Opracowanie graﬁczne, redakcja techniczna, skład: Andrzej Kondrat\nProdukcję zorganizowało: Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Lokalnego „Mokrelipie”\nWydawca: Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Lokalnego „Mokrelipie” 22-463 Radecznica\nDruk: Drukarnia Attyla s.j. 22–400 Zamość, ul. Partyzantów 61 tel./fax 84 627 19 16, 84 639 12 13 www.attyla.eu\nCzytajc Jakóba Raciborskiego...\nZbiorek wierszy Jakóba Raciborskiego wydany po raz pierwszy w 1913 roku, a więc okrągłe sto lat temu zasługuje na wznowienie. Trudu tego podjął się Prezes Stowarzyszenia Mokrelipie i radny Gminy Radecznica – Andrzej Kondrat i bardzo dobrze, bowiem twórczość zapomnianego przez lata poety, społecznika i wielkiego patrioty rodem z Mokregolipia, wioski położonej w administracyjnych granicach Gminy, zasługuje na przypomnienie i upamiętnienie. Na treść omawianego zbiorku składają się 34 utwory o zróżnicowanej tematyce: biograﬁcznej (Opis mego życia, Moje dążenia, Do Rodziców, Tęsknota) ogólnospołecznej z podkreśleniem problematyki chłopskiej (Myśl Chłopska, Nieśmy Oświatę, Wezwanie do Pracy, Do Niedbale Czytających Gazety, Do Młodzieży, Dlaczego?, Do Ludzi Uczonych, Zaniedbujących się w Obowiązkach Obywatelskich) kulturalno – obyczajowej (Do Zwiedzających Wystawę Częstochowską, Piosenka Karnawałowa, Kołowrotki, Uciekł już Karnawał) religijnej (Kolenda, Pieśń majowa, Pieśń na Dzień Narodzenia N. M. P, Roraty, Boleść Serca) Jakób Raciborski jest wielkim miłośnikiem przyrody, wyraz czego daje w utworach: Powitanie Skowronka, Przyszedł Maj, Maj, Piosenka Jesienna, Jesień, Na Orzechach. Jako rolnik ma wiele do powiedzenia odnośnie prac polowych (Żniwa, Po Żniwach). Piękne wiersze poświęca osobom: Konrada Prószyńskiego, znanego pod pseudonimem „Kazimierza Promyka”, postępowego działacza oświatowego, pedagoga, wydawcy tygodnika „Gazeta Świąteczna” – Runął dzielny mąż w narodzie, Który zawsze szedł na przodzie\nI pracował bez wytchnienia Dla naszego odrodzenia. Mieczysława Brzezińskiego – działacza społeczno – oświatowego, publicysty, wydawcy i przyrodnika. Jednego z założycieli Polskiej Macierzy Szkolnej, redaktora naczelnego i wydawcy czasopisma „Zorza”.2 – Bardzo to strata dotkliwa Dla kraju, gdy mu ubywa Z pomiędzy braci siermiężnych Tyle szlachetnych serc mężnych, Które wszystek lud miłują I dlań usilnie pracują. oraz żyjącej z nim współcześnie pisarki Wandy Grochowskiej zwanej „Wieśniaczką znad Wisły” – Bo Bóg nigdy tego nie zapomni przecie Co Ty w życiu zrobisz dobrego na świecie, Ale za Twą zbożną pracę wśród swej braci Po ziemskiej pielgrzymce niebem Ci zapłaci3, Co wskazuje na to, jak bardzo światłym był człowiekiem, idącym\n2 3 Wikipedia, wolna encyklopedia. Wanda Grochowska, wydała m. in. Rok Pański w pieśni. Zbiorek poezji ku chwale Bożej, (Warszawa 1913). Jest autorką krótkich opowieści historycznych o demonstracyjnie patriotycznej wymowie: Obrazki wojenne, ( Warszawa 1906), Król, Jan III Sobieski obrońca wiary, czciciel Maryi. W 250 rocznicę odsieczy Wiednia 1683–1933 (Warszawa 1933). Napisała także obrazek sceniczny U żłóbka Zbawiciela (Warszawa 1913). A. Łukiewski, Dzieje Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego w Polsce, Warszawa 1968, II 470–471 (mps Archiwum SAC w Warszawie), Strona internetowa eduteka.pl\nCzytając Jakóba Raciborskiego...\nz duchem czasu. O tym, że poeta cenił sobie wiedzę, szanował pisane słowo czytamy w utworze Do niedbale czytających gazety – Nam inaczej przecie o tem trzeba sądzić, jeżli nie chcemy dziś w ciemnocie błądzić, i nam obowiązki każą się oświecać i promień oświaty śród braci rozniecać! ....................................................................................................... a książka z gazetą wykształcenie daje i dostępną szkołą być nam nie przestaje. lecz wszystko, co dobre z rozwagą czytajmy i dla lepszej doli wspólnie dziś pracujmy. W roku 1909 Jakób Raciborski otrzymał od Redakcji „Nowej Jutrzenki” nagrodę w postaci książki, jego wdzięczność musiała być bardzo wielka skoro napisał o tym wiersz. Na jego treść nie składają się jednak tylko i wyłącznie słowa wdzięczności poety, a raczej jego wdzięczność dla tych, którzy czytają „Jutrzenkę...” – Bóg Wam zapłać Czytelnicy za życzliwe słowo! I za to, że pokochaliście „Jutrzenkę Nową”! Że ją wspólnie wraz z innemi pismami czytacie I dla polepszenia doli pracy się imacie, Że cenicie ludzką pracę i zeń korzystacie I że do gmachu przyszłości cegiełkę rzucacie! Jest Raciborski na wskroś chłopskim poetą, na wskroś chłopem, czego się nie wstydzi, ale zdaje się być szczęśliwym z tego stanu rzeczy –\nJestem sobie chłop, Jakby żytni snop! Wesół sobie wciąż pracuje I szczęśliwym się w tem czuje, ....................................................................................................... Jestem sobie chłop! ....................................................................................................... Kocham chłopski stan! Bo w nim jestem pan!... zasługuje z tej racji by jego utwory traﬁły tam gdzie ich miejsce – do naszych radecznickich wsi, do tych, co rolnikami się mienią i są nimi z zawodu. Chociaż zmieniły się diametralnie warunki pracy na wsi, chociaż nie brakuje nam nośników informacji nie tylko w postaci gazet, książek, utwory Jakóba Raciborskiego nic nie straciły na swej wartości, są wartością samą w sobie. Uczą jak być wzorowym obywatelem, co w życiu cenić najbardziej i czemu życie swoje warto poświęcić. Regina Smoter Grzeszkiewicz\nI. Opis Mego Życia\nPrzedewszystkiem tu o tem nadmienić należy, Iż z dziada i pradziada pochodzę z siermieży. Urodziłem się w Mokrem–Lipiu piętnastego Lipca tysiąc osiemset osiemdziesiątego Drugiego roku. Żyje sobie przy rodzicach Gruntu którego matka w spuściźnie po Kycach4 Dostała sześć morgów, przypada na nas czworga Rodzeństwa oprócz lasu po półtora morga. Lata chłopięce w letniej i jesiennej porze Spędzałem za „pasianką” na polu i w borze Samotne kawalerskie życie opuściłem W dwudziestym roku życia, a zaślubiłem Sobie wybraną przez się pannę Katarzynę Jasińską z Radecznicy – uczciwą dziewczynę Lecz niestety nie długom cieszył się tem kwiatkiem Nie łamała się drugi raz ze mną opłatkiem... Bo zaledwie rok minął i dziewięć mięsięcy Nagle spada grom z nieba – wpada śmierć co prędzej, Ścina ją w kwiecie wieku i powala w grobie Zostawiając mię w wielkim smutku i żałobie5 Jeszcze po jednej stracie łez z ócz nie otarłem, to jest po swem synaczku Bronisławie zmarłym6 A oto bezlitosna smierć – ta straszna siła – Znów, mnie nieszczęśliwego we łzach zatopiła,\n4 5 6 Kycowie to dziadkowie Raciborskiego ze strony matki Działo się to 10 października 1904 roku 30 marca tegoż 1904 roku\nNikt zapewne prócz sierot: jak młody tak stary Nie wychlił w swem życiu większej smutku czary, Jaką ja już, niestety, w gorzkich łzach potoku Wychyliłem w dwudziestym drugim życia roku Prawda, iż od kłopotów nikt z nas nie jest wolny, Bo smucić się potraﬁ nawet ptaszek polny, Kiedy jakiś drapieżnik w jego gniazdo wpada, Straszając go i małe piskle mu wykrada, Ale takie, jakiem ja miał smutki, kłopoty, Znają tylko poeci i biedne sieroty, Długo ze łzami w oczach korny cichy, głos skargi Wyrywał się z mych piersi i drgały mi wargi, Aż dopiero za siedem lat po śmierci żony, Zostałem trochę od tych smutków uwolniony, I pragnąłem zaślubić sę jedną dziewoję, W której poznałem przyszłą towarzyszkę swoję, Lecz niestety, napróżnom myślał o niej długo, Napróżno ubiegałem się zostać jej sługą. Jej sługą, kochankiem, panem, mężem – wszystkiem, Albowiem wzgardziła mną biednym jak... listkiem, To też słusznie powiedział wspóczesny poeta7 Że dziś tylko na świecie góruje moneta, Zaś rozumność, uczciwość, szlachetne serce Są wśród nas jak... u pogan – w wielkiej poniewierce: „Dziś kto tylko brzęknie trzosem, Czy jest mężem czy młokosem, Byle znaczne miał urzędy To kobiece zyska względy,\n7 Antoni Koźluk\nI sympatię zyska szczerą. A co miłośc – ta dopiero Ze ślubnego ma kobierca W połączone wstąpić serca. Dzisiaj łatwo brzęk monety Zjedna miłość – wzgląd kobiety”. Do nauk od najmłodszych dziecinnych lat miałem Wielkie chęci i tak je szczerze ukochałem, Że żadne złe przeszkody, jakie mi stawały Na tej drodze zachwiać mnie nigdy nie zdołały. Wprawdzie, że elementarz matka mi kupiła I na nim mię A, B, C, nieźle nauczyła, Ale jakem rozpoczął naukę pisania I pragnąłem jak nieba książek do czytania, To nie tylko, że na to grosza mi skąpiła, Ale nieraz mię jeszcze rózgą uderzyła. Ojciec zaś choć na książce litery nie umie I pożytku z nauki także nie rozumie, Jednak takich słów przykrych odeń nie słyszałem, Jakie nieraz z ust matki usłyszeć musiałem, Nieraz i od sąsiadów byłem wyśmiewany, Zamiast słowa zachęty słyszałem nagany: – „Ślęcz, ślęcz!... głupcze... całemi prawie godzinami Nad książką – będziesz jadł chleb, podzielisz się z nami, – My, jak i nasi ojcowie nie znamy sztuki Czytania i pisania – ni żadnej nauki, A przecie nie źle nam się powodzi, a tobie Zachciewa się oświaty! O, nie wybij sobie Tego wszystkiego z głowy, niebierz się do pracy, 11\nTo będziesz gospodarzem, każdy to zobaczy”... Lecz ja nie patrzałem na te ciemne istoty I na ich nierozumne takie śmieszne ploty Ale wspierany łaską Wszechmocnego Boga Kroczyłem dalej naprzód przez ciernia i głoga Oczywiście, że owe ostre ciernia, głogi, Nie zraniły mi nigdy ni ręki, ni nogi, Lecz, jak one głęboko w piersi się wżerały I jak nieraz me młode serce zakrwawiały To żadne najostrzejsze podobne szykany Nie uczyniłyby mi większej w sercu rany. Tak! Niedość żem do wiedzy zamknięte miał wrota I byłem opuszczony jak gdyby sierota Ale nieraz mnie jeszcze wyśmiano, złajano, Jakby mnie na jakim złym czynie złapano. Nie piszę to dlatego, by z rodziców szydzić I razem z sąsiadami przed światem ich wstydzić Nie! Wszak nie tylko oni sami temu winni Że są tak nie rozumni i tacy dziecinni Jakich jeszcze niestety dużo jest na świecie Bo i pankowie, trochę winni temu przecie, Jako ludzie uczeni, iż się zaniedbują W swych wielkich obowiązkach i mało pracują Nad uświadomieniem nas – ludu wieśniaczego Dotąd pod każdym względem upośledzonego. Gdyby mości panowie karty porzucili I swoje obowiązki sumienie pełnili, Toby nasi rodzice nie byli takiemi Jakiemi oni dzisiaj są – nieuczonemi. Prawda, że i panowie nie wszyscy jednacy 12\nBo przecież są rozmaici: i tacy... i tacy, Ale tych, którzy biedny, wiejski lud kochają I różnemi sposoby go uświadamiają, Jest bardzo mała garstka. Lecz już dosyć o tem, Albowiem w twarde serca, chćby walić młotem, To one jakby głazy – nic się nie poruszą! Wszak nie od dziś pisarze umysł sobie suszą Pisaniem artykułów do panów – ich – mości, Wzywających do pracy, zgody i jedności, A wszystko nadaremnie – oni wciąż jak dzieci Kochają się w zabawach – czas im próżno leci... Lecz, jak to zwykle wszystko kuleje w początkach, Zwłaszcza w nieodpowiednich – krytycznych warunkach Tak samo i mnie w nauce się powodziło: Z początku bardzo ciężko i smutno mi było, Ale później, gdym skończył lat przeszło szesnaście I umiałem: sierp, kosę i cep ująć w garście, To wtenczas już z pisaniem było mi pół biedy, Albowiem już niebrałem więcej do rąk kredy, Jaką przedtem w pisaniu się posługiwałem, Gdyż wciąż jaknajusilniej o to się starałem, Żeby sobie zarobić czasem kilka złoty Na atrament i inne pisarskie przedmioty, I dzisiaj dzięki Bogu nieźle piórem orzę I do czego się tylko w robocie przyłożę – Wszystko mi jak najlepiej idzie bez przygany, W niczem się nie powstydzę z czem– żem obeznany. (Nie chwalę się, bynajmniej! Wszak nie po kapocie Człowieka się poznaje, tylko po robocie, Jakiej on się oddaję – kim on jest w istocie) 13\nZnam też nieźle na pamięć swego kraju dzieje I wiem jakie on dawniej przechodził koleje; Jak go podzieliły losy na trzy części Niby harty padlinę – bez miecza i pięści. Wiem też, jak ten świat stoi, jak się ziemia kręci, Jak tutaj na tem świecie żyli dawniej święci Jak należy pracować na kawałek chleba, Aby kiedyś po śmierci dostać się do nieba. Zaś do pracy społecznej i do układania Wierszy, dopierom wtenczas uczuł powołania, Kiedy mi się dwadziścia cztery lat spełniło I czytaniem pism, książek w głowie rozjaśniło, To jest blisko w dwa lata po śmierci swej żony, Kiedy to jeszcze w smutku byłem pogrążony I po pracy ﬁzycznej we chwilach wytchnienia Nigdzie znaleźć nie mogłem dla się ukojenia. Odtąd o ile tylko czas mi na to służy I o ile mi bardzo sen oka nie mróży Zawsze z wielką ochotą biorę pióro w rękę By napisać i rzucić w świat jakąś piosenkę\nII. Moje Denia\nNie o zaszczyty, honory i sławę mi chodzi, Co jest tylko czczem słowem i prędko przechodzi, Ale o zadań spełnienie, jak każe sumienie, O te czyny, o tę pracę, co nigdy nie zginie Co jest niejako pomnikiem, obrazem w przyszłości, Co jest szlachetnem, przykładnem dla całej ludzkości. Tak, bracia moi kochani, nie dbam o pochwałę I o to co jest wzniosłe i serce zagrzewa, O te czyny, o te piosenki, co ma dusza śpiewa... Bo cóżby mi przyszło z tego, choćby mię chwalono I po rozmaitych pismach zawsze unoszono Jeśli ziarno na oświaty niwie dziś rzucone Będzie przez mą brać siermiężną zawsze zaniedbane Jeśli wszystkie me wysiłki zostaną w ukryciu!...\nIII. Niemy Owiat\nNiechaj na wieki będzie pochwalony Od wszystkich Jezus Chrystus Bóg wcielony! Kochanych braci witam słowy temi, Które wymawiam z serca usty swemi. Chcę czytelnicy z Wami tu pomówić, Aby Was wszystkich do pracy pobudzić, O czem zapomnieć nie należy przecie; Ale niestety, i tak jest na świecie, Że inni ludzie chociaż więcej wiedzą, A jednak nad tem głów sobie nie biedzą, Że i dla innych trza być drogowskazem, Torując drogę – i pracować razem, A zwłaszcza w dobie dzisiejszej pomroków, W której jest dużo fałszywych proroków, Którzy lud ciemny od Wiary odwodzą, A coraz bardziej w terroryźmie brodzą. Socjalizm wielki w owczej skórze idzie Do ludzi biednych, niby radzić biedzie I coraz większe w kraju robi żniwo Z mas tych maluczkich, co rychlej, co żywo. To też już dosyć niechaj tego będzie – Chwyćmy kaganiec, niosąc światło wszędzie; Nieśmy oświatę wśród naszego ludu Stale – bez przerwy, nie żałujmy trudu, Aby co rychlej pierzchała ta ciemnota, A zawitała nam jutrzenka złota! I niech ta praca powstanie z miłości, Z uczuć braterstwa i z uczuć polskości. 16\nCzemuż bracia kochani tak się zaniedbujemy I o spełnieniu obowiązków wcale nie myślemy, Tylko zawsze każdą sprawę na starych zrzucamy, Zamiast pracować wytrwale tylko poziewamy? Wszak nie na to chyba jesteśmy stworzeni Od Boga: i zdrowiem i zdolnością obdarzeni, By tutaj tylko: jeść, pić, gnuśnieć lub rozkoszować, Ale na to, by iść naprzód i wspólnie pracować. Tyle pracy i zabiegów na nas ciągle czeka, A tu większość nas nie myśli o tem, albo zwleka! Tyle już trudów i czasu na to śmy stracili, Gdyśmy te kółka rolnicze i sklepy tworzli, A dziś, gdy początek trudny, zaraz się zrażamy I w najowocniejszej pracy ręce opuszczamy! I czemuż te istytucje tak źle funkcjonują, Że coraz to nam smutniejszą nowinę zwiastują O swoim marnym istnieniu i że działa mało, Lub, że ono tam i ówdzie istnieć już przestało? Czemuż bowiem niepomyślnie tak się u nas dzieje, Że lepsza nam przyszłoć dniała, a teraz ciemnieje? Oto więc dla tej przyczyny, że my tylko śpiemy I że do owocnej pracy wziąć się dziś nie chcemy, Że się jeden na drugiego tylko oglądamy, Zamiast pracować wytrwale my się rozleniamy Gdybyśmy się tylko wszyscy zastanowić chcieli I tej pracy wzniosłe cele dzisiaj zrozumieli Tobyśmy pewnie inaczej do onej się brali I nigdy byśmy się od niej już nie uchylali. 17\nTo też drodzy moi bracia mili czytelnicy, Zwracam się niniejszym do was wszystkich bez różnicy: Otrząśnijmy się z tych zgubnych nałogów gnuśności, A weźmijmy się do pracy dla lepszej przyszłości, Pracujmy wszyscy w jedności, zawsze jak należy, Niechże więc ten czas najdroższy, co tak szybko bieży Nie będzie straconym na tem próżnym narzekaniu Na ciężkie czasy, lub co gorsza na próżnowaniu, Ale raczej każda chwila niech powoli schodzi: W pracy w kółkach, spółkach, która życie nam osłodzi, A więc jeszcze raz powtarzam: – Bracia nie zwlekajmy, I swych wielkich obowiąków nie zaniedbywajmy, Ale zawsze chętnie, śmiało, razem i w jedności Bierzmy się szczerze do pracy dla lepszej przyszłości, O, bo gdy tak, jak dotąd gnuśnieć wciąż będziemy, – To cóż swojemu potomstwu po sobie spuścimy? Oto nic więcej prócz biedy, nędzy i niedoli – Prócz tej jednej zachwaszczonej skiby ziemi – roli, Za co zamiast „Wieczny pokój” dla duszy zbawienia, Usłyszymy tylko ciągłe same złorzeczenia.\nV. Do Nie Dbale Czytajcych Gazety\nPragnę dzisiaj skreślić słów kilka w streszczeniu do was czytelnicy w takim o to brzmieniu: na co to my, bracia gazety czytamy i ich niecierpliwie zawsze wyglądamy? Na co to ci światli nad niemi pracują i coraz to więcej pism dobrych drukują? Czy wszystko dlatego, by na tem zarabiać i majątki, sławę sobie przysposabiać? Czy tylko dlatego, byśmy je czytali i nic więcej jeno głową pokiwali? Czy może dlatego, aby się zabawić i ten czas najdroższy na ziewaniu strawić? O nie! My się chyba bardzo w tem mylimy, jeśli ludzką pracę tak nisko cenimy! Nam inaczej przecie o tem trzeba sądzić, jeżli nie chcemy dziś w ciemnocie błądzić, i nam obowiązki każą się oświecać i promień oświaty śród braci rozniecać! I na nas włożono to wielkie zadanie, byśmy obowiązki swe zawsze pełnili i swoich sąsiadów z ciemnoty budzili! Bo pomyślmy tylko drodzy bracia moi: czyli nam Polakom, to wszystko przystoi? żebyśmy tak w drzemce gazety czytali i dalej w ciemnocie brnąć nie przestawali? – nie, bracia kochani, i wielu to powie, że dobre czytanie rozjaśnia nam w głowie, a książka z gazetą wykształcenie daje 19\ni dostępną szkołą być nam nie przestaje. A wszak iluż z ludzi, co nam dobrze czynią, ci którzy się przecie Polakami mienią, temu zawdzięczają swe uświadomnie i w tem tylko widzą nasze odrodzenie. I dzisiaj na chwile w pracy nie ustają, ale z poświęcenim jej się oddają – oświaty kaganiec dzierżyć nie przestają. Byśmy się ockneli przykłady nam dają, a my tak zawsze w swym uporze trwamy, i na ciężkie czasy tylko narzekamy, zamiast ująć w dłonie kaganiec oświaty i ze słowem prawdy iść do wiejskiej chaty! Zamiast spojrzeć w stronę, gdzie się lepiej dzieje tam, gdzie się dobrobyt naszym braciom śmieje i z tej ludzkiej pracy wzór brać i przykłady i te wszystkie z gazet zastosować rady: do swoich warsztatów do tej matki – roli i myśleć i dźwigać się ze swej niedoli, to my jeszcze śmiemy głosić takie zadania, że żadnej korzyści nie mamy z czytania. Ach! Bracia kochani, na próżno czekamy! Na próżno do lepszych czasów dziś wzdychamy! Próżne nasze skargi, próżne nasze żale – dopokąd będzimy tak czytać ospale. Dokąd nie weźmiemy się do pracy szczerze i z gazetą, z książką nie zrobim przymierze, dopotąd niedoli swej nie polepszymy, dopotąd swą chłopską biedę piec musimy. To też drodzy bracia, czytelnicy mili 20\nnie traćmy drogiego czasu, ani chwili na takiem, jak dotąd nie mądrem czytaniu i książek i gazet i pustem gadaniu, lecz wszystko, co dobre z rozwagą czytajmy i dla lepszej doli wspólnie dziś pracujmy. Bądźmy jednem kołem kółka rolniczego, twórzmy instytucje sklepu spółkowego. A wówczas na pewno do celu dojdziemy – Bóg nam dopomoże i byt polepszymy, czego wam winszuje ten mieszkaniec wioski, zwanej Mokrelipie Jakób Raciborski.\nVI. Do Rodziców\nPozwólcie mi dzisiaj rodzice kochani, powiedzieć słów kilka, co me serce rani. Co me serce rani, nad czem dusza płacze, choć niejeden może z radości aż skacze! Oto schodzi wiosna, gdy tylko rozdnieje i gonicie ciągle za bydłem do lasa mówiąc: – „idź nieboże„– na żywność do pasa. Gonicie zawsze za tą swoją trzodą, nie bacząc nic nigdy na latorośl młodą, że ona tam tylko najwięcej dziczeje i zamiast się uczyć, to jeszcze głupieje. Że najdroższa przecie jest wam ta istota, przed którą swej pieczy zamykacie wrota i więcej sto razy przez to dziś stracicie, gdy swoją dziecinę za trzodą gonicie. Bo ona tam tylko bez waszej czujności najwięcej do złego nabiera skłonności, nie trzeba jej uczyć, sama się w to wprawi, że później wam serce słowami zakrwawi. Nie dbacie o dzieci by wszczepić weń cnoty i uczyć prawd wiary i dobrej roboty, a one tymczasem w dzikości wzrastają i coraz to prawie gorszymi się stają. I czem ta pasionka jest dla naszych dzieci, jak nie szkołą zgorszeń, gdzie czas prórzno leci gdzie plamią swe serce brzydkimi śpiewami, których by nie chciały powtórzyć przed wami. Gdzie przeróżnych bluźnierstw tam się dopuszczają, 22\nbo starsze tych młodszych pilnie douczają; a jak jeszcze wśród nich jest jaki „drągała„ co to zwykł źle broić i młodszych w tem kala o wówczas słuchając uszom się nie wierzy, że to nasze dzieci tak się brzydko bawią i swoje serduszka tak strasznie plugawią a jednak naprawdę, tak jest rzeczywiście, tylko pójdźcie proszę i do nich się zbliżcie a wnet w nich poznacie, że nikt inny przecie tylko nasza dziatwa, tak bluźni i plecie. To też ukochani, ojcowie i matki, uczcie, oświecajcie swoje miłe dziatki; uczcie je dobrego we właściwą porę, jeśli z nich w starości chcecie mieć podporę! Tak uczcie starannie to swoje pacholę, byleby nie w polu, lecz w domu i w szkole! A co do „pasionki”, – umówić pasterza i niech każdy rolnik trzódkę mu powierza. W każdej wiosce przecie jest po kilku ludzi, którym bez zajęcia czasem się i nudzi, więc dać im kij w rękę w kieszeń z parę złoty, a chętnie się wezmą do roboty. Lecz jeżeli wszędzie to się nie nadaje i muszą tu i ówdzie zostać te zwyczaje, to niech tam przynajmniej na to się zdobędą: że niech wśród pastuszków zawsze starsi będą! Bo kto pieczy nie ma nad swemi dziatkami, nad powierzonymi sobie sługami – to ten postępuje, jak nie chrześcijanin, gdyż wyrzekł się wiary i jest jak poganin, 23\npomyślcie rodzice rozumnie w tej sprawie i chciejcie ją w życiu stosować łaskawie, wypełniając wszystko, jak każe sumienie, by po ziemskim życiu otrzymać zbawienie.\nVII. Do Młodziey\nMłodzieży! Och! Lepiej się ruszajmy! I w walce z ciemnotą nigdy nie ustajmy. Nie traćmy tak wiele tego czasu drogiego na różnych hulankach bez skutku żadnego. Ale stańmy razem do onej wielkiej pracy! Bóg nam dopomoże i sprawić to raczy, że kiedyś jaśniejsze promienie oświaty zabłysną i olśnią nasze wiejskie chaty. przyjmijcie koledzy te moje upomnienia do swojego serca głowy i sumienia. I chciejcie pracować wspólnie z nami w jedności na niwie oświaty dla lepszej pszyszłości.\nVIII. Do Zwiedzajcych Wystaw Czstochowsk\nZwracam się tu z prośbą do was bracia mili, coście częstochowską wystawę zwiedzili, abyście nam o niej chociażby w krótkości chcieli dać łaskawie trochę wiadomości, któreby do pracy innych zachęcały i ową wzorową chatę przedstawiały. Opiszcie o wszystkiem, coście tam widzieli i o pogadankach, jakieście słyszeli, żeby i my o niej się coś dowiedzieli i w rzeczywistości jakąś korzyść mieli. Smutno to, niestety było w naszej duszy, gdyśmy zostawali tu w domu jak w głuszy, podczas, gdy tam inni wystawę zwiedzali i z tylu przeróżnych rzeczy korzystali. Lecz cóż było począć, że się tak złożyło, że wiele w tem przeszkód niepomyślnych było, że jednym niestety grosza brakowało, a drugim zajęcie znów nie pozwalało. Trza się było zgodzić z tem, choć w tej nadziei, że wy w imię dobra wspólnego idei, jako czytelnicy, bracia i koledzy! Nie poskąpicie nam zdobytej wiedzy, ale chętnie, z serca nam jej udzielicie i z wzorową chatą nas zaznajomicie. to też kto już zwiedził to miejsce wystawy i kogo obchodzą narodowe sprawy, a nie znudzającym jest dziś dlań pisanie, niechże wypowiada w tem względzie swe zdanie. 26\nDlaczego mój bracie tak bardzo narzekasz na kraj swój rodzinny i z niego uciekasz wraz ze swemi dziatkami przez morskie bałwany tam hen, gdzieś do jakieś nie znanej Panamy? Czy ci tu zabrakło czarnego kęs chleba; którym wykarmiła cię ta polska gleba?.. O! brak ci nie chleba, lecz tylko oświaty i głowę masz pustą, jak gdyby ze szmaty, że byle jakiemu półgłówkowi wierzysz, a na oświecejszych ludzi zęby szczerzysz. Gdyby ciemność z żądzą bogactw nie istniały i twego umysłu w karbach nie trzymały, to pewnie byś nie wlókł spracowanych kości w Brazylijskie bory bez żadnej litości. I czy ci nie szkoda opuszczać kościoła, Przyjaciół, znajomych, rodzinnego sioła i na poniewierkę iść gdzieś w świat nieznany pomiędzy narody dzikie i pogany?.. O biada ci bracie, że dom swój opuszczasz i do Brazylii na oślep się puszczasz albowiem nie znajdziesz tam tego schronienia, jakie masz tu w kraju – w miejscu urodzenia. Nigdy tam nie będziesz miał w sercu spokoju, ani też pociechy po pracy i znoju, albowiem okropny smutek i tęsknica wciąż cię będą nękać i bielić ci lica.\nX. Do Ludzi Uczonych, Zaniedbujcych si w Obowizkach Obywatelskich\nO! Wy ludzie nierozumni! choć jesteście dużo umni, że się tak zaniedbujecie w obowiązkach na tem świecie, – któż bowiem być może wolny od pracy, jak ptaszek polny – z prawdziwych obywateli i oświaty szerzycieli? – niech wszak każdy z nich pracuje, jak sumienie mu wskazuje, spełniając swe powinności. By dożyć lepszej przyszłości. A przecież i wy wraz z nami zwiecie się tu Polakami! Więc czemuż od nas stronicie? Czyliż pracy się boicie? O wy ludzie małomyślni nie bądźcie tak bardzo pyszni z tego, żeście bogatszymi, wszak jesteście uczonymi! Ale odważnie i śmiało, jak na Polaków przystało obowiązki swe spełniajcie i lud ciemny oświecajcie.\nXI. Myl Chłopska\nChociażby ci zginąć przyszło, w oczy prawdę rąb! Niech cię bojaźń nie przejmuje mocnym bądź, jak dąb! Albowiem w ten tylko sposób zdołasz dowód dać! Żeś ukochał, umiłował swą siermiężną brać!..\nZawitaj najdroższy Jezu narodzony, w ubogiej stajence na sianku złożony, który będąc Bogiem, nie gardzisz barłogiem, Hej! Kolenda, kolenda! Daj Jezu najświętszy, by wszyscy poznali, żeś jest pan nad pany, aby cię kochali, żeś też niepojęty, nad świętymi święty, Hej! Kolenda, kolenda! Daj niech święta wiara będzie bez wątpienia, twa chwała rozbrzmiewa i te śliczne pienia, niechaj w każdej stronie jej znicz zawsze płonie, Hej! Kolenda, kolenda!\nSpraw o Boże Wielki w człowieczej osobie, by każdy jej bronił w teraźniejszej dobie, aby nam jaśniała ta gwiazda wspaniała, Hej! Kolenda, kolenda! Bo bardzo się nasza święta wiara chwieje, wielu wrogów na nią całą paszczą zieje, by ją w tym momencie zetrzeć w fundamencie, Hej! Kolenda, kolenda To też pójdzimy do tej pasterzów gromadki, bracia czytelnicy, dorośli i dziatki, 30\nprosząc razem z nimi za braćmi naszymi, Hej! Kolenda, kolenda! Aby się już przecie dziś opamiętali, i tę wiarę świętą z nami wyznawali, w każdej życia chwili, by w niej stali byli, Hej! Kolenda, kolenda! A na koniec składam w tej oto kolendzie, życzenia współbraciom, czytelnikom wszędzie: gdzie się oświecają niech szczęścia doznają, Hej! Kolenda, hej kolenda\nXIII. Piosenka Karnawałowa\nChoć na dworze zawirucha I wiatr mroźny wszędzie dmucha, to Maciek chłop zuchwaty Dwóch sąsiadów wziął za swaty, A od ojca kilka złoty i pojechał na zaloty. Gdy przyjechał do tej wioski, Gdzie już widać chatę Zośki, Wtem przed kruczkiem uciekając, Przeskoczył mu drogę zając. O niedobra to jest wróżba – Rzekł jadący z nim pan „drużba” Lepiej byśmy postąpili, Abyśmy się nawrócili. Lecz Maciek chłop oświecony, Nie wierzy w te zabobony, Jakim ludzki umysł chory, Daje posłuch do tej pory. Tylko konie batem trąca – Jedzie dalej – nic nie skrąca. Przyjechawszy kawał drogi I znalazł się u „niebogi„ Przy stoliku zaścielonym I jedzeniem zastawionym: Znalazła się tam kiełbasa, Żytni chlebuś, z serem fasa I na niczem nie zbywało U Zosienki, jakich mało. Wybrana to z niej dziewczyna: 32\nRumieniuchna, jak kalina Skromna, cicha i uczciwa I do pracy nie leniwa. Zdolna ona jest do tańca, Do roboty i różańca I nie wstydzi się niczego, Bo dla niej nie ma nic trudnego. Wszyscy we wsi Zosię znają I bardzo ją poważają, Chłopcy też ją umią cenić, Każdy radby się z nią żenić. Ale z Zośki dziewka dumna Z tego, że jest dużo umna, Woli Maćka biedniejszego Rozumnego i trzeźwego, A niżeli Jaśka bogatego Do niczego niezdolnego. Droższe dla niej Maćka cnoty, Jego uśmiech i pieszczoty, Niż Jaśkowa ładna chata, Włuki gruntu albo spłata. To też Maciek długą chwilę Spędził tam u Zosi mile, A potem siadłszy na sanie Pojechali na plebanię, Zmówić pacierz i zgarść miedzi Dać księdzu na zapowiedzi. Gdy minęło trzy niedziele I przyszedł czas na wesele, Maciek starym swym zwyczajem, 33\nZakrzątnąwszy się nawzajem, Z swatem gości zapraszaniem, A grajek swem pięknem graniem, Schodzących się biesiadników, W gronie jego domowników, Za gościnnym sadzał stołem, Weseląc się z nimi społem. A gdy zeszła się drużyna, i wybiła ta godzina, by szykować się do drogi, i udać się do „niebogi„ wówczas czteroma furmankami, dobranemi konikami, Maciek z całą swą drużyną, ruszył w drogę z wielką miną. Wesołe to były gody, tej dobranej pary młodej, choć przeklęta ta gorzała, na stole tam nie postała.\nFurczą sobie furczą we wsi kołowrotki, na których równiutka niteczka się snuje i co dzień to w większą liczbę rosną motki naszej gospodyni, gdy szczerze pracuje. Szczęśliwe są nasze wiejskie gospodynie, że w porze zimowej krecą kołowrotki, albowiem choć troszczą się o swej rodzinie, za to siedzą sobie w domu jak pieszczotki. Nie znać dziś po naszych niewiastach znużenia, choć każda z nich po całych dniach przędzie, gdyż to ich pociesza, że więcej odzienia nowego dla całej rodziny przybędzie. To też i dziewuchy dniem, wieczorami, chętnie uwijają się koło kądzieli, bo wiedzą, że matka nowemi płótnami, w niedługiej przyszłości z niemi się podzieli. Pamiętają one wszystkie doskonale, o starym zwyczaju, jaki jest na świecie, że gdy która wyjdzie za mąż w karnawale, to matka jej odda cały posag przecie. A więc uwijajcie się koło kądzieli, kochane niewiasty w zgodzie i w miłości! Niech wam Bóg pomaga i zdrowia udzieli, byście pracowały teraz i w przyszłości. 35\nXV. Uciekł ju Karnawał\nUmilkły hałasy, uciekł już karnawał ów czas największej ludzkiej wesołości, w którym się niejeden rozpuście oddawał, wpadając poniekąd w sidła nieprawości. Ustały już dzisiaj wszelkie rekreacje i te śmiechy, gwary i wesołe nuty, a znów nam nastały postne medytacje, czas wielkiej żałoby i szczerej pokuty. Śpieszą do cię Jezu ludu Twego fale, ze skruszonym sercem i schyloną głową, by u tronu twego nucić: „gorzkie żale” i obchodzić z tobą tę drogę krzyżową. Ach! Jak błogo duszy i w sercu wesele, gdy się dzisiaj widzi ten ludek korzący, z pobożnością wielką w domu i w kościele prawdziwie serdeczną pokutę czyniący! Przyjm nasze wzdychania, ach ukrzyżowany! Jezu Chryste, Panie, nasz Boże jedyny! Nie bądźże, ach nie bądź na nas zagniewany! Zmiułuj się i odpuść nam nasze ciężkie winy! Już więcej cię Jezu obrażać nie chcemy i brodzić i tarzać się w grzechów odmęcie, lecz zawsze, jak żądasz, kochać Cię pragnimy i cześć Ci odawać w świętym sakramencie. 36\nWitaj miły skowroneczku, błogiej wiosny zwiastuneczku, który swoje wdzięczne głosy, zanosisz hen pod niebiosy. Nim słoneczko blask swój rzuci, już każdy z was piosenkę nuci, wychwalając niebieskiego, Pana Boga Wszechmocnego. Szczęśliwi są wiejscy ludzie, chociaż żyją w pracy, w trudzie, albowiem przez cały dzionek, przyśpiewuje im skowronek. Jak tylko marzec nastaje, i śnieg z pól i łąk precz taje, on już w górę podlatuje, i wesoło przyśpiewuje. Miło jest słuchać tych pieśni, co nucą śpiewacy leśni, od wiosenki do jesieni, po całej leśnej przestrzeni. Miło jest, gdy pasterz młody, pasąc w lesie swoje trzody,\nlub wesoła wiejska dziewa jaką piosenkę zaśpiewa. Ale głosu wdzięcznego, od skowroneczka polnego, nikt prawie nie słyszał w świecie, jak słyszy rolnik w lecie.\nXVII. Przyszedł Maj\nPrzyszedł, przyszedł piękny maj! Wszelkiej zieleni, zieleni już się kąpie w słońcu gaj, w całej swojej przestrzeni. Już zaszumiał cały bór, miłych ptasząt śpiewaniem, i słychać ich cały chór, każdy dzionek świtaniem. Już rozbrzmiewa wdzięczny śpiew, co słowiczek wywodzi, a piosenka wiejskich dziew znów echem się rozchodzi. Już konary starych drzew, świeżą szatę wdziewają, już latorośl, młody krzew, swoje pędy puszczają. Już i lipa pod swój cień prosi, tych co strudzeni, by jej życiem wonnych tchnień, byli uszczęśliwieni. Aby chorych słodkiem snem ukołysać na chwilę, by tu w ciężkim stanie swem, odpoczęli se mile. 39\nAch zawitał cudny maj! Z bogatą przepysznością, i już zdobi polski kraj: Barwnem kwieciem, wonnością. Już wychyla ziele kwiat, ze swojego kielicha, i już dzisiaj cały świat, świeżą wonią oddycha. Już wspaniały wonny kwiat, rozłożystej lilyi, wieńczy okna naszych chat, i ołtarze Maryi. Już rozbudza się kwiat róż, z zimowego uśpienia, już i niwa naszych zbóż, bujnie wzrasta z korzenia. Już ogrzewa słońca blask, jak roślinność, tak ziemię, Bóg pociesza skarbem łask, kochające swe plemię. Już wstępuje w ziemski ród, otucha wraz z nadzieją, Że za jego pracę, trud, przyszłość zbiorów nam dnieje.\nŻe obﬁty ziarna plon, żyzna wyda nam gleba, że nasz ojciec z górnych stron, da dostatek nam chleba.\nAch! Jak miły jest ten świat, gdy nastanie miesiąc maj. Jak rozkiwitnie wonny kwiat, i zaszumi liśćmi gaj. Tchnie wesoło cały kraj, pełnem życiem wszerz i wzdłuż, jakby istny ziemski raj, pełen wonnych lilji, róż. Brzmi w przestrzeni całej bór, rozłożystych bujnych drzew, słychać śpiewnych ptasząt chór, I wieśniaczych dziewcząt śpiew. Lśni nam jasny słońca blask, i ogrzewa ziemi płód, Bóg udziela nam swych łask, i pociesza ziemski ród. O! Jakże to cieszy nas, patrząc w stronę pól i łąk, gdzie wszystko w majowy czas, rośnie jak na drożdżach pąk. Lżej już chorym cierpieć ból, w cieniu pod osłoną drzew, gdzie z rozległych naszych pól, słyszą polnych ptasząt śpiew! 42\nXIX. Pie Majowa\nMatko Najświętsza Niepokalna, skarbnico śwętych łask przebrana, przed tobą kornie czoła schylamy taką pieśnią Cię dziś witamy. Smutna nam teraz nastała era, że zło tak wielki plon wśród nas zbiera, że musim patrzeć na takie czyny, jakich dopuszczają się Kainy. Zawsze Ci Maryjo zadaje rany, ten „marjawicki” lud pobłąkany, albowiem trwa on wciąż w zaślepieniu, i jeszcze bluźni Twemu imieniu. Ach! Jakaż boleść serca nam ściska i łzy rzęsiste z oczu wyciska, gdy się zwrócimy do Częstochowy i przypomnim se czyn macochowy. I tam na Jasnej Cudownej Górze, zakradł się srogi wilk w owczej skórze, aby Ci Maryjo zadać cios krwawy i miejsce święte odrzeć ze sławy. Nie wahał się łotr sięgnąć swą ręką, po skarb Twój Jasnogórska Panienko, który od wieków lud składa w darze, na Twoje święte wielkie ołtarze. 43\nO! Matko Święta! My Twoje dziatki idziem do Ciebie, jako do matki i błagamy Cię za zbłąkanymi, nieszczęśliwymi braćmi naszymi. Skrusz Marjo serca tych bezbożników i zatwardziałych wielkich grzeszników i przemień wszystkich ich w pokutników na prawych chrześćjan, na katolików. Wyrwij, ach wyrwij Matko kochana, wszystkich tych ludzi z paszczy szatana, aby Cię razem z nami kochali i w świętej wierze do końca trwali. Rozprosz Marjo grzechowe cienie. wypleń z serc naszych złego nasienie. niech w każdej naszej polskiej rodzinie, zgoda i miłość wieczna zasłynie.\nHej! nadeszły błogie żniwa Ten najdroższy zbiorów czas. Zaszumiała nasza niwa, Brzękiem, śpiewem gdyby las. Już co chwila staje snop, I rozbrzmiewa dana hop. Rozkołysał się wesoło, W wielką falę zboża łan. Z sierpem krząta się hen w koło, Pracowity wiejski stan. A choć dotknie słońca żar, Chętnie zbiera Boży dar. Wystąpili na zagony, Wiejscy ludzie jakby w tan, I zbierają pilnie plony, Które zrodził niebios Pan. Już co chwila zbożny kłos, rośnie w coraz większy stos. Nastawiano na szerokiem Polu kopów, stert i „lal” I już gdzie tylko rzucić okiem, I gdzie spojrzeć w przestrzeń w dal, Wszędzie jak zajmuje grunt, Stają świeże kopy w rząd. Ach! Jak miło rolnikowi, Choć mu czoło rosi pot I każdemu żniwiarzowi Idącemu w żniwny lot, 45\nGdy już może chwycić cep I rozdobyć z kłosa chleb. Pobłogosław że nam Boże W pracy koło naszych żniw. Daj niech sprzątaniem piękne zboże, Z tych rozległych pól i niw, Niechaj wszystek ziemski ród, Ma chleb za swą pracę, trud.\nXXI. Po Żniwach\nDzięki Bogu chleba nikt z nas już nie łaknie, Bo najbiedniejszemu go dzisiaj nie braknie, Byle tylko Pan Bóg z nieba wysokiego, Raczył nam nadal dać zdrowia czerstwego. Urodzajów roczek ten (1911) nam nieposkąpił, (Choć może gdzie indziej inaczej postąpił) Bo jak ozimina, tak też i jarzyna, Wyrosły tak pięknie jak gdyby łozina. Czas na sprzęt zbożeńka też ładnie nam sprzyjał, i każdy lipcowy dzień pogodnie mijał, dopiero co w sierpniu po pewnej spiekocie, zaczął nam przeszkadzać deszcz trochę w robocie. Ale dzięki Bogu nic się nie zgnoiło– ustał deszcz i znowu się wypogodziło, i wszystko sprzątnęliśmy z pól do stodoły i już się skończyły nam letnie mozoły.\nXXII. Pie Na Dzie Narodzenia N.M.P.\nWitaj nam, witaj gwiazdo zbawienia, Dziecino Święta przyjm nasze pienia, które z serc naszych ku niebu płyną, módl się za nami Święta Dziecino. Ach! Smutno się dziś na świecie dzieje, że gdy pomyśleć aż serce mdleje, że tylu wśród nas wyrodnych synów, judaszów, wrogów wiary, Kainów. Że brat się nieraz mści nad swym bratem, syn dla rodziców staje się katem, sąsiad z sąsiadem się przeklinają, jedni ku drugim zemstą pałają. Wszyscy tak żądzą bogactw miotani i w zawziętości zapamiętani, że nieraz w taką wściekłość wpadają, iż nawet morderstw się dopuszczają. O! Sprowadź Święta Dziecino Boża, wszystkich tych ludzi dzisiaj z rozdroża. Niechaj Twą wielką świętość poznają i niech Cię wspólnie z nami kochają. Niech już nienawiść śród nas nie gości, niechaj żyjemy w zgodzie w jedności.\nNiech lud do wiary wróci zbłąkany, który w sieć czarta jest połapany. Spraw narodzona Dziecino Święta, niech „Marjawityzm” się opamięta, i niech za swoje grzechy żałuje, w żalu i skrusze niech pokutuje. Niech ci, co pyszni hardego czoła, spieszą w pokorze dziś do kościoła, by tam u stóp Twych paść na kolana i chwalić Niebios Króla i Pana. Spraw niech mąż z żoną przy swoim trwają, niech żyją w zgodzie, niech się kochają, niech dziatki swoje dobrze chowają, swe obowiązki niech wypełniją. O! Królująca z świętymi w niebie, Panno Maryjo błagamy ciebie, nie wypuszczaj nas z Twojej opieki, daj niech Cię chwalim tu i na wieki.\nChoć lato minęło i jesień nastała i wszelka roślinność wszędzie żyć przestała, to jednakże nikt się z nas dzisiaj nie smuci, bo wiemy, że lato jeszcze do nas wróci. Po skończonej zimie starym swym zwyczajem i znów ten świat cały zrobi pięknym gajem. A chociaż słoneczko nas tak nie ogrzewa, ani żadne ptasze nam już dziś nie śpiewa, tylko zewsząd wiatry wciąż żałośnie wyją i coraz to większe chmury niebo kryją, to za to już teraz przednowku nie znamy i smacznego chleba pod dostatkiem mamy. Nie brak nam niczego, dzięki Panu Bogu, pełno mamy w dole, w stodole i w brogu, tylko, żebyśmy się umieli rachować i umiarkowanie tem wszystkim szafować, a możem być pewni, że z polskiego rodu nikt już dziś nie zazna chłodu, ani głodu.