Curriculum for Upper Class – Page 2\nག༽ སྲིད་དོན་ཚན་རིག (POLITICAL SCIEN...\nགཞི་རིམ་གོང་མའི་གནས་སྐབས་འདིར་སྲིད་དོན་ཚན་རིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་སྲིད་དོན་ཚན་རིག་པ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཆགས་ཐབས་དང། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་བརྒྱུད་ནས་དེང་གི་དུས་རབས་སུ་ཇི་ལྟར་སླེབས་པའི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས། སྲིད་དོན་ཚན་རིག་གི་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་གཙོ་བོར་སྲིད་དོན་གྱི་རྣམ་གཞག་དང། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ཚན་རིག རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་དོན་ཚན་རིག རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་ཚན་རིག་བཅས་ཚུད་པ་བྱ་དགོས། དམིགས་ཚད། གཞི་རིམ་གོང་མ་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྲིད་དོན་ཚན་རིག་གི་བསླབ་གཞིའི་དམིགས་ཚད་ནི། སྲིད་དོན་ཚན་རིག་གི་རྣམ་བཞག་ལ་བརྟེན་ནས། ལེགས་ཉེས་དབྱེ་འབྱེད་དང་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བརྗོད་ཀྱི་ནུས་རྩལ་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་རྒྱུ། མི་གཞན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་ལ་གུས་བརྩི་དང་ཉན་འཇོག་གི་ནུས་རྩལ་སྐྱེད་སྲིང། འཚོ་གནས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་སྲིད་དོན་ཚན་རིག་པ་གང་མང་ངོ་སྤྲོད། རང་གིཉེ་འཁོར་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཁག་ནང་འཛུལ་ཞུགས་གང་ཐུབ་བྱ་རྒྱུ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཉེ་རབས་ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་ངོ་སྤྲོད་དང། ཤེས་རྟོགས་དབྱེ་ཞིབ་བཅས་བྱས་ནས། གཉན་འཕྲང་དུས་སྐབས་སུ་སྲིད་དོན་ཚན་རིག་གི་སློབ་སྦྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་བོད་ཀྱི་བདེན་དོན་འཐབ་རྩོད་ནང་ནུས་པ་འདོན་ཐབས། འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག སྡེ་ཚན་ཀ ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་རྣམ་བཞག ༡་༡ ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་རྣམ་བཞག་ངོ་སྤྲོད། • ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་གོ་དོན། • ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་རྣམ་བཞག་ནང་ཅི་ཞིག་སྦྱོང་དགོས། • ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་རྣམ་བཞག་ལག་ལེན་ལ་འགེལ་ཚུལ། • ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་རྣམ་བཞག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དོན། ༡་༢ རང་དབང་། • རང་དབང་གི་གོ་དོན། དམིགས་ཡུལ། • ང་ཚོར་ཅིའི་ཕྱིར་བཙན་སྐུལ་བྱ་དགོས། • གནོད་སྐྱོན་ཅན་གྱི་ལྟ་གྲུབ། • དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་རང་དབང། Negative and Positive Freedom ༡་༣ འདྲ་མཉམ། • འདྲ་མཉམ་གྱི་གོ་དོན་དང་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན། • འདྲ་མཉམ་གྱི་འདོད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས། • འདྲ་མཉམ་ཡོང་ཐབས་ཇི་ལྟར་བྱ་དགོས། ༡་༤ སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དྲང་བདེན། • […]\nགཞི་རིམ་གོང་མ་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅུ་གཉིས་སྐབས་སུ་ས་ཁམས་རིག་པ་དེ་ངེས་སྦྱོང་མིན་པའི་སློབ་ཚན་གཙོ་གནད་ཅིག་ཏུ་བཞག་ཡོད། ལོ་ངོ་བཅུའི་རིང་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་སྤྱིར་བཏང་སློབ་སྦྱོང་བྱས་རྗེས་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་ནས་རང་གི་འདོད་མོས་དང་འབྲེལ་བའི་ཆེད་ལས་སློབ་ཚན་གདམ་གསེས་བྱེད་པའི་ཐོག་མའི་དུས་ལ་ཐོན་ཡོད་སྟབས། གཞི་རིམ་གོང་མའི་ས་ཁམས་རིག་པའི་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་རྒྱ་ཆེ་ཙམ་དང་གཏིང་ཟབ་ཙམ་ཡོང་བ་བྱ་དགོས། ས་ཁམས་རིག་པ་ནི་ནང་དོན་དང། བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས། ལག་རྩལ། རིན་ཐང་བཅས་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་གཙོ་གནད་སློབ་ཚན་ཞིག་ཡིན་པས། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ས་ཁམས་རིག་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་ཁོར་ཡུག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནད་དོན་མང་པོའི་ཐོག་གོ་རྒྱ་སྐྱེད་པ་དང་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པའི་ནུས་པ་བསྐྱེད་སྲིང་བྱ་དགོས། ས་ཁམས་རིག་པས་མི་དང་ཁོར་ཡུག་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་གླེང་གི་ཡོད་སྟབས། ས་ཁུལ་དང་མངའ་སྡེ། རྒྱལ་ཁབ། འཛམ་གླིང་སོགས་རིམ་པ་སོ་སོའི་ས་བབ་དང་མི་སྡེའི་ཁོར་ཡུག་གི་འབྲེལ་བར་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ། མི་རྣམས་སའི་གོ་ལའི་ཐོག་ཇི་ལྟར་ཆགས་པའི་བཀོད་རིས་གསལ་པོར་བྱ་དགོས། གཞི་རིམ་གོང་མའི་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་ནང་སྤྱིར་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཁམས་དང་བྱེ་བྲག་བོད་ཀྱི་ས་དབྱིབས་དང། གནམ་གཤིས། ཁོར་ཡུག རིག་དངོས་སོགས་ཚུད་པར་བྱ་དགོས། དམིགས་ཚད། གཞི་རིམ་གོང་མ་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ས་ཁམས་རིག་པའི་བསླབ་གཞིའི་དམིགས་ཚད་ནི། ས་ཁམས་རིག་པའི་གཞི་རྩའི་རྣམ་བཞག་དང། ལྟ་གྲུབ། ཐ་སྙད་སོགས་ལ་མྱོང་འདྲིས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ། ས་གོ་ལའི་ཐོག་མི་དང་རང་བྱུང་གི་རྣམ་པ་དང་སྣང་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཆགས་ཚུལ་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་དང་བཀོད་རིས་ཇི་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་རྒྱུ། མི་དང་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དབར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་དང་དབྱེ་ཞིབ་བྱ་རྒྱུ། ས་གནས་དང། རྒྱལ་ཁབ། འཛམ་གླིང་སོགས་རིམ་པ་མི་འདྲ་བའི་དཀའ་ངལ་དག་ལ་ས་ཁམས་རིག་པའི་སློབ་སྦྱོང་བེད་སྤྱད་དེ་དཀའ་ངལ་ལ་གདོང་ལེན་བྱ་ཐབས། གནས་ཚུལ་བསྡུ་རུབ་དང། ལས་སྣོན། དབྱེ་ཞིབ་བཅས་བྱེད་པའི་ས་ཁམས་རིག་པའི་ནུས་རྩལ་བསྐྱེད་སྲིང་བྱས་ཏེ། ས་ཁྲ་དང། རི་མོ། གློག་ཀླད་སོགས་བཀོལ་ནས་སྙན་ཐོ་བཟོ་འགོད་བྱ་རྒྱུ། ཁོར་ཡུག་དང། སྤྱི་ཚོགས། དཔལ་འབྱོར། རིགས་རུས། ཕོ་མོ་དབྱེ་འབྱེད་སོགས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཁག་ལ་ས་ཁམས་རིག་པའི་སློབ་སྦྱོང་བེད་སྤྱད་དེ་དཀའ་ངལ་དེ་དག་སེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ། འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག ས་ཁམས་རིག་པ། དང་པོ། ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་བཀོད་པའི་ས་ཁམས་རིག་པའི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ། ༡) ས་ཁམས་རིག་པ་ནི་སྦྱང་གཉེར་བྱེད་ཐབས་ཤིག་ཡིན་ཚུལ། ས་ཁམས་རིག་པ་ནི་སྦྱང་གཉེར་བྱེད་ཐབས་དང་ཚན་རིག་གི་རང་བཞིན་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ། ས་ཁམས་རིག་པའི་ངོས་ནས་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་བཀོད་པ་གལ་ཆེན་དུ་འཛིན་ཚུལ། ༢) སའི་གོ་ལ། སའི་གོ་ལ་ཐོག་མར་ཆགས་ཚུལ་དང་། འཕེལ་འགྱུར་བྱུང་རིམ། སའི་གོ་ལའི་ནང་རོལ། Wegener ཝེ་ཇེ་ནེར་གྱི་གླིང་ཆེན་དང་ས་སྡེར་ཆགས་ཚུལ་གྱི་རྣམ་བཤད་མདོར་བསྡུས། […]\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་འགངས་ཆེ་བ་ཁག་གི་ཐོག་སྦྱང་བཤད་དང་བགྲོ་གླེང་བྱས་ཏེ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་དང་བྱུང་རིམ་ཁག་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ། དེ་བཞིན་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྦྱང་བཤད་དང་བགྲོ་གླེང་བྱས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་དང་བྱུང་རིམ་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་མ་ཟད། ལོ་རྒྱུས་སྦྱོང་བར་སྤྲོ་སྣང་ལྡན་པ་ཞིག་བཟོ་དགོས། གཞི་རིམ་གོང་མའི་བསླབ་གཞིའི་ནང་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་མཁོ་སྒྲུབ་བྱས་པ་ཙམ་མིན་པར། ལོ་རྒྱུས་ནི་ཉེར་མཁོའི་བསླབ་གཞི་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་འདྲི་རྩད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། འདས་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་རྒྱུས་མངའ་ལོན་པའི་བྱ་ཐབས་ཤིག་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱ་རྒྱུ། དུས་ཚོད་དང་གནས་སྐབས། ས་གནས་མི་འདྲའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་དོན་ཁག་ལ་མཚུངས་བསྡུར་བྱ་ཐུབ་པ་དང། ལོ་རྒྱུས་དང་སློབ་ཚན་གཞན་དག་དབར་འབྲེལ་ཆགས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ། གཞི་རིམ་གོང་མ་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བསླབ་གཞི་གསར་པའི་ནང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འབྱུང་སོགས་གང་འཚམ་འཇུག་ཐབས་བྱ་དགོས་པ་དང་། འཛིན་རིམ་དྲུག་པ་ནས་བཅུ་པ་བར་རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་ཟིན་པ་རྣམས་སྐབས་འདིར་འཇུག་འགོད་མི་བྱེད་པའམ། ཡང་ན་ཉུང་འཕྲི་གང་འོས་བྱ་རྒྱུའི་གཙོ་འདོན་བྱ་དགོས། འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས། སྡེ་ཚན་ཀ༽ ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ངོ་སྤྲོད། ཅི་ཞིག་ལ་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ཟེར། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་གལ་གནད། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་འབྱུང་ཁུངས། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་རྟེན་ལྟོས་རྒྱུ་རྐྱེན། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཚད། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་བའི་བཤད་ཚུལ། སྡེ་ཚན་ཁ༽ འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་བཤད། ༡། གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ངོ་སྤྲོད། ཆེས་གནའ་བོའི་དུས་ནས། ཡེ་ཤུའི་སྟོན་པ་མ་འཁྲུངས་སྔོན་གྱི་ལོ་ངོ་༡༥༠༠༠ གོང་གི་ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་དང་ཡུ་རོབ། མིའི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཐད་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས། གནའ་བོའི་སྤྱི་ཚོགས། དེང་རབས་ཀྱི་རྔོན་པ་དང་འཐུ་མཁན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཐད་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་འདོད་ཚུལ། ༢། གནའ་བོའི་གྲོང་ཁྱེར། རྒྱ་གར་གྱི་ཧཱ་རཱ་པཱན་༼སེང་གེ་གཙང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་༽དཔལ་ཡོན་དར་སྤེལ། གྲོང་བརྡལ་འཕེལ་སྟངས། གནའ་བོའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁྱད་ཆོས། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོོས་ཧཱ་རཱ་པཱན་གྱི་དཔལ་ཡོན་ཉམས་རྒུད་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ལྟ་ཚུལ། སྡེ་ཚན་ ག༽ གོང་མའི་རྒྱལ་ཁམས་ངོ་སྤྲོད། ༣། གླིང་ཕྲན་གསུམ་དབང་དུ་བསྒྱུར་བའི་གོང་མའི་རྒྱལ་ཁམས། གཙོ་གནད། རཽ་མན་གོང་མའི་རྒྱལ་ཁམས། ཕྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ་༢༧ ནས་ཕྱི་ལོ་ ༦༠༠ བར། སྲིད་དོན་རིམ་འགྱུར་འཕེལ་རིམ། དཔལ་འབྱོར་རྒྱ་སྐྱེད། ཆོས་ལུགས། གནའ་དངོས། […]\nའཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་འབྱུང་རིག་སྡེ་ཚན་གྱི་སློབ་ཚན་ནི་ལོ་རྒྱུས་དང། ས་ཁམས། སྲིད་དོན་ཚན་རིག དཔལ་འབྱོར་སོགས་སུ་དབྱེ་མཚམས་ཕྱེ་ཡོད་ཀྱང་། བསླབ་གཞི་དེ་དག་གི་བརྗོད་གཞི༌རང་མཚན་ཐོག༌སློབ་སྦྱོང་བྱ་དགོས་པ་མ༌ཟད། བསླབ་གཞི་ཕན་ཚུན་ཡ་མ་བྲལ་བར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བརྗོད་གཞིར་རམ་འདེགས་ཡོང་ཐབས་བྱ་དགོས། འབྱུང་རིག་སྡེ་ཚན་གྱི་བསླབ་གཞི་ནི་བོད་གཅིག་པུ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ལ་བསམ་གཞིག་གིས་བཟོ་འགོད་བྱ་དགོས་ཤིང། སློབ་ཁྲིད་སྐབས་ངེས་པར་སློབ་ཕྲུག་ལ་ཤེས་བྱ་དང་འཇོན་རྩལ་ཐོབ་པར་ཁྲིད་སྟོན་བྱེད་པ་དང། གསར་གཏོད་དང། མཛེས་དཔྱོད་རིག་པ། ལྟ་ཚུལ་གལ་ཆེ་ཁག་བསླབས་ཏེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ཚོར་ཐུབ་པ། དཀའ་ངལ་བསལ་ཐབས་བཅས་ཁྲིད་སྟོན་དགོས་པ་དང། སྒྲ་དང་འགུལ་བརྙན་གྱི་རྒྱུ་ཆ་སྟེ། པར་དང། རེའུ་མིག ས་ཁྲ། གློག་བརྙན། དངོས་བསྐྱོད་ཞིབ་འཇུག༌སོགས་ཀྱི་ཁུངས་དག་ཡིག་ཆ་སྤྱད་པའི་བསླབ་གཞི་མཁོ་འདོན་བྱ་དགོས།\nཚན་རིག་གི་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན། ཚན་རིག་སློབ་ཚན་གྱིས་སློབ་ཕྲུག་གི་རྟོག་ཤེས་དང་། ཡིད་འགྱུར། (Affective) ལུས་སེམས་འགུལ་སྐྱོད་ (Phycomotor) བཅས་ཡར་རྒྱས་ཡོང་བར་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཐོན་གྱི་ཡོད་ལ། དེས་སློབ་ཕྲུག་གི་འདྲི་རྩད་ཀྱི་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས་དང་། གསར་གཏོད་ལ་དང་བ་བསྐྱེད་པ། དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་རྒྱུས་ལོན་ཆེད་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་བརྟག་ཞིབ་དང་བསམ་གཞིགས་གཏོང་རྒྱུར༌བློ་སྟོབས་སྤེལ་བ་མ་ཟད། མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ཚོར་ཤེས་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུ་རུ་འགྱུར་བ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཡང་གཞི་རིམ་བར་མའི་གནས་སྐབས་སུ། ཚན་རིག་གི་རྨང་གཞིའི་གོ་རྟོགས་ཕྲན་བུ་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཆེད། ལྟ་ཞིབ་དང་། ལྟ་ཞིབ་ཐོ་འགོད། དཔེ་རིས། རེའུ་མིག ཐིག་རིས་བཀོད་པ་བཅས་བརྒྱུད་ནས་སློབ་ཕྲུག་ཚོར་ཚན་རིག་སློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ངེས་ཤེས་ཅུང་ཙམ་རྙེད་པར་བྱས་ཡོད། གཞི་རིམ་གོང་མ་འཛིན་རིམ་དགུ་པ་དང་བཅུ་པའི་སྐབས་དོན་སྤྱི་ (Abstraction) དང་གྲངས་འབོར་ལ་བརྟེན་པའི་གཏན་ཚིགས་ (Quantitative Reasoning) གཙོ་གནད་དུ་འཛིན་པའི་ཚན་རིག་སློབ་སྦྱོང་ལ་འཇུག་དགོས། གཞི་རིམ་གོང་མའི་སྐབས་སུ་ཚན་རིག་དེ་རིག་ཚན་གཞན་དང་སྤྱི་མཚུངས་སུ་ཡོད་ནའང་། སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་དངོས་ཁམས་རིག་པ༌དང་། རྫས་འགྱུར་རིག་པ། སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་བཅས་ཀྱི་རིག་ཚན་ཐ་དད་དུ་འགྱུར་བའི་འགོ་བརྩམས༌ཡོད། བསླབ་གཞི་འདིའི་ནང་། དངོས་ཁམས་རིག་པ་དང་། རྫས་འགྱུར༌རིག་པ། སྐྱེ་དངོས༌རིག་པ། ཁོར་ཡུག་ཚན་རིག་བཅས་གཞི་རིམ་གོང་མའི་ཚན་རིག་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་དེ་སྡེ་ཚན་ཆེ་ཁག་བཞི་ལ་དབྱེ་སྟེ། སྡེ་ཚན་སོ་སོའི་ནང་དོན་གནད་བསྡུས་སུ་བཀོད་ཡོད། དམིགས་ཚད། གཞི་རིམ་གོང་མའི་ཚན་རིག་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཚད་ནི། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ཚན་རིག་གི་ཤེས་བྱ་འདི་རྣམས་སྦྱངས་པ་བརྒྱུད་མ་མཐར་ཡང་གཤམ་གསལ་དགོས་འདུན་ཁག་འགྲུབ་ཐབས་བྱ་དགོས། ཚན་རིག་གི་གོ་དོན་དང་། རྩ་འཛིན། ཁྲིམས་བཅས་ལ་གོ་རྟོགས་ཡོང་བར་བྱས་ཏེ་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་བྱ་ཐོབ་པར་བྱ་རྒྱུ། ཚན་རིག་གི་འཕྲུལ་ཆས་གསར་གཏོད་དང་། དཀའ་རྙོག་བསལ་བའི་འཇོན་ཐང་བསྐྱེད་པ། ཚན་རིག་གི་གཤིས་སྤྱོད་དང་། བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ། རིན་ཐང་བཅས་གོང་འཕེལ་བཏང་སྟེ། བློ་རྒྱ་ཡངས་ཤིང་། གཞུང་དྲང་ཞིང་རྣམ་དཔྱོད་ལྡན་པ། ངང་རྒྱུད་རིང་བའི་གདེང་འཇོག། འདྲི་རྩད་ལ་གོམས་པ། འགྲོ་བ་མིའི་ཆེ་མཐོང་ལ་བརྩི་བཀུར་ཡོང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ། ཀུན་སྤྱོད་དང་། མི་ཆོས། མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་རིན་ཐང་བཅས་གོང་སྤེལ་བཏང་སྟེ། སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་དང་མི་སྒེར་གྱི་མི་ཚེ་དོན་ལྡན་དུ་བྱ་བ། ཚན་རིག་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱིས་ཕུལ་བའི་ལེགས་སྐྱེས་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་ཅིང་། […]\nརྩིས་རིག་གི་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན། གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་རྩིས་རིག་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་ནི། རིག་ཚན་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐབས་བསྟུན་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་དང། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་རྩིས་རིག་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་ཡང་ད་ཡོད་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་བསླབ་གཞིའི་རྩ་འཛིན་ (༢༠༠༥) དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་བསླབ་གཞིའི་རྩ་འཛིན་གྱི་རིམ་པ་སོ་སོའི་གཞི་རྩའི་ལམ་སྟོན་བཅས་ཀྱི་དགོངས་དོན་འོག་གཏན་འབེབས་བྱ་དགོས་པར་བརྟེན། གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་རྩིས་རིག་བསླབ་གཞིའི་རྩ་འཛིན་གྱིས་གཞི་རིམ་རྩིས་རིག་སློབ་སྦྱོང་དང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་དང་ནང་དོན། གལ་གནད་བཅས་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་ལམ་སྟོན་བྱས་ཡོད། གཞི་རིམ་གོང་མའི་བསླབ་གཞིའི་རྩ་འཛིན་གྱི་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རྩིས་རིག་དེ་ཉིད་རིག་ཚན་ལོགས་སུ་བཀར་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ། སློབ་ཕྲུག་ཚོས་ཉིན་རེའི་བྱེད་སྒོ་ལས་བྱུང་བའི་དཀའ་རྙོག་རྣམས་རྩིས་རིག་གི་ལམ་ནས་བསལ་ཐུབ་པའི་འཇོན་ཐང་བསྐྱེད་བསྲིང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེ་ལྟའི་དམིགས་ཚད་ལེགས་འགྲུབ་ཡོང་སླད་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་གྲངས་ཀྱི་མ་ལག་དང། ཚབ་རྩིས། ཟུར༌གསུམ་རྩིས་རིག་གི་ཤེས་བྱ་བེད་སྤྱད་དེ་མཐོ་ཚད་དང་རིང་ཚད་གྱི་དཀའ་རྙོག་འགྲོལ་བའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག འཇལ་ཚད་དང། སྡོམ་རྩིས་རིག་པ། གནས་ཚད་དབྱིབས་རྩིས། (Coordinate Geometry) སྲིད་ཕྱོད་རྩིས་རིག་བཅས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་རྣམ་གཞག་ལའང་གོ་བ་ཆགས་ཤིང་ལག་ལེན་གྱི་ནུས་རྩལ་གསོ་སྐྱོང་བྱ་དགོས། རྩིས་རིག་སློབ་ཚན་རྣམས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་དང། རྩིས་དཔེ། རྩིས་ཕྲེང། རེའུ་མིག པར་རིས། རྩེད་མོ། མགོ་རྙོག ལས་འཆར། ཀམ་པུ་ཊར། ལས་བྱ། བྱེད་སྒོ། ཚོད་ལྟ་བཅས་ཡོ་ཆས་དང་ཐབས་ལམ་སྣ་ཚོགས་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱིས་རྩིས་རིག་སློབ་ཁྲིད་ནུས་ལྡན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དང། ཁྱད་པར་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ནང་སྦྱོང་བཞིན་པའི་རིགས་ལམ་གྱི་ཤེས་བྱ་རྣམས་རྩིས་རིག་སློབ་སྦྱོང་གི་ལག་ཆར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ། སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ཤེས་སྟོབས་དང་བསམ་གཞིགས་ཀྱི་ནུས་པ་གོང་མཐོར་གཏོང་དགོས། དམིགས་ཚད། བསླབ་གཞིའི་རྩ་འཛིན་གྱི་དམིགས་ཚད་ནི་སློབ་ཕྲུག་ཚོས་རྩིས་རིག་སྦྱངས་པ་བརྒྱུད་དེ། གཞི་རིམ་བར་མའི་སྐབས་སུ་སྦྱངས་པའི་རྩིས་རིག་གི་ཤེས་བྱ་དང་འཇོན་རྩལ་ལ་གོ་རྟོགས་གོང་མཐོར་གཏོང་ཐབས། རྩིས་རིག་གི་གཞི་རིམ་གྱི་ཐ་སྙད་དང། ནང་དོན། རྩ་འཛིན། མཚོན་རྟགས། བརྒྱུད་རིམ། ཐབས་རྩལ་བཅས་ཀྱི་ཤེས་རྒྱ་དང་གོ་རྟོགས་གོང་མཐོར་བཏང་སྟེ་རྩིས་རིག་ལ་སྤྲོ་བ་སླེབས་པ་དང་འཆར་སྣང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ། ཚབ་རྩིས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་བྱང་རྩལ༌གོང་མཐོར་གཏོང་བ། ཐོབ་འབྲས་བདེན་དཔང་ཆེད་བཤེར་རྩིས་རྒྱག་པ་དང་། དཀའ་རྙོག་འགྲོལ་བར་རྒྱུ་མཚན་ལྷུག་པོར་སྨྲ་བའི་གདེང་སྤོབས་ལྡན་པར་བྱ་བ། དཀའ་རྙོག་འགྲོལ་བར་ཤེས་བྱ་དང་ཐབས་རྩལ་གཅིག་ལས་མང་བ་སྤྱོད་ནུས་པ། རྒྱུ་མཚན་གསལ་པོར་བཤད་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཞིགས་དང་དབྱེ་ཞིབ་བྱ་བའི་འཇོན་ཐང་གོང་མཐོར་གཏོང་བ། རྩིས་རྒྱག་འཕྲུལ་འཁོར་དང། ཀམ་པུ་ཊར་སོགས་དེང་རབས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་དགོས་ངེས་ཀྱི་ཐབས་རྩལ་གོང་མཐོར་གཏོང་བ། རྩིས་རིག་གི་རྩིས་ཕྲེང་དང་གོ་རིམ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩིས་རིག་དེ་ཉིད་ཁྱབ་ཁོངས་འདྲ་མིན་གྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་རྙེད་པར་བྱས་ཏེ། རྩིས་རིག་གི་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ། རྩིས་རིག་མཁས་དབང་དང་། ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཕུལ་བའི་རྩ་ཆེའི་ལེགས་སྐྱེས་ལ་གུས་བརྩི་དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བྱེད་པ། རྩིས་རིག་ལ་སྤྲོ་བ་སྤེལ་ཆེད་རིག་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་དང་རྩེད་རིགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་སྣ་མང་གོ་སྒྲིག་བྱེད་པ། རྩིས་རིག་གི་ཤེས་བྱ་སྣ་ཚོགས་སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་རྒྱུན་གཏན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་བཀོལ་སྤྱོད་དང་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཕྱོགས་ལ་རྒྱུས་སྟོན་བྱེད་པ། […]\nསྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན། སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ནི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ཤེས་ཡོན་ནང་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་སློབ་ཚན་ཞིག་ཡིན་ལ། དེའི་ནང་སྤྱིར་བཏང་ཤེས་ཡོན་གྱི་གྲུབ་ཆ་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡུས་སུ་བཀོད་ཡོད། སློབ་ཕྲུག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་སྦྱངས་པ་བརྒྱུད་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་དང། རྒྱ་ཆེ་ས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བ་དང། ཉམས་མྱོང་གསོག་པ། རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པའི་བསམ་བློའི་ཆུ་ཚད་རིམ་པ་བཞིན་ཡར་རྒྱས་བཏང་སྟེ་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་དང་ལག་ལེན་གྱི་ནུས་ཚད་གོང་འཕེལ་འགྲོ་བ་ཡིན། དེར་བརྟེན་སློབ་ཕྲུག་རང་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་བརྒྱུད་དེའི་ཁོངས་མི་ཡག་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་བྱེད་སྒོ་ཁག་ནང་མཉམ་ཞུགས་ཀྱི་འཇོན་ཐང་གོང་མཐོར་བཏང་སྟེ། སྤྱི་ཚོགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཡར་རྒྱས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་གཏོང་ཐུབ༌ཀྱི་ཡོད། འཛིན་རིམ་དགུ་པ་དང་བཅུ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་རྣམས་ས་ཁམས་རིག་པ་དང། ལོ་རྒྱུས། སྲིད་དོན་ཚན་རིག སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་བཅས་གཙོ་བོ་བཞིར་བསྡུས་ཡོད་ལ། དེ་མིན་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་དང་ཚོང་རྩིས་སྐོར་ཡང་ཅུང་ཙམ་བཀོད་ཡོད། འདིའི་ནང་དུ་གཙོ་ཆེ་བའི་བསླབ་གཞི་ཆེ་ཁག་གསུམ་སྟེ། འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་འབྲེལ་བའི་གལ་ཆེའི་ཤེས་བྱ་དང། བོད། རྒྱ་གར༌བཅས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་ནང་དོན་རིམ་པ་བཞིན་མང་ཉུང་འཚམས་པོར་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཡོད། དེ་དག་ཚང་མའི་ཤེས་བྱ་དང་ཐབས་ལམ་མ་འདྲ་བར་བརྟེན་ནས་སློབ་ཕྲུག་གིས་ཟུར་དང་ངོས་མ་འདྲ་བ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རིམ་ལས་བྱུང་བའི་དོན་རྐྱེན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་མཐའ་སྡོམ་བརྒྱབ་པ་བཅས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་ཆེ་ས་དང་གཙོ་གནད་ཟིན་པའི་སྒོ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་ཐབས་བྱས་ཡོད། གཞི་རིམ་བར་མ་ནས་བཟུང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་བསླབ་གཞིའི་ཁོངས་སུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འབྱུང་གསར་བཅུག་ཐོག ཉེ་རབས་དང་དེང་རབས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་ངོ་སྤྲོད་གནད་དུ་སྨིན་པ་ཞིག་བྱས་ཡོད་པས། གཞི་རིམ་བར་མ་དང་གོང་མའི་སྤྱི་ཚན་དགེ་རྒན་གྱིས་དེང་རབས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱ་ཁག་དང། རྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རིམ༌བཅས་ཀྱི་ཆེད་ལས་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་ཚད་ལྡན་དགོས་པ་མ་ཟད། བོད་དང་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་། ས་ཁམས་དང་། ལོ་རྒྱུས། སྲིད་དོན་ཚན་རིག དཔལ་འབྱོར་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་ངོས་མ་འདྲ་བ་ནས་རྩལ་དུ་བཏོན་ནས་སློབ་སྟོན་བྱ་དགོས། གཞི་རིམ་གོང་མ་འཛིན་རིམ་དགུ་པ་དང་བཅུ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་ཐད། འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་རྒྱུན་ཤེས་སྐོར་བརྒྱ་ཆ་༤༠ དང། བོད་ཀྱི་སྐོར་བརྒྱ་ཆ་༣༠ རྒྱ་གར་གྱི་སྐོར་བརྒྱ་ཆ་༣༠ འཇོག་དགོས། རྒྱུགས་ཞིབ་སྐབས་བྲིས་རྒྱུགས་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་སློབ་མའི་དུས་རྒྱུན་གྱི་མཉམ་ཞུགས་དང། རྣམ་དཔྱོད། ནང་སྦྱོང། ལག་ལེན་གྱི་ནུས་པ་སོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་རྒྱུན་མཐུད་གདེང་ཞིབ་ཀྱི་ཐབས་ལམ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱ་དགོས། དམིགས་ཚད། བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་འདི་དག་གི་དམིགས་ཚད་གཙོ་བོ་གཤམ་གསལ། དུས་དང་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེ་སའི་ངོས་ནས་འགྲོ་བ་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དང་། འགྱུར་ལྡོག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ཆོས་ཉིད་སྐོར་ལ་ངེས་ཤེས་འདྲེན་ཐུབ་པ། སློབ་ཕྲུག་ཚོར་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་ནི་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ཚུལ་དང། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་གལ་ཆེ་ཁག་གི་བྱུང་བ་དང། སྣང་ཚུལ། དཀའ་རྙོག་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་རྐྱང་པ་མ་ཡིན་པར་དུས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་རིམ་དུ་མ་ཞིག་ནས་ལྟ་སྟངས་ཤེས་པར་བྱེད་པ། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལྟ་སྟངས་སྤྱོད་པ་དང། རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་འཕྲལ་ཕུགས་དམིགས་ཡུལ་དང་སྲིད་བྱུས་དང་རྩ་འཛིན་སྒྲོམ་གཞི་ཁག། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་གི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་བརྟེན་ནས་དེང་རབས་ཀྱིི་རྒྱ་གར་དང་རང་བཙན་ཐོབ་རྗེས་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྱི་འཕེལ་རིམ་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བ། རྒྱ་གར་གྱི་རང་བཙན་འཐབ་རྩོད་དང། དེའི་རིན་ཐང་དང་མིག་དཔེ་བཟང་པོ། ས་ཁུལ་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྡེ་ཁག་མི་འདྲ་བའི་མི་མང་གིས་དེར་ཕུལ་བའི་ལེགས་སྐྱེས་བཅས་ཀྱི་གལ་ཆེའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པ་བཅས་ཡིན། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ལམ་སྟོན་འོག་བོད་ཀྱི་རང་དབང་སླར་གསོ་དང། བོད་མིའི་ཐུན་མིན་རིག་གཞུང་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་ཡོང་ཐབས་སླད། […]\nENGLISH CURRICULUM FOR CLASS XI AND XII ENGLISH ELECTIVE The course is intended to give studentsahigh level of competence in English with an emphasis on the study of literary texts. The course will provide extensive exposure toavariety of rich texts of world literature as well as Indian and Tibetan writings in […]\nཀ) ངེས་སྦྱོང་མིན་པའི་ཨིན་ཇིའི་སློབ་ཚན། (Elective English) རྒྱབ་ལྗོངས། གཞི་རིམ་གོང་མ་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གདམ་ང་ཅན་གྱི་ཨིན་ཇིའི་སློབ་ཚན་ཁག་ནི་གཙོ་བོ་རྩོམ་རིག་དང་རྩོམ་རིག་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ནས། ཚད་མཐོའི་སྐད་ཡིག་གི་ནུས་རྩལ་སྤེལ་ཐབས་བྱ་རྒྱུར་གཙོ་འདོན་བྱ་དགོས། དེར་བརྟེན་བསླབ་གཞིའི་རྩ་འཛིན་ནང་འཛམ་གླིང་གི་རྩོམ་རིག་ཁག་ལས་ལེགས་ཆ་གཅེས་བཏུས་དང། བོད་ཀྱི་མཁས་པས་ཨིན་ཡིག་ནང་བྲིས་པའི་རྩོམ་རིག་ཁག་ལས་ཀྱང་ལེགས་ཆ་བསྡུ་ལེན་བྱས་ཏེ། ཨིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ཐོག་ནས་འཛམ་གླིང་གི་གྲགས་ཅན་བརྩམས་ཆོས་ཁག་ལ་རོལ་མྱོང་དང། སློབ་སྦྱོང། དབྱེ་ཞིབ་བཅས་བྱེད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་གནའ་དེང་རྩོམ་རིག་ཀློག་འདོན་བྱེད་པར་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ཐབས་བྱ་དགོས། གཞི་རིམ་གོང་མ་འཛིན་རིམ་བཅུ་གཅིག་དང་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྐབས་སུ། ཚད་མཐོའི་སྐད་ཡིག་གི་ནུས་རྩལ་གོང་མཐོར་གཏང་སྟེ། མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་ཨིན་ཡིག་གི་སློབ་ཚན་ཁག་བདེ་བླག་ངང་གོ་རྟོགས་ཐུབ་རྒྱུར་གྲ་སྒྲིག་འཐུས་ཚང་བྱ་དགོས། དམིགས་ཡུལ། • གནའ་དེང་གི་ཨིན་ཇིའི་རྩོམ་བྲིས་སྣ་མང་ལ་གོ་རྟོགས་རྒྱ་གང་ཆེར་སྤེལ་རྒྱུ། • རྩོམ་རིག་གི་འདུ་ཤེས་བསྐྲུན་པ་དང། སྐད་ཡིག་གི་གསར་གཏོད་ནུས་པ་རྩལ་འདོན་བྱ་རྒྱུ། • ཚིག་མཛོད་དང། མངོན་བརྗོད། ཤེས་བྱ་ཀུན་བཏུས་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་མའི་ཐ་སྙད་ཇེ་ཕྱུག་ཏུ་གཏོང་རྒྱུ། • རྣམ་དཔྱོད་དང་སྤྲོ་སྣང་ལྡན་པའི་ཐོག་ནས་རྩོམ་རིག་ཀློག་འདོན་གྱི་སྤྲོ་བ་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ། • ཨིན་ཇིའི་བརྡ་སྤྲོད་དང། སྐད་རིགས་ཀྱི་རྨང་གཞི། སྐད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་སོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ལམ་སྟོན་བྱ་རྒྱུ། • སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྐད་ནས་ཨིན་ཡིག་ཏུ་ཕབ་སྒྱུར་བྱེད་པ་དང། ཨིན་ཡིག་ནས་མ་སྐད་ཐོག་ཕབ་སྒྱུར་བྱ་ཐབས། • གཞུང་ལུགས་དང་རྩོམ་རིག་ལ་ལྟ་སྣང་འདྲ་མིན་ཐོག་ནས་དཔྱད་བརྗོད་སྤེལ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ། དམིགས་ཚད། གཞུང་ལུགས་ལ་གོ་བ་ལོན་ཐུབ་པ་དང། སྤྱི་ཁོག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ། རྩོམ་རིག་གི་ནང་དོན་གཙོ་ཕལ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་ཐུབ་པ། རྩོམ་ཡིག་གི་བསླབ་བྱའམ་བསྟན་དོན་དང་རྒྱས་བཤད་འབྲེལ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ། དཔེར་ན་ཞིབ་ཕྲའི་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་ལམ་ནས་སྤྱིའི་གོ་རྟོགས་སྤེལ་བ་དང། མཚུངས་བསྡུར་གྱི་ཐབས་ལམ་ཅི་རིགས་ཐོག་ནས་རྩོམ་ཡིག་གི་མཇུག་བསྡོམས་བྱ་རྒྱུ། ཞིབ་ཕྲའི་སྐབས་ས་གནས་དང་དོན་དངོས་ངོས་བཟུང་བ་དང། རྩོད་པ་བྱེད་པ། གོ་རིམ་འབྲེལ་ཆགས་པ། སྤྱི་ཁྱབ་རང་བཞིན་ལྡན་པ། མཇུག་བསྡོམས་ལེགས་པར་བྱེད་པ་སོགས་ལ་དོ་ནན་བྱ་དགོས། གནད་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མཇུག་བསྡོམས་བྱེད་པ་དང། ཞིབ་ཕྲ་མེད་པ་རྣམས་ཡོད་པ་བཟོ་བ། གྲུབ་འབྲས་ལ་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ་པ། ཞིབ་ཕྲའི་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་གཙོ་གནད་ངོས་བཟུང་ཐུབ་པ། རང་གིས་བཀླགས་པ་རྣམས་གཞན་ལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱ་ཐུབ་པ། སྒྱུ་རྩལ་ལ་རོལ་མྱོང་བྱེད་པ་དང། […]\nENGLISH CURRICULUM FOR CLASS IX AND X Introduction In the words of Humboldt: “Man is man through language alone”. Language, spoken or written, is man’s chief instrument of communication though may not be the only one. We use language to communicate our thoughts and ideas. Moreover, there is no denying the fact that language communication […]


Terdzo-TA-020 - Rinchen Terdzö\nzab chos rig 'dzin thugs thig las/_sngon 'gro phan bde'i char rgyun\nVolume9(ཏ) / Pages 299-304 / Folios 1a1 to 3b4\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume9> Text #20 (Scroll to Bottom)\ngter bdag gling pa 'gyur med rdo rje. zab chos rig 'dzin thugs thig las sngon 'gro phan bde'i char rgyun. In Rin chen gter mdzod chen mo pod dgu pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 9) by 'jam mgon kong sprul, 299-304. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nzhes zab chos rig 'dzin thugs kyi thig le'i rim gnyis lam gyi sngon 'gro phan bde'i char rgyun zhes bya ba 'di ni gter gzhung gi las byang dang khrid yig las byung ba rnams dang /_der ma tshang ba ngag sgrig kha skong du 'gyur med rdo rjes bkod pa'o\n༄༅། །ཟབ་ཆོས་རིག་འཛིན་ཐུགས་ཐིག་ལས། སྔོན་འགྲོ་ཕན་བདེའི་ཆར་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། ན་མོ་པདྨ་སམྦྷ་ཝཱ་ཡ། སྐྱབས་འགྲོ་ནི། ན་མོ༔ ཕྱོགས་དུས་བདེ་གཤེགས་རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ལ༔ བདག་སོགས་མཁའ་མཉམ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་ཀུན༔ དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་བར༔ སྒོ་གསུམ་གུས་པས་རྟག་ཏུ་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། ཧོ༔ དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་འཁོར་བ་མ་སྟོངས་བར༔ རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དབང་བསྒྱུར་ཏེ༔ མཐའ་མེད་འགྲོ་ཀུན་མྱང་འདས་གཞིར་འགོད་པའི༔ སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་དམ་པར་བསྐྱེད་བགྱི་འོ༔ རྡོར་སེམས་བསྒོམ་བཟླས་ནི། རང་ཉིད་ཐ་མལ་སྤྱི་སྟེང་པད་ཟླའི་སྟེང༔ ཧཱུྃ་དཀར་འཕྲོ་འདུས་རྡོར་སེམས་དཀར་གསལ་འཚེར༔ རྡོར་དྲིལ་འཛིན་ཞིང་ལོངས་སྐུའི་རྒྱན་གྱིས་མཛེས༔ རང་འདྲའི་ཡུམ་འཁྱུད་མཚན་དཔེའི་གཟི་བྱིན་ཅན༔ སེམས་སྐྱིལ་གྱིས་བཞུགས་ཐུགས་ཀར་པད་ཟླའི་སྟེང༔ དཀར་གསལ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔའི་ལྟེ་བར་ཧཱུྃ༔ མཐའ་སྐོར་བཛྲ་སཏྭའི་སྔགས་ཕྲེང་རྣམས༔ གཡས་སུ་རང་སྒྲ་དང་བཅས་འཁོར་བ་ཡི༔ སྔགས་ཕྲེང་སྐུ་ལས་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་བབས་པས༔ སྡིག་སྒྲིབ་ཉེས་ལྟུང་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སྦྱངས༔ ཨོཾ་བཛྲ་སཏྭ་ས་མ་ཡ༔ མ་ནུ་པཱ་ལ་ཡ༔ བཛྲ་སཏྭ་ཏྭེ་ནོ་པ་ཏིཥྛ༔ དྲྀ་ཌྷོ་མེ་བྷ་ཝ༔ སུ་ཏོ་ཥྱོ་མེ་བྷ་ཝ༔ སུ་པོ་ཥྱོ་མེ་བྷ་ཝ༔ ཨ་ནུ་རཀྟོ་མེ་བྷ་ཝ༔ སརྦ་སིདྡྷི་མྨེ་པྲ་ཡཙྪ༔ སརྦ་ཀརྨ་སུ་ཙ་མེ་ཙིཏྟཾ་ཤྲེ་ཡཿཀུ་རུ་ཧཱུྃ༔ ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧོ༔ བྷ་ག་ཝཱན༔ སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བཛྲ་མཱ་མེ་མུཉྩ༔ བཛྲཱི་བྷ་ཝ་མ་ཧཱ་ས་མ་ཡ་སཏྭ་ཨཱཿ ཞེས་ཅི་ནུས་བཟླ། མགོན་པོ་བདག་ནི་མི་ཤེས་རྨོངས་པ་ཡིས། །དམ་ཚིག་ལས་ནི་འགལ་ཞིང་ཉམས། །བླ་མ་མགོན་པོས་སྐྱབས་མཛོད་ཅིག །གཙོ་བོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་སྟེ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན། །འགྲོ་བའི་གཙོ་ལ་བདག་སྐྱབས་མཆི། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྩ་བ་དང་ཡན་ལག་གི་དམ་ཚིག་ཉམས་ཆག་ཐམས་ཅད་མཐོལ་ཞིང་བཤགས་སོ། །སྡིག་སྒྲིབ་ཉེས་ལྟུང་དྲི་མའི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཞིང་དག་པར་མཛད་དུ་གསོལ། །ཞེས་གསོལ་བ་གདབ། མཎྜལ་ནི། རིན་ཆེན་ས་གཞི་ལྷུན་པོ་ཁོར་ཡུག་བཅས༔ གསེར་རི་རོལ་མཚོ་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད༔ ལྷ་མིའི་འབྱོར་ཚོགས་རྒྱ་མཚོས་ཡོངས་གང་བ༔ རྣམ་དག་ཞིང་དུ་དམིགས་ཏེ་འབུལ་བར་བགྱི༔ གསོལ་འདེབས་ནི། རྒྱལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་རིགས་བདག་འོད་དཔག་མེད། །ཐུགས་རྗེའི་གཏེར་མངའ་འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་དབང་། །གསང་བའི་མཛོད་འཛིན་མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་ལ། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་སྨིན་གྲོལ་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་སྐྱེད་མཛད་མཁར་ཆེན་བཟའ། །སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་བཻ་རོ་རྗེ། །འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་ལ། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་སྨིན་གྲོལ་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །ཟབ་གཏེར་སྒོ་འབྱེད་ཁྱབ་བདག་རིགས་བརྒྱའི་དངོས། །པདྨའི་གདུང་འཚོབ་འགྲོ་འདུལ་གཏེར་བདག་གླིང་། །བཀའ་བབས་ལས་ཅན་རིག་འཛིན་མཆོག་རྣམས་ལ། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་སྨིན་གྲོལ་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །སྐྱབས་གསུམ་ངོ་བོ་རྩ་བརྒྱུད་བླ་མའི་ཞབས། །བདེ་ཆེན་འགྱུར་མེད་ཞི་ཁྲོ་རབ་འབྱམས་ལྷ། །སྣང་སྟོང་སྒྱུ་འཕྲུལ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་ལ། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་སྨིན་གྲོལ་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །སྐུ་བཞིའི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། །བདེ་ཆེན་འཁོར་ལོ་བཞི་ཡི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ། །བརྟན་པར་བཞུགས་ནས་དབང་བཞིའི་བདུད་རྩིའི་ཆུས། །སྒྲིབ་བཞི་སྦྱངས་ནས་སྐུ་བཞིའི་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །ཅིར་སྣང་དག་པ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་གར། །བརྗོད་བྲལ་དགའ་བཞིའི་བདེ་ཆེན་ཉམས་སུ་མྱོང་། །ཟུང་འཇུག་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཀུན་བཟང་གི །གོ་འཕང་མངོན་དུ་འགྱུར་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །གནས་སྐབས་མཆོག་བདེ་སྒྲུབ་པའི་མི་མཐུན་གེགས། །ཕྱི་ནང་གསང་བའི་འགལ་རྐྱེན་ཀུན་ཞི་ཞིང་། །མཐུན་རྐྱེན་ཆོས་བཞིན་འབྱོར་ནས་བདག་གཞན་གྱི། །དོན་གཉིས་མཐའ་རུ་ཕྱིན་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས། །དབང་བླང་བ་ནི། སྐུ་བཞིའི་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་བ་རྡོ་རྗེ་འཆང་། །བདག་སོགས་འགྲོ་ལ་ཐུགས་རྗེས་ཉེར་དགོངས་ནས། །བུམ་གསང་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་དེ་ཁོ་ནའི། །ཡེ་ཤེས་མཆོག་གིས་བདག་རྒྱུད་གཏམས་པར་མཛོད། །གུ་རུའི་སྤྱི་བོའི་ཨོཾ་ལས་འོད་ཟེར་དཀར་པོ་འཕྲོས། རང་གི་སྤྱི་བོར་ཐིམ་པས་བུམ་པའི་དབང་ཐོབ། ལུས་ཀྱི་དྲི་མ་སྦྱངས། ལམ་བསྐྱེད་རིམ་བསྒོམ་པ་ལ་དབང་། འབྲས་བུ་སྤྲུལ་སྐུ་ཐོབ་པའི་སྐལ་པ་ཅན་དུ་བྱས་སོ། །མགྲིན་པའི་ཨཱཿལས་འོད་ཟེར་དམར་པོ་འཕྲོས། རང་གི་མགྲིན་པར་ཐིམ་པས་གསང་བའི་དབང་ཐོབ། ངག་གི་དྲི་མ་སྦྱངས། ལམ་རྩ་རླུང་བསྒོམ་པ་ལ་དབང་། འབྲས་བུ་ལོངས་སྐུ་ཐོབ་པའི་སྐལ་པ་ཅན་དུ་བྱས། ཐུགས་ཀའི་ཧཱུྃ་ལས་འོད་ཟེར་སྔོན་པོ་འཕྲོས། རང་གི་སྙིང་གར་ཐིམ་པས་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་ཐོབ། ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་སྦྱངས། ལམ་ཐིག་ལེ་བསྒོམ་པ་ལ་དབང་། འབྲས་བུ་ཆོས་སྐུ་ཐོབ་པའི་སྐལ་པ་ཅན་དུ་བྱས་སོ། །སླར་ཡང་གནས་གསུམ་ལས་འོད་ཟེར་དཀར་དམར་མཐིང་གསུམ་འཕྲོས། རང་གི་གནས་གསུམ་དུ་ཐིམ་པས་དབང་བཞི་པ་ཐོབ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དྲི་མ་སྦྱངས། ལམ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་དབང་། འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་སྐུ་ཐོབ་པའི་སྐལ་པ་ཅན་དུ་བྱས་སོ། །ཞེས་དབང་བཞི་བླང་ངོ་། །ཞེས་ཟབ་ཆོས་རིག་འཛིན་ཐུགས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་རིམ་གཉིས་ལམ་གྱི་སྔོན་འགྲོ་ཕན་བདེའི་ཆར་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཏེར་གཞུང་གི་ལས་བྱང་དང་ཁྲིད་ཡིག་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། དེར་མ་ཚང་བ་ངག་སྒྲིག་ཁ་སྐོང་དུ་འགྱུར་མེད་རྡོ་རྗེས་བཀོད་པའོ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-TA-020&oldid=115403"\nThis page was last edited on 29 December 2017, at 18:52.


