དྭངས་བསིལ་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གཞོན་ནུ་ཟུར་ཕུད་ལྔ་པར་མཇལ་བ།__འོད་འཛིན། | རྫ་ཆུའི་རླབས་སྒྲ།\n2020 ལོའི་ཟླ3ཚེས 22 ཉིན། 45643 2\nདེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ། “མཁྱེན་རབ་བདག་ཉིད་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས། ། ཡོངས་སུ་བརྟེན་པའི་གནས་མཆོག་ཕུལ་བྱུང་བ། ། དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པའི་གནས་གྱུར་ཅིང་། ། གང་དུ་བགྲོད་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ལྡན”ཞེས་ཀུན་མཁྱེན་རོང་སྟོན་ཆེན་པོས(༡༣༦༧~༡༤༤༩)བསྔགས་པ་ཇི་བཞིན། བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཁ་འབར་བའི་གནས་ཀྱི་ཕུད། རི་བོ་དྭངས་བསིལ་ལམ་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ནི། ཤར་རི་བོ་རྩེ་ལྔ། ལྷོ་རི་བོ་གྲུ་འཛིན། ནུབ་ཨོ་ཊི་ཡ་ན། བྱང་ཤམྦྷ་ལ། དབུས་རྡོ་རྗེ་གདན་ཞེས་ལྷོ་རྒྱལ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་མི་འཇིག་པའི་གནས་ཆེན་ལྔའི་ཡ་གྱལ། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་མོའི་གྲགས་པ་གནམ་སར་མཆེད་པའི་བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་གནས་རི་བཞི་སྟེ། འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་གནས་རི་ལྷུན་པོ་རྩེ་ལྔ། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོའི་གནས་རི་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་གནས་རི་ལྷོ་པོ་ཏ་ལ། ས་ཡི་སྙིང་པོའི་གནས་རི་དཔལ་རི་རྩེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ཚན། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པའི་གནས་མཆོག མདོ་རྒྱུད་དུ་མ་རུ་རྒྱལ་བས་ལུང་གིས་བསྟན་པའི་ཞིང་ཁམས། སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་དང་། བྱང་སེམས་གཞོན་ནུ་ནོར་བཟང་སོགས་གྲུབ་གཉིས་ཀྱི་རིག་འཛིན་དུ་མས་འཇམ་དབྱངས་སངས་རྒྱས་སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་མཇལ་བའི་དག་ཞིང་། འགྲོ་མགོན་ཆོས་རྒྱལ་འཕགས་པ(༡༢༣༥~༡༢༧༩)དང་། མན་ལུང་གུ་རུ(༡༢༣༩~?)སོགས་སྐྱེས་ཆེན་མང་པོའི་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་པའི་གདན་ས། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས(༡༣༥༤~༡༤༣༥)དང་། རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ(༡༦༨༣~༡༧༤༦)སོགས་སྔོན་བྱོན་དམ་པ་མང་པོས་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་ཀློང་བརྡོལ་བའི་སྒྲུབ་གནས་ཆེན་པོ་འདིའི་མཚན་གྱི་སྙན་པ་ཡང་ཡང་ཐོས་ཤིང་། ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ(༡༧༡༧~༡༧༨༦)དང་། རྩེ་ལྔ་པ་དཔལ་ལྡན་གྲགས་པ་སོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་གནས་བཤད་སོགས་ལ་མཇལ་རྗེས། གནས་དེར་མཇལ་འདོད་འགོག་མེད་དུ་སྐྱེས།\nགཞན་ཡང《ཐང་ཡིག་གསར་མ》རུ་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན(༧༤༢~༧༩༧)གྱིས་ཐང་གི་རྒྱལ་པོར་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་ས་ཁྲ་སློང་བའི་ཕོ་ཉ་མངགས་ཞེས་གསལ་བ་དང་། རང་རེའི《སྦ་བཞེད》དུ་བསམ་ཡས་མ་བཞེངས་ཡར་སྔོན་དུ་བཙན་པོས་སྦ་གསལ་སྣང་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ཀྱི་བཀོད་པར་ལྟ་རུ་བཏང་བ་སོགས་བྲིས་པར་གཞིགས་ན། གནའ་ནས་ད་བར་དུ་རང་རེས་གནས་ཆེན་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་མཐོང་ཆེན་གནང་ཡོད་པར་བརྟེན། མན་ལུང་གུ་རུས་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་དབུས་རིའི་ཐང་ཆེན་ཞིག་ཏུ་དབུས་ན་རི་ཟུར་བརྒྱད་པ་དཔངས་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བ་དང་། དེའི་མཐའ་སྐོར་དུ་མཚོ་གྲུ་བཞི་པ་བཞི་བཞིས་བསྐོར་བ། དེ་ལའང་རི་ཆུང་གྲུ་བཞི་པ་ཁ་ཞེང་མདའ་རྒྱང་རེ་ཡོད་པ་དག་གིས་བསྐོར་བ། དེ་ཡང་ཐང་བདེ་མོ་གྲུ་བཞི་པ་དག་གིས་བསྐོར་བ་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ཀྱི་བཀོད་པ་བཞེངས་ཡོད་པ་དང་། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས“ལྷུན་པོའི་རྒྱལ་པོ་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ནི། ། རྩ་བ་གསེར་གྱི་དབང་ཆེན་ལྟ་བུར་བརྟན། ། རྩེ་མོ་བཀོད་ལེགས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་ཚུལ”སོགས་གསུངས་ཏེ་གནས་དེར་བསྟོད་པ་དང་། ཐུའུ་བཀན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ(༡༧༣༧~༡༨༠༢)སོགས་བོད་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་མང་པོས་གནས་དེར་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱི་སྙན་ཚིག་བསྟར་ལ་བརྒྱུས་པ་སོགས་གནང་བ་དྲན་ན་འགྲོ་འདོད་ཀྱི་འདུན་པས་གཟིར་རོ། །\nལྷག་ཏུ་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ(༡༡༨༢~༡༢༥༡)ཁྲ་འཕུར་འདྲའི་ཞྭ་མོ་དང་། ཕག་སྣ་ལྟ་བུའི་ལྷམ་གྱོན་པ་དག་གིས་གདན་དྲངས་ཏེ་བྱོན་པའི་སྐབས་སུ་ཁོང་གིས་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ཕེབས་དགོས་པའི་ཐུགས་སྣང་ཟབ་མོ་གནང་ཚུལ་དང་། ལོ་ཙཱ་བ་སེངྒེ་དཔལ་ལམ་གྲུབ་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་པ(༡༢༣༠~༡༣༠༩)ཆེན་པོ་ཧོར་གྱིས་གདན་དྲངས་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་སྐབས།ཧོར་རྣམས་ཀྱིས་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་འབྱོན་པར་དོགས་ཀྱིས་རྩེ་ལྔའི་ཉེ་སར་ཐོན་པ་གསང་ཡང་། གྲུབ་ཆེན་ཁོང་གིས་མཁྱེན་ཏེ“འོ་ཕ་གིར་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་བྱུང་། ཕྱག་འཚོལ་ཅིག”གསུང་བཞིན་ཆིབས་ལས་གཞོལ་ནས་ཡན་ལག་བདུན་པ་མཛད་ཅིང་། གནས་དེར་སྤྱན་མི་འཛུམ་པར་གཟིགས་ཤིང་ཡུན་རིང་པོར་བཞུགས་པས། གདན་འདྲེན་པ་ཧོར་བ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་དད་པར་གྱུར་ནས་པུས་མོའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས་ཞབས་སྤྱི་བོར་ལེན་པའི་མཛད་པ་དག་མིག་ལམ་དུ་བསྟར་བ་དང་། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་ལགས། རིགས་དང་རུས་པ་མི་གཅིག སྐད་དང་ཡི་གེ་མི་འདྲ། སྲོལ་དང་གོམས་ལུགས་མི་མཚུངས་པའི་རྒྱ་ནག་སྟོང་ཁུན་གྱི་ཡུལ་དེར། སྐུ་རྐྱང་གསུང་རྐྱང་ངང་ཕྱག་ཕེབས་མཛད་ཅིང་། ཤར་ཕྱོགས་ས་དབང་ཆེན་པོའི་དབུ་བླུར་གྱུར་ཏེ། གནས་ཆེན་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྡེར་གཏོགས་པའི་དགོན་ཆེན་དྲུག་ཕྱག་བཏབ་མཛད་པའི་སྙིང་སྟོབས་དག་ཡིད་ལ་དྲན་པ་དང་། རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་སྲིན་པོ་ལྷ་བཟང་ཀླུ་དཔལ(?~༡༧༡༧)གྱི་རལ་གྲིའི་འོག་ནས་ཤོར་ཏེ།སོག་ཡུལ་ཨ་ལག་ཤ་ནས་འཇིགས་པ་མེད་པའི་གནས་ཚང་ཞིག་རྙེད་ཀྱང་བློ་ཡིས་བཏང་ནས།སྐུ་སྲོག་འབེན་ལ་གཏད་དེ་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་མཇལ་དུ་སོང་བའི་མཛད་རྣམ་སོགས་མཐོང་ཚེ་ཤིན་ཏུ་ནས་འགྲོ་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་ལྷོག་ལྷོག་ཏུ་འཕྱུར་བས། ན་ལོ་ཞིག་ལ་དྷཱིཿལྷ་ལྡན་དང་འུ་གཉིས་ཀྱིས་མཇལ་སྐོར་ཟིན་བྲིས་རེ་འདེབས་ཞོར་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་འགྲོ་བའི་གྲོས་ཁ་མོལ་ཡང་། ཁོང་ལ་ཐོབ་ཐང་དཔང་ཡིག་ཚད་ལྡན་མེད་པ་དང་། ངའང་ཉུང་ཙམ་མ་ཁོམ་པ་སོགས་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་མཇལ་མ་ཐུབ་པར་ལྷག ད་རེབ་དྲིན་ཕ་མ་གཉིས་དང་མཉམ་དུ་མཇལ་སྐོར་ཡིད་ཚིམས་པ་ཞིག་གྲུབ་པས་དགའ་བས་བརྟས་ཤིང་། ཐེངས་འདིའི་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་མཐའ་དག་མཉམ་རོལ་གྱི་འདུན་པ་མཆིས་པས། ཡུལ་སྐོར་ཟིན་བྲིས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་དང་མ་གྱུར་ཀྱང་རུང་གིཡིག་རིས་སུ་ཕབ་སྟེ་དྲན་ཚོད་ཅིག་གླེང་བར་འདོད་དོ། །\nདེ་ཡང་སྟོན་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས《འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད》དང《མདོ་ཕལ་བོ་ཆེ》། 《ཞིང་བཀོད་ཀྱི་མདོ》།《མྱང་འདས་ཀྱི་མདོ》། 《ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ》སོགས་སུ་ལུང་གིས་ཡང་ཡང་བསྟན་པའི་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་བྱ་བའི་གནས་མཆོག་འདི་ཉིད་ནི། རྒྱ་ནག་ཀྲོའུ་ནུབ་མའི(西周)སྟོད་ཀྱི་ཆ།ཀྲོའུ་རྒྱལ་རབས་ལྔ་པ་ཀྲོའུ་མོ་ཝང(周穆王)གི་སྐབས་ཏེ། ལོ་ཚིགས་ལྟར་ན་ཀྲོའུ་མོ་ཝང་གི་སྐྱེས་ལོ་མི་གསལ་ཡང་འདས་ལོ་ནི་ཕྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ༩༤༩ཡིན་པས།དེའི་ཡར་སྔོན་ཞིག་ལ་ཡིན་དགོས། དེ་དུས་ཤིག་ལ་ད་ལྟའི་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ཆགས་སའི་གནས་དེར་འཇའ་གུར་གྱི་ནང་དུ་གོས་དཀར་པོ་གྱོན་ཅིང་། སྐྲ་ཟུར་ཕུད་ལྔ་བཅིངས་པའི་གཞོན་ནུ་ཞིག་གནས་དེའི་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་ཡང་ཡང་མཐོང་བས། ཀུན་གྱིས་དྲང་སྲོང་གོས་དཀར་ཅན(白衣仙)ནམ་གཞོན་ནུ་ཟུར་ཕུད་ལྔ་པ(五吉童子)ཞེས་འབོད། དེ་ནི《འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད》ལས། “འཇམ་པའི་དབྱངས་ནི་འོད་ཆེན་པོ།། མངོན་སུམ་དེ་ཡི་ཡུལ་དག་ན།། བྱིས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་བཞུགས་པ་ཡིན”ཞེས་ལུང་བསྟན་པ་ལྟར། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་བྱིས་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་གནས་དེར་བྱོན་པ་ཡིན་ཞེས་གྲགས། སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་ནང་བསྟན་དར་མེད་ཅིང་། གནས་དེ་དག་ཏུ་བོན་ལུགས་རྒྱས་བཞིན་པའི་སྒང་ཡིན་ལ། དེ་གའི་གཉུག་མར་གནས་པའི་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས། གཞོན་ནུ་དེ་ཉིད་རང་གི་སྟོན་པའི་རྣམ་འཕྲུལ་དུ་ངོས་བཟུང་སྟེ“ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་ནག་གི་བསྟན་པའི་བདག་པོ། ནོར་བུའི་ཕོ་བྲང་གི་དབང་ཕྱུག་གཞོན་ནུ”ཞེས་མཚན་གྱི་ཅོད་པན་གསོལ། དེ་ནས་རྒྱལ་པོ་ཀྲོའུ་མོ་ཝང་གིས་ལྷ་ཁང་བཞེངས་ཏེ་གཞོན་ནུ་ཟུར་ཕུད་ལྔ་པའི་སྐུ་བརྙན་ལ་མཆོད་པ་བྱས་སོ།།\nལྕང་སྐྱ་ཚང་གིས་སྐབས་དེ་ནི་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པའི་དུས་ཡིན་ཞེས་གསུངས། ཁོང་གིས་ཕུག་ལུགས་ལྟར་གྱི་བརྩི་ཚུལ་ལ་གཞིར་བྱས་ནས་གསུངས་པར་སྣང་། སིངྒྷ་ལའི་གནས་བརྟན་པའི་བརྩི་ཚུལ་ལས་ལོ་བརྒྱ་སྐོར་གསུམ་ཙམ་གྱིས་སྔ་བས། ཀྲོའུ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས་ལྔ་པ་ཀྲོའུ་མོ་ཝང་གི་སྐབས་ནི་ཕུག་ལུགས་ལྟར་གྱི་སྟོན་པའི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་སུ་ཁེལ་ཡོད་པ་ཤེས། ལྕང་སྐྱ་ཚང་གི་གསུང་འདི་ཚད་མར་འཛིན་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཚེ།མཁས་དབང་དགེ་ཆོས(༡༩༠༣~༡༩༥༡)མཆོག་གིས་སྟོན་པའི་འདས་ལོར་གནས་བརྟན་པའི་ལུགས་དེ་ཁུངས་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དེ་རིགས་ལ་གནོད་བྱེད་ཅིག་ཐོན་པ་མ་ཡིན་ནམ། སྟོན་པའི་འདས་ལོ་གནས་བརྟན་པའི་ལུགས་ལྟར་བྱས་ན། ཀྲོའུ་མོ་ཝང་གི་སྐབས་དེར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ནང་ཆོས་དར་བ་ལྟ་ཅི།རྒྱ་གར་རང་དུའང་དར་མེད་ལ། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་མེད་པའི་ཚོད་ཅིག་ཡིན་པར་སྙམ། འོན་ཀྱང་།ལྕང་སྐྱ་ཚང་གི《རི་བོ་དྭངས་བསིལ་གྱི་གནས་བཤད》དེ་ལ་ཕྱིས་སུ་གྲོ་ཚང་བླ་སློབ་དག་གིས་བསྒྱུར་བཅོས་ཐེབས་པས་དེའང་ཡིད་རྟོན་རུང་བའི་ཁུངས་བཙུན་ཞིག་ཏུ་མ་གྱུར།དཔེར་ན་ཀུན་ཁྱབ་གླིང་དང་། ཐུབ་བསྟན་གསལ་བའི་གླིང་གཉིས་ཀྱི་མིང་ཡང་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་གཉིས་མགོ་རྟིང་བསློགས་འདུག་པ་ལྟ་བུའོ།།འདི་ནི་འཕྲོས་དོན་ཞིག་སྟེ།ཞིབ་འཐག་ཅིག་བྱེད་ན་ད་རུང་བཤད་རྒྱུ་ཡོད་ཡོད་འདྲའང་། སྐབས་དོན་སྒྲིབ་པར་དོགས་ནས་དེ་ཙམ་གྱིས་འཐུས་པར་བྱའོ། །\nད་ནི་གོང་གི་འཕྲོར་མཐུད་དེ་བཤད་ན། ཀྲོའུ་ནུབ་མའི་རྒྱལ་རབས་ལྔ་པ་ཀྲོའུ་མོ་ཝང་གིས་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པ་དེ་ནས་ལོ་ངོ་དགུ་བརྒྱ་ལྷག་འདས་པའི་རྗེས་སུ།ཧན་ཤར་མའི(东汉)རྒྱལ་ཐོག་གཉིས་པ་ཧན་མེང་ཏིས་ལོའུ་ཀྲང(༢༨~༧༥)གི་ཁྲི་ལོ་བདུན་པ(汉明帝刘庄永平七年)། ཆུ་མོ་ཕག་གི་ལོའམ་ཕྱི་ལོ༦༣ཡས་མས་ཤིག་ཏུ།རྒྱལ་པོས་བློན་པོ་ཝང་ཙིན(王遵༢༣~?)ཟེར་བ་ཞིག་འཁོར་བཅོ་བརྒྱད་དང་བཅས་རྒྱ་གར་དུ་ཆོས་འཚོལ་བར་མངགས། བློན་པོ་ཁོང་གིས་འོད་སྲུང་གི་རིགས་ལས་སྐྱེས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཏང་ཀི་པ(迦叶摩腾)དང་། པཎྜི་ཏ་བྷ་ར་ན(竺法兰)རྣམ་གཉིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་གདན་དྲངས། པཎྜི་ཏ་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་ཏུ་བསྟན་པ་སྤེལ་ཞིང་། ལྷུན་པོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་སྒོ་ཕྱེ་བའི་དུས་ལ་བབས་པར་གཟིགས་ནས་རྟ་དཀར་པོ་ཞིག་ལ་སྟོན་པའི་སྐུ་ཐང་ཞིག་དང་། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་མདོ་སྡེ་དུ་མ།རིང་བསྲེལ་བྲེ་གང་དང་བཅས་པ་བཀལ་ཏེ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས། མེ་མོ་ཡོས་ཀྱི་ལོའམ་ཕྱི་ལོ༦༧ལོར་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་རྒྱ་ནག་ཡུལ་དུ་ཐོག་མར་སྤེལ། ད་ལྟའི་ཡན་དུ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ནང་ཆོས་དར་ཏེ་ལོ་ངོ༡༩༥༤ཙམ་ཟིན་འདུགས་ཕོ་འབྲུག་གི་ལོའམ་ཕྱི་ལོ༦༨ལོར་རྒྱལ་པོ་ཧན་མེང་ཏིས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་ལོ་དབྱང་གི་རྟ་དཀར་དགོན་པ(洛阳白马寺)བཏབ། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་པའི་ཐོག་མ་ཡིན།\nདེ་ནས་ས་ཕོ་འབྲུག་གི་ལོའམ་ཕྱི་ལོ༦༨ལོར་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཏང་ཀི་པ་ལྷུན་པོ་རྩེ་ལྔར་ཕེབས། སྐབས་དེར་གནས་དེ་ཡི་ས་མིང་ལ་དཀྱིལ་འཁོར་མཆིན་ཁ(紫府)ཟེར་ཞིང་། ཏོའོ་ལུགས(道教)ཀྱི་དགོན་པ་དཀྱིལ་འཁོར་མཆིན་ཁ་དགོན(紫府庙)ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་ཆགས་ཡོད། དགྲ་བཅོམ་པས་སྔོན་མཽརྱའི་རྒྱལ་པོ་ཨ་ཤོ་ཀས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིང་བསྲེལ་སྙིང་པོར་བྱས་པའི་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་བཞེངས་པའི་ནང་གི་གཅིག་གནས་དེར་ཡོད་པར་ངོས་བཟུང་སྟེ། ད་ལྟར་བཞུགས་པའི་ནོར་བུ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན(大宝塔)དེ་བཞེངས་པ་རེད། ཡང་དགྲ་བཅོམ་པས་དབུས་རིའི་སྐེད་ཀྱི་རི་དེ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་དང་མཚུངས་པས། དེར་ལྷ་ཁང་བཞེངས་པར་རྒྱལ་པོ་ལ་ཞུས་ཏེ་གནང་ནས་ལྷ་ཁང་ཞིག་བཞེངས། རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པས་ཡིད་ཆེས་ཀྱི་དད་པ་ཐོབ་སྟེ། ལྷ་ཁང་དེའི་མཚན་ལའང་དད་ཐོབ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་ལྷ་ཁང(大孚灵鹫殿)ཞེས་གསོལ། དེ་ལྟར་རི་བོ་དྭངས་བསིལ་ལམ་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་ཐོག་མར་སྤེལ་ཞིང་གནས་སྒོའང་ཕྱེ་བའོ། །\nརིའི་རྩེ་མོ་ལྔ་ནི། ཡོངས་གྲགས་སུ་དབུས་རི་སྐུ་དང་། ཤར་རི་ཐུགས་དང་། ལྷོ་རི་ཡོན་ཏན་དང་། ནུབ་རི་གསུང་དང་། བྱང་རི་འཕྲིན་ལས་ཏེ་འཇམ་དཔལ་ལོངས་སྐུ་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེན་པོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རང་མདངས་སྤྲུལ་བའི་སྐུ་རིགས་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤར་བ་མཚོན་པར་གསུངས།\nདེ་དག་ལས་དབུས་རི་ནི། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པའི་གནས་ཡིན། མཐོ་ཚད་ལ་རྒྱང་གྲགས་སོ་དགུ་ཡོད་ཅིང་། རྩེ་མོ་སྙོམས་ལ་རྩེའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་ལྔ་ཡོད། རི་འདིར་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི༢༨༩༤འདུག་ཅིང་། སྔོ་ལྗང་གི་དུད་སྤྲིན་ལང་ལོང་དུ་འཕྱུར་བས་ན་རི་འདི་ལ་མཚར་སྡུག་ལྷུན་པོའི་སྤོ(翠岩峰)ཞེས་ཟེར། རི་འདིའི་ངོར་བྱིན་རླབས་ཅན་གྱི་གནས་ཉེར་བརྒྱད་ཡོད་པར་གསུངས། འདིའི་རྒྱང་གྲགས་དང་སྨི་ཡིས་གཞལ་ཚུལ་ལ་ཁྱད་ཅུང་ཟད་མཆིས་མོད། རྒྱང་གྲགས་ཀྱིས་གཞལ་ཚུལ་དེ་ལྕང་སྐྱ་ཚང་གི་གསུངས་སོར་བཞག་བྱས་པ་ཡིན། སྨི་ཡིས་གཞལ་ཚུལ་དེ་དེང་གི་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་དུ་བཀོད་པ་ཡིན། གཤམ་གྱི་གནས་རི་དག་གི་མཐོ་ཚད་ཀྱང་དེ་གའོ། ། དབུས་རི་འདིར་རྩོམ་འདིའི་གླེང་གཞིའི་ནང་དུ་བཤད་པའི་མན་ལུང་གུ་རུས་བཞེངས་པའི་ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་དེ་རིགས་མཐོང་དུ་མེད། ཁོང་གིས་ཀྱང་ཁོང་གི་ལམ་ཡིག་དེ་རྨི་ལམ་རྫུན་བཤད་སྒྱུ་མའི་སྒྲ་དབྱངས་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཡོད་ལ།བཙན་པོ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་མན་ལུང་བས་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་འུད་བརྗོད་གསུངས་པ་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད་ལ།མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་མན་ལུང་བ་གང་དུ་ཕེབས་ན་དག་སྣང་འབའ་ཞིག་གིས་སྤྱན་དང་ཞལ་གཉི་ག་གཡོགས་ཏེ་ཡོད་པས་འུ་ཅག་གིས་དེ་ཚོ་གང་ན་ཡོད་བཙལ་བའི་དོན་མེད་ཅེས་གསུངས་ཡོད། མན་ལུང་བའི་ལམ་ཡིག་ཏུ་ཡུལ་གང་ཞིག་ན་བརླ་གཡས་པར་ཕོ་མཚན་དང་། བརླ་གཡོན་པར་མོ་མཚན་ཡོད་པའི་ཕོ་མོ་ལུས་གཅིག་ཅན་སོགས་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་བ་མང་པོ་གསུངས་ཡོད་པས། དེ་རིགས་ང་ཚོ་ལྟ་བུའི་ཐུན་མོང་ཚུར་མཐོང་སྐྱེ་བོ་རང་ག་བ་དག་གིས་མཐོང་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག\nཤར་རི་ནི། འཇམ་དཔལ་རལ་གྲི་རྣོན་པོའི་གནས་ཡིན། མཐོ་ཚད་ལ་རྒྱང་གྲགས་སོ་བརྒྱད་ཡོད་ཅིང་། རྩེ་མོ་གསེར་ཉའི་རྒྱབ་དང་འདྲ་ལ་རྩེའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་གསུམ་ཡོད། རི་འདིར་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི༢༧༩༥འདུག་ཅིང་། རྩེ་ནས་ཤར་ལ་བལྟས་ན་མཚམས་སྤྲིན་མངོན་པར་བཀྲ་བའི་སྤྲིན་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་མཐོང་ཐུབ་པས་ན་རི་འདི་ལ་རྒྱ་མཚོ་མཐོང་བའི་སྤོ(望海峰)ཞེས་ཟེར། རི་འདིར་གནས་བྱིན་རླབས་ཅན་བཅུ་བཞི་ཡོད་པར་གསུངས། རི་འདིའི་རྩེ་ནས་ཤར་གྱི་རྒྱ་མཚོ་མཐོང་ཞེས་བཤད་ཀྱང་། གནས་འདི་ནས་ཤར་གྱི་རྒྱ་མཚོའི་བར་དཔག་ཚད་གྲངས་ཀྱིས་མི་ཟིན་པའི་བར་ཁྱད་ཡོད་པས་ཕལ་ཆེར་མཐོང་མི་ཐུབ་སྙམ། ཁྲིན་ཆེན་དབྱིན(陈庆英༡༩༤༡~)གྱིས་རི་འདིའི་རྩེ་ནས་ཤར་དུ་ཕྱོགས་ན་སྤྲིན་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལང་ལོང་དུ་འཕྱུར་བ་མཐོང་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར། མཐོང་ཐུབ་པ་དེ་ཤར་རྒྱ་མཚོ་མ་ཡིན་ལ་རྒྱ་མཚོའི་དབྱིབས་དང་མཚུངས་པའི་མཚམས་སྤྲིན་མངོན་པར་འཕྱུར་བ་དེ་ཡིན་ཤས་ཆེའོ། །\nལྷོ་རི་ནི།འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་གནས་ཡིན། མཐོ་ཚད་ལ་རྒྱང་གྲགས་སོ་བདུན་ཡོད་ཅིང་། རྩེ་མོ་གཞོང་པ་ཁ་སྦུབ་པའི་ཚུལ་དང་འདྲ་ལ་རྩེའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་ཡོད། རི་འདིར་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི༢༤༨༥འདུག་ཅིང་། རྩྭ་ཕྲན་དང་མེ་ཏོག་བསྣོལ་མར་འདྲེས་པའི་རི་ཕྲན་དག་གིས་གཡོགས་ཤིང་ས་གདན་ཐང་ལ་བཏིང་འདྲའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ན་རི་འདི་ལ་མདོག་བཟང་བཀྲ་བའི་སྤོ(锦绣峰)ཞེས་ཟེར་ཞིང་། མཚན་གཞན་དྲང་སྲོང་མེ་ཏོག་རི(仙华山)ཞེས་ཀྱང་བྱ། རི་འདིར་གནས་བྱིན་རླབས་ཅན་ཉེར་གཅིག་ཡོད་པར་གསུངས།\nནུབ་རི་ནི།འཇམ་དཔལ་སྨྲ་བའི་སེངྒེའི་གནས་ཡིན། མཐོ་ཚད་ལ་རྒྱང་གྲགས་སོ་ལྔ་ཡོད་ཅིང་། རྩེ་མོ་མཉམ་ཞིང་རྩེའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་གཉིས་ཡོད། རི་འདིར་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི༢༧༧༣འདུག་ཅིང་། ཟླ་བ་རི་དེའི་རྩེ་ནས་ནུབ་ལ་ཉེ་བར་རྒྱང་རིང་ནས་བལྟས་ཚེ་མེ་ལོང་ཞིག་བཀལ་བ་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་པས་ན་རི་འདི་ལ་ཟླ་བའི་ཐོད་ཅན་གྱི་སྤོ(挂月峰)ཞེས་ཟེར།རི་འདིར་གནས་བྱིན་རླབས་ཅན་བཅུ་བདུན་ཡོད་པར་གསུངས།\nབྱང་རི་ནི། འཇམ་དཔལ་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་ཡིན། མཐོ་ཚད་ལ་རྒྱང་གྲགས་བཞི་བཅུ་ཡོད་ཅིང་། རྩེ་མོ་མཉམ་ཞིང་རྩེའི་མཐའ་སྐོར་དུ་རྒྱང་གྲགས་བཞི་ཡོད། རི་འདིར་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་སྨི༣༠༥༨འདུག་ཅིང་། གཤམ་ནས་གྱེན་ལ་བལྟས་ན་བྱང་སྐར་སྤུན་བདུན་རི་རྩེར་མངོན་པས་ན་རི་འདི་ལ་སྐར་མའི་གཙུག་ལྡན་སྤོ(叶斗峰)ཞེས་ཟེར། རི་འདིར་གནས་བྱིན་རླབས་ཅན་ཉེར་བདུན་ཡོད་པར་གསུངས།\nདེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས་ཀྱང་། དབུས་རི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་སེངྒེའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པ་དང་། ཤར་རི་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་གླང་པོ་ཆེའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པ་དང་། ལྷོ་རི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ནི་རྟའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པ་དང་། ནུབ་རི་འོད་དཔལ་མེད་ནི་རྨ་བྱའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པ་དང་། བྱང་རི་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་ནི་མཁའ་ལྡིང་གི་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ཞེས་གསུངས་པ་དང་།“གཏི་མུག་གིས་ནོན་འགྲོ་བ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར།། དབུས་ཀྱི་རི་རྩེར་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་བདག། འཁོར་ལོའི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་སྐུར་སྟོན་པ།། གཟུགས་ཕུང་སྦྱོང་མཛད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། ཞེ་སྡང་གིས་གཟིར་འགྲོ་བ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར།། ཤར་གྱི་རི་རྩེར་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས་བདག། རྡོ་རྗེའི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་སྐུར་སྟོན་པ།། རྣམ་ཤེས་སྦྱོང་མཛད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། སེར་སྣས་བཅིངས་པའི་འགྲོ་བ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར།། ལྷོ་ཡི་རི་རྩེར་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་བདག། རིན་ཆེན་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་སྐུར་སྟོན་པ།། ཚོར་བ་སྦྱོང་མཛད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་གཟིར་འགྲོ་བ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར།། ནུབ་ཀྱི་རི་རྩེར་ཀུན་རྟོག་ཡེ་ཤེས་བདག། པདྨའི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་སྐུར་སྟོན་པ།། འདུ་ཤེས་སྦྱོང་མཛད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།། ཕྲག་དོག་གིས་གནོན་འགྲོ་བ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར།། བྱང་གི་རི་རྩེར་བྱང་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་བདག། ལས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་བདག་པོའི་སྐུར་སྟོན་པ།། འདུ་བྱེད་སྦྱོང་མཛད་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །” ཞེས་གསུངས་སོ། །\nགནས་འདིའི་སྤྱིའི་ས་ཁྱོན་ལ། རིན་སྤུངས་ངག་དབང་འཇིགས་གྲགས(༡༤༨༢~?)ཀྱིས《ས་པཎ་གྱི་རྟོགས་བརྗོད་བསྐལ་བཟང་ལེགས་ལམ》དུ“རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་པ་སྟེ་ལེ་བར་ལྔ་བརྒྱའི་ཁོར་ཡུག་ཅན”ཞེས་གསུངས་ཤིང་། ལྕང་སྐྱ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱང་གྲགས་ལྔ་བརྒྱའི་ཁོར་ཡུག་ཅན་ཞེས་གསུངས།ལེ་བར་གཅིག་ལ་སྨི་ལྔ་བརྒྱ་སྟེ་གཞུ་འདོམ་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་ཡོད་པ་དེང་སང་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་གྱུར་མོད།གལ་ཏེ་ལེ་བར་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་ན་གཞུ་འདོམ་ཆིག་འབུམ་བརྒྱད་ཁྲི་ཡོད་དགོས་ལ། རྒྱང་གྲགས་ལ་མངོན་པའི་ལུགས་དང་། འདུལ་བའི་ལུགས་དང་། དུས་འཁོར་གྱི་ལུགས་སོགས་མང་པོ་བཀྲལ་དུ་ཡོད་ཀྱང་། ཡོངས་གྲགས་ནི་རྒྱང་གྲགས་གཅིག་ལ་གཞུ་འདོམ་ལྔ་བརྒྱ་ཡོད་པ་སྟེ་མངོན་པའི་ལུགས་དེ་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་ན་ལྕང་སྐྱ་སོགས་ཀྱིས་རྒྱང་གྲགས་ལྔ་བརྒྱའི་ས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ལེ་བར་སུམ་བརྒྱ་དྲུག་ཅུ་རུ་སོང་འདུག་པས། རིན་སྤུངས་དང་ལྕང་སྐྱ་སོགས་ཀྱི་བར་ལ་ལེ་བར་བརྒྱ་དང་བཞི་བཅུ་ཙམ་གྱི་ཧེ་བག་ཤོར་འདུག་པས་གང་བདེན་སུ་ཡིས་ཤེས།འདིའི་ས་ཁྱོན་ལ་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་ཀྱང་བཤད་དུ་ཡོད། སྔོན་ཝེ་རྒྱལ་རབས(魏国)ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་དང་པོ། གྲགས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ནང་གི་དམག་དཔོན་ཚོའོ་ཚོའོ(曹操༡༥༥~༢༢༠)ཡི་བུ་གཉིས་པ་ཚོའོ་ཕིས(曹丕༡༨༧~༢༢༦)ཀྱི་སྐབས་ཤིག་ལ།རྒྱལ་པོ་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་ཕྱོགས་སུ་རྔོན་ལ་སོང་བའི་དུས།དགེ་སློང་ཞིག་གིས་རྒྱལ་པོར་དགོན་གནས་བསླངས། རྒྱལ་པོས་ཅི་ཙམ་དགོས་ཞེས་དྲིས་པར། དགེ་སློང་དེས་གདིང་བས་ནོན་ཚོད་ཅིག་གིས་ཆོག་ཅེས་གསུངས། རྒྱལ་པོས་དེ་བྱིན་ཆོག་ཅེས་བརྗོད་ཚེ།དགེ་སློང་དེས་གདིང་བ་གནམ་དུ་འཕངས་པ་ན་གདིང་བའི་གྲིབ་མ་སྤྲིན་བཞིན་དུ་ཆགས་ཏེ་རྒྱང་གྲགས་ལྔ་བརྒྱའི་ཁོར་ཡུག་ཁེབས་པར་གྱུར།རྒྱལ་པོས་ངོ་མཚར་ཏེ་སྤྲུལ་བའི་དགེ་སློང་ཞིག་རེད་ཅེས་བརྗོད་དེ་དགེ་སློང་དེ་ལ་ས་དེ་གནང་བར་གྲགས། ས་དེ་ནི་ད་ལྟའི་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ཆགས་སའི་ཁོར་ཡུག་འདིའོ། །\nརྩེ་ལྔའི་སྤྱི་བཤད་འདི་རང་གི་མཐོང་ཚད་ཐོས་ཚད་ཙམ་རགས་བསྡུས་སུ་བྲིས་པ་ལགས་པས། ནོར་འཛོལ་གྱི་ཆ་ཅིས་ཀྱང་ཡོད་ངེས།བློ་ལྡན་དག་གིས་དེ་ལུགས་སུ་མཛོད་ཅིག ཞིབ་པར་ཤེས་འདོད་ཅན་དག་གིས་རྩེ་ལྔ་པ་དང་། ལྕང་སྐྱ་པ་དང་། ལོ་ཆེན་མགོན་པོ་སྐྱབས་སོགས་ཀྱི་གནས་བཤད་ལ་གཟིགས་དང་རྒྱས་པར་གསལ།\nམན་ལུང་གུ་རུའི་སྐད་དུ་ཤིན་ཏུ་ཇུ་ཞེས་པའམ། དེང་སྐབས་ཁྲིན་ཏུ་རུ་འབོད་ཅིང་། བོད་སྐད་དུ་སྤོས་ངད་ལྡན་དུ་སྐད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ནས་ཞོགས་པའི་དུས་ཚོད༧:༢༠ཙམ་ནས་གནམ་གྲུར་བསྡད་དེ་ལམ་དུ་ཆས། དུས་ཚོད༩:༢༠ཙམ་གྱི་ཐོག་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནམ་གྲུའི་ཐང་ཞེས་པར་སླེབས། གནམ་གྲུའི་ཐང་དེ་ནི་མིང་ཐོག་ནས་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནམ་གྲུའི་ཐང་ཞེས་བཏགས་ཡོད་ཅིང་།དོན་དུ་ཞེན་ཀྲུའུ(忻州)གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་ཆགས་ཡོད་པས། ད་རུང་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ལེ་དབར༢༡༤ཙམ་བགྲོད་དགོས་འདུགའོན་ཀྱང་། མྱུར་བགྲོད་ལམ་ཡོད་པས་དུས་ཚོད་ཕྱེད་དང་གཉིས་ཙམ་ལས་མི་འགོར་ཟེར། དེ་ནས་མི་རེས་དམངས་སྒོར༨༠རེ་སྟེར་ཏེ། དུས་ཚོད༡༠:༠༠སྟེང་ནས་སྤྱི་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་ལ་བསྡད་དེ་ཕྱིན།\nལམ་བར་ནས་ཁ་ལོ་བ་དང་ཁ་བརྡ་བྱས། ཁོས་བོད་པ་ཚོའི་མཇལ་སྐོར་ནི་ཡུལ་སྐོར་བ་གཞན་དག་དང་ཁྱོན་ནས་མི་འདྲ་ཞིང་། དབྱར་གྱི་ཚ་བ་དང་། དགུན་གྱི་ཙག་ངར་སོགས་གང་ལའང་འཇིགས་པ་མེད་པར་བརྐྱངས་ཕྱག་བཙལ་ཏེ། རི་བོ་རྩེ་ལྔ་ཡོངས་ལ་རྒྱང་སྐོར་བྱེད་མཁན་ཡང་མང་པོ་འདུགདངོས་གནས་ངོ་མཚར་བའི་སྙིང་སྟོབས་འདུག་ཅེས་བཤད། ངས་ཀྱང་ང་ཚོ་བོད་པའི་དད་པའི་སྙིང་སྟོབས་དེ་ལ་འཛམ་གླིང་ན་དོ་བསྡོ་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག་ཅེས་ཀུ་རེའི་ངང་ལབ་རྒྱག་པ་ཡིན་མོད།ཁོས་མུ་མཐུད་དུ།འོན་ཀྱང་།བོད་ཀྱི་གྲྭ་པ་ཚོ་ནི་སྒོར་གྱི་ཆེད་དུ་གང་ལའང་འཛེམས་པ་མེད་པར་ཁྲེལ་མེད་ལུགས་མེད་ཀྱི་རྩིང་སྤྱོད་ལ་འཇུག་མཁན་ཤ་སྟག་རེད་ཅེས་ཟེར། རླངས་འཁོར་ནང་དུ་ཕ་ཡུལ་རྫ་ཆུ་ཁ་ནས་ཡིན་པའི་མི་གསུམ་དང་ང་ཚོ་སྟེ་མི་དྲུག་ལས་བོད་པ་མེད་ལ། མང་ཕྱོགས་རྒྱ་མི་ཡིན་པས། ཅུང་ཙམ་ངོ་ནོངས་པར་གྱུར།དེ་འཕྲལ་ངས་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་གྲྭ་པའི་ཁྲོད་ན་དེ་འདྲ་བྱེད་མཁན་ཡོད་པ་ཁས་ལེན།འོན་ཀྱང་། བརྒྱ་ཆའི་ནང་ནས་གཅིག་ཙམ་ཡིན་པས། མི་གཅིག་གི་རྩིང་སྤྱོད་ཀྱིས་མི་རིགས་ཡོངས་མཚོན་མི་ཐུབ། མི་རིགས་གང་ལའང་རྩིང་སྤྱོད་ཅན་ཡོད་སྲིད་ཅིང་། དེ་ཙམ་གྱིས་མི་རིགས་ཡོངས་ལ་ནག་ཉེས་ཀྱི་ཞྭ་མོ་འགེབས་ན་མི་འགྲིག་ཅེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན། ཁོས་ང་ལ་ལྟ་ཞོར་དུ་དེ་བདེན།དེ་བདེན་ཟེར།\nཔཎྜི་ཏ་སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར(༡༧༠༤~༡༧༨༨)སོགས་ཀྱིས།གནས་འདི་ནི་མར་གད་ཀྱི་ས་འཛིན་ལས་ཀྱང་མཛེས་ཤིང་སྡུག་ལ།མེ་ཏོག་དང་ལྗོན་ཤིང་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས་ཤིང་།རླུང་བསིལ་བུས་བསྐྱོད་ན་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་དྲི་བསུང་ལྡང་བ།ཕྱོགས་མཚམས་ཀུན་ནས་དྭངས་ཤིང་བསིལ་བའི་ཆུ་ཀླུང་འབབ་པ།འདབ་ཆགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐད་སྙན་སྒྲོག་ས།སྤུ་སྡུག་ལྡན་པའི་རི་དྭགས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་བག་མེད་དུ་རྒྱུ་ས།བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ཁམས་ཀྱང་ཉམས་དམད་པར་བྱེད་ནུས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོངས་པའི་ཁོར་ཡུག་གི་བཀོད་པ་ཞིག་བཞེངས་ཡོད་མོད།ཁོང་ཚོ་བྱོན་པའི་སྐབས་དེར་དེང་སང་ལྟ་བུའི་འདུ་འཛི་ཆེ་བའི་གྲོང་ཚོགས་དང་།འུར་ཟིང་རྒོད་པའི་མི་ཚོགས་མེད་ཤས་ཆེ་ལ།ནམ་ཟླའང་དབྱར་དུས་སུ་ཁེལ་ཡོད་པ་འདྲ་བས།ཁོང་ཚོས་གསུངས་པ་ཇི་བཞིན་ཡིན་ངེས་ཀྱང་།ད་སྐབས་ནིAལྔ་ཅན་གྱི་ཡུལ་སྐོར་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་།མི་ཚོགས་ཀྱི་རྒོད་བག་ཆེ་ས།ཚོང་འདུས་ཀྱི་འཚུབ་ཆ་འཕྱུར་ས།རི་དྭགས་ཀྱི་ཚོགས་ལྟ་ཅི།འདབ་ཆགས་ཀྱི་སྐད་སྙན་ཞིག་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་ཐོས་སུ་མེད་པའི་ཚོད་ཅིག་རེད།ང་ཚོ་གནས་དེར་ཐོན་པའི་སྐབས་དེའང་དགུན་དུས་སུ་ཁེལ་བས་ཡིན་ཤས་ཆེ་སྟེ།ཁོང་ཚོ་ལྟར་ཉམས་དགའ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་གཡོ་བའི་ཡུལ་ལྗོངས་ཤིག་ཏུ་མ་མཐོང་ལ།རྩི་ཤིང་ཐར་ཐོར་རེ་སྐྱེས་པ་དེའང་རྒྱ་ལྕང་སྐྱ་ནར་རེ་བ་འབའ་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ་ཞིང་།ས་གནས་ཀྱི་ཆགས་སྟངས་ལ་བལྟས་ན་རྒྱལ་རོང་ཁོག་ཅིག་དང་ཅུང་ཙམ་འདྲ་ལ།གནམ་གཤིས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ལ་བལྟས་ན་མགོ་ལོག་རྨ་སྟོད་སོགས་དང་ཅུང་ཙམ་འདྲ་སྣང་ཤར།ལྷག་ཏུ་རིན་སྤུངས་པས་གནས་འདི་ལ་སྙན་ངག་གི་ལྟ་རུ་དྲངས་ཏེ་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་ཚིག“གནམ་གྱི་ཤིང་ཐོག་འཆི་མེད་རྟག་པའི་རོ”ཞེས་པ་དང་།“གསེར་གྱི་ཆུ་སྐྱེས་དུས་ཚིགས་ཀུན་ཏུ་འབར”ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་དེ་རིགས་རབ་བཏགས་ཀྱི་རྒྱན་མཚན་ཉིད་པ་ཞིག་ཏུ་སོང་འདུག་པའི་བློ་སྐྱེད་ཀྱང་ཐོབ། མདོར་ན། ང་རང་གནས་དེར་ཐོན་དུས་ཐོག་མར་སྐྱེ་བའི་ཚོར་བ་ནི་གྲང་ངར་ཆེ་བས་ལུས་ཀྱི་ལྷུ་ཚིགས་བར་གྱི་ཆུ་སེར་དག་ཀྱང་ཙག་གིས་འཁེངས་འདུག་མེད་དམ་སྙམ།ཡིད་ཅུང་ཟད་བྲོད་པ་ཞིག་ལ།གནས་དེ་ནི་རང་རེའི་བོད་ཡུལ་གྱི་དགུན་དུས་དང་མཚུངས་ཆོས་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་མང་བས་ཕ་ཡུལ་དུ་ཐོན་སོང་བ་ཡིན་ནམ་དྲན་པའི་ཚོར་བ་ཟ་ཟི་རེ་འགྱུ་བ་དེའོ། །དེ་ནས་གུང་ཇ་ཞིག་བཏུང་ནས་མཇལ་སྐོར་གྱི་འགོ་བརྩམས་སོ། །\nཐོག་མར་ཨ་མྱེས་ཀླུ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང(五爷庙)ལ་མཇལ། ལྷ་ཁང་དེའི་སྒོ་ཆེན་འགྲམ་དུ་སྤོས་འཚོང་བ་དང་།མཆོད་མེ་འཚོང་མཁན་མང་པོ་འདུགཡུལ་སྐོར་བ་དག་གིས་ཀྱང་རུབ་བརྒྱབས་ཏེ་སྤོས་དང་མཆོད་མེ་ཉོ་བཞིན་འདུགསྤོས་འཚོང་བ་ཞིག་ང་ཚོའི་སར་བཅར་ཏེ་ཨ་མྱེས་ཀླུ་རྒྱལ་ལ་སྤོས་མཆོད་ན་འབྱོར་ཕྱུག་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་ཡོང་ངེས་ཟེར།ང་ཚོས་ནི་མཇལ་རྟེན་དུ་ཁ་བཏགས་རེ་དང་སྒོར་སིལ་རེ་འཁྱེར་ཡོད་པས་སྤོས་སོགས་མ་ཉོས།ཀླུ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་གི་སྒོར་ཐོན་པ་ན།བོད་ཀྱི་བླ་མ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ཕོ་མོ་བཅུ་ཁ་ཞིག་ཁྲིད་ནས་འུར་ཆིལ་ལེར་རྗེས་འདེད་དེ་ཐོན། ཁོ་ཚོ་མི་རེའི་སྐེ་ན་ཁ་བཏགས་རེ་འཕེན་འདུགངས་འདུག་བཟོད་མ་ཡོད་པར་ཀུ་རེའི་ཚུལ་དུ་ལྷ་ཁང་དེའི་སྒོ་འགྲམ་གྱི་སྡོང་བོ་ཆེན་པོ་དེའི་རྩར་རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་ཁ་བཏགས་ཤིག་འཕེན་པ་ན། རྒྱ་མི་དེ་དག་གིས་ཀྱང་སྐེ་ཡི་ཁ་བཏགས་དེ་བླངས་ནས་སྡོང་བོའི་རྩར་འཕངས་སོང་། དེའི་རྗེས་སུ་མ་ལགས་ཀྱང་ཡོང་སྟེ་ཁ་བཏགས་ཤིག་འཕངས། ངས་མ་ལགས་ལ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཁ་བཏགས་ཅི་ལ་འཕེན་པ་ཡིན།ངས་ནི་རྒྱ་མི་དེ་ཚོ་ལ་ཀུ་རེ་རྩེ་བ་ཡིན་ཞེས་བཤད་མོད། མ་ལགས་ཀྱིས་ཁྱོད་སྨྱོ་སོང་བ་ཡིན་ནམ། མི་དགོས་པ་ཏག་ཏག་ལས་འདུག་ནས་ཅི་བྱ་ཟེར། པཱ་ལགས་ཀྱིས་ཁོང་དགོད་ཅིག་བྱས་ནས་ཡར་ལྷ་ཁང་དུ་འཛུལ་སོང་།\nདགོན་པ་དེ་རུ་འཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང(文殊殿)དང་།སངས་རྒྱས་ཁྲི་སྐུའི་ལྷ་ཁང་། ཀླུ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང(龙王殿)སྟེ་ལྷ་ཁང་གསུམ་འདུག་པ་ལས།འཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་ནི། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མིང་ཧྲིན་ཙོང་གིས་དགོན་པ་འདིའི་རྨང་གཞི་བཙུགས་པ་ནས་བཞེངས་པའི་ལྷ་ཁང་དེ་ཡིན་པར་སྐད།ལྷ་ཁང་འདི་བཞེངས་ནས་ད་ལྟའི་བར་མི་ལོ༤༠༥ཙམ་ཟིན་པར་བཤད།ལྷ་ཁང་དེའི་ནང་དུ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་དང་།འཕགས་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ།འཕགས་མཆོག་སྤྱན་རས་གཟིགས་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཡང་བཞུགས།\nདགོན་པ་འདིའི་ཤར་ངོས་ཙམ་ན་རྣམ་སྣང་སངས་རྒྱས་ཁྲི་སྐུའི་ལྷ་ཁང་བཞུགས། གོང་དུ་བཤད་པའི་འཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་དེ་བཞེངས་ནས་ཅང་མ་འགོར་བར་སངས་རྒྱས་ཁྲི་སྐུའི་ལྷ་ཁང་བྱ་བ་འདི་བཞེངས།ལྷ་ཁང་འདི་ལ་བརྟེན་དགོན་མིང་ལའང་སངས་རྒྱས་ཁྲི་སྐུའི་ལྷ་ཁང་ཞེས་ཐོགས། ལྷ་ཁང་འདིའི་ནང་གི་ལྡེབས་ངོས་ཡོངས་སེར་ལ་ཁྲ་ཆེམ་མེ་བའི་སངས་རྒྱས་ཁྲི་ཡི་སྐུ་བརྙན་ཡོད་པར་གྲགས་པ་དེས་ཁེངས།བར་དུ་ས་ཡི་སྙིང་པོ་དང་རྒྱ་ལྷ་རེ་གཉིས་བཞུགས།དེ་དག་ནི་ཟངས་སེར་རྒྱ་མ་བདུན་སྟོང་གིས་མགར་བ་རེད་ཅེས་ཟེར། སྐུ་དེ་དག་གི་མདུན་ཙམ་ན་འཇམ་པའི་དབྱངས་དང་། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སོགས་ཀྱི་འབག་སྐུ་འབྲིང་ཙམ་པ་རེ་བཞུགས། ལྷ་ཁང་འདི་ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་ཤིག་ལ་རྒྱལ་པོའི་གཟིམ་ཤག་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་འདུགབོད་ཀྱི་གནས་བཤད་དག་ཏུ་ལྷ་ཁང་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་སྟོང་གིས་ལྷ་ཁང་ཞེས་བྲིས་འདུག་ཀྱང་།རྒྱའི་སྐད་དུ“万佛阁”ཞེས་འབོད་པས་སངས་རྒྱས་ཁྲི་སྐུའི་ལྷ་ཁང་བྱ་བ་ཟེར་དགོས་སམ་སྙམ། ལོ་རེའི་ཕྱི་ཟླ༦པའི་ནང་ཞིག་ལ་ལྷ་ཁང་འདིའི་སྒོར་ཀླུ་རྒྱལ་ནག་པོ་མཆེད་ལྔའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཡང་འཁྲབ་སྲོལ་ཡོད་ཅེས་ཐོས།\nསྔོན་ཆད་ཐེ་ཧེ(台怀)ཞེས་པའི་ཡུལ་འདིར་ཆར་ཆུའི་རྒྱུན་ཆད་དེ་ས་སྐམ་ཞིང་རི་ཉིལ།དེ་གའི་འགྲོ་བ་དག་ཚ་བ་དང་ལྟོགས་སྐོམ་གྱིས་གདུངས་པས།འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ།འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་ཀླུའི་ཡུལ་ནས་དྭངས་བསིལ་རྡོ(清凉石)ཞེས་པ་ཞིག་སྤྱན་དྲངས་ཤིང་།བདུད་རྩིའི་ཆར་རྒྱུན་ཕབ།དྭངས་བསིལ་རྡོ་ཁྱེར་བར་ཀླུ་རྒྱལ་གྱི་སྲས་ལྔ་པོས་ཐུགས་མ་རངས་ཏེ་ཡུལ་དེར་གོད་ཆག་བསླངས།འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱིས་སྲས་ལྔ་པོ་བཏུལ་ཏེ་ཡུལ་དེའི་འགྲོ་བ་རྣམས་བདེ་ལ་བཀོད།སྲས་ལྔ་པོ་ནི་ད་ལྟའི་ཀླུ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་ནང་གི་ནག་པོ་མཆེད་ལྔ་བྱ་བའི་སྐུ་བརྙན་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཡིན།དྭངས་བསིལ་རྡོའང་གནས་དེའི་དྭངས་བསིལ་དགོན(清凉寺)དུ་ཡོད་པ་དེ་གའོ།།མན་ལུང་གུ་རུས་རྡོ་ཁྲི་ཞིག་ཡོད་འདུག་པའི་སྟེང་དུ་ཕྱིན་ན་གང་འདོད་ཀྱི་སྐྱེ་གཟུགས་དང་ཚེ་སྔ་ཕྱི་སོགས་ལེགས་ཉེས་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་འཆར་བ་ཞིག་འདུག་ཅེས་གསུངས་པ་དེའང་རྡོ་འདི་ལ་ཟེར་བར་སྙམ། རྡོ་འདི་སྤྱན་འདྲེན་ཚུལ་ལ་གཏམ་རྒྱུད་འགའ་བཤད་དུ་ཡོད་ཀྱང་སྐབས་སུ་མ་བབས་པས་རེ་ཞིག་བསྐྱུངས། གནས་འདི་ལ་དྭངས་བསིལ་རི་བོ་ཞེས་འབོད་པའང་གོང་གི་རྡོ་དེར་བརྟེན་ཏེ་ཐོགས་རབས་བཤད་དོ། །\nནོར་བུ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་ནི།སྔོན་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཏང་ཀི་པས་ཐོག་མར་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་སྒོ་ཕྱེ་དུས་ཏེ།ཕྱི་ལོ༦༨ཡས་མས་ཤིག་ཏུ་ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་དུ་ངོས་བཟུང་སྟེ་བཞེངས་པ་ཞིག་རེད། མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ལས་རྒྱ་ནག་ཏུ་མཆོད་རྟེན་བཅུ་དགུ་ཡོད་པར་གྲགས་ཤིང་།དེའི་ནང་གི་གཅིག་ནི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་མཆོད་རྟེན་འདི་ཡིན་པར་གྲགས།མཆོད་རྟེན་འདི་ཐང་རྒྱལ་རབས(唐朝)ཀྱི་སྐབས་སུ་ཉིས་བརྩེགས་དང་ཟུར་བརྒྱད་ཀྱི་རྣམ་པར་བཞེངས།རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཆུ་ཕོ་སྟག་ཕྱི་ལོ༡༣༠༢ལོར་ཡོན་རྒྱལ་རབས(元朝)ཀྱི་སྐབས་བལ་ཡུལ་གྱི་བཟོ་བ་དག་གདན་དྲངས་ཏེ་གནའ་བོའི་མཆོད་རྟེན་ནང་དུ་བཅུག་ནས་བལ་ཡུལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་སུ་བསྐྱར་དུ་བཞེངས།དེ་རྗེས་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་མོ་ཕག་ཕྱི་ལོ༡༤༠༧ལོར་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་གསུམ་པ་མིང་ཁྲིན་ཙོའུ་ཀྲུའུ་ཏིས(༡༣༦