དགྲ་འདུལ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་བ་༠༢ཚེས་༢༧ཉིན།\nའཇིག་རྟེན་མིག་གཅིག་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་(སྤྱི་ལོ་1059-1109ལོ)ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་གོང་འཕེལ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། ཁོང་གིས་ནང་བསྟན་གྱི་བསྟན་བཅོས་པོད་70 ལྷག་ཙམ་བོད་ཡིག་ཏུ་ཕབ་བསྒྱུར་མཛད་པ་དང་།(2) བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་པོད་40 ལྷག་ཙམ་འཇོག་གནང་མཛད་པས་(3) གང་དེའི་སྙན་གྲགས་ཀྱི་བ་དན་ཕྱོགས་བཅུར་གཡོ་ཤིང་། བོད་ཀྱི་ཐུན་མིན་རིག་གནས་དར་སྤེལ་འགྲོ་རྒྱུར་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད། གང་དེས་མཛད་པའི་རྣམ་བཤད་དང་དོན་བསྡུས་ཀྱི་རྩོམ་སྲོལ་གསར་པ་ནི་གཞུང་དོན་གོ་བ་ལེན་པའི་ཐབས་ལམ་གལ་པོ་ཆེར་གྱུར་པས་དེར་ཀུན་གྱི་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་ལན་བརྒྱར་འཐོར། ལོ་ཆེན་གང་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ནང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མ་ལག་འཛུགས་སྐྲུན་ཁྲོད་ཀྱི་སྐྱེས་ཆེན་འགངས་ཆེའི་གྲས་ཤིག་རེད།”(4) ཁོང་གིས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ངོས་འཛིན་རྣམ་བཤད་དང་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་སྟེ། བོད་ཀྱི་ཚད་མའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྲོལ་གསར་དུ་བཏོད་པས་གང་དེ་བོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་ཤིང་རྟའི་སྲོལ་འབྱེད་དུ་དྲངས་ཀྱང་ཅི་ལ་འགལ།”(5)\nད་བར་རྔོག་ལོ་ཆེན་པའི་རྣམ་ཐར་ཆ་ཚང་བར་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་མེད་མོད། རྣམ་ཐར་འདི་ཕྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་ངོ་སྤྲོད་ཐོག་མར་གནང་མཁན་ནི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཏའི་ཝུའེ་ཅག་སེན་(JACKSON1994)མཆོག་ཡིན་ཅིང་། དེ་རྗེས་འཇར་མན་ཧམ་པག་སློབ་ཆེའི་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མ་ཀ་ར་མའི་སློབ་ཐོན་དཔྱད་རྩོམ་ནང་དེའི་སྐོར་ཞིབ་འཇུག་གནང་འདུག་ཀྱང་དངོས་སུ་པར་སྐྲུན་བྱས་མེད་(KRAMER 1997)ཀ་ར་མས་རྩོམ་སྒྲིག་དང་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱི་མོ་ནི་འཇར་མན་པོན་དུ་བཅའ་བཞུགས་བྲག་གཡབ་སྐྱབས་མགོན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་མཁོ་འདོན་གནང་བའི་པར་མ་ཞིག་ཡིན་ཚོད་འདུག་ལ། པར་མ་དེ་འདྲ་བ་ཀྲུང་གོའི་པེ་ཅིན་མི་རིགས་ཕོ་བྲང་གི་མི་རིགས་དཔེ་མཛོད་དང་། རྒྱ་གར་པ་ཐ་ནའི་པི་ཧར་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པ།(6) དེ་བཞིན་ཁོ་བོའི་ཁྱིམ་ཚང་བཅས་སུ་ཉར་ཚགས་ཞུས་ཡོད། དེ་མིན་རྔོག་ལོ་ཆེན་པོར་རྣམ་ཐར་གྱི་ལམ་ལས་བསྟོད་པའི་ཚིགས་བཅད་ཉི་ཤུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཀྱང་རྒྱ་གར་པ་ཐ་ནའི་་པི་ཧར་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པས་ཉར་ཚགས་གནང་ཡོད་ཚོད་འདུག(7)\nཀ་ར་མའི་རྩོམ་སྒྲིག་དང་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་མཇུག་ཚང་མེད་པར། མ་ཕྱིའི་ལྡེབ་1b་ནས་14b6དང་། ལྡེབས་21abནས་23a བཅས་ཧ་ལམ་གཞུང་དངོས་ཀྱི་སུམ་ཆ་གཉིས་དང་མཇུག་བྱང་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་ཡོད།(8)\nད་བར་རྔོག་ལོའི་རྣམ་ཐར་ཞིབ་རྒྱས་སུ་འཁོད་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཡོད་བཟོ་མེད་ཤས་ལ། ཁོ་བོས་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་རྔོག་ལོའི་རྣམ་ཐར་ནང་དོན་མཚུངས་ལ་བྲིས་མ་དང་པར་མ་མི་འདྲ་བ་ཁག་གསུམ་ནང་བསྟོད་པའི་ལམ་ནས་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་མཚོན་པར་བྱས་པས་འཁྲུངས་འདས་ལོ་དང་མཛད་རྣམ་ཞིབ་རྒྱས་སུ་འཁོད་མེད། འོན་ཀྱང་རྣམ་ཐར་འདི་ནི་རྔོག་ལོའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་ཁུངས་བཙན་ཤོས་ཤིག་དང་། བོད་མིས་བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་པའི་རྣམ་ཐར་སྔ་ཤོས་གྲས་ཤིག་ཀྱང་རེད།\nརྣམ་ཐར་ཁག་གསུམ་པོའི་ནང་ནས་དང་པོ་ནི། འབྲུག་རྒྱལ་ཡོངས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་ཞུས་པའི་དབུ་མེད་བྲིས་མ། ཞལ་བྱང་དུ་《བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞུགས་སོ》 (9) (གཤམ་དུ་Bཞེས་འགོད་རྒྱུ་)ཞེས་བྱ་ཞིང་། དེའི་ནང་ལྡེབ་གྲངས་30དང་ངོས་1bདང་8a—80b བར་ངོས་རེར་ཡིག་ཕྲེང་དྲུག་དང་། ངོས་2b—7aབར་དེར་ཡིག་ཕྲེང་བརྒྱད་རེ་ཡོད། ངོས་300པར་སློག་ནང་ཆད། ངོས་306ལ་རྩོམ་པ་པོའི་མཇུག་བྱང་ཡིག་ཕྲེང་གཅིག་བཅས་སོ། །\nརྣམ་ཐར་གཉིས་བ་ནི་རང་ཤག་ཏུ་ཉར་ཚགས་ཞུས་པའི་པའི་པོ་ཏ་ལ་བདེ་ཡངས་ཤར་གྱི་པར་མ། ཁ་བྱང་དུ་《འཇིག་རྟེན་མིག་གཅིག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་བཞུགས་སོ》 (གཤམ་དུ་Dཞེས་འགོད་རྒྱུ་)ཞེས་བྱ་ཞིང་། པེ་ཅིན་མི་རིགས་ཕོ་བྲང་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུའང་་་པར་མ་དེ་འདྲ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད། གཞན་ཡང་རྒྱ་གར་པཏྣ་བི་ཧར་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཡང་པར་མ་དེ་རིགས་ཉར་ཚགས་ཞུས་ཡོད་ཅེས་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་Jaksonགྱིས་གསུངས། པར་མ་འདི་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་ལྡེབ་གྲངས་23ཡོད་པ་དང་། ངོས་1bདང་2a ལ་ཡིག་ཕྲེང་ལྔ་རེ། 2b—22aབར་ངོས་རེར་ཡིག་ཕྲེང་དྲུག 23aལ་ཡིག་ཕྲེང་གསུམ་བཅས་སོ། ། ལྡེབ་རྒྱ་ལ་46. 5/47 ྾ 6.5cmཡོད།\nརྣམ་ཐར་གསུམ་པ་ནི་རང་ཤག་ཏུ་བཞུགས་པ་དབུ་མེད་བྲིས་རྙིང་ཞིག་ཏེ། ཁ་བྱང་དུ་《ལོ་ཙྰ་བ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་གྲོ་ལུང་པ་ཆེན་པོས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རང་འགྲེལ་བཞུགས》 (གཤམ་དུ་R ཞེས་འགོད་རྒྱུ་)བློ་ཕམ་པ་ཞིག་ལ་བྲིས་མ་དེ་ལྡེབ་དང་པོ་ལས་ལྷག་མེད་པས་དེའི་སྤྱིའི་གནས་ཚུལ་ངོ་སྤྲོད་ཞུ་ཐབས་བྲལ། ལྡེབ་དང་པོའི་1aལ་ཞལ་བྱང་དང་། 1b ལ་ཡིག་ཕྲེང་དྲུག་ལྡེབ་རྒྱར་40 ྾ 7cm ཡོད།\nརྣམ་ཐར་དང་པོ་འབྲུག་གི་བྲིས་མ་དང་གསུམ་པ་དེ་ཡངས་ཤར་གྱི་པར་མ་གཉིས་པོའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་རྩོམ་པ་པོས་ཐོག་མར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་བསྟོད་པ་དང་། དེ་ནས་དེར་རང་འགྲེལ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང་། འགྲེལ་པའི་ཁྲོད་དུ་བཀའ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་ལུང་མང་དུ་དྲངས་ནས་རང་འགྲེལ་གྱི་དགོངས་པ་ཁུངས་ལུང་ལྡན་པར་བསྟན་ཡོད། རྣམ་ཐར་སྤྱིར་ཚིགས་བཅད་43（10）དང་དེ་དག་གི་རང་འགྲེལ་དང་། བཀའ་བསྟན་བཅོས་ནས་ལུང་དྲངས་པ་ཁག་22ཙམ་ཡོད།\nརྣམ་ཐར་གྱི་རྩོམ་པ་པོ་རྔོག་ལོ་ཆེན་མོའི་དངོས་སློབ་གྲོ་ལུང་པ་བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་(11 )ནི་གཞོན་ནུའི་དུས་ནས་ཇོ་བོ་རྗེ་དང་འབྲོམ་སྟོན་ལས་བཀའ་གདམས་ཀྱི་ཆོས་གསན། གསུང་རབ་ཀུན་ལ་མཁས་ཤིང་། རྗེ་འདི་པའི་བསྟན་བཅོས་《 བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་འཇུག་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པ》ཞེས་ཡོངས་གྲགས་སུ་བསྟན་རིམ་ཆེན་མོ་(12) ཞེས་པ་ནི་ལམ་སྒྲོན་གྱི་དགོངས་པ་ཟླ་མེད་ཡིན་པ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་ཡང་ཕལ་ཆེར་འདི་དང་མཐུན་པར་མཛད། (13) གྲོ་ལུང་པའི་འཁྲུངས་འདས་དུས་ཚིགས་མི་གསལ་ཡང་“དགུང་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་པ་ལ་འདས་”ཞེས་པར་བརྟག་ན་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྨད་ཆ་ནས་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དུས་འགོར་འཚོ་བཞུགས་གནང་ཡོད།\nརྣམ་ཐར་Bདང་Dགཉིས་སོ་སོར་མཇུག་བྱང་ཁ་ཤས་ཡོད། འབྲུག་གི་བྲིས་རྙིང་རྣམ་ཐར་Bལ་མཇུག་བྱང་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་རྩོམ་པ་པོ་གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པ་ཡིན་ལ།(14)དེའི་ནང་“བླ་མ་རྗེ་བཙུན་དམ་པ་གསང་ཕུ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་ལ་བསྟོད་པའི་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ་རྣམ་པར་བཤད་པ། ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་སྦྱར་བ་རྫོགས་སོ་”(15)ཞེས་འཁོད།\nགཉིས་པ་ནི་བྲིས་རྙིང་དེའི་དཔེ་བདག་དགེ་སློང་འཕགས་པས་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ནང་“སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་སྡོམ་བརྩོན་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་སྤེལ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་ལུང་རིན་པོ་ཆེའི་ཚོགས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཕྱུག་པ་སློབ་དཔོན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཉི་མའི་གསུང་ལས་དགེ་སློང་འཕགས་པས་གསལ་བར་ཐོས་ནས་གཏམ་གྱི་སྐྱེས་རྨད་དུ་བྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་རྣ་བའི་སྣོད་དུ〔ཉེ་བར་〕ལྷུང་ན་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་བསམ་ནས་རིང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕོ་ཉ་དག་ལ་ཉེ་བར་འགུགས་པའི་སྤྲིང་ཡིག་རྣམ་པར་སྤྲིངས་པའི་དོན‘དུ’་དཔལ་རྟེའུ་རའི་གཙུག་ལག་ཁང་ན་གནས་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་པ་འདི་བདག་གི་སུག་ཏུ་ཐོངས་ནས་ལྕགས་ཕོ་རྟའི་ལོ་ཟླ་བ་གཅིག་པར་‘ཤིན་ཏུ་དག་པར་བྱས་’（ 16）པའོ”ཞེས་འཁོད།། （17）\nམཇུག་བྱང་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་ནས་བཅོ་ལྔའི་བར་བོད་དུ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་ཡིག་གཟུགས་འབྲུ་ཚའི་ཐོག་ནས་བྲིས་པ་དེ་ནི་དཔེ་བདག་རང་ནས་ཞལ་བཤུས་གནང་ངམ་ཡང་ན་གཞན་གྱིས་བཤུ་བྲི་བྱས་པ་གང་ཡིན་མི་གསལ། ཁོ་བོའི་འདོད་ཚུལ་ལྟར་ན། འདིར་དགེ་སློང་འཕགས་པ་ཞེས་པ་ཕལ་ཆེར་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་(སྤྱི་ལོ་1235-1280ལོ) ཏེ། དུམ་བུ་འདིའི་ནང་དགེ་སློང་འཕགས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་དགེ་སློང་འཕགས་པའི་སློབ་དཔོན་ཉི་མའི་མཚན་ཡང་འཁོད་ཡོད། རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཉི་མ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པའི་རྣམ་ཐར་(18)ནང་དུའང་སློབ་དཔོན་ཉི་མ་དཔལ་ཞེས་མཚན་དེ་ཐོན་ཡོད།(19) དེའི་ནང་སློབ་དཔོན་ཉི་མས་དགེ་སློང་འཕགས་པར་རྔོག་ལོའི་སྤྲིང་ཡིག་བདུད་རྩི་ཕྲེང་བ་（20）དང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་(21) དཔེ་ཁྲིད་མཛད་སྐོར་འཁོད་ཡོད།\nདེ་ལྟ་ན་འདིར་དགེ་སློང་འཕགས་པ་ཞེས་པ་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་མཆོག་ཡིན་ངེས་དང་། བྲིས་མ་འདི་ཉིད་ཁོང་གི་ཕྱག་ཏུ་ཐོགས་པའི་དུས་ཚོད་ལྕགས་ཕོ་རྟ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་ལོ་1270 ལོ་ཡིན་པ་དང་། སྐབས་དེར་ཁོང་ནང་སར་བཞུགས་རིང་ཕྱག་ཏུ་ཐོགས་པ་ཡིན་པ་བཅས་སོ། ། གང་ལགས་ཤེ་ན། སྤྱི་ལོ་1267-1276ལོ་བར་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་ནང་སར་ཐེངས་གཉིས་པ་ཕེབས་པའི་དུས་(22) ཡིན་ཅིང་། “རིང་དུ་འགྲོ་བའི་ཕོ་ཉ་དག་ལ་ཉེ་བར་འགུགས་པའི་སྤྲིང་ཡིག་རྣམ་པར་སྤྲིངས་” པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེར་རགས་ལས་སོ། །\nམཇུག་བྱང་འདིའི་ནང་གསལ་དཔལ་རྟེའུ་རའི་གཙུག་ལག་ཁང་དེ་གང་དུ་ཡོད་མིན་གསལ་རྟོགས་དགོས་རྒྱུར། (23)རྟེའུ་ར་ཞེས་པ་དེང་གི་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་གྱི་གཉལ་ཆུ་( དམྱལ་ཆུའང་འཐད་) རྒྱུག་ཁུལ་གྱི་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་གི་ནུབ་བྱང་ཁུལ་དུ་གནས་ཤིང་། འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་འབྲེལ་ཡིན།(22) དེར་དགོན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་ཕྱག་བཏབ་ཅིང་། དཔལ་རྟེའུ་རའམ་རྟེའུ་ར་ནི་ཆག་ལོ་ཙཱ་བ་བརྒྱུད་པ་དང་བཅས་པའི་གདན་ས་ཡིན། སྙན་པའི་བ་དན་ཕྱོགས་བཅུར་གཡོ་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་ཆག་ལོ་ཆོས་རྗེ་དཔལ་( སྤྱི་ལོ་1197—1264 ལོ)(25) གྱི་སྐུ་དྲིན་གྱིས་དཔལ་རྟེའུ་ར་དགོན་འདི་ཉིད་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་སྟོད་ལ་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་གི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ཆོས་རྗེ་དཔལ་ཉིད་ཀྱིས་བལ་ཡུལ་དང་རྒྱ་གར་སོགས་ཡུལ་གྲུ་འགྲིམས་པར་མཛད་ལ་ས་སྐྱ་པ་དང་འབྲེལ་ལམ་ལེགས་པར་བསྐྱངས། རྗེ་འདི་པ་སྤྱི་ལོ་1241ལ་རྟེའུ་རར་སླར་ཞབས་སོར་འཁོད་རྗེས་སུ་གོང་མ་ཀུབ་ལའི་དགོངས་པ་ལྟར་འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་སོག་ཡུལ་དང་ནང་སར་ལན་མང་གདན་དྲངས་ཀྱང་བོད་ཁོ་ནར་རྒྱུའི་ཐུགས་ཐག་བཅད་ནས་གདན་མ་དྲོངསསྤྱི་ལོ་1256 ལོ་ལ་མཐར་ཞལ་བཞེད་གནང་ཀྱང་སྐུ་གཟུགས་བདེ་མིན་གྱི་རྐྱེན་པས་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་མེད། གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་འདི་འདྲ་ཞིག་དཔལ་རྟེའུ་རར་སོན་པ་འདི་ལས་ཆག་ལོ་དང་ས་སྐྱ་བ་དང་དེ་བཞིན་དབུས་གཙང་གི་དགོན་སྡེ་ཁག་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པ་མཚོན་ལ། གྲོ་ལུང་པ་གང་ཉིད་ཀྱི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཤོ་པོ་ཡང་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ་དེ་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་ཡོད་ངེས་ཡིན།\nམཇུག་བྱང་ནང་གསལ་བའི་སློབ་དཔོན་ཉི་མ་(དཔལ་)ཞེས་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པར་རྔོག་ལོའི་དཔེ་ཁྲིད་མཛད་པ་དང་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པར་རྔོག་ལོའི་རྣམ་ཐར་འདི་འདྲ་ཡོད་ལུགས་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་མཁན་འདི་ནི་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ་དང་ཆག་ལོ་ཙཱ་བ་བར་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་ཀྱི་ལས་འགན་གལ་པོ་ཆེ་ཞིག་བསྣམས་ཡོད་ཚོད་འདུག བོད་རིག་པ་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་སོ་རན་སན་གྱི་ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་(173,23)ནང་གི་དབོན་པོ་དང་དཔོན་པོའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་བརྗོད་དབྱེ་ཞིབ་གནང་བ་དོན་དུ་གནས་ན། ཉི་མ་དཔལ་ཡང་ཆག་ལོའི་ཚ་བོ་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་ཡོང་ཐུབ། དེ་ལྟ་ན་སློབ་དཔོན་ཉི་མ་ནི་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པར་སྤྱི་ལོ་1256 ལོར་ཆག་ལོ་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་ཞུའི་ཞབས་སྐུལ་ཞུ་མི་གལ་ཆེ་ཞིག་ཀྱང་རེད།\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་དེ་དག་དང་བསྟུན་ནས་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་རྣམ་ཐར་འདི་ཉིད་“ཤིན་ཏུ་དག་པར་བྱས་”ཞེས་བརྗོད་དགོས་ཀྱང་དཔེ་བསྡུར་བྱས་འབྲས་ལས་འབྲུག་གི་བྲིས་རྙིང་འདི་ཉིད་པར་མ་ལས་ཡིག་ནོར་མང་པོ་ཡོད། མཇུག་བྱང་ནང་གསལ་ལྟར་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པར་མ་ཕྱི་འདི་ཉིད་རྟེའུ་ར་ནས་ཕྱག་ཏུ་སོན་པ་ཡིན་ནམ་ཡང་ན་རྟེའུ་ར་དགོན་གྱིས་བསྐྱར་དུ་བཤུ་བྲི་བྱས་པ་ཡིན་དེ་སྐོར་ཞུ་ཐབས་བྲལ། ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་ཞུ་དག་མཛད་པའི་མ་ཕྱི་དེ་བསྐྱར་དུ་བཤུ་བྲི་བྱས་ནས་ཕྱིས་སུ་ཤིང་པར་བརྐོ་བའི་ཕྱི་མོར་གྱུར་ངེས་ཡིན་པས། གུས་པའི་རྨོངས་ཚོད་ལྟར་ན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པས་དཔལ་རྟེའུ་རའི་ཕྱི་མོ་ཇི་བཞིན་ཉར་ཚགས་ཐོག་དེའི་མཇུག་ཏུ་ཁོང་རང་གིས་མཇུག་བྱང་བྲིས་གནང་མཛད་པ་མིན་ནམ་སྙམ་པ་དང་། ཡང་ན་ཕྱིས་སུ་ཞུ་དག་བྱས་ཟིན་པ་དེ་ཤིང་པར་གྱི་ཕྱི་མོར་གྱུར་པ་དང་། ཞུ་དག་གནང་མེད་པའི་བྲིས་རྙིང་དེ་སྤྱོད་མེད་སོར་འཇོག་ཏུ་ལུས་པར་ཕྱིས་སུ་དེ་ལག་ཏུ་སོན་པའི་དཔེ་བདག་ནས་མཇུག་བྱང་བསྐྱར་བཤུ་བྱས་པ་མིན་ནམ་སྙམ། མ་ཕྱི་འདི་འབྲུག་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་གྱར་མིན་ནི་དཔྱོད་དཀའ་བའི་གནས་ལགས།\nམཇུག་བྱང་གཉིས་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྔོག་ལོའི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་(21b4—22b6)ཤིག་འཁོད་པ་དེའི་རྩོམ་པ་པོ་མི་གསལ། འགོས་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱིས་རྣམ་ཐར་འདིའང་གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པར་འདོད་དེ་གང་གིས་མཛད་པའི་དེབ་སྔོན་ནང་རྣམ་ཐར་འདིའི་ཚིགས་བཅད་དུམ་བུ་(21b6—22a2)དྲངས་ཐོག་གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པར་བཞེད་པ་དང་།（26）ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཁྱུ་མཆོག་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་དང་། （27）དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་(28)སོགས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཡོད།\nམཇུག་བྱང་གསུམ་པ་ནི་སྐབས་དེའི་རྣམ་ཐར་སྤེལ་བའི་འགན་འཛིན་ཤེས་རབ་སེང་གེས་མཛད་པ་ཡིན་ལ། འདི་ཉིད་ལོ་རྒྱུས་མི་སྣ་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་མིན་བློ་དོགས་མ་ཆོད་པའི་མཚམས་སུ་འཇར་པན་ཨོ་ཏ་ནི་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐལ་བཟང་མཆོག་(29)ནས་བློ་སྒོ་ཆེར་བསྐྱེད་སློབ་སྟོན་གནང་བྱུང་བ་ལྟར་ཁོ་བོར་ཤེས་རབ་སེང་གེ་ཞུ་བ་འདི་ཉིད་བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བཤེས་ཕྱི་རབས་གྲས་སུ་གཏོགས་པ་རྗེ་ཤེས་རབ་སེང་གེ་(སྤྱི་ལོ་1383—1445ལོ)(30)ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་བརྟན་པོ་བྱུང་། རྗེ་ཤེས་སེང་འདི་པ་ནི་སྣར་ཐང་དུ་ཆོས་བཞུགས་མཛད། ཕྱིས་སུ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་དང་བླ་སློབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བྱུང་ལ། རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་གྲུབ་པའི་བླ་མ་ཡང་མཛད། རྗེ་འདིས་སྲས་རྒྱུད་གྲྭ་ཚང་དང་རྒྱུད་སྨད་གྲྭ་ཚང་ཕྱག་བཏབ།(31) རྣམ་ཐར་མཇུག་བྱང་ནང་གི་ཤེས་རབ་སེང་གེ་མཆོག་རྗེ་འདི་པ་ཡིན་ཚེ་མཇུག་བྱང་ནང་གསལ་རབ་འབྱམས་མཁའ་སྤྱོད་དབང་པོ་(22b. 