatkowych innych niż transgranicznych, bowiem terminy raportowania nie rozpoczynają się, a rozpoczęte podlegają zawieszeniu w okresie od dnia 31 marca do dnia 30 czerwca 2020 r. W obecnej chwili nie zostały uwzględnione postulaty uznania epidemii jako ujętej w ustawie przyczyny uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu czy ograniczenia prowadzenia kontroli podatkowej jedynie na podstawie dokumentów przekazywanych drogą elektroniczną.\nprzedłużenie czasu wydawania przez Dyrektora Krajowej Izby Skarbowej indywidualnych interpretacji podatkowych o 3 miesiące.\nTo przedłużenie należy uznać za zmianę niekorzystną dla podatników, choć zapewne uzasadnioną obecną sytuacją. Dodatkowo termin ten może ulec kolejnemu przedłużeniu o dalsze 3 miesiące na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów.\nZmiany w zakresie prawa pomocy publicznej\nAdresatami wsparcia w ramach projektu ustawy o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania i restrukturyzacji przedsiębiorstw z dnia 20 marca 2020 r. będą przedsiębiorcy, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji zagrażającej ich istnieniu (przedsiębiorcy „wymagający ratowania”) lub wymagają restrukturyzacji.\nW polskim porządku prawnym istnieją już regulacje umożliwiające udzielanie pomocy przedsiębiorstwom znajdującym się w trudnej sytuacji. Regulacje te znajdują się w przepisach ustawy – prawo restrukturyzacyjne i stanowią program pomocowy notyfikowany Komisji Europejskiej. Przepisy Projektu przewidują regulacje szczególne, uelastyczniające warunki uzyskania takiego wsparcia. Analiza treści przepisów zawartych w Projekcie wskazuje, że zamiarem ustawodawcy jest modyfikacja ww. reguł, która będzie stosowana w perspektywie długookresowej (nawet 10 lat), a więc Projekt nie ma wyłącznie na celu wsparcie przedsiębiorstw dotkniętych skutkami pandemii koronawirusa i wprowadzonymi w celu przeciwdziałania rozwojowi pandemii środkami administracyjnymi czasowo ograniczającymi lub całkowicie wyłączającymi możliwość prowadzenia działalności gospodarczej.\nPrzepisy Projektu przewidują możliwość udzielania trzech rodzajów pomocy:\npomocy na restrukturyzację oraz\npomocy na tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne.\nPierwsze dwa rodzaje pomocy przewidziane są dla wszystkich kategorii przedsiębiorców, bez względu na ich rozmiar, natomiast pomoc na tymczasowe wsparcie restrukturyzacyjne może być udzielona wyłącznie mikro-, małym i średnim przedsiębiorstwom („MŚP”).\nIstotną nowością, którą wprowadza Projekt, jest możliwość udzielenia pomocy również przedsiębiorcom niewypłacalnym.\nDo tej pory możliwość taka była ograniczona wyłącznie do przedsiębiorstw prowadzących (lub zamierzających przeprowadzić) postępowanie restrukturyzacyjne lub „zagrożonych niewypłacalnością”, a więc nieznajdujących się jeszcze w stanie niewypłacalności uzasadniającym zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości.\nProjekt nie przewiduje znaczących ułatwień w zakresie możliwości otrzymania wsparcia przez przedsiębiorców w stosunku do już obowiązujących regulacji. W dalszym ciągu pomoc na ratowanie lub restrukturyzację nie będzie dostępna dla każdego.\nMożliwość uzyskania pomocy wciąż obwarowana będzie, m. in. zakazem udzielania pomocy przedsiębiorstwom „nowym” (konieczność istnienia na rynku co najmniej przez 3 lata) oraz zasadą „tylko jeden raz” (tj. brak możliwości udzielenia pomocy przedsiębiorstwom, które otrzymały pomoc na ratowanie lub restrukturyzację lub realizowały plan restrukturyzacyjny w ciągu ostatnich 10 lat – choć od tej zasady przewidziano pewne wyjątki), czy też koniecznością wykazania przez przedsiębiorcę, że udzielenie pomocy będzie „zapobiegać i prowadzić do ograniczenia trudności społecznych lub przezwyciężenia niedoskonałości rynku”, który to cel nie zostałby osiągnięty (lub byłby osiągnięty w mniejszym zakresie), gdyby wsparcie nie zostało przyznane.