Terdzo-'A-018 - Rinchen Terdzö\nthugs rje chen po don gsal sgron me las:_brgyud pa'i gsol 'debs\nVolume 23 (འ) / Pages 427-428 / Folios 1a1 to 1b4\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 23 > Text #18 (Scroll to Bottom)\n'jam dbyangs mkhyen brtse'i dbang po. thugs rje chen po don gsal sgron me las brgyud pa'i gsol 'debs. In Rin chen gter mdzod chen mo pod nyer gsum pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 23) by 'jam mgon kong sprul, 427-428. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\nཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དོན་གསལ་སྒྲོན་མེ་ལས༔ བརྒྱུད་པའི་གསོལ་འདེབས་བཞུགས༔ ཨེ་མ་ཧོ༔ རྣམ་དག་སྤྲོས་བྲལ་ཆོས་སྐུའི་ཕོ་བྲང་ནས༔ རིག་སྟོང་དབྱེར་མེད་འོད་དཔག་མེད་མགོན་གྱིས༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ལ་དབང་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ འཁོར་འདས་རང་གྲོལ་རྟོགས་པར་གསོལ་བ་འདེབས༔ རིག་རྩལ་འགག་མེད་འོད་ལྔའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས༔ ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་སྤྱན་རལ་གཟིགས་དབང་གིས༔་་་འདིའི་མ་ཕྱིར་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྱན་རལ་གཟིགས་ཞེས་བྲིས་སྣང་། དེའང་གཏེར་གཞུང་རང་གི་ངེས་ཚིག་བཤད་པ་དང་བསྟུན་ན་རྫོགས་ཆེན་གྱི་གཞུང་རྣམས་ལས་ལྷུན་གྲུབ་ཕྱི་རྒྱ་རལ་ཅེས་གསུངས་པ་དང་གོ་བ་གནད་གཅིག །དོན་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཡུལ་ལ་འཇུག་པའི་སྤྱན་དབྱེ་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་འདྲ་བས་འགལ་བ་མེད་དོ། །མཆན། སྐལ་ལྡན་བུ་ལ་དབང་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ རང་སྣང་བརྟན་པ་ཐོབ་པར་གསོལ་བ་འདེབས༔ སྣ་ཚོགས་འགྲོ་འདུལ་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་ཁམས་ནས༔ འགྲོ་བ་འདྲེན་མཛད་བྲམ་ཟེ་རྣམ་གསུམ་གྱིས༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ལ་དབང་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ ཁམས་གསུམ་འཁོར་བ་སྟོངས་པར་གསོལ་བ་འདེབས༔ རྔ་ཡབ་གླིང་ཕྲན་ཟངས་མདོག་དཔལ་རི་ནས༔ སངས་རྒྱས་ཀུན་འདུས་ཨོ་རྒྱན་པདྨ་ཡིས༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ལ་དབང་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ བདག་གཞན་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པར་གསོལ་བ་འདེབས༔ ཀློང་ཡངས་རྣམ་དག་རིག་པའི་ཞིང་ཁམས་ནས༔ འབྲེལ་ཚད་དོན་ལྡན་ལས་འཕྲོ་གླིང་པ་ཡིས༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ལ་དབང་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ རིག་པའི་རྩལ་དབང་ཐོབ་བར་གསོལ་བ་འདེབས༔ རྩ་ཁམས་རྣམ་དག་ཐིག་ལེའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས༔ ཐུགས་རྗེའི་རང་བཞིན་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱིས༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ལ་དབང་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ བསྐྱེད་རྫོགས་མཐའ་རུ་ཕྱིན་པར་གསོལ་བ་འདེབས༔ བལ་ཡུལ་གླང་བྲག་གསང་བའི་གཏེར་གནས་ནས༔ གསང་བའི་ཟབ་ཆོས་དོན་གསལ་སྒྲོན་མེ་ཡིས༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ལ་དབང་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ མདོ་སྔགས་བསྟན་པ་རྒྱས་པར་གསོལ་བ་འདེབས༔ བཀའ་དང་དམ་ལ་གནས་པའི་གཞལ་ཡས་ནས༔ ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མ་གཏེར་བདག་དམ་ཅན་གྱིས༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ལ་དབང་སྐུར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ ཕྲིན་ལས་རྣམ་བཞི་འགྲུབ་པར་གསོལ་བ་འདེབས༔ བར་ཆད་གདོན་བགེགས་འཇོམས་པར་གསོལ་བ་འདེབས༔ བསམ་པ་ཡིད་བཞིན་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས༔ ྈྈྈྈ\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-%27A-018&oldid=124150"


རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཐིགས་ཀྱི་ལས་འགུལ། – བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nཕྱི་ཚེས་ ༡༠ ཉིན་གྱི་ཞོགས་པར་གངས་སྐྱིད་བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་ཚོགས་ཁང་དུ་རྒྱ་གར་བྱང་ཤར་ཤིས་ལོང་ས་གནས་སུ་གནས་བཞུགས་སྐུ་ཞབས་བཀྲ་ཤིས་སྟོབས་རྒྱལ་ལགས་དང་ཐུབ་བསྟན་ཡེ་ཤེས། སིམ་ལའི་ཉེ་འཁོར་ཌོ་ལན་ཇི་གནས་སྡོད་སྐུ་ཞབས་བློ་ལྡན་ཉི་མ་བཅས་གསུམ་གྱིས་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་སྤེལ་ཏེ། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༧ པའི་ཚེས་ ༦ ཉིན་ནས་བཟུང་ཁོང་གསུམ་གྱིས་རང་ངོས་ནས་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་དོན་དུ་ཟླ་གཅིག་གི་ནང༌། ཉིན་གཅིག་གི་དགོང་ཟས་སྦངས་ཏེ། ཟླ་རེར་ཧིན་སྒོར་ ༣༠ བོད་སྤྱི་པའི་དོན་དུ་ཞལ་འདེབས་འབུལ་རྒྱུ་དང་། ཟླ་རེའི་བོད་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ནམ་ཡིན་ལ་དགོང་ཟས་སྤངས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཞལ་འདེབས་སུ་འབུལ་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་ཞིག་མགོ་འཛུགས་གནང་ཡོད་པ་ལྟར། མ་འོངས་པར་བོད་མི་མང་པོ་མཉམ་ཞུགས་གནང་བ་དང་མ་དངུལ་མང་དུ་ཕྱིན་ཚེ། རང་གཞུང་གི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པར་འབྲེལ་བ་གནང་སྟེ། རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཐིགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཆེད་གཏོང་རྒྱུ་ཡིན་འདུག\nལས་འགུལ་གྱི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི། དགོང་ཟས་སྤོང་བའི་ཉིན་མོར་ནང་མི་ཕན་ཚུན་བར་བོད་ཀྱི་འདས་དང་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་དྲན་གསོ་དང་སྐུལ་ལྕག བགྲོ་གླེང༌། སློབ་གསོ་བཅས་བརྒྱུད་མི་རིགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ངོ་འཕྲོད་པ་བྱ་རྒྱུ་དང་། མ་འོངས་པར་སོན་རྩ་རྣམ་པས་མི་རབས་རིམ་བརྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སྐྱོང་ཚུལ་བཞིན་ཡོང་ཆེད། རང་ངོས་ནས་རྒྱ་མཚོ་ཆུ་ཐིགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་དཔལ་འབྱོར་མཐུན་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་དགོང་ཟས་ཀྱི་དོད་དངུལ་དེས་རང་རེའི་ཤེས་ཡོན་ལ་ཕན་ཐོགས་ཇི་བྱུང་དྲན་སྐུལ་ཞུ་རྒྱུ་བཅས་ཡིན་འདུག་ལ། ལས་འགུལ་འདི་ལམ་ལྷོང་ཡོང་ཆེད་རྒྱ་ཆེ་མང་ཚོགས་གང་མང་མཉམ་ཞུགས་གནང་སྟེ། ༸གོང་ས་མཆོག་གི་དགོངས་གཞི་ལྟར། བོད་ཕྲུག་ཚོའི་ཤེས་ཡོན་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་དང་ཆེད་ལས་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བསྐྲུན་རྒྱུའི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་རྒྱུ། རང་རེའི་བོད་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འདས་དང་ད་ལྟའི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱིས་མཚོན་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་གཞིས་བྱེས་གཉིས་སུ་ཇི་ལྟར་གྱེས་པ་དང་དར་རྒུད་ཀྱི་གནས་སྟངས། བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་ཅིང༌། འདི་ཡི་བརྒྱུད་ནས་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་གྲ་སྒྲིག་ལ་སྨན་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་ཆུ་ཐིགས་ཀྱིས་འབྲེལ་ཞིང༌། འོས་ཤིང་འཚམ་པའི་དཔལ་འབྱོར་མཁོ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལས་འགུལ་ཞིག་ཡིན་འདུག\nའབྲེལ་བ་གནང་ཡུལ་གྱི་གློག་འཕྲིན་ཁ་བྱང་། Email:gyatsochuthik@gmail.com དང་།\nཡག་པོ་རེད། ཡིན་ན་ཡང་མི་འདི་དག་གི་དམིགས་ཡུལ་ཡག་པོ་མེད་ཐག་ཆོད་རེད། གང་ཡིན་ཟེར་ན་མི་ཁོ་རང་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་གཙང་མ་ཡོད་མཁན་རྐྱང་བ་མ་རེད། ད་རེ་རེ་བཞིན་མི་ཞུ་དགོས་མེད་ཀྱི་གཏམ་རེད། སྒོར་རྡོག་སུམ་ཅུ་དེ་ཡང་རྟག་པར་ཕུལ་ཐུབ་མིན་ཁག་པོ་རེད།\nརྒྱ་མཚོ་ཆུ་ཐིགས་ཀྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་གནང་མཁན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་སྙིང་དབུས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་མ་ཟད། ལས་དོན་ལ་རྒྱབ་བསྐྱོར་དང་ཡི་རང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་ཞལ་འདེབས་ཀྱང་གཅིག་མཐུན་འབུལ་འདུན་ཡོད། ཁྱོད་རྣམས་པས་ལས་དོན་འགོ་འཛུགས་གནང་མ་ཐག་སྐྱོན་བརྗོད་དང་ངོ་རྒོལ་བྱ་མཁན་རེ་གཉིས་ཡོངས་སྲིད་པས་དེ་དག་གིས་རྐྱོན་པས་བློ་སྟོབས་ནམ་ཡང་མ་ཞུམ་རོགས། མཉམ་མཐུན་གྱི་ལས་འགུལ་རེ་སྤེལ་དང་། གཅིག་མཐུན་གྱི་དམ་བཅའ་རེ་འཇོག་དང་། དམིགས་དོན་ཞིག་སྒྲུབ་པ་འདོན་མི་བཟའ།\nའགྱུར་མེད་སྟན་འཛིན་ཡག་པོ་མ་རེད ་ཆབ་བྲག་ལྟར་བྱུང་ན་འགྲིག་ཀ. ཐེ་ཚོམ་སེལ་ངེས་རེད. སྙུང་གནས་ངས་དྲན. ལས་ཀའི་ཞོར་ལ་ཡོང་དཀའ་. ཁོང་གསུམ་གྱིས་སྙུང་གནས་མི་ཟེར་བར་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་སྙམ. ཧིན་སྒོར་༣༠རེ་བློས་མི་མཐོང་བ་གང་འདུག. བྱ་བ་གང་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱོས. མི་ལེགས་ར་འཕྲོད་ཚེ་ཚམ་འཇོག་མི་ཆོག་པ་ག་ལ་སྲིད.\nབློ་སྐྱེད་དང་ཐབས་གསར. འཐུས་ཚང་ལ་རིག་པ་འདོན་རོགས. སྤྱིར་ངེས་པར་རིག་པ་འདོན་དགོས་མེད་ལ. མར་འཐེན་ལ་དེ་བས་ཀྱང་ངོ. དུས་བབ་ཀྱིས་ཀྱང་བརྗོད་གཞི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཙམ་ལ་མི་བལྟ་བར་དགེ་མཚན་ལ་བལྟ་རོགས་. མཆན་ཉོག་མང་དྲག་འདུག\nཆུ་ཡི་ཐིག་པ་བསགས་ན་རྒྱ་མཚོར་འགྱུར་བའི་དཔེ་དང་། མེ་སྟག་ཆུང་ངུས་རྩ་ཕུང་རི་ཙམ་སྲེག་ཐུབ་པའི་ཚུལ་ལ་བསམ་ནས། ཞུམས་པ་མེད་པའི་སྙིང་སྟོབ། དྭངས་གཙང་ཁ་དར་ལས་ཀྱང་གཙང་བའི་བརྩེ་བ་ཞིག་ཁ་བ་ཅན་ལ་བཞག་ནས་མུན་པའི་གླིང་གསལ་པོ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་སྐུ་ལུས་མཆོད་མེ་རུ་ཕུལ་མཁན་དེ་རྣམས་བོད་ཀྱི་མི་རབས་རྒྱུན་མ་སྟོང་བར་བོད་མིས་མི་བརྗེད་པ་ཡོངས་པའི་ཆེད་དུ་བྱ་བཞག་སྣ་མང་སྐྲུན་དགོས་དང་དགོས། དེ་དག་གི་ཆེད་དུ་ཞབས་འདེབས་དེ་ལྟར་འབུལ་བའི་ཆོད་སེམས་ལ། ཡིད་རངས་དང་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད\nདམིགས་ཡུལ་དང་ལས་འགུལ་ཡག་པོ་རེད། བསྔགས་བརྗོད་ཡོད། ཞལ་འདེབས་ཀྱང་ལོས་འབུལ། ཞལ་འདེབས་འབུལ་ས་དང་དངུལ་དོ་དམ་བྱེད་སྟངས་གསལ་བཤད་ཅིག་གནང་རོགས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་རང་ལ་འབུལ་རྒྱུ་ཡིན་ན་བཟང་གི མཉམ་ཞུགས་པ་མང་པོ་ཡོང་ངེས།\nགཞོན་སྐྱེས་ཚོས་བོད་ཡིག་ལ་དོ་སྣང་མི་བྱེད་པས། གཞོན་སྐྱེས་ཚོར་བོད་ཡིག་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་དབྱིངས་དབེན་པས། གཞོན་སྐྱེས་མང་པོ་ཞིག་དབྱིན་ཇི་དང་རྒྱ་ཡིག་གི་དབང་འོག་ཏུ་ཚུད་དང་ཚུད་བཞིན་པས། བོད་དོན་གྱི་ལས་འགུལ་སྤེལ་དུས་བོད་མི་ལྐུག་པའི་ཚུལ་འཛིན་མཁན་གཡས་གཡོན་ཀུན་ནས་ཡོད་པས།


རིན་ཆེན་ནོར་བུ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ངེས་ཀློག་དཔེ་ཐོ་འོས་སྦྱོར། | ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\n2019-05-05 10:14:59 རིན་ཆེན་ནོར་བུ། ཀློག་གྲངས།\nརྩོམ་པ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས། རིན་ཆེན་ནོར་བུ། སྤྱི་ལོ1964ལོར་ཁྲི་ཀ་གསེར་མོ་ལྗོངས་ནས་སྐྱེས། སྤྱི་ལོ1988ལོར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་ནས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དགེ་འོས་མཐོ་རིམ་ཆེད་སྦྱོང་སློབ་གྲྭ་ནས་དགེ་རྒན་གྱི་འགན་ཁུར། སྔ་ཕྱིས་སུ་བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དང་པེ་ཅིང་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་དུ་ལོ་རྒྱུས་དང་སློབ་གསོ་རིག་པ་བཅས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས། ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་དགེ་འོས་སློབ་ཆེན་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རྩོམ་རིག་སྡེ་ཁག་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཡིན། ལོ་ངོ་སུམ་ཅུར་ཉེ་བའི་རིང་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱུས་དང་། བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས། བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ། སྙན་དག མཚོ་སྔོན་གྱི་ས་གནས་ལོ་རྒྱུས། སློབ་ཁྲིད་བྱེད་ཐབས། བོད་སོག་རིག་གནས་འབྲེལ་བ་བཅས་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་དང་ཞིབ་འཇུག་བཅས་ཀྱི་ལས་ལ་འབད་པ་ཡིན། ད་ལྟའི་བར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བརྡ་སྤྲོད། རྩོམ་རིག དམངས་སྲོལ་རིག་གནས། སློབ་གསོ། ལོ་ཙྰ། བོད་སོག་རིག་གནས་འབྲེལ་བ། ས་གནས་ལོ་རྒྱུས་བཅས་ཀྱི་དཔྱད་རྩོམ60ལྷག《ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ》དང《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག》སོགས་ཀྱི་སྟེང་དུ་སྤེལ་ཡོད། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཐད་ནས《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སློབ་གཞི་བློ་གསར་འཇུག་པའི་འབབ་སྟེགས》 དང 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དོན་ཀུན་གསལ་ནོར་བུའི་མེ་ལོང》 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》《བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག》བཅས་བཞི་ཡོད་ཅིང་། གཞན་ཡང《བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལོ་རྒྱུས》དང《བོད་སྤྱི་བཤད》《མཚོ་ལྷོའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས》སོགས་མཉམ་འབྲེལ་བརྩམས་ཆོས་དྲུག་ཡོད། སྔ་རྗེས་སུ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་བོད་རིག་པའི་རིག་གཞུང་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུ་སོགས་ལ་ཐེངས་མང་ཞུགས་ཤིང་དཔྱད་རྩོམ་གྱི་ལྟ་བ་བརྗེས་རེས་བྱས། མིག་སྔར་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ལས་གཞི《མཚོ་སྔོན་པོའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་བོད་སོག་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་རིག་གནས་འབྲེལ་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག》 ཅེས་པ་ཡོངས་གྲུབ་བྱུང་ཞིང་། དངོས་གཞི་སློབ་མའི་སློབ་དེབ《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དོན་རབ་གསལ་སྐལ་བཟང་འཇུག་ངོགས》ཞེས་པ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་སྐྲུན་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད། ད་ལྟ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཞོར་དུ《དགེ་ལུགས་པའི་གྲུབ་མཐའ་མཚོ་སྔོན་སོག་པོ་ས་ཁུལ་དུ་ཁྱབ་སྤེལ་བཏང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ད་ལྟའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་འཇུག》ཅེས་པའི་ལས་གཞི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད།\nགཤམ་དུ་འོས་སྦྱོར་བྱ་རྒྱུའི་ཆོས་འབྱུང་དང་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ལ་དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་གནའ་རབས་ཀྱི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དང་། ཉེ་དུས་དང་དེང་དུས་ཀྱི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཅི་རིགས་ཤིག་ཡོད་ཅིང་། འདི་དག་ནི་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་གལ་ཆེན་དག་ཡིན་ཞིང་མཁས་པ་ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱིས་སྔ་མ་རྣམས་ལ་ཁུངས་གཏུགས་པ་དང་སྒོ་བསྟུན་ནས་བརྩམས་ཡོད་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་དུ་བརྩམས་པའི་དུས་སྔ་ཤོས་ཀྱི་གཞུང་དེ་དག་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིན་ཐང་གཞན་ལས་ཆེ་ཞིང་དོ་སྣང་བླ་ལྷག་ཏུ་བྱེད་དགོས། སྔ་ཕྱི་མི་འདྲ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྣམས་བརྗོད་བྱ་དང་སྒྲིག་གཞི་སོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས། ལོ་རྒྱུས་བསམ་བློའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་འགྱུར་ལྡོག་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས་སོ་སོའི་བསམ་བློ་གཏོང་སྟངས་དང་གནས་ཚུལ་འགོད་སྟངས། ཚིག་སྦྱོར་སྤེལ་སྟངས་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་མི་འདྲ་ས་ཡོད་སྲིད་པ་རེད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཐོག་མར་འཇུག་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ་དེང་དུས་དང་ཉེ་དུས་ཀྱི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནས་རིམ་བཞིན་གནའ་དུས་ཀྱི་མཁས་པས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་སོགས་ལ་འཇུག་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བར་སྣང་། ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དེ་དག་ཀློག་སྐབས་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་དང་། ལོ་རྒྱུས་དོན་རྐྱེན། ཕྱི་ནང་གི་འབྲེལ་བ་བཅས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་དང་འབྱུང་རྐྱེན། དོན་རྐྱེན་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་འབྱུང་རྩ། བརྒྱུད་རིམ་དང་མཇུག་འབྲས། དེའི་ཤུགས་རྐྱེན། དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་ཉམས་མྱོང་བསླབ་བྱ་བཅས་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་སྟེ་བསམ་བློ་ཡག་པོ་གཏོང་རྒྱུར་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས། དེའི་ཞོར་དུ་ཡིག་རིགས་གཞན་གྱིས་བྲིས་པའི་བོད་དང་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ལ་བལྟ་རྒྱུ་དང་རིམ་བཞིན་ཀྲུང་གོ་དང་འཛམ་གླིང་ལོ་རྒྱུས་བཅས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་མང་པོ་ཞིག་བསགས་པ་ཡིན་ཚེ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་ཞིག་དང་ངེས་ཤེས་གསར་བ་ཞིག་ཆགས་ངེས་སོ། །\n1.