3)ཞེས་པ་ཤེས་རབ་སེང་གེར་རྣམ་ཐར་པར་སྐྲུན་ཞབས་སྐུལ་མཛད་མཁན་དེ་ཡང་ཞྭ་དམར་མཁའ་སྤྱོད་དབང་པོ་(32) ཡིན་པར་ར་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ།(33)\nབཞི་པ་ནི་བསྐྱར་པར་སྐབས་ཀྱི་པར་བྱང་སྟེ།(34) དེའི་ནང་པར་འདི་བགྲེས་སྐྱོན་ཆེ་བར་བརྟེན། ཤིང་ཕག་ལོ་རྩེ་བདེ་ཡངས་ཤར་དུ་གསར་བསྐྲུན་བགྱིས་”ཚུན་(35)ཞེས་འཁོད། འདིའི་ཤིང་ཕག་ལོ་དེ་སྤྱི་ལོ་གང་ཡིན་ཐག་གཅོད་པར་དཀའ་སྟེ། བདེ་ཡངས་ཤར་གསར་དུ་བཞེངས་པ་ནས་བརྩིས་ན་ཤིང་ཕག་ལོ་ཡིན་པ་སྤྱི་ལོ་1695 དང་1755 1815 1875 1935བཅས་ལྔ་ཡོད་པས་སོ། །\nབོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་གི་ནང་དུ། རྔོག་ལོ་ཙཱ་བའི་སྐུ་ཚེ་ཧྲིལ་པོའི་མཛད་པ“བཅུ་བདུན་ཕྲག་གསུམ་(36)དུ་”དུ་དབྱེ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་ཐོག་མར་སློབ་གཉེར་མཛད་པའི་བཅུ་བདུན་ཕྲག་དང་པོ་དང་། རྒྱ་གར་དང་ཀསྨིར་སོགས་སུ་ཕེབས་ནས་སཾསྐྲིཏའི་གཞུང་ལ་ཐོས་བསམ་དང་བོད་ཡིག་ཏུ་ཕབ་བསྒྱུར་ཐོག་མར་མཛད་པའི་བཅུ་བདུན་ཕྲག་གཉིས་པ། བོད་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་ནང་བསྟན་གཞུང་ལུགས་འབོར་ཆེན་བསྒྱུར་ཞུས་དང་། མཐར་དགོངས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཛད་པ་སྟེ་བཅུ་བདུན་ཕྲག་གསུམ་པའོ། ། རྔོག་ལོ་ཆེན་པོ་ནི་ཡར་འབྲོག་རྔོག་སྟོན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་སྲས་བཞི་པ་ཆོས་སྐྱབས་ཀྱི་སྲས་སུ་ས་མོ་ཕག་སྟེ། སྤྱི་ལོ་1059ལོར་སྐུ་བལྟམས། ཆུང་བྱིས་པའི་དུས་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕུ་བོ་རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཕྱག་བཏབ་པའི་གསང་ཕུར་ཆོས་བཞུགས་མཛད། ཕུ་བོའི་དྲུང་ནས་ཡི་གེའི་འབྲི་ཀློག་དང་སྐད་རིགས་དང་གཞུང་ལུགས་ལ་ཐོས་བསམ་མཛད། དགུང་ལོ་བཅུ་བདུན་ལ་ཕེབས་སྐབས་སྤྱི་ལོ་1076 གུ་གེ་མཐོ་ལྡིང་དུ་མེ་འབྲུག་ཆོས་འཁོར་ལ་བཞུགས། དེར་དབུས་གཙང་ཁམས་ནས་ཕེབས་པའི་མཁས་དབང་དང་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་དང་མཇལ། གཞན་ཡང་རྒྱ་གར་དང་ཀསྨི་ར་ནས་ཕེབས་པའི་པཎ་གྲུབ་དང་ཡང་མཇལ། དེ་ནས་ཕུ་བོའི་ལམ་སྟོན་ལྟར་རྒྱ་གར་དབུས་དང་ཁ་ཆེ་སོགས་སུ་སློབ་གཉེར་ལ་ཕེབས་པ་དང་། སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་ཕེབས་གྲོགས་སུ་རྭ་ལོ་ཙྰ་བ་རྡོ་རྗེ་གྲགས་པ་དང་། གཉན་ལོ་ཙཱ་བ་དར་མ་གྲགས། ཁྱུང་པོ་ཆོས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས། རྡོ་སྟོན། བཙན་ཁ་བོ་ཆེ་བཅས་ཡོད། རྔོག་ལོ་ཆེན་པོས་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་རིག་པར་སྦྱང་བ་མཛད་དེ། མྱུར་དུ་སྔོན་གྱི་བསྒྱུར་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་ཚུལ་བདེ་བླག་ཏུ་ངེས་ཤིང་། དེ་དག་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་སྒྲ་དོན་རྣམ་པར་ངེས་པའི་བློ་མིག་གསལ་བར་བརྙེས་སོ། །”（37）“སྐལ་ལྡན་ལ་སོགས་མཁས་མཆོག་རྣམས། །ལེགས་བརྟེན་རིགས་པའི་གཙུག་ལག་འདིར། །ཉི་འོད་ཁྱབ་ལྟར་རབ་གསལ་མཛད། །”(38)ཅེས་གྲོ་ལུང་པས་གསུངས་པ་ལྟར། རྔོག་ལོ་ཆེན་པོས་པཎྜིཏ་གཞན་ལ་ཕན་པ་བཟང་པོ་དང་། སྐལ་ལྡན་བཟང་པོ། གོ་མི་འཆི་མེད། བསྟན་སྐྱོང་ལ་སོགས་པ་ཆོས་སྨྲ་བ་དགེ་ལེགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་མང་དུ་བསྟེན་ཅིང་མཆོད་པ་དང་བསྙེན་བཀུར་ཆེན་པོས་མཉེས་པར་མཛད་པས་མཁས་པའི་རྩེ་མོར་སོན།\nདགུང་ལོ་སོ་ལྔ་པར་རྔོག་ལོ་མཆོག་བོད་དུ་ཕྱིར་ཕེབས་མཛད་ནས་ཆོས་འཆད་དང་། བསྟན་བཅོས་སྒྱུར་ཞུས་ཀྱི་ངལ་བ་ཁུར་དུ་བཞེས། གང་གི་ཆོས་འཆད་པའི་འཁོར་གྱི་གྲངས་ཀྱང་རྣམ་ཐར་ལས་ལྷ་ས་བསམ་ཡས་སྒང་ཐོག་དང་། །ལྷ་ཡངས་ད་ལྷམ་མྱུག་གུ་སྣར། །འཁོར་གྱི་གྲངས་ནི་རིམ་པ་བཞིན། །ཁྲི་དང་སུམ་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་དང་། །གཉིས་སུ་སྟོང་ཚོ་བཅུ་གསུམ་འཚོགས། །ཁྲི་ཚོ་གཉིས་དང་ཁྲི་ཚོ་གཅིག །རྣལ་འབྱོར་ཕོ་མོ་ཁྲི་ཚོ་གཉིས། །འཚོགས་སོ་ལུང་རིགས་སྨྲ་བ་ཡིན། །ཞར་ཆོས་སྟོང་དང་བརྒྱད་བརྒྱ་དང་། །བརྒྱད་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་པ་ལ། །རྒྱན་དང་ཆོས་མཆོག་ལྔ་བཅུ་ང་ལྔ། །རྣམ་ངེས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ལྔ། །ལུང་ཆོས་སྨྲ་བ་སྟོང་དང་ནི། །ལྔ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཡོད། །”ཅེས་པ་ལྟར་ན་སྐབས་དེ་དུས་འཁོར་གྱི་གྲངས་ཁྲི་དྲུག་ལྷག་ཙམ་འདུས་ཡོད།\nརྔོག་ལོའི་སློབ་མའི་ཁྲོད་ནས་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་ནི། ཞང་ཚེ་སྤོང་བ་ཆོས་ཀྱི་བླ་མ། གྲོ་ལུང་པ་བློ་གྲོས་འབྱུང་གནས། ཁྱུང་རིན་ཆེན་གྲགས། འགྲེ་ཤེས་རབ་འབར་བཅས་ཡིན་ཅིང་། འདི་དག་གིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་གོང་སྤེལ་ཆེད་མཛད་རྗེས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་འཇོག་གནང་མཛད་ཡོད།\nསྤྱི་ལོ་1109ལོར་རྔོག་ལོ་མཆོག་བསམ་ཡས་མ་རིར་ཆིབས་རྟ་ལས་ལྷུངས་ནས་དགོངས་པ་གཞན་དོན་དུ་གཤེགས། དམ་པ་གང་འདིའི་མཛད་རྣམ་གྱི་གྲངས་གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པ་འདི་ཉིད་ཕུད་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པ་ཉི་ཐང་སྤྲུལ་སྐུ་ངག་དབང་གཞོན་ནུས་མཛད་པའི་གསང་ཕུའི་དཀར་ཆག གསེར་མདོག་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་གྱིས་མཛད་པའི་གཏམ་རོལ་སོགས་ཡོད་ལ། དེང་རབས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་གནང་འབྲས་སུ་van Der Kuijp(1983) དང་། Jackson(1997 དང་1994 ) བྱམས་པ་བསམ་གཏན་( 1997) བློ་བཟང་(1997) ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐལ་བཟང་(1986)（39）སོགས་ཡོད་པས་དེ་དག་ལ་གཟིགས་པར་འཚལ།\nརྔོག་ལོ་ཆེན་པོས་གཞི་བསྒྱུར་མཛད་པའི་གཞུང་གི་རྣམ་གྲངས་སྐོར་ལ། གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་འཇིག་རྟེན་མིག་གཅིག་ནང་འཁོད་པ་ལྟར་ན་ཁྱོན་བསྡོམས་72 ཡོད་དེ། 21དེ་ལ་རྟོག་གེ་ཚད་མའི་གཞུང་ལས་ནི།(1)རིགས་ཐིགས་དང་། (2)རྣམ་ངེས་དང་། (3) རྣམ་འགྲེལ་རྩ་བ་ལེའུ་གསུམ་པ། (4+5) སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གི་ཌིཀ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་དང་། (6+7)ཚད་མ་བརྟག་པ་ཆེ་ཆུང་གཉིས་དང་། (8) གཞན་སེལ་བ་གྲུབ་པ་དང་། (9) སྐད་ཅིག་འཇིག་པ་གྲུབ་པ་དང་། (10)རྣམ་འགྲེལ་གྱི་རྒྱན་དང་། (11)དེའི་ཌིཀ་ཡ་མ་རིས་སྦྱར་བ་དང་། (12) བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོའི་རྣམ་འགྲེལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་སྟོང་པ་དང་། (13)ཚད་མ་བརྟག་པ་བར་མ་དང་། (14)སེལ་བ་གྲུབ་པ་དང་། (15)འབྲེལ་པ་གྲུབ་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལས་ནི། (16)རྒྱལ་བའི་ཡུམ་བར་མ་ལེའུ་བརྒྱད་པ་ཕལ་ཆེར་དང་། (17)དེའི་མན་ངག་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དང་། (18)དེ་དག་གི་བཤད་པ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པས་སྦྱར་བ་དང་། (19)ཡུམ་བསྡུས་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་དང་། (20) དེའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བཟང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་སྦྱར་བ་དང་། (21) སློབ་དཔོན་དེའི་འགྲེལ་བ་ཆུང་བ་དང་། (22)དེའི་ཌིཀ་རིགས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་སྟོད་དང་། (23)སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་འབྱུང་གནས་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཌིཀ་ཆུང་། (24)སློབ་དཔོན་རིན་ཆེན་འབྱུང་གི་དག་ལྡན་སྟོད་དང་། (25) ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པའི་མན་ངག་དང་། (26+27)སློབ་དཔོན་ཕྱོགས་ཀྱི་གླང་པོའི་དོན་བསྡུ་རྩ་འགྲེལ་གཉིས། བསྟན་བཅོས་གཞན་དག་ལས་ནི། (28)རྗེ་བཙུན་མ་ཕམ་པའི་ཡང་དག་གི་ཆོས་བཤད་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཙུག་ལག་ཕྱི་མ་དང་། (29)དུས་དང་པོར་བྱ་བ་མངོན་པ་བསྡུས་པ་དང་། (30)བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་དང་། (31)བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འཇུག་པ་དང་། (32)ཤེས་རབ་ཀྱི་ལེའུའི་དཀའ་འགྲེལ་དྰ་ན་ཤྲིས་སྦྱར་བ་དང་། (33)འཕགས་པ་བཟང་སྤྱོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་དང་། (34)ལས་དང་པོ་པའི་ཚུལ་དང་། (35)སེམས་སྐྱེད་དང་ཡི་དམ་བླང་བའི་ཆོ་ག་དང་། (36)གཉིས་མེད་ཐིགས་པ།གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞུང་ལས་ནི། (37)སློབ་དཔོན་འཕགས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་མདོར་བྱས་དང་། (38+39)དེའི་འགྲེལ་པ་གཉིས་དང་། (40+41)རིམ་པ་ལྔ་པ་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། (42) སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡན་ལག་བཞི་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་དང་། (43+44) དེའི་འགྲེལ་པ་གནས་ལྡན་དང་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་སྦྱར་བ་གཉིས་དང་། (45) རབ་གནས་བསྡུས་པའི་མདོ་དང་། (46)དོན་ཡོད་ཞགས་པའི་གཟུངས་དང་། (47)རྡོ་རྗེ་ལྕགས་ཐག་གི་གཟུངས་དང་། (48)དབང་བསྐུར་བའི་ཆོ་ག་དང་། (49) མཚན་བརྗོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་གཉིས་མེད་རྡོ་རྗེས་སྦྱར་བའི་སྟོད་དང་། (50+51) ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུད་དང་འགྲེལ་པ་གཉིས་དང་། (52+61) ལུ་ཨི་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་རྩ་འགྲེལ་ལ་སོགས་པ་བདེ་མཆོག་གི་ཕྲན་བཅུ་ལྷག་ཙམ་དང་། (62+70) རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་སྐོར་གྱི་ཆོས་ཕྲན་དགུ་དང་། (71)དགྱེས་པ་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་སྦྱར་བ་དང་། (72)དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལ་རྟེན་པ་ཡི་གེ་དག་པར་བརྗོད་པའི་སློབ་དཔོན་གོ་མི་ཆེན་པོས་སྦྱར་བ་བཅས་སོ།།\nདེ་དག་གི་ནང་ནས་བཀའ་འགྱུར་ནང་དུ་བསྡུས་པ་3དང་། བསྟན་འགྱུར་ནང་བསྡུས་པ་52ཙམ་ཡོད། དམ་པ་དེའི་འགྱུར་གྱི་སྐོར་ལ་གྲོ་ལུང་པས། “དམ་ཆོས་བསྒྱུར་ལ་མངའ་བརྙེས་པ། །རྒྱལ་ཡུམ་གཉིས་དང་བསྟན་བཅོས་གཞུང་། །འབུམ་ཕྲག་གཅིག་དང་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ། །སྟོང་ཕྲག་བདུན་ནི་ལྷག་བཅས་བསྒྱུར། །”（41）ཅེས་པ་ལས་ཀྱང་དེའི་མཛད་རྗེས་ཆེ་ལོང་ཙམ་མཚོན་ཐུབ།\nགང་འདིས་སྦྱར་བ་མཛད་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་ནི་རྣམ་ཐར་འཇིག་རྟེན་མིག་གཅིག་ལྟར་ན་རྣམ་གྲངས་43 ཙམ་ཡོད་དེ། (42)(1)ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྣམ་ཐར་རྒྱན་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པའི་དོནབསྡུས་དང་། (2)རྣམ་བཤད་དང་། དང་། (3)ཡུམ་བརྒྱད་སྟོང་པའི་འགྲེལ་པའི་དོན་བསྡུས་དང་། (4)ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་བསྡུས་དང་། (5)རྣམ་བཤད་དང་། (6)མདོ་སྡེའི་རྒྱན་དང་། (7) རྒྱུད་བླ་མ་དང་། (8)དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་འབྱེད་དང་། (9)ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་རྣམ་འབྱེད་བཞིའི་དོན་བསྡུས་རེ་རེ་དང་། (10+13)རྣམ་བཤད་རེ་རེ་དང་། (14) དབུ་མའི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དོན་བསྡུས་དང་། (15)དེའི་འགྲེལ་པ་ཤེས་རབ་སྒྲོན་མའི་དོན་བསྡུས་དང་། (16) བདེན་གཉིས་ཀྱི་དོན་བསྡུས་དང་། (17)རྣམ་བཤད་དང་། (18)དབུ་མའི་རྒྱན་གྱི་དོན་བསྡུས་དང་། (19)དབུ་མ་སྣང་བའི་དོན་བསྡུས་དང་།\n(20)བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་བསྡུས་དང་། (21)རྣམ་བཤད་དང་། (22) བསླབ་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་དོན་བསྡུས་དང་། (23)དེ་ཁོ་ན་འཇུག་པའི་གཞུང་བསྡུས་པ་དང་། (24)དོན་བསྡུས་པ་དང་། (25)བདེན་ཆུང་དང་། (26)མན་ངག་གཉིས་ཀྱི་བསྡུས་དོན་དང་། (27)དབུ་མ་སྤྱིའི་དོན་བསྡུས་དང་། (28)ཚད་མ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཌིཀ་དང་བཅས་པའི་བསྡུས་དོན་དང་། (29)རྣམ་བཤད་ཆེན་པོ་དང་། (30) རིགས་ཐིགས་འགྲེལ་པ་དང་བཤད་པའི་བསྡུས་དོན་དང་། (31) རྣམ་བཤད་དང་། (32) རྣམ་འགྲེལ་རྒྱན་དང་བཅས་པའི་བསྡུས་དོན་དང་། (33)ལེའུ་དང་པོའི་སྟོད་ཅུང་ཟད་ཀྱི་རྣམ་བཤད་དང་། (34) ཆོས་མཆོག་ཆེན་པོའི་ངག་དང་པོའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་གྱི་བཤད་པ་དང་། (35)དེའི་གཞན་སེལ་བའི་སྐབས་ཅུང་ཟད་བཤད་པ་དང་། (36)སློབ་དཔོན་ཆོས་མཆོག་གི་ཚད་མ་བརྟག་པ་ཆུང་བའི་བསྡུས་དོན་དང་། (37)སེལ་བ་གྲུབ་པའི་བསྡུས་དོན་དང་། (38) སྟོད་ཀྱི་བཤད་པ་དང་། (39)སྐད་ཅིག་འཇིག་པ་གྲུབ་པའི་བསྡུས་དོན་དང་། (40)བྲམ་ཟེ་ཆེན་པོའི་སེལ་བ་གྲུབ་པའི་བསྡུས་དོན་དང་། (41)སྟོད་ཀྱི་རྣམ་བཤད་དང་། (42)འབྲེལ་པ་གྲུབ་པའི་བསྡུས་དོན་དང་། (43)སྟོད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྣམས་སོ།།\nགོང་གསལ་ལྗགས་རྩོམ་དེ་དག་ལས་ད་ཡོད་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་གཅིག་ནི་ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ཀྱི་དཀའ་གནས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་བོད་མིས་ཐོག་མར་མཛད་པའི་ཚད་མའི་བསྟན་བཅོས་དང་པོ་དེ་རེད། དཔེ་དེབ་དེ་ཉིད་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་དུ་བཏབ་ཡོད།(43) གཞན་གཅིག་ནི་རྣམ་ངེས་ཀྱི་ཌིཀ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་ཅེས་ཕྱི་གླིང་པའི་མཁས་དབང་འགའ་རེས་གསུངས།\n(2)རྔོག་ལོའི་འགྱུར་བྱང་སྐོར་གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་བདེ་ཡངས་ཤར་གྱི་པར་མ་གཤམ་དུ་Dཞེས་འགོད་རྒྱུ། Df11b5-Df11b5དང་། དེང་དུས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱས་འབྲས་ལ་Jackson 1994 (378 - 380): "An Early Biogra-phy of rNgog Lot—tsa — ba Blo—ldan —shes —iab, "in Per Kvamc(cd), Tibetan Studies Proceed—ings of the 6th Seminar of the International Association for tibetan Studies, Fagernes 1992. Vol. l. Oslo, The Institute for Comparative Re—search in Human Culture, 372 – 392དང་། Kramer1995 ( 35 —62) : rNgog Blo — ldan — shes — rab ( 1059 - 1109). the Life and Works of the Great Translator. M. A. thesis, University ofHamburgསོགས་ཡོད།\n(3)རྔོག་ལོའི་བསྟན་བཅོས་སྐོར། Df14a5—Df14b6དང་། Van Der Kuijp1983 (34):Contributions to the Development of Tibetan Buddhist Epistemology. Wiesbaden, FranzSteiner Verlagདང་། Jackson 1997 (127f): rNgogLo — tsā— bá“ s Commentary on the Ratnagotravibh ā ga: An Early - 20th - Century Lhasa Printed Ddition, " in H, Krasser et al. (eds), Tibetan Studies. (Proceedings of the 7th Seminar of the International Association for Tibetan Studies, Graz 1995) Vol. 1, Wien, Vcrlag der Oslerreichischen Akademie der Wissenschaften, 439–455Rདང་།Jackson 1994 (38of) བཅས་སུ་གསལ།\n(5)Jackson 1994 (372)\n(7)ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསྟོད་པ་གྲོ་ལུང་པས་མཛད་པ། Jackon 1994(373)དང་དེའི་མཆན་འགྲེལ་10 པར་གཟིགས།\n(8) Kramer 1995 (65-70) དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་David Jackson མཆོག་ནས་དཔྱད་རྩོམ་དེའི་འདྲ་བཤུས་མཁོ་འདོན་གནང་བྱུང་།\n(9)འདྲ་བཤུས་འདི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་Per Sornsen མཆོག་ནས་གནང་བྱུང་བར་ཁོང་གི་ལྷག་བསམ་དག་པའི་མཛད་ཕྱོགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ།\n(10)ཚིགས་བཅད་འདི་དག་Jackson ( 1994) 383 —385དང་གནད་བསྡུས་375— 377 ནང་དུ་ཡང་གསལ།\n(12) བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་འཇུག་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་རྣམ་པར་བཤད་པ། རྩིས་འཕྲུལ་ནང་བཅུག་པའི་པར་མ ACIP (Asian Classics Lnput Proj—ect, SL0070 — 1, SLoo70 — 2)\n(14) ངོས་30a ཆད། མཇུག་བྱང་གི་དུམ་བུ་གཉིས་པ་ངོས་30bནང་གསལ།\n(18)རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར། བྲིས་མ། ངོས་29b4པར་གཟིགས་པར་འཚལ།\n(19) འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པའི་སློབ་དཔོན་ཉི་མ་དཔལ་གྱི་མཚན་ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་རིན་ཆེན་བང་མཛོད་ཤོག་ངོས་173ནང་གསལ། པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n(20)བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་(ed,Chandra, New Delhi, 1971)ཤོག་གྲངས་1050དང་། གསེར་མདོག་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་གྱི་རྔོག་ལོའི་མཛད་རྣམ་ངོ་མཚར་གཏམ་གྱི་རོལ་མོ (colledted works, vol. 1b Timphu, 1975) ཤོག་གྲངས་447 ནང་དུའང་གསལ།\n(22)མཆན་18དང་མཚུངས། ངོས་366 ལ་གཟིགས།\n(23)འདིའི་འགྲེལ་བརྗོད་རྣམས་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་Per Sorensen དང་། David Jackson\n(24)CHAN VICTOR 1994 Tibet Handbook, Chico California, Moon Publications. ཤོག་ངོས་241\n(25)ALTEKAR, A. S"Introduction of General Editor, "oin Roerich 1959, pp. I - xxxviii.\n(25)འགོས་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱིས་མཛད་པའི་དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་(New Delhi, 1974)ཤོག་གྲངས394\n(28)དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད་པའི་ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན། (པེ་ཅིན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985)\n(32)ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་མཁའ་སྤྱོད་དབང་པོ། (1350 – 1405)\n(35)Df 23a 2-3 ଝିଞ୍ଜି\n(37)Df6b6 - Df7al ଝିଞ୍ଜି\n(38) Df8a5 – 6\n(39)JAMPA SAMDEN 1997: "Notes on the Late Twelfth or Early Thirteenth Century Com—mentary on the Abhisamayâ lamkâ râ : A prelim—inary Report ofaCritical Edition, " in: STEINKELLNER et al. (ed.), vol. 2, pp. 831 – 841.LOBSAN, SASTRI: 1997" The fire Dragon chos khor ( 1076 AD) , " in: STEINKELLINER et al. (eds.), vol 2, pp. 873 - 882.TSHUL KHRIMS SKAL BZAN, KHAN DKAR: 1986 ཚད་མའི་ལོ་རྒྱུས་དར་ཊིཀ་མཛེས་རྒྱན། (A History of Logical Studies in Tibet) , in: SAMBHASA7, pp 55 — 95 Nagoya University, Japan.\n(40)Df 11b5 - Df 12b.5\n(42)Df12a5 - Df 14b6\n(43)ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། སྤྱི་ལོ་1994 ལོ།


