Terdzo-YI-006 - Rinchen Terdzö\nshin tu zab pa'i man ngag 'dun gros ngan pa chu sgyur\nVolume 54 (ཡི) / Pages 55-60 / Folios 1a1 to 3b5\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 54 > Text #6 (Scroll to Bottom)\n'phreng po gter ston shes rab 'od zer. shin tu zab pa'i man ngag 'dun gros ngan pa chu sgyur. In Rin chen gter mdzod chen mo pod nga bzhi pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 54) by 'jam mgon kong sprul, 55-60. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\ngter mdzod drag ba'i las tshogs byang lugs\n༄༅། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་མན་ངག་འདུན་གྲོས་ངན་པ་ཆུ་སྒྱུར་བཞུགས་སོ༔ བཀའ་གཏེར་ཟུང་འཇུག་བྱང་པའི་ལུགས་སོ། །རྩ་བ་འདི་འཕྲེང་པོ་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་ཁ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་།། དཔལ་དྲེགས་པའི་བདག་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཕ་རོལ་གཞན་གྱི་བསམ་སྦྱོར་འདུན་གྲོས་ངན་པ་བྱེད་དུས་སྒྱུར་བའི་གདམས་པ་ནི༔ རྫའི་གྭའུ་ཟུར་གསུམ་པ་ནང་དུ་བང་རིམ་ཡོད་པ༔ ཚད་སོར་བཞི་བས་མི་ཆེ་བ་སོ་མ་བཏང་བའི་ནང་དུ༔ འཁོར་ལོ་བསྣོལ་མ་གྲུ་གསུམ་པའི་ལྟེ་བར་ལིང་ག་བྲིས་པའི་ལྟེ་བར་རྣྲྀ་དང་དགྲ་གང་ཡིན་གྱི་མིང་རུས་བྲིས་པའི་མཐར༔ དགྲ་བོ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་བསམ་སྦྱོར་འདུན་གྲོས་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ཤིག་ཅིག༔ མི་འགྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག༔ འཇིག་པར་གྱུར་ཅིག༔ བྱ་བ་བྲི༔ གྲུ་གསུམ་གྱི་ཕྱིའི་མུ་ཁྱུད་ལ༔ ཧ་ཡ་ར་ལ་ཝ༔ ཞེས་མགོ་ཕྱིར་བསྟན་པ་བཀོད༔ ཟག་རྫས་རྙེད་ན་ལིངྒ་ལ་བྱུགས༔ མ་རྙེད་ཀྱང་རུང༔ སྣག་ཤོག་གྭའུ་རྫས་སོགས་གང་ལ་ཡང་རང་གི་དྲི་མ་ཁ་རླངས་མ་ཤོར་བར་བྱ༔ རྫས་མེ་ཏོག་ལྕེ་ཚ་སེར་པོ༔ སྤང་སྤོས༔ སྐུད་པ་སེར་པོ་ཕྱིན་ལོག༔ གྲོ་ཡོས་རྣམས་སྟ་གོན་བྱའོ༔་་་གྲོ་ཡོས་དང་། སྐུད་སེར་གྱི་ལག་ལེན་བུད་མེད་ཡུགས་ས་མས་བྱེད། སྐར་མ་བྲ་ཉེའམ༔ བྱ་མཆུའི་ཉིན༔ ཡང་ན་འཇིགས་ཉི་བདུན་པོ་གང་རུང་ལ་གཏད༔ ལིངྒ་དགུག་གཞུག་དྲག་པོ་བྱ༔ ཆོས་སྐྱོང་དང་ལྷ་སྲུང་གཞི་བདག་ལ་ཆང་ཕུད་གཏོར༔ དཔང་གཟུག༔ འཁོར་ལོ་ཟུར་གསུམ་དུ་བལྟབས་པའི་ནང་དུ་མེ་ཏོག༔ གྲོ་ཡོས༔ སྤང་སྤོས་རྣམས་དུམ་རེ་འཇུག༔ སྐུད་སེར་གྱིས་ཕྱིན་ལོག་འཆིང་གིན་དམོད་མོ་བརྗོད༔ དེ་གྭའུའི་གཏིང་དུ་གཞུག༔ སྟེང་མེ་ཏོག་དང་གྲོ་ཡོས་ཀྱིས་བཀང༔ ཡ་ཐོད་བཅས་འགྲིགས་པར་བྱེད༔ དེ་ཡར་འཆུག་མར་འཆུག་མེད་པར་བྱས་ལ༔ ཡང་ལན་གསུམ་སྐུད་སེར་གྱིས་རྒྱ་གྲམ་དུ་བཅིང༔ རྫས་ལ་སྔགས་འབྲུ་ལྔ་པོ་ལྔ་བརྒྱ་བཟླས་ལ་བཏབ༔ མཆིལ་མ་མི་འདེབས་པར་ཧུས་འདེབས༔ ཕྲེང་བ་ཕྱིར་བསྒྱུར༔ དེ་ནས་འབབ་ཆུ་དྲག་པོ་རང་ཡུལ་དུ་མི་ལྡོག་པའི་སར་ཕྱིན་ལ༔ གཏོར་མ་ཆ་གསུམ་བཤམས་པའི་གཅིག་ཡི་དམ་ཆོས་སྐྱོང་ལ་བསྔོ༔ གཅིག་ཆུ་བདག་ལྷ་འདྲེ་ལ་བསྔོ༔ བསམ་པ་སྒྱུར་བའི་ཕྲིན་ལས་བཅོལ༔ གཅིག་བྱིན་རླབས་བྱས་ནས་རྟགས་བྱུང་བ་དང་གཏོང་ངོ་ཞེས་གཏར་གཟུང༔ རང་གི་ཁ་བལྟ་ཕྱོགས་ནི༔ ཆུ་འབབས་པའི་དགྲ་ཡུལ་ལ་བསྟན་ལ༔ སྔགས་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་བཟླ༔ དམོད་བཅོལ་རྒྱས་པར་བྱས༔ གྭའུ་ཆུའི་གཞུང་ལ་བསྐྱུར༔ མེ་ཏོག་དང་གྲོ་ཡོས་ཚོམ་གཅིག་ཀྱང་ཆུ་ལ་བསྐྱུར༔ ཕྲིན་ལས་བཅོལ༔ དེ་ནས་ཕྱི་མིག་མི་བལྟ་བར་ཡི་དམ་ལྷའི་སྔགས་བཟླ་བཞིན་འོང༔ བསྐྱུར་དུས་རང་སྲུང་དམིགས་པ་ནི༔ རང་ལུས་ལྕགས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་རྩེ་དགུ་པ་མེ་འབར་བའི་ལྟེ་བར་རང་སེམས་ཡི་གེ་ཧཱུྃ་མཐིང་ནག་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ༔ དཔྲལ་བར་མཚལ་གྱི་ཐིག་ལེ་བྱ༔ རྐེད་པ་ལ་སེང་ལྡེང་གི་ཕུར་པ་བཏགས༔ དེ་ནི་གནད་ཀྱི་གདམས་པའོ༔ དེ་ལྟར་ལན་གསུམ་མམ་ལྔའམ་བདུན་བསྐྱུར་ན༔ ཕ་རོལ་གྱི་དཔུང་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང་འཇིག་ཅིང་བསམ་ངན་བཟློག་ངེས་སོ༔ བསམ་ངན་ཆུ་སྒྱུར་གྱི་གདམས་པ་ཟབ་མོ་ཡང་དག་རྫོགས་སོ༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ གཏེར་རྒྱ༔ ཟབ་རྒྱ༔ ཞལ་ཤེས་ལ༔ རྫས་གྲོ་ཡོས་དང་། སྐུད་སེར་གྱི་ལག་ལེན་བུད་མེད་ཡུགས་ས་མས་བྱེད། རང་ཡི་དམ་གང་ཡིན་གྱི་གཞུང་བསྲང་། བདེན་བདར་དགུག་གཞུག་གསེར་སྐྱེམས་གཟུ་དཔང་བཅས་གཏོང་། དམོད་མོ་ནི། བསམ་སྦྱོར་འདུན་གྲོས་ངན་གཤོམ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཤིག་ཅིག །ཆུས་ཁུར་ཅིག །གཤེར་ཅིག །འདུན་གྲོས་ངན་ཤོམ་ཐམས་ཅད་མི་འགྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག །གཏོར་ཅིག །ཆུས་ཁྱེར་ཅིག །ྀཨཚ༔ བསམ་སྒྱུར་གྱི་དུས་སུ། ཝ་ཡ་ར་ལ་ཧ། དམོད་མོ་ནི། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ངག་བཙན་ཞིང་། །དམོད་པའི་དྲང་སྲོང་རིག་པ་འཛིན། །ཆུ་བོའི་མདོར་གནས་དྲང་སྲོང་རྣམས། །སྔོན་གྱི་ཐུགས་དམ་བརྩེར་དགོངས་ལ། །བདག་ལ་སྡང་བར་བྱེད་པ་རྣམས། །དྲང་སྲོང་རྣམས་ཀྱིས་དམོད་བོར་ལ། །སྡང་བའི་དགྲ་བོའི་མདུན་གྲོས་ཤིག །བདག་གི་བསམ་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་སྒྲུབས། །བསམ་སྦྱོར་འདུན་གྲོས་ངན་ཤོམ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཤིག །བསམ་སྒྱུར་གྱི་དུས་སུ། རང་སྲུང་བའི་མན་ངག་བསྟན་པ་ནི། སྙིང་གི་དཀྱིལ་དུ་རྡོ་རྗེ་རྩེ་ལྔ་བསྒོམ། ལྟེ་བ་ལ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བཞིའི་ལྟེ་བར་ཧཱུྃ་ཡོད་པ་ཞིག་བསྒོམ། སྣ་རྩེེ་ལ་མཚལ་གྱི་ཐིག་ལེ་བྱ། གུ་གུལ་ནག་པོ་དང་། མུ་ཟི་ནག་པོ། སེང་ལྡེང་གི་ཕུར་པ་ལུས་ལ་བཅང་། རང་སྲུང་བ་འདི་ཆུ་ལ་རྫས་བསྐྱུར་བའི་གོང་དུ་བྱའོ། །འདི་རྣམས་ལུས་ལ་བཅང་ངོ་། །ྀཨཚ། འདིའི་གོང་གི་ཕྱག་ལེན་ལ། ཤོག་བུ་གྲུ་གསུམ་དག་ལ་རྒྱ་སྣག་གིས་འཁོར་ལོ་གྲུ་གསུམ་དཔེ་ཆུང་ལྟར་བྲི། འཁོར་ལོ་གྲུ་གསུམ་ཁ་སྦྱར་བར་དུ་ལིངྒ་བཅུག །སྐུད་སེར་གྱིས་རྒྱ་གྲམ་དུ་བཅིང་། རྫའི་གྭའུ་གྲུ་གསུམ་ཚད་སོར་བཞི་པ་ནང་དུ་བང་རིམ་གསུམ་བཀོད་པའི་ནང་དུ་འཁོར་ལོ་གྲུ་གསུམ་དཔེ་ཆུང་རྣམས་ཡར་འཆུག་མར་འཆུག་མེད་པར་བརྫང་། དེ་སྟེང་གོང་གི་རྫས་རྣམས་བླུགས་ནས་ཁ་སྦྱར་ལ་ཆས་བསྡམས་སྐུད་སེར་གྱིས་རྒྱ་གྲམ་དུ་བཅིང་། གོང་གི་ལིངྒ་རྣམས་ལ་ཟབ་པར་བྱེད་ན་དགྲ་བོའི་ཟག་རྫས་དང་དགུག་གཞུག་གནད། གཞན་མ་ཆུ་ལ་སྐྱུར་དུས་གསེར་སྐྱེམས་གཟུ་དཔང་ཐོག་གོང་གི་དམོད་བཅོལ་དང་དམ་ཅན་གྱི་བསྐུལ་སོགས་དམོད་མོ་གང་འགྲུབ་གནང་ཐོག །རང་གོང་གི་སྲུང་འཁོར་བསྒོམ། འདི་ལ་རང་གི་དྲི་མ་མ་ཕོག་པ་སོགས་གང་གཙང་གནང་སྲོལ་འདུག །ཆ་གསུམ་གོང་ལྟར་དང་། ཝ་ཡ་ར་ལ་ཧ། སྔགས་འདི་གང་མང་བར་ལམ་ལ་ཡང་རྒྱག་དུས་བཟླས་ཚེ་ཕ་རོལ་བཟློག་པར་ཐེ་ཚོམ་མེད།ྀཨཚ།། །།\nRetrieved from "http://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-YI-006&oldid=116016"


Terdzo-OM-064 - Rinchen Terdzö\ngra mngon zhang blon nang sgrub mngon rtog gab dkrugs nag 'gros su bris pa\nVolume 61 (ཨོཾ་) / Pages 745-749 / Folios 1a1 to 3a5\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 61 > Text #64 (Scroll to Bottom)\ngter bdag gling pa 'gyur med rdo rje. gra mngon zhang blon nang sgrub mngon rtog gab dkrugs nag 'gros su bris pa. In Rin chen gter mdzod chen mo pod drug bcu re gcig pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 61) by 'jam mgon kong sprul, 745-749. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nstabs bde'i phyir dwags po sprul skus dpyad nas bris kyang nongs na mthol lo bshags so\nགྲ་མངོན་ཞང་བློན་ནང་སྒྲུབ་མངོན་རྟོག་གབ་དཀྲུགས་ནག་འགྲོས་སུ་བྲིས་པ་ནི། མདུན་གྱི་རྟེན་བསང་སྦྱང་། སྟོང་པའི་ངང་ལས་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་ལྕང་ལོ་ཅན་གྱི་དགའ་བའི་ཚལ་ཆེན་པོའི་དབུས་སུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁང་བཟང་གི་ནང་དུ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ལྟེ་བར་སྲིན་པོ་ཕོ་མོའི་གདན་ལ་ཀྵ་ཡིག་མཐིང་ནག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས། གནོད་སྦྱིན་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་བདུད་འདུལ་སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག་རབ་ཏུ་ཁྲོས་པ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་སྤྱན་གསུམ་པ། གཡས་ཁ་ཊྭཱཾ་རྩེ་གསུམ་དང་གཡོན་ཐོད་ཁྲག་བསྣམས་པ། དར་ནག་གི་འཇོལ་བེར་གསོལ་ཞིང་གསེར་གྱི་སྐ་རགས་བཅིངས་པ། རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་རྒྱན་སོགས་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་ཞབས་གཡོན་བརྐྱང་བའི་དོར་སྟབས་ཀྱིས་སྲིན་པོ་ཕོ་མོ་མནན་པ། དེའི་ཕྱོགས་བཞིར་ཤར་དུ་ཛཾ་ལས་ནོར་ལྷ་དཀར་པོ་དར་དཀར་གྱི་ན་བཟའ་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ཅན། གཡས་རིན་པོ་ཆེ་དང་གཡོན་གཏེར་སྒྲོམ་འཛིན་པ་བརྗིད་པའི་ཉམས་ཅན་དྲི་ཟ་ཕོ་མོའི་གདན་ལ་གནས་པ། ལྷོར་ཧཱུྃ་ལས་མགོན་པོ་ནག་པོ་དར་ནག་གི་བེར་མཐའ་ལྗང་གསོལ་ཞིང་སྦྲུལ་དང་མི་མགོས་བརྒྱན་པ། གཡས་ཙནྡན་གྱི་བེང་ཆེན་དང་གཡོན་ལྕགས་པར་འཛིན་པ་གཤིན་རྗེ་ཁྲོས་པའི་ཉམས་ཅན་གྲུལ་བུམ་ཕོ་མོའི་གདན་ལ་གནས་པ། ནུབ་ཏུ་ཀྵ་ལས་འབྲོག་གནས་དམར་པོ་ཞལ་ལྔ་ནི་དབུས་སེངྒེ། གཡས་རྟ་དང་ལུག །གཡོན་ར་དང་སྤྲེའུ། ཕྱག་དྲུག་གི་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་བུ། ལྷག་མ་གཡས་གཉིས་གསེར་འཁོར་དང་སྨན་སྣ་ཚོགས། གཡོན་གཉིས་འབྲས་ཀྱི་སྡེར་བཟང་དང་ཤིང་འབྲས་འཛིན་པ། དར་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ཅན་ཀླུ་ཕོ་མོའི་གདན་ལ་གནས་པ། བྱང་དུ་བཻ་ལས་རྣམ་ཐོས་སྲས་ལྗང་གུ་དར་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ཅན། གཡས་སྦ་ལྕག་དང་གཡོན་རིན་པོ་ཆེའི་གཞོང་པ་འཛིན་པ་རྟ་ངང་སེར་ལ་འཆིབ་ཅིང་གནོད་སྦྱིན་ཕོ་མོ་བརྫིས་པའོ། །མཚམས་ཀྱི་རྩིབས་བཞི་ལ་ཤར་ལྷོར་མེ་ལྷའི་གདན་ལ་ཀྵ་ལས་གནོད་སྦྱིན་རྣོན་པོ་ཕྱག་བཞིའི་གཡས་གཉིས་དགྲ་སཏྭ་རལ་གྲི་གཡོན་གཉིས་ནད་རྐྱལ་དང་ཞགས་པ་འཛིན་པ། ལྷོ་ནུབ་ཏུ་སྲིན་པོའི་གདན་ལ་ཀྵ་ལས་ཀུན་གྱི་འཇིགས་བྱེད་དམར་སེར་གཡས་གཉིས་གཡབ་དར་དང་རལ་གྲི་གཡོན་གཉིས་ཞགས་པ་དང་ནད་རྐྱལ། ནུབ་བྱང་དུ་རླུང་ལྷའི་གདན་ལ་ཀྵ་ལས་ཉི་མ་མིག་དམར་ནག་གཡས་གཉིས་གྲི་གུག་དང་ཞགས་པ་གཡོན་གཉིས་ནད་རྐྱལ་དང་ཐོད་ཁྲག །གསུམ་ཀའང་ཁྲོས་པའི་ཉམས་ཅན་སྦྲུལ་གྱིས་བརྒྱན་པ། བྱང་ཤར་དུ་དབང་ལྡན་གྱི་གདན་ལ་ཀྵཾ་ལས་ཡུམ་ཀུན་འགྲུབ་མ་སྔོན་མོ་གཡས་ནད་རྐྱལ་དང་གཡོན་པས་ཞལ་ཟས་གཙོ་ལ་སྟོབ་པ་དར་དཀར་གྱི་ན་བཟའ་དང་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། དེ་དག་གི་ཕྱི་འཁོར་ལ་གནོད་སྦྱིན་བྱེ་བའི་དཔུང་སོགས་འཁོར་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་བསྐོར་བའོ། །གནས་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་སོགས་ནས་གཞུང་ལྟར་རོ།། །། ༄། གྲ་མངོན་ཞང་བློན་གསང་སྒྲུབ་མངོན་རྟོག་གབ་དཀྲུགས་ནག་འགྲོས་སུ་བྲིས་པ་ནི། མདུན་གྱི་རྟེན་བསང་སྦྱང་། སྟོང་པའི་ངང་ལས་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་ལྕང་ལོ་ཅན་གྱི་དགའ་བའི་ཚལ་ཆེན་པོའི་དབུས་སུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁང་བཟང་གི་ནང་དུ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བཞི་པའི་ལྟེ་བར་སྲིན་པོ་ཕོ་མོའི་གདན་ལ་ཀྵ་ཡིག་མཐིང་ནག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས། གནོད་སྦྱིན་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་བདུད་འདུལ་སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག་རབ་ཏུ་ཁྲོས་པའི་ཞལ་གསུམ་ནག་དཀར་དམར་བ་མཆེ་བ་གཙིགས་ཤིང་སྤྱན་བསྒྲད་པ། དབུ་སྐྲ་དམར་སེར་འབར་བ། ཕྱག་དྲུག་གཡས་གསུམ་རྩེ་གསུམ་དབྱུག་པ་རལ་གྲི། གཡོན་གསུམ་ཐོད་ཁྲག་ཞགས་པ་ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན་པ། དར་ནག་གི་འཇོལ་བེར་གསོལ་ཞིང་གསེར་གྱི་སྐ་རགས་བཅིངས་པ། རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་རྒྱན་སོགས་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་རོལ་པའི་སྟབས་ཀྱིས་མེ་དཔུང་འབར་བའི་དབུས་ན་བཞུགས་པའོ། །ཕྱོགས་བཞིར་མདུན་དུ་དྲི་ཟའི་གདན་ལ་ཀྵཾ་ལས་ཡུམ་ཀུན་འགྲུབ་མ་སྔོན་མོ་གཡས་ནད་རྐྱལ་དང་གཡོན་པས་ཞལ་ཟས་གཙོ་ལ་སྟོབ་པ་དར་དཀར་གྱི་ན་བཟའ་དང་རྒྱན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། གཡས་སུ་གཤིན་རྗེའི་གདན་ལ་ཀྵ་ལས་གནོད་སྦྱིན་རྣོན་པོ་ཕྱག་བཞིའི་གཡས་གཉིས་དགྲ་སཏྭ་རལ་གྲི་གཡོན་གཉིས་ནད་རྐྱལ་དང་ཞགས་པ་འཛིན་པ། གཡོན་དུ་གནོད་སྦྱིན་གྱི་གདན་ལ་ཀྵ་ལས་ཀུན་གྱི་འཇིགས་བྱེད་དམར་སེར་གཡས་གཉིས་གཡབ་དར་དང་རལ་གྲི་གཡོན་གཉིས་ཞགས་པ་དང་ནད་རྐྱལ། རྒྱབ་ཏུ་ཀླུ་དབང་གི་གདན་ལ་ཀྵ་ལས་ཉི་མ་མིག་དམར་ནག་གཡས་གཉིས་གྲི་གུག་དང་ཞགས་པ་གཡོན་གཉིས་ནད་རྐྱལ་དང་ཐོད་ཁྲག །གསུམ་ཀའང་ཁྲོས་པའི་ཉམས་ཅན་སྦྲུལ་གྱིས་བརྒྱན་པ། དེ་དག་གི་ཕྱི་འཁོར་ལ་གནོད་སྦྱིན་བྱེ་བའི་དཔུང་སོགས་འཁོར་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་བསྐོར་བའོ། །གནས་གསུམ་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པ་སོགས་ནས་གཞུང་ལྟར་རོ།། །། ༄། གྲ་མངོན་ཞང་བློན་སྦྲགས་སྒྲུབ་མངོན་རྟོག་གབ་དཀྲུགས་ནག་འགྲོས་སུ་བྲིས་པ་ནི། མདུན་གྱི་རྟེན་བསང་སྦྱང་། སྟོང་པའི་ངང་ལས་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་ལྕང་ལོ་ཅན་གྱི་དགའ་བའི་ཚལ་ཆེན་པོའི་དབུས་སུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁང་བཟང་གི་ནང་དུ་འཁོར་ལོ་རྩིབས་བརྒྱད་པའི་ལྟེ་བར་དབུས་སུ་ཕྱི་སྒྲུབ་སྲིན་པོ་ཕོ་མོའི་གདན་ལ་ཀྵ་ཡིག་མཐིང་ནག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས། གནོད་སྦྱིན་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་བདུད་འདུལ་སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་སྤྱན་གསུམ་པ། ཞལ་གདངས་ཤིང་མཆེ་བ་གཙིགས་པ། ཕྱག་གཡས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་གཡོན་བདུད་རྩིའི་བུམ་པ་བསྣམས་པ། སྦོམ་ཐུང་བརྗིད་པའི་ཉམས་ཅན། དར་ནག་གི་འཇོལ་བེར་གསོལ་ཞིང་གསེར་གྱི་སྐ་རགས་བཅིངས་པ། རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་རྒྱན་སོགས་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་རོལ་པའི་སྟབས་ཀྱིས་མེ་དཔུང་འབར་བའི་དབུས་ན་བཞུགས་པ། དེའི་གཡས་སུ་ནང་སྒྲུབ་སྲིན་པོ་ཕོ་མོའི་གདན་ལ་ཀྵ་ཡིག་མཐིང་ནག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས། གནོད་སྦྱིན་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་བདུད་འདུལ་སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག་རབ་ཏུ་ཁྲོས་པ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་སྤྱན་གསུམ་པ། གཡས་ཁ་ཊྭཱཾ་རྩེ་གསུམ་དང་གཡོན་ཐོད་ཁྲག་བསྣམས་པ། དར་ནག་གི་འཇོལ་བེར་གསོལ་ཞིང་གསེར་གྱི་སྐ་རགས་བཅིངས་པ། རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་རྒྱན་སོགས་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་ཞབས་གཡོན་བརྐྱང་བའི་དོར་སྟབས་ཀྱིས་སྲིན་པོ་ཕོ་མོ་མནན་པ། དེའི་གཡོན་དུ་གསང་སྒྲུབ་སྲིན་པོ་ཕོ་མོའི་གདན་ལ་ཀྵ་ཡིག་མཐིང་ནག་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས། གནོད་སྦྱིན་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་བདུད་འདུལ་སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག་རབ་ཏུ་ཁྲོས་པའི་ཞལ་གསུམ་ནག་དཀར་དམར་བ་མཆེ་བ་གཙིགས་ཤིང་སྤྱན་བསྒྲད་པ། དབུ་སྐྲ་དམར་སེར་འབར་བ། ཕྱག་དྲུག་གཡས་གསུམ་རྩེ་གསུམ་དབྱུག་པ་རལ་གྲི། གཡོན་གསུམ་ཐོད་ཁྲག་ཞགས་པ་ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན་པ། དར་ནག་གི་འཇོལ་བེར་གསོལ་ཞིང་གསེར་གྱི་སྐ་རགས་བཅིངས་པ། རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་རྒྱན་སོགས་རྒྱན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཅིང་རོལ་པའི་སྟབས་ཀྱིས་མེ་དཔུང་འབར་བའི་དབུས་ན་བཞུགས་པའོ། །དེའི་ཕྱོགས་བཞིར་ཤར་དུ་ཛཾ་ལས་ནོར་ལྷ་དཀར་པོ་སོགས་ནང་སྒྲུབ་གབ་ཕྱུང་ལྟར་འཁོར་མང་དུ་བསྐྱེད། སྔགས་ནི་གཙོ་འཁོར་དགུ་ཀ་དགོས་སོ། །སྟབས་བདེའི་ཕྱིར་དྭགས་པོ་སྤྲུལ་སྐུས་དཔྱད་ནས་བྲིས་ཀྱང་ནོངས་ན་མཐོལ་ལོ་བཤགས་སོ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-OM-064&oldid=122402"


Esukhia | ལ་དྭགས་དབྱར་དུས་ལས་གཞིའི་སྐོར་ལ་ནང་བསྟན་སྲི་ཞུ་ཁང་གིས་ཡོན་ཏན་དབང་ཕྱུག་ལགས་ལ་བཅའ་འདྲི་ཞུས་པ། Ladakh Summer Program: An Interview with Yonten Wangchuck\nLadakh Summer Program: An Interview with Yonten Wangchuck\nAs we begin preparations for this year’s summer program in Ladakh, we’ve met with Yonten Wangchuck to share some details of the program and his experience from last summer.\nའོད་ཟེར་སྒྲོལ་མ། ངའི་མིང་ལ་འོད་ཟེར་སྒྲོལ་མ་ཟེར་གྱི་ཡོད། ངས་དེ་རིང་ཁྱེད་རང་ལ་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭའི་སྐོར་ལ་བཅའ་འདྲི་ཞིག་ཞུ་ཡི་ཡིན། བཅའ་འདྲི་མ་ཞུས་སྔོན་ལ་ཁྱེད་རང་གི་སྐོར་ལ་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཞིག་གནང་རོགས་གནང་།\nདབང་ཕྱུག ངའི་མིང་ལ་དབང་ཕྱུག་ཟེར་གྱི་ཡོད། ང་བོད་ནས་སླེབས་པ་ཞིག་ཡིན། ༢༠༡༢ ལོ་འཇུག་ནས་བཟུངས་ནང་བསྟན་སྲི་ཞུ་ཁང་ལ་དགེ་རྒན་གྱི་ལས་ཀ་བྱས་པ་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་ངས་ལོ་གསུམ་ཙམ་རིང་ལ་དགེ་རྒན་རྐྱང་པས་ལས་ཀ་བྱས་ནས་བསྡད་པ་ཡིན། དེ་ནས་ད་ལྟའི་ཆ་ལ་ངས་ནང་བསྟན་སྲི་ཞུ་ཁང་གི་ལས་ཁུངས་ནང་ལ་ལས་གཞི་འདྲ་མིན་ཞིག་གི་ཐོག་ལ་ལས་ཀ་བྱས་བཞིན་པ་ཡིན། དཔེར་ན། ད་ལྟ་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭའི་ལས་གཞི་དེ་འདྲ་པོའི་རིགས་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་ཐོག་ལ་ལས་ཀ་བྱེད་བསྡད་ཀྱི་ཡོད།\nདབང་ཕྱུག ལ་དྭགས་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་ཟེར་ནས་རེད། སྤྱིར་བཏང་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཙོ་བོ་དེ་ད་ལྟ་ཕྱི་རྒྱལ་ལ་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་རེད། བོད་རིགས་དེ་ཚོའི་སློབ་མ་ལོ་ཆུང་བ་དེ་ཚོ་ཚང་མ་ལོགས་སོ་སོའི་སྐད་ཡིག་དེ་ཉམས་ཆག་ཞེ་པོ་ཞིག་འགྲོ་ཡི་ཡོད་ཙང་དེ་ཚོ་ལ་ཆེད་དུ་དམིགས་ནས་བཙུགས་པ་ཞིག་རེད་། དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་དེ་རེད། དམིགས་ཡུལ་གཉིས་པ་དེ་ཕྱི་རྒྱལ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་གཉིས་པ་སྦྱོང་འདོད་ཡོད་མཁན་དེ་ཚོ་ལ་ཡང་ཆེད་དུ་དམིགས་པ་ཞིག་རེད། ད་དེ་ཡིན་གཅིག་མིན་གཅིག་དབྱར་ཁའི་རིང་ལ་བཙུགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་གཙོ་བོ་ག་པར་ཐུག་ཡོད་རེད་ཟེར་ན། ཕྱི་རྒྱལ་ཁག་ཏུ་དབྱར་ཁ་ཟླ་བ་གཉིས་རིང་ལ་གུང་གསེང་གཏོང་གི་ཡོད་རེད། དེའི་དུས་ཚོད་དེ་དང་བསྟུན་བྱས་ང་ཚོས་ད་ལྟའི་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་དེ་བཙུགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་འདྲ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ང་ཚོའི་ད་ལྟའི་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་དེ་ཐེངས་མ་གསུམ་པ་འདྲ་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། ཐེངས་མ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་རྡ་རམ་ས་ལར་ཚོགས་ཡོད་རེད། ཐེངས་མ་གསུམ་པ་དེ་ལ་དྭགས་ལ་ཚོགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ག་རེ་རེད་ཟེར་ན་གནམ་གཤིས་ཀྱི་གནས་སྟངས་ཆ་ནས་རེད། ཁོར་ཡུག་གནས་སྟངས་དེ་འདྲའི་དབང་གི་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་ལ་དྭགས་ལ་ཚོགས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་འདྲ་རེད།\nདབང་ཕྱུག ལ་དྭགས་ལ་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་ཚོགས་པ་དེ་ལོ་སྔོན་མ་དེ་་ཐེངས་དང་པོ་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་ཙང་ལ་དྭགས་ཀྱི་ཡུལ་ཁྲིམས་དང་ཁོར་ཡུག་གི་གནས་སྟངས་ཡུལ་མིའི་གནས་སྟངས་ལ་དཔག་པའི་ཡ་གིར་གྲ་སྒྲིག་བྱས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་ཙང་དེའི་ཐོག་ལ་དཀའ་ངལ་གདོང་ལེན་བྱས་དགོས་པ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་རེད། དེ་དཀའ་ངལ་གདོང་ལེན་བྱས་དགོས་ཆེ་ཤོས་གཅིག་ཆགས་ཡོད་རེད། གཉིས་པ་དེ་ག་རེ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་རེད་ཟེར་ན་ཡ་གིའི་ཁོར་ཡུག་དེའི་ནང་ལ་སོ་སོས་བསམ་པ་ནང་བཞིན་མཐུན་རྐྱེན་མ་འགྲུབ་པ་དང་དེ་འདྲའི་ཐོག་ལ་དཀའ་ངལ་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་ཆེ་ཤོས་གཅིག་དེ་ཆགས་ཡོད་རེད། གསུམ་པ་དེ་དགེ་རྒན་དང་སློབ་མ་ཚང་མ་ས་ཆ་དེ་ལ་འཛོམས་ནས་སློབ་མ་དེ་ཚོ་ས་ཆ་དང་ཁོར་ཡུག་ལ་རྒྱུས་མངའ་མེད་པ་དེ་འདྲ་ཡི་དཀའ་ངལ་གཅིག་བྱུང་ཡོད་རེད། སློབ་མ་དང་དགེ་རྒན་གྱི་བར་ལ་ལུང་པ་མི་འདྲ་བ་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གི་ཡང་ཁོང་ཚོ་ཕན་ཚུན་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་གདོང་ལེན་བྱས་དགོས་བྱུང་ཡོད་རེད། དེ་ཚང་མ་ལོགས་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་ཆེ་ཤོས་འདྲ་ཞིག་ཆགས་ཡོད་རེད། དེ་ནས་དགའ་འོས་པའི་བྱ་བཞག་དང་འཆར་སྣང་འདྲ་པོ་དེ་ག་རེ་བྱུང་ཡོད་རེད་ཞུས་ན་འདི་རེད། ད་ལོ་ལ་དྭགས་ལ་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་ཐེངས་དང་པོ་ཆགས་ཡོད་རེད། སྤྱིར་བཏང་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་ཐེངས་གསུམ་པ་དེ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད་ཡིན་ནས་ལས་ཐེངས་གསུམ་ནང་ནས་ད་ལོ་ཏོག་ཙམ་ཚགས་ཚུད་པ་དང་གྲུབ་འབྲས་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་བསམ་པ་དེ་དགའ་འོས་པའི་འཆར་སྣང་གཅིག་དེ་རེད། གཉིས་པ་དེ་ག་རེ་རེད་ཟེར་ན། ད་ལོ་ལ་དྭགས་ལ་ཐེངས་དང་པོ་རེད། དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་ལ་གདོང་ལེན་བྱས་དགོས་བྱུང་པ་རེད། ཡིན་ནའང་ད་ལོ་ཡ་གིར་ཟླ་བ་གཉིས་དེ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་རེད །དགའ་དགའ་སྤྲོའི་ངང་ནས་དཀའ་ངལ་གང་ཡང་མ་བྱུང་བའི་ཐོག་ནས་ ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བའི་ཐོག་ནས་དེ་འདྲ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་པ་དེ་ཡང་དགའ་འོས་པའི་འཆར་སྣང་གཅིག་བརྩི་བཞིན་ཡོད། ད་མདོར་བསྡུས་ཞུས་ན་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད།\nདབང་ཕྱུག ང་ཚཽས་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་དེ་ལ་དྭགས་ལ་འཚོགས་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་སྒྲིག་ཡོང་དུས་སྐབས་ལ་དང་པོ་ང་ཚོ་ནང་བསྟན་སྲི་ཞུ་ཁང་གི་འཛིན་སྐྱོང་ལྷན་ཚོགས་ཟེར་ན་འདྲ་འགན་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཟེར་ན་འདྲ་ཚང་མ་ཚུར་གཅིག་ཚོགས་ནས་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པ་རེད། ག་འདྲ་ཚོགས་ན་ཡག་ས་རེད། གང་འདྲ་གང་འདྲ་བྱེད་དགོས་ས་རེད། དེ་ཚོ་ཚང་མ་ལོགས་ལ་གྲོས་བསྡུར་ཞིག་བྱས་ནས་དང་པོ་འཆར་གཞི་ག་རེ་སྒྲིག་པ་རེད་ཟེར་ན། དང་པོ་དགེ་རྒན་ཚང་མ་ལ་དྭགས་རང་ནས་བླང་ན་འགྲིག་མིན་སྐད་ཆ་གཅིག་བྱུང་ཡོད་རེད། གཉིས་པ་དེ་དགེ་རྒན་ཆ་ཚང་ལ་དྭགས་ནས་བདམས་པ་ཡིན་ན་དགེ་རྒན་གསར་པ་མང་དྲགས་པའི་སྐྱོན་ཡོང་གི་འདུག་ཟེར་བབསམ་ཚུལ་བྱུང་པ་རེད། མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་དེ་ག་རེ་བྱུང་པ་རེད་ཞུས་ན་དགེ་རྒན་ལྔ་རྡ་རམ་ས་ལའི་སློབ་གྲྭ་རང་ནས་བཏང་རྒྱུ་བྱས། དེ་འཕྲོས་ལྷག་མ་དེ་ཚོ་ཡ་གིའི་ལ་དྭགས་རང་ནས་ལེན་རྒྱུ་བྱས་པ་རེད། དེའི་ཐོག་ལ་ལ་དྭགས་ནས་ཕེབས་མཁན་དེ་ཚོ་མང་ཆེ་བ་གསར་པ་སོང་ཙང་ནང་བསྟན་སྲི་ཞུ་ཁང་གི་སྐད་ཡིག་གཉིས་པའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཐབས་ལམ་དེའི་སྒང་ལ་ཁོང་ཚོ་ལ་གོ་རྟོགས་སྤེལ་རྒྱུ་་དང་སོ་སོའི་ཉམས་མྱོང་བརྗེ་ལེན་བྱེད་རྒྱུའི་མཚོན་པའི་ཟབ་སྦྱོང་བཟོ་འདྲ་པོ་ཞིག་ང་རང་བདུན་ཕྲག་གཅིག་སྔོན་ལ་ལ་དྭགས་ཕྱིན་ནས་བདུན་ཕྲག་གཅིག་རིང་ལ་ཚོགས་པ་རེད། ང་ཚཽས་དགེ་རྒན་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་སྟངས་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད།\nདབང་ཕྱུག ངས་མཐོང་ཚུལ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ཟླ་བ་གཅིག་གཉིས་ལ་དཔགས་པའི་ཡར་རྒྱས་དཔེ་མི་སྲིད་ཡག་པོ་ཕྱིན་འདུག་བསམ་དྲན་གྱི་ཡོད། རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་རེད། གཅིག་ནས་སློབ་མ་དང་དགེ་རྒན་གཅིག་གཅིག་རེད། དགེ་རྒན་རེ་རེ་ལ་སློབ་མ་རེ་རེ་ཡོད་རེད། གཉིས་ནས་ང་ཚོའི་བྱེད་སྒོ་རྣམ་གཞག་དེ་བང་སྒྲིག་ནས་བྱས་བསྡད་ཀྱི་ཡོད་རེད། གསུམ་ནས་ཁོར་ཡུག་དེ་ཡང་རྡ་རམ་ས་ལ་དང་བྱས་ན་ཁྱད་པར་ཡོད་རེད། དེ་ཚོའི་དབང་གིས་ངས་ཁོ་ཚོས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་སྟངས་དེ་ཟླ་བ་གཅིག་གཉིས་ལ་མ་དཔག་པའི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་སྟངས་རྣམ་པ་དེ་ཱཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ཡག་པོ་ཞིག་མཐོང་སོང་། དེའི་ནང་དེ་ལས་རྒྱུན་རིང་ཙམ་སྦྱང་ཐུབ་པ་ཡིན་ན་གྲུབ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོན་ཐུབ་པའི་ཚོར་སྣང་འདྲ་པོ་ཞིག་བྱུང་སོང་ལ་དགའ་སྤོབས་ཡང་བྱུང་སོང་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།\nདབང་ཕྱུག དེ་ལ་ངས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཁ་ཤས་ཞིག་མཐོང་སོང། ག་རེ་རེད། ཞུས་པ་ཡིན་ན་གཅིག་དེ་ཁོར་ཡུག་གི་ཁྱད་པར་རེད། རྡ་རམ་ས་ལ་ཆ་བཞག་པ་ཡིན་ན་ཁོར་ཡུག་དེ་ག་འདྲ་ཡོད་རེད་ལབ་པ་ཡིན་ན། དབྱར་ཁའི་སྐབས་ལ་དཔེ་ཆར་ཤུགས་ཆེན་པོ་བྱས། ཆར་དུས་དཔེ་རིང་པོ་རེད། གཉིས་ནས་རྡ་རམ་ས་ལ་ས་ཆ་གུ་དོགས་པོ་བྱས་དཔེ་མི་ཚོགས་ཆེན་པོ་བྱས། གཡེང་ས་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་རེད། ཡང་ངེ་ཡེང་ངེ་བྱས་ས་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་ཙང་རེད། ལ་དྭགས་ལ་དེ་འདྲ་མ་རེད། ཁྱད་པར་གཞན་པ་དེ་འདྲ་འདྲ་པོ་་རེད། ཁྱད་པར་ཆེ་ཤོས་དེ་མཐོང་སོང་།\nདབང་ཕྱུག དེའི་ཁྱད་པར་དེ་འདི་འདྲ་ཞིག་རེད། སྤྱིར་བཏང་གི་གཅིག་པ་རེད། ང་ཚོའི་ལ་དྭགས་ཀྱི་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་འདི་རྩ་བའི་ལས་ཁུངས་འདི་ཡི་ལས་གཞི་དེའི་ཡན་ལག་ཞིག་སོང་ཙང་ལས་ཁུངས་འདིའི་སྒྲིག་གཞི་གཅིག་གི་འོག་ལ་འགྲོ་བསྡད་ཀྱི་ཡོད་དུས་སྤྱིར་བཏང་ཁྱད་པར་ཞེ་དྲགས་ཡོད་མ་རེད། གཅིག་པ་འདྲ་པོ་རེད། ཡིན་པ་ཡིན་ནའང་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭའི་སྐབས་ལ་དམིགས་བསལ་ང་ཚོས་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་རེད། དེ་ནས་ཉིན་རེའི་བྱེད་སྒོ་རེད་དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཏོག་ཙམ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་བཟོས་ཡོད་རེད། དེ་འདྲ་ཡིན་དུས་དེ་ཚོའི་ཐོག་ནས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྲོ་ཡི་འདུག