\nPomoc publiczna udzielana będzie ze środków budżetu państwa. Ze względu na to, że Projekt będzie stanowił modyfikację programu pomocowego zatwierdzonego przez Komisję Europejską w decyzji z dn. 29.08.2016 r., konieczna będzie notyfikacja programu Komisji Europejskiej. Projekt przewiduje ponadto, że pomoc udzielana w ramach tego projektu będzie podlegała indywidualnej notyfikacji Komisji Europejskiej (co jest równoznaczne z koniecznością oczekiwania na pozytywną decyzję Komisji zatwierdzającą środek pomocowy). Spod wymogu notyfikacji zwolniona będzie jedynie pomoc MŚP realizowana w okresie wskazanym przez Komisję w decyzji zatwierdzającej modyfikację programu pomocowego w kwocie nieprzekraczającej 10 mln euro.\nPomoc publiczna na ratowanie lub restrukturyzację udzielana będzie przez ministra właściwego ds. gospodarki lub przez spółkę Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. („ARP”), jeżeli minister powierzy ARP te uprawnienia w drodze umowy.\nPomoc na ratowanie może być udzielona przedsiębiorcy znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej.\nPomoc udzielana będzie w celu umożliwienia prowadzenia działalności do czasu sporządzenia planu restrukturyzacyjnego lub na czas procesu likwidacji, lecz nie dłużej niż na okres 6 miesięcy. Pomoc udzielana będzie w formie pożyczki. Maksymalną wysokość pomocy oblicza się przy pomocy wzoru określonego w przepisach Projektu do kwoty niezbędnej do utrzymania podstawowej działalności operacyjnej. Udzielenie pomocy wiązać się będzie z koniecznością udzielenia zabezpieczenia spłaty pożyczki oraz realizacji obowiązków o charakterze raportowym, obejmujących m. in. przedłożenie do zatwierdzenia planu restrukturyzacji (lub uproszczonego planu restrukturyzacji – w przypadku MŚP), planu likwidacji lub oświadczenia o zamiarze spłaty pożyczki.\nPomoc na restrukturyzację może być udzielona przedsiębiorcy znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej w celu realizacji planu restrukturyzacji, która doprowadzi do przywrócenia „długotrwałej zdolności do konkurowania na rynku” (tj. zdolności pokrywania kosztów działalności bez konieczności ponownego udzielenia pomocy przez państwo w okresie co najmniej 10 lat).Pomoc na restrukturyzację udzielana będzie wyłącznie jako „dodatkowe”, uzupełniające wsparcie. Realizacja procedury restrukturyzacji powinna być finansowana z „wkładu własnego” przedsiębiorcy, obejmującego środki własne, środki pozyskane od wspólników lub wierzycieli lub środki pozyskane na warunkach rynkowych (a więc np. kredyty). Wysokość „wkładu własnego” powinna wynosić:\n50% kosztów restrukturyzacji – w przypadku dużego przedsiębiorcy,\n40% - w przypadku średniego oraz\n25% - w przypadku mikro- lub małego przedsiębiorcy.\nPomoc na restrukturyzację może być udzielona w formie pożyczki, objęcia obligacji, zmiany terminu spłaty pożyczki na rzecz podmiotu udzielającego pomocy (prolongata) lub, po spełnieniu dodatkowych warunków, ulg w zapłacie administracyjnej kary pieniężnej, objęcia akcji lub udziałów w przedsiębiorcy będącym spółką kapitałową lub konwersji zadłużenia na akcje lub udziały.\nTymczasowa pomoc na restrukturyzację może być udzielona MŚP znajdującemu się w trudnej sytuacji ekonomicznej w celu umożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej przez czas niezbędny do wdrożenia działań restrukturyzacyjnych mających na celu przywróceniu mu długookresowej zdolności do konkurowania na rynku. Ponadto, pomoc ta może być również udzielona MŚP, który nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, lecz „wymaga pilnego wsparcia płynności finansowej” z powodu zaistnienia wyjątkowych i nieprzewidzianych okoliczności. Projekt nie precyzuje bliżej tych przesłanek, jednak wydaje się, że wystąpienie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii spowodowanego rozprzestrzenianiem się koronawirusa może stanowić takie „wyjątkowe i nieprzewidziane okoliczności”. Tymczasowa pomoc na restrukturyzację udzielana jest w formie pożyczki w kwocie niezbędnej do kontynuowania działalności MŚP w okresie nie dłuższym niż 18 miesięcy i maksymalnie na okres 18 miesięcy i uwarunkowana jest opracowaniem, zatwierdzeniem i następnie wdrożeniem w życie uproszczonego planu restrukturyzacji.\nPomoc na ratowanie lub restrukturyzację udzielana jest na podstawie wniosku składanego przez przedsiębiorcę do ministra (lub ARP). Przepisy Projektu zawierają szczegółowe wymogi, podobne w przypadku każdego z trzech rodzajów pomocy, co do treści wniosku, procedury i terminów jego rozpatrywania oraz procedury odwoławczej, obejmującej m. in. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargę do sądu administracyjnego.\nTarcza antykryzysowa - co zmienia?Pobierz