Peter – Disciple of Jesus Christ (Part 1) – The Life of Yeshu\nདེ་ནས་ཡེ་ཤུ་ག་ལིལ་ཡུལ་གྱི་མཚོ་འགྲམ་བརྒྱུད་ནས་ཕེབས་དུས། སི་མོན་དང་ཁོང་གི་གཅུང་པོ་ཨན་དྲི་ཡཱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མཚོ་ནང་དུ་དྲ་རྒྱ་འཕེན་བཞིན་པ་གཟིགས་ཤིང༌། ཡེ་ཤུས་ཁོ་ཚོ་ལ་“ངའི་རྗེས་སུ་ཤོག ཁྱེད་ཀྱིས་ད་ལྟ་ཉ་འཚོལ་བ་ལྟར་རྗེས་མ་ངས་ཁྱེད་ཚོ་མི་རྣམས་འཚོལ་དུ་འཇུག་”\nཅེས་གསུངས་མ་ཐག ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་དྲ་རྒྱ་བཞག་ནས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས། ཡེ་ཤུ་ཕར་ཙམ་ཕེབས་སྐབས་ཁོང་གིས་ཟེ་བད་ཡཱ་ཟེར་མཁན་དེའི་བུ་ཡ་ཀོབ་དང་ཡོ་ཧ་ནན་གཉིས་ཀྱིས་གྲུའི་ནང་ལ་དྲ་རྒྱ་བཟོ་བཅོས་རྒྱག་བཞིན་པ་གཟིགས་ནས། ཡེ་ཤུས་ལམ་སེང་ཁོ་ཚོར་“ཚུར་ཤོག་” ཅེས་གསུངས་པས། ཁོ་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་ཕ་ཟེ་བད་ཡཱ་དང་གླ་པ་རྣམས་གྲུ་ལ་བཞག་ནས་ཁོང་གི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་རེད། སྟོན་པ་ཡེ་ཤུས་གདོན་འདྲེ་བསྐྲད་པ།\nWe read from Mark’s Gospel how Simon and his brother Andrew were fishermen.\nWhen Jesus called them, they left this fishing business to follow him; and in future, Jesus said, they would catch men rather than fishes.\nBut it was not the first time that Peter had met Jesus, because Andrew had introduced him to Jesus on an earlier occasion (John 1:40-42).\nPeter – Disciple of Jesus Christ (Part 2)


Terdzo-DZI-069 - Rinchen Terdzö\nrtsa gsum 'od gsal snying tig las/_phag mo dkar mo shes rab gsal byed kyi rgyun khyer snying por dril ba\nVolume 49 (ཛི) / Pages 843-844 / Folios 1a1 to 1b6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 49 > Text #70 (Scroll to Bottom)\n'jam dbyangs mkhyen brtse'i dbang po. rtsa gsum 'od gsal snying tig las phag mo dkar mo shes rab gsal byed kyi rgyun khyer snying por dril ba. In Rin chen gter mdzod chen mo pod zhe dgu pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 49) by 'jam mgon kong sprul, 843-844. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\nzhes pa'ang mtsho skyes bla ma dgyes pa'i 'bangs 'od gsal sprul pa'i rdo rjes so/_/sarba dA ka l+yA NaM b+ha ba tu\nརྩ་གསུམ་འོད་གསལ་སྙིང་ཏིག་ལས། ཕག་མོ་དཀར་མོ་ཤེས་རབ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་ཁྱེར་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་བཞུགས་སོ། །ན་མོ་གུ་རུ་བཛྲ་ཝ་རཱ་ཧཱི་པ་ད་ཡ། རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་དཀར་མོ་ཤེས་རབ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་སྙིང་པོར་དྲིལ་བ་ནི། བླ་མ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྗེ་བཙུན་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་ལྷ་ཚོགས་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་བཛྲ་ས་མཱ་ཛཿས་ཚོགས་ཞིང་མཁའ་ཁྱབ་ཏུ་སད་པའི་སྤྱན་སྔར། ན་མོ༔ ཕྱོགས་དུས་རྒྱལ་བ་རབ་འབྱམས་ཀྱི༔ ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད༔ བླ་མ་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མར༔ མི་ཕྱེད་གུས་པས་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ ལན་གསུམ་དང་། ཧོ༔ གཟུང་འཛིན་འཁྲུལ་པའི་འགྲོ་བ་རྣམས༔ འོད་གསལ་རྣམ་ཀུན་མཆོག་ལྡན་དབྱིངས༔ འཕོ་འགྱུར་མེད་པར་རོ་གཅིག་ཕྱིར༔ རྡོ་རྗེ་བཙུན་མོ་བསྒོམ་པར་བགྱི༔ ཞེས་ལན་གསུམ་གྱིས་སྐྱབས་སེམས་བྱ། ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿས་ཚོགས་ཞིང་རྣམས་རང་ལ་ཐིམ་པར་བསམ། དངོས་གཞི་ལྷ་བསྐྱེད་པ་ནི། ཧྲཱི༔ སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེ༔ ཟུང་འཇུག་བཾ་ཡིག་དཀར་པོ་ལས༔ འོད་འཕྲོས་སྣོད་བཅུད་དབྱིངས་སུ་སྦྱངས༔ ཚུར་འདུས་སྐད་ཅིག་དྲན་རྫོགས་སུ༔ རང་རིག་བཅོམ་ལྡན་ཝ་རཱ་ཧཱི༔ ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་སྐུ་མདོག་དཀར༔ ཕྱག་གཡས་རྡོ་རྗེའི་གྲི་གུག་འཕྱར༔ གཡོན་པས་ཐོད་ཁྲག་ཐུགས་ཀར་བསྣམས༔ མཆན་ཁུང་ཁ་ཊྭཱཾ་རྩེ་གསུམ་མཚན༔ སྤྱི་གཙུག་ཕག་ཞལ་ངུར་སྒྲ་སྒྲོག༔ དར་དང་རིན་ཆེན་རུས་པས་བརྒྱན༔ ཁྲོ་འཛུམ་ཆགས་ཉམས་མཚན་དཔེར་འབར༔ ཞབས་གཉིས་བརྐྱང་བསྐུམ་གར་སྟབས་ཀྱིས༔ པད་ཉི་བམ་རོའི་སྙིང་གར་རོལ༔ དམ་ཚིག་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་པ༔ སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཆེན་པོར་གྱུར༔ ཅེས་བརྗོད་ཅིང་བསམ་ལ། དམ་ཡེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་ལྷ་སྐུའི་གསལ་སྣང་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཟུང་། ང་རྒྱལ་བརྟན་པོར་བསྒྲུབ། དག་པ་དྲན་པ་ལ་བསླབ་སྟེ་ཐ་མལ་གྱི་སྣང་ཞེན་སྦྱང་། དེས་སྐྱོ་ན་བཟླས་པ་བྱ་བ་ནི། ཐུགས་ཀར་ཉི་ཟླ་ཁ་སྦྱོར་དབུས༔ ཧྲཱིཾ་མཐར་སྔགས་ཕྲེང་གཡོན་དུ་འཁོར༔ འོད་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་རྒྱལ་ཀུན་མཆོད༔ ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བའི་སྒྲིབ་གཉིས་བསལ༔ སྲིད་ཞིའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་བཅུད༔ བདུད་རྩིའི་རྣམ་པར་སྤྱན་དྲངས་ནས༔ ལུས་ངག་ཡིད་ལ་ཐིམ་པ་ཡིས༔ སྤོབས་པའི་གཏེར་མཛོད་གྲོལ་བར་གྱུར༔ ཅེས་བཟླས་དམིགས་གསལ་བཏབ་ལ་བཟླ་བྱའི་སྔགས་ནི། ཨོཾ་བཾ་བཛྲ་ཝ་རཱ་ཧཱི་པྲ་ཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་སརྦ་སིདྡྷི་ཧྲཱིཾ་ཛ༔ ཞེས་བཟླས་པའི་སྐྱོན་སྤངས་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཟླ། ཐུན་ལས་ལྡང་བར་བརྩམ་པ་ན། དབྱངས་གསལ་རྟེན་སྙིང་ཡི་གེ་བརྒྱ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔགས་ཀྱི་ལྷག་ཆད་ཁ་སྐོང་ཞིང་བརྟན་པར་བྱ། ཨ་ཨ་ཨ༔ ཞེས་པས་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་སྣང་ཆ་འོད་གསལ་གྱི་དབྱིངས་སུ་ཐིམ་པར་བསམ་ལ་མཉམ་པར་གཞག །སླར་ཡང་རང་དང་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་རྗེ་བཙུན་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སུ་གྱུར་པར་བསམ་ལ། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་གིས་བརྟན་པར་བྱ། དགེ་བ་འདི་ཡིས་མྱུར་དུ་བདག །རྡོ་རྗེ་ཕག་མོ་སོགས་བསྔོ་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་ཇི་ལྟར་རིགས་པས་མཚམས་སྦྱར་ཏེ་སྤྱོད་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། །ཞེས་པའང་མཚོ་སྐྱེས་བླ་མ་དགྱེས་པའི་འབངས་འོད་གསལ་སྤྲུལ་པའི་རྡོ་རྗེས་སོ། །སརྦ་དཱ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ་བྷ་བ་ཏུ།། །།\nRetrieved from "http://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-DZI-069&oldid=123886"


དཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་རྒྱ་གར་བློན་ཆེན་དམ་པ་སཱ་ཏཡ་ པར་ཀ་ཤ་ མཱ་ལ་ཝི་ཡ་མཆོག་གི་རྗེས་དྲན་འདུ་འཛོམས་ཐོག་མཉམ་ཞུགས་གནང་བ། – བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།\nདཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་རྒྱ་གར་བློན་ཆེན་དམ་པ་སཱ་ཏཡ་ པར་ཀ་ཤ་ མཱ་ལ་ཝི་ཡ་མཆོག་གི་རྗེས་དྲན་འདུ་འཛོམས་ཐོག་མཉམ་ཞུགས་གནང་བ།\n༄༅། ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༡༥ ཉིན་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་རྡོ་སྣུམ་དང་། རྫས་སྦྱོར། གྲོས་ཚོགས་ལས་དོན་བཅས་ཀྱི་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་དང་། བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་སྐུ་ཞབས་སཱཏཡ་ པར་ཀ་ཤ་ མཱ་ལ་ཝི་ཡ་ (Shri.Satya Prakash Malaviya, Former Union Minister of Petroleum,Chemical and Parliamentary Affairs) མཆོག་གི་བུ་མོ་སན་གྷི་ཏ་ མ་ལ་ཝི་ཡ་ ཤར་མ་ (Sangeeta Malaviya Sharma) ལགས་ཀྱིས་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཆེད། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལིའི་གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་ཚོགས་གཞོན་གྱི་ཚོགས་ཁང་ (Dy Speaker Hall,Constitutional Club) ནང་རྗེས་དྲན་འདུ་འཛོམས་ཤིག་གོ་སྒྲིག་ཞུས་གནང་ཡོད་འདུག\nརྗེས་དྲན་འདུ་འཛོམས་ཐོག་དཔལ་ལྡན་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན་ཨཅཱརྱ་ཡེ་ཤེས་ཕུན་ཚོགས་མཆོག་དང་། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་བཀའ་ཤག་གི་སྐུ་ཚབ་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་འབུམ་རམས་པ་པདྨ་དབྱངས་ཅན་མཆོག བྷི་ཧར་ནས་ཡིན་པ་ Loktantrik Janata Dal (LJD) སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་འགོ་འཁྲིད་དང་། གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ཤྷ་རཱད་ ཡ་དྷེབ་ (Shri Sharad Yadav) མཆོག རྒྱ་གར་ཕྱི་སྲིད་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ཡཤ་ཝནཏ་སིནྷ་ (Shri Yashwant SinhaFormer External Affairs Minister, GOI) མཆོག རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་འཐུས་མི་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ (Shri. D.P.Tripathi, Former Member of Rajya Sabha) མཆོག གྲོས་ཚོགས་གོང་མའི་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ (Sh. Neeraj Shekhar,Member of Rajya Sabha) མཆོག རྒྱ་གར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ (Shri.Jayant Chaudhary) མཆོག རྒྱ་གར་སློབ་དཔོན་སྐུ་ཞབས་ཨ་ནན་དྷ་ ཀུ་མར་ (Prof. Anand Kumar) མཆོག རྒྱ་གར་སློབ་དཔོན་ཇེན་ (Prof. Jain) མཆོོག ལྡི་ལི་སྐུ་ཚབ་དོན་གཅོད་བཀའ་ཟུར་འབྲོང་ཆུང་དངོས་གྲུབ་མཆོག་དང་། དྲུང་ཆེ་གཙོས་ལས་བྱེད་རྣམ་པ། དེ་བཞིན་ལྡི་ལི་བོད་སྒར་བསམ་ཡས་གླིང་གི་ས་གནས་འགོ་འཛིན་གཙོས་བོད་རིགས་བཅས་ཁྱོན་མི་གྲངས་ ༣༠༠ བརྒལ་བ་འདུ་འཛོམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ལྡི་ལི་བོད་སྒར་བསམ་ཡས་གླིང་གི་དགེ་འདུན་པ་ཁག་ཅིག་གིས་སྨོན་ལམ་གསུང་དོན་དང་། དེ་རྗེས་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཚེའི་ལོ་རྒྱུས་སྙིང་བསྡུས་ (དེའི་ནང་སྐུ་ཞབས་ཁོང་གིས་༧གོང་ས་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་དང་། བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འདུ་ཁག་ལ་མཉམ་ཞུགས་གནང་བ་བཅས་ཡོད་པ།) ཤིག་བརྙན་ལམ་ཐོག་ནས་གཟིགས་འབུལ་ཞུས་གནང་རྗེས། འདུ་འཛོམས་ཐོག་མཉམ་ཞུགས་གནང་མཁན་འབྲེལ་ཡོད་ཆེས་མཐོའི་མི་སྣ་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་པས་དམ་པ་དེ་ཉིད་དང་འབྲེལ་བའི་སོ་སོའི་མྱོང་ཚོར་སྐོར་གསུངས་གནང་ཡོད་འདུག\nསྐབས་དེར་དཔལ་ལྡན་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་གིས་ཐོག་མར་ཞིང་གཤེགས་དམ་པ་མཆོག་ལ་མྱ་ངན་གུས་འདུད་དང་སྦྲགས་གསུང་དོན། སྐུ་ཞབས་དམ་པ་ཁོང་ནི་བོད་མིའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་འཁྲིད་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་དད་གུས་ཆེན་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། བོད་དོན་ཐོག་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། དེ་བཞིན་སྐུ་ཞབས་ཁོང་གྲོས་ཚོགས་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་ཚོགས་པའི་འཐུས་མི་དང་། ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་དང་ཚོགས་གཞོན་གནང་སྐབས། བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་འགུལ་མང་པོའི་ནང་གདན་ཞུས་ལྟར་མཉམ་ཞུགས་ཀྱིས་གསུང་བཤད་དང་ལམ་སྟོན་རིམ་པ་གནང་ཡོད།\nང་རང་ལྟ་བུར་ཆ་བཞག་ན། ཐོག་མར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༧ ལོར་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ཅན་དྷར་ ཤི་ཀར་དམ་པ་ (Shri Chandra Shekar,Former Prime Minister of India) མཆོག་དང་ཐེངས་གཅིག་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྐབས། ཁོང་དང་ལྷན་ཐོག་མར་མཇལ་རྒྱུའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་རིམ་པས་བོད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འདུ་ཁག་དང་། དེ་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལྟ་གྲུབ་དང་འབྲེལ་བའི་ཚོགས་འདུ་ཁག་ལ་ཡང་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་བྱུང་སོང་། ཁོང་ནི་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། བོད་ཀྱི་གནད་དོན་ཐོག་ཐུགས་འཁུར་ཆེན་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་རེད།\nཉེ་ཆར་ཁོང་གློ་བུར་དུ་སྐུ་གཤེགས་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་བར་ང་རང་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་དང་། ཁོང་སྐུ་གཤེགས་པ་དེ་ཁོང་གི་ནང་མི་སྤུན་ཉེ་ཙམ་མ་ཟད། རྒྱ་གར་གྱི་ཆབ་སྲིད་དང་། བོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་ཐོག་ལའང་གྱོང་གུན་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད། བྱས་ཙང་ང་ཚོས་ཁོང་གི་བཀའ་སློབ་དང་དགོངས་ཚུལ་ཁག་མུ་མཐུད་ལག་ལེན་བསྟར་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཅེས་གསུངས། དེ་བཞིན་མཛད་སྒོའི་ཐོག་ཤེས་རིག་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་ཀྱང་གསུང་བཤད་གནང་འདུག


བོད་ཀྱི«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»དང་རྒྱའི་ཡན་ཧྥུ་ཡི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གཉིས་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ། - 青海藏语网络广播电视台མཚོ་སྔོན་བོད་སྐད་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན།\nསྤེལ་དུས། 2015-10-10 09:19:28 ཡོང་ཁུངས། མཚོ་སྔོན་བོད་སྐད་དྲ་ལམ་རྒྱང་སྒྲོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁང་། རྡེབ་ཚད། ནང་དོན་འདི་སྤེལ་མཁན། དབང་རྒྱལ་ཚེ་རིང་།\nབརྡ་ཆད་གཙོ་བོ། རྒྱ་བོད་ལོ་ཙཱ། རྩ་དོན། ཚད་གཞི།\nགླིང་ཟླུམ་པོ་འདིའི་སྟེང་མིའི་རིགས་བྱུང་བ་ནས་རིམ་བཞིན་ཡུལ་ཕྱོགས་དང་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་གཅིག་པའི་མི་རྣམས་ལ་ཐུན་མོང་གི་རིག་གནས་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། སྐད་དང་ཡི་གེ བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་སོགས་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ནས་མི་རིགས་རིག་གནས་གསར་བསྐྲུན་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དགོས་མཁོར་བརྟེན་ནས་མཐའ་འཁོར་ཀྱི་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་འདྲིས་དང་། བསམ་བློ་རྗེས་རེས་སོགས་བྱས་པ་ལས་སྐད་བསྒྱུར་རམ་ལོ་ཙཱའི་བྱ་བཞག་འདི་བྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་དུ་ལོ་ཙཱ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བྱུང་བར་བཤད་ལ། འདིའི་ཐད་ལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་སོ་སོའི་མཁས་པ་དག་གིས་རང་རང་གི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་དང་། མི་རིགས་ཀྱི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་ཙཱ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདིར་གོ་དོན་མང་པོ་ཞིག་བཞག་ཡོད་དེ། «སྒྱུ་རྩལ་རྩོམ་རིག་གི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་སྐོར»ཞེས་པར། “སྒྲ་རིག་སྨྲ་བས། ལོ་ཙཱ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་བར་གྱི་སྐད་བརྡ་སྤོར་བ་ལའོ། །ཞེས་དང་། འབྲེལ་འདྲིས་རིག་པ་སྨྲ་བ་དག་གིས། ལོ་ཙཱ་ཞེས་པ་ནི་སྐད་གཉིས་བར་གྱི་བརྡ་འཕྲིན་སྤོར་བ་ལའོ། །བརྡ་རྟགས་རིགས་པ་སྨྲ་བས། ལོ་ཙཱ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་བར་གྱི་བརྡ་རྟགས་སྤོར་བ་ལའོ། །སྒྱུ་རྩོམ་སྨྲ་བས་ལོ་ཙཱ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་བར་གྱི་རྩོམ་ལུས་དང་རྩོམ་གཤིས་སྤོར་བ་ལའོ། །ཞེས་པ་དང་། འགྲོ་བ་མིའི་རིག་གནས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས། ལོ་ཙཱ་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་བར་གྱི་རིག་གནས་སྤོར་བ་ལའོ”[]ཞེས་བརྗོད། ད་དུང་ལོ་ཙཱ་ནི་གསར་གཏོད་གཉིས་པ་དང་མགྲིན་ཚབ་པ་གཉིས་པ་ཡིན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཧ་ཅང་མང་། རང་རེའི་བོད་ཀྱིས་ཡིག་སྒྱུར་ཞེས་པའི་ཚབ་ཏུ་ལོ་ཙཱ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་གཡར་ཡོད་ལ། དེའི་ཁུངས་ལ། དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེ་ཚང་གི«བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར»ཞེས་པའི་ནང་དུ། “ལོ་ཙཱ་བ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལོ་ཀ་ཙཀྵུ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བསྡུས་མིང་ཡིན་ཞིང་། གོ་དོན་ནི་འཇིག་རྟེན་མིག་ཅེས་པ་སྟེ། མི་རིགས་གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རིག་གནས་རྣམས་རང་སྐད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཚིག་དོན་ཆ་ཚང་བར་བསྒྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་གསར་བ་ཞིག་སྦྱིན་མཁན་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཆེ་བསྟོད་ཀྱི་ཐོག་བསྔགས་བརྗོད་བྱས་པའི་མཚན་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཡོད།”[] དེའང་ལོ་ཙཱའི་བྱ་བཞག་འདི་གཉེར་བ་ནི་སྐད་རིགས་གཅིག་ཁོ་ནའི་བྱ་བ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མ་མཐར་ཡང་སྐད་རིགས་གཉིས་དང་གཉིས་ཡན་ལ་འབྲེལ་བའི་ལས་ཤིག་ཡིན་པས། དེར་ཞིབ་འཇུག་དང་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ལ་མཚོན་ན། ཐོག་མར་སྐད་རིགས་གང་ཞིག་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་རྒྱུ་ནི་གཞི་རྩ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བསྟུན་གྱི་རྩ་དོན་ཞིག་དང་ཚད་གཞི་ཞིག་གཞིར་འཛིན་དགོས་པ་ནི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན། རྩ་དོན་ཞེས་པའི་མིང་འདི་ནི་བཅིངས་འགྲོལ་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ་དེའི་ཡར་སྔོན་དུ་རྩ་ཚིག་ཅེས་འབོད། བཅིངས་འགྲོལ་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་ཐ་སྙད‘原则’ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་རྩ་དོན་ཞེས་བསྒྱུར་པ་རེད། རྩ་དོན་ནི་རྩ་བའི་ངོ་བོའམ་རྩ་བའི་སྙིང་བོ་སྟེ། དོན་གང་དེའི་རྩ་བའི་དོན་རྣམས་གཞི་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ལ་གོ་དགོས་ཤིང་ཚད་གཞི་ལས་ཁྱབ་ཆེ་བ་ཡིན། རྒྱའི་མཁས་པ་ལིའུ་ཀྲུང་ཏི（刘重德）ཡིས། “ཡིག་སྒྱུར་ཁྲོད་ཀྱི་རྩ་དོན་ཞེས་པ་ནི་དོན་དངོས་སུ་ཚད་གཞི་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཏེ། རྩ་དོན་ནི་སྒྱུར་བ་པོའི་ངོས་ནས་བཏོན་པ་དང་ཡིག་སྒྱུར་ལག་ལེན་ཁྲོད་བརྩི་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། ཚད་གཞི་ནི་ཀློག་པ་པོའམ་དཔྱད་བརྗོད་པའི་ངོས་ནས་བཤད་པ་དང་། འགྱུར་གྱི་སྤུས་ཚད་དམ་ལེགས་ཉེས་ལ་གདེངས་འཇོག་བྱེད་སྤྱད་ཅིག་ཡིན”[]ཞེས་གསུངས་ཡོད། འདིར་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ལྟར་སཾ་བོད་སྒྲ་སྒྱུར་གྱི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»དང་། རྒྱ་ནག་གི་ཡན་ཧྥུ་ཡིས་བཏོན་པའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གཉིས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བར་གཤིབ་བསྡུར་བྱེད་པར་བྱའོ། །\nདེའང་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མིང་མཛོད་ཐོག་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པར་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཞིང་། འཛམ་གླིང་གི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སྔ་ཤོས་དེ་ཡིན། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་བྱུང་བའི་དུས་ལ་གསུམ་སྟེ། རང་རེའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དུ་བཀོད་པའི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་། ཉེ་ལམ་བལ་པོ་སྦི་ཏིའི་ཏ་བོ་དགོན་ནས་ཐོན་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་དང་འབྲེལ་བ་ཆེ་བའི་ཡིག་ཆ་སྟེ། “བལ་པོ་སྦི་ཏིའི་ཏ་བོ་དགོན་ནས་རྙེད་པའི་དཔེ་རྙིང་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཞེས་པ་ལས། །ཕག་གི་ལོ་ལ་ཕོ་བྲང་ཟུང་དཀར་ན་བཞུགས། །བན་ཏེ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་དང་། །བན་ཏེ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིནད་དང་། །བློན་ཆེན་པོ་རྒྱལ་གཟིགས་དང་། །བློན་ཆེན་པོ་སྟག་ར་ལས་སྩོགས་ལའ། །རྗེ་བློན་མོལ་བའི་སྤྱན་སྔར། རྒྱ་གར་སྐད་ལས་བོད་སྐད་དུ་་་་་་ རྣམས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་བཀས་བཅད་པའ། །དམ་པའྀ་ཆོས་བསྒྱུར་བའྀ་ལུགས་ནི་དང་། །མྱྀ་འགལ་ལ་བོད་སྐད་ལ་བདེ་བར་བྱ་བ་དང་། །རྒྱ་གར་སྐད་གོ་རིམས་ལས་མྱྀ་བསྣོར་བར། །དོན་དང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལད་པར་བྱོས་ལ་སྒྱུརད་ཅིག །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་རྗེས་ས་དང་རིམ་པ་ནྀ་རྗེསའྀ་ཚིག་ཏུ་བསྒྱུར་རོ། །གཞན་ལ་ཚྀག་འབྲིང་བོ་ནི་མན་ཆད་ཙམ་དུ་བྱའོ། །གཞན་ནྀ་ཡབ་མེས་ཀྱྀ་སྐུ་རིང་ལ། །མཁན་པོ་དང་ལོ་ཚ་པས་དར་མ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་དང་། །ལང་ཀར་གཤེགས་པ་བསྒྱུར་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའྀ་ལུགས་བཞིན་དུ་སྒྱུར་ཅིག་ཅེས་འབྱུང་བས།” [] སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་འགོ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་ཡིན་པར་བཤད་པ་གཅིག་དང་། ཡང་རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་སློབ་དེབ་བློ་གསལ་མིག་སྒྲོན་དུ། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ལ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན（༧༩༨－༨༡༥）གྱིས་བཀས་བཅད་མཛད་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་ལོ་ཙཱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་ལ་རིག་གནས་དང་། བརྡ་སྤྲོད་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་མ་དག་པ་དང་། མ་ཚང་བ། མ་རྫོགས་པའི་ཉེས་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་རྟོགས་ནས། འགྱུར་དེ་དག་གི་སྐྱོན་ཆ་དག་སེལ་དང་ནོར་སྐྱོན་སླར་བཅོས་བྱ་ཕྱིར་ཐོན་མི་ནས་བཟུང་བའི་འགྱུར་ཡིག་ཚང་མ་ཡང་བསྐྱར་ཞུ་དག་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། སླད་ཕྱིན་དེ་ལྟར་མི་འབྱུང་བའི་ཆེད་དུ་ཆོས་རྒྱལ་ལོ་པཎ་དང་མཉམ་དུ། སྲིད་བློན་རྣམས་ཀྱང་བཀུག་ནས་མཁས་པའི་བློས་བརྟག་ཅིང་བཙན་པོའི་བཀས་བཅད་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོ«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཞེས་པ་འདི་ཐོག་མར་བཏོན་པར་བཤད་པས། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་བར་བཤད་པ་གཅིག ཡང་མཁས་མཆོག་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་ལས། ་་་ ་་་（བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་རིང་དུ།---རྩོམ་པ་པོ）པཎྟི་ཏ་མང་པོ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་མདོ་རྒྱུད་བསྟན་བཅོས་མང་པོ་བསྒྱུར། སྔར་བསྒྱུར་བ་རྣམས་ལ་དག་བཅོས་དང་། སྐད་གསར་བཅད་ཀྱི་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་མཛད། འབྲིང་བ་ལ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཟེར། ཞེས་གསུངས་པས། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་སྐབས་སུ་བྱུང་བར་བཤད་པ་དང་གསུམ་མོ། །དེ་ལས་ཡོངས་གྲགས་སུ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ནི་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས་སུ་གཏན་ལ་ཕབ་ཅེས་ཞལ་མཐུན་ཏེ། སྡེ་དགེའི་བསྟན་འགྱུར་གྱི་པར་གཞིའི་ཁྲོད་དུ་བཞུགས་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཀྱི་བཀས་བཅད་ལས། “རྟའི་ལོ་ལ་བཙད་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ཕོ་བྲང་སྐྱིའི་འོན་ཅང་དོ་ན་བཞུགས”[]ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། དེ་ན་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་ནས་ད་བར་དུ་ལོ༡༢༡༧འདས་པས། དེ་ལས་ང་ཚོས་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཧ་ཅང་རིང་བ་ཚེགས་མེད་དུ་རྟོགས་ནུས།\nལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་འདིའི་ནང་དོན་གྱི་ཐད་ལའང་སྔོན་གྱི་མཁས་དབང་མང་པོས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལས་ཀ་དང་འབྲེལ་ནས་དགོངས་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རེ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་གཞུང་ལུགས་འདིའི་མཚན་ལ་བསྟན་བཅོས་རང་དུ་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོ་ཞེས་དངོས་སུ་མི་སྣང་ཡང་། «དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ»ཡི་ནང་དུ“བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་ཆེན་པོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་འབྲིང་པོ། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོགས་བྱེད་ཆུང་ངུ་། སྐད་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་འདི་ནི་འབྲིང་པོའོ”[]ཞེས་པ་ལས་ཤེས་ཐུབ། ཡང་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་ཞེས་པའི་གཉིས་པ་ལ། འགའ་ཞིག་གིས་བྱེ་བྲག་རྟོགས་བྱེད་ལ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། འདི་གཉིས་པ་ཡིན་པས་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པར་བཏགས་པར་འདོད་མོད། དོན་ལ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པར་ནང་དོན་ལེའུ་སྔ་ཕྱི་ཁག་གཉིས་ཡོད་པས་བམ་གཉིས་ཞེས་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ། «བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་རིགས་ལམ་རྣམ་བཤད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས»ཞེས་པར། “ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཆ་ཚང་ཞིང་ཆེས་སྔ་བའི«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ»འམ«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཞེས་བྱ་བར་བམ་པོ་གཉིས་ཡོད་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཚན་ལས་གོ་ཐུབ། སྤྱིར་བམ་པོ་རེར་ཚིགས་བཅད་ཤོ་ལོ་ཀ་དང་ཚེག་བར་གྱི་གྲངས་ངེས་ན་ཡང་འདིར་དེའི་གྲངས་མ་ངེས་པར་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱ་མི་འདྲ་བར་གོ་ན་འགྲིག་སྙམ”[]ཞེས་དང་། ཡང་ཨ་ལགས་དུང་དཀར་ཚང་གིས། “«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ལ་ལེའུ་གཉིས་ཡོད་དེ། ལེའུ་དང་པོ་ནི་ཡིག་བསྒྱུར་གྱི་རྩ་དོན་གསུམ་དང་། བྱ་ཐབས་བཞི། དོ་སྣང་བྱེད་དགོས་པ་བཞི་བཅས་ཀྱི་བཀས་བཅད་ཡིན་པ་དང་། ལེའུ་གཉིས་པ་ནི། སྐབས་དེར་བཀས་བཅད་མཛད་ཟིན་པའི་མིང་ཚིག་གི་དཀར་ཆག་ཡིན”[]ཞེས་གསུངས་ཡོད་པས་ཕྱིར་རོ། །\n«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཀྱི་ཁྲོད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཚད་གཞི་ལ། གཞུང་རང་དུ་རྩ་དོན་གསུམ་དང་སྒྱུར་བའི་ཐབས་དམ་པ་བཞི། ཞེས་གཞུང་འདི་ཧྲིལ་བོ་ལོ་ཙཱའི་ཚད་གཞི་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ། ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ཆེན་པོ་གསུམ་གཏན་ལ་ཕབ་འདུག་སྟེ། “(༡) སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་དང་མཐུན་དགོས་པ། (༢) ཆོས་ཀྱི་གཞུང་དང་མཐུན་དགོས་པ། (༣) བོད་མི་རང་ཉིད་ཀྱིས་གོ་བདེ་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ”[]བཅས་སོ། །དེ་ལ“དམ་པའི་ཆོས་བསྒྱུར་བའི་ལུགས་ནི་དོན་དང་ཡང་མི་འགལ་ལ་བོད་སྐད་ལ་ཡང་གར་བདེ་བར་གྱིས་ཤིག”[]ཅེས་པ་ལྟར། སྐབས་དེའི་ལོ་པཎ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་འདི་གསུམ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་བསྒྱུར་བྱའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ངོ་བོ་གཞན་དུ་མ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། སྐད་ཆའི་སྦྱོར་བ་བོད་སྐད་ཀྱི་ལུགས་བཞིན་གང་བདེར་བྱེད། འདིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ཆེན་པོ་གསུམ་སོ་སོར་སྤྲོས་ན།\nསྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བའི་དུས་མཇུག་དང་ཉི་ཤུའི་དུས་མགོའི་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་རིག་གནས་ལས་འགུལ་གྱི་ཚ་རླབས་འཕྱུར་བའི་དུས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་ལྷན་དུ་ཡིག་སྒྱུར་བྱ་བཞག་ལའང་སྔར་མེད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་། སྤྱི་ལོ༡༨༥༣ལོར་འཁྲུངས་པའི་རྒྱའི་མཁས་པ་ཡན་ཧྥུ་ནི་ཏག་ཏག་འགྱུར་བ་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཚབ་མཚོན་མི་སྣ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན། བསམ་བློའི་སྒོ་མོ་འབྱེད་མཁན་ཡིན་ལ། རྗེས་སུ་ཁོང་གི་བློ་ངོར་ནུབ་ཕྱོགས་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོའི་སྨྱུ་གུ་འཁྲུངས་པས། ནུབ་ཕྱོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ནས་དེའི་ལྟ་བ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། དེ་བས་ཁོང་ལ“རྒྱལ་དམངས་སྐྱོབ་པ་དང་བདེན་ལུགས་འཚོལ་སྙེག་བྱེད་པའི་སྔོན་ཐོན་མི་སྣ”ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་གནངས། རྒྱའི་མཁས་པ་ཁང་ཡིའུ་ཝེ（康有为）དང་ཚའེ་ཡོན་ཕའེ（蔡元培）སོགས་ཀྱིས། ཡན་ཧྥུ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ཡིག་སྒྱུར་མཁན་པོ་དང་། ནུབ་གླིང་གི་བསམ་བློ་དང་རིག་གནས། ལམ་ལུགས་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱེད་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། ཞེས་གདེངས་འཇོག་གནང་བ་དོན་ལ་གནས་ཏེ། སྤྱི་ལོ༡༩༧༦ལོར་ཡན་ཧྥུ་དབྱིན་ཇིའི་མཚོ་དམག་སློབ་གྲྭར་སློབ་གཉེར་ལ་བྱོན་དེ་དམག་འཐབ་དང་སྒྱོགས་མདེལ་བཟོ་བའི་ལག་རྩལ་སྦྱངས། ད་དུང་གྲངས་རིག་པ་དང་མི་ཆོས་འཕེལ་འགྱུར་སྨྲ་བ། སྤྱི་ཚོགས་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་སྐོར། དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་སོགས་རིག་གནས་སྣ་མང་ལ་སྦྱངས་ཤིང་མཁས་པའི་རྩེར་སོན་དེ། ཀྲུང་གོའི་རིག་གཞུང་དང་ལོ་ཙཱའི་བྱ་བཞག་ལ་ཕྱག་རྗེས་འཇོག་པའི་འགོ་བཙུགས། རྒྱའི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ནུབ་གླིང་དང་རྒྱའི་དབར་གྱི་ཡིག་སྒྱུར་བྱ་བཞག་གི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གླེང་ཚེ། ཡན་ཧྥུ་ནི་དུས་སྐབས་དེའི་རྩ་དོན་འདོན་མཁན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན། སྤྱི་ལོ1895ལོར་ཁོང་གིས་བསྒྱུར་བའི་དབྱིན་ཇིའི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་ཐའོ﹒ཧིན﹒ཧི་ཞིའུ་ལིའི（托·亨·赫胥黎）«གནམ་བཤད་སྨྲ་བ»（天演论）ཞེས་པས་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཤན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པ་དང་། དེའི་གླེང་གཞིའི་ནང་དུ་ད་ལྟ་ཡོངས་གྲགས་སུ་ཁས་ལེན་དང་གཙིག་ཏུ་འཛིན་པའི་སྒྱུར་བའི་དཀའ་བ་གསུམ་མམ། ཡང་ན་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ཆེན་མོ་གསུམ་སྟེ“མཐུན་བདེ་སྙན”གསུམ་སྟེ། རྒྱའི་སྐད་དུ། 信、达、雅རུ་འབོད་པའི་ལྟ་བ་ཐོག་མར་བཏོན། “ཡན་ཧྥུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ནི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ཡིན་ཞེས་བཤད་མེད་ཀྱང་། རྗེས་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་གྲོས་གཅིག་མཐུན་གྱི་སྒོ་ནས་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་དུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད”[] སྤྱིར་རྒྱའི信、达、雅 ཞེས་པའི་ཡིག་འབྲུ་གསུམ་པོ་འདི་ནི། རྒྱའི་རྒྱལ་རབས་ལས་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱིས་སྲིད་དབང་འཛིན་པའི་སྐབས་སུ་རྒྱའི་ཀྲི་ཆན（支谦）བྱ་བས་སྔ་མོ་ནས་བཏོན་ཡོད་ནའང་། ཡིག་འབྲུ་འདི་གསུམ་ཡིག་སྒྱུར་བྱ་བཞག་གི་ལུགས་ལྟར་གཙོ་ཕལ་གྱི་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་མ་དཔེ་ཡིན་ཞེས་གཏན་ལ་ཕབ་མཁན་ཐོག་མ་ནི་ཡན་ཧྥུ་ཡིན། ཁོང་གིས་ཡིག་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས་མ་ཡིག་གི་ནང་དོན་དང་བསྟུན་པ་གཞིར་བཞག་ཐོག་འགྱུར་གྱི་ལུགས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་གནད་ཀྱི་དམ་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ལྡོག་ན་མ་བསྒྱུར་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གི་རྗེས་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྩ་དོན་འདི་གསུམ་ལ་ཁས་ལེན་དང་བརྩིས་སྲུང་བྱེད་ལ། དེ་ལས“雅”ལ་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པ་འདོན་མཁན་རེ་གཉིས་ཡོད་ནའང་། དེ་ནི་ལོ་ཙཱའི་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བའི་དན་རྟགས་ཡིན་པས། ལོ་ཙཱའི་ལག་ལེན་ཁྲོད་དུ་དེ་ལ་ལེགས་བཅོས་དང་འོས་མཐུན་གྱི་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཀྱང་མི་ཆོག་པ་མེད་དོ། །\nཡང་རྒྱའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གསུམ་སྟེ། 