༠~༡༤༢༤)ཀྱི་ཁྲི་ལོ་ལྔ་པའི(明成祖朱棣永乐五年)སྐབས་སླར་ཡང་ཞིག་གསོ་བྱས།ཡང་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མེ་ཕོ་བྱི་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༥༧༩ལོར་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་ལིས་རྒྱལ་མོ(李娘娘)དང་། ཉུག་རུམ་པ་ཧྥན་ཅང(太监范江)སོགས་ཀྱིས་ཞིག་གསོ་བྱས།རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཆུ་ཕོ་འབྲུག་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༩༥༢ལོར་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་གཞར་ཡང་ཞིག་གསོ་བྱས།མདོར་ན་ཧན་ཤར་མ་ནས་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་ལ་ཐུག་གི་བར་ཞིག་གསོ་ཐེངས་མང་བྱས་པར་གྲགས།མཆོད་རྟེན་འདི་བཞེངས་ཏེ་ད་ལྟའི་བར་དུ་མི་ལོ༡༩༥༣ཙམ་ཟིན་འདུག\nམཆོད་རྟེན་འདི་ནི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་ལྟེ་བ་ཡིན་ཞིང་།མཐོ་ཚད་ལ་སྨི༨༡ཙམ་དང་།མཐའ་སྐོར་ལ་སྨི༨༤ལྷག་ཡོད་ཅེས་ཟེར།མཆོད་རྟེན་འདིའི་འོག་གི་ལྷ་ཁང་དུ་འཇམ་པའི་དབྱངས་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་དང་།གྲུབ་ཆེན་ཅི་ཀོང་གི་མཛད་པ་རྡོ་བརྐོས་སུ་བྱས་པ་སོགས་མཇལ་རྒྱུ་མང་དུ་བཞུགས།མཆོད་རྟེན་འདི་རྒྱང་ནས་བལྟས་ནའང་གནས་དེའི་རྟེན་ཡོད་ཚད་ལས་བརྗིད་ཆེ་ཞིང་།གམ་དུ་བཅར་ན་དེ་ལས་ཀྱང་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་ཞིང་བཟོ་ལེགས་པ།བལྟས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་རྟེན་རྙིང་གི་ཁྱད་ཆོས་མཐོང་ཐུབ་པ།མཇལ་བ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་ཚིམས་ཏེ་རྟེན་གཞན་པ་དག་ལ་མ་མཇལ་ན་ཡང་ཆོག་པའི་སྣང་བ་སྐྱེས་པ་ཞིག་འདུགརྒྱ་གར་དང་བལ་བོ་སོགས་སུ་གཙུག་རྒྱན་ལྟ་བུའི་མཆོད་རྟེན་དང་།འབྲས་སྤུངས་ལྟ་བུའི་མཆོད་རྟེན་དང་།ལྦུ་བ་ལྟ་བུའི་མཆོད་རྟེན་དང་།དྲིལ་བུ་ལྟ་བུའི་མཆོད་རྟེན་ཏེ་བཟོ་དབྱིབས་ལ་བརྟེན་ཏེ་རིགས་བཞི་དགར་དུ་ཡོད་པ་ལས།ནོར་བུ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་འདི་ནི་གཙུག་རྒྱན་ལྟ་བུའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་དབྱིབས་ཅན་དུ་བཞེངས་པ་མིན་འགྲོ་སྙམ། གང་ལྟར། རྒྱ་ནག་གི་མཁར་དབྱིབས་ཅན་གྱི་མཆོད་རྟེན་དང་། རང་རེའི་མཆོད་རྟེན་ཆ་བརྒྱད་དང་བཀའ་གདམས་མཆོད་རྟེན་སོགས་དང་བཟོ་དབྱིབས་ཁྱོན་ནས་མི་འདྲ་བས། སྔོན་བལ་བོའི་བཟོ་བ་དག་གིས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་དེ་ག་རང་རེད་ཅེས་ཟེར་བས་ཕལ་ཆེར་བདེན་མཆིས། ཆོས་རྒྱལ་མྱ་ངན་མེད་ཀྱིས་གདོད་ནས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་དེ་དག་ནི། བུམ་གདན་ཙམ་ལས་བང་རིམ་མེད་པའི་སླ་ང་ཁ་སྦུབ་ཀྱི་དབྱིབས་ཅན། སྟེང་དུ་བྲེ་དང་། དེའི་སྟེང་དུ་གདུགས་ཆུང་ངུ་གཉིས་གསུམ་ཙམ་བརྩེགས་པ། དཔེར་ན་དེང་གི་མཆོད་རྟེན་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་བཤད་མོད། དེང་སང་ཁོང་དངོས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་མཆོད་རྟེན་དེ་སོགས་མཐོང་དུ་མེད་པ་ལྟར་གྱུར་ཅིང་། བསྐྱར་བཞེངས་བྱས་པ་དེང་སང་ཡང་མང་པོ་འདུག་པས། ནོར་བུ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་ཞེས་པ་འདིའང་མྱ་ངན་མེད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་བསྐྱར་བཞེངས་བྱས་པ་ཡིན་པར་གྲགས། འདིར་རང་རེའི་མཆོད་རྟེན་ལྟར་མཐའ་སྐོར་དུ་འཁོར་ལོས་ཡོངས་སུ་སྤྲས་ཤིང་།སྐོར་བ་པའང་བོད་པ་འགའ་རེ་འདུག ང་ཚོས་ཀྱང་སྐོར་བ་ཅི་ནུས་ཤིག་བསྐོར་རོ། །\nམཆོད་རྟེན་འདིའི་མདུན་དུ་ཐུབ་པའི་ཞབས་རྗེས་ཅན་གྱི་རྡོ་ཞིག་འདུགམཇལ་མ་ཐག་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་གནས་འདིར་བྱོན་མྱོང་བ་ཡིན་ནམ།ཡང་ན་ཞབས་རྗེས་ཅན་གྱི་རྡོ་འདི་རྒྱ་གར་ནས་གདན་དྲངས་ཏེ་ཡོང་བ་ཡིན་སྙམ་སྟེ།ང་རང་དྲི་ཚིག་འགའི་ནང་དུ་ལྷུང་།མཇལ་སྐོར་བ་རེར་དྲིས་པ་ཡིན་དང་ཁོ་ཚོས་ཀྱང་གསལ་བོ་ཤེས་ཀྱིན་མི་འདུགརྡོ་འདིའི་རྩིབས་ན་རྡོ་རིང་ཞིག་བཞུགས་ལ།སྟེང་དུ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་འདའ་ཚུལ་བསྟན་པའི་རྣམ་ཐར་ཆེ་ལོང་ཙམ་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྱི་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བརྐོས་འདུག་པ་འདྲ།ཡིན་ཡང་འབྲུ་མི་གསལ་བ་དང་།བྲེལ་འཚུབ་ཀྱི་ངང་ཞིབ་ཀློག་ཀྱང་མ་ཐུབ་མོད།རྗེས་མར་གནས་བཤད་བཀླགས་པས་ཞབས་རྗེས་ཅན་གྱི་རྡོ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་ཙམ་བྱུང་ལ།རྡོ་རིང་དེའང་རྡོ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡིན་པ་ཤེས།མ་གཞི་རྡོ་འདི་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གྲགས་པ་ཆེ་བའི་བཙུན་པ་ཞོན་ཙང《玄奘法师༦༠༢~༦༦༤)གིས་སྔོན་རྒྱ་གར་གྱི་མ་ག་དྷའི་རྟེན་གྱི་མཆོག སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཁར་ཞབས་རྗེས་སུ་བཞག་པའི་རྡོ་དེ་རས་ཡུག་གི་ངོར་འདྲ་རིས་སུ་ཕབ་ནས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་པོ་ལ་ཕུལ་ཞིང་།རྗེས་སུ་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་མིང་ཁྲིན(明诚)དང་རོའུ་ཡས(如意)ཟེར་བའི་ཧྭ་ཤང(和尚)གཉིས་ཀྱིས་རི་མོ་དེ་བཞིན་རྡོ་ལ་བརྐོས་ཏེ་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་རྟེན་དུ་བཞག་པ་ཞིག་གོ །\nརབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མེ་ཕོ་རྟ་ཕྱི་ལོ༡༦༠༦ལོར་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་བཅུ་གསུམ་པ་མིང་ཧྲིན་ཙོང་གི་ཁྲི་ལོ་སོ་བཞིའི་སྟེང་བསྐྱར་དུ་བཞེངས།ལོ་དེར་རྒྱལ་པོ་ཁོང་གི་བདག་རྐྱེན་འོག་ཧྭ་ཤང་མོའུ་ཧྥེང(妙峰和尚༡༥༣༡~?)ཞུ་བས་གདུང་མེད་ལྷ་ཁང(无梁殿)བྱ་བ་དེ་བཞེངས།ལྷ་ཁང་དེ་ནི་ཧྭ་ཤང་མོའུ་ཧྥེང་གིས་སོ་ཕག་འཇམ་བརྡར་བྱས་ཏེ་བཞེངས་པར་བཤད།ཀ་བ་དང་གདུང་ལྕམ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པས་ན་གདུང་མེད་ལྷ་ཁང་ཞེས་འབོད།མཐོ་ཚད་ལ་སྨི༢༠.༣། ཞེང་ཚད་ལ་སྨི༢༨.༢། འཕྲེད་ཚད་ལ་སྨི༡༦.༢། བརྩེགས་རིམ་གཉིས་དང་།བརྩེགས་རིམ་རེར་སྒེའུ་ཁུང་བདུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་འདུགནང་དུ་ལྡེབས་རིས་མང་པོ་འདུག་ལ།གོང་མ་ཁང་ཞིའི་སྐབས་ཤིག་ཏུ་སུའུ་ཀྲུའུ(苏州)ཡི་རི་མོ་བ་ཞིས་ཏི་ཞེན(许德兴)ཞུ་བ་ཞིག་གིས་ལོ་ངོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་དུ་བྲིས་པའི་ཡི་གེ་ཤ་སྟག་གིས་གྲུབ་པའི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་གི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་རི་མོ་ཞིག་འདུག དེ་ནི་མདོ་སྡེ་པདྨ་དཀར་པོ་ཚར་གྲངས་བརྒྱད་ཅུས་བྲིས་པའི་མཆོད་རྟེན་རེད་ཅེས་ཟེར།ད་དུང་རང་རེའི་ཀརྨ་པའི་ཞྭ་ནག་ལྟ་བུ་གྱོན་པའི་ཧྭ་ཤང་གི་རི་མོ་མང་པོ་འདུགཀརྨ་པའི་ཞྭ་ནག་དེ་རྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བ་རེད་ཅེས་བྱ་བའི་སྐད་ཆ་དེ་བདེན་ཤས་ཆེ།རྒྱའི་དགོན་པ་གཞན་དུའང་རྒྱ་ནག་གི་བཟོ་ལུགས་ཀྱི་ས་ཡི་སྙིང་པོའི་སྐུ་བརྙན་འགའ་རེས་ཀྱང་དེ་འདྲའི་ཞྭ་ཞིག་མནབས་པ་དང་།ཐང་གུར་བླ་མའི་སྐུ་ཐང་དག་ལའང་དེ་ལྟའི་ཞྭ་ཞིག་བསྐོན་འདུག་པ་མང་པོ་མཐོང་མྱོང་།གང་ལྟར་གདུང་མེད་ལྷ་ཁང་བྱ་བ་དེ་འཕྲུལ་འཁོར་སོགས་ཀྱི་རམ་འདེགས་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་མིའི་ལག་རྩལ་ཁོ་ནས་འདི་འདྲའི་བཟོ་བཀོད་ལེགས་པའི་ལྷ་ཁང་རེ་བཞེངས་ཐུབ་པར་ངོ་མཚར།\nཟངས་མའི་ལྷ་ཁང་གི་མདུན་ཐང་དུ་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་མཆོད་རྟེན་ལྔ་བཞུགས།དེ་དག་ནི་ཤར་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས།ལྷོ་སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས། ནུབ་བྱ་གྲུབ་ཡེ་ཤེས། བྱང་ཆོས་དབྱིངས་ཡེ་ཤེས། དབུས་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་ཡིན་པར་གྲགས།འདི་དག་ལས་ནུབ་བྱང་གཉིས་ཀྱི་མཆོད་རྟེན་དེ་གནའ་བོའི་མཆོད་རྟེན་ཡིན་ལ།གཞན་གསུམ་གསར་བཞེངས་རེད་ཅེས་ཟེར།མཆོད་རྟེན་དེ་དག་ཀྱང་ཟངས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འདུག\nའཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་གི་མདུན་ན་ཁང་བཟང་ཆུང་ངུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་རྡོ་རིང་ནག་དང་ངེ་བ་ཞིག་འདུགདེ་ནི་ཆིན་རྒྱལ་རབས(秦朝)ཀྱི་གོང་མ་ཆིན་ཧྲི་ཧོང(秦始皇ཕྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་ལོ༢༥༩~༢༡༠)གིས་བཙུགས་པའི་ཧྲན་ཏུང་ཐེའེ་ཧྲན(山东泰山)གྱི་རྡོ་རིང་དང་། ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་མོ་ཝོའུ་ཙེ་ཐེན(武则天༦༢༤~༧༠༥)གྱིས་བཙུགས་པའི་ཧྲན་ཞིའི(陕西)རྡོ་རིང་དང་། ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གནམ་བསྐོས་གོང་མ་ཁང་ཞིས་བཙུགས་པའི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་རྡོ་རིང་སྟེ། རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ཡི་གེ་མེད་པའི་རྡོ་རིང་གསུམ་གྱི་གྲས། གོང་མ་ཁང་ཞིས་བཙུགས་པ་དེ་རེད་འདུག རྡོ་རིང་འདིའི་མིང་ལ་ཡིག་མེད་རྡོ་རིང(无字碑)ཞེས་བྱའོ། །རྡོ་རིང་ད་རུང་ཡང་རེ་འགའ་འདུག\nདགོན་པ་འདིའི་འདུ་ཁང་ཆེན་མོ་ནི། ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཀོང་ཞིའི་ཏིའི(光绪帝༡༨༧༡~༡༩༠༨)ཁྲི་ལོ་ཉེར་ལྔའམ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ས་མོ་ཕག་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༨༩༩ལོར་བསྐྱར་བཞེངས་བྱས་པ་ཞིག་རེད།ནང་རྟེན་དུ་གཙོ་སྐུར་དབུས་སུ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ།གཡས་སུ་འོད་དཔག་མེད། གཡོན་དུ་སྨན་གྱི་བླ་རྣམས་བཞུགས། རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་། འཇམ་པའི་དབྱངས། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སོགས་བཞུགས། གཡས་གཡོན་གྱི་ལྡེབས་ངོས་སུ་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་སྐུ་བརྙན་བཞུགས།\nདགོན་པ་འདི་ནི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་དགོན་པ་དག་གི་མཆོག་གམ་ཆེ་ཤོས་ཏེ་ཡིན་པར་མ་ཟད།རྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་དག་གི་ནང་ནས་ཀྱང་ཆེ་གྲས་སུ་བརྩི་བ་ཞིག་རེད།སྔོན་ཆད་དགོན་པ་འདི་དང་ནོར་བུ་ཆེན་པོའི་གླིང་གཉིས་དགོན་པ་གཅིག་ཡིན་མོད།རྗེས་སུ་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་གསུམ་པ་མིང་ཁྲིན་ཙོའི་ཁྲི་ལོ་ལྔ་པའམ་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་མེ་མོ་ཕག་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༤༠༧ལོར་དགོན་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བར་ལོ་རྒྱུས་སུ་གསལ།ད་དུང་དགོན་པ་དེ་རུ་ལྷ་ཁང་མང་པོ་བཞུགས་ཤིང་མཇལ་ལ།དཔེ་མཛོད་ཁང་ཞིག་ཀྱང་འདུག་མོད། དེའི་ཉིན་པར་སྒོ་ཕྱེ་མེད་པས་མཇལ་སྐལ་མ་བྱུང་།དགོན་པ་འདིའི་ནང་དུ་སྔོན་ཆད་ང་རང་ཧྲན་ཞིའི་ཆོས་སྒོ་དགོན(陕西法门寺)ན་ཡོད་དུས་ཀྱི་ཆོས་གྲོགས་ཤིག་བཞུགས་པས་ཁོང་གིས་ལྷ་ཁྲིད་དང་སྣེ་ལེན་གཟབ་རྒྱས་གནང་བས་ཡིད་ཚིམས་པ་ཞིག་མཇལ་ཐུབ་བོ། །\nམངོན་གསལ་གླིང་གི་གཡས་ཕྱོགས་ས་ནས་ཡར་རི་ལ་འགོ་ན་ཕལ་ཆེར་ལེ་དབར་གཅིག་ཡོད་མེད་ཙམ་གྱི་རི་སྡིངས་དེ་ན་གློ་སྒོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་འདུག དེའི་ནང་དུ་འཛུལ་ན་ཀུན་ཁྱབ་གླིང(广宗寺)ཞེས་པའི་དགོན་པ་དེར་འབྱོར།དགོན་པ་དེ་ནི་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་བཅུ་པ་མིང་ཝོའུ་ཙོང་ཀྲུའུ་ཧོའི་ཏྲོའོ(༡༤༩༡~༡༥༢༡)ཡི་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པ(明武宗朱厚照正德二年)རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་མོ་ཡོས་ཏེ་ཕྱི་ལོ༡༥༠༧ཙམ་ན་བཞེངས་པར་གྲགས།ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུའང་བསྐྱར་བཞེངས་ཡང་ཡང་བྱས་སོ། །\nའདུ་ཁང་གི་ནང་རྟེན་དུ།དབུས་སུ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་།འཇམ་པའི་དབྱངས།ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་གསུམ་གྱི་སྐུ་བཞུགས།སྐུ་དེ་གསུམ་ནི་དགོན་པ་དེ་བཙུགས་པ་ནས་བཞེངས་པའི་རྟེན་རྙིང་ཁོ་ན་ཡིན་པར་བཤད།རྒྱ་ནག་གིས་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་དག་དཔྲལ་ཞེང་ཆེ་བ་ཞིག་བཟོ་དོན་ནི་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་རྟགས་མཚན་དུ་བཤད་པས།ཐང་བྲིས་དང་འབག་བཟོ་གང་ཡིན་ཡང་དཔྲལ་ཞེང་ལེབ་ཅི་ནུས་བྱེད་པ་དེ་རྒྱ་ནག་གི་བཟོ་རྒྱུན་ཡང་དག་པར་བརྩི།རང་རེ་བོད་ཀྱི་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་དག་དང་ཁྱོན་ནས་མི་འདྲ་བར་ཅུང་ཙམ་ཞེད་སྣང་སྟེར་ནུས་པ་འདྲ་ཞིག་འདུགའདུ་ཁང་འདིའི་ནང་གི་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་ཡང་དེ་བཞིན་ཡིན་ལ།རྒྱའི་དགོན་པ་དག་གི་སྟོན་པའི་སྐུ་བརྙན་ཡང་ཕལ་ཆེར་དེ་ག་རང་དུ་འདུགདེ་དག་གི་མདུན་ན་འོད་དཔག་མེད་དང་།སྤྱན་རས་གཟིགས། མཐུ་ཆེན་ཐོབ་གསུམ་གྱི་སྐུ་འདྲ་ཡང་བཞུགས།གཡས་གཡོན་གྱི་ལྡེབས་ངོས་སུ་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་སོགས་བཞུགས།རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་སྨན་བླ།འོད་དཔག་མེད།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་སྐུ་བཞུགས།ད་རུང་ལྷ་ཁང་དེའི་ནང་དུ་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་འབག་སྐུ་བོད་རང་གི་བཟོ་ལུགས་ཇི་བཞིན་བྱས་པ་ཞིག་བཞུགས།གོམས་འདྲིས་སུ་གྱུར་པས་ཡིན་ཤས་ཆེ་སྟེ་རྒྱ་ནག་གི་བཟོ་ལུགས་ཀྱི་ལྷ་སྐུ་མང་པོ་ཞིག་གི་གསེང་དུ་རང་རེའི་བོད་ཀྱི་བཟོ་ལུགས་ལྟར་གྱི་སྐུ་རེ་མཇལ་ཚེ་ལྷག་ཏུ་དགའ་སྣང་རེ་ཐོན་གྱིན་འདུགའདུ་ཁང་འདི་ནི་དགོན་པ་འདིའི་ལྷ་ཁང་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་ལ།འདིའི་ཐོག་ཕིབས་ཀྱང་ཟངས་མ་ཁོ་ནས་འགེབས་པར་བཤད་ཅིང་།ཟངས་ཕིབས་ཅན་གྱི་ལྷ་ཁང(铜瓦殿)ཞེས་ཀྱང་འབོད་དོ། །\nདགོན་པ་དེའི་བྱང་ཤར་གྱི་མཚམས་ཤིག་ཏུ།《བྱེ་བྲག་བཤད་མཛོད་ཆེན་མོ》དང《ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པ》སོགས་ཚུར་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི《ལམ་རིམ》དང《སྔགས་རིམ》། 《དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད》རྣམས་དང་།མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱི《དེབ་དཀར》སོགས་ཕར་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་ཆོས་འཕགས(法尊法师༡༩༠༢~༡༩༨༠)མཆོག་གི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་བཞུགས། དགོན་པ་འདི་ནི་ལོ་ཙཱ་བ་ཁོང་གི་རབ་བྱུང་བསྒྲུབ་གནས་ཡིན་ལ། སྐུ་འདའ་ཁར་ཁོང་གི་སྐུ་གདུང་དགོན་པ་འདི་རུ་འཇོག་དགོས་ཞེས་ཞལ་ཆེམས་མཛད། མཆོད་རྟེན་གྱི་རྒྱབ་ཕྱོགས་ན་ལོ་ཙཱ་བ་ཁོང་གི་དྲན་རྟེན་ལྷ་ཁང་ཞིག་ཀྱང་བོད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ལྟར་བཞེངས་འདུག ཁོང་ནི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལ་བྱང་ཆུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རང་རེར་སྐུ་དྲིན་ཆེ་བའི་རྒྱ་ནག་གི་ལོ་ཙཱ་བ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་ཞེས་བཤད་ཆོག\nའདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་མདུན་ཐང་དུ་ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་གཉིས་འདུགསྟེང་དུ་དགོན་པ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་བསྡུས་ཙམ་པ་རེ་བརྐོས་འདུགདཀོན་གཉེར་བས་ང་ཚོ་བོད་ཡིན་པ་ཤེས་ཏེ་ཟུར་དུ་བཅར་ནས།དགོན་པ་འདི་ནི་སྔོན་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་བཞུགས་མྱོང་བའི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་དགོན་པ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་ལ། བོད་ལ་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་འཕགས་ཀྱི་གདན་སའང་ཡིན།དེང་སང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་རབས་སོགས་མང་པོ་ཞིག་བཤད་སོང་།འོན་ཀྱང་།ཁོང་གིས་ཁ་ནང་ན་ཅི་ཡོང་རང་དགར་དུ་སྨྲས་པ་ལས།དགོན་པ་འདི་ནི་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་རབ་བྱུང་དགུ་པའི་མེ་མོ་ཡོས་ཏེ་ཕྱི་ལོ༡༥༠༧ལོར་བཞེངས་པ་ཡིན་ལ།འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་ནི་རབ་བྱུང་བཞི་བའི་མེ་མོ་སྦྲུལ་ཏེ་ཕྱི་ལོ༡༢༥༧ལོར་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ཕེབས་པ་ཡིན་པས། འགྲོ་མགོན་འཕགས་པའི་སྐབས་སུ་དགོན་པ་འདིའི་མིང་ཡང་མེད་པའི་ཚོད་ཅིག་གོ།ད་དུང་དགོན་པ་འདི་ནི་ཡོངས་གྲགས་སུ་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་རྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་དག་གི་གྲས་སུ་བརྩི་བ་ལས།བོད་དགོན་དུ་བརྩི་སྲོལ་གནས་བཤད་སོགས་སུ་མི་གསལ་བས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་པ་ཡིན་ལུགས་ཤིག་མེད་པར་སྙམ།གང་ལྟར་དཀོན་གཉེར་བ་དེས་བཤད་པ་ཚོད་ལ་མ་ཐུག་ཀྱང་རུང་།ཁོང་གིས་མ་བསྐུལ་དང་བླང་ངང་གནས་བཤད་བྱེད་པར་བཀའ་དྲིན་ཞུས་ཡོད།\nབྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤོ(菩萨顶)ནི། ཀླད་ཀྱི་སྤྱི་བཤད་ནང་དུ་སོང་ཟིན་པ་ལྟར་སྔོན་ཧན་ཤར་མའི་ཧན་མེང་ཏིས་ཁྲི་ལོ་བདུན་པའི་སྐབས་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཏང་ཀི་པའི་བཀའ་ལྟར་བཞེངས་པའི་དད་ཐོབ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་ལྷ་ཁང་བྱ་བ་དེ་རེད། ཕྱིས་སུ་ཝེ་བྱང་མའི(北魏)རྒྱལ་རབས་བདུན་པ་ཞོའོ་ཝིན་ཏིས་ཐོ་བྷ་ཧོང(孝文帝拓跋宏༤༦༧~༤༩༩)གིས་རྒྱལ་ཐོབ་བཟུང་བའི་སྐབས་ཤིག་ཏུ་དགོན་སྡེ་རུ་བསྒྱུར་ཅིང་། དགོན་མིང་ཡང་འཇམ་དབྱངས་ཆེན་པོའི་གླིང(大文殊院)ཞེས་བཏགས། དེ་ནས་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་གཉིས་པ་ཐང་ཐེའེ་ཙོང་ལིའུ་ཧྲི་མེན(༥༩༨~༦༤༩)གྱི་ཁྲི་ལོ་ལྔ་པའམ(唐太宗李世民贞观五年)ལྕགས་མོ་ཡོས་ཏེ་ཕྱི་ལོ༦༣༡ལོར་བསྐྱར་དུ་བཞེངས་ཤིང་། དགོན་མིང་ལ་ཞལ་དངོས་གླིང(真容院)ཞེས་འབོད། དགོན་མིང་དེར་ལྷ་བཟོ་བས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཇི་བཞིན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཞལ་དངོས་སུ་གཟིགས་པས་ཐོགས་ཞེས་ཟེར། དེ་བཞིན་སུང་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་སུའང་ཞིག་གསོ་ཡང་ཡང་བྱས་ཤིང་། རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ནང་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་གསུམ་པ་མིང་ཁྲིན་ཙོའུ་ཡི་སྐབས་སུ་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་བཏང་ཞིང་། དེའི་ཡར་སྔོན་དུ་རྒྱ་ནག་གི་ནང་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་བསམ་གཏན་པས(禅宗)བསམ་གཏན་ལ་བཞུགས་གནས་ཆེན་པོ་ལྔ་ཡོད་པའི་ནང་གི་གཅིག་ལ་དགོན་པ་འདི་བརྩི་སྲོལ་འདུག་མོད། མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་ནས་བོད་དང་ཧོར་ཡུལ་ནས་བླ་མ་མང་པོ་གདན་དྲངས་ཤིང་། བླ་མའི་དགོན་པའམ(喇嘛庙)ཞྭ་སེར་དགོན(黄庙)ཞེས་དོན་དུ་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའི་དགོན་པར་བསྒྱུར་ལ། དགོན་མིང་ལའང་འཇམ་དབྱངས་ཆེན་པོའི་དགོན་པ(大文殊寺)ཞེས་བཏགས།\nདེ་རྗེས་ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