Chełm a PKWN – mity i fakty – Jerzy Masłowski – Oficjalna strona\nHistoryk z Instytutu Pamięci Narodowej doktor Piotr Gontarczyk w opublikowanym w tygodniku „Wprost” artykule zatytułowanym „Krajowa Rada Namiestnicza” pobytowi przedstawicieli PKWN w Chełmie poświęca 5 krótkich zdań: „Najpierw PKWN-owcy dotarli do Chełma. Tu próbowali organizować wiec. Przemawiali Osóbka-Morawski i Bolesław Drobner, ale nikt nie chciał ich słuchać. Po kilku dniach PKWN-owcy wyjechali do Lublina. Tu wszystko przebiegało sprawniej”.\nTaki krótki zapis w pełni oddaje istotę pobytu części członów PKWN w Chełmie i gdyby nie tragiczne następstwa i trwający 45 lat okres komunistycznego zniewolenia Polski w zasadzie można by na tym poprzestać.\nPóźniejsze tworzenie legendy Chełma jako kolebki PKWN, miasta, gdzie kształtowały się początki Polski Ludowej, oparte było na podawaniu całkowicie zafałszowanych dat, wydarzeń i faktów. Niestety, do dnia dzisiejszego mit „Chełma miasta PKWN” jest powszechnie obecny w świadomości zarówno społeczeństwa polskiego, jak też mieszkańców Chełma.\nW „Kronice parafii Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Chełmie” w rozdziale zatytułowanym „Wejście Armii Czerwonej do Chełma” znajdujemy następujący zapis: „ 22 lipca o godzinie 3 rano weszli Sowieci. Armia Czerwona po wejściu do Chełma zachowywała się bardzo spokojnie . Miasto było wyludnione. Ludność w obawie walk ulicznych schroniła się w okolicy Chełma. Natychmiast po wejściu Armii Czerwonej w Zarządzie Miejskim ukonstytuował się kilkuosobowy Komitet Obywatelski, jako tymczasowy Zarząd miejski. Członkiem tego komitetu został również ks. Mrozek.\nKomitet wydał odezwę do mieszkańców miasta, nawołującą do zachowania spokoju, poszanowania dobra prywatnego i społecznego, oraz do podjęcia pracy.\nO PKWN („Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego”) ludność Chełma niewiele wiedziała. Mało kto o nim słyszał. Dopiero dowiedzieli się ludzie, że coś takiego w Chełmie powstało z plakatów i odezw ulicznych.\nOficerowie Armii Czerwonej głosili, że powstała Polska, że niedługo obejmie władzę rząd polski, że zaraz wkroczy armia polska i że wszystko będzie tak jak przed 1939 rokiem. Ludność jednak była zaniepokojona. Atmosfera pełna wyczekiwania na coś,\nco dopiero ma nastąpić. Echem tego niepokoju jest ogłoszenie parafialne z IX niedzieli po Zielonych Świątkach z 30.VII.1944r.: „W imię siódmego przykazania Bożego i miłości bliźniego potępiamy wszelką kradzież dobra prywatnego. Znalezione lub zabrane rzeczy winny i musza być zwrócone. Wszelkie skargi, porachunki osobiste i na tle różnicy poglądów nie mogą jeszcze mieć miejsca. Zachowajcie cierpliwość i w rezerwie okażcie, iż umiecie myśleć i działać po katolicku, po polsku i obywatelsku. Jeszcze nie czas na to”. Ogłoszenie z X niedzieli po Zielonych Świątkach 6.VIII. 1944 roku: „Módlmy się dziś o miłość i jedność w naszym narodzie”. Ogłoszenie z XI niedzieli po Zielonych Świątkach – 13.VIII. 1944r. „Módlmy się o zgodę i jedność wśród Polaków”.\nSpisujący Kronikę w latach pięćdziesiątych XX wieku ksiądz – kronikarz w komentarzu do ogłoszeń parafialnych z lipca i sierpnia 1944 roku zapisał: „Widać z tych ogłoszeń, jak ważną role wychowawczą odegrał Kościół w tych niespokojnych dniach. Apele o spokój i jedność były tym bardziej konieczne w Chełmie, gdyż obok różnych orientacji światopoglądowo-politycznych, był tu bardzo przykry, rozbudzony sztucznie przez okupanta problem ludności ukraińskiej”.\nWięcej miejsca, niż PKWN-owi, autor Kroniki poświęca przybyciu do Chełma oddziałów polskich z tzw. armii Berlinga: „Dopiero w niedzielę 30.VII. chełmianie ujrzeli żołnierza polskiego w polskim mundurze. W ogłoszeniach parafialnych pod tą datą czytamy: „W kościele naszym po pięciu latach niewoli zjawił się żołnierz polski. Witamy”.\nW tą właśnie niedziele weszło do kościoła Rozesłania Apostołów 2 oficerów w polskich mundurach. Wzruszenie na widok polskiego munduru było tak wielkie, że ludzie w kościele całowali ich po rękach. Księża poprosili oficerów, by zajęli miejsca na prezbiterium. Po skończonej sumie organista parafii Mariackiej Józef Kaczorek pierwszy raz – po latach krwawej okupacji – zaintonował „Boże coś Polskę”, a potem „Nie rzucim ziemi”. Po prześpiewaniu tych pieśni, ludzie zatrzymali się przed kościołem i prosili, by im ci oficerowie coś powiedzieli o sytuacji politycznej Polski. Były pytania z tłumu: „Powiedzcie jak to będzie ?”. Wtedy jeden z tych oficerów wszedł na taboret i przemówił. Kiedy zaczął mówić o Stalinie i wychwalać go jako naszego dobroczyńcę, powiało chłodem. Niepokój i niepewność jeszcze bardziej się powiększyła. Ludzie się szybko rozeszli. Oficerowie ci zostali zaproszeni na obiad przez ks. dziekana Niedźwińskiego. Przy stole siedzieli wystraszeni, dziwiąc się swobodnej wymianie zdań na temat naszej sytuacji politycznej.\nNa drugi dzień zgłosiła się do kościoła grupa oficerów i żołnierzy z prośbą, by im księża poświęcili krzyż i wskazali miejsce, gdzie go mają postawić. Mówili, że żołnierze polscy ślubowali sobie jeszcze w Rosji, że jeśli im Pan Bóg pozwoli stanąć na polskiej ziemi, to pierwszym ich czynem będzie postawienie krzyża. Ksiądz Mrozek chciał, aby krzyż ten postawić uroczyście, z procesją na szczycie Góry Chełmskiej, by w ten sposób podkreślić, że miejsce to jest polskie i katolickie. Ks. Niedźwiński nie zgodził się, tłumacząc to niepewną sytuacją ogólną i skomplikowanymi problemami jedności narodowej w Chełmie. Ostatecznie krzyż ten, średniej wielkości, został uroczyście przeniesiony przez żołnierzy polskich przez ulice Chełma, poświęcony i wkopany w ziemię na cmentarzu kościelnym przy kościele Rozesłania Apostołów, w rogu przy zbiegu ulicy Lwowskiej i Lubelskiej, gdzie stoi do dziś, jako wotum dziękczynne za ocalenie i przywrócenie na Ojczyzny łono i jako żywy pomnik wiary żołnierza polskiego”.\nPodane w kronice daty są wiarygodne, gdyż pochodzą z zapisywanych i odczytywanych w każdą niedzielę ogłoszeń parafialnych. Należy tu jeszcze dodać, że ksiądz Marceli Mrozek wieloletni proboszcz parafii Mariackiej, to również kapelan chełmskiego Inspektoratu Armii Krajowej i Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.\nZ okresu 5-dniowego pobytu przedstawicieli PKWN w Chełmie dysponujemy wspomnieniami Delegata Rządu Polskiego na Powiat Chełmski Mariana Trendoty ps. Jan Pasek. Zostały one spisane w latach 70-tych XX wieku i złożone w Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego , gdzie były od początku lat 80-tych dostępne dla historyków. Pisane były w ówczesnej rzeczywistości PRL, przez człowieka doświadczonego czteroletnim pobytem w sowieckich obozach, pisane w okresie szczególnie nachalnie lansowanej przez władze PRL wersji Chełma jako „kolebki Polski Ludowej”.\nPisane, dodajmy, przez człowieka z legitymacją ZSL w kieszeni .\nParadoksalnie jednak, z wyżej wymienionych względów, wydają się wiarygodne.\nCałkowicie podważają ówczesną oficjalną wersję o wydarzeniach w pierwszych dniach po wkroczeniu do Chełma oddziałów sowieckich.\nWedług wspomnień Delegata Rządu na Powiat Chełmski opartych na jego osobistych przeżyciach , zachowanych dokumentach, a także relacjach chełmskich działaczy konspiracyjnego ruchu ludowego, pierwsze dwa tygodnie pobytu Armii Czerwonej na Ziemi Chełmskiej wyglądały następująco:\n22 lipca 1944 roku wykorzystując lukę pomiędzy wycofującymi się oddziałami niemieckimi, a nacierającą Armią Czerwoną, do Chełma weszły oddziały Armii Krajowej dowodzone przez kapitana Józefa Zakolskiego ps. Tom. Zorganizował on w budynku przy ul. Marszałka Piłsudskiego Komendę Miasta pełniąc oficjalnie funkcję zastępcy Delegata Rządu do spraw bezpieczeństwa.. Na ulice miasta wyszły patrole AK z biało-czerwonymi opaskami na rękawach. Wobec wkraczających do Chełma oddziałów sowieckich Trendota ujawnił się jako starosta powiatowy reprezentujący wraz z podległymi urzędnikami legalne władze polskie.\nDrugim zastępca delegata został mianowany działacz PPS, przedwojenny prezydent miasta Chełma Stanisław Gutt. Obejmując obowiązki prezydenta miasta Chełma, zorganizował prace Urzędu Miasta i podległych mu instytucji .\nI to przy nim powstał wspomniany w Kronice parafii Mariackiej Komitet Obywatelski, a nie jak to przez wiele lat w PRL przedstawiano, z inicjatywy sowieckiego komendanta miasta gen. Senczyłło i przy jego boku.\nW poszczególnych gminach i wioskach, sukcesywnie w ciągu kolejnych dni władze obejmowali wyznaczeni przez delegata wójtowie i sołtysi.\nW Chełmie i niektórych gminach rozplakatowano odezwę do ludności polskiej Delegata Rządu na Województwo Lubelskie Władysława Cholewy.\nDo 27 lipca 1944 roku kontakty z dowódcami sowieckimi układały się poprawnie. W mieście patrole PKB pełniły służbę porządkową. Wieczorem do starosty dotarły informacje o pierwszych aresztowaniach i rozbrajaniu przez Rosjan oddziałów Armii Krajowej. Niepokojące informacje o aresztowaniach w Komendzie Okręgu i Delegaturze Wojewódzkiej napływały od łączników z Lublina. Starosta zwołał naradę podległych urzędników i oficerów AK. Zebrani zdecydowanie odrzucili ewentualność podporządkowania się Sowietom, bądź zaprzestania działalności.. Podjęto decyzje o wypełnianiu swoich obowiązków, bez względu na grożące niebezpieczeństwo. Starosta, jako osoba najbardziej znana i zagrożona, od tego dnia większość czasu spędzał w swoim gospodarstwie w miejscowości Gdola w gminie Bukowa.\nW Chełmie natomiast Rosjanie rozpoczęli przygotowania do likwidacji legalnych władz polskich i instalowania przybyłych właśnie 27 lipca przedstawicieli PKWN z Edwardem Osóbką – Morawskim na czele. Wtedy to nastąpiła wspomniana na wstępie próba zorganizowania wiecu mieszkańców Chełma. Atmosferę początków działalności PKWN w Chełmie trafnie oddaje opublikowany w 1965 roku przez Krystynę Kersten fragment wspomnień E. Osóbki-Morawskiego: „W Chełmie wskazano nam tylko budynek, w którym był miejscowy Urząd Skarbowy i budynek na tymczasowe mieszkania członków PKWN i jego urzędników. Budynek Urzędu Skarbowego był splądrowany, szafy porozbijane, akta w poniewierce walały się po pokojach i korytarzach. Nie rozporządzano żadnym jeszcze personelem sprzątaczek, ani żadną gotówką na ich wynajęcie. (…) Siedzieliśmy w swoich pokojach ministerialnych i zastanawialiśmy się od czego zacząć. Interesantów nie ma, korespondencji nie ma, doświadczenia w rządzeniu państwem nie ma, pieniędzy nie ma, wszystkiego na razie było nam brak.”. \nO realnej sile i znaczeniu PKWN w tych dniach najwymowniej świadczą wspomnienia Andrzeja Witosa: „Wystarczyłoby stu, a nawet mniej śmiałych ludzi, (…) aby PKWN wraz z ochroną w ciągu godziny zlikwidować”.\nPo przybyciu do Chełma oddziałów dowodzonych przez gen. Berlinga z polecenia Starosty w mieście rozplakatowano odezwę do żołnierzy zatytułowaną „Generale wróć”. Przypominano w niej Berlingowi, że składał przysięgę na wierność legalnemu Rządowi Polskiemu i powinien opuścić PKWN .\nZe względu na brak dokumentów i całkowite zafałszowanie pierwszych dni pobytu PKWN w Chełmie przez PRL-owskich historyków i specjalistów od komunistycznej propagandy nie jest możliwe odtworzenie faktów związanych z likwidacją Delegatury Powiatowej i podległych jej instytucji. Wiadomo jedynie że Komenda Miasta istniała do końca lipca 1944 i że jej organizator i dowódca kapitan J. Zakolski „Tom” uniknął aresztowania i opuścił Chełm.