信、达、雅གསུམ་ལ་བོད་སྐད་དུ། བསྟུན་བདེ་སྙན་གསུམ་དང་། མཚུངས་གསལ་བདེ་གསུམ། བསྟུན་འབྱོར་སྙན་གསུམ། བཙུན་བདེ་ལྡན་གསུམ། ཡིད་གཏོད་ལྷུན་པོ་འཇེབས་པ་གསུམ། མཐུན་བདེ་སྙན་གསུམ་སོགས་སུ་བསྒྱུར་ཡོད་ལ། དེ་དག་གི་བསྟན་བྱའི་དོན་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཐུན་དུ་སོང་ཡོད་པ་སྟེ། མ་ཡིག་གི་བསྟན་དོན་དང་མི་འགལ་ཞིང་། འགྱུར་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ལུགས་དང་མཐུན་དགོས་ལ། རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཞིག་ཡིན་དགོས་པ་བསྟན་ཡོད། དེ་ལས“信”བྱ་བས་འགྱུར་ཡིག་གི་ནང་དོན་མ་ཡིག་དང་མཐུན་དགོས་པ་སྟེ། མ་ཡིག་གི་བསྟན་དོན་ཅི་ཡིན་པ་འགྱུར་ཡིག་གིས་ཇི་བཞིན་མཚོན་དགོས་པ་ལས་འཁྱོག་སྒྱུར་བྱེད་མི་རུང་བ་བསྟན། “达”བྱ་བས་མ་ཡིག་དེ་འགྱུར་ཡིག་གི་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཆགས་དགོས་པ་སྟེ། འགྱུར་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་ལུགས་དང་མཐུན་ཞིང་གོ་བདེ་བ་ཡོང་དགོས་པ་བསྟན། “雅”བྱ་བས་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཡིན་དགོས་པ་བསྟན་པས། ཁོ་མོས་གོང་གི་འགྱུར་དག་ལས་ཁ་ལ་བདེ་ཞིང་དོན་དང་མཐུན་པ་ནི། “མཐུན་བདེ་སྙན”གསུམ་ཞེས་པ་འདི་འོས་པར་སྙམ། དེ་ལ་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རྒན་ཁྲི་བསམ་གཏན་ལགས་ཀྱིས“བསྟུན་བདེ་སྙན”གསུམ་ལས“མཐུན་བདེ་སྙན”ཞེས་བསྒྱུར་ན་འོས་ལ། “信”ལ“བསྟུན”ཞེས་བསྒྱུར་ན་ཚིག་ལྗིད་དྲགས་པས་རྣ་བར་ཡང་མི་སྙན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མཁས་པ་ཆེན་པོའི་གཏམ་ཡིན་ནོ། །\nདུས་ཀྱི་ཆ་ནས་བཤད་ན། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས་དང་ཡན་ཧྥུ་ཡི་བར་དུ་ཧེ་བག་ཆེ་སྟེ། རང་རེའི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཕྱི་མོ་དེ་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ནང་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། རྒྱའི་མཁས་པ་ཡན་ཧྥུ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་དགུའི་སྨད་ནས་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་བར་གྱི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་མི་ལོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་གི་སྔ་ཕྱི་ཡོད་ན་ཡང་། ང་ཚོས་དེ་གཉིས་ལས་ཐོན་པའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་གསུམ་པོ་ཕན་ཚུན་གཤིབ་སྟེ་བསྡུར་ན། རྩ་དོན་གསུམ་ལས་གཉིས་ཀྱི་བསྟན་དོན་ཕན་ཚུན་གའུ་ཁ་སྦྱོར་དུ་འདུག་སྟེ། གཤམ་དུ་རྩ་དོན་རེ་རེ་བཞིན་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསྡུར་བར་བྱའོ། །\nགོང་དུ་བཏོན་པའི་ཡན་ཧྥུ་ཡི་རྩ་དོན་གསུམ་གྱི་འགྲེལ་དང་བསྟུན་ན་དེའི་ཁྲོད་ཀྱི“信”ནི་རང་རེའི་གཞུང་ལས་ཐོན་པའི་རྩ་དོན་གཉིས་པ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གཞུང་གི་བརྗོད་བྱའི་དོན་དང་འགལ་མི་རུང་ཞེས་པའི་སྟེང་དུ་གཞི་མཐུན་བྱུང་ཡོད་ལ། བརྗོད་བྱའི་དོན་ལ་བློ་དཀར་དགོས་པ་སྟེ་མ་ཡིག་ལ་གོ་བ་ཞིབ་མོ་ཡང་དག་ཅིག་བླངས་རྗེས་ཆད་ལྷག་དང་ནོར་འཛོལ་ཅི་ཡང་མི་བྱུང་བར་བསྟན་དོན་ཇི་བཞིན་མཚོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། དེ་ཡང་སྐད་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་གི་ཕྲེང་བ་སྤེལ་སྟངས་མི་མཐུན་པ་ལས་བརྗོད་དོན་ལ་ལོག་སྒྱུར་དང་འཁྱོག་སྒྱུར་བྱེད་མི་རུང་བའི་རྩ་དོན་དེ་ཡིན་སྙམ། “达”ནི་རང་རེའི་རྩ་དོན་དང་པོ་སྟེ། བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་སྒྲའི་ལུགས་དང་མཐུན་དགོས་ཞེས་པ་དང་མཐུན་པར་སྣང་སྟེ། མ་ཡིག་བསྒྱུར་སྐབས་འགྱུར་ཡིག་གི་ལུགས་དང་འབྲེལ་ནས་དེའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ལུགས་དང་མཐུན་པ་ཞིག་བྱས་ཏེ་བསྐྱར་མཚོན་བྱེད་དགོས་པ་དེ་ཡིན་པར་འདོད། དེ་ཡང་དཔྱད་རྩོམ་དང་དེབ་ཁ་ཤས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་གཞུང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་དོན་ལ་གོ་བ་ལེན་ཚུལ་གཅིག་མཐུན་མ་བྱུང་བ་ལས་འགྲེལ་མི་མཐུན་པ་རེ་རྒྱབ་ཡོད་ལ། དེ་མཚུངས་ཀྱི་གཞུང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་དོན་གཅིག་མཐུན་གྱི་ཐད་ལ་ལྟ་བ་མི་མཐུན་པ་བྱུང་ཡོད་པ་སྟེ། གོང་གི་བསྡུར་དང་ལྡོག་སྟེ “信”དང་རྩ་དོན་དང་པོ་གཉིས་གཅིག་མཐུན་དུ་སྦྱར་བ་དང“达”དང་རྩ་དོན་གཉིས་པ་འབྱོར་བར་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཕྲན་གྱིས་གོང་བརྗོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་གི་ཕྱི་མོ«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་རགས་བསྡུས་དང་ཡན་ཧྥུ་ཡིས་བཏོན་པའི་རྩ་དོན“མཐུན་བདེ་སྙན”གསུམ་གྱི་འགྲེལ་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་མཐུན་པའི་ཆ་གཤིབ་པའོ། །\nརང་རེའི་ལོ་ཙཱའི་གཞུང་གི་ཕྱི་མོ་ལས་བཏོན་པའི་བོད་མི་རང་གིས་གོ་བདེ་བར་བྱེད་དགོས་ཞེས་པ་དང་ཡན་ཧྥུ་ཡི“雅”གཉིས་གཞི་གཅིག་གི་སྟེང་དུ་རྩ་བ་ནས་མི་འབབ་སྟེ། （འདིར་མཐུན་དགོས་ཞེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་དགོས།） གཅིག་ནི་ཚིག་དོན་གཉིས་ཀའི་སྟེང་ནས་བསྟན་པར་གོ་བ་བླངས་ཆོག་ལ། ཅིག་ཤོས་ནི་ཚིག་སྦྱོར་ཁོ་ནའི་སྟེང་ནས་བརྗོད་ཡོད། དེའང«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་དུས་དེ་ནི་རྒྱ་བལ་ལས་བསྟན་པའི་ཆོས་ནང་འདྲེན་བྱེད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས། ལོ་ཙཱ་བ་དག་གི་ཉམས་མྱོང་ཕྱོགས་བསྡོམས་དང་སྒྱུར་བྱེད་སྐད་ཡིག་གི་ཐད་ནས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་ལུགས་དང་མི་མཐུན་པ་མ་བཅོས་སུ་མི་རུང་བ་རྣམས་བཅོས་པ་ཡིན་པས། དེ་སྔོན་བསྒྱུར་བའི་ཆོས་གཞུང་གི་འགྱུར་མང་པོ་གཞིར་བཟུང་ནས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དང་། མ་ཡིག་ལ་བློ་དཀར་དགོས་པའི་རྩ་དོན་གཙོར་བཟུང་བ་ལས་རྗོད་བྱེད་ཚིག་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཡིན་དགོས་པའི་རྩ་དོན་ནམ་ཚད་གཞི་དངོས་སུ་བཏོན་མེད་དོ། རྒྱའི་ཡན་ཧྥུ་ཡི་སྒྱུར་རྩོམ་ཐོན་པའི་དུས་རིམ་དེ་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་ཁུལ་དུ་སྙན་ངག་ལོ་ཙཱ་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་དུས་ཤིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། «ཀྲུང་གོའི་ཡིག་སྒྱུར་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས»（中国译学史）ཞེས་པའི་ནང་དུ། “ཡན་ཧྥུ་ཡི‘雅’ནི་མཛེས་དཔྱོད་རིག་པའི་སྟེང་གི་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་དང་། འདི་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ནས་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་དེ། གཅིག་ནི་སྙན་ལ་ཁ་གཏད་སའི་སྒྱུར་པ་པོ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ། ནུབ་གླིང་གི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་སྐོར་གྱི་གསུང་རྩོམ་གྱི་ཚིག་དོན་ཉིང་བསྡུས（精理微言）ལ་དམིགས་པ་ཡིན། གསུང་རྩོམ་འདིའི་རིགས་ལ་གོ་བདེའི་ཚིག་བེད་སྤྱད་ན་དངོས་ནས་འོས་མཐུན་ཞིག་མིན། གཞན་ཞིག་ནི་ཀློག་པ་པོ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་དེ། བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་སྐབས（དུས་རབས་བཅུ་དགུ་བ）ཀྱི་དཔོན་རིགས་དང་ཤེས་ཡོན་ཅན་ཡིན། དེ་བས་ཀློག་པ་པོ་འདིའི་རིགས་དང་མཐུན་པའི་སྙན་འཇེབས་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྩོམ་ལུས་བཀོལ་དགོས་པ་ཡིན།” དགོས་འབྲེལ་འདི་དང་བསྟུན་ནས“雅”ཞེས་པའི་རྩ་དོན་བྱུང་བ་རེད་སྙམ། དེའང་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་ན། རྒྱ་ནག་མཁས་པའི་ཁྲོད་གོ་བ་ལེན་ཚུལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། “ཁ་ཅིག་གིས་ཕྱོགས་ཡོང་ནས་འགྱུར་མའི་ཚིག་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཡོང་དགོས་པར་གོ་བ་དང་། ཕྱོགས་ཁག་གཞན་ཞིག་གིས་མ་ཡིག་དེ་རིག་ཚན་གྱི་སྟེང་ནས་དབྱེ་བ་དགར་ཏེ། མ་ཡིག་དེ་སྙན་ངག་གི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་ན་འགྱུར་ཡིག་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཚིག་སྦྱོར་སྤེལ་སྟངས་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ཡིན་དགོས་ལ། མ་ཡིག་དེ་གསར་འགྱུར་དང་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཚེ་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་མིན་ལ་མི་བལྟ་བར་བདེན་བཙུན་གཙོར་འཛིན་དགོས་པ་དེ་ཡིན།”  དེ་ལས་ང་རང་ཕྱི་མར་འཐད་དེ། ལོ་ཙཱ་བྱེད་སྐབས་དགོས་འབྲེལ་དང་བསྟུན་ནས་བསྒྱུར་དགོས་པའི་ཐབས་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་མ་ཡིག་སྙན་ཆ་ཅན་ཡིན་ན་དེ་ལུགས་ཀྱི་འགྱུར་ཡིག་ཁྲོད་ཀྱི་སྙན་པའི་རང་བཞིན་ལྟར་སྒྱུར་བ་ལས་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་མོ་དེ་དོར་མི་རུང་ལ། མ་ཡིག་གི་དོན་དེ་བདེན་བཙུན་ཤས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཚེ་བསྒྱུར་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཚིག་རྒྱན་དང་མངོན་བརྗོད་སོགས་ཀྱིས་མི་བཅིངས་པར་མ་ཡིག་གི་ནང་དོན་ཇི་བཞིན་མཚོན་པར་བྱས་ན་ལེགས་སྙམ་མོ། །\nདེ་བས་གཞུང་གཉིས་ཀྱི་རྩ་དོན་གཤིབ་བསྡུར་ལས་ཤེས་ཐུབ་པ་ནི། ཡན་ཧྥུ་ཡིས་བཏོན་པའི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་ལ«སྒྲ་སྦྱོར་བམ་གཉིས»ཀྱི་ཁྲོད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྩ་དོན་ལས་ཐོད་བརྒལ་གྱི་ཆ་ཆེར་མེད་པར་སྣང་ལ། བོད་རང་གི་རྩ་དོན་ཁྲོད་ཀྱི་མ་ཡིག་དང་བསྟུན་དགོས་ཞེས་པ་ལས་བསྒྱུར་བྱ་མ་ཡིག་དེ་རིག་ཚན་དང་གྲུབ་མཐའ་གང་གི་ཁོང་གཏོགས་ཡིན་པ་གསལ་བོར་རྟོགས་པར་བྱ་རྒྱུའི་དོན་དེ་ཐོན་ཡོད་པས། དེ་ལྟར་ན་ཚིག་ལ་སྙན་འཇེབས་རང་བཞིན་ལྡན་དགོས་པ་དེའང་དངོས་སུ་བཏོན་མེད་པ་ལས་ཤུགས་སུ་སྣང་ཞིང་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ལོ་ཙཱ་བའི་འགན་འཁྲི་སྟེ་མ་ཡིག་གི་དགོངས་དོན་གཙིགས་སུ་འཛིན་དགོས་པའི་གནད་དེར་བསྙེགས་ནས་ལོ་ཙཱར་འཇུག་སྐབས་སྐད་རིགས་གང་གཉིས་པོ་དེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་རིག་གནས་སྟོང་ཆའི་སྣང་ཚུལ（文化空缺的现象）ཅི་འདྲ་ཡིན་པ་སོགས་ལ་རྒྱུས་མངའ་ལྡན་པར་བྱེད་པ། ད་དུང་མ་ཡིག་བཀླགས་ཏེ་བསྒྱུར་བའི་སྒྱུར་པ་པོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་འགྱུར་ཡིག་ཀློག་པ་པོར་བསྟུན་གང་ཤེས་བྱེད་པ་ཡང་གནད་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཀློག་པ་པོའི་རིག་གནས་ཆུ་ཚད་དང་བསམ་བློ་གཏོང་ཕྱོགས། མི་རིགས་གང་དེའི་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་སོགས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ངེས་ཅན་བྱས་རྗེས་གཟོད་ལོ་ཙཱའི་ལག་ལེན་ལ་འཇུག་དགོས་པའི་གནད་དེ་བསྟན་པའོ། །\n[] ཁྲི་བསམ་གཏན། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་རིན་ཆེན་བང་མཛོད།[G] ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོའི་ཟླ5པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 363\n[] མཁས་མཆོག་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། （ཇ）[M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོའི་ཟླ3པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 300\n[] 罗新璋.陈应年编：翻译论集. [G].上海：商务印书馆出版.2009.8.P.909\n[] ཞལ་ལྕེ་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་ལོ་རྒྱུས། [M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2014ལོའི་ཟླ11པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 76\n[]བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོའི་ཟླ12པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 70\n བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ།[G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོའི་ཟླ12པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 204\n[] འཕྲིན་ལས་ཆོས་གྲགས། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་རིགས་ལམ་རྣམ་བཤད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས། [M] ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོའི་ཟླ2པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 197-198\n[] མཁས་མཆོག་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། （ཇ）[M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོའི་ཟླ3པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 314\n[] བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2003ལོའི་ཟླ12པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 71\n[] འབྲུག་ལྷ་དང་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲིག་རྩོམ་བྱས། རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་སློབ་དེབ་བློ་གསལ་མིག་སྒྲོན། [M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོའི་ཟླ8པར་དཔར། ཤོག་གྲངས། 70\n1 ཁྲི་བསམ་གཏན། སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་རིན་ཆེན་བང་མཛོད། [G] ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༥ལོའི་ཟླ༥པར་དཔར།\n2 མཁས་མཆོག་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་གསུང་འབུམ། (ཇ) [M] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་ཟླ༣པར་དཔར།\n3 ཞལ་ལྕེ་ལྷག་པ་ཚེ་རིང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ཀྱི་ཡིག་སྒྱུར་ལོ་རྒྱུས། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༤ལོའི་ཟླ༡༡པར་དཔར།\n4 བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ནས་བསྒྲིགས། དཀར་ཆག་འཕང་ཐང་མ་སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༣ལོའི་ཟླ༡༢པར་དཔར།\n5 འཕྲིན་ལས་ཆོས་གྲགས། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱའི་རིགས་ལམ་རྣམ་བཤད་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས། [M] ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༠ལོའི་ཟླ༢པར་དཔར།\n6 འབྲུག་ལྷ་དང་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་གཉིས་ཀྱིས་སྒྲིག་རྩོམ་བྱས། རྒྱ་བོད་ཡིག་སྒྱུར་སློབ་དེབ་བློ་གསལ་མིག་སྒྲོན། [G] མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ལོའི་ཟླ༨པར་དཔར།\n7 མགོན་པོ་སྐྱིད། སྒྲ་སྦྱོར་བམ་པོ་གཉིས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒྱུར་ཐབས་ཞིབ་འཇུག [M] ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༡ལོའི་ཟླ༡༡པར་དཔར།\n8 རིན་ཆེན་བསམ་འགྲུབ། ལོ་ཙཱའི་རིགས་ལམ་འཇིག་རྟེན་མིག་གི་དགའ་སྟོན། [M]\n9 陈富康.著 中国译学史.[M].上海：外语出版社.20011.10\n10 罗新璋.陈应年编：翻译论集. [G].上海：商务印书馆出版.2009.8