་གསུམ་པ་ཧྲིན་ཏྲིའི(༡༦༣༨~༡༦༦༡)ཁྲི་ལོ་བཅུ་དྲུག་པའམ(顺治十六年)རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ས་མོ་ཕག་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༦༥༩ལོར་ཇ་སག་བླ་མ་ཁྲི་ཐོག་དང་པོ་ངག་དབང་བློ་བཟང་གདན་དྲངས་ཏེ་དགོན་པ་དེའི་ཁྲིར་འཁོད་ཅིང་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་རུ་བསྒྱུར་ཅིང་།དགོན་མིང་ཡང་མན་ཇིའི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་སྤོ་ཞེས་བཏགས། རྒྱལ་པོ་དེས་སྔོན་གྱི་ལྷ་ཁང་རྣམས་ཞིག་གསོ་དང་གསར་བཞེངས་མང་དུ་མཛད། ཕྱིས་སུ་གོང་མ་ཁང་ཞིའི་ཁྲི་ལོ་ཉེར་གཉིས་སམ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་མོ་ཕག་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༦༨༣ཙ་ན་གོང་མ་རང་གིས་དགོན་པ་འདི་བདག་སྐྱོང་མཛད་དེ། གོང་མའི་ཕོ་བྲང་དང་ལྷ་ཁང་སོགས་བཞེངས་ཏེ་རྒྱ་ཆེ་རུ་བཏང་། ལྷ་ཁང་དག་གི་རྒྱ་ཕིབས་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་རང་གི་ཕོ་བྲང་ལྟར་ཁ་དོག་སེར་པོར་བསྒྱུར། དེ་སྔོན་ལྷ་ཁང་དག་གི་ཕིབས་སྔོན་པོ་དང་ལྗང་ཁུ་སོགས་བྱས་པ་ལས་སེར་པོ་བྱས་པའི་སྲོལ་མེད། རྒྱ་ནག་གི་བཤད་སྲོལ་ལ་སེར་པོ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཁ་དོག་དང་། དམར་པོ་ནི་བློན་པོའི་ཁ་དོག་ཡིན་པས། ཁ་དོག་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཕིབས་ཅན་གཞན་ལ་བཀོལ་དབང་མེད་པར་གྲགས། འོན་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་འདི་ནི་ཆོས་དད་ཆེ་ཞིང་ལྷག་ཏུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་དད་པས། བོད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་གི་གསེར་ཕིབས་ལྟར་དགོན་པ་དེའི་ལྷ་ཁང་འགའི་ཕིབས་ཀྱང་ཁ་དོག་སེར་པོར་བསྒྱུར་བར་གྲགས། ཁང་ཞིའི་ཁྲི་ལོ་ཞེ་བཞི་པའམ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་མོ་བྱ་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༧༠༥ལོར་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་དགོན་པ་འདི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་རི་བོ་དགེ་ལྡན་པའི་གྲུབ་མཐར་བསྒྱུར་རོ།། དེ་ཕྱིས་གནམ་བསྐོས་གོང་མ་ཡོང་ཏྲིན(雍正༡༦༧༨~༡༧༣༥)དང་ཆན་ལུང་གཉིས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱང་དགོན་པ་འདི་སྲིད་གཞུང་གིས་བདག་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་དགོན་པ་ཡོངས་ཀྱི་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཡོད་ཚད་ཀྱི་དབང་ཆ་གཙོ་བོ་དགོན་པ་འདིས་མཛད་པར་གྲགས། རྒྱ་ནག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་དག་གིས་འདི་སྐད་དེ། ཆེན་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་ཡོངས་ལས་དགོན་པ་འདི་ལ་ལྷག་ཏུ་བསྙེན་བཀུར་མཛད་པའི་དོན་ནི། གོང་མ་ཁོ་ཅག་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་པར་དགོངས་ཤིང་། དགོན་པ་འདི་ནི་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་སྤྲུལ་བའི་གནས་མཆོག་ཡིན་པས་དེ་ལྟའི་ཚད་མེད་པའི་བདག་སྐྱོང་གནང་བ་རེད་ཅེས་བཤད་དོ། །\nདགོན་པ་འདིའི་སྒོ་ཆེན་འགྲམ་དུ་རྡོའི་སེངྒེ་གཉིས་འདུག རྡོ་སེང་གཅིག་པོའི་མིང་ལ་རྡོ་སེང་ལྕེ་མེད(无舌石狮)ཅེས་འབོད། རྡོ་སེང་དེས་སྔོན་ཆད་མངོན་གསལ་གླིང་གི་ཚོགས་ཐུག་ལྐོག་ཏུ་བཞེས་པས། ཇ་མས་ཚོགས་སླང་ནང་དུ་གྲི་ཞིག་གཡུགས་ནས་རྡོ་སེང་དེས་ཐུག་པ་བཞེས་སྐབས་ལྕེ་བཅད་པ་སོགས་ཀྱི་ངོ་མཚར་བསྐྱེད་པའི་ཧར་གྱི་གཏམ་རེ་བཤད་དུ་ཡོད་ཀྱང་འདིར་མ་སྤྲོས། དགོན་པ་དེ་ནི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་དབུས་རིའི་ཕང་བར་འདུག་པས།ཡར་མར་དུ་རྡོ་སྐས་ཐེམ་པ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཅན་ཞིག་ལ་བགྲོད་དགོས་འདུགཡུལ་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ལ་ཐེམ་པ་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དེས་མིའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་མཚོན་ལ། ཐེམ་པ་རེ་རེ་བརྫི་དུས་ཉོན་མོངས་རེ་རེའི་མགོ་མནན་སོང་བ་ཡིན་ཞེས་ཟེར། སྒོ་ཆེན་སྟེང་གི་སྒོ་བྱང་དུ“灵峰胜境”ཞེས་བྲིས་འདུག་ལ། དེ་ནི་གོང་མ་ཁང་ཞིའི་ཕྱག་བྲིས་དང་། གོང་མ་ཧྲིན་ཏྲིའི་ཕྱག་བྲིས་ཡིན་ཞེས་བཤད་སྲོལ་གཉིས་མཆིས།\nའདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་ནང་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་དང་། རྗེ་བླ་མ་རྣམ་གསུམ་སོགས་བཞུགས། འདུ་ཁང་འདིའི་ཕྱིའི་དབྱིབས་ནི་སྒོ་ཐོག་ཏུ“大雄宝殿”ཞེས་པའི་སྒོ་བྱང་བཀལ་སྲོལ་སོགས་རྒྱ་ནག་རང་གི་འདུ་ཁང་ལྟར་བཞེངས་འདུག་ཅིང་། ནང་གི་རྟེན་གྱི་བཀོད་པ་དང་གྲྭ་པའི་བཞུགས་གདན་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་རང་རེའི་དགེ་ལུགས་པའི་འདུ་ཁང་ཞིག་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས། གདན་རིང་སྟེང་གི་ཟླ་གམ་འཇོག་ཚུལ་སོགས་ལ་བལྟས་ན་བྱང་གི་དགོན་ཆེན་ཞིག་ཏུ་མཇལ་གྱིན་པའི་སྣང་བ་འདྲ་སྐྱེས། འདུ་ཁང་འདི་གོང་མ་ཁང་ཞིས་བཞེངས་པར་གྲགས།\nའདུ་ཁང་འདིའི་ལྟག་རྒྱབ་ཅིག་ནས་ཡར་འཛུལ་ན་སླ་ང་ཆེན་པོ་བཞི་བཙུགས་འདུག སླ་ང་གཉིས་ཀྱི་ངོས་ཀྱི་རི་མོ་དང་དབྱིབས་སོགས་བོད་ཀྱི་སླ་ང་ཇི་བཞིན་དུ་འདུག་ལ། གཉིས་ནི་དབྱིབས་བོད་ཀྱི་སླ་ང་དང་འདྲ་ཡང་རི་མོ་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག སྒྱེད་པུའི་བཟོ་སྟངས་དང་སླ་ང་བཙུགས་ཚུལ་སོགས་རང་རེའི་དགོན་པ་དག་གི་ཇ་ཁང་དང་གཅིག་པ་འདུགབཤད་སྲོལ་ལ་སྔོན་ཆད་གྲྭ་ཆུང་ཞིག་གིས་སླ་ང་བཀྲུས་ཏེ་ཕྱིར་བཏོན་སྐབས་བཏོན་མ་ཐུབ་པར་སྐས་བཙུགས་ཏེ་བཏོན་དགོས་རབས་ཞེས་ཟེར་ཡང་། དེ་འདྲའི་ཆེན་པོ་ཞིག་མ་རེད་པས་ཅུང་ཙམ་བསྟོད་དྲགས་པ་མིན་ནམ་སྙམ། གང་ལྟར་སླ་ང་དེ་དག་ནི་སྔོན་ཆད་གོང་མ་ཧྲིན་ཏྲིའི་སྐབས་སུ་དགོན་པ་བོད་དགོན་དུ་བསྒྱུར་ཅིང་ཇ་སག་བླ་མ་ཁྲི་ལ་འཁོད་རྗེས་ཀྱི་སླ་ང་རྙིང་བ་དེ་ག་རང་རེད་ཟེར། ད་ལྟ་མཇལ་རྟེན་དུ་གྱུར་འདུག་ཅིང་ནང་དུ་ལྕགས་སྒོར་དང་ཤོག་སྒོར་སོགས་ཀྱང་མང་པོ་གཡུགས་འདུག\nའཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་དུ། དབུས་སུ་རིགས་གསུམ་མགོན་པོའི་སྐུ་བརྙན་དང་། ཕྱོགས་གཉི་གར་རྒྱ་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་གླེགས་བམ་སོགས་བཞུགས། ལྷ་ཁང་གི་མདུན་ཐང་དུ་རྡོ་རིང་སྐྱ་སེང་ངེ་བ་གཉིས་འདུག དཀོན་གཉེར་བ་ལ་དྲིས་པ་ཡིན་ཡང་ཁོས་ཀྱང་མི་ཤེས་ཞེས་བཤད། ཕར་བལྟས་ན་རྡོ་རིང་དེ་གཉིས་གནའ་བོའི་རྡོ་རིང་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ་པ་བྱུང་། ཆབ་འགག་རྟ་མགྲིན་གྱིས་བཤད་པའི་རྒྱལ་པོས་མཛད་པའི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་འཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་གི་རྡོ་རིང་བྱ་བ་དེ་ཕལ་ཆེར་ཨེ་མིན་འགྲོ།སྟེང་གི་ཡི་གེ་རྣམས་དག་ཀྱང་ཟད་དེ་གསལ་བོ་མི་འདུག ཅུང་ཙམ་གསལ་བ་དག་ནི་རྒྱ་ནག་གི་གནའ་བོའི་ཡི་གེ(繁体字)འབྲི་ལུགས་ལྟར་འདུགཡང་ལྷ་ཁང་དེའི་མདུན་ཐད་དུ་ཅུང་ཙམ་འགྲོ་ན་དེ་རུའང་རྡོ་རིང་གཉིས་འདུག རྡོ་རིང་དེ་གཉིས་ནི་མཐའ་རྩུབ་ཅིང་དཀྱིལ་འཇམ་ལ། ཕྱོགས་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་སྟེ། དཀྱིལ་གྱི་ཡི་གེའི་བྲི་གཞིའང་ཚོས་ནག་པོས་བྱུགས་ཏེ། ཕྱོགས་རེ་རེ་བྱས་ཏེ་རྒྱ་ཡིག་དང་།བོད་ཡིགསོག་ཡིགམན་ཡིག་སོགས་བྲིས་འདུག་ལ། ཞོལ་དུའང་གོང་མ་ཆན་ལུང་གིས་བྲིས་ཞེས་གསལ་ཞིང་། གོང་མ་ཆན་ལུང་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ཐེངས་དྲུག་མཇལ་དུ་ཕྱིན་པའི་ཕྱི་མའི་སྐབས་སུ་བཙུགས་ཞེས་གསལ།\nའཇམ་དབྱངས་མདའ་འཛིན་མའི་ལྷ་ཁང་དུ་འཇམ་དབྱངས་མདའ་འཛིན་མ(带箭文殊)དང་།འཕགས་པ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སོགས་སྐུ་བརྙན་མང་པོ་བཞུགས། འཇམ་དབྱངས་མདའ་འཛིན་མ་ཞེས་པ་དེར་ཧྭ་ཤང་ཞིག་བུད་མེད་དང་མཉམ་དུ་ཆུ་རྩེད་བྱེད་པ་རྒྱལ་པོས་མཐོང་སྟེ་རྒྱལ་པོས་ཧྭ་ཤང་དེ་ལ་མདས་བསྣུན་ཅིང་། ཧྭ་ཤང་དེ་ནི་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་རབས་སོགས་གཏམ་རྒྱུད་མཚར་ལ་རིང་བ་འགའ་ཞིག་བཤད་དུ་ཡོད་ཀྱང་། ཤེས་འདོད་པ་ཚོས་གཞན་ནས་ཤེས་པར་གྱིས། འདིར་ཡིག་ཚོགས་ཀྱི་དབང་གིས་བསྐྱུང་བར་བྱ། སྔོན་ཆད་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་འདིའི་ཕྲག་གོང་དུ་མདས་བསྣུན་པ་དངོས་སུ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ས་ཕོ་སྤྲེལ་ཏེ་ཕྱི་ལོ༡༩༠༨ལོར་རྒྱལ་དབང་བཅུ་གསུམ་པ(༡༨༧༦~༡༩༣༣)ཆེན་པོ་མཇལ་དུ་ཕེབས་སྐབས།ཁོང་གིས་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་ཕྲག་ཏུ་ཟུག་པའི་མདའ་མཐོང་ནས་ཐུགས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར་ཕྱིར་བཏོན་རབས་འདུག ད་ལྟ་མདའ་དེ་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུའི་མདུན་གྱི་སྒམ་ཞིག་ཏུ་བཅུག་སྟེ་བཞག་འདུག ལྷ་ཁང་དེའི་ནང་དུ་རྒྱའི་གྲྭ་ཆས་མནབས་པའི་གྲྭ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་ཡིག་གི་ཆོ་ག་ཞིག་འདོན་གྱིན་འདུག་མོད། འདོན་སྟངས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཆོ་ག་སྒྲུབ་པ་ལྟར་ཡར་བཞེངས་ཏེ་འདོན་པ་སོགས་མ་ཡིན་ལ། གདན་དུ་བཞུགས་ཏེ་རྔ་དང་སྦུབ་ཆལ་སོགས་བརྡུངས་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོག་སྒྲུབ་ཇི་བཞིན་བྱེད་ཀྱིན་འདུགཕྱི་ནས་ཉན་ན་བོད་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཤིག་འཚོགས་མེད་དམ་སྙམ་པ་འདྲ།\nདགོན་པ་འདིའི་ཆགས་གནས་ནི་རིའི་ཕང་བར་འདུག་པས། སྒོ་ཆེན་འགྲམ་གྱི་མཐའ་སྐྱོར་ཁ་ནས་བལྟས་ན། ཕལ་ཆེར་གནས་མཆོག་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་ཁོར་ཡུག་ཆ་ཚང་མཐོང་ཐུབ་པ་འདྲ་ལ། ནམ་ཟླ་དབྱར་དུས་ཤིག་ཡིན་ན་བསིལ་རླུང་འཇམ་པོའི་འོག་ཏུ་འདི་ནས་མར་བལྟས་ན་ཁོར་ཡུག་ཡོད་ཚད་ལག་མཐིལ་དུ་ལོན་འདུག་པ་འདྲ་བའི་ཉམས་དགའ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་འདྲའང་། དགུན་གྱི་ཙག་རླུང་ངར་མའི་ཚན་ཁ་རྒོད་པས་དེ་འདྲའི་ཉམས་སྣང་མྱོང་མ་ཐུབ། གང་ལྟར། ཐུའུ་བཀན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་བྱང་ཆུབ་སྤོ་ནས་ཐོལ་བྱུང་དུ་སྨྲས་པའི་མགུར་མ་དེའང་ཡིད་ལ་འཁོར། སྤྱིར་མཆོད་རྟེན་སུམ་འཛོམས་གླིང(三塔寺)སོགས་དགོན་པ་འགའ་རེར་ད་རུང་མཇལ་དུ་འགྲོ་བའི་འདུན་པ་ཡོད་ཀྱང་། ཙག་ངར་ཆེ་བ་དང་། དྲིན་ཕ་མ་གཉི་ག་ལོ་ན་མཐོ་བས་ཐང་ཆད་པ་སོགས་ལ་བརྟེན། འདི་ནས་བལྟས་ན་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཆ་ཚང་ཡག་པོ་ཞིག་མཇལ་ཐུབ་པས་སྨོན་ལམ་རེ་བཏབ་སྟེ་མཇལ་དུ་མ་སོང་།\nབྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤོ་ཞེས་པའི་དགོན་པ་འདི་ནི་གནས་མཆོག་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་ཉིང་བཅུད་ལྟ་བུ་རེད་ལ། ཆུ་ངོགས་གཏམ་རྒྱུད་ནང་གི་བཙུན་པ་ཏྲི་ཧྲིན(智深)ཆང་གིས་བཟི་སྟེ་རྒྱལ་ཆེན་གྱི་འབག་སྐུ་གཏོར་བའི་གནས་དེའང་འདི་ཡིན་འདུགབཙན་པོ་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ཧྥུ་ས་ཧེན་སོགས་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་ཁག་མང་པོ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པའི་ཧྥུ་ས་ཧེན་བྱ་བ་དེ་དགོན་པ་འདི་ཡིན་པ་འདྲ། དེ་མིན་ས་པཎ་ཁུ་དབོན་གསུམ་དང་། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས། རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་སྐྱེས་ཆེན་དུ་མ་བཞུགས་མྱོང་བའི་དགོན་གནས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཀྱང་རེད། སྔོན་ཆད་དགོན་པ་འདིར་གྲྭ་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་ལྔ་ལྷག་ཅིག་བཞུགས་རབས་བཤད་མོད། ད་ལྟ་ཅི་བཞུགས་མ་ཤེས་ཀྱང་། བོད་ཀྱི་གྲྭ་ཆས་གྱོན་པའི་རྒྱའི་བཙུན་པ་རེ་འགའ་རེ་མཐོང་རྒྱུ་འདུག ད་རུང་དགོན་པ་འདིའི་ནང་དུ་ལྷ་ཁང་མང་པོ་ཡོད་ཀྱང་རེ་རེ་བཞིན་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་པའི་དགོས་པ་དེ་འདྲ་མ་མཐོང་བས་རེ་ཞིག་དེ་ལྟར་བྱའོ། །\nཐུབ་བསྟན་གསལ་བའི་གླིང(圆照寺)བྱ་བའི་དགོན་པ་དེ་ནི། མངོན་གསལ་གླིང་གི་མུན་སེལ་ཅོང་གི་ཡར་ཕྱོགས་ཙམ་དུ་ཆགས། དེ་ཡང་། སྔོན་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་གསུམ་པ་མིང་ཁྲིན་ཙོའུ་སྐབས་སུ། རྒྱ་གར་གྱི་གྲུབ་ཆེན་ཤྲཱི་ཨ་ཤྲ་ཀ(印度高僧室利沙)རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་ནང་ཆོས་དར་སྤེལ་བཏང་ཞིང་། རྒྱལ་པོ་འཁོར་བཅས་ལ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་བསྩལ། རྒྱལ་པོས་གྲུབ་ཆེན་ཁོང་ཉིད་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་གདན་དྲངས་ཤིང་གདན་སར་ཐུབ་བསྟན་གསལ་བའི་གླིང་ཞེས་པའི་དགོན་པ་འདི་བཞེངས་པར་གྲགས། གྲུབ་ཆེན་ཁོང་གི་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་ཤྲཱི་ཨ་ཤྲ་ཀའི་གདུང་རྟེན(室利沙塔)བྱ་བ་ཡང་ད་ལྟ་གནས་དེར་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་གའོ།། སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་འདིའང་ནོར་བུ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་དང་ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་དབྱིབས་འདྲ་ལ་རྒྱ་གར་གྱི་ལུགས་ལྟར་བཞེངས་འདུག\nདེ་རྗེས་རྒྱལ་པོ་དེའི་ཁྲི་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་རབ་བྱུང་བདུན་པའི་ཤིང་ཕོ་རྟ་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༤༡༤ལོར་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་མཆོག་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་ཏེ་ལོ་ངོ་ལྔ་ལྷག་ཅིག་ཟིན་མཚམས་སུ། རི་བོ་རྩེ་ལྔར་ཕེབས་ཏེ་ཐུབ་བསྟན་གསལ་བའི་གླིང་ཞེས་པའི་དགོན་པ་འདིར་དབྱར་ངོ་དུ་མར་བཞུགས་ཤིང་བསྟན་པ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བར་གྱུར།དགོན་པ་དེའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཁོང་གི་སྐུ་བརྙན་ཡང་མཇལ་རྒྱུ་འདུགདགོན་པ་འདི་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་པ་ཡིན་རབས་འདུག་ལ། ད་ལྟའང་ཀུན་རིག་གི་ཆོ་ག་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཏེ་བོད་ལུགས་ཀྱི་ཆོག་སྒྲུབ་ཇི་བཞིན་སྒྲུབ་པའི་སྲོལ་ཡོད་ཅེས་ཟེར།བཤད་སྲོལ་ལ་དེ་གའི་གྲྭ་པ་དག་གི་ཆས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གྲྭ་ཆས་ལ་དཔེར་བླངས་ཏེ་བཟོས་པ་ཡིན་པས་བོད་ཀྱི་གྲྭ་ཆས་དང་ཅུང་ཟད་འདྲ་བ་ཞིག་མནབས་སྲོལ་ཡོད་པར་བཤད་མོད།རང་གིས་མཐོང་ཚོད་ཀྱི་དེ་གའི་གྲྭ་པ་དག་གི་ཆས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཆས་ཇི་བཞིན་ལས་མ་འདས་སོ། །\nའདུ་ཁང་གི་ནང་རྟེན། དབུས་སུ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། གཡས་སུ་མགོན་པོ་འོད་དཔག་མེད། གཡོན་དུ་སངས་རྒྱས་སྨན་གྱི་བླ་སོགས་བཞུགས་ལ། དེ་དག་གི་མདུན་ཙ་ན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་སོགས་བཞུགས། གཡས་གཡོན་གྱི་རྩིགས་ལྡེབས་སུ་རྒྱ་ནག་གི་འདུ་ཁང་ཀུན་གྱི་ལུགས་བཞིན་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་སྐུ་བརྙན་བཞུགས། འདུ་ཁང་དེའི་རྒྱབ་ཏུའང་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་དང་། སྤྱན་རས་གཟིགས། ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་སོགས་སྐུ་བརྙན་མང་པོ་བཞུགས། འདུ་ཁང་དེའི་རྒྱབ་ལོགས་སུ་ཡང་ལྷ་ཁང་ཆུང་ངུ་ཞིག་འདུག དེའི་ནང་དུ་སྟོན་པ་དང་། རྗེ་བླ་མ་རྣམ་གསུམ། ཀུན་རིག་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། འོད་དཔག་མེད་སོགས་རྒྱ་ལུགས་བོད་ལུགས་གཉི་གའི་སྐུ་བརྙན་མང་པོ་མཇལ་རྒྱུ་འདུག འདུ་ཁང་གི་གཡོན་ཕྱོགས་ཙ་ན་ནོར་བུ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བརྐོས་པའི་རྡོ་རིང་ཞིག་ཀྱང་འདུག\nད་རུང་ཐོག་བརྩེགས་གཉིས་ཅན་གྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་ཞིག་ཀྱང་འདུགབརྩེགས་ཐོག་མའི་ནང་དུ་གནམ་བསྐོས་གོང་མ་ཆན་ལུང་གི་བཀའ་འགྱུར་ཚར་གསུམ་བཞུགས་ཞེས་ཟེར། ཚང་མ་ཀུན་དགའ་ར་བའི་ནང་དུ་བརྩིགས་འདུག་ཀྱང་འདབས་བྱང་སྟེང་གི་ཁ་ཡིག་དེར་གསེར་རིས་ཡིན་ཞེས་གསལ། གང་ལྟར་རྒྱ་ནག་གི་གནའི་གླེགས་བམ་ལྟར། གདོང་ཐམས་ཅད་རས་སྐུད་ཀྱིས་བཟོས་འདུག་པའི་དཔེ་ཆ་གྲངས་ཀྱིས་མི་ཆོད་པ་ཞིག་བརྩིགས་འདུག་པས།མཇལ་བ་དག་གི་ཡིད་ལ་དད་པའི་ནེམ་ཤ་ཅི་ལ་མི་འབབ་སྙམ་པ་ཞིག་བཞུགས། བརྩེགས་འོག་མའི་ནང་དུ། སྐུ་ཁང་ཞིག་གི་ནང་དུ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རང་རེའི་གདན་ས་གསུམ་གྱི་ནང་གི་སེ་ར་ཐེག་ཆེན་གླིང་ཕྱག་འདེབས་མཛད་མཁན་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་བཞུགས། ད་དུང་གཡས་གཡོན་ཀུན་ཏུ་སྐུ་བརྙན་མང་དུ་བཞུགས་ལ། དཀོན་གཉེར་བས་དེར་བཞུགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ཆ་གཡང་ཊི་ལས་བཞེངས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ལ། ཡོད་ཚད་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཞེངས་པའི་རྟེན་རྙིང་བྱིན་རླབས་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་གསུངས། སྐུ་ཚང་མ་ན་བཟས་གཡོགས་འདུག་པས་གཡང་ཊི་ཡིན་མིན་མི་ཤེས་མོད། བལྟས་ཚོད་ལ་རྟེན་རྙིང་རེ་ལོས་ཡིན་འདོད་པ་ཞིག་རེད།\nདགོན་པ་འདིའི་སྒོ་ཆེན་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་ཡོངས་དང་མི་འདྲ་བར་སྒོ་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་སྟེ། སྤྱིར་རྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་དག་གི་སྒོ་ཆེན་ལ་ཧྲན་མིན(山门)དང་སན་མིན(三门)ཞེས་རྒྱ་སྐད་དུ་འབོད་ཅིང་། སྒོ་གསུམ་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་སྲོལ་ཡོད་ལ། ནམ་རྒྱུན་གཡས་གཡོན་གཉི་གའི་སྒོ་ཕྱེ་བ་ལས་དཀྱིལ་གྱི་སྒོ་ཕྱེ་སྲོལ་མེད་ཅེས་བཤད་མོད། དགོན་པ་འདིའི་སྒོ་ཆེན་ནི་དེ་རིགས་དང་ཁྱོན་ནས་མི་འདྲ་བར་སྒོ་ལྔ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ང་ཚོ་མཇལ་དུ་འགྲོ་ཉིན་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོ་གཅིག་པུ་མ་གཏོགས་ཚང་མ་གཏན་འདུག དེ་རུ་ཕ་ཡུལ་ཁྲང་ཁྲིན་ནས་ཡིན་པའི་གྲྭ་པ་ཞིག་དང་ངོ་ཐུག་པས་ཁོ་ལ་དྲིས་པ་ཡིན་དང་། ཁོས་ཀྱང་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་གསལ་མོ་མི་ཤེས། འོན་ཀྱང་དགོན་པ་གཞན་དག་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་སྒོ་འདི་ཡིན་ཞེས་ཚང་མས་བཤད་ཀྱིན་འདུག་ཅེས་གསུངས་སོ། །\nགཞན་ཡང་འདིར་ཁ་གསབ་ཅིག་དགོས་པ་ནི། ལྕང་སྐྱའི་གནས་བཤད་དུ་ཀུན་ཁྱབ་གླིང་དང་། དགོན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་མིང་རྒྱ་ཡིག་གི་སྒྲ་དོད་ཅིག་མཆན་ཁུང་དུ་བཀོད་ཡོད་པ་དེ་ནོར་འདུགསྒྲ་དོད་དེ་ལྕང་སྐྱ་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས་བྲིས་པ་མིན་ཤས་ཆེ།གནས་བཤད་དེ་ཕྱིས་སུ་ལོ་ཆེན་ངག་དབང་སྐལ་བཟང་དང་གྲོ་ཚང་སྤྲུལ་སྐུ། ལྕང་ལུང་པཎྜི་ཏ་སོགས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་ཐེབས་འདུག་པས།ཁོང་ཅག་གིས་མཆན་དུ་བཏབ་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་སོགས་ཀྱིས་མཆན་དུ་བཏབ་པ་ཡིན་ཅི་ཆ་སྟེ། མདོར་ན“广宗寺”ལ་ཀུན་ཁྱབ་གླིང་དང་། “圆照寺”ལ་ཐུབ་བསྟན་གསལ་བའི་གླིང་ཞེས་འབྲི་དགོས་པ་ལས། དེ་གཉིས་མགོ་རྟིང་བསློགས་ན་མི་འགྲིག་ཅེས་སྨྲ་བར་འདོད།\nལྷ་ཁང་འདི་ལ་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ“寺”ཞེས་དགོན་པའི་མིང་གིས་བཏགས་འདུག་ཀྱང་། ལྕང་སྐྱ་སོགས་ཀྱི་གནས་བཤད་དུ་ལྷ་ཁང་ཞེས་བྲིས་འདུག