\nPosmutniały lasy posmutniał kraj cały, już jesienne wiatry zewsząd nas owiały i już wszelką zieleń i kwiaty i zioła, rosnące przepysznie hen wszędzie dokoła, za pierwszym podmuchem w nicość zamieniły i wszelką rośliność na pniu uśmierciły. Nie słychać już dzisiaj takiego śpiewania, jakie rozbrzmiewało co dzień od świtania, gdyż wszystkie ptaszęta, które nam śpiewały, już do ciepłych krain od nas odleciały, tylko pastuszkowie od czasu do czasu zanucą „oj dana” gdy wracają z lasu. Nie słychać już teraz polnych pszczółek grania, jakiem wciąż tuliły strudzonych do spania, albowiem już nastał czas ostrej jesieni, pozbawionej ciepła słonecznych promieni i całe ich roje, jakie w lecie były, poszły na spoczynek, do komór się skryły. Nie ma w lesie, w polu, życia i uciechy, skąd hen rozbrzmiewały różne piosenki, śmiechy, tylko wszędzie wiatry wciąż żałośnie wieją, coraz to bardziej całem drzewem chwieją, obnażając z liścia je już pożułkłego, i wszystko kołyszą do snu zimowego.\nLecz choć zewsząd wiatry wciąż szumią ponuro i coraz to większą niebo kryją chmurą, to jednakże każdy szczęśliwym się czuje i zawsze wesoły sobie tu pracuje, aby nim rozpoczną się nieznośne słoty, ukończyć pomyślnie swe polne roboty. A choć nie czujemy miłej kwiatów woni, żadne z ptasząt nam już nie świergoni, to jednak nie smuci to bardzo rolnika i najbiednieszego nawet robotnika, bo aczkolwiek pustki i głucho dokoła, za to napełniona chlebusiem stodoła.\nDużo jest uciechy, Gdy smaczne orzechy W lesie na leszczynie Po całej gęstwinie Jak wosk pożóknieją I dobrze dojrzeją, Gdyż wszędzie wokoło Rozbrzmiewa wesoło Dziewczyny śpiewanie, Ludzkie wołanie. Widać, jak leszczyna Do ziemi się zgina, Wesołej Jaguni, Orzeszkami dzwoni. A ona rączkami Rwie je ząbkami Chrupie smakuje I tak wyśpiewuje: Dana! moja dana Nie pójdę za pana, Tylko za wiejskiego Chłopca poczciwego, Który, jak do tańca, Tak i do rózańca, Zdolny pracowity I jest nie rozpity. Bo wiem, że z takiego Mogę mieć lepszego 53\nMęża i kochanka Aniżeli z „panka” Co chodzi w krawacie I w niemieckiej szacie, A widać po mowie, Że pustki ma w głowie. Dana! Moja dana! Wiosko ma kochana! Wolę twe ustronie, Lasy, pola, błonie, Niż miejskie turkoty, Gwary i pieszczoty. Gdyż tu w wiejskiej chatce, Przy rodzonej matce I pomiędzy swymi Braćmi i krewnymi Szczęśliwszą się czuje. Bo choć wciąż pracuję, Od świtu do nocy, Aż pot leje w oczy, Za to mi Bóg z nieba Daje co potrzeba. Dana! Moja dana! Wole tu od rana Robić w pocie czoła I być wciąż wesoła Niźli wybielena I wypudrowana Po miejskiej ulicy Chodzić po próżnicy. 54\nChociaż zimno jest na świecie I wiatr mroźny śniegiem miecie, To jednak gdy dzwon kościoła O świtaniu na mszę woła, Każdy wdziewa ciepłe szaty I pośpiesza na roraty. Śpieszy dziś lud z wsi, z miast, sioła Na roraty do kościoła, Aby nim dzionek nastanie I leniuch do pracy wstanie Oddać pokłon Najwyższemu Panu Bogu Wszechmocnemu. Słychać roratnie śpiewania, Korne prośby i błagania Po kościołach w rannej dobie Płynące o Boże ku Tobie Z szczerą wiarą, jak przed laty Z ust pobożnych w te roraty. Przyjdź, ach przyjdź–że ukochany Zbawicielu pożądany. Z niebieskiej swej wysokości Na ten padół, na niskości I rozjaśnić racz ciemności Panujące wśród ludzkości.\nAch nie masz bracie o tem pojęcia Gdyś jest wśród swoich od lat dziecięcia, Jaka tęsknota człowieka gniecie Szukającego zarobku w świecie. Aczkolwiek i ci ją odczuwają, Którzy na dłuższy czas się rozstają Ze swemi krewnymi, których potrzeba Zmusza wyjeżdżać w świat szukać chleba. A jednak serca ich tak nie drgają I takich smutków, pragnień nie znają Jakich doznaje dusza i serce Człeka biednego w tej poniewierce. Bo kiedy człowiek dom swój opuści I w zagraniczne kraje się puści, Zaraz wstępuje weń ta tęsknota, Ciągłem znękaniem bieli mu lica. Ciągle człek smutny na obcej ziemi Pomiędzy narodami innemi, Albowiem radby jednej godziny Wrócić do swojej polskiej krainy.\nXXVIII. Bole Serca\nz powodu świętokradztwa na jasnej Górze8 Gdy smutną nowinę z gazet wyczytałem, Iż na Jasnej Górze klasztor okradziono, To tak mną wstrząsnęło, iż mało nie mdlałem, I gorzkom zapłakał nad bracią spodloną. Ach! Serce się kraje, że do takiej zbrodni W tym cudownym miejscu odważyć się śmieli Judasze bez Boga, synowie wyrodni I stamtąd bezkarnie z skarbami umknęli! Tyle z rzędu wieków na to się składało, Ażeby upiększyć tron Bogarodzicy, A dzisiaj, niestety nic zeń nie zostało, Prócz wielkiej żałoby, ludzkich łez krynicy. Chociaż na ten klasztor od jego istnienia Tyle już klęsk różnych i gromów spadało, Jednak nie doznawał on tego zniszczenia, Jakie świętokradztwo mu dzisiaj zadało. Tam Marja tyle cudów już zdziałała I dla wszystkich ludzi śle błogosławienie, A dziś się zbrodnicza ręka nie wahała Szerzyć w tem miejscu takie spustoszenie.\nAch mój mocny Boże, jakżeś Ty cierpliwy! Że choć smutnym wzrokiem na zbrodnie patrzałeś Jakiej się dopuszczał człowiek nieuczciwy, A rychło za zbrodnie go nie ukarałeś. O! skrusz, skrusz Marjo serca tych grzeszników, Którzy obrazili Cię czynem zbrodniczem I przemień ich teraz w szczerych pokutników, By łzy wylewali przed Twoim obliczem. O daj, daj to Boże, aby powrócili Ci bezbożni ludzie z złej drogi do cnoty I aby swą skruchą Marje pocieszyli, Składając na ołtarz skradzione klejnoty.\nXXIX. Dla Uczczenia Ś. P. K. Prószyskiego\n(KAZIMIERZA PROMYKA) Runął dzielny mąż w narodzie, Który zawsze szedł na przodzie I pracował bez wytchnienia Dla naszego odrodzenia. Legł w grobie człek zasłużony, Ten pracownik niestrudzony, Który przez lat trzy dziesiątki We wszystkie kraju zakątki Dążył z kagańcem oświaty Do wieśniaczej naszej chaty, Rozpraszając te ciemności, Jakie wówczas wśród ludzkości Jeszcze bardzo panowały I lud w mocy swej trzymały. Lecz choć nie ma Prószyńskiego, Na niskościach świata tego, To duch jego jest wciąż z nami. Nie odszedł od nas z książkami, Promyk światła zawsze lśni Wśród nas źródło wiedzy tkwi. Tylko bracia czytelnicy, Rzemieślnicy i rolnicy, My korzystać zen umiejmy Swiatło wiedzę czerpać chciejmy! I drugich z nią zapoznajmy, Czytać, pisać nauczajmy, A zadanie swe spełnimy I Promyka tem uczcimy. 60\n(MIECZYSŁAWA BRZEZIŃSKIEGO) Bardzo to strata dotkliwa Dla kraju, gdy mu ubywa Z pomiędzy braci siermiężnych Tyle szlachetnych serc mężnych, Które wszystek lud miłują I dlań usilnie pracują. Chociaż oświatowa niwa W wielkim odłogu spoczywa, Nie jeden jej zachwaszczony Zagon rodzi nikłe plony Wskutek braku rąk do pracy Dobrych siewców i oraczy. A jednakże śmierć straszliwa Nigdy prawie nie spoczywa, Tylko ciągle się uwija W koło nas jakoby żmija I w każdym roku bezmiary Zabiera nam wielkie oﬁary. Dopiero co w Konopnickiej Znanej z pracy poetyckiej Utraciliśmy pieśniarkę I w prozie dzielną pisarkę,9 A teraz znowu jednego Ubywa człeka wielkiego I ja chłopek z wiejskiej chaty Odczuwam tę wielką stratę,\n9 Zmarła we Lwowie 8 października 1910 r.\nJaką w teraźniejszej dobie Kraj nasz ponosi w osobie Mieczysława Brzezińskiego W lutym10 w Warszawie zmarłego Wielki to człowiek był z niego Serca bardzo szlachetnego Dla całej polskiej ludzkości, Gdyż od wczesnej swej młodości Dążył z kagańcem oświaty Do wieśniaczej każdej chaty. Niezrażał się przeszkodami I więziennemi karami, Które nań często spadały I drogę mu tamowały, Ale wytrwale nią kroczył I z niej nigdy już nie zboczył. Dużo zdziałał on dobrego W życiu dla kraju naszego I dla ludu prostaczego Do oświaty dążącego.\nXXXI. Podzikowanie Za Nagrod Pisarsk11\nZ przyznanej mi nagrody bardzo się raduję I za takową Redakcyi uprzejmie dziękuję: Bóg Ci zapłać serdeczny! za łaskawość Twoją, Że drukujesz i nagradzasz skromną pracę moją, Że ją dla moich współbraci dobrą poczytujesz I że do walki z ciemnotą nas dziś powołujesz. Bóg Wam zapłać Czytelnicy za życzliwe słowo, I za to, że pokochaliście „Jutrzenkę Nową”, Że ją wspólnie wraz z innemi pismami czytacie I dla polepszenia doli pracy się imacie, Że cenicie ludzką pracę i zeń korzystacie I że do gmachu przyszłości cegiełkę rzucacie. O! świeć nam „Jutrzenko Nowa”, świeć pełną jasnością, Świeć i nigdy nie przestawaj we walce z ciemnością, A my Ci swojej pomocy już nie poskąpimy, Ale stale cię swą pracą zasilać będziemy, A więc i nadal z radością nasz promyku drogi! Będziemy cię sprowadzać w swe wieśniacze progi. O Chryste, dziś zmartwychwstały, dodaj wytrwałości, Błogosław nam w zbożnej pracy dla lepszej przyszłości, Pobłogosław–że tym wszystkim, którzy Cię kochają, Błogosław też i rolnikom, którzy ziemię krają, Pobłogosław i strapionych – osusz łzy z powieki, Niech Cię wszyscy wychwalają teraz i na wieki!\n11 W formie książek, przyznaną mi w 1909 r. od Red. „Nowej Jutrzenki”\nXXXII. Do Wieniaczki Znad Wisły12\n12 Nazwisko czyli pseudonim współczesnej poetki Wandy Grochowskiej\nJestem sobie chłop, Jakby żytni snop! Wesół sobie wciąż pracuje I szczęśliwym się w tem czuje, Gdyż ta praca ma, Lepszy byt mi da. Bo przez pracę, znój, Spływa szczęścia zdrój, A więc kto je chętnie znosi I kto Boga kornie prosi, Ten wesoło tchnie Jemu szczęście kwnie. A choć potu dość, I zaboli kość, Jednak takie me zadanie I od Boga powołanie, By przez pracę, trud, Zmazać grzechów brud13 Praca jest mi broń, Ona wieńczy skroń, Ona wiedzie nas do nieba, Ona wszystkim daje chleb I poprawia los, A odwraca cios.\n13 Albo zaspakajać głód!\nAle kto jest leń, I patrzy, gdzie cień, Ten nigdy się nie dorobi I co zje–to nie odrobi, A że kocha chłód To ma często głód. A znów iluż z nas Ten najdroższy czas, Na hulankach i gnuśności, Przepędzają w lubieżności, Pracy nie chcą tknąć! Wolą „walca” rznąć. Wolą w knajpach pić, Lub gdzie indziej gnić, Byle nigdy nie pracować, Tylko sobie rozkoszować, Jakby ziemski kraj, Miał tu wieczny raj. A tymczasem nie! Mylą oni się! Wszak na to jest człek stworzony I krwią Boga odkupiony, By tu w pracy żył!!! I nią Boga czcił.\nBo tu każdy gość, I wszystko jest czczość, Choćby miliony posiadał I połową świata władał Wszystko światu da, Co tu tylko ma, Bo... pośpieszy z tąd Na ostatni sąd, Aby przed sędzią surowym Po tem swem życiu chwilowem, Tam rachunek zdjąć, I znów wieczność wziąć. Tak więc będzie tam, Gdzie Bóg sądzi sam, Jak kto sobie zasługuje, Tak On wieczność mu gotuje, Gdyż On niebios Pan, I w nim nie masz zmian. Jestem sobie chłop, Dana moja hop, Kocham pracę, pola, łąki I te śliczne kwiecia pąki, Kocham chłopski stan, Bo w nim jestem pan!...\nXXXIV. Dumka Poznaska\nChoć się zawzięły na nas szwaby, I w różny sposób nas wciąż gnębią, Jednak serc naszych nie wyziębią, Bo i z nas chłopy – a nie baby – I my potraﬁm być mocnymi W swej świętej wierze, na swej ziemi! Nieraz bywały takie chwile, Że się zdawało; iż zginiemy A dzięki Bogu my żyjemy I jeszcze czujem się na sile, Jeszcze krew w naszych żyłach płonie, Jeszcze są krzepkie nasze dłonie. Żyjem i nigdy nas nie zgniotą Szwabskie uciski między swemi, Owszem czynią nas mężniejszymi Do walki z wrogą nam hołotą, Gdyż my za wolność w imię Boże Walczym i nic nas już nie zmoże. Bliższy niż nasz jest koniec wroga Tego tyrana największego, Który znając cel życia swego, Kroczy wbrew prawa i wbrew Boga, Albowiem droga ta jest śliska „Przyjdzie więc kryska na Matyska”.\nPrzyjdzie czas na te szwabskie duchy, Co nas zawzięcie dzisiaj duszą, Że wszyscy marnie zginąć muszą, Tak, jak w jesieni giną muchy, Że z szerokiego ich plemienia Nie pozostanie nawet cienia. O! bo ten, który światem rządzi, Chociaż w karaniu nierychliwy, To jako sędzia sprawiedliwy, Jeszcze w tem życiu je osądzi I za uciski naszych braci Podłóg zasług im zapłaci.\nOddaję w Państwa ręce zbiorek poezji i wierszy ludowych napisanych przez Jakóba Raciborskiego włościanina – samouka z Mokrego– Lipia14, wydanych pierwszy raz w roku 1913, w Drukarni Ludowej J. Popiela w Lublinie. Autor urodził się w 1882 roku we wsi Mokrelipie w rodzinie chłopskiej. Mając dwadzieścia lat ożenił się z Katarzyną Jasińską z Radecznicy. Życie osobiste nie szczędziło młodemu Jakóbowi trosk i nieszczęść. Szczególnie tragicznym okazał się rok 1904, kiedy to 30 marca zmarł mu syn Bronisław, a 10 października zmarła ukochana żona. To jednak nie załamało Raciborskiego, który od młodych lat wciągnięty w wir pracy społecznej, organizował zebrania, przemawiał do ludu na zgromadzeniach i pisał wiersze. O jego postawie i uczuciach mówią słowa: „Choć się zawzięły na nas szwaby, I w różny sposób nas gnębią, Jednak serc naszych nie wyziębią, Bo z nas chłopy – a nie baby – I my potraﬁm być mocnymi” Są to słowa wiersza okolicznościowego, który powstał prawdopodobnie w czasie I Wojny Światowej, kiedy Lubelszczyzna znajdowała się pod okupacją austriacką. Ten dziś mało znany utalentowany przywódca ludowy umiał zawsze skupiać wokół siebie słuchaczy. Chciał przelać w nich swą wiarę w niepodległość i lepszą przyszłość ludu wiejskiego. Wykorzystywał każdą nadarzającą się okazję, a najczęściej święta państwowe i kościelne. „Gazeta Ludowa” z 1916 roku opisuje, że w rocznicę wybuchu powstania\n14 Przedwojenna pisownia nazwy miejscowości Mokrelipie.