《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》བཀའ་ཆེམས་འདི་ནི་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་མཛད་ཅིང་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤས་སྤྱི་ལོ1049ལོར་ར་ས་འཕྲུལ་སྣང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་མོར་གཏེར་ནས་བཏོན། མཚན་གཞན་ལ《བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་རྣམ་ཐར་བཀའ་ཆེམས་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བ》ཞེས་གྲགས། ཁྱོན་བསྡོམས་པས་ས་བཅད་བཅུ་དྲུག་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་བཅས་ས་བཅད་བཅུ་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ལགས་ཤིང་། བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་བྱུང་བས་སྔ་མོ་ནས་བོད་ཡུལ་ལ་གྲགས་ཆེ་ཞིང་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་སྔ་རབས་པ་མང་པོས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཞུང་དུ་མར་འདིའི་ཁུངས་ལུང་མང་པོ་དྲངས་ཡོད། སྔོན་ཆད་དཔེ་རྒྱུན་དཀོན་ཐོག་དཔེ་ཁུངས་བཙུན་ཞིང་། བཀའ་ཆེམས་ཤོག་དྲིལ་གྱི་ངོས་ནས་མཚོན་ན་བོད་ཡིག་གི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་དོ་ཅོག་ལས་སྔ་ཤོས་སུ་གྱུར་པ་དང་། བརྗོད་བྱ་ཡང་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ཚུལ། དེ་དང་འབྲེལ་ནས་བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་རིགས་རུས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་ཡུལ་ལུང་སོ་སོར་གྱེས་ཚུལ། ཡབ་མེས་གོང་མའི་སྐུ་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དབུ་བརྙེས་ཚུལ། ཆོས་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་མཛད་པ་གཙོ་བོར་བསྟན་པ་དང་ཆབས་ཅིག བལ་བཟའ་ཁྲི་བཙུན་དང་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོའི་མཛད་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཅིག་ཞལ་བཞེངས་ཚུལ། ར་ས་གཙུག་ལག་ཁང་དང་ཆོས་འཁོར་ལྷ་ས་བཅས་བཞེངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་མ་འོངས་བསླབ་བྱའི་བཀའ་ཆེམས་སོགས་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་དུ་བཙུན་མོ་བགྲེས་ཤོས་མོང་བཟའ་ཡིན་པ་དེ་ལ་སྲས་གུང་རི་གུང་བཙན་འཁྲུངས་པ། བལ་བཟའ་བཙུན་མོ་ལྔ་པ་དང་། རྒྱ་བཟའ་བཙུན་མོ་དྲུག་པ་ཡིན་པ་སོགས་དང་། གཞན་ཡང་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཀ་གདོང་ངོས་སུ་བྲིས་པའི་གབ་ཚིག་གི་ནང་དོན་དང་རི་མོའི་འགྲེལ་བཤད་གསལ་བོར་བྲིས་ཡོད་ཕྱིར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། འོན་ཀྱང་འདི་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ་གཏེར་ནས་བཏོན་པས་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་བཙུན་ཞིག་མིན་པར་འདོད་མཁན་དང་བརྗོད་བྱར་དོགས་སློང་མཛད་མཁན་ཡང་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་དེའི་ནང་དུ་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་ཁུངས་མེད་འགའ་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་ཚོ་ལོ་རྒྱུས་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་ཞིང་དགོས་པ་མེད་པས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ཚོས་དོ་སྣང་བྱ་རིགས་སོ། །\nདཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྤྱི་ལོ1989ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n2. 《སྦ་བཞེད》 ཅེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འདིའི་མིང་ཆ་ཚང་ལ《སྦ་བཞེད་ཅེས་བྱ་བ་ལས་སྦ་གསལ་སྣང་གི་བཞེད་པ་བཞུགས》ཞེས་བྱ་ཞིང་། རྩོམ་པ་པོ་སྦ་གསལ་སྣང་ནི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་བློན་པོ་དང་སད་མི་བདུན་གྱི་ཡ་གྱལ་ཡིན། སྦ་གསལ་སྣང་གི་བཞེད་པར་གྲགས་པ་འདི་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཞིབ་མོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པའི་ལོ་རྒྱུས་གཙོ་བོར་བཀོད་པས་བསམ་ཡས་དཀར་ཆག་ཆེན་མོ་ཞེས་ཀྱང་འབོད། དེའི་ནང་དོན་གཙོ་ཆེ་བ་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ནས་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྤེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བོད་དང་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་། བོད་དང་རྒྱ་གར་བར་ཆོས་ལུགས་ཐོག་ནས་འགྲོ་འོང་བྱས་ཚུལ། བཙན་པོས་བཀའ་གཙིགས་བསྒྲགས་ཚུལ། སྒྲ་སྒྱུར་གླིང་བཙུགས་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་བོད་དུ་བསྒྱུར་པ་སོགས་བརྗོད་པ་དང་མཉམ་དུ་སྐབས་དེའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་དང་། དཔལ་འབྱོར་རིག་གནས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱང་ཅུང་གསལ་བོར་འཁོད་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བསམ་ཡས་བཞེངས་ཚུལ་དང་། བན་བོན་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད། རྒྱའི་ཧྭ་ཤང་བོད་ནས་སྤྱུགས་ཚུལ། སད་མི་བདུན་རབ་ཏུ་བྱུང་ཚུལ། རྒྱ་བཟའ་གྱིམ་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་དྲངས་ཚུལ་སོགས་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྔ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་སྟབས་ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྩོམ་མཁན་ཚོས་འདི་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་སྟེ་ཁུངས་ལུང་མང་པོ་དྲངས་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ཚོར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་དཔྱད་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་འདིར་ད་དུང་སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། ཞེས་པ་དང་། སྦ་བཞེད་ཅེས་བྱ་བ་ལས། སྦ་གསལ་སྣང་གི་བཞེད་པ་བཞུགས། ཆོས་འབྱུང་གི་ཡི་གེ་ཞིབ་མོ། དབའ་བཞེད་བཞུགས་སོ། །ཞེས་སོགས་ལག་བྲིས་མ་དང་པར་གཞི་མི་གཅིག་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་ཀྱང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་ཐད་ནས་ཁྱད་པར་ཆེར་མེད་ཀྱང་། སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མའི་ནང་དུ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཞིག་ཞབས་བཏགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཁ་སྐོང་མཛད་ཡོད་པ་རེད། སྦ་བཞེད་དེབ་འདི་ནི་པར་སྐྲུན་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིར་ཕན་པར་དམིགས་ཏེ། མི་རིགས་རིག་གནས་ཕོ་བྲང་དང་། བོད་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས། བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བཅས་ཀྱི་ཆེད་མཁས་པས་བྲིས་མ་བཤུས་ཏེ་གཤིབ་བསྡུར་བརྒྱུད་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན་པས་ཅུང་ཚད་ལྡན་དུ་སྣང་མོད། འོན་ཀྱང་འདི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་སྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་ཡིན་པས་མ་ཕྱི་མི་གསལ་བ་དང་། ཚིག་སྦྱོར་མི་བདེ་བ། གོ་དཀའ་བར་མཐོང་བའི་རིགས་རྣམས་སྔ་མར་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་བཞག་ཡོད་པས་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་དགོས་སོ། །\nདཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྤྱི་ལོ1980ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n3.《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་བོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད》 ཆོས་འབྱུང་འདིའི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་མཆོག（ 1124-1192）ཡིན་ཞིང་། འདིའི་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་ས་བཅད་གསུམ་དང་ནང་གསེས་དོན་ཚན་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་ཡོད། དང་པོ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆགས་ཚུལ་དང་། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་མཛད་པ་དང་ཉན་ཐོས་སྡེ་བ་བཅོ་བརྒྱད་དུ་གྱེས་ཚུལ་སོགས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད། ས་བཅད་གཉིས་པའི་ནང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་བརྗོད་ཡོད། ས་བཅད་གསུམ་པའི་ནང་བོད་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་ཚུལ་ནས་མིའུ་རིགས་དྲུག་གི་སྐོར་དང་། རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་གྱི་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་གོ་རིམ་བཞིན་བྲིས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ནང་གསེས་ཆོས་རྒྱལ་མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་སྐུ་དུས་སུ་བྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གི་ལོ་རྒྱུས་གནད་དོན་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཅུང་གསལ་བོར་འཁོད་ཡོད་པ་རེད། མཇུག་ཏུ་བསྟན་པའི་མེ་རོ་བསླངས་པའི་སྐོར་དང་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་བོད་དུ་གདན་དྲངས་པའི་སྐོར། སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་གྲུབ་མཐའ་བྱུང་ཚུལ་སོགས་ཅུང་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བརྗོད་ཡོད།\nཆོས་འབྱུང་འདི་ཉིད་རྩོམ་པ་པོའི་ཡིག་རིགས་ཀྱི་ཁུངས་གཏུགས་ས་ནི། སྔོན་གྱི་བན་བོན་གཉིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚངས་ཁག་ལ་གཏུགས་པ་ལས། ཕྱོགས་རིས་མེད་པ་ནི་ཆོས་འབྱུང་གི་མཇུག་ཏུ་འདི་ལྟར་གསུངས་ཡོད་དེ། བོད་ཀྱི་སྔགས་དང་མཚན་ཉིད་གྲྭ་ས་ཀུན་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་དུ་གྲགས་པའི་གསུངས་དང་། གཏམ་རྒྱུད་མ་ནོར་བ། རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་དང་། སྦྲགས་པ་བོན་ལུགས། རྐྱང་བ། ཁུག་པ། སྦགས་པ་གསུམ། རྒྱལ་བློན་གབ་པ། ཡུན་པོ་གསེར་སྐས་དགུ་པ། ཟིངས་པོ་སྣ་ཚོགས་ཅན། དེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། སྟོན་པའི་གསུང་རབ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་དང་། རྒྱལ་པོའི་བཀའ་ཆེམས། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་བདེན་པའི་ངག་སྨར་བ་རྣམས་ལ་འདུ་བ་དང་བསྟན་བཅོས་དྲི་མ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་བཏུས་ཏེ། ངེས་དོན་གཏན་ལ་ཕབ། ཚིག་གི་ལྷད་མ་བཅུག སྒྲོ་མ་བཏགས། སྐུར་བ་མ་བཏབ། གྲ་ཆག་ཟུར་ཉམས་སུ་མ་བཏང་། བཀའ་མདོ་རྒྱུད་རྣམས་དང་། བསྟན་བཅོས་མན་ངག་ཀུན་ནས་གཏན་ལ་ལེགས་པར་ཕབ་ནས་བསྡེབས་པ་ལགས་སོ། །ཞེས་བཀོད་པ་བཞིན་བན་བོན་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་པོ་ཞིག་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ཏེ་མཛད་པ་ཤེས་ཐུབ། འདིར་བྱུང་བའི་བན་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་དང་། ལྷག་པར་དུ་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཞིག་གི་མིང་དེ་ཚོ་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་མ་མྱོང་བས་ད་ལྟ་ང་ཚོའི་ལག་ཏུ་ཐོན་དཀའ་བར་གྱུར་ཟིན་པ་རེད།\nཆོས་འབྱུང་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་གཅིག་ནི། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་གྲགས་ཆེ་བ་ཕལ་མོ་ཆེ་རྣམས་ཀྱི་ཆེས་སྔ་རོལ་དུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དཔེར་ན། ཡར་རྗེ་ཨོ་རྒྱན་གླིང་བས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ》དང《པདྨ་བཀའ་ཐང》གཞན《བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང》《རྒྱལ་རབས་གསལ་་་བའི་མེ་ལོང》《དེབ་ཐེར ་དམར་པོ》《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང》《བཀའ་གདམས་ཆོས་འབྱུང་ཆེན་མོ་མཁས་པའི་ཡིད་འཕྲོག》《དགའ་ལྡན་ཆོས་འབྱུང》《ཞལ་སྔ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང》《ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་རིན་ཆེན་བང་མཛོད》《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》དང་། ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པའི《ཆོས་འབྱུང་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར》སོགས་གོང་སྨྲས་བོད་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་ཆོས་འབྱུང་དང་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དག་གི་ཁུངས་གཏུགས་ས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་ད་ལྟའི་བར་དུ་ལོ་ངོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པས་ཡིག་རྙིང་སྔ་ཤོས་ཤིག་གོ ། ཁྱད་ཆོས་གཉིས་པ་ནི། སྐབས་དེར་བོད་དུ་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་སོགས་གྲུབ་མཐའ་མང་པོ་བྱུང་མེད་ལ། སྤྲུལ་སྐུ་འཚོལ་བའི་ལུགས་སྲོལ་ཡང་བྱུང་མེད་ཕྱིར་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་སྐྱོན་གྱིས་ལོ་རྒྱུས་བསླད་མེད་པ་གསལ་བོར་ཤེས་ཐུབ། ཁྱད་ཆོས་གསུམ་པ་ནི། ཁྲི་དར་མ་འུ་དམ་བཙན་གྱིས་ཆོས་བསྣུབས་པའི་རྗེས་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ཕྱོགས་སུ་གྱེས་ཚུལ་དང་། སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་བབ། མི་སྣ་གྲགས་ཆེན་སྐོར་ཞིག་གི་གདུང་རྒྱུད་ཇི་ལྟར་གྱེས་ཚུལ་སོགས་ཅུང་གསལ་བོར་བཀོད་ཡོད། གཞན་དུས་དེར་སྙན་ངག་མེ་ལོང་མ་བོད་དུ་མ་སྒྱུར་སྔོན་གྱི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་དང་སྙན་ངག་གི་ཉམས་འགྱུར་སོགས་ལའང་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །\nདཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྤྱི་ལོ1988ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n4.《དེབ་ཐེར་དམར་པོ》འདི་ནི་ཚལ་བ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེས(1309-1364)མཛད་ཅིང་། འདིར་ཁྱོན་བསྡོམས་པས་ལེའུ་ཉེར་དྲུག་གིས་གྲུབ་ཡོད་ཅིང་། བརྗོད་བྱའི་ཆ་ནས་ལེའུ་དང་པོ་ནས་གསུམ་པའི་བར་ཡུལ་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་མང་པོས་བཀུར་བའི་གདུང་རབས་དང་། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་རྣམ་ཐར། བཀའ་བསྡུ་མཛད་ཚུལ། བསྟན་པའི་གཏད་རབས། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་མདོར་བསྡུས་བཅས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འཁོད་ཡོད། བཞི་པ་ནས་དྲུག་པའི་བར་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ཀྲོའུ་རྒྱལ་རབས་ནས་ཐང་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་དང་། ཐང་བོད་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས། ལེང་རྒྱལ་རབས་ནས་སུང་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་བཅས་འཁོད་ཡོད། བདུན་པ་མི་ཉག་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བརྒྱད་པ་ཧོར་གྱི་རྒྱལ་རབས། དགུ་པ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས། བཅུ་པ་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་གནས་ཚུལ། བཅུ་གཅིག་པ་མངའ་རིས་རྒྱལ་རྒྱུད། བཅུ་གཉིས་ནས་བཅུ་བཞི་པའི་བར་ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་དང་དཔོན་རབས། བསྟན་པའི་གཏད་རབས་བཅས་བརྗོད་ཡོད། བཅོ་ལྔ་པ་པཎ་ཆེན་སྡོམ་བརྒྱུད་བྱུང་ཚུལ། བཅུ་དྲུག་ནས་བཅུ་དགུ་པའི་བར་དུ་བཀའ་གདམས་པའི་བྱུང་ཚུལ་སོགས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད། ཉི་ཤུ་པ་གསང་ཕུ་དགོན་པའི་གདན་རབས་ཡིན། ཉེར་གཅིག་ནས་ཉེར་ལྔའི་བར་དྭགས་པོ་དང་། ཀརྨ་པ། ཕག་གྲུ་པ། འབྲི་གུང་པ་། ཚལ་བ་བཅས་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བྱུང་ཚུལ་སོགས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད། ཉེར་དྲུག་པ་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཨོལ་ཇ་ཐུའི（ 元 泰 定)དུས་བོད་ཀྱི་གྲྭ་བ་རྣམས་ལ་གནང་བའི་བནྡེ་ཤེད་སྐྱེད་ཀྱི་འཇའ་ས་གནང་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་ཡོད། འདིའི་བརྗོད་བྱ་ནི་བོད་གཅིག་པུའི་ལོ་རྒྱུས་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་ཉེ་འབྲེལ་གྱི་རྒྱ་དཀར་ནག་དང་ཧོར་སོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་སུ་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་དུ་བོད་ཀྱི་ཉེ་འབྲེལ་གྱི་རྒྱ་ནག་གི་ཀྲོའུ་རྒྱལ་རབས་ནས་སུང་ལྷོ་མའི་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་བཅས་སྔོན་གྱི་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་སོགས་ནས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་རེད།\nསྔོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེབ་ཐེར་འདིར་མཐོང་ཆེན་གནང་གི་ཡོད་པ་མ་ཟད། འདིའི་ནང་དུ་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པའི་སྐུ་དུས《ཐང་ཧྲུའུ》ལས་བྱུང་བའི་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དུམ་བུ་ཞིག་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་དེ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་སྟེ་དེབ་ཐེར་དུ་དྲངས་ཡོད་པ་རེད། རྩོམ་པ་པོས་ཚལ་བ་ཁྲི་སྐོར་གྱི་ཁྲི་དཔོན་གྱི་འགན་བཞེས་དུས་ཡོན་གོང་མའི་རྒྱལ་སར་ཕེབས་ཏེ་ཡོན་གོང་མ་དང་དངོས་སུ་མཇལ་འཛོམས་བྱུང་སྟེ། མཆོན་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཡོད་ཕྱིར་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་གསལ་བོ་ཡོད་འདུག དུས་སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འབྲི་མཁན་ཚོས་བོད་ཡིག་གི་དཔྱད་གཞི་ཁོ་ན་གཞིར་བཟུང་ནས་བྲིས་པ་མིན་པར་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ལས་བྱུང་བའི་ཡིག་རིགས་དེ་དག་ལུང་དྲངས་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་དཔེར་ན། ཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མཁས་པ་འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་དང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་སོགས་ཀྱིས་དེབ་དམར་གྱི་སྒྱུར་ཡིག་དུམ་བུ་དེ་དག་དྲངས་ཡོད་པ་དང་ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་ཐད་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། འོན་ཀྱང་དེབ་ཐེར་དེ་དག་གི་ནང་དུ་བཀོད་པའི་དུམ་བུ་དེའི་ཚིག་མི་འདྲ་བའི་ཐོག ཐང་བོད་རྒྱལ་པོ་སོ་སོའི་སྲིད་ལོའི་ལོ་ཁམས་དང་ལོ་གྲངས་ཐད་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཁ་ཤས་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེ་མིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་གི་ཐད་ལའང་དོགས་གཞི་མང་པོ་འདུག རྒྱུ་མཚན་ནི་གཅིག་ནས་དེབ་དམར་མཁན་པོས་ཐང་ཡིག་གི་མ་ཕྱིའི་དོན་གྱི་གོ་བ་ལེན་སྟངས་སམ་སྔ་འགྱུར་ཐད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་། གཉིས་ནས་སྔོན་ཆད་དེབ་ཐེར་འདིའི་དཔེ་བཤུས་མ་ཡིག་ཁག་མང་པོ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་སྟབས་གནད་དོན་འདི་དག་བྱུང་བ་རེད། ཡིན་ཡང་སྤྱི་ལོ1981ལོའི་ཟླ10པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་པར་བསྐྲུན་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས་པའི་དེབ་དམར་འདི་ནི་མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གིས་མ་ཕྱི་མི་འདྲ་བ་བདུན་ལ་གཤིབ་སྡུར་མཛད་ཡོད་པ་མ་ཟད། མཇུག་ཏུ་མིང་ཚིག་གོ་དཀའ་བ་རྣམས་ལ་ཚིག་འགྲེལ་གནད་བསྡུས་ཤིག་ཀྱང་བཀོད་ཡོད་པས་བོད་དང་བོད་ཀྱི་ཉེ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ཚོར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་དཔྱད་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འཁུམས་སོ། །\nདཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྤྱི་ལོ1981ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n5.