\nDelegat Trendota przy końcu lipca otrzymał przywiezione przez żołnierzy NKWD do Gdoli zaproszenie na rozmowy do Lublina. Na rozmowy nie pojechał i 5 sierpnia 1944 roku dom jego został otoczony przez żołnierzy NKWD, którymi dowodził, występujący w sowieckim mundurze, późniejszy wysoki funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego Józef Krakowski. Starosta został aresztowany i przywieziony do Chełma do kwatery płk. Żukowa, który zaproponował mu podporządkowanie się PKWN i nadal pełnienie funkcji starosty, ale już z ramienia PKWN. Po odrzuceniu propozycji starostę wywieziono do Lublina i po kilku dniach przesłuchań, wraz innymi przedstawicielami Rządu Polskiego z Lubelszczyzny bez wyroku zesłano do obozów w ZSRR.\nZastępca starosty, prezydent miasta Chełma S. Gutt zdecydował się na współprace z Sowietami i PKWN, co uchroniło go przed wywózką, ale po pewnym czasie został pozbawiony piastowanej funkcji. Sowieci zlikwidowali również Komitet Obywatelski. W jego miejsce powołali całkowicie uzależnioną od siebie Radę Powiatową.\nÓwczesny siedemnastoletni harcerz, a późniejszy żołnierz oddziału Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” por. Henryka Lewczuka „Młota” Piotr Lichaczewski „Piter” w spisanych na początku lat dziewięćdziesiątych wspomnieniach podaje, że pracował, podobnie jak kilku kolegów harcerzy, w chełmskiej Delegaturze Rządu RP jako goniec. Po likwidacji Delegatury w jego pamięci utrwalił się następujący obraz: „Tworzy się jakaś dziwna milicja. Typy podobne do tych z 1939 roku … Jegomość z karabinem paraduje w opasce, nawet biało-czerwonej, ale czerwoną barwa do góry. Zwracam mu uwagę, że barwy polskie to biały kolor na górze. Odpowiada, że dość tego już; czerwoni dotąd byli na dole, a nad nimi panowie, teraz będzie inaczej: czerwoni na górze. Śmiać się czy płakać ?”.\nPKWN, ani też jego manifest, we wspomnieniach „Pitera” nie znalazł miejsca.\nW pierwszych tygodniach po wkroczeniu Armii Czerwonej inicjatywa całkowicie należała do przedstawicieli NKWD. To oni, a nie działacze PKWN, prowadzili rozmowy ze starostą, aresztowania i łapanki oficerów i żołnierzy AK. Atmosferę tamtych dni oddają wspomnienia komendanta obwodu chełmskiego Armii Krajowej ppor. Leona Bornusa pseudonim „Barcicki” : „ Jako komendant Obwodu AK i BCh na powiat Chełm, w sierpniu 1944 r. otrzymałem poufne zaproszenie na rozmowę z płk. Żukowem, jednym z szefów NKWD przy Armii Czerwonej stacjonującej od lipca na Lubelszczyźnie. W tym czasie wielu moich podkomendnych już schwytano i aresztowano, inni zaś schronili swoje oddziały w lasach i po wsiach, a kilku, przyznaję to ze smutkiem, szukało zagubienia się w szeregach organizującej się milicji i UB. Mimo pełnych gwarancji bezpieczeństwa zaproszenia nie przyjąłem, bo nie wierzyłem zapewnieniom, pomny na losy byłych kolegów oficerów 34 pp, których daremnie namawiałem we wrześniu 1939 r. do ucieczki z niewoli sowieckiej, jeszcze na terenach naszych województw wschodnich. Nazwiska ich znalazłem później na liście katyńskiej w „gadzinówce” (…) Po odmowie spotkania rozkaz płk. Żukowa był jednoznaczny – odnaleźć i aresztować Barcickiego …”\nWzględna cisza wokół PKWN i manifestu była w Chełmie do 1954 roku. Wtedy to w ramach obchodów 10-lecia PRL zorganizowano uroczystą sesję połączonych rad: Powiatowej i Miejskiej, a w organie KW PZPR „Sztandarze Ludu” pojawiły się po raz pierwszy określenia Chełma jako: „miasta, w którym PKWN proklamował historyczny Manifest”. Do Chełma przybyli z tej okazji, między innymi członek Biura Politycznego KC PZPR Hilary Chełkowski, pierwszy sekretarz Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Lublinie Paweł Wojas.\nPrzedstawiciele zakładów pracy i chłopów złożyli meldunki o wykonaniu zobowiązań z okazji 10-lecia Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.\nCentralne obchody 15-lecia PRL w 1959 roku zorganizowano w Chełmie. W „Sztandarze Ludu” z 22.07 zamieszczono jednak zdjęcie z wyzwolenia Lublina i przemówienia Władysława Gomułki wygłoszone na uroczystościach na cześć PKWN odbytych w Warszawie.\nMateriały z Chełma znalazły się dopiero na stronie 6. Oto ich tytuły: „Ulicami Chełma”, „W drukarni przy ulicy Lubelskiej” , „Pierwszy tydzień polskiej władzy”. Jako ilustrację do tekstów zamieszczono jednak, nie zdjęcie budynku byłej Dyrekcji Wschodniej PKP, a Urzędu Miasta, który z PKWN nie miał nic wspólnego.\nRelacje z chełmskich uroczystości w dniu 22 lipca znalazły się aż na trzech stronach „Sztandaru Ludu” z 23.07. Bogato ilustrowany zdjęciami z pochodu artykuł autorstwa Krystyny Pałys został zatytułowany „Siła, zdrowie, radość na ulicach Chełma”. Pojawia się w nim określenie Chełma jako „miasta PKWN”. Najważniejszym gościem uroczystości był członek Biura Politycznego KC PZPR Ignacy Loga-Sowiński.\nW pamięci mieszkańców Chełma po tych uroczystościach pozostały zniszczone przez biorące udział w defiladzie ciężkie czołgi, główne ulice miasta.\nSzczególnie uroczyste w Chełmie były obchody 20-lecia PRL w 1964 roku. „Sztandar Ludu” pisał o Chełmie jako: „mieście Manifestu Lipcowego PKWN”.\nObok członka BP KC PZPR I. Logi-Sowińskiego uroczystości zaszczycił ambasador ZSRR w PRL Awiertij Aristow, który wspólnie z Bolesławem Rycerzem wieloletnim szefem Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, a 1964 roku przewodniczącym Miejskiej Rady Narodowej, odsłonił „Pomnik Wolności i Wdzięczności Żołnierzy Armii Czerwonej i Wojska Polskiego”.\nCiekawostką jest, że w tym samym numerze „Sztandaru Ludu” został opublikowany fragment wspomnień Kazimierza Sidora ps. „Hardy” odnoszący się do jego pobytu w lipcu 1944 roku w Chełmie. Nie ma w nim zupełnie mowy o drukowaniu w Chełmie Manifestu PKWN, mimo, że ciągle w prasie centralnej i lokalnej i w opracowaniach historycznych przytaczano wspomnienia drukarza z chełmskiej drukarni „Zwierciadło” obszernie opisujące wizytę w drukarni K. Sidora „Hardego” w dniu 21 lipca 1944r. z poleceniem drukowania Manifestu.\nK. Sidor natomiast podaje, własną wersję prac nad przygotowaniem utworzenia w Chełmie PKWN, zupełnie mijającą się z oficjalną : „… należało przygotować miasto do przyjęcia tych członków KRN, którzy znaleźli się na Lubelszczyźnie. Sesja KRN w Chełmie miała powołać do życia PKWN, tymczasową władzę wykonawczą odradzającej się Polski.”\nObchody 25-lecia PRL w Chełmie w dniu 20 lipca 1969 roku zaszczycił swoją obecnością członek BP KC PZPR, a zarazem przewodniczący Rady Państwa i Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Marian Spychalski.\nNauczyciel i znany regionalista chełmski Kazimierz Janczykowski w artykule pod tytułem „Rąbek tajemnicy Manifestu Lipcowego” pisze przy tej okazji o wydarzeniach z 21 lipca 1944 roku w Chełmie: „Z lotniska niezwłocznie przewieziono samochodami PKWN do Gmachu Dyrekcji Kolejowej, gdzie natychmiast rozpoczął urzędowanie i prace nad Manifestem. Bezzwłocznie został nawiązany kontakt z trzema przebywającymi w Chełmie drukarzami: Marią Solską, Jackiem Zajączkowskim i Tadeuszem Maruszewskim. Ze strony Komitetu występowały trzy osoby: Wanda Wasilewska, Andrzej Witos i Bolesław Drobner. Sprawa była niezwykle pilna: chodziło bowiem o jak najszybsze wydrukowanie odezwy do Narodu Polskiego, której po pierwszej korekcie dano nazwę „Manifest”.\nDalej autor obszernie opisuje błyskawiczną wyprawę K. Sidora do Moskwy w celu dostarczenia tekstu manifestu do druku w drukarni ZPP, gdyż w Chełmie nie było prądu i druk w „Zwierciadle” odbywał się bardzo wolno. 23 lipca Sidor powrócił z Moskwy z wydrukowanym manifestem. Jego skład różnił się od chełmskiego układem strony i czcionkami. W tym, zdaniem autora, tkwi tajemnica dwóch różnych wydań manifestu. Dalej w tym samym tonie, całkowicie mijając się z faktami, ten zasłużony dla dziejów Chełma regionalista pisze: „Upłynęło od tamtych lipcowych, pamiętnych chwil dwadzieścia pięć lat. Chełm miasto sławy powiększył swoją zdobycz historyczną tym, że był pierwszą stolicą formującej się po wyzwoleniu Polski Ludowej. W Chełmie został opracowany, wydrukowany i ogłoszony wiekopomny Manifest do Narodu Polskiego, zawierający podstawowe zręby ustrojowe przyszłego państwa socjalistycznego. Bądźmy dumni, iż Chełm budując chlubną teraźniejszość, przekazuje ją wspaniałej przeszłości, z której mamy czerpać przestrogi na przyszłość.” \nSzczególnie uroczystego charakteru nabrały obchody „Święta Odrodzenia Polski” w Chełmie w latach 70 i 80 XX wieku. Liczne czyny partyjne, zobowiązania zakładów pracy , festyny i zloty odbywały się w tygodniach poprzedzających 22 lipca. Władze partyjne małego województwa chełmskiego szansę na zaistnienie w skali kraju dostrzegły w organizowaniu uroczystych obchodów 22 lipca jako „święta narodzin władzy ludowej” wykorzystując oficjalna wersję o chełmskich korzeniach PKWN.\nDla przeciętnego mieszkańca Chełma kojarzyły się one najczęściej dwojako:\nz jednej strony jako przymusowy udział w ramach zakładów pracy w czynach społecznych i manifestacjach, często połączonych z koniecznością przesunięcia urlopu,\nz drugiej natomiast jako jedyna w roku, możliwość dokonania zakupów podczas licznych kiermaszy i to towarów na co dzień trwale nieobecnych w chełmskich sklepach. Lokalne piwo o nazwie „Lipcowe” dopełniało atmosferę „radosnego nastroju świętowania”.\n16 lipca 1974 roku przed „Gmachem PKWN” odbył się wielki wiec 40 tys. mieszkańców woj. lubelskiego z udziałem I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka i premiera rządu PRL Piotra Jaroszewicza. Na stadionie sportowym członkowie zespołów regionalnych z Lubelszczyzny w ilości 1500 osób zaprezentowali widowisko plenerowe „Tobie Ojczyzno”. E. Gierek udekorował sztandar miasta Chełma Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. \nPrzy okazji obchodów 30 rocznicy PKWN czytelnicy „Sztandaru Ludu” mogli dowiedzieć się z obszernego wywiadu z dyżurnym drukarzem Manifestu Jackiem Zajączkowskim jakie były losy maszyny, na której drukowano w Chełmie ten dokument. Po upaństwowieniu w 1950 roku drukarni „Zwierciadło” dokonano wymiany maszyn drukarskich. Przez dwa lata maszyna „od PKWN” stała na dziedzińcu drukarni, a następnie wywieziono ja na złom.\nKreśląc sylwetkę Zajączkowskiego jako „drukarza Manifestu” dziennikarz odnotował, że od 1964 roku był on członkiem PZPR i przez wiele lat pełnił funkcję przewodniczącego Rady Zakładowej i sekretarza POP w drukarni.\nW wydawanym w chełmskiej cementowni „Pokój” periodyku zatytułowanym „Chełmski Cement” z lipca 1974 roku zamieszczono na pierwszej stronie wielki czerwony napis „Ziemia Chełmska kolebką Polski Ludowej”, a pod nim tytuły artykułów:\n„Jak dzisiaj pamiętam” – ilustrowany zdjęciami z wkraczania do Chełma oddziałów Berlinga z datą dzienną 21.07 1944r.\n„Początek dał PKWN”,\n„Spełniony sen” – wielki objętościowo tekst Longina J. Okonia o drukowaniu w Chełmie w dniu 21 lipca 1944r. Manifestu PKWN.\n35-lecie PRL w Chełmie uczczono „tygodniem czynu lipcowego” w dniach 2-8.07. 1979 roku. Wzięło w nim udział przeszło 80 tys. mieszkańców województwa chełmskiego. Jak z dumą pisał dziennikarz „Sztandaru Ludu” w ramach czynu wybudowano 8 kilometrów nowych dróg i 2592 m2 chodnika, a zmodernizowano ponad 8 km dróg i 1000 m2 chodnika.\n16 lipca z Chełma na 500-kilometrową trasę wystartowała „Sztafeta pokoleń 35-lecia PRL”.\nW budynku drukarni „Zwierciadło” zostało otwarte Muzeum PKWN. Jego zadania określono w wydanym w 1981 roku informatorze następująco: „Nowe Muzeum zajmuje się zbieraniem, przechowywaniem i wystawianiem eksponatów odzwierciedlających pierwsze dni władzy ludowej, prowadzi także działalność oświatową. Organizowane są tzw. lekcje muzealne prowadzone przez pracowników Muzeum dla szkół oraz przygotowuje się i wygłasza odczyty i prelekcje związane z działalnością PKWN dla szkół i zakładów pracy.”.\nMimo tych wysiłków władze Chełma przegrały rywalizację z Lublinem i główne uroczystości PKWN z udziałem I sekretarza KC PZPR Edwarda Gierka odbyły się 22 lipca w Lublinie.\nWe wstępie do wydanych w 1981 roku materiałów bibliograficznych i informatora Muzeum PKWN nadal, zgodnie z obowiązującym mitem, autorzy pisali: „PKWN – pierwszy organ władzy państwowej Polski Ludowej – rozpoczął funkcjonowanie od ogłoszenia w Chełmie Manifestu Lipcowego. Dlatego miasto nasze jest nazywane miastem Manifestu. Czas działalności PKWN określany nazwą Polski Lubelskiej – w szczególności początek, kilka dni w lipcu 1944 r. jest u nas przedmiotem żywego zainteresowania i prac popularyzatorskich. Stąd bierze się niniejsza broszura podjęta we współpracy Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Muzeum Okręgowego”.\nWytężoną pracą w ramach zobowiązań wpisanych do „Księgi czynów i dokonań roku 40-lecia PRL” uczczono w Chełmie kolejna rocznicę PKWN. Do księgi swoje zobowiązania wpisało 31 zakładów pracy, instytucji i organizacji. Zadeklarowano: „ wzrost produkcji o 128 milionów złotych, wybudowanie 4 kilometrów dróg i inne prace o wartości 40 mln.”.\nChełmskie Zakłady Obuwia im. PKWN zadeklarowały dodatkową produkcję na chełmski rynek w ilości 6300 par obuwia, a 500 tys. zł. przeznaczyły na budowę biblioteki. Spółdzielnia „Nasza Przyszłość” zobowiązała się uszyć kurtki chłopięce na rynek lokalny o wartości 1 mln zł.\n„Sztandar Ludu” z 23 lipca 1984 roku na pierwszej stronie zamieścił duży charakterystyczny tytuł: „W czterdziestą rocznice odrodzenia Polski myśli i uczucia obywateli kierowały się ku przeszłości do Chełma i Lublina, gdzie rodziła się władza ludowa”.\nObchody 40 rocznicy PRL były w zasadzie ostatnim tak hucznie zorganizowanym „świętem PKWN”. W ówczesnym organie PZPR w Chełmie „Tygodniku Chełmskim”, który z okazji 22 lipca zamieścił jedyną w całej historii tego pisma kolorową okładkę, ukazał się trzystronicowy artykuł zatytułowany „Fakty i miraże. Czy Chełm był pierwsza stolicą Polski Ludowej. Rozmowa z dyrektorem Międzyuczelnianego Instytutu Nauk Politycznych UMCS w Lublinie doc. dr hab. Edwardem Olszewskim”, gdzie po raz pierwszy w oficjalnym wydawnictwie w Chełmie podane są właściwe daty przyjazdu członków PKWN do Chełma. Jednak wbrew ustaleniom Krystyny Kerstenowej jeszcze z połowy lat sześćdziesiątych, według doc. Olszewskiego do Chełma 22 lipca przybył ze swoją grupą K. Sidor „Hardy”, który niezwłocznie zlecił drukowanie Manifestu.\nTrzy lata wcześniej na łamach oficjalnie wydawanych „Płomieni” Edward Osóbka-Morawski mówił: „Na ogół się podaje, że przyjęto go w Chełmie, jako pierwszym mieście wyzwolonym, a nawet ilustruje się ten fakt w gazetach pokazując konkretną drukarnię chełmską i konkretnego drukarza. Nie neguje faktu, że kiedy zabrakło nam egzemplarzy popularnego manifestu mogli go drukować nie tylko w Chełmie, ale także w innych miastach i innych drukarniach”.\nOstatnią próbą ratowania chełmskiego mitu o PKWN była wydana w 1987 roku na zlecenie Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki w nakładzie 10 tys. egzemplarzy praca Andrzeja Piwowarczyka „Chełmski lipiec 1944″, gdzie autor, mimo że podaje już właściwe daty i główne fakty związane z pobytem PKWN w Chełmie, pisze: „Przez fakt, że w Chełmie po raz pierwszy na ojczystej ziemi słowa Manifestu były czytane i słuchane, miasto bywa nazywane Miastem Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego lub Miastem Manifestu. To drugie miano wydaje się słuszniejsze. Pięć lub sześć dni działania ekipy PKWN-u rozpoczynało kilkumiesięczny okres dziejów Polski Lubelskiej poprzedzający wyzwolenie kraju i przeniesienie stolicy na powrót do Warszawy, natomiast końcowe słowa pod tekstem Manifestu – Chełm 22 lipca 1944 r. – długo jeszcze przypominały miasto leżące na szlaku do Lublina i Warszawy, mówiąc językiem ówczesnych dokumentów wojskowych „na warszawskim kierunku operacyjnym”.\nFakt całkowitej fikcyjności daty i miejsca nie miał jednak dla autora, wbrew nawet temu co sam napisał wcześniej, żadnego znaczenia.\nPrzywiązane do mitu „kolebki PKWN’ władze polityczne i administracyjne województwa chełmskiego, nie zważając na zachodzące w PRL zmiany, w lipcu 1989 roku zorganizowały trzydniowe obchody czterdziestej piątej rocznicy PKWN. 21 lipca odbyły się uroczystości oficjalne podczas których wręczono odznaczenia i nagrody, a w pozostałe dni odbyły się festyny i imprezy rozrywkowe. Na Stadionie im. PKWN po raz pierwszy w historii obchodów tego święta wybierano „Dziewczynę lata”. Odbywały się występy zespołów folklorystycznych.\nW „Sztandarze Ludu” z 21-22.07.1989r. Marek Andrzej Jaworski w artykule zatytułowanym „Jedna Rzeczpospolita” broniąc tradycji PKWN i osiągnięć PRL pisał:” Wkroczenie do Chełma oddziałów Armii Czerwonej i Wojska Polskiego witałem nie tylko z ciekawością, ale i z entuzjazmem. Obce mi były podziały polityczne, które dzieliły społeczeństwo. (…) Lipiec 1944 roku jest ciągle wpisany w aktualne życiorysy, a te są przecież różne. Nie wolno też zapominać, że to właśnie żołnierz radziecki, a nie kto inny zgasił piece Majdanka”.\nWtórował mu Witold Graboś dziennikarz „Tygodnika Chełmskiego” w artykule zatytułowanym „Biała plama na gmachu PKWN” pisząc: „Przywiązanie do uproszczonej obowiązującej przez dziesięciolecia wersji tłumaczę sobie tym, że przyniosła ona chełmianom przywiązanym do chlubnych tradycji swojego miasta więcej splendoru. W istocie jednak przytoczone tu ustalenia nie zmieniają faktu zasadniczego, że Manifest po raz pierwszy na ziemi polskiej drukowany właśnie w Chełmie i tu ogłoszony.”\nObchody 45 rocznicy PKWN w Chełmie były ostatnim akordem władzy komunistycznej związanym z budowanym przez cały okres PRL fałszem odnośnie początków Polski Ludowej. W latach 90 członkowie Związku Żołnierzy LWP i lokalni działacze organizacji pokomunistycznych próbowali organizować to , oficjalnie już zniesione, Święto Odrodzenia Polski.\nMit „miasta PKWN” powoli i z oporami odchodził w zapomnienie. Z oporami i przy rozdzieraniu szat przez dawnych aktywistów PRL likwidowano tablice, pomniki, zmieniano nazwy zakładów pracy, szkól i ulic.\nW pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych w lokalnej prasie ukazały się cztery artykuły poświęcone odkłamaniu relacji pomiędzy Chełmem i PKWN.\nW „Słowie Chełma” z 15 lipca 1990 roku Andrzej Miskur opublikował artykuł zatytułowany „Chełm a PKWN – ten fałsz trwa już 46 lat”.\nZbigniew Lubaszewski w „Kresach Literackich” z 1993 roku zamieścił artykuł pod tytułem „PKWN – fakty i mity”, a niżej podpisany w miesięczniku „Pro Patria” opublikował dwa artykuły poświęcone tej problematyce:\n– z lipca 1993r. „Chełm – miasto bez PKWN”,\n– z lipca 1994r. „NKWD panuje PKWN bez znaczenia (z depeszy szyfrowej Okręgu Lublin do Dowódcy AK z 26.08.1944r.).\nAndrzej Miskur historyk i w 1990 roku członek Komisji Kultury Rady Miasta Chełma i zespołu do spraw zmiany nazw ulic w Chełmie pisał: „Władze Chełma chciały podtrzymać chwalebny ich zdaniem, mit miasta manifestu lipcowego. Przypominały o tym nazwy ulic, placu, osiedla, szkół, zakładów pracy, a także parku i stadionu. Nawet dzieci przychodzące na świat w Chełmie mogły otrzymać w USC medal „DZIECKU URODZONEMU W MIEŚCIE PKWN”. Podobna niespodzianka czekała na miejscowych nowożeńców, którym przysługiwał (za dodatkową odpłatnością) medal „ZAŚLUBIONYM W MIEŚCIE PKWN”. Podbudowaniu miejscowej tradycji miało służyć jedyne w Polsce Muzeum PKWN. Wjeżdżających do Chełma witały tablice z cyklu WITA CHEŁM MIASTO PKWN, które jakże często wzbudzały śmiech i kpinę turystów. Najnowsza seria takich tablic pojawiła się przy drogach wyjazdowych, a także w sąsiedztwie dworca PKP już po wyborach 4 czerwca 1989 roku! (niektóre z nich jeszcze można oglądać).”\nZnamiennym aspektem mitu miasta PKWN była szczególna represyjność ze strony władz w stosunku do społeczeństwa. Wyrażała się ona w gorliwości PPR/PZPR, służb bezpieczeństwa i wojska w ściganiu „wrogów władzy ludowej”. Szczególnie zauważalne to się stało z chwilą powołania województwa chełmskiego, którego władze postanowiły własny autorytet budować na legendzie PKWN. Trzynastego grudnia 1981 roku w małym województwie chełmskim internowano 105 działaczy i członów NSZZ „Solidarność”, a represje stanu wojennego znacznie złagodzone w innych regionach kraju trwały tu w zasadzie do wyborów 1 czerwcu 1989 roku.\nZachowane z lat osiemdziesiątych listy stanowisk , których obsadzenie wymaga zgody KW PZPR są niezwykle obszerne i obejmują nawet stanowiska przewodniczących Kół Gospodyń Wiejskich w poszczególnych wioskach..\nPo ogólnopolskiej studenckiej akcji „Chełm 80″ w mieście pozostała liczna i do dziś aktywna w życiu gospodarczym i politycznym grupa byłych działaczy ZSMP i SZSP. O jej wpływach i roli w społeczeństwie świadczą wyniki wyborów prezydenckich i do Parlamentu RP, wyraźnie różniące się od wyników w innych rejonach Lubelszczyzny.\nMit PKWN żyje również w tęsknotach ludzi za państwem opiekuńczym, zapewniającym każdemu uległemu w stosunku do władzy pracę i podstawy egzystencji.\nPiotr Gontarczyk, Krajowa Rada Namiestnicza, Wprost 25.07.2004r. nr 30 , s.62.\n Kronika Parafii Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Chełmie. Maszynopis w zbiorach Chełmskiej Biblioteki Publicznej. S. 643-644.\n Tamże s. 644.\n Ireneusz Caban, Ludzie lubelskiego okręgu Armii Krajowej, Lublin 1995, s.257.\n Marian Trendota, Moje wspomnienia, 1978, maszynopis. Odpis w zbiorach autora.\n Np. Andrzej Piwowarczyk, Chełmski lipiec 1944 .,Chełm 1987, s. 7.\n M. Trendota. Moje wspomnienia, s 314.\n Krystyna Kersten, Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego 22.07 – 31.12.1944, Lublin 1965, s.45-46.\n Cytat za: P. Gontarczyk, Dz.cyt. s.62.\nMarian Trendota, Ruch ludowy w powiecie chełmskim 1940-1944, „Roczniki Dziejów Ruchu Ludowego”, 1973, nr. 15, s. 338.\n M. Trendota Moje wspomnienia … , s.314.\n tamże, s.307. Włodzimierz Oleszczuk, Jak organizowaliśmy władzę ludową, „Ziemia Chełmska.” Jednodniówka maj 1970, s.11-12.\n Bogdan Królikowski , „Piter” i inni. Historia optymistyczna, „Więź”, maj 1997 s. 97.\n Leon Bornus, Przypadki z życia weterana, Puławy 2004, s. 113.\n Uroczysta sesja PRN i MRN w Chełmie, „Sztandar Ludu”, 1954, nr 172 z 21-22.07, s. 2.\n 15 lat Polski Ludowej, „Sztandar Ludu” , 1959, nr 173 z 22.07, s.1.\n „Sztandar Ludu”, 1959, nr173 z 22.07, s.6.\n Krystyna Pałys , Siła, zdrowie, radość na ulicach Chełma, „Sztandar Ludu” ,1959r, nr. 174 z 23.07.. s. 1-3.\n Uroczystości jubileuszowe XX-lecia PRL w mieście Manifestu Lipcowego PKWN, „Sztandar Ludu” 1964, rnr171 z 21.07, s. 1-2.\n Tamże s. 2\n Kazimierz Sidor, Wielkie dni roku 1944 (fragmenty wspomnień), „Sztandar Ludu”, 1964, nr 171 z 21.07, s.3.\n Tamże s. 3.\n Kazimierz Janczykowski,Rąbek Tajemnicy Manifestu Lipcowego, „Ziemia Chełmska”, Jednodniówka, 1969 wrzesień, s5. Autor, nie zważając na opublikowane już w 1965 roku ustalenia K. Kersten, podaje w składzie delegacji PKWN przebywającej w Chełmie W. Wasilewską, która po 27 lipca pozostała w Moskwie i w Chełmie nie była. K. Kersten bezspornie też ustaliła datę przyjazdu PKWN do Chełma – 27.07.1944r.\n Podniosłe uroczystości XXX-lecia PRL z udziałem E. Gierka i P. Jaroszewicza, „Sztandar Ludu” , 1974, nr 168 z dn. 17.07., s. 1-4.\n Stanisław Jadczak, Człowiek który składał historię, „Sztandar Ludu”, 1974, nr 171 z 20-22.07. s.2. Taki sam los na początku lat dziewięćdziesiątych spotkał maszynę drukarską, która była eksponowania w Muzeum PKWN w Chełmie.\n „Cement Chełm” , 1974, nr.5-6 1-31.07., s1,6.\n W czynie obywatelskim 35-lecia PRL, „Sztandar Ludu”, 1979, nr 152 z 9.07. s.1.\n Sztafeta Pokoleń 35-lecia PRL wystartowała z Chełma, „Sztandar Ludu”, 1979, nr 158 z 16.07. s. 1.\n Longin Tokarski, Muzeum PKWN. Informator, Chełm 1981, s.19.\n Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Manifest PKWN – materiały do bibliografii. Muzeum PKWN – informator, oprac. Andrzej Piwowarczyk, Longin Tokarski, Chełm 1981, s. 3.\n Kolejne wpisy do „Księgi Czynów i Dokonań roku 40-lecia PRL” w województwie chełmskim, „Sztandar Ludu”, 1984, nr 173 z 22.07.,s.2.\n „Sztandar Ludu”, 1984, nr 174 z 23.07. s. 1.\n Witold Graboś, Fakty i miraże. Czy Chełm był pierwszą stolica Polski Ludowej. Rozmowa z dyrektorem Międzyuczelnianego Instytutu Nauk Politycznych UMCS w Lublinie doc. dr hab. Edwardem Olszewskim, „Tygodnik Chełmski”, 1984, nr 29. 21.07. s. 6,7,8.\n Edward Osóbka-Morawski, Jeszcze o Manifeście, „Płomienie” , 1981, nr 31. 2.08.1081r. s.14.\n Andrzej Piwowarczyk, Chełmski lipiec 1944, Chelm 1987, s. 36.\n Marek Andrzej Jaworski, Jedna Rzeczpospolita, „Sztandar Ludu”, 1989, nr 169z 21-22.07., s.3.\n Witold Graboś, Biała plama, Tygodnik Chełmski 1989, nr 26 z 22.07. s.3.\n Andrzej Misku, Chełm a PKWN (Ten fałsz trwa już 46 lat), „Słowo Chełma, 1990, nr 6 z 15.07. s.1,8.\n Zbigniew Lubaszewski, PKWN – fakty i mistyfikacje, „Kresy Literackie” , 1992, nr 3. s.35-39.\n Jerzy Masłowski, Chełm – miasto bez PKWN, „Pro Patria”, 1993, nr 6 s. 5-6.\n J. Masłowski, NKWD panuje – PKWN bez znaczenia ( z depeszy szyfrowej Okręgu Lublin do dowódcy AK z 26.08.1944r), „Pro Patria”, 1994, nr7/8, s. 6-9.\n A. Miskur, dz. Cyt, s. 8.\n Andrzej Rybak, Dzieje Ziemi Chełmskiej, Kalendarium, Chełm 1998, s. 205.\n Lista w zbiorach autora.\nPoprzedni Poprzedni wpis: Wojewódzkie władze PZPR w Chełmie w latach 1975 – 1989\nNastępny Następny wpis: Żołnierze podziemia antykomunistycznego zamordowani w chełmskim UB


Sanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach - Sklep eSensa.pl\nSanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach\nBodystocking na cieniutkich ramiączkach z fantazyjnymi wzorami przypominającymi tatuaże umieszczonymi na piersiach oraz udach. Seksowne wycięcia odłaniają górną część ud i biodra. W kroku zalotne wycięcie.\nKod produktu: LC6734\nProdukt Sanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach\nZmysłowe bodystocking to wyjątkowa erotyczna bielizna przeznaczona dla kobiet, które są wystarczająco odważne i świadome własnego piękna, aby mogły prezentować je w takiej oprawie. Wykonana z siateczki bielizna zachęcająco odsłania to, co pozorne ma zakrywać z pewnością stanowiąc skuteczny afrodyzjak. Jeśli pragniesz uwieść partnera własną zmysłowością wybierz model z wycięciami na biodrach.\nSiateczkowe czarne bodystocking Sanchay wykonane jest z siateczki o powiększonych oczkach, typowej dla klasycznych kabaretek. Model wyposażony został w seksowne wycięcia na bokach, które eksponują biodra. Dodatkowo zagęszczony wzór dyskretnie przykrywa biust oraz dekoracyjnie podkreśla uda w miejscu typowego zakończenia pończoch. Erotyczna bielizna posiada też wbudowany trójkąt z nieprzeźroczystej tkaniny w miejscu, w którym zazwyczaj znajdują się majteczki. Z tyłu wyobraźnię pobudza seksowne wycięcie w kroku.\nSanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach to niezwykle seksowna i odważna bielizna erotyczna dla prawdziwych uwodzicielek:\ndelikatna siateczka o powiększonych oczkach kusząco odsłania nagie ciało.\nkoronkowa osłona biustu i trójkąt na wysokości kroku dyskretnie przysłaniają strategiczne miejsca.\nwycięcie w kroku z tyłu i odsłonięte biodra stanowią kuszące zaproszenie do fantazjowania.\nozdobny wzór na udach imituje klasyczne pończochy.\nOpinie o produkcie Sanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach:\nPomóż innym kupującym i oceń Sanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach! Aby dodać opinię zaloguj się.\nPytanie o produkt Sanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach:\nJeżeli powyższy opis jest dla Ciebie niewystarczający, prześlij nam swoje pytanie odnośnie produktu "Sanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach". Postaramy się odpowiedzieć tak szybko jak tylko będzie to możliwe.\nPoinformuj znajomego o produkcie Sanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach:\nJeżeli chcesz poinformować swojego znajomego o produkcie "Sanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach", który Twoim zdaniem może go zainteresować, skorzystaj z poniższego formularza.\nZnalazłem coś wartego uwagi - "Sanchay - bodystocking z wycięciami na biodrach". Wydawało mi się, że ten produkt może być dla Ciebie interesujący, więc przesyłam Ci link do niego.\n1759.80 PKT Zobacz szczegóły


Byliny ogrodowe - ozdobne\n3Funkia (Hosta) w ogrodzie\n5Kwiaty rabatowe - jakie warto wybrać? Podpowiadamy!\n11Zawilce - odmiany i uprawa\n3/5 (32 ocen)\nRozmnażanie zielnych roślin wieloletnich nie jest na ogół trudne i można je wykonywać zarówno za pomocą wysiewu nasion jak i podziału części podziemnych. Należy tylko pamiętać, że gatunki naturalnie zimujące w gruncie potrzebują zwykle zabiegu stratyfikacji nasion przed wysiewem. Poza tym tak rozmnażane rośliny nie zawsze zachowują cechy mateczne (np. liliowce), zdarza się też, że na pierwsze kwitnienie trzeba poczekać nieco dłużej, niż w przypadku rozmnażania wegetatywnego. Za to ta metoda na ogół owocuje większą ilością roślin potomnych niż podział dorosłych egzemplarzy. Tak rozmnażamy między innymi sasanki, rozwar wielkokwiatowy, pierwiosnki, łubiny czy orliki. Jeśli zdecydujemy się na rozmnożenie roślin przy pomocy podziału części podziemnych (kłączy, rozłogów, bulw), zabieg najlepiej wykonać wczesną wiosną lub jesienią. Czasem jednak należy dostosować termin do indywidualnych wymagań danego gatunku (np. kłącza peoni dzieli się latem).\nNiektóre z bylin mają tendencję do tak intensywnego rozrastania się, że niekiedy staja się roślinami ekspansywnymi i bywa, że ciężko jest się ich pozbyć z miejsc, które opanowały wbrew naszej woli (np. konwalia, trojeść kropkowana, podagrycznik). Dlatego przed wyborem gatunku, zawsze warto poznać jego cechy indywidualne.\nByliny w kompozycjach\nByliny można z powodzeniem ze sobą zestawiać i łączyć na rabatach kwiatowych w ciekawe kompozycje. Dobrze jest dobrać na jednej rabacie gatunki o podobnych wymaganiach uprawowych, co znacznie ułatwi zabiegi pielęgnacyjne oraz pozwoli roślinom prawidłowo się rozwijać. Pamiętajmy też, że niższe rośliny sadzimy z przodu, a wyższe z tyłu rabaty. Przykładem takiego polaczenia może być zestawienie: funkii (30-50 cm. wys.), floksów wiechowatych w różnych kolorach (ok. 1m. wys.) oraz kilku kęp liliowców. Inne połączenie to funkia (odmiany niższe do ok. 30 cm. wys.), nieco dalej rozchodnik okazały (40-50 cm. wys.), następnie żółta rudbekia (ok. 60-70 cm.) oraz floksy wiechowate np. w kolorze białym (ok. 1 m. wys.). Ładnie też będzie wyglądała kompozycja z lawendy wąskolistnej (ok. 30-40 cm. wys.), żurawki o czerwonych lub żółtych liściach (ok. 50 cm.) i jeżówki purpurowej (ok. 1 m. wys.). Floksy wiechowate można również zestawić z rudbekią i niskimi astrami.\nZabiegi pielęgnacyjne wokół bylin polegają głównie na odchwaszczaniu i delikatnym spulchnianiu podłoża, nawadnianiu w czasie suszy oraz usuwaniu przekwitłych kwiatostanów, a także zaschniętych części nadziemnych po skończonym okresie wegetacyjnym. Uprawiając gatunki wieloletnie, trzeba też zwrócić szczególną uwagę na ochronę roślin. Pojawiające się choroby i szkodniki, mają możliwość pozostawienia form przetrwalnikowych w zimujących częściach rośliny (np. zarodniki grzybów, jaja owadów), przez co mogą atakować ją każdego roku, mocno osłabiając wzrost i ogólny rozwój.\nJednak dobrze dobrany do naszego ogrodu gatunek, posadzony na odpowiednim stanowisku oraz właściwej glebie, odwdzięczy się nam bujnym wzrostem, a niekiedy również wspaniałymi kwiatami.\nLilia - kwiat\nSzeroką ofertę nasion kwiatów znajdziesz tutaj\nTagi: bylinabylinybyliny dekoracyjnebyliny do ogrodubyliny kwiatowebyliny ogrodowebyliny ozdobnekompozycje bylinowekwiaty wieloletniepielęgnacja bylinrozmnażanie bylinzdjęcia bylinzimowanie bylinżywotność bylin\n03 Hortensja bukietowa (wiechowata) - odmiany, uprawa i pielęgnacja


Żywienie dziecka wczoraj i dziś - konferencja naukowo-szkoleniowa\nOrganizator: Pracownia Dietetyki Pediatrycznej Kliniki Pediatrii Gastroenterologii i Żywienia UJ CM, Fundacja Szpitala Dziecięcego „o Zdrowie Dziecka”\nSzczegółowe informacje: http://zywieniedziecka.eu/\nPodobnie jak w latach poprzednich, również podczas tegorocznej edycji konferencji, uczestnicy będą mieli możliwość poznania najnowszych doniesień w zakresie dietetyki pediatrycznej oraz żywienia dziecka. Ambicją organizatorów jest stworzenie płaszczyzny do konstruktywnych rozmów na temat roli właściwego żywienia oraz zastosowania specjalistycznych diet w procesie leczenia małego pacjenta.\nW programie konferencji zaplanowano dwie sesje tematyczne, w których omawiane zagadnienia zostaną przedstawione głównie w oparciu o opisy przypadku. Do debaty zaproszono ekspertów praktyków, którzy podzielą się swoimi doświadczeniami. Najlepsze efekty leczenia przynosi współpraca między specjalistami, dlatego w tym roku uczestnicy będą mogli wysłuchać wykładów lekarzy, dietetyków, psychologów i fizjoterapeutów. Dodatkowo, dzień przed konferencją, zorganizowane zostaną warsztaty.\nKonferencja skierowana jest do pediatrów, dietetyków, fizjoterapeutów, pielęgniarki, położne oraz przedstawicieli zawodów pokrewnych, dla których wiedza wyniesiona ze spotkania może być przydatna w praktyce zawodowej.


GENIUSZ W METRZE | WIZJA LOKALNA\nKomentarzy 48 to “GENIUSZ W METRZE”\n9 października, 2012 o 1:37 am\nAbsolutnie się z Tobą nie zgadzam. Ludzie reagują na piękno, ale nie w niedoczasie. Konduktor pociągu nie zachwyca się krajobrazami za oknem, sprzątacz Luwru nie ogląda obrazów da Vinci, sprzedawca lodów na korcie nie podziwia Sereny Williams, a ginekolog nie podziwia kształtów kobiety. Gdyby Bell grał na ulicy wyłączonej z ruchu, wieczorem, to byłaby inna sytuacja. A to był poranek i zaspani ludzie lecieli do pracy. Też bym się nie zatrzymał.\n9 października, 2012 o 8:55 am\nA co to znaczy „niedoczas”?\n„Konduktor pociągu nie zachwyca się krajobrazami za oknem, sprzątacz Luwru nie ogląda obrazów da Vinci, sprzedawca lodów na korcie nie podziwia Sereny Williams, a ginekolog nie podziwia kształtów kobiety.”\nA skąd o tym wiesz, Torlinie? Spotkałem też wrażliwych na pejzażowe piękno konduktorów. I sprzątaczki, którym nie jest obojętne piękno obrazów Leonarda da Vinci. :)\nRównież uważam, że gdyby Bell grał na ulicy w innym czasie i innym miejscu, to reakcja ludzi byłaby inna. Ale eksperymentu dokonano w takich okolicznościach celowo. Swoją drogą, Bell grał przed wejściem do metra, w osłoniętym miejscu o stosunkowo dobrej akustyce. Ci, którzy wyjeżdżali ruchomymi schodami na powierzchnię mieli dostatecznie dużo czasu, by posłuchać jego muzyki i docenić jej wyjątkowość. Ale byli w trybikach kieratu swojego powszedniego, który nie pozwalał im na jakąkolwiek swobodę – i niestandardowe reakcje.\n9 października, 2012 o 5:15 am\nJa bym się zatrzymała. Ba zatrzymuje się nawet i na polskiej ulicy , jak słyszę wyszkolonego muzyka, gdy gra.\nChoć nie wiedziałabym, że to gra geniusz .\nPiekno dostrzegaja nieliczni. Niektórym „słoń nadepmął na ucho” ;) i nie słyszą . Gdyby chodzilili tamtędy wyszkoleni muzycy , z penością by się zatrzymali. Słyszeliby , że tak może tylko grać geniusz.\nPozostali, ci nieliczni czuli piekno -głównie dzieci , jeszcze bardzo wrażliwe . Pozostali dorośli ,generalnie nie czuja już piekna zapędzeni w swoim ryglu .\nZresztą , kto chodzi do filcharmonii , jaki procent społeczności i z tego część, bo tak wypada , bo tego wymaga ich ranga w społeczności ( niewrażliwi snobi).\nW TVP,oglądałam program, czy to ,że telewizja zaniża poziom, to -cena osiągnięcia zysku, braku wyczulenia ludzi na piekno?.. choć dzieci je posiadaja , czyli co ?.. Wciągnięci w kierat życia , przestalismy czuć , słyszeć i widzieć. Jesteśmy zmanipulowani w imię czyjegoś zysku i oszczędności kosztów ?… :(\n9 października, 2012 o 9:59 am\nWygląda na to, że to, co ma się ludziom podobać, musi być niejako zatwierdzone przez jakąś instytucję: czy to popularny program telewizyjny, czy też właśnie muzeum, operę, filharmonię, wystawę… Generalnie rzecz biorąc, większość ludzi odbierając sztukę (zwłaszcza masową, ale też i tą „elitarną”) ma tylko złudzenie tego, że myślą samodzielnie, a tak naprawdę poddają się jedynie modzie, sugestii, snobizmowi, pozie… I co ciekawe: często zaczyna to nabierać znamion autentyzmu.\n9 października, 2012 o 6:50 am\nLogos Amicus, nie wiem, czy takie szerokie i często spotykane generalizacje są dobre i co mają na celu? Czy nie poprawienie samopoczucia osoby „tej właśnie wrażliwej, znającej się na pięknie, potrafiącej go dostrzegać”?\nNie tworzę sobie takich kontrastów w głowie, nie czuję się lepsza, bo akurat mam, zdobyłam, wykształcenie w tym kierunku i o sztuce prawdopodobnie wiem więcej, niż przeciętny członek naszego społeczeństwa. I co z tego? Czy to mnie uprawnia do chylenia głowy przed kulturą wysoką, a pogardzanie niską? Obydwie tworzą kontekst kultury, bez jednej nie byłoby drugiej, a obydwie w demokratycznej przestrzeni XXI wieku tworzą ciekawe znaczenia i interpretacje…\nZapewne nie rozpoznałabym sławnego skrzypka w metrze, i zapewne również nie doceniłabym, tak jak na to zasługuje, jego wykonania, myśląc że to student dorabiający sobie do stypendium. A w MoMie pewnie spodobałoby mi się, bo lubię sztukę współczesną, i nie nazwałabym u siebie tego snobizmem, a jeśli tak to dosyć zdrowym, jak wszelki snobizm na wiedzę i kulturę. To chyba niegroźne zjawisko?\nNie potrafię zrozumieć również przeciwników sztuki współczesnej, zagorzale broniących klasyki i nazywających instalacje czy inne działania artystyczne: bohomazami np. To dosyć obraźliwe, pogardliwe i chyba niegodne człowieka kultury o szerokich horyzontach, jakimi są zapewne Twoje horyzonty, Logosie. Chyba poniosły Cię emocje :-) Pozdrawiam serdecznie!\n9 października, 2012 o 8:44 am\nTo prawda, pisząc swoje uwagi generalizowałem, ale jednak wskazywałem na pewien mechanizm percepcji sztuki, który odnosi się do większości ludzi.\nNie wynoszę się ponad innych, nigdy nikogo nie krytykuję aby poczuć się lepiej. Wprost przeciwnie: często boleję nad tym, że nie mogę napisać o czymś pozytywnie i z aprobatą.\nDoceniam znaczenie tzw. „dobrego”, „zdrowego” snobizmu.\nNie znoszę natomiast tego, że ludźmi się manipuluje, przez co zachowują się oni – przepraszam za to nieeleganckie wyrażenie – jak stado baranów. To jest poważna sprawa – i dotycząca nie tylko marginalnego w sumie zjawiska, jakim jest sztuka współczesna – bo ten fakt niejednokrotnie doprowadził w naszej historii do cywilizacyjnych wręcz katastrof.\nA dlaczego to nie mogę nazwać niektórych „dzieł artystycznych” bohomazami?\nCzy artystów i ich twórczość mamy traktować jak święte krowy? Czy są oni „nietykalni”? Zwłaszcza, że wielu z nich raczej nie przebiera w środkach, prowokując i obrażając przy tym całą masę ludzi?\nJeśli np. taki Ai Weiwei robi cykl fotografii, na których wystawia swój środkowy palec nie tylko Białemu Domowi czy placowi Tienamen, ale i Bazylice Św. Piotra czy meczetom, to czy ja mam padać przed tymi zdjęciami plackiem w rewerencji, bo Ai Weiwei wielkim artystą jest i postawił się chińskim władzom? Tę jego postawę polityczną i cywilną odwagę bardzo szanuję, ale jego pomysł z gestem „Fuck-Off” w stosunku do wszelkich symboli kulturowych (zarówno politycznych jak i religijnych) różnych cywilizacji uważam za wulgarny i w sumie prostacki. Oddzielam w tym przypadku osobę samego artysty od jego sztuki, o której mam prawo wyrazić swoją opinię.\n9 października, 2012 o 6:52 am\nCzytając już jakiś czas temu o tym „eksperymencie” nasunęło mi się jedno. Szkoda, że nie można było zbadać, ilu z tych pędzących ludzi w mroźny poranek, choć nie mogło się zatrzymać nawet minutę (bo trudno wytłumaczyć szefowi, że akurat w drodze do pracy zatrzymało nas piękno), zachwyciło się w pędzie i jak długo wsiadając do metra lub autobusu rozkoszowało się jeszcze dźwiękami… Trochę dystansu w podejściu do takiego typu „badań”.\nA co Ty robiłeś w MoMie, Logosie? Domyślam się, że ktoś z Twoimi renesansowymi kryteriami sztuki musi czuć się tam nie na miejscu. Sztuka przecież co najmniej od czasów Duchampa przestała mieć za ambicję odtwarzania piękna i nie sądzę, żeby tego tam szukali widzowie. Raczej tego, co artysta chce im powiedzieć o sobie, o świecie i o nich samych i w jaki sposób to robi. A artyści mówią do tych, którzy chcą słuchać. Nie trzeba się zżymać na to, czego się nie rozumie…\n9 października, 2012 o 7:24 am\nCzaro Droga, moje kryteria sztuki nie są renesansowe. Staram się poznawać tzw. sztukę współczesną – są w niej zjawiska i twórcy, których cenię. Może rzeczywiście jestem zbyt ograniczony umysłowo, by to wszystko ogarnąć i zrozumieć, ale poświęcam swoją uwagę i czas, jeśli coś mnie zaintryguje.\nCo ja robiłem w MoMie?\nSpędziłem tam około 5 godzin oglądając wystawy. I była to chyba moja piąta wizyta w tym muzeum.\nMój wpis jest pewną prowokacją, która jednak wskazuje na nasz stadny sposób reagowania na pewne zjawiska w sztuce. Jest w MoMie wiele dzieł sztuki, które lubię i cenię. Ale są i takie, które moim zdaniem są nieporozumieniem i marnowaniem muzealnej przestrzeni. To te ostatnie miałem na uwadze, pisząc tę krytyczną uwagę.\n9 października, 2012 o 6:58 am\nJa zgadzam się częściowo – bo również, jeśli tylko mam chwilę, nigdzie się nie spieszę (a przecież nie zawsze jest to uwarunkowane od nas – praca, spotkania biznesowe – spóźnimy się i nie ma później za co dać tych kilku dolarów artyście docieniają jego wysiłek), zatrzymuję się i oglądam ulicznych artystów: czy to grajków, muzyków czy tancerzy. Jednak kiedy goni mnie czas, niestety, ale nie rozglądam się za występami, nie szukam piękna, bo nie mam czasu na jego podziwianie. I myślę, że ma tak wiele osób, które nawet odrobine są wyczulone na piękno. Więc nic dziwnego, że w niesprzyjających warunkach, ludzie nie myślą o otaczającym pięknie a o przytłaczających problemach i obowiązkach.\nNatomiast zgadzam się co do tego, że miejsce ma duży wpływ na nasz gust. I czasem ma się wrażenie, że galerie na siłę promują artystów niby z niszy, a mimo to miernych, którzy nie mają nic do powiedzenia. Kiedy byłam na Nocy Muzeów w Łodzi miałam okazję „podziwiać” obrazy, które dla mnie nic nie znaczyły i nic nie pokazywały, a mimo to wiele osób, tzw. „znawców sztuki” zatrzymywało się i dyskutowało nad ich interpretacją. Gdyby jednak zobaczyli obraz poza galerią stwierdziliby za pewne, że jest to „dzieło” przedszkolaka. Wtedy podążamy najczęściej jak stado, byleby nie wyjść na osobę nieobeznaną z kulturą.\n9 października, 2012 o 11:11 am\nTo co piszesz w pierwszej części komentarza jest oczywiste i zrozumiałe. Mimo to warto sobie czasami uświadomić ten schemat naszego postępowania, który zamienia nas niekiedy w coś w rodzaju nieczułej i niedostrzegającej niczego poza czubkiem swojego nosa maszyny (o ile maszyna może mieć nos ;) )\nIdentyfikuję się również z tym, co piszesz dalej: generalnie ludzie (w swojej masie) nie znają się na sztuce. Dlatego dość łatwo można im wmówić różne rzeczy, manipulując w ten sposób ich zachowaniem (a nawet odczuwaniem).\nI bynajmniej nie piszę tego z wygórowanej pozycji „znawcy sztuki”, za którego się nie uważam (jestem bardziej jej amatorem), choć poświęcam sztuce sporo czasu i swojego zainteresowania. Mimo wszystko jest ona dość ważnym elementem mojego życia. Stąd pewnie moje zaangażowanie – przejęcie się tym tematem.\n9 października, 2012 o 7:00 am\nkulturoznawcy wskazują z uporem na gatekeeperów, bramkarzy – selekcjonerów, którzy na różnych poziomach decydują co jest dobre a co nie. Kultura nie ma charakteru anarchicznego, jest scentralizowana ale nie poprzez biurokratyczne decyzje, ale przez głęboko wbudowaną w ludzką psychikę potrzebę uzyskiwania potwierdzenia od „fachowców” że to co się lubi jest dobre. Galerie to miejsca „bramkowe”, podobnie filharmonie. Co się tam pojawi zyskuje status.\n9 października, 2012 o 11:18 am\nNiestety – zyskuje „status” często bez względu na swoją rzeczywistą wartość artystyczną.\nKultura nie może mieć charakteru anarchicznego (byłby to oksymoron), ale niestety sztuka jakiś czas temu nabrała cech anarchistycznych (bo skoro wszystko jest dozwolone i wszystko może być sztuką… etc.) – normy i kanony w sztuce przestały działać, przestały cokolwiek znaczyć. Tym sposobem pojęcie sztuki straciło swój sens.\n9 października, 2012 o 4:51 pm\nwąż zjada własny ogon, niestety. Ja we współczesnych trendach nie widzę anarchii, raczej rewolucję, bowiem nawet nowe „normy” i „kanony” nie są zapisem chaosu, ale po prostu starymi normami i kanonami tyle, że zdewastowanymi, odwróconymi, wypaczonymi. Nowe trendy mają nowych papieży, więc zamiast anarchii mamy rewolucję: detronizację starych i intronizację nowych.\n9 października, 2012 o 5:12 pm\nJa nie pisałem, że szuka nowoczesna jest anarchią, ale że nabrała cech anarchistycznych. Zresztą, czysta anarchia jest czymś niemożliwym – jest abstrakcją, utopią, rojeniem, złudzeniem… Bowiem nawet najbardziej zagorzali anarchiści mieli swoich „papieży” i podporządkowywali się – chcąc nie chcąc – jakimś regułom (choćby miałby to być brak reguł ;))\nMiałem na myśli właśnie owo – jak piszesz – zdewastowanie, odwrócenie, wypaczenie…\nRewolucja? Zgadzam się. Ale rewolucja mająca zbyt wielu „wodzów” też przypomina anarchię: szarpaninę w różne strony – wydzieranie dla siebie jakiejś przestrzeni, możliwości manewru. Siłą rzeczy dawny porządek musi być w końcu zastąpiony przez nowy, także jeśli chodzi o artystyczną twórczość. Bo sztuka nie może jednak istnieć bez formy (dotyczy to nawet sztuki abstrakcyjnej), która jest warunkiem zarówno kreacji jak i percepcji.\n10 października, 2012 o 3:04 am\nracja, słusznie piszesz. Właściwie to zgadzamy się praktycznie w pełni… ;-)\n9 października, 2012 o 7:23 am\nEksperyment przypomina wersję z ariami operowymi na targowisku we Włoszech, ale i tamto miejsce i naród bardziej trafiony…trudno się nie zgodzić z głosami, że jednak metro to nie najlpeszy wybór – także ze względu na zagłuszające nadjeżdżające pociągi…a piękno można dostrzec wszędzie, choć każdy ma inną wrażliwość i inne kanony…\n9 października, 2012 o 11:22 am\nPociągi muzyki Bella nie zagłuszały: grał on przy wejściu do metra, w zakrytym pomieszczeniu o dość dobrej akustyce.\nPodejrzewam, że arie operowe (zwłaszcza te wykonywane przez profesjonalistów) na włoskim targowisku spotkałyby się ze znacznie większym „wzięciem” i uwagą ;)\nA różnice społeczne, narodowościowe? Zgoda – te również należałoby wziąć pod uwagę.\n9 października, 2012 o 7:32 am\nSam Joshua Bell stwierdził: „Bardziej zaszokowała mnie obojętność ludzi niż sama propozycja przeprowadzenia takiego eksperymentu […] Podczas koncertu, gdy na widowni ktoś kichnie lub komuś zadzwoni telefon, strasznie mnie to irytuje. Ale tutaj, moje oczekiwania szybko zostały stłamszone. Zacząłem doceniać każde spojrzenie rzucone w moim kierunku, każde, choćby najmniejsze, oznaki zainteresowania. Byłem naprawdę wdzięczny osobom, które wrzuciły do futerału banknot, zamiast monet.”