\nstyczniowego, na uroczystościach w Szczebrzeszynie dwukrotnie zabierał głos. Jak zawsze mówił o miłości do ojczyzny. Przemówienie zaczął od słów Piotra Skargi: „Kochani bracia Polacy! Gdy tylko tłomoki ratować będziecie, a okrętowi gdy tonie w pomoc nie pójdziecie – to okręt utonie – i wszyscy poginiecie.” Raciborski za sprawę najważniejszą uważał odzyskanie niepodległości. W rocznicę Konstytucji 3 Maja zorganizował patriotyczną manifestację w rodzinnej wiosce, a na kościelnej uroczystości w Radecznicy przypomniał zebranym o obowiązkach względem ojczyzny, obwiniając za utratę niepodległości „...tych, którzy w narodzie przodowali.” Po odzyskaniu niepodległości ten żarliwy trybun ludowy z Mokregolipia czynnie włączył się w życie społeczne wolnej Polski, realizując głoszone już wcześniej swoje naczelne społecznikowskie hasło oświaty dla ludu. O działalności Raciborskiego na polu oświatowym mówi skromna notatka prasowa: „dnia 15 bm. grono młodzieży mokrolipijskiej na czele z Panem Jakóbem Raciborskim, działaczem tutejszym, urządziła po raz trzeci przedstawienie amatorskie, wywiązując się ze swych ról nienajgorzej. Odegrano sztukę „Nastka” z której dochód przeznaczono na rzecz straży ogniowej.” Choroba nie pozwoliła Raciborskiemu na dłuższe kontynuowanie działalności społecznej i twórczości literackiej. Umarł na gruźlicę 30 kwietnia 1926 roku. Pozostawił jednak trwały ślad w życiu społeczno kulturalnym regionu i dorobek poetycki. Andrzej Kondrat\nO Jakóbie Raciborskim pisali:\n– L. Kobierzycki: Włościanin poeta: Jakób Raciborski, mieszkaniec wsi Mokre Lipie, pow. Zamość. „Kronika powiatu Zamojskiego 1918 r. nr 16. – J Adamowski: Jakób Raciborski – poeta z Mokrego Lipia. „Zielony Sztandar” 1974 r. nr 74 (wyd. AB). – S. Zybała: W pięćdziesiątą rocznicę śmierci Jakóba Raciborskiego „Biblioteczna Służba Informacyjna” 1976 r. nr 3, s 60–61\nKrótka historia wsi Mokrelipie...\nPoczątki osadnictwa w Mokremlipiu datują się na wczesną epokę brązu co wykazały badania archeologiczne przeprowadzone przez pracowników Katedry Archeologii Polski w Warszawie w 1957 roku. Wieś położona jest w dolinie Poru na pograniczu Roztocza Zachodniego i Padołu Zamojskiego. Jej pierwotna nazwa brzmiała „Lipie” – istniał tutaj drewniany kościół pod wezwaniem Krzyża Świętego, konsekracji którego dokonał w roku 1360 biskup chełmski Tomasz z Sienna. W XIV w., na mocy układu zawartego pomiędzy Dymitrem z Goraja, a ks. Abp. halickim Jakubem Strefą, w roku 1298 wieś Lipie darowano rodowi Smogorzewskich – Latyczyńskich. Kolejną świątynie, tym razem murowaną wznieśli trzej szlachcice – Wantoch z Sułowca, Jambroż Rakusz ze Stworyczowa (dawna nazwa wsi Tworyczów) i Mikołaj Latyczyński – „dziedzic na Lipiu i Latyczynie”. 15 stycznia 1403 roku biskup chełmski Stefan dokonał konsekracji kościoła – od tego momentu datuje się historia paraﬁi Mokrelipie, która uważana jest za jedną z najstarszych na terenie diecezji chełmskiej. Na przestrzeni lat 1547 – 1579 obiekt funkcjonował jako kircha (kościół protestancki). Katolikom przywrócił go biskup chełmski – Jerzy Zamoyski; po gruntownym remoncie w roku 1671 biskup Mikołaj Świrski dokonał konsekracji świątyni. Obecnie istniejący wybudowany został w latach 1907 – 1913; 13 września 1913 roku kościół konsekrował biskup lubelski – Franciszek Jaczewski. W roku 1605 Mokre–Lipie15 odkupił od braci Latyczyńskich ordynat Jan Zamoyski i włączył do Ordynacji Zamoyskiej. W roku\n1783 wieś była siedzibą klucza, w skład którego wchodziły wsie: Mokre–Lipie, Sąciażka (Sąsiadka), Uście, Zakłodzie. W wieku XIX istniał w Mokrymlipiu folwark liczący pięć domów i należący do dóbr ordynackich Bodaczów i Gaj Gruszczański. W 1827 roku wieś Mokre–Lipie liczyła 28 domów i 120 mieszkańców, dzieląc się na: wieś chłopów pańszczyźnianych, wieś kościelną i wieś dworską. W okresie rozbiorów wieś była pod zaborem rosyjskim i w roku1864 jak wynika z aktu nadania, chłopi pańszczyźniani otrzymali ziemię. W Mokrym–Lipiu urodził się Stanisław Sarnicki, zaliczany do grona wybitnych postaci ruchu protestanckiego – polihistor, autor prac: „Księgi hetmańskie”, oraz „Roczniki, czyli o pochodzeniu i czynach Polaków” – w tej pracy zamieścił artykuł o działalności Rzeczpospolitej Babińskiej. Inny minister kalwiński z Mokrego– Lipia – Jan Brzycki przyjęty został na Synodzie we Włodzisławiu (4 – 15 październik 1588 roku) jako poseł, który przyniósł list od „znakomitych mężów ziemi chełmskiej” zapewniający o wspólnej jedności z zebranymi. W początkach XX wieku we wsi prężnie działała organizacja polityczna skupiająca miejscowych włościan – Krukowskiego, Floka, Józefa Kłodnickiego, Ferensa, Paszkę, Wypycha, Jezierskiego; w zebraniach często brał udział właściciel folwarku w Smoryniu – Józef Brandt (nielegalnie przemycał broń na potrzeby oddziałów powstańczych). Grupie przewodniczył Stanisław Moskalewski ze Zwierzyńca.\nW kronice Szkoły Powszechnej w Mokremlipiu z 1916 roku czytamy: „Mokre–Lipie wieś i folwark nad rzeką Por. Według ksiąg poborowych dzieli się na nomenklatury: Wieś – 25 osób, obszaru 516 mórg16, Mokre–Lipie litery „A” – proboszczowskie – osób 21, obszaru 99 mórg i Mokre–Lipie litery „B” – poproboszczowskie, 5 osób, obszaru 14 mórg. Ludności ma 313 dusz, w tej liczbie 5 – prawosławnych i 6 żydowskich. Gleba dobra, włościanie zamożni, łąki obﬁte, lasu nie wiele. Powszechne jest sadownictwo śliwczane. Folwark liczy 5 dym należących do ordynacji zamojskiej Bodaczów. Obecny kościół paraﬁalny murowany pod wezwaniem Św. Krzyża wzniesiony w 1403 r. przez Mikołaja z Latyczyna, w ciągu 50–ciu lat (1547 – 1597) służył za zbór kalwiński, poczem został przywrócony katolikom przez Jerzego Zamoyskiego biskupa chełmskiego. W 1913 roku wybudowano nowy kościół murowany.” W czasie I wojny światowej przez wioskę przebiegała linia frontu, co spowodowało spalenie większej części zabudowań i przyczyniło się do ogromnych strat gospodarczych. Na paraﬁalnym cmentarzu grzebalnym znajdują się mogiły żołnierzy austriackich i niemieckich poległych w czasie walk wojennych w tym okresie. W 1916 roku powstała jednoklasowa Szkoła Powszechna. Zajęcia odbywały się w izbie wynajmowanej u Tomasza Płocharza i Jana Łapińskiego a opiekunem szkoły był Michał Chadam. W grudniu 1921 roku ukończono budowę drewnianego budynku szkoły. W kronice z tego okresu odnajdujemy opis tego wydarzenia. „Poświęcenie budynku szkolnego odbyło się 14 XII 1921 r. Dzień ten był dla mieszkańców wsi nader uroczysty. W uroczystości tej wziął\n16 Morga, z niem. Morgen (ranek), jest to obszar ziemi jaką jeden człowiek może w ciągu dnia skosić lub zorać, równa 5985 m2 = około 60 arów.\nudział P. Starosta z Zamościa, O.O. Bernardyni z Radecznicy, nauczycielstwo gminy Sułów, Członkowie Dozoru Szkolnego, ludność okoliczna i miejscowa. Od 15 grudnia naukę prowadzono w nowym budynku, gdzie znajduje się też pomieszczenie dla 2 sił nauczycielskich.... W roku 1921/22 prowadzono IV oddziały – 2 komplety. 1) komplet tj. oddz. III i IV pobierał nauke rano od 8 – 11 godz. 2) komplet tj. oddz. I i II pobierał naukę po południu od godz. 1 – 3” Od 30 marca 1922 roku w szkole uczyły dwie nauczycielki: Ż. Strokówna i H. Jasińska... W skład grona nauczycielskiego wchodził też ks. proboszcz Andrzej Paluszkiwwicz, który udzielał nauki religii na wszystkich oddziałach.” W Szkole Powszechnej w Mokremlipiu w latach 1916 – 1932 uczyli nauczyciele: Stanisława Kamińska, Albina Pilichowska, Stanisław Sowa, Zdzisława Strokówna, Henryka Jasińska, Maria Kowalska, Maria Rozdolska, Józefa Gładyszowa, Adam Waśko, Franciszka Waśko, Olga Stadnicka, Helena Kuzycz, Mikołaj Kuzycz, Jan Sowiński. W tym okresie religii nauczali: Ks. Andrzej Paluszkiewicz, ks. Leonard Kępiński, ks. Antoni Rudziński, ks. Andrzej Kostrzewa. W 1917 roku założona została w Mokremlipiu Ochotnicza Straż Pożarna. Naczelnikiem został Wojciech Kozioł, gospodarzem Władysław Śledź, a prezesem Konstanty Świderski. Przy straży istniała orkiestra dęta, której kapelmistrzem był Józef Jabłoński. Podczas II wojny światowej aktywnie działała partyzantka. Z Mokregolipia pochodził Franciszek Madej Ps. „Mrówka” Komendant XV Obwodu Batalionów Chłopskich Zamość, odznaczony Złotym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. Znany powszechnie jest wyczyn Jana Tońki, który 20 lipca 1944 roku przeprowadził łąkami od strony Sąsiadki wojska radzieckie pod same 76\nstanowiska stacjonujących we wsi oddziałów niemieckich. Wioska została wyzwolona bez żadnych strat. Poległych 18 Niemców pochowano na cmentarzu paraﬁalnym, a reszta oddziału traﬁła do niewoli radzieckiej. Po wojnie wieś zaczęła się prężnie rozwijać. W 1945 roku zbudowano (już dziś nie istniejącą) świetlicę, w której znajdował się pierwszy sklep państwowy. W 1958 roku zbudowano utwardzoną drogę, a w 1961 roku przeprowadzono elektryﬁkację. W 1974 roku w szkole założono telefon. W latach 1992 – 1994 dzięki staraniom ks. Prof. H. Steca w kościele w Mokremlipiu wykonano witraże w pracowni Krystyny i Bogusława Szczekanów w Krakowie. Przedstawiają postacie świętych. Są oﬁarą paraﬁan na rzecz kościoła. Na Mokrolipskim cmentarzu spoczywają: Antonina z Wisłockich Debolny zmarła 7 lutego 1863 w wieku 74 lat, Kazimierz Jaworski zmarły w 1837, Stanisław Jaworski – 1854, Franciszka Ziemnicka – 1860, ks. Franciszek Kwiatkowski – 1870 proboszcz paraﬁi Mokrelipie, którą zarządzał przez 36 lat. Antoni Różyczka – były dyrektor cukrowni w Cesarstwie; urodzony 15 listopada 1841 roku, zmarł 28 listopada 1902 roku. Rodzina zmarłego zamieściła na nagrobku napis: „Cześć twej pamięci zacny mężu i ojcze”. Właściciel Sułowca – Wincenty Huskowski – zmarł 29 stycznia 1903 roku, żona Huskowskiego Katarzyna z Branickich Huskowska – żyła lat 82; zmarła 7 lipca 1929 roku, oraz nagrobek ich syna Stanisława, zamordowanego w 1940 roku w Kumowej Dolinie k/Chełma, gdzie został pochowany w zbiorowej mogile. Michał Rudnicki w wieku 39 lat (16 lipca 1941 roku ) zginął na Majdanku opracował Andrzej Kondrat\n1. „Słownik geograﬁczny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” Warszawa 1880 t. VI s. 627 2. Kroniki Paraﬁalne 3. Kronika Szkoły Powszechnej w Mokremlipiu http://horajec.republika.pl/mokrelip.html – Opracowanie Reginy Smoter Grześkiewicz\nCzytając Jakóba Raciborskiego... ........................................ I. II. III. IV. V. VI. VII. VIII. IX. X. XI. XII. XIII. XIV. XV. XVI. XVII. XVIII. XIX. XX. Opis mego życia ............................................... Moje dążenia ................................................... Nieśmy oświatę ................................................ Wezwanie do pracy .......................................... Do nie dbale czytających gazety ....................... Do rodziców .................................................... Do młodzieży .................................................. Do zwiedzających wystawę częstochowską ...... Dlaczego? ......................................................... Do ludzi uczonych, zaniedbujących... ............... Myśl chłopska .................................................. Kolenda ............................................................ Piosenka karnawałowa ..................................... Kołowrotki ....................................................... Uciekł już karnawał .......................................... Powitanie skowronka ....................................... Przyszedł maj ................................................... Maj .................................................................. Pieśń majowa ................................................... Żniwa ............................................................... 5 9 15 16 17 19 22 25 26 27 28 29 30 32 35 36 37 39 42 43 45 79\nPo żniwach ....................................................... Pieśń na dzień narodzenia N.M.P. ................... Piosenka jJesienna ............................................ Jesień ................................................................ Na orzechach ................................................... Roraty .............................................................. Tęsknota ........................................................... Boleść serca ...................................................... Dla uczczenia Ś. P. K. Prószyńskiego ................. Pamięci (Mieczysława Brzezińskiego) ............. Podziękowanie za nagrodę pisarską .................. Do wieśniaczki znad Wisły .............................. Jestem sobie chłop! .......................................... Dumka poznańska ...........................................\nPosłowie ............................................................................. Krótka historia wsi Mokrelipie... ........................................