གཉིས་པ་དེ་ག་རེ་ཁྱད་པར་ཡོད་རེད་ཟེར་ན། འདིར་ཉིན་གང་སྦྱོང་རྒྱུ་དང་ཉིན་མ་ཕྱེད་ཀ་སྦྱོང་རྒྱུ་དེ་བཞིན་ཆུ་ཚོད་གཉིས་དང་བཞི་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་རེད། ལ་དྭགས་ལ་དེ་ཡོད་མ་རེད། ཡ་གིར་ཡོད་པས་སློབ་ཕྲུག་ཚང་མ་ལོགས་ཉིན་གང་སྦྱོང་མཁན་རྐྱང་རྐྱང་རེད། དེའི་ཐོག་ནས་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྲོ་ཡི་འདུག ཁོང་རང་ཚོ་སློབ་སྦྱོང་རང་སྦྱོང་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་བཟུང་ནས་ཡོང་བཞིན་ཡོད་ཙང་དེའི་ཐོག་ནས་ཡོང་གི་ཡོད་ཙང་དེ་ཡང་ཁོང་ཚོ་ཡག་པོ་ཞིག་ཡོད་ས་རེད། དེ་འདྲའི་རྐྱེན་པའི་ཁོང་ཚོས་ཡག་ག་ཤེས་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་འདུག དེ་མ་ཡིན་པ་ང་ཚོས་ཉིན་རེའི་བྱེད་སྒོ་རྣམ་གཞག་ཡང་ཏོག་ཙམ་མི་འདྲ་བ་ཡོད་རེད། དཔེར་ན་ཆ་བཞག་ན། འཆམས་འཆམས་དུས་ཚོད་ལ་འཆམས་འཆམས་རང་བྱས་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་དང་འཆམས་འཆམས་དེའི་སྐབས་ལ་བྱེད་སྒོ་དམིགས་བསལ་གྲ་སྒྲིགས་བྱས་ནས་བསྐུར་བ་དེ་འདྲ་འདྲ་པོ་གཅིག་བྱས། དེ་ནས་ཆུ་ཚོད་བཞི་པ་ནས་ལྔ་པ་བར་དུ་གླེང་མོལ་འཛིན་གྲྭ་ཚོགས་བྱས་ཚང་མ་གླེང་མོལ་བྱ་རྒྱུ་དང།་དེ་འདྲ་འདྲ་ཞིག་ཕྲན་བུ་མི་འདྲ་ཡོད་རེད། དེ་ནས་ལ་དྭགས་ལ་ཆ་བཞག་པ་ཡིན་ན་གཟའ་སྤེན་པ་ནམ་ཡིན་ལ་ཉིན་མ་དེ་ཕྱི་ལོགས་འགྲོ་རྒྱུའི་དུས་ཚོད་འདྲ་པོ་བྱས་ནས་སྤྱིར་བཏང་འཆམས་འཆམས་ཀྱི་བཟོ་བལྟ་གང་ཞིག་ལ་ཡང་དགེ་རྒན་མཉམ་དུ་ཡོད་པ་བྱས། དེ་ནས་དགེ་རྒན་མཉམ་དུ་སྐད་ཆ་བཤད་གིན་བཤད་གིན་རིགས་གཞུངས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ས་ཆ་དེ་འདྲ་ལ་ཕར་ཚུར་འགྲོ་བྱས་ཁོང་ཚོས་དངོས་སུ་མཐོང་ཐུབ་པ་དང་མྱོང་ཐུབ་པ་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ཁོང་ཚོ་ལ་བློ་བསྐྱེད་རག་པ་དེ་འདྲ་ཡང་བྱུང་ཡོད་རེད།\nའོད་ཟེར་སྒྲོལ་མ། ཁྱེད་རང་ཚོས་རྗེས་ལ་མུ་མཐུད་ནས་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་ཚོགས་རྒྱུར་འཆར་གཞི་ཡོད་མེད། གལ་སྲིད་ཡོད་ན་ལོ་སྔོན་མའི་འཆར་གཞིའི་སྒང་ལ་མི་འདྲ་བའི་འགྱུར་བ་ཡང་ན་ཡར་རྒྱས་ག་རེ་ག་རེ་གཏོང་རྩིས་ཡོད།\nདབང་ཕྱུག ང་ཚོས་སྤྱིར་བཏང་ལོ་རྗེས་མ་མུ་མཐུད་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་དེ་ཚོགས་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་དེ་སྒྲིག་ཡོད་རེད། ད་ལོ་ལ་དྭགས་ལ་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་ཐེངས་དང་པོ་ཆགས་བསྡད་ཡོད་རེད། ལོ་དང་པོ་སོང་ཙང་ཡུལ་གྱི་ཁྲིམས་སྒྲིག་གཞིའི་འགྲོ་སྟངས་རེད། དེ་ཚོའི་ཐཽག་ལ་ཆོག་མཆན་རག་དང་མ་རག་གི་དཀའ་ངལ་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་ཡོད་རེད། ཡིན་པ་ཡིན་ན་ལས་ན་ནིང་འབད་བརྩོན་བྱས་ནས་ཡིག་ཆ་དང་དེ་ཚོ་གང་ལ་གང་མཚམས་རག་ཐུབ་ཡོད་རེད་ཆོག་མཆན་ཡང་གནང་ཡོད་རེད། དེ་འདྲ་སོང་ཙང་ད་ལོ་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་ཡོད་པས་ཐོག་ནས་མུ་མཐུད་ནས་འགྲོ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཡོད། མུ་མཐུད་ནས་འགྲོ་རྒྱུའི་འཆར་གཞི་ཙམ་མ་ཟད་ན་ནིང་གི་དབྱར་དུས་འཛིན་གྲྭ་ལོ་དང་པོ་དེའི་རིང་གི་དཀའ་ངལ་དེ་ཚོའི་ཐོག་ལ་ཏོག་ཙམ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུའི་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན་ཆ་བཞག་ན་སློབ་མའི་སྡོད་ཁང་རེད། དེ་ག་ནང་བཞིན་སློབ་ཡོན་བསྡུ་ཕྱོགས་རེད་དེ་མིན་སློབ་མ་དེ་ཚོ་ས་གནས་དེ་ལ་འབྱོར་ཡོང་དུས་ཙམ་པ་ས་གནས་དེའི་ས་ཆའི་གནས་བབས་དང་མཁའ་རླུང་མཐོ་དམན་དང་ཡུལ་གྱི་གནས་སྟངས་དེ་ཚོ་གཅིག་ཧ་མ་གོ་པའི་དཀའ་ངལ་བྱུང་ཡོད་རེད། དེ་ཚོའི་རིགས་དེ་ལོ་འདིར་ང་ཚོས་ན་ནིང་དཀའ་ངལ་གཞི་ལ་བཞག་པའི་ཐོག་ནས་དེ་ཚོའི་རིགས་དེ་གང་ཐུབ་ཐུབ་ཀྱི་ཡར་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཐུབ་པ་དང་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་ཐུབ་པ་སྔོན་ནས་གསལ་བཤད་བྱས་ཐུབ་པའི་འབད་བརྩོན་བྱ་དགོས་བསམ་བསྡད་ཡོད།\nMy name is Woeser Dolma. Today I’d like to ask youafew questions about the Ladakh Summer Program. Before we begin, would you mind telling usabit about yourself?\nMy name is Wangchuck, and I’m from Tibet. When I started working here at Esukhia in 2012, I wasateacher; that was my role here for nearly3years. Now, I’m more involved with the administrative side of things, and I work onarange of projects. For example, I helped coordinate the summer program.\nWhy does Esukhia offerasummer program in Ladakh?\nThe original idea for the summer program was to bearesource for young Tibetans who find it difficult to preserve their language while growing up abroad. That was the main idea behind it. But it was also for foreigners interested in studying Tibetan asasecond language, too. Since students abroad only have two months of summer break, it was important to time the program to that schedule. Actually, last year was technically our third attempt at this special program; the first two took place in Dharamsala. Due to the monsoon, we decided to move the third to Ladakh.\nWhat were the most challenging and rewarding aspects of the program?\nSince this was the first time we were running the program in Ladakh, we had to makeanumber of adjustments. In particular, there were region-specific regulations & procedures we had to respond to. This was the most challenging aspect of the program, not only because many of these matters were points of necessity, but we were also facing them for the first time. The climate of Ladakh was alsoachallenge for many of the students, especially sincealot of them came straight to the program upon arrival. Both teachers and students also had the challenge of getting used to the differences in customs and habits of people from different countries. In terms of what was rewarding, we have to consider that even though it is the third time which we’ve put togetherasummer program, last year it becameabit more defined and wasagreater success than past years. Additionally, even though it was our first time in Ladakh, we were able to work it out. We successfully completed two month-long summer programs. And any accomplishment in the face of challenges may be considered rewarding in and of itself.\nWhat was the process for arranging teachers for the summer program in Ladakh?\nWhile organizing the summer program, the Esukhia board members got together to discuss the details of how we’d find teachers for the program. First, we discussed whether recruiting all teachers from Ladakh itself would be possible or problematic. Then came the issue that too many inexperienced teachers would diminish the overall quality of the program. Finally, we decided that five teachers would come from Esukhia’s regular immersion in Dharamsala, and the rest from Ladakh. Since most of the teachers from Ladakh were new, I came one week in advance to leadabasic training in Esukhia’s TSL (Tibetan asaSecond Language) pedagogy, raise awareness for some essential teaching skills, and share experience about working in an immersion environment.\nWere students really able to improve their level of Tibetan in just one or two months?\nFrom what I’ve seen, I think there can be an incredible degree of benefit in studying even just one or two months. One of the many reasons for this is that classes are conducted one on one, meaning there is one teacher for every student. Another is that students haveaset schedule ensuring that they focus on different aspects of language learning. Lastly, the setting was different than Dharamsala, too. I think these factors all contributed significantly to their ability to succeed in just one or two months. I’d have to say I’m pleased and proud with their progress; if they’re able to continue their studies, I’m certain they’ll have great success.\nWhat is the difference between being an Esukhia student living in Ladakh vs. living in Dharamsala?\nI sawafew big differences in that regard, one of which was the environment. Take Dharamsala for example, the summers are full of very heavy rains, and the monsoon lasts foravery long time. Even though it seems likeaquiet town, it is full of people and distractions—so students often haveahard time concentrating. In Ladakh this was not the case. While there were some other small differences, this one in particular stood out to me.\nHow is studying in Ladakh different from the regular Esukhia immersion?\nGenerally speaking, they are very similar. Since the summer program in Ladakh is an extension of the our main school in Dharamsala, there were no major difference between the two. However, we were able to improve the overall quality of the summer program by integrating some additional elements, such asastructured daily schedule which ensured an emphasis onavariety of communicative skills. Another difference is that all students had lessons all day long, and there were no allowances for schedule variations sucha2 or4hoursaday as we provide in Dharamsala. The fact that all students in Ladakh were in full immersion made quiteadifference. Having chosen to join an intensive program during their holiday, and come all the way to Ladakh for the sole purpose of studying surely hadapositive impact on their results as compared with our general program as well. Aside from that, we createdadaily schedule withavariety of opportunities for natural language acquisition. For example, we slightly altered the daily “cham-cham” hour (“cham-cham” is Tibetan for “takingastroll”) by preparing special cham-cham missions which shifted the focus of their lessons to “task-based” learning. Group discussion activities from 4-5 also supported the development of their conversational skills and natural language use. Additionally, every Saturday an excursion was planning for the students which teachers joined to create an environment for natural language acquisition akin to their daily cham-cham. Going to and from local sites, and exploring them while maintaining conversation with their teachers created opportunities for them to gain familiarity, experience, andabetter understanding for the use of the language.\nDo you plan on offering the same program this summer, and if so, do you plan on making any changes or improvements to last year’s program.\nWe are planning to organize the same summer program this year. Despite the many unexpected issues pertaining to local policies in general, we’ve already gone above and beyond to obtain all the necessary permissions and adhere to all standard procedures. It would just beashame if we didn’t do our best to make adjustments and improvements based on those lessons learned during our first attempt, not to mention continue offering this program in general. For example, we will be better able to prepare students with recommendations for adjusting to Ladakhi home life, and similarly provide more detailed information to reduce confusion regarding the tuition breakdown. Equipped withagreater familiarity for student’s expectations regarding issues such as altitude, climate, and living conditions, we are prepared and dedicated to helping students prepare for such adjustments prior to their arrival.\nTakealook at these photos from last year’s program:\nRegistration for this year’s Ladakh Summer Program opening this month!


བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་ ༡༤ པ་དབུ་འཛུགས་གནང་། - བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nབཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་ ༡༤ པ་དབུ་འཛུགས་གནང་།\nབཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་ ༡༤ པ་དབུ་འཛུགས་གནང་བ་དང་སྦྲགས་༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཐད་དམིགས་བསལ་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་གསུམ་གཏན་འབེབས་གནང་སོང་།\nདེ་རིང་ཕྱི་ཚེས་ ༢༧ ནས་ ༢༩ བར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གོ་སྒྲིག་འོག དྷ་རམ་ས་ལའི་གངས་ཅན་སྐྱིད་གཤོངས་ཀྱི་བོད་ཐོག་ཁང་ཆེན་མོའི་ཚོགས་ཁང་ནང་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་ ༡༤ པ་འཚོགས་བཞིན་ཡོད་ལ། ཐེངས་འདིའི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་༧སྐྱབས་མགོན་ས་སྐྱ་༧གོང་མ་ཁྲི་འཛིན་རིན་པོ་ཆེདང་། ༧སྐྱབས་རྗེ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་རིན་པོ་ཆེ། ༧སྐྱབས་རྗེ་སྨན་རི་ཁྲི་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ། ༧སྐྱབས་མགོན་འབྲི་གུང་ཆེ་ཚང་རིན་པོ་ཆེ། ༧རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚབ་༧སྐྱབས་རྗེ་མཚུར་ཕུ་རྒྱལ་ཚབ་གཽ་ཤྲཱི་རིན་པོ་ཆེ། ༧སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་སྐུ་ཚབ་སྤྲུལ་སྐུ་ཆོས་དར་རིན་པོ་ཆེ། ༧སྐྱབས་མགོན་འབྲུག་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚབ་མཁན་པོ་ངེས་དོན་བསྟན་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ། ༧སྐྱབས་རྗེ་སྟག་ལུང་ཞབས་དྲུང་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚབ་༧སྐྱབས་རྗེ་སྟག་ལུང་མ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ། དེ་བཞིན། ༧སྐྱབས་རྗེ་ཇོ་ནང་རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ་བཅས་ཀྱི་དབུས་པའི་སྔ་འགྱུར་རྙིང་མའི་བླ་སྤྲུལ་དང་དགོན་པའི་སྐུ་ཚབ་ ༢༦ དང་། བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་དང་སྐུ་ཚབ་ ༢༤། ས་སྐྱའི་བླ་སྤྲུལ་དང་སྐུ་ཚབ་ ༢༢ ། དགེ་ལུགས་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་དང་སྐུ་ཚབ་ ༣༠ ། གཡུ་དྲུང་བོན་གྱི་བླ་སྤྲུལ་དང་སྐུ་ཚབ་ ༡༡ ། དེ་བཞིན། ཇོ་ནང་པའི་བླ་སྤྲུལ་དང་སྐུ་ཚབ་ ༤ ། བོ་དོང་དང་བོ་ལུགས། གཞིས་བྱེས་བཅས་བླ་སྤྲུལ་དང་སྐུ་ཚབ་རེ་རེ་བཅས་མི་གྲངས་ ༣ ། རིས་མེད་དགོན་སྡེའི་སྐུ་ཚབ་ ༡ ། བཙུན་དགོན་ཁག་ ༡༢ ནས་སྐུ་ཚབ་བཙུན་མ་ ༡༦ ། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་བརྒྱུད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་དང་སྐུ་ཚབ་ ༡༢། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གི་དབུས་པའི་བཀའ་བློན་རྣམ་པ་དང་། མཛད་གཙོ་རྣམ་པ་སོགས་གདན་ཞུའི་མི་གྲངས་ ༡༦༧ ཡོད་པ་ལས། དངོས་སུ་ཚོགས་བཅར་གནང་མཁན་གྲངས་ ༡༡༧ བྱུང་འདུག་ལ། ཚོགས་ཆེན་དབུ་འཛུགས་ཐོག་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་དབུ་བླ་རྣམ་པས་རིམ་བཞིན་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས་གྲོས་གཞི་གྲོས་འཆར་ཁག་གི་ཐོག་བཀའ་སྡུར་གནང་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།\nཆོས་ཚོགས་ཀྱི་བྱུང་རིམ་སྐོར་ལ་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་ཀརྨ་དགེ་ལེགས་མཆོག་གིས། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་གྲངས་བཤེར་ཐད་ལ་གསལ་བཤད་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་ཞུ་དགོས་པ་ཆགས་འདུག འདས་པའི་ཆོས་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་ནང་ལ་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་དང་ཚོགས་འདུ་ཧྲག་བསྡུས། རྒྱས་འཛོམས། ཚོགས་ཆེན། དམིགས་བསལ་ལྷན་ཚོགས་བཅས་བྱུང་འདུག་པ་ནས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ ལོར་ཉིན་གྲངས་ ༢ རིང་དབུ་འཁྲིད་བླ་ཆེན་དང་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་ ༡༢ ལྷན་འཛོམས་ཀྱིས་དམིགས་བསལ་ལྷན་འཛོམས་གལ་ཆེན་ཞིག་བསྐྱངས་འདུག་པ་དེ། ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་འགྲོས་གྲངས་འབོར་དུ་མི་རྩིས་པར་ཟུར་དུ་བཞག་གནང་འདུག་ཀྱང་། ལྷན་ཚོགས་དེའི་དགོངས་དོན་དང་ཚོགས་མི་། གྲོས་གཞི་བཅས་གང་ས་ཅི་ཐད་ནས་ཆོས་ཚོགས་གལ་གནད་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་འདུག་པས། ཆོས་ཚོགས་སྤྱི་འགྲོས་གྲངས་འབོར་ནང་འཇུག་འོས་མཐོང་བ་ལྟར་བཅུག་པར་བརྟེན། ད་ལྟའི་ཆོས་ཚོགས་འདི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་བཅུ་བཞི་པ་ཆགས་པ་རེད། དེ་བཞིན། ད་ལན་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་མཚན་བྱང་ལ་འགྱུར་བ་ཕྲན་བུ་ཞིག་གཏོང་དགོས་བྱུང་སོང་། དེར་གཙོ་བོ་དེང་སང་གི་འགྲོ་ལུགས་སྤྱི་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གནད་འགག་གཉིས་ཡོད། ཆོས་ཚོགས་སྔ་མ་ཁག་ཅིག་གི་བརྗོད་ཚིག་ལྟར། བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་ཆོས་བརྒྱུད་ཅེས་བཀོད་ཚེ། བོད་ནས་ཚོགས་མི་གདན་ཞུ་བྱ་དཀའ་བས་ཅུང་ཟད་ཁྱབ་ཆེ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་བརྒྱད་པ་མན་ཆད་ཀྱི་བརྗོད་ཚིག་ལྟར། བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཆེན་པོ་བཞི་དང་གཡུ་དྲུང་བོན་བཅས་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ཅེས་བཀོད་ཚེ། གོང་གི་ཁྱབ་ཆེ་བའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་སྒང་ལ་ཆོས་ལུགས་གཞན་ཁག་ཅིག་ལ་མི་ཁྱབ་པའི་དཀའ་ངལ་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་ཆོས་ཚོགས་ཞེས་བཀོད་ན། སྐྱོན་ཆ་དེ་གཉིས་ཡོང་གཞི་ཆུང་བའི་སྒང་ལ་རང་རེའི་དངོས་ཡོད་གནས་སྟངས་དང་འཚམས་པའི་མཚན་བྱང་བསྒྱུར་བཀོད་ཞུ་དགོས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། ཞེས་སོགས་གསུངས་སོང་།\nམཛད་སྒོའི་ཐོག་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་གིས་ཆོས་ཚོགས་དང་འབྲེལ་ནས་གསུང་བཤད་གནང་སྐབས། ཉེ་ཆར་ང་ཚོས་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཚོགས་ཏེ། གྲོས་ཆོད་ནང་སྤྱན་རས་གཟིགས་དང་བོད་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་དང་། དེ་བཞིན། ༧རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་དང་བོད་མིའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་བྲལ་ཐབས་མེད་པ་རེད། དེར་བརྟེན། སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་ཕེབས་དགོས་ཀྱི་འདུག་ཅེས་གསོལ་བ་ཕུར་ཚུགས་སུ་བཏབས་པའི་གྲོས་ཆོད་བཞག་ཡོད་པ་རེད། གྲོས་ཆོད་དེ་ལོ་རྒྱུས་དང་རྩ་དོན་གང་གི་ཐོག་ནས་ཡིན་ཡང་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་ཆགས་ཀྱི་འདུག གཞི་རྩའི་འདིར་ཕེབས་མཁན་ཚང་མའི་མཁྱེན་གསལ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ལོར་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་ཡིག་ཆ་ ༥ བ་ཞེས་པ་གསལ་བསྒྲགས་བྱས་ཏེ། བླ་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་ཐོག་ལམ་སྟོན་བྱས་པ་ཙམ་མ་ཟད་ལག་བསྟར་བྱས་པ་རེད། སྤྱིར་བཏང་ལོ་རྒྱུས་དང་སྲོལ་རྒྱུན་ལྡན་པ་བྱས་པ་ཡིན་ན། བླ་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དེ། བླ་སྤྲུལ་དང་དགོན་སྡེ་ཁག་རང་གིས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། འོན་ཀྱང་། ཐབས་ཇུས་ངན་པ་བཏིང་སྟེ་བླ་སྤྲུལ་གྱི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གྱི་མཐའ་མའི་ཐག་གཅོད་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་ཟེར་གྱི་ཡོད་པ་ནང་བཞིན། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༧ ནས་བཟུང་དང་པོ་བླ་སྤྲུལ་ ༣༠༠ ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ཡིན་ལབ་ཡོད། རྗེས་སུ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོར་རྒྱ་ནག་གིས་བླ་སྤྲུལ་ ༨༠༠ ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད། དེ་བཞིན། ཉེ་བའི་ཆར་གོ་ཐོས་བྱུང་བ་ལྟར་ན། བླ་སྤྲུལ་ ༡༣༠༠ ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད་ལབ་ནས་འགྲོ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། རྒྱ་ནག་གི་བྱེད་སྟངས་དེ་ལོ་རྒྱུས་དང་འགལ་ཟླ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ཀྱང་འགལ་ཟླ་ཆགས་ཡོད་ལ། ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་མི་འགྲིག་པའི་ཇུས་ངན་འཐེན་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་ནས་འགྲོ་ཡི་ཡོད། ཆོས་དད་རང་དབང་ཐོག་ནས་ཀྱང་ང་ཚོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འགྲོ་སྟངས་ཆོས་དད་རང་དབང་ལ་རྡོག་རོལ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་རེད། ང་ཚོས་བླ་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དེ་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཆགས་བསྡད་ཡོད་སྟབས། དེའི་བདག་དབང་དང་འགན་ཆ་ཚང་བོད་པའི་ནང་བསྟན་ཆོས་བརྒྱུད་རང་ལ་ཡོད་པ་རེད། བླ་སྤྲུལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་སྟངས་དེ་བླ་སྤྲུལ་དང་དགོན་སྡེ་ཁག་རང་ནས་ངོས་འཛིན་བྱས་ནས་འགྲོ་དགོས་རེད་མ་གཏོགས་འགྲིག་གི་མ་རེད་ཅེས་དམིགས་བསལ་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་ནས་བརྡ་ལན་གཏོང་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ལ། བརྡ་ལན་ཡང་བཏང་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་སོང་།\nཡང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དེ་འཛམ་གླིང་ནང་དར་ཁྱབ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་སྐོར་ལ་ཁོང་གིས། འཛམ་གླིང་ཡོངས་ནང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་དར་འཕེལ་བྱུང་སྟེ། རླབས་ཆེན་གྱི་མཛད་འཕྲིན་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལྷན་ཁང་ཁག་གི་ནང་བང་མཛོད་ནས་འགྲོ་གྲོན་གཏོང་དགོས་ས་ཆུང་ཤོས་དེ་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ཆགས་བསྡད་ཡོད། དེ་གང་ཡིན་ཟེར་ན། ང་ཚོའི་དགོན་སྡེ་ཁག་གིས་སྐུ་ལས་ཧ་ཅང་བསྐྱོན་ཏེ། སོ་སོའི་དགོན་པ་དང་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་མང་ཆེ་བ་སོ་སོ་རང་གི་འབད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གཏོང་གི་ཡོད་སྟབས། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ངོས་ནས་རོགས་སྐྱོར་དང་འགྲོ་གྲོན་ཆུང་ཤོས་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན། ད་ལྟ་བར་དུ་སྐུ་ལས་སྐྱོན་མཁན་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་སྐུ་ཚབ་དང་དགེ་འདུན་པ་རྣམ་པ་ཚང་མར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ངོས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། སྤྱི་ཡོངས་ནས་འཛམ་གླིང་ནང་བལྟས་པ་ཡིན་ན། ང་ཚོ་བཙན་བྱོལ་ནང་འབྱོར་རྗེས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་བསྐྱར་གསོ་བྱུང་ཐུབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། དར་འཕེལ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་། འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་འགྲོ་སྟངས་ལ་བལྟས་པ་ཡིན། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༤ དང་རྒྱལ་ཁབ་ ༥༢ ནང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་བྱེད་པའི་མི་འབོར་མང་དག་ཅིག་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ ༡༥༠ ནང་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་བྱེད་མཁན་མང་ནས་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་གསལ་བོ་ཞེ་དྲགས་རེད་འདུག དེར་བརྟེན། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ ༡༥༠ ལྷག་ནང་ཆོས་བྱེད་མཁན་ཆགས་འདུག ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ནང་དར་འཕེལ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་གསལ་བོ་རེད་འདུག ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བལྟས་པ་ཡིན་ན། འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས་དད་ཡོད་མཁན་དང་མེད་མཁན་གཉིས་ལས་ཆོས་དད་མེད་པའི་མི་འབོར་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་དད་ཅན་གྱི་མི་འབོར་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྲོ་ཡི་འདུག དཔེར་ན། ཡུ་རོབ་ནང་ཁྱེད་རང་གིས་ཆོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་དམ་ཞེས་དྲིས་པ་ཡིན་ན་མེད་ཟེར་མཁན་གྱི་མི་འབོར་མང་བ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། ཅེས་དང་། བོད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་རྣམ་པས་འཛམ་གླིང་ནང་ཆོས་དད་རིང་ལུགས་པ་ཇེ་ཉུང་འགྲོ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དར་སྤེལ་གྱིས། མ་འོངས་པའི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་རིང་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཡུན་ནས་ཡུན་དུ་གནས་ཐུབ་ཐབས་ཀྱི་འཆར་གཞི་དགོས་སྐོར་སོགས་གསུངས་སོང་།\nདེ་རིང་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་ཉིན་དང་པོའི་སྔ་དྲོར། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཐད་དམིགས་བསལ་གྲོས་ཆོད་དོན་ཚན་གསུམ་ཅན་ཞིག་གཏན་འབེབ་གནང་སོང་། ༡༽ སྔ་མའི་ཐུགས་བསྐྱེད་དམ་བཅའ་དང་གདུལ་བྱ་འདུལ་བྱེད་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་འཕགས་མཆོག་འཇིག་རྟེན་དབང་ཕྱུག་མིའི་རྣམ་པར་རོལ་བ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པ་དང་བོད་མི་རྣམས་ནམ་ཡང་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པ་དང་། ཁྱད་པར་བོད་གངས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་འགྲོ་རྣམས་གཉན་འཕྲང་གི་འགག་ཆེན་ལ་ཐུག་པའི་དུས་སྐབས་འདིར། ༧གོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྤྲུལ་ལམ་ལུགས་སྔར་མུས་བཞིན་རྒྱུན་གནས་ངེས་པར་དགོས་པ་དང་། ྋརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུལ་བྲལ་རིན་པོ་ཆེ་མུ་མཐུད་ངེས་འབྱོན་དགོས་པ་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་བཅོས་མིན་མངོན་འདོད་ཡིན་པར་བརྟེན། སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་དེ་དོན་གསོལ་འདེབས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཞུ་རྒྱུ།\n༣༽ ྋགོང་ས་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས། ནང་པ་སངས་རྒྱས་བའི་གཞི་རྩའི་ལྟ་གྲུབ་ཡང་དག་ལ་བརྟེན་ཞིང་། མི་ལོ་བརྒྱད་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་སྔོན་ནས་བྱུང་བའི་བོད་ལུགས་ནང་བསྟན་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་སྲོལ་ད་ལྟའི་བར་རྒྱུད་འཛིན་ལག་ལེན་བྱས་དང་བྱེད་མུས་ཡིན་པའི་བྱེད་ཐབས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ངོས་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཅས་རེད།\nདེ་བཞིན་ཐེངས་འདིའི་ཆོས་ཚོགས་ཐེངས་བཅུ་བཞི་བར་གྲོས་གཞི་ཁག་ ༥ ཡོད་པ་དག་ནི། གཅིག་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་རྣམས་སུ་དུས་བསྟུན་བཤད་སྒྲུབ་ཆོས་སྤྱོད་རྒྱུན་འཛིན་དང་གོང་སྤེལ་གནང་ཕྱོགས་ཇི་དགེ་བཀའ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ་དང་། གཉིས། ཆོས་ལུགས་གཞན་དང་ནང་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་གཞན་དང་ལྷན་དུ་མཐུན་འབྲེལ་དང་མཉམ་ལས་ཡར་རྒྱས་གཏོང་ཕྱོགས་ཇི་དགེ་བཀའ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ། གསུམ་གཞུང་ཆེན་རིགས་གཅིག་རྐང་འཛིན་གྱི་ལས་གཞི་རྒྱུན་སྐྱོང་དང་གོང་སྤེལ་གནང་ཕྱོགས་ལ་བསྐྱར་ཞིབ་དང་འབྲེལ་བཀའ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ། བཞི་དགོན་སྡེ་སོ་སོའི་གྲྭ་བཙུན་རྣམས་ཀྱི་འཕྲོད་བསྟེན་ཐོག་གཟིགས་སྐྱོང་དང་འགན་འཁུར་གནང་ཕྱོགས་ཇི་དགེའི་སྐོར་བཀའ་བསྡུར་གནང་རྒྱུ། དེ་བཞིན། གྲོས་གཞི་མཐའ་མ་གོང་གསལ་གྲོས་གཞིར་མ་འཁོད་པའི་དོན་གནས་གཞན་ཐོག་དགོངས་འཆར་དང་བཀའ་བསྡུར་གནང་འོས་གནང་རྒྱུ་བཅས་རེད་འདུག\nBuewang Ngawangjangchub says:\nལོ་རབ་ ༧༠ ནང་དུ་༧གོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་ཏུ་ང་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཐ་མ་དེ་ཡིན་སྲིད། མ་འོང་པ་ན་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་དགོས་མཁོ་ཡོད་མེད་བོད་རྒྱ་ཆེའི་མི་མང་ནས་ཐག་གཅོད་བྱ་གི་རེད་ཞེས་ལན་འགའ་ཤས་བསྩལ་ཡོད། ད་ལྟ་བར་དུ་བོད་མི་མཐོ་དམའ་སུས་ཀྱང་གསོལ་འདེབས་འདི་འདྲ་ཞུ་མྱོང་མེད། རྩ་བའི་༧གོང་ས་མཆོག་དགུང་ལོ་ ༡༡༣ བར་སྐུ་ཚེ་བརྟན་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་གནང་ཟིནའང་། མ་འོང་པའི་སྐུ་ཕྲེང་རྗེས་མའི་ཆེད་ད་ལྟ་ནས་གསོལ་འདེབས་ཞུས་པ་དང་། གྲོས་ཆོད་ཀྱང་འཇོག་གནང་མཛད་པར་རང་གཞུང་གི་མཛད་གཙོ་རྣམས་པར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན། རྒྱ་དམར་གཞུང་ནས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་དགོས་པ་དང་། དེ་ཡང་རྒྱ་དམར་གཞུང་གི་ཁྲིམ་ལུག་དང་མཐུན་པའི་ངོས་འཛིན་ཞུ་གི་ཡིན་ཚུལ་དྲིལ་སྒྲག་རྒྱ་ཆེ་བྱ་བཞིན་པ་དེར་གདོང་ལེན་གནད་ཁེལ་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ཨ་རིས་གཙོས་པའི་དྲང་བདེན་རྒྱལ་ཁབ་མང་པོས་ཀྱང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བའང་དགའ་སྤྲོའི་རང་བཞིན་ཡིན། རྒྱ་དམར་ཆོས་མེད་ཀླ་ཀློའི་ལུགས་ངན་འཛིན་པས་༧གོང་ས་མཆོག་གི་ཡང་སྲིད་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱེད་པ་དེ་དད་པས་མ་ཡིན་པར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཆར་སྦེད་སྤྱོད་བྱ་ཆེད་ཡིན་པ་བོད་མི་ཙམ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་མི་མང་ཚང་མས་ཤེས་བསལ་ཡིན། དེར་རྟེན་ད་རེས་ཀྱི་མཛད་ཕྱོགས་འདི་ནི་ཧ་ཅང་དགོས་གལ་དུས་ཐུག་ལྟ་བུར་བྱུང་སོང་བས་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་དང་ཆོས་བརྒྱུ་ཀྱི་བསྟན་བདག་རྣམས་བཀའ་དྲིན་བླ་མེད་ཆེ་ཞ་ལགས་སོ།།\n༄༅། རྒྱ་དམར་པོ་ཆོས་ཀྱི་དགྲ་བོ་རེད། ཆོས་བྱེད་མཁན་རྣམ་པ་རྩ་བ་བཀོག།\nརྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་རྫུན་མ་བཟོས་ཀྱང་མཐའ་ཁྱོལ་བར་དཀའ། སྔར་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ ༦ ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་སོག་པོ་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་ཇུས་ངན་དང་། ཨ་མདོ་འཇམ་དབྱངས་བཞེད་པའི་རེ་བ་སྟོང་པ་གཉིས་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ནས། རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་རྒྱ་ནག་ཏུ་བརྫངས། སོག་པོ་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱི་བུ་ཞིག་འཇམ་བཞེད་ཀྱིས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་ཡང་སྲིད་འཕྲུལ་བྲལ་དུ་བསྙེད་དེ་ངོས་འཛིན་གྱིས་མིང་ལ་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་མཚན་གསོལ་དང་ཁྲིར་འདོན་གནང་སྟེ་ལོ་ངོ་བཅུ་ལྷག་རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་གོ་བབས་སྟེང་བཞུགས་ནའང་བོད་མི་མང་ནས་ངོས་ལེན་ཚུལ་བཞིན་མ་བྱུང་སྟབས་མཐའ་མ་རང་མོས་ཀྱིས་ཁྲི་ལས་བབས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་འདུག་པ་དེ་བཞིན་འགྱུར་རྒྱུ་ལས་གཞན་མ་འདས།\nསྲིད་སྐྱོང་མཆོག་ལ་་་ ཟབ་ཟབ་གནང་། ནང་ཆོས་དར་འཕེལ་གཏོང་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། Exactly Wrong. མ་རེད་ཏོ། འཛམ་གླིང་ནང་ བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་ དོ་སྣང་དང་དགའ་མོས་བྱེད་མཁན་བྱུང་བཞིན་ཡོད། རེད་ད། བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ ནང་པའི་ལྟ་སྒྲུབ་མ་རེད་ཏོ། སྔ་མོ་བོད་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཞིག་རེད་ད། ཉེ་ཆར་ རྒྱ་གར་རྒྱལ་ས་དེལ་ལི་དུ་ 2019/11/19 ཉིན་ ༧གོང་ས་མཆོག་ནས་ ཡང་སྲིད་ འགལ་ཆེན་པོ་ མ་རེད། བདག་ཅག་སྟོན་པ་དང་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་སོགས་ཡང་སྲིད་ནི་མཇལ་རྒྱུ་མེད། དེ་ལས་ཁོང་རྣམས་པའི་གསུངས་དེ་རྩ་ཆེན་པོ་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་རེད། དེ་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་མེད། གསུངས་ཡོད།\nརྒྱ་དམར་གྱི་༧རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ལ་ བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ངོས་ལེན་བྱེད་ཡང་བྱེད་ཀྱི་མ་རེད། གང་ལ་ཞུས་ན་་་ རྒྱ་དམར་ ཆོས་དུག སྐྱེད་བ་སྔ་ཕྱི་མེད་པ་རིང་ལུགས་རེད། གལ་སྲིད་ རྒྱ་དམར་གྱི་༧རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་བཀོད་བཞག་བྱེད་པ་དེ་ལ་ ང་བོད་པ་ཡིན་ཟེར་མཁན་ངོས་ལེན་བྱེད་མཁན་བྱུང་ན་ འདི་བོད་པ་མ་རེད་ལ་ མཇུག་མ་མེད་པའི་ཁྱི་རྒན་དང་། རྒྱུག་ཁྱི་ཡིན་པ་ཐག་བཅོད། ༧རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་༧རྒྱལ་བའི་རང་གི་ཕྱག་ལ་ཡོད་པ་དང་ བོད་མི་མངོན་འདོད་ལ་རག་ལས། འདི་བརྗོད་མི་དགོས་པ་བྱེད། སྔ་མོ་ མན་ཅུ་དཔུང་ཤུག་སྐབས་ བོད་ཀྱི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པ་བྱུང་ཡོད། ཡིན་ནས་རྒྱ་ནག་མ་རེད། དེའི་སྐབས་རྒྱ་ནག་ མན་ཅུ་འོག་ ལོ་ངོ་ཧྲིལ་པོ་ ༢༥༠ ཡིན། 1911 ལོར་ རྒྱ་ནག་ མན་ཅུ་འོག་ནས་རང་བཙན་ལེན། ཡིན་ནས་ད་ལྟ་གུང་ཁྲན་སྔོན་ལ་ གོ་མིན་ཏང་ཡིན། གོ་མིན་ཏང་གི་ཆོས་མཁས་ལེན། བོད་ཀྱི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པ་ལོ་རྒྱུད་མེད། ད་ལྟ་རྒྱ་དམར་གུང་ཁྲན་ཆོས་དང་སྐྱེད་བ་སྔ་ཕྱི་མཁས་མི་ལེན་ བོད་ཀྱི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པ་དེ་ འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་དང་དགོད་བྲོ་པོ་ཞིག་རེད། ????? འགོ་ལ་སྡོད་མཁན་ཚོ་བཀའ་སློབ་གནང་དུས་་་ རྒྱ་དམར་གྱི་༧རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ལ་ངོས་ལེན་གཏན་ནས་མེད་བཤད་མི་དགོས་པ་རེད། རྒྱ་མི་པཎ་ཆེན་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སུ་གཅིག་གི་ངོས་ལེན་བྱེད་ཀྱི་མེད་པ། དེ་ལས་ ༧རྒྱལ་བའི་ཡང་སྲིད་ ཁོང་ཚོའི་ལག་པ་ལ་མ་འཐེབ་པ་བྱེད་རྒྱུ་དང་ ཡང་སྲིད་ བེད་སྤྱོད་ག་པ་བཏང་གི་ཡོད་མེད་ རྩད་གཅོད་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཡ་གལ་ཆེའོ།


2018-05-18 16:49:58 阿尼玛卿 ཡེ་ཤེས་ལྷ་མོ་འཚོ། ཀློག་གྲངས།\n[གནད་བཏུས] དཔྱད་རྩོམ་འདིར་བོད་རིགས་སྐད་གཉིས་མི་སྣ་གཉིས་ཀྱི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་དཔེ་མཚོན་བྱས་ཏེ། དེ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་སྒོས་ཁོ་ཚོའི་མི་མཐུན་པའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་དེ་ལས་སློབ་གྲྭ་ནི་མི་མཐུན་པའི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་སྣ་གཉིས་འབྱུང་རྐྱེན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར། སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་གནས་བཅས་རིམ་པ་མི་མཚུངས་པའི་ཁོར་ཡུག་འགྱུར་ལྡོག་གིས་ཀྱང་སྐད་གཉིས་མི་སྣའི་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་གལ་ཆེན་ཐེབས་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད།\n[གནད་ཚིག] སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན། འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན། སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད།\nསྐད་གཉིས་ཞིབ་འཇུག་ཁྲོད། མཁས་པ་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱིས་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་མི་འདྲ་བ་སྣ་གཉིས་ཡོད་པར་འདོད་དེ། དེ་ནི་སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་དང་། འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་གཉིས་སོ། ། ཟླ་བ་དང་ལྷ་མཚོ་ནི་ལོ་ན་ཕལ་ཆེར་མཚུངས་ཀྱང་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་གཏན་ནས་མི་མཚུངས་པའི་སྐད་གཉིས་མི་སྣ་གཉིས་ཡིན། དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཁོ་ཚོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ། ཁོ་ཚོ་སློབ་ཆུང་ནས་མཐོ་འབྲིང་བར་གྱི་ལོ་ངོ12རིང་གི་སློབ་སྦྱོང་དང་འཚོ་བའི་ཁྲོད་སོ་སོས་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་མི་འདྲ་བ་སྟེ། སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་དང་འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བརྒྱུད་པ་སྟེ། ཁོ་ཚོའི་མྱོང་བརྒྱུད་མི་འདྲ་བ་དེས་སློབ་གྲྭ་ནི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་སྣ་གཉིས་འབྱུང་རྐྱེན་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར། ཁོ་ཚོ་འཚོ་གནས་བྱེད་བཞིན་པའི་སྡེ་པ་དང་ཁྱིམ་ཚང་ལ་སོགས་པའི་མཐའ་ཁོར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁོར་ཡུག་གིས་ཀྱང་ཚད་མི་འདྲ་བར་ཁོ་ཚོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་བཞིན་པ་རྟོགས།\nལན་པོས② 1975ལོར“སྣོན་རྣམ”གྱི་སྐད་གཉིས་མི་སྣ་དང“འཕྲི་རྣམ”གྱི་སྐད་གཉིས་མི་སྣ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བཏོན། ལན་པོས་སྐད་གཉིས་མི་སྣས་གལ་ཏེ་སྐད་རིགས་གཉིས་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དེས་ཕ་སྐད་སྤྱོད་པའི་ནུས་པར་འཇིགས་སྐུལ་མེད་ཚེ། “སྣོན་རྣམ”གྱི་སྐད་གཉིས་མི་སྣ་འབྱུང་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་གལ་ཏེ་སྐད་རིགས་གཉིས་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་དེས་ཕ་སྐད་སྤྱོད་པའི་ནུས་པར་འཇིགས་སྐུལ་ཡོད་པ་དང། ཐ་ན་དེས་ཕ་སྐད་ཀྱང་ཤོར་འགྲོ་བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུའི་སྐད་གཉིས་མི་སྣ་ལ“འཕྲི་རྣམ”གྱི་སྐད་གཉིས་མི་སྣ་ཟེར། སྤྱིར་བཏང་དུ། གཙོ་གྲས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གཙོ་གྲས་མི་ཚོགས་ཀྱིས་སྐད་རིགས་གཉིས་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་གོ་རིམ་ཁྲོད“སྣོན་རྣམ”གྱི་སྐད་གཉིས་མི་སྣར་འགྱུར་བའི་སྐབས་མང་སྟེ། སྐད་རིགས་གཉིས་པར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་མང་ཆེ་བར་ཕ་སྐད་སྤྱོད་པར་འཇིགས་སྐུལ་བཟོ་མི་སྲིད་པས་སོ། ། འོན་ཀྱང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པར་ཇུས་འགོད་བྱས་པའི་དཔེ་དབྱིབས་མི་མཚུངས་པའི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་མང་ཤོས་ཀྱིས་མཇུག་མཐར་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་དག“འཕྲི་རྣམ”གྱི་སྐད་གཉིས་མི་སྣར་འགྱུར་དུ་བཅུག་པ་རེད།③ ཁ་རྨིན་སིས（Cummins）གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས“སྣོན་རྣམ”གྱི་སྐད་གཉིས་མི་སྣར་འགྱུར་སྲིད་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའི་ཆ་རྐྱེན་ནི། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པའི་སྐད་རིགས་དང་པོའི་རིན་ཐང་དེ་སྤྱི་ཚོགས་དང་སློབ་གྲྭས་ཁས་ལེན་པ་དང་མཉམ་དུ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་སློབ་གྲྭར་ཕ་སྐད་གཙོར་བཟུང་བའི་སློབ་ཁྲིད་དཔེ་དབྱིབས་ལོངས་སུ་སྤྱོད་དགོས་པ་རེད།\n1949 – 1957ལོ་ནི་རིག་གནས་རྒྱུ་མང་ཅན་གྱི་དུས་རིམ་ཡིན། དུས་རིམ་འདིའི་ནང་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་དང་ཐབས་ཤེས་གཏན་འབེབས་བྱས། སྲིད་ཇུས་དེའི་འོག་ཏུ། བོད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ལ་བོད་ཁུལ་དུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས།④ 1958-1977ལོ་ལ་གཅིག་སྒྱུར་དུས་རིམ་ཟེར།⑤དུས་རིམ་འདིའི་ནང་དུ“རིག་གསར”གཡོན་ལྷུང་བསམ་བློའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པས། རང་རྒྱལ་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་མང་ཆེ་ཤོས་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཁེ་དབང་མེད། བོད་ཁུལ་དུ། སློབ་གྲྭའི་སློབ་ཐུན་རེའུ་མིག་ཏུ་བོད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་ཕལ་ཆེར་མཐོང་མི་ཐུབ། བོད་ཁུལ་གྱི་བྱིས་པས་སློབ་གྲྭར་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ཁོ་ནར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་ཡིན། 1978-1990ལོ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བསྐྱར་དར་བྱེད་པའི་དུས་རིམ་ཡིན། 1987ལོ་ནས་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐད་གཉིས་སློབ་གྲྭ་ནི་བོད་ཁུལ་དུ་ཆར་རྗེས་ཀྱི་ཤ་མོ་བརྡོལ་བ་ཇི་བཞིན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས།\n4.1 དོན་བརྗོད་རང་བཞིན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐབས། ⑥\nདོན་བརྗོད་རང་བཞིན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་ནང་དོན་ནི་མི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱི་འཚོ་བའི་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། དོན་བརྗོད་རང་བཞིན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐབས་སུ་གཙོ་བོར་མི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་འཚོ་བའི་མྱོང་བརྒྱུད་དེ་ཁོ་ཚོའི་གཏམ་རྒྱུད་ལ་དོ་སྣང་མཛད་དགོས། གཏམ་རྒྱུད་འདི་དག་གིས་མི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ངོས་ཟིན་མཚོན།⑦ དོན་བརྗོད་རང་བཞིན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐབས་སུ་མི་བུ་དང་སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་། མི་བུ་དང་ཁོར་ཡུག་གི་འབྲེལ་བར་ཞིབ་དཔྱད་བྱེད་དགོས།\nདཔྱད་རྩོམ་འདིར་རྟོགས་བརྗོད་རྣམ་པའི་འདྲི་བརྗོད་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ཡོད། ཀུའུ་ཏེ་སེན་གྱིས་བསྟན་དོན།（Good son）རྟོགས་བརྗོད་རྣམ་པའི་འདྲི་བརྗོད་བྱེད་ཐབས་ནི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐབས་ཤིག་ཡིན། དེས་ཐོག་མར་མི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱི་གཏམ་རྒྱུད་འཚོལ་སྡུད་བྱེད་པ་ནས་མགོ་རྩོམ་པ་དང་། དེ་ནས་གཏམ་རྒྱུད་ཆུང་ཆུང་འདི་དག་ལོ་རྒྱུས་ཆབ་སྲིད་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་འོག་ཏུ་བཞག་སྟེ་གོ་བ་ལེན་པ་རེད། འདི་ལྟར་བྱས་ཚེ་གཏམ་རྒྱུད་ཆུང་ཆུང་དེ་ལོ་རྒྱུས་སུ་གྱུར་པ་རེད།\nརྟོགས་བརྗོད་རྣམ་པའི་འདྲི་བརྗོད་བྱེད་ཐབས་འདིས་བས་མཐའ་ཅན་གྱི་མི་ཚོགས་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་ཡིན།⑨བས་མཐའ་ཅན་གྱི་མི་ཚོགས་ཞེས་པ་ནི་མི་ཚོགས་འདི་དག་གི་འཚོ་བའི་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཞིབ་འཇུག་དེ་འདྲ་བྱས་མ་མྱོང་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་དོ་སྣང་དེ་འདྲ་བྱས་མེད་པ་ལ་ཟེར། བོད་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་དག་སློབ་ཆུང་ལོ་རིམ་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐད་གཉིས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་སྐད་གཉིས་མི་སྣར་གྱུར་པས། ཁོ་ཚོའི་མྱོང་བརྒྱུད་ནི་སྤྱིར་བཏང་བ་ཞིག་མིན། རྟོགས་བརྗོད་རྣམ་པའི་འདྲི་བརྗོད་བྱེད་ཐབས་འདིས་ང་ཚོར་བོད་རིགས་མི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཞིབ་འཇུག་དང་ཁོ་ཚོའི་སྐད་སྒྲ་ལ་ཉན་པའི་གོ་སྐབས་ཤིག་གནང་བའོ། །\nཟླ་བ་ནི1986ལོར་སྐྱེས། ལོ་བཅུའི་སྟེང་སློབ་གྲྭར་སོང་། ཟླ་བའི་ཨ་ཕ་ནི་གློག་ལས་བཟོ་པ་ཞིག་ཡིན། ཕུ་བོ་གཉིས་ས་ཆ་གཞན་དུ་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། ཨ་མ་གཅིག་པུས་ཞིང་ལས་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། ཨ་མ་ལ་ཟླ་བས་ཞིང་ལས་ཐད་རོགས་བྱེད་པར་མཁོ། ཟླ་བ་འགྲོ་བཞིན་པའི་སློབ་ཆུང་ནི་སྡེ་པའི་སློབ་ཆུང་ཞིག་ཡིན་ཞིང། དགེ་རྒན་གཅིག་ལས་མེད། སློབ་གྲྭས་སློབ་མ་ཚོར་རྒྱ་ཡིག་དང་རྩིས་རིག་གི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་ལས་བོད་ཡིག་གི་སློབ་ཁྲིད་མེད།\nཟླ་བའི་སློབ་ཆུང་གི་སློབ་སྦྱོང་མྱོང་བརྒྱུད་ནི་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་བྱུང་། ཁོ་མོ1996ལོར་སློབ་ཆུང་དུ་སོང་། 1996ལོ་ནི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་དེ་བོད་ཁུལ་དུ་བསྐྱར་དར་བྱེད་པའི་དུས་རིམ་གྱི་ལོ་གྲངས18པ་ཡིན། འོན་ཀྱང་ཟླ་བ་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་བཞིན་པའི་སློབ་ཆུང་དེར། སློབ་གྲྭས་བོད་རིགས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་བོད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་སྤེལ་ཐབས་མེད་པ་མ་ཟད་སློབ་གྲྭར་དགེ་རྒན་ཧ་ཅང་མི་འདང་བའི་གནད་དོན་ལ་འཕྲད་ཡོད།\nདམའ་འབྲིང་ནི་རྫོང་མཁར་དུ་ཡོད། དམའ་འབྲིང་སྐབས་སུ་ད་གཟོད་ཟླ་བ་ཐེངས་དང་པོར་མི་རིགས་གཞན་པའི་སློབ་གྲོགས་དང་འཕྲད། རྒྱ་སྐད་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པ་ནི་དམའ་འབྲིང་སྐབས་སུ་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་ཡིན། སློབ་གྲྭས་ཀྱང་སློབ་མ་ཚོར་རྒྱ་སྐད་ཀྱིས་གླེང་མོལ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་རེད། དམའ་འབྲིང་གི་སློབ་སྦྱོང་འཚོ་བའི་ཁྲོད་མོ་རང་ཐེངས་དང་པོར་རྒྱ་སྐད་བཤད་མ་ཤེས་པར་ངོ་ཚ་སྐྱེས། ཟླ་བ་རྒྱ་སྐད་ལ་བྱང་ཆ་མེད་པས་སློབ་གྲོགས་གཞན་པ་དང་བསམ་བློ་བརྗེ་རེས་ལེགས་པོ་བྱེད་ཐབས་མེད་པ་དེས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱ་སྐད་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་མར་མཚོན་ན་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་གསལ་བཤད་བྱས། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་མ་ངེས་པར་དུ་སྐད་གཉིས་མི་སྣར་འགྱུར་དགོས། ཁོ་ཚོ་ནི་སྐད་རིགས་སྣ་གཉིས་ལ་འབྲལ་ཐབས་མེད་དེ། ཕ་སྐད་དང་ཁོ་ཚོ་འཚོ་བ་རོལ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་དེའོ། །\nདམའ་འབྲིང་གི་ལོ་གསུམ་གྱི་རིང་ལ་ཟླ་བས་སློབ་སྦྱོང་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་པར་བརྟེན། ཁོ་མོའི་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་ཇེ་བཟང་རེད། བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཁོ་མོས་དམའ་འབྲིང་སྐབས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་གི་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་འདི་ལྟར་ཕྱིར་དྲན་བྱས།“དམའ་འབྲིང་སྐབས་སུ་ངས་རྒྱ་ཡིག་ལ་འབད་བརྩོན་བྱས་པས། ངའི་རྒྱ་ཡིག་ཇེ་བཟང་དུ་གྱུར། འོན་ཀྱང་ང་ལ་བོད་ཡིག་སྦྱོང་བའི་གོ་སྐབས་གཏན་ནས་མེད། ངས་བོད་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་ཐམས་ཅད་ང་དང་འདྲ་བར་སློབ་གྲྭ་ནས་རྒྱ་ཡིག་ཁོ་ནར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་པར་སྙམ། མཐོ་འབྲིང་ལ་རྒྱུགས་སྤྲོད་པར་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་སྐབས་ངས་ད་གཟོད་ང་ཚོ་ཁུལ་གྱི་མཐོ་འབྲིང་ཞིག་ཏུ་བོད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་པ་ཐོས། ངས་གནས་ཚུལ་འདི་ཐོས་རྗེས་ཧ་ཅང་སེམས་འགུལ་ཐེབས། ཨ་ཕས་ཐོག་མར་ཤེས་རྗེས་ང་ལ་བཤད་པ་ཡིན། ཨ་ཕས་ཀྱང་གནས་ཚུལ་འདི་ཐོས་རྗེས་ཧ་ཅང་སེམས་འགུལ་ཐེབས།”\nཟླ་བས་མཐོ་འབྲིང་སྐབས་སུ་ད་གཟོད་བོད་ཡིག་སློབ་མགོ་བརྩམས། བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཁོ་མོས་འདི་ལྟར་བཤད།“ངས་ཐེངས་དང་པོར་བོད་ཡིག་གིས་རང་མིང་འབྲི་སྐབས་ང་རྒྱལ་དང་གཟི་བརྗིད་ཅིག་སྐྱེས།”འདིས་ཁོ་མོ་དང་རང་གི་ཕ་སྐད་བར་གྱི་རང་བྱུང་གི་འབྲེལ་ཐག་དེ་གསལ་སྟོན་བྱས། ཟླ་བས་བོད་ཡིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་དམ་འཛིན་བྱས་པ་དང། ཁོ་མོ་དང་སློབ་གྲོགས་གཞན་པས་ཐ་ན་རང་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་རྒན་བསྟེན་ཏེ་བོད་ཡིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱས་པའི་མྱོང་བརྒྱུད་འདིས་ཁོ་ཚོའི་བོད་ཡིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་འདོད་པའི་སྤྲོ་སེམས་དེ་མཚོན་ཡོད། བོད་ཡིག་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཟླ་བ་ལྟ་བུའི་མཐོ་འབྲིང་སྐབས་སུ་ད་གཟོད་སློབ་མགོ་བརྩམས་པའི་སློབ་མ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་དཀའ་ངལ་ཧ་ཅང་ཆེ་མོད། འོན་ཀྱང་ཟླ་བ་ལ་བོད་ཡིག་གི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་བཏང་སྟེ། མཐར་བོད་སྐད་ཡིག་ཆེད་ལས་ཀྱི་སློབ་ཆེན་སློབ་མ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་རྒྱུའི་འདུན་པ་ཡོད།\nཟླ་བའི་སྐད་གཉིས་སློབ་སྦྱོང་གི་མྱོང་བརྒྱུད་དེ་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་བྱུང་། བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་ནི་ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན། བརྒྱ་ཆའི30ཡི་སྡོད་དམངས་ནི་བོད་རིགས་ཡིན། བདེ་ཆེན་དུ་མི་གྲངས་ཆེས་མང་བའི་མི་རིགས་ཡིན། དེ་ནས་རྒྱ་རིགས་ཡིན། བདེ་ཆེན་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་ད་དུང་འཇང་རིགས་དང་ལི་སུའུ་རིགས། པའེ་རིགས། ཧུའེ་རིགས། དབྱིས་རིགས། མིའོ་རིགས་སོགས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན་པའང་གནས་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་བདེ་ཆེན་ནི་མི་རིགས་མང་པོ་འདུས་སྡོད་བྱེད་པའི་ས་གནས་ཤིག་ཡིན།\nརིག་གསར་སྐབས་སུ་བོད་རིགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་མང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་སློབ་གྲྭ་ན་བོད་ཡིག་གི་སློབ་ཁྲིད་མེད་པས། བདེ་ཆེན་ཡང་དེ་ལས་མ་འདས། 1978ལོ་ནས་མགོ་བཟུང་སྟེ་སྐད་གཉིས་སློབ་གྲྭ་བོད་ཁུལ་དུ་སྔ་རྗེས་སུ་བཙུགས། བདེ་ཆེན་དུ་ཡང1980ལོ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐད་གཉིས་སློབ་གྲྭ་འཛུགས་པར་ཚོད་ལྟ་བྱས། 1980ལོར་སྤེལ་བའི《མི་རིགས་སློབ་གསོའི་བྱ་བར་ཤུགས་སྣོན་པའི་ཐད་ཀྱི་བསམ་འཆར》ལས“རང་མི་རིགས་ལ་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཡོད་པའི་མི་རིགས་ཚང་མས་རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྤྱད་ནས་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་དགོས་པ་དང་། རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ལེགས་པོར་སློབ་པ་དང་མཉམ་དུ་རྒྱའི་སྐད་དང་ཡི་གེ་ལ་ཡང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་དགོས།”ཞེས་གཏན་འཁེལ་བྱས་ཡོད། 1980ལོ་ནས་བཟུང་སྟེ་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱིས་ཧུར་བརྩོན་སྒོས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འབོད་སྐུལ་དང་ལེན་བྱས་ཏེ། བདེ་ཆེན་དུ་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་ལས་གཞི་སྒྲུབ་མགོ་བརྩམས། འོན་ཀྱང“རིག་གསར”ལོ་བཅུའི་ནང་དུ་བོད་སྐད་ཡིག་གི་སློབ་གསོ་དེ་བོད་ཁུལ་དུ་མེད་པར་གྱུར་པས་བོད་ཁུལ་གྱི་སློབ་གསོ་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། སྤྱི་ལོ1978ལོ་ནས་བཟུང་། མི་རིགས་སློབ་གསོས་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་ཧ་ཅང་བཟང་པོ་དེ་བསུས་འོང་ན་ཡང་། བོད་སྐད་ཡིག་གི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣའི་རིམ་པ་ཆད་པ་དེས་བྱ་བ་སླར་གསོ་བྱེད་པ་ལ་དཀའ་ཁག་ཆེན་པོ་ཞིག་བཟོས། 2007ལོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལོ་ལྔའི་རིང་གྲ་སྒྲིག་བྱས་མཐར། བདེ་ཆེན་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭར་སྐད་གཉིས་དགེ་རྒན་གྱི་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས་ནས་སློབ་མ150བསྡུས་ཤིང་སློབ་ཡུན་ལོ་གསུམ་ཡིན།⑩ སྐད་གཉིས་དགེ་རྒན་གྱི་གསོ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་འཛུགས་པའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་སློབ་གྲྭར་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་ཆེད་ཡིན་མོད་ཀྱང། སྤྱི་ལོ2005ལོར་སླེབས་རག་བར་དུ་བདེ་ཆེན་ཁུལ་གྱི་སློབ་ཆུང924དང་སློབ་འབྲིང23ལས་སློབ་གྲྭ21ལ་མ་གཏོགས་བོད་ཡིག་སློབ་ཁྲིད་གཟུགས་པའི་དགེ་རྒན་འདང་ངེས་པ་ཞིག་མེད། ཟླ་བས་མཐོ་འབྲིང་ལ་སླེབས་རག་བར་དུ་མ་གཏོགས་སློབ་ཆུང་ནས་དམའ་འབྲིང་བར་དུ་བོད་ཡིག་སློབ་པའི་གོ་སྐབས་རག་མེད་ཅིང་། ཟླ་བའི་སྐད་གཉིས་ཀྱི་མྱོང་བརྒྱུད་དེས་ཁོ་མོས་འཚོ་བ་རོལ་སའི་གྲོང་སྡེ་དང་དེའི་མཐའ་ཁོར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁོར་ཡུག་གིས་ཁོ་མོའི་སྐད་གཉིས་ཀྱི་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་དེ། ཁོ་མོའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱིས་ང་ཚོར་ས་ཁོངས་ཀྱིས་སྐད་གཉིས་མི་སྣའི་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད་དོ། །\nལྷ་མཚོའི་སྐད་གཉིས་ཀྱི་མྱོང་བརྒྱུད་ནི་ཁོ་མོ་ཡོད་སའི་གྲོང་སྡེའི་ཕ་སྐད་སྲུང་སྐྱོབ་མཐུན་ཚོགས་ནས་བཟུང་གླེང་མགོ་རྩོམ་དགོས།“ངའི་ཕ་ཡུལ་གཅན་ཚ་རྫོང་ན་ཡོད་ཅིང་རེབ་གོང་ལ་ཧ་ཅང་ཐག་ཉེ་བོ་ཡོད། ངའི་ཁྱིམ་མི་ཚང་མས་བོད་སྐད་བཤད་ཀྱིན་ཡོད། ང་རང་སྡོད་སའི་གྲོང་སྡེའི་ནང་ཕ་སྐད་སྲུང་སྐྱོབ་མཐུན་ཚོགས་ཤིག་ཡོད་ལ། མཐུན་ཚོགས་འདི་ང་རང་ལོ་ན་ཧ་ཅང་ཕྲ་བའི་སྐབས་སུ་ནས་གྲོང་སྡེའི་ནང་བཙུགས་ཡོད། མཐུན་ཚོགས་འདིས་སྡེ་མི་ཀུན་གྱིས་བོད་སྐད་གཙང་མ་བཤད་དགོས་པའི་བླང་བྱ་བཏོན་ཡོད། གལ་ཏེ་སྡེ་པའི་ནང་མི་སུ་ཞིག་གིས་བོད་སྐད་བཤད་དུས་དེའི་ནང་རྒྱ་སྐད་བསྲེས་ནས་བཤད་པ་ཤེས་ཚེ་མི་དེ་ལ་དངུལ་ཆད་གཅོད་པ་རེད།”ལྷ་མཚོས་ཞང་གི་སློབ་ཆུང་ལོ་རིམ་དང་པོ་ནས་བཟུང་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་བསླབ་པ་ཡིན་ལ་དགེ་རྒན་ཚང་མ་ཡང་སྐད་གཉིས་དགེ་རྒན་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་དགེ་རྒན་གྱིས་བྱིས་པའི་ཕ་སྐད་སྤྱད་ནས་ཁོ་ཚོར་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་བསླབ་རོགས་བྱེད་ཅིང་། རྒྱ་ཡིག་དགེ་རྒན་ནི་བོད་རིགས་ཡིན་པས་བོད་རིགས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་སློབ་དུས་སུ་དཀའ་ཁག་ལ་འཕྲད་འོང་བ་ཡང་ཁོས་ཧ་གོ་ཡོད། ལྷ་མཚོས་ཀྱང་རྒྱ་ཡིག་དགེ་རྒན་འདི་ཉིད་བརྗེད་མི་སྲིད་དེ། ཁོ་མོས་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱ་ཡིག་ལ་ཞང་གི་སློབ་ཆུང་ནས་བཟུང་རྨང་གཞི་ལེགས་པོ་ཞིག་བཏིང་ཡོད་བསམས། རྫོང་སློབ་ཆུང་དུ་ལྷ་མཚོས་རྒྱ་ཡིག་སློབ་དཀའ་བར་སྙམ་བྱུང་། རྒྱུ་མཚན་ནི། སློབ་ཁང་གི་སྐད་བརྡ་ནི་རྒྱ་སྐད་ཁོ་ན་ཡིན། འོན་ཀྱང་བཅར་འདྲིའི་སྐབས་སུ་ཁོ་མོ་ན་རེ།“དགེ་རྒན་ཚང་མ་སྐད་གཉིས་དགེ་རྒན་ཡིན་པས། ཁོ་ཚོས་ང་ལ་ཇི་ལྟར་རོགས་རམ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཤེས་ཡོད”ཟེར།\nསློབ་ཆུང་ནས་དམའ་འབྲིང་དང་མཐོ་འབྲིང་གི་བར་དུ་ལྷ་མཚོ་འགྲིམས་པ་དེ་སྐད་གཉིས་སློབ་གྲྭ་ཡིན་ཞིང་། སློབ་གྲྭའི་སྐད་གཉིས་དཔེ་དབྱིབས་ནི་བོད་སྐད་གཙོ་བོ་ཡིན། ལྷ་མཚོས་ཕྱིར་དྲན་བྱས་དོན། མཐོ་འབྲིང་གི་སྐབས་སུ་སློབ་ཁྲིད་མང་པོ་ཞིག་སྐད་བརྡ་གཉིས་ཀྱིས་ཁྲིད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ཆབ་སྲིད་དང་། ས་ཁམས། ལོ་རྒྱུས་བཅས་ལྟ་བུ། དེར་མ་ཟད་སློབ་ཁྲིད་འདི་དག་གི་སྐབས་སུ་རྒྱ་བོད་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་སློབ་དེབ་སྤྲོད་པ་ཡིན་པས། མཐོ་འབྲིང་གི་སྐབས་སུ་ཁོ་ཚོས་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་གང་རུང་གིས་རྒྱུགས་སྤྲད་ཆོག ལྷ་མཚོའི་བོད་ཡིག་དང་རྒྱ་ཡིག་གི་འབྲི་ཀློག་ཉན་བཤད་ཚང་མ་ཡང་ཅུང་ཟད་ལེགས་ཤིང་། ངས་ཁོ་མོར་བཅར་འདྲི་བྱེད་དུས་ཁོ་མོ་ནི་བོད་སྐད་ཡིག་རྩོམ་རིག་ཆེད་ལས་ཀྱི་སློབ་མ་ཞིག་རེད།\nལྷ་མཚོའི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གཅན་ཚ་རྫོང་ནས་བྱུང་ཞིང་། གཅན་ཚ་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཏེ། ཁུལ་སྲིད་གཞུང་ཡོད་སའི་རེབ་གོང་རྫོང་དང་བར་ཐག་དེ་ཙམ་མི་རིང་།\nརེབ་གོང་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སུ་ཡུལ་ཁམས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྙན་པའི་གྲགས་པ་ཁྱབ་པའི“རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ”ཞེས་པའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ལ། རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ་ནི་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ནང་བསྟན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་གལ་ཆེའི་གྲུབ་ཆ་ཁག་ཅིག་ཡིན། ཧ་ལམ་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ནས་མགོ་ཚུགས་ཤིང་ད་ལྟའི་བར་ལོ་ངོ700ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་ཟེར། 