《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཆོས་འབྱུང་འདིའི་མཚན་ཡོངས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱུང་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་ཞེས་བྱ་ལ། དཔེ་ཆ་འདིའི་པར་ཤིང་ལྷོ་ཁ་ལྷོ་བྲག་ལྷ་ལུང་དགོན་དུ་ཡོད་པས་ལྷོ་བྲག་ཆོས་འབྱུང་ཞེས་ཀྱང་གྲགས། འདི་ནི་མཁས་པའི་དབང་བོ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་(1504-1566)མཛད་ཅིང་། ཁོང་གིས་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུར་ཉེ་བའི་འབད་བརྩོན་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཆེན་ཞིག་རེད། འདིར་ཁྱོན་བསྡོམས་པས་ལེའུ་བཅུ་གསུམ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་བརྗོད་ན་དང་པོར་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བསྟན་པ་དར་ཚུལ་དང་། ཤཱཀྱའི་རིགས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུད་དང་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་ཡོད། གཉིས་པར་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གདུལ་ཞིང་བོད་ཁམས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད། གསུམ་པར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་བརྗོད་ཡོད། བཞི་པར་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་སོགས་བརྗོད་ཡོད། ལྔ་པར་པཎྜི་ཏ་དང་ལོ་ཆེན་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བརྗོད་ཡོད། དྲུག་པར་གསང་སྔགས་རྙིང་མའི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར་བརྗོད་ཡོད། བདུན་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་བར་གཙོ་བོ་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་བྱུང་ཚུལ་དང་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་མཛད་རྣམ་བརྗོད་ཡོད། བཅུ་གཉིས་པར་གཙོ་བོ་ལི་ཡུལ་དང་། མི་ཉག ཧོར་རམ་སོག་པོ། རྒྱ་ནག་བཅས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་དར་ཚུལ་སོགས་བརྗོད་ཡོད། བཅུ་གསུམ་པར་རིག་གནས་བཅུའི་བྱུང་ཚུལ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བཅས་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད།\nརྩོམ་པ་པོ་ནི་མཁྱེན་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་ཤིང་རྣམ་དཔྱོད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། རྩོམ་པའི་ལས་ལ་ཧ་ཅང་མཁས་ཤིང་གཟབ་ནན་ཡིན་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་འདི་ནི་བརྗོད་བྱ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་ཁུངས་བཙུན་པ་དང་། མ་དག་པ་རྣམས་ཁུངས་སྐྱེལ་གཏན་ཁེལ། ཆད་ལུས་རྣམས་ཁ་གསབ་གང་ལེགས་བྱས་པའི་བརྩམས་ཆོས་གྲགས་ཆེན་ཞིག་རེད། ལྷག་པར་དུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་སྐོར་ལ་དཔྱད་གཞི་དང་སྒྲུབ་བྱེད་གང་མང་དྲངས་ནས་ཞིབ་དཔྱད་མཛད་ཡོད་པས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཆེ་ཆེར་མངོན་ཡོད། ཁོང་ནི་མཁས་པ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་ཆེས་སྔ་བར་གྲགས་པའི་བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་བྱས་ཏེ། བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་ཏུ་བསྡུར་ཅིང་། ད་ལྟ་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པའི་གསང་བ་ཡང་ཆུང་དང་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་སོགས་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་བསྡུས་ཡོད་པ་རེད། ཆོས་འབྱུང་འདིར་སྔོན་བྱོན་རྒྱལ་བློན་རྣམས་ཀྱི་མཛད་རྗེས་ཁོ་ན་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་པར་དུས་སྐབས་དེའི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་དང་དམག་དོན། ཁྲིམས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཆ་ཚང་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ་ཞིག་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད།\nལྷག་པར་དུ་གླེང་དགོས་པ་ཞིག་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་རྩོམ་པ་པོས་ལོ་རྒྱུས་དོན་རྐྱེན་དང་གནད་དོན་མང་བོའི་ལྟ་སྟངས་དང་དཔྱད་སྟངས་གང་མང་ཞིག་ཆོས་ལུགས་པའི་བསམ་བློ་ལས་འགོངས་ནས་ལོ་རྒྱུས་དོན་དངོས་ལ་འཛེམ་དོགས་ཅི་ཡང་མེད་པར་དབྱེ་ཞིབ་ནན་མོ་མཛད་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་དང་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་བྱོན་ཚུལ་སྐོར་ལ་བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་དང་མ་ཎི་བཀའ་འབུམ་གཉིས་ལས་རྒྱ་གར་ནས་བྱུང་བར་འདོད་པའི་ལྟ་བར་ལུང་དང་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་མང་པོ་དྲངས་ནས་བཀག་ཡོད་ཅིང་། ཁོང་ནི་ཕྱི་རབས་པའི་ཁྲོད་ལྟ་བ་དེར་དགག་ཕོད་མཁན་གྱི་མཁས་པ་དང་པོ་རེད། མདོར་ན། ཆོས་འབྱུང་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་ཕྱོགས་སོ་སོ་ན་ཡོད་དེ། ལོ་རྒྱུས་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དཔྱད་གཞིའི་ལུང་ཁུངས་དག་ཏུང་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དང་གཉིས་སུ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་སྟེར་བས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་འཇུག་མཁན་ཚོས་ཡིག་ཚང་འདིར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བར་སྙམ།\n6. 《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》དེབ་ཐེར་འདི་ནི་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས（1617-1682）མཛད་ཅིང་། ཁྱོན་བསྡོམས་པས་ས་བཅད་བདུན་གྱིས་གྲུབ་ཡོད། ས་བཅད་དང་པོར་དེབ་ཐེར་གྱི་མཚན་བྱང་དང་། མཆོད་བརྗོད། རྩོམ་པར་དམ་བཅའ་བ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་བརྗོད་ཡོད་ལ། ས་བཅད་གཉིས་པར་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་རྒྱལ་རབས་དང་། ཤྰཀྱའི་རྒྱལ་རབས། སྟོན་པའི་མཛད་འཕྲིན་སོགས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད། ས་བཅད་གསུམ་པར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐོར་ཏེ་བོད་ཁམས་ཀྱི་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་ཚུལ་དང་། རྒྱལ་ཕྲན་སིལ་མ་དང་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་ནས་བོད་སིལ་བུའི་སྐབས་བར་དུ་གོ་རིམ་བཞིན་ཅུང་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བརྗོད་ཡོད། ས་བཅད་བཞི་པར་རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་རབས་རགས་རིམ་ཞིག་བརྗོད་ཡོད། ས་བཅད་ལྔ་པར་ས་སྐྱ་པའི་རྒྱལ་རབས་དང་འབྲེལ་ཚལ་པ་དང་འབྲི་གུང་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་བརྗོད་ཡོད། ས་བཅད་དྲུག་པར་ཕག་གྲུའི་དུས་རབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་རིན་སྤུངས་པ་ནས་རིམ་བཞིན་དགེ་ལུགས་པའི་སྐོར་བཅས་བརྗོད་ཡོད། ས་བཅད་བདུན་པར་སོག་པོ་ཧོ་ཤོད་ཀྱི་གོ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་སྐོར་བཅས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད་པས་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་རྒྱ་ཆེ་ལ། ཆོས་སྲིད་གཉིས་ལས་སྲིད་ཕྱོགས་གཙོ་བོ་དང་། དུས་རབས་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ལས་ཕྱི་རབས་ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་མན་ཆད་གཙོ་བོར་བསྟན་ཅིང་། ས་སྐྱ་པ་དང་ཕག་གྲུ་པ་གཉིས་ཀྱི་འཕེལ་འགྲིབ་བམ་དར་རྒུད་སོགས་ཞིབ་མོར་བཀོད་ཡོད། དེབ་ཐེར་འདི་ཚིག་བཅད་ལྷུག་སྤེལ་མའི་སྒོ་ནས་མཛད་ཡོད་ཅིང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཉམས་འགྱུར་ལ་རྩོམ་རིག་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་མངོན་ཡོད་པ་རེད། རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་ཉིད་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདག་པོ་ཐོག་མ་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་རིག་གནས་ཐམས་ཅད་ལའང་ཤིན་ཏུ་མཁས་ཕྱིར་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་མང་པོས་དེབ་ཐེར་འདི་ཉིད་ཚད་ལྡན་དུ་བཟུང་སྟེ་ཁུངས་ལུང་གི་གཞི་བཅོལ་ས་བྱས་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་བྱ་དོན་དུ་གཉེར་མཁན་ཚོས་སྔ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་དང་མིག་མདུན་དུ་འཕྲད་པའི་དཀའ་གནད་སེལ་རྒྱུ། ལོ་རྒྱུས་ཤེས་བྱའི་ཉིང་བཅུད་བསྡུ་ལེན་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་གཏན་ཚིགས་ལུང་འདྲེན་གང་མང་དེབ་ཐེར་འདི་ནས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ཚོར་མཚོན་ན་མེད་ཐབས་བྲལ་བའི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ཅུང་རིན་ཐང་ལྡན་པ་ཞིག་རེད། ལྷག་པར་དུ་སྐབས་དེའི་ཆོས་སྲིད་གྲུབ་མཐའ་བར་གྱི་འགལ་བ་དང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་ཇི་ལྟར་བཙུགས་ཚུལ། བོད་སོག་བར་གྱི་འགལ་འབྲེལ་དང་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས། བོད་དང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཐད་རྩོམ་པ་པོས་དུས་སྐབས་དེའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་བརྒྱུད་ནས་མཛད་ཡོད་སྟབས་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ཤིན་ཏུ་ཆེ། དེང་སྐབས་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་འབྲེལ་བའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་དག་གིས་དེབ་ཐེར་འདི་ཉིད་གཙིགས་ཆེར་བཟུང་སྟེ་ལ་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སློབ་གཞི་དང་། ལ་ལས་རྩོམ་རིག་སློབ་དེབ་ཏུ་བརྩིས་ཏེ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ལྗགས་རྩོམ་འདི་ཉིད་ཀྱི་བརྗོད་བྱའི་དོན་ཅུང་རྒྱ་ཆེ་ཐོག་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཀྱང་སྙན་ངག་གི་ཉམས་འགྱུར་འབུམ་གྱིས་བཅིངས་པའི་བཅད་ལྷུག་སྤེལ་མའི་རྣམ་པ་ཡིན་གཤིས། བོད་ཡིག་གི་ཆུ་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་མེད་ན་ནི་དེབ་ཐེར་འདིའི་དོན་གྱི་སྙིང་བོ་གྲོལ་ཁག་པ་དང་ལོ་རྒྱུས་དོན་དངོས་ཤིག་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བརྗོད་ན་ནི་ཅུང་ཡིད་ཆེས་དཀའ་བ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ཡང་སྟེར་རོ། །\nདཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྤྱི་ལོ1990 ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n7.《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》འདིའི་མཚན་ཡོངས་ལ་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དཀར་པོ། ཞེས་བྱ་ཞིང་། འདི་ནི་མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ（1903-1951）ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་ཤིང་། ཕྱི་རབས་པ་ཚོས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྩ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་རྩི་བཞིན་ཡོད། བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ནས་མང་སྲོང་མང་བཙན་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད་ཅིང་། ལོ་རྒྱུས་འདི་རྩོམ་སྐབས་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་རྩོམ་འཕྲོ་སྐྱོང་མ་ཐུབ་པར་ལུས་པས་ཆ་མི་ཚང་མོད། འོན་ཀྱང་དགེ་ཆོས་ནི་རྒྱལ་ཁམས་འགྲིམས་པའི་ཐོས་རྒྱ་དང་མཐོང་རྒྱ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དང་དབྱིན་ཇི་སོགས་སྐད་ཡིག་ཀྱང་མང་པོ་མཁྱེན་པས་རྩོམ་ཚུལ་སོགས་མཁས་པ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མིན་པའི་ཆ་མང་བོ་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་གིས་ལོ་རྒྱུས་འདིར་ཆེད་དུ་དམིགས་ནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་སོགས་ནས་ལི་ཡུལ་དང་། ཏུང་ཧོང་གཏེར་ཡིག་སོགས་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱུ་ཆ་འཚོལ་བསྡུ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་ཡིག་ཆ་དང་ལྷག་པར་དུ་བོད་ཀྱི་གནའ་ཤུལ་དང་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་ཆོས་སྲིད་གཉིས་སོ་སོར་གསལ་བོར་བཀར་ནས་སྲིད་ལུགས་གཙོ་བོར་བཟུང་སྟེ་བརྗོད་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ནི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའ་ལ་ཕྱོགས་ཞེན་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར་ས་དགེ་བཀའ་རྙིང་གང་ལའང་ཕྱོགས་རིས་མེད་པར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཏམ་མང་པོ་དྲང་པོར་བརྗོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་མང་བོར་ཞིབ་འཇུག་དང་བླང་དོར་གང་ལེགས་བགྱིས་ཏེ་སྔོན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་དང་དེབ་ཐེར་སོགས་ཀྱི་ལྷ་སྒྲུང་ལྟ་བུའི་རྩོམ་ཚུལ་ལས་བརྒལ་ནས་དངོས་གཙོའི་ལྟ་བ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་གུང་བསྒྲིགས་ནས་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་དུ་བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཁྲུངས་འདས་ལོ་ཚིགས་དང་སྲིད་བསྐྱངས་ལོ་ཚིགས། ཁོང་རྣམ་པའི་མཛད་རྗེས་དང་དེ་དག་གིས་བོད་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ཐོན་པའི་ནུས་པ་སོགས་གནད་དོན་མང་བོ་ཞིག་ལ་ཡིག་རིགས་མང་བོ་གཤིབ་སྡུར་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་ཡོད། གཞན་ཡང་དུས་སྐབས་དེའི་རྒྱ་དཀར་ནག་དང་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་རིག་གནས་ཐད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་བོད་རང་གི་ཆབ་དཔལ་རིག་གསུམ་དང་། ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་སོགས་ལ་རྒྱས་བཤད་མཛད་ཡོད་པས་ཕྱི་རབས་པ་རྣམས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གི་རིན་ཐང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་སོགས་རྩོམ་པར་འཇུག་པའི་རིགས་ལམ་དང་ཐབས་ཤེས་ལ་ཟུར་བལྟའི་རིན་ཐང་ཡང་མང་དུ་ཡོད་དོ།།\nདཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྤྱི་ལོ2005 ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n8.《ཞང་བོད་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སེའི་འོད》ཅེས་པ་འདི་ནི་ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ནམ་མཁའི་ནོར་བུ（19 38-）ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་བསྐལ་བ་ཡ་ཐོག་སྐབས་ཀྱི་ཞང་ཞུང་དང་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སྐོར་བརྗོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་རེད། འདིའི་ནང་གཙོ་བོ་ཞང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དུས་རིམ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་དུ་ཕྱེས་ཏེ་དུས་རིམ་སོ་སོའི་བྱུང་རབས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་བསྡུས་འཚམས་པ་ཞིག་ཞིབ་གསལ་གྱི་སྒོ་ནས་རིམ་པ་བཞིན་བཀོད་ཡོད་པ་རེད། གཞུང་དེའི་ལེའུ་དང་པོའི་ནང་དུ་དུས་རིམ་གོང་མ་ཞང་ཞུང་གི་མི་རབས་དང་མི་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བའི་བྱུང་ཚུལ་དང་རྩ་བའི་རུས་ཆེན་བཞི་དང་མིའུ་གདུང་དྲུག་གི་བྱུང་ཚུལ། ཞང་ཞུང་གི་རུས་ཚན་དང་བོན་རབས། གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེས་བོན་གྱི་བསྟན་པ་སྤེལ་ཚུལ་དང་། ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་རབས་དང་ཤེས་རིག་བྱུང་ཚུལ་བཅས་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་བཀོད་ཡོད་པ་རེད། ལེའུ་གཉིས་པའི་ནང་དུས་རིམ་བར་མའི་བོད་ཀྱི་མི་རབས་དང་རུས་ཆེན་བཞིའི་བྱུང་ཚུལ་དང་བོན་རབས་བྱུང་ཚུལ། དེ་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་བྱུང་ཚུལ་དང་བོད་རྒྱལ་སྐུ་མཁར་གྱི་སྐོར་བཅས་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བཀོད་ཡོད། ལེའུ་གསུམ་པའི་ནང་དུས་རིམ་འོག་མའི་ཞང་བོད་གཅིག་གྱུར་གྱི་སྐབས་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཏེ་ཡ་ཐོག་བོད་ཀྱི་མི་རབས་ལ་ངོས་འཛིན་ཚུལ་དང་། ཡ་ཐོག་བོད་ཀྱི་བོན་རབས་ལ་ངོས་འཛིན་ཚུལ། ཡ་ཐོག་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལ་ངོས་འཛིན་ཚུལ། ཡ་ཐོག་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་ངོས་འཛིན་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ལུང་དང་རིགས་པས་ལེགས་པར་དཔྱད་དེ་གོ་རིམ་བཞིན་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འབྱུང་སོགས་སུ་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པ་གང་མང་ཞིག་མཆིས་མོད། འོན་ཀྱང་འདིར་ཞང་ཞུང་དང་བོད་གཉིས་ཀྱི་བྱུང་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཡ་ཐོག་རིང་མོར་གཏུགས་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་དུ་ཞང་ཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་རྒྱས་ཤིག་ད་ལྟའི་བར་དུ་མཐོང་རྒྱུ་ཧ་ཅང་ཉུང་བ་དང་། རྩོམ་པ་པོས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡིག་རིགས་མང་བོའི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་འཚོལ་བསྡུ་བྱས་པ་དང་དེར་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་གསར་བ་སྤྱད་ནས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ཡིན་པས་རིག་གཞུང་གི་རིན་ཐང་དང་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་མི་དམན་པ་ཞིག་ཡོད་དོ། །\nདཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྤྱི་ལོ1996ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\n9.《ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྐོར་བཤད་པ》འདི་ནི་མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་མཆོག་གིས（1927-1997）མཛད་པ་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་ལོ་མང་བོའི་རིང་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དང་ཆོས་འབྱུང་། གདུང་རབས། ཡིག་ཚང་། རྣམ་ཐར་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་ནན་ཏན་གནང་སྟེ་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ལ་བློ་གཟུ་བོར་གནས་པའི་སྒོ་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་དཔྱད་འཇོག་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཐོག་མའང་རེད། ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གཞན་ལ་མེད་པའི་ལམ་ལུགས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན་སྟབས་ད་ལྟ་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་གི་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་བརྩིས་ཏེ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད། འདི་ནི་རྩོམ་པ་པོས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་པ་མིན་པར་དངོས་གཙོ་རྩོད་སྒྲུབ་སྨྲ་བ་དང་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་གཞིར་བཟུང་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་གྱི་དུས་སྐབས་སོ་སོའི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་དང་། ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཅས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཡོད་ཅིང་། ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་བར་གྱི་འཕེལ་རྒྱུས། མཇུག་མཐའི་ཉམས་རྒུད་བཅས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་པས་ནང་དོན་ཅུང་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་གཏིང་ཟབ་པ་རེད། བརྗོད་བྱའི་ཐད་ནས་ཐོག་མར་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ལམ་ལུགས་མ་བྱུང་གོང་གི་ཆོས་སྲིད་ཐ་དད་ཡིན་པའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་ཆོས་ལུགས་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད་སོགས་བརྗོད་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་བོད་དུ་མ་དར་བའི་སྔོན་གྱི་བོན་དང་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་ཚུལ་དང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཐོག་མར་བོད་དུ་དར་བའི་དུས་ཀྱི་སྲིད་འབྱོར་གྱི་གནས་ཚུལ། བན་བོན་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད། རབ་བྱུང་བ་དང་རྙིང་མའི་གྲུབ་མཐའ་ཐོག་མར་བྱུང་ཚུལ། རབ་བྱུང་བ་སྐོར་ཞིག་རིམ་བཞིན་དགོན་པ་དང་གཞིས་ཀ་སོགས་ཀྱི་བདག་པོ་སྟེ་དབང་སྒྱུར་པར་གྱུར་ཚུལ། ཁྲི་དར་མས་བསྟན་པ་བསྣུབས་ཚུལ་དང་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན། སྐབས་དེའི་བོད་དང་རྒྱལ་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ། བོད་སིལ་བུའི་དུས་སྐབས་སུ་བསྟན་པའི་མེ་རོ་སླར་གསོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སོགས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད། རིམ་པ་གཉིས་པར་ས་སྐྱ་པ་དང་ཕག་གྲུ་པ། རིན་སྤུངས་པ། གཙང་པ་བཅས་ཀྱིས་སྲིད་དབང་བཟུང་དུས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འགལ་རྩོད། གུ་ཤྲི་བསྟན་འཛིན་གྱིས་གཙང་པ་རྒྱལ་པོ་མེད་པར་བཏང་སྟེ་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་དང་། དབང་སྒྱུར་གྲལ་རིམ་ནང་ཁུལ་གྱི་འཐབ་རྩོད་དང་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དར་རྒུད། ཕྱིའི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་བོད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱས་ཤིང་བོད་ཀྱི་མཐོ་རིམ་དཔོན་རིགས་ཁ་ཤས་ཀྱིས་མེས་རྒྱལ་དང་ཁ་བྲལ་བའི་བྱ་སྤྱོད་བྱུང་ཞིང་མཐར་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ལམ་ལུགས་རྩ་ནས་མེད་པར་བཏང་བའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་ཚུལ་སོགས་གཙོ་བོར་བརྗོད་ཡོད་ཕྱིར་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བྱུང་འཕེལ་དང་ཉམས་རྒུད། དེའི་ཁྱད་ཆོས་སོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་ཟུར་ལྟ་དང་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ཤིན་ཏུ་ཆེའོ། །\nདཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོར་དཔར།\n10.《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་གཏམ》འདི་ནི་རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པས（1957-）བརྩམསཤིང་། ཁོང་གིས་ལོ་མང་བོའི་རིང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་བརྩམས་པའི་བོད་ཀྱི་བསྐལ་བ་ཡ་ཐོག་གི་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནས་ཉེ་རབས་བོད་ཞི་བས་བཅིངས་གྲོལ་བྱས་ཚུན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆ་ཚང་ཞིག་རང་རེའི་སྔོན་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གཞུང་སྤྱི་ཁོག་ལྟར། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་དང་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བྱུང་བ་གཞུང་རྟར་བྱས་ཤིང་། གཞན་རིགས་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་གིས་ཟུར་བརྒྱན་ཏེ་གསར་རྩོམ་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྤྱི་དོན་ཞིག་ཡིན་ལ། ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་སྔོན་འགྲོ་ས་བཅད་དང་པོ་བྱས་ཤིང་། རིམ་བཞིན་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། བོད་ཆེན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། བོད་སིལ་བུའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས། དཔལ་ཕག་མོ་གྲུ་བའི་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བཤད་པ་དང་། དེའི་ནང་དུ་རིན་སྤུངས་པ་དང་གཙང་པ་རྒྱལ་པོའི་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བཅས་ཡོངས་སུ་ས་བཅད་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན། ནང་གསེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བོད་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཆགས་ནས་མིའི་འགྲོ་བ་བྱུང་ཚུལ་དང་། བོད་གདོད་མའི་དུས་ཀྱི་གནས་ཚུལ། སྔོན་བྱོན་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྐབས་དེའི་རྒྱལ་ཕྲན་སུམ་པ་དང་འ་ཞ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་དང་། བོད་སིལ་བུའི་སྐབས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ནུབ་དང་དབུས་གཙང་མངའ་རིས་དང་། མདོ་སྨད་སོགས་སུ་བྱོན་པའི་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་གྱེས་ཚུལ་དང་། ཞར་བྱུང་དུ་གླིང་ཚང་དཔོན་པོ་དང་མི་ཉག་རྒྱལ་རབས་སྐོར་དང་། ས་སྐྱ་བའི་དུས་ཀྱི་ཧོར་དང་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་གཏུག་དང་ས་པཎ་ཁུ་དབོན་གྱི་མཛད་རྗེས། ཕག་གྲུ་བ་དང་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་དབུས་གཙང་དང་མདོ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གླེང་བ་དང་། གཞན་དུས་སྐབས་དེའི་བོད་སོག་མཆོད་ཡོན་འབྲེལ་བ་སོགས་རེ་རེ་བཞིན་ཅུང་ཞིབ་གསལ་གྱི་སྒོ་ནས་བྲིས་ཡོད་པ་ནི་དེབ་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་ངེས། དེབ་འདི་ནི་ཚིག་ཉུང་ཞིང་དོན་འདུས་པ་དང་རྒྱས་བསྡུས་འཚམས་ཤིང་གོ་རིམ་ལྡན་པ་མ་ཟད། ཡིག་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ཏེ་བོད་ཡིག་ནང་ཁ་མི་གསལ་བ་དང་ཆ་མི་ཚང་བ་རྣམས་ཁ་སྐོང་གི་ཚུལ་དུ་བྲིས་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་དུ་སྔོན་གྱི་དབུས་གཙང་གི་ཆོས་སྲིད་ལོ་རྒྱུས་རྐྱང་རྐྱང་འབྲི་བའི་སྲོལ་ལས་བརྒལ་ཏེ་བོད་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་དང་། ཡུལ་དེ་དག་ཏུ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་ཕྲན། ཉེ་འདབས་བོད་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་པའི་མི་རིགས་གཞན་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ས་གནས་ཁག་ཅིག་གི་ལོ་རྒྱུས་བཅས་ཁ་གསབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བྲིས་ཡོད་པ་ནི་དེབ་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཏུ་འཁུམས་ཤིང་། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཐད་ནས་ཚིག་རྒྱན་དང་མངོན་བརྗོད། བརྡ་རྙིང་སོགས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་པར་གོ་སླ་ཞིང་སློབ་བདེ་པས་ད་ལྟ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་མང་པོ་ཞིག་གིས་སློབ་དེབ་ཏུ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་འཇུག་མཁན་རྣམས་ལ་སྦྱང་བྱའི་ཟུར་ལྟ་དང་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ཡང་མི་དམན་པ་ཞིག་ཡོད་དོ། །\nདཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྤྱི་ལོ2015ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན།\nའགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱི་《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》 བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989 ལོར་དཔར།\nསི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985 ལོར་དཔར།\n3.ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1986ལོར་དཔར།\n4. བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱི་《 མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 1982ལོར་དཔར།\n5. གྱི་ལུང་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་དང་གྱི་ལུང་ཐུགས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱི་《བོད་མི་བུ་གདོང་དྲུག་གི་རུས་མཛོད་མེ་ཏོག་སྐྱེད་ཚལ》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང །1992ལོར་དཔར།\n6.གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་གྱི་《 བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆའི་ཚིག་དོན་ཀུན་ཁྲོལ》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2001ལོར་དཔར།\n7. སྡེ་རོང་ཚེ་རིང་དོན་གྲུབ་ཀྱི་《 བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་བཀྲ་ཤིས་གཏེར་བུམ》 རྒྱ་ཡིག བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2001 ལོར་དཔར།\n8. ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང་ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན་གཉིས་ཀྱི་《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ》 བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990 ལོར་དཔར།\n9. དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་《 བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་དགའི་མེ་ལོང》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོར་དཔར།\n10.འཇམ་དབྱངས་དར་རྒྱས་ཀྱིས་བསྒྱུར་པའི 《རྒྱའི་ཡིག་ཚང་དུ་འཁོད་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2013ལོར་དཔར།\n11. 陈庆英.高淑芬主编: 《西藏通史》中州古籍出版社2003年版。\n12. 编写组: 《西藏简史》西藏人民出版社1985年版。


BabelStone : Unicode Test Pages : Tibetan\nThis page comprises several short Tibetan texts encoded in Unicode, that are intended to be used asatest for Unicode fonts that support the Tibetan block. In order to view the Tibetan text you must have an appropriate Unicode Tibetan font installed. Furthermore, proper rendering of Tibetan stacks may only occur if your operating system actively supports the Tibetan script. Microsoft Vista includesaTibetan font (Microsoft Himalaya) and provides rendering support for Tibetan by means of its Uniscribe complex script rendering engine (USP10.dll).\nMicrosoft Himalaya (included with Microsoft Vista)\nXenoType Tibetan New\nOther : (e.g. "My Tibetan Font")\nSample Text : བོད་སྐད །\nThese areafew sample Tibetan songs and poems dating from the 7th through 17th centuries. They are written in pure Tibetan, and do not contain any complex Sanskrit stacks or unusual characters.\nThe poems are all transcribed from Shaoshu Minzu Shige Gelü 少数民族诗歌格律 (Lhasa : Xizang Renmin Chubanshe 西藏人民出版社, 1986) chapters2and 3.\nSong for Princess Wenchang\nThis song was composed byaminister of King Srong-brtsan-sgam-po སྲོང་བཙན་སྒམ་པ (c.609-649) in about 641, and sung to the king's Chinese bride-to-be, Princess Wenchang of the Tang court. The song isaeulogy to King Srong-brtsan-sgam-po and his Tibetan kingdom.\nPoem by Mi-la Ras-pa\nThis is fragment ofapoem describingasnowstorm by the famous Tibetan poet, Mi-la Ras-pa མི་ལ་རས་པ (1040-1123).\nPoem by the Fifth Dalai Lama\nThis poem was written by the fifth Dalai Lama Ngag-dbang Blo-bzang rGya-mtsho ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ (1617-1682).\nThis is the Tibetan translation of the Heart Sutra (Mahāprajñapāramitā Hṛdaya Sūtra) made by Vimalamitra and Rin-chen sde རིན་ཆེན་སྡེ.\nAlthough it containsafew characters used for Sanskrit transliteration, such as the a-chung vowel lengthener and the anusvara, there are no complex Sanskrit stacks.\nའདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་གཅིག་དུ་བཞུགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟབ་མོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་བཞུགས་སོ༎\nརིགས་ཀྱི་བུ་གང་ལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་འདོད་པ་དེས་ཅི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ༎\nགཟུགས་སྟོང་པར། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ། གཟུགས་ལས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ༎\nཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། མཚན་མ་མེད་པ། མ་སྐྱེས་པ། མ་འགགས་པ། དྲི་མ་དང་བྲལ་པ་མེད་པ། བྲི་བ་མེད་པ། གང་བ་མེད་པའོ༎\nཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད། ཚོར་བ་མེད། འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་བྱེད་མེད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད། མིག་མེད། རྣ་བ་མེད། སྣ་མེད། ལྕེ་མེད། ལུས་མེད། ཡིད་མེད། གཟུགས་མེད། སྒྲ་མེད། དྲི་མེད། རོ་མེད། རེག་བྱ་མེད། ཆོས་མེད་དོ༎ མིག་གི་ཁམས་མེད་པ་ནས་རྒ་ཤི་མེད། རྒ་ཤི་ཟད་པའི་བར་དུ་ཡང་མེད་དོ༎\nདེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། ཀུན་འབྱུང་བ་དང༌། འགོག་པ་དང༌། ལམ་མེད། ཡེ་ཤེས་མེད། ཐོབ་པ་མེད། མ་ཐོབ་པ་ཡང་མེད་དོ༎ ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་བས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐོབ་པ་མེད་པའ་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཏེ། སེམས་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་ཅིང༌། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་ཆེན་པོའི་མཐར་ཕྱིན་ནོ༎\nདེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས། རིག་པ་ཆེན་པོའི་སྔགས། བླ་ན་མེད་པའི་སྔགས། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྔགས། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྔགས། མི་བརྫུན་པས་ན་བདེན་པར་ཤེས་པར་བྱེ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་སྨྲས་པ། ཏ་དཡ་ཐཱ། ཨོཾ་ག་ཏེ་ག་ཏེ་པཱ་ར་ག་ཏེ། པཱ་ར་སཾ་ག་ཏེ། བོ་དྷི་སྭཱ་ཧཱ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ༎\nདེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་ལེགས་སོ་ཤེས་བྱ་བ་བྱིན་ནས། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ༎\nརིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་དེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཛེས་སུ་ཡི་རང་ངོ༌༎\nབཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྦྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དང༌། ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་དེ་དང༌། ལྷ་དང༌། མི་དང༌། ལྷ་མ་ཡིན་དང༌། དྲི་ཟར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡི་རངས་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ༎\nA Wind Horse Prayer Flag\nThis is an example ofaWind Horse prayer flag. These are very common, and can be recognised by presence ofaWind Horse (རླུང་རྟ) in the centre, and the names or pictures of the four guardian animals (tiger, lion, garuda and dragon) at the four corners. This example additionally has the names of the twelve animals of the zodiac running down the left side.\nFor further examples of Tibetan woodblock prints see my Tibetan Prints page, or takealook at Nik Douglas's excellent Tibetan Tantric Charms & Amulets (New York: Dover, 1978).\nAs is typical with such prayer flags, the text comprises various mantras and invocations with complex Sanskrit stacks and unusual characters, in this example including two shorthand contractions on the last line.\nImage of the Prayer Flag\nDimensions : 18.6 x 15.3 cm.\nProvenance : Lhasa, 1986.\nUnicode Transcription of the Text\nAt the four corners are the names of the four guardian animals :\nRunning down the left side are the names of the twelve animals of the zodiac :\nThe Universal Declaration of Human Rights (Precomposed Tibetan)\nThe following is the Tibetan translation of the Universal Declaration of Human Rights, but encoded using the PRC's standard for precomposed Tibetan. This standard usesasubset of the characters in the Tibetan block <0F00..0FFF> (all characters other than the subjoined consonants, vowel signs and other combining marks), together with precomposed stacks comprising one or more consonants with zero or more vowel signs. The most common 1,536 Tibetan stacks are encoded in the PUA on the BMP at <F300..F8FF>, and are known as Set A (藏文编码字符集扩充集A). Set B covering less common stacks is not yet fully defined, and will occupy part of the Supplementary Private Use Area-A on Plane 15. Tibetan written using this standard comprisesamixture of standard Tibetan letters, symbols and punctuation marks from the Tibetan block and precomposed complex stacks encoded in the PUA.\nBe warned that with most Unicode Tibetan fonts the following document will be mostly illegible, but Chris Fynn's Jomolhari font supports both standard and precomposed Tibetan, and will render the document correctly.