Bible Study – Gospel of John #018 – The Life of Yeshu\nBible Study – Gospel of John #018\nFebruary 24, 2021 February 5, 2021 DAVID\nཡོ་ཧ་ནན། 5: 30-47 – John 5: 30-47\n36 འོན་ཀྱང་ང་ཡོ་ཧ་ནན་གྱི་དཔང་པོ་ལས་ཆེ་བར་རྟེན། ཡབ་ཀྱིས་ང་ལ་འཕྲིན་ལས་སྒྲུབ་ཏུ་གནང་བ་དང་ངས་བྱེད་བཞིན་པའི་འཕྲིན་ལས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ང་མངགས་མཁན་ཡབ་དཀོན་མཆོག་ཡིན་པར་དཔང་པོ་བྱེད། 37 ཡང་ང་མངགས་མཁན་ཡབ་དཀོན་མཆོག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ང་ལ་དཔང་པོ་མཛད། ཁྱོད་ཚོས་ཁོང་གི་གསུང་སྐད་ཀྱང་གཏན་ནས་མ་ཐོས། ཁོང་གི་སྐུ་དབྱིབས་ཀྱང་གཏན་ནས་མ་མཐོང༌།\n. Jesus exposed the deliberate refusal of those who will not receive Him as savior and Messiah\n. They had the witness and testimony of John the Baptist but rejected\n. They had the records of Moses and rejected\n. They saw the miracles Jesus did and rejected\nགསུང་མགུར 71 – Psalm 71


Dilgo Khyentse Tashi Peljor - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\nདིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབྱོར་ནི་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་འཛམ་གླིང་ཤར་ནུབ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་མཚན་སྙན་ཆེ་བའི་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་སྐྱེས་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ཁོང་ཉིད་འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་དབང་པོའི་སྐུ་ཡི་སྤྲུལ་པར་གྲགས་ཤིང་། ཁོང་གི་གདན་ས་དངོས་ནི་མདོ་ཁམས་ཞེ་ཆེན་བསྟན་གཉིས་དར་རྒྱལ་གླིང་ཡིན་མོད། ༡༩༨༠ལོར་བལ་ཡུལ་མཆོད་རྟེན་བྱ་རུང་ཁ་ཤོར་དང་ཉེ་བའི་གནས་ཤིག་ཏུ་ཞེ་ཆེན་དགོན་པ་གསར་བཞེངས་མཛད། བཙན་བྱོལ་དུ་ཕེབས་རྗེས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་གཙོ་བོ་ནི་འབྲུག་ཡུལ་ཡིན། ཁོང་གིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པ་དང་ལྗགས་རྩོམ་གནང་བའི་ཕྱག་དཔེ་ཁྱོན་བསྡོམས་པོད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་བཞུགས། དགུང་ལོ་བཅུར་ཕེབས་དུས་དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཞུས་ཡོད་མོད་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་ནི་བཞེས་མྱོང་མེད་ཅིང་། ཡུམ་སྲས་སོགས་ཀྱང་མངའ་བ་སེར་ཁྱིམ་པའི་རྣམ་པར་བཞུགས་པ་ཞིག་ཡིན།\nདྲུང་པ ༡༡ ཆོས་རྒྱ་དྲུང་པ།\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: འགྱུར་མེད་ལབ་སུམ་རྒྱལ་མཚན།; འགྱུར་མེད་ཐེག་མཆོག་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན།; འཇམ་དབྱངས་བླ་མ་དགྱེས་པའི་འབངས་མངྒ་ལ།; འོད་གསལ་རྡོ་རྗེ་ཐུགས་མཆོག་རྩལ།; བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབྱོར།; དིལ་མགོ་མཁྱེན་བརྩེ།; མངལ་སྲིབྷུཏི།; ཨོ་རྒྱན་སྐྱབ།; པདྨ་གར་དབང་འོད་གསལ་མདོ་སྔགས་གླིང་པ།; རབ་གསལ་ཟླ་བ།\nWylie: dil mgo mkhyen brtse bkra shis dpal 'byor\nDilgo Khyentse. 2008.Brilliant Moon: The Autobiography of Dilgo Khyentse. Ani Jinpa, trans. Boston: Shambhala.\n'Jam dbyangs chos kyi blo gros. 1981-1985.Gter chen bla ma'i rnam rol mchog sprul rin po che bkra shis dpal 'byor gyi zhabs brtan. InGsung 'bum/'jam dbyangs chos kyi blo gros, pp. 243-244. Gangtok: Dzongsar Khyentse Labrang.TBRC W21813.\nNyoshul Khenpo. 2005.A Marvelous Garland of Rare Gems. Richard Barron, trans. Junction City, California: Padma Publication.\nRicard, Matthieu. 2001.The Spirit of Tibet: The Life and World of Khyentse, Spiritual Teacher. New York: Aperture.\nTulku Thondup. 1996.Masters of Meditation and Miracles: The Longchen Nyingthig Lineage of Tibetan Buddhism. Boston: Shambhala.


དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་རྣམ་ཐར་སྙིང་བསྡུས། – དབུས་གཙང་རིག་མཛོད།\nགཙོ་ངོས། མི་སྣ་ངོ་སྤྲོད། དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པའི་རྣམ་ཐར་སྙིང་བསྡུས།\nཁོང་ནི་རབ་བྱུང་ལྔ་བའི་མེ་བྱི（༡༢༧༦）ལ་སྟོད་ལྷོ་སྤྱང་ལུང་གི་འི་འབུ་གྱམ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཡུམ་སྔ་མོར་གཤེགས་ནས་ལུག་གི་འོ་མས་གསོས་པས་ལུ་གུ་ཞེས་པའི་མཚན་ཐོགས། དགུང་ལོ་ལྔ་པ་ལ་ཆོས་རྗེ་སྤྱང་གླིང་པ་ལས་དགེ་བསྙེན་ནོད། མཚན་བློ་གྲོས་བརྟན་པར་གསོལ། དགུང་ལོ་བདུན་པ་ལ་མཁན་ཆེན་གསེར་ཁང་པ་དང་མེ་སྟོན་འདུལ་འཛིན་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་འདི་གཉིས་ལས་མདོ་རྩ་རྫོགས་པར་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་ནས་བཅུ་དགུའི་བར་རྟག་བདེ་སེང་རྒྱལ་གྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་ཕར་ཕྱིན་མངོན་གསུམ་དང་། དབུ་མ། ཁྱད་པར་དུ་དུས་འཁོར་ལ་སྦྱངས་པས་མཁས་པར་མཁྱེན། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་པ་ལ་མཁན་ཆེན་གསེར་ཁང་པ་དང་མེ་སྟོན་འདུལ་འཛིན་པ་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས། ཨ་ཙ་ར་བྱུང་ཚད་ལས་ཕྲལ་སྐད་བསླབས། འཇམ་དབྱངས་གཞི་ཐོག་པ་དང་པནྜི་ཏའི་དབང་གི་ལོ་ཙཱ་མཛད་པས་ལོ་ཙཱ་བར་གྲགས། ཉེར་གཅིག་པར་བལ་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་སྒྲ་སྙན་ངག་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། བལ་ཡུལ་ལ་ཁྱོན་ལན་བདུན་ཕེབས། དགུང་ལོ་སོ་གཉིས་པ་གུང་ཐང་གནས་པོ་ཆེར་ཆོས་གཞི་བཙུགས་ཏེ་གུང་ཐང་པ་བདེ་བློ་སོགས་སློབ་མའི་ཚོགས་མང་དུ་འདུས་པ་ལ་དབྱར་དུས་འཁོར། དགུན་ཕར་ཕྱིན་མབངོན་གསུམ་གྱི་དུས་ཆོས་གསུངས། སྙན་པའི་གྲགས་པ་རྒྱ་གར་དང་ཧོར་ཡུལ་ཚུན་ཁྱབ། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་པ་ལ་རྒྱལ་སྲས་རིན་པོ་ཆེའསི་ཞུ་འབུལ་བཞིན་བོ་དོང་ཨེའི་གདན་ཁྲིར་ཕེབས། གུང་ཐང་བདེ་བློ་སོགས་སློབ་བུ་མང་དུ་བྱོན། རྒྱུད་འཛིན་གྱི་སྲས་དབོན་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ་ཡིན། རྗེ་འདི་ཉིད་ཀྱི་འགྱུར་ཡང་མང་དུ་མཛད། ལོ་ཆེན་འདི་ཉིད་གཞན་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྫོགས་ནས་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་ལ་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་རྟ（༡༣༤༢）ལོར་བོ་དོང་ཨེར་དག་པའི་ཞིང་དུ་གཤེགས།\nཐོན་ཁུངས། བོད། བསམ་སྡིངས་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང།\n༄༅།།དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་བློ་གྲོས་བརྟན་པ་ནི་རབ་བྱུང་ལྔ་བའི་མེ་བྱི་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༧༦ ལོར་ལ་སྟོད་ལྷོ་སྤྱང་ལུང་གི་འོ་འབུ་གྱམ་དུ་སྐུ་བལྟམས། ཡུམ་སྔ་མོར་གཤེགས་ནས་ལུག་ གི་འོ་མས་གསོས་པས་ལུ་གུ་ཞེས་པའི་མཚན་ཐོགས། དགུང་ལོ་ལྔ་བར་ཆོས་རྗེ་སྤྱན་སྔ་གླིང་པ་ལས་དགེ་བསྙེན་ནོད། མཚན་བློ་གྲོས་བརྟན་པར་གསོལ། དགུང་ལོ་བདུན་པར་མཁན་ཆེན་གསེར་ཁང་པ་དང་མེ་སྟོན་འདུལ་འཛིན་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་། དགུང་ལོ་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་འདི་གཉིས་ལས་ མདོ་རྩ་རྫོགས་པར་བསླབས། དགུང་ལོ་བཅུ་གསུམ་པ་ནས་བཅུ་དགུ་བར་རྟག་བདེ་སེང་རྒྱལ་གྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་ཕར་ཚད་མངོན་གསུམ་དང་། དབུ་མ། ཁྱད་པར་དུ་དུས་འཁོར་ལ་སྦྱངས་པས་མཁས་པར་མཁྱེན། དགུང་ལོ་བཅུ་དགུ་བར་རྟག་བདེ་བ་གཤེགས་ནས་མང་མཁར་ཁྲ་ཚང་དུ་ལོ་ཙཱ་བ་ལོ་མཆོག་ལས་དུས་འཁོར་ཤོང་ལུགས། ཀ་ལཱ་པ་དང་ཙནྡྲ་པ། སྙན་ངག་ མེ་ལོང་སོགས་གསན། རྟག་བདེ་ཏི་ཕུག་གི་མཁན་པོ་ཤེས་རབ་དཔལ་དང་། ས་སྐྱའི་འཇམ་དབྱངས་གཞི་ཐོག་པ། འཇམ་སྐྱ་ བ། རོང་བ་ཤེས་རབ་སེང་གེ་སོགས་ཀྱི་ ཞབས་པད་བསྟེན། དུས་འཁོར་ལུགས་བརྟག་གཉིས། རྣམ་འགྲེལ། རིག་གཏེར་སོགས་གསན། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུ་པ་ལ་མཁན་ཆེན་གསེར་ཁང་བ་དང་མེ་སྟོན་འདུལ་འཛིན་པ་ལས་བསྙེན་པར་རྫོགས། ཨ་ཙ་ར་བྱུང་ཚད་ལས་ཕྲལ་སྐད་བསླབས། འཇམ་དབྱངས་ གཞི་ཐོག་པ་དང་པནྜི་ཏའི་དབང་གི་ལོ་ཙཱ་མཛད་པས་ལོ་ཙཱ་བར་གྲགས། ཉེར་གཅིག་པར་ བལ་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་སྒྲ་སྙན་ངག་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། བལ་ཡུལ་ལ་ཁྱོན་ལན་བདུན་ ཕེབས། བལ་བོ་ པནྜི་ཏ་ཕལ་ཆེ་བས་མན་སྙེ་དང་དགོངས་རྒྱན་སོགས་ཞུས། དགུང་ལོ་སོ་གཉིས་པ་ལ་གུང་ཐང་གནས་པོ་ཆེར་ཆོས་གཞི་བཙུགས་ཏེ་གུང་ཐང་བ་བདེ་བློ་ སོགས་སློབ་མའི་ཚོགས་མང་དུ་འདུས་པ་ལ་དབྱར་དུས་འཁོར། དགུན་ཕར་ཚད་མངོན་གསུམ་གྱི་དུས་ཆོས་གསུངས། སྙན་པའི་གྲགས་པ་རྒྱ་གར་དང་ཧོར་ཡུལ་ཚུན་ཁྱབ། ཡ་ཚེ་དང་ཧོར་རྒྱལ་པོས་གདན་འདྲེན་བྱུང་བ་ལ་བར་ཆད་དུ་གཟིགས་ནས། སྤྲིངས་ཡིག་གོང་འོག་ཅན་གྱིས་ཡ་ཚེ་བཟློག ཅད་པུ་དགོན་གསར་ལ་སེང་གེ་གླིང་དུ་བཏགས་ཏེ་དེར་བཞུགས་པས་ཧོར་བཟློག སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་གཡོ་བ་རིང་དུ་སྤངས། སྐབས་དེར་ས་སྐྱར་བྱོན་ནས་ལོ་ མཆོག་པ་ལ་མངའ་བའི་བཀའ་ལུང་མཐའ་དག་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་གསན་བཞེས་མཛད། དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་གཉིས་པ་ལ་རྒྱལ་སྲས་རིན་པོ་ཆེའི་ཞུ་འབུལ་བཞིན་བོ་དོང་ཨེའི་གདན་ཁྲིར་ཕེབས། གུང་ཐང་བདེ་བློ་སོགས་སློབ་བུ་མང་དུ་བྱོན། རྒྱུད་འཛིན་གྱི་སྲས་དབོན་པོ་ལོ་ཙཱ་བ་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ་ཡིན། དབུས་སུ་ ཕེབས་ནས་ལྷ་ས། བསམ་ཡས། གུང་ཐང་། སྟག་ལུང་། རྭ་ སྒྲེང་། གསེང་ནེའུ་ཐོག་རྣམས་སུ་དུས་འཁོར། དགོངས་རྒྱན། ཕར་ཚད་མངོན་གསུམ། དབུ་མ་རྒྱན། སྒྲ་སྙན་ངག་ཟབ་མོའི་ མདོ་ལྔ་སོགས་ཆོས་མང་དུ་གསུངས་པས་དབུས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཕལ་མོ་ཆེས་གསན། སྣར་ཐང་དུ་མཆིམས་བློ་ བཟང་པ་སོགས་ལ་དགོངས་རྒྱན་སྙན་ངག་གནང་། མཁས་པའི་བདག་ཉིད་བུ་དོལ། རྒྱལ་སྲས་པ། ལོ་ཆེན་བྱང་ཆུབ་རྩེ་མོ། གུང་ཐང་བདེ་བློ། མ་ཏི་པཎ་ཆེན། ཀུན་སྤངས་ཆོས་གྲགས་དཔལ། འཇམ་དབྱངས་ དོན་ཡོད་རྒྱལ་མཚན། ནེ་རིང་པ་འཇམ་དབྱངས་མཚན་ཅན་སོགས་ཀྱིས་དཔང་ལོ་ཆེན་པོའི་ཞབས་ལ་བཏུད། མཁས་པའི་གྲགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ། ཉིན་མཚན་ཀུན་ཏུ་ ཐུགས་དམ་ལས་མི་གཡེལ་མཛད། མཐར་གཞན་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྫོགས་ནས་དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་རེ་བདུན་ལ་ཕེབས་པ་རབ་བྱུང་དྲུག་པའི་ཆུ་རྟ་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༤༢ ལོར་བོ་དོང་ཨེར་དག་པའི་ཞིང་དུ་གཤེགས།\n༢. བསྟན་འགྱུར་ལས། དཔལ་ལྡན་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་འོད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པའི་བཤད་སྦྱར་མི་གཡོ་བའི་སྙིང་བོ་སྣང་བ་བྱ་བ། རྣལ་འབྱོར་ཡན་ལག་དྲུག་གི་བརྗེད་བྱང་ཡོན་ཏན་གྱིས་འགེངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་གནས་བརྟན་ཉི་མ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཛད།\n༼ བཀའ་འགྲེལ་ ༽\n༢. སི་སོགས་ཀྱི་མཐའ་དཔྱད་འཇམ་དཔལ་གྲགས་པས་མཛད་པ་༼ ཙནྡྲ་བའི་ཡི་གེའི་མདོ་ཏིང་མཐའི་བྱ་བ་༽\n༣. སློབ་དཔོན་གཙང་ཁ་ཤས་མཛད་པའི་འགྲེལ་བ་༼ མདོར་བསྟན་སོགས་༽ གཞི་འགྱུར་དང་ཞུ་ཆེན་མང་དུ་མཛད་ཅིང་། ༼\n༼ བཀའ་རྩོམ་གཞན། ༽