Vis należy do archipelagu wysp południowo-dalmatyńskich. Otacza go wiele równie ciekawych wysepek, pośród których jest jedną z mniejszych, od lądu oddaloną aż o 35 mil morskich. Ta sędziwa wyspa - ma ponad 30 000 lat – niegdyś połączona była z lądem, o czym świadczą bogate znaleziska archeologiczne oraz szkielety jeleni. Przed wiekami nosiła wdzięczne nazwy Issa i Lissa.\nJej łagodny klimat i piękne, piaszczyste plaże sprawiają, że swoją urodą zachwyci każdego. Ponieważ jej gleba jest niezwykle urodzajna, wspaniale rozwijają się tutaj winnice, szczególnie w głębi wyspy. Vis zaprasza do wypoczynku na pięknych plażach, ale również do zwiedzania historycznych miasteczek, jakimi są Vis albo Komiża. Mieszkańcy wyspy, oprócz uprawy winnic, zajmują się rybołówstwem i śpiewem. Vis długo znany był jako „zabroniona wyspa”, bowiem za czasów byłej Jugosławii służyła jako baza wojskowa.\nJest ona również znana z tego, że morze wokół niej jest jednym z najbogatszych w ryby miejsc Adriatyku, tak więc jest idealnym miejscem wypoczynku dla lubiących samotność rybaków.\nMiasto Vis to centrum wyspy, leżące na jej północnym wybrzeżu. Stąd można popłynąć do Splitu promem Jadrolinii lub katamaranem. W sezonie na Vis można też dopłynąć promem z Rijeki albo z Dubrownika.\nPolecenia godne są takie okoliczne miejsca jak wysepki Jabuka, Brusnik, ale przede wszystkim Biševo, gdzie swoim pięknem zachwyca niesamowita jaskinia Modra Špilja (Błękitna Grota), porównywana do grot włoskiego Capri.\nŻenka to rejon wyspy na jej wschodnim krańcu stanowiący wraz z wcześniejszą o kilometr Milną ciąg willi po obu stronach wąziutkiej uliczki dojazdowej prowadzącej wzdłuż Adriatyku w kierunku północnym.\nLokalizacja: wyspa Vis


ZAPALENIE TĘCZÓWKI OKA PRZYCZYNY | InfoZdrowie24.pl\nzapalenie tęczówki oka przyczyny\nZapalenie ostre tęczówki i ciała rzęskowego: silny, tępy ból umiejscowiony w głębi oka (nasilający się wieczorem i w nocy); łzawienie; światłowstręt; zamglone widzenie; sinoczerwone oko; zmiana barwy tęczówek z niebieskich na zielonkawe; wąska źrenica; obniżenie ostrości wzroku Zapalenie przewlekłe tęczówki i ciała rzęskowego: zamglone widzenie; czasami ból oka\nPrzyczyny zapalenia tęczówki i ciała rzęskowego: Zakażenie bakteryjne, wirusowe, grzybicze, pasożytnicze, odczyny alergiczne. Źródłem zakażenia mogą być ogniska zapalne istniejące w różnych narządach, np. w zębach, migdałkach, pęcherzyku żółciowym, urazy.\nRyzyko zachorowania: Zwiększa się u osób cierpiących na przewlekły stan zapalenia migdałków, próchnicę, choroby stawów, gruźlicę, sarkoidozę, kiłę.\nPowikłania: Jaskra, zaćma, obniżenie ostrości wzroku.\nDiagnostyka: Podstawowe badania okulistyczne, m.in. badanie w lampie szczelinowej.\nLeczenie: Wizyta u okulisty, który przepisze krople rozszerzające źrenicę, środki przeciwzapalne w kroplach i tabletkach, a czasami zastrzyki podspojówkowe (do oka). Konieczne jest leczenie podstawowej choroby.\nProfilaktyka: Wskazane jest: właściwe leczenie wszystkich stanów zapalnych; wizyty kontrolne u stomatologa i leczenie próchnicy.\ndiagnozowania i leczenia, robi się bardzo poważna sprawa. Kiedy z oczu niespodziewanie ci kapie, najczęściej jest to spowodowane jedną z czterech głównych przyczyn. Zazwyczaj za łzawieniem oczu stoi: podrażnienie oczu, np. przy nieumiejętnym stosowaniu soczewek kontaktowych, stan zapalny w obrębie oka, ale nie\nszkła korekcyjne, lub ich niewłaściwy rozstaw; przewlekły brak snu; zespół tzw. suchego oka (niedobór łez); ogólne nerwowe wyczerpanie. Leczenie samego niepowikłanego zapalenia prostego praktycznie nie jest konieczne. Trzeba przede wszystkim z pomocą okulisty odkryć jego przyczynę i zająć się nią\nokulisty. Warto go odwiedzić, gdyż nadmierna reakcja na światło towarzyszy wielu problemom okulistycznym: zespołowi suchego oka, zapaleniu spojówek, zapaleniu tęczówki. Tak może się objawiać i złodziejka wzroku: jaskra. Uwaga! Ta choroba kojarzona przede wszystkim z osobami starszymi ma też niebezpieczną\njak słyszą, że mam rzs od razu uznają, że zapalenie błony naczyniowej jest od rzs i zalecają jak najwięcej immunosupresji + okresowo w razie zaostrzenia pulsy i zastrzyki okołogałkowe ze sterydów. Nigdy nie kazali mi robić badań, by wykluczyć inne przyczyny tej choroby oczu. Czy powinnam\nnajwiększa szansa na to, że wzrok będzie rozwijał się prawidłowo. Profesor zauważył również, że gałka Małej ma 15mm, a wg tabeli powinna mieć 18mm i najprawdopodobniej spowodowane jest to zapaleniem wewnątrzmacicznym co spowodowało nieprawidłowy rozwój oczek. Zapisaliśmy się na operacje na jedno i drugie\noko. Przedni odcinek błony naczyniowej jest utworzony przez tęczówkę (iris) i ciałko rzęskowe. Stan zapalny tej części nosi nazwę przewlekłego zapalenia błony naczyniowej (uveitis anterior chronica) lub przewlekłego zapalenia tęczówki i ciałka rzęskowego (iridocyclitis chronica). Nierozpoznane i\nwielostawowa lub z zajęciem niewielu stawów). Pierwszych 6 miesięcy choroby uznaje się za początek MIZS, który określa postać choroby. Co jest przyczyną przewlekłego zapalenia tęczówki? Jaki to ma związek z zapaleniem stawów? Tak jak w zapaleniu stawów, zapalenie oka jest wynikiem nieprawidłowej\nZawstydzające liczby !!!\n, zapalenie wsierdzia i mięśnia sercowego, kłębuszkowe zapalenie nerek, zapalenie tęczówki oka, zapalenie żył. Jedną z najpowszechniejszych przyczyn próchnicy jest niska świadomość zdrowotna i brak właściwych nawyków higienicznych. Od lat wiadomo, że systematyczne stosowanie różnych metod\n.; najpierw laryngolog - diagnoza - tzw. położeniowe zawroty głowy, potem przeszłam zapalenie tęczówki, po roku rogówki - okulista, reumatolog - i nic. Żadnych wniosków, przyczyn. Po paru latach zapalenie nerwu wzrokowego, rezonans - zmiany rozsiane w mózgu - szpital, raz i ponownie i .... nic. Badania m\nzapaleniu. Jednak lecze nie, zapomocą prostych i rozumnych środków* byłoby również skuteczne, a nie naraziłoby zwierzęcia na kalectwo. W ciemnej stajni tęczówka, czyli ciemna obwódka, okalająca czarny środek oka, to jest źrenicę, rozszerza sią znacznie, ażeby dać do stęp dostatecznej ilości promieni światła\nzmiana barwy tęczówek


Opuszczamy schematy, czyli miejsca idealne …\nKażda młoda para chciałaby, by ten najważniejszy dzień w życiu był szczególnie piękny. Każda panna młoda chciałaby czuć się gwiazdą wieczoru, chciałaby być piękna i wyjątkowa, no bo jak inaczej? Tygodnie, nie, miesiące przygotowań, fryzjer, kosmetyczka, piękna suknia, unikalne dodatki. No i jak tego nie udokumentować? Jak nie zrobić najlepszych w życiu zdjęć?\nTaki dzień pamięta się przecież długo. A to, co umyka wspomnieniom, przypomina fotografia. Od dawna już ślubnych zdjęć nie pozostawia się przypadkowi. Fotografowie, tacy jak ja, zafascynowani ludzką twarzą, emocjami, specjalizują się w fotografii ślubnej. Dzięki naszej pracy i naszym umiejętnościom, po latach przypominasz sobie najszczęśliwsze chwile w życiu.\nCo jest ważne w ślubnej fotografii? Ludzie, bez wątpienia. Ale ważne jest również miejsce, w którym będziemy robili zdjęcia. Tło. I tyle, ile jest ludzi, tyle jest gustów, a tyle, ile młodych par, tyle pomysłów. Nigdy nie ma dwa razy takiego samego pleneru i takiej samej sesji. Zawsze inaczej pada światło, inaczej szumią drzewa. Nawet, gdy miejsce jest to samo, to zmienia się światło, natura i ludzie. Bo przecież to ludzie tworzą charakter zdjęcia. To ich pomysły realizuję, czasem podpowiem, czasem zasugeruję, ale przede wszystkim słucham tego, co ludzie chcą mi powiedzieć, jakie mają pragnienia, jaką wizję swojej fotografii ślubnej.\nCzasem pytają mnie, jakie miejsce poleciłbym na sesję w naszej okolicy. Nie tak łatwo przypomnieć sobie i wymienić od razu wszystkie ciekawe miejsca w okolicy. Dlatego, dla wszystkich poszukujących pomysłu na scenerię ślubnej sesji plenerowej, przygotowaliśmy infografikę, która wyszczególnia warte uwagi miejsca naszego regionu. Nie ukrywam, często robimy tam zdjęcia młodym. Pewnie dlatego, że te miejsca są szczególne, ponadczasowe i niemal wieczne. Ludzie przemijają, a one ciągle tam są, gdzie były.\nJak wyglądają moje zdjęcia z tych miejsc? Jesteście ciekawi, jak wyglądają w ogóle zdjęcia robione przeze mnie? Zajrzyjcie do mojego portfolio. Tam znajdziecie wiele odpowiedzi na nurtujące was pytania. Na te, na które nie znajdziecie odpowiedzi, z chęcią odpowiem osobiście. Pewnie, że jeśli macie inny pomysł na miejsce swojego ślubnego pleneru, to ja jadę i nie dyskutuję! To Wasz dzień i Wasza kreatywność, a ta potrafi być zaskakująca!\nZachęcam do zapoznania się z infografiką z listą polecanych miejsc na sesję zdjęciową w Sandomierzu\n« Mikołaj – chrzest TarnobrzegSylwia i Krzysztof – szybka i niespodziewana sesja narzeczeńska »\n© 2020 Adam Jaskot Fotografia|ProPhoto Photographer Template by NetRivet


Dr Stay Dry gwiazd na Eska TV Telewizja Muzyczna Eska TV *Eska.tv\nStudiował filozofię na elitarnym amerykańskim uniwersytecie. Jednak podjął decyzję o opuszczeniu uczelni. Jak sam mówił "Mój styl życia stał się niezgodny ze sposobem życia na uczelni. To było zbyt nudne".\nDr. Stay Dry stał się artystą, pokazując odmienne i charakterystyczne szczególne upodobanie dla koloru zielonego. Nagrał utwór z Lumidee "Don't Sweat That"\nDr Stay Dry, Lumidee


Obszar działalności - MPK Pure Home\nMPK Pure Home zajmuje się odbiorem, transportem i utylizacją odpadów. Działamy nieprzerwanie od 2004 roku, świadcząc swoje usługi na terenie przede wszystkim województw mazowieckiego, podlaskiego oraz warmińsko – mazurskiego. Nieprzerwanie rozszerzamy i doskonalimy wachlarz naszych usług, tak aby sprostać wymaganiom coraz bardziej wymagających klientów oraz zmieniających się przepisów.\nWywóz odpadów realizujemy wykorzystując nowoczesne śmieciarki. W gminach, którym zależy na dokładnym monitorowaniu tego, ile odpadów odbieranych jest od mieszkańców, oferujemy usługi zaawansowane: •\twywóz śmieci poprzedzony ich ważeniem •\todbiór przez śmieciarki z systemem lokalizacji RFID, co pozwala na odbiór danych z czipa z każdego pojemnika na odpady\nZapraszamy do kontaktu telefonicznego lub mailowego, odpowiemy na każde pytanie, wyjaśnimy wszystkie wątpliwości. Współpraca z nami przyniesie Wam najwięcej korzyści. Razem szybciej i skuteczniej osiągniemy zakładane cele.\nWspieramy naszą wiedzą i doświadczeniem gminy, które chcą skuteczniej monitorować ilość wytwarzanych odpadów u źródła, analizować poziom ich segregacji i strukturę. Oferujemy zaawansowane systemy informatyczne pozwalające na prowadzenie ewidencji i kontrolę nad przepływem odpadów. Poniżej lista gmin na terenie których świadczymy swoje usługi:\nKolno Gmina i Miasto


Wybory w Czechach - Bankier.pl\nGospodarkaWybory w Czechach. Wygrywa opozycja demokratyczna i ma szansę na utworzenie rządu\n2021-10-09 17:54, akt.2021-10-10 20:18\nStworzenie nowego rządu może trwać miesiące\nBabisz nie otrzymał w niedzielę od prezydenta misji sformowania rządu\nbasterek 2021-10-11 07:16\nByłem w Czechach. Społeczeństwo ma łeb na karku, przeciwnie jak w Polsce.\nbankierkomentuje 2021-10-11 02:40\nwlasnie PADLA Unijna demokracja w Czechach. Czy wiecie dlaczego upadla ?\nAno dlatego ze Demokracji w EU nie ma wiec jak Niemcy czy Francuzi maja uczyc Polske czy Wegry demokracji jak tej demokracji nie ma w EU. To samo dotyczy USA i tych nauczycieli z TVNu co zawsze pluja na wszystkich innych.\nJest cwaniactwo krajow wlasnie PADLA Unijna demokracja w Czechach. Czy wiecie dlaczego upadla ?\nJest cwaniactwo krajow zachodnich robiacych propagande ze dajemy wam kase to musicie sie sluchac itd. Przy okazji oczywiscie wykorzystuja nasz rynek pracy (tani rynek), nasz rynek zbytu (sprzedajac drogo bo produkty FMCG swego czasu byly 50 do 90% drozsze w Polsce niz na Zachodzie - pasty, proszki do prania itd), transferuja zyski na zachod BEZ PLACENIA podatku CIT itd.\nDla PASOZYTOW z TVNu: nieopodatkowane zyski wyprowadzone do Dublina, Amsterdamu na lotnisko, Cypru, na Malte buduja infrastrukture i bogactwo poza Polska i do nas juz nie wracaja a to co dostajemy z EU to OCHLAPY. Opodatkowujac 15% podatkiem od uczciwego zysku wszystkie zachodnie Korpo dzialajace w Polsce lub 5% od obrotu mielibysmy wiecej pieniedzy na rozwoj niz mamy z ochlapow EU.\n300_pala 2021-10-11 07:22\nlipsk 2021-10-11 00:56\nBabisz to jedno ale kto bywał ostatnio w Pradze i pooglądał co się dziać zaczyna na ulicach to taki wybór wcale zdziwić nie może.\nmax5000 2021-10-10 20:01\nTusk i Niemcy zrozpaczone. Bo przegrał ich kandydat, aferzysta z Panama Papers. Ulubieniec brukselskich elit, do ktorego należa media w Czechach a mimo to nie ma w Czechach zagrożonej praworzadnosci bo rządzą nasi .\nlorelie 2021-10-10 18:23\nvonmisses 2021-10-10 22:10\nNo jak? Oszołomy antyunijne tylko 22 posłów mają. Ale to i tak więcej niż nasi Konfederaci.\nthe_mind_renewed 2021-10-10 13:24\nDo demeryt. Gość jak ty wszystko wiedział wszędzie się wcinał, aż dostał w twarz że aż się przewrócił. To się dziwił i nie wiedział dlaczego.\nitso_widmo_bieli 2021-10-10 11:53\ntam przynajmniej prezydent ma obowiązki ma co robić cały nowy ład kraju na jego głowie\n...a nasz bezrobotny pewnie gdzieś pokitrany do końca szychty\nzb_ 2021-10-10 10:57\nWybory były nie: praworządne, konstytucyjne, demokratyczne.\nLudzie się mylą, źle wybrali, teraz trzeba im to uświadomić.\nNie może być tak, żeby rząd reprezentował interesy Republiki Czeskiej, a nie swoje.


