སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པའི་ས་མིང་ཁུངས་འདེད། – དབུས་གཙང་རིག་མཛོད།\nགཙོ་ངོས། ཡུལ་སྡེ། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པའི་ས་མིང་ཁུངས་འདེད།\nཟུར་བཀོད། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ས་བཀྲ་བཞུགས་སོ། །\nགསལ་བཤད། ས་ཁྲའི་མ་ཡིག་ནི་2014 ལོའི་ཟླ་7 པའི་ཚེས་29 ཉིན་དྲ་ངོས་https://www.onegreen.net/ སྟེང་གི་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་ཁོངས་ཞེས་པ་དེ་ཡིན།（地图蓝本：中国政区https://www.onegreen.net/，2014/7/29.）\nདཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཚིག་མཛོད་ནང་གི་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ནང་གི་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ། ད་ལྟའི་གནས་བབས་ཀྱི་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་ཚན་པ་གསུམ་དུ་བགོས་ནས། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པའི་ས་མིང་འདིའི་ཡོང་ཁུངས་དང་། འགྱུར་ལྡོག ད་ལྟའི་གནས་བབས་བཅས་པར་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱིས། ནམ་ཞིག་མེས་རྒྱལ་ཆེན་མོ་ལ་སྟོབས་དང་ཐབས་ཤེས་འཛོམས་ཏེ། རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག་གི་གྲོས་གཞི་（一带一路倡议）ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ན། སླར་ཡང་རང་ས་རང་ཡུལ་ལ་བདག་པོ་རྒྱག་དགོས་པ་དང་། ཞར་བྱུང་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དང་གེ་སར་སྒྲུང་གི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཞུས་ཡོད།\nམངའ་རིས། ལ་དྭགས། ཟངས་དཀར། སྤུ་རང་། གུ་གེ ཡ་རྩེ། ཀསྨིར།\nནམ་རྒྱུན་ང་རང་ཚོས་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་གླེང་ཚེ། གངས་རིན་པོ་ཆེ་དང་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོ། གུ་གེ་མཁར་ཤུལ་སོགས་སེམས་ནང་དྲན་ཡོང་གིན་ཡོད་མོད། ཏག་ཏག་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་མེད་དྲིས་ཚེ། དེའི་ས་བབས་ཆེ་ཆུང་དང་། ལོ་རྒྱུས་དོན་རྐྱེན། ད་ལྟའི་གནས་བབས་སོགས་ལ་ཞིབ་ཆ་མེད་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོང་གིན་ཡོད། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེ་ན། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ས་བབས་དེ་བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དང་རྒྱང་ཐག་རིང་བས་མི་ཚད། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་དེ་ང་རང་ཚོའི་ཚིག་མཛོད་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ནང་ནའང་རྙོག་འདུག་པས་རེད།\nསྤྱིར་བརྡ་སྤྲོད་དང་བསྟུན་ན་ཚིག་མཛོད་ཟེར་བ་ལས་མིང་མཛོད་ཟེར་ན་འགྲིག་མོད། དེང་སང་མ་དག་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཟེར་ཏེ། དེའི་ནང་དུ། “སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ནི། བོད་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བའི་སྟོད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤུ་ཧྲེང་དང་། མང་ཡུལ། ཟངས་དཀར་གསུམ་སྐོར་གཅིག ཞང་ཞུང་དང་། ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་གསུམ་སྐོར་གཅིག འཆིམ་མམ་ལི་དང་། བྲུ་ཤ་སྦལ་ཏི་གསུམ་སྐོར་གཅིག་སྟེ་སྐོར་གསུམ།” ཞེས་གསུངས་མོད། འདི་ཉིད་དུས་ཕྱིས་སུ་མཁས་པ་འཕྱུག་ན་འདོམས་གང་ཟེར་བའི་དཔེ་བརྗོད་ཙམ་དུ་སོང་བ་ལས། གནའ་བོའི་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དེ་མིན་པ་རིམ་གྱིས་ཞུ་ཆོག་མོད། འོན་ཀྱང་ཚིག་རིས་ཙམ་དེད་ནས་ཅུང་ཟད་དཔྱད་ན། སྤུ་ཧྲེང་ཞེས་པ་ནི་སྔར་པུ་ཧྲངས་སྟག་ལ་མཁར་ཞེས་པ་དེ་རང་རེད། དེང་སང་ཡང་མིང་མ་འགྱུར་བར་རྫོང་ཆགས་ཡོད། མང་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་མར་ཡུལ་ལ་ཡིག་ནོར་བྲིས་པས་དོན་གྱིས་ལ་དྭགས་ཡིན་དགོས། དེ་མིན་མང་ཡུལ་གུང་ཐང་དང་འཕྱུག་འགྲོ ཟངས་དཀར་ཞེས་པ་ནི་ཟངས་དཀར་ལོ་ཙཱ་བ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་འཁྲུངས་ས་དེ་ཡིན་མོད། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར། 桑迦。阿里地区普兰县境一地区名。ཞེས་ཟངས་དཀར་ནི་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཞིག་གི་མིང་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་འགྲིག་མེད། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེང་སང་ཡང་མིང་མ་འགྱུར་བར་རྒྱ་གར་མངའ་ཁོངས་ན་ཡོད་པས་མི་ཚད། ས་བབས་ཆེ་ཆུང་ནི་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་ལས་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་ཆེའོ། །དེ་ནས་ཞང་ཞུང་ཞེས་པ་ནི། སྔར་ཡུལ་དེའི་རྗེ་བོ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་གདུང་རྒྱུད་ལས་མཆེད་པས་བཙན་པོའི་གཉེན་དུ་གྱུར་བའི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིག་ཡིན་ཡང་། མཐར་བཙན་པོས་མངའ་ཁོངས་སུ་བཅུག གཡུང་དྲུང་བོན་ལུགས་ཐོག་མར་དར་ས་དང་གུ་གེའི་ཡུལ་འདི་ཉིད་ཡིན། ད་ལྟ་སྟོད་མངའ་རིས་རྩ་མདའ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་ཡོད། ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་ཞེས་པ་ནི། སྐད་འཕྲིན་བརྒྱུད་རྒན་དོན་གྲུབ་ལ་བཀའ་འདྲི་བྱས་པར། “ཞང་ཞུང་ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་གཉིས་ལས། སྟོད་ནི། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ས་ཆ་དག་ཚུད་པ་དང་། ཁྲི་ཏེ་སྨད་ནི། གུང་ཐང་མན་ཆད་ཀྱི་ཞང་ཞུང་སྨད་པའི་ས་ཆ་རྣམས་ལ་ཟེར། རྒྱ་སྐད་དུ་(上下羊同)ཞེས་འབོད་ཀྱིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པ་ཕྱིས་ཀྱི་སྐད་རེད། ཞང་ཞུང་ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་ཅེས་པ་དེ་ལས་སྔ་བའི་ཐ་སྙད་རེད།” ཅེས་གསུངས་པ་དང་། རྒན་པ་སངས་དབང་འདུས་ལགས་ལ་བཀའ་འདྲི་བྱས་པར། “མང་ཡུལ་ཞེས་པ་དེ་མར་ཡུལ་ཏེ་དེང་གི་ལ་དྭགས་ཡིན་དགོས། ལོ་ངོ་700 ཡས་མས་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་འགས་ཡིག་ནོར་དུ་བྲིས་འདུག ཟངས་དཀར་ནི་ལ་དྭགས་དང་ཉེ་བའི་ས་ཁུལ་ཞིག་སྟེ་དེང་སང་ཕལ་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་ཁོངས་ཡིན། ཚིག་མཛོད་ནང་གི་ཁྲི་ཏེ་སྟོད་སྨད་ཟེར་བ་དེ་མ་དག ཕལ་ཆེར་སྤུ་རྒྱལ་དུས་ཀྱི་ཞང་ཞུང་ཁྲི་སྡེ་སྟོད་སྨད་ཟེར་བ་ལུང་འདྲེན་པ་འདྲ།” ཞེས་གསུངས། དེས་ན་ཞང་ཞུང་ཁྲི་སྡེ་སྟོད་སྨད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་བཅུ་ནི། “བོད་དང་གྲུ་གུའི་མཚམས་ན་འོ་ཅོ་མང་མ་གཉིས། གཉེ་མ་ཙ་མོ་གཉིས། བ་ག་སྟོང་བུ་ཆུང་སྟེ་ཞང་ཞུང་སྟོད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ལྔ། བོད་དང་སུམ་པའི་མཚམས་ན་གུག་གེ་ཅོག་ལ་གཉིས། སྤྱི་གཙང་ཡར་གཙང་གཉིས། ཅི་དེ་སྟོང་བུ་ཆུང་སྟེ་ཞང་ཞུང་སྨད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་སྟེ་ཞང་ཞུང་གི་སྟོང་སྡེ་བཅུའོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ལ་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་དོགས་སློང་མཛད་དེ། “སུམ་པའི་རུའི་ཁོངས་ཀྱི་རྒོད་ཚང་སྟོད་སྨད་གཉིས་དང་། ནགས་ཤོད་བཅས་ནི་བར་ཁམས་ས་ཁུལ་གྱི་ས་མིང་ཡིན་པས་སུམ་པའི་ས་གནས་དང་བོད་ཀྱི་བར་དུ་མངའ་རིས་སྟོད་ཀྱི་གུ་གེ་ཅོག་ལ་སོགས་ཡོད་མི་སྲིད། དེར་བརྟེན་ཁོ་བོའི་བསམ་པར། མཛད་པ་པོས་གསུངས་པ་ལྟར་བོད་དང་གྲུ་གུའི་མཚམས་ན་ཞང་ཞུང་སྟོད་རྒྱུད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ཡོད་པ་དང་། བོད་དང་སུམ་པའི་མཚམས་སུ་ཞང་ཞུང་སྨད་ཀྱི་སྟོང་སྡེ་ཡོད་པ་ནི་ཞང་ཞུང་རྒྱལ་པོས་བོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས། མདོ་ཁམས་དབུས་གཙང་མངའ་རིས་བཅས་ལ་ཞང་ཞུང་སྒོ་བར་ཕུག་གསུམ་དུ་འབོད་པ་དང་མཐུན་པས་ས་མིང་འདྲེན་པ་གནང་སྐབས་ཞང་ཞུང་སྟོད་སྨད་གཉིས་ཀྱི་ས་ཆ་ཕན་ཚུན་ནོར་བ་འདྲ་སྙམ།” ཞེས་གསུངས་མོད། གེ་སར་སྒྲུང་དཔེ་སུམ་པ་མཛོ་རྫོང་དང་བསྟུན་ན་སུམ་པ་དེ་ཏག་ཏག་ཏུ་གྲུ་གུ་ལས་ཀྱང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེས་ན་གནའ་བོའི་སུམ་པ་དེ་གུ་གེའི་ཕན་ཆད་ན་ཡོད་པ་དང་། སྲོང་བཙན་སྐབས་སུ་ཞང་ཞུང་བཟའ་ལུག་རྟུག་སྨན་གྱི་གཏམ་ཁ་ལྕེ་ལ་བསྟེན་ནས། སུམ་པ་ཡོངས་རྫོགས་རུ་སྤོར་ནས་དེང་སང་གི་འབྲི་རུ་ནགས་ཤོད་དང་ཚ་བ་མཛོ་སྒང་བར་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་ཨེ་ཡིན་ནམ་ཡང་སྙམ། དེ་ནས་འཆིམ་མམ་ལི་ཞེས་པ་ནི། ལི་ཡུལ་ཏེ། “ཤིན་ཅང་ལྷོ་རྒྱུད་རི་བོ་ཁུ་ནུའི་བྱང་ཕྱོགས་དང་། ཐག་ལ་མ་གན་ཞེས་པའི་བྱེ་ཐང་ཆེན་པོའི་ལྷོ་ཕྱོགས་བར་མཚམས་ཀྱི་ཧོ་ཐོན་དང་། ཆེ་མོ། རྨིན་ཧྥེང་ནས་རུའོ་ཆང་གཏུགས་པའི་བར་བཅས་ཀྱི་ས་ཆ་སྤྱི་དང་། སྒོས་སུ་དེའི་ནང་གསེས་ཀྱི་ཧོ་ཐེན་དང་ཡུས་ཐེན་ཡུལ་གྲུ་གཉིས་ཀྱི་མིང་རྙིང་། སྔར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་དར་མྱོང་བའི་ཡུལ་འཁོར་ཞིག ” ཞེས་གསུངས་པ་དང་། བྲུ་ཤ་ཞེས་པ་ནི། རྒྱ་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ་布流沙、勃律ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་གི་སྒྲ་བསྒྱུར་ཡིན་དགོས་ཏེ། “བུ་རུ་ཤ” ཞེས་འདོགས་ཅན་འཕྲལ་ནས་བཀླགས་ན་布流沙ཞེས་བསྒྱུར་བ་དང་། སྒྲ་གཞུང་དུ་“ཤ་ཥ་ཡར་སྦྱར་ས་ལྟར་ཀློག”ཅེས་“བུ་རུས”ཞེས་བཀླག་ན་勃律ཞེས་པ་རང་ཡིན། ལ་དྭགས་ཡས་མས་སུ་ཨ་མདོའི་སྐད་ཀྱི་བ་ཡིག་པ་ལྟར་ཀློག་པ་ནི་ལ་དྭགས་མཐིལ་གྱི་“བ་སྒོ” ལ་“པ་སྒོ” ཞེས་བརྗོད་པས་ཤེས། དེས་ན་བྲུ་ཤ་ནི་དེང་སང་“ཁཱ་ཧྲིའི་ལྷོ་ཕྱོགས་དང་། མངའ་རིས་བྱང་རྒྱུད་དེ། ཀསྨིར་དང་འདབས་འབྲེལ་ནས་ཡོད།” ཞེས་གསུངས། སྦལ་ཏི་ཞེས་པ་ནི། “འདི་《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》ཀྱི་ནང་མངའ་རིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་ས་ཆ་བགྲངས་སྐབས། སྦི་ཏི་ཟེར་བ་ཞིག་འདུག་པ་དེ་ཡིན་མིན་དཔྱད་པར་ཞུ།” ཞེས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་གསུངས་མོད། སྦལ་ཏི་དང་སྦི་ཏི་གཉིས་ཁ་ཁ་སོ་སོ་ཡིན་ཏེ། སྦལ་ཏི་ནི་དེང་སང་པཱ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་མངའ་ཁོངས་ན་སེང་གེ་ཁ་འབབ་རྒྱུད་དུ་སྦལ་ཏི་སི་ཐན་ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། ས་ཆ་དེའི་མི་རྒྱུད་རྫོགས་ནས་བོད་པ་རྣམས་མིག་རྐོང་ལ་ལྷུང་ཞིང་། རྣ་གཟེངས་མཐོན་པོར་སྐྱེས་ཏེ་ཨ་རབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོང་ཚར། རྒྱུན་ལྡན་གྱི་ཅ་ལག་ཡོ་བྱད་དེ་དཔེར་ན་ཅོག་ཙེ་དང་། ཀ་ཏོ་ར་ལྟ་བུ་མ་གཏོགས་ཨ་རབ་སྐད་ཀྱི་ཐ་སྙད་མང་མོད། ལྐོག་ཏུ་གེ་སར་སྒྲུང་བཤད་པའང་ཡོད་ཅེས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཡུལ་དངོས་སུ་སོང་བ་དག་གི་ངག་ལས་ཐོས། འོན་ཀྱང་སྦི་ཏི་ནི་དེང་སང་རྒྱ་གར་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་དེའི་བྱང་ཕྱོགས་ན་ལྡན་མཁར་དགོན་ཡོད་ས་དེར་སྦི་ཏི་ཞེས་བརྗོད། ད་དུང་སྦི་ཏི་འདི་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་ཁོངས་གཏོགས་མིན་ཏེ། ཟངས་དཀར་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་ནོ། །\nབོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོར་ད་དུང་རྒྱ་གར་དུ་འབབ་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་བཞི་སྟེ། སྟོད་མངའ་རིས་ཀྱི་གངས་རིན་པོ་ཆེའི་ཁ་འབབ་བཞི་ཡི་མིང་བརྡ་འགྲེལ་ཚུལ་ཡང་འགྲིག་མེད། ཚིག་མཛོད་ནང་། “ཤར་ཕྱོགས་གླང་ཆེན་ཁ་ནས་གང་གཱ་འབབ། ལྷོ་ཕྱོགས་རྨ་བྱའི་ཁ་ནས་སིདྷུ་འབབ། ནུབ་ཕྱོགས་རྟ་མཆོག་ཁ་ནས་པཀྵུ་འབབ། འདི་ལ་ཡར་ཀླུངས་གཙང་པོའང་ཟེར། བྱང་ཕྱོགས་སེང་གེའི་ཁ་ནས་སི་ཏཱ་འབབ།” ཅེས་བརྗོད་ཀྱང་། འདིའི་ཤར་ནུབ་གཉིས་ལ་གོ་འཛོལ་བྱུང་འདུག་སྟེ། གྱི་ན་པ་ཡུལ་དངོས་སུ་སོང་ནས་རྩད་གཅོད་བྱས་པས། ཤར་ཕྱོགས་དེ་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་དེ་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་ཡིན་པ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་དུ་རིག དེས་ན་“ཤར་ཕྱོགས་རྟ་མཆོག་ཁ་ནས་གང་གཱ་འབབ། འདི་ལ་ཡར་ཀླུངས་གཙང་པོའང་ཟེར།”ཞེས་བཅོས་ན་འགྲིག གོ་འཛོལ་འདི་བོད་ཡིག་གི་གནའ་དཔེ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཀྱང་སྲིད། དེ་བཞིན་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོའི་ཤོག་ངོས་339 སྟེང་གི་གང་གཱ་ཞེས་པའི་ཚིག་འགྲེལ་ཡང་འགྲིག་མེད་དེ། “གང་གཱ། [ལེགས] ཡ་གླིང་གི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་འདིའི་ཆུ་འགོ་ནི་རང་རྒྱལ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་ཡིན་ཞིང་།”ཞེས་པའི་གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་ནི་རྨ་བྱ་ཁ་འབབ་དང་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་སོགས་ཡིན་ཞེས་བཅའ་དགོས། ཁོ་བོས་གེ་སར་རིག་པའི་སློབ་ཁྲིད་དུ་ཁ་འབབ་བཞི་ལ་སྡོམ་ཞིག་ཀྱང་བཀོད་ཡོད་དེ། ཤར་ཕྱོགས་རྟ་མཆོག་ཁ་ནས་གངྒ་འབབ། །རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་ཡར་ལུང་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ །ལྷོ་ཕྱོགས་རྨ་བྱ་ཁ་ནས་སིདྷུ་འབབ། །རྨ་བྱ་ཁ་འབབ་པུ་ཧྲངས་བརྒྱུད་ནས་འགྲོ །ནུབ་ཕྱོགས་གླང་ཆེན་ཁ་ནས་པཀྵུ་འབབ། །གླང་ཆེན་ཁ་འབབ་གུ་གེ་བསྐོར་ནས་འགྲོ །བྱང་ཕྱོགས་སེང་གེ་ཁ་ནས་སི་ཏཱ་འབབ། །སེང་གེ་ཁ་འབབ་མཱ་ལ་ཡ་ནས་འགྲོ །ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །འདིའི་སེང་གེ་ཁ་འབབ་མཱ་ལ་ཡ་འགྲོ་བ་ནི་གེ་སར་སྒྲུང་གི་མཱ་ལ་ཡ་སྨན་རྫོང་ནང་བརྗོད་ཅིང་། གཞན་པའི་བྷེ་ར་ར་རྫོང་ནང་གི་རྟ་ཆུ་ནི་རྟ་མཆོག་ཁ་འབབ་ཡིན་པ་དང་། ཞང་ཞུང་མུ་ཏིག་རྫོང་ནང་གི་སེང་ཆུ་ནི་སེང་གེ་ཁ་འབབ་ཡིན།\nདེས་ན་གོང་གི་ཚིག་མཛོད་ལ་ཡིད་རྟོན་མི་ནུས་ཏེ། ད་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ལས་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གྱི་ཆེས་དཔེ་རྙིང་དུ་སོང་བ་《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》ལ་གཞི་འཛིན་དགོས། པར་གཞི་རིག་པའི་ཐད་ནས་བཤད་ནའང་། ཇི་ལྟར་དཔེ་རྙིང་ཡིན་ན་དེ་ལྟར་སྐབས་ཐོག་དེའི་དོན་དག་དངོས་ལ་ཐག་ཉེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རེད། ད་ནི་《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》ཀྱི་ནང་དུ་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཡོད་ཅེ་ན། “དེ་ནས་༼སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱི་༽སྲས་གསུམ་ལ་མངའ་རིས་སོ་སོར་གནང་སྟེ། ཆེ་བ་དཔལ་གྱི་མགོན་ལ་མངའ་རིས་མར་ཡུལ། འབངས་གཞུ་ནག་ཅན། ཤར་རུ་ཐོག་དང་གསེར་ཁ་འགོག་ལད་ཀྱི་སྡེ་མཆོག་དཀར་པོ། མཚམས་ཀྱི་ར་བ་དམར་པོ། ཝམ་ལེ་ཡི་མིག་གི་ཕ་བོང་ལ་མགོ་བར།（གཡག་༡༥ལྡེར） ནུབ་ཁ་ཆེའི་ལ་རྩ། རྡོ་བུག་པ་ཅན་ཡན་ཆད། བྱང་གསེར་ཁ་འགོག་པོ་（མགོན་པོ）ཚུན་ཆད་ཀྱི་ས་རྒྱ་ལ་གཏོགས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །བར་པ་བཀྲ་ཤིས་མགོན་ལ་གུ་གེ་（དང་）པུ་ཧྲངས། [ཡ་]རྩེ་དང་བཅས་པ་ལ་མངའ་མཛད། ཆུང་བ་ལྡེ་གཙུག་མགོན་ལ། ཟང་（ཟངས）དཀར་སྒོ་གསུམ། སྤི་ཏི། སྤི་ལྕོགས་དང་བཅས་པ་ལ་མངའ་མཛད།” ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཚེ་འདས་གུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ་སོགས་མངའ་རིས་ལོ་རྒྱུས་ཆེད་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་པའི་ལུང་ཁུངས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། འདིའི་ནང་གི་མར་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་ལ་དྭགས་ས་ཆ་ཡིན་པ་དང་། མར་ཡུལ་ཟེར་དགོས་དོན་ཀྱང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་（喜马拉雅山脉）དང་ཁ་ལ་ཁུ་ནུ་རི་རྒྱུད།（喀喇昆仑山脉） ད་དུང་གངས་ཏི་སེའི་རི་རྒྱུད་（冈底斯山脉）དང་བཅས་པའི་ས་བབས་ལས་དམའ་ཤོས་སུ་འགྲོ་བས་ན་མར་ཡུལ་ཞེས་འབོད་སྙམ། དེས་ན་ལ་དྭགས་ཞེས་པར་ལ་འཐག་དང་། བླ་དྭགས་སོགས་སུ་འབོད་པ་དང་། ད་དུང་ལ་དྭགས་སྟོད་གཤམ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ནི་སྐད་འཕྲིན་བརྒྱུད་ཨ་རུ་ན་བཞུགས་པའི་རྒན་འཇམ་དཔལ་ལགས་སུ་བཀའ་འདྲི་བྱས་པར། “ལ་དྭགས་ཀྱི་དག་ཆ་དངོས་མ་དེ་གང་ཡིན་མ་རྟོགས ༧པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ལ་འཐག་དང་། དགེ་ཆོས་ཀྱིས་བླ་དྭགས་ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་མཐོང་། ང་སྐྱེ་སའི་ལུང་པ་བ་སྒོ་ནས་ཤར་སྟོད་ཕྱོགས་སུ། ཨིན་སྐད་ཀྱི་མི་ལི། རྒྱང་གྲགས་དྲུག་ཙམ་སྟོད་དུ་སོང་བ་ན། ལ་འཐག་ཅེས་པའི་ལ་ཞིག་ཡོད། གཤམ་ནས་སྟོད་དུ་སྐྱོད་པ་ན། ཡར་འཛེགས་དགོས་ཀྱང་། སྟོད་ནས་མར་སྐྱོདཔ་ན། ལ་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡོད་པས། ལ་འཐག་ཅེས་པ་དག་པ་ཡིན་ནམ། ས་གནས་དེ་ལ་དྭགས་ཀྱི་དཀྱིལ་ལྟ་བུ་ལགས། ལ་དེ་ནས་ཤར་ཕྱོགས་དེ་ལ་དྭགས་སྟོད་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་དེ་ལ་ལ་དྭགས་གཤམ་ཟེར། དིང་སང་སྔོན་དུས་སུ། ལ་དྭགས་མ་ཡིན་པ་ཡུལ་ལུང་མང་པོ་ལ་ལ་དྭགས་ཟེར། དཔེར་ན། ཟངས་དཀར་སོགས་ཡིན། དིང་སང་རླངས་འཁོར་ཐོག་འགྲོ་འོང་བྱེད་པ་མ་གཏོགས། རྐང་པ་རྒྱག་མཁན་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །” ཞེས་གསུངས། དེས་ན་གླེ་ནི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་ས་སླེ་ཡིན། ཟངས་དཀར་ནི་ལ་དྭགས་དང་གུ་གེའི་དབར་དུ་ཆགས། ས་བབས་ཆེ་ཆུང་ནི་ལ་དྭགས་ལས་མི་ཆེ་ན་མི་ཆུང་། པུ་རངས་ནི་དེང་སང་ཡང་མིང་མ་འགྱུར་བར་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོའི་ལྷོ་འདབས་སུ་ཆགས་པ་དེ་ཡིན། དེས་ན་སྐབས་འདིའི་སྐོར་གསུམ་ནི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད་བྱུང་མ་ཐག་པའི་ས་བབས་བགོ་སྟངས་དེ་ཡིན་ནོ། །\nདེ་ནས་གུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ་ལགས་ཀྱིས། “དུས་རབས་བཅུ་བཞི་ནས་བཟུང་བརྩམས་པའི་དེབ་ཐེར་དུ་མའི་ནང་དུ་སྤུ་རང་དང་ཞང་ཞུང་མར་ཡུལ་གསུམ་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཡིན་ཁུལ་དུ་བྲིས་འདུག་པ་དེ་ནི་མི་དག་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་དང་ཡེ་ནས་མི་མཐུན་པ་བོད་ལྗོངས་ནུབ་ཁུལ་མངའ་རིས་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱད་པ་ཕྲན་བུ་ཡོད་པ་ཚང་མས་མཁྱེན་གསལ་ལ་རི་བོང་ཅལ་འདྲོགས་བྱེད་དགོས་དོན་ག་ལ་མཆིས།” ཞེས་གསུངས་པ་ནི་《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་》དང་།《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》སོགས་ལ་དམིགས་ཏེ་གསུངས་པ་འདྲ། དེ་བས་《འཁོར་ཆགས་ཇོ་བོའི་དཀར་ཆག》ནང། “ཡབ་ཆེན་སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱིས་རང་གི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ཡུལ་ལུང་དག་ཁག་གསུམ་དུ་བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་པ་སོགས་གནང་ནས། འཁྲུགས་རྩོད་ལངས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཏན་ནས་མེད་པ་བཟོས་ཡོད་ཅིང་། བུ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་དྭགས་དང་། སྤུ་རང་། ཟངས་དཀར་བཅས་ཡུལ་ལུང་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་པོ་གསུམ་ལ་གྱུར་ནས། ཁོང་གསུམ་གྱི་བདག་དབང་དུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ཁག་གསུམ་པོ་དེར་‘མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ’དུ་འབོད་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ཐོག་མར་བྱུང་ཞིང་། དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོའི་ཐོག་‘སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ’ཞེས་པའི་སྙན་དབྱངས་ཀྱི་འབྲུག་སྒྲ་དེ་ཐོག་མར་སྒྲོག་ཅིང་ཕྱོགས་མཚམས་ཀུན་དུའང་ཁྱབ་པ་ནི་གོང་དུ་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། །” ཞེས་གསུངས། འོ་ན་འདིའི་ལོ་ཚིགས་ནམ་ཞིག་ལ་འཁེལ་ཞེ་ན། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན་ལྟར་ན། “སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་ནི་ཁེང་ལོག་གི་ཚོགས་པ་ཆེ་གེ་མོས་མངའ་རིས་སུ་རྒྱང་འབུད་བཏང་འདྲ་བས།་་་་་་སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་མངའ་རིས་སུ་སྤྱུགས་པར་བཞེད་པ་དེ་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ངོ་མ་ཡིན་པར་ཁ་ཚོན་བཅད་ཆོག་་་་་་དེ་ནས་ར་ལའི་རྒྱུད་དུ་ཕེབས། ཁོང་ནི་སྤྱོད་ལམ་ལེགས་ཤིང་བློ་གྲོས་ཆེ་བས་ཁུལ་དེའི་མི་ཚོའི་བརྩི་བཀུར་ཐོབ་པ་དང་མངའ་ཐང་ཡང་གང་འཚམས་འཕེལ་རྒྱས་སོང་བས་རྟའི་ལོ（སྤྱི་ལོ་934ལོ）ལ་ར་ལ་ཁ་དམར་བརྩིགས་པ་དང་། དེའི་ཕྱི་ལོ་ཤིང་ལུག་སྤྱི་ལོ་935 རྩེ་ཐོ་རྒྱ་རི་བརྩིགས་ནས་དམ་ལག་གི་གཞུང་རྣམས་ལ་ཡུལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་མང་པོ་གསར་དུ་འཛུགས་པའི་དགོངས་པ་བཞེས་ཤིང་།་་་་་་པུ་རངས་ཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཟས་ཀྱིས་ཚིམས་པར་མཛད་པས་དབང་དུ་བསྡུས། དེ་ནས་དམག་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་གུ་གེ་ཡང་མངའ་འོག་ཏུ་བཅུག དེ་རྗེས་མར་ཡུལ་དུ་ཡང་འཇམ་རྩུབ་ཅི་རིགས་པ་ཕྱག་བསྟར་གྱིས་རྒྱལ་པོ་མཛད།་་་་་་དེ་རྗེས་ཅོག་རོ་བཟའ་ཟངས་ཁ་མ་ལ་སྲས་ཆེ་བ་དཔལ་གྱི་རིག་པ་མགོན་དང་། བར་པ་བཀྲ་ཤིས་ལྡེ་མགོན། ཆུང་བ་ལྡེ་གཙུག་མགོན་གསུམ་རིམ་པར་འཁྲུངས་པས་སྐུ་ན་སོན་རྗེས་ཡབ་ཀྱི་སྲས་གསུམ་པོར་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་སོ་སོར་བགོ་བཤའ་གནང་།” ཞེས་པའི་བགོ་བཤའ་གནང་ཚུལ་ནི་གོང་གི་《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》ནང་འཁོད་པ་ལྟར་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། “ས་ཆེན་རྒྱལ་རབས་དང་། མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ནང་གསལ་བ་དང་ཅུང་མི་མཐུན། ཞེས་ཀྱང་བཞེད།” འོ་ན་གོང་གི་ལུང་ཚིག་ཏུ་སྲས་གསུམ་པོ་རིམ་གྱིས་སྐུ་ན་སོན་རྗེས་ཞེས་པ་ལ་རིགས་འདེད་བྱས་ན། དེང་སང་འགྲོ་བ་མིའི་རིག་པའི་རྩི་སྲོལ་ལྟར་མི་རབས་གཅིག་གི་ཡུན་དེ་ཆེས་རིང་ནའང་མི་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་བརྩི་བས། གོང་གི་སྤྱི་ལོ་ 935 ལོར་རྩེ་ཐོ་རི་བརྩིགས་པའི་ལོ་ཚིགས་སྟེང་མི་ལོ་25 བསྣན་ན། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པའི་ས་བབས་བགོ་དུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་དེ་སྤྱི་ལོ་960 ཡས་མས་སུ་འབབ་པ་ཤེས་གལ་ཆེའོ། །དེས་ན་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད་འདི་བྱུང་མགོའང་དེ་ལས་མི་སྔ་ན་མི་འཕྱིའོ། །\nདེས་ན་གུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ་ལགས་ཀྱིས། མངའ་རིས་རྒྱལ་རྒྱུད་ནི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རྒྱུད། ཟངས་དཀར་རྒྱལ་རྒྱུད། སྤུ་རང་རྒྱལ་རྒྱུད་བཅས་གསུམ་འདྲེན་པ་དང་། སྤུ་རང་རྒྱལ་རྒྱུད་ལས་ཡ་རྩེ་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་། གུ་གེའི་རྒྱལ་རྒྱུད་གཉིས་མཆེད་པ་བསྟན། ཡ་རྩེ་ནི་དེང་སང་བལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་འཁེལ་བ་དང་། གུ་གེའི་རྒྱལ་ས་ནི་རྩ་རང་མཁར་དུ་ཡོད་པ་དེང་སང་ཡང་མཁར་ཤུལ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད།\n《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》འདི་ཉིད་ཁུངས་བཙུན་པ་ནི་“ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུས་（1698——1755）ཀྱང་དྲངས་པའི་དཔེ་དེབ་ལས་ཆེ་བ་རིག་པ་མགོན་གྱིས་མར་ཡུལ་བྲུ་ཤའི་བར་དང་། འབྲིང་བ་བཀྲ་ཤིས་མགོན་གྱིས་ཞང་ཞུང་ཡ་རྩེ་དང་བཅས་པ། ཆུང་བ་ལྡེ་གཙུག་མགོན་གྱིས་པི་ཏི་ཅོག་དང་ཟངས་དཀར་སྒོ་གསུམ་བཅས་བཟུང་ཞེས་ཁ་གསལ་གསུངས་འདུག་པས་དོགས་པའི་དྲྭ་རྒྱར་ཚུད་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ག་ལ་མཆིས།” ཞེས་གསུངས་པ་ནང་བཞིན། ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུ་ཉིད་མངའ་རིས་ཡུལ་དངོས་སུ་ཕེབས་ནས་གནས་ཚུལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》རང་དུའང་བཀོད་ཡོད་པས་ཕན་ཚུན་ཤེས་བྱེད་དུ་འགྲོ་སྙམ་སྟེ། “ཨ་ཁུ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ཁ་ཆུལ་ཚོང་པ་དང་། ལ་དྭགས་མངའ་ཞབས་ཀྱི་མི་སེར་ལ་འཇམ་རྡུང་དབང་འཕྲོག་མཛད་ནས། ཚེ་དབང་རྣམ་རྒྱལ་དང་ཕུན་（ཚོགས་）གཉིས་རྒྱལ་སྲིད་མ་ཐུན་（མཐུན་）པར། ས་མཚམས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཁྲུགས་ནས། བོད་ལ་ཐ་དམག་འཐོན་པའི་རྒྱུ་ཞེས་གནས་ཚུལ་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེན་ལ་ཞུས་པར། དེ་བཞིན་ཡིན་ཚེ། ནང་སྒྲིག་བྱེད་མི་བཀའ་རྒྱུད་པ་བླ་མ་སུ་ལ་བཀའ་བབ་ཡོད་པའི་དགོངས་གཅོད་མཛད་སྐབས། ཁམ་（ཁམས་）ནས་བཀའ་（ཀ་）ཐོག་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་ཚེ་དབང་ནོར་བུ། བལ་ཡུལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཆེན་པོའི་སྲོག་ཤིང་སྤོ་བར་ཕེབས་སྐབས་དང་། དུས་མཚུངས་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་རིག་འཛིན་ཆེན་པོར་བཀའ་བཀོད་ཀྱིས། ལ་དྭགས་ཕྱི་སྒྲིག་ལ་ཁྱེད་ལ་ལས་བཀལ་（སྐལ་）ཡོད་པས། འགྲོ་དགོས། ཕེབས་༼ཞེས་བཀའ་ཕབ༽པར། དེ་བཞིན་རྒྱལ་བའི་བཀའ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་ནས། ལ་དྭགས་ལ་ཕེབས་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས། སྒར་དུ་ཕེབས། དེ་ནས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་བློན་པོ་བཅས་གསུང་གྲོས་ཐོག གཟིམ་དཔོན་དུ་ཟངས་དཀར་གྲང་དཀར་བློན་པོ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན། སྐྱབས་མགོན་རིག་འཛིན་ཆེན་པོར་ཕེབས་བསུས་སུ་ཕུལ། ལ་དྭགས་སྟོད་གཤམ་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཞུས། དེ་ནས་སྒར་དཔོན་གཉིས་ཀྱི་མི་སྣ་བཅས་ཝམ་ལེ་དགོན་དུ་ཕེབས། ལ་དྭགས་རྒྱལ་བློན་བཅས་ཞལ་འཛོམ་དང་བུ་རིག་རྒྱལ་བློན་རྣམས་རིམ་པར་ཕེབས། བྱ་ཁྲ་མཛད་པའི་དབུ་ཚུགས། དེ་ནས་སྐྱབས་མགོན་རིག་འཛིན་ཆེན་པོའི་བཀའ་དང་དམ་གནས། བྱ་ཁྲ་གཅོད་མཚམས་ནི། ལ་དྭགས་མཁར་ལ་རྒྱལ་སྲས་ཙམ་བལྟམ་ཡང་། ཆེ་བ་རྒྱལ་སྲིད་མཛད། དེ་རྗེས་རྣམས་དཔེ་ཐུབ་ཁྲི་རྩེ་སོགས་ལ་བླ་མ་མཛད་པ་མ་གཏོགས། རྒྱལ་པོ་གཉིས་མི་བཞུགས། ཟངས་དཀར་རྒྱལ་པོ་ནི་ཐ་མཚམས་སོང་གཤིས། རྒྱལ་པོ་སྔར་ལུགས་བཞིན་དང་། ཧེ་ནས་སྐུ་རྒྱལ་བརྒྱུད་དངོས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་སྲིད་ཆེད་མེད་པའི་རང་འཇག དེ་མིན་རྒྱལ་སྲིད་གཅིག་ལ་རྒྱལ་པོ་གཉིས་མི་དགོས་པ་མཛད།” ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུ་ནི་བཀའ་རྒྱུད་བླ་མ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་གཏམ་གཟི་བོར་སྨྲ་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་མི་དགོས་པས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་བཀའི་བཀོད་པ་གནང་བ་ཡིན་ལ། ལ་དྭགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོག་མར་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱང་། ཕྱིས་སུ་སྐྱབས་མགོན་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་ཞེས་བཀུར་བ་ལས་ཤེས། ད་དུང་“ལ་དྭགས་སྟོད་གཤམ་གྱི་གནས་ཚུལ་རྣམས་ཞུས་”ཞེས་པ་ནི་ལ་དྭགས་ཧྲིལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་གནས་བབས་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་པས། ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུ་ནི་ཡུལ་དངོས་སུ་སོང་ནས་གནས་ཚུལ་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པ་རྣམས་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་ན། ད་གཟོད་ཁོང་གིས་ཐག་བཅད་པའི་“རྒྱལ་སྲིད་གཅིག་ལ་རྒྱལ་པོ་གཉིས་མི་དགོས་པ”དེ་ལ་དྭགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་དང་བརྩི་སྲུང་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ།\nའོན་ཀྱང་། དུས་རབས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲོས་དང་བསྟུན་ནས། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད་ལའང་འགྱུར་ལྡོག་རབས་དང་རིམ་པ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་པ་ཁག་ཐག་ཏུ་སོང་བས། ད་ནི་བར་སྐབས་ཤིག་ལ་ལྷ་སའི་སྡེ་བ་གཞུང་གིས་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྟོད་མངའ་རིས་བསྐོར་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལའང་གཟིགས་འཚལ། དཔེར་ན་གུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོའི་མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་ལྟར་ན། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་（1653——1705）སྐུ་རིང་ལ། ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་ཉེར་གཉིས་པ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་བུ་གསུམ་གྱིས་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་སྟེ་གུ་གེ་དང་། རུ་ཐོག སྤི་ཏི། ཟངས་དཀར། བུ་རིག ཧེམ་བབ། སྐར་རྡོ། ཤི་གར། བྷ་ལྡི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་བསྡུས། དེ་བཞིན་ས་ཆ་དེ་ཚོ་ནས་བཅའ་དངོས་རིན་ཐང་བྲལ་བ་དང་ར་ལུག་སེམས་ཅན་སོགས་མང་དག་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་པའང་རྒྱལ་ས་སླེལ་ལ་དབོར། ས་གནས་ཁག་ཏུ་མི་ཚབ་བཞག་ནས་རྒྱུ་དངོས་མུ་མཐུད་བཅོམ་པ་མ་ཟད། གུ་གེ་དང་རུ་ཐོག་ནས་ཀྱང་དངུལ་དང་ལུག་སོགས་ཁྲལ་སྤྲད་དགོས་པའང་བྱུང་ནས་མི་ལོ་ལྔ་བཅུའི་རིང་ལ་མངའ་རིས་ཡོངས་སུ་དབང་བསྒྱུར་བྱས། ལྷག་དོན་དུ། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་དང་དེའི་བུ་བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་སྨྱོ་ཧམ་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཏེ། ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་ངོས་ནས་འབྲུག་པ་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལངས་ཁུལ་བགྱིས་ཤིང་། དོན་དངོས་ཐོག་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་སྐྱེད་གང་ཆེ་དང་རྒྱུ་དངོས་མང་ཙམ་བཅོམ་པའི་སླད་དུ། བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་གྱི་ཤེལ་དཀར་དང་ས་དགའ་ཕྱོགས་སུ་བཙན་འཛུལ་གྱི་འདྲེ་ལག་རྐྱང་འགོ་བཙུགས་སོ། །དེ་བས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་བ་དང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ། སོག་པོ་དཱ་ལེ་ཧན་མཉམ་འཛོམས་ཀྱིས་བཀའ་བསྡུར་གནང་སྟེ་ལ་དྭགས་ལ་རྒོལ་བརྡུངས་དྲག་པོ་དང་། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུ་རྒྱུའི་གྲོས་ཐག་བཅད་དེ། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་དེ་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་དམག་སྔོན་དུ་མི་ཆས་པར། གུ་ཤྲཱིར་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་བུ་དྲུག་པའི་བུ་དཱ་ལེ་པ་ཐེ་ཡི་བུ་༼ཡང་ཚ༽ “ཐུ་བོ”ཞེས་པ་དེ་གཙང་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོའི་ཆོས་གྲྭར་བཞུགས་བཞིན་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ལ་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་ཞེས་པ་དེ་སྐྱ་སར་ཕབ་ཏུ་བཅུག་ནས་དམག་དཔོན་དུ་བསྐོས། གནམ་མཚོའི་འགྲམ་བརྒྱུད་ནས་སོག་པོའི་རྟ་དམག་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་ཁྲིད་དེ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ལྕགས་བྱ་（སྤྱི་ལོ་1681）ལོར་མངའ་རིས་ཕྱོགས་སུ་དཔུང་འཇུག་བྱས། དམག་རྣམས་ས་དགའ་ནས་ཐོན་ཏེ་མཚོ་མ་ཕམ་དང་གངས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གནས་མཇལ་བྱས་མ་ཐག ལ་དྭགས་དམག་དཔོན་གྱིས་ར་ཚེ་ཟད་སྤྱང་ཀིའི་ཚང་སྒོར་སླེབས་ཞེས་སོག་དམག་ལ་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ། ཐག་རིང་སོག་པོའི་དཔུང་དམག་སྟོད་ཡུལ་དུ་བཅར་བ་ནི་ཤི་ཆད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་ལྟ་ཅི། སོག་རྟ་དང་དྲག་ཆས་བསྐྱལ་བ་ནི་ལེགས། གལ་ཏེ་སྟེས་དབང་གིས་ཁྱེད་རང་ཚོ་རྒྱལ་ན་ལ་དྭགས་ཕོ་བྲང་གི་རྡོའི་སེང་གེར་རྟ་འདོགས་དབང་མཆིས་པ་དང་། ངེད་རྣམས་རྒྱལ་ན་བཞོན་རྟ་ལྷ་སའི་རྡོ་རིང་ལ་འདོགས་ཞེས་ཁ་ཕོ་འཐེན། དེ་ནས་གངས་སའི་ཐང་སྡེར་དུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་དཔུང་དམག་དང་གཡུལ་བསྲེས་པ་ན། སོག་གྲི་གར་སོག་ཅེས་པའི་གྲི་རིང་དང་། སོག་པོའི་རྟ་ཐོག་ནས་མདའ་མོ་འཕེན་པའི་རྩལ་ལ་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བས་ལ་དྭགས་དམག་རྣམས་ཕམ་ནས་ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་གསུམ་དུ་བྲོས། སྤུ་རང་ལ་བྱོན་པར། རི་རོང་རྩུབ་ཅིང་འཕྲང་འགག་དོག་པས་སོག་པོའི་རྟ་དམག་གི་ནུས་པ་ཐོན་དཀའ་ཞིང་རྟའི་རྨིག་པར་གྲུམ་ཆག་ཤོར་བ་མང་བས་ལྷ་ས་ནས་ཡང་བསྐྱར་དཔུང་དམག་གཏོང་རེ་བྱས་པར། སྡེ་པ་གཞུང་གིས་དམག་དཔོན་པད་མ་རྒྱལ་པོ་（ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱས་ཀྱི་ཡབ）དང་ཀོང་པོ་ཨ་བོ་བཀྲ་ཤིས་བཅས་ཀྱིས་གཙོས་པའི་བོད་པའི་དཔུང་དམག་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་མྱུར་མགྱོགས་ཀྱིས་ཐོན་པར་བྱས། དེ་ནས་བོད་སོག་དམག་དེ་རྩ་རང་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་དེ་སེང་གེ་ཁ་འབབ་རྒྱུད་ནས་ལ་དྭགས་དཔུང་དམག་དང་འཐབ་འཛིང་དྲག་པོ་བྱས་མཐར་ལ་དྭགས་དཔུང་དམག་ལས་ཤི་རྨས་ཐེབས་འཕྲོ་རྣམས་བདེ་མཆོག་བརྒྱུད་ནས་བྲོས། བོད་སོག་དམག་གིས་རྒྱལ་ཁའི་ངང་ལ་དྭགས་རྒྱལ་ས་སླེལ་ལ་ཐོན། ཕན་ཚུན་གཡུལ་བཤམས་པ་ན་ལ་དྭགས་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་། སོག་པོ་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་དང་དཔོན་དམག་གཞན་དག་ཚང་མས་རྟ་ཐམས་ཅད་ཕོ་བྲང་སྒོ་འགྲམ་གྱི་རྡོའི་སེང་གེར་བཏགས། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་ཆོས་ལུགས་ཕྱི་པ་ཡིན་པའི་པ་ཇབ་རྒྱལ་ཕྲན་ལ་རྒྱབ་བརྟེན་བཅོལ་ཡང་། པ་ཇབ་དམག་གིས་ལམ་བར་དུ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གྲྭ་ཤག་ནས་དགེ་འདུན་མང་པོ་བཀྲོངས་པ་དང་། ཁག་གཅིག་གསོན་པོར་བཟུང་ནས་པ་ཇབ་ཡུལ་ལ་བཙན་གྱིས་ཁྲིད་ནས་ཆོས་ཕྱི་པར་དད་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་སྟེ་སླེལ་ལ་ཐོན་མོད། བོད་སོག་དམག་གིས་ཧྲིལ་གྱིས་བཅོམས་པས་ལ་དྭགས་སེར་སྐྱ་རྣམས་ཀྱང་བོད་སོག་དཔུང་དམག་ལ་མོས་པ་བྱུང། ད་ནི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་རང་དབང་མེད་པར་མགོ་བཏགས་ཞུས་ཤིང་ཕྱག་ཕུལ་བས། དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་ནས་ཁོ་ཚོའི་སྲོག་ལ་ཉེས་པ་མེད་པར་བྱས་ཏེ་ཕྱིན་ཆད་རྒོལ་ལན་བསློག་རྒྱུ་མེད་པའི་འགན་ལེན་དང་བཅས་སྔར་གཞིར་རང་སོར་གནས་སུ་བཅུག་གོ །མདོར་ན་བོད་སོག་དམག་གིས་ལོ་གཉིས་རིང་དཀའ་བ་སྤྱད་མཐར། ལ་དྭགས་ཀྱི་དཔུང་དམག་སྔར་གུ་གེ་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ནས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཕྱིར་སྤྱུགས་རྗེས། སྔར་གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡ་རྩེ་སོགས་ཕུད། དེ་མིན་གུ་གེའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་བྱ་ཡུལ་ཚང་མ་ཚུར་བླངས་ནས་བོད་སྡེ་པ་གཞུང་གི་དབང་འོག་ཏུ་བཅུག དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་ལྷ་ལྡན་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱེད་སྐབས། སྡེ་པ་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་གཟེངས་བསྟོད་བྱ་དགའི་ཚུལ་དུ་བར་སྐོར་བྱང་ཆུབ་བྱོན་ལམ་གྱི་ཤར་དུ། ཁོང་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་དྲན་རྟེན་དུ་དགའ་ལྡན་དར་ཆེན་བཙུགས་པ་དང་། བར་སྐོར་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་དགའ་ལྡན་ཁང་གསར་ཞེས་པ་གསོལ་རས་གནང་། ད་དུང་སྡེ་སྲིད་དང་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གཉིས་ཀྱི་ཞལ་གསུང་དུ་སྤུ་རང་དང་། རྩ་རང་། རུ་རོག་གསུམ་གྱི་འཐབ་རར་གཡུལ་འགྱེད་བྱས་ཚུལ་གླེང་བ་སྡེ་པ་གཞུང་གི་གཞུང་ཡིག་ནང་སྤུ་ཧྲེང་དང་རྩྭ་ཧྲེང་། རུ་ཐོག་བཅས་བརྗོད་འགོ་དངོས་སུ་ཚུགས་མོད། མངའ་རིས་ཡུལ་སྐད་ལ་དེང་དུས་ཀྱང་ད་དུང་སྤུ་རང་དང་རྩ་རང་། རུ་རོག་བཅས་བརྗོད་ཀྱིན་ཡོད་སྐད། “དུས་དེ་ནས་བཟུང་། སྟོད་མངའ་རིས་བསྐོར་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་རུ་ཐོག་མཚོ་ཡིས་བསྐོར་བ་དང་། གུ་གེ་གཡའ་ཡིས་བསྐོར་བ། སྤུ་ཧྲེང་གངས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་བཅས་སྤུ་ཧྲེང་དང་རྩྭ་ཧྲེང་། རུ་ཐོག་གསུམ་ལས་ཚུད་མེད་པས་སྐབས་དེའི་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ནི། སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱི་བུ་གསུམ་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་སྐབས་ཀྱི་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དང་བསྡུར་ཚེ་གཞི་རྒྱ་ཧ་ཅང་ཆུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད། གང་ལགས་ཤེ་ན། ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ལ་དྭགས་དང་ཟངས་དཀར། དཀར་དཀྱིལ། ཏོག ནག་ཁོ། བལ་ཏི། རྐང་ཕྲན། ཁུ་ནུ། གར་ཞ། ཉུང་ཏི། སྤི་ཏི། སྐྱོ་ནམ། ཤ་ཁོག གུ་རུམ། རྟ་མང་། དོལ་པོ། ཡ་རྩེ་བཅས་པ་ཚུད་མེད་པས་སོ། །དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་དུས་མཇུག་ཙམ་ནས་བྱུང་བའི་‘མངའ་རིས་བསྐོར་གསུམ’ཞེས་པ་དེ་ནི་རི་དང་མཚོ་དང་གངས་སོགས་ཀྱིས་མཐའ་བསྐོར་བའི་ཡུལ་ཁག་གསུམ་ཞེས་པ་ལས་དབང་བསྒྱུར་བྱ་ཡུལ་མངའ་ཁོངས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པ་མིན། དེས་ན་དེ་དང་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་བྱུང་བའི་‘མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ’གྱི་ཐ་སྙད་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ཡང་‘བསྐོར’ཞེས་པར་སྔོན་འཇུག་བ་ཡོད་མེད་ཀྱི་དབྱེ་ཁྱད་ཡོད་ལ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དངོས་ཀྱི་གོ་དོན་དང་། གཞི་རྒྱ་ཁྱབ་ཆེ་ཆུང་དངོས་ལའང་དབྱེ་ཁྱད་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོད། མདོར་ན་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་དུས་མཇུག་ནས་བཟུང། བོད་ཀྱི་གཞུང་ཡིག་དང་བཀའ་རྒྱ་སོགས་ཀྱི་ནང་བརྗོད་པའི་མངའ་རིས་བསྐོར་གསུམ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་དང་། མདའ་བ་རྫོང་། རྩ་ཧྲེང་རྫོང་། རུ་ཐོག་རྫོང་བཅས་རྫོང་ཁག་བཞི་དང་ཟ་རང་རུ་དཔོན། ཆུ་མོ་རྟི་དཔོན། གནམ་རུ་དཔོན། གཙོད་ཚོ་དཔོན། འབྲོང་པ་དཔོན། རུ་ཐོག་དོ་གལ་ཆེ་དཔོན་བཅས་དཔོན་ཁག་དྲུག་ཚུད་པའི་སྒར་རྫོང་དྲུག་སྦྲེལ་ལམ་རྫོང་བཞི་དཔོན་དྲུག་ཅེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཆབ་སྲིད་དང་འགྲིམ་འགྲུལ། དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན་སོགས་ཀྱི་ལྟེ་གནས་ནི་སྒར་དབྱར་ས་དང་དགུན་ས་ཞེས་པ་དེའོ། །དེ་ཡང་སྟོད་མངའ་རིས་ནི་བོད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་ཡིན་པས་གལ་འགངས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གནས་ཤིག་ཡིན་སྟབས་སྒར་དཔོན་ལ་ཕྱིའི་རིམ་བཞིའི་གོ་གནས་ཡོད་པ་ནི་ཕར་འགྲོ་དུས་སྙེ་ཐང་ལྷ་ཆེན་མོ་ཡོལ་བ་དང་རིམ་བཞིའི་དབང་ཆ་སྤྱོད་པའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པ་བཅས་སོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་ལས་རིམ་བཞིའི་དབང་ཆ་ནི་སྔར་མི་དྲག་གི་གོ་གནས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་རྒྱ་ནག་གི་（四品）ཞེས་པ་དང་འདྲ། དེ་མིན་གོང་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ས་བབས་ཀྱི་དཔྱད་པ་དག་ནི་མངའ་རིས་པ་ཞིག་གིས་མངའ་རིས་རང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་དཔེ་ཀློག་དང་ཞིབ་ཆ་མངའ་བའི་གསུང་ཤ་སྟག་ཡིན་ནོ་སྙམ། ད་དུང་སྡེ་བ་གཞུང་གིས་ཅིའི་ཕྱིར་རུ་ཐོག་མཚོ་ཡིས་བསྐོར་བ་དང་། གུ་གེ་གཡའ་ཡིས་བསྐོར་བ། སྤུ་ཧྲེང་གངས་ཀྱིས་བསྐོར་བ་ལ་མངའ་རིས་བསྐོར་གསུམ་ཞེས་ཐ་སྙད་གསར་བ་བཟོ་དགོས་ཞེ་ན། དེ་ནི་ལྷ་ཐོ་ཐོ་རི་གཉན་བཙན་ཡར་སྔོན་གྱི་མི་ལོ་660 