དཔང་ལོའི་རེག་ཟིག – བཙན་པོ་དྲ་བ།\nཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་མཆོག་གིས་སྙན་ངག་སྤྱི་དོན་དང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་ “ཤོང་དཔང་ཡབ་སྲས་གཉིས་”ཞེས་གསུངས་པའི་དཔང་དེ་ནི་དཔང་ལོ་ཙ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་(1276-1342)ཡིན། འདིར་ཡབ་སྲས་གཉིས་ཞེས་བྲིས་པ་མ་གཏོགས་ ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ནས་བརྩིས་ན། དཔང་ལོ་འདི་ནི་ཤོང་སྟོན་གྱི་དངོས་སློབ་མིན་ཅིང་། བརྒྱུད་པའི་སློབ་མ་ཡིན། ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སློབ་མ་ནི་ཤོང་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་དང་ལོ་མཆོག་པ་གཉིས་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་ཀྱི་སློབ་མ་ནི་དཔང་ལོ་ཡིན། འདི་ལ་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་སུ་བློ་བརྟན་གསུམ་པ་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་། ཁོང་གི་བླ་མའི་གྲས་སུ་སྟག་སྡེ་བ་སེངྒེ་རྒྱལ་མཚན་(1212-1294)དང་། གྲུབ་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་པ་རིན་ཆེན་དཔལ(1229/30-1309)། མང་མཁར་ལོ་ཙཱ་བ་མཆོག་ལྡན་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་སོགས་བཞུགས་ཤིང་། སློབ་མའི་ཁོངས་སུ་ས་བཟང་མ་ཏི་པཎ་ཆེན་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་(1292-2376)དང་། གཡག་སྡེ་པཎ་ཆེན་བརྩོན་འགྲུས་དར་རྒྱས་(1299-1378)། ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ(1303-1380) ། ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་པ་དྲི་མེད་འོད་ཟེར་(1308-1364) ས་སྐྱ་པ་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་(1312-1375)སོགས་བཞུགས་ཞེས་འབྱུང་། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་ཕྱི་ལོ་ ༡༢༨༠ ལོར་སྐུ་འདས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ན་ཁོང་ནི་དེ་དུས་དགུང་ལོ་བཞི་ལྔ་ཙམ་ཡིན།\nདེང་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་ཁོངས་སུ་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་འཁོད་པ་དཔེར་ན། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་དང་། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན་གྱི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས། གངས་ཅན་མཁས་གྲུབ་རིམ་བྱོན་གྱི་མིང་མཛོད་སོགས་སུ་མདོར་ཙམ་རེ་འཁོད་འདུག དེང་རབས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་ཐར་དེ་དག་གང་ནས་བླངས་པའི་ཁུངས་ཁ་གསལ་མ་འཁོད་མོད། ཤེལ་དཀར་བ་ངག་དབང་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་ “ཤེལ་དཀར་ཆོས་འབྱུང་”དུ་དཔང་ལོའི་རྣམ་ཐར་ཤོག་ལྡེབ་ ༢༢ ཙམ་ཞིག་འཁོད་ཅིང་། སཱ་ར་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་དགེ་རྒན་གཙང་ཕྲུག་སྟོབས་ལགས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་གླེང་བརྗོད་དུ་ཆོས་འབྱུང་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༧༣༢ ལོར་བརྩམས་གྲུབ་ཚུལ་བཀོད་འདུག\nསྔ་རབས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་རྣམས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་དུས་འཁོར་ཤོང་འགྱུར་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྗེས་འབྲེལ་དུ་དཔང་ལོའི་ལོ་རྒྱུས་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༤༧༦ ལོར་བརྩམས་གྲུབ་པའི་ “དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་”ན་དཔང་ལོའི་རྣམ་ཐར་ཤོག་ངོས་འགའ་གསལ། ཡང་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བཟོས་པའི་ཆག་ལོ་རིན་ཆེན་ཆོས་རྒྱལ་(1447-?)གྱི་ “དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་བརྒྱུད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྟོགས་པ་བརྗོད་པ་དཔག་བསམ་གྱི་སྙེ་མ།”ཞེས་པ་ནའང་དཔང་ལོ་བརྒྱུད་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་ཐར་གསལ། བེ་རི་རིག་པའི་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཀྱིས་གཉེར་བཞིན་པའི་ནང་བསྟན་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཞེས་པའི་དྲ་བ་ལས་ ཀུན་སྤངས་ཆོས་གྲགས་དཔལ་(1283-1363)གྱིས་བརྩམས་པའི་“སེམས་འགྲེལ་སྐོར་གསུམ་གྱི་བླ་མའི་བརྒྱུད་རིམ་གསལ་བ།”ཞེས་པའི་འཕྲུལ་དེབ་རྙེད་ཅིང་། དེར་རྩོམ་པ་པོས་དཔང་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་ཞབས་པད་བསྟེན་ནས་འགྱུར་བཅོས་ཀྱི་རོགས་མཛད་པ་སོགས་ཧ་ཅང་ཁ་གསལ་ཞིག་བཀོད་འདུག་པ་འདིར་ལེ་ཚན་ཟུར་བཅད་ཀྱིས་བཀོད་ཡོད་དོ།། འདིས་སྐུལ་མ་བྱས་ཏེ་དཔང་ལོས་བསྒྱུར་བའི་བསྟན་བཅོས་རེ་ཟུང་ཡོད་པ་དེའི་འགྱུར་བྱང་ཡང་གཤམ་དུ་བཀོད་ཡོད། དེས་ན་དཔང་ལོའི་རྣམ་ཐར་ཡིག་ཆ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་དཔང་ལོའི་རྣམ་ཐར་ད་ལྟ་ཡོད་པ་རྣམས་གང་ནས་འོངས་པའི་ཁུངས་ཨ་མ་དེ་ཡིན་པའང་གདོན་མི་ཟའོ།།\nགཞན་ཡང་། གུས་པ་སྔ་ལོར་བོད་དུ་བསྐྱོད་སྐབས་སུ་བན་ཤུལ་དཔལ་མཁར་རྒྱལ་གྱི་ཕྱག་ནས་འདིའི་རྣམ་ཐར་དབུ་མེད་བྲིས་མ་དབུར་ “སྤང་ལོ་ཚ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་བཞུགས་”ཞེས་འཁོད་པ་ཤོག་གྲངས་བདུན་ཅན་ལ་མཛད་བྱང་ཆད་པ་ཞིག་ཐོབ་བྱུང་། ཡང་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ་ཁྲོད་ནས་དཔང་ལོར་བསྟོད་པའི་ཡི་གེ་ཞིག་རྙེད་བྱུང་།\nགྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་ “ཆོས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོའི་རྣམ་ཐར་སྣང་བ་སྤེལ་བ་”ཞེས་པ་ན་ཡང་ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ་གཞོན་དུས་ནས་དཔང་ལོའི་ཞབས་ལ་བསྟེན་པའི་གནས་ཚུལ་བཅས་དཔང་ལོའི་སྐོར་མང་ཙམ་འཁོད་འདུག་ཅིང་། དཔང་ལོ་ནས་བརྩིས་ཏེ་བོ་དོང་ཨེའི་གདན་ས་མཛད་མཁན་སྐུ་ཉེ་རྣམས་བགྲངས་པའི་ཁྲོད་དུ་དཔང་ལོའི་སྐུ་སྲིང་ཡེ་ཤེས་སྨན་ནེའི་སྲས་ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ་དང་། དེའི་གཅུང་གི་སྲས་ལོ་ཙ་བ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། དེའི་སྐུ་སྲིང་གི་སྲས་བོ་དོང་པན་ཆེན་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་རྣམས་བྱུང་སྐོར་བོ་དོང་པཎ་ཆེན་གྱི་རྣམ་ཐར་དུ་གསལ་ཞིང་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ།། ཡང་ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ་རབ་ཏུ་དབྱུང་བའི་མཁན་པོ་ནི་ཤོང་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་དབོན་པོ་ཆོས་སྐྱོང་དཔལ་ཡིན་གསུངས།\nདཔང་ལོའི་སྐོར་གྱི་གཏམ་ཡོངས་གྲགས་ཤིག་ཡོད་པ་ནི་ཁོང་གིས་ “མི་བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ལ་བའི་འོ་མ་བྱིན་ན་ལེགས་པ་ཡིན་པ་ལ། མ་མོའི་འོ་མ་བྱིན་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་ཕྱེད་འགྲིབ་ཏུ་བཅུག་”ཅེས་པ་འདི་ཡིན། དེ་ནི་གཞོན་དུས་མ་དང་ཁ་བྲལ་བ་རེད། ཁོང་གི་འཁྲུངས་ཡུལ་ “ཟུར་རྩོའི་གྱམ་”ཞེས་འབྱུང་ཞིང་འདི་ནི་ལ་སྟོད་ལྷོར་གཏོགས་པར་བཤད། ཁོང་དགུང་ལོ་བཅུ་ལ་སླེབས་དུས་རབ་ཏུ་བྱུང་འདུག ཁོང་གི་ཡབ་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ལ་དགེ་སློང་བྱང་སེང་ཞེས་གྲགས།\nདཔང་ལོ་དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་མདོག་གི་ཚ་སྣར་བྱོན་ཏེ་སྟག་སྡེ་བ་མདོ་སྡེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དྲུང་ནས་སློབ་གཉེར་གནང་། བླ་མ་འདི་ནི་ཤོང་སྟོན་སྐུ་མཆེད་གཉིས་ཀྱིའང་བླ་མ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན། ལོ་ཚིགས་ནི་ཕལ་ཆེར་ཕྱི་ལོ་ ༡༢༨༦ ཙམ་ལ་འཁེལ་དགོས། ཁོང་དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་པ་ཕྱི་ལོ་ ༡༢༩༤ ལོར་བླ་མ་སྟག་སྡེ་བ་གཤེགས། དེ་ནས་མང་མཁར་ཁྲ་ཚང་དུ་ཕེབས་ནས་བླ་མ་མཆོག་ལྡན་པའི་དྲུང་ནས་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་དང་སྙན་ངག་མེ་ལོང་གསན་འདུག དེ་ནས་ས་སྐྱ་ལ་ཕེབས་ཏེ་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཤིང་ཤོང་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་མདུན་ནས་སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་དང་སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་དཔེ་ཆ་གཡར་པོ་ཞུས་ཏེ་བསྐྱར་འབྲི་གནང་བ་མ་ཟད་བལ་ཡུལ་གྱི་ཁ་སྐད་དམ་འཕྲལ་སྐད་ཀྱང་སྦྱངས་འདུག སྐབས་འདི་ཙམ་ལ་རྟོགས་བརྗོད་དཔག་བསམ་འཁྲི་ཤིང་ལ་མཆན་བྲིས་པ་དང་། དགུང་ལོ་ཉེར་གཅིག་པ་བལ་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་སྒྲ་བསླབས་འདུག སྐབས་འདིར་སླར་ས་སྐྱར་འཁོར་ནས་སྒྲ་ཀ་ལཱ་པའི་འགྱུར་མཛད་འདུག འདི་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༢༩༡ ཙམ་ལ་འཁེལ།\nཁོང་དགུང་ལོ་ཉི་ཤུར་ཕེབས་པའི་དུས་འདི་ཙམ་ནས་བཟུང་སྟེ་བལ་ཡུལ་(དང་རྒྱ་གར་)ལ་ལན་བདུན་ཙམ་ཕེབས་པར་གསུངས་ཤིང་། ཁོང་གི་འགྱུར་གཞན་རྣམས་ཀྱི་དབུ་བཙུགས་པ་དང་། འགྱུར་གཞན་ལ་འགྱུར་བཅོས་ཀྱང་མཛད་འདུག དེ་ནས་སློབ་ཚོགས་ཀྱང་རྒྱས་འདུག་ཅིང་། བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བསྐུལ་ནས་མངོན་པའི་ཊིཀྐ་མཛད་ཅིང་། སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་འགྲེལ་པ་དཔང་ཊིཀ་ཏུ་གྲགས་པའང་ས་སྐྱར་མཛད་དོ།། ཕྱིས་སུ་དབུས་གཙང་གི་གདན་ས་ཁག་ལ་ཕེབས་ཏེ་ཆོས་ཁྲིད་མཛད་ཅིང་། སྐབས་མང་པོར་སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་ཁྲིད་ཀྱང་མཛད་འདུག བོ་དོང་ཨེའི་གདན་ས་བ་མཛད་ཅིང་། ཇི་ལྟར་གདན་ས་ལ་ཕེབས་པའི་སྐོར་དཔང་ལོའི་རྣམ་ཐར་དང་བོ་དོང་པཎ་ཆེན་གྱི་རྣམ་ཐར་ན་གསལ་ཡང་འདིར་མ་དྲངས།\nརྣམ་ཐར་དུ་དཔང་ལོ་དབུས་ཕེབས་སྐོར་ལ་འདི་ལྟར། “ཨེའི་གདན་སའི་འཛིན་བདག་འཕྲོད་ནས་དབུས་ཕྱོགས་སུ་བྱོན་ནས་ཟླ་བ་བཅུ་དྲུག་བཞུགས་ཏེ། དབུས་སུ་བྱོན་པའི་ལམ་དུ་གླེགས་བམ་མང་པོ་གྲྭ་པ་ལ་བཀྱེ་བ་རྨིས་ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ལྷ་ས་དང་བསམ་ཡས་དང་། གུང་ཐང་། སྟག་ལུང་། བྱང་རྭ་སྒྲེང་། གསང་ཕུ་ནེའུ་ཐོག་རྣམས་སུ་དུས་འཁོར་དང་། དགོངས་རྒྱན་དང་། ཕར་ཚད་དབུ་གསུམ། དབུ་མ་རྒྱན། སྒྲ་དང་སྙན་ངག་དང་། ཟབ་མོའི་མདོ་ལྔ་སོགས་ཆོས་མང་དུ་གསུངས་ཤིང་། དབུས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཕལ་ཆེར་གྱིས་གསན་ཏེ། གསང་ཕུར་ཆོས་གྲོལ་བ་དང་། ད་ནི་ཤི་ཡང་མི་འགྱོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།”ཞེས་འབྱུང་། སྐུ་ཚེ་སྨད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལ་ལོ་ཚིགས་སོགས་ཁ་གསལ་མེད་ཅིང་ཡོད་པའང་ཐོར་རེ་བ་ཞིག་ལས་མི་གསལ་མོད། འོན་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་བཙལ་འདོད་ཚེ་ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་གུང་བསྒྲིགས་ཚེ་འདིའི་སྐུ་ཚེ་སྨད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཁ་སྐོང་ནུས་པར་མཆིས་སོ།། དེ་ལྟར་ན་དཔང་ལོ་འདི་ཉིད་ཕྱི་ལོ་ ༡༣༤༢ ལོར་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་དུ་ཕེབས་པའི་ཆུ་ཕོ་རྟའི་ལོ་ལ་དགོངས་པ་རྫོགས་འདུག\n[ཀུན་སྤངས་ཆོས་གྲགས་དཔལ་གྱིས་དུས་འཁོར་སྐོར་]ཡང་མཁས་པའི་དབང་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ། དཔང་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ལས་ཀྱང་ཐོས་ཏེ། དེ་ཡང་སྤྱད་ལུངས་ཀྱི་འུམ་བུ་གྱམ་ཞེས་བྱ་བར་སྐུ་འཁྲུངས་ནས། མཁན་ཆེན་གསེར་ཁང་པ་ཆེན་པོའི་དྲུང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་། འདུལ་བ་མདོ་རྩ་གསན་ནས་དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་རྫོགས་པར་ཐུགས་ལ་གསུངས་ཤིང་། བྱང་བར་མཛད་དེ་ཚ་སྣར་མཁན་ཆེན་སྟག་སྡེ་པ་སེངྒེ་རྒྱལ་མཚན་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་སྟག་སྡེ་རི་ཕུག་གི་མཁན་པོ་མཛད་པའི། མཁན་ཆེན་ཤེས་རབ་དཔལ་བའི་དྲུང་དུ་བྱོན་ནས། ཕར་ཚད་མངོན་གསུམ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པར་མཛད་ཅིང་། གྲྭ་སྐོར་ཡང་མཛད་ནས། ལོ་ཙཱ་བ་མཆོག་ལྡན་གྱི་དྲུང་དུ་བྱོན་ཏེ་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཤོང་འགྱུར་དང་། གཞན་ཡང་བཀའ་བསྟན་བཅོས་མང་པོའི་བཀའ་ལུང་རྣམས་ཞུས་ལ། སྙན་ངག་མེ་ལོང་དང་། ཀླུ་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་ལ་སོགས་པ་དང་། སྒྲ་ཀ་ལཱ་པའི་མིང་ལེ་དང་པོ་ཡར་བཅད་གསན་ཅིང་བྱང་བར་མཛད་དོ།།\nབླ་མ་རོང་པ་ཤེས་རབ་སེངྒ་པ་ལའང་གཤིན་རྗེ་གཤེད་སྐོར་གསུམ་གྱི་དབང་དང་། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྐོར། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་རྭ་འགྱུར་རྣམས་གསན་པ་ཡིན་ནོ།། དེ་ནས་བལ་ཡུལ་དུ་ལན་གསུམ་བྱོན་ཏེ། མ་དྷུ་པཎྜི་ཏ་དང་། རཱ་མ་པཎྜི་ཏ་དང་། རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཙུ་ཌ་པཎྜི་ཏ་རྣམས་ལ་རིག་པའི་གནས་མང་དུ་བསླབས་ཤིང་། ཁྱད་པར་གྱིས་སྒྲ་རིག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་བྱང་བར་མཛད་ནས་སྒྲ་མདོ་ཀ་ལཱ་པ་དང་། དེའི་འགྲེལ་པ་བགྲོད་དཀའ་སེངྒེས་མཛད་པ་དང་། སློབ་མ་ལ་ཕན་པ་དང་། ཡི་གེའི་མདོ་དང་། ཚད་མ་རྒྱལ་དབང་བློ་དང་། རྟོག་གེའི་སྐད་དང་། འབྲེལ་པ་མདོར་བསྟན་དང་། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་བསྟོད་པ་བྲྀཏྟ་མཱ་ལའི་མཇུག་དང་། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ་རྒྱན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་མཇུག་དང་། མདོར་བསྡུས་དང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་མི་གཡོ་སྙིང་པོས་མཛད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པ་གཞི་འགྱུར་དུ་མའང་མཛད་ཅིང་། བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་དུ་མ་ལ་ཞུ་ཆེན་མཛད་ལ། མཆན་དང་འགྲེལ་པ་མང་པོ་ཡང་མཛད་ནས་བསྟན་པ་ལ་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།\nདེ་ཉིད་ལ་སྒྲ་དང་། སྙན་ངག་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་དང་། མངོན་བརྗོད་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཙུག་ལག་མང་དུ་མཉན་ཅིང་། བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་མང་པོའང་ཐོས་ལ། ཁྱད་པར་གྱིས་དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ། སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་གླེགས་བམ་གྱི་སྟེང་ནས། མཁས་པའི་དབང་པོ་ཉིད་ཀྱིས་གསུངས་ཤིང་། ཁོ་བོའི་ཤོང་འགྱུར་བཀྲམ་ནས། འགྱུར་མི་བཅོས་སུ་མི་རུང་བ་རྣམས་ལ་ཞུ་ཆེན་ཡང་ཞུས་ལ། སྒྲ་དང་སྡེབ་སྦྱོར་ལ་སོགས་པའི་བཤད་པ་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་དགོས་པ་རྣམས་ལེགས་པར་ཞུས་ཤིང་། གླེགས་བམ་ལ་མཆན་བུའང་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།། སྒྲ་དང་། སྙན་ངག་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་དང་། མངོན་བརྗོད་རྣམས་ལ་བློའི་སྣང་བ་ཤར་བ་ནི། དམ་པ་འདི་ཉིད་ཁོ་ནའི་མཐུ་ཡིན་ནོ།། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་མཛད་པའི་ཀྱེའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་པ་དང་། ནཱ་རོ་འགྲེལ་ཆེན་གཉིས་དང་། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དཔེ་མེད་འཚོ་དང་། སློབ་དཔོན་ར་ཝི་ཤྲཱིས་མཛད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡན་ལག་དྲུག་གི་མན་ངག་རྩ་འགྲེལ་རྣམས་ལ་ཡང་། ཁོ་བོས་ཞུས་ནས། ཞུ་ཆེན་ཤིན་ཏུ་དག་པར་མཛད་པ་ཡོད་ལ། འགྱུར་སྟན་ཡང་ཁོ་བོ་ལ་གནང་ནས་ཡོད་དོ།།\nནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས་(Buddhist Digital Resource Center)ཞེས་པའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་འདིའི་དཀར་ཆག་ཏུ་བཙལ་ན། དཔང་ལོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཡིག་ཆ་ཁག་ ༣༨ ཙམ་གྱི་ཐོ་རྙེད་ཅིང་། གངས་ལྗོངས་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་དུ་མའི་འགྱུར་བྱང་བློ་གསལ་དགའ་སྐྱེད་དུ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་གཞི་འགྱུར་མཛད་པའམ་ཁ་སྐོང་གི་འགྱུར་མཛད་པའི་ཁོངས་སུ་བསྟན་བཅོས་བཅོ་བརྒྱད་འཁོད་འདུག ཁ་སྐོང་མཛད་པའི་ཁོངས་སུ་ས་པཎ་དང་ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་འགྱུར་འཕྲོ་ལ་ཁ་སྐོང་བྱས་པའང་འཁོད་དོ།། འདིའི་འགྱུར་བྱང་རྣམས་སུ་ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ལ་ཆེ་བསྟོད་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་མཛད་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་ཐུབ་པའི་དགོངས་པའི་རྒྱན་གྱི་འགྱུར་བྱང་དུ་ “དུས་ཕྱིས་ལུང་དང་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་སྟག་སྡེ་པ་ཆེན་པོ་སེངྒེ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བཀའ་དྲིན་དང་། དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ལ་དབང་སྒྱུར་བ་ཤོང་སྟོན་ལོ་ཙཱ་བ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ལེགས་པར་བཤད་པའི་སྲོལ་ལ་སོགས་པ་ལས་བརྟེན་ནས། ཕྱི་དང་ནང་གི་གཞུང་ལུགས་དུ་མ་རྣམས་ལ་བློའི་སྣང་བ་ཆེར་རྒྱས་པ། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དཔང་དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དོག་ཤིང་དབོན་པོ་དང་། བདེ་བ་ཆོས་ཀྱི་བཟང་པོ་ལ་སོགས་པས། མཐུན་རྐྱེན་བསྒྲུབས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལེགས་པར་བཅོས་ནས། དག་པར་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ། སླར་ཡང་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཞུངས་འདིའི་སྐབས་སུ། གཞུང་ལུགས་གཞན་གྱི་སྐབས་མཐུན་པ་ཇི་སྙེད་རྙེད་པ་རྣམས་སྦྱར་ཞིང་རྒྱ་དཔེ་དང་གཏུགས་ཏེ་ལེགས་པར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ནས་ཞུ་ཆེན་བགྱིས། དོན་ལའང་ལེགས་པར་དཔྱད་པས་ཤིན་ཏུ་དག་པར་བགྱིས་པའོ༎”ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།\nཕྲན་གྱིས་ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་བརྒྱུད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་དཔང་ལོའི་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཚགས་ལའང་དོ་སྣང་བྱེད་མུས་སུ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་རྣམ་ཐར་གྱི་ཡིག་ཆ་ཁག་ཡིན། ཉེ་ཆར་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས་སམ་ད་ཆ་མིང་བསྒྱུར་པའི་ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས་ Buddhist Digital Resource Center ཞེས་འབོད་པའི་དྲ་རྒྱ་ནས་ “དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་གསུང་ཕྱོགས་བསྡུས།”ཞེས་འཁོད་པའི་པོད་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན། མང་ཆེ་བ་དབུ་མེད་བྲིས་ལེགས་དང་། ནང་དུ་མཚལ་བྲིས་དང་སུམ་རྐང་སོགས་ཅི་རིགས་ཡོད་པ་ཞིག་མཇལ་བྱུང་། དེ་ནི་ཧ་ལས་པའི་དགའ་སྤྲོ་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་རུ་གྱུར་སྟབས་འཕྲལ་དུ་བམ་ཀློག་ཅིག་བྱས་ཤིང་། ཕྱིས་སུའང་བལྟ་བདེའི་སླད་ཕབ་ལེན་ཀྱང་བྱས་པ་ཡིན། དེས་ན་འདིར་པོད་བདུན་གྱི་སྐོར་རེ་རེ་བཞིན་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། འདིར་འཕྲོས་བཤད་དུ་ཞུ་རྒྱུ་ཞིག་ནི། ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མའི་རྣམ་ཐར་དུ་ཁོང་གིས་དཔང་ལོ་དགོངས་པ་རྫོགས་རྗེས་ “དཔང་ལོའི་བཀའ་འབུམ་”ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་དབུ་བཙུགས་སྐོར་ཞིག་ཀྱང་གསལ་ལོ།།\n“ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་ཤེས་བྱ་གསལ་བྱེད་བཞུགས།”ཞེས་པའི་དབུ་མེད་བྲིས་མ་ཤོག་གྲངས་ ༣༢༦ ཅན་དེ་ཡིན་ཞིང་། མཇུག་བྱང་དུ་ “ཆོས་མངོན་པ་ཀུན་ལས་བཏུས་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ། ཤེས་བྱ་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལུང་དང་རིགས་པའི་དབང་ཕྱུག་ སྟག་སྡེ་པ་དཔལ་ལྡན་སེང་གེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལས། བློ་གྲོས་ཀྱི་ནུས་པ་གཏས་པས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་བློའི་སྣང་བ་རྒྱས་ཤིང་། སྒྲ་དང་ཚད་མ་དང་མངོན་བརྗོད་དང་ཚིག་རྒྱན་དང་སྙན་དངགས་དང་སྡེབ་སྦྱོར་དང་སྐར་རྩིས་དང་བསླབ་པ་ལས་སོགས་པ། མཁས་པའི་ཤེས་བྱ་རྣམས་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ། དཔང་ལོ་ཙ་བ་དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྦྱར་བ། གང་ཟག་དམ་པ་དག་གི་གདན་ས་དཔལ་འཇིགས་པ་མེད་པ་ སེང་གེའི་གླིང་དུ་ལེགས་པར་གྲུབ་པའོ།།”ཞེས་འབྱུང་།\n“དམ་པའི་ཆོས་ལ་ཞུས་དག་བྱ་བའི་ཚུལ་དཔང་ལོའི་གསུང་ལས་བྱུང་བ་བཞུགས་སོ།།”ཞེས་པའི་ཤོག་ལྡེབ་ ༢ ཅན་ཞིག་བཅས་བཞུགས།\n“མངོན་པར་བརྗོད་པ་འབུམ་པ་ལས་ཕྱུང་བ་ཉུང་ངུའི་རྒྱུད་ཀྱི་བསྡུས་པའི་དོན་རྣམ་པར་བཤད་པ་དཔལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་མཛད་པ་བཞུགས་”ཞེས་པའི་ཤིང་སྤར་ཤོག་གྲངས་ ༨༡ ཅན་ཞིག་བཞུགས་པ་དེ་ནི་ཤོང་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་འགྱུར་ཡིན་པ་འགྱུར་བྱང་དུ་གསལ་པོར་འཁོད་འདུག\n“དཔང་ལོ་ཙྪ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་རྒྱ་དཔེ་ལ་གཏུགས་ཏེ་བཅོས་པའི་གསང་སྔགས་ཕྱི་ནང་གི་གཟུངས་འབུམ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་བཞུགས་སོ།།”ཞེས་པའི་དབུ་ཡིག་ཅན་ལ། ནང་དུ་གཟུངས་རྣམས་སྔགས་ཡིག་ཏུ་བྲིས་ཏེ་དམར་མཆན་གྱིས་འགྱུར་ཡིག་འཁོད་པ་ཤོག་གྲངས་ ༣༠ ཅན་ཞིག་བཞུགས།\n“བློ་གྲོས་བརྟན་པས་མཛད་པའི་དཔལ་བདེ་མཆོག་འབྱུང་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་”ཞེས་པའི་དབུ་ཡིག་ཅན་གྱི་དབུ་མེད་བྲིས་མ་ཤོག་ངོས་བཅུ་གཉིས་ཅན་ཞིག་བཞུགས། འདིའི་མཇུག་བྱང་དུ་ཡང་། “བླ་མ་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་ཉེ་བར་བསྐྱངས་པའི་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཅེས་བྱ་བས། སྤྲེའུ་ལོ་ཁྲུམས་ཀྱི་ཟླ་བའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་བདུན་ལ། གྱིན་ཇམ་ཧུའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་བསྡེབས་པའི་ཡི་གེ་བ་ནི་བསོད་ནམས་དཔལ་ཞེས་བྱའོ།།”ཞེས་འབྱུང་ན་འདི་ཡང་ཤོང་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཡིན་པར་ངེས། འདི་ཉིད་རྒྱ་ཡུལ་དུ་ཕེབས་སྐོར་ཞིག་མཇལ་མྱོང་མོད་ད་ལྟ་དྲན་ཡུལ་ན་མི་འདུག ས་སྐྱའི་ཌི་ཇི་ཊལ་དཔེ་ཚོགས་སུ་བཙལ་བས་ “ཤོང་བློ་བརྟན་གྱིས་རྒྱ་ཡུལ་དུ་དྲག་པོའི་སྦྱིན་སྲེག་མཛད་པའི་ཚེ། ལག་མཐིལ་གྱི་སོར་མོའི་ཕྲེང་བ་དགོས་བྱས་པས་བཙོན་པ་མང་པོའི་ལག་པ་ཤོར་ཞེས་གྲག” ཅེས་འབྱུང་ཞིང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་གཞན་ཡང་འདིར་གཤམ་མཆན་དུ་དྲངས་ཡོད་ལགས།\n“ལུང་བསྟན་གསལ་བའི་མེ་ལོང་བཞུགས་”ཞེས་པ་དབུ་ཅན་ཤིང་སྤར་ཤོག་ངོས་དགུ་ཅན་ཞིག་བཞུགས་པ་དེ་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོ་ལུང་བསྟན་པའི་སྐོར་ཕྱོགས་བསྡུས་ཤིག་ཡིན། མཇུག་རྩོམ་དུ་ “ཡར་འབྲོག་དོའི་ནང་དུ་རྔོག་གི་རིགས་ལས་བྱུང་བ་བྷི་ཀྵུ་འདུ་ཤེས་གསུམ་པ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཞེས་རྩོམ་པ་པོའི་མཚན་འབྱུང་།\n“ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་གཞུང་འགྲེལ་ཀུན་བཟང་མཆོད་སྤྲིན་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།”ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་ཅན་གྱི་དཔེ་ཆ་དེ་ནི་ཤིང་སྤར་ཡིན་ལ། ཤོག་གྲངས་ ༨༧ བཞུགས། འདི་ཡང་རྩོམ་པ་པོ་འཇམ་དབྱངས་དགའ་བའི་བློ་གྲོས་ཡིན་ཞེས་མཇུག་བྱང་དུ་གསལ།\n“བརྡ་སྤྲོད་པ་ཙནྜ་པའི་འགྲེལ་པ་བཞུགས། སྤང་ལོས་མཛད་པ་”ཞེས་པའི་དབུ་ཡིག་ཅན་དབུ་མེད་བྲིས་མ་ཤོག་གྲངས་ ༡༤༧ ཅན་ཞིག་བཞུགས། དེར་མཇུག་བྱང་མ་འཁོད།\n“སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་གཞུང་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།།”ཞེས་པའི་དབུ་མེད་ཤོག་གྲངས་ ༡༣༣ ཅན་ཞིག་བཞུགས། འདི་ནི་དེང་སང་དཔང་ཊིཀ་ཏུ་གྲགས་པའི་སྙན་འགྲེལ་དེ་རེད།\n“སྙན་ངགས་མེ་ལོང་གི་བསྡུས་དོན་བཞུགས་”ཞེས་པའི་དཔེ་ཆ་དེ་ནི་སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་ས་བཅད་ཡིན། མཇུག་རྩོམ་དུ་ “དེ་ཡིས་དགེ་བ་དཔྱིད་ཀྱི་ནུས་པ་ལས།། འགྲོ་ཀུན་སེམས་རྒྱུད་ཐར་པའི་ས་བོན་ལ།། ཐོས་བསམ་གོམས་པའི་ཆར་པས་བརླན་པ་ལས།། ཀུན་མཁྱེན་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་གྲུབ་གྱུར་ཅིག། ཅེས་པ་འདི་ནི་མང་དུ་ཐོས་ཤིང་རིགས་པར་སྨྲ་བའི་དགེ་སློང་བློ་གྲོས་བརྟན་པས། ༼དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་༽ དཔལ་སྣར་ཐང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་ཆེན་པོར། དོན་དུ་གཉེར་བའི་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པ་མང་པོའི་གསུང་གིས་བསྐུལ་ཏེ་བྲིས་པའོ།། འགྲོ་བ་དུ་མ་ལ་ཕན་པར་གྱུར་ཅིག”ཅེས་འབྱུང་། འདི་ཉིད་ཁ་ཚང་བ་འདིར་བཀོད་ཡོད།tibet22234325\n“ཚིག་གཏེར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པ་བཞུགས་སོ།” ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་ཅན་དབུ་མེད་བྲིས་མ་རྩ་བའི་ཚིག་མཚལ་ཡིག་ཏུ་བྲིས་པ་ཤོག་གྲངས་ ༦༣ ཅན་ཞིག་བཞུགས། འདིའི་མཇུག་རྩོམ་དུ་ “ཚིག་གཏེར་གྱི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་འདི་ནི་བཀའ་བཅུ་འཛིན་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དོན་གྲུབ་དཔལ་བཟང་། གྲགས་པ་སེང་གེ སྒྲ་པ་ཨ་མོ་གྷ་ལ་སོགས་པ་དུ་མས་ལེགས་པར་གསོལ་ཞིང་། སྙན་ངག་པ་བློ་གྲོས་དབང་ཕྱུག་གི་ཡང་ཡང་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ངོར། བློ་གྲོས་བརྟན་པ་བཞི་པས་སྦྱར་བའོ།།”ཞེས་འབྱུང་ལ། དེས་ན་འདི་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་བཞི་པའམ་སྙེ་ཐང་ལོ་ཙ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཡིན་ལ། འདི་ཉིད་ ༢༠༠༣ ལོར་“དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་གསུང་རབ་པོད་བཞི་པ་”ཞེས་པའི་ཁོངས་སུ་པར་སྐྲུན་ཀྱང་བྱས་འདུག\n“དཔང་ལོ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་ཚོགས་གསུམ་གསལ་བ་བཞུགས་སོ།།” ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་ཅན་དེ་ནི་ཤིང་སྤར་དུ་བཏབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཤོག་ངོས་ ༡༧ བཞུགས། འདི་ནི་དཔང་ལོའི་ཚོགས་གསུམ་གསལ་བ་ཞེས་གྲགས་པའི་བསྟན་བཅོས་དེ་ཡིན།\n“དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོས་མཛད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་གི་སྙིང་པོ་གསལ་བ་རང་འགྲེལ་བརྡ་སྤྲོད་སྙིང་པོ་ཆེས་ཆེར་གསལ་བ་དང་བཅས་པ་བཞུགས།”ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་ཅན་འདི་ཡང་ཤིང་སྤར་དུ་བཏབ་པ་ཞིག་ཡིན། རྩ་འགྲེལ་བསྡོམས་ཤོག་གྲངས་ ༧ བཞུགས། ནང་དོན་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་དང་ཡིག་སྒྱུར་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། མཇུག་བྱང་དུ་ “ལྔ་བརྒྱ་པའི་དུས་ཀྱི་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་གཅིག་པུ་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ལ་ཨཱ་ནནྡ་བཛྲ་ཞེས་པ་དང་བཛྲ་གརྦྷ་ཞེས་པས་བསྐུལ་ཏེ། ས་མོ་ཡོས་བུའི་ལོ་དབྱར་ཟླ་ར་བ་ལ་ལྷ་ས་གུང་ཐང་གི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བྲིས་སོ།།” ཞེས་འབྱུང་ཞིང་ལོ་དེ་དཔང་ལོའི་སྐུ་ཚེ་དང་བསྒྲིགས་སྐབས་ཕྱི་ལོ་ ༡༣༣༩ ལོར་འཁེལ་འདུག འཕྲལ་དུ་སློབ་མ་དེ་དག་སུ་ཡིན་བརྩད་གཅོད་དུ་ཞུགས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མ་སོན་པས་རེ་ཞིག་བཞག་མོད་འདི་ནི་དཔང་ལོ་རང་གི་གསུང་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག་ལ། ༡༩༤༤ ལོར་ལྷ་སའི་ཞོལ་པར་ཁང་དུ་འདི་ཉིད་ཤིང་སྤར་དུ་བཀོད་ལུགས་ཀྱང་མཇལ་བྱུང་།\n“ཀ་ལ་པའི་མདོ་”དབུ་མེད་བྲིས་མ་ཤོག་གྲངས་ ༢༦ ཅན་བཞུགས་ཤིང་། དེའི་འགྱུར་བྱང་ད་ལྟ་བསྟན་འགྱུར་ཁྲོད་དུ་བཞུགས་པའི་འགྱུར་བྱང་དང་བསྡུར་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་ལས་མེད་ཅིང་། བསྟན་འགྱུར་ཁྲོད་དུ་འགྱུར་བྱང་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་ཡོད་དོ།། འདིར་ཆད་པ་ནི་ཤོང་སྟོན་གྱི་ཐུགས་རྗེ་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒྱུར་པ་ཡིན་སོགས་ཆད་པའོ།།\n“བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་ཀ་ལཱ་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཆེན་མོ་ལས་མཚམས་སྦྱོར་གྱི་ཊིཀྐ་བཞུགས་སོ།།” ཞེས་པ་དེ་ནི་དབུ་མེད་བྲིས་མ་ཤོག་གྲངས་ ༤༠ ཅན། མཇུག་ཏུ་སུམ་རྐང་གི་སྡེབ་སྦྱོར་ཡོད་པ་ཞིག་བཞུགས། འདིའི་ཡང་མཇུག་རྩོམ་དུ། “བརྡ་སྤྲོད་པའི་སྙིང་པོ་ཀ་ལཱ་པའི་མདོ་ཡི་བཤད་པ་ལས། མཚམས་སྦྱོར་གྱི་མདོ། རྐང་པ་དྲུག་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། མཚམས་སྦྱོར་ཇི་སྙེད་པའི་འགྲེལ་པ། དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་བཞི་པས་སྦྱར་པའོ།། ཡི་གེ་པ་ནི་བློ་གྲོས་རབ་གསལ་བ་ངག་དབང་ལོ་ཙྪ་བ་བློ་གྲོས་དབང་ཕྱུག་གིས་བགྱིས་པའོ།།” ཞེས་འབྱུང་བས་འདི་ཡང་སྙེ་ཐང་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཡིན་ནོ།།\n“མིང་ལེ་དང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་ཅན་དེར་ཤོག་གྲངས་ ༧༠ ། “མིང་ལེ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༡༢༦ “མིང་ལེ་གསུམ་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས”ཞེས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༡༥༢ བཅས་བཞུགས་ཤིང་། འདི་དག་ཀྱང་མཇུག་བྱང་དུ་ “དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་བཞི་པས་སྦྱར་བའོ།།”ཞེས་འཁོད་འདུག མིང་ལེ་དང་པོ་རྫོགས་མཚམས་སུ་མཆན་ཡིག་གི་ཚུལ་དུ་ “ང་རབ་འབྱམས་པ་ཀརྨ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་དང་པོར་སྒྲ་བསླབ། ཤེས་རྗེས་སུ་བྲིས་པ་ལ་དཀའ་བ་འདི་འདྲ་བྱེད་པ་ཁམ་པ་གླེན་པ་ཚོ་ལ་[ཚ་ལོ་]ཟེར་ས་མེད་དེ། རྣམ་མཁྱེན་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་བསྔོ་ས་ཨོང་།།”ཞེས་ཡིག་འབྲི་བའི་མཚན་འཁོད་འདུག\n“མིང་ལེ་བཞི་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པ་ཤོག་གྲངས་ ༡༢༨ དང་། “མིང་ལེ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་” ཞེས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༧༡ “མིང་ལེ་དྲུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༩༧ བཅས་བཞུགས་ཤིང་། འདི་དག་གི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་བློ་བརྟན་བཞི་པ་ཡིན་པ་གསལ་འདུག\n“ཀུན་བཤད་དང་པོའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པའི་མཚན་བྱང་ཅན་གྱི་དབུ་མེད་བྲིས་ལེགས་ཤོག་གྲངས་ ༨༤ “ཀུན་བཤད་གཉིས་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༡༤༤ “ཀུན་བཤད་གསུམ་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པའི་ཤོག་གྲངས་ ༡༩༨ བར། བཅས་བཞུགས། འདི་ཡང་བློ་བརྟན་བཞི་པས་སྦྱར་པ་མཇུག་བྱང་དུ་གསལ།\n“ཀུན་བཤད་ལྔ་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༨༧ དང་། “ཀུན་བཤད་དྲུག་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༡༣༦། “ཀུན་བཤད་བདུན་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༥༤། “ཀུན་བཤད་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་བཤད་བཞུགས་སོ་”ཞེས་པ་ལ་ཤོག་གྲངས་ ༥༢ བཅས་བཞུགས། འདི་ཡང་བློ་བརྟན་བཞི་པས་སྦྱར་པ་མཇུག་བྱང་དུ་གསལ།\nདེ་ལྟར་འདིར་བྱུང་བའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་རྩོམ་པ་བཞི་ཙམ་གྱི་ཡིན་ཞིང་། དེའི་གྲས་ཀྱི་གསུམ་ནི་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ། བཞི་པ་བཅས་ཡིན་ཞིང་། བཞི་པའི་གསུང་མང་དུ་བསྡུས་འདུག་གོ། དེས་ན་དཔང་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་གསུང་ཡིན་ངེས་པ་ནི་གཤམ་གསལ་གྱི་ཆོས་ཚན་དགུར་འདུས་སོ།།\nབློ་གྲོས་བརྟན་པ་བཞི་པའི་རྣམ་ཐར་བཙལ་ནས་མ་རྙེད་མོད། གསེར་མདོག་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་(1428-1507)གྱི་གསུང་དུ་ “བོ་དོང་པཎ་ཆེན་བློ་བརྟན་བཞི་པ་ལ་བསྟོད་པ་”ཞེས་པ་ཞིག་བཞུགས་པ་དེ་འདིའི་མཆན་དུ་དྲངས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལྟར་ན་དཔང་ལོའི་སློབ་མ་ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོས་ཁོང་ལ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཞེས་མཚན་གསོལ་བ་དང་། དཔང་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཡིན་ཚུལ་ཀྱང་ཚིག་ཟུར་ནས་ཐོན་འདུག གསེར་མདོག་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་གྱི་རྣམ་ཐར་དུ། ཁོང་ཕྱི་ལོ་ ༡༤༤༧ ལོར་ “སྙེ་ཐང་ཆོས་རྫོང་དུ་པཎ་ཆེན་བློ་བརྟན་བཞི་པའི་སྤྱན་སྔར་ཕེབས་ནས། སཾསྐྲྀཏའི་སྐད་སྦྱོར་སྒྲ་སྒྱུར་བམ་པོ་གཉིས་པ་དང༌། ཐོན་མིའི་གསུམ་རྟགས་གཉིས། སྨྲ་སྒོ། དཔང་ལོའི་སྔགས་ཀློག་སོགས་དང༌། སྔགས་རྙིང་མའི་ལམ་རིམ་བཻ་རོ་ཙཱ་ནའི་བསྒོམ་ཁོག་ཏུ་གྲགས་པ། སྡོམ་གསུམ་རབ་དབྱེ་ལྷ་བཙུན་བསམ་ཡས་པའི་རྣམ་བཤད་སྟེང་ནས་བསྐྱར་ཆོས་ཞུས་ཤིང་། དེ་གོང་རང་རེས་རྗེ་དོན་ཡོད་དཔལ་བ་ལ། སྤོས་ཁང་པ་འཇམ་དབྱངས་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་པའི་ཊཱི་ཀའི་སྟེང་ནས་ཚར་གཅིག་སོང་བས་དེ་དུས་སྐྱོར་བའི་འཇུག་པ་བདེ་བ་དང༌། ངེད་གསང་ཕུའི་དབྱར་ཆོས་ལ་འགྲོ་ཐུག་ཞལ་སློབ་མང་བར་གནང་བ་དག་ཆགས་ཐོགས་མེད་པར་བསྐྱར་བས། པཎ་ཆེན་བློ་བརྟན་པ་ལྷག་པར་དགེས་ནས། དུས་ཕྱིས་གྲགས་པ་ཆེ་ལོང་རང་ཞིག་ཡོང་གིན་འདུག་ཀྱང༌། གནས་སྒོ་སློབ་དཔོན་པ་ཁྱེད་གྲགས་པ་དོན་ལྡན་རང་དུ་འདུག་པས། གསང་ཕུའི་དབྱར་ཆོས་གྲོལ་འཕྲལ་འདི་ནས་ཆིབས་རྫོང་བས་ཅིས་ཀྱང་བྱོན་མཛོད། ངེད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་འདིའི་བདག་པོ་ཁྱེད་ལ་འཆོལ་བ་ཡིན། ངེད་རང་ཁ་རྒས་མིག་ཀྱང་རབ་རིབ་ཀྱིས་ཁེབས། ལག་ཀྱང་འདར་བས་ས་རིས་སོགས་འབྲི་དཀའ་བ་ཡོད་ནའང༌། སྔོན་འཇམ་དབྱངས་རལ་གྲི་བའི་དྲུང་དུ་ཀ་ལཱ་པའི་ས་རིས་གཞུང་བཅས་འདི་ཁྱིས་བདས་ཀྱང་བློ་ལ་ཐོན་པ་ཙམ་འབད་པའི་ནུས་པས། ད་ལྟ་ན་ཚོད་ཀྱིས་གཏུགས་ཀྱང་གཞུང་ལ་དཔེ་ལྟ་སོགས་གཏན་ནས་དགོས་པ་མེད་ཅིང༌། ས་རིས་མཛུབ་ཁྲིད་ངེད་རང་གི་རྩ་ན་ཡོད་པའི་སྒྲ་པ་འདིས་ཀྱང་བརྡ་སྦྱོར་ཡོང་བ་ཡོད་པས་ཁོས་ཞབས་ཏོག་སྒྲུབ་པ་ཡིན་གསུང་བའི་བཀའ་སྩལ་བཟང་པོ་འབད་མེད་གནང་ངོ༌། །”ཞེས་ཁོང་གིས་བློ་བརྟན་བཞི་པ་ལས་ཆོས་གསན་ཚུལ་གསལ་ན། ཡིག་ཆ་འདི་འདྲ་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་བརྟན་བཞི་པའི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་དུས་བསྒྲིགས་པར་འཚལ་ལོ།།\nདཔང་ལོ་ཙ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་སློབ་མའི་ཁྲོད་ཀྱི་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་དང་ས་བཟང་མ་ཏི་པཎ་ཆེན། ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ་སོགས་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་བླ་མའི་ཁོངས་སུ་བཞུགས་ཤིང་། དེ་དག་ལས་ཆོས་བཀའ་ཅི་གསན་གྱི་རིགས་ནི་འདིར་ཞུ་རྒྱུ་མིན། སྙན་ངག་གི་སྐོར་ལ་རྟོགས་ལྡན་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་རྣམ་ཐར་ལས། “འོལ་ཁ་ལ་སོགས་པར་བོ་དོང་པ་སྒྲ་པ་ནམ་བཟང་ལ་ཀ་ལཱ་པ་དང་། ཙནྡྲ་པ་ལ་སོགས་པ་གསན་ནས་མཁས་པར་མཁྱེན་ཀྱང་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་སོ།། དེ་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་མེ་ལོང་མ་ལ་སོགས་པ་སྙན་ངག་གི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་གསན་ནས་ཐུགས་སྦྱོང་མཛད་པས་ཤིན་ཏུ་མཁས་པར་གྱུར་ནས། དེ་དུས་དབྱངས་ཅན་མའི་བསྟོད་པ། པདྨའི་བཞིན་ལ་གཡོ་ལྡན་བུང་བའི་མིག། ཅེས་སོགས་མཛད་པས། རྒྱན་གྱི་ཉམས་འཆར་ཞེས་གྲགས་སོ།།” ཞེས་འབྱུང་། དེ་ལྟར་ན་རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙན་ངག་གི་ཁྲིད་རྒྱུན་ནི་ཤོང་སྐུ་མཆེད་ནས་ལོ་མཆོག་པ་དང་། དེ་ནས་དཔང་ལོ་དང་དེས་ལོ་ཆེན་བྱང་རྩེ། དེས་སྒྲ་པ་ནམ་བཟང་། དེས་རྗེ་ཉིད་ལ་གནང་བའི་བརྒྱུད་པ་ཞིག་འདེད་དུ་ཡོད་པ་འདྲ་མོད། འདི་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་བྱེད་དོ།།\nརེ་ཞིག་རྫོགས་སོ།། ༢༠༡༧ ལོའི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༢༡ ཉིན་རེག་ཟིག་འདི་གྲུབ།. གཤམ་མཆན་དུ་བཀོད་པ་རྣམས་ལ་གཟིགས་རྒྱུ་ཐུགས་ལ་འཛིན་འཚལ།\nའདི་ནི་རྩོམ་རིག་གླེང་ངམ་ཞེས་པའི་སྐད་འཕྲིན་ཚོགས་པ་ཞིག་ཏུ་འདིའི་སྐོར་གྱི་གཏམ་བརྗོད་ཅིག་བྱེད་རྒྱུའི་ས་བོན་དུ་རེག་ཟིག་ཏུ་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ།། བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག། །།\n རང་གིས་གང་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་ཁུངས་འཆད་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མིན་པའི་སྐྱེ་བོ་ཡོངས་ཀྱི་ཡ་རབས་ཀྱི་གཤིས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཡང་གཞན་གྱིས་དེ་ལྟར་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱང་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པར་འབད་པའི་ཚུལ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར་འདིར་ཡང་། ནང་བསྟན་དཔེ་ཚོགས་ལྟེ་གནས་ཀྱི་དྲ་རྒྱ་ www.tbrc.org