ལེའུ་ལྔ་པ། གཞི་རིམ་བར་མའི་བསླབ་གཞིའི་རིག་ཚན། – https://sherig.org/tb\nགཞི་རིམ་བར་མའི་བསླབ་གཞིའི་རིག་ཚན་རྣམས་གཞི་རིམ་གོང་འོག་གཉིས་ཀའི་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་དང་ཟབ་ཚད། ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ལས་བསྟན་པའི་དགོས་དམིགས་བཅས་གཞིར་བཟུང་ཐོག བསླབ་གཞི་སོ་སོའི་ནང་དོན་འབྲེལ་མཐུད་དང་དཀའ་སླའི་གོ་རིམ་སོགས་འབྲེལ་ཆགས་ཤིང་དགོས་ངེས་ཀྱི་དམིགས་ཚད་ལེགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པ་བཟོ་དགོས།\nགཞི་རིམ་བར་མའི་བསླབ་གཞིའི་རིག་ཚན་ནི། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་(འདིའི་ཁོངས་སུ་རིགས་ལམ་ནང་ཆོས་ཀྱང་འདུས་ཡོད།) ཨིན་ཡིག རྩིས་རིག ཚན་རིག སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་བཅས་དངོས་གཞིའི་བསླབ་གཞི་ཁག་དང༌། སྐད་ཡིག་གསུམ་པ། ཀམ་པུ་ཊར། བཟོ་རིག་པ། འཕྲོད་བསྟེན་དང་ལུས་སྦྱོང༌། ཟློས་གར། ཞི་བདེའི་སློབ་སྦྱོང་བཅས་བསླབ་གཞི་འཕར་མའི་ངོ་བོར་འཇོག་རྒྱུ།\nསྐད་ཡིག་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་རླབས་ཆེན་གྱི་གསར་གཏོད་ཅིག་ཡིན། དེ་ནི་མིའི་རིགས་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་འདྲིས་དང་མཉམ་འབྲེལ། མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་ཤེས་ཡོན་གསོག་སྒྲུབ་བཅས་བྱེད་པའི་ལག་ཆ་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན། མི་རིགས་ཤིག་གི་དར་རྒུད་ནི་གཙོ་བོ་སྐད་ཡིག་ལ་རག་ལས་ཡོད། དེར་བརྟེན། སྐད་ཡིག་སློབ་སྦྱོང་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་སློབ་སྦྱོང་ཞིག་མ་ཡིན་པར། མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་མ་འོངས་མདུན་ལམ་ལ་འགན་འཁུར་བའི་ལས་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན།\nབཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ནང་གཞི་རིམ་བར་མའི་སྐབས་སུ་སྐད་ཡིག་གསུམ་བསླབ་རྒྱུའི་གཞི་རྩའི་ལམ་སྟོན་ལྟར། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་སྐད་ཡིག་དང་པོར་བཞག་སྟེ་སློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་ལམ་གཙོ་བོར་བསྟེན་རྒྱུ་དང༌། དེ་བཞིན་ཨིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་ནི་སྐད་ཡིག་གཉིས་པར་འཇོག་རྒྱུ། སྐད་ཡིག་གསུམ་པ་ནི་གནས་ཡུལ་ས་ཁུལ་གྱི་སྐད་ཡིག་གམ། ཧིན་དིའི་སྐད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་བྱ་དགོས།\n༥་༡་༡ སྐད་ཡིག་དང་པོ། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག\nབོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ནི་བརྗོད་དོན་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེ་ཞིང༌། ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་སྒྲ་དོན་གཟུགས་གསུམ་གྱི་འགྱུར་བ་ཆེས་ཉུང་བའི་ཕུལ་བྱུང་གི་ཡིག་རིགས་ཤིག་ཡིན། དེར་བརྟེན། བོད་ཡིག་སློབ་འཁྲིད་སྐབས་སུ་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་དོན་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ་བོད་ཡིག་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་རྣམས་རྒྱུན་འཛིན་ཡོང་ཐབས་བྱ་དགོས། གཞི་རིམ་བར་མའི་སྐད་ཡིག་དང་པོ་བོད་ཡིག་ཁོངས་སུ་གཙོ་བོ་སྐད་ཡིག་གི་རྨང་གཞིར་གྱུར་པའི་བརྡ་དག་དང༌། རྩོམ་རིག རིགས་ལམ་ནང་ཆོས་བཅས་བསླབ་གཞིར་བཞག་སྟེ། བོད་ཡིག་བསླབ་གཞིའི་ནང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིག་པ་དང་རྩོམ་རིག་གཉིས་ཡ་མ་བྲལ་བའི་སྒོ་ནས་དམ་འཛིན་བྱ་དགོས།\nགཞི་རིམ་བར་མའི་བོད་ཡིག་བསླབ་གཞི་ལས་སྐད་ཡིག་སློབ་ཚན་ནི་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་གྱིས་འཁྲིད་དགོས་པ་དང༌། རིགས་ལམ་ནང་ཆོས་སློབ་ཚན་ནི་གཙོ་བོ་ཆོས་དགེ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲིད་སྟོན་བྱ་དགོས། བོད་ཡིག་རྒྱུགས་སྤྲོད་སྐབས་རིགས་ལམ་ནང་ཆོས་ལ་བརྒྱ་ཆ་༢༠ དང༌། སྐད་ཡིག་ལ་བརྒྱ་ཆ་༨༠ བཅས་གཏན་འབེབས་བྱས་པ་ཡིན།\nརྩོམ་རིག་སློབ་ཚན་གྱི་ནང་དོན་ནི། བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡ་རབས་གོམས་སྲོལ་དང༌། མི་སྣ་དང་ཤུལ་དངོས་གྲགས་ཅན། ཐུན་མོང་དང་ཐུན་མིན་རིག་གནས་ངོ་སྤྲོད་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་བོད་དང་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ཐོག་དགའ་སྤོབས་བསྐྱེད་པ། འཇིག་རྟེན་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་ཤེས་ཡོན་སློབ་སྦྱོང་དང་ཡ་རབས་བཟང་སྤྱོད་སོགས་ཀྱི་བཀའ་སློབ་གནད་བསྡུས། དེང་དུས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་སློབ་ཕྲུག་བརྗོད་གཞི་བྱས་པའི་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་དཔེ་བཅས་དང༌། ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་རྩོམ་འབྲིའི་རྒྱུན་ཤེས་གང་འཚམས། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཕུལ་བྱུང་རྩོམ་ཡིག་གཅིག་ལས་མི་ཉུང་བ་བཅས་གཞི་རིམ་བར་མའི་བསླབ་གཞིར་འཇོག་དགོས།\nགཞི་རིམ་བར་མའི་བོད་ཡིག་བསླབ་གཞིའི་རྣམ་པ་ནི། ཚིག་ལྷུག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཐོག་གོ་བདེའི་ཚིགས་བཅད་གང་འཚམས་འགོད་རྒྱུ། སློབ་ཚན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཕལ་ཆེ་བ་ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཚུལ་ཡིན་པ་མ་ཟད། འབྲི་ཐབས་ཀྱང་གཙོ་བོ་རྒྱས་བཤད་དང༌། བཀོད་འབྲི། གསལ་བཤད། དུང་སེམས་མཚོན་པ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་རྩལ་སྤྱོད་རྒྱུ། བསླབ་གཞིར་བཀོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཚང་མའི་མིང་ཚིག་དང༌། ཚིག་སྦྱོར། ནང་དོན་བཅས་དག་ཅིང་གྲིམ་པ། འབྲེལ་ཆགས་པ། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་གཞུང་དོན་དང་མཐུན་པ་དགོས།\nགཞི་རིམ་བར་མའི་བོད་ཡིག་ཚོགས་ཐུན་གོ་སྒྲིག་བྱེད་སྟངས་ནི། ཉིན་རེར་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཚོགས་ཐུན་༡ ལས་མ་ཉུང་བ་དང༌། རིགས་ལམ་ནང་ཆོས་ཚོགས་ཐུན་ནི་བདུན་རེར་ཚོགས་ཐུན་༢ ལས་མི་ཉུང་བའི་ཐོག སྔ་དགོང་གི་དུས་ཚོད་གང་འོས་སུ་ཆོས་དགེ་བརྒྱུད་འཁྲིད་སྦྱོང་གི་ལས་རིམ་གོ་སྒྲིག་བྱ་དགོས།\nཀ) ལེགས་བཤད་ལྗོན་དབང་ནང་གསལ་ཕྲད་གཞན་དབང་ཅན་དང་རང་དབང་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གོ་དོན་དང༌། སྦྱོར་ཚུལ། འཇུག་ཡུལ་བཅས་ཤེས་པའི་ཐོག རང་སྟོབས་ཀྱིས་ངོས་འཛིན་དང་དཔེ་བརྗོད་འབྲི་བརྗོད་ཐུབ་པ།\nཁ) ཉུང་མཐར་རྒྱུན་སྤྱོད་མིང་ཚིག་གསར་པ་༥༠༠ ཙམ་དཔོད་བྲིས་དང་བཀོལ་སྤྱོད་ཐུབ་པ།\nང) འཛིན་རིམ་ལྔ་པའི་སྐབས་ནས་བློ་འཛིན་བྱས་པའི་ལེགས་བཤད་ལྗོན་དབང་གི་རྩ་བ་བློ་ལ་ངེས་པའི་ཐོག རྟགས་འཇུག་གི་དཀའ་གནད་གསལ་བའི་མེ་ལོང་གི་རྩ་བ་བློ་འཛིན་བྱ་དགོས།\nཀ) ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་དཔེ་ཁག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་གི་རྒྱུ་ཆ་ངོས་འཛིན། རྩོམ་ཡིག་འགོ་འཛུགས་དང་མཇུག་བསྡུ། བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་མཚོན་ཐབས་སོགས་གཞི་རྩའི་ནུས་རྩལ་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་དགོས།\nཁ) ཆུང་དུས་ནས་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བའི་གོམས་གཤིས་འཇགས་སླད། ལོ་རེར་ཉུང་མཐར་རྩོམ་ཡིག་༢༠ ལས་མི་ཉུང་བ་འབྲི་དགོས། སློབ་ཕྲུག་གི་རྩོམ་ཡིག་མཇུག་ཏུ་དགེ་རྒན་གྱིས་དཔྱད་བརྗོད་ཐུང་ཐུང་རེ་ངེས་པར་འབྲི་དགོས།\nག) དགོངས་ཞུའི་ཡི་གེ་དང༌། ཉིན་ཐོ། གཏང་ཡིག་སོགས་སྟབས་བདེའི་རྒྱུན་སྤྱོད་རིགས་འབྲི་ཐུབ་པ།\nང) རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་བྱ་ཚིག་དང༌། ཁྱད་ཚིག གཏམ་དཔེ། ལེགས་བཤད། བསླབ་བྱ་སོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་གིས་བློ་ངེས་ཐུབ་པ།\nཅ) རྩོམ་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་སྐབས་རྩོམ་འབྲིའི་ཤེས་བྱ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་ཡོད་ཤེས་བྱ་དང་ནུས་རྩལ་བཀོལ་སྤྱོད་གཏོང་ཕྱོགས་ཐོག་དམིགས་བསལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས།\nཀ) སུམ་ཅུ་པའི་ཕྲད་རང་དབང་ཅན་དང་གཞན་དབང་ཅན། སུམ་ཅུ་པའི་གཞུང་དུ་དངོས་སུ་མ་བསྟན་པའི་ཚིག་ཕྲད་གཞན་བཅས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཚུལ་སྐོར་གྱི་བསྐྱར་སྦྱོང་དང་ཟབ་འཇུག\nཁ) དཀའ་གནད་གསལ་བའི་མེ་ལོང་གི་ནང་དོན་གཞིར་བཞག་ཐོག་མིང་གཞི་དང་སྔོན་འཇུག་གི་རྟགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང༌། སྒྲ་དོན་གྱི་འཇུག་ཚུལ་བཅས་ལ་གོ་བ་ངེས་པར་བྱས་ནས། དངོས་པོ་བདག་གཞན་དང་དུས་གསུམ་གྱི་གཞི་རིམ་འགྲོ་སྟངས་ལ་སྦྱངས་བརྩོན་བྱས་པ་བརྒྱུད། དུས་རྒྱུན་ཡི་གེ་འབྲི་བརྗོད་སྐབས་བྱ་ཚིག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་ལ་སྦྱོང་གོམས་ཡོང་ཐབས།\nང) ཉུང་མཐར་མིང་ཚིག་གསར་པ་༥༠༠ ཙམ་དཔོད་བྲིས་དང་བཀོལ་སྤྱོད་ཐུབ་པ།\nཀ) ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་དང་རྩོམ་འབྲིའི་རྒྱུན་ཤེས་ཁག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད། ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་གི་ནང་དོན་དབྱེ་ཞིབ་དང་བརྗོད་དོན་སྙིང་བསྡུས་བྱེད་ཚུལ་སོགས་གཞི་རྩའི་ནུས་རྩལ་གོང་མཐོར་གཏོང་དགོས།\nཁ) སློབ་མའི་རྩོམ་འབྲིའི་ནུས་རྩལ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་སླད། ལོ་རེར་ཉུང་མཐར་རྩོམ་ཡིག་༢༠ ལས་མི་ཉུང་བ་འབྲི་དགོས་རྒྱུ། སློབ་ཕྲུག་གི་རྩོམ་ཡིག་སོ་སོར་དགེ་རྒན་གྱིས་དཔྱད་བརྗོད་འབྲི་དགོས།\nག) ཡིག་བསྐུར་རྣམ་གཞག་དང༌། རྒྱུན་སྤྱོད་ཡིག་རིགས་སྟབས་བདེ་འབྲི་སྤྱོད་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་རང་རྐྱ་འཕེར་བ་ཡོང་ཐབས།\nང) ཚིགས་བཅད་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་སྟངས་སྐོར་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ། སྟབས་བདེའི་ཚིགས་བཅད་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བརྗོད་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར་གནད་སྨིན་བྱ་དགོས།\nཅ) སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གཏམ་དཔེ་དང༌། གླུ་ཚིག ལེགས་བཤད། བསླབ་བྱ་སོགས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད། སློབ་མ་ཚོས་རྒྱུན་གཏན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་བཀོལ་སྤྱོད་ལེགས་པར་ཐུབ་པ།\nཆ) ཀློག་རྩལ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་སླད་ཚིགས་བཅད་དང་ཚིག་ལྷུག་གང་རུང་གི་ཀློག་བལྟའི་སློབ་ཚན་གང་མང་གོ་སྒྲིག་དགོས་རྒྱུ་མ་ཟད། སློབ་ཚན་གྱི་དགོས་དམིགས་གཙོ་བོ་དམ་འཛིན་ཡོང་ཐབས་ཆེད། སློབ་ཚན་གྱི་འགོ་མཇུག་གང་རུང་དུ་ལམ་སྟོན་ཟུར་མཆན་ངེས་པར་འགོད་དགོས།\nཀ) སྔོན་འཇུག་དང་རྗེས་འཇུག་གི་སྒྲ་དོན་གྱི་འཇུག་ཚུལ་སོགས་དཀའ་གནད་གསལ་བའི་མེ་ལོང་གི་ནང་དོན་མཇུག་སྐྱོང་གྲུབ་རྗེས། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་དང༌། བདག་གཞན་དུས་གསུམ་སོགས་བྱ་ཚིག་གི་གཟུགས་འགྱུར་དང་འབྲེལ་བའི་ཉེར་མཁོའི་ཤེས་བྱ་རྣམས་རང་རྐྱ་འཕེར་བའི་སྒོ་ནས་བཀོལ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས།\nཅ) མངོན་བརྗོད་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཐིགས་ནང་གསལ་ཉེར་མཁོའི་མངོན་བརྗོད་རྣམས་ཡིད་ངེས་ཐུབ་པ་དང་ཆབས་ཅིག རྒྱུན་གཏན་རྩོམ་འབྲིའི་ནང་བཀོལ་སྤྱོད་ཐུབ་པ་བྱ་དགོས།\nཀ) ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་དང་རྩོམ་འབྲིའི་ཤེས་བྱ་སྐོར་གྱི་སློབ་ཚན་གང་མང་བསླབ་གཞིར་བཞག་པ་བརྒྱུད། ཇི་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་བའི་ནུས་རྩལ་གོང་མཐོར་གཏོང་དགོས།\nཁ) རྒྱུན་གཏན་རྩོམ་འབྲིའི་གོམས་གཤིས་འཇགས་སླད། ལོ་རེར་ཉུང་མཐར་རྩོམ་ཡིག་༢༠ ལས་མི་ཉུང་བ་འབྲི་དགོས་རྒྱུ། སློབ་ཕྲུག་གི་རྩོམ་ཡིག་སོ་སོར་དགེ་རྒན་གྱིས་དཔྱད་བརྗོད་འབྲི་དགོས།\nག) ཡིག་བསྐུར་རྣམ་གཞག་དང༌། རྒྱུན་སྤྱོད་ཡིག་རིགས་སྟབས་བདེ་འབྲི་སྤྱོད་ཀྱི་སྦྱོང་བརྡར།\nང) སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གཏམ་དཔེ་དང༌། གླུ་ཚིག ལེགས་བཤད། བསླབ་བྱ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་སྐོར་གྱི་སྦྱང་གཞིའམ་སློབ་ཚན་བརྒྱུད་སློབ་མ་ཚོས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་འབྲི་བརྗོད་ཐུབ་པ་དགོས།\nཅ) སྙན་ངག་གི་སྤྱི་ཁོག་དང༌། རང་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྒྱན་དང༌། དཔེ་རྒྱན། གཟུགས་རྒྱན་སོགས་ཉེར་མཁོའི་སྙན་ངག་གི་རྒྱན་གྱི་ངོ་སྤྲོད་གནད་བསྡུས་དང་སྦྲགས། སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བྲིས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཁག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་སློབ་མ་ཚོའི་རྩོམ་འབྲིའི་ནུས་རྩལ་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ།\nསློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་རིམ་ནི་རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་བྱའི་དོན་འཁྲུལ་བ་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡིན་གཤིས། གང་བསླབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་རང་སྟོབས་ཀྱིས་བརྟག་ཅིང་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་འཁྲུལ་བ་བསལ་བའི་གཞོགས་འདེགས་ཆེད་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཚད་མ་རིག་པའི་གཞུང་གི་སྔོན་འགྲོ་བསྡུས་གྲྭའི་སྐོར་གཞི་རིམ་བར་མའི་བསླབ་གཞི་གཙོ་གྲས་སུ་བཞག་སྟེ་སློབ་གཉེར་བྱེད་པ་དང་ཆབས་ཅིག སྐབས་བབས་ཕྲུ་གུའི་གནས་ཚད་ལ་གཞིགས་ཏེ་སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། མི་དགེ་བཅུ། བདེན་བཞི། ལས་འབྲས། མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་སོགས་ནང་དོན་རིག་པའི་བསམ་སྤྱོད་ཀྱི་བསླབ་པ་རྣམས་དངོས་ཡོད་འཚོ་བའི་ཁྲོད་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཉམས་ལེན་དང་སྦྱར་བའི་སློབ་སྟོན་གནད་སྨིན་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་བཅས། མདོར་ན། གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭའི་རིགས་ལམ་སློབ་ཚན་ནི་རྩོད་པའི་ནུས་རྩལ་ཁོ་ན་ཙམ་མ་ཡིན་པར། རིགས་ལམ་གྱི་ནུས་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་ནང་ཆོས་དང་རིག་ཚན་གཞན་ལ་ཐོས་པས་གོ་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་དང༌། དཔྱད་པས་བརྡར་ཤ་གཅོད་པ། ལེགས་ཉེས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པ་བཅས་རིགས་ལམ་སྦྱོང་བརྡར་དང་སློབ་ཚན་འཆད་འཁྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོ་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱ་དགོས།\n༣) ལྷ་ཆོས་དགེ་བ་བཅུ་དང༌། མི་ཆོས་གཙང་མ་བཅུ་དྲུག་ངོ་སྤྲོད།\n༤) གཡུང་དྲུང་བོན་དང༌། བོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུད་ཆེན་པོ་བཞི་བཅས་ངོ་སྤྲོད།\n༥་༣ སྐད་ཡིག་གཉིས་པ། ཨིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག\nགཞི་རིམ་བར་མའི་ཨིན་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་དང༌། ནང་དོན། ཁོར་ཡུག་སྐྲུན་སྟངས་བཅས་སྐད་ཡིག་གཉིས་པའི་ངོ་བོར་བཞག་སྟེ་ཚད་ལྡན་སློབ་སྟོན་བྱེད་དགོས།\nབསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་ནི་ཀློག་པ་དང༌། ཉན་པ། འཆད་པ། འབྲི་བ་བཅས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ནུས་རྩལ་བསྐྱེད་བསྲིང་གིས་བྱང་ཚད་ལྡན་པ་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་གཤམ་གསལ།\nCurriculum framework of English as second language for Middle Tibetan Schools (Class VI-VIII)\nThe goal of teaching English asasecond language to the Tibetan children should be the development of the following aspects of the language:\n1. Listening Skill\n2. Speaking Skill\n3. Reading Skill\n5. Vocabulary Enrichment\n6. Language Usage (Grammar)\n1. Folktales’ from Tibet and other countries\n2. Biographies of great people of Tibet and other countries\n3. Festivals of Tibet and other countries\n4. Great Speeches of Great Persons of Tibet and others\n5. Physical Features of Tibet and Life ofaTibetan Nomad\n6. The description of Tibetan National Flag and Tibetan National Emblem\n7. Universal Responsibility and Compassion\n8. Environments and Global Warming\n9. Issue related to adolescence\n10. Adventures and Imaginations\n11. Games and Sports\n12. Mass Media\n13. Health and Reproductive Health\n14. Proverbs and sayings, idioms and phrases in Tibetan and English (Translation of English proverbs and sayings into Tibetan and vice versa.)\n1. Listening Skill:\nListening is the first and the foremost skill to be developed. This is the skill with which we first learned our mother tongue. Just asachild learns his mother tongue without much effort, English, the language to be learned, asasecond language should be taught first by making the children doalot of listening in the target language. Repeated listening to great speeches, poems and commentaries by native speakers will surely help the students learn English effectively and accurately.\na) To be able to receive or understand, appreciate and to respond when others speak, read or tell stories or (news, movies, jokes etc.)\nb) To be able to understand announcements made in the target language at different places\nc) To be able to listen attentively and repeat and respond to what is said or asked\nRecommended Techniques, Methods and Activities\na) Listening to teachers’ model reading using correct vocal and facial expressions, enunciations and punctuations\nb) Listening to stories from tapes\nc) Watching children’s movies and cartoons in the target language\nd) Listening to English songs from tapes, speeches by great speakers\nf) Understand and interpret messages conveyed in person or by telephone\ng) Listening toatalk or conversation and understand the topic and main points\n2. Speaking Skill:\n“Speech is the language.” Students must be given ample opportunities for communicative activities forareal language learning. The students must be able to express their ideas orally in speech.\na) To make the students able to produce their own dialogues in the target language\nb) To be able to exchange his or her ideas with their peers\nc) To be able to carry out brief conversations involving seeking/giving information\nd) To be able to articulate individual/personal responses effectively\ne) To enable them to use language and vocabulary appropriately in different context and social encounters\nf) To be able to narrate simple experiences, describe objects and people, report events\ng) To be able to speak accurately with appropriate pauses and with clarity/ sentence stress to be intelligible in familiar social context\nh) To speak descriptively and freely and with clarity\ni) frame questions to get the desired response and respond appropriately to questions asked\nRecommended Methods, Techniques and Activities\na) Using plays scripts repeatedly to acquaint the students in the dialogues and thereby unintentionally learning the dialogues by heart gradually and to use them at the right situations in real life\nb) Give characters to students in pairs, examples, one student as the doctor and the other asapatient and to make them doarole-play\nc) Discussions, debates on given topics,\nd) Making certain zones in the school campus as “English Speaking Zones”. For example, the library or the computer room or the school office, can be made the English Speaking Zone, where whoever lands in that zone must speak English.