རིང་ཆབ་སྲིད་སྒྲུང་ལྡེའུ་བོན་གསུམ་གྱིས་བསྐྱངས་ཞེས་པ་ལས་ཆབ་སྲིད་སྒྲུང་གིས་བསྐྱངས་པའི་རྣམ་པ་དང་འདྲ་སེ་འདུག་སྙམ་པ་ནི། མང་མང་གིས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སྡེ་བ་གཞུང་ནི་བྱས་རྗེས་ཆེའོ། །གནའ་བོའི་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པའི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དེ་དག་ཀྱང་དེང་སང་སླར་ཡང་སྡེ་བ་གཞུང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་སོ་ཞེས་མི་སྙམ་པའི་ངེས་པ་མེད་དོ། །དཔེར་ན་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོ་（1617——1682）ཡིས། “ཉི་མ་མགོན་གྱིས་མངའ་རིས་སུ་བྱོན་ཏེ་ཆབ་སྲིད་བཟུང་། སྲས་གསུམ་བྱུང་བའི་ཆེ་བ་དཔལ་ལྡེ་རིག་པ་མགོན་གྱིས་མང་ཡུལ་བཟུང་། བར་པ་བཀྲ་ཤིས་ལྡེ་མགོན་གྱིས་སྤུ་རངས་བཟུང་། ཆུང་བ་ལྡེ་གཙུག་མགོན་གྱིས་ཞང་ཞུང་བཟུང་།” ཞེས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་དང་རྦད་དེ་ཁ་མི་མཚུངས་པ་འདི་གོང་དུ་བཤད་པའི་སྤུ་རང་དང་ཞང་ཞུང་མར་ཡུལ་གསུམ་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཡིན་ཁུལ་དུ་བྲིས་འདུག་པའི་《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་》དང་།《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》སོགས་ཀྱི་བྲིས་རྒྱུན་ཡིན་ལ། མི་གཅིག་ས་ནི་སྐབས་འདིར་མར་ཡུལ་དེའང་མང་ཡུལ་དུ་བཅོས་འདུག དེས་ན་བཤད་རྒྱུན་འདི་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་དང་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་གཉིས་ཀྱིས་སྟོད་མངའ་རིས་བསྐོར་གསུམ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་གསར་བཟོ་དང་ཕལ་ཆེ་འདྲ་ལ། མི་འདྲ་ས་ནི་རུ་ཐོག་མཚོ་ཡིས་བསྐོར་ཞེས་པ་དེའི་ཚབ་ཏུ་མང་ཡུལ་བཞག་འདུག དོན་གྱིས་མང་ཡུལ་འདི་མར་ཡུལ་ཡིན་དགོས་མོད། འདི་ནི་ཡི་གེ་ལ་བྲིས་ནོར་ཤོར་བ་ལྟ་བུའི་ཚིག་སྐྱོན་ཞིག་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། སྟོད་ལ་དྭགས་དང་ཟངས་དཀར་གྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་མོ་དེ་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ནང་མི་ཐེ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་བཟོས་པའི་དོན་གྱི་གླན་ག་ཞིག་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ། ཡང་དཔེར་ན་མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ་（1697——1763）གྱིས། “གཞན་ཡང་བསིལ་ལྗོངས་ཀྱི་བཙད་པོ་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན། བར་གྱི་སྟེང་གཉིས། སའི་ལེགས་དྲུག ལྡེ་བརྒྱད། བཙན་ལྔ་སོགས་རིགས་གསུམ་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཟམ་མི་ཆད་པར་བྱོན་པ་བོད་རྗེའི་གདུང་རབས་དྲི་མ་མེད་པ་དེ་ཡང་ལ་ཐཊ་ཀྱི་རྗེ་བློན་དང་འཁོན་པར་གྱུར་པའི་དབང་གིས་ཡབ་མེས་རྣམས་མ་རུང་བར་བྱས་ཟིན་ཀྱང་། རིགས་ཀྱི་བུ་ཐུ་བོ་བློ་བཟང་པདྨ་བོད་ལྗོངས་ཕན་བདེའི་རྩ་ལག་ཏུ་ཉེ་བར་གསལ་བའི་སླད་དུ་དབུགས་དབྱུང་གཟེངས་བསྟོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་ཁྱིམ་སྟོང་ལྷག་ལ་རང་གིར་སྤྱོད་པའི་རྗེ་བོར་མངའ་གསོལ་ཏེ་ཡུལ་བསྐོར་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་དེར་རྒོལ་བའི་སྡེ་ཆེན་པོ་ནི་ཚར་བཅད། ལོག་པའི་གཡང་སར་འཕྱན་པ་ལས་ལྡོག་ནས་ལེཊ་པའི་ལམ་བཟང་པོར་ནི་བཀོད། དྲི་མ་མེད་པའི་བསྟན་པ་ལ་བྱ་བ་ནི་བྱས། བརྣག་པར་དཀའ་བའི་མྱ་ངན་གྱི་ཚོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་སྐྱེ་རྒུ་རྣམས་ཕན་བདེའི་དགའ་སྟོན་ལ་ནི་སྦྱར། དེ་ལྟར་འཕྲལ་དང་ཡུན་གྱི་དགེ་མཚན་མ་ལུས་པ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་སོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ལ་ཐཊ་ཞེས་པ་ནི་ལ་དྭགས་རང་ཡིན་ལ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཐུ་བོ་ཞེས་པ་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་ཡིན་སྙམ། ད་དུང་བསྐོར་གསུམ་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་བསམ་བཞིན་དུ་གནའ་བོའི་བརྡ་ཆད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པ་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་བསྒྲགས་པ་དེ་རེད། ད་དུང་དཔེར་ན། “བསྐོར་གསུམ་གྱི་ཡུལ་འཁོར་མངའ་རིས་དང་བཅས་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་དཔུང་ཤེད་ཀྱིས་བཟུང་བ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ལྷ་འབངས་སུ་ཕུལ།” ཞེས་པ་ལས་ལ་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་མི་ཟེར་བར། བསྐོར་གསུམ་གྱི་ཡུལ་འཁོར་མངའ་རིས་དང་བཅས་པ་ཟེར་དགོས་དོན་ནི་སླར་ཡང་གནའ་བོའི་བརྡ་ཆད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པ་ཡིན་ཁུལ་གྱིས་བསྒྲགས་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་དུས་ཕྱིས་ཀྱི་རྡོ་རིང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར་（1760——1864）ལྟར་ན། “བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ཆོས་འབྱུང་སོགས་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་བཞེད་སྲོལ་ཁུངས་དག་དུ་མའི་ནང་དུའང་། རུ་ཐོག་གངས་ཀྱིས་སྐོར། སྤུ་ཧྲེང་ནགས་ཀྱིས་སྐོར། གུ་གེ་གཡའ་ཡིས་སྐོར་བས་སྟོད་ཀྱི་སྐོར་གསུམ།” ཞེས་བརྗོད་པ་ལས། ཐ་ན་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་སྐོར་ཡིག་ལ་སྔོན་འཇུག་བ་ཙམ་ཡང་མི་འཇོག་པར། ཐད་ཀར་དུ་སྔོན་བྱོན་མཁས་པའི་བཞེད་སྲོལ་ཁུངས་དག་ཡིན་ཞེས་ལབ་པ་ནི། མི་རིགས་ཤིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྡ་ཆད་དེ་སྐབས་ཐོག་གི་དགོས་མཁོ་ལྟར་གསར་དུ་བཅའ་འདོད་དང་། ས་བོན་སྔ་མ་ཞིག་མི་ཐོག་འདིའི་སྟེང་དུ་འབྲས་བུ་སྨིན་ཏེ། གནའ་བོའི་ཆབ་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་བརྡ་ཆད་ཅིག་གི་གོ་དོན་ལ་ཆག་གྲུམ་ཤོར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞུའོ། །\nགོང་གི་ལ་དྭགས་ཀྱིས་གུ་གེར་དམག་བརྒྱབ་པ་ལ་སྡེ་བ་གཞུང་གི་བཤད་ཚུལ་དེ་དང་། 《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》ཀྱི་བཤད་ཚུལ། ད་དུང་དུས་ཕྱིས་ཀྱི་ཚན་རིག་པས་རྟོག་ཞིབ་བྱས་འབྲས་སོགས་ཕན་ཚུན་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་མོད། ལ་ལ་ཞིག་ཕན་ཚུན་ཁ་གསབ་ཏུའང་འགྲོ་སྙམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཅེ་ན། 《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》སུ། རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་“སྐུ་ན་གཞོན་ནུ་ལ། གུ་གེ་ཕྱི་འབྲོག་ལ་དམག་མཛད་ནས། ཏི་སིའི་བྱང་རྒྱབ་ཚུན་ཆོད་ལ་བརྒྱབ། རྟ་གཡག ར། ལུག་ལ་སོགས་པ་ས་གཞི་བཀང་ནས་ཁྱོངས། དེའི་རྟིང་གུ་གེ་ནང་ལ་དམག་མཛད་ནས། ཤ་ཝང་དང་། ཞ་ཡེ（ཞ་ཡས）གཉིས་（དེ་）མར་ཇག་ལ་བཏང་ནས། ལ་དྭགས་ཐམས་ཅད་གཡག་ལུག་གིས་ཁེངས། རུ་ཤོད་བདག་མོ་སྐལ་བཟང་སྒྲོལ་མ་རྒྱལ་མོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས།” ཞེས་པ་ནི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་གུ་གེ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀ་ཕམ་པར་བརྒྱབ་པ་དང་། “གུ་གེ་ལ་དམག་བརྒྱབ་ནས། ཇོ་བོ་བདག་པོ་ཕབ་ནས། གུ་གེ་རྩ་བྲང་（ཧྲངས་）དང་ལོས་ལོང་ཕྱག་ཏུ་བཞེས། རུ་ཐོག་གི་ཨང་པ་ཡང་ཕབ་ནས། རུ་ཐོག་ཡང་ཕྱག་ཏུ་བཞེས། དབུས་གཙང་ལ་དམག་མཛད་ནས། ཤི་རི་དང་ཀྱར་ཀྱར་སྨར་ཆག་ལ་བཏང་ནས། དབུས་གཙང་གི་རྒྱལ་པོ་སྡེ་པ་གཙང་པས་གསེར་དངུལ་ཇ་སོགས་པ་དྲེའུའི་སྒལ་མང་པོ་ཕུལ་བ་ལ། ཐུགས་མགུ་ནས་ལ་དྭགས་ཀྱི་དམག་དང་བཅས་ཕྱིར་ཕེབས་ཀྱི། ལྷོ་མོ་སྡང་（ལྷོ་མོན་ཐང་）[གློ་སྨན་ཐང་]མངའ་འོག་ཏུ་བཅུག བུ་རང་（པུ་ཧྲངས་）གུ་གེ་ཟངས་དཀར་སྤྱི་ཏི་བུ་རིག་ཡན་ཆོད། ཤར་གྱི་མར་ཡུམ་ལ་མན་ཆོད། རུ་ཐོག་དང་གསེར་ཁ་ཕན་ཆོད་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ནས། ལ་དྭགས་དར་ཞིང་རྒྱས་པ་ཡིན།” ཞེས་པ་ལས་གོང་གི་ལ་དྭགས་ཀྱིས་གུ་གེར་དམག་རྒྱག་དུས་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་རིང་མིན་པ་དང་། དེ་སྔོན་གྱི་གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་རིང་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། དེ་ནས་《ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས》སུ་མུ་མཐུད་དུ་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་“དེའི་སྲས་བདེ་ལེགས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱལ་སར་ཕེབས། དེ་སྐབས་སུ། ལྷོ་འབྲུག་པ་དང་བོད་འཁྲུགས་པར། ལྷོ་འབྲུག་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་དབུ་ལྷ་（བླ་）ཡིན་པར། དེའི་རྒྱབ་ཙ（རྩ་）བྱ་བར་བོད་ལ་ཡི་གེ་བཏང་པས། བོད་པས་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་པར། རྒྱལ་པོ་དེའི་དཔུང་སྔོན་དུ་འདིར་འབྱུང་ན། མིང་དང་མཐུན་པར། སྡེ་བརླགས་འགྲོ་བས། དེས་ཀྱང་སྔོན་དུ་དམག་སྟེགས་（བཏེགས་）དགོས་ཀྱི་གྲོས་འཆམས། སོག་པོ་དགའ་ལྡན་གྱི་གྲ་[གྲྭ]པ། མིང་ལ་ཚེ་དབང་ཟེར་བ་དེ། རྩིས་སུ་བབ[བབས]། གྲ་[གྲྭ]ལོག་བྱས་ནས། སོག་པོའི་རིགས་དང་། དམག་རྡོས་[གདོས]ཆེ་བ་བཅས་ཡོང་པའི། ཐོག་མར་ཞྭ་དམར་ལྡིང་དུ་འཐབ་པའི། རིམ་པ་བཞིན་སོག་དམག་པ་སྒོ་ཐུག་བསླེབས། དེ་སྐབས། རྒྱལ་པོ་གཏིང་སྒང་མཁར་དུ་བཞུགས། ལ་དྭགས་དམག་དཔོན་འདེད་དམག་ཁ་ཤས་བ་མགོའི་（སྒོའི་）མཁར་བཟུང་། ལོ་ངོ་གསུམ་འཐབ་ཀྱང་། སོག་དམག་མ་ལོག་པར། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་ཡིས་ཁ་ཆུལ་ན་ཝཱབ་ལ་ཕོ་ཉ་བཏང་པར། དེ་ནས་དཔུང་དམག་གཡོར་[གཡེར]ཆེ་བ་ཐོན་ནས། བ་མགོའི་（སྒོའི་）བྱ་རྒྱལ་ཐང་དུ་འཐབ་པས། བོད་དམག་རྣམས་ཤོར། ཁྲབ་དང་མདའ་གཞུ་མང་པོ་ལུས། དཔེ་ཐུབ་ཐུག་རིམ་གྱིས་བཅག་པས། སོག་དམག་རྣམས་ཤོར་ནས། བཀྲ་ཤིས་སྒང་དུ་སླེབས། དེར་མཁར་བཅས། མཐའ་ལྕགས་རི་བཅས། ཆུ་ཡིས་མཐའ་ནས་བསྐོར། ནང་དུ་དམག་གིས་མི་ཚུགས་པར་བྱས་དེར་བསྡད། དེ་ནས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་དཔུང་དང་བཅས་པའི། ད་དུང་དམག་འབྱུང་བའི་དོགས་པའི། སྡེ་པ་གཞུང་ནས་འབྲུག་པ་མི་ཕམ་དབང་པོ་ལ། བཟང་སྒྲིག་པར་ཕེབས་དགོས་པའི་བཀའ་བཞིན། འབྲུག་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གཏིང་སྒང་ཐུག་ཕེབས། དེ་མཉམ། གཞན་ཡང་བོད་པའི་ཕོ་ཉ་སོགས་བྱུང་ནས། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་ཡབ་མེས་རྣམས་ཀྱི་དབུ་བླ་རྩ་བའི་བླ་མ་སྐྱོད་ཤེས། ཁོང་གཉིས་ཀ་ཅི་གསུངས་གྱེན་ཟློག་མ་མཛད་པ། ཐོག་མར་ཉི་མ་མགོན་གྱི་སྲས་སོ་སོ་ལ་ཡུལ་ཁང་གནང་བ་ལྟར། ཆ་བཞག བོད་ནང་པ་དང་། ཁ་ཆུལ་ཕྱི་པ་སོགས་ནི། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ལུགས་སོ་སོར། དགྲ་ཡིན་པས། ས་མཚམས་སུ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་མ་བདེ་ན། བོད་མི་བདེ་བ། བོད་པའི་ཡིད་ལ་དགོངས་ནས་ད་བར་ཅི་ལྟར་སོང་ཀྱང་[ཡང་]། ཐལ་ཚར། རྗེས་སུ་ཕྱི་ནང་གི་ས་མཚམས་སྲུང་བར། རྒྱལ་པོ་རང་གིས་གན་（འགན་）ལེན་མཛད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དགོངས་ནས། མཐའ་དམག་མི་འཐེན་པའི་ཐབས་སུ་（བྱེད་དགོས）། ཁ་ཆུལ་དགོས་བྱེད། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་གྱི་ལེ་ན་སོགས། ཡུལ་གཞན་ལ་འཚོང་མི་ཆོག་པ་དང་། ལེ་རིན་ཡང་ཆེ་རལ་ཉག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་དངུལ་མར་ཟོག་གཉིས་རེ་གཏང་རྒྱུ་དང་། ལེ་རིན་ཆེ་རལ་ཉག་རབ་ལ་རིན་དངུལ་གཅིག་རེ་གཏང་རྒྱུ། ཏོང་（རོང་）བའི་ཉག་ལ་བྱང་པས་འཆང་མི་ཆོག བྱང་པའི་ལེ་ན་（ལ་）ས་རྡོ་ཆུ་སོགས་འདུག་ཟེར་ལོ་མེད་པ་དང་། རུ་ཐོག་རང་ལ་མཁར་འཚོང་པ་མ་གཏོགས། འགྲོ་མི་ཆོག་པ་བྱས། ལེ་ན་རྣམས། ཁ་ཆེ་（ཚོ་）འཚོང་པ་མི་བཞི་དཔེ་ཐུབ་ཏུ་བསྡད་ནས། ཀ་（ཤི་）མིར་ཁ་ཆེ་དང་མཉམ་འཚོང་བྱས། ཁ་ཆུལ་འགྲོ་རྒྱུ་བྱ་བ་མ་གཏོགས། ཁ་ཆུལ་བྱང་ཐང་ལ་འགྲོ་མི་ཆོག བྱང་ཐང་འགྲོ་བའི་ལ་དྭགས་ཁ་ཆེ་ཡིས། ཁ་ཆུལ་ལ་རང་ལེ་ན་འཁུར་ཏེ། འགྲོ་མི་ཆོག མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་བཞིན། མི་ཕམ་དབང་པོའི་བཀའ་ལས། ལྷ་སར་མཆོད་མེ་དང་སྨོན་ལམ་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱར་ན། མིན་སེར་（སྨོན་ཚེར་）[མོན་སེར]གངས་མཚོ་ལ། ལ་དྭགས་པས་དཀར་མེ་ཚོགས་མཆོད་འབུལ་རྒྱུ་དང་། ས་ཕུད་དུ་རྒྱལ་པོ་རང་གིས་བདག་མཛད། དེ་མིན་པར། མཚམས་བདེ་མཆོག་ལྷ་རི་ཆུ་ནས་བྱས། བོད་ནས་གཞུང་འཚོང་ཁལ་མ་ཉིས་བརྒྱའི་ཇ་དང་བཅས་ཡོང་རྒྱུ་དང་། ཇ་བག་གྲུ་བཞི་འདི་ལ་དྭགས་ལ་མ་གཏོགས། གཞན་ལ་གཏོང་མི་ཆོག གཞུང་འཚོང་ལོ་ལྟར་མ་ཡོང་ཚེ། སྔོན་གྱི་ཆད་དོན་ལ་མི་གནས་པ་བྱས། ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་བོད་དུ་ལོ་ཕྱག་སྐྱབས་འཇུག་ཕུལ་རྒྱུ། ལ་དྭགས་ནས་བོད་ལ་རྟེན་དང་བཅས་ལོ་གསུམ་བར་དུ་གཏོང་དགོས། བླ་ཁག་སོགས་ལ་རྒྱས་བསྡུས་ངེས་པ་མེད་ཀྱང་། བླ་བྲང་ཕྱག་མཛོད་ལ། གསེར་ཐུར་ཞོ་བཅུ། ཐུར་ཞོ་དོ་（ཏོ་ལ་༡༠）། དྲི་བཟང་（གུར་གུམ་）སྲང་བཅུ། ཧོར་ཟོག་འབུབ་（ཡུག་）དྲུག བབ་སྟ་འབུབ་གཅིག་ཕུལ་ནས། སྡོད་རིང་བར། ཕོགས་ཐོབ་དང་། ལམ་ཐོག་དོས་ཁལ་གཉིས་བརྒྱ། རྟ་ཞོན་ཉེར་ལྔ། རྟ་ཐབ་འོག་བཅུ། རྟ་འུལ་བཅོ་ལྔ། བཞོན་པ་བཅུ། རྟ་ཐབ་ཡོང་མི་གསུམ། དེར་རྟ་ལ་ཁ་རྩྭ་བཀག་མེད། འབྲོག་སྡེ་འགོ་ཕིབ་༡། བཞུགས་ཐབ་མཛོད་བཅས་ལ་གུར། རྟ་ཁལ་རྣམས་རྟ་ཟམ་རྟ་རྫམ་ཐོག་དང་། ཟོང་སྐྱེལ་ཕར་ཕྱིར་དང་། ལོ་ཕྱག་རེ་དང་། མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་རེ་མི་ཕམ་དབང་པོར་བསླེབ་རྒྱུ་བྱས། མི་ཕམ་དབང་པོའི་བཀའ་བཞིན་མ་ཞུས་ཀྱང་། སྡེ་པ་གཞུང་ནས་མི་ཕམ་དབང་པོ་ལ་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཚབ། བོད་ནས་རྫོང་ཁག་གསུམ་སྩལ་ཚེ། མངའ་རིས་ལ་སྙད་མེད་ཞུས་པས། སྡེ་པ་གཞུང་ནས་གཞིས་ཁ་གསུམ་མི་ཕམ་དབང་པོར་ཕུལ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་རུ་ཐོག་གུ་གེ་སོགས། ལྷ་སར་མཆོད་མེ་དང་། སྨོན་ལམ་མཐུན་རྐྱེན་དུ་སྦྱར་ནས། དེ་ནས་ཁ་ཆུལ་ན་ཝཱབ་དམག་དཔུང་ཀྱང་ཕྱིར་ལོག་བཏང་། ན་ཝཱབ་དང་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་གཉིས་མཛའ་བོའི་ཚུལ་བཟུང་ནས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོས་ལོ་གསུམ་བར་ལ་ཁ་ཆུལ་ལ་བུ་སྡེ་གཏོང་རྒྱུ་མཉམ། རྟ་ཁྲ་བོ་བཅོ་བརྒྱད། གླ་རྩི་ལྟེ་བ་བཅོ་བརྒྱད། གཡག་གི་རྔ་མ་བཅོ་བརྒྱད་（ལོ་རེ་ལ་དྲུག་）ཕུལ་རྒྱུ་བྱས། ཁ་ཆུལ་ནས་ན་གུ་ཤ་ཧར་དེ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་ཇ་གིར་དུ་བྱུང་བའི་ཁྲལ་འབྲས་སྒྱིག་ལྔ་བརྒྱ། （ལོ་ལྟར་འབྲས་སྒྱིག་གསུམ་བརྒྱ）ལོ་ལྟར་དུ་ཡོང་རྒྱུ་ཡོད་སོགས་བྱས་ནས། དུས་འབྲས་འདི་དག ལ་དྭགས་རྒྱལ་སྲིད་སིང་པ་ལ་ཡལ་དུས་སུ། མིན་པ་མེད་པ་（མ་）སོང་། འཇམ་བདེ་འཇག་ཏུ་གྱུར་ནས། རྒྱལ་པོའི་མཛད་དགོངས་བླ་ན་མ་མཆིས་པའི་རྒྱལ་སྲིད་དར་ཞིང་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་ལེགས་རྣམ་རྒྱལ་དེ་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་སྐབས། སོག་པོ་དགའ་ལྡན་ཚང་། བྱ་མིག་ཅན་གྱིས་དམག་དྲངས། རྒྱལ་པོ་བ་སྒོར་བཞུགས་ཤིང་། ཁ་ཆུལ་（གྱི་）དམག་དང་བཅས། སོག་པོ་（རྣམས་ལ་）བརྒྱབ་པས། སོག་བྲོས་ཐབས་སུ་སོང་། སླར་ཡང་རྒྱལ་སྲིད་སྔར་བཞིན་དར་རྒྱས། དགེ་བདེའི་དཔལ་དམ་པར་གྱུར།” ཞེས་གསུངས་མོད། ལ་དྭགས་ཀྱིས་གུ་གེར་དམག་བརྒྱབ་པ་ལ་གཟི་བརྗིད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་དང་། སོག་བོད་དམག་གིས་ལ་དྭགས་ཕམ་པར་བརྒྱབ་པ་གསང་ནས། ལྡོག་སྟེ་སོག་པོ་བརྒྱབ་པས། སོག་བྲོས་ཐབས་སུ་སོང་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཐུན་མོང་གི་བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་སྟེ། འདས་སོང་གི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་དུས་རང་ཕྱོགས་ལ་བསྟོད་ཅིང་གཞན་ཕྱོགས་ལ་སྨད་པའི་འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྲོ་བས། སོག་དམག་གིས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་རྡོ་སེང་གེར་རྟ་བཏགས་པ་སོགས་མི་གསལ། ད་དུང་སོག་པོའི་དམག་དཔོན་དགའ་ལྡན་ཚེ་དབང་སྐྱ་སར་མ་བབས་གོང་གི་དགོན་པའང་འཆུག་འདུག་མོད། ཆོས་ལུགས་ཕྱི་པ་ཡིན་པའི་པ་ཇབ་རྒྱལ་ཕྲན་དེའི་མིང་ལ་ཁ་ཆུལ་ན་ཝཱབ་ཟེར་བ་དང་། སྐབས་དེའི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོ་ནི་སེང་གེ་རྣམ་རྒྱལ་མིན་ལ་དེའི་སྲས་བདེ་ལྡན་རྣམ་རྒྱལ་ཡིན་པ། ལ་དྭགས་དང་ཁ་ཆུལ་ན་ཝཱབ། བོད་སྡེ་བ་གཞུང་གསུམ་བར་གྱི་ཆིངས་ཡིག་ལྟ་བུའི་ཚོང་དོན་དང་། དམག་དོན། འགྲིམ་འགྲིལ་སྐོར་ལ་ཞིབ་ཆ་མི་དམན་པ་ཞིག་ཡོད། འོན་ཀྱང་། དེང་སང་གི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་འབྲས་ལྟར་ན། ལ་དྭགས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་གུ་གེ་ལ་དམག་བརྒྱབ་པ་དེར་ད་དུང་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དེ། 1985 ལོར། ཞི་ཨན་གྱི་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་ཚོ་ཁག་ཅིག་གིས་གུ་གེ་ནས་ཕོར་ཊུ་གོའི་ཡི་གེའི་（葡萄牙文）གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དམ་པའི་གསུང་རབ（天主教圣经）ཅིག་བྲིས་པའི་བོད་ཀྱི་འདྲ་འབག་ཅིག་རྙེད་པ་གཞི་བྱས། ཕོར་ཊུ་གོའི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་མཁན་ཨན་ཏུ་ལོས་ཏུ་（安德雷德）ཞེས་པའི་ཟིན་བྲིས་སུ། སྤྱི་ལོ་1624 ལོར། ཁོ་རང་ཤམ་བྷ་ལར་འབོད་པའི་གུ་གེ་བོད་ཀྱི་ས་ཆར་སོང་བ་དང་། གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་བཀྲ་ཤིས་གྲགས་པ་ལྡེས་ཁོ་ལ་དགའ་བསུ་དཔེ་མེད་བྱས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ནི་གུ་གེ་རྒྱལ་པོས་གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས་སྐོར་ལ་ཐུགས་མོས་ཡོད་ཚུལ་བསྟན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོས་ཁང་ཞིག་ཀྱང་གསར་དུ་བཞེངས་མོད། གུ་གེ་རྒྱལ་པོའི་སྤུན་མཆེད་དེ་མཐོ་ལྡིང་དགོན་པའི་བླ་མ་ཡིན་པས། གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ལ་ངོ་ལོག་པས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོར་དམག་བརྒྱག་དགོས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་བསྐུར། དེས་ན་འཕྲིན་ཡིག་འདི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་པོའི་འདོད་ཐོག་ལ་བབས་པས། ལ་དྭགས་ཀྱི་དམག་དེ་མ་ཐག་ཏུ་གུ་གེར་ཐོན་ནས་རྩ་རང་གི་ཕོ་བྲང་བསྐོར། ཕོ་བྲང་གི་ས་བབས་ཧ་ཅང་བཙན་ལ་ལྐོག་ཏུ་ཟས་ཉར་ས་དང་ཆུ་ལེན་སའི་ཕུག་ལམ་སོགས་ཡོད་པས་རྫོང་མཁར་དེ་ཕབ་དཀའ་མོད། ལ་དྭགས་དམག་གིས་གུ་གེའི་བཙོན་མ་རྣམས་ལ་བཅར་རྡུང་གིས་རྡོ་འཁུར་ནས་ཡོང་སྟེ་རྡོ་མཁར་ཕོ་བྲང་དང་མཉམ་པ་ཞིག་བཟོས་ཐར། གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་ལ་དྭགས་ལ་མགོ་འཛུལ་བ་དང་། ལ་དྭགས་ཀྱིས་དེ་མུར་མི་ལོ་50 ལྷག་ལ་གུ་གེ་ས་ཆ་བཟུང་། མཐར་བོད་སོག་དམག་གིས་ཕམ་པར་བརྒྱབ་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད། འདིའི་ལོ་ཚིགས་རྣམས་ཀྱང་གོང་གི་བཤད་ཚུལ་གཞན་གཉིས་དང་ཡ་མཚན་ཐོད་ཐུག\nདེས་ན་མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་ཙམ་འགོར་རྗེས་ཀྱི་ཁ་སང་དེ་རིང་ནི། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ཞེས་པ་མེས་རྒྱལ་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་སུམ་ཆའི་གཅིག་ཙམ་མ་གཏོགས་མེད། དེང་སང་གི་ས་ཁྲ་ལ་བལྟས་ན། མངའ་རིས་ས་ཁུལ་ན་སྒར་རྫོང་དང་། སྤུ་རང་། རྩ་མདའ། རུ་ཐོག དགེ་རྒྱས། སྒེར་རྩེ། མཚོ་ཆེན། བཅས་ཀྱི་རྫོང་ཁག་7 ཡོད། དེ་དག་ལ་ས་བབས་ཀྱིས་སྐོར་གསུམ་དང་འབྲེལ་ཏེ་བཤད་ན་རུ་ཐོག་གཅིག་བུ་ནི་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པ་མ་གཏོགས། གཞན་ཚང་མ་སྤུ་རང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཁོ་ན་དེའི་མངའ་ཁོངས་ཙམ་ཡང་མི་ལོངས་ཏེ། དཔེར་ན་སྤུ་རང་རྒྱལ་རྒྱུད་ལས་མཆེད་པའི་ཡ་རྩེ་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་བབས་རྣམས་བལ་བོའི་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་དོལ་པོ་དང་དེའི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་སོང་ཚར་འདུག རྒན་པ་སངས་དབང་འདུས་ལ་བཀའ་འདྲི་བྱས་པར། ཡ་རྩེ་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་དེ་ “དེང་བལ་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད། བོད་སྐད་ལ་འཇུམ་ལང་ཟེར། རྒྱ་ནག་སྐད་ལ་久木拉ཟེར།” ཞེས་གསུངས། ལ་ལས་འཇུམ་ལང་ཞེས་པ་འཛུམ་ལང་ཞེས་ཀྱང་འབྲི།\nའོ་ན་དེང་སང་པཱ་ཀི་སི་ཐན་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་ཀསྨིར་（巴控克什米尔）དང་རྒྱ་གར་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་ཀསྨིར་（印控克什米尔）ཞེས་པ་གཉིས་ན་དོན་གྱིས་བོད་རང་གི་ས་ཆ་བསྙོན་དུ་མེད་པ་གནའ་བོའི་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ལས་ཕལ་ཆེར་སྐོར་གཉིས་ལོངས་པ་ཙམ་ཡོད་དེ། པཱ་ཀི་སི་ཐན་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་ཀསྨིར་ནི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དང་ཁ་ལ་ཁུ་ནུ་རི་རྒྱུད་གཉིས་འབྲེལ་མཚམས་དང་། སེང་གེ་ཁ་འབབ་དེ་ས་བབས་མཐོ་ཚད་སྨི་2568 ནས་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ས་བབས་མཐོ་ཚད་སྨི་906 ལ་འབབ་པའི་བར་དུ་ཆགས་ཡོད། ས་ཆ་དེ་ན་གནའ་བོའི་བྲུ་ཤ་དང་སྦལ་ཏི་གཉིས་ཀྱི་ས་ཡོད་མོད་དེང་སང་མིང་ལ་གིའོ་གེ་ཐུ་（吉尔吉特）དང་སྦལ་ཏི་སི་ཐན་（巴尔蒂斯坦）ཟེར། རྫོང་རིམ་པའི་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ་གཉིས་ཏེ་Gilgit ཞེས་པ་དང་Skardu གཉིས་སུ་ཆགས་ཡོད། འདི་གཉིས་ཀྱི་ས་བབས་ཆེ་ཆུང་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་72,496 དང་2006 ལོའི་མི་གྲངས་ནི་ 1,126,542 ཡིན། རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དུ་བྲུ་ཤ་དང་སྦལ་ཏི་གཉིས་ཀ་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྒྱལ་ཕྲན་ཞིག་ཡིན་དུས་མིང་ལ་བྲུ་ཤ་ཆེན་པོ་（大勃律）ཞེས་འབོད་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་ཁ་ཁ་སོ་སོར་སོང་དུས་བྲུ་ཤ་རང་ལ་བྲུ་ཤ་ཆུང་བ་（小勃律）ཞེས་འབོད། འཇར་པན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཞིག་གིས་བྲུ་ཤ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་ཁ་ཁ་སོ་སོར་སོང་དུས་སྤྱི་ལོ་720 ནས་722 བར་ཡིན་ཞེས་བརྗོད། སྦལ་ཏི་སི་ཐན་ནས་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་མཚམས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་གི་རི་མཐོ་ཨང་གཉིས་པ་ཆེ་མགོ་རིའམ་ཇོ་བོ་གངས་རི་（乔戈里峰）དང་ཐག་ཉེ། ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ལྟར་ན། པ་ཀི་སི་ཐེན་གྱི་སྦལ་ཏི་ན་བོད་མི་འབུམ་གཅིག་ཡས་མས་ཡོད་སྐད་དང་70% བོད་སྐད་བཤད་མོད། མང་ཕྱོགས་ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་ལ་དད་མོས་བྱེད།\nདེ་ནས་རྒྱ་གར་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་ཀསྨིར་ནི་སྦལ་ཏིའི་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དང་རུ་ཐོག་རྫོང་གི་སྡེ་མཆོག་གི་བར་ན་ཡོད་དེ། སེང་གེ་ཁ་འབབ་དེ་ས་བབས་མཐོ་ཚད་སྨི་4160 ནས་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ས་བབས་མཐོ་ཚད་སྨི་2568 ལ་འབབ་པའི་ཉིན་སྲིབ་ཏུ་ཆགས་ཡོད། གནས་འདི་རུ་ལ་དྭགས་དང་། ཟངས་དཀར། སྦི་ཏི་བཅས་པ་བྱང་ནས་ལྷོ་རུ་ཆགས་ཏེ། སྤང་གོང་མཚོ་ཡི་མང་ཕྱོགས་རུ་ཐོག་རྫོང་དང་། བཞི་ཆའི་གཅིག་ཙམ་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་ལ་དྭགས་ས་ན་ཡོད། འདི་རྣམས་ཀྱི་ས་བབས་ཆེ་ཆུང་ནི་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ 101,387 དང་2001 ལོའི་མི་གྲངས་ནི་ 10060，000 ཡིན། གཞན་ཡང་གོོ་གོལ་ས་རིས་ནང་བལྟས་ན་ལ་དྭགས་སླེ་ན་གནའ་བོའི་མཆོད་རྟེན་བརྗིད་པོ་ཡོད་པའི་མི་ཚད། དེང་རབས་ཀྱི་གནམ་གྲུ་ཐང་ཡང་ཡོད། ཟངས་དཀར་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སྐར་མཚོ་ཞེས་པའི་མཚོ་ཟུར་གསུམ་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། དེའི་བྱང་འགྲམ་དུ་ཐུགས་རྗེ་དགོན་ཞེས་པའི་དགོན་པ་ཞིག་ཡོད། དགོན་པ་དེའི་རྒྱབ་རིའི་སྲིབ་ན་སེང་གེ་ཁ་འབབ་དེ་ཤར་ནས་ནུབ་ཏུ་བཞུར་གྱིན་ཡོད་པ་དང་། ཏག་ཏག་ཏུ་ཆུའི་ཕར་ཁའི་ཉིན་ཕྱོགས་སུ་སྡེ་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པའི་མིང་ལ་ཀེ་སར་（Kesar）ཞེས་བཏགས་ཡོད། ལ་དྭགས་གཤམ་ཡུལ་གྱིས་གེ་སར་ལ་ཀེ་སར་ཞེས་འབྲི་དཔེ། དེ་ནས་སྐར་མཚོ་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱི་ལེ་30 ཡས་མས་སུ་ད་དུང་མཚོ་མོ་རིལ་རིལ་（Tsomoriri）ཞེས་པའི་མཚོ་ནར་ནར་ཅུང་ཟད་ཆེ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་དེ། དེའི་ནུབ་བྱང་གི་མཚོ་འགྲམ་དུ་དཀར་རྫོགས་དགོན་ཞེས་པའི་དགོན་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད། དེ་ནས་སྦི་ཏི་ས་ཆ་ན་ལྡན་མཁར་དགོན་ཞེས་པའི་དགོན་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱིས། ལ་དྭགས་དང་། ཟངས་དཀར། སྦི་ཏི་སོགས་ནི་ད་དུང་བོད་རྣལ་མ་ཆོས་ལྡན་གྱི་ཞིང་ཁམས་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། ཝེ་ཁེ་རིག་མཛོད་ལྟར་ན། ལ་དྭགས་ན་བོད་པ་འབུམ་གཉིས་དང་ཁྲི་བདུན་ལྷག་ཡོད་སྐད། དེ་བཞིན་དུ་ཟངས་དཀར་དང་། སྦི་ཏི་སོགས་བསྡོམས་ནའང་ལ་དྭགས་ལས་མི་མང་ན་མི་ཉུང་སྙམ།\nདེ་བཞིན་དུ། པཱ་ཀི་སི་ཐན་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་ཀསྨིར་ཞེས་པ་དང་། རྒྱ་གར་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་ཀསྨིར་ཞེས་འབོད་སྟངས་འདིའང་འགྲིག་མེད་དེ། དོན་གྱིས་ཀསྨིར་ཞེས་པ་ནི། “ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུ། ཀསྨིར་ཞེས་པའི་མིང་འདིས་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཆེས་ནུབ་མཐའི་ལུང་བ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་བསྟན་པ་རེད་མོད། འོན་ཀྱང་དེང་སང་ཀསྨིར་ཞེས་པའི་མིང་འདིས་ཀསྨིར་ལུང་གཞུང་དང་། ཇམ་མུ། ཕོན་ཆི། གིའོ་གེ་ཐུ། ཕི་ལོའུ་ཊི་སི་ཐན། ལ་དྭགས་དང་བཅས་པའི་ས་ཁུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་གི་ཚོགས་སྤྱི་ལ་སྟོན་གྱིན་ཡོད། འདིའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཀསྨིར་ལུང་གཞུང་ནི་ས་བབས་དམའ་ཞིང་། ཞིང་ས་གཤིན་པོ། ད་དུང་རི་མང་པོས་བསྐོར་བ། ཆུ་བོ་ཕན་ཚུན་རྐྱ་འཐབ་པ། མཛེས་ལྗོངས་རི་མོ་བཞིན་བཀྲ་བ། དམངས་སྲོལ་ཁྱད་མཚར་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ས་ཁུལ་འདིའི་མི་གྲངས་ཀྱི་རྫོང་ཆེས་མཐུག་སའང་ཡིན་ཏེ། མང་ཆེ་བ་ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་པ་རེད། ཇམ་མུ་ས་ཁུལ་གྱི་སྡོད་དམངས་མང་ཆེ་བ་ཧིན་རྡུའི་ཆོས་ལུགས་པ་རེད། ལ་དྭགས་ཀྱི་སྡོད་དམངས་ནི་རིག་གནས་གོམས་སྲོལ་གྱི་སྟེང་ནས་བལྟས་ན་བོད་ལ་ཉེ་བ་ཞིག་གོ །ད་ལྟའི་ཀསྨིར་གྱི་ས་བབས་ཕྱེད་ཀ་ཟིན་པའི་ལ་དྭགས་ས་ཁུལ་ནི། གཙོ་བོ་བོད་རིག་གནས་ཀྱི་ཤན་ཞུགས་ཀྱིས། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཁ་ཆེ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་དང་། བོད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་། རྒྱ་གར་སྲིད་གཞུང་བཅས་ཀྱིས་སོ་སོར་དབང་བསྒྱུར་བས། ད་ལྟའི་བར་དུ་བདག་དབང་འཛིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་གང་ཡིན་པར་རྩོད་གླེང་ཡོད། ད་ལྟའི་ལ་དྭགས་ས་ཆ་ནི་ཀསྨིར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་བབས་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ལ། སྡོད་དམངས་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་རིགས་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་གློག་བརྙན་ཕབ་མཁན་མང་པོ་ཞིག་ལ་དྭགས་ལ་ཡོང་ནས་ཕྱི་ལྗོངས་ལེན་པའང་ཡོད། སི་ལི་ན་གར་ནི་དབྱིན་ཇུས་རྒྱ་གར་ལ་དབང་བསྒྱུར་དུས་ཀསྨིར་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྲིད་གཞུང་ལྟེ་གནས་ཡིན། ས་བབས་མཐོ་ཚད་སྨི་1600 