ཡོང་ཁུངས། ངེད་དགེ་ལུགས་དྲ་བ། སྤེལ་དུས། 2021-09-24 09:16:35 རྩོམ་པ་པོ། སྐ་ཕུག་ཕག་མོ་ཚེ་བརྟན། ཀློག་ཐེངས།\nམཚོ་སྔོན་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་། ཟི་ལིང་། 810008\nགནད་བཏུས། ཁུངས་བཙུན་ཡིག་ཆ་དང་ངག་རྒྱུན་ལ་གཞིགས་ན། མདོ་སྨད་གཅན་ཚའི་སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་དགོན་པ་ནི་ཐོག་མར་སྐ་ཕུག་ཚང་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་སྐ་ཕུག་སྒོམ་ཆུང་བས་སྤྱི་ལོ1634ལོ་ཡས་མས་སུ་རྫོང་གོང་མར་ཕྱག་འདེབས་མཛད་ཅིང་། བར་དུ་སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ1793ལོར་ད་ལྟའི་གནས་གཞི་འདིར་སྤར། མཐར་ལཱ་མོ་མཆོག་སྤྲུལ་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་ཞེས་མིང་བསྩལ་ནས་དར་རྒྱས་སུ་སོང་ཞིང་མདོ་སྨད་རྨ་འགྲམ་ས་ཁུལ་གྱི་བསྟན་པའི་རྩ་ལག་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་ཡོད།\nགནད་ཚིག གཅན་ཚ། སྐ་ཕུག རྫོང་ནང་དགོན། ལོ་རྒྱུས།\nམདོ་སྨད་གཅན་ཚའི་ཡུལ་གྱི་དཔལ་གྱི་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་དགོན་གྱི་ཡ་གྱལ་ཏེ་དགོན་མ་ལག་ཉེར་ལྔའི་གྲས་སུ་གཏོགས་པའི་སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་ནི་སྐ་ཕུག་ཡུལ་གྱི་མེས་པོ་གོང་མ་ནས་བརྒྱུད་དེ་རང་གི་མི་ཐོག་མང་པོའི་མགོ་གཏུགས་ས་དང་ཕྱག་འཚལ་སའི་དགེ་ལུགས་པའི་གྲྭ་ས་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་བཅུ་ཡས་མས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། དགོན་པ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྒྱུས་ལོན་ཕྱོགས་ཙམ་བྱས་ཚེ་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་རིང་པོ་འདུག་པས་ཁོ་བོས་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་\nལྷག་གི་སྔ་རོལ་ནས་དགོན་པ་འདི་ལ་དོ་སྣང་བྱུང་། ཐེངས་དུ་མའི་ཡུལ་དངོས་རྟོག་ཞིབ་བརྒྱུད་ནས་དགོན་པ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་འབྲི་འདུན་སྐྱེས་ནའང་རང་རྒྱུས་གསལ་པོ་མེད་ན་ཁ་གསལ་གོ་བདེ་ཞིག་ཡོང་དཀའ་བས་དགོན་པ་རང་གི་གྲྭ་བ་རྣམ་དཔྱོད་ཅན་ཞིག་གི་ལས་སྐལ་རེད་སྙམ་སྟེ། དགོན་པ་ལ་ཤ་ཚ་སྙིང་ཉེར་ཡོད་པའི་ལས་སྣེ་བླ་རྒན་གྲྭ་བཙུན་རེ་གཉིས་ལ་རྫོང་ནང་དགོན་པར་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ཅིང་ཀྱང་འབྲི་རན་འདུག་ཅེས་གླེང་སློང་དང་སྐུལ་མ་མང་པོ་བྱས་ཀྱང་རེ་འབྲས་དོན་སྨིན་མ་བྱུང་། ད་ལྟའི་གནས་བབ་ལ་བལྟས་ན་ཡུལ་གྲུ་སོ་སོ་དང་དགོན་པ་གྲྭ་ཚང་། སྡེ་བ་དང་ཚོ་བ། ཐ་ན་ཁྱིམ་རྒྱུད་དག་ལའང་ལོ་རྒྱུས་བརྩམས་དང་རྩོམ་བཞིན་ཡོད་པས་ན། སྡེ་ཤོག་ཁའི་དགོན་པ་འདི་ལྟ་བུར་རིག་གསར་གོད་ཆག་གི་རྗེས་ནས་བཟུང་ལོ་རྒྱུས་ངོས་གཙང་ཞིག་ཕར་ཞོག་གནས་ཚུལ་ཡིག་འཇོག་ཙམ་ཡང་མེད་པ་ནི་ང་ཚོ་སྒར་གྲོང་གཉིས་ཀྱི་ཞན་ཆ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་གྲོང་རི་དགོན་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣའི་ངོ་ཚ་དང་འགན་འཁུར་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པར་སྙམ་ནས་ཁོ་བོས་དགོན་པ་འདིའི་འདས་སོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཕྱིར་རྟོག་དང་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དགོན་གྲོང་ཕྱོགས་སུ་མ་ལྷུང་བའི་ཐུགས་སྒམ་པོ་འགའ་ལ་སྔོན་ནས་བཅར་འདྲི་དང་ཁ་བརྡ། དེ་མིན་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་འགའ་ཡང་ལག་ཏུ་ཆུད་པ་དང་ཡུལ་དངོས་རྟོག་དཔྱོད་བྱས་པ་བརྒྱུད། དགོན་པ་འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་རིང་ཞིང་རང་སའི་ཚོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་དང་མཁས་པའི་འབྱུང་གནས་ཤིག་རེད་སྙམ་པའི་ངེས་ཤེས་ཟབ་མོ་ཞིག་སྐྱེས། འོན་ཀྱང་། དགོན་པ་འདིའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་དང་། བཅའ་ཀ་ཕྱག་ལེན། འབུད་རྡུང་དཀྲོལ་གསུམ་བཅས་སྒོ་གང་ཅི་ཐད་ནས་སྔོན་དང་བསྡུར་ན་ཅུང་ཞན་ནའང་ཉེ་ཆར་སྲུང་སྐྱོབ་དང་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཅུང་ཡག་པོ་ཡིན་པས་སྤྲོ་བ་འཕེལ་བའི་གནས་སུ་འདུག། གཤམ་དུ་ཁོ་བོས་ཐོག་མར་དགོན་པ་འདིར་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་གནས་གང་དུ་སྐྱེས་བུ་སུས་གནས་གཞིའི་བཟུང་བ་དང་། བར་དུ་བླ་རྒྱུད་དང་ཕྱི་ནང་གི་འཕེལ་རྒྱས་དང་འགྱུར་ལྡོག་གི་གནས་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དང་། མཐའ་མར་འཇིག་ཚུལ་དང་ཡང་བསྐྱར་དར་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ། དེང་སྐབས་རྟེན་གཙོ་དང་ཆོས་ཐོག་གི་རིམ་པ་བཅས་གང་ཡོད་གླེང་བར་འདོད་དོ། །\nདེ་ཡང་རྫོང་ནང་གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་གི་ཕྱིའི་སྣོད་ཀྱི་བཀོད་པ་རེ་བརྗོད་ན། ཕྱི་རུ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་སྟག་ཁྲ་བོ་ནགས་ལ་མཆོངས་འདྲའི་ཨ་མྱེས་བ་ཡན་གྱིས་མགུལ་དུ་ནངས་དགོང་ཀུན་ལ་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་སྒྲོན་མེ་བཞིན་འོད་དུ་འཚེར་ནས་གནས་འདིའི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཚེ་དཔལ་གཡང་དུ་བསྐྱིལ་ཡོད་ལ། ལྷོ་རུ་གཡུ་འབྲུག་སྔོན་མོ་ས་ལ་འཁྲུག་འདྲའི་ཨ་མ་གོའུ་མོར་ལྷ་ཤིང་ཤུག་པ་དང་ཙན་ཏན་གྱིས་\nབདུག་སྤོས་འཐུལ་བ།གཟུགས་ཅན་དང་བསེ་ཅན་རི་རྒྱུད་གནས་འདིའི་ལྷོ་དགྲ་འགོག་པའི་ཚུལ་དུ་དགུང་དུ་ཟུག་ཡོད་པ་དང་། ནུབ་ཏུ་བཙན་བྱ་དམར་པོ་གཟན་ལ་ཆས་འདྲའི་སྲིད་པའི་ལྷ་རྒན་ཞེས་བྱ་བ་ནང་རང་སྡེར་ཞི་བའི་ཚུལ་དུ་སྲིན་པོ་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་དང་། ཕྱིའི་དགྲ་སྡེ་ཁྲོས་པའི་སྣང་ངོར་སྲིན་པོ་དགྲ་འདུལ་དབང་ཕྱུག གཞན་འཕྲིན་ལས་བཞེངས་པའི་ཉིན་མོར་སྲིན་པོ་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་དུ་གྲགས་པ་སྟེ། རི་རྩེ་ནོར་བུ་ཆ་བརྒྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་སྐྱེས་ལྷ་ཨ་མྱེས་སྲིན་པོ་དགྲ་ལྷའི་ཚུལ་གྱིས་ཉིན་མཚན་དབྱེར་མེད་དུ་གནས་འདིར་བྱ་ར་བྱེད་པ་དང་། བྱང་གི་རུས་སྦལ་སེར་པོ་མགོན་པོ་བྲག་ནག་དང་ཨ་མྱེས་རྒོད་རྩེ།\nཁྱད་པར་དུ་ཨ་མདོ་ཙོང་ལ་རིང་མོ་དབྱར་དགུན་ཀུན་ཏུ་གོས་དཀར་གྱི་ཝ་བ་གྱོན་ཞིང་ན་བུན་དཀར་པོས་ལ་ཐོད་བཅིངས་པ་ཕྱི་ནང་གསང་བའི་འགལ་རྐྱེན་བཟློག་པའི་ཚུལ་དུ་གནས་པའི་མདུན་ས་རུ་ཞྭ་སེར་བསྟན་པའི་ཆུ་མགོ། ཤར་ཕྱོགས་པ་རིག་པའི་དཔའ་བོ་ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱི་གདན་ས། རྗེ་བླ་མ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་རབ་ཏུ་བྱོན་ཡུལ། སྙན་པ་དོན་དང་ལྡན་པ་བྱ་རྒྱལ་ཁྱུང་ཆེན་གཟན་ལ་ཆས་འདྲའི་མདོ་སྨད་བྲག་བྱ་ཁྱུང་དགོན་གྱི་གོང་རོལ་དུ། རྨ་ཀླུང་སྔོན་མོ་གཡུ་འབྲུག་ས་ལ་འཁྱུག་འདྲའི་ཁུག་སོ་ན་སྔོན་གྱི་སྐ་ཕུག་ཚོ་བཞིའམ་དེང་གི་སྐ་ཕུག་ཚོ་གསུམ་གྱི་ས་འཛིན་གྱི་ལྟེ་བར་ཆགས་པ་སྟེ། ས་དབྱིབས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཅུང་གསལ་བོར་བརྗོད་ན་བྱང་ཕྱོགས་ནས་འོངས་པའི་གླང་ཆེན་ཞིག་གི་རྒྱབ་ཏུ་ནོར་བུ་ཆ་བདུན་སྤུངས་པ་དང་འདྲ་བ་འདི་ནི་སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་འདི་ཉིད་ཡིན་ནོ། །\nནང་གི་སྣོད་ཀྱི་བཀོད་པ་གླེང་ན། ཤར་ཕྱོགས་སུ་རྨ་དར་གོང་བ་ནས་བོད་བྱ་ཚང་སྡེ་བའི་འདབས་རོལ་དུ་རྨ་ཆུ་སྔོན་མོ་ནོར་བུ་དགའ་འཁྱིལ་བཞིན་དུ་དལ་གྱིས་བགྲོད་ཅིང་། དེ་ནས་སྡེ་དཔོན་བརྒྱའི་ཨ་མྱེས་བྲག་དམར་གནམ་ལ་བཙུགས་པའི་ཀ་བ་བཞིན་དགོན་འདིའི་མདུན་རིའི་ཚུལ་དུ་མཁའ་ལ་འཕགས་པ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ལྷ་གྲོང་ཨ་མ་བྱ་ལྡིང་ནི་ནག་ཕྱོགས་པའི་མགོ་གནོན་བཞིན་དུ་འགྱིངས་པ་དང་། སྨན་སྒང་དཔའ་མཁར་སྒང་ནི་རིའི་རྒྱལ་བོ་ཁྲི་ལ་བཞུགས་པ་འདབ་ན་བློན་པོ་སྟོང་ཕྲག་གིས་བསྐོར་བའི་ཚུལ་དུ་གནས་པ་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཙང་ཙཱ་སྟག་སྒང་རི་བོ་དང་སྔོ་སེར་ཨ་མྱེས་ཁམས་རི་གཉིས་ནི་ཕན་ཚུན་སྟག་གཟིག་ཁ་སྤྲོད་དུ་གཅིག་ལས་གཅིག་འགྱིང་ཞིང་བརྗིད་ཆེ་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་རུ་མཚེར་བྲག་ཆུང་སེར་རིའི་དབུ་ལ་ཡ་མཚན་ཅན་གྱི་རི་བོ་ཞིག་སྟེ། རི་རྩ་བ་གཅིག་ལ་རྩེ་མོ་གསུམ། དེའི་དབུས་སུ་མཚོ་ཆུང་ནོར་བུ་གཡང་དུ་འཁྱིལ་བ་སྔོན་གྱི་དུས་ནས་སྐ་ཕུག་ཚོ་གསུམ་གྱི་བླ་རིའི་ཚུལ་དུ་སྲིན་པོ་རྫ་ཡི་འདབ་ནས་སེངྒེ་དཀར་མོ་མཁའ་ལ་འཕྱོ་ནས་གད་རྒྱངས་བྱེད་པ་དང་འདྲ་ལ། དེ་ནས་ནུབ་བྱང་མཚམས་སུ་མདོ་སྨད་རྫོང་ཆེན་བཞིའི་ཡ་གྱལ་ཏེ་མ་བྲིས་ཨ་ཡིག་རང་བྱོན་ཡོད་སའི་རྫོང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ལྟེ་གནས་མདོ་སྨད་ཨ་ཆུང་གནམ་རྗོང་བྲག་ར་འདི་ཉིད་མ་བཞེངས་ལྷ་སྐུ་རང་བྱོན། མ་བཅོས་གཏོར་མ་རང་བྱུང་གི་ཚུལ་དུ་བྲག་རི་རྣམས་གཅིག་ལས་གཅིག་བརྗིད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་དབུས་སུ་སྐ་ཕུག་ཚོ་གསུམ་གྱི་མ་དགོན་རྫོང་ནང་གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་འདིར་ཤེས་ནས་སྨྲ་བ་ཞིག་གིས་ལྟོས་ན་ས་གནས་ཀྱི་ཚོད་དུ་གླང་ཆེན་ཉལ་འདྲའི་རི་བོའི་སྟེང་དུ་པོ་ཏ་ལ་གཉིས་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་ཆགས་ཡོད་ལགས། །\nདུ་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་སའི་གོ་ལའི་འཕྲེད་ཐིག་བྱང་མ36°5′44″དང་། ཤར་གྱི་གཞུང་ཐིག101°\n50′58″ སྟེང་དུ་ཡོད་ལ། མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་རྨིད2441ཡིན། རྫོང་ནང་དགོན་འདི་ཐོག་མར་སྐ་ཕུག་སྒོམ་ཆུང་བ་ཟེར་བས་རྫོང་གོང་མ་ཞེས་པར་ཕྱག་འདེབས་མཛད། སྐབས་དེའི་དགོན་གནས་བྲག་རྫོང་ཡིན་པས་ཆ་ནས་རྫོང་ནང་ཞེས་མཚན་ཐོགས། དམ་པ་འདི་ཉིད་སྐ་ཕུག་ཕྱོགས་ཀའི་ནང་ཚན་ལྷ་གྲོང་དུ་སྐུ་བལྟམས་མོད། འཁྲུངས་འདས་གསལ་བོར་མི་ངེས་ཀྱང་ཁོང་གིས་མཛོད་དགེ་ཨེམ་ཆི་ཚང་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་པ་ལྟར་ན། “ཨེམ་ཆི་ཚང་གིས་སྐྱིད་ཤོད་སྡེ་བ་ཆོས་རྗེ་བསྟན་འཛིན་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ཚང་སྤྱི་ལོ1634ལོར་མདོ་སྨད་ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་དུ་ཕེབས་སྐབས་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན”【1】 པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་གཞིར་བཅོལ་ན་ཕལ་ཆེར་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་བྱུང་བའི་མི་ཞིག་ཡིན་ངེས་པས་ལོ་རྒྱུས་འདི་ལ་དཔག་ན་རྫོང་ནང་དགོན་པ་འདི་ཡང་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་བཏབ་པ་ཡིན་པ་རིག་པས་སྒྲུབ་ཐུབ་ལ། ལོ་ཚིགས་འདི་ལྟར་ན་དགོན་པ་འདིར་མ་མཐའ་ལོ་ངོ380ཡས་མས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད།\nདགོན་པའི་མཆོད་གཞིས་ལྷ་སྡེ་གཙོ་བོ་ནི་དཔོན་རྒྱལ་དང་། གྲོང་སྨད། མོ་གཟི། སྐ་ཕུག་ཐང་། ལྷ་གྲོང་དང་། སྨན་སྒང་། ཙང་ཚ་དང་རུ་མཚེར་བཅས་སྐ་ཕུག་ཚོ་བ་དང་། སྔོ་རྒྱ་དང་སེ་རྩ། སེར་རྒྱ། ཐང་མཚེར། ལྷ་སྡེ་བཅས་སྔོ་སེར་ཚོ་བ། བོད་བྱ་ཚང་ཚོ་བ། ཡ་མཁར་ཚོ་བ་བཅས་ཁྱོན་སྡོམ་རང་བྱུང་སྡེ་བ་བཅོ་ལྔ་ཙམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྔོན་གྱི་སྐ་ཕུག་རྒྱལ་བོ་ཚོ་བ་བཞིའམ་དེང་གི་སྐ་ཕུག་ཚོ་གསུམ་དུ་འབོད་པ་རྣམས་ཡིན།\nསྐ་ཕུག་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་མཆོག་དགུང་ལོ་ང་བཞི་བ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་གླང（སྤྱི་ལོ1793）ལོར་ཡུལ་མིས་ཁ་སྐད་དུ་རྫོང་གོང་མ་ཞེས་པར་སྒོམ་ཆུང་བས་བཏབ་པའི་རྫོང་ནང་དགོན་པ་དེ་ཉིད་ཁོང་གིས་རིང་ལ་དེང་གི་དགོན་གཞི་འདིར་སྤར་ཞིང་གསར་འདེབས་མཛད།【2】 