2009ལོར། རེབ་གོང་སྒྱུ་རྩལ་འཛམ་གླིང་གཟུགས་འདས་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག་ཏུ་བདམས་ཐོན་བྱུང་ཞིང་། ཡོངས་གྲགས་སུ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་གལ་ཆེན་དང་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་རེབ་གོང་ནས་འཁྲུངས་པ་ཡིན་པར་མ་ཟད། རེབ་གོང་དུ་ད་དུང་བོད་ཀྱི་དགོན་སྡེ་གྲགས་ཅན་ཡང་ཡོད། དེ་བས་རེབ་གོང་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སུ་ཡུལ་ཁམས་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་པའང་བཤད་མ་དགོས།“རིག་གསར”སྐབས་སུ་བོད་ཁུལ་གྱི་སློབ་གྲྭ་ཕལ་མོ་ཆེ་རུ་བོད་ཡིག་གི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་མི་ཐུབ་ན་ཡང། རེབ་གོང་ས་ཁུལ་དུ“རིག་གསར”སྐབས་སུའང་གནོན་ཤུགས་ཐེག་ཅི་ཐུབ་བྱས་ནས་སློབ་གྲྭར་བོད་ཡིག་གི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་པ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་པས། རེབ་གོང་རིག་པ་འབྱུང་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞེས་པའི་བསྔགས་བརྗོད་ཀྱང་དོན་ལ་གནས་པར་སེམས།\nཟླ་བར་བཅར་འདྲིི་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ཁོ་མོས་རྒྱ་སྐད་ཀྱིས་ང་ལ་གླེང་མོལ་བྱེད་འདུན་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད། ང་ཚོའི་བཅར་འདྲི་བོད་སྐད་ཀྱིས་མགོ་བརྩམས་པ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང། ཚིག་གཉིས་པར་ཁོ་མོའི་ཕ་ལགས་ཀྱི་ལས་རིགས་གསལ་བཤད་བྱེད་སྐབས“电工”ཞེས་པ་དེ་ཁོ་མོས་རྒྱ་སྐད་ཀྱིས་ལབ་བྱུང་། དེ་ནས་སྐད་ཆ་ཚིག་འགའི་རྗེས་ནས་ཁོ་མོས་རང་གི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་དེ་རྒྱ་སྐད་ཀྱིས་བརྗོད་མགོ་བརྩམས། ཁོ་མོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་དེ་ཁོ་མོས་རང་གི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་བཤད་སྟངས་དང་ཧ་ཅང་མཐུན་ཞིང་། ཁོ་མོའི་ཕ་སྐད་དེ་ཁོ་མོའི་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་ལ་མི་དོ་བར་མ་ཟད། ཁོ་མོའི་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་བསླབ་པ་དེས་ཡུན་རིང་ནས་ཕ་སྐད་སྤྱོད་པའི་ནུས་པ་ལའང་འཇིགས་སྣང་སྐུལ་ཡོད། ཁོ་མོ་ནི་འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་ལ། མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་གྱིས་སྐད་གཉིས་སྨྲ་མཁན་གྱི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་ཞོར་རྐྱེན་ངན་པ ཐེབས་པར་འདོད་མོད། འོན་ཀྱང་། ལན་ཏི་རོས་དང་ཨ་ལ་ཏི（Landry and Allard）རྣམ་གཉིས་ཀྱིས། ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཁོ་ན་དེ་སྣོན་རྣམ་མམ་ཡང་ན་འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་ཤན་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཉག་གཅིག་ཏུ་བཟུང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་དང་མི་མཐུན་པར་འདོད། སྐད་གཉིས་སྨྲ་མཁན་ལ་ལའི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་པ་དེ་འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་ལས་མི་ཆེ་རུང་། ཁོ་ཚོས་སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བརྒྱུད་བཞིན་ཡོད། དེ་བཞིན་དུ་སྐད་གཉིས་སྨྲ་མཁན་ལ་ལས་ནི་དངོས་གནས་འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བརྒྱུད་བཞིན་ཡོད་མོད་ཀྱང་། ཁོ་ཚོའི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་པ་དེ་སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་ལས་ཞན་པ་མིན་ནོ། ། ཟླ་བའི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་ཁྲོད་ཁོ་མོའི་ཤེས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་ཞོར་རྐྱེན་ངན་པ་གཏན་ནས་བྱུང་མེད་པར། ཁོ་མོའི་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་དེ་ཕ་སྐད་ལྟ་བུའི་ཉེར་སྤྱོད་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཆུ་ཚད་ལ་སླེབས་ཡོད། ཡིན་ཡང་ཁོ་མོའི་ཕ་སྐད་ཀྱི་ཆུ་ཚད་དེ་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་ལ་མི་དོ། སྐད་གཉིས་ཞིབ་འཇུག་ཆེད་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་བཞེད་ཚུལ་འདི་ལ་འཐད་དེ། གལ་ཏེ་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་ཕ་སྐད་དེ་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་ལས་ཞན་ཚེ། ཁོའམ་ཁོ་མོས་འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེནབརྒྱུད་བཞིན་ཡོད།\nལྷ་མཚོས་སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བརྒྱུད་ཅིང་། ཁོ་མོས་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་བསླབ་པ་དེས་ཁོ་མོའི་ཕ་སྐད་ཉེར་སྤྱོད་བྱེད་པ་ལ་འཇིགས་སྐུལ་ཐེབས་མེད། ཁོ་མོས་འཚོ་བ་རོལ་སའི་གྲོང་སྡེ་དང་ཁོ་མོ་འགྲིམས་པའི་སློབ་གྲྭ་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱིས་ཕ་སྐད་ཀྱི་རིན་ཐང་དང་ཕ་སྐད་དེ་མི་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས་གལ་ཆེན་ཡིན་པ་དེ་ཁས་ལེན་གང་ལེགས་བྱས་ཡོད་པ་དང། སློབ་ཆུང་ལོ་རིམ་དང་པོ་ནས་བཟུང་རྒྱ་ཡིག་ཧུར་ཐག་གིས་བསླབས་པ་དེས་ཀྱང་རྒྱ་ཡིག་གི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་དེ་སློབ་གསོའི་དོན་གཉེར་ཁྲོད་གཙིགས་འཛིན་བྱས་པ་མཚོན། ཁ་སི་ནོབ་དང་ཨར་ཡ་སི（Casanova and Arias）གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་དོན། “སྐད་གཉིས་མི་སྣའི་སྐད་བརྡ་གཉིས་ཀ་ལ་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཁས་ལེན་ཐོབ་ཚེ། ཕལ་ཆེར་སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་འབྱུང་སྲིད”ཟེར། ལན་ཏི་རོས་དང་ཨ་ལ་ཏི（Landry and Allard）རྣམ་གཉིས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ལྟར་ན། སྣོན་ཐབས་ཀྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་གྱི་ཁོངས་སུ་འདི་འདྲའི་གནད་འགའ་འདུ་སྟེ། （a）ཕ་སྐད་དང་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་དེ་རིག་གཞུང་གི་སྟེང་ནས་སམ་ཡང་ན་ཉིན་རྒྱུན་གྱི་འཚོ་བར་སྤེལ་རེས་བྱས་ནའང་ཐོགས་པ་མེད་པ།（b）རང་ཉིད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་ལ་དགའ་ཞེན་ཆེ་བ།（c）ཕ་སྐད་སྤྱོད་པའི་ཁྲོད་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་བསྲེས་ནས་སྐད་ཆ་བརྗོད་རོགས་བྱེད་མི་དགོས་པ་བཅས་སོ། ། ལྷ་མཚོས་བཅར་འདྲི་སྐབས་སུ་ཕ་སྐད་རྐྱང་རྐྱང་བཤད་པ་དེས་ཁོ་མོས་ཕ་སྐད་ལ་བཟུང་བའི་རིན་ཐང་ལྟ་ཚུལ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་ལ། དེ་ནི་བོད་མི་ཞིག་ཡིན་ན་ཕ་སྐད་བཤད་དགོས་པ་དེ་ཡིན། དེར་མ་ཟད་ཁོ་མོའི་ཕ་སྐད་ཤིན་ཏུ་བདེ་པོ་ཡིན་པའང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། ལྷ་མཚོས་ད་དུང་ང་ལ་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀྱིས་བྲིས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་ཀྱང་བསྟན་བྱུང། འདི་དག་གིས་ཁོ་མོའི་སྐད་ཡིག་གཉིས་ཀྱི་ཉེར་སྤྱོད་ནུས་པ་ཧ་ཅང་མཐོ་བའང་གསལ་བོར་མཚོན་ཡོད།\nཞིབ་འཇུག་མང་པོ་ཞིག་ལས་གསལ་བོར་མཚོན་པ་ལྟར་ན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་བསླབ་པའི་ཁྲོད་ཕལ་ཆེར་འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་དུ་འགྱུར་སྲིད་མོད། འོན་ཀྱང་། ལྷ་མཚོའི་སྐད་གཉིས་ཀྱི་མྱོང་བརྒྱུད་ལས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་དུ་འགྱུར་ཐུབ་པའང་གསལ་བོར་མངོན། འདི་ལ་སྤྱི་ཚོགས་དང་སློབ་གྲྭ་གཉིས་ནས་ཐུན་མོང་གིས་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས། ཞིབ་འཇུག་འདིས་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་སྐད་གཉིས་མི་སྒེར་པའི་སྐད་གཉིས་ཀྱི་མྱོང་བརྒྱུད་ངོས་ནས་ཁ་མེང་སིའི（Cummins）ཆོད་གཏམ་དེ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་དེ། གཅིག་བྱས་ན་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ནི་ཕལ་ཆེར་སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་དུ་འགྱུར་སྲིད་མོད། འོན་ཀྱང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དང་ཡི་གེ་དེ་ཁོ་ཚོ་གཞིས་སྡོད་བྱེད་སའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཁས་ལེན་པ་མ་ཟད། ཁོ་ཚོའི་ཕ་སྐད་དེ་སློབ་གསོའི་བསླབ་ཚན་ནང་གོ་གནས་མི་དམན་པ་བཟུང་ཡོད་ན་མ་གཏོགས་དེ་ལྟར་འགྱུར་མི་ཐུབ།\nཟླ་བ་དང་ལྷ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་མི་འདྲ་བ་དང་དེ་མིན་དེ་དང་བསྟུན་ནས་ཕ་སྐད་དང་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་ལ་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་མི་འདྲ་བ་དེ་ནི་ཉིན་གསོག་ཟླ་གསོག་གིས་ཆགས་པ་ཞིག་ཡིན། རིག་གནས་ལ་བསྟུན་པའི་གཞུང་ལུགས་ལས། མི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མི་རིགས་གཞན་དང་དེའི་གཙོ་གཞི་མི་རིགས་བར་ཉིན་རྒྱུན་ལན་གྲངས་མང་པོར་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བའི་ཁྲོད། རང་ཉིད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་སྐད་དང་ཡི་གེ དེ་མིན་གཙོ་གཞི་མི་རིགས་ཀྱིས་ཚབ་བྱས་པའི་རིག་གནས་དང་སྐད་ཡིག་ལ་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་དང་སྤྱོད་ལམ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་བ་བརྗོད་ཡོད། མི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ནི་ཁོ་མོའམ་ཁོའི་ཉིན་རྒྱུན་གྱི་རིག་གནས་ཀྱི་ལས་འགུལ་མི་འདྲ་བའི་ཁྲོད་མངོན་འོང་། དཔེར་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ངོས་ཟིན་པ་དང་སྐད་བརྡ་ལ་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར། དེ་མིན་གྲོགས་ཚོམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའི་རང་མི་རིགས་དང་རང་མི་རིགས་མ་ཡིན་པའི་གྲོགས་མཆེད་ལྟ་བུའོ། ། བྷེ་རོས（Berry）ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར་ན། རིག་གནས་ལ་བསྟུན་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་ནས་རང་ཉིད་ཁོར་ཡུག་གསར་བ་ལ་འཕྲོད་ཐུབ་པར་བྱ་དགོས། ཟླ་བས་དམའ་འབྲིང་དུ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སློབ་གྲོགས་ལ་ཉིན་རྒྱུན་གྱི་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་སྟངས་དེས་ཁོ་མོས་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པར་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་ཅིང་། ཁོ་མོས་ཉིན་རྒྱུན་འཚོ་བའི་ནང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་དེ་ཤུགས་ཆེར་ཚོར་ཡོད། དེ་བས་བཅར་འདྲི་བྱེད་སྐབས་ཁོ་མོས་ཕྱིར་དྲན་བྱས་དོན། “དམའ་འབྲིང་གི་ལོ་གསུམ་པོ་ནི་ཧུར་ཐག་གིས་རྒྱ་སྐད་བསླབས་པའི་ལོ་གསུམ་ཡིན”ཟེར། འདི་ནི་ཟླ་བས་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སློབ་གྲོགས་ལ་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་པའི་ཁྲོད་རང་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་ལམ་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན། ལྷ་མཚོས་གྲོང་སྡེ་ཞིག་ཏུ་འཚོ་བ་རོལ་ཞིང་དེ་གར་ཕ་སྐད་སྲུང་སྐྱོབ་མཐུན་ཚོགས་ཤིག་ཡོད། གལ་ཏེ་སྡེ་མི་དག་གིས་བོད་སྐད་བཤད་སྐབས་ནང་དུ་རྒྱ་སྐད་འདྲེས་པ་ཤེས་ཚེ་དངུལ་ཆད་གཅོད་འོང་ཞེས་བརྗོད་པ་བཞིན། འདི་ལས་ང་ཚོས་ཁོ་མོས་འཚོ་བ་རོལ་སའི་གྲོང་སྡེ་དེ་ཉིན་རྒྱུན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་གཙོ་གཞི་མི་རིགས་ལ་ལན་གྲངས་མང་པོར་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་ཅིང། འདི་ལྟ་བུའི་ཐུག་འཕྲད་བྱུང་བ་དེས་ཕ་སྐད་ཀྱི་ལྷད་མེད་རང་བཞིན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའང་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་ཐུབ་བོ། ། ཕ་སྐད་མཐུན་ཚོགས་བྱུང་བ་དེས་རིག་གནས་ལ་བསྟུན་པ་ནི་མི་སྒེར་རམ་ཚོགས་པ་ཞིག་གིས་རིག་གནས་གཉིས་ཉིན་རྒྱུན་ལན་མང་པོར་འཕྲད་པ་ལས་ལེགས་སྒྲིག་བྱས་པ་ཞིག་སྟེ། འགྲོས་དལ་ཞིང་ཡང་ན་བསམ་བཞིན་དུའམ་བསམ་བཞིན་མིན་པའི་སྒོ་ནས་དུས་སྐབས་རིང་པོའི་རིག་གནས་ལ་བསྟུན་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་བྱུང་བ་གསལ་བོར་མཚོན་ཡོད་ཅིང། ཟླ་བ་དང་ལྷ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་རིག་གནས་ལ་བསྟུན་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་དུ་ས་ཁོངས་ཀྱི་བསྲེགས་ཐམ་ཟབ་མོ་ཞིག་བརྒྱབ་འདུག་པས། ཁོ་ཚོའི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་དོ། །\n7.2 སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆབ་སྲིད། རིག་གནས་སོགས་རིམ་གྲས་མི་འདྲ་བའི་ཁོར་ཡུག་གིས་སྐད་གཉིས་མི་སྣའི་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཚུལ།\nཟླ་བ་དང་ལྷ་མཚོ་གཉིས་ནི་ན་ཚོད་ཕལ་ཆེར་འདྲ་ཞིང་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ཀྱང་ལོ་རབས་གཅིག་ལ་བྱུང་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་། ཁོ་ཚོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ནི་རྦད་དེ་མི་འདྲའོ། ། ཁོ་ཚོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ཀྱིས་བོད་ཁུལ་གྱི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ལས་མངོན་པའི་སྣ་མང་རང་བཞིན་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པ་མ་ཟད། དེའི་རྙོག་འཛིང་རང་བཞིན་ཡང་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། པུའུ་ལང་ཧྥུན་པུའུ་ལུན་ནཱ（Bronfenbrenner）ཡིས་བཏོན་པའི་སྐྱེ་ཁམས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལས། མི་སྒེར་པའི་གྲུབ་ཚུལ་དང་འཕེལ་རྒྱས་དེ་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་ཁོར་ཡུག་གི་མ་ལག་རབས་དང་རིམ་པ་ཞིག་ཏུ་འཇུག་དགོས་པའི་སྟེང་། མ་ལག་དང་བྱེ་བྲག་པའི་བར་ཕན་ཚུན་ནུས་པ་ཐེབས་པ་དེས་བྱེ་བྲག་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་བཞིན་ཡོད། ཁོང་གིས་ཕྲ་བའི་མ་ལག（the micro system）དང་ཕྱིའི་མ་ལག（the exosystem）ཅེས་པ་བཏོན་ཞིང། ཕྲ་བའི་མ་ལག་ནི་བྱིས་པ་ཐད་ཀར་འཕྲད་པའི་ཁོར་ཡུག་སྟེ། དཔེར་ན་ཁྱིམ་ཚང་དང་། སློབ་གྲྭ། དེ་མིན་བྱིས་པ་རྒྱུན་པར་རྩེད་འཇོར་རོལ་སའི་ཁྱིམ་མཚེས་ལྟ་བུ་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་པུའུ་ལང་ཧྥུན་པུའུ་ལུན་ནཱ་ཡིས་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་འདི་ལ“ཐད་ཀའི་ཁོར་ཡུག”（Immediate