རེད། ས་ཁུལ་འདིའི་མཚོ་ཆེན་ཝུ་ར་ཞེས་པའི་འགྲམ་དུ་ཆགས་ཏེ། དབྱར་ཚད་པ་འགོག་པའི་ས་གནས་མཆོག་ཏུ་བརྩི། ས་གནས་འདི་ད་ལྟའི་རྒྱ་གར་གྱིས་དབང་བསྒྱུར་བའི་ཀསྨིར་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ལྟེ་བའང་རེད།” དེས་ན་པཱ་ཀི་སི་ཐན་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་ཀསྨིར་ལ། རང་དབང་གི་ཀསྨིར་དང་། གིའོ་གེ་ཐུ། སྦལ་ཏི་བཅས་པ་ཞེས་འབོད་དགོས་པ་དང་། རྒྱ་གར་གྱིས་དབང་སྒྱུར་བའི་ཀསྨིར་ལ། ཇམ་མུ་དང་། ལ་དྭགས། ཟངས་དཀར། སྦི་ཏི་བཅས་པ་ཞེས་བོས་ན་ཅུང་ཟད་འཐུས་ཚང་བར་སྙམ།\nསྤྱིར་ས་མིང་གི་འགྱུར་བ་ནི་ས་བབས་དངོས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་བསྟུན་ནས་བྱུང་བ་མང་ཡང་། དུས་ཡུན་ཐུང་ཐུང་གི་ནང་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན་ཏེ། ས་བབས་དེའི་ས་རྒྱ་ཆེ་ཆུང་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་། ས་མིང་ནི་གཉུག་སྡོད་ཀྱི་མི་ཕན་ཚུན་བར་དང་དེའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མི་དང་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་འབྲེལ་འདྲིས་ལས་བྱུང་སྟེ་གོམས་སྲོལ་དུ་ཆགས་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ས་མིང་གང་ཞིག་ཡིན་རུང་ཡང་དང་བསྐྱར་དུ་མིང་སོ་མར་འགྱུར་བ་ཞིག་མིན། འོན་ཀྱང་། ས་མིང་ཕལ་ཆེར་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ་དཔེར་ན་ར་ས་ཞེས་པ་ལྷ་ས་ལ་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་རུང་། ལ་ལ་དེ་ལྟ་མིན། ཆབ་སྲིད་དང་བཅས་པའི་དམིགས་ཡུལ་གཞན་པའི་དབང་གིས་འགྱུར་བའང་ཡོད། “ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས། སྲིད་གཞུང་ནས་བཀའ་ཕབ་སྟེ་ས་མིང་བརྗེ་བ་ནི་དེང་རབས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་ནའང་ཡོད་དེ། འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་ཨང་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ། ཨེ་ཞིས་ཡ་དང་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ ལཱ་ཏིན་མེ་གླིང་བཅས་ཀྱི་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་རྣམས་རང་བཙན་བྱས་རྗེས། དེ་སྔའི་མི་སེར་སྤེལ་མཁན་གྱིས་བཏགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མིང་རྣམས་དོར་ཏེ། རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེས་རྒྱལ་ཁབ་གསར་བ་ལ་མིང་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་ཨེ་ཞིས་ཡའི་ཞིས་ལན་（锡兰）ཟེར་བ་སིངྒྷལ་（斯里兰卡）ཞེས་བཅོས་པ་དང་། ཤར་པཱ་ཀི་སི་ཐན་（东巴基斯坦）ཞེས་པ་བྷང་ག་ལ་（孟加拉）ཞེས་སུ་བཅོས།” པ་ལྟར། ས་མིང་གི་ཁུངས་དེད་ནས་ས་མིང་གི་འགྱུར་ལྡོག་ངེས་ན། ནམ་ཞིག་མེས་རྒྱལ་ཆེན་མོ་ལ་སྟོབས་དང་ཐབས་ཤེས་འཛོམས་ཏེ། རྒྱུད་གཅིག་ལམ་གཅིག་གི་འཐབ་ཇུས་（一带一路战略）ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ན། སླར་ཡང་རང་ས་རང་ཡུལ་ལ་བདག་པོ་རྒྱག་དགོས་པ་དེ་བཞིན་དུ། “1963 ལོར། པཱ་ཀི་སི་ཐན་གྱིས་ཀསྨིར་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཅིག་སྟེ། ཁ་ལ་ཁུ་ནུ་ས་ཁུལ་དེ་ཀྲུང་གོར་མངའ་དབང་ཕུལ་བ་ནི་ཀྲུང་པཱ་བར་གྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་འདུན་མ་བསྡུས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་། རྒྱ་གར་གཞུང་གིས་ཨག་སའི་ཅིན་ས་ཁུལ་（ཞིན་ཅང་ཞིང་ཆེན་ཧོ་ཐོན་རྫོང་ཁོངས་སུ་གཏོགས།）དང་ཀསྨིར་ཤར་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་ལ་མངའ་དབང་ཡོད་ཅེས་ལབ་པ་ནི་ཅལ་གཏམ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། འདིར་ཁ་ལ་ཁུ་ནུ་ས་ཁུལ་ཞེས་པ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་རི་མཐོ་ཨང་གཉིས་པ་ཇོ་བོ་གངས་རི་（乔戈里峰）ཡོད་ས་དེ་རེད། མིང་གཞན་དུ་ཁ་ལ་ཁུ་ནུ་ཁྱམས་ར（喀喇昆仑走廊）འམ་ཁུ་ལི་ཆིན་ལུང་གཞུང་（克里青河谷）ཞེས་ཀྱང་འབོད། ཨག་སའི་ཅིན་ས་ཁུལ་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་མིང་ལ་གླིང་གཞི་ཐང་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་པ་དང་། གླིང་གཞི་ཐང་དང་སྦལ་ཏི་བར་ན་སྡེ་བཟང་གཞུང་དང་། གླིང་གཞི་ཐང་དང་ལ་དྭགས་བར་ན་ཤ་མལ་ལུང་པ་སོགས་ཡོད་པའང་ཞུའོ། །\nཞར་ཞུང་དུ་སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་དང་གེ་སར་སྒྲུང་གི་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཞུས་ན། གེ་སར་སྒྲུང་དཔེ་སྔ་མ་གསུམ་དུ་ལྷ་ཕྲུག་གླིང་ལ་འཁྲུངས་པར་ཕ་ཡབ་གཉན་དང་། མ་ཡུམ་ཀླུ་ཞིག་མཁོ་བས། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཕ་ཡབ་འབྲི་རྫ་ཟལ་མོ་སྒང་གི་གཉན་ཆེན་གེ་འཛོས་ཆོག་པ་དང་། མ་ཡུམ་མ་ཕམ་གཡུ་མཚོའི་ནང་གི་ཀླུ་རྒྱལ་སྲས་མོ་ཡལ་ག་མཛེས་ལྡན་དེ་ཐབས་ཀྱིས་བསླངས་པས། ཕྱིས་སུ་མིང་ལ་འགོག་བཟའ་ལྷ་དཀར་ཐོགས། དེས་ན་གླིང་རྗེ་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་མ་ཡུམ་ཨ་མ་འགོག་བཟའ་ནི་མངའ་རིས་སྤུ་ཧྲེང་པ་ཡིན་ཞེ་ནའང་ཆོག གཞན་ཡང་གྲུ་གུ་གོ་རྫོང་གི་ནང་ན་གྲུ་དམག་རུ་ཐོག་བསྐོར་ནས་བོད་ལ་ཆས་པ་དང་། དེང་སང་ཡང་རུ་ཐོག་ན་གླིང་གི་དཔའ་ཐུལ་ཚོའི་མཁར་ཤུལ་ངོས་འཛིན་རྒྱུ་ཡོད་སྐད་དེ། “མངའ་རིས་རྒན་རབས་ཚོས་བརྗོད་པ་ལྟར་ན། དེ་དུས་ཁམས་ཕྱོགས་གླིང་ཡུལ་གྱི་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་སིང་༼སེང་༽ཆེན་ཡུལ་དེར་སླེབས་ནས་མོན་གྱི་མི་རིགས་ཕྱི་མཐར་འབུད་གཏོང་གིས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཡུལ་དེར་དར་འགོ་བརྩམས་པ་དང་གླིང་གི་སྲིད་དབང་སྒྲིག་གཞི་བཙུགས་ཡོད་པ་ནི། དེང་ཡང་སྤྱི་བོ་གནམ་བསྟན་ཚོས་སྤྱན་ལམ་ཡངས་པོར་འཆར་རྒྱུ་ཡོད་པའི་གླང་ཆེན་གཙང་པོའི་དབུས་རྒྱུད་དུ་མཆིས་པའི་གླིང་ཆེན་བཅུ་གཉིས་སུ་གྲགས་པའི་གནའ་ཤུལ་དང་། རུ་ཐོག་གི་བཤན་པའི་མཁར་ཤུལ། བྱང་རི་གཞི་དཔའ་མོ་ཨ་བདག་གི་མཁར་ཤུལ་བཅས་ཡིན་པར་གྲགས་ཀྱང་བརྟག་དཔྱད་ནན་ཏན་བྱ་དགོས་སྙམ། འོན་ཏེ་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་ལས། དེ་དུས་（སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་སྟོད་ཡུལ་དུ་བྲོས་བྱོལ་དུ་སླེབས་སྐབས）སུ་མར་ཡུལ་ལ་དྭགས་གེ་སར་རྒྱུད་པས་འཛིན་ཞེས་པ་ལྟར་ན། གླིང་གེ་སར་རམ་གླིང་སིང་ཆེན་ཞེས་པའི་དམག་དཔོན་དང་དེའི་རྒྱུད་པས་བོད་ནུབ་ཁུལ་དུ་དབང་བསྒྱུར་བྱས་པའི་སྐབས་ཤིག་བྱུང་བར་མངོན་པ་དེ་ནི་ཞང་ཞུང་ཡུལ་བོད་བཙན་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་བཙུད་པའི་སྐབས་དེ་མིན་ནམ་སྙམ་ཡང་བརྟག་དགོས།” ཞེས་གསུངས་པ་ལས་སིང་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་གླིང་རྗེ་གེ་སར་ལ་གླིང་སེང་ཆེན་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། བཤན་པ་ནི་ཤན་པ་རྨེ་རུ་རྩེ། བྱང་རི་གཞི་དཔའ་མོ་ཨ་བདག་ནི་བྱང་རི་ཤི་དཔའ་མོ་ཨ་སྟག་ལྷ་མོ་རང་ཡིན་དགོས། དེ་ནས་ལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས་ནང་བཀོད་པའི་གེ་སར་སྐོར་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱིད་ལྡེ་ཉི་མ་མགོན་གྱིས་ “ལུག་གི་ལོ་ལ་རྩེ་ཤོ་རྒྱ་རི（རྩེ་ཐོ་རྒྱ་རི）རྩིགས་ནས། དམ་ལག་གི་གཞུང་རྣམས་ལ་ཡུལ་དང་གྲོང་ཁྱེར་མང་པོ་བཏབ་དགོངས། མར་ཡུལ་ལ་གནོད་པ་མ་མཛད། དེའི་དུས་སུ་མར་ཡུལ་ལ་དྭགས་གེ་སར་འགྱུད（བརྒྱུད）པས་འཛིན། སྨད་རྣམས་རང་དགའི་སིལ་བུར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །\nསྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་ན་གེ་སར་སྒྲུང་དཔེ་མང་པོ་མེད་མོད། གཅིག་ཡོད་པ་ལ་དྭགས་གཤམ་ཡུལ་གྱི་ཀེ་སར་སྒྲུང་ཞེས་པ་དེའང་ཁྲི་གའི་ལེའུ་མ་དང་འདྲ་བར། སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གེ་སར་སྒྲུང་གི་དཔེ་རྙིང་གི་ཁྱད་ཆོས་དྲུག་སོགས་མི་ཚང་། འོན་ཀྱང་། མངའ་རིས་འདི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གེ་སར་སྒྲུང་གི་དཔེ་རྙིང་གི་བརྗོད་བྱ་ཏག་ཏག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སྟག་གཟིག་ནོར་རྫོང་དང་སྟག་གཟིག་ནོར་འགྱེད་ཀྱི་ཤིང་པར། ཁ་ཆེ་གཡུ་རྫོང་གི་ཤིང་པར། ཞང་ཞུང་མུ་ཏིག་རྫོང་དང་། གྲུ་གུ་གོ་རྫོང་། བྷེ་ར་ར་རྫོང་། མི་ནུབ་དར་རྫོང་། མཱ་ལ་ཡ་སྨན་རྫོང་། གངས་རི་ཤེལ་རྫོང་། སུམ་པ་མཛོ་རྫོང་། བཅས་པའི་ལག་བྲིས་མ་དག་གི་བརྗོད་བྱ་ཕལ་ཆེར་མངའ་རིས་ས་ཆ་དང་མངའ་རིས་ལ་འདབས་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་ཁག་རྣམས་ཡིན་པས། གེ་སར་སྒྲུང་ལས་རྫོང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཕྱེད་ཀ་དེ་མངའ་རིས་ས་ཆ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཆོག་ཆོག་ཡིན།\nམདོར་ན། སྟོད་མངའ་རིས་སྐོར་གསུམ་འདིའང་། བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་ལས་དབུས་གཙང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པས། སྨད་མདོ་ཁམས་ཆུ་བཞི་སྒང་དྲུག་དང་འདྲ་བར། གེ་སར་སྒྲུང་གི་ཞིང་ས་གཤིན་པོ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་བསྙོན་དུ་མེད་པ་ཞིག་ཅིས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །\nཀྲང་དབྱི་སུན། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། [Z].པེ་ཅིན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1998：683.“上区阿里三部。古代藏文典籍中分康青藏地方为上中下三区。上区阿里，中区前后藏，下区青康。阿里一带，自南至北，分为三部。南部阿里，在今普兰县至昂仁县一带；中部阿里，在今札达县一带；北部阿里，在今新藏交界西端与克什米尔接壤一代。元置纳里速古鲁孙元帅，直隶乌思藏纳里速古鲁孙等三路宣慰使司都元帅府。明置俄力思军民元帅府。”\nདོན་གྲུབ། སྐད་འཕྲིན། 2016.9.26.\nཔ་ཚབ་པ་སངས་དབང་འདུས། སྐད་འཕྲིན། 2016.9.21.\nདཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། སྟོད་ཆ། [Z].པེ་ཅིན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986：187-188.\nདུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།[Z].པེ་ཅིན། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2002：1764.\nཀྲང་དབྱི་སུན། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། [Z].པེ་ཅིན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1998：2779.“里域。新疆南部昆仑山以北和塔克拉玛干沙漠之间一带地区总名。包括和田、且末、民丰和若羌等地。特指和田、于田地区古名。一说为龟兹。这一带地区佛教曾经十分盛行。”\nཀྲང་དབྱི་སུན། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། [Z].པེ་ཅིན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1998：1905.“勃律。地在今新疆维吾尔自治区喀什以南，西藏阿里北部，与克什米尔接壤。”\nདུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ།[Z].པེ་ཅིན། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2002：1576.\nཀྲང་དབྱི་སུན། བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། [Z].པེ་ཅིན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1998：203.\nལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987：42-43.\nབ་སྒོའི་འཇམ་དཔལ། སྐད་འཕྲིན། 2017.6.13.\nགུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ། མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006：22.\nནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། བོད་སིལ་བུའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཤེལ་དཀར་ཕྲེང་བ། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1991：170-173.\nནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། བོད་སིལ་བུའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་ཤེལ་དཀར་ཕྲེང་བ། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1991：174.\nགུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ། མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006：21.\nལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987：67-68.\nགུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ། མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006：65-66.\nརྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོ། བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས། [M].པེ་ཅིན། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988：78.\nཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ། མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད། [M].ཁྲིན་ཏུའུ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1981：44.\nཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ། མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད། [M].ཁྲིན་ཏུའུ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1981：47-48.\nབསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར། རྡོ་རིང་པཎྚི་ཏའི་རྣམ་ཐར། སྟོད་ཆ།[M].ཁྲིན་ཏུའུ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986：10.\nལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987：52.\nལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987：56.\nལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987：58-62.\nཔ་ཚབ་པ་སངས་དབང་འདུས། སྐད་འཕྲིན། 2017.4.9.\nགུ་གེ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་པོ། མངའ་རིས་ཆོས་འབྱུང་གངས་ལྗོངས་མཛེས་རྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006：16.\nལ་དྭགས་རྒྱལ་རབས། [M].ལྷ་ས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1987：42.