རྒྱུ་མཚན་ནི་བན་ཆུང་ཞིག་བྲག་ཁ་ནས་གཡང་ལ་ལྷུང་བར་རྐྱེན་བྱས་པ་དང་དགོན་པའི་ཆགས་ཡུལ་ཡང་དེ་འདྲ་མི་ལེགས་པར་དགོངས་ནས་ད་ལྟའི་གནས་འདིར་སྤར་པར་གྲགས། སྐབས་དེར“ལཱ་མོ་མཆོག་སྤྲུལ་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དགོན་པར་སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་དང༌། བླ་བྲང་ལ་བཀྲ་ཤིས་དགེ་ལེགས་ཞེས་པའི་མིང་བསྩལ། ལི་སྐུ་མང་བོ་དང་སྣར་ཐང་བཀའ་འགྱུར་བཅས་ཀྱང་གནང༌\nསྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་གནས་ཚུལ་གཙོ་བོ་ནི་དགོན་པའི་ལྷ་སྡེའི་ཁྲོད་ས་ཞིང་ལ་ཡུར་ཆུ་འདྲེན་པར་ཅུང་དཀའ་ཁག་འཕྲད་ཡོད་དེ། རྒྱུ་མཚན། ལོ་རེར་སྡེ་བ་ཚོ་བའི་དུད་ཚང་དང་མི་གྲངས་ཇེ་མང་དུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས་ས་རྒོད་སློག་དགོས་བྱུང་པར་བརྟེན། སྔོན་ཆད་ཡུན་རིང་པོར་རྐ་ལ་ཝ་ཁ་བརྐོས་ནས་ཡུར་ཆུ་འདྲེན་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཉག་ཕྲ་བར་གྱུར་ཏེ། སྐབས་དེར་ས་ཞིང་ཡོངས་ལ་ཆུས་མ་ཁེབས་པས་ན་ངག་རྒྱུན་དུ་སྐ་ཕུག་དཔོན་པོ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང་བླ་མ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་གཉིས་ཀྱིས་རྡོ་བཟོ་མང་པོ་བསྡུས་ནས་བྲག་ལ་ཝ་ཁའི་ཕུག་ལམ་བརྐོ་བའི་ལས་བརྩམས་ནས་དུས་ཡུན་གང་མང་ལ་རྩོལ་བ་བསྐྱེད་ཀྱང་ཕུག་ལམ་གྱི་ཁུང་སྣེ་ཐོད་ཐུག་པ་མ་བྱུང་བས་ན། མཐར་བླ་མ་རང་གི་གྲུབ་རྟགས་ཀྱིས་ཁུང་སྣེ་ཕྱོགས་གཉིས་ཐོད་ཐུག་ཏུ་བཅུག་པས་ན། དུས་ཡུན་རིང་བོར་རྐ་མགོར་ཤིང་ལ་ཝ་ཁ་བརྐོས་ནས་ཡུར་ཆུ་འདྲེན་པའི་ལོ་རྒྱུས་མཇུག་རྫོགས་ཏེ། བྲག་ཕུག་ནས་ཆུ་དྲངས་པས་སྐ་ཕུག་གཞུང་གི་ཞིང་ཆུ་མར་ཆུས་མི་འདང་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོངས་སུ་སེལ། དེར་ཉེ་འཁོར་གྱི་མི་རྣམས་ཧ་ལས་ཏེ་བྲག་ལ་རྐ་ཕུག་སོང་ཞེས་གནའ་ནས་སྐ་ཕུག་ཅེས་བྱ་པའི་རུས་མིང་ས་སྐ་ཅན་འདི་རིམ་བཞིན་ར་རྐ་འབྲི་བའི་དར་སྲོལ་གསར་མ་ཅན་འདི་བྱུང་། མིང་འདི་འབོད་སྲོལ་ཅུང་འཕྱིས་ཏེ་ད་ནས་ཡར་རྩིས་ན་ཧ་ལམ་མི་ལོ100ཡས་མས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལས་མེད། སྔོན་གྱི་ཡིག་ཚང་རྙིང་པ་དང་མཐའ་ན་སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཁོང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་བྲིས་བསྟར་མའི་དཔེ་ཆ་སྣ་རིང་འགའ་ད་ལྟ་མཇལ་དུ་ཡོད་པ་དག་གི་མཇུག་བྱང་དང་། ཁོང་གི་དགེ་རྒན་ཐོག་མ་ལྷ་རི་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཁག་དང་། གཞན་ཁོང་གི་དངོས་སློབ་ཇུ་ནང་ངག་དབང་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་སྐ་ཕུག་ཚང་གི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་དང་། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་སོགས་ཀྱི་མཚོན་པའི་ངོས་ཚུན་ཆད་དུ་ཡུལ་ཞོགས་འདིར་སྐ་ཕུག་ཅེས་ས་སྐ་བྲིས་ཡོད་པའང་ཏག་ཏག་སྔོན་གྱི་བརྡ་རྙིང་བ་ཡིན་ལ། འདིར་རྒྱས་བཤད་མང་དུ་ཡོད་མོད་སྐབས་སུ་མ་བབས་པས་མི་གླེང་། འདི་ཙམ་ཐལ་བ་ཡང་མི་རབས་རྗེས་མས་ཅིས་ཀྱང་དོ་སྣང་དགོས་པའི་ས་མིང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་རྟ་རྒྱུགས་ཞོར་དང་མེ་ཏོག་འཐུལ་ཞོར་ཞེས་པའི་དཔེ་ལྟར་གླེང་བ་ཙམ་ཡིན་ནོ། །\nསྐ་ཕུག་ཚང་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་སྒོམ་ཆེན་པ་འཕྲིན་ལས་ཕུན་ཚོགས་ནི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་བྱིན་རླབས་མྱུར་འཇུག་ལས། “རྣམ་དཀར་ཚོགས་གཉིས་རིང་ནས་གོམས་པའི་མཐུས། ། མདོ་རྒྱུད་གཞུང་ལ་མཁྱེན་པ་རབ་རྒྱས་ཤིང༌། ། རིམ་གཉིས་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ལ་མངའ་བརྙེས་པའི། ། སྒོམ་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྗེ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། ། ”【4】ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ཁོང་ནི་སྐ་ཕུག་གྲོང་སྟོད་དུ་སྔགས་པ་རྣམ་ཐར་ཞེས་བྱ་པའི་ཁྱིམ་དུ་འཁྲུངས། (གནས་དེ་དཔོན་རྒྱལ་སྡེ་བའི་ས་མིང་སྒར་ར་ལྷ་ཁང་ནང་ཞེས་འབོད་པ་དེ་ཡིན་ལ་ད་ལྟའང་ཤིང་ཏཱ་ལ་འདྲ་བའི་སྡོང་བོ་འགའ་སྐྱེས་ཡོད་པའི་གཞི་ཆག་དེར་ཟེར།) སྒོམ་ཆེན་པ་ཁོ་རང་ཕལ་ཆེར་རབ་བྱུང་བཅུ་པའི་མི་ཡིན་ལ་འཁྲུངས་འདས་གསལ་བོ་མི་ཤེས། གང་ལྟར་སྐུ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་ཆོས་སྒོར་ཞུགས། ལྕང་སྐྱ་ངག་དབང་མཆོག་ལྡན་པའི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ནས་མི་ཏྲ་སོགས་ཟབ་ཆོས་མང་དུ་གསན། གཅན་ཚ་རྨ་ཀླུང་འགྲམ་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྡོ་རྗེ་བྲག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་བྲག་བརྐོས་ཏེ་གཙུག་ལག་ཁང་བརྟེན་རྟེན་པ་དང་བཅས་བཞེངས། ལོ་མཚམས་ཉི་ཤུར་བཞུགས། ལྟུང་བཞགས་བྱེ་བ་གསུམ་དང་མ་ནི་དུང་ཕྱུར་དགུ་སོགས་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་ལ་ཆིག་དྲིལ་དུ་འབད་པར་མཛད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད།\nལས། “མགོན་དེའི་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་མཆོག་དམ་པ་ནི། ། མཁས་གྲུབ་དུ་མའི་ཞབས་བསྟེན་གདམས་པའི་བཅུད། ། རྩེ་གཅིག་ཉམས་ལེན་མཐར་སོན་སྒོམ་ཆུང་བ། ། སྦས་པའི་རྣལ་འབྱོར་མཆོག་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། ། ”【5】 ཞེས་སྐ་ཕུག་ཚང་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་སྒོམ་ཆུང་པ་ནི་སྐ་ཕུག་ཚོ་གསུམ་གྱི་ནང་ཚན་ལྷ་གྲོང་དུ་གཅན་ཚའི་རུས་སུ་སྐ་ཕུག་སྒོམ་ཆེན་པའི་སྐུ་མཆེད་མགོན་པོ་ཟེར་བའི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ལ། རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་འགོ་སྟོད་ཙམ་ལ་སྐུ་ཆུང་ངུ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་། འཁྲུངས་འདས་མི་གསལ། “ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་དུ་མཛོད་དགེ་ཨེམ་ཆི་ཟེར་བ་རྗེ་བཙུན་དམ་པའི་སྐུ་ཕྲེང་གཅིག་གི་ཡོངས་འཛིན་དུ་སྒྲོལ་མས་ལུང་བསྟན་པར་གྲགས་པ་དེའི་དྲུང་དུ་ཕེབས་ཏེ་མདོ་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་བཀའ་མང་དུ་གསན་པ་དང༌། སྒྲུབ་པ་སྙིང་བོར་མཛད་ཅིང༌། མཐར་ཧལ་ཧའི་ཕྱག་མཛོད་ཅིག་དང་འགྲོགས་ཏེ་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་བྱོན་པ་སོགས་མཛད་བཟང༌བསྐྱངས་མཐར་གནས་དེ་གར་གཤེགས།”【6】ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་བཞིན་གཞན་ད་དུང་ཟི་ཁྲོན་གླིང་ཆེན་འགྱིངས་རི་དུ་ཕེབས་ཀྱང་གནས་འབྲེལ་བཞག་ལ་ཡུལ་དེར་དུས་ཡུན་གང་འཚམས་རིང་ལ་མཚམས་བསྙེན་པ་ལ་བཞུགས་པའི་ངག་རྒྱུན་ཡང་ཡོད་དོ། །\nསྐ་ཕུག་སྒོམ་ཆུང་པའི་སྐུ་སྐྱེས་སྐ་ཕུག་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་འཇམ་དབྱངས་དབང་ཕྱུག་ནི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ལས། “ དེ་ཉིད་སླར་ཡང་ཞིང་འདིར་སྤྲུལ་བའི་སྐུ། ། ལུང་རྟོགས་ཡོན་ཏན་དུ་མའི་མཛོད་འཛིན་ཅིང༌། ། སྐལ་བཟང་འགྲོ་ལ་ཕན་བདེའི་མཆོག་སྩོལ་བ། ། འཇམ་དབྱངས་དབང་ཕྱུག་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། ། ” 【7】 ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ཁོང་ནི་གཅན་ཚའི་རུས་ལས་སྐྱ་རྒྱ་གྲོང་གི་དཔོན་ཚང་དུ་སྐྱེས། སྐུ་ན་ཕྲ་མོ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང༌། ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་དུ་སློབ་གཉེར་དང་དགེ་བསྐོས་ཐོན། གསང་སྒྲོག་དགོན་པའི་ཁྲི་ལ་བཞུགས། འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིག་གི་དབང་དང་རྒྱུད་ཀྱི་བཤད་པ་སོགས་ཆོས་བཀའ་ཅི་རིགས་གནང་ནས་ལྷ་རི་བ་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས་ཀྱི་ཕྱག་ལེན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན། ལྕགས་མཁར་བདུད་དཔུང་འཇོམས་པའི་མཚོན་ཆའི་ཆོས་སྤྱོད་བླ་ན་མེད་པ་ཞིག་བཙུགས་ཤིང༌། དགེ་འདུན་རྣམས་ལའང་ཟང་ཟིང་གི་བཀུར་བསྟི་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཏེགས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཁང་རྟེན་བརྟེན་པ་བཞེངས་ཚུལ་ནི། གསང་སྒྲོག་གནས་བསྟོད་ལས། “ལྷ་ཁང་གསེར་ཁང་གཅིག་ལས་གཅིག་ལྷག་པ། ། ལྷ་རྟེན་ཆོས་གསུམ་བྱིན་རླབས་གཟི་འོད་འབར། ། ” ཞེས་བསྔགས་པ་ལྟར། འདུ་ཁང་ཆེན་མོ་གསར་བཞེངས་མཛད་སྐབས་ཀྱང་རྡོ་གཏེར་ཞིག་ས་ནས་བཏོན་པས་ཀུན་ཡ་མཚན་སྐྱེས། སྐུ་ཉིད་དངོས་སུ་ལས་ཀར་ཞུགས་ཏེ་ངལ་གསོའི་སྐབས་ཐང་ཆད་པ་རྣམས་ལ་གྲུབ་རྟགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐུ་རྩེད་བསྟན་ནས་ཐམས་ཅད་ལས་ལ་བསྐུལ། འདུ་ཁང་འགྲུབ་པའི་ཚེ་ཡང་ནམ་མཁའ་ལ་འཇའ་འོད་ཀྱི་གུར་དང་མེ་ཏོག་གི་ཆར་བབས་པ་སོགས་ངོ་མཚར་བའི་ལྟས་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བས་སྤྲུལ་བའི་འདུ་ཁང་དུ་གྲགས་པ་བྱུང༌། དེའི་རྩིག་ལྡེབས་རྣམས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་བ་དང༌། ཙོང་ཁ་བརྒྱད་ཅུ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཞལ་ཐང་བཞེངས་པ་བཅས་ཕྱག་རྗེས་བསྒྲུན་དུ་མེད་པ་བཞག་གོ་ཞེས་གསང་སྒྲོག་ལོ་རྒྱུས་སུ་སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱི་མཛད་པའི་སྐབས་གསལ་མོད། འདི་ལོ་ཚིགས་མ་གཏོགས་དམ་པ་འདིའི་མཛད་པར་འདུག་ཞེས་རྒན་པ་འགའི་ངག་ལས་ཐོས་པ་ཙམ་སྟེ་བརྟག་པའི་གཞི་ལགས། ད་ལྟ་ཡང་དེའི་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་གཏེར་འགའ་རེ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད། མཐར་རང་ཡུལ་དུ་འགྲོ་དོན་མཛད་མུར་གཤེགས། འཁྲུངས་འདས་ལོ་ཚིགས་མི་གསལ་ལོ། །\nསྐ་ཕུག་འཇམ་དབྱངས་དབང་ཕྱུག་གི་སྐུ་སྐྱེས་སྐ་ཕུག་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་པཎྜི་ཏ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ནི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ལས། “ བློ་ཆེན་རྒྱལ་བའི་མདོ་སྔགས་གསུང་རབ་ལ། ། བཟང་བོའི་ཐོས་བསམ་བརྩོན་པ་ལྷུར་ལེན་པའི། ། དོན་ལྡན་གནས་ལྔ་རིག་པའི་དབང་ཕྱུག་མཆོག ། གྲུབ་པའི་མཚན་ཅན་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། ། ” 【8】 ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན། “བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་གི་མཁན་རབས་ཞེ་དགུ་བ་སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཁོང་ཚང་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ལྕགས་སྤྲེལ（སྤྱི་ལོ1740）ལོར་གདོང་སྣར་སེར་རྒྱའི་རིགས་ལས་ཡབ་ལོ་མོ་དང་ཡུམ་འབའ་གོའི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། སྐུ་ཆུང་ངུའི་དུས་སུ་སྐ་ཕུག་གི་ཤིང་ཏོག་མཐོང་ན་འདི་ངའི་རེད་ཟེར་བ་དང་ལྷ་རི་སྔགས་རམས་པར་ཕྱག་དྲིལ་རྩེ་ལྔ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་མཐོང་མ་ཐག་ང་ལ་ཡང་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་ཟེར་བར་བརྟེན། ལྷ་རི་བས་ཁྱོད་གང་གི་ཡིན་གསུངས་པར། ང་སྐ་ཕུག་ཁྱུག་ལ་ཚང་གི་ཡིན། ངའི་གྱོན་པ་འགའ་ཞིག་སྒམ་ནང་ན་ཡོད་ཞུས་པས་སྐ་ཕུག་སྐུ་སྐྱེར་ངོས་བཟུང་སྟེ་ལྷ་རིའི་སྔགས་རམས་པ་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས་ཀྱི་བཀའ་ལྟར་གདོང་སྣ་བ་དང་སྐ་ཕུག་གཉིས་འཛོམས་ཀྱིས་ལྷ་རིར་གདན་དྲངས་སྐབས་དཔོན་པོ་བླ་མ་ཟེར་བ་སྔར་སྨ་ར་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་སྐབས་དེར་སྨ་ར་བཞར་འདུག་པ་གཟིགས་ནས་ཡབ་ཀྱི་རྣ་ཁུང་དུ་འདི་ལ་ཁ་སྤུ་མེད་པ་ཅིས་རེད་ཅེས་གསུངས་པས་ཐམས་ཅད་ཡ་མཚན་དུ་གྱུར་བ་དང་། དུང་དཀར་སོགས་ཀྱང་ངོས་བཟུང༌། དགུང་ལོ་བདུན་པ་ལ་ལྷ་རི་སྔགས་རམས་པ་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས་ཀྱི་དྲུང་ནས་རབ་བྱུང་། སྐུ་ཞང་ཤ་ལྡང་ཨ་ལགས་དར་རྒྱས་ལས་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་དང་འདོན་ཆོས་བསླབ། རྩ་བ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་ལྷ་རིར་འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་གསན་པར་ཕེབས་སྐབས་ཁོང་དང་མཉམ་དུ་སྒྲུབ་ཐབས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་མང་དུ་གསན། དགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་པ་ཤིང་ཁྱི་ལ་བྱ་ཁྱུང་དགོན་དུ་ཕེབས། དགེ་བཤེས་ཟི་ལུང་དཔོན་ཆུང༌དང་ཁོ་ཚེའི་དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་བསོད་ནམས་གཉིས་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན། ཆོས་སྤྱོད་རྒྱན་འཇུག་བསྡུས་གྲྭ་ཕར་ཕྱིན་སོགས་འཛིན་སྐྱོང་རྩོད་གསུམ་ལ་འགྲུས། མཁན་ཟུར་བདེ་ཁང་པ་ལས་དགེ་ཚུལ་བསྒྲུབས། ཉེར་བདུན་པ་མེ་ཁྱི（སྤྱི་ལོ1766）ལ་དབུས་སུ་བྱོན། དགུན་ཆོས་ལ་སྒོ་མང་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས། མཁན་པོ་ངག་དབང་དགེ་ལེགས་ལས་རྩིས་བཞག་གསན། རྒྱལ་བ་འཇམ་དཔལ་རྒྱ་མཚོ། ཡོངས་འཛིན་ཁྲི་ཆེན་མཚམས་རིང་བ་ངག་དབང་ཆོས་གྲགས། གཙང་དུ་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་དང་མཇལ། བསྟན་རྒྱས་གླིང་དུ་སྒོ་མང་ཟུར་བ་དགེ་འདུན་བདེ་ཆེན་ལ་བསྙེན་རྫོགས་ཞུས། ཕག་ལོར་ཕྱིར་ཕེབས། བྱ་ཁྱུང་དུ་སློབ་གཉེར་འཕྲོ་མཐུད། ལྕགས་ཡོས（སྤྱི་ལོ1771）ལ་མཚན་བཏགས་ཐོབ། སུམ་རྟགས། རྩིས་དཀར་ནག སྒྲ་ཡིག་རིགས་བྲིས་འབུར་གྱི་སྐུ་སོགས་འབྲི་བརྐོས་ལ་མཁས། སྔ་ཕྱིར་ལྷ་རི་བ་བློ་བཟང་འབྱུང་གནས། བདེ་ཁང་བློ་བཟང་རབ་བརྟན། རྩ་བ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན། མདོ་བ་ངག་དབང་དོན་གྲུབ། ཆུ་བཟང་ངག་དབང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག། ཀུན་མཁྱེན་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ། ཐུའུ་བཀྭན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ། བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་བཀའ་འགྱུར་བ་འཇིགས་མེད་རབ་རྒྱས། ཨ་རིག་དགེ་བཤེས་ཆེན་མོ། གསེར་ཁང་པ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། གཡེར་གཤོང་དགེ་འདུན་ཟླ་གྲགས། རྙེ་བ་དཔོན་སློབ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་སོགས་བླ་མ་མང་དུ་བསྟེན་པས་ཐོབ་རྒྱ་ཆེ། དོན་གཉེར་མཁན་ལ་དབང་ལུང་མན་ངག་གང་དགོས་འཕྲལ་དུ་འདོན་པ་ལ་སྐྱོ་ངལ་མེད། གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཆུང་ངུ་ལ་མི་བརྙས་ཤིང་དགྱེས་གཟིགས་མཛད། དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་པ་ས་ཕག（སྤྱི་ལོ1779） ལ། ཚ་གན་ནོ་མོ་ཧན་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་པའི་བཀའ་བཞིན་རྨ་མགུར་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་གི་ཁྲིར་ཕེབས། ཚེས་གཏོར་དང་། བླ་བྲང་གསར་བཞེངས་སོགས་འཛིན་སྒོ་ལེགས། ཞེ་དྲུག་པ་ཤིང་སྦྲུལ（སྤྱི་ལོ1785）ལོར་ལྭ་མོ་ནས་ལྷ་མདུན་བླ་མར་བསྐོས། ཨེརྟི་ནི་ཤི་རེ་ཐུའི་ཆོ་ལོ་དང་ཐམ་ཀ་གནང་། གནམ་རྫོང་བཀྲ་ཤིས་ཐང་དགོན་པར་བྱ་ཁྱུང་རྒྱུད་པ་ཕེབས་སྐབས་བཀའ་ཆོས་མང་དུ་གནང༌། རྫོང་ནང་བསྟན་རྒྱས་གླིང་དུ་རྒྱུད་པའི་དབྱར་ཆོས་སྐབས་མཁན་པོ་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ། བླ་མ་དབུ་མཛད་སྦྱིན་པ་ཀུན་བཟང་སོགས་ཡོངས་འཛིན་ལ་འཇིགས་བྱེད་དབང་དང༌། འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་བཤད་ལུང་གནང༌། འདུ་ཁང་ལ་བྱ་ཁྱུང་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་གིས་རབ་གནས་མཛད་པར་ཡོན་གཟབས། བདེ་ཁང་ཞབས་དྲུང་བློ་བཟང་ནོར་བུ། མོག་ཀྱཱ་སྤྲུལ་སྐུ། གསང་སྒྲོག་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ལ་འཇིགས་བྱེད་ཀུན་རིག་གི་དབང་སོགས་མང་དུ་གནང་། བྱ་ཁྱུང་ནས་ཕེབས་པའི་སློབ་གཉེར་བ་རྣམས་ལ་གནས་དེར་དམ་བཅའ་འཇོག་བཅུག ” 【9】 གཞན། “དགུང་ལོ་ང་བཞི་བ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་གླང（སྤྱི་ལོ1793）ལ་སྐ་ཕུག་སྒོམ་ཆུང་གིས་བཏབ་པའི་རྫོང་གོང་མ་ཆགས་ཡུལ་མི་བཟང་བར་དགོངས་ནས་ད་ལྟའི་གནས་འདིར་སྤར་ནས་བཏབ། ” 【10】དང་། “དགོང་ལོ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ་བ་ཤིང་ཕོ་སྟག་གི་ལོ་སྟེ（སྤྱི་ལོ1794）ལོར་ཁམས་རའི་སེར་སྐྱ་ཀུན་གྱིས་ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་ཕུལ་ཏེ་ཡུལ་ཕྱོགས་དེའི་བླ་མར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དོན་ལྡན་དུ་མཛད་ཕྱིར་ཞལ་གྱི་བཞེས་ཤིང་ཡུལ་ཕྱོགས་དེའི་བླ་མར་བཞུགས་ནས་མཁས་པ་མི་གསུམ་གྱི་སྒྲུབ་ཁང་སོགས་རྟེན་གྱི་འཛིན་སྐྱོང་དང༌། ཆུའི་གཡས་ངོས་བཀྲ་ཤིས་ཐང་ཟེར་པར་དགོན་པ་གསར་འཛུག་མཛད་དེ་བླ་བྲང་སྤྱི་བ་འདུས་ཁང་རྣམས་སྔར་མེད་ཁྱད་འཕགས་གསར་དུ་བཞེངས།” 【11】དེ་ནས “ རེ་གཉིས་པ་ལྕགས་བྱ（སྤྱི་ལོ1801）ལ་ཨ་ར་པ་ཙའི་སྒྲུབ་ཁང་དུ་དགེ་བཤེས་འགའ་དང་བཅས་སྐུ་མཚམས་ལ་བཞུགས་ཐོག་འཇམ་དབྱངས་ནང་སྒྲུབ་ཀྱི་རིལ་སྒྲུབ་མཛད། གྲྭ་མང་ལ་རྗེས་གནང་དང་རིལ་བུ་བཀྱེ། སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་གི་བླ་མ་དང་པོ་བདེ་ཡངས་ཞབས་དྲུང་གིས་དགོངས་ཞུས་མཛད་པར་རྗེ་འདི་བ་བཞུགས། ཁྲི་འདོན་སྐབས་རྒྱུད་པ་བླ་མ་ལྷ་རམས་པ་ངག་དབང་བསོད་ནམས་ཀྱིས་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་དབུ་ནས་གནང་ན་རྟེན་འབྲེལ་འདུག་ཞུས་པར་བརྟེན་མཁན་པོ་བླ་བྲང་ནས་བཀའ་འགྱུར་པོ་ཏི་གཅིག་ལྷུ་འདོན་བྱས་པ་རྒྱུད་དེར་འདུག་པས་དགྱེས་ཏེ་ཆོས་ཐུན་གཅིག་གནང༌། ཆོས་རྗེ་དར་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་རྒྱ་ནག་ནས་འབྱོར་ཏེ་དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་འཛུགས་དགོས་ཞུས་པར་ཟུར་དུ་མི་དགོས་གསུངས་ནས་སྨན་པ་གྲྭ་ཚང་ཁྱི་ལོ་ནག་ཟླའི་དུས་ཆེན་ལ་དུས་འཁོར་གྲྭ་ཚང་དུ་བསྒྱུར། འཛུགས་སྟོན་དུ་མང་ཇ་ཉིན་ཐུབ་དང་འགྱེད།དངུལ་མཎྡལ་ཆེ་ལེགས་སོགས་སྦྱོར་འཇགས་མཛད། གྲྭ་ཚང་ལ་དུས་འཁོར་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་རྗེས་གནང༌། ཀུན་རིག་གི་དབང༌། སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག་རྗེས་གནང་སོགས་གནང༌། རེ་བཞི་བ་ཆུ་ཕག（སྤྱི་ལོ1803）ལ་བྱ་ཁྱུང་ཁྲིར་ཕེབས། བརྩི་བཞག་སྐབས་དོགས་གཅོད་མང་བོ་གནང༌། ལོ་གཉིས་པའི་ཐོག་ཟུར་བར་བཞུགས། ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་དུས་བཞེངས་པའི་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོའི་ཞིག་གསོས་རབ་གནས་དང་བཅས་པ། སྔ་ཕྱིར་དབང་རྗེས་གནང་མང་བོ་དང༌། བྱ་ཁྱུང་དུ་ཆོས་ཐོག་དང་ཕེབས་རེས་ཀྱིས་འགྱེད་མ་ཆག རྒྱུད་པར་བདེ་མཆོག་གི་དབང་དང་སྔགས་བཏུའི་རྗེས་གནང་བསྩལ། དགུང་ལོ་དོན་གཉིས་ནས་དོན་བཞིའི་བར་ཆུ་སེར་གྱི་བསྙུན་བཞེས་པ་ཆུ་བྱ་ལོར་དྭངས། སྔར་དབུ་སྐྲ་དཀར་བོ་ཡོད་པ་ལ་དེ་ནས་བཟུང་དབུ་སྐྲ་སྨིན་མ་སོགས་གནག་སྣུམ་གཞོན་ཤ་རྒྱས། དགུང་ལོ་དོན་བདུན་པ་ལ་དཔོན་པོ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དབུས་སུ་བརྫངས། གླང་ལོའི（སྤྱི་ལོ1817）དཔྱིད་བྱ་ཁྱུང་དུ་ལམ་གཙོའི་བཤད་ལུང༌། ས་སྟག་ལ་ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་དུ། རྒྱུད་པའི་དབྱར་གནས་སྐབས་དགེ་བཤེས་ངག་དབང་སྙན་གྲགས་སོགས་ལ་འདོད་ཆོས་མང་བོ་དང་མང་འགྱེད་གནང༌། ཡོས་ལོར་བྱ་ཁྱུང་དུ་དཔྱིད་ཆོས་བཏང༌། ལྕགས་སྦྲུལ（སྤྱི་ལོ1821）ལ་རྫོང་ནང་བསྟན་རྒྱས་གླིང་དུ་རྒྱུད་པའི་དབྱར་གནས་སྐབས་བདེ་མཆོག་བློས་བསླངས་བརྩིག་བཅུག་པ་འདུ་ཁང་དུ་བཞུགས། གནམ་རྫོང་དགོན་གསར་གྱི་འདུ་ཁང་ཞིག་གསོས་རབ་གནས་བཅས་མཛད། གྱ་བདུན་པ་མེ་ཁྱི་ལ་བྱ་ཁྱུང་དུ་འགྱེད་མང་ཇ་དང་ཆོས་བཀའ་མང་དུ་གནང༌། གྱ་བརྒྱད་པ་མེ་ཕག（སྤྱི་ལོ1827）ལ་ཞི་བར་གཤེགས།” 【12】འདི་བ་ཆེ་ཤོས་ལྷ་བཟོའི་སྐུ་སྐྱེས་སུ་ངོས་འཛིན། གསུངས་རྩོམ་ལ་པོ་ཏི་གཉིས་ཙམ་ཡོད་པར་བཤད་ཀྱང་ད་ལྟ་མིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་བ་ཆོས་ཚན་རེ་འགའ་ལས་མི་བཞུགས་པས་ཤིན་ཏུ་ཕངས་ཆེ། ཞིབ་ཏུ་མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དང་བྱ་ཁྱུང་གདན་རབས། ཇུ་ནང་ངག་དབང་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྐ་ཕུག་ཚང་གི་རྣམ་ཐར་མདོར་བསྡུས་སོཊ་སུ་གསལ་ལོ། །\nསྐ་ཕུག་པཎྜི་ཏ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེས་སྐ་ཕུག་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་ནི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ལས། “བློ་ཆེན་ཀུན་གཟིགས་སྤྱོད་པའི་མཛོད་བརྙེས་ཤིང༌།། སྐྱེ་དགུའི་རྣ་\nབར་སྙན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྔ།། བརྡུངས་པའི་གྲགས་སྐད་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་མཐའ་ལ།། ཁྱབ་མཛད་གྲུབ་པའི་དབང་བོར་གསོལ་བ་འདེབས།།” 【13】 ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ས་གླང་སྤྱི་ལོ1829ལོར་སྔོ་རྒྱ་བསོད་ནམས་རྒྱ་མཚོའི་ཁྱིམ་དུ་འཁྲུངས། འདས་ལོ་མི་གསལ། སྐུ་ན་ཕྲ་མོ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་ལ་འབད། དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་སྟེང་རྫོང་ནང་དགོན་པའི་གྲྭ་བགྲེས་གཞོན་མེད་པར་ནད་ཡམས་ཤིག་བྱུང་བར་ཁོང་གིས་བཞེས་ཏེ་ཐམས་ཅད་ནད་ལས་གྲོལ་བར་མཛད། དེའི་སྐབས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་དགེ་ལེགས་སུ་ནཱ་ག་རཀྵའི་རྟེན་ཐང་དང་དམ་ཅན་འབག་སྐུ་བཞེངས་ཤིང་ནཱ་ག་རཀྵའི་བསྙེན་སྒྲུབ་མཛད། འཇམ་དབྱངས་ནཱ་ག་རཀྵ་སྒྲུབ་སའི་སྤྱིལ་ཆུང་ཞིག་ཡོད་པ་ང་བརྒྱད་ལོའི་སྔོན་དུ་བཙན་ཁང་ལྟ་བུར་ཡོད་ཅིང༌། དེའི་ནང་དུ་བསྙེན་ཐང་མང་བོ་ཞིག་ཡོད་པའི་མདུན་དུ་རལ་གྲི་མདུད་པ་བརྒྱབ་པ་ཞིག་ཡོད་པར་རྒན་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། ནཱ་ག་རཀྵའི་བསྙེན་ཐང་ད་ལྟའང་བཞུགས་ཡོད་པར་བཤད་མོད་གསལ་པོ་མ་ངེས་སོ།།\nསྐ་ཕུག་བློ་བཟང་སྙན་གྲགས་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་སྐྱེས་སྐ་ཕུག་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་དགེ་འདུན་ཕུལ་བྱུང་རྒྱ་མཚོ་ནི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ལས། “ དགེ་ལེགས་ཆུ་གཏེར་ཡངས་པའི་སྨོན་འདུན་རིས། ། བསྲུབས་སྐྱེས་བསྟན་འགྲོའི་ཕན་བདེ་པད་མའི་ཚལ། ། རྒྱས་པའི་མཛད་འཕྲིན་འོད་ལྔའི་གུར་ཁྱིམ་ཅན། ། ཕུལ་བྱུང་བྱམས་བརྩེའི་གཏེར་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། ། ” 【14】 ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ལྕགས་སྟག（སྤྱི་ལོ1890）ལོར་གཅན་ཚ་ཐང་གཡོན་རུ་ཟབ་མོ་ཚོ་བར་ཡབ་གནམ་རྩེ་དང་ཡུམ་ལྷ་མོ་འབུམ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཞྭ་དམར་པཎྜི་ཏ་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོར་བསྟེན་ཏེ་སེམས་བསྐྱེད་མཆོད་པ་སོགས་ཆོས་བཀའ་མནོག་ཆེ་བ་གསན། “ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་གྱི་ཁྲི་རབས་ཞེ་དགུ་བར་བཞུགས་ཏེ་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་སྐྱོང་བཀུར་གཞན་འགྲན་མེད་པ་མཛད། ཆུ་སྟག（སྤྱི་ལོ1902）ལོར་རྗེ་གསེར་ཁང་བ་ཞུས་ཏེ་དགོན་པ་ནས་ཚེ་དབང་དང་སྲི་མནན། ལྷ་སྡེ་དག་ལ་བསྙེན་གནས་ཀྱི་སྡོམ་ལུང་གནང་། ” 【15】གཞན་འདི་བ་ཚང་གིས་ནང་ངོས་སུ་ཚངས་དབྱངས་ཟིལ་གནོན་ཞེས་མཚལ་གྱིས་བྲིས་ཡོད་པའི་སྦུབས་ཆ་རྩ་ཆེན་ཞིག་དགོན་པར་སྤྱི་འཇོག་ཏུ་གནངས་པ་ང་བརྒྱད་སྐབས་བོར་བརླག་ཏུ་གྱུར། རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་ཕོ་བྱི་སྟེ་དགུང་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་པ（སྤྱི་ལོ1924）ལོར་ཞི་བར་གཤེགས།\nསྐ་ཕུག་དགེ་འདུན་ཕུལ་བྱུང་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་སྐྱེས་སྐ་ཕུག་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་དགེ་འདུན་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ་ནི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ལས། “དགེ་འདུན་པད་དཀར་ཕྲེང་བ་འཛིན་པའི་སླད། ། ཟབ་རྒྱས་ལེགས་བཤད་སྣང་བའི་མཛོད་བཟུང་ཞེས། །རིས་མེད་མཁས་པའི་བསྟོད་བསྔགས་རྒྱ་མཚོའི་དབྱངས། ། གཡོ་མེད་འདྲེན་མཆོག་དམ་པར་གསོལ་བ་འདེབས། ། ”【16】ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་རྗེ་ཐར་ཤུལ་རིན་པོ་ཆེས་མཚོ་སྔོན་པོ་གཡོན་རུ་དང་གཅན་ཚའི་གཡོན་རུ། སྐ་ཕུག་ཚོ་གསུམ་བཅས་སུ་འཚོལ་དགོས་པའི་ལུང་བསྟན་བབས་པ་ལྟར་མཐར་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ཤིང་མོ་གླང་སྟེ། (སྤྱི་ལོ1925)ལོར་མཚོ་སྔོན་པོ་གཡོན་རུ་མུ་རུ་མར་ཡབ་ལྷུན་འགྲུབ་དང་ཡུམ་ལྷ་མོ་དཀར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་སྐུའི་སྐྱེ་བ་སད་པའི་མཛད་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་བསྟན། སྤྱི་ལོ1932ལོ་སྟེ་དགུང་ལོ་བདུན་སྐབས་ཁྲི་ཀའི་མེ་ལོང་དགོན་དུ་ཐར་ཤུལ་རིན་པོ་ཆེ་བཀས་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྤྲུལ་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་སྟེ་རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་ལྷན་དུ་ཕུལ། དེ་དུས་ཁོང་ཚོ་སྒོ་ནང་ནས་ཡར་ཕེབས་སྐབས་ཐར་ཤུལ་ཚང་གི་མཆོད་ཁང་ནས་མཆོད་ཆོག་བཏོན་ནས་མཆོད་བཟང་སྐབས་ཙན་དང་དུང་སོགས་འབུད་པ་དང་སྐབས་ཁེལ་བས་བསུ་བ་བྱས་པ་ལྟ་བུའི་ཉམས་སྣང་ཤར། ད་དུང་རབ་བྱུང་བསྒྲུབས་སྐབས་ཀྱང་རི་ཁྲོད་པ་ཅིག་གིས་མེ་ཏོག་པད་མ་གསུམ་བལ་གྱིས་བསྡམས་ནས་ཐར་ཤུལ་ཚང་ལ་ཕུལ་བ་དང་སྐབས་ཁེལ་བས་ཐར་ཤུལ་ཚང་གིས་རྟེན་འབྲེལ་ཡག་སོང༌། སྐུ་སྐྱེ་ཡག་པོ་ཞིག་འཁྲུངས་ཁོ་ཐག་རེད་ཅེས་ཕྱྭ་གཡང་ཡང་ཡང་བོས་པར་བཤད། དགོན་པར་གདན་དྲངས་རྗེས་ཞབས་དྲུང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་ཚང་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་འདོན་ཆོག་ཆོ་ག་དང་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་བསླབས། “ དེ་ནས་སྤྱི་ལོ1933-1941ལོ་བར་ཏེ་དགུང་ལོ་བརྒྱད་ནས་བཅུ་དྲུག་བར་ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་དུ་གཡོན་རུའི་ཨ་ལགས་བསྟན་འཛིན་ཚང་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་གཉོར་སྐྱོང་མཛད། སྤྱི་ལོ1941-1947ལོའི་བར་ཏེ་དགུང་ལོ་བཅུ་དྲུག་ནས་ཉེར་གཉིས་བར་དུ་ཁོང་གི་ཐུགས་འདོད་ལྟར་དགེ་རྒན་དང་ལྷན་དུ་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཕེབས་ཏེ་རྨད་བྱུང་ཐོས་བསམ་གླིང་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད་པ་དང་། རྗེ་བླ་ཁོ་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་བསྡུས་གྲྭ་དང་བློ་རྟགས། ཕར་ཕྱིན་སོགས་གསན་བསམ་ཕུ་ཐག་ཆོད་པ་མཛད། སྤྱི་ལོ1947-1955 བར་ཏེ་དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་ནས་སུམ་ཅུའི་སྟེང་དབུས་སུ་ཕེབས་ཏེ་འབྲས་སྤུངས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་ཀླུ་འབུམ་ཁང་ཚན་དུ་གྲྭ་ཞུགས་མཛད། མཁྱེན་རབ་མེ་ལྟར་འབར་བ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་སྦྱངས་པ་མཐར་སོན་པར་མཛད་པས་འཆད་རྩོད་རྩོམ་གསུམ་ལ་འགྲན་པའི་ཟླ་དང་བྲལ་བར་གྱུར། ཨ་ལགས་ཕུར་རྩ་ཚང་དང་ཁོང་གཉིས་ལ་སྒོ་མང་སྤྲུལ་སྐུ་རྣམ་གཉིས་ཞེས་དུས་སྐབས་དེར་མིང་གྲགས་ཆེན་པོ་བྱུང༌། དེ་ལྟར་རྫོང་ནང་དགོན་གཞུང་དང་མཐའ་བ་ལྷ་སྡེའི་བསམ་པར་མ་འོངས་དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲི་བཞུགས་རྒྱུར་གདོན་མི་ཟ་བས་ན། རང་དགོན་དང་ས་གནས་དམངས་ཚོགས་ལ་གོ་མི་ཆོད་བསམ་ནས་རྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་གཙོ་བྱས་དགོན་པ་དང་ལྷ་སྡེ་མི་སྡེའི་ཐུགས་འདོད་བཞིན་འཐུས་མི་སེར་སྐྱ་མི་བདུན་ཙམ། སྤྱི་ལོ1955ལོའི་ཟླ2པར་ལྷ་ས་བསུ་བར་སོང་སྐབས་འཇམ་དབྱངས་དགུན་ཆོས་དང་ཁེལ་བས་སྒོ་མང་གྲྭ་ཚང་ལ་གཏོང་སྒོ་བཏང་རྗེས་ཕྱིར་ལྷོ་ཁ་ནས་ཆབ་མདོ་བརྒྱུད་རླངས་འཁོར་ལ་བསྡད་ཏེ་ལོ་དེའི་ཧོར་ཟླ5པར་ཕྱིར་སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་དགོན་དུ་ཕེབས། གནམ་རྫོང་རྩེར་ཨ་ཀ་བློ་བཟང་གཙོས་དེའི་གྲྭ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིམས་ཁང་བཞེངས་པ་བཞིན་དེར་ཟླ་གཅིག་བཞུགས། བྱ་ཁྱུང་བྲག་འོག་ནས་ཟླ་གཅིག་ལ་མཚམས་ལ་བཞུགས། བྱ་ཁྱུང་དགོན་གཞུང་གིས་གནས་དེར་ཡུན་རིང་བཞུགས་དགོས་པའི་རེ་བ་ཞུས་ཀྱང་ལ་མོ་བྲག་རྒན་ཚང་གིས་བདེ་ཆེན་དུ་ཕེབས་དགོས་པའི་བཀའ་ནན་ཆེར་ཕབ་པ་བཞིན་རང་དགོན་དུ་དུས་ཐུང་ནང་དོན་གཉེར་ཅན་དང་དད་ལྡན་མང་བོར་སྐྱབས་འགྲོ་དང་སྒྲོལ་མ་སོགས་ཀྱི་ལུང་མང་བོ་གནང་། དགོན་པར་ཕེབས་ནས་འདུལ་བ་སོགས་བཀའ་ཆོས་མང་བོ་བསྩལ་པ་དང་མཁན་པོར་བཞུགས་ནས་གསོ་སྦྱོང་བཙུགས་རྗེས་བདེ་ཆེན་དུ་སློབ་གཉེར་གྱི་འཕྲོ་མཐུད། ལམ་བར་དུ་སྣང་རའི་སྟོང་དཔོན་དབང་ཆེན་གྱིས་ཁྱིམ་དུ་བསུས་ཏེ་རྟ་མཆོག་གཅིག་དང་གོས་ཕྲུག་སོགས་ཀྱི་འབུལ་དངོས་བཏགས། སྤྱི་ལོ1956ལོ་ཟླ12པར་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས། སྤྱི་ལོ1958ལོ་ནས་གོད་ཆག་གི་གནོད་འཚེ་དབང་གིས་དགོན་པ་རིམ་བཞིན་འཇིག། སྤྱི་ལོ1958ལོ་ཟླ9པ་ནས་གཅན་ཚ་རྫོང་གི་སློབ་གསོའི་བྱ་བར་ཞུགས་ཏེ་དམ་པ་ཁོང་ལོ་རྡོ་རྗེ་བྲག་ལ་ཕེབས་ནས་རྫོང་རྒྱལ་གཉེར་སློབ་གྲྭ་ཐོག་མ（གཅན་ཚ་ཞན་འཕྲོད་སྟེན་སློབ་གྲྭ）ཞེས་པའི་དགེ་རྒན་ཐོག་མ་བྱས། ” 【17】 སྤྱི་ལོ1960ལོའི་སྟོན་ཁར་སློབ་གྲྭའི་ཁོར་ཡུག་གི་ཚོད་རྭ་ནང་མཚན་མོ་ཞིག་ལ་རྐུན་མ་གཅིག་ཞུགས་པར་སློབ་མ་ཚོས་མུན་ནག་ནང་རྡོ་འཕངས་པས་རྐྱེན་འདས་སུ་གྱུར་པར་བརྟེན་སྐབས་དེར་སྲིད་ཇུས་དོག་པའི་དབང་གིས་སྲིད་གཞུང་གིས་དགེ་རྒན་སྐ་ཕུག་ཚང་བྱེད་གཏེ་རུ་དོགས་ནས་མ་ཉེས་ཁ་གཡོག་གིས་ཟི་ལིང་དུ་འཁྲིད་ནས་བཙོན་འཇུག་བྱས་ལ། རིང་པོར་མ་ལོན་པར་ཆུ་ཕོ་སྟག་སྤྱི་ལོ1961ལོ་སྟེ། རང་ལོ་སོ་དྲུག་སྟེང་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བཙོན་ཁང་མིང་ལ（新生砖瓦厂）ཟེར་ཞིང་། དེང་གི（东川监狱）རུ་འབོད་པའི་བཙོན་ཁང་དུ་སྐུ་གཤེགས།\nམཚམས་འདིར་གསལ་བཤད་བྱེད་རྒྱུ་ཞིག་ནི། སྐ་ཕུག་སྐུ་སྐྱེས་གསུམ་པ་འཇམ་དབྱངས་དབང་ཕྱུག་ནས་བདུན་པ་དགེ་འདུན་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་རིང་བར་དུ་རྫོང་ནང་དགོན་དང་གནམ་རྫོང་མ་ནང་དགོན། བྱ་ཁྱུང་དགོན། རྨ་མགུར་དགོན། ལཱ་མོ་བདེ་ཆེན་དགོན། གསང་སྒྲོག་དགོན་སོགས་སུ་ཁྲི་དང་སྒར་ཁ་ཡོད་མོད། ད་ལྟ་གཅིག་ཀྱང་སླར་གསོ་བྱུང་ཐུབ་མེད།\nསྐ་ཕུག་དགེ་འདུན་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་སྐྱེས་སྐ་ཕུག་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་བསྟན་འཛིན་དཀོན་མཆོག་ནི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ལས། “ ཕྱག་ན་པདྨའི་ཐུགས་བཞེད་ཇི་བཞིན་དུ། ། འཇམ་མགོན་བསྟན་པ་འཛིན་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱིས། ། དཀོན་པའི་མཆོག་གཅིག་བཀའ་པོད་ལེགས་བཤད་གཞུང་། ། སྤེལ་མཛད་མཆོག་སྤྲུལ་དམ་པར་གསོལ་བ་འདེབས། ། ” 【18】ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་བོད་རབ་བྱུང་བཅུ་དྲུག་པའི་ཀུན་དགའ་ཞེས་པ་ཤིང་སྟག་སྤྱི་ལོ1974ལོར་ཡབ་རྡོ་སྦིས་གཡི་སྟག་པ་དགེ་འདུན་དང་ཡུམ་ཚེ་རིང་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་ཀ་ལི་མན་ཀྲུང་དོན་འགྲུབ་གླིང་བོད་མིའི་གཞིས་ཁོངས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་སུ་མིང་ལ་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཟེར། སྤྱི་ལོ1980ལོ་སྟེ་དགུང་ལོ་དྲུག་པར་མཁན་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་མཚན་ལ་ཡེ་ཤེས་ཚེ་རིང་བཏགས། དེ་ནས་ཅུང་ནར་སོན་ཚེ་དམ་པ་གང་དེས་མཚན་ལ་བསྟན་འཛིན་དཀོན་མཆོག་ཅེས་གསོལ། དགུང་ལོ་བཅུ་བར་རྗེ་ཤར་གདོང་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྐ་ཕུག་ཚང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་དགེ་འདུན་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་སྐྱེས་སུ་ངོས་འཛིན་མཛད། དགེ་ཚུལ་གྱི་མཚན་ལ་བློ་བཟང་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཞེས་སྦྱར། “དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པར་དཔལ་ལྡན་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མང་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྐུ་ཕྲེང་སྔོན་མ་རིམ་བྱོན་གྱི་ཐོབ་ཁོངས་ལྟར་ཀླུ་འབུམ་ཁམས་ཚན་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད་ཅིང་། སྐུ་གོང་མའི་ཚ་བོ་གྲྭ་ཚང་དབུ་ཟུར་དགེ་བཤེས་དགེ་ལེགས་རྒྱ་མཚོས་བདག་སྐྱོང་གནང་། ” 【19】 དུས་ཕྱིས་སྤྱི་ལོ1990ལོར་བོད་ནང་དུ་ཕེབས་ནས་རང་གི་མ་དགོན་སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་དགོན་དུ་གདན་བཀོད་ཁྲི་བཞུགས་གནང་། སྤྱི་ལོ1991ལོའི་ལོ་སྨད་དུ་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པར་ཨ་ལགས་ཤར་གདོང་ཚང་གི་སྐུ་མདུན་དུ་རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ་དང་། ལམ་རིམ་བློ་སྦྱོང་གི་ཁྲིད་ཐོབ། སྤྱི་ལོ1992ལོར་ཟི་ཁྲོན་ཨ་མཆོག་མཚན་ཉིད་དགོན་དུ་ཨ་ལགས་གུང་ཐང་ཚང་གི་དྲུང་ནས་དབང་ལུང་བཀའ་ཆོས་མང་པོ་ཞུས་པ་དང་། ལོ་དེར་བླ་བླང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་མོ་རྗེ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ་ཚང་གི་མདུན་ནས་སྐྱབས་འགྲོའི་ཁྲིད་དང་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོ་དང་། ཀུན་མཁྱེན་ཕར་ཕྱིན། ལམ་རིམ་གླང་སྨྱོན་འདུལ་བའི་ལྕགས་ཀྱུ་བཅས་གསན། སྤྱི་ལོ1994ལོར་ཡང་བསྐྱར་བྱ་ཁྱུང་དུ་ཨ་ལགས་ཤར་གདོང་ཚང་གི་སྐུ་མདུན་དུ་རྗེ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་དང་གླང་སྨྱོན་འདུལ་བའི་ལྕགས་ཀྱུ། གུང་ཐང་བསླབ་བྱ། སྔགས་ཀྱི་བཀླགས་ཐབས་སོགས་ལ་ཞིབ་ཏུ་གསན། སྤྱི་ལོ1995ལོར་ཨ་ལགས་ཆུ་བཟང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ནས་བྱ་ཁྱུང་དགོན་དུ་དུས་འཁོར་དབང་མོ་ཆེ་ཐེངས་གཅིག་ལ་ཐོབ། སྤྱི་ལོ1996ལོའི་ཟླ་བཞི་བར་གསང་སྒྲོག་དགོན་དུ་ཨ་ལགས་ཤར་གདོང་ཚང་གིས་ཁོང་གི་སྐུ་རྗེས་སུ་འཁྲིད་ནས་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་དང་སྤྱོད་འཇུག་ཆེན་མོའི་ཁྲིད་དང་། སྨན་མཆོག་ཆེན་མོའི་དབང་སོགས་ཟླ་གཅིག་ལྷག་ལ་གནང་། ལོ་དེའི་སྟོན་ཁར་ཡང་ཨ་ལགས་ཤར་གདོང་ཚང་གི་སྤྱན་སྔར་དཔའ་ལུང་མཐའ་བརྒྱ་རུ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་གཅིག་གསན། དེ་རྗེས་བསླབ་པ་ཕུལ། སྤྱི་ལོ1997ལོའི་དབྱར་ཁར་ཀོའུ་བ་དགོན་དུ་ཨ་ལགས་ཡོངས་འཛིན་ཚང་གི་དྲུང་དུ་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ལན་གཅིག་གསན་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་མོའི་དབང་དང་རྗེས་ལུང་མང་པོ་གནང་། སྤྱི་ལོ2014ལོར་བླ་བྲང་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་དྲུང་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་ལུང་ཐོབ་པ་དང་། སྤྱི་ལོ2015ལོར་རོང་བོ་དགོན་ཆེན་དུ་ཨ་ལགས་ཤར་ཚང་གི་མདུན་ས་རུ་སེམས་བསྐྱེད་མཆོད་པ་ཉིན་གསུམ་ཙམ་ལ་གསན། ཉེ་བའི་ཆར་རོང་བོ་དགེ་བཤེས་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཚང་བསྟེན་ནས་ལམ་རིམ་བློ་སྦྱོང་སོགས་གཞུང་གཞན་ལ་སྦྱངས་བརྩོན་དང་བཀའ་འདྲི་ཞུ་ཞོར། ད་ལྟ་གནམ་རྫོང་དགོན་ནམ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་དགོན་དུ་སྐུ་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བདག་གིར་བཞེས་ཏེ་གདན་ས་རྒྱ་བསྐྱེད་དང་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཞིག་གསོ་ངང་མཚམས་བསྙེན་པ་ཁོ་ན་ལ་གཞོལ་མུས་སུ་ཡོད།\nསྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་སྒར་རའི་བོན་ཆུང་ནི། སྐ་ཕུག་སྒར་བའི་སྔགས་འཆང་རྣམ་ཐར་ཚང་དུ་འཁྲུངས་ལ། སྐུ་ཞོགས་སྐ་ཕུག་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་སྒོམ་ཆེན་པ་དང་འཁྲུངས་ཡུལ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན། ངག་རྒྱུན་ལྟར་ན་སྒར་རའི་བོན་ཆུང་ངམ་དབོན་ཆུང་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཟེར། མཚན་ཆ་ཚང་ཤེས་མཁན་མེད། ཁོ་རང་སྐ་ཕུག་ཚང་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱི་མི་ཚེ་གཅིག་གི་དྲུང་འཁོར་གསོལ་ཐབ་པ་ཡིན་སྐད། དེ་ལྟར་སྐུ་ཕྲེང་ཕྱི་མ་དག་ལ་ཞབས་དྲུང་ཚང་ཞེས་པའི་མིང་གི་ཐོགས་དོན་ཡང་དེ་ལྟར་ལགས། ཁོང་གིས་མི་ཚེ་གང་བོར་སྐ་ཕུག་ཚང་ལ་སྐུ་ཞབས་སྒྲུབ་ནས་གྲྭ་རྐྱང་དཀྱིས་མ་ཞིག་གི་ཚུལ་མཛད་ནས་མི་ཚེ་བསྐྱལ་བར་གྲགས་པ་ལས་འཁྲུངས་འདས་སོགས་མཛད་རྗེས་གསལ་པོ་མ་ངེས། བཤད་སྲོལ་དུ་ཁོང་ནི་བྱ་ཁྱུང་གི་ཨ་ལགས་ཤིག་གི་རྣམ་སྤྲུལ་ཡིན་ཟེར་མོད། སྐྱེས་རིང་དེར་སྐུ་བདག་མ་བུད་པས་ན་སྐ་ཕུག་ཚང་གིས་རྒྱུན་དུ་ངའི་དྲུང་འཁོར་འདི་བ་རང་ག་བ་ཞིག་མིན་ཏེ། སྐུ་ཚེ་ཕྱི་མ་ནས་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་གསལ་ཡོང་ཞེས་ཡང་ཡང་གསུང་བའི་ངག་རྒྱུན་ཡོད།\nརྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ནི། སེར་རྒྱའི་སྒར་བ་རྒྱ་གཞི་ཚང་ནས་འཁྲུངས་ལ། ནར་སོན་ཏེ་སྐ་ཕུག་སྒར་བ་ཚང་ནས་གྲོང་སྔགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་རྒྱུན་བཞུགས་མཛད་པའི་མུར་ཁྱིམ་དེའི་བུ་མོ་ཞིག་ཁོང་གི་ཕྱག་རྒྱ་མར་བསྟེན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ངག་རྒྱུན་ཡོད་པར་མ་ཟད། དཔའ་བརྒྱ་གོང་བའི་ལས་དོན་ལ་མི་ཚེ་བསྟུན་པ་དང་། ལྷག་དོན་སྔགས་ཁང་གི་འཆད་ཉན་དང་འདོན་རྟ་དབྱངས་སོགས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་ཤིང་ཐུན་མིན་གྱི་སྐད་ངག་སྙན་མོ་ཡོད་པ་བཅས་གྲགས་ཆེ། སྐུ་ཚེ་སྨད་དུ་དཔའ་བརྒྱ་སྒང་སྔགས་ཁང་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་ཡང་ཚོན་གསོལ་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིག་ནས་དམ་པ་ཁོ་རང་སྐུ་དངོས་སུ་ས་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་སློང་མོ་ལ་ཕེབས་པ་དང་། མཐར་དེང་གི་མཚོ་ནུབ་ཁུལ་གྱི་པཎ་ཆེན་ཞིང་སྡེ་རུ་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། དེ་ལྟར་དམ་པ་འདི་བ་ཚང་གི་དཀར་ཐིགས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་གྱིས་དཔའ་བརྒྱ་སྒང་སྔགས་ཁང་ལ་ཚོན་ཡོངས་སུ་བྱུགས། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་རྙིང་པར་སྐ་ཕུག་སྒར་བ་ཚང་གི་གཞིས་ཀ་འདིས་དཔའ་བརྒྱ་སྒང་སྔགས་ཁང་ལ་ཁྲལ་དང་ལས་ཀ་སོགས་ཅི་ཡང་འཇལ་མི་དགོས་ཟེར། དམ་པ་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ངག་རྒྱུན་གོང་གསལ་ཙམ་ལས་མཚན་ཡང་གསལ་པོ་ཤེས་མཁན་མེད།\nརྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་ནི། སྤྱི་ལོ1904ལོར་སེར་རྒྱ་ནས་ཡབ་ཨོ་རིའི་རྣམ་རྒྱལ་དང་ཡུམ་ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་དྲུག་གི་སྟེང་ནས་དགོན་པར་ཕེབས་ཏེ་ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་ཉི་མ་ཚང་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན་ནས་འདོན་ཆོག་དང་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་ལ་བྱང་བར་སྦྱངས། དགུང་ལོ་བཅུའི་སྟེང་ཐར་ཤུལ་རྡོ་རྗེ་འཆང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་དགེ་ལེགས་དབང་ཕྱུག་ཆོས་སྐྱོང་རྒྱ་མཚོས་སྐུ་གོང་མའི་ཡང་སྤྲུལ་དུ་ངོས་འཛིན་མཛད། རབ་བྱུང་དང་དགེ་ཚུལ་ཡང་དམ་པ་གང་དེའི་དྲུང་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་མཚན་ལ་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་བཏགས། དགུང་ལོ་ཉི་ཤུའི་སྟེང་ཐར་ཤུལ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་ལས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། དཔལ་ལྡན་བྱ་ཁྱུང་ཐེག་ཆེན་ཡོན་ཏན་དར་རྒྱས་གླིང་དུ་རྗེ་གྲུབ་དབང་འཇིགས་མེད་བསམ་གཏན་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན་ནས་རྗེའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ཁྲིད་ཟླ་གཅིག་ལྷག་ལ་གསན་པ་དང༌། དྷི་ཚ་བཀྲ་ཤིས་ཆོས་སྡིངས་སུ་རྗེ་བླ་ཁོ་རིན་པོ་ཆེའི་དྲུང་ནས་ཆོས་བཀའ་ཟླ་གཅིག་ལྷག་ལ་གསན། “དེ་རྗེས་སྤྱི་ལོ1956ལོར་སྐ་ཕུག་པཎྜི་ཏས་གནམ་རྫོང་རྩེར་བཞེངས་པའི་འདུ་ཁང་དེ་སྐ་ཕུག་དགེ་འདུན་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་བསྐྱར་བཞེངས་མཛད།” 【20】 སྤྱི་ལོ1967ནས་སྤྱི་ལོ1980བར་རིག་གསར་གྱི་གནོད་འཚེའི་འོག་ཕ་ཡུལ་དུ་ངལ་རྩོལ་བསྒྱུར་བཀོད་ཟེར་བའི་ལམ་ནས་སྐུ་ངལ་མྱངས་ཏེ་ཐ་མལ་བའི་སྤྱོད་ཚུལ་བཟུང་ཡང་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ཉེས་ལྟུང་ཕྲ་མོས་ཀྱང་མ་གོས་པར་མཛད།\nསྤྱི་ལོ1979ལོར་ཀྲུང་དབྱང་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པ་བརྒྱུད་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་བཟང་པོ་བྱུང་མཚམས་སུ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བ་ཚང་བོད་ཁམས་ཀྱི་ས་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་ཕེབས་པའི་ཚེ་གཅན་ཚ་མཚོ་རྒན་ཁུག་ཏུ་ཕེབས་པར་སེམས་ཅན་འཚང་ཁ་བརྒྱབ་ནས་ཁོང་ལ་མཇལ་འདོད་བྲེལ་བའི་རྣམ་པ་ལ་གཟིགས་ཏེ། པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ནས་སྐབས་དེར་ཁོང་གི་ཡབ་ཡུམ་དང་ཡོངས་འཛིན། ད་དུང་ལཱ་མོ་ཞབས་དྲུང་བཅས་ལ་གསུང་རྒྱུར་མ་རིག་པའི་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་སྙིང་རྗེ། ས་ཐོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དངོས་ནི་ཁོང་རྫོང་ནང་ཚང་རེད། ཁོང་ནི་གནས་བསྟན་བཅུ་དྲུག་ལས་གནས་བསྟན་བ་ཀུ་ལའི་སྤྲུལ་བ་དངོས་ཡིན་ཞེས་ཁོང་གིས་རྫོང་ནང་ཚང་ལ་དབུ་གཏུགས་ཞལ་མཇལ་གནང་བ་ནས་གཟོད་ཀུན་གྱིས་ཤེས་ཏེ་རིམ་བཞིན་སྙན་གྲགས་རྒྱས།\n“སྤྱི་ལོ1980ལོར་ཁོང་གི་ཐུགས་བཀོད་ལྟར་སླར་ཡང་དགོན་པ་འདིའི་བརྟེན་རྟེན་པ་དང་བཅས་པ་གསར་བཞེངས་མཛད་ནས་ཡུལ་ཕྱོགས་འདི་རྫོགས་ལྡན་གསར་བའི་དཔལ་ལ་བཀོད་ཅིང་སྐ་ཕུག་དཔོན་རྒྱལ་སྡེ་བར་སྒར་གཞིས་བཏབ་སྟེ་མི་ཚེའི་མཐའ་བསྐྱངས་ཤིང་། རྫོང་ནང་དང་གནམ་རྫོང་མ་ནང་དགོན། ལྷ་རི་དགོན་བཅས་ཁྱད་མེད་ངང་བསྐྱངས་པར་བཤད།\nསྤྱི་ལོ1980--1993ལོའི་བར་རྨ་ལྷོ་ཁུལ་སྲིད་གྲོས་སུ་ཨུ་ཡོན་གྱི་འགན་ཁུར་ཞོར། སྤྱི་ཚོགས་གསར་རྙིང་ཀུན་ཏུ་དགོན་པའི་བྱ་བ་ཀུན་ལ་བརྩེ་གཟིགས་ཚད་མེད་ཕུལ་ནས་ཕྱིའི་བཀོད་པ་ནས་ནང་སྒྲིག་ལམ་ཀུན་སྤྱོད་དང་། འདོན་རྟ་དབྱངས་ཚུན་ཆད་ཚད་ལྡན་གྱི་ལམ་དུ་སོང་བ་དམ་པ་གོང་མ་ཀུན་ལས་བཀའ་དྲིན་ཆེ་བ་བྱུང་། སྤྱི་ལོ1987ལོར་ཁོང་གི་ཐུགས་བཀོད་ལྟར་གནམ་རྫོང་མ་ནང་དགོན་ནམ་བཀྲ་ཤིས་རྣམ་རྒྱལ་གླིང་དགོན་པའི་མགོན་ཁང་ཡང་བསྐྱར་བཞེངས་ནས་མ་སངས་ཞལ་ཐང་གསར་བ་རྗེ་གསར་ཁང་བའི་བཞུགས་གནས་ཁ་ཤ་མཐིལ་དགོན་པ་ནས་ཁོང་གིས་དངོས་སུ་བཞེངས་བཅུག་པ་གདན་དྲངས་པ་དང་དགོན་པའི་འདུ་ཁང་ཡང་གསར་བཞེངས་བྱས། ” 【21】\nཔཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བས་དམ་པ་ཁོང་ལ་བསྟན་འགྲོའི་དོན་དུ་ཅིས་ཀྱང་ལོ་བརྒྱ་ཐམ་པ་བཞུགས་དགོས་ཞེས་བཀའ་གསུངས་ནན་ཆེར་གནང་མོད། དགུང་ལོ་གྱ་དགུ་བ་སྤྱི་ལོ1993ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ12ཚེས20ཉིན་གཟིམས་ཁྲི་ཐ་མའི་ཚུལ་བསྟན། སྐུ་ཚེ་གང་བོར་བཀའ་གདམས་གོང་མའི་རྣམ་ཐར་བཞེས་པ་དང་ན་བཟའ་སོགས་ཀྱང་མཐའ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བར་གྲྭ་རྐྱང་གཉོམ་ཆུང་ཞིག་གི་ཚུལ་མཛད་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་ལ། སྒེར་གཞུང་གང་གི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བ་དང་དོན་དག་ཆེ་མ་ཆུང་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡར་ཞུས་མ་ཐག་མོ་རྡེའུ་དང་ཕྲེང་མོ་གང་ཡང་མི་འཛིན་པར་དེ་མ་ཐག་སྤང་བླང་གི་གནད་ཐོགས་མེད་དུ་གསུངས་པས་ན་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་མངོན་ཤེས་ལ་ཐོགས་པ་མི་མངའ་བ་ཞིག་གོ་ཞེས་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་བྱའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་བ་ད་ལྟའང་གླེང་བཞིན་པ་འདིའོ། །\nརྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་བ་བློ་བཟང་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་ནི། སྤྱི་ལོ1994ལོའི་ཧོར་ཟླ9པའི་ཚེས28ཉིན་གཅན་ཚ་ཨ་འབྱུང་གནམ་སྟེང་དུ་ཡབ་ཚེ་རིང་བཀྲ་ཤིས་དང་ཡུམ་ལི་མེ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས། ཆུང་དུས་ཀྱི་མཚན་ལ་རྡོ་རྗེ་ཚེ་རིང་ཟེར། སྤྱི་ལོ1999ལོའི་ཧོར་ཟླ6པའི་ཚེས4ཉིན་མདོ་སྨད་བྲག་བྱ་ཁྱུང་དགོན་དུ་བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཨ་ལགས་ཤར་གདོང་ཚང་ནས་སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཡང་སྤྲུལ་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་། སྤྱི་ལོ2000ལོའི་ཟླ8པའི་ཚེས15ཉིན་རྫོང་ནང་དགོན་དུ་གདན་ས་བཀོད་དེ་ཁྲི་སྟོན་མཛད། སྤྱི་ལོ2000ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས4ཉིན་བྱ་ཁྱུང་དགོན་དུ་རྗེ་ཤར་གདོང་རིན་པོ་ཆེའི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་གསོལ། སྤྱི་ལོ2003ལོའི་ཟླ4བའི་ཚེས་པ15ཉིན་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་དུ་ཆོས་ཞུགས་མཛད། སྤྱི་ལོ2005ལོའི་ཟླ4པའི་ཚེས15ཉིན་བླ་བྲང་དུ་ཡོངས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་མོ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ལས་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་བླངས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ2005ལོའི་ཟླ5པའི་ཚེས15ཉིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ་རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱ་མཚོ་ལས་དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཞེས། དེར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཨ་ཁུ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཚང་དང་། ཨ་ཁུ་དཔལ་ལྡན་ཚང་། ཨ་ཁུ་གྲགས་པ་ཚང་། ཨ་ཁུ་ཐུབ་བསྟན་ཚང་དང་། ཨ་ཁུ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་ཚང་། ཨ་ཁུ་ཀོའུ་བ་བརྩོན་འགྲུས་ཚང་བཅས་རིམ་པར་བླ་མའི་གཙོ་བོར་བསྟེན་ནས་མགོ་སྐྱབས་འགྲོ་ནས་དབུ་ཕར་མཛོད་འདུལ་སོགས་ལ་གསན་གཟིགས་དང་སྦྱངས་བ་གནང་ཞོར་དགུང་ལོ་ཉེར་གཉིས་སྟེང་ཕར་ཕྱིན་དམ་བཅའ་བཞག་ལ། ཞོར་དུ་བླ་བྲང་དགོན་གཞུང་གི་སྤྲུལ་སྐུའི་འཛིན་གྲྭ་དང་རིག་གནས་འཛིན་གྲྭ་བཅས་ལ་རིམ་པར་ཞུགས། གཞན། རྗེ་ཤར་གདོང་ཚང་ནས་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིག་གི་ལུང་དང་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་གཅིག་ལ་གསན། ལཱ་མོ་ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་མཁས་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་ཚང་ལས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ཐེངས་གཉིས་དང་། རོང་བོ་ཤར་ཚང་ལས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ལན་གཉིས་ཐོབ། ཡོངས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ལས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་ལན་གྲངས་གཉིས་དང་བ་རི་བརྒྱ་རྩ་སྒྲུབ་ཐབས་སོགས་མགོན་བཀའ་ཆོས་བཅུ་གསུམ་གྱི་དབང་ལུང་རྗེས་གནང་མང་དུ་གསན། རྗེ་གྲགས་པ་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་ནས་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་གྱི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལུང་དང་བདེ་མཆོག། རྟ་མགྲིན། གདུགས་དཀར། འཇིགས་བྱེད། རིགས་གསུམ་སྤྱི་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་ལུང་དུ་མ་ཐོབ། རྗེ་འཇིགས་མེད་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་ཞལ་སྔ་ནས་རྒྱན་འཇུག་གི་ལུང་དང་། འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་ཀྱི་ཞལ་ལུང་སོགས་མདོར་ན་དམ་པ་གོང་མ་དག་གི་སྐུ་མདུན་ནས་རིན་ཐང་གཞལ་དུ་མེད་པའི་དབང་རྗེས་གནང་མང་པོ་ཐོབ། སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ཟླ5བར་ཨ་ལགས་ཁོང་དང་ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་གཉིས་གཙོ་བྱས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དན་རྟགས་སུ་རྗེས་དྲན་རིན་ཐང་ལྡན་པ་ཡོངས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་མོ་བླ་བྲང་རྗེ་འཇམ་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཚང་རང་དགོན་དུ་གདན་དྲངས་ཏེ་མགོ་སྐྱབས་འགྲོ་ནས་དགའ་ལྡན་ལྷ་རྒྱལ་མ། རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ། སྒྲོལ་བསྟོད། འཇམ་དབྱངས། འཇིགས་བྱེད། རིག་གསུམ་མགོན་པོ།ཚེ་ལྷ་རྣམ་གསུམ། རྟ་ཕྱག་ཁྱུང་གསུམ། འོད་ཟེར་ཅན་མ་སོགས་ལུང་བཀའ་ཆོས་མང་དུ་གནང་། སྤྱི་ལོ2020ལོར་བླ་བྲང་ཞབས་བརྟན་གྲྭ་ཚང་གི་ཀྱེེ་རྡོར་བླ་མར་བསྐོས། དེ་ལྟར་མུ་མཐུད་ཤར་ཉི་མ་བླ་བྲང་ན་སློབ་གཉེར་མུ་སྐྱོང་བྱེད་མུས་སུ་རྫོང་ནང་བླ་བྲང་གི་ཨ་ཁུ་བསྟན་རྒྱས་དང་ཨ་ཁུ་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོ། སྐུ་ཚ་ཨ་ཁུ་བསོད་ནམས་བཅས་ནས་བདག་སྐྱོང་གང་ལེགས་མཛད་བཞིན་ཡོད།\nབླ་བྲང་གི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོའི་སྐོར། སྐུ་རྟེན་ལ། “རྗེ་ཤར་གདོང་རིན་པོ་ཆེའི་ཐུགས་བཀོད་ལྟར་རྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོའི་གདུང་རུས་བསྲེས་ནས་བཞེངས་པའི་གནས་བརྟན་བཅུ་དྲུག་གི་འབག་སྐུ་དང་། རྗེའི་མཛད་བཅུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་བཅུའི་ཐང་རྙིང་སོགས་རྟེན་བྱིན་ཅན་རེ་འགའ་དང་གཞན་ཡང་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ་དང་སྨན་བླ་བདེ་གཤེགས་བརྒྱད་བཅས་བཞུགས་སོ། །གསུང་རྟེན་ལ། ལྷ་སའི་བཀའ་འགྱུར་ཆ་ཚང༌དང་རྗེ་ཤར་གདོང་རིན་པོ་ཆེས་དགོན་པ་གསར་བཞེངས་སྐབས་གནང་བའི་རྗེའི་གསུང་འབུམ་སོགས་བཞུགས། ཐུགས་རྟེན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གླང་བོའི་གདོང་གི་ཚེམས་དང་སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་དང་སྐ་ཕུག་དགེ་འདུན་ཕུལ་བྱུང་རྒྱ་མཚོའི་གདུང་རུས་ ནང་བཞུགས་བྱས་པའི་མཆོད་རྟེན་བཞུགས། གཞན་དགོན་པའི་ཤར་སྣེ་རུ་མོ་གཟུ་སྟག་ཐར་དོན་གྲུབ་སྦྱིན་བདག་ཡིན་པའི་དུས་འཁོར་མཆོད་རྟེན་ཚད་ལྡན་ཞིག་བཞེངས་ཡོད། ” 【22】\nའདུ་ཁང་གི་རྟེན་གཙོ་སྐོར། སྐུའི་རྟེན་ལ། “ འདུ་ཁང་ཐོག་ཤོད་དུ་གྱན་ཐང་ལ། གདོང་གྲལ་དུ་སྐྱབས་འགྲོའི་ཚོགས་ཞིང༌དང་། གཡས་གྲལ་དུ་བླ་མཆོད་ཚོགས་ཞིང༌། གཡོན་གྲལ་དུ་དགའ་ལྡན་ཞིང་འཁོར་བཞུགས། གཡས་ངོས་སུ་དང་པོར་དུས་འཁོར། གཉིས་པར་ཀྱེེ་རྡོར། གསུམ་པར་རྟ་མགྲིན་གྱི་གྱན་ཐང་བཞུགས། གཡོན་ངོས་སུ་དང་པོར་འཇིགས་བྱེད། གཉིས་པར་གསང་འདུས། གསུམ་པར་བདེ་མཆོག་བཅས་ཀྱི་གྱན་ཐང་བཞུགས། འདུ་ཁང་འོག་ཤོད་དུ་གདོང་གྲལ་དུ་རྗེ་ཡབ་སྲས་གསུམ།（གཙོ་སྐུ）སྒྲོལ་མ་ཉེར་གཅིག（ལི་སྐུ）སྟོང་བཤགས་ལྷ་སོ་ལྔ་བཅས་བཞུགས། གཡས་གྲལ་དང་པོར་འཇམ་པའི་དབྱངས།（གཙོ་སྐུ）གཡས་སུ་སྐ་ཕུག་ཚང་གི་བླ་སྐུ། གཡོན་དུ་སྒྲོལ་མའི་སྐུ་བཞུགས། གཡོན་གྲལ་དང་པོར་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་དང་སྒྲོལ་མ་སོགས་བཞུགས། སྒོའི་ནང་ལོགས་ཀྱི་གཡས་སུ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཅིག་ཞལ་དང་། སྟོང་བཤགས་ལྷ་སོ་ལྔ། རྗེ་གཟིགས་པ་ལྔ་ལྡན། སེང་གདོང་གཙོ་འཁོར་གསུམ་བཅས་གྱི་གྱན་ཐང་བཞུགས། གཡོན་དུ་རིམ་པར་བྱམས་པ་དང་། འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ཞིང་བཀོད། ཀུན་རིག སྨན་བླ། སྒྲོལ་མ་བཅས་ཀྱི་གྱན་ཐང་བཞུགས། སྒོའི་ཡར་འཁོར་གྱི་ནང་ངོས་གཡས་སུ་དཔོན་རྒྱལ་སྡེ་བ་སྦྱིན་བདག་ཡིན་པའི་དམ་ཅན་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་གྱན་ཐང་དང་། གཡོན་དུ་ལྷ་མོའི་གྱན་ཐང་བཞུགས། སྒོ་ཁྱམས་སུ་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་དང་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོ། རིགས་ལྡན་ཞིང་བཀོད་བཅས་བཞུགས་སོ། ། ”【23】\nགསུང་རྟེན་ལ། སྣར་ཐང་བཀའ་འགྱུར་དང་བསྟན་འགྱུར། ཡུམ་དུམ་པ་བཅུ་གཉིས། རྗེ་གསུང་འབུམ་དང་ཏིང་འཕགས་བསྐལ་གསུམ་སོགས་མང་པོ་བཞུགས།\nབྱམས་ཁང་གི་རྟེན་གྱི་གཙོ་བོའི་སྐོར། “རྒྱུ་གཙོ་བོར་ཤིང་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་བ་བྱམས་པ་མཐོ་ལ་རྨིད་ལྔ་ཅན་དང་། གཡས་གྲལ་གྱི་དཀྱིལ་དུ་རྒྱུ་ཤིང་ལས་གྲུབ་པའི་རྗེ་སྐུའི་གཟུངས་གཞུག་ལ་རྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་ཚང་གི་གདུང་ཚྭ་ཅན་ཡོད། དེའི་གཡས་སུ་སངས་རྒྱས་མི་འཁྲུགས་པའི་འབག་སྐུ་དང་། གཡོན་དུ་རྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་ཚང་གི་འབག་སྐུ། གཡོན་གྲལ་དུ་རྒྱུ་ཤིང་ལས་བྱས་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་། དེའི་གཡས་སུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཕྱག་བཞི་བ་དང་། གཡོན་དུ་གདུགས་དཀར་པོ་ཅན་དང་ཡར་འཁོར་དུ་རྣམ་སྲས་གྱན་ཐང་བཅས་བཞུགས་ཡོད།”【24】\nཆོས་ཐོག་གི་རིམ་པ་ནི། “ཚོགས་འདོན་གྱི་རིམ་པ་དང་ཁ་ཏོན་དགེ་སྦྱོར་ནི་གཙོ་བོ་སྨོན་ལམ་སྣ་ལྔ་དང་སྨན་བླ། ཀུན་རིག འཇིགས་བྱེད། མགོན་ཆོས་ལྷ་གསུམ་སོགས་ཡིན། ལོ་རེའི་ཆོས་ཐོག་གཙོ་བོ་ནི། རྒྱལ་ལོ་སྨོན་ལམ་དང་། གསུམ་པའི་སྒྲུབ་མཆོད། བཞི་བའི་མཆོད་པ་དང་བཞི་བའི་བཅོ་ལྔའི་སྒྲོལ་མའི་མཎྡལ་བཞི་བ་དང་རླུང་རྟའི་ཀ་འཛུགས། དྲུག་པའི་དབྱར་གནས། དགུ་བའི་སྨན་བླ། བཅུ་བའི་ལྔ་མཆོད། བོད་ལོའི་ཞབས་བརྟན། ཆོས་རྒྱལ་ལྕགས་མཁར། དགུ་གཏོར། ཟླ་རེའི་དུས་བཟང༌དང་གསོ་སྦྱོང་སོགས་ཉིན་དགུ་བཅུ་གོ་གསུམ་རིང་གི་ཆོས་ཐོག་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ཡིན། ” 【25】ཆོས་ཐོག་འདི་རྣམས་སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་བཙུགས་པ་ཡིན་ལ། དགོན་འདིའི་ཆོས་ཐོག་མང་ཆེ་བ་ནི་ཁོང་གིས་བྱ་ཁྱུང་རྒྱུད་པ་གྲྭ་ཚང་ལ་བཙུགས་པའི་ཕྱག་ལེན་དང་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ།།\nགཞན་བཅིངས་འགྲོལ་སྔོན་ཏེ་སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱི་རིང་ལ་བྱ་ཁྱུང་དགོན་པས་ཕུལ་བ་བཞིན་ཁོང་གིས་ཕྱག་ལེན་དུ་བསྟར་བའི་གར་འཆམ་ལོ་རེའི་ཧོར་ཟླ་བཅུ་བའི་ཚེས་ཉེར་དགུ་ཉིན་དང་ཧོར་ཟླ་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚེས་ཉེར་དགུ་ཉིན་བོད་ལོའི་ལྕགས་མཁར་མ་རྫོགས་གོང༌། རྒྱ་ལོ་ཚེས་དགུ་ཉིན་བཅས་ཁྱོན་སྡོམ་ཉིན་གསུམ་ལ་འཆམ་ཡོད་མོད། དུས་ཀྱི་དབང་གིས་ད་ལྟ་འཆམ་པ་གྲྭ་ཚང་འཛུགས་པའི་སྟོབས་མ་བྱུང་བར་ལུས་འདུག་པ་ཤིན་ཏུ་ཕངས། སྐབས་དེའི་འཆམ་གྱི་ནང་དོན་དང་རིམ་པ་ནི། ༡༽ས་འདུལ། ༢༽ ཆོས་རྒྱལ་གཉིས། ༣༽ཙ་མུཎྜཱི། ༤༽ཆོས་རྗེ་འཆམ་མགོ་དང་འཆམ་མང༌། ༥༽ཀེང་རི་གཉིས། ༦ ༽ཨ་ཙ་ར་གཉིས། ༧ ༽ཀྵིཾཏྲཔ་ལ་སོགས་འཁྲབ་པར་བཤད་དོ། །\nསྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་དགོན་འདིར་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་སྤྱི་ལོ1634ལོར་སྐ་ཕུག་སྒོམ་ཆུང་བས་ རྫོང་གོང་མ་ཞེས་པར་ཐོག་མར་ཕྱག་འདེབས་མཛད། རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཆུ་གླང（སྤྱི་ལོ1793）ལོར་སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་མཆོག་དགུང་ལོ་ང་གསུམ་བཞེས་དུས་དེང་གི་དགོན་གཞི་འདིར་གནས་སྤར། ལཱ་མོ་མཆོག་སྤྲུལ་དགེ་ལེགས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་དགོན་པར་སྐ་ཕུག་རྫོང་ནང་གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་དང་། བླ་བྲང་ལ་བཀྲ་ཤིས་དགེ་ལེགས་ཞེས་པའི་མིང་བསྩལ། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་གཙོ་དག་གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པ་བཞིན་འདིར་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་བར་བཅུག་གི་ཚུལ་དུ་བརྗོད་རྒྱུ་ཞིག་ནི། “སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཁོང་དགོང་ལོ་ཞེ་དྲུག་པ་ཤིང་སྦྲུལ（སྤྱི་ལོ1785）ལོར་ཚ་གན་ནོམ་མིན་ཧན་ནས་ལཱ་མོ་ནས་ལྷ་མདུན་བླ་མར་བསྐོས་ཤིང་། ཨེརྟི་ནི་ཤི་རེ་ཐུའི་ཆོ་ལོ་དང་ཐམ་ཀ་གནང༌བ་ནས་རྫོང་ནང་དགོན་འདི་ཡང་ལཱ་མོ་ཚང་གི་དགོན་མ་ལག་ཉེར་ལྔའི་གྲས་སུ་གཏོགས་པར་བྱས།” 