Biznes się nie poddaje: Zmiany to cała ja! - Sukces jest kobietą!\nKlaudia Grabarczyk, twórczyni Marki CHANGEIT. Z nadzieją i wiarą patrzy w jutro, postrzegając zmiany jako coś naturalnego. Radość i wytchnienie przynoszą jej spacery z psami a poranny spacer po lesie dodaje energii na cały dzień. W wolnych chwilach nadrabia zaległości książkowe a czas z rodziną spędza na grach planszowych.\nRedakcja: Pani Klaudio, jakie były reakcje w Pani firmie na ogłoszenie stanu epidemii w Polsce? Jak przyjęli to Pani Klienci? Jak wygląda u Pani sytuacja w firmie?\nKlaudia Grabarczyk, CHANGEIT: Jestem przedsiębiorczynią pracującą jako freelancerka reprezentująca rozwijający się coraz szybciej na rynku model pracy projektowej/kontraktowej. Nie stoi za mną złożona struktura, którą definiowało się dotychczas jako organizacja.\nMyślę, że to dobry czas, by zacząć szerzej mówić o nowoczesnym modelu zarządzania, bo dziś firma to nie tylko biuro i jego pracownicy, ale również wszyscy współpracownicy, zleceniobiorcy, freelancerzy którzy towarzyszą nam w rozwijaniu przedsiębiorczości. I właśnie, teraz gdy duża część z nas stoi w obliczu nowego zdefiniowania strategii działania, obserwuję ciekawe formy budowania relacji, szanse zacieśnienia współpracy, wsparcia biznesowego, wzajemnej troski, rozwijanie empatii w biznesie, której dotychczas było za mało.\nOd 11 marca, gdy przenieśliśmy pracę do domu, widzę zwiększoną liczbę kontaktów biznesowych, obserwuję tworzące się grupy zawodowe i dużo pozytywnych aktywności nie upublicznianych dotychczas w takiej skali jak dziś. Z mojej perspektywy widzę otwierające się nowe szanse i kierunki. I pomimo, iż mój core biznes spowolnił, a rekrutacje zostały zamrożone to mimo wszystko dostrzegam nowe szanse na świeże inicjatywy biznesowe, w które angażuję się z wielką otwartością.\nStratą, jeśli tak możemy to nazwać, są nie zatrudnieni w lutym, marcu i kwietniu pracownicy u moich Klientów, lecz głęboko wierzę, że te zatrudnienia po prostu są odroczone w czasie. Kto bowiem ma dźwigać upadającą każdego dnia gospodarkę jak nie ludzie. Jestem przekonana, że zaraz okres spowolnienia odwróci swój bieg i powrócimy do aktywności zawodowej w nowej, bądź co bądź, rzeczywistości.\nDziś, pisząc te słowa, mamy już potwierdzone pierwsze założenia Projektu Ustawy Kryzysowej jak np. zwolnienie przedsiębiorców zatrudniających do 9 osób z opłacania składek ZUS przez 3 miesiące. W moim odczuciu to zwolnienie powinno być przedłużone przynajmniej do 6 miesięcy, jak również rządzący powinni zadbać o stałe zasiłki dla tych najbardziej potrzebujących.\nPrzyznaję, że nie jestem politycznie zaangażowana w aktywne śledzenie coraz to zmieniających się informacji mediowych, lecz pokładam wiarę, że na koniec dnia każdy z nas dostanie potrzebne mu wsparcie. Może to złudne, lecz pozytywne myślenie pobudza mą kreatywność i otwiera na nowe pomysły. Jest to mój sposób na utrzymanie harmonii wewnętrznej i dobre samopoczucie.\nJak można zadbać o siebie i swój dobrostan podczas coraz ściślejszej izolacji społecznej? Czy potrzeby człowieka czyli „społeczność” może być zaspokojona wyłącznie przez internet?\nWyłącznie przez Internet – oczywiście, że nie, lecz w tej trudnej sytuacji aktywizacja w on line pomaga. Z perspektywy rynku pracy, który jest mi bliski dodam, że badania i raporty od lat wskazywały kierunki bardzo intensywnego rozwoju technologicznego. Do roku 2030 nasza rzeczywistość prywatna i zawodowa miały ulec dużej zmianie, miały się pojawić nowe zawody, ludzie mieli się przebranżawiać na wielką skalę, mieliśmy nauczyć się żyć inaczej i to na swój sposób dzieje się właśnie teraz.