\n9 października, 2012 o 11:25 am\nI to powiedział człowiek, który zarabia miliony ;)\nSwoją drogą Joshua wzbudził moją sympatię tym, że zgodził się na ten eksperyment (i naraził na niebezpieczeństwo swojego bezcennego, ukochanego Stradivariusa za $3.5 mln. wystawiając go na działanie metrowego powietrza ;))\n9 października, 2012 o 10:07 am\nhttp://www.youtube.com/watch?v=laGT9IB2bFo&feature=related – washington post opublikował tę wiadomość w IV 07 i zdążyła już ona zostać szeroko skomentowana, w tym na blogach.\nLogosie, tak więc też słyszałam, tylko że ja (swoim zwyczajem) uśmiechnęłam się szeroko.\nCzyż to nie kaowiec z Rejsie stwierdził, że lubimy to co znamy? Codziennie mijamy grających i śpiewających, to ‚zwyczajny’ krajobraz dużego miasta. Prawie nie reagujemy, jeśli nie znamy. A kto zna Bacha? :-)\nMając stosowną, wieloletnią praktykę oczywiście natychmiast wiem kto z zadania wywiązuje się znakomicie i jeśli ekshibicja jest tego warta zatrzymam się na pewno.\nSądząc z przytoczonej przez Marcusa wypowiedzi, tego typu doświadczenie jest dużo cenniejsze dla samego artysty niż dla słuchaczy. I dobrze, warto czasem zstąpić z Olimpu.\nI na koniec, nieczęsto już dziś prezentowane, a pokonywane z łatwością tempa, a także bajeczne, miękkie legata. „Lato” z „Czterech pór roku”, to już na pewno każdy zna :\n9 października, 2012 o 11:33 am\nPrzede wszystkim dziękuję za „Cztery pory roku” Vivaldiego, które – mimo przeraźliwej ich eksploatacji w popkulturze i zbanalizowania, nic nie straciły ze swojego piękna.\nTak, to jest sprawa sprzed kilku lat ale jakoś umknęła mojej uwadze. Na ten tekścik trafiłem dzisiaj w internecie i dość spontanicznie (na dobre i na złe ;) postanowiłem zrobić go tematem mojego kolejnego wpisu. Bo tak jakoś skojarzyło mi się to z moją wizytą w MoMie i z tym, co tam zastałem. A może doszło jeszcze do tego moje zmęczenie tłumem?\nPS. Oby szeroki uśmiech jak najczęściej gościł na Twojej twarzy :)\nostatnio też zamieściłam link odsyłający do tej „sprawy”, pisałam podobnie jak ty. i jeden głos skutecznie mnie otrzeźwił. ano, nie ma czasu na zatrzymywanie się nawet przy najlepszych muzykach, bo jednak gonienie jest, wbrew temu, co się nam wydaje, uzasadnione. napisałam mi to koleżanka z paryża. chodzi o to, że przy metrze często ma tam mnóstwo zdolnych ludzi grających na instrumentach, śpiewających. ale ona, choć z wykształceniem muzycznym i wrażliwością, wybiera niespóźnienie się na metro i pociąg, i znowu pociąg, i oglądanie własnego synka, którego widzi jakieś 2 godziny w ciągu dnia. bo pracuje. myślę, że tak to już jest i tak to już będzie.\n9 października, 2012 o 3:36 pm\nNo właśnie. W sumie oglądanie własnego synka jest nawet ważniejsze od tego by nie spóźnić się do pracy i nie podpaść swojemu szefowi ;)\nAle to tylko jeszcze jeden dowód na to, że wszyscy poruszamy się w jakichś mentalnych „kanałach”, które narzucają nam konkretne schematy zachowań. Moim zdaniem warto jest jednak owe schematy przełamywać.\n9 października, 2012 o 4:12 pm\nz pewnością. tylko czasami wybory bywają trudne. przynajmniej z pozoru :)\n9 października, 2012 o 4:58 pm\nWłaśnie! A pozory mylą ;)\n10 października, 2012 o 7:48 am\nPrawda jest taka, że rozwój duchowy nie idzie w parze z rozwojem umysłowym, cała nasza cywilizacja sprawia, że to wszystko co nas otacza nabiera zupełnie innego znaczenia.\n10 października, 2012 o 8:57 am\nA co to jest „rozwój duchowy”?\n10 października, 2012 o 10:10 am\nChodzi o wzbogacanie swojego wnętrza – swoistą kultywację naszej psychiki (utożsamianej zwykle z tzw. życiem wewnętrznym).\n10 października, 2012 o 2:51 pm\nz dużej chmury mały deszcz, tak bym to nazwał. Dobrze się składa, że napisałeś o sztuce, bo można przywołać tutaj Oscara Wilde’a i jego poglądy (życie naśladuje sztukę, sztuka naśladuje życie), Gombrowicza, którego Ferydurke w swój przewrotny sposób mówi o sztuce (próba określenia formy).\nTemat sztuki to tak rozległy temat, że można potraktować Twój tekst jako prowokacje do dyskusji (?) :) Mówisz dużo o „uznaniowości” (w tym kontekście sztuki nowej, klasycznej itd.), która to de facto dotyczy wszystkich sfer w życiu.\nZejdę na bardziej przyziemne stwierdzenia i posłuże się jedną obserwacją i truizmem. Zarzucją Tobie Logosie „renesanowość” widzenia sztuki, a ja myśle – wbrew dzisiejszym utyskiwaniom – że kanon (w sztuce) służy(ł) właśnie do tego, aby dyskutować o jakiś dziełach, bo tylko w dyskusji, w ciągłym mówieniu można sobie wyrobić wrażliwość na sztukę. Oczywiśćie, druga strona medalu to „wpływy” drugiej osoby, ale bez tych też w sumie byśmy nic nie znaczyli (w sensie kulturowym). A truizmem niech będzie fakt, że do sztuki wymagana jest cierpliwość.\nJeśli szef zna Joshua Bella, to na pewno nie mielibyśmy poroblemu z wytłumaczeniem spóźnienia w pracy, o tyle jego przełożony nie musi go już znać i tutaj powstaje kłopot ;)\nNo właśnie, mogłaby istnieć jakaś sztuka bez człowieka? Chyba nie…\n10 października, 2012 o 3:50 pm\nWracam do tych kanonów sztuki z uporem maniaka bo zdaję sobie sprawę, że właśnie one stanowią punkt odniesienia, bez którego wszelka dyskusja o sztuce jest niemożliwa (bo samo pojęcie sztuki traci wtedy swój sens). A generalnie rzecz biorąc we współczesnej sztuce dotychczasowe kanony (normy) zostały zniesione (lub rozbite) w imię (moim zdaniem fałszywie rozumianej) wolności artystycznej. Tym sposobem wolność zamieniła się w dowolność a to z kolei w pewien rodzaj rozwolnienia (dzięki czemu do galerii i muzeów zaczęło trafiać dosłownie wszystko: począwszy od muszli klozetowej, przez wszelkiego rodzaju śmieci i złom, po zupełnie nieczytelne bohomazy (lub zgoła puste płótna). Osobną działkę stanowi cała masa niedorzecznych instalacji lub jednorazowych pomysłów tak często banalnych, że aż rozbrajających.\nPiszesz, że zarzucają mi „renesansowość”. No właśnie, to co jeszcze nie tak dawno byłoby powodem do chluby, teraz staje się zarzutem. Czy ja się mam wstydzić otwarcia na człowieka, zamiłowania do piękna i harmonii, szacunku dla mistrzostwa, skłonności do ustalenia (i respektowania) pewnych kanonów estetycznych, respektu dla klasyki… etc. ?\nAle przecież moje postrzeganie sztuki nie jest tylko „renesansowe”, bo doceniam także znaczenie w niej np. brzydoty, spontaniczności, poszukiwanie nowych dróg… Równie dobrze mogę się zachwycać harmonijną i doskonałą kreską Rafaela, co ekspresyjnie drapieżnym szkicem Egona Schielego, albo delikatnym sfumato Leonarda i prowokacyjną kontrastowością płócien Maneta, Degasa czy Tulouse-Lautreca… Jednym z najbardziej cenionych przeze mnie malarzy malarzy jest np.Van Gogh – artysta raczej odległy od klasycznego zrównoważenia, a przecież człowiek będący artystą par excellence. A przy tym wielkim humanistą.\nPojęcie sztuki z konieczności zawężamy do naszego ludzkiego świata. Sztuka jest elementem kultury, której twórcą jest właśnie człowiek. Poza naszym światem, czyli bez ludzkiej perspektywy – sztuka przestaje istnieć (bo nie ma wtedy ani twórcy ani odbiorcy). No chyba że weźmiemy pod uwagę perspektywę boską ;)\n11 października, 2012 o 4:17 am\nOd czasu do czasu zatrzymuję się przy budynkach i podziwiam ich fasady, zarówno tych wyremontowanych i jak i tych będących w mizernym stanie technicznym. Często we wnękach znajdują się rzeźby lub płaskorzeźby. Kiedyś podszedł do mnie jakiś pan i zapytał mnie na co się patrzę, odpowiedziałem że na fasadę, elewację budynku. Na to on odparł, że to tylko ściana.\nA historię skrzypka pamiętam z mediów. Wrażliwość ludzka ulega degradacji, ale myślę że do pewnego poziomu, po przekroczeniu którego zacznie się odradzać.\n11 października, 2012 o 8:01 am\nDobrze, że nie musiałeś pędzić wtedy do pracy ;)\nIstotne jest to, abyśmy umieli postrzegać otaczający nas świat w sposób bardziej świadomy i uważny – wyłapywać z niego to, co może być dla nas interesujące – co może nas zachwycić, zaintrygować, zainspirować… I nie zawsze musi to być piękno, harmonia i dobro ;)\nI rzeczywiście: wrażliwość ludzka ulega fluktuacji. Dobrze by jednak było aby nie stępiła się permanentnie.\n11 października, 2012 o 6:56 am\nJa bym jednak dyskutowal z toba Amicusie. Kazda rzecz moze byc sztuka, nawet puste plotno, bo ma swoja strukture, kolor, napiecie itd. Wszystko zalezy od tego jak bardzo jestesmy nastawieni na percepcje czegokolwiek jako sztuki wlasnie. Pusta szklanka, obserwowana przez dluzszy czas, moze wywolac tak samo wiele emocji jak np. obraz Matejki. A jesli chodzi o Joshue Bella grajacego w metrze, to jako akcja marketingowa z cala pewnoscia byl to sukces, ale jako eksperyment? Wniosek jest tylko taki, ze ludzie w metrze sie spiesza. Zeby to stwierdzic nie potrzeba znanego muzyka ani skrzypiec za kilka milionow dolarow. To widac golym okiem.\n11 października, 2012 o 8:24 am\nNo tak miziole, ale Ty piszesz o pewnym mechanizmie psychologicznym człowieka (dotyczącym percepcji rzeczywistości), który wg mnie niekoniecznie musi mieć cokolwiek wspólnego ze sztuką. Równie dobrze możesz postawić kropkę na pustej kartce papieru i próbować wprowadzić się w trans, w którym zacząłbyś się ową kropką zachwycać, uznając ją za arcydzieło. Moim zdaniem, to nie jest sztuka – bo nie wszystko jest sztuką. Tutaj nasze opinie się rozchodzą.\nZresztą, mogę tu przytoczyć fragment tego, co kiedyś napisałem a co porusza dokładnie kwestię, którą podniosłeś w swoim komentarzu:\n„Zdaję sobie sprawę z tego, że można godzinami wpatrywać się np. w akwarium, w wodę, w drzewo, w mur, cegłówkę, w jeden punkt, plamkę albo – dajmy na to – w białe cyferki namalowane (ledwie widocznie) na białym płótnie. I wymyślać sobie Bóg wie co… Bynajmniej nie uważam, że samo w sobie jest to czymś złym (w końcu uznać to można za jeden z rodzajów medytacji), jednak sprawy zaczynają wyglądać inaczej, kiedy taką sytuację rozpatrzymy w kontekście odbioru sztuki. Bo według mnie natrafiamy tu na jeden z zasadniczych problemów związanych z percepcją “dzieł” sztuki współczesnej, którym są: nadinterpretacja, swoista nadbudowa myśli, przydawanie znaczenia czemuś, co znaczenia nie ma (albo ma znaczenie zupełnie inne). I czyni się tak bez względu na to, czym w rzeczywistości dany obiekt (sztuki?) jest, jaką ma treść, czy też wartość artystyczną (którą i tak ustala się dziś dowolnie i arbitralnie – bo uniwersalne kryteria wartościowania sztuki uleciały wraz z postmodernizmem i przestały istnieć). Dla mnie jednak ciągle czymś najważniejszym pozostaje samo dzieło sztuki, a nie to co wokół niego się nawarstwia. (Czyli w samym dziele sztuki nadal szukam punktu zaczepienia, a nie w ezoteryce tego, co ktoś sobie o nim pomyśli.) Uważam, że weryfikacja znaczeniowa jest możliwa tylko wtedy, jeśli odniesiemy się do dzieła, a nie do jego interpretacji i wartości naddanej. Oczywiście, że o – dajmy na to – czarnej kropce na białym tle można spisać tomy. Ale w tym tumulcie znaczeń i asocjacji sama czarna kropka przestaje mieć jakiekolwiek znaczenie – równie dobrze mogłoby jej w ogóle nie być, a my nadal podniecalibyśmy się tym, co byśmy sobie o tej kropce pomyśleli. Zresztą, zamiast kropki mogłoby być cokolwiek innego – tak więc, jeśli uznamy, że wszystko jest sztuką, to samo pojęcie sztuki przestaje mieć sens. I tym oto sposobem wszyscy znaleźliśmy się (a raczej zagubili) w kropce.