W katalogu znajduje się 18256 stron.\nAndrzej Lepper-Andzej nasz przewodnik duchowy\nAndrzej Lepper, Śmieszne filmiki, Śmieszne zdjęcia, Kawały o Andrzeju Lepperze, dowcipy o Lepperze, Śmieszne filmiki o Lepperze\nKick-boxing na Politechnice Warszawskiej\nKlub Sportowy AZS Politechnika Warszawa - sekcja kick-boxingu - oficjalna witryna klubu, aktualności i materiały dotyczące naszej ekipy. Informacje o walkach, turniejach i rzeczach z nimi związanymi....\nMapy i przewodniki Zakład kryptograficzny\nProwadzimy sprzedaż wydawnictw kryptograficznych i przewodników, zarówno własnych jak i wydawców obcych, w tym polskich i zagranicznych. Zajmujemy się wydawaniem i wykonywaniem map i przewodników z m...\nMichelin - przewodniki, mapy\nPrzewodniki i mapy renomowanej marki Michelin ciesz si uznaniem ludzi na caym wiecie. Teraz dostpne s dla Ciebie równie po polsku.\nSuperbia - doradztwo gospodarcze, strategiczne\nDoradztwo biznesowe, konsulting, optymalizacja procesów zakupowych, zachowania konsumenckie, Poland entry services, market entry services, bohaterowie bajek\n.. EAGLE - Biuro podróży ..wycieczki i wyprawy rowerowe\nBiuro podróży EAGLE-aktywna turystyka rowerowa,wyprawy rowerowe,trampingi,wycieczki,obozy młodzieżowe,serwisy i sklepy rowerowe,opisy tras,trasy rowerowe,rowery,przewodniki\n12 wysp Galeria Sztuki Egzotycznej\nMalarstwo egzotyczne, sztuka Karaibów. Przewodnik po Dominikanie. Exotic paintings, Caribbean art. Guidebook to Dominican Republic.\n9679 Langart - Kursy Językowe Za Granicą\nSpecjalistyczny serwis edukacyjny poświęcony nauce języka. Zawiera, między innymi, przewodnik po szkołach językowych w kraju i za granicą.\nAlegro - Twoje Aukcje W Sieci 24hdobe\nTwój wirtualny przewodnik po aukcjach w internecie, oparty na serwisie Allegro. Kilka ciekawych porad i informacji, odnośnie bezpiecznych zakupów w sieci.\nAlpha Corner Twój przewodnik po fotografii\nPrzewodnik po fotografii - począwszy od najbardziej podstawowych zagadnień aż do sztuczek bardziej zaawansowanych fotografów.Strona powstała aby przedstawić w prosty sposób to co setki innych stron tł...\nSklep internetowy z książkami. Tanie książki! Zapraszamy serdecznie do księgarni wysyłkowej. Stale rosnąca liczba pozycji, szybka wysyłka i niskie ceny oraz wiele innych atutów z pewnością przypadną P...\nInternetowy Antykwariat Książkowy. Skup-sprzedaż książek.\nBarbara Floriańczyk - tłumaczenia z języka niemieckiego\nStrona internetowa doświadczonej tłumaczki języka niemieckiego, specjalizującej się w tłumaczeniu książek, artykułów prasowych, naukowych i innych publikacji. Główna specjalizacja obejmuje tłumaczenia...\nBedeker Wschowski.wędrówki Po Wschowie I Okolicy\nZwiedzanie Wschowy i okololic, noclegi, atrakcje turystyczne\nBig City - Kluby, Puby, Drink Bar\nBigCity - Przewodnik, a w nim rozrywka, kluby, imprezy, clubbing, Na stronie również drink bar.\nPrzewodnik kursu sieci komputerowych wg Cisco. Pytania Odpowiedzi Testy.\nW dobie internetu coraz więcej osób szuka informacji o firmach i usługach w internecie. Specjalnie dla takich osób Studio Reklamy City Media wydaje Dzielnicowe Przewodniki Teleadresowe dla firm z Wars...\nDarmowe Warsztaty Rolkowe Bladeville - I Love Rolki\nStrona darmowych warsztatów rolkowych organizowanych przez sklep bladeville, odbywających się w wielu miastach Polski. Warsztaty prowadzone są przez wykwalifikowanych instruktorów oraz aktywnych zawod...\nDąbrowski Przewodnik Rowerowy i Nie Tylko\nSerwis zawierający opisy tras rowerowych po okolicach Dąbrowy Górniczej.\nDioblina - atrakcje turystyczne i zabytki w Polsce\nWolna encyklopedia, zawierająca informacje, fotki, pomysły na wyjazd i ciekawe artykuły dodane przez użytkowników. Tysiące ciekawych miejsc, które warto zobaczyć, takich jak skanseny, parki zabytkowe,...\nDoradztwo Finansowe - Serwis oferujący usługi z zakresu doradztwa finansowego. Zastanawiasz się nad wzięciem kredytu Nie wiesz jakie rozwiązanie będzie dla Ciebie najlepsze Ten serwis jest właśnie dl...\nDreamTours.pl - last minute z Niemiec, wycieczki, Dominikana\nDreamTours.pl - największa baza ofert last minute niemieckich touroperatorów, wakacje, wycieczki, lastminute, oferty, last minute, wyloty z Niemiec, wycieczki z niemieckich biur podróży, Dominikana, K...\nEdinburgher - Przewodnik Po Edynburgu\nEdinburgher - przewodnik po stolicy Szkocji, mieszkanie, praca, zabytki, hotele, noclegi, mapy Edynburga\nedu.wroc.pl - internetowy przewodnik po wrocławskich szkołach niepaństwowych. Szkoły podstawowe, gimnazja, średnie, policealne, wyższe, językowe, kursy, ogłoszenia, korepetycje, baza stron edukacyjnyc...\nNajwiększy eMarket dla branży transportowej i nie tylko! Atlasy, Mapy, Przewodniki, Podręczniki ,Multimedia, Muzyka, Filmy, DVD, Elektronika,\nePoradniki.pl - poradniki w formie elektronicznej - ebooki\nSpecjalistyczne poradniki w formie elektronicznej, także darmowe. Prawo i podatki.Nie trać pieniędzy na prawników ! sprawdź nasz poradniki.Poradniki, książki w formie elektronicznej, stanowią zarówno ...\nOferty biur podróży. Przewodniki po krajach świata. Aktualności i porady turystyczne. Oferty związane z obsługą i organizowaniem wyjazdów wakacyjnych.Planowanie, doradzanie, wyszukiwanie ofert ...\nGery.pl - Noclegi, Hotele, Pensjonaty, Sanatoria,\nGKS Spójnia Białe Błota\nGminny Klub Sportowy Spójnia Białe Błota, aktualne wyniki spotkań, opisy meczów, statystyki zawodników - zapraszamy\nGlobtroter.pl wyprawy, tramping, globtroterzy,\nGlobtroter.pl - serwis podróżniczy. Relacje z podróży, artykuły, przewodniki, mapy, galeria zdjęć, linki, tramping, trekking, globtroterzy, podróżnicy, wyprawy, tapety. Największa w Polsce baza globtr...\nGórskie Schroniska Turystyczne W Polsce\nSzczegółowy przewodnik po schroniskach PTTK w polskich górach. Mnóstwo zdjęć, map i tekstów z opisami obiektów i szlaków turystycznych\nGrecja.com.pl - wczasy i wakacje last minute\nWczasy i wakacje last minute w Grecji, hotele All Inclusive na greckich wyspach i w Grecji kontynentalnej. Przedstawiamy również interesujący i bardzo szczegółowy przewodnik po Grecji, w którym turyśc...


Money.pl Praca praca Poznań Specjalista ds. Controllingu\nrozwiń\tSpecjalista ds. Controllingu Produkcyjnego Grafton Recruitment Dynamicznie rozwijającej się firmy produkcyjnej, poszukujemy osoby na stanowisko Specjalisty ds. Controllingu Produkcyjnego. Zakres obowiązków: Controlling wszystkich kosztów produkcyjnych Analiza...\t 2019-08-13 Oborniki\nrozwiń\tSpecjalista ds. Controllingu RENA Polska Sp. z o.o. Samodzielne wykonywanie zadań z obszaru controllingu w dużej międzynarodowej firmie produkcyjnej; przygotowywanie wskaźników, analiz i raportów dla kierownictwa zakładu; sprawdzanie płynności...\t 2019-08-10 Lubań (okolice), Zgorzelec (okolice), Bolesławiec (więcej w ofercie)\nrozwiń\tSpecjalista ds. controllingu EGGER Przygotowywanie budżetu i forecastu firmy w uzgodnieniu z przełożonym Zarządzanie procesem zamknięcia miesiąca w uzgodnieniu z przełożonym Przygotowywanie miesięcznych raportów dla grupy (Egger...\t 2019-08-17 Biskupiec\nrozwiń\tSpecjalista ds. Controllingu Adient Poland Sp. z o.o. Planowanie, opracowywanie i nadzór nad realizacja budżetu Spółki na poziomie poszczególnych rodzajów kosztów i miejsc ich powstawania; Bieżące planowanie (Forecast) oraz analiza odchyleń; Kontrola...\t 2019-08-14 Świebodzin\nrozwiń\tSpecjalista ds. Controllingu (k/m) SECO/WARWICK Rozumienie relacji i zależności danych,... Specjalista ds. Controllingu (k/m) SECO/WARWICK Świebodzin Swiebodzin\t 2019-08-11 Świebodzin\nSpecjalista ds. Controllingu Duda-Cars S.A.\nOpis stanowiska: Do zakresu obowiązków osoby zatrudnionej na w/w stanowisku będą należały m.in.: Analiza kosztów funkcjonowania poszczególnych segmentów działalności Spółki, Udział w przygotowaniu oraz kontrola realizacji budżetów, Kontrola...