དོན་དུའང་ར་སྐོར་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཏུ་ལྷ་ཁང་རེ་གཉིས་ཙམ་ལས་མི་འདུག་པས། རྒྱ་སྐད་དུའང“罗睺寺”ཞེས་པ་ལས“罗睺殿”ཞེས་འབོད་ན་དེས་མི་དགའམ་སྙམ། གང་ལྟར་རྒྱ་ནག་སྐད་དུ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱི་དགོན་པ་ཞེས་སྒོ་བྱང་དུ་བྲིས་འདུག དགོན་མིང་དེ་བཏགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལའང་གཏམ་རྒྱུད་མང་པོ་བཤད་བགྱི་འདུག\nལྷ་ཁང་འདི་ནི་ཐོག་མར་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཞེངས་པར་གྲགས། དེ་ནས་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་དགུ་པ་མིང་ཞོའོ་ཙོང་ཀྲུའུ་ཡོས་ཁྲིན(༡༤༧༠~༡༥༠༥)གྱི་ཁྲི་ལོ་ལྔ་པ(明孝宗朱祐樘弘治五年)རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཆུ་ཕོ་བྱི་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༤༩༢ལོར་བསྐྱར་དུ་བཞེངས།ད་དུང་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མིང་ཧྲིན་ཙོང་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱང་བསྐྱར་བཞེངས་ཐེངས་མང་བྱས་རབས་འདུགལྷག་ཏུ་ཁང་ཞིའི་ཁྲི་ལོ་ཞེ་བཞི་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་མོ་བྱ་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༧༠༥ལོར་ཇེ་ལེགས་ཇེ་རྒྱས་སུ་བཏང་སྟེ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་པར་བསྒྱུར།རི་བོ་རྩེ་ལྔར་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་བཅུ་ཡོད་པ་ལས་གཅིག་དང་། བསམ་གཏན་སྒོམ་ཁང་ཆེན་མོ་ལྔ་ཡོད་པ་ལས་གཅིག་འདི་ཡིན་ཞེས་བགྲང་སྲོལ་འདུག\nགནས་དེ་གར་གསོམ་ཤིང་མཆོད་རྟེན(松树灵塔)ཞེས་པ་ཞིག་བཞུགས། དེ་ནི་སུང་རྒྱལ་རབས(宋朝)ཀྱི་སྐབས་སུ་བློན་པོ་ཀྲང་ཧྲང་ཡེན(张商英༡༠༤༣~༡༡༢༡)ཟེར་བ་ཞིག་གིས་སྡོང་བོ་རྩེ་གསུམ་པ་ཞིག་གི་སྟེང་དུ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཞལ་གཟིགས་ཤིང་། རྗེས་སུ་གསོམ་སྡོང་དེ་འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་པའི་རྒྱུ་ཆར་སྤྱད་ལ། སྡོང་བོ་དེའི་ཤུལ་དུ་མཆོད་རྟེན་འདི་བཞེངས་རབས་བཤད། མཆོད་རྟེན་འདིའང་རྒྱ་གར་གྱི་ལུགས་ལྟར་ནོར་བུ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་དང་ཤྲཱི་ཨ་ཤྲ་ཀའི་གདུང་རྟེན་སོགས་དང་དབྱིབས་ཕལ་ཆེར་འདྲ་བ་ཞིག་འདུག བློན་པོ་ཀྲང་ཧྲང་ཡེན་ནི་མིང་དུ་གྲགས་པའི་སྙན་ངག་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ལ།ཁོང་གིས“འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཞིང་ཞེས་དད་པ་ཡི། ། ཚོགས་རྣམས་སྤྲིན་གྱི་བང་རིམ་སྟེང་དུ་རྒྱུ”ཞེས་སོགས་སྙན་ཚིག་གི་མཆོད་པའང་མང་དུ་ཕུལ་ཡོད།\nམཆོད་རྟེན་དེའི་འགྲམ་དང་། འཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་གི་མདུན་ཐང་སོགས་སུ་རྡོ་རིང་སྐྱ་སེང་ང་བ་མང་པོ་བཞུགས་ཀྱང་། དེ་དག་ཅི་ཡིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྡོ་རིང་རང་གི་སྟེང་ན་ནི་མི་གསལ།གནས་བཤད་དག་ཏུ་ནི་གསུངས་མི་འདུག ཤེས་མཁན་ཞིག་ལ་འདྲི་ས་རེ་ཨེ་རྙེད་བལྟས་མོད། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་གཏམ་དཔེ་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ནས་ཁབ་བཙལ་བའི(大海捞针)དཔེ་རུ་སོང་། དེ་ཡིས་ན་གནའ་བོའི་རྡོ་རིང་རེ་ཡིན་པར་བསྒོམས་ཏེ་མཛུབ་མོ་ཁ་ནང་དུ་བཅུག་ནས་ཐོན་ཡོང་བ་ལས་ཅི་བྱའོ། །\nདེ་གའི་འཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་དུ། འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོ་སེང་ཞོན་མ་དང་། འཕགས་པའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་སོགས་བཞུགས། གོང་མ་ཁང་ཞིའི་སྐབས་སུ་འཇམ་དབྱངས་དེའི་སྐུ་བརྙན་ཁ་དོག་དཀར་པོར་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་རབས་བཤད་ཀྱང་། ད་ལྟར་བཞུགས་པའི་འཇམ་དབྱངས་དེ་ནི་གསེར་བཙོ་མའི་ཁ་དོག་ལྟར་འདུག ཡོངས་གྲགས་སུ་དེ་གའི་འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོ་སེང་ཞོན་མའི་སྐུ་བརྙན་དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་གསོམ་ཤིང་དེས་བཞེངས་པ་རེད་ཅེས་བཤད་ཀྱང་། ཁ་ཅིག་གིས་པདྨ་དམར་པོ་འདབ་བརྒྱད་ཅིག་གི་ནང་དུ་ཕྱོགས་བཞིའི་སངས་རྒྱས་ལྟག་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པའི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་གསོམ་སྡོང་དེས་བཞེངས་པ་རེད་ཅེས་བཤད། གང་ལྟར་སྐུ་གཉིས་པོ་ཤིང་སྐུ་ཡིན་པ་རྩོད་མེད་ཡིན་ཡང་། འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་ཞལ་གཟིགས་སའི་གསོམ་སྡོང་དེས་བཞེངས་པའི་སྐུ་བརྙན་གང་ཡིན་སུང་གི་བློན་པོ་ཀྲང་ཧྲང་ཡེན་རོ་ལངས་བརྒྱབས་ཏེ་ཐོན་ཡོང་ན་མ་གཏོགས་མི་ཤེས་པའི་ཚོད་དུ་བསྐྱལ།\nའདུ་ཁང་ནང་དུ་སྟོན་པ་དང་།འོད་དཔག་མེད། སྨན་བླ་སོགས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་རྒྱ་ནག་གི་བཟོ་ལུགས་ཇི་བཞིན་དཔྲལ་ཞེང་ཆེ་ལ། བྲང་ཞེང་ལེབ་པ་ཤ་སྟག་བཞུགས། རང་རེ་བོད་ཀྱི་སེམས་ཁམས་ཆགས་པའི་བློ་ངོར་བཟོ་ལུགས་དེ་རིགས་དང་བ་འདྲེན་ནུས་པ་ཞིག་ཏུ་མཐོང་མི་སྲིད་པ་འདྲའང་། གཞན་ངོར་ཡང་རང་རེའི་བཟོ་ལུགས་ཇི་བཞིན་གྱི་བཞིན་མཛེས་ལུས་ཕྲ་ཡི་སྐུ་བརྙན་དག་ལ་དད་པ་སྐྱེ་ཡི་ཡོད་པ་སུ་ཡིས་བཤད་ནུས། གང་ལྟར། སེམས་ཀྱི་གཤིས་ལུགས་དེ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་ཉིད་དུ་ཆགས་པས། གང་ལ་གོམས་ན་དེ་ལ་དུང་བ་ཇི་བཞིན།དེ་གར་རྗེ་བླ་མ་རྣམ་གསུམ་གྱི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་བཞུགས་པ་དེར་དད་པ་ཟེར་ན་མི་ཤེས་ཀྱང་དང་བ་འདྲེན་ཐུབ་པ་ཞིག་བཞུགས་ཞེས་འདོད།\nདཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་དབུས་སུ་སྟོན་པ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་སོགས་སྐུ་བརྙན་མང་པོ་བཞུགས་ལ། གཡས་གཡོན་གྱི་ལོགས་ན་བཀའ་བསྟན་དང་གསུང་འབུམ་མང་པོ་བཞུགས། ད་རུང་རྒྱལ་ཁང་རེ་ཡོད་རབས་ཟེར་ཡང་། རྒྱ་ནག་གི་རྒྱལ་ཁང་ཕལ་ཆེ་བའི་ནང་དུ་མཁས་དབང་དགེ་ཆོས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་བེར་སྔོན་གྱོན་པའི་ཀོན་ཡིན་ཕུ་སཱ(伽蓝菩萨)དང་། བེར་སེར་གྱོན་པའི་ཝེའུ་ཐོ་ཕུ་སཱ(韦驮菩萨)གཉིས་ཀྱི་འབག་སྐུ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མི་འདུག་པས་མཇལ་བའི་སྤྲོ་བའང་འགགས།\nབརྩེ་འབར་གླིང(广仁寺)ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་སྒྲ་གཅན་འཛིན་དགོན་པའི་ཤར་ཕྱོགས་ཙ་ན་ཆགས་འདུག་ལ། ད་ལྟ་ཀུན་འདུས་གླིང(十方堂)ཞེས་པའི་མིང་གིས་ཀྱང་འབོད་ཀྱིན་འདུག སྔོན་ཆད་སྒྲ་གཅན་འཛིན་དགོན་པའི་འགྲུལ་ཁང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་མོད། ཕྱིས་སུ་ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་དགུ་པ་མེན་ནེན(༡༧༨༢~༡༨༥༠)གྱི་ཁྲི་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ(旻宁道光十一年)རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་པའི་ལྕགས་མོ་ཡོས་ཏེ་ཕྱི་ལོ༡༨༣༡ལོར་དགོན་པ་རུ་བསྒྱུར། དགོན་པ་འདིའི་ལྷ་ཁང་རྣམས་ཀྱི་ནང་གི་བཞེངས་པ་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་ལུགས་ལྟར་བཞེངས་འདུག་པས། དགོན་པ་གཞན་རྣམས་བཞིན་ལོ་ཚོད་ཀྱི་ཐད་ནས་ལོ་ངོ་མང་པོ་འདས་པའི་དགོན་རྙིང་ཅི་ཡང་མ་རེད་ཀྱང་། ནང་གི་རྟེན་རྣམས་བོད་ལུགས་ཀྱིས་བཞེངས་པ་དང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་རང་རེའི་དམ་པ་དག་གི་སྐུ་བརྙན་མཇལ་དུ་ཡོད་པས་སེམས་ལ་དགོན་རྙིང་དེ་རིགས་ལས་ཀྱང་མཇལ་བྲོད་པ་ཞིག་བྱུང་།\nའདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་ནང་རྟེན་དུ། དབུས་སུ་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ།གཡས་སུ་ཇོ་བོ་རིན་པོ་ཆེ། གཡོན་དུ་སྟོན་པ་གཙོ་འཁོར་གསུམ། གཡས་གཡོན་གྱི་ལྡེབས་ངོས་སུ་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་དང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྟོང་སྐུ་སོགས་བཞུགས།གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་མ་གཏོགས་གཞན་རྣམས་བོད་ལུགས་ཁོ་ན་ལྟར་བཞེངས་འདུག་ལ། རང་རེའི་དགོན་པ་དག་གི་རྟེན་ཇི་བཞིན་དུ་སྐུ་བརྙན་དེ་དག་ཀྱང་ལི་དང་ཟངས་ཁོ་ནས་བཞེངས་པ་ཤ་སྟག་འདུགརྒྱ་ནག་གི་རྟེན་རྣམས་ནི་སྤྱིར་ཆེ་སྟོབས་ཅན་ཞིག་འདུག་ཀྱང་། མང་ཆེ་བ་འབག་སྐུ་དང་ཤིང་སྐུ་ལས་ལི་དང་ཟངས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཅན་བརྒྱ་བོ་ནང་ནས་གཅིག་མ་གཏོགས་མེད་པ་ལྟར་སྣང་ངོ་། །\nབྱམས་ཁང་ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་གྱི་ནང་དུ། དབུས་སུ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པ་མགོན་པོ་དང་། རྗེ་བླ་མ་རྣམ་གསུམ། གཡས་སུ་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤ་དང་། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས། གཡོན་དུ་ཡང་རྗེ་བླ་མ་རྣམ་གསུམ་སོགས་བཞུགས། ལྡེབས་ངོས་སུ་འཇམ་དབྱངས་དཀར་པོའི་སྟོང་སྐུ་དང་། འཇམ་དབྱངས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་སེང་ཞོན་མ་སོགས་རྟེན་མང་པོ་བཞུགས། དེ་དག་ཀྱང་ལི་དང་ཟངས་ལས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པ་འདྲ། དེའི་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བོད་ལུགས་ལྟར་གྱི་ལྡེབ་རིང་ཅན་གྱི་གླེགས་བམ་མང་པོ་མཇལ་རྒྱུ་འདུག དེ་དག་གི་ཁ་བྱང་ལྟར་ན། སྡེ་དགེ་བཀའ་འགྱུར། ཅོ་ནེ་བཀའ་འགྱུར།རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་བཀའ་འབུམ་སོགས་བཞུགས་ཞེས་གསལ། རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་དབུས་ཤིག་ཏུ་དེ་འདྲའི་བོད་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་མང་པོ་མཇལ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེས་དགོས་མེད་ཀྱི་ལ་རྒྱ་འཛིན་སྐྱེན་པ་ངའི་ཡིད་དབང་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོགས་པར་གྱུར།\nརྣམ་སྲས་ཁང་དུ། རྒྱལ་ཆེན་མདུང་དམར་ཅན་རྣམ་སྲས་རྟ་བདག་བརྒྱད་ཀྱིས་བསྐོར་བ་ཞིག་དང་། མགོན་ཁང་དུ། རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད། མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་པ།མ་ཅིག་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོ་རེ་མ་ཏི། དམ་ཅན་ཆོས་རྒྱལ་ཆེན་པོ། རྒྱལ་ཆེན་རྣམ་ཐོས་སྲས་སོགས་བཞུགས་པ་དང་། རྒྱལ་ཆེན་ཁང་དུ། རྒྱལ་ཆེན་སྡེ་བཞིའི་གྱན་ཐང་། སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ་ཆ་ལྔ་པ། ཤམ་བྷ་ལའི་ཞིང་བཀོད། སྒྲོལ་མ་ལྗང་མོའི་ཐང་ག་སོགས་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཏུ་ཐོན་འདུག་པ་ལྟ་བུའི་མཇལ་རྒྱུ་མང་པོ་བཞུགས། རིག་གསར་ཆེན་པོའི་རླུང་འཚུབ་མ་གཡུགས་ཡར་སྔོན་དུ་ད་རུང་དེ་ལས་ཀྱང་རྟེན་མང་པོ་ཡོད་རབས་བཤད་ཀྱི། བདེན་མིན་མ་ཤེས་མོད། གང་ལྟར་རྟེན་རྙིང་མི་རྙིང་དང་བྱིན་རླབས་ཆེ་མི་ཆེ་བའི་ཁྱད་པར་སོགས་ཕྱེ་ན་ཅི་ཆ་སྟེ། རྟེན་གྱི་རྣམ་པའི་ངོས་ནས་རྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་ད་སྔ་མཇལ་ཟིན་པ་ཡོད་ཚད་ཀུན་གྱི་ནང་ནས་པེ་ཅིང་གི་དགའ་ལྡན་བྱིན་ཆགས་གླིང་དང་། རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་བརྩེ་འབར་གླིང་ཞེས་པའི་དགོན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་རྣམས་ལས་ཡིད་ཀྱི་བརྟན་པ་གཡོ་ཐུབ་པ་ཞིག་མཇལ་མ་མྱོང་ཞེས་བཤད་ཀྱང་ཆོག ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དག་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་དད་པས་ཁོང་ཅག་གིས་བཞེངས་པའི་རྟེན་ཐམས་ཅད་བོད་ལུགས་ཤ་སྟག་ཏུ་འདུག་པས། རྒྱལ་པོ་དེ་དག་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་སྲོལ་ཡང་འདུག་མོད། བདེན་མིན་ཅི་ཆའང་། འདང་ཁ་རྒྱུ་ཕྱོགས་རེ་ལ་ཁོང་ཅག་གི་གདུག་སྤྱོད་མ་རུང་བའི་སྤྱོད་པ་དག་བོར་ཏེ་སྐད་ཅིག་མའི་དད་པ་འདྲ་རེ་སྐྱེ་ཡོང་གིན་འདུག\nདགོན་འདིར་མཇལ་སྐབས་གློ་བུར་དུ་ཧྲན་ཞིའི་ཞི་ཨན(陕西西安)གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཆགས་པའི་ཀོང་རིན་ཟི(广仁寺)ཞེས་པའི་དགོན་པ་དེའང་ཡིད་ལ་འཆར། ཁྲང་ཨན་མཁར་གྱི་ནུབ་བྱང་མཚམས་ཀྱི་བཞི་མདོ་ཞིག་ཏུ་ལམ་བྱང་སྨུག་དུང་ངེ་བ་མིག་ལ་འཚེར་བ་ཞིག་འདུག དེའི་སྟེང་དུ“ཀོང་རིན་དགོན། བླ་མའི་དགོན་པ་ཉག་གཅིག་པོ(广仁寺，唯一的喇嘛庙)”བྱ་བའི་ཁ་བྱང་ཞིག་གསལ། ལམ་བྱང་དེའི་མདའ་མགོའི་ཕྱོགས་སུ་ཆས་ན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དཀྱིལ་དུ་གནས་ཆགས་པའི་ཀོང་རིན་ཟི་ཞེས་པའི་དགོན་པ་དེར་འབྱོར། དགོན་པ་དེའང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དགོན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ནང་གི་རྟེན་དང་ཕྱིའི་བཀོད་པ་སོགས་ཀྱང་ཕལ་ཆེ་བ་བོད་ལུགས་ཁོ་ན་ལྟར་འདུག འོན་ཀྱང་དེར་བཞུགས་ཀྱི་གྲྭ་པ་མང་ཕྱོགས་སོག་པོའི་རིགས་ཡིན་པ་ལས་བོད་རིགས་མེད་པར་བཤད། བཤད་སྲོལ་ལ། རང་རེའི་ལྷ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཇོ་བོའི་སྐུ་དེར་མཚེ་མ་ཞིག་བཞུགས་ལ། མཚེ་ཡ་དེ་དགོན་པ་དེར་བཞུགས་པར་གྲགས། དངོས་གནས་མེ་ལོང་ནང་དུ་ཤར་བ་ལྟ་བུའི་ཇོ་བོའི་སྐུ་བརྙན་ཞིག་ཀྱང་བཞུགས། རང་རེའི་ཇོ་བོའི་སྐུ་བརྙན་དེ་ཁྲང་ཨན་ནས་གདན་དྲངས་པ་ཡིན་པས་དེར་བསྟུན་གྱི་རྟོག་བཏགས་ཤས་ཆེ་བའི་སྒྲུང་གཏམ་རེ་བཟོ་བ་ཡིན་སྲིད་མོད། རང་གིས་མཇལ་མྱོང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གླེགས་བམ་ཁྲོད་ནས་དེ་འདྲའི་བཤད་སྲོལ་མ་མཐོང་བས་བདེན་མིན་གྱི་ཁ་ཚོད་གཅོད་དཀའ། གང་ལྟར་དགོན་པ་དེར་བོད་ལུགས་གཙོ་ཆེ་ཞིང་བྱིན་རླབས་དང་ལྡན་པའི་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་བརྙན་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ནུས་པ་ཞིག་ཀྱང་མཇལ་དུ་ཡོད་པས། ཞི་ཨན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འབྱོན་དགོས་པ་དག་ལ་བྱ་བའི་བྲེ་བ་མ་ཆེ་ན་ཐེངས་རེར་མཇལ་དུ་འགྲོ་ན་མཇལ་རིན་འདུག་ཅེས་གསལ་འདེབས་ཤིག་ཞོར་དུ་བསྒྲགས་པ་ཡིན། དེ་བས་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་རྟེན་དང་འབྲེལ་བ་མེད་དོ། །\nདུང་དཀར་ཏོག(黛螺顶)ནི་རི་བོ་ཞིག་གི་རྩེ་རུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། སྐས་ཐེམ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་དང་བརྒྱད་ཅུ་ཙམ་ལ་འགོ་དགོས་པས། བྱང་ཆུབ་སྤོ་ནས་བལྟས་ན་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཕལ་ཆེར་མཇལ་ཐུབ་ཀྱི། དྲིན་ཕ་མ་གཉི་ག་ལོ་ན་མཐོ་བས་ངལ་བ་ལ་འཛེམས་ཏེ་འགྲོ་བའི་འཆར་གཞི་མེད་མོད། རི་བོ་རྩེ་ལྔར་འགྲོ་མ་ཐུབ་ན་དུང་དཀར་ཏོག་གི་འཇམ་དབྱངས་རིགས་ལྔར་མཇལ་ན་རྩེ་ལྔར་མཇལ་དུ་སོང་བ་དང་ཕན་ཡོན་གཅིག་ཅེས་བཤད་སྲོལ་འདུག་པས། བསྐྱུར་མ་བྲ་བར་མཇལ་དུ་སོང་། སྤྱིར་སྒོར་ལྔ་བཅུ་བྱིན་ན་འབྲེང་ལམ་ཡོད་པས་སྐས་ཐེམ་དུ་འགོ་མི་དགོས་མོད། ང་ཚོ་འགྲོ་དུས་ནི་ནམ་ཟླ་དགུན་ཁར་ཁེལ་བས་འབྲེང་ལམ་གཏོང་གིན་མེད་པའི་ཚོད་ཅིག་རེད། དེ་ཡིས་ན་སྐས་ཐེམ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཅིག་ཡོད་པ་དེར་མི་འགོ་ཐུ་མེད་དུ་གྱུར། ལོ་གཞོན་དར་ལ་བབས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཚེ། སྐར་མ་བཞི་བཅུ་ལྔ་བཅུ་ཙམ་གྱིས་འབྱོར་མི་ཐུབ་བམ་སྙམ་པ་འདྲ་ཡང་། དྲིན་ཕ་མ་གཉི་ག་ངལ་བར་དོགས་ཏེ་ང་ཚོ་བྲེལ་བ་མེད་པར་དལ་གྱིས་འགོ་བས། རྩེ་མོར་ཐོན་ཚེ་དུས་ཚོད་ལ་བལྟས་པ་ཡིན་མོད་སྐས་ཐེམ་དེ་ནས་ཏག་ཏག་དུས་ཚོད་གཅིག་དང་ཕྱེད་ཀ་ལྷག་ཅིག་འགོར་འདུག སྐས་ཐེམ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཆེན་པོའི་ལམ(大智路)ཞེས་ཀྱང་བྱ་ལ། སྐས་ཐེམ་དེ་བརྒལ་བ་ན་མ་རིག་པ་སངས་ཏེ་ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་བཤད་སྲོལ་ཡང་འདུག\nདེས་ན་དུང་དཀར་ཏོག་ཅེས་པའི་གནས་དེ་ནི། སྔོན་ཆད་ཧྭ་ཤང་བསམ་གཏན་པ་ཞིག་ཡེ་ནས་མི་ཉལ་བར་ནམ་རྒྱུན་ཡར་འགྲེང་སྟེ་བསམ་གཏན་ཁོ་ན་བསྒོམས་ནས་འདུག་མཁན་ཞིག་གི་གནས་ཡིན་པར་བཤད། དགོན་པ་འདི་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་བརྒྱད་པ་མིང་ཞན་ཙོང་ཀྲུའུ་ཅན་ཧྲིན(༡༤༤༧~༡༤༨༩)གྱི་ཁྲི་ལོ་དང་པོ(明宪宗朱见深成化初年)རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་ཤིང་མོ་བྱ་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༤༦༥ནས་བཞེངས་འགོ་བརྩམས་ཤིང་། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་པོ་མིང་ཧྲིན་ཙོང་གི་ཁྲི་ལོ་ཉི་ཤུ་པ(明神宗万历二十年)རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་ཕོ་འབྲུག་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༥༩༢ལོར་བསྐྱར་བཞེངས་བྱས། རྗེས་སུ་ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཆན་ལུང་གི་ཁྲི་ལོ་བཅོ་ལྔ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་ཕོ་རྟ་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༧༥༠ལོར་ཡང་བསྐྱར་བཞེངས་ཤིང་། དགོན་པ་འདིའི་གནའ་མིང་ཧྥོ་ཏེན་ཨན(佛顶庵)ཞེས་པ་བསྒྱུར་ཏེ། ཏ་ལོ་ཏེན(大螺顶)ཞེས་པའི་མིང་གསོལ།\nགོང་མ་ཆན་ལུང་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་གནས་མཇལ་དུ་ཕེབས་དུས་རི་རྩེ་ལྔ་དང་གནས་ཡོངས་རྫོགས་ལ་རེ་རེ་བཞིན་གནས་མཇལ་ཡིད་ཚིམས་པ་ཞིག་མ་ཐུབ་པས། སྐབས་དེའི་དུང་དཀར་ཏོག་གི་དགོན་བདག་ཧྭ་ཤང་ཆེན་ཡོན(青云和尚)ལགས་ལ། ལོ་ལྔའི་རྗེས་སུ་ང་རང་སླར་ཡང་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་མཇལ་དུ་ཡོང་དུས་ཁྱེད་ཀྱིས་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་འཐེན་ཏེ་འཇམ་དབྱངས་རིགས་ལྔར་མཇལ་སླ་མོ་ཞིག་བྱ་དགོས་ཞེས་བཀའ་ཕབ། དེ་ནས་ཧྭ་ཤང་ཆེན་ཡོན་གྱིས་འཇམ་དབྱངས་རིགས་ལྔའི་སྐུ་བརྙན་ལོ་ལྔའི་རིང་བཞེངས་ཏེ་གྲུབ་པར་བྱས། ཕྱིས་སུ་གོང་མ་ཆན་ལུང་ཁྲི་ལོ་ཞེ་དགུ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་ཕོ་འབྲུག་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༧༨༤ལོར་ཡང་བསྐྱར་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་མཇལ་དུ་ཕེབས་དུས། གོང་མའི་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་ནས་སྔར་གྱི་དགོན་མིང་ཡང་བསྐྱར་བརྗེས་ཏེ“黛螺顶”ཞེས་བཏགས། དེ་ནས་བཟུང་སྟེ་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་སོགས་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཇལ་ལོངས་མེད་པ་དག་གིས་དུང་དཀར་ཏོག་ལ་མཇལ་ན་རྩེ་ལྔ་དང་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཇལ་བ་ལྟར་ཕན་ཡོན་གཅིག་གོ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་གྱུར།\nའདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་ནང་རྟེན་དུ། དབུས་སུ་སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས།གཡས་སུ་འོད་དཔག་མེད། གཡོན་དུ་སྨན་གྱི་བླ།གཡས་གཡོན་གྱི་ལྡེབས་སུ་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་སོགས་བཞུགས། འདུ་ཁང་གི་སྒོར་གསོམ་སྡོང་ཞིག་དང་། ཤུག་སྡོང་ཞིག་འདུགསྡོང་བོ་དེ་གཉིས་ནི་སྔོན་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཧྭ་ཤང་དག་གིས་བསམ་གཏན་ཉམས་ལེན་བྱ་སའི་གནས་ཡིན་པར་བཤད། གོང་མ་ཆན་ལུང་གི་སྙན་ངག“ཐེམ་འོག་གསོམ་སྡོང་སྟོང་ལོར་རྒས་པ་མེད”(阶下千年不老松)ཅེས་པ་དེའང་སྡོང་བོ་འདི་གཉིས་ལ་བལྟས་ཏེ་བྲིས་པ་ཡིན་རབས་བཤད། དེ་རུ་ཡུལ་སྐོར་སྣེ་ཤན་པ་ཞིག་གིས་སྡོང་བོ་དེ་གཉིས་ཙནྡན་གྱི་སྡོང་བོ་རེད་ཅེས་བཤད་ཀྱིན་འདུག《གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང》དུ།རྭ་སྒྲེང་གི་དཀོན་གཉེར་བ་ཞིག་གིས་ཤུག་སྡོང་གཉིས་ལ་མཛུབ་མོ་བཙུགས་ནས་དེ་གཉིས་ཙནྡན་དཀར་དམར་གྱི་སྡོང་བོ་རེད་ཅེས་བཤད་དུས། པཎྜི་ཏ་ར་ཧུ་ལས་ཁྲེལ་དགོད་བྱེད་བཞིན། ཙནྡན་ནི་ས་ཤིན་ཏུ་དྲོད་ཆེ་ས་དགོས་པས་རྒྱ་གར་ཡུལ་དབུས་ནའང་མེད་པར་ལྷོ་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ན་ཡོད་པས་འདིར་ག་ལ་སྐྱེ་ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་དེ་ཡིད་ལ་དྲན་ཞིང་། ངས་ཀྱང་པཎྜི་ཏ་ར་ཧུ་ལའི་ལྟ་བྱས་ཏེ་སྣེ་ཤན་པ་དེར་སྣ་དགོད་ཅིག་བྱས་ནས་ཐོན་ཡོང་།\nའཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་དུ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཧྭ་ཤང་ཆེན་ཡོན་གྱིས་བཞེངས་པའི་འཇམ་དབྱངས་རིགས་ལྔའི་སྐུ་བརྙན་དག་བཞུགས་ལ།ཙནྡན་ལྷ་ཁང་ཞེས་པ་རུ་ཙནྡན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་ཡིད་དབང་འཕྲོགས་པ་ཞིག་ཀྱང་བཞུགས། དགོན་པ་འདིའི་སྒོ་ཆེན་གྱི་ནང་ཕྱོགས་ཙ་ན་རྡོ་རིང་གཉིས་འདུག