\n༈ འ་བ་་མ་ཚང་ཁག་་ནང་་ངས་ལ་རང་བན་ད་ནས་ད་པ་་མངས་དང་འ་མཉམ། ས་ང་འག་་་ང་བ་བ་ཐང་བཅས་་གནད་ན་གས པར་ད་པ་། འཛམ་ང་ནང་་རང་དབང་དང༌། ང་བན། ་བ་བཅས་་ང་ག་་བ་ན།\nའ་བ་་བ་ཐང་ལ་ང་ང་ད་གད་དང༌། དམའ་འབས་ས་པ་ལ་བན་ནས་་་ད་ངས་ག་ང་ད་པ་། ་་་གས་་བསམ་ལ་བཟང་་དང་་མན་པ་གནས་ལ་ག་ང་བ་ད།འ་བ་་གས་ལ་གཏམ་བད་དང༌། དད་ས་་རང་དབང་ང་བ། དས་མ་བ་པ་རང་དབང་བཅས་ལ་ངས་་ད་ག་པ་འཛམ་ང་ག་འང་ཐབས་་་ར་བཏང་་མང་ངས་་་འད་་ས་ག་་ས་པ་་བ་ངས་་གས་པ་ན།\n་་དག་ས་་ག་ཐབས་ཟད་ས་ན་པས་བཙན་དབང་དང༌། གཉའ་གན་ལ་་ལ་ར་ལངས་ད་པ་མཐའ་མ་་ཐབས་ལག་བར་་དས་པ་ག་ད་ན། ་་མས་གས་ང་འན་་་ནས་འ་བ་་བ་ཐང་ལ་ང་བ་ད་པ་་རང་གལ་གནད་་བ་ན།\nམཉམ་ལ་ལ་གས་་་མང་མས་་རང་དབང་་་ག་ནས་ག་ག་་ག་་རང་དབང་དང༌། འ་བ་་བ་ཐང༌། འ་བ་་་མངས་དང་ས་མངས། ་་འ་མཉམ་བཅས་ལ་་ས་གངས་འལ་ས་་གས་ཡར་ས་ང་ལ་ལ་ས་གས་འན་པ་དང༌། འ་བ་གནས་ཚད་གས་་གང་ར་མས་ཐགགཙང་མར་བཅད་ད།\nའས་་ལ་ཁབ་ས་མཉམ་ལ་ལ་གས་དང་མཉམ་མན་་ག་ནས་འ་བ་བ་ཐང་དང༌། ག་་རང་དབང་ལ་་ངས་ནས་ས་བར་དང་བ་འག་གས ་ད་པ་ལས་ན་་དག་ང་་རང་ད་ནས་ལག་ན་གས་པར་བར་་ཁས་ན་ས་ད།\nང་གསལ་བ་ཐང་དང༌། རང་དབང་འ་མས་ཚང་མས་ས་པར་ད་པ་་། ཁས་ན་ས་པ་ན་ང་ལག་ན་མལ་ན་བར་བ་ཐབས་ལ་གལ་གནད་་ས་ག་ན༎\n་མང་ཐམས་ཅད་དང༌། ལ་ཁབ་ཐམས་ཅད་་ན་་ངས་བ་གསལ་བགས་འ་བ་་བ་ཐང་འ་དག་ན་་ག་ད་་ར་ངས་་འབ་པར་ད་པ་མཐའ་ན་ང་་་་་་་དང༌། ་གས་་་ཚན་་་ནས་གསལ་བགས་འ་ན་ད་ལ་བན་ར་ན་་བང་་ང་འད་དང༌། བ་ན་ལ་བན་ནས་བ་ཐང་དང༌། རང་དབང་འ་དག་ལ་བ་བར་་ར་ད་པ་དང་འལ་ལ་ཁབ་ཁག་དང༌། ལ་་ག་་་གནས་ཚད་ང་མར་གང་བ་དང༌། ་དག་ངས་་བ་པ་དང༌། ས་གས་དང་བ་བར་དས་་འང་ཐབས་་འས་་ལ་ཁབ་ཁག་་་མང་་དང༌། ང་་མས་དབང་ག་་ད་པ་མངའ་ལ་་་མང་བཅས་ཚང་མས་འ་ན་ལག་ན་བར་ར་འབད་བན་ད་དས་པ་ན།\nའ་བ་་གས་ད་ངས་ལ་ས་ཙམ་ད་ནས་་མངས་དང༌། བ་ཐང་རང་དབང་འ་མཉམ་་ད་ལ། ང་ར་རང་ང་་་ལ་དང་བསམ་ལ་བཟང་་འན་པ་ས་བབས་ང་ད། ་བན་ཕན་ན་གག་ས་གག་ལ་་ན་་འ་ས་འན་པ་་ད་ང་ལག་ན་བར་དས་པ་ན༎\n་་་ར་གསལ་བགས་འ་ནང་བད་པ་བ་ཐང་དང་རང་དབང་། ་གས་དང། ཤ་མག། ་། ད་ག། ས་གས། ད་ན་བཅས་སམ། འད་ལ་གཞནདག་དང༌། ལ་ཁབ་དང་་གས་་འང་ངས་། མཁར་དབང༌། གས་ད། ་ན་གནས་ལ་འ་གས་གང་ཡང་ང་བར་ད་འད་ད པ་བ་དབང་ད༎\nད་ང་ལ་ཁབ་བམ། ས་གནས་གང་ག་རང་བཙན་ན་པ་དང༌། ་གས་ག་་གནས་པ། རང་གང་རང་ང་མ་ན་པ། གཞན་དག་བདག་དབང་ཚད་འན་ད་པ་བཅས་་ར་ཡང་་དག་་་་གང་ག་ད་ན་དང། མས་དབང། ལ་་གནས་ངས་བཅས་་ག་་ད་པར་ད་བ་ན༎\n་་་ར་ག་འ་བ་དང༌། རང་དབང་ལ་ད་པ། ས་་བ་ང་བཅས་་བ་ཐང་ད༎\n་ན་ང་་གག་དང༌། ན་གག་་བལ་བ་དང༌། ་གག་དང་ན་གག་་ང་བཅས་་གས་མས་ལག་ན་་ག་པ་བཀགབ མས་ས་ད༎\n་ན་ང་མནར་གད་གང་བ་དང༌། ཡང་ང་་ལ་ང་་ད་ལས་འདས་པའམ། མ་རབས་་ད་ལ་བཅས་། ག་ས་ཅན་་་ད་འན་པ་གས་་ག།\n་་ཐམས་ཅད་མས་་མན་སར་འ་མཉམ་ན་པ་དང༌། མས་་ག་ནས་ད་འད་ད་པར་འ་མཉམ་་བ་གར་ང་བ་དད་དས་པ་བ་དབང་ད། ཚང་མས་གསལ་བགས་་ང་ན་འ་ལས་འགལ་བ་ད་འད་་གནས་ལ་ལ་་ལ་གང་ཡང་ད་པ་དང༌། འ་་་ད་འད་་ངན་འལ་ལའང་་ལ་གང་ཡང་ད་པ་བཅས་ལ་བ་གར་ད་དས་པ་བ་དབང་འ་མཉམ་་ད༎\n་་་ར་་མས་སམ། མས་་ག་ནས་ད་པ་ག་་བ་ཐང་མས་དང༌། གས་འགལ་་་ད་གས་ང་་ལ་ཁབ་་མས་ཁང་ཚད་ན་ག་ནས་ཕན་ས་ན་པ་ན་གསབ་ང་དས་་བ་ཐང་ད༎\n་ན་ཡང་བཙན་གས་ས་འན་བང་དང༌། ་དམ། ཡང་ན་ར་འད་ད་པ་བཅས་་མནར་གད་ང་་བག་་ག།\n་་་ར་རང་དབང་ན་ལ་ང་གས་་བ་མས་ཁང་ག་ནས་གང་ལ་གཞན་ས་མས་འགལ་ས་ན་གང་ཡང་བགས་པ་་དང༌། གང་་བ་ཐང་དང་ས་འགན་ར་ཐག་གད་ད་པ། ་ཡང་གས་ང་ལ་ངན་ས་གསལ་ས་བ་པ་བ་དས་བཅས་་བ་དབང་འ་མཉམ་་ད༎\n་ན་ཡང་་ངན་ལག་ན་བར་བ་ས་བས་་ལ་ཁབ བམ། ལ་་མས་གས་ག་མ་གསལ་བ་འགལ་ས་སམ། ཡང་ན་་ད་གང་ཡང་ང་བ་ག་། ང་་མས་འགལ་ན་ར་མགཏ ོགས་པ་མས་འགལ་་གནས་ལ་་འ་ག་ང་ང་ས་ཅན་་ས་འན་ད་པ་ཁར། ་འལ་མས་འགལ་་་ངན་ལག་ན་བར་བ་བས་ར་ས་ཆད་་བཏང་་ལས་་་གང་བ་གས་ང་་ག །\n་ན་ང་དབང་ད་ས་ར་ན་དང༌། ནང་ཚང༌། ཁངམ། ག་འལ་འལ་གགས་བཅས་ལ་་ས་་ག་པ་དང༌། ག་མངས་དང་ང་ན་ལ་གད་ན་གཏང་བ་གས་ང་་ག །་་་ར་་འ་་ས་སམ། གད་ན་ང་གས་ལ་མས་ག་ནས་བན་བ་ད་པ་བ་ཐང་ད༎\nབ་ཐང་འ་ལ་བན་ནས་ད་ན་མ་ན་པ་མས་འགལ་ལམ། མཉམ་ལ་ལ་གས་་་ནདང༌། བབ་་གས་འགལ་་་ད་ལས་དས་་ང་བ་ད་ག་གས་་གགས་་ག །\n་གང་ས་གང་ག་་ལ་ཁབ་བ་ཐང་བཙན་ད་ས་འག་པ་དང༌། ཡང་ན་་ལ་ཁབ་བ་བར་་བ་ཐང་བཀག་འག་དཔ་གས་་ག །\n་་་་ན་ད་ན་པ་མས་ལ་གས་ས་དང༌། ལ་ཁབ། ས་གས་བཅས་་ཚད་འག་གང་ཡང་ད་པར་ཆང་ས་ག་པ་དང༌། མ་ཚང་འགས་པ་བ་ཐང་ད། ང་ར་ཆང་ས་ར་དང༌། བཟའ་ཚང་ད་པ་ང༌། ཁ་ལ་་འ་བས་བཅས་་འ་མཉམ་་བཐང་ད་པ་བ་དབང་ད།\nམ་ཚང་་རང་བན་་ག་་ན་པ་་ཚན་གག་ལ་་གས་པ་ག་ན་ང༌། ་ལ་གས་་དང༌། ལ་ཁབ་གང་ནས་ང་བ་ད་དས་་བ་དབང་ད༎\n་ན་ཡང་ང་བསམ་་དང༌། དད་ས། ས་གས་བཅས་ལ་རང་དབང་་བ་ཐང་ད། བ་ཐང་་ནང་ས་གས་སམ། དད་ས་བར་ག་པ་དང༌། རང་ད་ར་ང་ངམ། གཞན་དགམཉམ་ལ་དང་་ངས་སམ། ཡང་ན་ར་ཁག་བཅས་ནས་ས་དང་དད་ས་བ་ན་ད་པ་དང༌། ཉམས་་ན་པ། ས་་ད་པ། ལ་མས་ང་བ་བཅས་མན་གསལ་་ལག་ན་ག་པ་རང་དབང་བཅས་ང་ད་ད༎\n་་་ར་བསམ་་གང་བ་དང༌། བསམ་ལ་ཐད་བད་་རངདབང་ལ་ད་པ་བ་ཐང་ད། བ་ཐང་་ནང་གཞན་ས་་ས་ལ་བ་མ་བསམ་གང་བ་དང༌། ས་མཚམས་་ད་འག་ད་པར་གནད་ན་གང་ཡང་ང་བ་་ནས་གནས་ལ་དང་བསམ་ག་ལ་བའམ། འལ་བ། ན་པ་བཅས་་རང་དབང་མས་ང་ད་ད༎\n་མང་་འད་པ་་གང་་དབང་ཆ་ག་ར་འན་དས་པ་ན་ང༌། འད་པ་་་ས་བས་་ར་འམས་བ་་མ་ད་པ་གགསལ་བར་འན་དས་པ་དང༌། ་ཡང་ངས་བ་དང་འ་མཉམ་་ས་བའམ། གསང་བ་དང༌། རང་དབང་ཅན་་ས་བ་ད་པ་ལ་བནནས་ལ ག་ན་བར་དས་པ་ན༎\n་་་ན་ང་རང་ད་འག་ན་་གས་་ཆ་ཤས་ག་ན་པར་ང་རང་ལ་་གས་བ་ང་་་བ་བ་པ་བ་ཐང་ད་ང༌། ་་ལ་ཁབ་་་ག་འགས་དང༌། ན་ས་འང་ངས་ལ་བན་་ལ་ཁབ་་འབད་བན་ནམ། ཡང་ན་ལ་་མཉམ་ལ་ལ་བན་པ་་ནས་རང་་གས་ད་འག་ད་ས་ཐབས་དང༌། རང་་་མངས་་ད་་ས་པར་དས་པ་དཔལ་འར་དང༌། ་གས། ག་གང་བཅས་་བ་ཐངན་འལ་ང་བ་བ་དབང་ད་པ་་ན༎\n་བ་་ར་ལས་ཀ་ད་པ་དང༌། ལས་གས་འད་འམསད་པ། ་ཡང་ང་ལ་ས་ང་འཚམས་པ་གནས་ངས་དང་འལ་བ་ལས་ཀ་ད་པ། ལས་ཀ་མ་བ་པ་གནས་ལས་བ་པ་བཅས་་བ་ཐང་ད།\nལས་ན་ད་་ཚང་མར་འ་བ་་་མངས་་དས་ན་དང་འཚམས་པར་རང་ད་དང༌། རང་་ནང་ར་ས་ང་འད་མན་་་གས་འགན་ན་ང་བ་བ་ཐང་ད་པ་དང༌། གལ་་དས་ས་ང་ན་་གས་ང་བ་་ན་གནད་གཞན་དག་ག་ནས་ང་འ་ན་ད་དས་པ་ན།\n་ན་ང་ལས་ཀ་ས་ད་གས་དང་མན་ང༌། ས་བས་ར་་གས་ཅན་་དང་ང་ད་པས་མན་ངལ་ག་ག་པ་དང༌། ད་དལ་་ད་པ་བ་ཐང་ད༎\n་ན་ང་རང་ད་དང༌། རང་་ནང་་བཅས་པར་ཟས་ས་དང༌། ད་ཁང༌། ན་བས། ་ན་་གས་ཞབས་འགས་་མན་ན་དས་ས་བཅས་ལ་བན་ནས་ས་་ཐང་ང༌། བ་ཐབས་འགས་ས་་འ་བ་གནས་ངས་ག་དས་པ་བ་ཐང་ད་པ་དང༌། ་འལ་ལས་ཀ་མ་བ་པ་དང༌། ནད་ས་མནར་བ། དབང་་ཡན་ལག་ཉམས་ང་ས ་ས་བས་ར་བ། བཟའ་་ངས་པ་་ང་་ང༌། ས་འགས་བཅས་་བས་སམ། གཞན་དག་རང་་ས་པས་ང་ན་ས་ན་པ་འ་ཐབས་ག་དཀའ་ངལ་ང་བས་་ལ་འ་བ་་དས་་བ་ཐང་ད།\nཨ་མ་དང༌། ་ག་་གནས་ངས་ལ་དགས་བསལ་་་གས་དང༌། གས་རམ་དས་པ་བ་ཐང་ད་ང༌། ཆང་ས་བབ་ནསསམ། ་ན་འལ་བ་ང་བ་ལས་བཙས་པ་གང་ར་ཡང་་ག་ངས་ལ་་གས་་ང་བ་འ་མངས་དས་པ་བ་དབང་ད༎\n་་་ར་ས་ན་བ་ང་་བ་ཐང་ད། མམཐའ་ལའ ང་ན་འ་དང་ག་མ་ས་ན་བ་ང་ག་འ་ང་གང་་དས་པ་ག་དས་པ་ན་ལ། ག་པར་ན་འ་ས་ན་བ་ང་དན་གཏན་ནས་་འགས། མང་་བར་བ་ལས་དང༌། འ་ཐབས་ལས་གས་་ས་ན་བ་ང་བ་པ་་་དང༌། ས་བབས་་ག་་ག ནས་ཚང་མར་མ་མ་ས་ན་བ་ང་འ་མཉམ་་བ་དས་པ་ན།\nས་ན་བ་ང་་འ་བ་་་གས་ད་ཆ་གང་ས་ནས་ཡར་ས་གང་བ་དང༌། འ་བ་་བ་ཐང་དང་ག་་རང་དབང་ལ་བ་བར་་གས་ས་ང་་བད་ད་དས་པ་བཅས་་དགས་པ་ན། ས་ལ་ཁབ་ཁག་དང༌། གས་ས། ས་་གས་་བཅས་ཚངམ་དབར་ལ་ཕན་ན་ས་གས་དང༌། ་ཡངས་བད་འར། མཛའ་གས་མན་འལ་བཅས་པ་ང་འལ་གང་དས་པ་དང༌། ་བ་ནགནས་\n་་་ར་་གས་་ག་གང་འ་བ་ནང་རང་དབང་ས་གག་པ་དང༌། མ་ག་ལ་ད་པ། ཚན་ག་ཡར་ན་དང༌། ་་ཕན་མཉམ་ད་ད་པ་བཅས་་བ་ཐང་ད།\n་་་ར་ཚན་ག་དང༌། ་་ག་གནས། མ་ག་བཅས་གང་ཡང་ང་བ་། མ་པ་་གང་་ན་ལ་ལས་ང་བ་མས་བས་དང༌། དས་་་ཕན་ང་བ་ད་པ་བ་ཐང་ད༎\n་་་ར་གསལ་བགས་འ་ནང་་བད་་བ་ཐང་དང༌། རངདབང་ཁག་ངས་་བ་བ་པ་་གས་དང༌། ལ་་ག་འགས་ནངགག་་བ་དབང་ད༎\nརང་་བ་ཐང་དང༌། རང་དབང་མས་ངས་་ད་བས་་་་ས་་མང་དབང་ག་གས་་ག་ནང་་མང་་ག་ལམ་དང༌། ད་བཟང༌། ར་བཏང་བ་ཐབས་བཅས་་དས་ས་དང༌། ་ན་བ ཐང་དང༌། རང་དབང་མས་ཁས་ན་དང་བ་བར་ད་པར་ང་འམས་ད་མས་གས་་ན་ག་ནས་་ར་གཏན་འབས་ས་དད་ན་གས་་རང་ལག་ན་བར་དས་པ་ན།\nབ་ཐང་དང༌། རང་དབང་འ་དག་མཉམ་ལ་ལ་གས་་ན་དང་དགས་ལ་གས་འགལ་ས་ངས་་ད་པ་གས་གཏན་ནས་་ག །\nལ་ཁབ་བམ། གས་པ། ་ར་གང་འ་ག་་དའང་འ་ནང་བ་བད་་བ་ཐང་དང་རང་དབང་བར་བག་གང་བ་དགས་ལ་བང་་ལས་ན་གང་ཡང་ལག་ན་བར་བ་དང༌། ལས་འལ་གང་ང་ལ་གག་་བ་ཐང་་གས་ད་པ་་ན་བད་་གང་ཡངགསལ་བགས་འ་ནང་བད་ད་པ་བཅས་། ༎\nMongolian Test Page | Manchu Test Page | Phags-pa Test Page


བོད་ཀྱི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ལས་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་སྐོར་རགས་ཙམ་གླེང་བ། – ལུག་ཚང་དཔལ་ཡོན།\nནང་དོན་གནད་བསྡུས། དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ཐད་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གོ་བ་ལེན་སྟངས་དང་དེང་རབས་གོ་བ་ལེན་སྟངས་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས་གླེང་བསླངས་ཏེ། གོ་བ་ལེན་སྟངས་ཕྱི་མར་གྱུར་པའི་དེང་གི་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པའི་རྩོམ་ལུས་ཡན་གར་བ་འདི་བོད་ལ་ཇི་ལྟར་དར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འཕེལ་བ། དེ་མིན་དེའི་དབྱེ་བ་དང་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་བཅས་ལ་ལུང་རིགས་དཔེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་ཞིབ་མཛད་ཡོད།\nབརྡ་ཆད་གཙོ་བོ། དེང་རབས་རྩོམ་རིག ལྷུག་རྩོམ། རྩོམ་ལུས།\nལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པ་ནི་དབྱིན་ཡིག་ཏུ(prose;essay)དང་རྒྱ་ཡིག་ཏུ(散文) ཟེར་ཞིང་།དེའི་ངོས་འཛིན་ཐད་བོད་རང་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གོ་བ་ལྟར་ན། སྒྲ་ཡངས་འཇུག་སྟེ། བཅད་ལྷུག་སྤེལ་མ་གསུམ་དུ་བགོས་པའི་རྩོམ་ལུས་ཚིགས་བཅད་མ་ཡིན་པའི་ལྷུག་མར་འབྲི་ཐབས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིག་མཐའ་དག་ལ་ཟེར་ཏེ།དཔེར་ན། རྣམ་ཐར་དང་རྟོགས་བརྗོད། ལོ་རྒྱུས་དང་དེབ་ཐེར། ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། དེ་མིན་རྩ་འབྲེལ་སྣ་ཚོགས་སོགས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ལས། ཡན་གར་བའི་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་དབྱེ་ནས་འཆད་ཉན་དང་རྩོམ་སྲོལ་མེད། ལྷག་པར་དུ་སྒྲ་དོག་འཇུག་གི་དབང་དུ་བཞག་པའི་ད་ལྟའི་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པ་འདི་ནི་རྩོམ་རིག་གི་བརྩམས་བྱའི་ནང་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ཚིག་ལྷུག་གོ་དོན་དང་མི་འདྲ་ཞིང་། ཕྱིའི་རྣམ་པའི་ཆ་ཡི་ཚིགས་བཅད་མ་བཅད་དང་སྤྱིར་བཏང་གི་ཚིག་ལྷུག་མ་ལྷུག་གི་གནད་དོན་དེའང་མིན། འོ་ན་འདིར་བཤད་པའི་ལྷུག་རྩོམ་ནི་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། གཙོ་བོ་རྩོམ་རིག་གི་བརྩམས་བྱའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ཏེ། སྙན་ངག་དང་། སྒྲུང་གཏམ། ཟློས་གར་རྩོམ་རིག་བཅས་དཔུང་བ་མཉམ་གཤིབ་ཏུ་གྲལ་གཅིག་ན་གནས་པའི“དྲང་བརྗོད་རྩོམ་རིག”1གི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཁ་གསལ་བར་བཤད་ན། ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་བྱ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མཚོན་ཐབས་མྱུར་ལ་སྒྲིག་གཞི་རང་དབང་ཆེ་བ། རང་གི་མཐོང་ཐོས་མྱོང་བ་རྣམས་བདེན་པ་བདེན་ཐུབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྩེ་དུང་ཤུགས་ཆེ་ཙམ་གྱིས་ལྷུག་པོར་བརྗོད་པའི་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ལ་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པའི་རྩོམ་ལུས་ཡན་གར་བ་འདི་ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བརྙེས་པའི་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་ནས་དར་བ་ཡིན་ལ། རྒྱ་ནག་ལའང་སྔ་མོ་ནས་བོད་དང་འདྲ་བར་སྒྲ་ཡངས་འཇུག་གི་ལྷུག་རྩོམ་ཡོད་ཀྱང་ལྔ་བཞིའི་ལས་འགུལ་བར་དུ་ཡན་གར་བ་དང་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་ད་ལྟའི་སྒྲ་དོག་འཇུག་གི་ལྷུག་རྩོམ་རྩོམ་ལུས་འདི་མེད། རྒྱལ་ནང་གི་ལྔ་བཞིའི་ལས་འགུལ་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ། ད་ལྟའི་རང་རྐྱ་ཐུབ་པ་དང་ཡན་གར་བའི་ལྷུག་རྩོམ་རྩོམ་ལུས་འདི་རིམ་བཞིན་རྒྱལ་ནང་དུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དོན་ཟབ་པའི་སྒོ་ནས་དར་ཁྱབ་བྱུང་འགོ་བརྩམས་པ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོས་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པ་ནི “描写真实事物为基础，抒发作者感情的那部分作品叫做散文” 2ཞེས་གོ་བདེ་དོན་འདུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞག་ཡོད་ལ། གོང་གི་ལྷུག་རྩོམ་མཚན་ཉིད་འདི་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་ནས་བལྟས་ནའང་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་ལྷུག་རྩོམ་གོ་དོན་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད་ལ་ཡོད་ཀྱང་མི་སྲིད་དེ། རྒྱུ་མཚན་དྲང་བོར་བཤད་ན། ལྷུག་རྩོམ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་ནས་རྒྱལ་ནང་ལ་དར་བ་དང་། རྒྱལ་ནང་ནས་བོད་ལ་དར་བ་ཡིན་ཡིན་པས་གོ་དོན་གྱི་སྟེང་དུ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་མེད་མོད། རྗེས་ཀྱི་ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུའུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་ཚོགས་ཏེ་མེ་ཏོག་མཉམ་བཞད་དང་། མཁས་བརྒྱ་འགྲན་གླེང་གི་བྱེད་ཕྱོགས་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་ལག་བསྟར་དངོས་འབེབ་བྱས་པ་དང་བསྟུན་ནས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ཀྱང་སྔར་ལས་དར་སྤེལ་བྱུང་བས་ལྷུག་རྩོམ་ལྟ་བུར་མཚོན་ནའང་བོད་རང་གི་གོ་བ་ལེན་ཕྱོགས་དང་བསྟུན་ནས་ཡང་བསྐྱར་མཚན་ཉིད་འདི་འདྲ་བཞག་ཡོད་དེ། “མཚོན་བྱ་མཚོན་བྱེད་གཉིས་འདུས་ཀྱི།། སོ་སོར་ཁྱད་ཆོས་དོ་མཉམ་པ།།མཚོན་བྱེད་ངག་གིས་སྤྲོས་པ་ལས།། མཚོན་བྱ་བསྡུས་ཏེ་ལྷུག་མའི་ཕྲེང་།། ཐུང་ཞིང་མྱུར་དུ་རབ་བཀོད་ནས།། “ཡོངས་རགས་དྲང”3 གི་བརྗོད་ཐབས་གང་། འདོད་པ་ཇི་བཞིན་སྟོན་ནུས་པ། ། སྦྱོར་ཐབས་ཉིད་ནི་ལྷུག་རྩོམ་བྱ”4ཞེས་འབྱོར་ལ་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་བཀོད་ཡོད་པ་རེད།\nལྷུག་རྩོམ་ནི་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་རྩོམ་ལུས་ཡན་གར་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལྷུག་རྩོམ་ཡང་རིགས་ཅུང་མང་བོ་སྣང་མོད། ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་རྒྱུགས་ཅུང་ཙམ་ཆེ་བ་དང་རྒྱུན་བཀོད་ཡིན་པའི་ལྷུག་རྩོམ་དེ་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། དོན་གྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ལྷུག་རྩོམ་དང་། ཡིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་མཚོན་པའི་ལྷུག་རྩོམ། བགྲོ་གླེང་ལྷུག་རྩོམ་བཅས་ཁག་གསུམ་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་གི་དོན་གྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པ་ནི་མི་སྣ་དང་དོན་རྐྱེན་གཙོ་བོར་འཛིན་ཞིང་རྩོམ་པ་པོའི་ངོས་ཟིན་བརྗོད་སྙིང་བྱས་པའི་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། ལྷུག་རྩོམ་རིགས་འདིས་དོན་དག་བརྗོད་པ་གཙོ་ཆེ་ཕྱིར།འཚོ་བ་མཚོན་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་སྒྲུང་གཏམ་དང་ཧ་ཅང་འདྲ་མོད། ཇི་མ་ཇི་བཞིན་གྱི་སྒྲུང་གཏམ་རྩོམ་ཚུལ་ཞིག་མིན་ཏེ། དེས་དོན་རྐྱེན་ཕྲན་བུ་ཞིག་གམ་ཆ་ཤས་ཤིག་ལ་བརྟེན་ནས་རྩོམ་མཁན་གྱི་བརྩེ་དུང་ལེགས་པར་མཚོན་པ་ལས་སྒྲུངགཏམ་བཞིན་ཡུལ་ལྗོངས་བཀོད་འབྲི་དང་མི་སྣ་ཞིབ་འབྲི་བྱེད་མི་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། སྐབས་རེར་དུངས་བརྗོད་དང་དཔྱད་གླེང་བྱས་ཏེ་འབྲི་པའང་ཡོད། དཔེར་ན། རྒྱའི་རྩོམ་མཁན་ཆེན་མོ་ལུའུ་ཞུན་གྱིས་བརྩམས་པའི«སྐུ་ཞབས་ཐང་ཡཱེ»དང་། ཀྲུའུ་ཏེ་ཡིས་བརྩམས་པའི«ཡུམ་ཆེན་རྗེས་དྲན » ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས་པའི«ལན་གྲུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དཔྱིད་དཔལ » དེ་མིན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི «དགུ་ཆུའི་གླུ་དབྱངས » ལྟ་བུ་སོགས་མང་པོ་ཡོད། གཞན་ཡིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་མཚོན་པའི་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གི་ཡིད་འགྱུར་སྟོན་པའི་ལྷུག་རྩོམ་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཡུལ་ལྗོངས་སམ་ཡང་ན་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཟུར་ཙམ་བདམས་ནས་རྩོམ་པ་པོའི་མྱོང་ཚོར་ཟབ་མོ་དང་དགའ་སྐྱོ་ཆགས་སྡང་གི་ཚོར་འདུ་ཤུགས་དྲག་པོར་མཚོན་པ་ཡིན་པས། འཚོ་བ་མཚོན་ཚུལ་གྱི་ཐད་ནས་སྙན་ངག་གི་ཉམས་དང་ལྡན་ཡང་སྙན་ངག་དང་གཅིག་མཚུངས་ཤིག་མིན། སྙན་ངག་དང་བསྡུར་ན་ཚིག་གི་སྡེབ་ལུགས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཅུང་རང་དབང་ཆེ་ལ། ད་དུང་ཆགས་སྡང་ཐད་ཀར་བརྗོད་པ་དང་ཆགས་སྡང་བརྒྱུད་ནས་བརྗོད་པ་བཅས་རིགས་གཉིས་མཆིས་ཏེ། དཔེར་ན། ལྷ་རྒྱལ་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས་པའི « མདུན་སྐྱོད་ཀྱི་གོམ་སྒྲ » ལྟ་བུ་ནི་ཚོར་འདུ་ཐད་ཀར་བརྗོད་པའི་རིགས་སུ་གཏོགས་ལ། གཅོད་པ་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི«འཇམ་མཉེན་རྩྭའི་གླུ་སྒྲ »ལྟ་བུ་ནི་ཚོར་འདུ་བརྒྱུད་ནས་བརྗོད་པའི་རིགས་སུ་གཏོགས་སོ། དེ་མིན་ལྷུག་རྩོམ་མཁན་ཝེ་ཝེས་བརྩམས་པའི«འབྲལ་ཐབས་མེད་པའི་བརྩེ་དུངས » དང་ཀྲུའུ་ཙི་ཆིན་གྱི«པད་རྗིང་གི་ཟླ་འོད » ལྟ་བུ་སོགས་མཚོན་བྱེད་དུ་འོས་པའི་རྒྱ་བོད་གཉིས་ཀྱི་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་ལྷུག་རྩོམ་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་གྲངས་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན། དེ་མིན་གླེང་མོལ་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པ་དེ་ནི་གླེང་མོལ་གྱི་མཚོན་ཐབས་གཙོ་བོར་སྤྱོད་ཅིང་། རྩོམ་རིག་གི་བྲོ་བ་མ་ཉམས་པའི་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཏེ། གླེང་མོལ་ལྷུག་རྩོམ་ནི་འབྲི་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་དཔྱད་རྩོམ་འབྲི་སྟངས་དང་ཆ་འདྲ་ནའང་གནས་ལུགས་ལ་ཐད་ཀར་དཔྱད་པ་གཏོང་བ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྣང་བརྙན་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་ལུགས་དང་དཔྱད་གཏམ་བརྗོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ།ལྷག་པར་དུ་གསལ་འདེབས་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ནི། གླེང་མོལ་ལྷུག་རྩོམ་འབྲི་སྐབས་དཔེ་མཚོན་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་བྱ་བའམ་མི་སྣ་རེ་གཉིས་དམིགས་སུ་བཟུང་སྟེ་རྣམ་པ་དང་གནས་ཚུལ་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་བྱ་ལེགས་པར་བསྟན་ཏེ་རྩོམ་མཁན་རང་ཉིད་ཕྱོགས་གང་ལ་དགའ་བ་དང་གང་ལ་སྡང་བའི་ལངས་ཕྱོགས་དང་འདོད་ཚུལ་ཅིས་ཀྱང་སྟོན་དགོས། དཔེར་ན། ལུའུ་ཞུན་གྱིས་བརྩམས་པའི«ཚུར་ལེན་རིང་ལུགས» ལྟ་བུ་དང་མའེ་ཁཱ་ལི་སིས་བརྩམས་པའི« ཁཱ་ཧྥེ་ཁང་དུ་བླངས་བའི་སྐྱོ་གླུ » རྒྱའི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་དེང་རབས་ལྷུག་རྩོམ་རྩོམ་མཁན་ཆེན་མོ་ཀྲང་ཞོ་ཧྥིན་(张晓风)གྱིས་བརྩམས་པའི«ལམ་འགྲམ་གྱི་ལྗོན་པ»《行道树》དང་«ཚེ་སྲོག་ལ་བཀུར་བ»《敬畏生命》སོགས་ཡོད་པ་ཡིན།\nད་དུང་ལྷུག་རྩོམ་ལ་ནང་དོན་དང་མཚོན་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ནས་དབྱེ་ན་བསྡུས་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་དང་ཐད་བརྗོད་ལྷག་རྩོམ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག་པ་དང་། དེའི་ནང་གི་བསྡུས་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པ་ནི“«སྙན་ངག་མེ་ལོང་མར»གསུངས་པའི་བསྡུས་བརྗོད་ཀྱི་རྒྱན་དང་འདྲ་བར“བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དཔེ་ཅན་དེ་ལ་བསམ་ནས། དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་དངོས་སུ་བརྗོད་དེ་དཔེ་ཅན་ཤུགས་བསྟན་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྡུས་ནས་གོ་བར་བྱེད”5པའི་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་རྣམ་པ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྩོམ་པའི་ལས་ལ་འཇུག་སྐབས། བསྡུས་བརྗོད་ཀྱི་རྒྱན་དང་འདྲ་བར་བྱ་བ་གང་དང་གང་ཞིག་མདོར་བསྡུས་ནས་མི་སྟོན་པར་བྱ་བར་བྱུང་རིམ་ཡོད་པ་དང་མི་སྣའི་སྣང་བརྙན་གསལ་བའི་སྒོ་ནས་བརྗོད་དགོས”6པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱིས་བརྩམས་པའི«རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ»ལྟ་བུ་ཡིན་ཏེ། ལ་ལས་ལྷུག་རྩོམ་འདི་ཉིད་སྒྲུང་གཏམ་གྱི་གྲས་སུ་འཇོག་མཁན་ཡོད་ལ། ལ་ལས་དོན་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་གྲས་སུ་བགྲང་མཁན་ཡང་ཡོད་མོད། གང་ལྟར་རང་གི་འདོད་སྟངས་ལྟར་ན། གོང་གི་གླེང་ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་གང་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོས་ལྷུག་རྩོམ་དེ་ནི་བསྡུས་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་གྲས་སུ་བགྲང་བར་འདོད་དེ། རྒྱུ་མཚན་ཐུང་ངུ་ཞིག་བཀོད་ན། རྩོམ་ཡིག་ཁྲོད་དུ“ཁོང་ཚོས་ང་ཚོར་བཞག་པའི་རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ལམ་དཀྱུས་མ་ཞིག་མ་ཡིན་ཏེ། ལམ་ཕྲན་འདིས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་མར་བསྐྲུན་ཏེ་རིག་དར་གྱི་བོད་རིགས་འདི་སྔོན་ཐོན་གྱི་རི་རྩེར་བསྐྱལ་བ་དང་། ལྔ་རིག་གི་གླེགས་མཛོད་ཀྱིས་ལྕགས་རི་བསྐོར་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ་ནས་ཁྱིམ་གཞི་བཙུགས་ཤིང་། དེ་ནས་བཟུང་གདོང་དམར་བོད་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་རྣམས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་དར་བ་ཡིན”7ཞེས་པ་ལས། «རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ »ནི་དོ་ཟླ་བྲལ་བའི་བསྡུས་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་ཞིག་ཡིན་ལ།དེས་ཤུགས་དྲག་པའི་ཡིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཀུན་རྟོག་གོ་སླ་ཞིང་སྡེབ་ལེགས་པའི་ཚིག་སྦྱོར།ད་དུང་ཡིད་འགྱུར་མཚོན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་དང་གཏིང་ཟབ་ཅིང་སྔོན་ཐོན་ཡིན་པའི་བསམ་བློས་ལེགས་པར་བལྟམས་ཏེ་གནའ་དེང་གི་བོད་མིའི་འཚོ་བའི་བཞིན་རས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་དེ་བསྡུས་གཟུགས་ཀྱི་ལམ་ནས་ཀློག་པ་པོར་ན་ཟུག་དང་ལ་རྒྱ། གནོང་འགྱོད་དང་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ཚོར་ཤེས་རྣོན་པོ་ཞིག་སྟེར་དུ་བཅུག་པ་ནི«རྐང་ལམ་ཕྲ་མོས »མཚོན་པའི་ལྷུག་རྩོམ་གསར་བའི་དགེ་མཚན་ཡིན་ལ། གཞན་མེ་ལོང་མའི་ལུགས་ཀྱི་བསྡུས་བརྗོད་དཔེར་བརྗོད་ཅིག་སྟེ། རི་བོང་འཛིན་པ་རྒྱུ་སྐར་ཕྲེང་བ་ཅན།། མཚན་མོ་མཁའ་ལ་རྒྱུ་བ་མ་མཐོང་ནས།། དྭངས་པའི་མཚོ་ནང་འདི་ན་ཟླ་བ་ཞེས།། གཟུགས་བརྙན་ཟླ་བར་འཛིན་པ་བྱིས་པའི་བློ།།ཞེས་པའི་བསྡུས་བརྗོད་ཤོ་ལོ་ཀ་འདི་དང་བསྡུས་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བསྟན་དོན་དང་མཚོན་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ལའང་འདྲ་ས་མང་བོ་ཡོད་པས་ཀྱང«རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ»ནི་ང་ཚོས་བསྡུས་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཤེས་དགོས་པར་སྙམ།\nརིགས་གཉིས་པ་ཐད་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པ་དེ་ནི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གིས་ཤུགས་བསྟན་དང་བསྡུས་བརྗོད་སོགས་ཀྱི་འབྲི་ཐབས་མ་སྤྱད་པར་ཐད་ཀར་མཚོན་ནས་བྲིས་པའི་ལྷུག་རྩོམ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། བསྡུས་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་མ་ཡིན་པའི་ལྷུག་རྩོམ་གཞན་དེ་དག་ནི་ཐད་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་རེད་ཅེས་བཤད་ཀྱང་མི་འགྲིག་པ་མེད་སྙམ།\nསྒྱུ་རྩལ་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལ་ལོ་རབས་དང་ལོ་རབས་ཀྱི་བར་བརྒལ་ཡོད་དེ། ནུབ་ཕྱོགས་དང་རྒྱ་ནག་མ་གཏོགས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ལ་མཚོན་ནའང་། སྤྱི་ལོ 1951ལོའི་ཡར་སྔོན་གྱི་རྩོམ་ལུས་བཅད་ལྷུག་སྤེལ་མ་གང་རུང་གི་བརྗོད་བྱ་ནི་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་ལ་གཞོལ་ནས་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བརྗོད་རྒྱུ་དང་ཇི་ལྟར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་ཏེ། བློ་ཁ་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་ལ་ཕྱོགས་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ལ། བཅིངས་འགྲོལ་རྗེས་ཀྱི 1951ལོ་ནས་1978ལོའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་ཉེར་བདུན་རིང་གི་བོད་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ལ་མཚོན་ན། ཏང་གི་བྱེད་ཕྱོགས་དང་བསྟུན་ནས་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡིན་པས། བརྗོད་དོན་སྔ་མ་ཡིས་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བརྗོད་ཡོད་པ་དང་ཕྱི་མ་ཡིས་ཏང་གི་དགེ་མཚན་བརྗོད་ཡོད་ཀྱང་། སྐབས་དེར་ད་ལྟའི་གླེང་གཞིར་གྱུར་པའི་ལྷུག་རྩོམ་ཞེས་པའི་རྩོམ་ལུས་ཡན་གར་བ་འདི་བོད་ལ་ད་རུང་དར་མེད། རྗེས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ1958ལོར་ཞང་སྟོན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་གིས་ཐོག་དང་པོར་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་རྩོམ་སྲོལ་དང་དེང་རབས་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་རྩོམ་སྲོལ་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ནས« མི་དམངས་ཤེས་རབ་རྩལ་གྱིས་དགེ་མཚན་གསར་དུ་བསྐྲུན»8ཞེས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་དངོས་མཚོན་པའི་དོན་བརྗོད་ལྷུག་རྩོམ་ཞིག་གསར་དུ་བརྩམས་ཀྱང། སྐབས་དེའི་བོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་བབ་དང་རྩོམ་པ་པོའི་དཔུང་ཤུགས། བརྩམས་ཆོས་སྤེལ་སའི་དུས་དེབ་སོགས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་མ་འཛོམས་པའི་རྐྱེན་ནམ།ཡང་ན་རྩོམ་པ་པོའི་བརྩམས་ཆོས་ལ་གཞན་ཡིད་འགུག་པའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བདེན་པས་མ་འདང་བ་གང་ཡིན་བཤད་མོད། གང་ལྟར་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་རིགས་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་བྱས་ནས་ཁྱབ་སྤེལ་དང་དར་རྒྱས་འགྲོ་མ་ཐུབ་པ་ནི་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་རེད། དེའི་རྗེས་སུ་ངེས་དོན་གྱི་རྩོམ་མཁན་ཆེན་མོ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་གྱིས1983ལོར་སྙན་ངག་གསར་བའི་ཐོག་མའི་ཚབ་མཚོན་སྙན་ངག« ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུ »བརྩམས་པས་བོད་ཀྱི་ན་གཞོན་རྩོམ་པ་པོ་དང་ཀློག་མཁན་མང་པོ་ཞིག་འུར་ཟིང་ངེར་བཏང་པ་དང་བསྟུན་ནས1984ལོར་ཡང་བསྐྱར་ཁོང་གིས་དེང་རབས་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་ཐོག་མར་བཞག་ཆོག་པའི «རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ» བརྩམས་པ་ན། བོད་ནང་དུ་བརྩམས་ཆོས་འདིར་བསྟོད་པའི་མཐེ་བོང་སྒྲེང་མཁན་དང་སྨད་པའི་མཆི་ཞགས་འཕེན་མཁན་གཉིས་དུས་མཉམ་གཅིག་ཏུ་བྱུང་པ་ནི་ལྷུག་རྩོམ་བརྩམས་ཆོས་འདི་ཡིས་བསླངས་བའི་གྲགས་འགུལ་རེད། དེ་དང་བསྟུན་ནས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་ཀྱང་ལོ་རེ་བཞིན་ཇེ་ལེགས་སུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས། རྩོམ་མཁན་རྣམས་ཀྱི་བློ་ཁའང་དེང་རབས་ཅན་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་འཚོ་བར་ཕྱོགས་ཏེ་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་བརྗོད་བྱར་ཡང་རང་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་རྩ་ཆེའི་གནས་རྙིང་དང་ཡུལ་སྲོལ་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པ་གཙོའི་ལྷུག་རྩོམ་རབ་དང་རིམ་པ་བྱུང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན་ཀྱིས་བརྩམས་པའི« གནའ་རབས་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་བང་མཛོད—–—ཏུན་ཧོང » ལྟ་བུ་དང་། འཕྲིན་ལས་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི«མངའ་རིས་སུ་གནའ་ཤུལ་གྲགས་ཅན་འཚོལ་ཞིབ་ཏུ་སྐྱོད་པའི་ཟིན་བྲིས » ཝེ་ཆང་གིས་བརྩམས་པའི«པེ་ཅིན་གྱི་མཆོད་རྟེན་རྩེ་ལྔ » བ་རེས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི « མཇལ་སྐོར་ཐེངས་ཤིག » ཀླུ་ཚང་སྨྱུག་རྩེན་གྱིས་བརྩམས་པའི « འཛམ་གླིང་གི་ཁྱད་མཚར་རྡོ་ཡི་གླེགས་བམ » ལྟ་བུ་དང་། དེ་མིན་བརྗོད་བྱ་དེང་རབས་ཅན་དང་དངོས་ཡོད་འཚོ་བ་མཚོན་པའི་ཡིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་མཚོན་པའི་ལྷུག་རྩོམ་བརྩམས་ཆོས་ལའང་། ཆབ་འགག་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས་པའི « ལན་གྲུའི་དཔྱིད་དཔལ » ལྷག་པ་དོན་འགྲུབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི « བཀྲ་ཤིས་པའི་དུས་ཆེན་གྱི་ཉིན་མོ » ལྟ་བུ། གཞན་རང་བྱུང་གི་གནོད་འཚེ་དང་ས་ཆུའི་བཅུད་ཤོར་བའི་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་ཆགས་འཇིག་དེ་མིའི་རིགས་ཀྱི་མིག་མདུན་དུ་གཤམ་པས་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཏེ། ལྷག་པར་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བསམ་པའི་འདུ་ཤེས་སུ་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་དགོས་པའི་ངེས་ཤེས་ཟབ་མོ་ཕྱིན་ཏེ། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱར་ཡང་སྐྱེ་ཁམས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་སྐུལ་འདེད་དང་སྲུང་སྐྱོབ་མ་བྱས་པའི་ཆགས་འཇིག་སོགས་མཚོན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་བགྲང་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡོད་དེ།དཔེར་ན། བྱམས་པ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི« རྩྭ་ཐང་གི་ངུ་འབོད » སྐལ་རྒྱམ་གྱིས་བརྩམས་པའི« ཤ་ཡུ་མོ་ཞིག་གི་སྐྱོ་གླུ » སོགས་ཡོད་པར་མ་ཟད། གཞན་རྒྱལ་ཕྱི་དང་རྒྱལ་ནང་ནས་བརྩམས་པའི་བོད་འགྱུར་ལྷུག་རྩོམ་གྲགས་ཅན་སྐོར་ལའང་ཨུ་རུ་སུའི་རྩོམ་མཁན་གྲགས་ཅན་ཀོར་ཅིས་བརྩམས་པའི« རྒྱ་མཚོའི་ཁུག་རྟ »དང་། ཀྲུའུ་ཙི་ཆིན་གྱིས་བརྩམས་པའི « པད་རྫིང་གི་ཟླ་འོད »སོགས་ཀྱང་ཡོད་ལ། དེ་མིན་འཇུ་སྐང་བཟང་གིས་བརྩམས་པའི « རང་ཁྱིམ »དང་། ཁྱུང་བཟང་གིས་བརྩམས་པའི « འབྲོག་ཁྱི་ཞིག་གི་གཏམ་རྒྱུད » འཇིགས་མེད་ཐེག་མཆོག་གིས་བརྩམས་པའི « ངེས་དོན་གྱི་ཉི་མ » ཅོ་ནེ་ཡུམ་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས་པའི« གཡག་རྭ་ཆགས » སོགས་འཚོ་བ་དངོས་དང་མྱོང་བ་དངོས་བརྗོད་བྱ་བྱས་པའི་ལྷུག་རྩོམ་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་བགྲང་ལས་འདས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།\nསྤྱིར་ན་སྐད་ཆའམ་རྗོད་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ལ་གོ་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་དང་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་བྱེད་སྤྱད་ཀྱི་ངག་དེ་ལ་ཟེར་མོད། འོན་ཀྱང་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་རྗོད་བྱེད་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་ཁྱབ་ཆེ་བ་དང་ཚགས་དམ་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་མ་ཟད་ཚིག་བདེ་བ་དང་གོ་སླ་བ། ཚིག་ཉུང་དོན་འདུས་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་དགོས་པའི་ཆ་ནས ། རྒྱའི་རྩོམ་མཁན་ཆེན་མོ་ཆེན་མཱོའུ་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་རྗོད་བྱེད་ལ་འདི་འདྲ་གསུངས་ཡོད་དེ“一座大山上有小推乱石，时常无陨于大山的壮观。但如果一个小园中有一推乱石，就容易破坏园林之美。同样的道理，短小的文章特别需要得简洁和优美。任何的败笔和冗笔在篇幅短小的文章中，时常显得格外刺眼和难于掩饰9དེའི་དོན་ནི། རི་ཆེན་ཞིག་སྟེང་དུ་རྡོ་སྤུང་དང་རྡེའུ་འབུམ་ཡོད་ཀྱང། དེས་རི་བོའི་བརྗིད་ཉམས་ལ་ནམ་ཡང་གནོད་མི་ཚུགས་མོད། འོན་ཏེ་གླིང་ཀ་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་རྡོ་སྤུང་དང་རྡེའུ་འབུམ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན། དེས་གླིང་ཀའི་མཛེས་པ་ལ་ཧ་ཅང་གནོད་སླ་བ་ཡིན། དོན་དེ་དང་འདྲ་བར། ལྷུག་རྩོམ་ལྟ་བུའི་རྩོམ་ཡིག་ཐུང་ངུའི་ནང་དུ་གསོན་ཉམས་ལྡན་ཞིང་འབྱོར་ལ་བདེ་བའི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་བཀོད་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བས་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་གྱི་ཚིག་སྐྱོན་དང་ཚིག་ལྷག་གང་རུང་དེ། ནམ་ཡང་མིག་གི་ཚེར་མ་བཞིན་འགེབས་ཐབས་བྲལ་བས་ཤིན་ཏུ་གཟབ་པར་འཚལ་ཞེས་པའི་སྡོམ་ཚིག་འདི་ལས་ལྷུག་རྩོམ་གྱི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་ལ་ཧ་ཅང་དང་དོད་དང་བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་ཤིན་ཏུ་གཟབ་ནན་བྱེད་དགོས་པར་སྐུལ་ཡོད་ལ། ཉེ་ཆར་བོད་ཀྱི་རྩོམ་སྟེགས་སུའང་དེ་འདྲའི་ལྷུག་རྩོམ་བརྩམས་ཆོས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན། « རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ » དང་། « དགུ་ཆུའི་གླུ་དབྱངས » «རང་ཁྱིམ » «ཨ་མ་ལགས། བྱམས་ལྡན་གྱི་སྐྱེས་མ » « སྐྱུར་རྩི་དང་འདྲེས་པའི་རྣམ་ཤེས » « རི་ཆུའི་འབབ་སྒྲ » « ལན་གྲུ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དཔྱིད་དཔལ » « འབྲོག་ཁྱི་ཞིག་གི་གཏམ་རྒྱུད » « ཁ་དང་ཁ་ཡི་ཁྱད་པར་ཆེ་ལོང་ཙམ་བརྗོད་པ་ཚངས་པའི་བློ་ཡི་ཉིང་ཁུ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ » « མི་དོན་ཕུག་རོན་གྱིས་དཔྱད་པའི་གཏམ་རྒྱུད »སོགས་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱའི་མིང་གྲགས་རྩོམ་མཁན་གྱིས་བརྩམས་པའི་བོད་འགྱུར་ལྷུག་རྩོམ་ལའང« རྒྱབ་གཟུགས »དང་། « པད་རྫིང་གི་ཟླ་འོད » « མཇུག་མཐའི་སློབ་ཐུན་གཅིག » « དཔྱིད » ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མཚོན་ནའང་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཆ་ནས་ཚིག་རྣོ་ཞིང་གྲིམ་པ་དང་། སྦྱོར་བ་བདེ་ཞིང་ལེགས་པ། ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་གནད་དུ་ཁེལ་ཞིང་འཐུས་ཚབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པ་མ་ཟད་གཏན་ཚིགས་དང་མཐུན་ལ་ཉག་ཉོག་དང་བསྐྱར་ཟློས་མེད་པའི་ཁར་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་བཀོལ་ཡོད་པས་གསོན་ཉམས་ལྡན་པའི་ཉམས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཐོན་ཡོད་པ་དང་། ད་དུང་དེའི་ནང་གི་ལྷུག་རྩོམ་ལ་ལ་ཁ་སྐད་ཀྱི་ལམ་ནས་བྲིས་ཡོད་སྟབས། གོ་བདེ་ལ་བཀླགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཡིད་ཀྱི་དྭངས་བ་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོག་ཐུབ་པའི་རྩོམ་གྱི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཀྱང་ཐོན་ཡོད་པ་རེད།\nལྷུག་རྩོམ་རྩོམ་ལུས་ཀྱིས་རྩོམ་ལུས་གཞན་དང་འདྲ་བར་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བར་ཡར་སྐུལ་དང་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་སོགས་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་ནང་བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལ་སྔ་ན་མེད་པའི་བླ་ལྷག་གི་ནུས་བ་བཏོན་དང་འདོན་བཞིན་ཡོད་ལ། བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ཐད་ནས་ཀྱང་བར་སྐབས་ཞིག་ལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བརྩམས་ཆོས་མང་བོ་བྱུང་། ལྷག་པར་དུ་1984ལོའི་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི《རྐང་ལམ་ཕྲ་མོ》ལྟ་བུ་ནི་ཀུན་གྱིས“དོ་ཟླ་བྲལ་བའི་ལྷུག་རྩོམ་ཞིག་ཡིན”་ལ།དེའི་ཤུགས་དྲགས་པའི་ཡིད་ཀྱི་འགྱུར་བ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཀུན་རྟོག་གོ་སླ་ཞིང་སྡེབ་ལེགས་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ། ད་དུང་ཡིད་འགྱུར་མཚོན་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་དང་གཏིང་ཟབ་ཅིང་སྔོན་ཐོན་ཡིན་པའི་བསམ་བློས་ལེགས་པར་བལྟམས་ཏེ་གནའ་དེང་གི་བོད་མིའི་འཚོ་བའི་བཞིན་རས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་དེ་བསྡུས་གཟུགས་ཀྱི་ལམ་ནས་ཀློག་པ་པོར་ན་ཟུག་དང་ལ་རྒྱ། གནོང་འགྱོད་དང་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ཚོར་ཤེས་རྣོན་པོ་ཞིག་སྟེར་དུ་བཅུག་པ་ནི《རྐང་ལམ་ཕྲ་མོས》་མཚོན་པའི་ལྷུག་རྩོམ་གསར་བའི་དགེ་མཚན་ཡིན་མོད། ཡིན་ནའང་ཉེ་ཆར་ལྷུག་རྩོམ་དེ་འདྲ་སུས་ཀྱང་རྩོམ་མ་ཐུབ་པ་དང་ལྷུག་རྩོམ་བརྩམས་ཆོས་མང་བོ་མེད་པར་གཞིགས་ན་ལྷུག་རྩོམ་རྩོམ་ལུས་འདི་རེ་ཞིག་འཕེལ་རྒྱས་མེད་པར་སྔར་གནས་སུ་ལུས་ཡོད་པ་མཚོན་པས་ན། མ་འོངས་པའི་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་ལམ་ཕྲན་སྟེང་དུ་ང་ཚོས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ལྷུག་རྩོམ་རྩོམ་འབྲིའི་ལག་ཆ་འོས་འཚམས་ཀྱིས་ཚུར་ལེན་བྱས་ཏེ་བོད་རང་གི་རིག་པའི་ཉིང་བཅུད་དང་འཚོ་བ་དངོས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་ཕྱིར་སློག་སྟེ། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ལྷུག་རྩོམ་གསར་རྩོམ་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་འགངས་ཆེ་བར་སྙམ།\n1.གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་བརྩམས།«བོད་ཀྱི་རྩོམ་ལུས་རྣམ་བཤད»［M］. ལན་གྲུ།：ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1996.9 P89-176\n2.童庆炳主编《文学创作与文学评论》［M］.中央广播电视大学出版社1995.6 P 214\n3.“ཡོངས་རགས་དྲང”ཞེས་པ་ནི་ལྷུག་རྩོམ་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་བྱ་ཡོངས་སུ་བསྡུས་ནས་བརྗོད་པ་དང་།བརྗོད་བྱ་རགས་ཙམ་བསྡུས་ནས་བརྗོད་པ། མ་བསྡུས་དྲང་བོར་བརྗོད་པ་བཅས་ལ་བྱ་ཡིན།\n4.ཁྲི་བསམ་གཏན་དང་རྣམ་སྲས་ཀྱིས་བརྩམས།：«རྩོམ་འཇུག་ཚུལ་ཚིག་རྒྱུན་རིག་བརྒྱའི་སྒོ་འབྱེད་ངོ་མཚར་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག »［M］. ལན་གྲུ།：ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1994.6 P297\n5.དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས།：« སྙན་ངག་ལ་འཇུག་ཚུལ་ཚིག་རྒྱན་རིག་པའི་སྒོ་འབྱེད »［M］. མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2001ལོའི་ཟླ9 p317\n6.རྡོ་དཀར་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་།：«རྩོམ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ»［M］. པེ་ཅིན：མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2011.6 P73\n7.དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག་པ། « ཐོར་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས »［M］. པེ་ཅིན།： མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997.12 P1\nརིག་འཛིན་སྐྱབས།(༡༩༨༢–)བོད་རིགས། ཕ་ཡུལ་མཚོ་སྔོན་འབའ་རྫོང་། 2014ལོའི་ཟླ7པར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་གླིང་དུ་བོད་ཀྱི་སྐད་བརྡ་དང་རྩོམ་རིག་ཆེད་ལས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་བསླབ་གནས་བླངས་ཏེ་སློབ་མཐར་ཕྱིན། ད་ལྟ་འབའ་རྫོང་མི་རིགས་སློབ་འབྲིང་དུ་དགེ་རྒན་གྱི་བྱ་བ་གཉེར་བཞིན་ཡོད།


Terdzo-AA-088 - Rinchen Terdzö\nmchog gter sde gsum nang skor yi dam khro bo mngon rdzogs rgyal po'i dkyil 'khor bsdus pa'i lha gnas bkod tshul gyi dpe tho\nVolume 62 (ཨཱཿ) / Pages 477-478 / Folios to\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 62 > Text #88 (Scroll to Bottom)\nmchog gyur gling pa. mchog gter sde gsum nang skor yi dam khro bo mngon rdzogs rgyal po'i dkyil 'khor bsdus pa'i lha gnas bkod tshul gyi dpe tho. In Rin chen gter mdzod chen mo pod drug bcu re gnyis pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 62) by 'jam mgon kong sprul, 477-478. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\n༄༅། །མཆོག་གཏེར་སྡེ་གསུམ་ནང་སྐོར་ཡི་དམ་ཁྲོ་བོ་མངོན་རྫོགས་རྒྱལ་པོའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྡུས་པའི་ལྷ་གནས་བཀོད་ཚུལ་གྱི་དཔེ་ཐོ་བཞུགས།། ࿊ རྒྱས་སྐབས་བཀའ་འདུས་དཀྱིལ་འཁོར་དགུ་སྦྲགས་དང་། མ་མོ་རོལ་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དགུ་སྦྲགས་བཤམས། འདི་དང་རྒྱས་བསྡུས་གསུམ་ཀར་སྟེང་དུ་སྔགས་ཀྱི་གསོ་སྦྱོང་གི་སྒྱུ་འཕྲུལ་ཞི་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་བཀོད་དགོས།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-AA-088&oldid=127709"