FORUM ASW :: Zobacz temat - Celność 2012\nFORUM ASW Strona Główna » SEKCJE » Szybowcowa » Archiwum » Zawody na celność lądowania 2012 » Celność 2012\nWysłany: 2012-09-29, 16:16 Dojazd na zawody\nczy mógłbym się zabrać z kimś z warszawy na zawody na celnosc??\nWysłany: 2012-10-01, 12:48\njest spora szansa, że na zawody na celność uda mi się zorganizować samolot, którym będę leciał w sobotę rano z Warszawy ( Bemowo ) do Turbii. Powrotna trasa w niedzielę po południu. Samolot jest dwu osobowy, więc gdyby był ktoś zainteresowany partycypacją w kosztach wynajmu to zapraszam. W jedną stronę mogę zabrać jedną osobę, a z powrotem inną. Kwestia dogadania. Przewidywany czas lotu w jedną stronę ok 1h 15min. Nie wiem jeszcze na 100% czy plan wypali, bo uzgadniam to cały czas z właścicielem, a do tego wszystko zależy od pogody. Gdyby się nie udało, to jadę w piątek po pracy autem, a wtedy mam miejsc wolnych sztuk 3 Więcej informacji na priv ( tomasz.kalinowski (małpa) list.pl ).\nDla zainteresowanych trochę zdjęć samolotu tutaj: http://www.skrzydla.org/p...ue&t_reg=SP-ICY\nOstatnio zmieniony przez Vex 2012-10-02, 07:30, w całości zmieniany 1 raz\nWysłany: 2012-10-01, 15:19\nJa jeszcze nie wiem na 100% czy pojadę w ogóle, dlatego się nie wpisywałem w planowanie.. Na tę chwilę wydaję mi się, że mogę jechać, ale na pewno będę wiedział dopiero w piątek wieczorem. Ale jeśli będę jechał, to mam 4 miejsca wolne, wyjazd w sobotę z samego rana... Najlepiej z Grodziska Mazowieckiego, ewentualnie mogę się wrócić do Warszawy po kogoś\nWysłany: 2012-10-01, 15:20\nto ja pisałem.. swoją drogą można by było wyłączyć możliwość wpisywania postów dla niezalogowanych osób.\nWysłany: 2012-10-02, 08:14\nJa na pewno jadę w piątek po pracy (a może nawet udałoby się trochę przed 16-tą) i jak na razie mam jedną rezerwację, więc dwie dodatkowe osoby w klasie biznes lub trzy w ekonomiku jeszcze wejdą. Zależy mi na szybkim dotarciu do Turbi w piątek, żeby ogarnąć wszystko przed sobotą, więc bez Pit-Stopów i "meal on board - snacks and cold drinks"\nNo i sprawa kluczowa - musimy w sobotę naprawdę zacząć wcześnie, jeżeli chcemy (przy założeniu dobrej pogody oczywiście) ogarnąć zawody w jeden dzień. Myślę, że 8 rano na pierwszy start byłaby odpowiednia i tak powinniśmy kalkulować nasze piątkowo-sobotnie aktywności...\nWysłany: 2012-10-03, 18:58\nOk, rejestracja zamknięta!\nMamy rekordową liczbę zawodników co oznacza, że trzeba będzie się sprężać podczas rozgrywania konkurencji.\nLoty planujemy rozpocząć jak najwcześniej. Jeżeli pogoda pozwoli to nawet o 8:00 LT -\ndlatego gorąco zachęcamy do przyjazdu już w piątek.\nPodobnie jak w zeszłym roku KOZA będzie potrzebowała pomocy w organizacji, dlatego jeżeli ktoś chce uczestniczyć nie tylko jako zawodnik to napiszcie do mnie (Mr Tuła) maila (na stronie zwodów). Ułatwi nam to rozdzielenie zadań coby wszystko sprawnie się odbyło (tak z 5 osób się przyda).\nPrzypominam, ze dla wszystkich uczestników przewidziane są gadżety i jedzonko na kwadracie i wieczorkiem. Napoje wyskokowe we własnym zakresie :P\nNagrody są wyyyczesane więc warto powalczyć ;)\nPrzypominam również, że planujemy krótkie zebranie Sekcji Szybowcowej - głównym tematem będzie utrzymanie lub wybór nowych przedstawicieli SS.\nDo zobaczenia w sobote!!\nJak na razie prognoza nas nie zabija :\nWysłany: 2012-10-07, 22:35\nPrzede wszystkim, podziękowanie dla KOZY za zaangażowanie w organizację zawodów... podziękowania też należą się koleżankom i kolegom, którzy przybyli na lotnisko już w piątek i dali przykład, że "da się zorganizować loty tak aby pierwsze starty odbyły się o 8".\nZdolność mobilizacyjna sekcji szybowcowej (aktywnie stymulowana przez KOZę) również robi wrażenie - zarówno w kwestii latania jak i zabawy, co wróży nam dobrze na przyszłość ;)


- Zorro z Mrągowa.\nZorro z Mrągowa.\nOpublikował 21-02-2003 o godz. 09:00:00 Zespół Redakcyjny\nSwego czasu, na forum miała miejsce dyskusja o strażnikach PSR. Pozwolę sobie opisać swój kontakt ze strażnikiem jaki miał miejsce w roku pańskim 1986 albo 1987 na jeziorze Kołowin Duży niedaleko Piecków...\nWe wrześniu któregoś z tych lat, razem z trzema kolegami zatrzymaliśmy się w Cierzpiętach nad jeziorem Mokrym. Mieliśmy ze sobą ponton. Wędkowanie na Mokrym szło nam mizernie, ale ktoś nam uprzejmie doniósł, że na jeziorze Kołowin jest dużo szczupaków i okoni, i że warto tam próbować. Ponton wrzuciliśmy na dach Opla Ascony jednego z kolegów i przemieściliśmy się na Kołowin. Dwóch z nas pozostało na miejscu by zmontować sprzęt, a dwóch wróciło do ośrodka po kajak, który również przywieźli na dachu samochodu.\nMogliśmy zacząć łowić. Było super! W trzy, cztery godziny mieliśmy 10 szczupaków o wymiarze 50 - 60 cm i kilkanaście okoni dochodzących do 30 - 35 cm. Z tym dorobkiem spłynęliśmy do brzegu i na raty wracaliśmy do ośrodka. W czasie gdy kolega odjechał pierwszym kursem, przyszedł do nas gość w zielonym mundurze z naszywką "Mazurski Park Krajobrazowy". Po grzecznej rozmowie i sprawdzeniu kart wędkarskich uprzedził nas byśmy na tym jeziorze raczej nie łowili. Zapytaliśmy czy jest jakiś zakaz. Odpowiedział, że zakazu to nie ma, ale lepiej nie łowić.\nGdy odszedł, połaziliśmy wzdłuż brzegu szukając jakiś tabliczek informacyjnych, ale żadnych nie znaleźliśmy. Stwierdziliśmy, że nie damy się zastraszyć i postanowiliśmy następnego dnia znowu tu przyjechać. W ośrodku, większą część ryb rozdaliśmy innym wczasowiczom, zaś pozostałe zostawiliśmy sobie na bardzo obfitą kolację. Wszyscy wiemy, że rybka lubi pływać, a że obdarowani chcieli się nam jakoś odwdzięczyć za ryby, więc wędkowanie z rana zostało tym samym wyeliminowane...\nWstaliśmy bladym świtem koło południa i po zjedzeniu podgrzanych resztek ryb, ponownie na raty, pojechaliśmy na Kołowin. Akurat na jeziorze, z łódki, spinningowali dwaj wędkarze. Nie zwracając na nich uwagi zwodowaliśmy nasz sprzęt i zaczęliśmy łowić. Przez godzinę, może trochę dłużej, złowiliśmy 4 czy 5 szczupaków i kilka okoni. W tym czasie łódka ze spinningistami powoli dopływała do nas. Obaw specjalnych nie mieliśmy, bo ich dwóch, nas czterech - mogą nam skoczyć.\nJednak mogli. Byli to mianowicie porucznik i kapitan z Komendy Wojewódzkiej MO w Olsztynie. Poinformowali nas, że jest to jezioro wydzielone tylko i wyłącznie dla milicji. Zabrali nasze karty i kazali spłynąć do brzegu. Płynąc mieliśmy pewne pomysły, żeby może jakiś mały łomot im spuścić i zwiać, ale koledzy znali moje kłopoty z okresu stanu wojennego, gdzie przez przypadek, w knajpie, znieważyłem na ciele dwóch "smutnych" po cywilnemu i wcale nie poszło o politykę lecz o panienkę. Zresztą gdybym wtedy wiedział, że są milicjantami, to bym nie podskakiwał...\nPanowie zabrali nasz sprzęt i kazali zgłosić się za godzinę na komisariat w Pieckach. Na komisariacie zamknięto nas chyba w jedynej celi i czekaliśmy na strażnika PSR. Po jakimś czasie zjawił się pan Aleksander Haineman. I tak poznaliśmy słynnego Zorro. Sierżant, który go przyprowadził do naszego miejsca odosobnienia wstawiał się za nami, aby ten nas puścił, na co usłyszał: "Ty, to się nie wpi.....aj". Kazał nam oddać ponton i kajak jako narzędzia przestępstwa. Odnośnie pontonu, kazaliśmy mu go szukać samemu, a kajak mógł sobie wybrać z ośrodka dowolny. Wyobraźcie sobie, że on naprawdę szukał tego pontonu!!! Nas zostawił w celi, a sam pojechał szukać pontonu w naszym domku i okolicy.\nKierownik ośrodka kajaka mu nie wydał, wiec jak wrócił do aresztu, to zażądał samochodu. Samochód był na szczęście zarejestrowany na ojca kolegi, więc od tego pomysłu z żalem, ale odstąpił. Zarekwirował nam sprzęt, a że nie miał ze sobą bloczków do wystawienia na kolegium, kazał przyjechać nam następnego dnia do siebie na ul. Harcerską w Mrągowie. Nie pomogły nasze tłumaczenia, że tam nie było żadnych tabliczek. Równie dobrze można było gadać do ściany.\nNastępnego dnia pojechaliśmy do Mrągowa licząc na to, że przyjmie korzyść majątkową i odstąpi od kolegium. Złożyliśmy się po 1000 zł idąc za informacją kierownika ośrodka, który powiedział, że strażnik zarabia jakieś 15000 - 17000 zł. Uznaliśmy, iż 4000 zł to sporo. I ja mu tę kwotę zaproponowałem... W rezultacie, moi koledzy dostali ukarani mandatami po 2000 zł, a ja za próbę jego przekupstwa - kolegium, które "sypnęło" mi 5000 zł.\nDo dzisiaj nie jestem do końca przekonany czy zostaliśmy słusznie ukarani. Jakiś czas później rozmawiałem z kimś, kto dobrze znał "Zorro". Okazało się, że gość miał pasję łapania kłusoli i wszystkich łamiących prawo. Gdy kogoś namierzył, potrafił się na niego specjalnie zaczaić i czekać godzinami. Miał owczarka, którego karmił rybami i przed wyjściem w teren nie karmił go. Pies szybko znajdował ukryte sieci czy sznury.\nKilka razy chciano go pobić. Używał wtedy dębowej pały, którą zawsze nosił ze sobą. Niestety, któregoś dnia zatrzymał na wyciąganiu sieci jakąś szychę z Ministerstwa Rolnictwa, ale jemu też nie odpuścił! Ponieważ ministerialny urzędas straszył go, wystawił gościowi wniosek na kolegium...\nNie wiem czy ten dupek grzywnę zapłacił, ale Zorro został przeniesiony ponoć w Bieszczady. Chyba takich ludzi trzeba w PSR. I przyznaję, że po jakimś czasie moja złość, iż musiałem zapłacić kolegium - minęła. Pozostał we mnie szacunek dla takich ludzi.\nP.S. A że chciałem dać łapówę? No cóż!? Któż z Was jest bez grzechu...\nRe: Zorro z Mrągowa. (Wynik: 1)\nprzez Monk (macwrob1@o2.pl) dnia 21-02-2003 o godz. 09:28:59\nNic dodać, nic ująć:) Szkoda tylko, że w RP jest / mam nadzieję, że nadal/ TYLKO jeden taki Zorro..\nprzez old_rysiu (szreter@interia.pl) dnia 21-02-2003 o godz. 17:10:46\nSwego czasu czytałem o słynnym Zorro w WW.Już wtedy był słynny w kraju. Ale kto o tym pamięta?\nprzez wedkoholik (wedkoholik@wp.pl) dnia 21-02-2003 o godz. 17:46:48\nA tak do końca to nie dowiedziałem się, czy Ci milicjanci mieli rację i jezioro było wydzielone, czy też nie? Czy próbowałeś sprawdzić to czy nie? A może informacja była nie do uzyskania w tym komunistycznym burdlu? Bo sam fakt ukarania przez kolegium jeszcze mi nic nie mówi. Wtedy winien, nie winien, zapłacić musiał. Każdy wyrok kolegium (99%) kończył się ukaraniem.\nKomentowal: sacha dnia 21-02-2003 o godz. 19:18:02\nKomentowal: Sazan dnia 21-02-2003 o godz. 20:28:17\nTworzenie strony: 0.09 sekund :: Zapytania do SQL: 58


Colombian Tippy - Czarna Herbata klasyczna | Sklep Tea Club\n> HERBATA>Czarna>Klasyczna>Colombian Tippy\nNiezwykle rzadko spotykana, czarna...\nHerbata Colombian Tippy to pozycja, która może zadowolić zarówno zwolenników herbat cejlońskich, jak i Assam. Najlepiej smakuje bez żadnych dodatków, jednak bardzo dobrze komponuje się również z cukrem trzcinowym, miodem, czy plasterkiem cytryny lub imbiru.\nKrzewy tej herbaty rosną na wysokości od 1800 do 2050 m n.p.m., nieopodal La Cumbre, która położona jest w zachodnich Andach. Ten region charakteryzuje się bardzo wysokim poziomem opadów w skali rocznej, a sam ogród herbaciany zlokalizowany jest wśród chronionego lasu deszczowego. Występuje tam bardzo żyzna, powulkaniczna gleba, a sama herbata posiada status "Organic".\nParzenie: 90°C, 2-5 minut.


boże narodzenie – Przelewy bez granic\nPrzelewy bez granic > Posts tagged "boże narodzenie"\nCo wspólnego ma biały koń ze Świętami? I jak wołać renifery św. Mikołaja? Zobaczcie naszą świąteczną infografikę!\nGorączka przygotowań świątecznych trwa w najlepsze, a my postanowiliśmy zaciekawić Was kilkoma faktami odnośnie Bożego Narodzenia. Jeden z reniferów św. Mikołaja nazywa się „Błyskawiczny” – dokładnie tak jak przelewy w Ferpay! Bo tylko u nas macie gwarancje najszybszych przelewów na rynku – jako jedyni oferujemy przelew do Polski w mniej niż 10 minut za 2,90 funta :) Jak zwykle fair -> www.ferpay.com


JABŁKO SOK 400% ZAGĘSZCZONY NATURALNY SOK JABŁKOWY 400ml NATJUN - Sok 100% - Swojska Piwniczka\n» JABŁKO SOK 400% ZAGĘSZCZONY NATURALNY SOK JABŁKOWY 400ml NATJUN\nKod produktu: 5904730100816\nJABŁKO SOK 400% -Najwyższej jakości naturalny sok z Polskich jabłek, produkt unikatowy na skalę całej branży, sok jabłkowy zagęszczony poprzez odparowanie wody. Naturalny produkt konsystencji lejącego miodu, z naturalną słodyczą bez dodatku cukru, jakość surowców i każda faza produkcji jest bardzo restrykcyjnie kontrolowana, dlatego otrzymujesz produkt wyjątkowy, owoc pracy prawdziwych pasjonatów. Sok uzyskiwany jest poprzez zagęszczenie ( odparowanie) soku jabłkowego, powstały syrop ( sok 400%) jest wykorzystywany do słodzenia konfitur, lub jako baza do tworzenia soku jabłkowego, wystrczy 25-30 ml syropu na sklankę wody aby otymać przepyszny naturalny sok jabłkowy. Butelka soku 400ml zawiera w sobie 4 kg jabłek.\nZalecane spożycie: 20-30ml na szklankę wody aby uzyskać 100% sok jabłkowy!\nSKŁDNIKI: sok z jabłek zagęszcozny 4 krotnie!\nWARTOŚĆ ENERGETYCZNA NA 100g: Wartość Energetyczna: 1181kJ /278 kcal\nTŁUSZCZE: Tłuszcze:mniej niż 0,1g w tym kwasy tłuszczowe nasycone: 0,0g\nWĘGLOWODANY: Węglowodany: 68,79g w tym cukry 6,05g\nBIAŁKO: Białko: 0,67g