རྡོ་རིང་གཅིག་དེ་མིང་རྒྱལ་རབསས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མིང་ཧྲིན་ཙོང་གི་ཁྲི་ལོ་ཉི་ཤུ་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་ཆུ་ཕོ་འབྲུག་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༥༩༢ལོར་བཙུགས་ཤིང་། རྡོ་རིང་དེའི་ཁ་བྱང་ལ་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་ཧྥོ་ཏེན་ཨན་བསྐྱར་བཞེངས་བྱས་པའི་དྲན་རྟེན་རྡོ་རིང(五台山重建佛顶庵碑记)ཞེས་ཀྱང་གསལ། གཞན་གཅིག་དེ་གོང་མ་ཁང་ཞིའི་སྐབས་ཤིག་ཏུ་བཙུགས་པར་གསལ་ལ། དེའི་ཁ་བྱང་དུ་ཆེན་ཧྥེང་ཏེན་སྐུ་བརྙན་ལྡིང་ཁང་བཞེངས་པའི་དྲན་རྟེན(青峰顶造像建亭记)ཞེས་བྲིས་འདུག་ཅིང་། སྟེང་དུ་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་བཤད་བསྡུས་པ་ཞིག་ཀྱང་བརྐོས་འདུག\nརི་འདིའི་གཡོན་ཕྱོགས་ཙ་ནས་ཕར་བལྟས་ན་ཤར་རིའི་རྒྱུད་ཀྱི་ཐག་མི་རིང་བའི་ས་ཞིག་ན་རི་སྡིངས་ངོས་སྙོམས་པ་ཞིག་འདུག དེ་ནི་སྔོན་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེས་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་ཞལ་གཟིགས་པའི་གནས་དེ་ཡིན་པར་བཤད། ད་ལྟ་རི་དེའི་མིང་ལ་ཞལ་གཟིགས་བ་གམ་རི(现见宗喀巴山)ཞེས་འབོད། རི་དེ་ལ་མཇལ་བའི་སྐབས། ཐེ་ཝན་ནས་ཡིན་ཟེར་བའི་རྒྱ་རྒན་ཞིག་གིས་མཉམ་དུ་པར་ཞིག་བཏབ་ན་འགྲིག་གམ་ཞེས་ཟེར་བཞིན་ངའི་སར་བཅར།ངས་ང་ཚོ་ཚང་མ་པགས་སེར་གྱི་རིགས་ཡིན་པ་འདྲ་བས། ཁྱོད་ཀྱིས་མཚར་སྣང་སྐྱེ་ས་དེ་ང་མ་ཡིན་ལ་ངའི་ཆས་གོས་རེད་འདུག་མོད། དེ་བས་ངའི་ཆས་འདི་ཁྱོད་ལ་གཡར། ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་ཆས་འདི་སྤྲས་ཏེ་པར་ཞིག་བསྐྱོན་དང་ཡག་པོ་རེད་ཅེས་བཤད། རྒྱ་རྒན་དགའ་སྟེ་ཁ་ཡང་ཟུམ་མི་ཐུབ་པ་ལྟར་གྱུར། དེ་ནས་ངའི་གཟན་དེ་ཁོ་ཅག་གིས་རེས་སྐོར་ཏེ་སྤྲས་ནས་འདྲ་པར་མང་པོ་ཞིག་བཏབ་སོང་། སྔོན་ཆད་ཡིན་ན་མི་རིགས་རེ་ལ་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཆས་དང་ཆ་ལུགས་རེ་ཡོད་མོད། དེང་སང་ཡོད་ཚད་ནུབ་ལུགས་ལྟར་དུ་གྱུར་འདུག་ཅེས་ཟེར་ཡང་ཐལ་མི་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་དུ་སྣང་། ད་ལྟ་ཆས་མི་འདྲ་བ་གྱོན་པའི་མི་རེ་མཐོང་དུས་མཚར་སྣང་སྐྱེས་ཤིང་། རང་གི་རྒྱབ་ཀྱི་ཆས་དེ་གཞན་ལུགས་ཡིན་པ་ཤེས་ཀྱིན་མེད་པའི་ཚོད་ཅིག་ཏུ་སླེབས་པ་དེའང་ངོ་མཚར་སྐྱེ་དགོས་ས་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ།\nསུམ་པ་པཎྜི་ཏ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར་གྱིས་གནས་འདི་ནས་མཚན་མོར་བལྟས་ན་ལུང་པའི་ནང་དུ་སྒྲོན་མེ་འདྲ་བ་པ་སངས་མདོག་ལྡན་གཉིས་ལས་བཞི་དང་། བཞི་ལས་བརྒྱད་དུ་གྱེས་ཏེ་ཡར་འགྲོ་མར་འགྲོ་ལན་འགའ་ཞིག་བྱས་ནས་སླར་གཅིག་ཏུ་ཐིམ་འགྲོ་བ་ཕལ་ཆེར་གྱིས་མཐོང་ཐུབ་ཅེས་ཁོང་གི་རྣམ་ཐར་དང《འཛམ་གླིང་སྤྱི་བཤད》གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་གལ་བོ་ཆེ་ལ་ནན་ཏན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡང་ཡང་གསུངས་པས། མཚན་མོའི་དུས་ལ་བསྒུགས་ཏེ་ལྟ་འདོད་ཡོད་ཀྱང་། རི་རྩེ་དེ་ན་ཙག་རླུང་རྒོད་པ་དང་། དགོན་པའི་སྒོའང་གཏན་འགྲོ་ཞེས་ཟེར་བས་སྒུག་མ་ཐུབ། གཅིག་ཤེས་ན་བསྒུགས་ཀྱང་མཐོང་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་མེད་ཀྱང་ཅི་ཆའོ། །\nམཚར་སྡུག་སྐུ་བརྙན་གླིང(殊像寺)ནི།རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་བསམ་གཏན་བསྒོམ་གནས་ཆེན་པོ་ལྔ་དང་། མདོ་སྡེའི་དགོན་ཆེན་བཅུ་ཡོད་པའི་ནང་གི་ཡ་གྱལ་དུ་བགྲངས། གནའ་བོའི་ཅིན་ཤར་མའི(东晋)རྒྱལ་ཁབ་ཚུགས་འགོ་ཙམ་ཞིག་སྟེ། མེ་མོ་གླང་ཕྱི་ལོ༣༡༧ཙམ་ཞིག་ལ་བཞེངས་པར་གྲགས། ད་ལྟའི་བར་ལོ་ངོ༡༧༠༣ཡས་མས་ཤིག་ཟིན་པའི་དགོན་རྙིང་ཞིག་རེད། དེ་རྗེས་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུའང་བསྐྱར་བཞེངས་བྱས། ཡང་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་དྲུག་པ་ཡོན་ཐེའེ་ཏེན(༡༢༩༣~༡༣༢༨)གྱི་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པ(元泰定二年)རབ་བྱུང་ལྔ་པའི་ཤིང་མོ་གླང་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༣༢༥ལོར་ཞིག་གསོ་བྱས་ཤིང་།དེ་རྗེས་ཙ་ན་དགོན་པར་མེ་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཤོར། དེ་ནས་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་ཐོག་དགུ་པ་མིང་ཞོའོ་ཙོང་གི་ཁྲི་ལོ་དགུ་པ་རབ་བྱུང་བརྒྱད་པའི་མེ་ཕོ་འབྲུག་སྟེ་ཕྱི་ལོ༡༤༩༦ལོར་སླར་ཡང་བཞེངས་ཏེ་སྔར་ལས་བརྗིད་ཉམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར། རྒྱལ་པོ་མིང་ཧྲིན་ཙོང་གི་སྐབས་སུའང་ཉམས་པ་ཞིག་གསོ་མཐིལ་ཕྱིན་པ་བྱས།\nདགོན་པ་འདིའི་ཕྱི་སྒོ་ནི་དེ་འདྲའི་རྫིག་ཉམས་ཅན་ཞིག་མ་རེད་ཀྱང་། དགོན་པའི་ནང་དུ་ཐོན་དུས། ཕྱིའི་རྡོ་ཡི་ཐེམ་སྐས་ཕྱོགས་གཉིས་ཅན་དང་། གཡས་གཡོན་གྱི་ཅོང་ཁང་དང་།རྔ་ཁང་། ལྷ་ཁང་སོགས་ཤིན་ཏུ་བརྗིད་ཉམས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བཞེངས་འདུགགོ་ཐོས་སུ་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་དགོན་པ་ཡོངས་ལས་རྟེན་གྱི་བཀོད་པ་ལ་མཚར་སྡུག་སྐུ་བརྙན་གླིང་འདིའི་བརྗིད་ཅིག་མེད་རབས་བཤད་ཀྱང་བདེན་མཆིས། ལྷག་ཏུ་འཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་དེའི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་བཀོད་པར་ང་རང་ངོ་མཚར། ཆེས་རྗེས་མར་བསྐྱར་བཞེངས་བྱེད་མཁན་ནི་གནམ་བསྐོས་གོང་མ་བདེ་སྐྱོང་ཡིན་རབས་འདུག་པས། སྐབས་དེ་ཙ་ནས་འདི་འདྲའི་ལག་རྩལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་མཆིས་པར་བསམས་ན། མི་བྱ་བའི་རྐང་གཉིས་དེའི་ནུས་པ་བསམ་མི་ཁྱབ་པར་ཡང་བསྐྱར་ངོས་ཟིན་ཅིག་བྱུང་།\nའཇམ་དབྱངས་ལྷ་ཁང་ལ་ཕྱི་ནས་བལྟས་ན་བརྩེགས་གསུམ་བཞི་ཞིག་མེད་དམ་སྙམ་པ་འདྲ། ནང་དུ་འཇམ་དབྱངས་སྨྲ་བའི་སེངྒེའི་སྐུ་བརྙན་གནམ་ལ་ཟུག་འདྲ་ཞིག་བཞུགས། དེ་ནི་མཚར་སྡུག་སྐུ་བརྙན་བྱ་བ་དེ་རེད་ལ། མིང་གཞན་འཇམ་དབྱངས་ཟན་མགོ་མ(文殊骑狻貌圣像)ཞེས་ཀྱང་བྱ།སྔོན་ཆད་ཅིན་རྒྱལ་པོས་འཇམ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་དགོས་ཞེས་ལྷ་བཟོ་ཞིག་ལ་བཀའ་ཕབ། ལྷ་བཟོས་ཇི་ལྟར་བཞེངས་དགོས་མ་ཤེས་པར་ལག་ཏུ་ཟན་རིལ་ཞིག་བཟུང་སྟེ་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་སྐབས།འཇམ་དབྱངས་དམར་སེར་སེངྒེ་ལ་ཆིབས་པ་ཞིག་གི་ཞལ་གཟིགས་པས། ལྷ་བཟོས་དེ་མ་ཐག་ལག་གི་ཟན་རིལ་གྱིས་སྐུ་འདྲ་བཅས།འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ང་དང་འདྲའོ་ཞེས་གསུངས་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར། དེ་ནས་བཟུང་འཇམ་དབྱངས་ཟན་མགོ་མ་ཞེས་ཀྱང་གྲགས། ད་དུང་འཇམ་དབྱངས་སྨྲ་སེང་འདིའི་སྐུ་བརྙན་བཞེངས་ཚུལ་ལ་གཏམ་རྒྱུད་འགའ་རེ་མཆིས་མོད། འདིར་སྤྲོས་པའི་ངལ་བ་མ་བྱས།ཤེས་འདོད་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ཚོས་གཞན་ནས་གཟིགས་འཚལ།འཇམ་དབྱངས་སྨྲ་སེང་འདིའི་སྐུ་བརྙན་གྱི་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི༡༣ལྷག་ཅེས་ཡོད་ཟེར་མོད། སེངྒེ་དང་བཅས་ཚད་ན་སྨི༡༣གྱིས་མི་ཚད་པ་འདྲ་བ་ཞིག་བཞུགས།གཡས་གཡོན་གྱི་ལྡེབས་ངོས་སུ།འཕགས་པའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་མཛད་པ་ཆ་ཚང་རྡོ་ཡིས་འབུར་ཐོད་དུ་བརྐོས་འདུག་པས། གལ་ཏེ་གནས་བརྟན་དག་གི་རྣམ་ཐར་དང་སྦྱར་ནས་མཇལ་ལོངས་ཤིག་ཡོད་ཚེ། གློག་བརྙན་ལ་བལྟས་པ་འདྲ་བ་ཞིག་མིན་ནམ་སྙམ་པའང་བྱུང་། རང་རེའི་བྲག་ཡེར་པ་སོགས་སུ་ཧྭ་ཤང་གི་ཆས་སྤྲས་པའི་གནས་བརྟན་དག་གི་འཇིམ་སྐུ་བཞུགས་པ་དེའང་། སྔོན་ཆད་བླ་ཆེན་པོའི་དངོས་སློབ་ཀླུ་མེས་ཆེན་པོ་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་སོགས་སུ་ཕེབས་ཏེ། རྒྱ་ནག་གི་བཟོ་ལུགས་ཕྱི་མོ་བྱས་ནས་བོད་ཡུལ་དུ་གནས་བརྟན་དག་གི་སྐུ་བརྙན་གྱི་བཟོ་རྒྱུན་སྤེལ་བ་ལོ་རྒྱུས་སུ་འདུག་པ་དེའང་འདི་ག་རང་ཨེ་ཡིན་བསམས།\nདགོན་པ་དེར་ད་དུང་ལྷ་ཁང་ཡང་རེ་འགའ་བཞུགས་ལ། དགོན་དེའི་ནུབ་བྱང་གི་མཚམས་ཤིག་ན། ཆེན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཀོང་ཇོ་ཞིག་གི་བརྩེ་དུང་གི་གཏམ་རྒྱུད་མཚར་ལ་སྙན་པ་ཞིག་འབྱུང་སའི་ལྷ་ཁང(善静室)ཞིག་ཀྱང་ཡོད་རབས་འདུག་ལ། མདུན་ཕྱོགས་ཤིག་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆུ་མིག(般若泉)ཅེས་དབྱར་དགུན་མེད་པར་རྟག་ཏུ་འཁྱིལ་འདུག་ཅིང་།བཏུང་ན་ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་བཤད་སྲོལ་འདུག་པ་ཞིག་ཀྱང་མཆིས་ཞེས་ཟེར། སྔོན་གྲུབ་ཆེན་ཨུ་རྒྱན་པ་བྱོན་པའི་སྐབས་སུ་ཆུ་མིག་ཅིག་སྐམ་ཡོད་པ་དེ་ཁོང་བྱོན་པས་སླར་ཡང་བརྡོལ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཆུ་མིག་འདི་མིན་ནམ་སྙམ་སྟེ་མཇལ་འདོད་ཚ་ཡང་།པེ་ཅིང་ལ་འགྲོ་བའི་རླངས་འཁོར་གྱི་འཛིན་བྱང་ཉོས་ཟིན་པས། དུས་ཚོད་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་ཙམ་ཞིག་ལས་མཇལ་ལོངས་མ་བྱུང་།\nམདོར་ན། དགོན་པ་འདི་ནི་ཕྱི་ལོ༡༩༨༣ནས་བཟུང་སྟེ་རྒྱ་ནག་གི་ནང་བསྟན་དགོན་པ་དག་གི་མཆོག་ཏུ་བཞག་འདུག་ཅེས་བཤད། རི་བོ་རྩེ་ལྔར་མཇལ་བ་ཆེས་མང་ས་དེ། དགོན་པ་འདི་དང་། གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་ཀླུ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་བྱ་བ་དེ་གཉིས་རེད་འདུག་ཅིང་། དགོན་པ་འདི་ལ་མཇལ་ན་ཤེས་རབ་འཕེལ་ལ།ཀླུ་རྒྱལ་ལྷ་ཁང་ལ་མཇལ་ན་འབྱོར་བ་རྒྱས་ཞེས་པའི་བཤད་སྲོལ་འདུག་པས། རྒྱ་མི་དད་ལྡན་ཚོས་རྒྱ་སྤོས་འདོམ་གང་ཙམ་ཡོད་པ་རེ་ཅི་ཐེག་ཅིག་པང་ནས་འཚུབ་ཆ་དང་བཅས་མཇལ་གྱིན་འདུག འདིར་ཕ་ཡུལ་ཁམས་ཡུལ་ཤུལ་ནས་ཡིན་པའི་མཇལ་བ་སྐོར་ཞིག་དང་ཡང་ཐུག་མོད། ཁོང་ཅག་གིས་ཅི་ཞིག་མཇལ་དགོས་པ་དང་ཇི་ལྟར་མཇལ་དགོས་པ་ཤེས་ཀྱིན་མེད་པས། བརྡ་འཕྲོད་མི་འཕྲོད་ཀྱི་ངང་རང་གི་ཤེས་ཚོད་ཅིག་ཀྱང་ངོ་སྤྲོད་བྱས་མོད། ཁོང་ཅག་གིས་གོ་ཡོད་མེད་ཅི་ཆ། གོ་ཡོད་མདོག་འདྲ་ཞིག་བསྟན་ཏེ་ང་ཚོ་རང་རང་ས་རུ་བཞུད། སྐད་རིགས་མི་གཅིག་པའི་རྒྱ་ནག་པོའི་ཡུལ་དབུས་ཤིག་ཏུ་ཐོན་ཡང་གཞན་ལ་བརྡ་མི་འཕྲོད་པའི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་མེད་ཀྱང་། རང་དང་རིགས་རུས་གཅིག་པའི་སྤུན་ཟླ་ཞིག་དང་ངོ་འཕྲད་ན་ཕན་ཚུན་བར་ལ་བརྡ་མི་འཕྲོད་པ་དེ། གཞན་སྔུན་དུ་ངོ་ནོངས་དགོས་པ་དང་། རང་སྔུན་དུ་ཞེ་མེར་དགོས་པའི་གནས་ཤིག་མ་རེད་དམ་སྙམ་བཞིན་གནས་འདི་དང་གྱེས་སོ། །\nརྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་དག་ཆགས་སའི་གཞི་ལ་བསམ་ན། རང་རེ་བཞིན་རྒྱ་གར་གྱི་ཤན་ཞུགས་ཏེ། རི་རྩེའམ། རི་སྐེད་དམ། ཡང་ན་རི་སྡིངས་རེ་ཡི་ངོར་ཆགས་པའམ། ཐ་ན་རི་རྩ་རེ་ལ་ཆགས་མེད་པའི་དགོན་པ་ཕལ་ཆེར་ཉུང་མཐའ་ཙམ་དུ་ཟད། ལྷ་ཁང་སོགས་བཞེངས་ཚུལ་གྱི་ཐད།བོད་ཀྱི་ལྷ་ཁང་ནང་བཞིན་ས་ཆུ་མེ་རླུང་སོགས་ཤིང་བརྐོས་བྱས་པ་དང་། སྒྲ་གཅན་གྱི་མགོ་དང་། མཆོད་པའི་ལྷ་དང་ལྷ་མོ་སོགས་འབུར་ཐོད་དུ་བཏོན་པ་དང་། ཚོན་རིས་སུ་ཕབ་སྟེ་ཁྲ་ཁྲ་ཤིག་ཤིག་མིག་ལ་འཚེར་བ་ཁོ་ན་བཟོས་པའི་སྲོལ་དེ་སོགས་མེད་པ་འདྲ་ལ། རྒྱ་ཕིབས་ཀྱི་ཁ་དོག་ལའང་གཏན་ཁེལ་འདུག་ཅིང་། དམིགས་བསལ་རེ་གཉིས་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེར་གཡུ་འགེབས་ཞེས་བརྗོད་དེ་སྔོ་ལྗང་གི་རིགས་ཁོ་ནར་སྣང་།\nརྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་དག་ལ་ཕྱིའི་རྣམ་པ་སྒྲིག་ལུགས་ཀྱི་ཆ་ནས་སྤྱི་འགྲོས་ཤིག་མཆིས་ཏེ། ར་སྐོར་གཅིག་ཏུ་དགོན་པ་ཡོངས་ཚུད་པར་བྱ་བ་འདུལ་བའི་དཔེ་རིས་སུ་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་བཞེངས་ལ། ཕྱིའི་སྒོ་ཆེན་ལའང་དབུས་སྒོ་གཅིག་དང་མཐའ་སྒོ་གཉིས་ཅན་ཞིག་བཞེངས་ཏེ། དམིགས་བསལ་གྱི་བྱེད་སྒོ་རེ་མེད་ཚེ་ནམ་རྒྱུན་མཐའ་སྒོ་གཉིས་པོ་ཕྱེ་བ་ལས་དབུས་སྒོ་ཕྱེ་བའི་སྲོལ་མེད། སྒོ་ཆེན་ནས་ཡར་འཛུལ་ན་ཐོག་མར་མཇལ་ཡོང་བ་དེ་རྒྱལ་ཁང(天王殿)ཡིན་ལ།དེའི་ནང་དུ་གཙོ་ལྷར་བྱམས་སྐུ(弥勒菩萨)ཞིག་བཞེངས།\nརྒྱ་ནག་གི་བྱམས་སྐུ་དེ་ལྟོ་བ་ལུག་པ། མགོ་རེག་པ། དཀྱིལ་ཀྲུང་ཕྱེད་པར་བཞུགས་པ། སྙན་ཤལ་དཔྱངས་པ། ཕྱག་གཡོན་པར་ཕྲེང་བ་འཛིན་ཅིང་གཡས་པས་མཉམ་བཞག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་ཚུལ་གྱིས་པུས་མགོར་ཕབ་པ།ཞལ་འཛུམ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བཞེངས་སྲོལ་ཡོད་པས། མཇལ་མ་ཐག་ཏུ་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན།བོད་པ་ལ་ལས་རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་དུ་འཁྲུལ་ལ།ཁ་ཅིག་ཛམ་བྷ་ལར་ནོར་ཏེ་གཡང་འབོད་དུའང“རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་བུ་ཡིས་གཡང”ཞེས་བཏོན་ཏེ་བྱམས་སྐུ་ཡིན་པར་ངོས་ཟིན་མཁན་ཉུང་ཉུང་ཡིན།འདི་ལའང་འགྲེང་བཞུགས་དང་བྱིས་པ་མང་པོས་བསྐོར་བ་སོགས་བཞེངས་སྟངས་ཅི་རིགས་ཤིག་མཆིས་ཀྱང་།ཕལ་ཆེ་བ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་བཞེངས་ལ་ལྷག་ཏུ་རྒྱལ་ཁང་ནང་གི་བྱམས་སྐུ་དེ་གོང་བཞིན་ནོ། །\nརྒྱལ་ཁང་གི་ཕར་ཚུར་གྱི་རྩིག་འགྲམ་དུ་རྒྱལ་ཆེན་སྡེ་བཞི་རང་རེའི་བཟོ་རྒྱུན་དང་གཅིག་འདྲར་སྣང་བ་དག་བཞེངས་ལ། ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་བ་ནི་རང་རེའི་འདུ་ཁང་གི་སྒོ་འཕྱོར་ནང་དུ་བཞེངས་པའི་རྒྱལ་ཆེན་གྱི་སྐུ་ནི་བྲིས་སྐུ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ནག་གིས་ནི་འབག་སྐུར་བཞེངས་པ་དེའོ། །བྱམས་སྐུའི་རྒྱབ་ཏུ་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལུང་གིས་ཟིན་པའི་ཆོས་སྐྱོང་ཞིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། ཝེའུ་ཐོ་ཕུ་སཱ(韦驮菩萨)ཞེས་འབོད་པའི་རྒྱ་ནག་རང་གི་དམག་ཁྲབ་སོགས་མནབས་པ་ཞིག་བཞེངས་སྲོལ་མཆིས། དེ་ནི་ཧྭ་ཤང་དག་གིས་ཧ་ཅང་གཙིགས་ཆེར་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་། མཆོད་འབུལ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོག་མར་འདི་ལ་མཆོད་འབུལ་བྱེད་སྲོལ་འདུག\nརྒྱལ་ཁང་དེའི་ལྟག་སྒོ་ནས་ཡར་འཛུལ་ན་འདུ་ཁང་ཆེན་མོའི་སྒོ་རྩར་སླེབས།འདུ་ཁང་ནང་དུ་ཕྱོགས་བཞིའི་སངས་རྒྱས་དག་འཇིམ་པ་དང་།ཡང་ན་ཤིང་གིས་བཟོས་ཏེ་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་མཚོན་དོན་དུ་དབུ་དང་བྲང་སོགས་ཞེང་ཆེ་བ་རེ་བཞེངས་པ་དང་། འཕགས་པའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་སོགས་གསོན་ཉམས་དང་ལྡན་པ་རེ་བཞེངས་སྲོལ་འདུག འདུ་ཁང་གི་ལྟག་རྒྱབ་ན“祖师殿”ཞེས་དགོན་པ་སོ་སོའི་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་དག་གི་སྐུ་འདྲ་བཞུགས་པའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་མཆིས་ལ། དེའི་ནང་དུ་བླ་བརྒྱུད་དག་འཇིམ་བཟོ་དང་ཤིང་བཟོ་ཞིག་བཞེངས་ཐུབ་ན་རབ་དང་། མ་ཐུབ་ནའང་ཤིང་བྱང་ཞིག་ཏུ་བླ་མ་དག་གི་མཚན་བྲིས་ཏེ་སྐབས་རེར་མཆོད་འབུལ་རེའང་བྱེད་སྲོལ་འདུག དགོན་པའི་གཡས་གཡོན་ཕར་ཚུར་དུ་ཅོང་ཁང་དང་། རྔ་ཁང་ཞེང་ཕྲ་ཞིང་བརྩེགས་མཐོ་བ་རེ་བཞེངས་ཏེ། ནངས་མོར་མལ་ནས་ལྡང་བ་དང་། ནུབ་མོར་མལ་དུ་འཇུག་པའི་ཚོད་དུ་གྲྭ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འདོན་དབྱངས་རྟ་དང་བཅས་ཏེ་རྡུང་བར་བྱེད། རང་རེའི་ཞོགས་དུང་དང་གཟིམ་དུང་གི་ཚབ་མིན་ནམ་སྙམ།\nམདོར་ན། སྒོ་ཆེན་སུམ་སྒོ་ཅན་དང་། རྒྱལ་ཁང་། འདུ་ཁང་། བླ་བརྒྱུད་ལྷ་ཁང་གསུམ་སོགས་གཅིག་གི་རྒྱབ་ཏུ་གཅིག་བཞེངས་ཏེ་ཕྲེང་བསྒྲིགས་པ་ལྟར། དཔེར་ན། པེ་ཅིང་གི་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེ་སོགས་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་བསྒྲིགས་པ་བཞིན་ནོ། །དགོན་པའི་གཡས་གཡོན་དུ་ཅོང་ཁང་དང་རྔ་ཁང་གཉིས་བཞེངས་པའི་སྲོལ་དེ་སོགས་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་སྤྱིའི་ཆགས་ལུགས་སུ་སྣང་། ད་དུང་མཁར་དབྱིབས་ཅན་གྱི་མཆོད་རྟེན་རེའང་དགོན་པ་རེར་ཕལ་ཆེར་མེད་ཚོད་མི་འདུག དེ་མིན་དགོན་པ་སོ་སོའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ལྷ་ཁང་རེ་བཞེངས་པ་མ་གཏོགས་དགོན་པའི་ཆགས་དབྱིབས་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་སུ་གྱུར། དེ་རིགས་ནི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་དགོན་པ་ཁོ་ནའི་ཆགས་ཚུལ་ཙམ་མ་ཡིན་ལ། རྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་འགྲོས་སུ་གྲགས།\nརྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་དག་ནི་རང་རེ་བོད་ཀྱི་དགོན་པ་ཚོ་ལྟར། ཕྱིའི་ར་སྐོར་མེད་ལ། གང་ན་སྟབས་བདེ་ན་དེ་རུ་ལྷ་ཁང་སོགས་བཞེངས་པ་ལས། གོ་རིམ་དང་འཆར་གཞི་སོགས་གང་ཅིའང་མེད་དེ་མཇལ་ན་སྟབས་མི་བདེ་བའི་ཉ་ཉོག་ཅིག་མ་ཡིན་ལ། ཐ་ན་ལྷ་ཁང་དག་གི་སྒོ་གདན་འགོམ་སྟངས་ཙམ་ལའང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་ལུགས་རེ་མཆིས། བློ་གཟུ་བོར་གནས་ཏེ་སྨྲ་ན། དགོན་པའི་ཆགས་སྟངས་དང་། གྲྭ་པའི་འཚོ་གནས་དང་། ལམ་ལུགས་སྒྲིག་སྲོལ་སོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་བོད་ཀྱི་དགོན་ཆེན་ཞིག་གིས་ཀྱང་རྒྱ་དགོན་ཆེས་ཆུང་བ་ཞིག་ལ་ཡང་དོ་བསྡོ་བར་མི་ནུས། ནང་གི་ཉམས་རྟོགས་སོགས་བཤད་པ་མིན། དེ་འདྲ་སྨྲ་ན་དོན་མེད་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་སྐྱེན་པའི་སྨྲ་ཁམས་ཅན་རྣམ་པས་བཀའ་བཀྱོན་གྱི་དྲག་ཆར་འབེབས་ཡོང་ངེས་ཀྱང་། གནས་ལུགས་ལ་བློ་མིག་ལྡོངས་པ་དག་ལ་བཤད་པ་མིན་གྱི། ཅུང་ཙམ་བློ་རྒྱ་སྐྱེད་ཐུབ་པ་དག་གིས་ཞིབ་ཀྱིས་གཞལ་ཏེ་འགྲིག་མིན་གྱི་འཁྲུན་ཐག་གཅོད་པའི་རེ་བ་ལྕིའོ། །\nསྤྱིར་ཡིན་ན། རྒྱ་ནག་གི་དགོན་པ་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་སྒྲིག་ཡིག་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་བསམ་གཏན་པ་ཆེན་པོ་པེའེ་ཀྲང་ཏ་ཏྲིས(百丈大智禅师)བཞག་པའི《དབེན་དགོན་གྱི་གཙང་ཁྲིམས་ཉི་ཤུ་པ》(《二十条丛林清规》)སོགས་ལ་ཞིབ་ཀྱིས་བརྟགས་ཏེ།བོད་དགོན་དང་རྒྱ་དགོན་གྱི་ཁྱད་པར་སོགས་ཅུང་ཙམ་གླེང་འདོད་ཡོད་མོད།རྒྱུ་ཆ་མ་འཛོམས་པ་དང་།དུས་ཚོད་ཀྱི་བྲེལ་བ་སོགས་ལ་བརྟེན་རེ་ཞིག་མཚམས་གཅད་པར་བྱ།གཞུག་ཕྱོགས་སྐབས་དང་ལྡན་ན་ཀློག་པ་པོར་སྤྱན་བསྟར་ཞུ་ཡོང་བའི་སྨོན་པ་ཆེ། འདིར་ཉུང་ཙམ་བྲིས་པ་ནི་རགས་རིམ་ནང་གི་རགས་རིམ་ཞིག་གོ །\nཆེས་ཡ་མཚར་བ་ཞིག་ལ།རྒྱ་ནག་ནི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ལྷག་ཏུ་དད་པ་ཡོད་མཁན་ཞིག་ཏུ་སྣང་ལ། འབྲུག རྨ་བྱ། སེངྒེ། གླང་ཆེན། སྟག་སོགས་ཆིབས་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དང་། གནམ་ལ་འཕུར་བ། ས་ལ་བཞུགས་པ། ཉལ་སྟབས་སུ་གནས་པ། གྱེན་དུ་འགྲེང་བ། འཕྲེད་དུ་འཁོར་བ་སོགས་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དང་། དཀར་སེར་དམར་ལྗང་སོགས་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ཕྱག་གཉིས་ཅན། བཞི་ཅན། བརྒྱ་ཅན། སྟོང་ཅན་སོགས་དང་། སྤྱན་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ་སྐུ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། བུམ་པ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། ཁ་ཊཱཾ་དང་། རལ་གྲི་སོགས་ཕྱག་མཚན་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། སང་རས། བེར། གོས་ཆེན་སོགས་ན་བཟའ་སྣ་ཚོགས་མནབས་པ་སོགས་སུ་བཞེངས་སྲོལ་འདུག་པས།རང་རེའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཕྱག་བཞི་པ་ཞི་བའི་མདངས་ཅན་ཞིག་བཞེངས་སྲོལ་དེ་ལྷ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང་འཁྲུལ་ཞེས་བརྗོད་མོད། ཞིབ་ཀྱིས་བལྟས་ན་ཕྱག་མཚན་སོགས་ཀྱི་ཆ་ཕྲ་མོ་རེ་ལ་ཁྱད་མཆིས་ཀྱང་། རྒྱ་ནག་གི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྐུ་འགའ་རེ་ནི་ཕྱག་ན་ཁ་ཊཱཾ་འཛིན་པ་སོགས་དངོས་གནས་ལྷ་ཆེན་དབང་ཕྱུག་གི་སྐུ་མཚན་ཉིད་པ་རེ་མིན་ནམ་སྙམ་པ་བྱུང་།\nལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ་ལྟར་ན་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་བསྡོམས་པའི་གནས་བརྒྱ་དང་བདུན་ཡོད་ཅེས་གསུངས་མོད།ཁོང་གི་གནས་བཤད་ལ་ཞིབ་ཀྱིས་བལྟས་ན།རི་བོ་ལྔའི་ཕྱི་སྐོར་དང་ནང་སྐོར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་གནས་ཡོད་ཚད་ལྷག་ལུས་མེད་པར་བརྩིས་ན་བརྒྱ་དང་བདུན་གྱིས་མི་ཚད་སྙམ། གང་ལྟར་གནས་ཅི་ཡོད་གཅིག་གྱུར་ཅིག་མི་འདུག གནས་བཤད་དག་གི་ནང་དུའང་སོ་སོས་གྲངས་རེ་བགྲང་འདུག་ལ། ལ་ལས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལས་མེད་ཅེས་བཤད་ཀྱི། ལ་ལས་བརྒྱ་དང་ཉེར་ལྔ་ཡོད་ཅེས་ཟེར། འགའ་རེས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ཏེ་གནས་བཤད་རེའང་བརྩམས་འདུག སྣེ་ཤན་པ་ཞིག་གིས་བཤད་ན་གནས་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཅིག་ཡོད་ཟེར། གནས་འདིའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་མཚུངས་ཤིག་བགྲང་གིན་འདུག བཤད་སྲོལ་ལ་རིག་གསར་མ་བྱུང་ཡར་སྔོན་དུ་གནས་ལྔ་བརྒྱ་ལ་ལོངས་ཙམ་ཞིག་ཡོད་རབས་འདུག གལ་ཏེ་བྲེལ་བ་མེད་པའི་མཇལ་སྐོར་བ་རེ་ཡོད་ན། དབྱར་ངོ་གཅིག་གི་དུས་ཚོད་དཔྱད་དེ། རེ་རེ་བཞིན་ཞིབ་མཇལ་ཞིག་བྱས་ཐུབ་ཚེ། ད་ལྟའི་གནས་ཅི་ཡོད་ཀྱི་གྲངས་དེ་ངོས་ཟིན་ངེས་ཀྱི། དེ་མིན་འདི་ཡོད་ཀྱི་ཁ་ཚོན་གཅོད་དཀའོ། །\nད་རེབ་རང་ཅག་དག་མཇལ་དུ་སོང་བའི་དུས་ནི་དགུན་ཁར་ཁེལ་ཞིང་།གནས་དེར་ཙག་ངར་ཆེ་བས་མཇལ་སྟབས་ཀྱང་བདེ་བོ་མེད་ལ། སྤྱིར་དུས་ཚོད་དང་ཆ་རྐྱེན་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་ཡུན་རིང་འདུག་པའི་འཆར་གཞི་མེད་པས། ཉིན་ཞག་བཞི་ཙམ་སྤྱད་དེ་མཇལ་མོད།གོང་དུ་བཤད་པའི་གནས་དེ་དག་ལས་མཇལ་མ་ཐུབ། ཉིན་མོར་མཇལ་ཞིང་། ནུབ་མོར་ཕ་མ་གཉིས་ལ་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་བཤད་ཉུང་ཙམ་པ་རེ་བྱས་པ་ཡིན་མོད། ཁོང་གཉིས་ཀས་དབྱར་ཁ་ཞིག་ཡིན་ན་ད་རུང་ཉིན་ཁ་ཤས་ལ་མཇལ་ན་ཅི་མ་རུང་ཞེས་ཟེར། གང་ལྟར་དེ་འདྲ་ཞིག་ལས་མཇལ་མ་ཐུབ་ཀྱང་། མཇལ་ཐུབ་པ་དག་ནི་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ཀྱི་མཆོག་རྣམས་ཡིན་པར་བཤད། དཔེར་ན། བྱང་ཆུབ་སྤོ་དང་། སྒྲ་གཅན་འཛིན་གྱི་ལྷ་ཁང་། མངོན་གསལ་གླིང་། ནོར་བུ་ཆེན་པོའི་མཆོད་རྟེན་གླིང་། མཚར་སྡུག་སྐུ་བརྙན་གླིང་སོགས་ཀྱི་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ནི་འཇམ་དབྱངས་རིགས་ལྔར་གྲགས་ལ། གནས་འདིའི་རྟེན་གྱི་མཆོག་ཡིན་པས་དེ་རྣམས་ནི་མཇལ་ཐུབ་པར་མ་ཟད། དུང་དཀར་ཏོག་སོགས་གནས་འགངས་ཆེན་འགའ་རེའང་མཇལ་ཐུབ་སོང་།\nསྤྱིར་དེ་གའི་གནས་ཐམས་ཅད་མཇལ་བའི་རེ་བ་ཆེ་ལ། ལྷག་ཏུ་ད་རུང་མཇལ་འདོད་ཆེ་བའི་གནས་རེ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། རིག་འཛིན་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ལོ་ངོ་དྲུག་ཙམ་གྱི་ཡུན་དུ་བཞུགས་སའི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་སྒྲུབ་ཕུག(观音洞)དང་། ལྕང་སྐྱ་ཚང་གི་གདུང་རྟེན་བཞུགས་སའི་རྒྱ་མཚོ་འདུལ་བའི་གླིང(镇海寺)དང་། སློབ་དཔོན་བི་མ་ལ་མི་ཊའི་སྒྲུབ་ཕུག་ཏུ་གྲགས་པའི་སྲེད་མེད་བུའི་ཕུག་པ(那罗延窟)དང་། སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་རྣམ་རྒྱལ་མའི་གཟུངས་གདན་དྲངས་པའི་གནས་རྡོ་རྗེའི་ཕུག(金刚窟)དང་། རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་དང་བྱང་སེམས་གཞོན་ནུ་ནོར་བཟང་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བགྲོ་གླེང་མཛད་པའི་གནས་ནོར་བཟང་སྒྲུབ་ཕུག(善财洞)དང་། ཏ་ལའི་ལོ་མར་བྲིས་པའི་མདོ་སྡེའི་རྒྱ་དཔེ་རྙིང་བ་བཞུགས་གནས་འཇམ་དཔལ་སྡེ་ཆེན་གླིང(大文殊寺)དང་། རང་ནི་རྒྱལ་རབས་གླེབས་བམ་ཁྲོད་ཀྱི་མི་སྣ་གྲགས་ཅན་དག་ལ་དགའ་བས་སུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་དམག་དཔོན་གྲགས་ཅན་དབྱང་ཡེ(杨业)ལ་བུ་སྟག་འདྲ་གཟིག་འདྲ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལས་བུ་ལྔ་པ་དབྱང་ཝོས་ལང(杨五郎)དགྲ་བོའི་མཚོན་ཁ་ལས་ཐར་ཏེ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བའི་གནས་ཀླུའི་ཆུ་ཀླུང་དགོན(龙泉寺)ལ་ཡང་མཇལ་འདོད་ཆེ་བ་དང་། ས་པཎ་དང་མན་ལུང་གུ་རུ་གཉིས་ཀྱིས་ནུབ་རིའི་ངོས་ཤིག་ན་བློན་པོ་མགར་གྱིས་བཙུགས་པའི་རྡོ་རིང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་རབས་གསུངས་པ་དེ་སོགས་དང་། རི་བོ་ལྔའི་རྩེ་སོགས་སུ་འགྲོ་འདོད་མཆིས་ཀྱང་། དུས་ཚིགས་ཀྱིས་སྟབས་མ་ཁེལ་བ་སོགས་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ད་ཐེངས་དེ་ཙམ་ལས་མཇལ་མ་ནུས་མོད། ཐུའུ་བཀན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་གནས་དབེན་པའི་དགའ་ཚལ་འདི་ལྟ་བུར་མི་ཚེ་བློ་ཡིས་བཏང་སྟེ་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ནར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞོལ་བར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ལྟ་བུའི་བློ་སྟོབས་མེད་ཀྱང་རུང་། གནས་ཐམས་ཅད་མཇལ་བའི་སྐལ་ལྡན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་འདོད་ཤིན་ཏུ་ཚ་བས། དེ་ལྟར་འགྱུར་བར་སྨོན་ལམ་ལན་བརྒྱར་བཏབ་པ་ལགས་སོ། །\nད་ནི་ཟིན་བྲིས་འདིའི་མཇུག་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིག་ཤེས་ན་ཟིན་བྲིས་འདི་ཉིད་བྱ་རོག་སོར་རྟོག་གི་བསྟན་བཅོས་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཀྱང་ཡོད་ངེས། གང་ལྟར། ཧོར་བྲག་མགོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྙིང་མའི་མཁན་པོ་ཞིག་གིས་བྲིས་པའི་གནས་བཤད་དང་། ཙོང་ཁའི་བ་ཡན་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་ལུགས་པའི་གྲྭ་བ་ཞིག་གིས་བྲིས་པའི་གནས་བཤད་དག་དང་མི་འདྲ་བར། ཕྱོགས་སུ་འཐེན་པའི་ཀུན་སློང་རྩིང་པོ་སྤུ་རྩེ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བསླད་མེད་པ་མཆོག་གསུམ་བདེན་པའི་རྒྱལ་པོ་དཔང་དུ་བཞག་ཆོག ཕྱོགས་རིས་ཀྱི་དགོས་པའང་མི་འདུག་སྟེ། གུས་པ་རང་ནི་ཇོ་ནང་པའི་བསྟན་ཞབས་སུ་ལས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་བླངས་པའི་མིའུ་ཐུང་ཞིག་ཏུ་ལགས་ན། ཇོ་ནང་པ་ལ་གནས་འདི་ཕྱོགས་སུ་འཐེན་འོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་མ་མྱོང་བས། བརྒྱ་ལ་ཁོ་ཚོ་ནང་བཞིན་རིས་གཅོད་ཀྱི་བསམ་བློ་ཞིག་ཡོད་པའི་དབང་དུ་ནའང་། རྒྱབ་དཔུང་གང་ཅིའང་མེད་པས་སྟོང་བསམ་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཁོ་ནའོ། །མི་ལ་ལས་ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་གྱི་སྐུ་གདུང་ཞིག་ཀྱང་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གནས་ག་ཤེད་ཅིག་ཏུ་ཡོད་ཅེས་ཟེར་ཏེ་ཁུངས་མེད་ཀྱི་གཏམ་འཆལ་རེ་སྒྲོག་གིན་འདུག་མོད། མ་མཐོང་ཕྱིར་ན་མེད་པ་མིན་པས། ཅིག་ཤེས་ན་ཡོད་སྲིད་ཀྱང་། ཕྲན་ནི་བློ་རྒྱ་དོག་པས་ཁུངས་གང་ཡང་རྙེད་པར་མ་གྱུར་ཅིང་། ཁུངས་མེད་ཀྱི་རྫུན་ཚིག་སྒྲོག་པའི་སྤོབས་པ་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །\nགཞན་ཡང་།སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་དང་། རྗེ་བཙུན་ཙོང་ཁ་པ་སོགས་ཀྱང་སྤྲུལ་བསྒྱུར་གྱི་གར་ལ་རོལ་ཏེ་གནས་འདིར་བྱོན་པའི་བཤད་རྒྱུན་རེ་མཆིས་མོད། “བདེན་རྫུན་ཇི་ལྟ་བུས་ཀྱང་རུང་གིངོ་མཚར་ཧ་ཅང་ཐལ་ཆེ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་རྣམས་ལོ་རྒྱུས་དཀྱུས་མ་དང་མ་བསྲེས་པར་ཟུར་དུ་བཤད་ན། དད་པ་མི་ཉམས་པ་དང་། རྒྱལ་རབས་མི་འཇིག་པ་དང་། བླུན་པོ་སྨྲ་ཁམས་ཅན་རྣམས་ལང་ལ་མི་འཆོར་བ་སོགས་ཀྱི་དགོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཆིས”ཞེས《དེབ་དཀར》མཁན་པོས་གསུངས་པར་བརྟེན། ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར་འཆར་ཐུབ་པ་ཤ་སྟག་ལས། ཐུན་མིན་གྱི་མཛད་པ་རླབས་ཆེ་བ་དག་རེ་ཞིག་ལོགས་སུ་དོར་བ་ཡིན།\nམདོར་ན། གནས་འདིར་འཇམ་དཔལ་དཔའ་བོའི་ཞལ་གཟིགས་རབས་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་མཚར་ལ་རིང་བ་གནའ་དུས་ནས་བཤད་དུ་ཡོད་ལ། དེང་སང་ཡང་སྤོབས་པའི་མཆོག་མངའ་བའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་སེར་མོ་བ་རེ་གཉིས་དང་། གཏེར་སྟོན་དང་ཌཱ་ཀིའི་གྲུབ་པ་བརྙེས་པར་རློམ་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཀྱང་ཞལ་དངོས་སུ་མཇལ་རབས་ཀྱི་བཤད་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་འདུག་མོད། ཕྲན་གྱི་ལས་མ་དག་པའི་སྣང་བ་ཐལ་འཚུབ་བཞིན་འཕྱུར་བ་ཡིན་ཤས་ཆེ་སྟེ། རྒྱ་གར་རིག་བྱེད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་དང་འདྲ་བ་དག་ནི་ཉི་མ་འགྲོ་ཐབས་ཀྱི་རིགས་པར་བརྩི་བ་ལས། ཐང་མ་སྐམ་ཐབས་ཀྱི་ཚད་མའི་རིགས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་བློ་རྟོན་ཐུབ་མཁན་ཞིག་ནི་གུས་པ་མ་ཡིན་པས། འདི་ནའང་སྤྲོས་པའི་ངལ་བ་ཐོད་དུ་མ་བླངས། གཏམ་རྒྱུད་ལ་ཐུགས་དགྱེས་པ་དག་གིས་གཞན་ནས་གཟིགས་ན་རྒྱས་མ་ཆེ་ན་བསྡུས་མི་ཆེ་བ་ཞིག་བཞུགས་པས། ཁྱེད་ཀྱི་མགུ་ཁ་གཏིང་ནས་གང་སྟེ་ཁ་རུ་འཕྱུར་བ་ཞིག་ཡོང་བ་ཁོ་ཐག་ཆོད། དེ་ཡིས་ན་འདིར་ཟློས་བརྗོད་ཀྱི་བྲོ་གར་འཁྲབ་པ་དོར་ཞིང་། སྔོན་ཆད་ཡོད་པ་ཞིག་མེ་ལོང་ནང་དུ་མངོན་པ་བཞིན་བྱེད་བློའང་མ་མཆིས་པས། འདིར་དཔེ་ཐོག་བྲོ་རྡུང་ཞིག་ཏུ་མི་འགྱུར་བར་རང་ཤུགས་ཅི་ཡོད་བཏོན་ཏེ་བྲིས་པ་ཡིན་མོད། བྲིས་ཚར་དུས་ཕྱི་མིག་ཅིག་འཕངས་ཏེ་བསྐྱར་ཀློག་ཅིག་བྱས་པ་ན། དཔེ་ཐོག་བྲོ་རྡུང་དངོས་གནས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་མི་འདུག་གམ་སྙམ་པའི་དོགས་པ་རང་ལའང་སྐྱེས། གལ་ཏེ། དུས་ཚོད་ཆུད་གཟོན་པའི་བསྐྱར་ཟློས་ཀྱི་སྙིགས་རོས་ཁེངས་པའི་ཡིག་ཉོབ་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ན། ཕྲན་གྱི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་མ་ལྕོགས་པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་། “ཤེས་པས་མཁས་པར་འགྲོ་བ་དང་། མ་ཤེས་པས་བླུན་པོར་འགྲོ་བ་ཞིག་ནི་མ་ཡིན”ཞེས་གསུངས་པ་ཇི་བཞིན། རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་དུ་བྲིས་ཏེ་གྲུབ་པས། མ་ཤེས་པར་ངོ་ནོངས་པ་དང་། མ་ལྕོགས་པར་འགྱོད་པ་སྐྱེ་བའི་བསམ་ཚུལ་ནི་ཏིལ་གྱི་ཕུབ་མ་ཙམ་ཡང་མ་བྱུང་ལ། འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །\n“ལར་ངེད་ཀྱིས་བཤད་པ་འདི་ཕལ་ཆེར་བོད་ཀྱི་བློ་ངོ་ན་རྒྱ་ཆུང་དྲགས་པ་དང་ངོ་མཚར་ཉུང་དྲགས་པ་རྐྱང་དུ་སོང་བ་བདེན་མོད། ཁྱེད་རྣམས་གནས་མཇལ་བྱེད་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་དཔྱོད་པ་སོགས་གང་གི་སྐབས་སུ་ཡང་ངེད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་འདི་དག་ལ་ཆ་རེ་ཞོག་དང་། ཅུང་ཟད་མི་ནོར་བ་ཡོང”ཞེས་དྲན་དབང་དགེ་ཆོས་མཆོག་གི་གསུང་དུམ་འདིས་གཞུང་བསྡུས་ཏེ་རེ་ཞིག་གནས་བཤད་དམ་ཡུལ་སྐོར་ཟིན་བྲིས་འདིའི་མཇུག་རྫོགས་པར་གྱུར་ཅིག\n2 སྤྱན་གསལ་པོ། དྭངས་བསིལ་རི་བོ་རྩེ་ལྔའི་གཞོན་ནུ་ཟུར་ཕུད་ལྔ་པར་མཇལ་བ།__འོད་འཛིན།


The Naughty Spirit | Abiding Heart\nThe Naughty Spirit that Wanted to be Green Tara\nA contemplative story about friendship, managing feelings of jealousy and practicing acceptance and compassion\nThe following contemplative story aims to provide support for children who experience jealousy and struggle to manage it. The story is told to the whole class asaway to awaken self-reflection, take responsibility for one’s actions, and have the courage to accept what we can't have.\nAt the Abiding Heart Education™ primary teacher training course, we demonstrate to our trainees how to create and useacontemplative story and useatransformative experiential and integrated approach to learning. to: engage in contemplation, meditation, teach literacy (reading, writing, handwriting, spelling, and grammar), arts, and additional languages. The story can be told in the main lesson to the whole class but with specific pupils in mind (without mentioning any names, of course). The content of the story is then used, in an integrated learning style, to teach literacy, arts, social skills, emotional literacy, cultural studies, additional languages, and meditation. Immersing the children in storytelling, painting, drawing, and the stillness of meditation can be healing, enriching, andajoyful way for children to learn and grow. Such learnings are imbued in the Buddhist view and take into consideration the pupils’ cultural context (in this instance, the story is geared towards High Himalayan Buddhist culture). This story can be used asatherapeutic tool when social dynamics amongst pupils arise that the story can address. This contemplative story can also be told during compassionate weeks to nurture in children acceptance and compassion. May this story bring healing to all.\nWritten by Meyrav Mor\nEnglish Narration by Fionnuala Ni Eigeartaigh:\nOnce uponatime, not that long ago, inabeautiful valley surrounded by white peaked mountains, livedaboy called Lundup. Lundup was happy, friendly and caring. His best friend was his neighbour Dolma. Together they played in the garden and went on adventures up the mountains. One day, when the heavy monsoon rain was pouring down, they ran searching for shelter and Lundup foundawonderful cave. They sat at the entrance to the cave watching the rain.\nNow, what Lundup and Dolma didn’t know was that in that cave livedanaughty spirit, and it saw that Lundup and Dolma were best friends. It didn’t like this because it was jealous and wanted all the love and care they had for each other. So the naughty spirit hid in the corner, simmering with anger and jealousy, listening to Dolma and Lundup’s conversation. Lundup was telling Dolma how his father was teaching him to meditate and call Green Tara to visit him whenever he felt scared. Dolma listened carefully and then exclaimed, “I would like to invite Tara so she can protect me and care for me, and I can give her my offerings of light and life and respect.” So Lundup said, “I will teach you how to call Tara.” “Hmmm,” thought the naughty spirit, “I can pretend to be Green Tara.” And so it waited in the darkness watching Lundup as he taught Dolma how to call Tara to come and shine her beautiful green light. The naughty spirit waited until Tara came to visit and immediately hid behind her. It watched all of Tara’s movements carefully, what she wore, and how she sent her beautiful green light that brought peace and harmony and love to everyone’s heart.\nThe rain stopped and the two friends ran out playing in the barley fields and then went back to their home.\nA few days passed and Lundup and Dolma went out again on an adventure. “Let’s go to our secret cave,” said Lundup. “I love caves,” said Dolma, “they are so very peaceful.” So the two children climbed up the hill to where the cave was. They sat happily and quietly inside listening to the wind. The naughty spirit saw that the children were back. They were in such harmony that it felt angry and jealous again. “Let’s call Tara,” suggested Dolma. “All right”, said Lundup and he started guiding Dolma in meditation. “This is my opportunity,” thought the naughty spirit and it decided to pretend to be Green Tara. It dressed itself as Tara and presented itself as her. The children believed it was Tara and were happy. “Please shine your green light on us,” asked Dolma. So the naughty spirit pretended to shine green light but instead it was taking the love and light from Dolma and Lundup.\nOn the way back home Dolma started to complain to Lundup that he was walking too fast and was not sharing the snack with her. Lundup turned to Dolma and started shouting that he was hungry and that he didn't have enough to share. Lundup then greedily ate the lovely piece of cake he had brought for them both to eat. Dolma started to cry and told Lundup that she didn’t want to be his friend anymore.