36th School Founding Day - Sera Je Secondary School\n36th School Founding Day\nAdmin 01 Jun 2019 191\nདེ་ཡང་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༩ ཟླ་༠༦ ཚེས་༠༡ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་༩ པའི་ཐོག་འདི་ག་སློབ་གྲྭའི་ཚོགས་ཁང་དུ་སློབ་གྲྭ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་སྲུང་བརྩིའི་མཛད་སྒོ་འཚོགས་སོང་བ་དང་། སྐུ་མགྲོན་གྱི་གཙོ་བོ་སེར་བྱེས་མཁས་སྙན་གྲྭ་ཚང་གི་༸སྐྱབས་རྗེ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་ལོ་མགོན་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་བྱམས་པ་ཆོས་བཟང་རིན་པོ་ཆེ་ཚོགས་མགོན་དུ་གདན་དྲངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གྲྭ་ཚང་གི་ཕྱག་མཛོད་རྣམ་པ་དང་། ཚོགས་པ་ཁག་གི་འགན་འཛིན་རྣམ་པ། ཁམས་ཚན་རྒན་རྣམ་པ། སློབ་གཉེར་རྒན་རྣམ་པ། གྲོས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་འཐུས་མི་རྣམ་པ། ཤེས་ཡོན་འགན་འཛིན་རྣམ་པ་བཅས་སྐུ་མགྲོན་གྱི་མཚན་ཐོག་ནས་མཛད་སྒོར་ཕེབས་འདུག\nསྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད། ༩:༠༠། པའི་ཐོག་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོས་དབུས་སྐུ་མགྲོན་རྣམས་དང་དགེ་སློབ་ཡོངས་སྐུ་བཞེངས་གནང་སྟེ་གང་བློ་མ་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་མཉམ་འདོན་གནང་བ་དང་། སྐུ་མགྲོན་ཚང་མ་མར་བཞུགས་གྲུབ་མཚམས་སློབ་སྤྱི་ནས་སློབ་གྲྭ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་ལོ་ངོ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་ངོ་སྤྲོད་གསུང་བཤད་གནང་སོང་བ་དང་། དེ་རྗེས་སློབ་གྲྭའི་ཁང་ཚན་ཁག་གི་སློབ་ཕྲུག་དབར་རིགས་ལམ་དྲི་འགོད་ཀྱི་རིག་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞུང་ལ་རྟགས་གསལ་འགྲན་བསྡུར་གནང་སོང་བ་མ་ཟད། ༸སྐྱབས་རྗེ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་གདན་ཞུས་ཀྱིས་ལེགས་གྲས་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་བྱ་དགའ་གསོལ་བསྩལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཐོག སློབ་དགེ་ཐུབ་བསྟན་རིག་བཟང་ལགས་ཀྱིས་དབྱིན་ཡིག་ནས་ཕབ་བསྒྱུར་ཞུས་པའི་༼སྒེའུ་ཁུང་ཆུང་ཆུང་༽ ཞེས་པའི་ཕྱག་དེབ་དང་། རྒན་ཐུབ་བསྟན་རྒྱལ་མཚན་ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་༼སྐད་ཡིག་ལ་བཅངས་པའི་སེམས་པ་༽ ཞེས་པའི་ཕྱག་དེབ་གཉིས་༸སྐྱབས་རྗེ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་དབུ་འབྱེད་གནང་སོང་།\nདེ་རྗེས་༸སྐྱབས་རྗེ་མཁན་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ཚོགས་བཅར་བ་ཡོངས་ལ་བླང་དོར་ལམ་སྟོན་བཀའ་སློབ་ཟབ་རྒྱས་བསྩལ་གནང་སོང་བ་དང་། མཇུག་ཏུ་སློབ་གྲྭའི་འགན་འཛིན་མཆོག་ནས་༸སྐྱབས་རྗེ་མཁན་རིན་པོ་ཆེས་དབུས་སྐུ་མགྲོན་ཁག་དང་དགེ་སློབ་ཡོངས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་གསུང་བཤད་གནང་སྟེ་མཛད་རིམ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་གྲོལ་སོང་བ་བཅས་སོ། །\nToday, we celebrated the 36th school founding day at school hall. The chief guest of the School Founding Day Program was our Most Respected Khenrinpoche, with Disciplinarian and the Chant Master of the monastery graced the occasion. Many of the high lamas and the guest also attended the function. The students were all filled with great enthusiasm and actively participated in the activity during the function. Our principal gave the introductory speech followed by the inter house competition. Khenrinpoche Tenzin Jampa Choesang Rinpoche gaveavaluable speech advising the students to study hard. The organising committee have arranged forawonderful "Inter House Dialectic Competition" during the day. The School Director gave the vote of thanks and the function concluded withadistribution ofaspecial meal to the students of the school.\n2nd Inter- Gelug Monastic School Intellectual Aptitude Competition - South India - Date: 20 & 21 October 2019


Terdzo-GI-012 - Rinchen Terdzö\nmkha' 'gro bdud 'dul drag mo'i don dbang lag khrid gsal bar bkod pa byin rlabs ye shes 'dren pa'i lcags kyu\nVolume 33 (གི) / Pages 173-186 / Folios 1a1 to 7b2\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 33 > Text #12 (Scroll to Bottom)\n'jam mgon kong sprul. mkha' 'gro bdud 'dul drag mo'i don dbang lag khrid gsal bar bkod pa byin rlabs ye shes 'dren pa'i lcags kyu. In Rin chen gter mdzod chen mo pod so gsum pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 33) by 'jam mgon kong sprul, 173-186. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\ntshul 'di'ang chos bdag bsam gtan bstan 'dzin gyis mdzad pa la lag len sogs cung zad gsal bar phyes te pad+ma gar dbang 'chi med bstan gnyis gling pas tsa 'dra rin chen brag DA ki 'du ba'i gsang khrod du bgyis pa dge legs 'phel\n༄༅། །མཁའ་འགྲོ་བདུད་འདུལ་དྲག་མོའི་དོན་དབང་ལག་ཁྲིད་གསལ་བར་བཀོད་པ་བྱིན་རླབས་ཡེ་ཤེས་འདྲེན་པའི་ལྕགས་ཀྱུ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། ན་མོ་གུ་རུ་སིཾ་ཧ་མུ་ཁ་ཡེ། སྤྲོས་མེད་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་ལས། །སྤྲོས་མཚན་གློག་གི་ཕྲེང་བ་གཡོ། །འཁྲུལ་རྟོག་བདུད་དཔུང་འདུལ་མཛད་མར། །འདུད་དོ་བྱིན་རླབས་སྣང་བ་སྩོལ། །ཌཱ་ཀི་བདུད་འདུལ་དྲག་མོའི་དོན་དབང་བསྡུས་པ་བསྐུར་བ་ལ་གསུམ། སྦྱོར་བ། དངོས་གཞི། རྗེས་ཀྱི་རིམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། དབེན་པའི་གནས་སུ་གཙང་མའི་སྟེགས་ལ་མཎྜལ་འབྲུའི་ཚོམ་བུ་གཙོ་འཁོར་ལྔ་བཀོད་པའི་སྟེང་དུ་མཉྫི་ལ་བུམ་པ་སོ་ལྔའི་བཅུད་ལྡན་མགུལ་ཆིངས་དམར་པོ་ཅན་གྱི་ཁར། མོ་ཐོད་མཚན་ལྡན་དུ་ཆང་དང་མངར་གསུམ་ཆོས་སྨན་སྦྱར་བ་བཞག་པའི་ཁར་མེ་ལོང་ཆང་གིས་བརླན་ཅིང་སིནྡྷུ་ར་བྱུགས་པ་ལ་ཆོས་འབྱུང་བསྣོལ་མའི་དབུས་སུ་པདྨ་འདབ་བཞིའི་ལྟེ་བར་བཾ་དང་འདབ་བཞིར་ཧ་རི་ནི་ས་བྲིས་པ་རྣམས་དར་དམར་གྱིས་ཁ་བཀབ། ནུབ་ཏུ་པད་སྣོད་དུ་གཏོར་མ་ཆོས་འབྱུང་བསྣོལ་མ་སྟེང་མའི་ཟུར་གསུམ་པོའི་འོག་ཐོད་སྐམ་གྱིས་འདེགས་པའི་སྟེང་དུ་ཙིཏྟ་རྒྱས་པའི་ཕྱོགས་བཞིར་རྡོ་རྗེའི་རྭ་དབྱིབས་སུ་བཅོས་པས་རྡོ་རྗེ་ཕྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཚང་བ་པད་འདབ་བརྒྱད་སྦྱར་བ། ཕྱོགས་བཞིར་བཤོས་ཕྲན་ནོར་བུ་འབར་བ་བཞིས་བསྐོར་ཅིང་རྩེ་རྒྱན་དང་པདྨའི་ཕྲེང་ཚར་གྱིས་མཛེས་པ། དེའི་གཡས་གཡོན་སྨན་རག །དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་མདུན་ངོས་སུ་ཕྱི་མཆོད་ཕྲེང་ཚར། ལྷོར་ཚོགས་རྫས། བྱང་དུ་བཀའ་སྲུང་དམ་ཅན་གྱི་གཏོར་འབུལ་རྣམས་བཤམ། ལས་བུམ་དང་ཚོགས་གཏོར་ཕྲིན་ལས་ལ་དགོས་པའི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱང་ཚོགས་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་དབང་དོན་བདག་མདུན་སྒྲུབ་པ་ནི། ལས་བྱང་རྒྱས་བསྡུས་གང་ཡིན་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་སྐབས་འདིར་བསྡུས་པ་མྱུར་མགྱོགས་གློག་ཕྲེང་ཉིད་སྟབས་བདེ་བས། བརྒྱུད་འདེབས་ནས་གཟུང་སྟེ་མཐར་ཆགས་སུ་གཏང་། བློ་རབ་ཀྱིས་བདག་མདུན་དབྱེར་མེད་དུ་བསྒོམ། རྟོགས་པ་དམན་ན་ཛཔ྄་ཁང་དབྱེ་བའམ་ཐོག་མ་ནས་ཚིག་རིས་གཅིག་གིས་བདག་མདུན་དཀྱིལ་འཁོར་ཆ་གཉིས་སུ་བསྒོམས་ལ་སོ་སོར་སྤྲོ་བསྡུའི་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཛཔ྄་བསྙེན་ཅི་འགྲུབ་བཟླ། ལས་བུམ་དུ་འཁྱིལ་པའི་བསྐྱེད་བཟླས་བྱ། བཀའ་སྲུང་གཏོར་འབུལ། ཚོགས་བྱིན་རླབས་ནས་བསྒྲལ་བསྟབ་བར་དུ་གཏང་། སྤྲོ་ན་བདག་འཇུག་གམ་དཀྱུས་སུ་རིག་པའི་མེ་ཏོག་དོར་ལ་གནང་བ་ནོད་དོ། །གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ནི། སློབ་མ་རྣམས། ཇི་ལྟར་བལྟམས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཁྲུས་ནས་དབྱུང་། བགེགས་གཏོར་བཏང་ལ་བཀའ་བསྒོ་སྲུང་འཁོར་ལས་བྱང་ལྟར་བརྗོད། མཎྜལ་བཀྱེ་བསྡུ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་གསལ་བཏབ་ལ། དེའང་ཆོས་སྐུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་འཕགས་བཞི་སྐྱེད་པའི་ཡུམ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབྱིངས་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད། རྟགས་ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པའི་སྤྲིན་དང་ཕྱི་ནང་གི་བསྲེག་ཟའི་སྙིང་པོ་བདེ་ཆེན་ཙཎྜ་ལཱིའི་རང་བཞིན་དུ་སྣང་ཞིང་། བརྡ་ཡེ་ཤེས་རིགས་ཀྱི་ཌཱ་ཀི་སྡེ་ལྔ་སྐུ་དང་མཚན་གྱི་རྣམ་འགྱུར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྣང་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་རབ་འབྱམས་སྒྲུབ་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གང་ལ་གང་འདུལ་ཁྱབ་ཅིང་རྟག་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཛད་པ་ལས། བདུད་རིགས་ལོག་འདྲེན་བྱད་མ་རྦོད་གཏོང་གི་གཉེན་པོར་དབྱིངས་ལས་ཡེ་ཤེས་དྲག་མོའི་ཚུལ་ཆེད་དུ་བཞེངས་པ། འཇིགས་རུང་དཔའ་མོ་འཕྲོག་བྱེད་ཞལ་ཅན་འདི་ལ་རྒྱུད་དང་གདམས་ངག་ཟབ་མོ་མང་དུ་བཞུགས་ཤིང་། གསང་བའི་ཡི་དམ་དུ་བསྟེན་པས་དངོས་གྲུབ་གཉིས་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི་སློབ་དཔོན་འཕགས་བོད་གཉིས་སུ་ཅི་རིགས་པར་བྱོན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཕྱི་ནང་གི་བྱད་ཕུར་རྦོད་གཏོང་གདུག་པའི་ཚང་ཚིང་བཅོམ་པ་ལ་དུས་མཐའི་མེ་དང་མཚུངས་པའི་ནུས་སྟོབས་གསང་རིག་གཟུངས་སྔགས་གང་གིས་ཀྱང་འགྲན་པའི་ཟླ་དང་བྲལ་བར་ཡོངས་སུ་གྲགས་ཤིང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལ། གསར་རྙིང་བཀའ་གཏེར་གྱི་རིགས་སྲོལ་རྒྱས་བསྡུས་ཅི་རིགས་པ་མཆིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས། རྒྱུད་གདམས་ངག་སྨིན་གྲོལ་བསྐྱེད་རྫོགས་ལས་ཁ་ཚར་མཐའ་རྒྱས་སུ་བཞུགས་ཤིང་ངོ་མཚར་བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཁས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་འདི་ནི། གསང་བདག་སེང་གེ་སྒྲ་སྒྲོག་གིས་མཁའ་འགྲོ་བདུད་འདུལ་མའི་རྣམ་རོལ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ལ་ཡི་དམ་དགོངས་འདུས་ཀྱི་ཆ་ལག་ཏུ་བསྩལ་ཅིང་དེས་ཀྱང་ཕྱི་རབས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་ལ་དགོངས་ནས་ཟབ་མོའི་གཏེར་དུ་སྦས་པ་སྨོན་ལམ་གྱི་དུས་སད་པའི་ཚེ། ཨཱརྻ་ས་ལེའི་རྣམ་འཕྲུལ་གཏེར་ཆེན་བསམ་གཏན་གླིང་པའམ་སྟག་ཤམ་ནུས་ལྡན་རྡོ་རྗེས་མདོ་ཁམས་སྲིན་མོ་སྟག་གདོང་མའི་གནས་སྟག་ཚང་རྡོ་རྗེ་གྲོ་ལོད་ནས་སྤྱན་དྲངས་པ་དང་། གཏེར་སྟོན་མ་ཏི་རཏྣས་བ་གནས་ཨོ་རྒྱན་གསང་ཕུག་སིནྡྷུ་རའི་ཆུ་བོ་ནས་གདན་དྲངས་པའི་བདུད་འདུལ་དྲག་མོའི་སྐོར་ཡང་རྒྱུད་དང་རྫོགས་རིམ་སོགས་རྒྱས་པར་མ་བཞུགས་པ་ཙམ་ལས་གཞན་རྣམས་ཚིག་དོན་མཚུངས་ཤིང་། དབང་ལུང་བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཆུ་བོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་གཏེར་ཁ་གཉིས་འདུས་བདུད་འདུལ་དྲག་མོ་ལ་སྨིན་བྱེད་རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་སུ་བཞུགས་པ་ལས། སྐབས་འདིར་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་དོན་དབང་ཉིད་ཞུ་བའི་ཡོན་དུ་དམིགས་ཏེ་མཎྜལ་འབུལ་བར་ཞུ། ཞེས་མཎྜལ་འབུལ་གཞུག །བླ་མ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཙོ་མོ་དབྱེར་མེད་པ་ལ་མི་ཕྱེད་པའི་མོས་གུས་སོགས་དད་པ་གསུམ་ལྡན་གྱི་ངང་ནས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཀྱེ༔ བླ་མ་རྡོ་རྗེ་གཉེན་གཅིག་པོ༔ དཀྱིལ་འཁོར་གསུམ་གྱི་མངའ་བདག་གཙོ༔ མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ༔ བདག་ཅག་འཇུག་སྤྲོ་གནང་དུ་གསོལ༔ གཙོ་བོས་བདག་ལ་བཀའ་དྲིན་སྩོལ༔ ཅེས་ལན་གསུམ་ཞུ། བླ་མས། ཧོ༔ དད་པ་དམ་ཚིག་ལྡན་པའི་བུ༔ མཁའ་འགྲོའི་དཀྱིལ་འཁོར་འཇུག་བྱས་ནས༔ དམ་ཚིག་ཚུལ་བཞིན་སྲུང་ནུས་སམ༔ གཉིས་རྟོག་ཡོད་ན་ཕྱིར་དེངས་ཤིག༔ ཅེས་དྲིས་པ་ལ་ལན་གསོལ་བ་འདིའི་རྗེས་ཟློས། ཧོ༔ དད་པ་དམ་ཚིག་ལྡན་པའི་བུ༔ ཚུལ་བཞིན་འཇུག་ལ་བསྲུང་བསྒྲུབ་ནུས༔ གཙོ་བོས་བདག་ལ་གནང་དུ་གསོལ༔ དེ་ནས་རྒྱུད་དག་ཅིང་དབང་གི་སྣོད་དུ་རུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླ་མ་དང་མཁའ་འགྲོ་བདུད་འདུལ་དྲག་མོའི་དཀྱིལ་འཁོར་རྩ་གསུམ་ཆོས་སྲུང་དང་བཅས་པའི་སྤྱན་སྔར། རང་གཞན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་ལས་ཐར་འདོད་ཀྱི་ངེས་འབྱུང་དང་བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་བསམ་པས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འདིའི་རྗེས་ཟློས། ཨེ་མ་ཧོ༔ བྱིན་རླབས་གཏེར་འབྱུང་བླ་མ་དང༔ དངོས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ཡི་དམ་ལྷ༔ ཕྲིན་ལས་བཞི་སྒྲུབ་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས༔ བྱང་ཆུབ་བར་དུ་བདག་སྐྱབས་མཆི༔ ལན་གསུམ། མར་གྱུར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ལམ་ཟབ་མོ་འདི་ལ་དད་པས་འཇུག་ཅིང་བརྩོན་པས་བསྒྲུབ་པར་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདིའི་རྗེས་ཟློས། ཧོ༔ རྩ་བ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སོང་ནས༔ བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྟག་ཏུ་བསྒོམ༔ ཤེས་རབ་སྙིང་རྗེ་ཐབས་ཀྱིས་སྦྱང༔ བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་དོ༔ ལན་གསུམ། དེས་ཐུན་མོང་དུ་རྒྱུད་སྦྱོང་བའི་རིམ་པ་སོང་ནས། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་ནས་དམ་ཚིག་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་གནས་དགོས་པ་དེའི་དཔང་པོར་རྡོ་རྗེའི་སྲོག་ཆུ་སྦྱིན་པར་ཤེས་མཛོད། དམ་ཆུ་བདུད་རྩི་སྦྱིན་ལ། ཧོ༔ མཁའ་འགྲོ་བླ་མེད་གསང་བའི་མཆོག༔ དམ་ཚིག་ལྡན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན༔ ཐེག་དམན་རྣམས་ཀྱི་བློར་མི་ཤོང༔ སྲོག་ལ་བབས་ཀྱང་དམ་ཚིག་སྲུངས༔ རྡོ་རྗེའི་ཐ་ཚིག་ལས་ནམ་ཡང་འདའ་བར་མི་བྱ་སྙམ་པས་འདིའི་རྗེས་ཟློས། ཌཱ་ཀི་ས་མ་ཡ་ན་ར་ཀན༔ དེ་ནས་དབང་གི་གཞིའམ་རྩ་བར་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་པ་དབབ་པའི་སླད་དུ། ཁྱེད་རང་རྣམས་ལོངས་ལ་ལུས་སྒྲིམས། ལག་པ་སྤྱི་བོར་ཆོས་འབྱུང་གི་ཕྱག་རྒྱ་བཅའ། སེམས་གཞན་དུ་མ་ཡེངས་པར་དམིགས་པ་འདི་བཞིན་དུ་མཛོད། བཛྲ་ཨ་མྲྀཏ་དང་ལས་ཆུས་བསང་། སྭ་བྷཱ་བས་སྦྱང་། གཉིས་འཛིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྱུར། སྟོང་པའི་ངང་ལས་སློབ་མ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་མཁའ་འགྲོ་མ་སེང་གདོང་དམར་མོ་ལང་ཚོ་དང་ལྡན་པ་སྟོང་ར་འོད་ཀྱི་སྐུར་བསྒོམས་པའི་དཔྲལ་བར་གཡུང་དྲུང་དམར་པོ་གཡས་སུ་འཁོར་བ། མགྲིན་པར་བྷནྡྷ་བདུད་རྩིས་གང་བ་ཙ་ར་ར་ཟག་པ། སྙིང་གར་མེ་ལོང་གི་སྟེང་དུ་རིག་པའི་ངོ་བོ་ཐིག་ལེ་ཁ་དོག་ལྔ་ལྡན་སྲན་མ་ཙམ་འཕར་ལིང་ལིང་བྱེད་པ། ལྟེ་བར་ཆོས་འབྱུང་བསྣོལ་མའི་དབུས་སུ་བཾ། ཕྱོགས་བཞིར་ཧ་རི་ནི་ས་བཞི་སྒོམས། དེ་ལས་མེ་དམར་རམ་མེ་འབར་ནས་མཁའ་འགྲོ་ལྔར་གྱུར་ཏེ་གར་ཐབས་ཤིག་ཤིག་བྱེད་པར་གསལ། དེ་ལས་འོད་ཟེར་འཕྲོས་པས་ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་ཁམས་རབ་འབྱམས་དང་ཁྱད་པར་དུར་ཁྲོད་གསང་ཆེན་བསྣོལ་མའི་ཞིང་ནས་བདུད་འདུལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་དྲག་མོ་སེང་གེའི་གདོང་ཅན་གྱི་ཐུགས་རྒྱུད་བསྐུལ་ནས། རྩ་གསུམ་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོའི་རྣམ་པར་སྤྲིན་འཁྲིགས་པ་ལྟར་ཡོམ་ཡོམ་ཤིག་ཤིག་བྱོན་ནས། དབང་རྫས་རྣམས་དང་སློབ་མ་དམ་ཚིག་མཁའ་འགྲོར་གསལ་བ་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པར་མཚོ་ལ་ཁ་བ་བབས་པ་བཞིན་དུ་ཐིམ་པའི་མོས་པ་མཛོད། ཅེས་དམིགས་པ་སྤྲད་ཅིང་སྤོས་རོལ་དབྱངས་དང་བཅས། ཧཱུྃ༔ མ་བཅོས་ལྷུན་གྲུབ་གསང་ཆེན་དུར་ཁྲོད་ནས༔ ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་སེང་གདོང་འཁོར་བཅས་རྣམས༔ སློབ་མར་དབང་སྐུར་སྒྲུབ་རྫས་བྱིན་ཆེན་ཕོབ༔ ཟག་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་བྱིན་ཆེན་ཕོབ༔ ཅེས་དང་། བཾ་ཧ་རི་ནི་ས་ཌཱ་ཀི་ནཱི་ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཀ་ཙིཏྟ་ཨཱ་བེ་ཤ་ཡ་ཨ་ཨཱ༔ ཞེས་དབབ་བསྟིམ་དྲག་ཏུ་བྱ། ཡེ་ཤེས་པ་རྣམས་དམ་ཚིག་སློབ་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བརྟན་པར་གྱུར་ཅིག་ཏིཥྛ་བཛྲ༔ ཞེས་མེ་ཏོག་འཐོར་ལ་བརྟན་པར་བྱ། དེ་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པའི་ཆོས་མདོར་བསྡུས་གྲུབ་པ་ལགས། དངོས་གཞིའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ། གནམ་ལྕགས་ཐོག་རྒྱུད་ལས། ཕྱི་དབང་བུམ་པ་ལྷ་ཡི་དབང༔ བསྐྱེད་རིམ་ལྷ་ཡི་སྐུ་རུ་བསྒོམ༔ ནང་དབང་རླུང་སྔགས་གསུང་གི་དབང༔ གསང་སྔགས་རིག་སྔགས་གཟུངས་སྔགས་ཏེ༔ སྔགས་ལ་དབང་བསྒྱུར་གསང་དབང་ཐོབ༔ གསང་བ་དོན་དམ་སེམས་ཀྱི་དཀྱིལ༔ ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣལ་འབྱོར་མ༔ སྟོང་པའི་ངོ་སྤྲོད་ཤེས་རབ་ཆེ༔ ཡེ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་འོད་དུ་འབར༔ བདེ་ཆེན་བདེ་སྟོང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས༔ བླ་མེད་བླ་མ་བློ་འདས་དབང༔ ཞེས་ཕྱི་ནང་གསང་བ་བླ་མེད་ཀྱི་དབང་བཞི་བུམ་པ་སོགས་བརྡའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་དབང་བསྐུར་བར་གསུངས་པའི་ཐོག་མར་ཕྱི་བུམ་པའི་དབང་ལ་དམིགས་པ་འདི་བཞིན་དུ་མཛོད། བུམ་པ་འདི་ཡང་ཕྱི་བུམ་པའི་དབྱིབས་ཅན་ནང་དྲག་པོ་རང་བྱུང་གི་དུར་ཁྲོད་གསང་ཆེན་བསྣོལ་མའི་གཞལ་ཡས་ཁང་གི་དབུས་སུ་ཡེ་ཤེས་དང་ལས་ལས་གྲུབ་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་རྗེ་གཙོ་མོ་སེང་གེའི་གདོང་ཅན་གྲི་ཐོད་འཛིན་པ། དེ་ལ་འཁོར་ལས་བཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་མཁའ་འགྲོ་སེང་གདོང་རིགས་བཞི་དཀར་སེར་དམར་ལྗང་རང་འདྲའི་མཁའ་འགྲོ་བྱེ་བ་འབུམ་དང་བཅས་པ། དེའི་འཁོར་ལས་བྱེད་ཀྱི་ཌཱ་ཀི་གྲངས་མེད་པས་བསྐོར་བར་བསམ། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྒྱན་དང་ཆ་ལུགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞལ་ནས་སྔགས་སྒྲ་སྒྲོག་པ། ཐུགས་རྗེ་གློག་ལྟར་མྱུར་ཞིང་བྱིན་རླབས་ཀྱི་འོད་ཟེར་བུམ་ཆུ་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱེད་རང་རྣམས་ལ་ཕབ་པས་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་དག །བུམ་པའི་དབང་ཐོབ། མཁའ་འགྲོའི་སྐུའི་བྱིན་རླབས་རྒྱུད་ལ་ཞུགས་པའི་འདུན་པ་གྱིས་ཤིག །རྣམ་བུམ་ཐོགས་ལ། ཧཱུྃ༔ བུམ་པ་ལོངས་སྐུའི་གཞལ་ཡས་ནས༔ བུམ་ཆུ་མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་བཅུད༔ སྤྱི་བོར་འཁྲུད་པས་ལུས་སྒྲིབ་དག༔ མགྲིན་པར་བླུད་པས་ངག་སྒྲིབ་དག༔ སེམས་ཀྱིས་རོ་མྱོང་ཡིད་སྒྲིབ་དག༔ མཁའ་འགྲོ་སྐུ་ཡི་དབང་ཐོབ་ཤོག༔ ཨོཾ་བཾ་སིཾ་ཧ་ཌཱ་ཀི་ཧ་རི་ནི་ས་ཀཱ་ཡ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨོཾ༔ ཞེས་བུམ་པས་དབང་བསྐུར་བུམ་ཆུ་བླུད། དེ་ལྟར་བུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་པས་རང་ལུས་མཁའ་འགྲོ་སེང་གདོང་མའི་སྐུ་དངོས་སུ་གྱུར་པར་མོས་ལ་དེང་ཕྱིན་ཆད་སྣང་སྟོང་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུའི་བསྐྱེད་རིམ་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག །གཉིས་པ་ནང་བནྡྷའི་དབང་ལ་དམིགས་པ་འདི་ལྟར་མཛོད། བནྡྷ་རང་བྱུང་གི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་དྲག་མོ་སེང་གདོང་མའི་ལྷ་ཚོགས་བཞུགས་པའི་སྐུ་ལས་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་བབས། ཐོད་ཆང་གི་རྫས་དང་གཉིས་མེད་དུ་འདྲེས། ངག་ཏུ་མྱོང་བས་གསང་བའི་དབང་ཐོབ། མཁའ་འགྲོའི་གསུང་གི་བྱིན་རླབས་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་ལ་ཐོབ་པའི་མོས་པ་མཛོད། བནྡྷ་མགྲིན་པར་བཞག་ལ། ཧཱུྃ༔ བཀྲ་ཤིས་མཚན་ལྡན་ཀ་པཱ་ལར༔ མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་དམ་རྫས་བཅུད༔ མགྲིན་པར་བསྐུར་བས་གསང་དབང་ཐོབ༔ མཁའ་འགྲོ་གསང་བའི་དབང་བསྐུར་བས༔ ཌཱ་ཀི་གསུང་གི་དབང་ཐོབ་ཤོག༔ ཨོཾ་བཾ་སིཾ་ཧ་ཌཱ་ཀི་ཧ་རི་ནི་ས་ཝཱ་ཀ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨཱ༔ ཞེས་བདུད་རྩི་བྱིན་ནས། བདུད་རྩི་ལྕེ་ལ་བཞག་ནས་རོ་མྱོང་བས་རྩ་གནས་ཐམས་ཅད་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་ཏིལ་གང་རྒྱས་པ་ལྟར་གྱུར་ནས་སྔགས་སི་ལི་ལི་སྒྲོག་པར་བསམ་ལ་གྲགས་སྟོང་བྲག་ཅ་ལྟ་བུའི་བཟླས་པ་ལ་བརྩོན་པར་གྱིས་ཤིག །གསུམ་པ་གསང་བ་མེ་ལོང་གི་དབང་བསྐུར་བ་སྟེ། མཁའ་འགྲོའི་ཐུགས་གསལ་སྟོང་བདེ་བ་ཆེན་པོ་མཚོན་བྱེད་དུ་མེ་ལོང་སིནྡྷུ་རའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྙིང་གར་བཞག་པས་བདེ་སྟོང་ཟག་མེད་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས། ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཐོབ། མཁའ་འགྲོའི་ཐུགས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་སེམས་ལ་ཞུགས་པའི་འདུན་པ་མཛོད་ཅིག །སིནྡྷུ་རའི་མེ་ལོང་སྙིང་གར་བཞག་ལ། ཧཱུྃ༔ དག་ཅིང་གསལ་ལ་ངོས་གཟུང་མེད༔ མཁའ་འགྲོའི་ཐུགས་དགོངས་དེ་ལྟར་ཡིན༔ སེམས་ལ་བཞག་པས་ཉམས་རྟོགས་འཆར༔ ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དབང་བསྐུར་བས༔ མཁའ་འགྲོ་ཐུགས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་ཤོག༔ ཨོཾ་བཾ་སིཾ་ཧ་ཌཱ་ཀི་ཧ་རི་ནི་ས་ཙིཏྟ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ སྙིང་གར་སིནྡྷུ་རས་ཐིག་ལེ་བྱ། རང་སེམས་སྟོང་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཀློང་དུ། རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བ་ལྟ་བུ་འདི་དཔའ་བོ་མཁའ་འགྲོ་ཡིན་པས་ངོ་ཤེས་པར་གྱིས་ལ་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཟུང་འཇུག་གི་དགོངས་པ་ལ་མཉམ་པར་ཞོག་མཛོད། བཞི་པ་ཡང་གསང་གཏོར་མའི་དབང་ལ་འདུན་པ་འདི་བཞིན་དུ་མཛོད། གཏོར་སྣོད་དུར་ཁྲོད་འབར་བའི་དབུས་སུ་གཏོར་མ་སེང་གདོང་དྲག་མོ་དབྱེར་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱི་བོར་དབང་བསྐུར་བས། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་མའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་བྱིན་རླབས་ནུས་པ་ཐམས་ཅད་ཁྱེད་རང་ལ་ཐིམ་པས་བཞི་པ་ཚིག་དབང་རིན་པོ་ཆེ་ཐོབ། གསང་བ་གསུམ་གྱི་བྱིན་རླབས་མཐའ་དག་རྒྱུད་ལ་ཞུགས། གནས་སྐབས་སུ་ནད་གདོན་བར་ཆད་མཐའ་དག་ཞི་བ་དང་། བྱད་ཁ་ཕུར་ཁ་ཐམས་ཅད་བཟློག་ཅིང་སྲུང་བ་དང་། མཐར་ཐུག་བདེ་སྟོང་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་ནས་དོན་གཉིས་འབད་མེད་དུ་འགྲུབ་པའི་མོས་པ་མཛོད། གཏོར་མ་ཐོགས་ལ། ཧཱུྃ༔ ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་སེང་གེའི་གདོང༔ སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཕྲིན་ལས་དཔལ༔ གསང་བ་དམ་རྫས་གཏོར་མའི་དབང༔ དམ་ཅན་མཁའ་འགྲོ་དབང་དུ་འདུས༔ དམ་རྫས་གཏོར་མའི་དབང་བསྐུར་བས༔ ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་མཐར་ཕྱིན་ཤོག༔ ཨོཾ་བཾ་སིཾ་ཧ་ཌཱ་ཀི་ཧ་རི་ནི་ས་སརྦ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧྲཱི༔ ཞེས་གཏོར་མ་གནས་ལྔར་བཞག །དེ་ནས་ཚིག་གིས་ངོ་སྤྲད་ཅིང་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་ནི། ཧོ༔ སྐལ་ལྡན་རིགས་ཀྱི་བུ༔ མཁའ་འགྲོ་གསང་བ་བླ་ན་མེད་པའི་དབང་ནི༔ བུམ་པ་སྤྱི་བོར་བཞག་པས་བུམ་དབང་ཐོབ༔ ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་དག༔ བསྐྱེད་རིམ་བསྒོམ་པ་ལ་དབང༔ འབྲས་བུ་སྤྲུལ་སྐུ་ཐོབ༔ ཐོད་པ་མགྲིན་པར་བཞག་པས་གསང་དབང་ཐོབ༔ ངག་གི་དྲི་མ་དག༔ སྔགས་བཟླ་བ་ལ་དབང༔ འབྲས་བུ་ལོངས་སྐུ་ཐོབ༔ མེ་ལོང་སིནྡྷུ་ར་སྙིང་གར་བཞག་པས་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཐོབ༔ ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་དག༔ རྫོགས་པའི་རིམ་པ་བསྒོམ་པ་ལ་དབང༔ འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་ཐོབ༔ གཏོར་མ་དམ་རྫས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་ཞིང་ཚིག་གི་ངོ་སྤྲད་པས་དོན་ལ་དབང་འབྱོར་བས་ཚིག་དབང་རིན་པོ་ཆེ་ཐོབ༔ ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་དྲི་མ་དག༔ ལམ་རིམ་གཉིས་བསྒོམ་པ་ལ་དབང༔ འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་ཡོངས་རྫོགས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་རྟེན་འབྲེལ་རྒྱུད་ལ་བཞག་པ་ཡིན་པས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་ངེས་ཤེས་སྐྱེད་ཅིག༔ ཤིས་བརྗོད་དང་ཡེ་དྷར་བཅས་མེ་ཏོག་འཐོར། དེ་ལྟར་ཟབ་གཏེར་ཆུ་བོ་གཉིས་འདྲེས་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་བདུད་འདུལ་དྲག་མོའི་དོན་དབང་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལེགས་པར་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་གསང་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་དམ་ཚིག་གི་རིམ་པ་སྤྱི་དང་། ཁྱད་པར་ཌཱ་ཀིའི་དམ་ཚིག་ཏུ་སློབ་དཔོན་སྤྱི་བོར་བསྒོམ་ཞིང་མཁའ་འགྲོ་ལ་ཚོགས་གཏོར་མ་ཆག་པར་བྱ་བ་སོགས་ཇི་ལྟར་ནུས་པ་བསྲུང་བའི་འདུན་པས་འདིའི་རྗེས་ཟློས། གཙོ་བོས་ཇི་ལྟར་སོགས་དང། གཏང་རག་མཎྜལ་ཕྱིན་ཆད་དབང་གི་རྗེས་སྤྱི་ལྟར་བྱ། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཚོགས་རོལ་ཞིང་ལྷག་ཆོག་ཕྱིན་ཆད་ལས་བྱང་ལྟར་ལ། ནོངས་བཤགས་གོང་དུ་གཏང་རག་མཆོད་བསྟོད་དང་མདུན་བསྐྱེད་གཤེགས་བསྟིམ་གང་བྱེད་སོགས་གསང་བ་སྤྱི་ལྟར་འཕྲུལ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་མ་ཡི་དབང་སྐུར་ཡང་སྙིང་དུ། །གྲགས་ཤིང་གྲུབ་པའི་བྱིན་རླབས་སྒོ་འདིར་བསྟེན། །བདག་གཞན་མཁའ་སྤྱོད་རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་ཡི། །གྲོང་ཁྱེར་ཉམས་དགར་བདེ་བླག་འཇུག་གྱུར་ཅིག །ཚུལ་འདིའང་ཆོས་བདག་བསམ་གཏན་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་པ་ལ་ལག་ལེན་སོགས་ཅུང་ཟད་གསལ་བར་ཕྱེས་ཏེ་པདྨ་གར་དབང་འཆི་མེད་བསྟན་གཉིས་གླིང་པས་ཙ་འདྲ་རིན་ཆེན་བྲག་ཌཱ་ཀི་འདུ་བའི་གསང་ཁྲོད་དུ་བགྱིས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-GI-012&oldid=124295"