\nNiedawno przeczytałem gdzieś następującą opinię: “… nieważne jakich środków użyła artystka, jakie kierowały nią pobudki. Liczy się efekt (w moim wypadku lawina pytań), jaki wywołała.” Dla mnie jednak nadal ważne jest to, jakich artysta używa środków, i jakie są jego pobudki… Nadal ważny jest dla mnie warsztat artysty, jego wiedza, wrażliwość, biegłość, mistrzowskie opanowanie formy, treści jakie chce nam przekazać, jego przesłanie, mądrość, intencje… Jeśli tego nie będziemy cenić (poważać), jeśli to staje się nam obojętne – to tak jak byśmy nie cenili samego artysty, (który to wszystko sobą reprezentuje, który tym wszystkim jest, który przez to wszystko wyraża swoją sztukę… etc.) Wtedy rzeczywiście najważniejszy jest pomysł. I nieistotne nawet staje się to, czy ten pomysł jest banalny, mądry czy głupi – tylko to, jakie reakcje (emocje) w nas wywołał. Tym sposobem, według mnie sztuka przestaje istnieć – zamienia się w koncept, jakiś impuls, psychologiczny gadżet, nowinkę, kuriozum… A my reagujemy jak dzieci (czyli infantylnie), które mają radochę już wtedy, kiedy ktoś zrobi do nich głupią minę, albo kiwnie zabawnie paluszkiem. Tylko czy to będzie świadczyć o naszych genialnych zdolnościach aktorskich? Czy też raczej o potrzebie śmiechu u dziecka, które może się śmiać z byle czego?”\n11 października, 2012 o 12:47 pm\nAleż Logosie udawadniasz właśnie, że sam odbiorca tworzy dzielo sztuki.\n11 października, 2012 o 2:07 pm\nNie Torlinie, dzieło sztuki tworzy nie odbiorca a jego twórca (no cóż, doszło do tego, że muszę udowadniać to że koń nie jest krową, tylko koniem).\nA przecież tego nie trzeba udowadniać, bo to jest oczywiste. Widzę, że mnie nie zrozumiałeś. Mnie chodzi o coś wręcz przeciwnego: cały czas chcę podkreślić, że przede wszystkim liczy się (najważniejsze jest) samo dzieło sztuki.\nMoże przeczytaj uważniej to co napisałem. Np. tutaj:\n„Dla mnie jednak ciągle czymś najważniejszym pozostaje samo dzieło sztuki, a nie to co wokół niego się nawarstwia. (Czyli w samym dziele sztuki nadal szukam punktu zaczepienia, a nie w ezoteryce tego, co ktoś sobie o nim pomyśli.) Uważam, że weryfikacja znaczeniowa jest możliwa tylko wtedy, jeśli odniesiemy się do dzieła, a nie do jego interpretacji i wartości naddanej.”\n„Niedawno przeczytałem gdzieś następującą opinię: “… nieważne jakich środków użyła artystka, jakie kierowały nią pobudki. Liczy się efekt (w moim wypadku lawina pytań), jaki wywołała.” Dla mnie jednak nadal ważne jest to, jakich artysta używa środków, i jakie są jego pobudki… Nadal ważny jest dla mnie warsztat artysty, jego wiedza, wrażliwość, biegłość, mistrzowskie opanowanie formy, treści jakie chce nam przekazać, jego przesłanie, mądrość, intencje… Jeśli tego nie będziemy cenić (poważać), jeśli to staje się nam obojętne – to tak jak byśmy nie cenili samego artysty, (który to wszystko sobą reprezentuje, który tym wszystkim jest, który przez to wszystko wyraża swoją sztukę… etc.) Wtedy rzeczywiście najważniejszy jest pomysł. I nieistotne nawet staje się to, czy ten pomysł jest banalny, mądry czy głupi – tylko to, jakie reakcje (emocje) w nas wywołał. Tym sposobem, według mnie sztuka przestaje istnieć – zamienia się w koncept, jakiś impuls, psychologiczny gadżet, nowinkę, kuriozum…”\n20 października, 2012 o 5:10 am\nMiziole, ja bym jednak z Tobą dyskutowała, bo czy jednak „Każda rzecz może być sztuką”?\nNie tak dawno temu młody, a już cieszący się renomą, polski dyrygent Piotr Rubik stwierdził w programie TV (raz na pół roku oglądam i byłam naocznym świadkiem :) ), że nuty nie są po to by stały w określonym porządku na pięciolinii, lecz by były przez nas nucone, by umiały na nas oddziaływać. Naprawdę sądzisz, że każdy artefakt jest sztuką?\nPS Czytałam Twój ostatni post, ale jak zwykle „lecę na nos” i nie mam siły na komentowanie. Jednak jak zwykle dzięki za celne i cenne uwagi i pewną dozę dobrego humoru. Jak zwykle pozostaję pod Twoim wielkim wrażeniem. Buźka :)\n12 października, 2012 o 5:03 am\nJa uwazam, ze z dzielem sztuki mamy do czynienia wtedy kiedy spelnione sa trzy warunki: Tworca, idea i odbiorca. Nie ma oczywiscie przeciwwskazan zeby tworca sam byl jedynym odbiorca, co zreszta ma czesto miejsce ( wiem cos o tym :-)\n12 października, 2012 o 10:34 am\nJednak nie L.A. i Miziole, to nie jest jednaj tak.\nArtysta coś sobie tam programuje w głowie, przelewa to na materiał, kartkę papieru czy błonę (wiem, wiem – dawniej) i wydaje mu się, że tworzy arcydzieło. Czy ja muszę się z tym zgodzić? Otóż nie. I nawet słynny i świetny artysta tworzy gnioty jak Woody Allen.\nPiszesz: „liczy się samo dzieło sztuki”. I któż ocenia klasę tego dzieła? Ja? Ty? Międzynarodowe gremium? Komisja? Skąd wiadomo, że jest to arcydzieło? I co najważniejsze, dla Ciebie to może być arcydzieło, a dla mnie to może być gniot. Nie znoszę Abakanowicz, dla mnie to jest zerowa artyystka – a Ty możesz mieć inne zdanie. To samo mówię o Kieślowskim, którego Ty lubisz.\nMnie się wydaje, że konflikt między nami powstał na ugorach polszczyzny, która potrafi być niejednoznaczna i mało prezyzyjna („wynajmę mieszkanie”). W tym wypadku piszesz: „dzieło sztuki tworzy nie odbiorca a jego twórca”, Ty zapewne słowo „tworzy” rozumiesz jako czynność fizyczną malowania, pisania czy filmowania, ja zaś słówko „tworzy” rozumiem jako „kreuje” i nie daj Boże, aby sami artyści o tym decydowali.\n12 października, 2012 o 2:30 pm\nmiziole, oczywiscie: mowienie o sztuce ma sens, jesli rozpatrujemy ja w relacji tworca – dzielo – odbiorca.\nTorlinie, oczywiscie: mowienie o sztuce ma sens, jesli przyjmiemy pewne kanony, punkty odniesienia – umowimy sie co do znaczenia pewnych pojec. Dawniej istnialy dosc jasne kryteria, dzieki ktorym ustalano czy cos jest sztuka, czy nie jest. Teraz tego nie ma (Rozbil to modernizm – co samo w sobie nie musialoby byc jeszcze czyms zlym. Zamieszanie powstalo, gdy zniesiono dotychczasowe kanony i kazdy zaczal robic co chce – i wszystko zaczeto uwazac za sztuke. I z takim stanem rzeczy mamy do czynienia do dzisiaj.)\n14 października, 2012 o 2:40 pm\nPozwoliłem sobie skopiować Pańską notkę, którą jak rozumiem i Pan wynalazł w czeluściach sieci. Jeśłi naruszyłem czyjeś dobra, prosze mnie o tym poinformować.\n16 października, 2012 o 5:43 pm\nChyba jednak nie naruszyliśmy żadnych dóbr: notka opierała się na artykule z „Washington Post”, do którego link we wpisie został zamieszczony.\n16 października, 2012 o 4:22 pm\nKazdego dnia a raczej nocy w jednym z najwiekszych miast Niemiec nikt nie zwraca uwagi na bezdomną kobietę, ktora sypia na schodach prowadzących z metra do pociągu podmiejskiego.\nPytam, co to jest wolność? Czy życie tej kobiety, czy tłumu, który idzie jak stado już niczemu się nie dziwiąc. Ja też nie zrobiłam nic, dlaczego? Uszanowałam jej wolność?\n16 października, 2012 o 5:55 pm\nWłaśnie – dziwimy się, że tłum nie zauważa piękna, a przecież nie zauważa on również czegoś znacznie cenniejszego i ważniejszego: cierpiącego człowieka.\nPS. Nie wydaje mi się, że nie zwracanie uwagi na bezdomnych wynika z naszego poszanowania ich wolności. Ono wynika przede wszystkim z naszej obojętności.\n20 października, 2012 o 4:03 am\nNie byłam i nie jestem obojętna, ale lęk przed skutkami moich reakcji na dany fakt powściąga mnie, nie jestem w stanie pomóc tej kobiecie. Powiedz co Ty byś zrobił jako publicysta, by zareagować? Nie sądzę by nikt nie interweniował już w jej sprawie. Policji w Monachium jest dość, sprawdzają bardzo często, dlaczego ona pozostaje na „wolności”?\n20 października, 2012 o 4:20 am\nZwyczajnie boisz się wziąć na siebie odpowiedzialność za Nią. Będziesz musiała chodzić po urzędach, pisać pisma, będziesz musiała poświęcić swój czas na nadmiar którego nie narzekasz, może nakarmić i przenocować u siebie, a Ty masz swoje poukładane i pachnące życie …. Nie krytykuję, bynajmniej, sama miewam takie dylematy. Przecież płacisz podatki, opłacasz czyjeś obowiązki i swoje sumienie, skąd więc ten dyskomfort …\n28 października, 2012 o 1:41 pm\nNiedawno byłam na koncercie, gdzie odniosłam przemożne wrażenie, że publiczność bardziej chce się popisać tym, jaką to jest fajną publicznością, niż posłuchać, nota bene rewelacyjnej, muzyki, bo oklaskiwano tam wszystko i nic, a nie do końca reagowano na to, co robią na scenie muzycy. Wot, przyuczenie do kultury.\n[W metrze sama mogłabym się nie zatrzymać – dla mnie to punkt przejściowy, który chcę jak najszybciej opuścić. W ogóle przy muzykach ulicznych staję rzadko, musi utwór czy wykonanie przyciągnąć moją uwagę, a nie jest to łatwe, jeśli gdzieś pędzę-lęcę.]\n29 października, 2012 o 7:52 am\nChodzi chyba o to, aby – będąc zwłaszcza w tłumie – zdobyć się na indywidualny, osobisty odbiór sztuki. Człowiek, poddając się fali tłumu, zachowaniu zbiorowemu, przestaje być sobą, działa niejako na komendę, bezrefleksyjnie, zwyczajowo, odruchowo…\nPS. Może jednak warto czasem zwolnić w tym naszym pędzie i lataniu? ;)\n« ZAKAZYWAĆ CZY FOLGOWAĆ? (co się plecie w kajecie – zapiski IV)


Fotel ALBA z nagrodą Red Dot Award 2018 | biznes.meble.pl\nFotel Alba marki TON został uhonorowany prestiżową nagrodą Red Dot Award 2018. Alba zwyciężył w kategorii Product Design.\nAutorem projektu jest Alexander Gufler (fot.2 pierwszy z lewej), który dla marki TON zdobył nagrodę Red Dot już po raz drugi. Po raz pierwszy w 2011 roku - za projekt fotela Merano.\n„Współpraca z Alexem idzie nam doskonale. Produkty powstające w jej efekcie stanowią idealną równowagę wzornictwa i funkcjonalności. Wynika to zapewne z faktu, że Alex sam opracowuje w swoim studio funkcjonalny prototyp. To rozwiązuje wiele problemów technologicznych i podczas dwuletniego procesu wdrożenia możemy się skupić na jakości produkcji ”, powiedział dyrektor marketingu TON Jan Juza.\n„Nasza marka jest znana z perfekcyjnej pracy z drewnem. Szereg nagród w kraju i za granicą, które otrzymaliśmy za kolekcję Alba, dowodzi że ten sam wysoki poziom uzyskujemy tworząc meble tapicerowane. W dużym stopniu jest to zasługą naszych kolegów z wydziału tapicerowania”, dodał Juza.\nKilka słów o fotelu Alba\nAlba łączy ponadczasowość z wieloma świeżymi detalami. „Kolekcję definiuje kształt siedziska i piramidalna podstawa, wykonana z litego drewna. Do tego mocowane jest oparcie, które sięga nietypowo, poniżej dolnej krawędzi siedziska" opisuje projektant Alexander Gufler. Oprócz ciekawego designu Alba oferuje również najwyższy komfort. Pod materiałem tapicerskim ukryte są sprężyny kieszonkowe zatopione w piance PUR. Ta technologia, stosowana dotąd w materacach ortopedycznych, pozwala utrzymać kształt i wytrzymałość siedziska nawet podczas intensywnego użytkowania. Alba to produkt pasujący nie tylko do naszych mieszkań, ale również do restauracji lub hoteli.\nTagi: design biznes.meble.pl, fotel alba zwycięzcą w kategorii product design, kilka słów o fotelu alba, marka ton, piramidalna podstawa z litego drewna w fotelu alba, projekt alba - alexander gufler, red dot dla fotela alba by ton\nFotel CHIPS by TON zdobył swoją pierwszą nagrodę!\nDOVEL by TON + ANIX\nGood Design dla kolekcji ALBA


Capall Mara: stycznia 2012\nEchh... naszła mnie dłuższa przerwa od tego bloga. Natłok spraw nie pozwala mi się nim odpowiednio zająć, za czym idzie zmniejszona częstotliwość wrzucania tu czegokolwiek.\nAle dziś chciałabym pokazać coś dziwnego. Podczas jednych z dłubań wyszła taka oto bransoletka. Widać mocno wpadłam w wir steampunkowy i nie chcę z niego wychodzić ;)\nA to w ramach wspomnień po moich działaniach w metodzie wire-wrappingu. Wisior, który zwykłam nosić na długim łańcuszku.\nCoś z innej paki. Jakiś czas temu brałam udział w steampunkowym plenerze fotograficznym. Na ową zabawę należało przyjść we własnej stylizacji i oto przedstawiam jej fragment. Wykonałam maskę, która miała z wyglądu przypominać mechanicznego tygrysa wykutego z brązu. Jestem z niej wręcz okrutnie zadowolona. Pochłoneła dużo pracy a efekt był ponad moje oczekiwanie. Poniżej zdjęcia samej maski... a jeszcze niżej maska na mej twarzy na zdjęciach fotografów z pleneru.