\nDolma ran back home crying and she went to where her grandmother was sitting in meditation. She buried her face in her grandmother’s lap sobbing. Grandmother caressed Dolma’s back quietly praying to Tara to bring peace into Dolma’s heart. Grandmother then heard from White Tara what the naughty spirit had done.\nGrandmother helped Dolma wipe her tears and asked someone to call Lundup over. Grandmother sat both children together and told them what the naughty spirit had done. She said, “since you invited the naughty spirit by mistake, and not Green Tara, you are the only ones who can tell the naughty spirit to go away and not to bother you again." And so, the children cried out very loudly:\n“I know that you are pretending to be Green Tara and hiding behind her. I command you to leave me”.\n“Say it again and again”, said grandmother, “just in case!”\n“I command you to leave me!”\nThe children said the magic words three times and each time they repeated them, their voices grew stronger and clearer and their hearts became fuller and fuller with love and light. They looked at each other and laughed gaily. They then ran outside to play together, happy as can be.\nThe naughty spirit realised that this was not the way to try and be friends with Lundup and Dolma and it felt remorse. Grandmother looked at the naughty spirit and said:\n“May you be happy, may you be free. Please go back to your home. Play with the spirits of light and love will fill your heart. Then you will have many, many lovely spirit friends."\nTranslated by Lopon Dhondup Kelsang\nགནའ་སྔ་མོ་སྔ་མོ་ཞིག་ལ། གངས་རི་དཀར་པོ་མང་པོས་མཐའ་ནས་བསྐོར་བའི་ཡུལ་ལུང་སྐྱིད་པོ་ཞིག་ཡོད། ཡུལ་དེ་ལ་ལྷུན་འགྲུབ་ཟེར་བའི་བུ་ཆུང་ཞིག་ཡོད་ཅིང་། བུ་ཆུང་དེ་སྤྲོ་སྣང་དོད་པོ། གཤིས་རྒྱུད་བཟང་པོ། བྱམས་སེམས་ཅན་ཞིག་ཡིན། ལྷན་འགྲུབ་ལ་གྲོགས་མོ་སྒྲོལ་མ་ཟེར་བའི་བུ་མོ་ཆུང་ཆུང་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། སྒྲོལ་མ་དང་ལྷུན་འགྲུབ་གཉིས་ཁྱིམ་མཚེས་ཡིན་ཞིང་། ཁོ་གཉིས་ཧ་ཅང་མཐུན་པོ་ཡོད། ཁོ་གཉིས་གང་དུ་སོང་ཡང་མཉམ་དུ་འགྲོ་བ་དང་། རྩེད་མོ་ག་རེ་བརྩིས་ན་ཡང་མཉམ་དུ་རྩེ་གི་ཡོད། མཚམས་རེར་ཁོ་གཉིས་ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་རི་རྩེའི་ཕུག་པ་དག་གི་ནང་དུ་སོང་ནས་སྒོམ་རྒྱག་ཁུལ་བྱས་ནས་སྡོད་ཀྱི་ཡོད། ཉིན་ཞིག་ལྷུན་འགྲུབ་དང་སྒྲོལ་མ་གཉིས་རི་མགོར་འཁྱམ་ནས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་སྐབས། གློ་བུར་དུ་ཆར་པ་ཧ་ཅང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཞིག་བབས། ཁོ་གཉིས་བརྒྱུགས་སོང་ནས་རི་མགོའི་ཕུག་པ་ཞིག་གི་ནང་འཛུལ་བ་དང་། ཕུག་པའི་སྒོ་ནས་ཕྱི་ལོགས་ཆར་བ་འབབ་སར་ལྟད་མོ་བལྟས་ནས་བསྡད།\nཡིན་ཡང་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་མ་ཤེས་པ་ཞིག་ལ། ཕུག་པ་དེའི་ནང་ཐེའུ་རང་ཞིག་གནས་ཡོད། ཐེའུ་རང་གིས་ཕག་ནས་ཁོང་གཉིས་ལ་བལྟས་ནས་བསྡད་དུས། ལྷན་འགྲུབ་དང་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཕན་ཚུན་མཐུན་པོ་ཡོད་པ་དང་། གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་བརྩེ་སེམས་ཟབ་མོ་ཡོད་པ་ཤེས། ཐེའུ་རང་ཧ་ཅང་ཕྲག་དོག་ཆེན་པོ་ལངས་ནས། ཁོང་གཉིས་བར་གྱི་བརྩེ་སེམས་དང་མཐུན་ལམ་ཚང་མ་མེད་པ་བཟོ་འདོད་སྐྱེས། ཐེའུ་རང་གིས་ཕག་ནས་ཁོ་གཉིས་སྐད་ཆ་ལ་ཉན་ནས་བསྡད་པ་ན། ལྷུན་འགྲུབ་ཀྱིས་སྒྲོལ་མ་ལ། ང་ཚོ་གཅིག་པུ་ཡིན་དུས་ཞེད་ཡོང་ན། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་སྒོམ་ནས་སྒྲོལ་མའི་གཟུངས་སྔགས་བསྐྱོར་ན། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་ཡོང་ནས་ང་ཚོ་ལ་མགོ་སྐྱབས་བྱེད་ཀྱི་རེད་ཟེར། ང་ཚོའི་ཕ་ལགས་ཀྱིས་ང་ལ་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་སྒོམ་བཟླས་བྱེད་སྟངས་བསླབས་སོང་ཞེས་བཤད། བུ་མོ་སྒྲོལ་མས་ལྷུན་འགྲུབ་ལ། ང་ལ་སློབས་རོགས། ངས་ཀྱང་ང་རང་ཞེད་ཡོང་དུས་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་ལ་གསོལ་བ་དང་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས། ང་ལ་སྐྱོབས་རོགས་ཞུ་དགོས་འདུག་ལབ། ལྷུན་འགྲུས་ཀྱིས་སྒྲོལ་མ་ལ། ངས་རང་ལ་སློབ་ཆོག་ཟེར་བཞིན་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་སྒོམ་སྟངས་དང་། སྒྲོལ་མའི་གཟུངས་སྔགས་སྐྱོར་སྟངས་རྣམས་སློབ་བཞིན་ཡོད།\nཐེའུ་རང་གིས་ཁོ་གཉིས་ལ་ཉན་ཞོར་བློ་ངན་ཞིག་དྲན། ཕྱི་ལ་ཆར་བ་བབས་ནས་སྤྲིན་ནག་འཁྲིག་ཅིང་ས་རུབ་པ་ལྟར་ནག་ཁུང་ཆགས་ཀྱང་། ལྷུན་འགྲུབ་ཀྱིས་མུ་མཐུད་དེ་སྒྲོལ་མ་ལ་་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་སྒོམ་བཟླས་བྱེད་སྟངས་སྐོར་བཤད། རྗེ་བཙིན་སྒྲོལ་མ་རང་གི་མདུན་ཐད་ལ་སྒོམ་དགོས། སྒྲོལ་མ་ནི་སྐུ་མདོག་ལྗངས་ལ་འོད་དང་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བ། དབུ་ལ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་སྙིང་རྗེ་མོ་ཡོད་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་ལ་གདུ་བུ་ཡག་པོ་ཡོད་པ། མགུལ་ལ་མགུལ་རྒྱན་མུ་ཏིག་འདྲ་མིན་གྱི་འཕྲེང་བ་མནབ་པའི་ལྷ་མོ་མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལྟར་སྒྲོལ་མ་སྒོམ་བཞིན་གཟུངས་སྔགས་བཟླས་ནས་བསྡད་ན། སྒྲོལ་མ་དངོས་སུ་ངེད་གཉིས་མདུན་ལ་བྱོན་ནས། ལྗངས་མདོག་གི་འོད་ཟེར་འཕྲོས་ནས་སེམས་ལ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཡི་ཁེངས་ནས། དངངས་སྐྲག་དང་ཞེད་སྣང་མེད་པའི་བྱིན་རླབས་རྩོལ་གྱི་རེད་ཅེས་བཤད། ཐེའུ་རང་རྒྱབ་ལ་ཡིབ་ནས་བསྡད་ཡོད་ཅིང་། ཁོས་བསམ་པར་ད་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་ལ་བརྫུས་ནས་ཁོང་གཉིས་ལ་བར་ཆད་རྩོམ་དགོས་སྙམ། ཅུང་ཙམ་རྗེས་ནས་ཆར་བ་ཆད་པ་དང་། ཁོ་གཉིས་ཀ་ཕུག་པ་ལས་ཐོན་ཏེ་ཞིང་བར་དག་ལ་རྩེ་གི་རྩེ་གི་ཁྱིམ་ལ་ལོག\nཉིན་ཤས་རྗེས་ནས་ཡང་། ལྷུན་འགྲུབ་དང་སྒྲོལ་མ་གཉིས་རི་སྒང་ལ་འཁྱམ་ཀ་ཡོང་། ལྷན་འགྲུབ་ཀྱིས་སྒྲོལ་མ་ལ། ཁྱོད་ངའི་གསང་བའི་ས་ཕུག་ནང་ཁྲིད་ཡོང་ལབ། སྒྲོལ་མས་ང་ཕུག་པ་དེ་ལ་ཧ་ཅང་དགའ་ལབ་པ་དང་། གཉིས་ཀ་སྤྲོ་སྣང་ཁོལ་བཞིན་རི་སྒང་བརྒྱུད་ནས་སྔར་གྱི་ཕུག་པའི་ནང་དུ་འབྱོར། གཉིས་ཀས་སྤྲོ་སྣང་ཆེན་པོས་ཕུག་པ་ལས་ཕྱིའི་རླུང་བུད་ཀྱི་སྒྲ་ལ་ཉན་བཞིན་བསྡད། ཐེའུ་རང་དེས་བུ་བུ་མོ་གཉིས་སླར་ཡང་ཕུག་པར་སླེབས་ནས་འཆམ་པོར་བསྡད་ཡོད་པར་ཤེས་པས། ཁོང་ཁྲོ་དང་ཕྲག་དོག་ཆེན་པོ་ལངས། སྒྲོལ་མས་ལྷུན་འགྲུབ་ལ། ངེད་གཉིས་ཡང་བསྐྱར་རྗེས་བཙུན་སྒྲོལ་མ་སྒོམ་བཟླས་གཅིག་བྱེད་ཨེ་རེད་ལབ། ལྷུན་འགྲུབ་ཀྱི་རེད་ལབ་ནས་གཉིས་ཀས་སྒོམ་རྒྱག་འགོ་བརྩམས་པ་ན། ཐེའུ་རང་གི་ད་གོ་སྐབས་ཡག་པོ་ཞིག་བྱུང་སོང་སྙམ་ནས། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་ཆས་དང་རྒྱན་ཆ། མདོག་དང་ཚང་མ་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་བརྫུས་ནས། བུ་བུ་མོ་གཉིས་ཀྱི་མདུན་ལ་སྒྲོམ་མ་བཞིན་དུ་ཤར་ནས། འོད་ཟེར་ལྗང་གུ་འཕྲོ་ནས་བྱིན་རླབས་རྩོལ་ཁུལ་བྱས། ཕྲུ་གུ་གཉིས་ཀྱིས་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་དངོས་སུ་ཁོང་གཉིས་མདུན་ལ་བྱོན་སོང་བསམ་ནས། དད་སེམས་ཆེན་པོས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གསོལ་བ་སྨོན་ལམ་བཏབ་དུས། ཐེའུ་རང་དགའ་ཐག་ཆོད་བཞིན། ཁོང་གཉིས་ལ་འོད་ཟེར་སྤྲོ་ཁུལ་གྱིས་ལྷུན་འགྲུབ་དང་སྒྲོལ་མའི་བར་གྱི། བརྩེ་བ་དང་བྱམས་སྐྱོང་། འཆམ་མཐུན་ཚང་མ་ཐེའུ་རང་གིས་ཁུར་ནས་མེད་པ་བྱས།\nདེ་ནས་ཕྲུ་གུ་གཉིས་ཕུག་པ་ལས་ཐོན་ཏེ་ཁྱིམ་ལ་ལོག་པའི་ལམ་བར་དུ། སྒྲོལ་མས་ལྷུན་འགྲུབ་ལ་ཁྱོད་འགྲོ་མགྱོགས་དྲག་འདུག་ལབ་ནས་རྙོག་གྲ་བཤད། ད་དུང་སྒྲོལ་མས་ལྷུན་འགྲུབ་ལ། དེ་རིང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁུར་ཡོད་པའི་བྱི་རིལ་ཡང་ང་ལ་བགོག་མ་བྱུང་ལབ། ལྷུན་འགྲུབ་ཡང་སྒྲོལ་མའི་ཐོག་ངར་བཞིན། ང་གྲོད་ཁོག་ལྟོག་གི་འདུག ཁྱོད་ལ་བགོ་བྱ་རྒྱག་སྣ་མི་འདུག་ཟེར་བཞིན། ལྟོག་རྔམ་ཆེན་པོས་བྱི་རིལ་དང་ཁབ་ཟས་ཡོད་ཚད་ཁོ་རང་གཅིག་པུས་བཟས། སྒྲོལ་མས་ཁོང་ཁྲོ་ཆེན་པོས་དེ་རིང་ནས་བཟུང་ང་ཁྱོད་དང་གྲོགས་པོ་བཟོ་གི་མིན་ལབ་པ་དང་། མོ་ངུ་བཞིན་སྒོམ་ལ་གཞོལ་ནས་ཡོད་པའི་རྨོ་ལགས་འགྲམ་ལ་བརྒྱུགས་ནས་སོང་། སྒྲོལ་མས་རྨོ་ལགས་ཀྱི་པང་ལ་མགོ་བཞག་ནས་ངུས་ནས་བསྡད། རྨོ་རྨོ་ལགས་ཀྱིས་སྒྲོལ་མའི་མགོ་ལ་བྱིལ་བྱིལ་བྱེད་བཞིན། ངག་ནས་རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མའི་གཟུངས་སྔགས་བསྒྲངས་ནས་བཞུགས། རྗེས་བཙུན་སྒྲོལ་མས་རྨོ་རྨོ་ལགས་ལ་བུ་བུ་མོ་གཉིས་ལ་ཐེའུ་རང་གིས་གནོད་པ་བྱས་ཚུལ་གསུངས། དེ་ནས་རྨོ་ལགས་ཀྱིས་སྒྲོལ་མའི་མིག་ཆུ་དེ་ཕར་ཕྱིས་ནས། གཅིག་ལ་ལྷུན་འགྲུབ་བོས་ཤོག་ལབ།\nལྷུན་འགྲུབ་སླེབས་རྗེས། རྨོ་ལགས་ཀྱིས་ལྷུན་འགྲུབ་དང་སྒྲོལ་མ་གཉིས་མཉམ་དུ་ས་ལ་བསྡད་བཅུག་ནས། དེ་རིང་ཁྱེད་གཉིས་བར་ལ་རྒྱབ་འདྲེ་ཤོར་རྐྱེན་ནི་ཐེའུ་རང་གིས་གནོད་པ་བྱས་འདུག ཐེའུ་རང་གི་གནོད་པ་བཟློག་པ་ལ་གཟུངས་སྔགས་ཞིག་སློབ་ཆོག ཁྱེད་གཉིས་རྗེས་མ་ག་དུས་རྩོད་ཤོར་གྲབས་བྱས་ན། གཟུངས་སྔགས་དེ་ཡག་པོ་སྒྲོངས་ལབ། དེ་ནས་སྒྲོལ་མ་དང་ལྷུན་འགྲུབ་གཉིས་ཀྱིས། སུ་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་ན་ཡང་། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་མཁྱེན། ཐེའུ་རང་ཕྱིར་ཟློགས། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་མཁྱེན། ཐེའུ་རང་ཕྱིར་ཟློགས། རྗེ་བཙུན་སྒྲོལ་མ་མཁྱེན། ཐེའུ་རང་ཕྱིར་ཟློགས། ཞེས་པའི་གཟུངས་སྔགས་དེ་ཚར་གསུམ་སྐྱོར་གྱི་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་སླར་ཡང་ཁོང་གཉིས་བར་གྱི་བརྩེ་བ་ཇེ་ཆེ་དང་། བྱམས་སྐྱོང་དང་སེམས་ཁུར་ཇེ་བཟང་ལ་སོང་། དེ་ནས་ཁོང་གཉིས་སྔར་བཞིན་ཕན་ཚུལ་སེམས་ཁུར་དང་བརྩེ་འདང་ཟབ་མོའི་ངང་རྩེད་མོ་བརྩིས་ནས་བསྡད་ཡོད།\nརྨོ་རྨོ་ལགས་ཀྱིས་ཐེའུ་རང་གིས་ཁོང་གཉིས་གནོད་པ་ལས་བཏང་བ་ཤེས་རྗེས། ཐེའུ་རངཁྱོད། བདེ་བ་དང་བདེ་བའི་རྒྱུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག ཐེའུ་རང་ཁྱོད་། སྡུག་བསྔལ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་གྱུར་ཅིག ཐེའུ་རང་ཁྱོད། སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་བདེ་བ་དམ་པ་དང་མི་འབྲལ་བར་གྱུར་ཅིག ཐེའུ་རང་ཁྱོད། ཉེ་རིང་ཆགས་སྡང་ཉེ་དང་བྲལ་ཏེ་བློ་བཏང་སྙོམ་ཆེན་པོ་ངང་ལ། སེམས་རབ་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ།\nTranslated by Pragalbha Basnet\nहरित तारा बन्न चाहने शैतानआत्मा\nरचियता मेरभ मोर\nएकादेशमा ,धेरै पहिले पनि हैन , सेतो हिमालहरुले घेरिएको सुन्दर उपत्यकामा, लुन्डुप भन्ने केटा बस्थ्यो। लुन्डुपको स्वभाव सधै खुसी रहने ,मैत्रीपुर्ण र मायालु थियो। उसको सबैभन्दा मिल्ने साथी उसको छिमेकी डोल्मा थिइन। तिनीहरू सँगसँगै बगैंचामा खेल्ने र पहाडको माथि साहसिक यात्रामा जान्थे ,जहाँ उनीहरूले एउटा विशेष गुफा फेला पारे। एक दिन जब ठूलो वर्षा-ऋतुको झरी पर्यो , तिनीहरू आश्रय खोज्दै थिए त्यहि समयमा लुन्डुपले यो अद्भुत गुफा भेट्टाएका थिए । तिनीहरू पानीको दृश्य हेर्दै गुफाको प्रवेशद्वारमा बसे।\nलुन्डुप र डोल्मा त्यस गुफामा शैतानआत्मा छ भन्ने कुरा बाट अनभिज्ञ थिए र त्यस आत्मा लाइ लुन्डुप र डोल्मा सबैभन्दा मिल्ने साथी भएको कुरा चित्त बुझेन! उ ईर्ष्यालु थियो र उनीहरु बीच रहेको सम्पूर्ण माया र प्रेम आफु चाहन्थ्यो । शैतानआत्मा क्रोध र ईर्ष्याको साथ कुनामा लुकेर डोल्मा र लुन्डुप को कुराकानी सुन्नुथाल्यो। कसरि डर र त्रासले आफुलाई सताएको बेला हरित तारालाई ध्यान गरेर बोलाउने भनेर लुन्डुपले आफ्नो बुवा संग पाएको ज्ञान डोल्मा संग साट्दै थिए। डोल्माले ध्यान दिएर सुनिन र भनिन, "म तारालाई आमन्त्रित गर्न चाहान्छु ताकि वहाँ ले मेरो सुरक्षा र हेरचाह गरुन र मैले पनि वहाँलाई मेरो जीवनको प्रकाश र सम्मान दिन सकौं।" त्यसोभए लुन्डुपले भने, "म तिमीलाई तारालाई कसरी बोलाउने भनेर सिकाउनेछु।"\n"ये यस्तोपो रैछ कुरो," शैतानआत्मा ले सोच्यो, "म हरित ताराको ढोंग (नक्कल) गर्न सक्छु भनि उसले सोच्यो।" त्यसैले उ अँध्यारोमा, लुन्डुपले कसरी तारालाई बोलाउने र उसको सुन्दर हरियो प्रकाश चम्काउने भनि डोल्मालाई शिक्षा दिएको हेरेर बस्यो । तारा जब प्रकट हुनुभयो, शैतानआत्मा तुरुन्तै उनको पछाडि लुक्यो र आफु पनी तारा भएको ढोंग गर्यो । ताराका सबै चालहरू, उनको बस्त्र र कसरी उनले सुन्दर हरियो प्रकाश पठाउँछिन, जसले शान्ति र सद्भाव र सबैको हृदयमा प्रेम फैलाउछ, उसले ध्यान दिएर हेर्यो ।\nवर्षात रोकियो र दुवै साथी जौको मैदानमा खेल्दै घर फर्किए।\nकेहि दिन बितेपछि , लुन्डुप र डोल्मा फेरि एक रोमाञ्चक यात्रामा बाहिर निस्के। "हामी फेरि हाम्रो गोप्य गुफामा जाऔं," लुन्डुप ले भने। डोल्माले भनिन्, "मलाई गुफाहरू मन पर्छ। तिनीहरू एकदम शान्तिमय हुन्छन्।" यसरी ती दुवै गुफा भएको पहाड माथि उक्ले । तिनीहरू बतास को मधुर सुसेली सुनेर खुशीसँग चुपचाप बसे । शैतानआत्माले बुझे कि केटाकेटीहरू फर्किए र उनीहरुको यस्तो मेलमिलापमा देखेर उसलाई फेरि रीस र ईर्ष्या महसुस भयो। डोल्माले सुझाव दिइन, "तारालाई फेरि बोलाऊ ।" "ठीक छ", लुन्डुपले भने र उनले डोल्मा लाई मार्गदर्शन दिन सुरु गरे i"यहि हो मौका," शैतानआत्माले सोच्यो र उसले हरित ताराको ढोंग गर्ने विचार गर्‍यो र आफूलाई ताराको पोशाकमा सजायो र आफूलाई उनको रूपमा प्रस्तुत गर्‍यो। ताराको उपस्थिथिले उनीहरुलाई एकदमै खुसि बनायो र उनीहरुले कुनै शंकानै गरेनन।। डोल्माले भनिन, "कृपया तपाईको हरियो प्रकाशले हामीलाइ चम्काउनुहोस्।"शैतानआत्माले हरियो प्रकाश को चमक देखायो तर त्यसको सट्टा उसले डोल्मा र लुन्डुपबाट प्रेम र प्रकाश खोसी दियो।\nत्यसपछि उनीहरुमा रिस को बिउ पलायो र घर फर्कने क्रममा डोल्माले लुन्डुप लाई गुनासो गर्न थालिन कि ऊ एकदम छिटो हिड्छ र उसँग खाजा बाडेर पनि खादैन । लुन्डुप ले, डोल्मातिर फर्कियो र चिच्यायो कि ऊ भोकाएको छ र उसले आफूसँग भएको बाँड्न पर्याप्त छैन। त्यसपछि लुन्डपले दुवैलाई खानको लागि ल्याएका केकको टुक्रा लोभ्याएर एक्लै खायो । डोल्मा रुन थालिन र लुन्डप लाई भनिन, उनी अब उसको साथी बन्न चाहँदिनन्।\nडोल्मा रुँदै घर फर्किन्, उनी हजुरआमा ध्यानमा बसेको ठाउमा गइन् र हजुरआमाको काखमा घोप्टेर रुन थालिन । हजुरआमाले डोल्माको ढाड सुम्सुमाइन र डोल्माको मनमा शान्ति ल्याउन चुपचाप ताराको प्रार्थना गरिन। शैतानआत्माले गरेको कर्तुत त्यसपछि हजुरआमाले श्वेत ताराबाट थाहा पाइन् ।\nहजुरआमाले डोल्मालाई उनका आँसु पुछ्न सहयोग गरिन् र कसैलाई पठाएर लुन्डुप लाई बोलाउन भनिन् । हजुरआमा दुबै बच्चाहरू सँगै बसिन् र उनीहरूलाई शैतानआत्माले गरेको कुराहरु भनिन्। हजुरआमाले भनिन्, "गल्तीले तिमीहरुले शैतानआत्मालाई आमन्त्रित गर्यौं , हरित तारालाई होइन, त्यसैले तिमीहरु मात्र त्यस्ता व्यक्ति हौं जसले शैतानआत्मालाई टाढा जान र फेरि कष्ट नदिन भन्न सक्छौं । त्यसैले , केटाकेटीहरू ठूलो स्वरमा चिच्याए:\n"मलाई थाहा छ, तिमि हरित ताराको नाटक गर्दै छौं र उनको पछाडि लुकेको छौं ।\nम तिमीलाई आदेश दिन्छु मलाइ छोडेर गइहाल "।\nजोखिम न लिन"यसलाई बारम्बार भन ", हजुरआमाले भनिन्,!"\nबच्चाहरूले यी जादूइ शब्दहरू तीन पटक भने र हरेक पटक भन्दा उनीहरूको आवाज बढ्दै गयो र स्पष्ट भयो र तिनीहरूको मुटु फेरि प्रेम र प्रकाशले भरिपूर्ण भयो। तिनीहरूले एक अर्कालाई हेरे र मुस्कुराए। त्यसपछि उनीहरुको मिलन भयो र संधै खुशी खुशी सँगै खेल्न र दौडन थाले ।\nशैतानआत्माले बुझे कि उनले अपनाएको तरिका ठिक हैन र पछुतो महसुस गरे । हजुरआमाले शैतानआत्मा लाई हेरेर भनिन्:\n“तिमी खुशी रहनु; तिमी स्वतन्त्र रहनु “कृपया तिमी आफ्नो घर फर्क र आत्माको प्रकाश संग खेल र प्रेमले तिम्रो मुटु फेरि भरिनेछ र तिमि सँग धेरै, धेरै आत्मिक मित्रहरू हुनेछन्।\nर त्यसो भए, यो त्यस्तै थियो र त्यस्तै भयो !\nAn Example of Literacy lessons based on the story for class 1 and 2\nThese example lessons can be done for any language, such as Tibetan or Nepalese when used as native language to teach literacy.\nListening to comprehension, composition, handwriting, and drawing:\nClass 1: Introducing consonants: early in class 1, using the story to teach writing the consonants C and M\nThe above isadrawing of Lundup and Dolma in the cave in the mountains. The drawing of the cave hints at the form of the C consonant and the mountains drawing hints of the M consonant.\nFrom the drawing we move to writing the abstract form of the letters, as you can see below:\nHow do we move from teaching letters to words and sentences? The photos below illustrate the progression of class 1 literacy once the letters are introduced. We continue to use an integrated approach to learning in support of the pupils acquiring writing skills in the following sequence: from listening to drawing, from drawing to writing letters and words, to writingasentence, and paragraphs.\nWe can also use this story in class2Literacy Main Lesson block to develop composition skills, punctuation, handwriting, and continue using high frequency words. In class2literacy, the pupils learn to compose their own narrative of the story. Here they learn the correct use of capital and lowercase letters, punctuation, title and paragraphs, continue to practice handwriting, consistency of tenses in composition, continue to learn to spell high frequency words, and read what they write.\n© Abiding Heart Education, 2017-2021. All rights reserved. No part of this document may be reproduced in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording, or by any information storage and retrieval systems, without permission in writing from Abiding Heart Education\nAbiding Heart Education™\nAbiding Heart Education, Nepal\nAbiding Heart Education, USA\n5000 Butte St Lot 71,