འདི་བརྒྱུད་ནས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་འབོར་ཆེ་བ་དེ་ཐོབ་ཅིང་། དཔེ་མཛོད་ཁང་འདིས་དེང་རབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ལ་བཞག་པའི་མཛད་རྗེས་ལ་གུས་ཤིང་ཡི་རངས་ཆེན་པོ་དང་བཅས་འབྲེལ་ཡོད་ཡོངས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་འདོད་བྱུང་། དེ་བཞིན་མཁན་པོ་བེ་རི་རིག་པའི་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཀྱིས་བསྐྲུན་པའི་ནང་བསྟན་རིག་མཛོད་ཆེན་མོ་(http://www.rigzod.org)དང་། ས་སྐྱ་ཌི་ཇི་ཊལ་དཔེ་ཚོགས་(http://sakyalibrary.com/)གཉིས་ནས་ཀྱང་འདིར་མཁོ་བའི་ཡིག་ཆ་རག་བྱུང་བ་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ།\n དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༢༧༦ ནས་ ༡༢༧༧ ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ པེ་ཅིན།\n ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན་གྱི་གསུང་རྩོམ་གཅེས་བཏུས། ཤོག་གྲངས་ ༦༡༠ ནས་ ༦༡༢ ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༦ པེ་ཅིན།\n ཀོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་དང་། རྒྱལ་བ་བློ་བཟང་མཁས་གྲུབ། གངས་ཅན་མཁས་གྲུབ་རིམ་བྱོན་མིང་མཛོད། ཤོག་གྲངས་ ༢༩༣ ནས་ ༢༩༥ ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༢\n ཤེལ་དཀར་བ་ངག་དབང་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཤེལ་དཀར་ཆོས་འབྱུང་། ཤོག་གྲངས་ ༧༩ ནས་ ༩༡ བར། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༢ ༼དཔེ་ཆ་འདི་བཞིན་ནས་བོད་ནས་ཀྱང་ལན་ཁ་ཡར་ལ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་འདུག༽\n འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ། དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ། སྨད་ཆ། ཤོག་གྲངས་ ༩༢༠ ནས་ ༩༢༤ གཟིགས།\n བེ་རི་རིག་པའི་རྡོ་རྗེས་ ༢༠༡༣ ལོར་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་ཕབ་པ།\n འཇིགས་མེད་འབངས། བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྣམ་ཐར་བཞུགས་སོ།། ཤོག་གྲངས་ ༡༨ ནས་ ༡༩ བར། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༠ [བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་ཡུམ་ནི་] “རྣལ་འབྱོར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོའི་གཅུང་གི་སྲས་མོ། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ལྕམ་མོ།[སྲིང་མོ།] རང་བཞིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་མ་་་་བྱང་ཆུབ་སྒྲོན་ཞེས་པ་སྟེ་” ཞེས་དང་། ཡང་། “དཔལ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོའི་རུས་ལས་ཡང་དག་པར་བྱོན་པའི་དབོན་པོ། གང་གི་གསུང་ལས་སྐྱེས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལོ་ཆེན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་” ཞེས་འབྱུང་། ཡང་། དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་དུའང་འདི་སྐོར་ལོ་ཆེན་བྱང་རྩེའི་རྣམ་ཐར་སྐབས་འཁོད་འདུག ཡང་། འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོས་ (1820-1892)ཀྱང་ལོ་ཆེན་འདི་དཔང་ལོའི་དབོན་པོ་ཡིན་པར་བཤད། ཤོག་གྲངས་ ༡༤༤ གངས་ཅན་བོད་ཡུལ་དུ་བྱོན་པའི་གསང་སྔགས་གསར་རྙིང་གི་གདན་རབས་མདོར་བསྡུས་ངོ་མཚར་པད་མའི་དགའ་ཚལ། ས་སྐྱའི་ཆོས་འབྱུང་གཅེས་བསྡུས། དེབ་དྲུག་པ། ས་སྐྱའི་དཔེ་རྙིང་བསྡུ་སྒྲིག་ཨུ་ལྷན་ནས་བསྒྲིགས། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩\n གཙང་ཕྲུག་སྟོབས་ལགས་ཀྱིས་ས་ཆ་འདི་ནི་ “ངམ་རིང་རྫོང་ཆུ་འོག་ཤང་བུ་ཁང་གྲོང་ཚོའི་བྱང་ངོས་མདོག་ཆུ་གཙང་པོའི་ཆུ་ངོགས་ལ་ཡོད་རེད། ཆུ་བྱང་ངོས་ཀྱི་རི་འདབས་སུ་ཞི་དགོན་ཞེས་བུདྷ་ཤྲིའི་དགོན་པ་ཡོད་རེད།” ཅེས་ངོས་འཛིན་གནང་བྱུང་།\n སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི་དགའ་ལྡན་ཆོས་འབྱུང་བཻཌཱུ་རྱ་སེར་པོ་ལས་དགེ་བསྟན་གཙང་ཕྱོགས་སུ་དར་ཚུལ་བཤད་སྐབས་ “མང་མཁར་ཆོས་སྡིངས་”དང་ “མང་མཁར་ཆ་ལུང་”ཞེས་པའི་དགོན་པ་གཉིས་ཀྱི་མིང་གསལ། ཤོག་གྲངས་ ༢༦༨ ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༩༨ པེ་ཅིན། དེ་བཞིན་ས་ཆ་འདིའི་སྐོར་སི་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོའི་དབུས་གཙང་གནས་ཡིག་ནའང་འཁོད་འདུག གཙང་ཕྲུག་སྟོབས་ལགས་ཀྱིས་འདི་ནི་ད་ལྟའི་ལྷ་རྩེའི་ཁོངས་སུ་ཡོད་ཅིང་དེང་སང་མང་དཀར་ཞེས་འབོད་ཅེས་གསལ་བཤད་གནང་བྱུང་།\n འགྱུར་བྱང་དུ། “ཀ་ལཱ་པའི་མདོ་རྫོགས་སོ།། །།ཚུལ་འདི་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་རུ། །བློ་གྲོས་བརྟན་པ་གསུམ་པ་ཡིས། དུར་ག་སིང་ཧའི་འགྲེལ་པ་ལ། བརྟེན་ནས་སྒྲ་དོན་ཇི་བཞིན་བསྒྱུར། །འདི་ན་ཕྱོགས་ཀྱང་མ་མཐོང་བར། །མུན་སྤྲུལ་བསྒྱུར་དང་འཆད་བྱེད་པ། དེ་དང་སྐྱེ་བོ་གཞན་གྱིས་ཀྱང༌། འདི་དོན་མྱུར་དུ་རྟོགས་གྱུར་ཅིག །བློ་གྲོས་བཞིན་རས་ཡངས་པ་ལ། །སྒྲ་དང་ཚད་མའི་མིག་གཉིས་གསལ། །མང་དུ་ཐོས་པའི་རྣ་བ་ཅན། ། དབྱིག་གཉེན་སོགས་ཀྱི་ཞལ་སྐྱིན་བཞིན། །འོན་ཀྱང་དེང་དུས་གངས་ཅན་འདིར། །ཁྱོན་པའི་རུས་སྦལ་རང་གནས་བཞིན། །བློ་ཆུང་རང་གི་བློ་ནུས་ཀྱིས། །ཆེར་ངོམས་རྣམས་ཀྱིས་བརྙས་པའི་གནས། །སྐད་གཉིས་སྨྲ་བའི་གཙུག་གི་ནོར་བུ་ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི། །ལེགས་བཤད་ལྡེ་མིག་མཆོག་གིས་ལེགས་སྦྱར་རིན་ཆེན་གཏེར་གྱི་ཁ་ཕྱེ་ནས། །སྣ་ཚོགས་གཞུང་ལུགས་ལེགས་པར་རྟོགས་པའི་འབྱོར་བར་དབང་བྱེད་འདི་ཙམ་ཞིག །དུས་འདིར་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་ཡིད་ཀྱི་ངལ་སོའི་གནས་སུ་གྱུར། ། རང་གི་རྟོགས་པ་འཕེལ་དང་དེ་འདྲ་དོན་གཉེར་བ། །བློ་ལྡན་གཞན་ལ་ཕན་ཕྱིར་བསྒྱུར་བར་རྩོམ་པ་ན། །གཞུང་ལུགས་ནགས་སུ་རྣམས་དག་བློ་ཡིས་རོལ་བྱེད་པ། །དཔལ་ལྡན་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་བསྐུལ་བ་རྫོགས་བར་བསྒྲུབས། དེང་སང་བསྟན་པ་ཉམས་དམས་པས། །འདི་ལྟའི་ཚུལ་ལ་མཐུན་བསྒྲུབ་དང༌། །འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་ཉུང་མོད་ཀྱི། །ཤེས་ན་མཁས་པའི་གོ་འཕང་འཐོབ། །འདི་ན་མཁས་པར་བྱ་འདོད་ཅིང༌། །གང་ཞིག་ཤེས་ན་མཁས་འགྱུར་བ། །འདི་དང་འདི་འདྲའི་གཞུང་མི་སློབ། །དེ་རྣམས་བློ་ནི་བེམ་པོའམ་ཅི། །འཕགས་བློ་མ་ཐོབ་བློ་གྲོས་སྐྱོན། །མཉན་པ་མ་གྲུབ་སྐལ་བའི་སྐྱོན། །ཡང་ཡང་མ་བལྟས་བརྩོན་འགྲུས་སྐྱོན། །དེས་སྐྱོན་ལྡན་ན་མཁས་བཟོད་མཛོད། །འདིར་འབད་དགེ་བས་འགྲོ་བ་ཀུན། །རང་རང་སྐད་ལས་གསུང་རབ་དོན། །བརྗོད་མེད་དེ་ཉིད་རབ་རྟོགས་ནས། །ངག་གི་དབང་ཕྱུག་ཉིད་གྱུར་ཅིག །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ཕན་པར་གྱུར་ཅིག། །།”\n བློ་བཟང་ཆོས་འབྱོར། བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་ཁག་གཅིག་གི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས། ཤོག་གྲངས་ ༡༠༤ མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༧ “བོ་དོང་ཨེ་དགོན་པ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་སྔ་བར་བྱུང་བའི་བོ་དོང་ཨེ་དགོན་པ་ནི་རབ་བྱུང་དངཔོའི་ས་གླང་སྤྱི་ལོ་ ༡༠༤༩ ལོར་དགེ་བཤེས་མུ་ཏྲ་བ་ཆེན་པོས་ཕྱག་བཏབ་པའི་དགོན་པ་འདི་ནི་དུས་ཕྱིས་སུ་དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་(༡༢༧༦ད་༡༢༤༢)སོགས་ཀྱི་འཆད་ཉན་མཛད་མྱོང་བ་དང་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོས་ཀྱང་བོ་དོང་ཨེ་དགོན་པར་ལོ་ཙཱ་བ་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་ལ་〈སྙན་ངག་མེ་ལོང་〉གི་བཤད་པ་ཡང་གསན་མྱོང་བ་ཡིན། བོ་དོང་ཨེ་དགོན་པ་ནི་ལྷ་རྩེ་རྫོང་བཀྲ་ཤིས་སྒང་ཤང་གཡུ་ཐོག་ཅེས་པའི་ས་ཡུལ་འདི་རང་ཡིན་པ་ནི་ཀ་ཐོག་སི་ཏུའི་གནས་ཡིག་ཏུ་གསལ་བཤད་གང་ལེགས་གནང་འདུག”\n ཤེལ་དཀར་བ་ངག་དབང་སྐལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོ། ཤེལ་དཀར་ཆོས་འབྱུང་། ཤོག་གྲངས་ ༨༩ ། བོད་ཀྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་། ༢༠༡༢\nསྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར། རྒྱུད། པ་ ཤོག་གྲངས་ ༣༠༣ ན་ ༡ ནས་ “དཔལ་ལྡན་མཆོག་གི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པར་རྒྱུད་སྣ་ཚོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཡན་ལག་དྲུག་རྫོགས་སོ། །འདི་ནི་མཁས་པ་དཔེ་མེད་པས་གསུངས་པའི་ཞབས་ཀྱིས་མཛད་པའོ། །ལ་སྟོད་དིང་རིའི་གླང་འཁོར་མཁན་པ་ཁྲོད་དུ་རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཛ་གད་ཏ་ལའི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་བི་བྷུ་ཏི་ཙནྡྲ་དང་། གཉལ་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་མི་མཉམ་བཟང་པོས་བསྒྱུར་བའོ། །སླར་ཡང་ལོ་ཙཱ་བའི་མིང་ཙམ་འཛིན་པ་སྙོམ་ལས་པ་བསོད་སྙོམས་པ་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཚུལ་ལ་ལྷག་པར་མོས་ཤིང་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེར་རྒྱས་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཆོས་གྲགས་དཔལ་བཟང་པོའི་བཀས་བསྐུལ་ཏེ། སྒྲ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་ཞུ་ཆེན་གྲུབ་པའོ༎ འདིས་འགྲོ་བ་མང་པོ་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་གྱུར་ཅིག།” ཡང་སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར། རྒྱུད། པ་ ཤོག་གྲངས་ ༣༢༨ ན་ ༤ “མཁས་པ་ཆེན་པོ་གནས་བརྟན་ཉི་མ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྣལ་འབྱོར་ཡན་ལག་དྲུག་གི་བརྗེད་བྱང་ཡོན་ཏན་གྱི་འགེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫོགས་སོ། ། རྒྱ་གར་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཤྲཱི་བི་བྷུ་ཏི་ཙནྡྲས་རུ་ལག་གི་སྙིང་པོ་འབྲིང་མཚམས་ཀྱི་སའི་ཆ་དཔལ་རྒྱ་རྟགས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་བསྒྱུར་བའོ༎ འདིའི་གཞུང་གི་ཚད་ནི་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་བརྒྱ་ཕྲག་དྲུག་གོ། སླར་ཡང་ལོ་ཙཱ་བའི་མིང་ཙམ་འཛིན་པ་སྙོམ་ལས་པ་དཔང་དགེ་སློང་དཔལ་ལྡན་བློ་གྲོས་བརྟན་པས། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་ཚུལ་ལ་མོས་ཤིང་བློའི་སྣང་བ་ཆེར་རྒྱས་པའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཆོས་གྲགས་དཔལ་བཟང་པོའི་བཀའ་བསྐུལ་ཏེ་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཆེན་གྲུབ་པའོ༎ པཎ་ཆེན་རྣལ་འབྱོར་ཟླ་བའི་རང་འགྱུར་ལ༎ ཕྱེད་ཙམ་མ་བསྒྱུར་འོལ་ཕྱིར་མཛད་པ་ལས༎ བློ་གྲོས་བརྟན་པས་སྒྲ་དོན་ཇི་བཞིན་བསྒྱུར༎ དགེ་དེས་འགྲོ་ཀུན་མཁྱེན་མྱུར་ཐོབ་ཤོག། འདིས་འགྲོ་བ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ལ་ཕན་པར་གྱུར་ཅིག།”\n བེ་རི་རིག་པའི་རྡོ་རྗེས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བཟོས་པའི་ཀུན་སྤངས་ཆོས་གྲགས་དཔལ་གྱི་ “ སེམས་འགྲེལ་སྐོར་གསུམ་གྱི་བླ་མའི་བརྒྱུད་རིམ་གསལ་བ།”\n ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་རྩོམ་སྒྱུར་ཅུའུ་ཞེས་པས་བསྒྲིགས་པ། ཤོག་གྲངས་ ༣༠༤ ནས་ ༣༠༧ བར། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།\n སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར། མདོ་སྡེ། ཨ༽ ཤོག་གྲངས་ ༢༩༣ ན་ ༢ ནས་གསལ།\n འཇམ་མགོན་ཨ་མེས་ཞབས་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས། དཔལ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་རྒྱུད་དང་མན་ངག་གི་བཀའ་སྲོལ་ཟབ་མོ་འཆད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལེགས་པར་བཤད་པ་དུས་འཁོར་བསྟན་པའི་མཛེས་རྒྱན། http://sakyalibrary.com ཡང་། བེ་རི་རིག་པའི་རྡོ་རྗེས་འཕྲུལ་དེབ་ཏུ་བཟོས་པ། ཇོ་ནང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་(1306-1386)གྱིས་བརྩམས་པའི་ “དུས་འཁོར་རྒྱུད་འགྲེལ་ངོ་མཚར་རྟོགས་བརྗོད།” ལས་ཀྱང་གཅུང་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་སྐོར་འཆད་སྐབས་ [ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་] “དེ་ཉིད་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཅུང་[གཅུང]པོ་ཤོང་སྟོན་ལོཙྪ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པས། ཀྱཻ་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་པ་ཊཾ་ཀ་ད་ཤ་དང༌། སྡོམ་བྱུང་གི་འགྲེལ་པ་པད་མོ་ཅན་དང༌། །གཤིན་རྗེ་གཤེད་དམར་པོའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པ་གཞི་འགྱུར་དུའང་མང་དུ་བསྒྱུར་ཞིང༌། ཞུ་ཆེན་ཡང་དུ་མ་མཛད་ལ༑ འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་བླ་མའི་ཐུ་བོར་གྱུར་ཅིང༌། སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་བླ་མར་བསྐུར་[བཀུར]བ༑ གཅེན་པོའི་ཡོན་ཏན་ལ་བསྒྲུན་དུ་རུང་བར་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཞུས་ལ། ”ཞེས་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོའི་དབུ་བླར་གྱུར་ཚུལ་འབྱུང་།\nགཙོ་སྒྲིག་པ། མཁན་པོ་ཀུན་དགའ་བཟང་པོ། དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པའི་གསུང་རབ་པོད་བཞི་པ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན་ཞིང་འགྲེམས་སྤེལ་བྱས། ༢༠༠༣ པེ་ཅིན།\n “པཎ་ཆེན་བློ་བརྟན་བཞི་པ་ལ་བསྟོད་པ།། ༄། །ན་མོ་གུ་རཱ་ཝེ། དཔལ་ལྡན་བློ་བརྟན་བཞི་པ་ཡི། །ཡ་མཚན་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་འོས་པ། །གང་གི་ཞབས་རྡུལ་ལེན་བདག་ཀྱང༌། །སྒོ་གསུམ་གུས་པས་ཕྱག་བགྱིའོ། །ཁྱོད་སྐུ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་ཞུགས་ཚེ། །བློ་གྲོས་བརྟན་པར་མཚན་གསོལ་ཞེས། །བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོས་ལུང་བསྟན་པར། །མཛད་ལ་གུས་པར་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དཔང་ལོ་ཆེན་པོ་བསམས་བཞིན་དུ། །འཁྲུངས་པར་ཁྱོད་ཀྱི་སློབ་མའི་ཚོགས། །ཆོས་རྗེས་འབྲང་རྣམས་དོགས་མེད་པར། །སྟོན་མཛད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གཞོན་ནུའི་དུས་ནས་རིག་པ་ཡི། །གནས་ཕྲན་ལྔ་པོ་ཚེགས་མེད་པར། །མཁྱེན་པས་དེ་དག་ཀུན་གྱི་ཡང༌། །འགྲེལ་མཛད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཁྱད་པར་དཔང་ལོས་སྒྲ་ཚད་ལ། །རྩལ་དུ་སྟོན་པའི་སྲོལ་བཟུང་ནས། །སྒྲ་ཚད་དགོངས་འགྲེལ་བརྩོམ་པའི་ཚོགས། །མང་པོར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཁས་པའི་དབང་པོ་རེད་མདའ་པའི། །དྲུང་དུ་སྡེ་སྣོད་ཀུན་སྦྱངས་ནས། །དཀའ་བཅུ་སྨྲ་བའི་མཆོག་ཏུ་ཡང༌། །ལྷག་པར་བསྔགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ལོ་ཆེན་ནམ་མཁའ་བཟང་པོ་དང༌། །འཇམ་དབྱངས་རལ་གྲིའི་ཞབས་པད་ལས། །གསང་སྔགས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་དུ། །བྱོན་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གཤིན་རྗེ་གཤེད་དང་ཆོས་སྐྱོང་གི །ལས་ཚོགས་མང་པོའི་མཐུ་གྲུབ་པས། །བགེགས་དཔུང་འཇོམས་པའི་རྩལ་ཐོབ་པར། །ཀུན་གྱིས་བསྔགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གངས་ཅན་ལྗོངས་སུ་མཁས་པ་ཡི། །གྲགས་ཐོབ་གྱུར་པ་མང་པོ་དང༌། །འབེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་སྨྲ་བའི་རྒྱན། །རིགས་པར་མཛད་པ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བོད་ཡུལ་དབུས་སུ་བརྡ་སྤྲོད་དང༌། །སྙན་ངགས་གཞུང་ལུགས་དར་མཛད་ཅིང༌། །དབང་དང་གདམས་པས་སློབ་མའི་ཚོགས། །བགྲང་ཡས་སྨིན་ཅིང་མཁས་མཛད་པ། །ཁྱོད་ཀྱི་ཞབས་རྡུལ་དྲི་མ་མེད། །ས་ཆེན་སྐྱོང་མཛད་ཆེ་རྣམས་དང༌། །དུས་དེར་མཁས་པའི་གྲགས་ཐོབ་པ། །ཀུན་གྱིས་ལེན་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ། །དེ་ལྟར་དབང་གིས་སྨིན་མཛད་ཅིང༌། །སྡེ་སྣོད་ཆོས་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི། །གཙུག་ལག་ཐོས་པའི་སློབ་དཔོན་ལ། །བསྟོད་པས་དེ་ཡི་གནས་ཐོབ་ཤོག བོ་དོང་བ་པཎ་ཆེན་བློ་བརྟན་བཞི་པ། སྙེ་ཐང་ཆོས་རྫོང་པ་ལ་བསྟོད་པའོ།།”ཞེས་འབྱུང་ངོ་།།\n ༄༅། །པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཤཱཀྱ་མཆོག་ལྡན་གྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞིབ་མོ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བཞུགས་སོ། ། ཤིང་སྤར། ཤོག་གྲངས་ ༡༩ བ་ ༧ ནས་གསལ། http://www.tbrc.org/eBooks/W25586-I00KG03577-1-218-any.pdf\n རྟོགས་ལྡན་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ། རྗེ་བཙུན་བླ་མ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་ཟུར་འདེབས་ལེགས་བཤད་ཀུན་འདུས། ཤོག་གྲངས་ ༡༧ རྗེ་བཙུན་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། པོད་དང་པོ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༥\n2017 ལོའི་ཟླ5ཚེས 22 ཉིན།\nཁ་བ་སྙིང་ལྕགས་དྲན་བཞིན་ཡོད། མདང་ནུབ་ལྷག་ཏུ་དྲན་པར་བྱས། (217,015℃)\nནུབ་ཕྱོགས་བྱིས་པའི་རྩོམ་རིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་དགོས་པ་གླེང་བ། ཝེ་ཝིས་བརྩམས། འོན་རྡོ་འབུམ་གྱིས་བསྒྱུར། (138,778℃)\nགཡག་དང་གཡག་གི་རིག་གནས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་འབྲོང་ནམ་ཞིག་ལ་གཡུང་དུ་ཕབ་པའི་སྐོར་མདོར་ཙམ་གླེང་བ། སྙིང་ལྕགས་རྒྱལ། (137,225℃)\nརྒྱ་གར་གྱི་སློབ་གསོའི་གློག་བརྙན“དགེ་རྒན་ཨིག་སྒྲ་ཅན”ཞེས་པའི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས། འོན་རྡོ་འབུམ་གྱིས་བསྒྱུར། (135,199℃)\nགཅེས་ལོར་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན་ཆུང་། ◎ལི་ཧྥེ་ཡིས་བརྩམས། ◎འོན་རྡོ་འབུམ་གྱིས་བསྒྱུར། (131,414℃)\nརྒྭ་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་དང་། ཁམས་པ་སྒ་ལོ། རོང་པ་རྒྭ་ལོ་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་ཟིན་བྲིས། (129,394℃)\nབོད་ཀྱི་རང་མོས་སྙན་ངག་སྐོར་གྱི་བསྐྱར་ཞིབ། བོང་རྫི། (92,328℃)