\nCzłowiek do rozwoju potrzebuje bodźców z zewnątrz i dziś taki bodziec przyszedł. To, co się wydarzyło, zmusiło nas do zatrzymania się, zastanowienia nad jakościami i wartościami życia. Również oceny, gdzie jestem czy jestem gotowa na nowe, czy może nadal wzbraniam się przez jakąkolwiek zmianą.\nMyślę, że duża część z nas takie pytania sobie zadawała, a część już dokonała zredefiniowania sposobu funkcjonowania, zarówno w życiu prywatnym jak i zawodowym. Zaprzyjaźniona ze mną trenerka rozwoju osobistego mawia, że człowiek najbardziej rozwija się w niewygodzie i ja się z tym w pełni zgadzam. Nie raz już było mi w życiu niewygodnie i to właśnie bardzo mnie rozwinęło i pchnęło do zmian, które stały się dla mnie wyższym poziomem życia.\nJestem tą szczęściarą, że mam ogród i mogę wolne chwile spędzać na łonie budzącej się na wiosnę natury, chodzić boso po zieleniącej trawie, obserwować pojawiające się pączki na krzewach wokół domu.\nMam również dwa psy, z którymi spaceruję o poranku w pobliskim lesie i łąkach. Zachowując wszelkie restrykcje, chadzam na spacery o nietypowych porach, czyli bardzo wcześnie rano i to zapewnia mi bombę energetyczną na cały dzień.\nWykorzystuję również czas budzącej się wiosny, by stosować diety oczyszczające, ćwiczyć jogę w domu i chodzić spać przed 23:00. Wspólne siedzenie w domu z domownikami zaktywizowało nas do odświeżenia gier planszowych, układania puzzli lub sięgnięcia po książki, które czekały na półkach.\nCzy ZMIANA, którą ma Pani w nazwie firmy to nowe, które idzie? Nowe, które jest inspiracją, nadzieją, przejściem z większością działań do internetu?\nNazwa Changeit przyszła do mnie we wrześniu minionego roku, gdy poczułam, że dotychczasowa nazwa firmy się zdezaktualizowała. Działalność przedsiębiorczą prowadzę od 2005 roku i nie raz już zmieniałam jej zakres, niemniej jej nazwę zmieniłam po raz pierwszy. Dla mnie to naturalne, że zmiany towarzyszą nam na stałe w życiu.\nChangeit jest kwintesencją tego, że to, co w domyśle nam nie służy, możemy zmienić. Changeit niesie także zapis sektora, w którym mocno działam, czyli IT/technologie, bo tam chcę być i tam się widzę na najbliższe lata.\nDodam także, że paradoksalnie to, czego się kiedyś bałam, stało się moją największą inspiracją do działania. Byłam można by rzecz oporna na zmiany i kiedy one zaczęły się pojawiać, to dość długo uczyłam się z nimi zaprzyjaźniać. Dziś mogę z pełnym przekonaniem powiedzieć, że każda zmiana stała się mym błogosławieństwem i cenną nauką, której nie wyniosłabym z książek czy filmów.\nŻyczę wszystkim czytającym ten artykuł, aby zmiany, które dzieją się na naszych oczach otworzyły przed nami nową ciekawą rzeczywistość inspirująca do budowania świata na lepsze. Wszystkiego dobrego!\nPo więcej informacji o działaniach naszej Bohaterki zapraszamy na firmowego Facebooka:\nRelated Itemsbiznes w czasie kryzysubiznes w czasie pandemiiCHANGEITKlaudia Grabarczykkobieta sukcesuPolecaneraport specjalnysukces jest kobietą


Podziękowania za odzyskanie samochodu - Aktualności - Policja.pl\nNad sprawą kradzieży audi z osiedla Felin pracowali policjanci z Wydziału do Walki z Przestępczością Przeciwko Mieniu Komendy Miejskiej Policji w Lublinie. Prowadzone działania doprowadziły do odzyskania samochodu na terenie powiatu chełmskiego. Pojazd został zatrzymany podczas kontroli drogowej. Jak się okazało, poruszał się nim paser, który nie był bezpośrednio związany z kradzieżą. Czynności operacyjne prowadzone przez lubelskich policjantów jednak szybko pozwoliły ustalić i zatrzymać sprawców kradzieży.\nJako pierwsza w ręce policjantów zajmujących się przestępczością samochodową wpadła 31-latka. We wtorek, 27.10.2020 r., zatrzymany został 26-latek, który jak się okazało jest recydywistą. Oboje usłyszeli zarzuty związane z kradzieżą pojazdu. Wczoraj, 29.10.2020 r., sąd tymczasowo aresztował 26-letniego mężczyznę na okres 3 miesięcy.\nPraca i zaangażowanie lubelskich policjantów zostały zauważone przez właścicieli odzyskanego samochodu. Mieszkańcy Lublina w podziękowaniach złożonych na ręce Komendanta Miejskiego Policji w Lublinie, zwracają uwagę na wzorową postawę oraz natychmiastowe podjęcie działań zmierzających do odzyskania samochodu.