„TP”, Nr 33 (2823), 17 sierpnia 2003, http://www.tygodnik.com.pl/tp/2823/kultura04.php\nO dziele Krzysztofa Meyera\nMuzyka między dźwiękami\nIstnieją trzy główne sposoby poznania nowej muzyki. W pierwszym to ona zdobywa, nie pytając o zdanie, porywa i zachwyca, nie zostawiając cienia wątpliwości. W drugim odrzuca już przy pierwszym spotkaniu. W trzecim wreszcie zbliżenie następuje powoli: pierwszym odruchem jest pytanie. Tak właśnie jest u mnie z muzyką Krzysztofa Meyera.\n1. Urodził się w Krakowie 11 sierpnia 1943 roku. Pierwsze muzyczne nauki dawał mu ojciec, lekarz z zawodu; regularną edukację rozpoczął w wieku 5 lat w prywatnej szkole Krystyny i Jana Wobożilów, później u Haliny Ekierówny. Dla rozwijającej się dziecięcej wrażliwości ważne były także domowe koncerty odbywające się w rodzinnym domu na krakowskich Dębnikach, organizowane przez babkę kompozytora, pianistkę Stanisławę Abłamowicz-Meyerową (grywano na nich kameralne dzieła Mozarta, Beethovena, Schuberta czy Brahmsa). Podobno po wizycie w krakowskiej Filharmonii (Bolesław Woytowicz grał "Koncert fortepianowy c-moll" Mozarta) mały Krzyś wystukał na domowym instrumencie pierwszy temat koncertu, ujawniając wybitny słuch i niesłychaną muzyczną pamięć.\nNastępnie była nauka w szkole i liceum muzycznym, gra na organach w kościele św. Stanisława Kostki; lekcje kompozycji u Stanisława Wiechowicza (do śmierci profesora w 1963) oraz Krzysztofa Pendereckiego, którego Meyer był jednym z pierwszych studentów; spotkania z Nadią Boulanger w Krakowie i Fontainebleau. Pierwsze wykonania - "I Symfonii" na Krakowskiej Wiośnie Muzycznej w 1964 roku oraz "I Kwartetu smyczkowego" na Warszawskiej Jesieni w 1965 roku ("Krzysztof Meyer za kilka lat będzie poważną konkurencją dla naszych największych znakomitości kompozytorskich" - mówił wówczas Jan Weber); wreszcie dwie - może najważniejsze w muzycznym życiorysie Meyera - przyjaźnie: z Witoldem Lutosławskim oraz Dymitrem Szostakowiczem.\n2. O muzyce Szostakowicza pierwszy opowiedział mu Wiechowicz. To była fascynacja, która pojawiła się na dodatek w momencie kryzysu i zniechęcenia. Meyer zdobył adres Szostakowicza, zrobił odbitki swoich utworów i wysłał je wraz z listem. Odpowiedź przyszła szybko: "Musisz pisać, rzucenie kompozycji byłoby grzechem". Nastąpiło pierwsze spotkanie i początek wieloletniej przyjaźni. Spotykali się wielokrotnie. W szkicu Leszka Polonego czytamy: "kilka dni przed śmiercią Szostakowicza Krzysztof Meyer otrzymał od niego dramatyczny list, świadczący o zupełnym załamaniu się kompozytora... Później przyszła wieść o zgonie. Krzysztof Meyer wyjechał na pogrzeb. Po powrocie nastąpiło metafizyczne wydarzenie: w domu czekał jeszcze jeden, przedśmiertny list Szostakowicza".\nPozostały wspomnienia, zapiski, szkice (choćby "Res Publica" 1990 nr 1-2, 1992 nr 10), świetna monografia o twórczości rosyjskiego kompozytora (uznana w 1994 r. we Francji za najlepszą publikację poświęconą Szostakowiczowi), listy. Choćby ten od Nadii Boulanger z sierpnia 1975 roku: "Drogi Krzysztofie, czuję i rozumiem ból, jaki sprawiła Panu śmierć Pańskiego przyjaciela. Całym sercem myślę o Panu i o tym wszystkim, co chciałabym Panu powiedzieć, gdybym miała po temu możliwość. Jestem z Panem w tej próbie, która dotknęła nas wszystkich, Pana jednak szczególnie".\nPozostała także niezwykła opera podwójnego autorstwa: "Gracze" według Gogola. Szostakowicz ukończył tylko pierwszy akt i 40 minut muzyki, Meyer dopisał kolejne półtorej godziny - oczywiście "w duchu" i stylu rosyjskiego kompozytora. Po gościnnym spektaklu premierowej inscenizacji z opery w Wuppertalu podczas Warszawskiej Jesieni w 1983 roku notował "Ruch Muzyczny": "stopień podobieństwa jest bardzo wysoki. Ale nie można odbierać tego dzieła jako nowego w twórczości Meyera. Być może kompozytor, podejmując ambitną próbę, musiał na ten czas wyzbyć się części własnej tożsamości".\n3. "Gracze" to hołd, znak fascynacji, szacunku, nawet miłości (czyż ideałem miłości nie jest wyzbycie się "ja" na rzecz "my"?). Wyrazem fascynacji jest również "Hommage ŕ Johannes Brahms" napisany w 150. rocznicę śmierci niemieckiego kompozytora: główny motyw zbudowany jest z liter nazwiska (B-re-a-h-mi-si), początek to cytat z "I Symfonii". W 1977 roku powstała "Symfonia D-dur w stylu Mozarta": napisany od początku do końca ręką i uchem Krzysztofa Meyera żart, w który przed poznańskim prawykonaniem w prima aprillis wtajemniczony został jedynie dyrygent Renard Czajkowski. Sytuacja powtórzyła się jeszcze podczas zebrania w PWM, a gdy okazało się, że to jednak Meyer, a nie Mozart - wielce zdziwiony był nawet Mieczysław Tomaszewski.\nPoza "Symfonią w stylu..." w spisie utworów znajdziemy także "Canto Amadei" (fuga z "Requiem", fragmenty "Eine kleine Nachtmusik" czy "Symfonii g-moll"), zabawę w Boccheriniego "Caro Luigi" czy "Concerto retro" - stylizację na barokową muzykę instrumentalną. Poza "Graczami" - jeszcze dwie opery: "Cyberiadę" (według opowiadań Stanisława Lema, premiera w Wuppertalu 1986) oraz "Klonowych braci" (według sztuki Eugeniusza Szwarca, premiera w Teatrze Wielkim w Poznaniu 1990). Najważniejszą grupę utworów stanowią symfonie (właśnie powstała "Siódma", z długim adagio...), koncerty (skrzypce, wiolonczela, trąbka, fortepian, flet, klarnet), utwory kameralne, wśród nich dziesięć kwartetów smyczkowych.\nKrzysztof Meyer nie tylko komponuje, także pisze. W "Tygodniku Powszechnym" zastanawiał się niedawno, czym jest współczesność w muzyce i bronił muzyki XX wieku przed likwidatorskimi zapędami Stefana Riegera ("Sztuka jest wielką tajemnicą, która wzbogaca doświadczanie życia, poszerza spojrzenie na świat, pogłębia wrażliwość. Lecz nic z niej nie zrozumiesz, jeśli nie podejmiesz wysiłku, by odczytać jej szyfr, czasem nawet zasłonięty przed samym twórcą"). Ważny jest tekst "Forma muzyczna w aspekcie psychologicznym", w którym kompozytor daje skondensowany wykład na temat formy jako procesu dramatycznego, zbudowanego z kilku faz: inicjalnej (pierwsze informacje, wprowadzenie w klimat), zasadniczej (z reguły główna myśl, kształtująca dalszą percepcję), przejściowej (przynoszącej odprężenie: "ludzie podobnie reagują: poprawiają się w fotelach, kaszlą jak na komendę"), szczególnej ważności (punkty kulminacyjne) oraz końcowej (poczucie dopełnienia formy).\n4. "Muzykę tworzy przede wszystkim to, co znajduje się pomiędzy dźwiękami (napięcia), a nie jedynie dźwięki - mówi kompozytor. - Muzyka jest pewną historią opartą o dźwiękowe relacje przyczynowo-\n-skutkowe". Pięknymi historiami są zwłaszcza kwartety smyczkowe. Pierwsze są świadectwem poszukiwania własnego języka: jego logiki i organizacji (dodekafonia), postaci wewnętrznej (punktualizm, sonoryzm) i zewnętrznej (Tesi / Antitesi / Sintesi "Pierwszego"; Preludio interrotto / Ostinato / Elegia e conclusione "Czwartego").\nPełnia zaczyna się od "Piątego" (1977). Pięć części przechodzi jedna w drugą attaca; jednocześnie fazy odpowiadają idiomowi formy. Otwarciem jest ponad pięciominutowe solo wiolonczeli (to ona będzie miała decydujący głos w całości), zarysowujące kształty motywów i doznań. W fazie zasadniczej w spotkaniu uczestniczą wszystkie instrumenty: łańcuchy dramatycznych akordów przedzielają krótkie kołowania, wiolonczela wchodzi w spór z pierwszymi skrzypcami, mimo pozorów uspokojenia kłótnia zatacza coraz szersze kręgi. Oddech (faza przejściowa) jest krótki i rozgrywa się w wysokich przestrzeniach. Kulminacje są rwane, frazy początkowo budowane z kilku punktów, do głosu znów wraca wiolonczela. Dopełnienie jest zmysłowe i jasne, pełne afirmacji.\nCentrum "Szóstego" (1981) stanowi trzecia i ostatnia część: rozległe, niemal bezkresne "Lento", które rozgrywa się w miękkich współbrzmieniach. O idiomie "Siódmego" (1985) stanowi obsada: nie ma initium, od razu jesteśmy w środku zdarzeń. Część zasadnicza to duety i tria, kulminację stanowi gra wszystkich czterech instrumentów. Motywy są krótkie, współbrzmienia kąśliwe, wszystko odbywa się w ciągłym biegu, poprzez silne kontrasty (ppp / fff), by wydobyć dziwny, harmonicznie gorzki czterotaktowy quasi hymn, wreszcie rozpłynąć się w ciszy. "Ósmy" (1985) ma pięć aktów: skrajne części "Tranquillo" to zapowiedź dramatu i jego eteryczne zakończenie; centralne "Furioso" i "Drammatico" są tak pięknie intensywne, jak tylko to możliwe, kiedy dwanaście dźwięków walczy o pierwszeństwo, a każdy z instrumentów przeżywa dramat na swój niepowtarzalny sposób.\n5. Nie mniej intrygujące historie opowiadają symfonie. "Pierwsza" dzieje się głównie w świecie sonoryzmu; kontekst "Drugiej" ("Epitafium Stanisław Wiechowicz in memoriam", 1969) i "Trzeciej" ("Symphonie d'Orphée", 1972) tworzy słowo poetyckie: "Praca" Juliana Tuwima oraz "Orphée" Paula Valéry. "Czwartą" i "Piątą" dzieli okres sześciu lat (1973, 1979); wtedy właśnie dochodzi u Meyera do wyraźnej krystalizacji, umocnienia własnego muzycznego idiomu. Fundamentem staje się przemyślana i wyważona forma: Meyer pisze muzykę w oparciu o tradycję wielkich instrumentalnych form klasycznych, nasycając je indywidualną treścią i ekspresją. Ważny jest wewnętrzny ład, logika kontynuacji, dobór interwałów - pozornie dowolny, ale kształtowany wobec jednego i wybranego dźwięku centralnego.\nWnętrze "IV Symfonii" jest niesłychanie ostre i dramatyczne. Decyduje o tym nieustanny ruch; jakby maleńkie cząsteczki dźwiękowe zostały uwięzione w zamkniętej przestrzeni i odbijały się od siebie. Cały czas trwa walka, a na zamazanym tle co chwila pojawia się melodia (obój), która bezskutecznie próbuje zapuścić głębsze korzenie. W drugiej części instrumenty łączą się w dziwnym unisonie, bojowym niemal hymnie-krzyku (staccatissimo); w trzeciej groźną atmosferę potęguje fałszywa passacaglia, która wydaje się nigdy nie kończyć, a jednocześnie nie może się właściwie rozpocząć.\nProtagonistami "Piątej" są instrumenty smyczkowe; pięć części ma określony czas trwania, kulminacją jest ostatnia (12'50). Drugą otwiera mroczna melodia, w trzeciej niepokój rozbudzają agresywne wtręty skrzypiec, czwarta to kąśliwe scherzo. Wreszcie piąta: muzyka wyłania się z ciszy, jakby budziła się do życia. Główna melodia skrzypiec jest piękna i smutna. Nagle uzupełnia ją organowe niemal brzmienie pozostałych instrumentów - ciemny chorał rozpadający się na drobne dysonujące elementy. Rozpoczyna się kulminacja: wszystko narasta i potężnieje, rozproszone dotąd cząstki łączą się w melodie, by znów rozszczepić się na kilka planów. Koniec jest cichy.\nProgramowa "VI Symfonia "polska"" powstała na początku lat 80., jest komentarzem do wydarzeń stanu wojennego. Treść pierwszego rozdziału zawieszona jest pomiędzy stanem smutku a prymitywnym marszem, który dopełnia melodia "Boże coś Polskę"; ekspresja drugiego w gwałtowności i uporczywym ruchu nawiązuje do Szostakowicza; kulminacją trzeciego jest "Bogurodzica"; czwarty brzmi chwilami jak groteskowe scherzo, które zamyka "Rota" Feliksa Nowowiejskiego.\n6. Jedną z ostatnich kompozycji Krzysztofa Meyera jest "Stworzenie świata". Oratorium powstało na zamówienie EXPO 2000 w Hanowerze, uświetniając kongres ekumeniczny w Hildesheim. W libretcie ewangelicki pastor Gerhard Engelsberger wykorzystał między innymi początek Ewangelii Św. Jana, cytaty z Koranu i hinduskiej "Bhagavadgity" oraz czterowiersz Alberta Schweitzera. Co ciekawe, tekst powstał później, punktem wyjścia dla Meyera był kształt muzyczny: kompozytor od początku miał gotowe wyobrażenie dźwiękowe i szczegółową formę.\n""Stworzenie świata" - mówił - jest utworem, w którym przede wszystkim uwypukliłem element dramatyczny i liryczny, mało w nim natomiast epickości". To historia narodzin duchowego wymiaru człowieka, w którym refleksja - także nad samym sobą - jest motywem decydującym; piękny i gęsty poetycki niemal dyskurs ubrany w muzyczne kształty. Jedenastoczęściowa forma posiada charakterystyczny dla kompozytora układ napięć, oddechów i kulminacji. Ale mimo czysto muzycznego punktu wyjścia, nadrzędne w tym dziele jest słowo.\n"Stworzenie" ma dwa szczytowe punkty: V i VII część. Instrumentalne "Schweigen - Milczenie" to czyste morze dźwięków, zanurzone w ciszy, uderzeniach instrumentów blaszanych, dzwonów oraz gęstych akordach. "Antworten und Wege - Odpowiedzi i drogi" są najdłuższe: treściowo to niemal wykład, który ma pomóc w osiągnięciu szczęścia; pojawia się odwołanie do Allacha, cytat z Jana "In principio erat Verbum...", chorał męskiego chóru "Dir dienen wir..." ("Tobie służymy i do Ciebie wołamy o pomoc"). Oratorium kończy się słowami: "Świat jest cudem, jest niezmienny, jest niewinny, jest jasny. Człowiek jest odpowiedzią, jest potężny, jest bezbronny, jest wolny. Bóg jest wszystkim, jest święty, jest otwarty, jest jeden".\n7. "Muzyka to środek komunikacji międzyludzkiej. Jest powołana do odbicia złożoności i konfliktowości naszych czasów" - mówi Krzysztof Meyer. Jego muzyka nawołuje, zaprasza, delikatnie zapuszcza w nas korzenie; robi to organicznie, bo sama jest głęboko zakorzeniona. Początkowe uczucie chłodu zastępuje ciekawość i rosnąca fala ciepła. Zaczyna wyłaniać się logika, punkty, stany skupienia. Brzmienie odsłania swoje piękno, po pewnym czasie widać kształt i formę. Następuje mocniejsze związanie, wreszcie przyjaźń.\nWiększość informacji oraz cytatów podaję za: "Krzysztof Meyer. Od i do kompozytora", pod red. Macieja Jabłońskiego, Poznań 1994.


„Koniec wakacji” 7 | Anna Pisze\n← Kiedy znika wewnętrzny świat…\n„Koniec wakacji” 6 →\n„Koniec wakacji” 7\nŻycie wróciło do normy, wszystko szło ustalonym trybem. Ojciec wrócił zanim Zosia, uspokojona co do stanu zdrowia mamy, zdążyła wyjechać do Warszawy. Tata miał dla niej ofertę pracy w firmie kolegi, w Krakowie.\n– Naprawdę tak bardzo nas nie lubisz, że nie chcesz być blisko nas i koniecznie musisz stąd uciekać? – mówił poważnie, ale jakoś dziwnie się uśmiechał pod ciemnym jeszcze wąsem, czego Zosia nie zauważyła pogrążona w swoich myślach.\nJak zawsze uparta, postanowiła jechać do Warszawy.\nNastępnego dnia wyszła na pożegnalny spacer po okolicy. Szła rozmyślając o ostatnich przeżyciach, z sercem wypełnionym tęsknotą za Damianem. Zdawała sobie sprawę z faktu, że nie spotka go nigdy więcej. Nie ma takiej możliwości. Jak odnaleźć człowieka nie znając adresu, nie wiedząc w jakiej części Polski ma zamiar zamieszkać, oczywiście o ile pozostanie w kraju przodków. Mieli tyle ciekawych tematów, że nie zdążyli porozmawiać o przyziemnych sprawach… wyjechała tak nagle…\nSzła i szła, a kiedy wreszcie zeszła z obłoków na ziemię spostrzegła, że zmierza dobrze znaną wąziutką ścieżynką w stronę Domu, a raczej dziury w płocie prowadzącej do ogrodu. Rozejrzała się wokół. Nie dostrzegła nikogo, panowała cisza wypełniona jedynie dobrze znanymi odgłosami natury. Przedostała się do środka. Westchnęła z ulgą. Trochę się zmieniło, owszem, ale został zachowany urok dzikości. Bardzo jej się to spodobało. Przystrzyżona trawa dawała złudzenie powiększenia i tak dużej powierzchni. Żywopłot odzyskał kształt, chwasty przestały dusić róże. Sam Dom miał nową elewację, która pokrywała wypełnione braki w murze oraz kamienną balustradę na werandzie. U podnóża schodków na nią prowadzących stały duże donice z kwitnącymi kolorowymi kwiatami. Pod oknami posadzono małe iglaki. Okna były szeroko otwarte.\nW tym tygodniu: 8467\nW tym miesiącu: 37020