\ne) The English teachers must teach English in English without translation in other languages. The concerned teachers must make his or her principle to speak in English with his or her students both in and outside the class or wherever they meet their students.\n3. Reading Skill:\nReading beingareceptive skill, the students must be able to read the prints in the books fluently and to understand what is read and be able to share them with others. Reading skill isaskill to be inculcated in children so as to keep them abreast with the happenings of the world.\na) To be able to read and enjoy any reading materials in the target language,\nb) To be able to use dictionaries and be able to get the meanings correctly\nc) To be able to use his or her critical/thinking faculty to read between the lines and go beyond the text\nd) To be able to use his or her proficiency in the target language to explore and study other areas of knowledge through print and -non print media\ne) To be able to read labels, billboards, signboards and instructions given on packed food items, products etc.\nf) The learner should be able to useadictionary and other materials available in the library and elsewhere, access and collect information through making and taking down notes etc.\ng) anticipate and predict what will come next in the text\nh) to identify the difference in meanings between figurative language and literal meanings.\na) Daily Silent Reading for ten minutes or more at the beginning of the class\nb) Daily reading of news and articles, poems, jokes, announcements etc. during the morning assembly by three or four students\nc) Reading Time for the whole school at any time of the day\n4. Writing Skill:\nWriting skill is the most complex skill. The students needalot of help and guidance in developing their writing skill. So as to do this, the teachers must make them write consistently and regularly. And the marking of the students’ writings should be based on error analysis, one mistake atatime.\na) Be able to negotiate their own learning goals and evaluate their own progress, edit, revise, review their own work.\nb) Be able to write simple messages, invitations, short paragraphs, letters (formal and informal), applications, simple narratives and descriptive pieces .\nc) Be able to write creatively and to write stories, adapt play scripts etc.\nd) recode information from one text type to another (e.g. diary entry to letter, advertisement to report, diagram to verbal form, diagram to story writing, comic strip or dialogue to story writing etc.\ne) summarizing stories and essays\na) Writing letters, invitations, advertisements, slogans, short stories, essays, comics, notices, instructions, script writing etc.\nb) Dictations and spelling tests\nc) Daily writing for 2-3 minutes at the beginning of the class\nd) Diary entry\ne) Composing poems using simple devices like simile, rhyme scheme, alliteration, refrain, and repetition only.\n5. Vocabulary Enrichment:\nVocabulary is the currency of communication. Without vocabulary , there will be no communication. So it is crucial for teachers to develop children’s vocabulary.\na) able to communicate with others using correct and appropriate words in different contexts, situations and social encounters\nb) to enable students to learn the difference in usage of formal and informal words, slangs,\nc) to learn the antonyms, synonyms, homophones, homonyms etc,\nd)achild should have rich vocabulary to communicate with others and this can be enriched by teaching word origins and etymology, word formation, spellings, combining forms, the affixes (prefixes and suffixes), numbers, genders, etc.\na) Studying new words by reading and listening to English, reading newspapers, magazines, fictions and nonfictions, listening to native speakers speaking, listening to radio and TV news (BBC World Service), watching TV cable/subtitled, music or other cassettes, etc.\nb) Making the students use dictionaries to look for meanings of new words to enrich their bank of vocabulary\nc) The students should be introduced toanotebook called “My Own Dictionary” and to write the new words and their meanings in that book.\nd) Teaching the students one-word substitution to help them write better.\n6. Language and Usage (Grammar):\nGrammar is the rule of learningalanguage. If Grammar is taught in isolation without context, there is no language learning. Grammar should be taught in context with reading materials like prose, poetry, drama etc. Class VI-VIII students must be able to use the following grammar rules thoroughly so as to use the four language skills effectively and accurately:\nb) modal auxiliaries\nd) active and passive voice\ne) parts of speech\nf) reported speech\nRecommended Methods and Techniques\na) Filling in gaps with missing determiners and parts of speech\nb) Dialogue Completion\nc) Cloze activities\nd) Rearranging jumbled sentences\ne) Using cutout picture heads and to write dialogues in bubbles\nརྩིས་རིག་ནི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་བྱེད་སྒོ་དང་དབྱེར་མེད་དུ་གནས་པའི་ཆེས་སྤྲོ་སྣང་ལྡན་ཞིང་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་བསླབ་གཞི་ཞིག་ཡིན། གཞི་རིམ་བར་མའི་རྩིས་རིག་བསླབ་གཞི་དེ་སློབ་མའི་འཚོ་བའི་ལག་ལེན་དང་མ་འོངས་མདུན་ལམ་ལ་དམ་པོར་འབྲེལ་ཞིང༌། བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་རིན་ཐང་ལྡན་པ་བཅས་གཙོ་འདོན་བྱ་དགོས།\nརྩིས་རིག་གི་གོ་དོན་དང་གཞུང་ལུགས་རྣམས་སློབ་མའི་རྒྱུན་གཏན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་བྱ་དངོས་དང༌། ཉམས་མྱོང་དཔེ་གཞིར་བཀོད་པའི་སྒོ་ནས་བཀྲལ་ཏེ། དངོས་ཡོད་དང་སྦྱར་ནས་འགྲེལ་བརྗོད་དང༌། བགྲོ་གླེང༌། མཉམ་ལས། མཇུག་འབྲས་བཅས་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ཡོང་ཐབས་བྱ་དགོས།\nརྩིས་རིག་བསླབ་གཞིའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་རྩིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སློབ་སྦྱོང་བྱ་རྒྱུ་ཙམ་མ་ཡིན་པར། དེ་ལས་ལྷག་པར་རྩིས་རིག་གི་བྱེད་སྒོ་བརྒྱུད་སློབ་མའི་རྒྱུད་ལ་རང་སྟོབས་ཀྱི་བསམ་གཞིགས་དང༌། རིགས་འདེད། རྗེས་དཔག དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ནུས་རྩལ་སོགས་བློའི་ནུས་པ་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་སྟབས། གཞི་རྩའི་དམིགས་ཡུལ་དེ་ངེས་པར་དམ་འཛིན་བྱ་དགོས།\nབོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྲངས་ཀྱི་རྩི་ཐབས་དང༌། རབ་བྱུང་དང་ལོ་རྟགས། ལོ་ཟླ་ཉིན་ཞག་རྩི་ཚུལ་དང་ལོ་ཐོ་ལྟ་སྟངས། ལོ་རྒྱུས་སྐབས་ལོ་ཚིགས་རྩི་ཚུལ། རབ་ལོ་དང་ཕྱི་ལོ་ཕབ་སྒྱུར་སོགས་རྒྱུན་སྤྱོད་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་ཀྱི་ནང་དོན་ཟབ་ཚད་ཅི་འགབས་རྩིས་རིག་བསླབ་གཞིའི་ནང་སྐབས་བསྟུན་འཇུག་ཐབས་བྱ་རྒྱུ།\nགཞི་རིམ་བར་མའི་རྩིས་རིག་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་རྣམས་གྲངས་ཀྱི་མ་ལག་དང༌། སྡུར་ཚད་དང་བརྒྱ་ཆ། ཚབ་རྩིས། དབྱིབས་རྩིས། སྡོམ་རྩིས་རིག་པའི་སྔོན་འགྲོའི་ཤེས་བྱ། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རྩི་ཐབས་ལག་ལེན་བཅས་སྡེ་ཚན་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་ནས་བཀྲལ་བ་གཤམ་གསལ།\nརང་བྱུང་གྲངས་དང་ཧྲིལ་གྲངས། རིལ་གྲངས་(Integers)བཅས་ཀྱི་གོ་དོན་དང་ཁྱད་པར། སྤྱོད་སྒོ་བཅས་ལ་གོ་བ་ངེས་ཤིང༌། རིལ་གྲངས་ཀྱི་གོ་རིམ་དང༌། དེ་དག་གྲངས་ཐིག་ཐོག་མཚོན་ཐབས། ཐབས་བཞིའི་རྩི་ཐབས་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས། གུག་རྟགས་ཡོད་པའི་རིལ་གྲངས་ཀྱི་ཐབས་བཞིའི་མཉམ་བསྲེས་རྩི་ཐབས་བཅས་ཀྱི་སྐོར།\nབརྒྱ་ཆ་དང་སྡུར་ཚད་(Ratio)ཀྱི་གོ་དོན་དང༌། ཁྱད་ཆོས། ཕབ་སྒྱུར་བཅས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད། རྒྱུན་གཏན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ལག་ལེན་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས།\nཚབ་རྩིས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་དང༌། ཚབ་རྩིས་ཀྱི་ཚུལ།(Expression)གྲངས་ཚུལ་ཕན་ཚུན་སྡོམ་འཐེན། རྒྱུ་གཅིག་ཐེངས་གཅིག་གི་མཉམ་བྱ་འགྲོལ་ཐབས་བཅས་ལ་གོ་བ་འཕེར་བའི་སྒོ་ནས་དངོས་ཡོད་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་རྣམས་སྟབས་བདེའི་ཚབ་རྩིས་ཚུལ་དུ་ཕབ་སྒྱུར་གྱིས་སེལ་ཐབས་སྐོར་ལ་དམིགས་བསལ་ཤུགས་སྣོན་དགོས་རྒྱུ།\nདབྱིབས་རྩིས་ཀྱི་རྩ་བའི་གོ་དོན་དང༌། ཚེག་དང༌། ཐིག ཐིག་དུམ། ཟུར། འཕྲེད་ཐིག མཉམ་འགྲོ་ཐིག གསེག་ཐིག ཟུར་གསུམ། མཐའ་བཞི། སྒོར་དབྱིབས་བཅས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གོ་དོན་དང་གྲུབ་ཆ། དབྱེ་བ། ཁྱད་ཆོས། འབྲི་ཚུལ་དང་འཇལ་ཚུལ་བཅས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཤེས་བྱ།\nགྲངས་ཐོ་བསྡུ་རུབ་དང༌། བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་ལམ་ནས་བརྙན་པར་ཐིག་རིས་དང༌། དྲ་མིག་ཐིག་རིས་འབྲི་སྤྱོད་ཀྱི་གཞི་རིམ་ཤེས་བྱར་སྦྱངས་བརྩོན་བྱས་པ་བརྒྱུད། གྲངས་ཀ་མང་པོ་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་རྙོག་རྣམས་ཐིག་དང་རི་མོའི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཐབས་དང་སེལ་ཐབས་བྱེད་པའི་ནུས་རྩལ་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་དགོས།\nབོད་ལུགས་གྲངས་ཀ་དང་གྲངས་གནས་འབྲི་ཀློག་སོགས་ལ་བསྐྱར་སྦྱོང་སོང་བ་བརྒྱུད། ལོ་རྟགས་དང་འབྱུང་བ། རབ་བྱུང་རྩི་ཚུལ་བཅས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཏེ། དུས་རྒྱུན་ལག་ལེན་འཕེར་བ་བྱ་རྒྱུ།\nལུགས་ལྡན་གྲངས།(Rational Number)ཀྱི་གོ་དོན་དང༌། རྩི་ཐབས། ཁྱད་ཆོས། གྲངས་ཐིག་ཐོག་མཚོན་ཐབས། ལུགས་ལྡན་གྲངས་གྲངས་ཆ་དང་སིལ་གྲངས་ཐོག་མཚོན་སྟངས་གནད་བསྡུས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་བརྒྱུད། རྒྱུན་གཏན་ལུགས་ལྡན་གྲངས་ཀྱི་སྤྱོད་སྒོ་དང་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ནུས་པ་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་རྒྱུ།\nསྟོན་གྲངས་དང༌། སྟོན་གྲངས་ཕོ། སྟོན་གྲངས་ཀྱི་ངེས་སྲོལ་བཅས་སྐོར་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད། གྲངས་ཀ་ཆེན་པོ་དང་ཆུང་ངུ་སྟོན་གྲངས་ཐོག་མཚོན་སྟངས་ཀྱི་ནུས་རྩལ་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་རྒྱུ།\nཚབ་རྩིས་ཀྱི་ཚུལ།ར(Algebraic Expressions)དང༌། ཚན་རྐྱང་ཚུལ། ཉིས་ཚན་ཚུལ། སུམ་ཚན་ཚུལ་བཅས་ལ་གོ་བ་ཆགས་པ་བྱས་ཏེ། དེ་དག་གི་རྩིས་རྒྱག་དང་སྤྱོད་ཚུལ།\nཚབ་རྩིས་ཚུལ་གཉིས་སམ་དུ་མའི་སྒྱུར་རྩིས་ཁྲོད་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཚུལ་དབྱེ་ཕྲལ།(Factorization) ཚན་པ་བསྐྱར་སྒྲིག་བཅས་ཀྱི་རྒྱུན་སྤྱོད་རྐྱེན་ཚུལ་དབྱེ་ཕྲལ་བྱེད་ཚུལ་དང༌། ཚན་རྐྱང་ཚུལ་གྱི་སྤྱིའི་རྐྱེན་ཚུལ་(Common Factor)འཚོལ་ཐབས། དངོས་ཡོད་འཚོ་བའི་ཁྲོད་མ་ཤེས་པའི་གྲངས་ཡིག་འབྲུས་མཚོན་ཏེ་རྒྱུ་གཅིག་ཐེངས་གཅིག་གི་མཉམ་བྱ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཏེ་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ནུས་རྩལ་བསྐྱེད་བསྲིང༌།\nསྡུར་ཕྲེང་དང་རྐྱང་པའི་རྩི་ཐབས་སྤྱད་དེ་ལུགས་མཐུན་འགྱུར་ཆ་(Direct Variation)དང་ལུགས་ལྡོག་འགྱུར་ཆ་(Inverse Variation)བཅས་ཀྱི་གོ་དོན་སྤྱོད་སྒོ་ཤེས་པར་བྱས་པ་བརྒྱུད། རྒྱུན་གཏན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་རྩིས་ཀྱི་འགྱུར་ཆའི་གནས་བབ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ནུས་རྩལ་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་རྒྱུ།\nབརྒྱ་ཆའི་གོ་དོན་དང་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད་དུས་རྒྱུན་ཚོང་ལས་ཁྲོད་ཁེ་གྱོང་དང༌། མ་དངུལ། སྐྱེད་ཀ་རྐྱང་པ་བཅས་དང་འབྲེལ་བའི་དངུལ་གཏོང་ལེན་གྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་བའི་ནུས་རྩལ་གོང་མཐོར་གཏོང་བ།\nདབྱིབས་རྩིས་ཁྲོད་ཐིག་དུམ་དང༌། ཆ་ཟུར། ཆ་ཐིག་དང༌། མཉམ་འགྲོ་ཐིག་དང་འཕྲེད་ཐིག་གིས་གྲུབ་པའི་ཟུར་ཚད་སྐོར། ཟུར་གསུམ་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་འབྲི་ཚུལ། ཚད་འཇལ་སོགས་གཞི་རྩའི་ཤེས་བྱ།\nདེ་སྔ་བསླབས་ཟིན་པའི་སྡོམ་རྩིས་རིག་པའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་བྱ་བརྙན་པར་ཐིག་རིས་དང༌། དྲ་མིག་ཐིག་རིས་སྐོར་གྱི་ཤེས་བྱ་སྔར་ལས་ལྷག་ཙམ་སྦྱངས་པ་བརྒྱུད། དུས་རྒྱུན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་གྲངས་ཀ་ཆེན་པོ་དང་མང་པོའི་རིགས་ཀྱི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་སྤྱི་དང༌། ཁྱད་པར་ཆ་སྙོམས་(Mean)དང༌། དཀྱིལ་གྲངས།(Median) བྱིངས་གྲངས་(Mode)བཅས་ཀྱི་འཚོལ་ཐབས་དང༌། དཀའ་རྙོག་གནས་སྟངས་རྣམས་ཐིག་དང་རི་མོའི་སྒོ་ནས་མཚོན་ཐབས་བྱེད་པའི་ནུས་རྩལ་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་དགོས།\nརབ་བྱུང་དང་ཕྱི་ལོའི་བྱུང་ཚུལ་དང་ཕན་ཚུན་ཕབ་སྒྱུར་བྱེད་སྟངས། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རྩིས་རིག་ཁྲོད་སྡོམ་རྩིས་དང་འཐེན་རྩིས་ངོ་སྤྲོད་བཅས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག དཀར་རྩིས་དང་ནག་རྩིས་རིག་པ་དང་དེའི་དགེ་ཕན་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་ཉུང་བསྡུས་བྱ་རྒྱུ།\nཉིས་སྒྱུར་གྲངས་དང༌། སུམ་སྒྱུར་གྲངས་ངོ་སྤྲོད། གྲངས་ཀ་ཉིས་སྒྱུར་དང་སུམ་སྒྱུར་གཏོང་ཐབས་གཞན། ཧྲིལ་གྲངས་དང་སིལ་གྲངས། ལུགས་ལྡན་གྲངས་བཅས་ཀྱི་ཉིས་སྒྱུར་གཞི་དང་སུམ་སྒྱུར་གཞི་འཚོལ་ཐབས། སྟོན་གྲངས་ཕོ་མོ་གཉིས་དང་སྟོན་གྲངས་ཀྱི་ངེས་སྲོལ་བཅས་སློབ་ཚན་དུ་འཇོག་རྒྱུ།\n༡། (a + b)2 = a2 + 2ab + b2\n༢། (a – b)2 = a2 – 2ab + b2\n༣། (a + b)(a – b) = a2 – b2\n༤། (x + a)(x + b) = x2 + (a + b)x + ab བཅས་དཔེ་རིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཤེར་རྩིས་རྒྱག་སྟངས་བཅས་ཚབ་རྩིས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ནུས་རྩལ་སྐྱེད་སྲིང་བྱ་རྒྱུ།\nདེ་སྔ་བསླབས་ཟིན་པའི་ཚན་རྐྱང་ཚུལ་དང་ཉིས་ཚན་ཚུལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག རྐྱེན་ཚུལ་དབྱེ་ཕྲལ་གྱི་ལམ་ནས་ཚན་རྐྱང་ཚུལ་དང་ཉིས་ཚན་ཚུལ་གྱིས་ཚན་མང་ཚུལ་ལ་བགོད་རྩིས་རྒྱག་སྟངས་སྐོར་བཅས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པ་བརྒྱུད། སློབ་ཕྲུག་ཚོའི་ཚབ་རྩིས་ཀྱི་རྩིས་རྒྱག་དང་གྲངས་ཚུལ་སྟབས་བདེ་བཟོ་བའི་ནུས་རྩལ་གོང་མཐོར་གཏོང་རྒྱུ།\nདུས་རྒྱུན་ཚོང་ལས་ཁྲོད་ཁེ་གྱོང་དང༌། གཅོག་ཆ། སྐྱེད་ཀ་སྦྲགས་མ་བཅས་རྩིས་རྒྱག་གི་གོ་དོན་དང་ནུས་རྩལ་གོང་མཐོར་བཏང་བ་བརྒྱུད། དུས་རྒྱུན་ཚོང་ལས་དང་འབྲེལ་བའི་དཀའ་རྙོག་སེལ་ཐབས་སྐོར།\nདབྱིབས་རྩིས་ལས་མཉམ་འགྲོ་ཐིག་དང༌། མཐའ་བཞི་དབྱིབས་དམིགས་བསལ་ཅན། སྒོར་དབྱིབས་སོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་དང་འབྲི་ཚུལ། ཤེས་བྱ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་གང་གཟུགས་དང༌། གྲུ་ནར་གཟུགས། ཀ་ཟླུམ་གཟུགས་བཅས་ཀྱི་ངོས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་བོངས་ཚད་འཚོལ་སྟངས་དང་ལག་ལེན་སྐོར།\nཕྱོགས་གསུམ་ལྡན་ཀྱི་དབྱིབས་གཟུགས་མི་འདྲ་བ་ཁག་གི་གྲུབ་ཆ་དང༌། གྲུབ་ཆ་མི་འདྲ་བ་ཁག་གི་འབྲེལ་བ་དང་དེ་དག་ལས་བྱུང་བའི་བཤེར་རྩིས་མན་ངག(F + V – E = 2) ཕྱོགས་མི་འདྲ་བའི་མངོན་ཚུལ་སྐོར།\nདེ་སྔར་བསླབས་ཟིན་པའི་བརྙན་པར་ཐིག་རིས་དང༌། དྲ་མིག་ཐིག་རིས་བཅས་སྡོམ་རྩིས་རིག་པའི་གཞི་རིམ་གྱི་ཤེས་བྱའི་རྨང་གཞི་ཐོག ཚན་སྒྲིལ་ཟློས་ཕྱོད་ཁྱབ་ཚད་རེའུ་མིག་(Grouped Frequency Distribution Table)བསླངས་གཟུགས་བཀོད་རིས་དང༌། (Histograms) སྒོར་དབྱིབས་བཀོད་རིས།(Pie Graph) ཐིག་དུམ་བཀོད་རིས།(Line Graph) དྲང་ཐིག་བཀོད་རིས།(Linear Graph) བཅས་ཀྱི་གོ་དོན་དང་ཐབས་རྩལ་ཁག་དུས་རྒྱུན་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་དངོས་བྱུང་གྲངས་ཐོ་གང་ཐུབ་སྤྱད་དེ་ངོ་སྤྲོད་དང་རྩིས་རྒྱག་ལག་ལེན་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ།\nབོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལོ་ཟླ་ཉིན་ཞག་རྩི་སྟངས་སྐོར་གྱི་ལོ་ཐོའི་རྣམ་གཞག་རགས་བསྡུས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་བརྒྱུད། དུས་རྒྱུན་ལོ་ཐོར་ལྟ་སྟངས་དང༌། ལོ་ཟླ་ཚེས་གྲངས་རྩི་ཚུལ། དུས་ཆེན་ངོས་འཛིན། གཟའ་སྐར་བཟང་ངན་རྩི་སྟངས། སྡོམ་འཐེན་གྱི་རྩི་ཐབས་བཅས་སློབ་སྟོན་དང་སྦྱོང་བརྡར་བྱ་རྒྱུ།


The Fortieth Ganden Tripa, Pelden Gyeltsen - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\nདཔལ་ལྡན་རྒྱལ་མཚན་ནི་དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཐོག་བཞི་བཅུ་པ་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་༡༦༥༥ ནས་༡༦༦༡ བར་ཁྲི་པ་མཛད། ཁོང་རྒྱ་གར་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་སྤི་ཏི་ཡུལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ལྷ་སའི་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་དང་རྒྱུད་སྨད་བཅས་སུ་སློབ་གཉེར་གནང་། དགའ་ལྡན་གསེར་ཁྲིར་མ་ཕེབས་པའི་གོང་དུ་རྒྱུད་སྟོད་སྨད་གཉིས་སུ་སློབ་དཔོན་མཛད། དགའ་ལྡན་ཁྲི་པའི་མཛད་འགན་གྲུབ་མཚམས་རྭ་སྒྲེང་སོགས་དགོན་པ་མང་པོར་ཆོས་ཀྱི་འཆད་ཁྲིད་རྒྱ་ཆེར་མཛད།\nདགའ་ལྡན་ཁྲི་པ ༤༠ དཔལ་ལྡན་རྒྱལ་མཚན།\nb.1601 - d.1674\nFortieth Ganden Tripa of Ganden\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: དགའ་ལྡན་ཁྲི་ཆེན ༤༠ དཔལ་ལྡན་རྒྱལ་མཚན།; དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ ༤༠ དཔལ་ལྡན་རྒྱལ་མཚན།; དཔལ་ལྡན་རྒྱལ་མཚན།; ཁྲི་ཆེན་དཔལ་ལྡན་རྒྱལ་མཚན།; མངའ་རིས་པ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན།\nWylie: dga' ldan khri pa 40 dpal ldan rgyal mtshan\nGrags pa 'byung gnas and Rgyal ba blo bzang mkhas grub. 1992. Gangs can mkhas grub rim byon ming mdzod. Lanzhou: Kan su'u mi rigs dpe skrun khang, pp. 459-460.\nGomang Khenzur Geshe Tenpa Tenzin. 1992. 'Jam mgon rgyal wa'i rgyal tshab gser khri rim byon rnams kyi khri rabs yongs 'du'i ljon bzang. Drepung Gomang Library, Mundgod, India, pp. 83.


ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ《ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པར་དཔྱད་པ། | ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\n2020-05-22 10:36:30 ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། འབྲུག་ལྷ། ཀློག་གྲངས།\n【ནང་དོན་གནད་བསྡུས།】《ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་བརྒྱད་པའི་དུས་མཇུག་གམ་དུས་རབས་དགུ་པའི་དུས་མགོ་ཙམ་ལ། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་གསུང་ལྟར་ཁོང་གི་སློབ་མ་ཝང་ཤི(王锡)ཟེར་བས་ཟིན་བྲིས་བཏབ་པ་ཞིག་ཡིན། དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ《སྦ་བཞེད》སོགས་བོད་ཡིག་གི་ལམ་ནས་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཁག་དང་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པ་བསྡུར་ནས་བསམ་ཡས་ཆོས་རྩོད་ཟེར་བ་དངོས་སུ་བྱུང་ཡོད་མེད་དང་། བསམ་ཡས་ཆོས་རྩོད་བྱུང་བའི་ལོ་ཚིགས་སོགས་ལ་དཔྱད་དེ། ཧྭ་ཤང་གི་ཆོས་བརྒྱུད་དང་ལྟ་གྲུབ་སྐོར་རགས་ཙམ་བརྗོད་ཡོད།\n【བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།】གནད་འགག་མིང་བརྡ། རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ། བསམ་ཡས་ཆོས་རྩོད། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན། བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད།\nཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ《顿悟大乘正理决》ཞེས་པ་འདི་ལ་བོད་ཡིག་གི་མིང་འདོགས་ཚུལ་གཉིས་བྱུང་ཡོད་དེ། སྐབས་འགར《ཅིག་ཆར་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ》ཞེས་འབོད་པ་དང་། སྐབས་འགར《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་འབོད་བཞིན་འདུག ཁོ་བོས་འདིར་རྒྱ་ཡིག顿悟大乘正理决ཞེས་པའི་ཚིག་ངོས་ལྟར། བོད་ཡིག་ཏུ《ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པར་བསྒྱུར་པ་ཡིན་ལ། གཤམ་ནས《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་འབྲི་རྒྱུ་ཡིན།\n《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་བརྒྱད་པའི་དུས་མཇུག་གམ་དུས་རབས་དགུ་པའི་དུས་འགོ་ཙམ་ལ། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་གསུང་ལྟར་ཁོང་གི་སློབ་མ་ཝང་ཤི(王锡)ཟེར་བས་ཟིན་བྲིས་བཏབ་པ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ནང་དུ་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་བོད་དུ་ཕེབས་པ་དང་། སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་བྱུང་ཚུལ། སྟོན་རྩེན་གཉིས་བར་གྱི་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར། སྐབས་དེའི་བསམ་གཏན་པའི་གྲུབ་མཐས་བོད་དུ་གནས་བབ་ག་འདྲ་ཟིན་ཡོད་ཚུལ་སོགས་བཀོད་འདུག་པས། དེང་རབས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིག་ཆ་འདི་ནི་སྐབས་དེའི་ཐང་བོད་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་འབྲེལ་འདྲིས་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་དུ་བརྩི་བཞིན་འདུག\nདེང་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ་རྙིང་པ《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པ་གཞིར་བཟུང་ནས་སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དང་དཔེ་དེབ་གང་མང་བྲིས་འདུག ཡིག་ཆ་འདི་ཆ་ཚང་རྒྱ་ཡིག་གི་ལམ་ནས་བྲིས་ཡོད་ལ། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཁྲོད་ཀྱི་བོད་ཡིག་གི་འགྱུར་ཡིག་ནང་དུ་དྲི་བ་ཁ་ཤས་མ་གཏོགས་འགྱུར་མེད་པས། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཡིག་ཆ་འདི་ཆ་ཚང་མཐོང་མྱོང་མེད། འདིར་ཁོ་བོས《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཟེར་བའི་ཡིག་ཆ་རྙིང་པ་དེ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དང་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ལ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུར་དམིགས་ནས། རྒྱའི་ཡིག་ཆ་འདི་ཆ་ཚང་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་ཆབས་ཅིག བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ཁག་གི་བཤད་ཚུལ་དང་བསྡུར་ནས་ཉམས་ཞིབ་རགས་ཙམ་བྱས་པ་ཡིན།\nཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ《ཅིག་ཅར་འཇུག་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》(《顿悟大乘正理决》)ཞེས་པ་འདི་ལ་ཤོག་དྲིལ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཨང་རྟགས་ནིP.4646དངS.672གཉིས་ཡིན། དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དོན་ཧ་ལམ་གཅིག་མཚུངས་ཡིན།\nཡིག་ཆ་འདིའི་སྒྲིག་གཞིའི་ཆ་ནས་བལྟས་ན། ཝང་ཤི་ཡིས་བྲིས་པའི་འགོ་བརྗོད་དང་། སྐབས་དེའི་སྟོན་རྩེན་གྲུབ་མཐའ་བར་གྱི་དྲི་བ་དྲིས་ལན། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནས་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ལ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་གྱིས་གྲུབ་ཡོད་པ་རེད།\nའགོ་བརྗོད་ཀྱི་ནང་དུ“རྒྱ་གར་ཡུལ་ལྔ་ནས(བྲམ་ཟེ)དགེ་སློང་སུམ་ཅུ་སྤྱན་དྲངས། ཐང་རྒྱལ་ཁབ་ནས་རྒྱའི་དགེ་སློང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་སོགས་མི་གསུམ་སྤྱན་དྲངས། དེ་དག་ལྷ་སར་འཛོམས་ནས་སོ་སོའི་ཆོས་བརྒྱུད་གསུངས། ངེད་ཀྱི་མཁན་པོས་གསང་བའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་སྒོ་གསུངས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྟན།” ཞེས་སོགས་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་ནས་མཁས་པ་དུ་མ་བོད་དུ་སྤྱན་དྲངས་པ་དང་། དུས་དེར་དགེ་སློང་མ་ཧཱ་ཡན་དང་ཝང་ཤི་དགེ་སློབ་གཉིས་ཀྱང་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་སྤེལ་བ། རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་བྱང་ཆུབ་དང་བློན་པོ་ཆེན་པོ་དག་གི་སྐུ་ལྕམ་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཧྭ་ཤང་གི་མདུན་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཚུལ། སྤྲེལ་གྱི་ལོ་ལ་སྟོན་རྩེན་གྲུབ་མཐའ་གཉིས་མ་མཐུན་པས་ཧྭ་ཤང་གིས་བཙན་པོར་ཆོས་རྩོད་བྱེད་པའི་རེ་བ་ཞུ་བ་དང་། ཆོས་རྩོད་བྱེད་དུ་བཅུག་པ། དེ་ནས་ཕག་གི་ལོའི་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་བཙན་པོས་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྤེལ་ཆོག་པའི་བཀའ་ཡིག་བསྒྲགས་ཚུལ་སོགས་བཤད་ཡོད་དོ། །\nདྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་ནང་དོན་ནི་སྐབས་དེའི་སྟོན་རྩེན་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བར་གྱི་ལྟ་བའི་དཔྱད་བསྡུར་རམ་ཆོས་རྩོད་ཀྱི་སྐོར་རེད། དེའི་ནང་དུ་སྟོན་རྩེན་གཉིས་བར་གྱི་དྲི་བ་དྲིས་ལན་སོ་དགུ་དང་། ཡང་དྲིས་ལན་དང་སྙན་ཞུའི་ཁྲོད་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་བརྟག་པ་མཐའ་བཟུང་གི་ཚུལ་དུ་དྲི་བ་བཏོན་ཞིང་དྲིས་ལན་བཏབ་པ་ཉི་ཤུ་བཅས་བསྡོམས་པས་དྲི་བ་དྲིས་ལན་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་ཡོད། སྟོན་རྩེན་གཉིས་བར་གྱི་དྲི་བ་དྲིས་ལན་སོ་དགུ་བོ་དེ་ཡང་དྲི་བ་རྙིང་པ(旧问)དང་། དྲི་བ་གསར་པ།(新问)ཡང་བསྐྱར་དྲི་བ(又问)བཅས་རིགས་གསུམ་དུ་དབྱེ་འདུག དེ་ལས་དྲི་བ་རྙིང་པ་སྐོར་ཞིག་སྔ་མོ་ནས་བོད་ཡིག་ལ་བསྒྱུར་ཡོད་པ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་ཀྱི་བོད་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ《ཅིག་ཆར་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ》ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ཡིག་ཆ་དེ་ལ་ཡང་ཤོག་དྲིལ་མི་འདྲ་བP.t.823¸ P.t.827¸ P.t.21བཅས་གསུམ་ཡོད་ལ། དེའི་ནང་དུ་དྲི་བ་དྲིས་ལན་བཅུ་གཉིས་དང་། རྒྱ་ཡིག་གི་མ་ཕྱི་མི་གསལ་བའི་བོད་འགྱུར་ཚན་པ་ཞིག་བཅས་ཡོད། ཁོ་བོས་རྒྱ་ཡིག་གི《顿悟大乘正理决》ཞེས་པ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་སྐབས་སྔོན་གྱི་འགྱུར་ཡིག་ཁག་དེ་སོར་འཇོག་བྱས་ཡོད་དོ། །\nདྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་ནང་དུ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་སྐོར་དང་། སྒོམ་པའི་རིམ་པ་དགོས་མི་དགོས་དང་། ཐབས་དགོས་མི་དགོས། ཐེག་པ་དང་ཐེག་མིན་གྱི་ཁྱད་པར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་སྐོར་སོགས་ལ་བགྲོ་གླེང་མཛད་འདུག གཞན་ཡང་། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནས“ཁོ་བོས་དེ་རིང་ལན་བཏབ་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལས་དྲངས་པ་ཡིན”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། 《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པའི》ནང་དུ་མདོ་ལུང་བདུན་བཅུ་དོན་དགུ་དྲངས་ཡོད་པ་དང་། གཙོ་བོ་ལང་གཤེགས་ཀྱི་མདོ་དང་། རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ། ཡུམ་རྒྱས་པ། འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོ། ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མདོ། གསེར་འོད་དམ་པ། རྒྱན་སྟུག་པོ་བཀོད་པ། དམ་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོ། དྲི་མེད་གྲགས་པར་བསྟན་པའི་མདོ། གཙུག་ཏོར་གྱི་མདོ། མྱང་འདས་ཆེན་མོ། དཀོན་བརྩེགས་ཀྱི་མདོ་སོགས་ལས་ལུང་དྲངས་པ་ཡིན་ནོ། །\nཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནས་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ལ་ཕུལ་བའི་སྙན་ཞུ་གསུམ་གྱི་ནང་དོན་ལ་བལྟས་ན། སྙན་ཞུ་དང་པོའི་ནང་དོན་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་སྒོ་འདི་རྟོགས་དཀའ་ཞིང་འཇུག་དཀའ་བ་ཡིན་ཡང་། བཙན་པོ་ཆེན་པོས་བོད་འབངས་རྣམས་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་སྒོ་སློབ་ཏུ་འཇུག་རྒྱུའི་རེ་བ་ཞུ་བ་དང་། སྙན་ཞུ་གཉིས་པའི་ནང་དོན་ཡང་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནས་བསྟན་པའི་ཆོས་གང་དག་མདོ་སྡེ་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ཡོད་པས་ཡང་དག་པ་ཡིན་ཚུལ། བཙན་པོ་ཆེན་པོས་འབངས་མི་རྣམས་རང་རང་སོ་སོའི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་སློབ་ཏུ་བཅུག་པའི་སྐོར། བཙན་པོ་ཆེན་པོའི་བཀའ་འཁྲོལ་ལྟར་ཧྭ་ཤང་ཡ་ནས་ལྷ་ས་དང་། བྲག་དམར། ཁྲ་འབྲུག་སོགས་སུ་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་སྤེལ་ཚུལ་སོགས་བཤད་པ་དང་། ད་དུང་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་ལ་དོགས་པ་ཟ་མཁན་ཡོད་ན་རྩོད་པ་བྱས་ནས་བདེན་རྫུན་གྱི་དབྱེ་བ་བཀར་ཆོག་ཚུལ་སོགས་བསྟན་འདུག\nསྙན་ཞུ་གསུམ་པའི་ནང་དོན་ནི་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནས་རྗེས་འཇུག་སློབ་མ་རྣམས་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་འདི་ནི་མདོ་སྡེའི་དགོངས་དོན་ཇི་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། དབང་བོ་རྣོ་རྟུལ་མི་འདྲ་བར་ཆོས་མི་འདྲ་བ་བཤད་དགོས་ཚུལ། དོན་དམ་པར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་མ་བསྒྲུབས་གང་རུང་དང་བྲལ་ཏེ་གནས་ཚུལ། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་ཆོས་བརྒྱུད། རྗེས་འཇུག་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཆོས་སྤྱོད་ག་འདྲ་དགོས་ཚུལ་གྱི་གདམས་པ་སོགས་བཀོད་འདུག\n1.སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་སྐོར།སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་བྱུང་བའི་ལོ་ཚིགས་སྐོར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་སྦ་བཞེད་སོགས་སུ་གསལ་པོར་མ་བཀོད་ཀྱང་། སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་མཇུག་གི་ལོ་རྒྱུས་གུང་བསྒྲིགས་ན། དེ་ནི་བསམ་ཡས་དགོན་པ་བཞེངས(སྤྱི་ལོ775ནས787བར།)ཚར་ནས་བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་གི་སྡེ་ཐོག་མ་བྱུང་བའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བ་ཤེས་ཐུབ། དེ་ཡང་བསམ་ཡས་མཁན་པོ་ཐོག་མ་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའི་སྐབས་བསམ་ཡས་དགོན་པ་བཞེངས་ནས་སད་མི་མི་དྲུག་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའི་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་བསམ་ཡས་མཁན་པོར་བསྐོས་ན་ཡང་། ཡུན་རིང་མ་འགོར་བར་མཁན་པོའི་གོ་ས་ནས་ཕབ་སྟེ་ལྷོ་བྲག་ཏུ་ཕེབས་ནས་སྒོམ་ཞིང་བཞུགས། དེ་ནས་སྦ་དཔལ་དབྱངས་བསམ་ཡས་མཁན་པོར་བསྐོས་པ་དང་། སྐབས་དེ་དུས་སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་བྱུང་བ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་བྱིངས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ཡིན།\nལྗར་པན་གྱི་མཁས་པ་ཧྲང་ཧྲན་ཧཱ་ཅུན(上山大峻)ཟེར་བས་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཚགས《ཐེག་ཆེན་དྲི་བ་ཉེར་གཉིས་མ》(《大乘二十二问》)ཞེས་པའི་མཇུག་བྱང་དུ丁卯年三月九日ཞེས་ཡིག་ཚགས་བརྩམས་པའི་ལོ་ནི་མེ་ཡོས་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ787ཡིན་པ་དང་། ཁོང་གི་བསམ་པར་བསམ་ཡས་ཆོས་རྩོད་བྱུང་བའི་དུས་ནི་སློབ་དཔོན་ཐན་ཁོན(昙旷)གྱིས《ཐེག་ཆེན་དྲི་བ་ཉེར་གཉིས་མ》མཛད་པའི་དུས་ལས་སྔ་བ་དང་། ཁོང་གིས་ཆོས་རྩོད་ཐེངས་གཉིས་བྱུང་པ་ལས་ཐེངས་དང་པོ་ནི་ཤ་ལམ་སྤྱི་ལོ780-782བར་བྱུང་བ་དང་། ཐེངས་གཉིས་པ་ནི་ཤ་ལམ་སྤྱི་ལོ792-794བར་བྱུང་བར་འདོད།དེ་ལ་ལྗར་པན་གྱི་མཁས་པ་ཧྲན་ཁོའུ་རོའེ་ཧྥེན(山口瑞风)ཟེར་བ་དང་ཧྥ་རན་སིའི་མཁས་པ་ཏའེ་སྨི་ཝེ(戴密微)ཟེར་བ་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱོན་བརྗོད་གནང་བ་དང་། ཧྥ་རན་སིའི་མཁས་པ་ཏའེ་སྨི་ཝེ་ཟེར་བས་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པའི》ནང་དུ“སྤྲེལ་གྱི་ལོ་ནས་བཟུང་། ལྷའི་བཙན་པོས་ངེད་ཀྱི་མཁན་པོ་ལ། ‘བྲམ་ཟེ་དགེ་སློང་དག་གིས། རྒྱའི་དགེ་སློང་གིས་བསླབ་པའི་ཅིག་ཆར་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་འདི་ནི་གསེར་ཞལ་ནས(སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ནས་ཞེས་པའི་དོན།)གསུངས་པ་མ་ཡིན་པས། མཚམས་འཇོག་པར་འཚལ་ཞེས་ཞུ་བཞིན་འདུག’ཅེས་གསུངས་པ་དང་།......ཕག་གི་ལོའི་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན། བཙན་པོས་མ་ཧཱ་ཡ་ནས་བསྟན་པའི་ཆོས་སྒོ་དེ་མདོ་སྡེ་དང་མཐུན་ཞིང་། ཡང་དག་པ་ཡིན་པས། དེང་ནས་བཟུང་ཆོས་སྒོ་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་གྱིས’ཞེས་བཀའ་བསྒྲགས་སོ། །”ཞེས་བྲིས་ཡོད་པའི་སྐད་ཆ་དེ་གཞིར་བཟུང་ནས། སྤྲེལ་གྱི་ལོ་ནས་ཕག་གི་ལོ་བར(申年—戌年)ནི་སྤྱི་ལོ792-794བར་ཡིན་པར་འདོད། འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གུང་བསྒྲིགས་ཚུལ་དང་མཐུན་ནོ། །\nབོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འབྱུང་མང་པོའི་ནང་དུ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་དང་ཧྭ་ཤང་གི་བར་རྩོད་པ་དངོས་སུ་བྱུང་བ་མ་ཟད། རྩོད་པའི་ཁྲོད་ཧྭ་ཤང་ཕམ་ནས་ལྷ་སར་སྡོད་མ་ཐུབ་པ་བྲིས་འདུག 《སྦ་བཞེད》ལས། “(སྦ་དཔལ་དབྱངས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རིང་ལུགས་སུ་བསྐོས་པའི་དུས།)དེའི་ཚེ་རྒྱ་ནག་གི་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡན་བྱ་བ་གཅིག་བྲག་དམར་དུ་མཆིས་པ་ལ། དེས་ལུས་ངག་གི་ཆོས་བྱ་མི་དགོས། ལུས་ངག་གི་དགེ་བས་སངས་མི་རྒྱ། དྲན་པ་མེད་ཅིང་ཡིད་ལ་བྱར་མེད་པ་བསྒོམས་པས་སངས་རྒྱ་ཟེར་ནས་སྒོམ་བསླབས་པས། བོད་ཀྱི་བཎྡྲ་རིལ་པོ་ཕལ་གྱིས་ཁོའི་ཆོས་ལ་བསླབས་ཏེ། བསམ་ཡས་ལ་མཆོད་པ་འཕྲོ་བཅད། སློབ་གཉེར་དང་ལུས་ངག་གི་དགེ་སྦྱོར་འཕྲོ་བཅད། སྦ་རཏྣ་དང་། བེེ་རོ་ཙ་ན་དང་། དཔལ་དབྱངས་ལ་སོགས་ཉུང་ཤས་གཅིག་བི་དྷི་ས་ཏྭའི་ཆོས་སློབ། དེར་ལྟ་བ་མ་མཐུན་ནས་རྩོད་དེ་འཁྲུགས་པ་ལ། བཙན་པོས་རྒྱའི་སྟོན་པའི་ཆོས་འདི་བག་ཙམ་མནམ་བ་མིན་ནམ་བྱས་པས་སྟོན་མིན་པ་བྱ་བར་གྲགས། གཅིག་ཤོས་ན་རེ། དྲང་སྲོང་བཟོད་པར་སྨྲ་བས་ལུས་ལ་མེ་བཏང་ནས་ཀྱང་མཆོད་པ་ཕུལ་བས་སེམས་ཅན་ལ་བརྩེ་བའི་བསམ་པས་ཚོགས་གསོག་པ་གལ་ཆེ་ཟེར་བས། རྒྱལ་པོ་ན་རེ། ལུས་ལ་མེ་གཏོང་པའི་བརྩེ་བ་དེ་ཡང་ཆོས་མིན་ནམ་བྱས་པས་བརྩེ་མིན་པ་བྱ་བ་གྲགས། སྤྱིར་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་འཛོམས་པའི་ཆོས་ཅིག་ཡིན་པར་བརྩེ་མིན་པའི་ལྟར་ཡིན་གསུངས་པས། སྟོན་མིན་པ་ཡི་ཆད་པ་ལྟར་བྱས་ནས། མ་ཧྭ་ཡ་ནའི་སློབ་མ་ལས། མྱང་ཤ་མིས་རང་གི་ཤ་གཏུབས། སྙ་བྱེ་མ་ལ་དང་། རྔོག་རིན་པོ་ཆེས་རང་གི་ཕོ་མཚན་བརྡུངས། རྒྱའི་སྟོན་པས་རང་གི་མགོ་ལ་མེ་བཏང་ཏེ་འདས་ཏེ་གཞན་མ་རྣམས་ཀྱང་ཆུ་གྲི་རེ་རེ་སྲེལ་ཞིང་བརྩེ་མིན་པ་རིལ་བསད་ལ། ངེད་ཀྱང་རིལ་ཕྲུ་མའི་ངོས་ཏེ་འཁྲུལ་པའི་ངོས་ལ་མཆིའོ།”ཞེས་སྟོན་མིན་པ་དང་རྩེན་མིན་པ་གཉིས་ལྟ་བ་མ་མཐུན་ནས་རྩོད་པ་བྱུང་ཚུལ་དང་། ཡང“རྒྱལ་པོས་བཀའ་བསྩལ་པ། དེ་ལྟ་ན་སློབ་དཔོན་ལ་མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ཕུལ་ལ་བཟོད་པར་གསོལ་ཏོ། དཀར་པོ་ཆིག་ཐུབ་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་བོར་ལ་ལུང་རིགས་དང་མི་འགལ་བ་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལུགས་བཞིན་དུ་གྱིས་ཤིག སླན་ཆད་རྒྱ་ནག་གི་ཆོས་ལུགས་དཀར་པོ་ཆིག་ཐུབ་འདི་བྱེད་པ་བྱུང་ན་ཆད་པ་གཅོད་དོ་ཞེས་བོད་ཁམས་ཀུན་ཏུ་ཁྲིམས་བཅས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་དཔེ་རྣམས་བསྡུས་ནས་བསམ་ཡས་སུ་གཏེར་དུ་སྦས་སོ། དེར་རྒྱ་ནག་གི་མཁན་པོ་ཡི་མུག་ཏེ་རང་གི་གནས་སུ་སོང་ངོ།”ཞེས་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་ལུགས་རྩོད་པ་ལས་ཕམ་པའི་ཚུལ་སོགས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དང་། ཡང་བཙན་པོས་བོད་ཀྱི་རྗེ་བློན་ཀུན་རྒྱ་གར་གྱི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་དབུ་མ་རང་རྒྱུད་པར་འཇུག་དགོས་པའི་བཀའ་བསྩལ་བ་ཡང《སྦ་བཞེད》ལས། “དེ་ནས་བཙན་པོ་ལྷ་སྲས་ཀྱི་ཞལ་ནས། ཧྭ་ཤང་གི་ཆོས་སྟོན་མིན་ཅིག་ཆར་འཇུག་ཅེས་ཟེར་བ་ནི་ཆོས་རྣམ་བཅུ་ལ་སྐྱོན་བཀལ་ཏེ་མི་བགྱིད། སེམས་ནི་བྱིང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་སྒོ་བཀག་སྟེ་འཕྲོ་བཅད་ན། སེམས་བྱིང་ཞིང་ཆོས་ནུབ་པར་འགྱུར་བས་འཕྲོ་ཆོད་ལ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཁྱེད་རང་རྣམས་མ་བསྒོམས་ཤིག ད་སླན་ཆད་འོ་ཀོལ་བོད་རྗེ་བློན་འབངས་གང་གིས་ཀྱང་ཆོས་བྱ་བ་རྣམས་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། སྤྱི་བོད་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། རིག་པ་བླུན་ཞིང་རང་དགའ་བ་མང་པས། ཆོས་ནི་རྟོགས་པ་དཀའ་ཞིང་ཟབ་པར་གྱུར་པས། རྒྱ་གར་གྱི་མཁས་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྲགས་པ་རྒྱལ་པོས་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་ཡོན་བདག་བྱས། ལོ་ཙྪ་བ་མཁས་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཆོས་དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ། རྒྱལ་པོས་ཡོན་བདག་མ་བྱས། ལོ་ཙྪ་བ་མཁས་པས་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པའི་ཆོས་དེ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱའོ། ཞེས་བཀའ་ནན་དྲག་ཏུ་བསྩལ་ནས། བཀའ་བརྩིགས(གཙིགས)ཀྱི་ཡི་གེ་ཞིབ་མོ་ནི་གསུམ་དུ་མཆིས་ཏེ། བསེའི་སྒྲོམ་བུར་བཅུག་ཁ་ལ་སྒོ་ལྕགས་བསྩལ་ཏེ་རྗེའི་ཕྱག་དབལ་ན་མཆིས་ཏེ། གནོད་སྦྱིན་དམ་རྒྱ་ནག་པོ་ལ་གཏད། ཆེ་ལོག་གཅིག་ནི་ཞང་བློན་རྣམས་ལ་དར་བར་བྱས།”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །\nམདོར་ན། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལྟར་ན། ཧྭ་ཤང་དང་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་རྩོད་པ་བྱས་མཐར་ཧྭ་ཤང་ཕམ་སྟེ་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་། དེ་ནས་བཙན་པོས་བོད་ཀྱི་བནྡེ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་གཞི་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་དང་ལྟ་བ་མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོའི་ལུགས་ལྟར་བྱ་དགོས་པའི་བཀའ་བསྒྲགས། སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་མཇུག་རྫོགས་པའི་རྗེས་ལ། ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་བོད་ཀྱི་བཙན་པོས་བཀའ་མངགས་ལྟར་དབུ་མའི་སྒོམ་རིམ་དང་དབུ་མ་སྣང་བ་བརྩམས་ཏེ། བོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་དུ་བཅུག་གོ །\nཡང《སྦ་བཞེད》ལས། “དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་ལ་བཙན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཆོས་དེ་ཇི་ལྟར་ལགས་ཞེས་ཡི་གེར་དགོད་པར་ཞུས་པས། སྒོམ་རིམ་དང་པོ་བརྩམས་ནས་བཙན་པོ་ལ་གནང་། རྗེ་ལྷ་སྲས་ཀྱིས་གཟིགས་པས་དོན་དགོངས་ཏེ། ད་དེའི་དོན་སྟན་ཅིག་ཐོག་ཏུ་སྒོམ་ན་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞུས་པས། སྒོམ་རིམ་བར་པ་བརྩམས་ནས་གནང་། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་དེ་ལ་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་མཆི་ཞུས་པས། སྒོམ་རིམ་ཐ་མ་འབྲས་བུ་བསྟན་པ་བརྩམས་ནས་གནང་། འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཞར་ལ་ཧྭ་ཤང་གི་ལྟ་བ་ནོར་བ་དེ་སུན་ཕྱུང་ནས་གནང་། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་པས་དེའི་དོན་འགྲེལ་དུ་བི་དྷི་སཏྭའི་དགོངས་པ་ལ་རྒོལ་བ་བྱུང་གིས་དོགས་པའི་དོན་དུ། ལུང་རིགས་འབྲེལ་བར་དབུ་མ་སྣང་བ་བརྩམས་ནས་གནང་།”ཞེས་སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་སྒོམ་རིམ་གསུམ་དང་དབུ་མ་སྣང་བ་བརྩམས་གནང་ནས་བསྟན་པ་སྔ་དར་སྐབས་ཀྱི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་དང་སྒོམ་པའི་རིམ་པ་གཅིག་གྱུར་མཛད་ཚུལ་བསྟན། ཕྱིས་སུ་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་བཤད་ཚུལ་འདིའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྨྲའོ། །\nཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱའི་ཡིག་ཆ《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པའི་ནང་དུ། སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་སྐོར་བྲིས་ཡོད་ཀྱང། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་དང་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་དངོས་སུ་རྩོད་པ་བྱུང་ཡོད་མེད་སྐོར་ཅུང་ཟད་རབ་རིབ་ཅན་ཞིག་བྲིས་འདུག་པས། དེང་གི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་གིས《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པ་གཞིར་བཟུང་ནས་སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ལ། བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་མཁས་པའི་བཞེད་ཚུལ་དང་མི་འདྲ་བའི་དཔྱད་འབྲས་སྣ་ཚོགས་ཤིག་ཐོན་འདུག དཔེར་ན། མཁས་པ་ཧྲིན་ཝེ་རོང(沈卫荣)ལགས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་རྩོམ་ཡིག《བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་ཁྲོད་ཀྱི་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་དང་ཁོང་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས》ཞེས་པའི་ནང་དུ“《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པའི་ནང་བཀོད་པ་ནི་ཕན་ཚུན་བར་རྩོད་ཡིག་བསྐུར་བ་ལས་དངོས་སུ་རྩོད་པ་བྱས་པ་མ་ཡིན”ཞེས་དང་། ད་དུང་། “སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་ཟེར་བ་ནི་ཕྱི་རབས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་བཟོ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་དང་ཁོང་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས་སོགས་བཤད་སྲོལ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་བོད་ཀྱི་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་སྐབས་ཀྱི་མཁས་པ་ཚོས་བསམ་བཞིན་དུ་རྟོག་བཟོ་བྱས་པ་ཞིག་རེད”ཅེས་ཀྱང་བཤད་འདུག\nཡང་དེང་རབས་ཀྱི་རྒྱའི་མཁས་པ་ཆེན་མོ་ཀྲང་ཀོན་ཏ(张广达)ཡིས་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་དང་ཧྭ་ཤང་ཕན་ཚུན་རྩོད་ཡིག་བྲིས་པ་ལས་དངོས་སུ་རྩོད་པ་བྱུང་ཟེར་བ་ནི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོག་བཟོ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ཁོང་གི་རྩོམ་ཡིག《ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་བོད་དུ་དར་ཚུལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཆའི་དཔྱད་པ》ཞེས་པའི་ནང་དུ། “ད་རག་བར་དུ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་ནས་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་དང་སློབ་དཔོན་པདྨའི་ངང་ཚུལ་གཉིས་དངོས་སུ་རྩོད་པ་བྱས་ཚུལ་བཀོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་གང་ཡང་མ་རྙེད། བོད་ཡིག་གི་ནང་དུ་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་རྩོད་པ་ལས་ཕམ་པ་དང་ཕྱིར་རྒྱ་ཡུལ་དུ་བསྐྱལ་ཚུལ་བཤད་པ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བཅུ་བཞི་པའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་གྲུབ་མཐའ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་རང་བསྟོད་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་རྟོག་བཟོ་བྱས་པ་རེད།”ཅེས་བཤད་ཡོད་པ་དང་། ཡང་ཁོང་གིས《སྦ་བཞེད》སོགས་ནི་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ཡིན་པར་དོགས་པ་སྐྱེ་དགོས་ཚུལ་དང་། དེ་དག་ལས་བསྟན་པའི་བསམ་ཡས་ཆོས་རྩོད་སྐོར་ལ་དོགས་སློང་བྱས་ཡོད། དེ་བཞིན་ཧྥ་རན་སིའི་མཁས་པ་ཏའེ་སྨི་ཝེ་ཡིས་ཀྱང་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པའི་ནང་བཀོད་པ་རྣམས་ཡང་དག་ཡིན་ཚུལ་དང་། བོད་ཡིག་གི་ཆོས་འབྱུང་རྣམས་ཀྱི་ནང་སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་སྐོར་ལ་དོགས་པ་ཡོད་ཚུལ་བྲིས་འདུག\nཡང་སྙིང་ཡིག་ཆ་དེའི་ནང་སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་བྱུང་ཚུལ་སྐོར་ག་འདྲ་བྲིས་འདུག་ཟེར་ན། 《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པའི》འགོ་བརྗོད་ཀྱི་ནང་དུ། “རྒྱ་གར་ཡུལ་ལྔ་ནས(བྲམ་ཟེ།)དགེ་སློང་སུམ་ཅུ་སྤྱན་དྲངས། ཐང་རྒྱལ་ཁབ་ནས་རྒྱའི་དགེ་སློང་མ་ཧཱ་ཡན་སོགས་མི་གསུམ་སྤྱན་དྲངས། དེ་དག་ལྷ་སར་འཛོམས་ནས་སོ་སོའི་ཆོས་བརྒྱུད་གསུངས། ངེད་ཀྱི་མཁན་པོས་གསང་བའི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་སྒོ་གསུངས་ཤིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྟན།” ཞེས་གསུངས་པ་ལས། བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་ནས་མཁས་པ་དུ་མ་བོད་དུ་སྤྱན་དྲངས་པ་བསྟན་པ་དང་། “རྒྱའི་དགེ་སློང་མ་ཧཱ་ཡན་སོགས་མི་གསུམ་སྤྱན་དྲངས”ནས་ཞེས་ཐང་གི་རྒྱལ་ཁམས་ནས་དགེ་སློང་མ་ཧཱ་ཡན་དང་། ཁོང་གི་སློབ་མ་ཝང་ཤི་སོགས་མི་གསུམ་སྤྱན་དྲངས་ནས་ཆོས་གསུངས་ཚུལ་བསྟན་ཡོད།\nཡང་ཡིག་ཆ་དེ་ལས། “བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་མ་དད་པ་ཆེ་ཞིང་རྟོགས་པ་བརྙེས་པས། དབུ་སྐྲ་ཕུད་ནས་བཙུན་མའི་གོས་གྱོན། ཕྱག་ཏུ་ཕྲེང་བ་འཛིན་ཞིང་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་ལེགས་པར་རྟོགས། ཡིན་ཡང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་མི་ཤེས་པས། ཀུན་གྱི་མིག་དཔེ་ལྟ་བུར་མི་རུང་ངོ།(ངེད་མཁན་པོ།)ཐབས་ཀྱི་ཆོས་གསུངས་པར་མཁས་པས། གདུལ་བྱ་མང་པོ་ཐབས་ཀྱིས་བསྐྱངས། ལྷ་བཙན་པོའི་ཨ་ནེ་སྣ་ནམ་བཟའ་དང་། བློན་པོ་ཆེན་པོ་དག་གི་སྐུ་ལྕམ་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དད་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་།” ཞེས་བཤད་པ་དེ་དང་། 《སྦ་བཞེད》ལས“རྒྱ་ནག་མཁན་པོའི་གྲལ་དུ་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་བྱང་ཆུབ་དང་། གཟིམས་མལ་བ་ཅོ་རྨ་རྨ། ངན་ལམ་སྟག་ར་ཀླུ་གོང་ལ་སོགས་པ་ཚོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བར་འདུས་སོ”ཞེས་བསྟན་པ་གཉིས་ཤིན་ཏུ་མཐུན་པས། སྐབས་དེར་བོད་དུ་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་རྗེས་སུ་འབྲང་མཁན་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་འབྲོ་བཟའ་བྱང་ཆུབ་སོགས་མང་དུ་བྱུང་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་བོ། །\nསྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་བྱུང་ཚུལ་སྐོར་ལ། ཡིག་ཆ་འདི་ཉིད་ལས། “སྤྲེལ་གྱི་ལོ་ནས་བཟུང་། ལྷའི་བཙན་པོས་ངེད་ཀྱི་མཁན་པོ་ལ། ‘བྲམ་ཟེ་དགེ་སློང་དག་གིས། རྒྱའི་དགེ་སློང་གིས་བསླབ་པའི་ཅིག་ཆར་བསམ་གཏན་གྱི་སྒོ་འདི་ནི་གསེར་ཞལ་ནས(སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞལ་ནས་ཞེས་པའི་དོན།)གསུངས་པ་མ་ཡིན་པས། མཚམས་འཇོག་པར་འཚལ’ཞེས་གསུངས་པ་ལ། ངེད་མཁན་པོས་ཅི་མི་སྙམ་ཞིང་ཞལ་འཛུམ་ཏེ། ‘ཡ་མཚར་ཆེ་བ་ལ། ས་འདིའི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་བདུད་སྡེ་ཞུགས་ཏེ་སེམས་གཡོ་བ་ཡིན། ངེད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་མེད་པར་བཟོ་བར་མ་ཡིན་ནམ།’ ཞེས་གསུངས་ཞིང་། ཞིང་འདིའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བསྐྱེད་ནས་སྤྱན་ཆབ་བཞུར་བཞིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མདུན་དུ་ཕྱག་ཆེན་པོ་བགྱིས་ཏེ། ‘གལ་ཏེ་ཞིང་འདིའི་འགྲོ་བ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་ལས་འབྲེལ་ཡོད་ན། ངེད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཡང་དག་པའི་ཆོས་སྒོ་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་གཉིས་རྩོད་ཅིང་བསྡུར་ལ། བདེན་རྫུན་དབྱེ་བར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྔ་བོ་ཆེ་སྒྲོག་ན་གནམ་ས་གཡོ་བར་བྱེད་ལ། ཆོས་ཀྱི་དུང་སྒྲ་གྲགས་ན་རི་ཡང་ཉིལ་བར་བྱེད་དོ། །བརྒྱ་ལ་ངས་བསྟན་པའི་ཆོས་དེ་དགོངས་པ་དང་མི་མཐུན་ན། རྡོ་རྗེ་མངོན་པར་གྱིས་ལ། བཙུན་པ་ང་རང་ལྷའི་བཙན་པོའི་མདུན་དུ་རྡོ་རྗེས་གཞིག་པར་བྱའོ། །’ ཞེས་གསོལ།” ཞེས་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཙན་པོར་ཧྭ་ཤང་གི་ཆོས་འགོག་དགོས་པའི་རེ་བ་ཞུས་པ་དང་། དེ་ནས་ཧྭ་ཤང་གིས་ཆོས་རྩོད་རྒྱག་པའི་རེ་བ་ཞུ་ཚུལ་བསྟན་འདུག\nབཤད་ཚུལ་འདི་ནི་སྦ་བཞེད་སོགས་ལས་བསྟན་པ་དང་མི་འདྲ་སྟེ། 《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནས་བཙན་པོ་ལ་ཆོས་རྩོད་བྱེད་པའི་རེ་བ་ཞུ་ཚུལ་བཤད་པ་དང་། 《སྦ་བཞེད》སོགས་ལས་སྟོན་རྩེན་གཉིས་ལྟ་བ་མ་མཐུན་ནས་འཁྲུག་པར་གྱུར་པ་ལ། བཙན་པོས་ཡེ་ཤེས་དབང་པོ་ལྷོ་བྲག་ཏུ་སྒོམ་པ་ཕྱིར་བོས་ཏེ་བློ་དྲིས་པས། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོས་རྗེས་མར་བསྟན་པ་ནང་མ་མཐུན་ནས་རྩོད་པར་འགྱུར་བ་དང་སྐབས་དེར་ངའི་སློབ་མ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་སྤྱན་དྲོངས་ལ་རྩོད་པ་བྱེད་དུ་འཇུག་དགོས་པའི་ཁ་ཆེམས་བཞག་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་པ་ལ། བཙན་པོས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་སྤྱན་དྲངས་ནས་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་དང་རྩོད་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་པར་བཤད།\nཡང《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས། “བྲམ་ཟེ་དགེ་སློང་སོགས་ཀྱིས་ལོ་ཐོག་ཟླ་བརྩེགས་ཀྱིས། མདོ་ལས་ཁུངས་བཙལ་ཞིང་། དྲི་བ་བསྒྲིགས་ཏེ་སྐྱོན་འདོགས་བཙལ་བ་ལ། ངེད་མཁན་པོས་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་ཡོད་ཕྱིར། རླུང་གིས་སྤྲིན་དེད་པ་བཞིན་ནམ་མཁའ་དྭངས་པར་བྱས་ཤིང་། རིན་ཆེན་མེ་ལོང་ནང་ཀུན་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་གསལ་པོར་འཆར་བ་བཞིན(བདེན་རྫུན་གྱི་དབྱེ་བ་ཡང་དག་པར་ཕྱེ།)བྲམ་ཟེ་དགེ་སློང་སོགས་ཀྱིས་གནས་ལུགས་མ་རྟོགས་ཤིང་། ལན་གདབ་རྒྱུ་མེད་པར་གྱུར་པས། ཕམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་མོད། ཁས་མ་བླངས་པར་བློན་ཆེན་དང་གྲོས་བཏབ་ཅིང་ཚོགས་པ་བསྒྲིགས་པ་ལ། བོད་ཀྱི་བཙུན་པ་མྱང་ཤ་མི་དང་སྙ་བྱེ་མ་ལཞེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་རང་ལུས་ཕུང་པོ་འདུས་བྱས་ཡིན་པ་ལེགས་པར་རྟོགས་ཤིང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་སྒོ་ཡང་ལེགས་པར་རྟོགས་པས། ཆོས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ལུས་ཕུང་བློས་གཏོང་བ་ལས། རང་ལུས་ལ་ལྷག་པར་མ་གཅེས་པར། མགོ་ལ་མེ་བཏང་བ་དང་། ལུས་ཕུང་གྲིས་གཏུབ་ནས། ‘ངན་གྲོགས་བསྒྲིགས་ཤིང་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་ལ་དམའ་ཕབ་པར་བཟོད་མི་ནུས་སོ།’ ཞེས་བཤད་ནས་ཤིའོ། །གཞན་ཡང་། བོད་ཀྱི་བཙུན་པ་སུམ་ཅུ་ལྷག་གིས་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་ནས། མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་གིས‘བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་མི་སྤེལ་ན། ངེད་ཅག་གིས་བཙུན་ཆས་ཕུད་ལ་ཤི་བར་བྱའོ། །’ ཞེས་བཤད་པ་དང་། བྲམ་ཟེ་དགེ་སློང་སོགས་ཤ་ལས་ཏེ། ཁ་གདང་ཞིང་མིག་ཅེར། སྐྲག་ཅིང་དངངས། མེ་ལོང་ནང་རང་གི་གཟུགས་བརྙན་ལ་བལྟ་ཞིང་། ངོ་ཚ་ནས་འདར་རོ། དེ་བས་ཐེག་ཆུང་གི་སྡེ་འཐོར་ཅིང་། དཔུང་ཚོགས་མ་གྲུབ།(བསམ་གཏན་པའི་གྲུབ་མཐའ།)རྒྱལ་ཁའི་དར་ཆ་བསྒྲེངས་ཤིང་སྔར་བས་དཔའ་བསྐྱེད་དོ། །” ཞེས་རྩོད་པ་བྱས་པ་ལས་ཧྭ་ཤང་རྒྱལ་བ་ཡིན་ཡང་། རྒྱ་གར་གྱི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་མཁན་རྣམས་དང་བློན་ཆེན་འགའ“ངན་གྲོགས”བསྒྲིགས་ནས་རྩོད་པ་ཕམ་སོང་བ་ཁས་མ་བླངས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཧྭ་ཤང་གི་རྗེས་འབྲངས་པ་རྣམས་མ་རངས་པར་རང་ཉིད་ཀྱི་མགོ་ལ་མེ་བཏང་བ་དང་། ལུས་ཕུང་གྲིས་གཏུབ་པ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་སྤྱད་ནས་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཚུལ་བསྟན་ཡོད་པ་དང་། ཡིག་ཆ་འདི་ལས་ཧྭ་ཤང་རྩོད་པ་ལས་རྒྱལ་ཡོད་ཀྱང་རྒྱ་གར་བ་དང་བློན་ཆེན་རྣམས་ངན་གྲོགས་བསྒྲིགས་ནས་ཕམ་སོང་བ་ཁས་མ་བླངས་ཞེས་བསྟན་པ་འདི་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་དེ། གོ་བ་ལེན་སྟངས་གཅིག་ནི་ཡིག་ཆའི་ཚིག་ངོས་ལྟར་གོ་བ་བླངས་ཆོག གོ་བ་ལེན་སྟངས་གཞན་ཞིག་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ནས་སུ་རྒྱལ་སུ་ཕམ་གྱི་དབྱེ་བ་མི་གསལ་ཡང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ན་རྒྱ་གར་བ་ལ་རྒྱལ་ཁ་བྱིན་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ།\nམཇུག་མཐའི་འབྲས་བུ་སྐོར་ཡང་ཡིག་ཆ་འདི་ལས། “ཕག་གི་ལོའི་ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན། བཙན་པོས‘མ་ཧཱ་ཡ་ནས་བསྟན་པའི་ཆོས་སྒོ་དེ་མདོ་སྡེ་དང་མཐུན་ཞིང་། ཡང་དག་པ་ཡིན་པས། དེང་ནས་བཟུང་ཆོས་སྒོ་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་གྱིས’བཀའ་བསྒྲགས་སོ། །” ཞེས་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་ཧྭ་ཤང་གིས་བསྟན་པའི་ཆོས་འདི་ཡང་དག་ཡིན་པས་སོ་སོའི་འདོད་མོས་ལྟར་ཉམས་ལེན་བྱས་ཆོག་པའི་བཀའ་བསྒྲགས་ཚུལ་བསྟན་འདུག ཡིག་ཆ་འདི་ལས་ཆོས་རྩོད་ཀྱི་མཇུག་འབྲས་སྐོར་བསྟན་པ་ནི《སྦ་བཞེད》སོགས་ཆོས་འབྱུང་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲ་སྟེ། སྦ་བཞེད་སོགས་ལས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཧྭ་ཤང་ཕམ་སོང་བས་ཕྱིར་ནང་ལོགས་སུ་ཕེབས་ཚུལ་བསྟན་ཡོད་ལ། ཡིག་ཆ་འདི་ལས་བཙན་པོས་སོ་སོའི་འདོད་མོས་ལྟར་ཉམས་སུ་བླངས་ཆོག་ཅེས་བསྟན་པ་ལས་སུ་རྒྱལ་སུ་ཕམ་པའི་སྐོར་གསལ་ཁ་ཕྱེ་མི་འདུག\nཡང་ཡིག་ཆ་དེའི་མཇུག་ཏུ། “མ་ཧ་ཡན་ནི་མི་ཚེ་གང་པོར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་ཁོ་ན་སྒྲུབ་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་ཆོས་བཤད་མཁན་གྱི་མཁན་པོ་ནི་མ་ཡིན། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཉན་འདོད་ན། བྲམ་ཟེ་མཁན་པོའིམདུན་དུ་ཉོན་ཅིག མ་ཧཱ་ཡ་ན་ངས་གང་བཤད་ཐམས་ཅད་དགོངས་འགྲེལ་ཙམ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པར་ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་ལས་བསྟན་པ་ལྟར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡན་ནི་སྒྲུབ་པ་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་དང་། ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་ནི་འཆད་ཉན་གཙོར་འཛིན་ཚུལ་བསྟན་ཡོད་དོ། །\n《སྦ་བཞེད》སོགས་བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འབྱུང་མང་པོའི་ནང་དུ་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་དང་ཧྭ་ཤང་གི་བར་རྩོད་པ་དངོས་སུ་བྱུང་བ་དང་། ཐེངས་འདིའི་ཆོས་རྩོད་ལས་ཧྭ་ཤང་ཕམ་པའི་སྐོར་རྒྱས་པར་བྲིས་ཡོད་པས། བོད་ཀྱི་སྔ་རབས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་པོ་བཤད་ཚུལ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་བཤད་དོ། །\n《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པ་ལས་ཆོས་རྩོད་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། གོ་རིམ། རྩོད་པའི་འབྲས་བུ་བཅས་རབ་རིབ་ཅན་ཞིག་བྲིས་པར་བརྟེན། དེང་རབས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པའི་ཁྲོད་དུ་ཆོས་རྩོད་དངོས་སུ་མ་བྱུང་ཟེར་མཁན་དང་། ཐེངས་འདིའི་ཆོས་རྩོད་ནི་སྐུར་ཡིག་གི་ལམ་ནས་བྱུང་ཚུལ། ཆོས་རྩོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡང་གསལ་ཁ་མ་ཕྱེ་བ་སོགས་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་མང་པོ་བྱུང་འདུག ཁོ་བོས་བལྟས་ན། སྐབས་དེར་སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་བྱུང་བ་ནི་རྩོད་མེད་ཡིན་ལ། ཆོས་རྩོད་ལས་སུ་རྒྱལ་སུ་ཕམ་སྐོར་ལ་རང་རང་སོ་སོའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་མི་འདྲ་བཟུང་འདུག་སྙམ། ཐེངས་འདིའི་ཆོས་རྩོད་ཀྱིས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ག་འདྲ་ཐེབས་པའི་སྐོར་ནི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས། ཆོས་བརྒྱུད་དེ་གཉིས་ལས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་མོ་ཐེབས་པ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་པའི་སྐོར་དང་། ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ནས་ད་ལྟའི་བར་བོད་དུ་ཆོས་བརྒྱུད་དེ་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་འབྲེལ་བ་ག་འདྲ་ཡིན་པའི་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུ་ནི་ཞིབ་འཇུག་གི་གནད་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད་སྙམ།\n1ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་ཆོས་བརྒྱུད།ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་ནི་རྒྱའི་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཡིན་ཏེ། 《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ》ལས། “བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐུ་མྱ་ངན་འདའ་བའི་དུས། །ཆོས་ཀྱི་མཐའ་མ་དྲི་བས་ཐེ་ཚོམ་བཅད། །མྱ་ངན་འདའ་བའི་གཞུང་འདི་བསྟན་པ་ཡིན། །དཔེ་དོན་མང་པོ་འོད་སྲུངས་ཉིད་ལ་གསུངས། །དེ་ནས་ངྷརྨོཏྟཱར་ལ་སོགས་ནས། །རྒྱ་ནག་སྤྲུལ་བདུན་བརྒྱུད་པ་བརྒྱུད་པའི་མཐའ། །ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་ཉིད་ལ་ཐུག”ཅེས་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་རྗེས་བསྟན་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་གཏད་པ་དང་། དེ་ནས་བརྒྱུད་དེ་ངྷརྨོཏྟཱར་ལ་ཐུག་པ་དང་། སློབ་དཔོན་འདི་ཉིད་རྒྱ་ནག་ཏུ་བྱོན་ནས་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་སྤེལ་བ་དང་། རྒྱ་ནག་ཏུ་བླ་རབས་བདུན་བརྒྱུད་པའི་མཐར་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནར་ཐུག་པར་བསྟན།ཡང་ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་གསུམ་རྩོམ《རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་གི་བྱུང་ཚུལ་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་སྔ་བཅས་ས་བོན་ཙམ་སྨོས་པ་ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་དག་བྱེད་དགེ་བའི་ཆུ་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ》ལས“དེ་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས། དགྲ་བཅོམ་པ་འོད་སྲུངས་ལ་བསྟན་པ་གཏད། དེས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཀུན་དགའ་བོ། དེས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉི་མས་གུད་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་ཤ་ནའི་གོས་ཅན་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་ཉེར་སྦས། དེས་དགྲ་བཅོམ་པ་ངྷ་ངྷི་ཀ དེས་དགྲ་བཅོམ་ནག་པོ། དེས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལེགས་མཐོང་དང་བི་བྷ་ག་གཉིས། དགྲ་བཅོམ་པ་བི་བྷ་ག་ནས། དེས་བཙུན་པ་ཆེན་པོ་བནྡ། དེས་བཙུན་པ་ཆེན་པོ་བུདྔྷ་མི་ཏྲ། དེས་དགྲ་བཅོམ་པ་རྩིབས་ལོག དེས་འཕགས་པ་སུ་ན་ཤ་ཏ་དེས་འཕགས་པ། དེས་ཕག་ཏྟ་སྐད། དེས་འཕགས་པ་མ་ཤི་བ། དེས་འཕགས་པ་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ། དེས་འཕགས་པ་ཨརཡ་དེ་ཝ། དེས་འཕགས་པ་ར་ཧུ་ལ། དེས་སངྒ་ནནྡ་འཕགས། དེས་དགེ་སློང་དགྲ་བཅོམ་གྷ་ལ་ཤ །དེས་ཀུ་མ་ར་ཏ། དེས་བ་སུ་བནྟུ། དེས་མངོན་ཏ། དེས་ཧ་ཀ་ལི་ཀ་ཤ །དེས་དགེ་སློང་སེངྒེ། ཞེས་པ་ཡན་རྒྱ་བོད་ཀྱིས་གཏད་རབས་ཡི་གེ་མཐུན། དེས་ཡན་ཆད་རྒྱ་ནག་ཆོས་འབྱུང་དུ་འབྱུང་སྟེ། དགེ་སློང་སེངྒེ་ནས་འཕགས་པ་བྷ་བྱ་སངྔྷ། དེས་བི་ཤྭ་མི་ཏྲ། དེས་པྲ་ཛྙཱ་ངྷཱ་ར། དེས་བྷོ་ངྷེ་ངྷརྨོཏྟ་ར་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཀྱི་བླ་མར་གྲགས་པ་དེ་ཡན་ཆད་རྒྱ་གར་དུ་བྱུང་ལ། དེ་ནས་བྷོ་ངྷེ་ངྷརྨོཏྟ་ར་ཡི་རྒྱ་དཀར་དུ་བི་ཤྭ་མི་ཏྲ་ཕྱི་མ་ལ་བསྟན་པ་གཏད་ནས་ཐོག་མར་རྒྱ་ནག་ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱལ་བུའི་ཕོ་བྲང་གིའང་ནན་དུ་རྒྱལ་པོ་ལི་ཡང་ཨུ་ངྷེའི་གམ་དུ་བྱོན།”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྒྱ་ནག་གི་ཆོས་འབྱུང་ཚང་མ་ཞལ་མཐུན་པར་སློབ་དཔོན་བྷོ་ངྷེ་ངྷརྨོཏྟ་ར་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཆོས་ཀྱི་བླ་མར་གྲགས་པ་འདི་ནི་བསྟན་པའི་གཏད་རབས་ཉེར་བརྒྱད་པར་བརྩིས་བཞིན་འདུག\n2ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་ཀྱང“སྙིང་པོ་དོན་གྱི་བརྒྱུད་པ་ནི། སྟོན་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས། འཕགས་པ་འོད་སྲུང་ཆེན་པོ། ཀུན་དགའ་བོ། ཞེས་པ་ནས། དེ་ནས་བོ་དྷིངྷརྨོ་ཏྟ་ར་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཆོས་མཆོག་འདི་འོད་སྲུང་ནས་ཉེར་བརྒྱད་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་བར་དུ་སྙིང་པོ་དོན་གྱི་མན་ངག་སློབ་དཔོན་གཅིག་ནས་གཅིག་བར་མ་ཆད་དུ་གཏད། སློབ་དཔོན་འདིས་བི་ཤྭ་མི་ཏྲ་ཕྱི་མ་ལ་གཏད་ནས་རང་ཉིད་རྒྱ་ཡུལ་དུ་བྱོན།”ཞེས་གསུངས་འདུག\nརྒྱ་ནག་གི་ཆོས་འབྱུང་ཁག་ཏུ་ཡང་སློབ་དཔོན་བྷོ་ངྷེ་ངྷརྨོ་ཏྟར(菩提达摩)བསམ་གཏན་པའི་གྲུབ་མཐའི་མེས་པོ་ཉེར་བརྒྱད་པར་བརྩི་སྟེ་རྒྱ་སྐད་དུ“二十八祖”ཟེར་རོ། །སློབ་དཔོན་བྷོ་ངྷེ་ངྷརྨོ་ཏྟརའི་ཆོས་བརྒྱུད་རྒྱ་ནག་ཏུ་དར་བ་ནས་མཁན་རབས་དྲུག་པར་སླེབས་པའི་སྐབས་སུ་བསམ་གཏན་པའི་གྲུབ་མཐའ་ལྷོ་བྱང་ཁག་གཉིས་སུ་གྱེས་པ་ཡིན། སློབ་དཔོན་བྷོ་ངྷེ་ངྷརྨོ་ཏྟ་རས་ཧྲའོ་ལིན་དགོན་པར་ལོ་དགུར་བསྒོམ་ཞིང《ལངྒར་གཤེགས་པའི་མདོ》ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་མ་ལ་ཆོས་འཆད་དོ། །སློབ་དཔོན་བྷོ་ངྷེ་ངྷརྨོ་ཏྟ་རས་བསྟན་པ་ཧྭ་ཤང་ཧུའེ་ཁེ(慧可)ལ་གཏད་པ་དང་། དེས་བཙུན་པ་སེང་ཚན(僧璨)ལ་གཏད་པ་དང་། དེས་བཙུན་པ་ཏའོ་ཞིན(道信580-651)ལ་གཏད། དེས་ཤན་ཤི་ཧུང་རིན(弘忍600-674)ལ་གཏད། ཧུང་རིན་གྱི་ཆིག་བརྒྱུད་ཀྱི་གདམས་པ་སྤེལ་བ་ལ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད(东山法门)ཅེས་ཟེར། དེ་དག་ལ་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་མེས་པོ་རྣམ་ལྔ(禅宗五祖)ཟེར། ཧྭ་ཤང་ཧུང་རིན་གྱི་སློབ་མ་ཕྱོགས་ཁག་གཉིས་ལ་གྱེས་པར་བརྟེན་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་རབས་དྲུག་པ་ལ་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཡོད་དེ། ཧྲིན་ཞིའུ(神秀606-706)བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་ནས་སློབ་རྒྱུན་སྤེལ་བ་དང་། ཧེའུ་ནེང(慧能638-713)ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་ནས་ཆོས་རྒྱུན་སྤེལ་བར་བརྟེན། ལྷོ་བྱང་སློབ་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་ཡོད། ཧེའུ་ནེང་གི་གསུང་རྩོམ་གྲགས་ཆེན་ཞིག་ནི་ཐཱན་ཅིང(《坛经》)ཞེས་པ་ཡིན་ལ། ཁོང་གི་འདོད་ཚུལ་ནི་བརྡ་དང་ཡི་གེ་ལ་མི་བརྟེན་ཞིང་། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་མཐོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན།\nབོད་དུ་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་སྤེལ་མཁན་གྱི་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་ནི་ལྷོ་བྱང་གཉིས་ལས་ཆོས་བརྒྱུད་གང་འཛིན་མཁན་ཡིན་ཟེར་ན། རྒྱ་ཡིག་ཡིག་ཆ《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པ་ལས། “མ་ཧཱ་ཡ་ན་ནི་སློབ་དཔོན་བདུད་འདུལ་སྙིང་པོ་དང་། ཞའོ་ཧྥུའུ་ཀྲང་ཧ་ཧྲང་། ཏཱ་ཧྥུའུ་ལེའུ་ཧ་ཧྲང་སོགས་བསྟེན་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་པ་ལགས་སོ། །ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ནས་ལོ་ངོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་འགོར་བའི་རིང་ནགས་ཚལ་སོགས་གནས་དབེན་པ་བསྟེན་ནས་བཞུགས་སོ། །”ཞེས་མཁན་པོ་མ་ཧཱ་ཡ་ནས་བསམ་གཏན་པའི་སློབ་དཔོན་བདུད་འདུལ་སྙིང་པོ(和上法号降魔)དང་། ཞའོ་ཧྥུའུ་ཀྲང་ཤ་ཧྲང(小福张和上)ཧཱ་ཧྥུའུ་ལེའུ་ཧ་ཧྲང(大福六和上)གསུམ་བསྟེན་པར་བཤད་ལ། སློབ་དཔོན་དེ་གསུམ་ནི་བྱང་བརྒྱུད་བསམ་གཏན་པའི་སྲོལ་འབྱེད་སློབ་དཔོན་ཧྲིན་ཞིའུ(606-706)ཡི་སློབ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱའི་ཡིག་ཆ《བླ་རབས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ》(《景德传灯录》)ཞེས་པ་ལས། སློབ་དཔོན་ཧྲིན་ཞིའུ་ཡི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་མཁན་བཅུ་དགུ་ཡོད་པ་ལས་གྲགས་ཆེ་བ་ནི་ཕུ་ཅུ(普寂)དང་། དབྱི་ཧྥུའུ(义福)ཅིན་ཞཱན(敬贤)ཧོའུ་ཧྥུའུ(惠福)བདུད་འདུལ་སྙིང་པོ(降魔藏)བཅས་ཡིན་པར་བཤད།\nཐང་རྒྱལ་རབས་དུས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ713ནས741བར་ལ་མཁན་པོ་འདི་དག་གིས་ཧི་ནན་དང་། ཧྲའན་ཞི(陕西)ཧྲན་ཏུང་སོགས་ས་ཁུལ་དུ་བྱང་བརྒྱུད་བསམ་གཏན་པའི་གྲུབ་མཐའ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ། གོང་དུ་བཤད་པའི་མཁན་པོ་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་སློབ་དཔོན་གསུམ་ལས་བདུད་འདུལ་སྙིང་པོ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ“降魔藏”ཟེར་བ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ཞའོ་ཧྥུའུ་ཀྲང་ཤ་ཧྲང(小福张和上)ཟེར་བ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ“义福”(658-736)ཟེར་བ་དང་། ཧཱ་ཧྥུའུ་ལེའུ་ཧ་ཧྲང(大福六和上)ཟེར་བ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ“惠福”ཟེར་བ་ཡིན་པས། དེ་གསུམ་པོ་སློབ་དཔོན་ཧྲིན་ཞིའུ་ཡི་སློབ་མ་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་བོ། །\nཡང་རྒྱའི་མཁས་པ་རའོ་ཙུང་དབྱི(饶宗颐)ཡིས་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་སྤྱིར་བྱང་བརྒྱུད་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་མཁན་ཡིན་ཀྱང་། ཁོང་གི་ལྷོ་བརྒྱུད་དང་བྱང་བརྒྱུད་གཉིས་ཀའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཉམས་སུ་ལེན་བཞིན་ཡོད་པ་རེདཅེས་གསུངས་པ་དང་། ཧྥ་རན་སིའི་མཁས་པ་ཏའེ་སྨི་ཝེ(戴密微)ཡིས་ཀྱང་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་ནི་བྱང་བརྒྱུད་སློབ་དཔོན་ཧྲིན་ཞིའུ་དང་ལྷོ་བརྒྱུད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཧྲིན་ཧོས་གཉིས་ཀྱི་སློབ་མ་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་ཞེས་བསྟན་ཡོད་དོ། །དེ་བས། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་ནི་གཙོ་བོ་བྱང་བརྒྱུད་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་འཛིན་མཁན་ཞིག་ཡིན་རུང་། ཁོང་གི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་ནང་དུ་ལྷོ་བྱང་ཆོས་བརྒྱུད་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་གྲུབ་འདུས་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ།\nདེ་ཡང《སྦ་བཞེད》ལས། “དེའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་བསམ་གཏན་ཉལ་བའི་འཁོར་ལོ། བསམ་གཏན་གྱི་ལོན། ཡང་ལོན། ལྟ་བའི་རྒྱབ་ཤ །མདོ་སྡེ་བརྒྱ་བཅུ་ཁུངས་ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལྔ་བརྩམས”ཞེས་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་ལྟ་གྲུབ་བཤད་པའི་བརྩམས་ཆོས་ལྔའི་མིང་བཤད་ཡོད་པ་དང་། ས་པཎ་གྱི《སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ལ་སྤྲིངས་པའི་ཡི་གེ》ཞེས་པའི་ནང་དུ་ཡང་དཔེ་ཆ་ལྔ་པོའི་མཚན་བགྲངས་འདུག ད་དུང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་དུ་ཏུན་ཧོང་ནས་བཏོན་པའི་ཡིག་ཆ《བསམ་གཏན་གྱི་མཁན་པོ་ཉལ་བའི་འཁོར་ལོ་སེམས་བདེ་བཞག་པའི......》(P.T811)དང་། 《བསམ་གཏན་གྱི་ལོན》(P.T117)བསམ་གཏན་པའི་གྲུབ་མཐའི་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆP.T818སོགས་ཡོད་པ་དང་། གཞན་ཡང་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་དཀར་ཆག་ཁྲོད་དུ《མདོ་སྡེ་བརྒྱད་ཅུའི་ཁུངས》འདུག་པ་སོགས་ནི་དེ་སྔོན་ཧྭ་ཤང་གིས་བརྩམས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལྔ་པོ་ཡིན་མིན་དཔྱད་པའི་གནས་ཡིན་ནོ། །\n《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ཞེས་པའི་རྒྱ་ཡིག་གི་མ་ཡིག་ཆ་ཚང་ཡོད་པར་བརྟེན། དེང་རབས་ཞིབ་འཇུག་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཡིག་ཆ་འདིར་གཞི་བཅོལ་ཏེ་ཧྭ་ཤང་གི་ལྟ་གྲུབ་ལ་དཔྱད་པ་གཏོང་བཞིན་འདུག དེ་བས། འདིར་ཁོ་བོས་ཡིག་ཆ་འདི་ལས་བསྟན་པའི་ཧྭ་ཤང་གི་ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ་རགས་ཙམ་བཤད་རྒྱུ་ཡིན།\nཧྭ་ཤང་གི་ལྟ་གྲུབ་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ཁག་ལས་བཤད་ཚུལ་ཤ་ལམ་གཅིག་འདྲ་རེད། 《སྦ་བཞེད》ལས། “ཧྭ་ཤང་ན་རེ། ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་པས་བསྐྱེད་པས། དགེ་མི་དགེའི་དབང་གིས་ལས་དགེ་མི་དགེས་མཐོ་རིས་དང་ངན་སོང་གི་འབྲས་བུ་མྱོང་ཞིང་འཁོར་བ་ན་འཁོར་རོ། གང་ཞིག་ཅི་ལ་ཡང་མི་སེམས་ཞིང་། ཅི་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དེ་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། དེ་ལྟ་བས་ནས་ཅི་ཡང་མི་བསམ་མོ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་བཅུ་སྤྱོད་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བའི་འཕྲོ་མེད་པ། བློ་ཞན་པ། དབང་བོ་བཏུལ་པོ་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ཡིན། སྔོན་བློ་སྦྱངས་པ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ལ་སྤྲིན་དཀར་ནག་གཉིས་གང་གིས་ཀྱང་ཉི་མ་སྒྲིབ་པ་ལྟར། དགེ་སྡུག་གཉིས་ཀས་ཀྱང་སྒྲིབ་པས། དེ་བས་ན་ཅི་ལ་ཡང་མི་སེམས། ཅི་ལ་ཡང་མི་རྟོག །ཅི་ཡང་མི་སྤྱོད་པ་ནི་མི་དམིགས་པ་གཅིག་ཆར་འཇུག་པས་ས་བཅུ་བ་དང་འདྲའོ།”ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་ལྟ་བའི་གནད་ཡིན་པར་བོད་ཀྱི་སྔོན་བྱོན་མཁས་དབང་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་འདུག\nསྟོན་རྩེན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ཁྱད་པར་བཤད་པའི་བརྩམས་ཆོས་གལ་ཆེ་བ་ནི་དབུ་མའི་སྒོམ་རིམ་ཡིན་ལ། 《སྒོམ་རིམ་ཐ་མའི》ནང་དུ་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་མིང་ནས་མ་བཟུང་ཡང་ཁོང་གི་ལྟ་བ་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་བསྟན་འདུག་པ་ཡང་སྦ་བཞེད་ལས་བསྟན་པ་དང་འདྲའོ། །\nཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི《དབུ་མའི་སྒོམ་རིམ》ལས་ཅི་ཡང་མི་བསམ་ཞིང་ཅི་ཡང་མི་དྲན་པ་ཞེས་པའི་ལྟ་བ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནའི་མིང་གཏན་ནས་གླེང་མི་འདུག སྒོམ་རིམ་ཐ་མའི་ནང་དུ་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས་ཕྱོགས་ལྔ་ནས་ཅི་ཡང་མི་བསམ་ཞིང་ཅི་ཡང་མི་དྲན་པ་ཞེས་པའི་ལྟ་བར་དགག་ཡོད་དེ། དང་པོ། ཐེག་ཆེན་སྤང་བ་དགག་པ། གཉིས་པ། སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་སྤངས་པའི་སྐྱོན་ལྔ་བསྟན་པ། གསུམ་པ། སོར་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྩ་བར་བཤད་པ། བཞི་བ། དགེ་སྤྱོད་སྤངས་པ་དགག་པ། ལྔ་བ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་དགོངས་པ་མ་རྟོགས་པ་བཤད་པ་བཅས་སོ། །\nདེང་རབས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཁྲོད་ཀྱི་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཆ《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》《顿悟大乘正理决》ཟེར་བ་དེ་གཞིར་བཟུང་ནས་ཧྭ་ཤང་གི་ལྟ་གྲུབ་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་འདུག ཡིག་ཆ་འདིའི་ནང་དུ་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་རྩེན་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བ་བསྡུར་ཡོད་པ་དང་། ཁྱོན་བསྡོམས་དྲི་བ་དྲིས་ལན་ལྔ་བཅུ་ང་དགུ་ཡོད་ལ། དེ་དག་གི་ནང་དོན་བསྡུ་ན་འདི་ལྟར།\n《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས། “ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་པ་ནི། ཉི་མ་སྤྲིན་གྱི་ནང་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཆུ་རྙོག་པ་དྭངས་པ་དང་། མེ་ལོང་དག་པ་དང་། སྟོང་ཟིལ་ལས་དངུལ་འབྱུང་བ་སོགས་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་དང་། ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས“བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་བརྗོད་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་གསུངས་པ་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་རྣམ་པར་དག་པས་ཐོག་མ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉིད་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ནང་ན་མཆིས་པར་བརྗོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེ་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་གོས་དྲི་མ་ཅན་གྱིས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་པ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དཀྲིས་པ། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ། ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པ།” ཞེས་གསུངས་པ་ལུང་དྲངས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ན་ཡོད་ཚུལ་བཤད་པ་དང་། ཡང《འཕགས་པ་ཚངས་པ་ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱིས་ཞུས་པ》ཞེས་བྱ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། “(ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི)བསྐལ་བ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱད་སྟོང་དུ་སྤྱད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྲི་བའམ་གང་བར་མི་དམིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།” ཞེས་གསུངས་པ་དྲངས་ཤིང་། དེ་ལ་འགྲེལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ“ཚུལ་འདི་རྟོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའོ། །ཆོས་ཉིད་གནས་ལུགས་ལྟར་ན། སྒྲུབ་དང་མི་སྒྲུབ་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་འདུ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཉིད་གནས་ལུགས་གཞིར་བཟུང་ནས། འདུ་ཤེས་སྤངས་ན་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འགྲུབ་བོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྟན་པ་ཡང་། ཆོས་ཀྱི་གནས་ལུགས་དང་འགལ་བ་མ་ཡིན་མོད། ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལ། རིམ་གྱིས་པ་དང་ཅིག་ཅར་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་བཞག་པ་ཡིན་པས། དེ་ནི་འདུ་ཤེས་མཐོང་བའོ།” ཞེས་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ནི་ཡེ་ནས་ཡོད་པ་ཞིག་ལས་སྒྲུབ་ནས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན། དེ་ནི་དུག་གསུམ་དང་། རྣམ་རྟོག་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། བག་ཆགས་ཀྱི་གོས་ངན་པ་དང་བྲལ་བས་ན། ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན། ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ནི་བག་ཆགས་ཀྱི་འདམ་ལས་བྱུང་བ་ལྟར། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་རྟོགས་ན། ཀུན་གྱིས་བསྔགས་འོས་པ་ཡིན་ནོ།” ཞེས་གསུངས་སོ། །\nའདུ་ཤེས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་སྒྲིབ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བར་འཁོར་ཚུལ་བསྟན་པ། 《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས། “(འདུ་ཤེས)དེའི་ཉེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོང་ནས་ཡོད་པ། བསྒྲིབ་ཤིང་ངན་སོང་གསུམ་དང་། ཡུན་རིང་པོར་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལསྩོགས་པས་ཉེས་ཏེ།” ཞེས་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རྟོག་པའི་དབང་གིས་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་མི་བསྐྱེད་པ་གང་བདེན་པར་བཟུང་ནས་འཁོར་བར་ཡང་ཡང་སྐྱེས་སོ། །” ཞེས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཉེས་པ་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་རྣམ་རྟོག་གི་དབང་གིས། རྟོག་པས་བཞག་པའི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཆགས་ནས། དགེ་བའི་ཆོས་སམ་སྡིག་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁོར་བར་སྐྱེས་ནས་ཐར་པ་མ་ཐོབ་བོ། །” ཞེས་སོགས་མང་དུ་གསུངས་སོ། །\n《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས། “གལ་ཏེ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དང་མི་བསྐྱེད་པ་གང་ཡང་མི་འཛིན་ན། ཐར་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་དང་། “དེ་བས་མདོ་ལས་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་རྟོག་པ་ཡིན་པས། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཚེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་ངོ་། །འདི་ལྟར་བསམ་པའི་ཕན་ཡོན་ཤེས་ན། བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་ལ་ཚོགས་བསགས་པ་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟར་བསམ་པའི་ཕན་ཡོན་ཆེ་བ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་དང་། “ཉོན་མོངས་དང་རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་ཞི་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་མི་འགྱངས་པར་འཁོར་འདས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་སོགས་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཚུལ་མང་དུ་གསུངས་སོ། །\nཡང《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས། “སྨན་ནི་ཅི་ཡང་མི་བསམ་ཞིང་ཅི་ཡང་མི་རྟོག་པའི་དཔེ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་དང་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་རྣམ་རྟོག་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། གང་གིས་འཆིང་བ་ཡིན་ཟེར་ན། འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཉོན་མོངས་དུག་གསུམ་དང་འདུ་ཤེས་བག་ཆགས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ལས་ལྕགས་སྒྲོག་དང་ཐག་པས་བཅིངས་ནས་བཙོན་ལ་བཅུག་པ་མ་ཡིན། དེ་ལྟར་བཅིངས་ཐག་དང་འབྲུ་སོགས་དགོས་སྙམ་པ་ནི་ལོག་ལྟ་དང་འདུ་ཤེས་ཡིན་པས་སྤངས་པར་བྱའོ། །དེར་བརྟེན། ཅི་ཡང་མི་བསམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་འདུ་ཤེས་དང་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བར་བྱ་དགོས་སོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་། “ཅི་ཡང་མི་བསམ་ཞིང་མི་རྟོག་པའི་ཚུལ་དེ་ཇི་བཞིན་རྟོགས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྒྲུབ་མ་སྒྲུབ་གང་ལ་ཡང་ཐོབ་བོ། །ཅི་ཡང་མི་བསམ་ཞིང་མི་རྟོག་པའི་ཚུལ་དེ་ཇི་བཞིན་མ་རྟོགས་ན། ངེས་པར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་དགོས་ལ། བྱང་ཕྱོགས་སོ་བདུན་ཡང་དགོས་སོ། །” ཞེས་དང་། “སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དུག་གསུམ་དང་། རང་རྒྱུད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཉོན་མོངས་དང་། བག་ཆགས་དང་། རྣམ་རྟོག་བཅས་སྤངས་ནས་ཡང་དག་པའི་དོན་རྟོགས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་ཕན་ཡོན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་སོགས་ཅི་ཡང་མི་བསམ་ཞིང་ཅི་ཡང་མི་དྲན་པའི་ངང་རྣམ་རྟོག་སྤངས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཡོད་པ་དང་འཚང་རྒྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །\nབཞི་པ། དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གྱི་ཁྱད་པར་དབྱེ་ཞིང་། མི་བསམ་ཞིང་ཅི་ཡང་མི་རྟོག་པའི་ཆོས་སྒོ་འདི་དབང་བོ་རྣོན་པོ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་ཚུལ་བསྟན་པ།\n《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས། “དྲིས་པ། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་འདི་སྤྱོད་ན། ཅི་ཙམ་ཞིག་ན་གྲོལ་ཐར་པ་ཐོབ། སྨས་པ། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་། རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས། འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ན། སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བས། དབང་བོ་རྣོ་རྟུལ་ལས་འདི་བཞིན་བསྒོམས་ཏེ། མྱི་བདེན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་མ་ཐག་ཏུ་གྲོལ་ཐར་ཐོབ་བོ།” ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ཟླ་བ་དྲུག་པའི་ཚེས་བཅུ་བདུན་ཉིན་གུས་པ་དགེ་སློང་མ་ཧཱ་ཡ་ནས་ཞུ་བ། ཆོས་ཀྱི་དོན་ནི་གང་ཡང་མི་བསམ་ཞིང་གང་ཡང་མི་སྤྱོད་པ་ཡིན་མོད། དབང་བོ་རྟུལ་བོར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆོས་འདི་ལ་ཞུགས་ཀྱང་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར། སངས་རྒྱས་ཞལ་བཞུགས་པའི་སྐབས་སུ། མི་མཇེད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདིར་དབང་བོ་རྟུལ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་བསགས་པར་གྱུར་བས། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རྣམ་གཞག་གསུངས་ནས་ཐབས་མང་དུ་གསུངས་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཆོས་བརླག་མི་རུང་བ་དང་། ཆོས་ཆེ་ཆུང་གང་ལ་ཡང་མཐོང་ཆུང་བྱེད་མི་རུང་བར་བསྟན་ཏོ། །” ཞེས་ཆོས་སྒོ་འདི་ནི་དབང་བོ་རྟུལ་བོར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྟན།\nཐབས་གང་ཡིན་ཟེར་ན། 《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས། “མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། སྡོམ་པ་ལྔ་དང་། དགེ་བ་བཅུ་དང་། སངས་རྒྱས་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་མཚན་འདོན་པ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང་། མགོ་སྒུར་ནས་ཕྱག་འཚལ་བ་སོགས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་ཐབས་སུ་བཤད་དོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཐར་ཐུག་དོན་དམ་གྱི་ཆོས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ཡིན། འདི་དག་ནི་ཐབས་ཡིན་པས། དོན་དམ་པ་རྟོགས་ཟིན་པ་རྣམས་དེར་འཇུག་པ་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་། ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ནས་སྦྱིན་པ་སོགས་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་དབང་བོ་རྟུལ་བོ་རྣམས་ལ་བསྟན་པའི་ཆོས་ཡིན་པ་དང་། དབང་བོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་དེ་དག་མི་དགོས་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ནས་ཆོག་པར་བསྟན་པ་ནི། 《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས་དྲི་བ་དྲིས་ལན་གྱི་ཚུལ་དུ་འདི་ལྟར་གསུངས་ཡོད་དེ། “དྲིས་པ། ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྩོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་གཞན་དགོས་སམ་མི་དགོས། སྨས་པ། ཀུན་རྫོབ་ལྟར་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལས་སྩོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་གཞན་དག་དགོས་སམ་མྱི་དགོས་ཤེས་སྨོས་སུ་ཡང་མྱེད་དེ། མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །” ཞེས་དང་། ཡང“དྲི་བ་གསར་པ་བདུན་པ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གཅིག་ཡིན་ནམ་ཐ་དད་ཡིན། ལན་དུ། གཅིག་མ་ཡིན་ལ་ཐ་དད་ཀྱང་མ་ཡིན། ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་མ་ཡིན་ཟེར་ན། འདུ་ཤེས་མ་ཟད་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་སྔར་བཞིན་ཡོད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཟེར་ན། འདུ་ཤེས་དང་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་དུས་ན། གཅིག་དང་ཐ་དད་ཀྱི་དབྱེ་བ་འབྱེད་པ་མེད་དོ། །” ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡང་དྲི་བ། ཐབས་དེ་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཆེད་ཡིན་ན། དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་ཐབས་དེ་དགོས་སམ་མི་དགོས། དེའི་ལན་དུ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དོན་དམ་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་དགོས་ཤིང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་དགོས་མི་དགོས་གང་ཡང་བཤད་པ་མེད་དོ། །” ཞེས་བསྟན་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། “མདོ་སྡེ་ལས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལས། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་དགོས་པ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་དགོས་མི་དགོས་གང་ཡང་བཤད་རྒྱུ་མེད་ཅེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དཔེར་ན། ནད་པ་ལ་སྨན་དང་། ཆུའི་ཕ་རོལ་དུ་བགྲོད་མཁན་ལ་གྲུ་གཟིངས་དགོས་མོད། ནད་མེད་པ་ལ་སྨན་དགོས་མི་དགོས་བཤད་རྒྱུ་མེད་ལ། ཆུའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བགྲོད་ཟིན་པ་ལ་གྲུ་མི་དགོས་སོ། །” ཞེས་དབང་བོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་སོགས་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་མི་དགོས་པ་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད་དོ། །\nཡང་དེ་ཉིད་ལས། “ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ལྔ་པོ་ནི་སྤྱད་མ་སྤྱད་གང་རུང་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །” ཞེས་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བཅས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྔ་མ་ལྔ་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པའི་ཆེད་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་ལྔ་པོ་སྤྱད་མ་སྤྱད་ལ་ཁྱད་པར་གང་ཡང་མེད་པར་བཤད་དོ། །\nཝང་ཤི(王锡)ཟེར་བ་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ཧོ་ཞི(河西)ས་ཁུལ་གྱི་དཔོན་ཆུང་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱིས་ཧོ་ཞི་ས་ཁུལ་བཟུང་བའི་སྐབས་སུ་ཝང་ཤིས་ཧྭ་ཤང་མ་ཡ་ན་དང་མཉམ་དུ་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་སྦྱངས་ནས་སྐད་གྲགས་ཡོད་པར་གྱུར། ཕྱིས་སུ་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་དང་མཉམ་དུ་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་སྤེལ་བ་དང་། ཤ་ལམ་སྤྱི་ལོ791ནས794བར་ཁོང་དགེ་སློབ་གཉིས་མཉམ་དུ་སྐབས་དེའི་སྟོན་རྩེན་ཆོས་རྩོད་ནང་ཞུགས་ནས་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་སྒོ་གསུངས་ཤིང་རྩོད་ཡིག་བྲིས། ཕྱིས་སུ་ཧྭ་ཤང་མ་ཧཱ་ཡ་ན་དང་མཉམ་དུ་ཕྱིར་ཏུན་ཧོང་ས་ཆར་པེབས་ནས《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》(《顿悟大乘正理决》)ཞེས་པའི་ཡིག་ཆ་ཟིན་བྲིས་སུ་བཏབ་པ་རེད།\n上山大峻: 《昙旷和敦煌的佛教学 》, 载 《东方学报》 1964年(京都)第35册.\nརྒྱ་ཡིག་གི་མ་ཡིག་ནི་འདི་ལྟར། 首自申年,我大师忽奉明诏,曰 ,婆罗门僧奏曰:汉僧所教授顿晤禅宗, 并非金口所说,请即停废。..... 至戌年正月 十五日,大宣诏 明曰:摩诃衍所开禅义,究畅经文,一无差错,从今已法修习。\n《སྦ་བཞེད》སྦ་གསལ་སྣང་གིས་བརྩམས། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ1980ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས64ནས65 75 75ནས76 76ནས77 68\n沈卫荣:《 西藏文文献中的和尚摩诃衍及其教法》,见 《新史学》2005年第 1 6卷第一期。\n张广达:《唐代禅宗的传入吐蕃及有关的敦煌文书 》,载 《学林漫录》三集,中华书局. 1981年出版,第52页。\n《སྦ་བཞེད》ལས། མ་ཧྭ་ཡ་ནའི་སློབ་མ་ལས། མྱང་ཤ་མིས་རང་གི་ཤ་གཏུབས། སྙ་བྱེ་མ་ལ་དང་། རྔོག་རིན་པོ་ཆེས་རང་གི་ཕོ་མཚན་བརྡུངས། རྒྱའི་སྟོན་པས་རང་གི་མགོ་ལ་མེ་བཏང་ཏེ་འདས་ཏེ་གཞན་མ་རྣམས་ཀྱང་ཆུ་གྲི་རེ་རེ་སྲེལ་ཞིང་བརྩེ་མིན་པ་རིལ་བསད་ལ། ངེད་ཀྱང་རིལ་ཕྲུ་མའི་ངོས་ཏེ་འཁྲུལ་པའི་ངོས་ལ་མཆིའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ན། སྐབས་དེར་མ་ཧྭ་ཡ་ནའི་སློབ་མ་གསུམ་གྱིས་རང་གི་ལུས་ཕུང་བློས་མ་བཏང་བ་ཡིན། རྒྱའི་ཡིག་ཆ《རིགས་པ་ཡང་དག་པར་ངེས་པ》ལས། 乞奢弥尸、毗磨罗ཟེར་བ་གཉིས་བཤད་པ་ནི《སྦ་བཞེད》ལས་བཤད་པའི་མྱང་ཤ་མི་དང་སྙ་བྱེ་མ་ལ་ཟེར་བ་གཉིས་ཡིན་ནམ་སྙམ།\n《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ1986ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན་པ་དང་། 1997ལོར་ཐེངས་གསུམ་པར་པར་དུ་བཏབ། ཤོག་ངོས454ལ་གསལ།\nཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུས་བརྩམས། 《རྒྱ་ནག་ཧྭ་ཤང་གི་བྱུང་ཚུལ་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་སྔ་བཅས་ས་བོན་ཙམ་སྨོས་པ་ཡིད་ཀྱི་དྲི་མ་དག་བྱེད་དགེ་བའི་ཆུ་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་བ》ཞེས་པ《ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་བཀའ་འབུམ།》(བར་ཆ)ནང་བཅུག་ཡོད་པ་དང་། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་སྤྱི་ལོ2007ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས381ནས382བར་གསལ།\n《ཐུའུ་བཀྭན་གྲུབ་མཐའ།》 ཐུའུ་བཀྭན་བློ་བཟང་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མས་བརྩམས། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས1985ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས437ལ་གསལ།\nརྒྱ་ཡིག་གི་མ་ཡིག་འདི་ལྟར་ཡིན། “摩诃衍依止和上法号降魔、小福、张和上、准仰、大福六和上, 同教示大乘禅门。”\nརྒྱའི་མཁས་པ་རའོ་ཙུང་དབྱི་(饶宗颐)ཡི་སྐད་ཆ་དངོས་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན། 然宗密答裴问之 《中华传心地禅门师资承袭图 》 神会门下有摩诃衍,是摩诃衍者,又曾及神会门下,…摩诃衍于神秀为再传,神秀之传付者,和东普寂及大智(即义福)两禅师,并称东山继德。所谓大福应及义福,是摩诃衍本出禅门北宗,又师神会,尽兼习南北宗者也。རྒྱའི་མཁས་པ་རའོ་ཙུང་དབྱི་(饶宗颐)ཡིས་བྲིས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་གྱི་ཁ་བྱང་ལ《ཧྲིན་ཧོའི་སློབ་མ་མ་ཧཱ་ཡན་བོད་དུ་བསྐྱོད་པ་དང་ལྷོ་བྱང་བསམ་གཏན་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་མཉམ་བསྲེས་བྱས་པའི་སྐོར》(《神会门下摩诃衍之入藏兼论禅门南北宗之调和问题》)ཞེས་བཏགས་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་ཡིག་གི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《ཞང་ཀང་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་བཙུགས་ནས་ལོ་འཁོར་ལྔ་བཅུ་ལོན་པའི་རྗེས་དྲན་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》(香港大学五十周年纪念论文集)ཞེས་པ་སྤྱི་ལོ1964ལོར་པར་དུ་བསྐྲུན། ཤོག་ངོས171ནས181བར་གསལ།


དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་མང་གཙོ་ཉིན་མོར་འཚམས་འདྲི་གནང་བ། - ནོར་ཝེ་བོད་ཀྱི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་། Voice of Tibet - Latest news on Tibet\nཕྱི་ལོ། ༢༠༡༨ ཟླ། ༠༡ ཚེས། ༢༦ ཉིན་སྤེལ། vot.org\nདེ་རིང་ཕྱི་ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༢༦ ཉིན་མོ་སྟེ་དེ་སྔ་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༠ ལོར་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གཏན་ལ་ཕན་ནས་མང་གཙོ་དབུ་བརྙེས་ཏེ་ལོ་ངོ་ ༦༩ འཁོར་བའི་དུས་ཚིགས་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་ལྟར། དེ་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་ས་ལྡི་ལི་གཙོས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁྱོན་ཡོངས་ལ་གཞུང་མང་གཉིས་ཀྱིས་ཉིན་མོ་འདི་བཞིན་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།\nབཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བསྟི་གནས་བཞུགས་སྒར་དྷ་རྨ་ས་ལར་རྣམ་ཀུན་ལྟར་སྔ་དྲོ་ཚོུད་ ༩།༠༠ སྟེང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་ཚབ་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་གཡུ་ཐོག་ཀརྨ་དགེ་ལེགས་མཆོག་གིས་དབུས་པའི་ཕྱག་སྦྲེལ་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་། ལྷན་ཁང་ཁག་གི་དྲུང་ཆེ་ཆུང་རྣམ་པ་ལྷན་འཛོམས་ཐོག་སྲིད་ཚབ་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་དར་མཁའ་དབྱིངས་སུ་སྒྲེང་འཛུགས་གནང་བ་དང་འབྲེལ་རྒྱ་གར་གྱི་མང་གཙོའི་དུས་ཆེན་ཐེངས་ ༦༩ པ་སྲུང་བརྩི་གཟབ་རྒྱས་ངང་ཞུས་སོང་།\nསྲིད་ཚབ་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་རྒྱ་གར་གཞུང་གཉིས་ལ་དགའ་བསུའི་འཚམས་འདྲི་དང་འབྲེལ། འདས་པའི་ལོ་ངོ་ ༦༠ རིང་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ནས་བོད་མིའི་ཐོག་མཐུན་འགྱུར་རོགས་སྐྱོར་གང་ལེགས་གནང་བར་སྙིང་དབུས་ནས་ཐུགས་རྗེཆེ་ཞུས་པ་མ་ཟད་ཁྱད་པར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་འདི་འབྱུང་འགྱུར་སྔར་ལྷག་ཡར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་ཕྱིན་ནས་མ་འོངས་པར་འཛམ་གླིང་ནང་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཞིག་ཆགས་རྒྱུའི་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་ཡོད་པ་གསུངས་སོང་།\nསྔ་ཐོག་མཛད་སྒོ་གྲུབ་བསྟུན་སྔ་དྲོ་ཚོུད་ ༡༡།༠༠ ཐོག་སྲིད་ཚབ་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་མཆོག་དང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་གཞོན་མཆོག་རྣམ་གཉིས་ས་གནས་ཀྱི་ཉེན་རྟོག་ལས་ཁུངས་སུ་རྒྱ་གར་ས་གནས་གཞུང་གིས་མཛད་སྒོར་ལྷན་བཞུགས་ཀྱིས་དཔོན་རིགས་ཁག་ཅིག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་བ་མ་ཟད། འདི་ལོ་བོད་མི་རྣམ་བཙན་བྱོལ་རྒྱ་གར་དུ་འབྱོར་ནས་ལོ་ངོ་ ༦༠ འཁོར་བ་དང་བསྟུན། མཛད་སྒོའི་ཐོག་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ལ་ཐུགས་རྗེ་ཞུ་ཆེད་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་པར་སྐྲུན་ཞུས་པའི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོའི་ལོ་ཐོ་རྒྱ་གར་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་འགྲེམས་སྤེལ་ཞུ་རྒྱུ་རེད་འདུག\nTibetan Royal Year of 2144\nYear of the Fire Rooster\nVOT - Satellite radio ASIASAT7(AS7) configuration\nLocation: 位置：东经105.5 度。\nSymbol Rate (SR)\n兆赫 Horizontal (H)\n水平极化 5317 FFEC 5/6 24 hours\n* Location: 105.5 degrees East, Beam: C-Band\n* Service is Listed name in the channel TV menu as channel name "MOMO"\n* Can be received on big size dish receivers from 1.5 meter in diameter. Dish lnb be directed for 水平极化 (Horizontal) H\n* This VOT service on 4146 Mhz is close by VOA(Tibetan) "Kunleng TV" service on 4040 Mhz\n* The service is 24/7 in Tibetan language\nVOT - Shortwave broadcast frequency and time\n11.605 mHz (meter band 25) 8:30 - 9.00 pm 6.00 - 6.30 pm 6.15 - 6.45 pm\n9.895 mHz (meter band 31) 9:00 - 10.00 pm 6.30 - 7.30 pm 6.45 - 7.45 pm\n7.490 mHz (meter band 41) 07:00 – 8:00 am 04:30 – 05:30 am 07:15- 07:45 pm\n* Morning transmission is from7to 8 am Tibet time around 7.490 mHz\n* Transmission in the morning between 7:30 to 8 am Tibet time on 7.490 mHz (meter band 41) – and evening 9:30 to 10 pm Tibet time on frequency 9.895 mHz (meter band 31) both target Amdo areas\n* Tuning and re-tuning is needed due to “jamming” from China.\n* In-door listening is best byawindow, ideally in direction of WEST\nVoice of Tibet Foundation (adm. office)\nTelephone: (+47) 22 11 12 09\nVoice of Tibet\nRatoe Chuwar Labrang\nPhuntsok Gyatsal House\nSession Road, Dharamsala 176215\nDistt Kangra HP\nTelephone: (+91) 1892 228179 / 222384\nFax: (+91) 1892 224913\n© 2018 ནོར་ཝེ་བོད་ཀྱི་རླུང་འཕྲིན་ཁང་། Voice of Tibet – Latest news on Tibet


Green Tara Global Mantra Accu.（Tibetan) | Sakya Tradition\nGreen Tara Global Mantra Accu. 2022\nGreen Tara Global Mantra Accu.（Tibetan)\nBiography of Sakya Masters\nLong Life Prayers Video\nWorldwide Green Tara\nMantra and Tara Praise Accumulation 2022\n༼ ས་སྐྱའི་རིང་ལུགས། ༽ ཚོགས་ཆུང་ནས།\nGreen Tara Praise and Mantra_ English & Simplified Chinese.pdf\nGreen Tara Praise recited by HH the 42nd Sakya Trizin\nTotal Green Tara Mantra Accumulated in 2021:\nTotal Green Tara Mantra Accumulated in 2020:\nThe Powerful Blessing of Arya Tara by H.H. the Sakya Trichen\nSpanish subtitles_The Powerful Blessing of Arya Tara by H.H. the Sakya Trichen\nDrawing toaclose of 2021\n2021 Year of Noble Aspiration\n2020 Worldwide Green Tara Mantra Accumulation Program Dedication\n2020 Year of Noble Aspiration Theme\nGreen Tara Pujas Performed at Sakya Monasteries for Global Green Tara Mantra Accumulation\nStay at home & Join us to recite Tara Mantra\nMother Tara & Aspiration by HH the Sakya Trichen\n21 Tara Praise by HH the Sakya Trichen\nJanuary 2020 Tara Puja Dedication\nGreen Tara Mantra - His Holiness the 42nd Sakya Trizin Ratna Vajra Rinpoche\nཨྰརྱ་ཏྰ་རེ་ནི་ཐར་པའི་ཡུམ་དུ་སྙན་པར་གྲགས་ཤིང་། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཚོན་བྱེད་ཀྱང་ཡིན། ཁོང་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱུན་རིང་བའི་སྔོན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེས་མ་ཟད་ཁོང་གིས་རང་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་རྗེས་མུ་མཐུད་བུད་མེད་ཀྱི་གཟུགས་སྣང་བཞེས་ནས་འགྲོ་དོན་སྤེལ་བའི་དམ་བཅའ་མཛད་ཡོད། དེ་ཡང་ཁོང་གི་བླ་ན་མེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་རྒྱུ་སྟེ། འགྲོ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེའོ། དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་ཕྱོགས་ལྷུང་དང་དམིགས་བསལ་གྱི་དབྱེ་བ་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ཏེ་བྱམས་པ་ཚད་མེད་དང་སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་བསྒོམ་པ་ལས་འབྱུང་བ་ཞིག་ཡིན།\nསྒྲོལ་མའི་གཟུགས་སྐུ་ལྗང་མདོག་ཏུ་མངོན་པ་ལ། དེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཕྲིན་ལས་མཚོན། ཁོང་ནི་ང་ཚོ་ཚང་མ་སྡུག་བསྔལ་ལས་འབྲལ་ཏེ་རང་རང་གི་དམིགས་ཡུལ་ལམ་རེ་འདུན་བསྒྲུབ་རོགས་གནང་བའི་ཕྲིན་ལས་ལ་གཞོལ་བ་ཡིན་ཞིང་། ང་ཚོ་ཚང་མར་ཕྱི་ནང་གི་འཇིགས་པ་དང་ཉེན་ཁ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མི་ཐེབས་པའི་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱང་བསྩོལ་བ་ཡིན། དེ་ཡང་། སྒྲོལ་མའི་གསོལ་འདེབས་ཀུན་གྱི་ནང་དུའང་ཁོང་གིས་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ང་ཚོར་རོགས་རམ་གནང་བཞིན་པ་འཁོད་ཡོད་ལ། རོགས་རམ་གནང་བྱ་ནི་ཆེས་དམའ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་རོགས་ནས་ཆེས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་བར་གྱི་བྱ་བ་མཐའ་དག་ཚུད་ཡོད་དོ།\nརང་མོས་སུ་ག་དུས་ཡིན་ཡང་ལག་ལེན་བྱས་ཆོག ཐེངས་འདིའི་ཟུངས་སྔགས་མཉམ་གསོག་བྱེད་སྒོའི་དུས་བཀག་ནི། སྤྱི་ལོ་༢༠༢༢ལོའི་སྤྱི་ཟླ་༡ཚེས་༡ནས་སྤྱི་ལོ་༢༠༢༢ལོའི་སྤྱི་ཟླ་༡༢ཚེས་༣༡བར་ཡིན།\nRecite the Green Tara Praise.\nགཟའ་འཁོར་རེ་རེ་བཞིན་ནམ། ཡང་ན་ཟླ་རེ་བཞིན་རང་ཉིད་ཀྱིས་དེའི་རིང་དུ་བཟླས་པའི་སྔགས་གྲངས་རྣམས་གཤམ་གྱི་འབྲེལ་མཐུད་ནང་དུ་ཞུ་བཀོད་བྱེད་རྒྱུ། ངེས་པར་དུ་མཁྱེན་དགོས་པ་ནི། སྔ་མར་ཞུ་བཀོད་བྱས་ཟིན་པའི་གྲངས་ཀ་རྗེས་སུ་ཡང་བསྐྱར་ཞུ་བཀོད་བྱས་མི་ཆོག\nAbout "The Sakya Tradition"\nCopyright © 2020-2022 by The Sakya Tradition 萨迦传承\nPO Box 410282 Cambridge, MA 02141


བོད་མིའི་འོས་བསྡུ། ང་ཚོས་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་གྱི་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ། - བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༢ ལོར་ཨ་མེ་རི་ཀའི་མཁས་དབང་སློབ་དཔོན་ཨབ་ར་ཧམ་ཇེ་ཧན་རི་Abraham J. Henry. མཆོག་གིས། ཨ་རི་བ་ས་ཡ་མང་པོས་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཅིའང་བྱེད་འདོད་པ་བདེན་ཡང་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་གྱི་མེད། ཅེས་བཤད་པ་ལྟར། དུས་རབས་ཕྱེད་ཀ་ཧྲིལ་བོ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཁྲོད་དུ་སྣང་ཚུལ་འདི་དོན་དངོས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་ནི། བོད་དོན་གྱི་ཕྱིར་དུ་ཅིའང་བྱེད་འདོད་ཡོད་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་གྱི་མེད་པ་དེ་རེད།\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༦ ལོའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོའི་སྐབས་སུ་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་མཁན་གྱི་གྲངས་ཀ་ ༧༠༥༠༠ བྱུང་ཡོད་ནའང་དངོས་གཞིའི་སྐབས་སུ་འོས་བླུག་མཁན ༣༧༡༤༧ ལས་བྱུང་མེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༡ ལོའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་མཁན་ ༨༢༨༡༧ བྱུང་ཡོད་ཀྱང་དངོས་སུ་འོས་བླུག་མཁན་ ༤༨༤༨༢ ལས་བྱུང་མེད། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་མཁན་ ༩༠༣༧༧ ནས་འོས་བླུག་མཁན་ ༥༨༦༡༥ ཙམ་བྱུང་ཡོད། ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་འོས་བསྡུའི་ཆེད་ཟླ་བ་སྔོན་མར་དབུས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་ནས་དེབ་སྐྱེལ་བྱ་བསྡད་རིགས་ལ་གོ་སྐབས་གཉིས་པ་ཕུལ་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་སྔའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་ལས་འདི་ལོར་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་མཁན་ ༡༠༦༨༠ ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པས་ཡིན། ཐེངས་འདིར་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་མཁན་ ༧༩༦༩༧ ཙམ་ལས་བྱུང་མེད་པ་འདི་ནི་སྔོན་མའི་འོས་བསྡུ་སྐབས་དང་བསྡུར་ན་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་མཁན་བརྒྱ་ཆ་ ༡༢ མར་ཆག་ཟིན་པ་མངོན་གྱུར་རེད་འདུག ང་ཚོའི་འོས་བསྡུའི་ལམ་ལུགས་ནི་མུ་མཐུད་སོར་གནས་བྱེད་ཡོད་པ་ལས་དུས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་དང་བསྟུན་ནས་འགྱུར་བ་གང་ཡང་བཏང་མེད། འདས་པའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་གསུམ་ལ་གཟིགས་ན་དེབ་སྐྱེལ་བྱས་ཟིན་མཁན་ཁྲོད་ནས་ཀྱང་ཆ་སྙོམ་བརྒྱ་ཆ་ ༤༡ ཙམ་ཤིག་གིས་མཐར་འོས་མ་བླུག་པར་ཕྱིན་ཡོད།\nབཀའ་བློན་ཁྲི་བ་དང་པོ་དེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༡ ལོར་འོས་འདེམས་གནང་ཡོད་། དེའི་བར་དུ་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་བཞི་བ་ཆེན་པོ་མཆོག་གིས་ཐད་བསྐོས་གནང་ཡོད། མི་དམངས་ཀྱི་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་དེ་ནི་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ནས་ཐུགས་རེ་གནང་བཞིན་པ་ནི། རིམ་པས་བཙན་བྱོལ་སྤྱི་ཚོགས་འདི་བཞིན་མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་གྱི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཏུ་འགྱུར་ཐབས་ཀྱི་དགོངས་པ་རླབས་ཆེན་དེ་ཡིན། སྐབས་དེར་སྐྱབས་རྗེ་ཟམ་གདོང་རིན་པོ་མཆོག་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ནས་མང་གཙོའི་ལམ་ནས་འདེམས་ཐོན་བྱུང་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཐོག་མ་དེ་ཆགས། ད་ལྟ་འཛམ་གླིང་གང་སར་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་སྲིད་སྐྱོང་དང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྐབས་བཅུ་བདུན་པའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་ནང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་བཞིན་ཡོད། འོས་བསྡུའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་བྱུང་བ་ཐོག་མ་དེ་དབུས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་ནས་ཕྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ནང་ ( ང་ཚོའི་འོས་ནི།ང་ཚོའི་མ་འོངས་ཡིན།) ཞེས་པའི་སྒྲོག་ཚིག་འོག་བོད་ཡིག་ཐོག་དྲྭ་ཚིགས་ཤིག་ཐོག་མར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཡོད་ཀྱང་དབྱིན་ཡིག་ཐོག་ད་དུང་སླེབས་མེད།\nའཛམ་གླིང་མང་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད། ག་དུས་ཡིན་ཡང་འོས་བླུག་མཁན་དང་འོས་བླུག་ཐུབ་མཁན་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཧེ་བག་ཤོར་གྱི་ཡོད། འདས་པའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་གསུམ་གྱི་ཁྲོད་མི་མང་གིས་མཉམ་ཞུགས་བྱས་ཚད་དེ་ཞན་པོ་བྱུང་འདུག བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་རྒྱུ་དེ་མི་སྒེར་གྱི་ཁེ་དབང་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ལ། ཐོབ་ཐང་དེ་ནི་བོད་ནང་དུ་བཞུགས་པའི་རང་རིགས་སྤུན་ཟླ་ཚོས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་མི་ཐུབ་པའི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་བཙན་བྱོལ་ནང་ཡོད་པའི་བོད་མི་རེ་རེས་གཞིས་བཞུགས་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་དགོ་བརྒྱད་ཙམ་གྱི་མངོན་འདོད་བསྒྲུབ་རྒྱུར་འགན་ཁྲིད་འཕར་མ་བཞེས་དགོས།\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོའི་སྲིད་སྤྱི་གཉིས་ཀྱི་འོས་བསྡུ་སླེབས་ལ་ཉེ་བའི་སྐབས་འདིར་མི་མང་ཁྲོད་སྒུལ་སྐྱོད་དང་བགྲོ་གླེང་སོགས་ཤུགས་ཆེར་འགྲོ་བཞིན་པ་དང་། དེའང་རིམ་གྱིས་ཚོར་ཤུགས་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་འཕོས་བཞིན་ཡོད། ང་ཚོས་མཐོང་རྒྱུར་ལྷག་ཡོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་ཚོར་ཤུགས་ཆེན་པོ་དེ་འོས་བསྡུའི་ནང་དངོས་སུ་ཞུགས་རྒྱུ་དེ་ཡིན་ཡང་། ད་བར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོའི་འོས་བསྡུའི་ཆེད་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་མཁན་གྲངས་༧༩༦༩༧ ཙམ་ལས་བྱུང་མེད་། འདས་པའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་གསུམ་གྱི་ནང་དེབ་སྐྱེལ་ཟིན་པ་བརྒྱ་ཆ་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཅིག་[i]ཙམ་གྱི་འོས་འཕང་མེད། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རང་སོར་གནས་ན་ལོ་རྗེས་མར་དངོས་སུ་འོས་བླུག་མཁན་གྱི་གྲངས་ཀ་དེ་ ༤༧༠༢༢ ཙམ་ལས་མེད་པའི་ཉེན་ཁ་འདུག\nའདས་པའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་གསུམ་ནང་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་ཆ་སྙོམ་དེབ་སྐྱེལ་ཟིན་པའི་ཁྲོད་ནས་མི་གྲངས་ ༢༨༩༥༩ ཙམ་མམ་ཡང་ན་བརྒྱ་ཆ་ ༤༢ ཙམ་གྱི་འོས་བླུག་མི་འདུག འདས་པའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་གསུམ་ནང་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནང་ཆ་སྙོམ་དེབ་སྐྱེལ་ཟིན་པའི་མི་གྲངས་ནང་ནས་བརྒྱ་ཆ་ ༣༩ ཙམ་གྱི་འོས་བླུག་མི་འདུག\nདབུས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་ནས་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་པ་ལྟར་ན་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༡ ལོའི་འོས་བསྡུའི་ཆེད་ད་བར་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནས་དེབ་སྐྱེབ་བྱས་ཟིན་མཁན་གྲངས་ ༢༤༠༡༤ ཙམ་ལས་བྱུང་མེད་པ་དང་། ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་སྡོད་མཁན་ཁྲོད་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་ཐུབ་མཁན་གྱི་གྲངས་ཚད་དེ་ ༥༥༦༠༥ ཡིན་པས་དོན་ལ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ནས་མི་གྲངས་བརྒྱ་ཆ་ ༥༧ གྱིས་ད་དུང་དེབ་སྐྱེལ་བྱས་མེད།\nདེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མི་མང་ལ་དོ་སྣང་མེད་པ་དང་། ཤེས་རྟོགས་ཀྱིས་ཕུངས་བ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཁག་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཚད་ཉུང་བ་སོགས་ཡིན་སྲིད་པའི་ཁར། ལྷག་དོན་འོས་བསྡུའི་ལམ་ལུགས་དེ་དེ་ཙམ་སྟབས་བདེ་བོ་མེད་པས་ཡིན་པ་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ཆ་ཤས་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་ཆོག་པ་རེད། དེ་བཞིན་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་དག་ནི་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་འདི་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་ལྷག་པར་ཏུ་འབྲོག་པ་ལྟར་རྩ་ཆུ་བཟང་སར་གནས་སྤོས་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་ནི། ད་ལྟ་ཨ་རི་མེ་རི་ཀ་དང་། ཡོ་རོབ། ཨོ་སི་ཊི་ལེ་ཡ། ཨེ་ཤ་ཡ་སོགས་རྒྱལ་གཞན་གང་སར་འཐོར་ཡོད་པ་འདི་ཡིན་ལ། འདིའང་དཀའ་ངལ་འཕར་མ་ཞིག་ཡིན།\nའོས་བསྡུའི་དེབ་སྐྱེལ་མ་བྱས་སྔོན་ལ་དཔྱ་ཁྲལ་ལག་དེབ་ཡོད་དགོས་པ་དང་གལ་སྲིད་རང་ཉིད་གནས་ཡུལ་རྒྱལ་ཁབ་དེར་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་སམ་དེ་ལས་མང་བ་བསྡད་ན། དེའི་རྗེས་སུ་ས་གནས་དེ་རང་ནས་དཔྱ་ཁྲལ་འབུལ་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། བོད་མི་མང་པོ་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་འགྲོ་དུས་རང་རང་གི་དཔྱ་ཁྲལ་ལག་དེབ་མཉམ་འཁྱེར་མ་བྱེད་པར་ཤུལ་དུ་འཇོག་པ་དང་། ཡང་ན་ཤུལ་ལུས་ཀྱི་ནང་མི་ཚོས་དཔྱ་ཁྲལ་སྤྲོད་པ། སྣང་མེད་དུ་འཇོག་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་རྒྱུར་འགག་རྐྱེན་གཞན་ཞིག་ནི་དཔྱ་ཁྲལ་ལག་དེབ་རྩ་བ་ནས་མེད་པའམ་ཡང་ན་བརླགས་པ། དཔྱ་ཁྲལ་དུས་ལྟར་སྤྲོད་འཇལ་མ་ཐུབ་པ་དང་དེ་ལ་མཁོ་བའི་ཐབས་ལམ་མ་བཙལ་བ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་པས་འོས་བསྡུའི་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པ་རེད། དཔྱ་ཁྲལ་ལག་དེབ་ནི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་ཆ་རྐྱེན་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་ཡིན་པ་ལྟར། གློག་རྡུལ་གྱི་ལམ་བརྒྱུད་ནས་སྔར་གྱི་ཤོག་བུ་ལ་བརྟེན་པའི་ལམ་སྲོལ་དེར་བསྒྱུར་བཅོས་དང་། དྲྭ་ཐོག་ནས་དཔྱ་ཁྲལ་སྤྲོད་འཇལ་ཐུབ་པའི་ལམ་ཀ་ཞིག་བཟོ་ཐུབ་ན་དེས་འཛམ་གླིང་ཡུལ་ཕྱོགས་གང་སར་སྙོབས་ཐུབ་པ་ཡིན།\nའོས་བསྡུའི་དེབ་སྐྱེལ་གྱི་དུས་ཡུན་འཕར་འགྱངས་བྱེད་པ་ནི་གནད་དོན་འདི་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་མ་ཡིན་ཏེ་དོན་ལ་དུས་ཚོད་ཕར་འགྱངས་ཙམ་ལས་ཐ་མའི་གྲུབ་འབྲས་ནི་གཅིག་པ་ཆགས་ངེས་ཡིན། འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་དེ་མིག་མཐོང་ལག་ཟིན་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཆེད་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་ནས་ངེས་པར་དུ་དུས་ཚོད་དང་ནུས་པ་གང་ཡོད་སྦྱོར་གཏོང་བྱ་དགོས་ངེས་ཡིན། མི་འབོར་ཞིབ་བཤེར་དང་འདས་པའི་འོས་བསྡུའི་ཉམས་མྱོང་། མི་འབོར་གནས་སྤོར། ཉེ་བའི་འཆར་མི་མང་ལ་བཅར་འདྲི་སོགས་བརྒྱུད་ཤེས་རྟོགས་གང་བྱུང་བ། ཏོག་དབྱིབས་གཉན་རིམ་གྱི་གནས་སྟངས་སོགས་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པའི་གྲུབ་དོན་ནི། དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་སླ་བ་དང་འོས་བླུག་བདེ་བའི་(‘Easy Enrol, Easy Vote’)ལམ་ལུགས་ཤིག་དགོས་པ་དེ་ཡིན་ལ། དེས་འཛམ་གླིང་གང་སར་འཐོར་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ལ་ཐབས་ལམ་སྟོན་ཐུབ།\nདེབ་སྐྱེལ་བྱེད་སླ་བ་དང་འོས་བླུག་བདེ་བའི་ལམ་ལུགས། བོད་མི་རྣམས་འོས་འསྡུའི་ནང་ཞུགས་ཆེད་ཐོ་འགོད་བྱེད་རྒྱུ་ལས་སླ་བོ་དང་སྟབས་བདེ་བོ་ཡིན་དགོས། འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་དྲྭ་རྒྱ་བརྒྱུད་ནས་ཐོ་འགོད་བྱེད་ས་བཟོ་རྒྱུ་དང་། རིན་མེད་ཁ་པར་ཨང་གྲངས་ (toll-free number ) བརྒྱུད་འཛམ་གླིང་གི་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་ཡོད་ཀྱང་དཔྱ་ཁྲལ་ལག་དེབ་ཀྱི་ཨང་གྲངས་དེ་དོ་བདག་རང་རང་གི་ངོ་འཛིན་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱིས་ཐོ་འགོད་བྱ་ཐུབ་པའི་བརྒྱུད་ལམ་བཟོ་ཆོག བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་འབྲི་ཀློག་ཤེས་ཚད་དེ་བརྒྱ་ཆ་ ༩༤[ii] ཡིན་ལ་དེ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཆ་སྙོམ་འབྲི་ཀློག་ཤེས་ཚད་ཀྱི་གྲངས་ཐོ་ལས་བརྒལ་ཡོད་པ་དང་། རྩིས་འཕྲུལ་སོགས་གློག་གི་བརྒྱུད་ལམ་ལ་གོ་རྟོགས་མེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ན་དོ་བདག་རང་ཉིད་དངོས་སུ་འགྲོ་བའམ་རིན་མེད་ཁ་པར་ཨང་གྲངས་བརྒྱུད་འོས་བསྡུའི་ཐོ་འགོད་བྱེད་ཆོག་པ་ཡིན། ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་རྗེས་སུ་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་ནས་དྲྭ་ཐོག་གམ་ཡང་ན་དངོས་སུ་འོས་བླུག་ཆོག་པའི་ལག་འཁྱེར་(voter ID)སྤྲོད་ཆོག ཐབས་ལམ་འདི་བརྒྱུད་དུས་ཚོད་མང་པོ་གཏོང་མི་དགོས་པ་དང་། སྟབས་བདེ་བོ་ཡོད་པ། ནུས་པ་ལྡན་པ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ། ཤོག་བུ་སོགས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་མི་དགོས་པ་སོགས་ཀྱིས་མི་སྔར་ལས་མང་པོར་འོས་བསྡུའི་ཐོ་འགོད་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་མ་གཏོང་ཐུབ་པ་ཡིན།\nའོས་བསྡུའི་དེབ་སྐྱེལ་བྱས་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་ཡིན་ནའང་། ཡང་དཔྱ་ཁྲལ་ལག་དེབ་བོར་བརླག་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་རང་དང་མཉམ་དུ་མེད་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ན་དེ་མ་ཐག་སླར་ཡང་དཔྱ་ཁྲལ་ལག་དེབ་གསར་བཟོ་བྱེད་རྒྱུར་བརྒྱུད་རིམ་མང་པོ་འགྲོ་དགོས་པའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་རྐྱེན་པས་འོས་བླུག་ཐུབ་རྒྱུ་མི་སྲིད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་ལྟར། འོས་བླུག་ཆོག་པའི་ལག་འཁྱེར་(voter ID )སྤྲོད་པའི་ཐབས་ལམ་འདི་བརྟེན་ན་འོས་བསྡུའི་ནང་ཞུགས་མཁན་གྱི་གྲངས་ཚད་མཐོ་རུ་གཏོང་ཐུབ་པ་ཡིན། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དྲྭ་ཐོག་ནས་འོས་བླུག་ཆོག་པའི་ངོ་སྤྲོད་ལག་འཁྱེར་དེ་ག་དུས་ཡིན་ནའང་འཕབ་ལེན་བྱེད་ཐུབ། དྲྭ་ལམ་བརྒྱུད་འོས་བླུག་ཐུབ་པ་བཟོ་རྒྱུ་དེ་ནི་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་དེ་ལ་དུས་ཚོད་ཅུང་དགོས་ངེས་ཡིན། སྦྲགས་ཐོག་བརྒྱུད་འོས་བླུག་ཐུབ་པ་བཟོ་རྒྱུ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་དུས་ཚོད་ཐུང་ངུ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ལག་ལེན་ལ་འཁེལ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཡིན། བོད་མི་རྣམས་འཛམ་གླིང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་བརྡལ། གྲོང་གསེབ་སོགས་གང་སར་འཐོར་ཡོད་པ་དང་། རྐྱེན་གཞན་ཞིག་ནི་དུས་ཚོད་དང་འགྲུལ་བཞུད་ཀྱི་རྐྱེན་པས་མི་མང་པོ་ཞིག་འོས་བླུག་སར་ཡོང་ཐུབ་རྒྱུར་འགག་རྐྱེན་བཟོ་བཞིན་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་གཟུགས་གཞིའི་གནས་བབ་ཀྱི་དབང་གིས་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དོ་བདག་རང་ཉིད་ངོ་སྤྲོད་བརྒྱུད་སྦྲགས་ཐོག་ནས་འོས་ཐུབ་པའི་ལམ་སྲོལ་ལག་བསྟར་བྱེད་པས་ང་ཚོའི་འོས་བསྡུའི་བརྒྱུད་རིམ་དེ་སྔར་བས་ལས་སླ་རུ་གཏོང་ཐུབ།\nརྩིས་འཕྲུལ་དང་འཕྲིག་ཡིག་གི་ལམ་ནས་བོད་མི་རེ་རེ་ལ་སྙོབས་ཐུབ་པ་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཐེབས་རྩའི་སྙན་ཐོ་ལྟར་ན། ཅེག་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་བོད་མི་གསུམ་དང་འ་ཨའེ་སེ་ལན་ཊི་ (Iceland) དུ་བོད་མི་བརྒྱད་འདུག གལ་སྲིད་བོད་མི་འདི་དག་དང་ཁོང་ཚོ་ལྟ་བུའི་ཚོགས་སྡེ་ཆུང་ངུ་དག་ལ་འཕྲིན་ཡིག་བརྒྱུད་འོས་བླུག་ཐུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་སྐྲུན་ཐུབ་ན་དེ་ནི་ང་ཚོའི་འོས་བསྡུའི་ལམ་ལུགས་ཁྲོད་གོམ་སྟབས་ཆེན་པོ་ཞིག་སྤོས་ཟིན་པ་ཡིན། དཔེར་ན། ནེའོ་རྫེ་ལན་ཌི་ (New Zealand) ནང་ལ་མཚོན་ན། ཝ་ལེན་ཊོན་ (Wellington) དུ་བོད་མི་གཅིག་ཁོ་ན་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་སྔོན་འགྲོ་དང་དངོས་གཞིའི་འོས་ལྡུག་ཆེད་ཨོག་ལན་ཌི་(Auckland )ལ་འགྲོ་ན་གནམ་གྲུ་དང་ཡང་ན་ཆུ་ཚོད་བརྒྱད་རིང་རླངས་འཁོར་བཏང་ནས་འགྲོ་དགོས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ལ་དེ་མཚུངས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་པས་རྒྱུ་རྐྱེན་འདི་དག་ནི་འགག་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཞིག་དང་རྒྱུ་མཚན་ལྡན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། གོང་དུ་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ནི་དམིགས་བསལ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པས་ཁྲིམས་སྲོལ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་མི་ཐུབ།\nདེ་བཞིན་རྒས་གསོ་ཁང་ནས་ཀྱང་འོས་བླུག་ཐུབ་པ་བཟོ་དགོས། བཙན་བྱོལ་ནང་གི་རྒས་གསོ་ཁང་ཕལ་ཆེར་ཚང་མ་ས་གནས་དེ་གའི་གཞིས་མགོའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཡོད། ད་ལྟའི་ནད་ཡམས་འདིའི་རྐྱེན་པས་དང་གཞན་ལོ་ནའི་གནས་བབ། གཞན་ཡང་རྒྱུ་མཚན་དུ་མས་ཐེངས་འདིར་རྒས་ཁོག་མང་པོས་ཕལ་ཆེར་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་མི་ཐུབ་པ་ཆགས་རྒྱུ་ཡིན། རྒས་གསོ་ཁང་འདི་ཚོར་དུས་རྒྱུན་ལྟ་རྟོགས་དང་། དེ་གར་ཡོད་པའི་ལས་ཀྱི་སྣེ་མོ་བ་ཚོ་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་ལམ་སྟོན་གསལ་བོ་དང་རྟོག་ཞིབ་ཀྱི་འོག་ནས་འོས་བསྡུའི་ལས་བྱེད་ལ་བསྐོ་བཞག་གི་ཐོག་ནས་ནས་ལས་ཀ་བྱེད་ཆོག གཞན་ཞིག་ནི་ད་ལྟ་ང་ཚོས་སྨན་ཁང་ནས་ཀྱང་འོས་བླུག་ཐུབ་ཐབས་བྱ་དགོས། ཟུར་བཀག་ནད་པ་དང་རང་གིས་རང་ཉིད་ཟུར་བཀག་གིས་བསྡད་ཡོད་པ་ཚོ་ལ་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་ངོས་ནས་ས་གནས་སོ་སོའི་ཐེམ་སྤང་གི་རིམ་པ་ལ་དཔག་པའི་འཆར་གཞི་སྒྲིག་ཐུབ་དགོས།\nཡང་ས་གནས་དམིགས་གསལ་བ་གཏན་འཇགས་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཡོད་ས་དང་དོན་གཅོད་ལས་ཁུངས་ཡོད་པ་གང་ཞིག་ལ་མི་གྲངས་ཆིག་སྟོང་གི་སྒང་ན་ཡོད་ཚེ་དུས་ཚོད་སྔར་སྣུར་གྱི་འོས་བསྡུ་ལས་རིམ་སྤེལ་ཐུབ་ན། ས་གནས་གཅིག་ལ་མི་མང་པོ་ཉིན་གཅིག་དུས་གཅིག་ལ་ཚང་འཛོམས་མི་དགོས་པས། ནད་ཡམས་སོགས་ཀྱི་དུས་སུ་མི་མང་འདུ་འཛོམས་གྱི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་རྣམས་སེལ་ཐུབ། དུས་ཚོད་སྔར་སྣུར་གྱི་འོས་བླུག་རྒྱུའི་ལས་འགུལ་དེ་དངོས་གཞིའི་འོས་བསྡུའི་ཉིན་མ་མ་སླེབ་གོང་གི་བདུན་ཕྲག་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་ལ་སྤེལ་ཐུབ་ན་དེས་མི་མང་པོར་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་རྒྱུར་སྟབས་བདེ་བོ་ཡོང་ཐུབ། ཐབས་ལམ་འདི་ཧ་ཅང་གྲུབ་འབྲས་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་འདས་མ་ཐག་པའི་ནེའོ་རྫེ་ལན་ཌི་དང་ཨ་རིའི་འོས་བསྡུའི་རིམ་པ་ནས་རྟོགས་ཐུབ།\nཨ་རིའི་འོས་བསྡུ་ཆེན་མོ་ད་ལོ་སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༢༠ ཟླ་ ༡༡ ནང་འགོ་བཙུག་པ་དང་ཐེངས་འདིའི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་ཆ་ཤས་ལེན་མཁན་གྱི་གྲངས་འབོར་ནི་འདས་པའི་ལོ་ངོ་བརྒྱ་དང་ཉི་ཤུའི་རིང་གི་ཨ་རིའི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་ནས་མི་མང་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཚད་མཐོ་ཤོས་དེ་ཆགས་ཡོད། མ་མཐའ་ཡང་ཨ་རི་བ་ས་ཡ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ང་བརྒྱད་གྲངས་ཆུང་བརྒྱད་ཀྱིས་ཆ་ཤས་ལེན་ཐུབ་ཡོད་པས། སྔོན་མའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སམ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོར་ཆ་ཤས་ལེན་མཁན་གྱི་གྲངས་ཚད་ས་ཡ་བརྒྱ་དང་སུམ་ཅུ་སོ་བདུན་གྲངས་ཆུང་ལྔ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་དང་བསྡུར་ན་ཐེངས་འདིར་ས་ཡ་ཉི་ཤུ་མང་དུ་ཕྱིན་ཡོད། ཁྱད་པར་དེ་འདྲ་ཞིག་ཤོར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དུས་ཚོད་སྔར་སྣུར་གྱི་ཐབས་ལམ་བརྒྱུད་ཨ་རི་བ་ས་ཡ་བརྒྱ་དང་གཉིས་ལ་ཉེ་བ་ཞིག་གིས་འཕྲིན་ཡིག་དང་དོ་བདག་རང་ཉིད་དངོས་སུ་བཅར་ནས་འོས་བླུག་ཟིན་པས་ཡིན། དེར་བརྟེན། འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་རྒྱུའི་ལམ་ཀ་ལས་སླ་རུ་བཏང་ན་མི་དེ་ལས་མང་བ་མཉམ་ཞུགས་བྱ་ངེས་ཡིན།\nའོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་ངོས་ནས་བོད་མི་རྣམས་ལ་ནུས་པ་ལྡན་པའི་ངང་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་བ་འཛིན་རྒྱུར་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བ་ལ་འཛམ་གླིང་གང་སར་འཐོར་ཡོད་པའི་བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་གི་གནས་སྟངས་ལ་ཐག་ཉེ་ས་ནས་གོ་རྟོགས་ཡོད་དགོས་པ་ཡིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༩ ལོར་བཏོན་པའི་མི་འབོར་གྲངས་བཤེར་[iii]གྱི་སྙན་ཐོ་མཐའ་མ་ལྟར་ན། རྒྱལ་བལ་འབྲུག་གསུམ་དུ་བོད་མི་ ༧༧༣༣༢ ཡོད་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཆར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་རྒྱས་ཐེབས་རྩས་ལྷོ་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་བོད་མིའི་ཚོགས་སྡེ་ཞིབ་འཇུག་གི་སྔོན་འགྲོའི་སྙན་ཐོ་ཞིག་བཏོན་པའི་ནང་དུ། བོད་མི་འདུས་སྡོད་ས་ཁུལ་གཙོ་བོ་གསུམ་དེ་རྒྱལ་བལ་འབྲུག་གསུམ་གྱི་ཕྱི་ལོགས་སུ་བོད་མིའི་མི་འབོར་སྟེང་ཉམས་ཞིབ་ཅིག་བྱས་ཡོད་ལ། ཁོ་ཚོའི་སྙན་ཐོའི་ནང་དུ་ཐོན་པ་ལྟར་ན་བོད་མི་གྲངས་ ༦༢༤༧༧ ཡས་མས་ཤིག་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པ་བཤད་ཡོད་ཀྱང་རྩིས་ཞིབ་འདིར་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་ཉུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བརྒྱ་ཆ་བཅུ་ནས་བཅོ་ལྔ་བར་གྲངས་ཐོ་འདི་ཡར་ཕར་སྲིད།\nམི་འབོར་ཞིབ་འཇུག་གི་སྙན་ཐོ་འདི་ལྟར་ན་ད་ལྟའི་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མི་འབོར་དེ་ ༡༣༩༨༠༩ ཡས་མས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། སྙན་ཐོ་འདི་ལྟར་ན་བྱང་ཨ་རིའི་ཁུལ་དུ་བོད་མི་བྱིས་པ་རང་ལོ་ལྔ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་བར་ ༤༠༠༠ དང་ཁྱོན་བསྡོམས་བོད་མིའི་མི་འབོར་ ༣༦༠༩༨ ཡིན་པ་བཤད་ཡོད། ཞིབ་འཇུག་གི་སྙན་ཐོ་འདི་གཞི་ལ་བཞག་ནས་ཚོད་རྩིས་ཤིག་བརྒྱབས་ན། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བརྒྱ་ཆ་བཅུ་གཅིག་རང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་འོག་ཡིན་ན། འོས་བླུག་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་པའི་རྒན་པའི་ཁྲོད་ནས་བརྒྱ་ཆ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་ (༤༤༧༣༣)[iv]གིས་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན་པའི་འོས་བསྡུའི་ཆེད་ད་དུང་དེབ་སྐྱེལ་བྱས་མེད་པ་རྟོགས་ཐུབ། དེར་བརྟེན། བོད་མིའི་ལས་ཁུངས་ཁག་དང་བོད་རིགས་སྤྱི་མཐུན་ཚོགས་པ་སོགས་ཀྱིས་འོས་ཤོག་གི་ཡོང་ཁུངས་མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་འདི་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས་པ་ཡིན།\nཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་གནས་སྤོས་བྱེད་འཁན་གྱི་གྲངས་ཚད་དེ་འཕེལ་བཞིན་པ་དང་བསྟུན་ས་གནས་སོ་སོའི་དགོས་མཁོ་ལ་གཞིར་བཞག་ནས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་སླ་བ་དང་སྐད་ཡིག་སྣ་འཛོམས་ཅན་གྱི་དྲྭ་ཚིགས་བཟོ་དགོས། ད་ལྟ་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་མི་འབོར་དེ་བརྒྱ་ཆ་ཕྱེད་ཀ་དང་ཕྱེད་ཀ་[v]བྱས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་དང་ནུབ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་འཐོར་ཡོད་པ་དང་ལྷན། ཕྱིའི་སྐད་ཡིག་འབྲི་ཀློག་ཁོ་ན་ལས་མི་ཤེས་མཁན་གྱི་གྲངས་འབོར་དེ་ཆེན་པོ་ཡིན། ཁོ་ཚོ་འོས་ཤོག་ཁྲོད་མཉམ་ཞུགས་ཡོང་ཆེད་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་ནས་བོད་ཀྱི་བརྙན་འཕྲིན་ཚན་པས་(Tibet TV )བྱས་ཟིན་པ་ལྟར་བྱ་དགོས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་འོས་བསྡུའི་དྲྭ་ཚིགས་དེ་སྐད་ཡིག་སྣ་མང་གི་ནང་བཟོ་རྒྱུའི་ཆ་རྐྱེན་ཚང་མ་ལྡན་ཡོད། ཐབས་ལམ་འདིས་བོད་མི་རྣམས་ལ་འོས་བསྡུའི་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་དང་གོ་རྟོགས་ངེས་ཅན་སྤྲོད་སྤེལ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་མཁན་གྱི་གྲངས་འབོར་ཡང་འཕར་ངེས་ཡིན། འདས་པའི་ལོ་བཅུ་ནང་བོད་མིའི་མི་འབོར་ ༤༢༤༤༩ ཡས་མས་ཤིག་ནུབ་ཕྱོགས་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ལ་གནས་སྤོར་བྱེད་པའི་གནས་སྟངས་འདི་མུ་མཐུད་དུ་འགྲོ་ཚེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༣༠ བར་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་དུ་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་ ༣༥༠༠༠ ཙམ་ལས་མི་ལྷག ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་བོད་མིའི་གྲངས་འབོར་དེ་ལྟར་ཆགས་ན་འོས་བསྡུའི་ལམ་སྲོལ་ལ་འགྱུར་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་གཏོང་དགོས་པ་ནི་སྔར་ལས་ཀྱང་དགོས་མཁོ་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།\nདབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ཕན་ཚུན་གྱིས་འོས་བསྡུ་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་མེད་པས་ན་སྤྱི་འཐུས་དང་སྲིད་སྐྱོང་གཅིག་བུ་འདེམས་རྒྱུ་དེ་ཡིན། གནས་ཚུལ་ནི་ལམ་ཀ་འདྲ་མིན་ནས་རག་པ་དང་ལྷག་པར་དུ་ད་ལྟའི་ཆར་སྤྱི་ཚོགས་དྲྭ་རྒྱ་ནི་གནས་ཚུལ་གྱི་ཡོང་ཁུངས་དང་བརྒྱུད་ལམ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དེ་དང་མཉམ་དུ་འཛམ་གླིང་མང་གཙོའི་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་ལྟར་འོས་བསྡུའི་ལས་རིམ་ཁྲོད་ཕན་ཚུན་ལ་དགག་བཞག་དང་མིང་འཆལ་བཟོ་བའི་བྱ་སྤྱོད་དེའང་བོད་མིིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཡོངས་སུ་དར་ཁྱབ་ཕྱིན་ཡོད། དེར་བརྟེན། འོས་བླུག་མཁན་གྱི་མི་མང་གི་གོ་རྟོགས་མཐོ་རུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་ལྟར། དབུས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གིས་སྡིངས་ཆ་གཅིག་ཐོག་འོས་མི་རེ་རེ་ངོ་སྤྲོད་བྱ་ཐུབ་ན་ཕན་ཐོགས་ཆེ། འོས་མི་གང་དེའི་རྒྱབ་ལྗོངས་ལ་གཏིང་ཟབ་ཀྱི་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་ནི་དེ་ལ་འོས་བླུག་མཁན་མི་མང་རང་ངོས་ནས་འགན་འཁུར་ལེན་དགོས། ལས་རིམ་འདི་དག་ཁ་ཡོད་ལག་ཡོད་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་གཞིར་བཞག་ནས་ཧ་ཅང་ནུས་ཤུགས་ལྡན་པ་ཡོང་ཐབས་བྱ་དགོས། རྒྱུ་མཚན་ནི་བོད་མིའི་གཞུང་འབྲེལ་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་དང་ས་གནས་ཀྱི་ཚོགས་པ་བྱེ་བྲག་གང་གིས་ཀྱང་འོས་མི་བྱེ་བྲག་གང་ལའང་རྒྱབ་སྐྱོར་རམ་དྲིལ་སྒྲོག་བྱེད་མི་ཆོག་པས། འོས་མི་རང་གི་ཁྱབ་སྒྲོག་གི་ནུས་ཚད་ཀྱང་དེ་ཙམ་ཆེན་པོ་མེད་པས་ཡིན།\nཟླ་བ་སྔོན་མར་རྒྱ་གར་དང་། བལ་ཡུལ། འབྲུག ཨོ་སི་ཊི་ལེ་ཡ། ལྷོ་ཨེ་ཤ་ཡ། ལྷོ་བྱང་ཨ་རི། ཡོ་རོབ། ཨ་ཧྥེ་རི་ཀ་སོགས་ནས་བོད་མི་ལྔ་བརྒྱ་ཉེ་བ་ཞིག་ལ་ང་ཚོས་འདྲི་ཞིབ་བྱས། དེ་དག་ནི་བརྒྱ་ཆ་ལྔ་ཅུ་ལོ་ན་སུམ་ཅུ་སོ་ལྔ་ནས་བཞི་བཅུ་ཞེ་བཞི་བར། བརྒྱ་ཆ་སུམ་ཅུ་ལོ་ན་བཅོ་བརྒྱད་ནས་སུམ་ཅུ་སོ་བཞི་བར། བརྒྱ་ཆ་བཅོ་ལྔ་ལོ་ན་བཞི་བཅུ་ཞེ་ལྔ་ནས་ལྔ་བཞི་དང་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་དེའི་སྒང་ཡིན། ཉམས་ཞུགས་བྱེད་མཁན་གྱི་ཁྲོད་ནས་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་ཅུ་ཕོ་དང་དེ་དག་གི་ཁྲོད་ནས་བརྒྱ་ཆ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་ལ་འོས་བླུག་རྒྱུའི་ཐོབ་ཐང་ཡོད་ཀྱང་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ལེན་གྱི་མེད་པ་ང་ཚོས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། གནས་ཚུལ་འདིས་འོས་བླུག་མཁན་སྤྱིའི་གྲངས་འབོར་ནས་བརྒྱ་ཆ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག་ཡས་མས་ཤིག་གིས་འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་ཡོངས་སུ་ལེན་གྱི་མེད་པ་དེ་གསལ་བོར་བསྟན་ཟིན་པ་རེད།\nགོང་གི་མི་ལྔ་བརྒྱ་དེ་ལས་བརྒྱ་ཆ་བཅུ་གཅིག་གིས་ཐེངས་འདིའི་འོས་ཤོག་ཆེད་དེབ་སྐྱེལ་ཐོ་འགོད་བྱས་མེད་པ་དང་། གྲངས་ཚད་འདི་ནི་ཐེངས་འདིའི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་མཁན་བརྒྱ་ཆ་བཅུ་གསུམ་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པར་བཤད་པའི་དབུས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་གྲངས་ཐོ་དེ་དང་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་སུ་གྱུར་ཡོད། འདི་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་བྱུང་བའི་རྒྱབ་ལོག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་ང་ཚོའི་འོས་བསྡུའི་ཐོ་འགོད་བྱེད་སྟངས་དེ་སྟབས་བདེ་བོ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཁོ་ནས་ཡིན། གོང་གི་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་ཡུལ་གྱི་མི་གྲངས་ལྔ་བརྒྱ་ལས་མི་འབོར་བརྒྱ་ཆ་བཅུ་ལ་དཔྱ་ཁྲལ་ལག་དེབ་ལག་སྣེ་རུ་མེད་པ་དང་། ཡང་བརྒྱ་ཆ་བཅུ་ལ་འོས་བླུག་འདོད་མེད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན། གནས་སྟངས་འདི་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བ་ལ་དབུས་འོས་བསྡུ་ལས་ཁང་གི་ངོས་ནས་ཞིབ་འཇུག་གིས་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་སླ་བོ་དང་འོས་བླུག་བདེ་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་འཚོལ་ཐབས་བྱེད་དགོས། འོས་བསྡུའི་དེབ་སྐྱེལ་ཉིན་མ་ལྔ་ཕར་འགྱངས་བྱས་པ་ནི་དཀའ་ངལ་འདི་སེལ་བའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་མ་ཡིན།\nམདོར་ན། འོས་བསྡུའི་ཆ་ཤས་མི་ལེན་པ་དེ་ནི་གདམ་ཀ་ཞིག་མིན། འོས་བླུག་རྒྱུ་དེ་མི་མང་གི་ཐོབ་ཐང་ཞིག་ཏུ་བསྒྱུར་དགོས་པ་ལས་འགན་ཁྲིད་ཙམ་ཞིག་གི་ངོ་བོར་འཇོག་མི་འོས། གལ་སྲིད་བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་དགོང་ཚོགས་དང་། གླིང་ཁ། སྤྲོད་སྐྱིད་འདུ་འཛོམས་སོགས་ལ་མཉམ་ཞུགས་བྱེད་ཐུབ་ན། མ་མཐའ་ཡང་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མ་འོངས་པ། མི་རབས་རྗེས་མའི་ཆེད་ལོ་ལྔ་རེ་མཚམས་ཀྱི་འོས་ཤོག་གི་ཆ་ཤས་ལེན་ཐུབ་དགོས། གལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་གིས་མི་ཞིག་ལ་ཁྱེད་རང་བོད་པ་ཡིན་པའི་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་ན། ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ཙམ་མ་གཏོགས་རང་ཉིད་ཀྱིས་བོད་དོན་ཆེད་གང་བྱས་ཡོད་མེད་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་སོ།\n[i] average of registered non-voters in 2006, 2011, 2016 elections\n[ii] Sikyong Lobsang Sangay at Cambridge Union, London 2019\n[iii] Tibetan Demography Survey 2019\n[iv] 139,809 less 11% less 79697 registered so far\n[v] Baseline Study of the Tibetan Diaspora Community outside South Asia by Social and Resource Development Fund (SARD)\nCTA Planning Commission. Demographic Survey of Tibetans in Exile – 2009, August 2010\nDemographic Structure of Tibetans in Exile, Chapter III (TDS’98 & 09)\nhttps://www.migrationpolicy.org/article/global-nomads-emergence-tibetan-diaspora-part-i/ (122,078 Tibetans worldwide) – 2009 US & Canada count\nTibetan Demography Survey 2019 – Workforce information System, CTRC Baseline Survey, SARD


འདྲིས་རིང་སྙིང་གི་གྲོགས་པོ་ཉིད་ས་མཐའ་ནས་མཐའ་རུ་འཁྱམས་ཏེ་རྒྱལ་ཁམས་རིག་པའི་བསྐོར་བའི་སྐབས་སུ། ཉིད་ཀྱི་གྲོགས་མིང་འཛིན་པ་ཁོ་བོ་དུར་ཁྲོད་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཡི་གེར་ཕབ་སྟེ་ལན་ཁ་ཤས་ལ་སྤྲིངས་པ་འབྱོར་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག དེང་འདིར་ ༡༩༦༡ ལོར་སྨན་རྩིས་ཁང་འགོ་འཛུགས་བྱས་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་སོགས་ཆལ་ཆོལ་གྱི་བརྗོད་བྱ་དག་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ་འབྲི་དང་དཔྱད་པའི་ཁུལ་གྱིས་ཟླ་གསུམ་ཙམ་ཐལ་བཞིན་ཡོད་པས། མགོ་བོ་འཐོམ་ཞིང་ཁེར་རྐྱང་གི་རྣམ་པས་གདུང་ལ། གྲོགས་པོ་ཉིད་དང་མཇལ་འདོད་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བས་ད་ལན་ཡང་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཁ་ཤས་ཀ་མད་སུམ་ཅུའི་སྦྱོར་སྡེབ་དང་བསྒྲིགས་ཏེ་ཕུལ་བ་ཡིན་ན་གྲོགས་ཉིད་ཀྱི་ཁེར་རྐྱང་གི་སྐྱོ་བ་མཐའ་དག་སྟོང་བའི་དབྱིངས་སུ་ཞུ་བའི་རྒྱུ་རུ་གྱུར་ཅིག་གུ།\nསྤྱིར་འཇིག་རྟེན་འཁོར་བ་འདིར་མིའི་བསམ་པ་ནང་བཞིན་འགྲོ་བའི་ལམ་འགྲོ་ཞིག་དང་ལས་འཕྲོ་ཞིག་ཕལ་ཆེར་མེད་པ་འདྲ་ལ། བརྒྱ་ལ་སྲིད་ཙམ་ཡོད་ན་ཡང་། ཁ་རྒྱུན་ལ། བླ་མ་ཕེལ་ཆེར་ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་ལ་འཁྲུངས།། མེ་ཏོག་ཕལ་ཆེར་ཆུ་བོའི་འགྲམ་ལ་སྐྱེ། །ཞེས་པ་ལྟར་འབྱོར་ལྡན་གྱི་ཁྱིམ་དང་། རང་དབང་གི་རྒྱལ་ཁབ་དག་གི་ཕུགས་དང་འཕྲལ་གྱི་སྐྱིད་འཛིན་པ་དག་གི་དབང་དུ་འགྱུར་བ་ལས། ངེད་ཅག་ལྟར་རང་ཚོད་མ་ཟིན་པར། རྟག་པར་ཁ་རིན་པོ་ཆེའི་ནང་ནས། གཞན་གྱི་བཀོལ་བྱའི་ཁྱི་དང་བྱ། ཟམ་དང་རི་དང་ཤིང་ལ་སོགས་སུ་འགྱུར་བར་སེམས་སྟེང་ནས་སྨོན་པ་དང་སྨོན་ཁུལ་བྱེད་མི་རྣམས་ལ་རེ་བ་དེ་མེད་པ་འདྲའོ། རང་གི་མགོ་ནས་རྐང་བར་ཞིབ་ལྟ་ཞིག་བྱས་ཤིང་། ཆུང་མི་ལོ་བདུན་ཙམ་ནས་ཅིག་སྦྱོང་ཁུལ་བྱས་པ་ནས་ད་ལྟའི་བར་གྱི་ཐོབ་ཤོར་དང་། དར་རྒུད་ལ་བསམ་གཞིགས་རེ་གནང་ན། སེམས་པ་སྐྱོ་བའི་མི་ཚད། གདོང་པ་མཆི་མས་གང་ཞིང་། མགོ་བོ་བྲང་ཁར་ལྷུང་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་མི་སྟོན་དབང་མེད་ལ། ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཁ་ཡང་ཡོངས་སུ་འགག་ཚར་བ་གཞི་ནས་ཤེས། ཁ་རྒྱུན་དུ་དབུས་ཕར་འགྲོ་རྩ་ར་ཚུར་ཡོང་དཀའ། ཞེས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དྲན་ནམ། ང་ནི་འདི་ལྟར་ངང་བ་སེར་བོ་འདྲ་བས་བན་ཆོས་མེད་ཅིག་གི་རྣམ་པར་ཐར་བ་བསྐྱངས་པར་སྐྱོ་ཡང་སྐྱོ་ལ། སུན་ཡང་སུན།\nརེད། ལྟོས་དང་། ངས་འདི་ནི་ངའི་ལས་དབང་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ལ། འཇིག་རྟེན་གོ་ལ་འདིའི་སྟེང་གི་འཚོ་བ་འདིའི་ཟུར་ཞིག་སྟེ། ཁ་དོག་གི་ཆ་དང་མཛེས་སྡུག་གི་ཆ་རེ་ཡང་ཡོད་ངེས་མོད། ལུང་པ་ཁ་བྱང་བལྟས་ཤིག་གི་ནང་སྐྱེས་པའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ཡོད་ཚད་མཐའ་མཇུག་གི་ས་ཚིགས་ཤིག་ཏུ་ཐོན་ཡོད་པ་འདྲ།\nཆེན་པོ་དག་ལ་ངོ་བསྲུང་བའི་གཤིས་ཀ་དེ་སྔོན་ནས་མེད་ལ་བསླབས་ཀྱང་མི་ལོབས་པར་མཐོང་བས་གཡུགས་ལ། རང་གི་འདོད་པ་དེ་གཙོ་བོ་བྱེད་བསམ་གྱི་སྤོབས་པ་ཡང་ད་བར་མ་བསླེབས་པས་སྐྱ་མིན་སེར་མིན་གྱི་ཚད་ཅིག་ལ་བསྐྱལ་ཡོད་པ་ཤེས་པས། ད་ལོ་ ངས་ཀྱང་གྲྭ་ས་ནས་ཆེས་མཐའ་མཇུག་གི་དམག་འཁྲུག་དེ་རྒྱག་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ལ། རེ་བ་དེ་རྫོགས་སོང་ན། སེམས་པ་ཞིག་དལ་དུ་མཇུག་ཐུབ་པ་འདྲ་ལ། ད་དུང་ཡུལ་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་ཕ་མས་སྤྲད་པའི་མགོ་བོ་འདི་གཞན་གྱི་ཕྲག་སྟེང་དུ་ཚུགས་པར་ངོས་འཛིན་པ་འདྲ་ལ། རིགས་མཐུན་ཁྱུ་ཞིག་ཀྱང་དགའ་སྤྲོ་དཔེ་མེད་པ་རེ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་བཙན་གྱིས་དམག་འཁྲུག་འདི་མི་རྒྱག་ཀ་མེད་ཆགས། དེ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཆུང་དུས་ནས་འབྱར་བའི་གཤིས་ཀ་ཞིག་གིས་ཀྱང་ཞར་ཞོར་ནས་སྐུལ་མ་བཏང་བས། དུས་དེ་ལ་མ་ཐོན་བར་དུ་ཁོ་བོ་སླར་ཡང་འདི་ནས་གནས་མལ་སྐྱོང་དགོས་པ་འདྲའོ།\nརེད་དེ། གྲོགས་པོ། ལན་ཆགས་ཤིག་ཏུ་བརྗོད་ཆོག་གམ། ལས་དབང་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཆོག་གམ། སུས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕུགས་འདུན་དང་འཚོལ་སྙེགས་ལ་འབྲས་བུ་རེ་སྨིན་པར་འདོད་བཞིན་ཡོད་མོད། སྲིད་པ་ཙམ་གྱིས་ད་གཟོད་རང་གི་འདོད་པ་དེར་ལོངས་སྤྱོད་ཐུབ་པ་ལས། འདོད་པའི་འབྲས་བུ་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་བར་ཐག་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚད་འཇལ་མི་ཐུབ་པའི་གསང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་འདྲ་བས། ད་ནས་བཟུང་མི་ཚེ་ཐུང་ཐུང་འདི་ལ་འཆར་གཞི་ཆེན་པོ་འཐེན་པའི་རེ་བ་དེ་ཡང་མེད་ལ། གང་དགའ་གང་སྐྱིད་ཀྱི་གནས་ཤིག་ཏུ་ལྷོད་ལྷོད་ཀྱིས་འཆམ་འཆམ་རེ་བྱས་ཏེ་ མི་ཚེའི་ཁྲལ་ལས་འདི་མཐའ་རུ་སྐྱེལ་འདོད་ཀྱི་འདུན་པ་སྐྱོ་ལྷང་ངེ་བ་ཞིག་ལས་ཅི་ཡང་མེད། འདི་ནི་ངའི་མི་ཚེ་གང་འཚམ་ལ་སློབ་གཉེར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་རེད་ལ། སྙིང་སྟོབས་ཀྱིས་སྟོང་བའི་གཤིས་ཀ་འདི་ཡང་མཇེ་རྙིད་པ་ཞིག་དང་མི་ནད་པ་ཞིག་གི་ངང་ཚུལ་ཨ་ན་མ་ན་རེད། གོ་རིམ་༼ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་སྒང་ནས་བལྟས་ན་བར་སྐབས་ཤིག་ནས་རང་གི་མདུན་ལམ་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་བར་ཐག་ལ་ཁྱོན་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་མ་མྱོང་།༽ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་འདི་ཁྲི་སྟོང་ཞིག་བཟླས་ཀྱང་ལར་ནས་མ་རྟོགས་པ་ནི་གོ་རིམ་སྟེ། ཐེམ་པ་འོག་མ་ནས་ཐེམ་པ་སྒང་མ་བརྒལ་བ་དང་། ཕྱི་ལོགས་ནས་ནང་དུ་འཛུལ་བ། ཆེན་པོ་ནས་ཆེ་རུ་འཚར་བ་སོགས་གོ་རིམ་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་རྒྱས་བཏབ་སྟེ་འདུག་ལ། འདོད་པ་དང་ཧམ་པ་ཆེ་བས་ཕན་ཐོགས་ཅི་ཡང་མེད་པ་ནི་གོ་རིམ་གྱི་རྒྱ་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་པ་འདྲ། ཁྱེད་ཀྱིས་སོམས་དང་། རྐ་ནར་ནར་ཞིག་གི་ནང་ཆུ་ནར་ནར་ཞིག་བཞུར་ངེས་ལ། ཤུལ་གོར་གོར་ཞིག་གི་ནང་ཆུ་གོར་གོར་ཞིག་འཁྱིལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ།༼འདི་ནི་གཏན་ཚིག་དང་རྡོ་རྗེ་བཀའ་རྒྱ་ལྟ་བུ་ཞིག་རེད་འདོད། ལས་ཀ་གང་ཞིག་ལ་ཡང་གོ་རིམ་ཞིག་དགོས་ནི་རེད།༽ འདི་ལྟར་དབྱིབས་དང་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་ཞིག་འབྱུང་ཚུལ་འདིས་ཀྱང་གཉའ་མ་མ་ཚ་བར་བུ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། དཀའ་ལས་མ་བརྒྱབ་པར་འབྲས་བུ་མི་འབྱུང་བར་གསལ་འདེབས་གཏོང་བཞིན་པ་ཡོད་པ་རེད། དེ་རིང་དང་ཁ་སང་གཞི་ནས་ཞིབ་འདང་དང་བསམ་གཞིགས་གཏོང་བཞིན་ཡོད་ལ། ལས་སྐལ་གྱི་ཁུར་ཙ་དེ་ཡང་འཚམས་འདི་ནས་ཐང་ལ་འཇོག་པར་འདོད།\nགལ་ཏེ་མ་བྱས་པ་དང་མ་འགྲིག་པ་ནི་རང་ངོས་ནས་ཤེས་ཚོད་དེ་ཙམ་གྱིས་མི་ཚད་ན་ཡང་ཐང་མོད། ངོས་ནི་རང་གི་སྐྱོན་ཆ་དང་པོ་ནི་འདི་ལྟར་དུས་ཚོད་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་བཏང་བ་དང་། གོ་རིམ་མ་ཤེས་པའི་གནད་འགག་འདི་ཁོ་ནར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ལ། ཞར་ཞོར་དུ་གྲོང་གསེབ་ཁུག་ཀྱོག་མིང་ལ་དགོན་པ་བཏགས་པ་ཁ་ཤས་ནས་ཀྱང་ལོ་ཡི་ཕྲེང་ཐག་ཁ་ཤས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡལ་སོང་བས། ཆེན་པོ་དག་གི་འགྲོས་དང་མཉམ་པའི་སྐད་སྒྲ་ནི་ཕར་ཞོག་རང་མཉམ་སྐྱ་སྟོང་དག་ལས་ཀྱང་ཆེས་སྡུག་པའི་ཚད་གཞི་ཞིག་ཏུ་ལྷུང་ནས་ཡོད། རེད་དེ། འདས་པ་ནི་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད་དེ། རྗེས་མའི་འཚོ་བའི་ཐད་ངས་ཀྱས་སྔོན་ཆད་ལོ་གཞོན་གྱི་སྣང་བ་བཙན་པོས་བསླངས་པའི་ཕུགས་འདུན་དེ་འདྲ་དང་། ཆེན་པོ་དག་གིས་ཁད་ཀྱིས་གཅོད་པའི་ནམ་འཕང་དེ་འདྲ་མི་འཛིན་པ་ལས། རང་ཉིད་གཅིག་བུའི་གང་དགའ་གང་སྐྱིད་བྱས་པའི་འཚོ་བ་རལ་པོ་འདི་དང་། ཡུན་རིང་སྙིང་ལ་བཅངས་ནས་བདག་ལ་ཅེར་བའི་ཕ་མ་གཉིས། མི་ལོ་ཉེར་བདུན་ལ་གང་ཞིམ་གང་མངར་ཟོས་པའི་ཟས་རིན་སོགས་ཀྱི་དོད་ཙམ་ཞིག་འཇོག་པར་འབད་བརྩོན་མུ་མཐུད་བྱེད་ངེས་ལ། ད་ལྟའི་འཚོ་བ་ལས་ལོག་པའི་ངོས་གཞན་ཞིག་དང་ཟུར་གཞན་ཞིག་ནས་འདོད་མོས་དང་སྟབས་བསྟུན་གྱིས་འབྲས་བུ་ཞིག་ལེན་པར་ཤུགས་ཀྱིས་གཞིག་གིན་ཡོད་ལ། དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་བརྒྱུད་པར་གོ་རིམ་གང་འདྲ་ཞིག་བརྒྱུད་དགོས་པར་སྔོན་ཚུན་ནས་གྲ་སྒྲིག་དང་ལམ་ཁ་བཟོ་བཞིན་ཡོད་པས། ཆེན་པོའི་རྐང་འོག་ཏུ་ཟགས་པའི་དམའ་བ་ང་ཡང་ད་དུང་མགོ་འཕང་མཐོན་པོའི་ངང་ཚུལ་ནི། ཁ་རྒྱུན་དུ། ཁ་དཀར་རྐྱང་དང་ཅང་ཤེས་རྟ། ། ཤི་ཡང་མགོ་བོ་མི་དམའ་བ།། འཆི་བར་སྐྲག་པ་མི་ཡིན་ཏེ།། ཅང་ཤེས་ཡོངས་ཀྱི་དཔའ་ཚུལ་ཡིན་ཞེས་པ་ལྟར་རོ།\nཨོ་རེད། ད་དུང་བཤད་དགོས་པའི་སྐད་ཆ་ཚིག་གཅིག་ལྷག་ཡོད་པ་ནི། ཉིད་ཀྱང་ས་མཐའ་ནས་འཚོ་གྲང་ཤུར་ཤུར་ཞིག་རོལ་ཀྱིན་ཡོད་སྐབས་༼དགའ་སྤྲོའི་ཁེངས་པའི་དུས་ཀྱང་ཡོད་སྲིད་མོད་འདིར་གླེང་མེད།༽ཁེར་རྐྱང་གི་སྣང་བ་དང་ཡོད་ཚད་འཕྱི་སོང་བའི་སེམས་ཚོར་དྲག་པོ་རེ་སྐབས་རེ་བསྟུན་མུར་བྱུང་ཡོད་ངེས་ལ། དེ་དང་དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་ཡང་ཅིས་ཀྱང་ཡིན་ངེས་པ་ནི་འོག་ནས་སྒང་དུ་འགྲོ་བའི་གོ་རིམ་དང་། མཐོ་ས་ནས་དམའ་སར་སྟུག་སེ་ལྷུང་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་ཡིན་ཁོ་ཐག་ཡིན་པས། སྐབས་བསྟུན་གྱི་བསམ་བློ་དང་སེམས་ཚོར་དེའི་དབང་དུ་མི་གཏོང་བར་ད་ནི་བྱ་བའི་ལས་སུ་ཧར་གྱིས་འཇུག་རིག་སྟེ། འཚོ་བ་གསར་བ་ཞིག་གི་འགོ་བཙུགས་ཟིན་ལ་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ཡང་ཡིན་པས། འབད་པས་བསྐྱངས་པའི་མི་ལོ་བཅུ་ལྷག་གི་གྲུབ་འབྲས་དོར་ཤུལ་ནས་ཡང་བསྐྱར་འགྲེང་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་ཞིག སྤྱི་ཚོགས་འདི་དང་ཁད་ཉེ་བའི་ཡུལ་མི། རེ་བལྟས་འཆའ་བའི་ཕ་མ། རྒྱབ་ཏུ་འགྲེང་པའི་གྲོགས་པོ། དེ་དང་ལྟ་བུའི་གནོན་ཤུགས་ཀྱི་ར་བ་ཞིག་བརྒལ་བའི་སྟ་གོན་ཡོད་ཀྱང་ངེས་ལ་ཡོད་ཀྱང་དགོས་པ་ཁོ་བོའི་སྐད་ཆ་ཐ་མ་སྟེ། བློ་ཡི་གཏིང་ལ་སིམ་སིམ་མི་འབབ་ཀྱང་དཔྱད་པའི་ངོས་ལ་ཁད་ཀྱིས་ལྷུང་བའི་ཡིད་ཆེས་དགུ་བརྩེགས་དང་བཅས་གནས་མཆོག་ཛ་ལན་དྷ་ར་དང་ཁད་ཉེ་བའི་གངས་སྐྱིད་གཤོངས་ཀྱི་རང་ཤག་ཆང་ཁང་ནག་པོ་ནས་ང་དུར་ཁྲོད་ཀྱིས་སྤྲིངས་པའོ།\nཟིན བྲིས སྤེལ་མཁན། ངེད་ཀྱི་སྐོར། འདོན་སྤེལ། 3:53 AM\nབྱང་ཐོ། October 6, 2011 at 11:59 PM\ngomand October 7, 2011 at 12:05 AM\nbreak you heart.so I like this blog.\nབྱང་ཐོ། October 7, 2011 at 12:11 AM\nབློ་བསྟན། October 7, 2011 at 12:13 AM\nAnonymous October 7, 2011 at 12:13 AM\nབྱང་ཐོ། October 7, 2011 at 12:20 AM\nའཇམ་དཔལ། October 7, 2011 at 12:23 AM\nwe out you.\nའདིར་བསམ་འཆར་སྤེལ་བར་དགའ་བསུ་ཞུ། རང་ཉིད་ཀྱི་མིང་ངམ་མིང་ཚབ་སྤྱོད་འདོད་ན་Comment as:ཞེས་པའི་འགྲམ་གྱི་གདམ་ངའི་ཐིག་བྱང་ལས་Name/URLའདེམས་དགོས། དེ་མིན་མིང་མེད་པར་སྤེལ་འདོད་ན་ཐད་ཀར་སྤེལ་ཆོག་ལ་ཐིག་བྱང་ལས་Anonymousཞེས་པ་འདེམས་ཀྱང་ཆོག དཔྱད་གཏམ་སྤེལ་ཚར་རྗེས་མདུན་ཤོག་སྟེང་དུ་ཕྱིར་འགྲོ་འདོད་ན་ཀླད་ཀྱི་པོད་ཁུག་གི་མིང་བྱང་སྟེང་དུ་མནན་ན་ཆོག་ལ་འདབས་ཀྱི་Homeཞེས་པའི་སྟེང་དུ་མནན་པས་ཀྱང་ཆོག འདིར་གང་ཟག་སྒེར་ལ་གཞི་མེད་སྐྱོན་འཛུགས་དང་ཕན་ཚུན་འཚང་འབྱིན་རིགས་ངེས་པར་དུ་སྤོངས།\nརང་ཉིད་བཅད་ཤུལ་ཀྱི། - བརྩེ་བའི་གྲོགས་མཆོག་དམ་པ་སྐལ་རྡོར་ལགས་སུ། ཉེ་ལམ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དག་ཁ་ཤས་གོ་ལ་བདེ་བར་བདོག་པ་གཞིར་བཅས། ཆེད་ཞུ། འདྲིས་རིང་སྙིང་གི་གྲོགས་པོ་ཉིད་ས་མཐའ་ནས་མཐའ་ར...\nཁྱོད་ཚོ་ཉི་མའི་ཁྱིམ་གྱི་བུ་རྒྱུད་ཡིན། - ན་ཟུག་གི་རྒྱུད་སྐུད་དཀྲོལ་པའི་བོད་ཀྱི་གླུ་བ་གླུ་མ་ཚོར་ཕུལ། དུས་ཀྱི་ཡོ་ལང་བརྡ་འཕྲིན་འཕྲུལ་གྱིས་ཕྱེ།། སིང་སིང་གླུ་སྐད་ཁ་བའི་ལྗོངས་སུ་འཕུར།། སེམས་དང་སེམས་པ...\nཟིན་བྲིས་རྩོམ་སྒྲིག་པ།། ཤ་བྲང་བློ་བཟང་བསྟན་པ། གཙོ་གཉེར་བ། སྤྱང་ནག། སྤྱི་ཁྱབ་རྩོམ་སྒྲིག་པ། ང་དུར་ཁྲོད། ལག་བསྟར་རྩོམ་སྒྲིག་པ། ང་རོ་ལངས། འཇམ་བློ། རླུང་ཡོར། གཡོར་གྲུ། འབྲེལ་མཐུད་པ། བྱང་ཆུབ།\nང་དུར་ཁྲོད་ནི་༡༩༨༥ ལོར་བོད་ཨ་མདོ་འབའ་རྫོང་དུ་སྐྱེས་ལ། སློབ་འབྲིང་བར་བསྐྱོད་རྗེས་ལས་མ་དག་པའི་ལམ་ལ་ཡང་ཞུགས་ཡོད་སྐད། ཁོས་བཤད་ན་ཁོ་ལམ་ནག་པོ་ཞིག་ལ་ཚུད་པ་ནི་ལས་དབང་ཁོ་ནས་མ་ཡིན་པར། རང་གི་རྐང་པ་འདི་ཀྱོག་ཀྱོག་ཅིག་ཡིན་པས་ཀྱང་ལན་ཡོད་ཟེར། ༢༠༠༣ ལོར་རྒྱ་གར་དུ་བཙན་བྱོལ་དུ་འབྱོར་རྗེས། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་དུས་དེབ་དང་ཚགས་པར་སོགས་སུ་སྙན་རྩོམ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་སྤེལ་མྱོང་ལ། སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་རྩོམ་རིགས་དང་དེའི་ཁྱབ་ཁོངས་སྙན་ངག་ལ་དུངས་ཀ་ཆེ་བའི་མི་ཞིག་ཡིན་སྐད། དེང་སྐབས་རང་དབང་གི་རྩོམ་འབྲི་བ་ཞིག་དང་། ས་མཐའི་སེམས་ཚོར་ལྟ་བུའི་ཁྲག་གི་ཁ་དོག་ཅན་གྱི་སྙན་ངག་གི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་བཞེངས་བཞིན་ཡོད་ཟེར་ལ། མི་འགྱངས་པར་ཀློག་པ་དག་གི་སྤྱན་ལམ་དུ་འབུལ་རྩིས་ཀྱི་སྟ་གོན་བྱེད་བཞིན་མཆིས།\nསྙན་ངག་གི་ཁྱིམ། (32) རུས་རྐང་ལས་བཞུར་བའི་སྒྲ་དབྱངས། (9) གཞན་རྩོམ་ཆེད་བཀོད། (4) འབོལ་རྩོམ་གྱི་སོ་ཚིས། (3) ཁྲག་མདོག་གི་དཔྱད་རྩོམ། (1)\nདྲ་ཚིགས་འདིར་བཀོད་པའི་རྩོམ་ཡིག་དག་ང་དུར་ཁྲོད་ལ་བདག་པས་གང་སར་མ་སྤེལ་རོགས།. Travel theme. Powered by Blogger.


Life and Culture on the Tibetan Plateau - 14 Rgyas bzang Tibetan Village\n14 Rgyas bzang Tibetan Village\n14 Rgyas bzang Tibetan Village: Wedding Speech in 2008 (Part 4)\nG.yung 'brug (b. 1985) recorded this video material during the Lo sar (Tibetan New Year period) of 2008 in Rgyas bzang (Jizong) Village, Kha mdo (Shuizi) Township, Rong brag (Danba) County, Dkar mdzes (Ganzi) Tibetan Autonomous Prefecture, Sichuan Province, PR China.\nThe film features village sgom ba chanting on the night of the wedding day.\nརྒྱས་བཟང་སྡེ་བར་ཁྱིམ་ཚང་༥༥་ཡོད་ལ། དེ་ནི་བོད་ཁྱིམ་༤༩་དང་རྒྱ་ཁྱིམ་༦་གིས་གྲུབ་པ་དང་། སྤྱི་སྡོམ་མི་གྲངས་༢༨༠་ཡོད། གནས་གང་གི་ཞིང་ལས་སྐྱེ་དངོས་ནི་སོ་བ་དང་གྲོ་གཡེར་མ།ཞོག་ཁོག མ་རྨོས་ལོ་ཏོག སྲན་མ་བཅས་ཡིན་ལ།ལྷག་ཏུ་ཀུ་ཤུ་ལི་དང་སྟར་ཀའི་ཐོན་འབོར་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན། དེ་དང་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཇོ་ནྰ་སྡེ་བ་དང་ཁྲང་ན་སྡེ་བའི་བར་དུ་ཕན་ཚུན་གོ་བརྡ་འཕྲོད་པ་ཡིན། བརྙན་རིས་འདི་ནི་གཉེན་སྟོན་གྱི་སྒོམ་པ་གི་ཞལ་འདོན་རེད།