surroundings）ཀྱང་ཟེར། ཕྱིའི་མ་ལག་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོ་དེ་ལ་གོ་ཞིང་། དེ་ནི་བྱིས་པ་ཐད་ཀར་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བའི་གནད་མིན་མོད། འོན་ཀྱང་དེས་བྱིས་པ་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བའི་ཐད་ཀའི་ཁོར་ཡུག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་བཞིན་ཡོད་དོ། ། ཟླ་བ་དང་ལྷ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་དེ་སོ་སོར་གྲོང་སྡེ་དང་སློབ་གྲྭ་གཉིས་ནས་བྱུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་། ཁོ་ཚོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་མི་འདྲ་བ་དེ་ལས་ང་ཚོས་ཕྱིའི་མ་ལག་གིས་ཕྲ་བའི་མ་ལག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་པའང་རྟོགས་ཐུབ། ཁོ་ཚོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་དེ་ཡུན་ནན་དང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ས་གནས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ནས་བྱུང་ཡོད་དེ། ཟླ་བས་མཐོ་འབྲིང་གི་སྐབས་ལ་སླེབས་རག་བར་དུ་བོད་ཡིག་སློབ་པའི་གོ་སྐབས་རག་མེད་ཅིང་། མྱོང་བརྒྱུད་འདིས་ངོས་གཞན་ཞིག་ནས། “རིག་གསར”གྱི་ལོ་ངོ་བཅུས་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་གསོ་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཏང་བ་དེས་ད་དུང་ཟླ་བའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་པ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། ཁོ་མོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་དེ2000ནས2012ལོའི་བར་སྐབས་འདིར་བྱུང་བ་ཡིན་རུང་། ཟླ་བའི་སྡེ་པའི་སློབ་ཆུང་གི་དགེ་རྒན་དེ་སྐབས་དེར་ལོ50ལྷག་ཡིན་ཞིང་། ཁོ་རང་སློབ་གྲྭ་འགྲིམ་བཞིན་པའི་ན་ཚོད་ནི“རིག་གསར”གྱི་སྐབས་ཏག་ཏག་ལ་ཁེལ་ཡོད། དུས་རབས་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས“རིག་གསར”གྱི་དབང་གིས་རང་གི་ཕ་སྐད་སློབ་ཐུབ་མེད་པས།“རིག་གསར”གྱི་ལོ་ངོ་བཅུ་དེས་ཡུན་ནན་གྱི་མི་རིགས་སློབ་གསོ་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཏང་བ་དེ་ཟླ་བ་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ཀྱི“ཕྱིའི་མ་ལག”ཏུ་བརྩིས་ཆོག་ཅིང་། དེས་ཟླ་བའི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོའི་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་དོ། ། ལྷ་མཚོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ནི་ཟླ་བ་དང་རྦད་དེ་མི་འདྲ་བར་ཁོ་མོའི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་གཅན་ཚའི་ཡུལ་ནས་བྱུང་ཞིང་རེབ་གོང་དང་བར་ཐག་ཧ་ཅང་ཉེ། ཁོ་མོ་ནི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཧ་ཅང་མཐུག་པའི་གྲོང་སྡེ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་མ་ཟད། ཁོ་མོའི་སློབ་གསོའི་མྱོང་བརྒྱུད་དེ་མཚོ་སྔོན་ནས་བྱུང་ཡོད་ལ། བོད་སྐད་ཡིག་གི་ཆེད་ལས་ཞིང་ཆེན་གཞན་དང་བསྡུར་ན་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ལེགས་པའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན།“རིག་གསར”སྐབས་ཡུལ་དེའིི་ས་གནས་ཁ་ཤས་སུ་བོད་སྐད་ཡིག་ད་དུང་སློབ་གྲྭའི་འཁྲིད་ཚན་རེའུ་མིག་སྟེང་ཡོད། འདི་དག་ཡོད་ཚད་ཀྱིས་གཅན་ཚ་ནས་རེབ་གོང་དང་། དེ་ནས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུས་པ་ཅུང་ལེགས་པའི་དགེ་རྒན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཏེ་གཅིག་སྣེ་གཅིག་གིས་སྦྲེལ་ནས་ལྷ་མཚོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད།\nཟླ་བས་འཚོ་བ་རོལ་སའི་བདེ་ཆེན་ནི་མི་རིགས་མང་པོ་འདུས་སྡོད་བྱེད་སའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། མི་རིགས་ཕན་ཚུན་བར་ལས་འགུལ་སྤེལ་རེས་ལན་མང་པོར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེར་མ་ཟད་ཡུན་ནན་བདེ་ཆེན་དུ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཉི་ཟླ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དེ་ནི་སྙན་གྲགས་གླིང་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པའི་ཡུལ་སྐོར་བྱེད་ས་ཞིག་ཡིན་ལ། ལོ་རེ་བཞིན་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་པ་འབོར་ཆེན་སྣེ་ལེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། སྒྲོག་སྤེལ་བྱས་པ་ལྟར་ན། སེམས་ཀྱི་ཉི་ཟླ་རུ2012ལོ་ཧྲིལ་པོར་ཁྱོན་བསྡོམས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡུལ་སྐོར་པ་མི་ཐེངས་ཁྲི\n664.18 སྣེ་ལེན་བྱས་ཡོད་ཟེར། བདེ་ཆེན་གྱི་ལྗོངས་རྒྱུ་སྤྲོ་གསེང་ལས་རིགས་དང་བདེ་ཆེན་ནི་མི་རིགས་མང་པོ་འདུ་འཛོམས་བྱེད་སའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཟླ་བ་འཚར་ལོངས་འབྱུང་བའི་ཁོར་ཡུག་ཁྲོད་ཀྱི“ཕྱིའི་མ་ལག”ཏུ་བརྩིས་ཆོག་ཅིང་། ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་ཁོ་མོའི“ཕྲ་བའི་མ་ལག”ཁྲོད་ཀྱི་སྐད་གཉིས་ཀྱི་མྱོང་བརྒྱུད་དང་ཁོ་མོས་སྐད་གཉིས་ལ་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད། ལྷ་མཚོ་གཞིས་སྡོད་བྱེད་སའི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ནི་བོད་རིགས་གཙོ་གཞི་ཡིན་པའི་གཅིག་འདུས་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་ཞིག་ཡིན། མཚོ་སྔོན་དུ་གཞིས་སྡོད་བྱས་ཡོད་པའི་བོད་རིགས་སྡེ་པ་མང་པོ་རུ་ཕ་སྐད་སྲུང་སྐྱོབ་མཐུན་ཚོགས་བཙུགས་ཡོད་ཅིང། མཚོ་སྔོན་དུ་གྲོང་སྡེ་མང་པོ་ཞིག་གིས“རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕ་སྐད་ཉིན་མོ”འདིར་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རང་ཤུགས་སྒོ་ནས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཏེ་ཕ་སྐད་ཉིན་མོ་ལ་དགའ་སྟོན་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བཞིན་ཡོད། དེ་འདྲའི་ཁོར་ཡུག་འོག་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་ལྷ་མཚོར་མཚོན་ན། ཁོ་མོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ནི་ཟླ་བ་དང་རྦད་དེ་མི་འདྲ་བ་མ་ཟད། ཁོ་མོས་སྐད་གཉིས་ལ་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་ཡང་ཟླ་བ་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲའོ། །\nཔུའུ་ལང་ཧྥུན་པུའུ་ལུན་ནཱ་ཡི་སྐྱེ་ཁམས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་བརྟེན་ནས། ང་ཚོར་སྔར་ལས་ལྷག་པའི་སྒོ་ནས་སྐད་གཉིས་མི་སྣའི་མྱོང་བརྒྱུད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྡོམ་རྒྱ་ལྟ་བུའི་འབྲེལ་བ་དེ་ངོས་ཟིན་ཐོབ་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་དང་། ཆབ་སྲིད། རིག་གནས་སོགས་རིམ་གྲས་མི་འདྲ་བའི་ཁོར་ཡུག་གིས་སྐད་གཉིས་མི་སྣའི་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པར་བརྟེན་ནས། བོད་ཁུལ་གྱི་སྐད་གཉིས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྣ་མང་རང་བཞིན་དང་རྙོག་འཛིང་རང་བཞིན་ལ་ཡང་ངོས་ཟིན་ཐོབ་བོ། །\nཟླ་བ་དང་ལྷ་མཚོ་གཉིས་ཀྱི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པས། ང་ཚོས་སློབ་གསོས་འགན་ཁུར་བའི་གལ་ཆེན་རང་བཞིན་དེ་ཤེས་ཐུབ་ཅིང། དེ་རྟོགས་པས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ལྷ་མཚོ་ལྟ་བུའི་སྣོན་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་སྔར་ལས་མང་པོ་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་ཐུབ། རྒྱུ་མཚན་ནི། འདི་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་གཉིས་མི་སྣའི་རེ་འདུན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས་སོ། ། དུས་མཚུངས་སུ་ང་ཚོ་སློབ་གསོའི་ལས་ཁུངས་དག་གིས་ཕྱིན་ཆད་འཕྲི་རྣམ་གྱི་སྐད་གཉིས་ལག་ལེན་བྱེད་མཁན་མི་འབྱུང་བ་བྱེད་ཐུབ་པས། ཟླ་བ་དང་ལྷ་མཚོའི་སྐད་གཉིས་མྱོང་བརྒྱུད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་དེས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སློབ་གསོའི་སྲིད་ཇུས་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་དང་དེ་མིན་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་མཁན་ཀུན་ལ་བློ་སྒོ་མང་པོ་འབྱེད་ཐུབ་བོ། ། སི་ཀུའུ་ཐི་ན་པོ་དང་ཁང་ཀོ་སི（Skutnabb-Kanggas）རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་དོན།“གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། ཁོ་ཚོ་སྐྱེས་མ་ཐག་ནས་སྐད་གཉིས་སྨྲ་མཁན་དུ་འགྱུར་དགོས་པ་ལ་འདམ་ག་གཞན་གང་ཡང་མེད། དེ་བས་སློབ་གསོའི་ལས་ཁུངས་ལ་ཁོ་ཚོ་སྐད་གཉིས་སྨྲ་མཁན་དུ་འགྱུར་དུ་འཇུག་པའི་འགན་འཁྲི་ཡོད”ཅེས་ཟེར། དོན་དུ་བོད་ཁུལ་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་སློབ་གསོས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་བོད་ཁུལ་དུ་དཔེ་དབྱིབས་གཉིས་ཀྱི་སྐད་གཉིས་སློབ་གསོ་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་བྱིས་པ་ཁྲི་སྟོང་མང་པོ་སྐད་གཉིས་སྨྲ་མཁན་དུ་འགྱུར་བར་རོགས་རམ་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད།\nསྐད་གཉིས་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། ཉིན་རྒྱུན་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ངེས་པར་དུ་མཁོ་བའི་སྐད་བརྡ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། སྐད་བརྡ་དང་པོ་ནི། ཁོ་ཚོའི་ཕ་སྐད་ཡིན་ལ་ཁོ་ཚོས་གཉེན་ཉེ་དག་ལ་འབྲེལ་བ་བྱེད་པའི་སྒྲོག་ཐག་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་སྐད་བརྡ་ཨང་གཉིས་པ་བསླབས་པ་ནི། ཁོ་ཚོས་འཚོ་བ་རོལ་སའི་རྒྱལ་ཁབ་དེའིི་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐད་བརྡ་ཡིན་ལ། དེ་བསླབས་པས་ཁོ་ཚོ་ལས་ཀར་ཞུགས་པ་དང་སློབ་གསོ་མྱོང་བའི་གོ་སྐབས་སྔར་ལས་མང་བ་དང། ཡང་ན་སྔར་ལས་མང་བའི་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་ཐུབ། དེ་བས་གི་སི་རོ་ཅན（Grosjean）གྱིས། སྐད་གཉིས་ནི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་གནས་ལ་དགོས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཕ་སྐད་ནི་ཁོ་ཚོས་གཉེན་ཉེའི་བརྩེ་དུང་འབྲེལ་བའི་སྦྲེལ་ཐག་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དུས་མཚུངས་སུ་ཁོ་ཚོ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁག་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའང་བཤད་མ་དགོས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །\nAlladina, S. 1995. Being bilingual:aguide for parents, teachers and young people on mother tongue, heritage. London: Trentham Books.\nBaker,C.1988. Key issues in bilingualism and bilingual education. London: Multilingual matters.\nBronfenbrenner, U. 2005. Ecological systems theory In: RONFENBRENNER, U. (ed.) Making human being human: bioecological perspectives on human development. London: SAGE Publications.\nCasanova,U.& Arias,M. B.1993. Contextualizing bilingual education In: ARIAS, M. B. & CASANOVA, U. (eds.) Bilingual education: politics, practice, and research. Chicago: NSSE.\nConnelly, F. M. & Clandinin, D. J. 1990. Stories of experience and narrative inquiry. Educational researcher, 19, 2-14.\nCummins,J.1978.Metalinguistic development of children in bilingual education programs: data from Irish and Canadian Ukrainian-English programs.Aspects of Bilingualism,127-138.\nCummins, J. 1996. Negotiating identities: education for empowerment inadiverse society. California: California Assn for Bilingual.\nCummins,J.2000.Language, power,and pedagogy:bilingual children in the crossfire. Canada: Multilingual Matters.\nCummins,J.& Swain, M. 1986. Bilingualism in education. London: Longman.\nDhondup, T. Y. 1995. Reb Kong: religion, history and identity ofaSino - Tibetan boarderland town Himalaya. so Canth. Cam, 33 -59\nGoodson,O.F.2013.Developing narrative theory. London: Routledge\nGouleta,E.2012.A bilingual education professional development project for primary Tibetan teachers in China: the experience and lessons learned. International Journey of Bilingual Education and Bilingualism,15,295 - 313.\nGrosjean,F.1982.Life with two languages: an introduction to bilingualism. United States of America: Harvard University Press.\nKolas,A.2008.Tourism and Tibetan culture in transition:a place called Shangrila.Canada: Routledge.\nLandry,R. & Allard, R. 1991. Can schools promote additive bilingualism in minority group children? In: MALAVE, L. & DUQUETTS, G. (eds.) Language, culture and cognition. Clevedon: Multilingual Matters Ltd.\nMackerras,C.2004.Who is China? Who is Chinese? Han-minority relations,legitimacy,and the state.In:GRIES,P.H.& ROSEN,S.(eds.)State and Society in 21st - century China.London: Routledge.\nMackerras, MACKERRAS, C. 1994. China's minorities: Integration and modernization in the twentieth century. USA: Oxford University Press.\nRajanayagam, D.H., (1986). Education standards and social distance: two Tamil minorities in Sri Lanka. In: Rothermund, D. and J.Simon,(eds.).Education and the integration of ethnic minorities. London: Frances Printer (Publisher)Ltd.\nSkutnabb- Kangas,T.1986.Who wants to change what and why—conflicting paradigms in minority education research'. In: SPOLSKY, B. (ed.) Language and education in multilingual settings. Clevedon: Multilingual Matters Ltd.\nSkutnabb–Kangas,T.1988.Minority education:from shame to struggle.Clevedon: Multilingual Matters Ltd.\nIerney, W. G. 2000. Undaunted courage: life history and the postmodern challenge. In: DENZIN, N. K. & LINCON, Y. S. (eds.) Handbook of qualitative research. London: Sage Publications.\nTsung, L. T. H. & Cruickshank, K. 2009. Mother tongue and bilingual minority education in China. International Journal of Bilingual Education and Bilingualism, 12, 549 - 563.\nWang, Y. & Phillion, J. 2009. Minority language policy and practice in China: the need for multicultural education. International Journal of Multicultural Education, 11, 114.\nYin, R. 1994. Case study research: design and methods. United States of America: Sage Publications.\n② Lamber, in Landry and Allard, 1991