【26】དེ་ལྟར་སྐ་ཕུག་སྒོམ་ཆུང་པ་ནས་སྐུ་གཞོགས་སྐ་ཕུག་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་དགེ་འདུན་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོའི་རིང་བར་དུ་སྐ་ཕུག་ཚང་གི་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་གྱིས་དགོན་འདིར་ལེགས་པར་བསྐྱངས་ཤིང་། དགོན་བདག་བླ་མ་ཡང་སྐ་ཕུག་ཚང་ཡིན།\nསྤྱི་ལོ1947ལོར་སྐ་ཕུག་དགེ་འདུན་ལེགས་བཤད་རྒྱ་མཚོ་ཚང་ལྷ་སར་དཔེ་གཟིགས་སུ་ཕེབས་ཁ་མའི་གོང་ཏག་ཏག་ཏུ་ཁོང་གིས་རྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་ཚང་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་དགེ་ལེགས་སུ་གདན་དྲངས་ཏེ་ཁོང་གི་སྐུ་ཚབ་ཏུ་སྐ་ཕུག་ཚོ་གསུམ་དང་གནམ་རྫོང་མ་ནང་དགོན། རྫོང་ནང་གསང་སྔགས་བསྟན་རྒྱས་གླིང་གསུམ་གྱི་ལས་ཀྱི་བགྱི་བ་མཐའ་དག་གི་འགན་གཅིག་ལྕོགས་སུ་འཁུར་དགོས་པའི་བཀའ་ནན་སྤྱི་བོར་ཕབ་པ་ན། རྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོས་ངོ་བཟློག་མ་ཐུབ་པར་སྤྱི་ལོ1993ལོའི་བར་དུ་འགན་ཡོངས་སུ་འཁུར། དེ་ནས་ཁོང་གིས་བཅིངས་འགྲོལ་སྔ་རྗེས་སུ་སྐ་ཕུག་ཚོ་གསུམ་དང་ཡར་ནང་མར་ནང་གི་དགོན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་དང་རྟེན་པ་བཅས་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་བཞེངས་པར་མ་ཟད། ཁྱད་པར་དུ་དེང་སྐབས་དགོན་འདི་ལ་བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཁ་འབར་བའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེན་མང་པོ་ཡུལ་ཕྱོགས་འདིའི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མཆོག་ཏུ་བཞུགས་པའང་རྫོང་ནང་ཚང་གི་དྲིན་ཡིན་པས་བཀའ་དྲིན་རབ་ཏུ་ཆེ།\nད་ལྟ་ཡང་སྔར་མུས་བཞིན་རྫོང་ནང་ཞབས་དྲུང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་བོའི་སྤྲུལ་སྐུ་ནས་དགོན་པ་དང་ལྷ་སྡེ་ཡོངས་ལ་འགན་འཁུར་བཞིན་ཡོད་ལ། ཁོང་གིས་དགོན་པའི་གྲྭ་རྒྱུན་སྟོང་ལ་ཉེ་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིག་ནས་དགོན་པའི་ལས་སྣ་བ་དང་དགེ་བཤེས་ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷ་རྗེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་གྲྭ་བ་རྒན་པ་རྣམས་ལ་བཀའ་མོལ་གནང་སྟེ་དཀའ་ལས་སྐུ་ཚེགས་ལ་མ་འཛེམས་པར་ཁོང་ཚང་གཙོ་བྱས་ལྷ་སྡེ་སོ་སོར་གྲྭ་བཙུན་འཁོར་དང་བཅས་བ་སྐུ་དངོས་སུ་ཕེབས་ཏེ་གྲྭ་རྒྱུན་བསླངས་བར་གྲུབ་འབྲས་སྔོན་མེད་བླ་ལྷག་བྱུང་བ་གཞིར་བྱས་དགོན་པར་བཅའ་ཡིག་ཀྱང་བཞག། དོན་འདི་དག་དང་འབྲེལ་ཏེ་དམིགས་བསལ་བཀའ་དྲིན་ཞུ་ས་ཞིག་ནི། ལྷ་རྗེ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ་ལགས་ནས་དགོན་པའི་ཤེས་རིག་དགའ་ཚལ་གླིང་གི་རྨང་བཏིང་བ་ནས་འདུ་ཁང་ཆེ་མ་ཆུང་གསུམ་གྱི་རྒྱ་ཕིབས་དང་དགོན་སྡེའི་ལྕགས་རི་ཚུན་ཆད་ཞིག་གསོ་སོགས་ཐ་ན་དུས་རྒྱུན་གྱི་དགོན་པའི་མེད་མུག་དང་སྐྱ་སེར་ཀུན་ལ་ཕྱི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ནོར་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཡིན་པ་དང་། ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཆོག་ནས་དགོན་པའི་གྲྭ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་ནང་བསམ་པའི་རྒྱུ་ནོར་ཏེ་ཆོས་སྤྱོད་ཀྱི་རིམ་པ་ནས་སློབ་ཁྲིད་དང་ལུང་རྗེས་གནང་མང་པོ་གནང་བ་བཅས་གྲོང་རི་དགོན་གཉིས་ལ་བསམ་བློའི་རིག་གནས་ཀྱི་མཛུབ་སྟོན་གང་ལེགས་མཛད་པ་སོགས་རྣམ་པ་གཉིས་གཙོ་བྱས་སློབ་གྲྭའི་དགེ་རྒན་གཞན་རྣམས་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ལས་སྣ་བ་ཨ་ཁུ་བསྟན་རྒྱས་དང་ཨ་ཁུ་ཕུན་ཚོགས། ཨ་ཁུ་དཔལ་ལྡན་བཅས་ཤིན་ཏུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེའོ། །\nད་ཆ་དགོན་སྡེ་འདིར་ལ་བླ་སྤྲུལ་གཉིས་དང་། འདུ་ཁང་གཅིག བླ་བྲང་གཅིག བྱམས་ཁང་གཅིག བཙན་ཁང་གཅིག དགེ་བཤེས་གཅིག （ཨ་ཁུ་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཚང） ལྷ་རྗེ་གཅིག（ཨ་ཁུ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོ） སློབ་གྲྭ་གཅིག སྨན་ཁང་གཅིག དཔེ་མཛོད་ཁང་གཅིག ཚོགས་འདུ་ཁང་ཆེན་མོ་གཅིག་བཅས་ཡོད་ལ། གྲྭ་ཤག་སུམ་བཅུ་ལྷག་དང་། གྲྭ་བཙུན་ཞལ་གྲངས་བདུན་བཅུ་ལྷག་བཞུགས། དེ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཐུགས་མཐུན་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙང་ལ། བསླབ་པ་རིན་པོ་ཆེ་གསུམ་གྱི་རྒྱན་དང་ལྡན་པས་བསྟན་པའི་གསལ་བྱེད་དང་མཛེས་རྒྱན་དུ་བཞུགས་ཤིང་། ཉིན་མཚན་ཁོར་མོ་ཡུག་ཏུ་ཀློག་པ་ཐོས་བསམ་དང་སྤོང་བ་བསམ་གཏན་སོགས་འཁོར་ལོ་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་ཁོ་ནས་དུས་འདའ་བཞིན་པ་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་དྭངས་པ་འདྲེན་པའི་གནས་དང་། ཡུལ་ཕྱོགས་འདིའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མཆོག་དམ་པའོ། ། དེ་ལྟར་དགོན་པ་འདིའི་བྱིན་རླབས་དང་རྟེན་འབྲེལ་བསླུ་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དགོན་པའི་མཆོད་གཞིས་སྡེ་བ་ཚོ་བ་ཡོད་ཚད་ཀྱང་ཆོས་འབྱོར་རིག་གསུམ་གང་ཐད་ནས་དར་ཞིང་རྒྱས་བཞིན་པ་ཤེས་ནས་སྨྲ་བ་ཞིག་གིས་ལྟོས་ན་ཀུན་གྱི་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་ལྟར་ལགས་སོ། ། ཅེས་པ་འདི་ཡང་དགོན་པའི་དགེ་སློང་ཨ་ཁུ་ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོའི་དྲི་མེད་ཀྱི་ལྷ་རྫས་དཀར་པོ་གཅིག་དང་ཇ་བག་གཅིག་གིས་བསྐུལ་བའི་ངོར་སྐ་ཕུག་སྐྱབས་མགོན་ཚང་གི་ཕག་མོ་ཚེ་བརྟན་དུ་འབོད་པས་ཟི་ལིང་རང་ཤག་དཔེ་མང་སྤུངས་པའི་དགའ་ཚལ་དུ་སྟོང་ལོ་ཉེར་གཅིག་གི་དབྱར་ཟླ་ར་བར་འདི་ཙམ་ཡིག་འཇོག་ཙམ་དུ་བྲིས་པའོ།།\n【1】 མདོ་སྨད་ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས་བདེན་གཏམ་ལྷ་ཡི་རོལ་མོ། ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2008.4 . P58 .\n【2】 བྱ་ཁྱུང་གདན་རབས། །ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1984.4. P181 .\n【3】 མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། བྲག་སྒོམ་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས། 1982.3 P294.\n【4】 སྐ་ཕུག་ཚང་གི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་རས་གཞིའི་རྙིང་བ་ངོས་སུ་གསལ། རས་གཞི་འདི་རྫོང་ནང་དགོན་དུ་བཞུགས།\n【6】མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982.3 . p 196-197.\n【9】 བྱ་ཁྱུང་གདན་རབས། ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1984ལོ། P179—182བར་དང་། མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོའི་ཟླ3 པར་དཔར། p 196-197གསལ།\n【10】བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཆུ་ཐིགས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པ། ཇུ་ནང་ངག་དབང་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས། སྣ་རིང་ལྕགས་དཔར། p 8-9 བར་གསལ།\n【11】བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཆུ་ཐིགས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པ། ཇུ་ནང་ངག་དབང་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས། སྣ་རིང་ལྕགས་དཔར། p 8-9 བར་གསལ།\n【12】 མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་། བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982ལོའི་ཟླ3 པར་དཔར། p198སྟེང་གསལ།\n【13】 སྐ་ཕུག་ཚང་གི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་རས་གཞིའི་རྙིང་པའི་ངོས་སུ་གསལ། རས་འདི་རྫོང་ནང་དགོན་དུ་བཞུགས།\n【14】 སྐ་ཕུག་ཚང་གི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་རས་གཞིའི་རྙིང་པའི་ངོས་སུ་གསལ། རས་འདི་རྫོང་ནང་དགོན་དུ་བཞུགས།\n【15】 མདོ་སྨད་གཡོན་རུའི་ལོ་རྒྱུས། སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་གྱིས་བརྩམས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010 ལོ། p 438 གསལ།\n【18】 སྐ་ཕུག་ཚང་གི་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས་ཀྱི་རས་གཞིའི་རྙིང་པའི་ངོས་སུ་གསལ། རས་འདི་རྫོང་ནང་དགོན་དུ་བཞུགས།\n【19】རྡ་ས་ཆོས་འབྱུང་། རྡ་ས་ནས་དཔར། p 479 སྟེང་གསལ།\n【20】ཕྱི་དར་བསྟན་པའི་གནས་མཆོག་མདོ་སྨད་ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས་བདེན་གཏམ་ལྷ་ཡི་རོལ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ།། ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། P68སྟེང་གསལ།\n【21】 འདས་བོ་ཨ་ཁུ་བཙུན་པ་གཏམ་མཁར་དང་། བྱམས་པ། དགེ་འདུན། བསྟན་འཛིན། ནོར་བུ། བསམ་གཏན་སོགས་ཀྱི་ཁ་བརྡ།\n【26】༼སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར།༽ དཔེ་ཆ་སྣ་རིང་། ཇུ་ནང་ངག་དབང་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས། p 8 པར་གསལ།\n【1】《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1982.3. བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས།\n【2】《བྱ་ཁྱུང་གདན་རབས》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1984.4. ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་བརྩམས།\n【3】《སྐ་ཕུག་བློ་བཟང་དོན་གྲུབ་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱ་མཚོ་ལས་ཆུ་ཐིགས་ཙམ་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ》 དཔེ་ཆ་སྣ་རིང་། དཔེ་སྐྲུན་བྱས་མེད། དགེ་སློང་ཇུ་ནང་ངག་དབང་སྙན་གྲགས་ཀྱིས་བརྩམས།\n【4】 《བྱ་ཁྱུང་གདན་རབས་རྩོམ་འཕྲོ་ཅན།》 དཔེ་ཆ་སྣ་རིང་། བྱ་ཚང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་ཡར་འཕེལ་གྱིས་མཛད།\n【5】 《རྫོང་ནང་དགོན་པའི་བླ་རྒྱུད་འཁྲུངས་རབས་གསོལ་འདེབས》དཔེ་སྐྲུན་བྱས་མེད། རས་བྲིས་ཡིན། དགོན་དུ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད།\n【7】《ཨ་ཆུང་གནམ་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས་བདེན་གཏམ་ལྷ་ཡི་རོལ་མོ》ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2008.4 ཤེས་རབ་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས།\n【8】རྫོང་ནང་དགོན་པའི་གྲྭ་རྒན་འདས་སོང་ཨ་ཁུ་གཏམ་མཁར། བྱམས་པ། བསྟན་འཛིན། དགེ་འདུན། དཀོན་མཆོག་སྐྱབས། བརྒྱད་བཅུ་སྒམ་པོ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་སོགས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་རྣ་ཐོས་དབྱར་རྩྭ་དགུན་འབུ་དག་ཡིན།\nམཆན། ལྷ་མདུན་བླ་མར་བསྐོས་ཞེས་པའི་ལྷ་མདུན་ནི་དེང་གི་ལྷ་མདུན་ཐང་ལ་གོ་ཞིང་། སྐབས་དེར་གཅོ་ཨ་ལགས་ཟེར་བས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནང་རྟེན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དགོན་པ་ཞིག་བཞེངས་ཡོད་སྐད། དེར་ལཱ་མོ་ནས་སྐ་ཕུག་ཚང་དགོན་པ་དེའི་དགོན་བདག་བླ་མ་ལ་ཡང་བསྐོས་པའི་དོན།\nགསལ་བཤད། རྩོམ་ཡིག་འདི་ནི༢༠༢༠ལོར་མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲྭའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ་བོད་ཡིག་པར་མ་དང་པོའི་སྟེང་བཀོད་མོད། དེར་རྩོམ་སྒྲིག་པས་ནང་དོན་བསྡུས་དྲགས་པའི་དེ་རིང་ཁོ་བོས་རྩོམ་དེའི་ཞབས་བཏགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་འདིར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་ལ་འཛོམས་པོ་ཞིག་བཅོས་ཏེ་ཡང་བསྐྱར་བཀོད་པ་ཡིན།\nརྩོམ་པ་པོ་ངོ་སྤྲོད། སྐ་ཕུག་ཕག་མོ་ཚེ་བརྟན། （1975--） མཚོ་སྔོན་གཅན་ཚའི་མི། རབ་འབྱམས་པའི་མཚན་གནས། དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་གཞོན་པ། ད་ལྟ་མཚོ་སྔོན་དགེ་ཐོན་སློབ་ཆེན་མི་རིགས་དགེ་འོས་སློབ་གླིང་གི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་དང་རྩོམ་རིག་སྡེ་ཁག་ཏུ་བྱ་བ་གཉེར་བཞིན་ཡོད། ཞིབ་འཇུག་གི་ཁ་ཕྱོགས་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་རྩོམ་རིག་ཡིན།