Terdzo-YI-020 - Rinchen Terdzö\nbyang bdag gsung king kang dmar chung gi lag len dmigs skor gnad dril\nby དགེ་སློང་བློ་གསལ་རྒྱ་མཚོ་ (Gelong Losal Gyamtso)\nVolume 54 (ཡི) / Pages 227-242 / Folios 1a1 to 8b2\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 54 > Text #20 (Scroll to Bottom)\ndge slong blo gsal rgya mtsho. byang bdag gsung king kang dmar chung gi lag len dmigs skor gnad dril. In Rin chen gter mdzod chen mo pod nga bzhi pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 54) by 'jam mgon kong sprul, 227-242. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nzhang khrom zab gter king kang rlung sgrub kyi/_/ngag 'don gzhung don gnad 'dril bya ba'i tshul/_/snyan brgyud gter chen bla ma'i gsung gi rgyun/_/ji lta ba bzhin yi ger bkod pa 'di/_/'thad legs rnam bkra'i spu sdug mi ldan kyang /_/thos sgom man ngag 'dab gshog rtsal ldan pas/_/grub brnyes mkha' lding dbang po'i shul rjes su/_/'phur 'dod gnyis skyes blo gsal rgya mtsho yis/_/mkha' spyod 'og min pad+ma 'od kyi zhing /_/skye dgu'i bsod nams skal pa lhun grub par/_/snang ba sprul pa'i 'khor lo 'bras ljongs kyi/_/snod bcud phas rgol srung ba'i mtshon char spel\nThe authorship attribution here is based on the supplication to 'gyur med rdo rje in the opening verses and the mention of gter chen bla ma in the colophon, which suggests that the blo gsal rgya mtsho who wrote this work is the same as gter bdag gling pa's scribe and student dge slong blo gsal rgya mtsho.\n༄༅། །བྱང་བདག་གསུང་ཀིང་ཀང་དམར་ཆུང་གི་ལག་ལེན་དམིགས་སྐོར་གནད་དྲིལ་བཞུགས་སོ། །ལུང་མེད་ཀྱང་ལག་ལེན་ལ་མཁོ་གལ་ཆེ། ན་མོ་ཨཀྵར་བཛྲ་ཡ། རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་མི་འ༵གྱུར་བའི། །ཆོ་འཕྲུལ་རང་རྩལ་འགག་མེ༵ད་རྡོ༵་རྗེ༵་འཆང་། །སྒྱུ་འཕྲུལ་ཕྱག་རྒྱར་བཞེངས་པ་གཤིན་རྗེ་གཤེད། །འདུད་དོ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེར་བདག་བྱིན་རློབས། །དེ་ཡང་འདིར་སྔ་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་སྐད་ལ་འཇམ་པའི་དཔའ་བོ་གདུལ་དཀའི་གཉེན་པོར་ཁྲག་འཐུང་རོལ་པའི་སྐུར་བཞེངས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་དུས་ཀྱི་དགྲ་བོ་ཕྱག་རྒྱ་ཟིལ་གནོན་དུ་གྲགས་པའི་སྒོ་ནས་གདུལ་བྱ་འདུལ་བ་ལ་བཞི་ལས། དེ་ཡང་རྣམ་གྲངས་ལས་རྣ་ཆ་བརྒྱད་དུ་གྲགས་པ་ལས་འདིར་ཀིང་ཀང་གནན་པའི་རྣ་ཆ་ཞེས་བྱ། དེ་ལའང་དམར་ནག་གཉིས་ལས་འདིར་དམར་པོ་སྟེ་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ་སྦྱོར་བ་དངོས་གཞི་མཇུག་གི་རིམ་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི་འཇོམས་བྱེད་རྩ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྒྱུད་སྨིན་ཅིང་བསྙེན་པ་ཐེམས་པ། དེའི་ལུང་ལག་ལེན་མན་ངག་མ་ལུས་ནོས་ཤིང་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུག་པའི་སྔགས་པས། དྲག་ལས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གནས་ཁང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཕུང་ས་གསུམ་་་ཕུང་ས་གསུམ་དང་ཤོར་ས་གསུམ་ནི་དམག་འགྱེད་ས་དང་། གཏིབ་གྲི་སོགས་ཀྱི་ས་དང་། དགོན་པ་བརླགས་པའི་ས་གསུམ། གྲོག་མ་དམར་ནག་གི་ས་དང་། འབྲུམ་ནད་སོགས་ནད་རིམས་ཀྱིས་ཡུལ་གྲུ་བརླགས་ས་དང་། དགོན་དང་གྲོང་སོགས་ཡུལ་སྟོང་པའི་སའོ།་་་གྱི་སྟེགས་བུ་མདའ་གང་གྲུ་བཞི་པའི་ལྟོ་བར་བྲུབ་ཁུང་ལོགས་མདུན་དུ་བསྟན་པ་གཞི་རོ་སོལ་གྱིས་ནག་པོ་དང་། བྲུབ་ཁུང་གི་ནང་ན་ཁྲག་སྣ་དང་མཚལ་གྱིས་དམར་པོར་བྱུག་པའི་ཁ་ཁྱེར་ལ་སྐྱེར་རྩང་གྲ་ལོགས་དམར་པོ་ཉེར་གཅིག །ས་གཞི་གྲུ་བཞི་པའི་མཐར་དམར་ནག་སྤེལ་མ་དྲུག་སྟེ་ཀུན་ཀྱང་རྩ་རྩེ་མ་ལོག་པར་བསྣོལ་ཐབས་སུ་བཙུགས་པ། བྲུབ་ཁུང་གི་ནང་དུ་དམིགས་བྱའི་ལིང་ག་ཚོན་སྐུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ལྟེ་བའི་ས་བོན་རང་ལ་མདུན་ཕྱོགས་པར་བཀོད་པའི་ཚོན་སྐུད་སྟེང་གི་གཏོར་མ་ལ་་་་ཁྲོ་ཞལ་བྱེད་ན་ཞལ་ནས་དྲངས་ནས་རང་མདུན་ཐུན་རྭའི་ཁར་ཕུར་བུར་བཏགས།སྦྲོན་པའི་སྣེ་མོ་རང་གིས་གཟུང་བྱར་བསྡོགས་པ། དེའི་ཁར་རྐང་གསུམ་གྱི་སྟེང་ལ་ལྕགས་སྣོད་དུ་འབྲུ་ནག་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་འབྲུ་སྣའི་ངར་ཕྱེ་དུག་ཁྲག་གིས་སྦྲུས་པའི་བཤོས་བུ་གྲུ་གསུམ་ཐོག་མདའི་དབྱིབས་ཅན་ཁྲུ་གང་ལས་མི་ཆུང་བ་རང་འདྲའི་བཤོས་ཕྲན་བརྒྱད་དམ་བཞི་ཁྲག་ཀོང་དང་ཀྱུ་གུ་གཅད་ཁ་ཕྱིར་བསྟན་གྱིས་བསྐོར་བ་བསད་པའི་ཁྲག་གིས་བྱུག །མཚེ་ཡུངས་རྩང་དམར་ཤ་དུམ་རྒྱུ་རློན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་རྩེར་སྟག་མའི་བྱང་བུ་ལ་་་ཚོན་གང་བ།བྲིས་པའི་སྐུ་རྟེན་རབ་གནས་ཅན་དང་། གཏོར་གདུགས་དམར་པོ་བཙུགས་པ་བཀོད་པའི་མདུན་དུ་རྟེན་རྫས་གཡག་རྒོད་ཀྱི་རྔ་ནག་དང་མི་བསད་ཀྱི་གྲི་གཉིས་བཀལ་བའི་རྩེ་མོ་བྲུབ་ཁུང་གི་ཁར་ཉུག་གེ་འོང་བར་བྱ། ཐུན་མཐར་བསྟབ་རྒྱུའི་ཟན་ལིང་ཡང་བྲུབ་ཁུང་གི་ཁར་བཞག །གཞི་དེའི་མཐའ་སྐོར་དུ་དྲག་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་དང་གཡས་གཡོན་དུ་བྱ་འུག་གི་སྒྲོ་ནུས་ལྡན་དུ་བཙུགས། གུ་གུལ་སོགས་དབྱེ་རྫས་ཀྱང་བཤམ། གཡག་རྒོད་ཀྱི་རྭ་གཡས་པའི་ནང་དུ་ཡུངས་དཀར་ནག་ལྕགས་ཟངས་ཀྱི་ཕྱེ་མ། སྲོག་ཆགས་བསད་པའི་རྦབ་རྡོའི་ཕྱེ། ཚྭ་དང་གཡེར་མ་རྣམས་དུག་སྣ་དང་ཁྲག་སྣས་སྦགས་པ་བླུགས་པའི་ཁ་བལ་ནག་གིས་བཅད་ཅིང་ཤོག་བུས་གཡོགས་པ་ཚོན་སྐུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་ལ་བུག་པ་གྲུ་གསུམ་ཕྱུང་བ་ཕུར་བུའི་དབལ་གྱིས་བཀག་པ་ལ་ཐུན་ཐག་བཏགས། ཁུལ་གང་བདེར་རྩ་བ་གསུམ་གྱི་གཏོར་མ་སྨན་རཀ་མཆོད་པ་དང་བཅས་པའང་བཤམ། རང་ཉིད་ཀྱི་སྟན་ཁ་ལྷོར་ཕྱོགས་པས་བཏིང་ལ་གོང་གི་རྟེན་དང་ཞལ་སྤྲོད་དུ་འོང་བ་བྱ་ཞིང་། གཞན་ཡང་འདིར་དགོས་པའི་ཡོ་བྱད་མཐའ་དག་མ་ཚང་བ་མེད་པར་འདུ་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་ཆོས་སོ། །གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ནི། ཐུན་བཞིའི་རིམ་པས་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལ། ཐོག་མར་ཡི་དམ་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལྟ་བུའི་སྔོན་འགྲོ་ནས་གཟུང་བཟླས་པའི་བར་རང་གཞུང་བཞིན་སོང་ནས་དེ་ཉིད་ཐུན་མཚམས་ཀྱི་ལྷར་ལངས་ལ་་་ཡི་དམ་ཁྲོ་ཆུ་སོགས་གཤིན་རྗེ་གཤེད་རིགས་ཡིན་ནའང་གནས་འགྱུར་ཙམ། གཞན་ཡིན་ན་མཚམས་ལྷར་ལྡངས། ཞིང་བཅུ་སྒྲོལ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་མ་བྲལ་བས་རྒྱུན་བཤགས་བྱ། དེ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ངོ་བོ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་རང་གཞིན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྩལ་མ་འགགས་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལས། ཐུགས་རྗེའི་སྒྱུ་འཕྲུལ་རོལ་པ་འགག་མེད་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་རྣམ་པ་གཤིན་རྗེ་ཀིང་ཀང་དམར་པོའི་སྐུར་ལྡང་བ་ལ། ཡ་བྷྱོཿ སྐད་ཅིག་རྫུས་སྐྱེས་ཚུལ་དུ་བདག་དང་རྟེན། །ཞེས་པ་ནས། སྟོབས་ལྡན་མེ་རླུང་འཁྲུགས་པའི་དབུས་ན་གསལ། །ཞེས་པས་བདག་མདུན་གྱི་རྟེན་གཉིས་ཀ་གྱད་ཁ་སྤྲོད་ཚུལ་དུ་གསལ་བཏབ། ཡང་། ཨྱཻ། ཞེས་པས་རང་ཉིད་གནས་པའི་ས་ཕྱོགས་ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་ས་གཞི་མེ་དམར་ལྷབ་ལྷབ་འབར་བའི་དབུས་ན་བདག་མདུན་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ། བྲུབ་ཁུང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པའི་ཁ་ཁྱེར་ལ་རྩང་དམར་ལས་གཤིན་ཉེར་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་བྲུབ་ཁུང་ནང་དུ་བལྟ་བ་བཙོན་རྫི་ལྟ་བུར་གནས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་། གནོད་བྱེད་དགྲ་བགེགས་མ་ལུས་བྲུབ་པའི་ཁུང་། །ཞེས་པ་ནས། ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་འཁོར་བཅས་གསལ་བར་གྱུར། །ཅེས་པའི་བར་གྱིས་བྲུབ་ཁུང་ལས་བྱེད་དང་བཅས་པ་གསལ་གདབ། དེ་ནས་དམིགས་པའི་འབེན་བཅའ་བ་ལ་བྲུབ་ཁུང་དེའི་ནང་དུ་ནྲི་ཏྲིཿཡོངས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དགྲ་བགེགས་དེ་ཉིད་དངོས་སུ་བསྐྱེད་དེ། དེའི་ནང་བཀོད་པའི་ལིང་ག་བསྒྲལ་བའི་ཞིང་། །ཞེས་པ་ནས། མངོན་སུམ་ལྟ་བུར་གསལ་བ་ཉིད་དུ་གྱུར། །ཅེས་པས་གསལ་གདབ། དེ་ནས་ཕོ་ཉ་སྤྲོ་བ། བདེན་སྟོབས་བརྗོད་པ། རྣམ་ཤེས་འགུགས་པ། ཚེ་བཅུད་བསྡུ་བ། གཉིས་མེད་དུ་བྱ་ཞིང་ཕྱག་རྒྱས་གདབ་པ་རྣམས་ཚིགས་ལྔ་བྱུང་ཡང་དམིགས་པའི་གནད་གཅིག་ཏུ་འདྲིལ་བར་འདོམས་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་མདའ་གཞུ་འགེངས་ཤིང་འཕེན་པ་ལྟ་བུའི་འཕྲུལ་གཅིག་གོ་གཅིག་གིས་མི་འགོག་པར་རྣམ་གྲངས་མང་པོ་ཡང་རིག་པ་སྐད་ཅིག་མས་བཀྲ་ས་ལེ་ཧྲིག་གེ་གསལ་བས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་བདེན་སྟོབས་བརྗོད་ཅིང་མ་ཉེས་པའི་དཔང་གསོལ་ལ་མཐུ་དཔུང་དུ་སྦྲན། ཛཿཛཿ ཞེས་པས་བདག་དང་མདུན་གྱི་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ལས་རང་འདྲ་བའི་སྤྲུལ་པ་ཡང་སྤྲུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྤྲོས་ཏེ། དཔེར་ན། ཡུལ་ཁམས་སུ་བུ་ཡུག་འཚུབ་པའམ། རི་བོ་ལས་སྨུག་པ་བརྡོལ་བ། ཉི་མ་ལ་ཟེར་འཆར་བ་བཞིན་ཐོལ་ཐོལ་བུན་བུན་ལོང་ལོང་ཟེ་རེ་རེ་སྤྲུལ་པ་སྤྲོས། དེ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་ཉམས་དགྲ་བོ་གང་ཡིན་པ་དེའི་རྣམ་ཤེས་བག་ཆགས་ཡིད་གཟུགས་ཅན་དེ། བན་བོན་སྲུང་མའི་སྐྱབས་འོག །མཐོ་སྲིད་པའི་རྩེ། དམའ་དམྱལ་བ། ཉི་ཟླའི་གོ་བར། གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན། སྟེང་འོག་ཕྱོགས་མཚམས། མདོར་ན་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་ཁོང་གང་ན་གནས་ཤིང་གབ་ཀྱང་སྡོད་པའི་དབང་མེད་པར་ཕོ་ཉ་ལྕགས་ཀྱུ་ཅན་གྱིས་སྙིང་ནས་བཟུང་། ལས་ཀྱི་རླུང་གིས་བཏེག་ཅིང་རླུང་གི་ཞགས་དམར་གྱིས་མདུན་ནས་ཁྲིད། ཐོ་བ་ཐོགས་པས་སྤྱི་བོ་ནས་བརྡུངས། འཇིགས་པའི་མུན་ནག་དང་ཕོ་ཉས་རྒྱབ་ནས་དེད་དེ། རང་དབང་མེད་པར་བཙོན་རྫིས་བཙོན་ཁྲིད་པ་ལྟར་བྱུང་བས། བདག་མདུན་གྱི་བར་བྲུབ་ཁུང་གི་ཁ་ཁྱེར་ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་ས་གཞི་དེའི་ཁར་སླེབས་པ་ན། ཕོ་ཉ་ཟ་བྱེད་ཕོ་རྣམས་ཀྱིས་དགྲ་བོ་ཕོ་རྣམས་གཡས་སུ་བསྐོར་བ་དང་། གསོད་བྱེད་མོ་རྣམས་ཀྱིས་གཡོན་དུ་བསྐོར་ཏེ་དེད། གཉིས་ཀ་གཡས་བསྐོར་གྱིས་བསྡམས་ཤིང་ཀླད་ལ་བསྐོར་ཏེ་ས་གཞི་ལ་བརྡབས་པས་དགྲ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་བཅུད་ནུས་སྟོབས་ཐམས་ཅད་ནད་ཅན་གྱི་སྐྱེས་བུས་སྐྱུག་པ་སྐྱུག་པ་ལྟར་ཁ་ནས་སྐྱུགས་པ། རྡོ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་ཕྱེ་ལེན་པ་ལྟར་རང་ལ་བསྡུས་པས་གཟི་བརྗིད་ཆེར་འབར་བདག་མི་ཤིགས་པ་རྡོ་རྗེའི་སྐུར་གྱུར། ཕ་རོལ་པོ་དེ་ཉིད་འགོ་བའི་ལྷ་ལྔ་ལ་སོགས་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱིས་བོར་ཞིང་མགོན་དང་བྲལ། ལུས་ཀྱི་བཅུད་དང་བྲལ་བ་སོགས་སྒྱེ་སྟོང་པ་ལྟ་བུ་ནག་ཧུར་གྱིས་སོང་བའི་ལུས་ནང་ན་རྣམ་ཤེས་མར་མེ་འཆི་ཁ་ལྟ་བུ་དམར་ཀེམ་ཀེམ་པ་དང་བཅས་བྲུབ་ཁུང་གི་ལིང་གར་དེ་ལྟ་བུའི་དམིགས་གནད་ཀྱིས་ཡང་ཡང་བསྟིམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་། བདག་དང་མདུན་བསྐྱེད་ཐུགས་ནས་རང་འདྲ་བའི། །ཞེས་པ་ནས་བརྩམ་སྟེ། བཅས་ཏེ་བྲུབ་ཁུང་ནང་གི་ལིང་གར་ཐིམ། །ཞེས་པས་གསལ་བཏབ་དགུག་པའི་རྒྱ་བཅིངས་ཏེ། ན་མོ། རྩ་བརྒྱུད་བླ་མ་ཡི་དམ་ཞི་ཁྲོའི་ཚོགས། །ཞེས་པ་ནས། དབྱེར་མེད་སྟིམས་ཤིག་ཨཱ་བེ་ཤ་ཡ་ཨཱཿ ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གསལ་གདབ། སྒོ་མ་བཞིའི་སྔགས་རྒྱས་འགུགས་གཞུག་འཆིང་སྡོམ་མྱོས་བྱེད་ཀྱིས་གཟིར། དབྱེ་བའི་སྔགས་རྒྱས་ལྷ་དང་ཕྲལ། འབེབ་པའི་སྔགས་རྒྱས་གཟུགས་དང་དབྱེར་མེད་དུ་བྱས་ལ། ཐུན་ཐག་ནས་བཟུང་སྟེ་བླ་འགུགས་ཀྱི་སྔགས་ལ་ནན་ཏན་སྙིང་པོར་བྱ་ཞིང་འགུགས་གཞུག་ཡང་ཡང་བྱ། ཐུན་ཁ་བརྗེ་བའམ་འཇོག་པ་ན། ཐུན་གྱི་སྔགས་ཡིད་ཙམ་རེ་བཟླས་ལ་ཐུན་ལ་སྔགས་ཤིང་ཆེ་བ་བསྐྱེད། ཤོག་ལིང་ལ་བརྡེག་ཅིང་ཟན་ལིང་བསྒྲལ། དེ་དག་གི་གྱེར། ཛཔ྄་བཟླས་སྔགས་པའི་ཐུན་རྫས་རྣམ་པ་ལྔ། །ཞེས་པ་ནས། ཚལ་པ་ཚལ་པ་དུམ་བུ་དུམ་བུར་གཏུབས། །ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གསལ་བཏབ། ལིང་རོ་ལ་སྨན་རཀ་བྲན་ཏེ་སྟེང་གི་གཏོར་མ་ལ་བསྟབས་པས་དུག་གསུམ་ཤ་ཁྲག་རུས་པའི་མཆོད་པ་ཤ་ཁམ་གཅིག་ཁྲག་ཐིགས་པ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པར། ལས་བྱེད་གཤིན་རྗེའི་ཚོགས་ཀྱིས་དགྱེས་པའི་རྐན་སྒྲ་དང་བཅས་པས་ཟག་མེད་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་རང་བཞིན་དུ་གསོལ་བར་བསམས་ལ། ཡཿ ཤ་ཁམ་ཁྲག་ཐིགས་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པར། །ཞེས་པ་ནས། ཁ་རཾ་ཁཱ་ཧི། ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གསལ་བཏབ་ལ། ལས་འདི་ལ་རྟགས་མཐར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་བྲུབ་ཁུང་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྟེང་དུ་བཞུགས་ལ་དགྲ་བོ་ཚར་གཅོད་པའི་འཕྲིན་ལས་མཛོད་ཅིག་བྱས་ལ་བརྟན་བཞུགས་བྱ། ཚུལ་དེ་ལྟ་བུས་ཐུན་བཞི་ནི་གུང་གཉིས་དང་ཟེར་གཉིས་ཏེ་མཱ་ར་ཡ་ཛའི་འགྱུར་དུས་བཞི་ཟེར་བའི་ནམ་གུང་དང་ཉིན་གུང་ཞོགས་ཉི་མ་འཆར་ཀའི་ཟེར་དང་དགོང་ཉི་མ་སྡུད་པའི་ཟེར་གཉིས་ཏེ་བཞི་ལ་ཐུན་གྱི་ངོ་བོ་འགུགས་གཟིར་གསོད་སོགས་འོང་བ་བྱ་ཞིང་། དཔེར་ན་ཐོག་མར་གཞུང་སྲོང་ཉི་མ་ཕྱེད་ཡོལ་ཙམ་ནས་མགོ་ཚུགས་ནས་དགོང་ཐུན་ཉི་ཟེར་སྡུད་པའི་དུས་ལ་འོང་བ་བྱ་དགོས། དེས་རིགས་འགྲེ་བར་ནམ་གུང་ཉི་ཤར་ཉིན་གུང་སྟེ་བཞི་ཀ་ཆོ་གའི་ཁྲིགས་དེ་ཁོ་ན་ལ། སྔ་ཐུན་ཡི་དམ་གྱི་གཞུང་སྲོང་སོང་ནས་ཐུན་ཕྱི་མ་ལ་འདི་ཁའི་རྒྱུན་བཤགས་ནས་བསྟབ་པའི་བར་བྱས་པས་འགྲུབ་བོ། །ཡང་སྲིན་པོ་ལྟོ་ལ་རུབ་པའི་དུས་སྲོད་དང་། གཤིན་རྗེས་ཁྲམ་ལ་འདེབས་པའི་དུས་ནམ་ཕྱེད། གིང་གཟན་ལ་འཇུམ་པའི་དུས་ཐོ་རངས། སྟག་ཆེན་ཁ་གདངས་པའི་དུས་ཉི་ཤར། ཆུ་སྲིན་རྔ་མ་གཡོབ་པའི་དུས་ཉིན་གུང་། བདུད་དམག་ལ་ཆས་པའི་དུས་དགོང་གྲིབ་སོ་ནག་ངམ་གྱིས་འོང་བའི་སྐབས་ཏེ་ཐུན་དྲུག་ཏུ་བྱེད་ནའང་ཐུན་གྱི་ཁོག་དེ་ལྟ་བུས་ཁུག་རྟགས་མ་བྱུང་བར་བླ་འགུགས་ལ་ནན་ཏན་བྱ། ༈ ཁུག་རྟགས་མཐར་ཕྱིན་ནས་ལྷ་དང་དབྱེ་བ་མན་ངག་བཞིན་བྱ། དེ་ནས་གསད་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལའང་གོང་བཞིན་རྒྱུན་བཤགས་ནས་བླ་འགུགས་ཀྱི་བར་སོང་བ་དང་། ལིངྒ་དགྲ་བོ་དངོས་སུ་གསལ་བའི་གཡས་གཡོན་དུ་སྦྲུལ་བསྐྱེད་པ། ལུས་ནང་དུ་ཞུགས་ནས་སྙིང་ཁྲག་གཞིབས་པ། ཕྱིར་ཐོན་ནས་སོ་དང་ལྕེས་འདྲད་ཅིང་བལྡགས་པ། ལས་རླུང་བསྐུལ་ཏེ་འཁོར་ལོས་བཤིགས་པ། གཉེན་པོ་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་སྟེ་དམིགས་སྐོར་ལྔ། དེ་ལྟར་ཡང་། ཛཿ ཞེས་པས་དགྲ་བོ་དེའི་གཡས་སུ་སྦྲུལ་དཀར་པོ་ཞིག་ཁྱུར་གྱིས་བྱུང་ནས་ལྷན་སྐྱེས་ལྷ་ཡི་རང་བཞིན་ཁོས་དམ་ཉམས་པས་གཤེད་དུ་བབས་ནས་ཁོའི་ཚངས་བུག་ནས་ཞུགས། སྙིང་ག་ཡན་གྱི་དྭངས་བཅུད་ཁོང་ཁྲག་ཐམས་ཅད་ཡར་དྲངས་ནས་འཇིབ། དེ་བཞིན་པས་གཡོན་དུ་དུག་སྦྲུལ་ནག་པོ་ཞིག་ངང་གིས་བྱུང་བ་ཁོ་རང་གི་ལྷན་སྐྱེས་བདུད་ཀྱི་ངོ་བོ་བཤང་ལམ་ནས་ཞུགས། སྙིང་ག་མན་གྱི་ཁུ་ཁྲག་ཐམས་ཅད་མར་དྲངས་ནས་གཞིབ། མཐར་སྦྲུལ་གཉིས་ཀྱི་ལྕེས་ཁོའི་སྙིང་དཀྱིལ་ན་རྣམ་ཤེས་ནྲིཿའི་རྣམ་པ་མར་མེ་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པ་ལྟར་གཡབས་ནས་ཚེ་བསོད་དྭངས་མ་བསྡུས་ཏེ། ཡང་གཉིས་ཀ་ཕྱིར་ཐོན་ནས་དགྲ་བོའི་ཤ་ཁྲག་ཟ་བར་མ་འཆམས་ཏེ་འཛིང་ཞིང་འཐབ་པའི་རྣམ་འགྱུར་འཇིགས་ཤིང་སྐྱི་གཡའ་བ་དུ་མ་བྱས་ནས། དཀར་པོས་གཡས་ནས་འཁྱུད། ནག་པོས་གཡོན་ནས་འཁྱུད་དེ་ཁོའི་ལུས་ལ་འཁྲིལ་ཏེ་མཇུག་མ་གཉིས་གསང་གནས་སུ་མདུད། མགོ་གཉིས་སྤྱི་བོར་མགུལ་པ་གཉིས་མདུད་ནས་ཀླད་ཁུང་གཡས་གཡོན་གཉིས་ནས་སོས་འདྲད་ལྕེས་བལྡགས་ནས་མདངས་དང་བཅུད་ཐམས་ཅད་བུང་བས་མེ་ཏོག་གི་བཅུད་གཞིབ་པ་ལྟར་འཇིབ། ཡང་ཁོའི་སྤྱི་བོར་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་དེ་ལས་རླུང་གིས་བསྐུལ་ཏེ་སོ་རོ་རོ་འཁོར་ནས་སྤྱི་བོ་ནས་རིམ་བཞིན་རྐང་མཐིལ་གྱི་བར་གསོར་བསྣུན་པ་ལྟར་འཁྱིར་བས་རྩ་འཁོར་རྣམས་བཅད། ཀླད་ཁྲག་འདྲེས་ནས་ཤ་ཁྲག་རུས་པ་ཐམས་ཅད་དམར་ཉོག་གིས་ཞོ་ལྟར་དཀྲུགས། ཡང་དེ་ལྟ་བུའི་ཤ་ཁྲག་དེ་ཡང་སྦྲུལ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཧབ་ཤ་དང་བཅས་པས་ལྷག་མེད་དུ་ཟོས་ཏེ་རྗེས་མེད་དུ་བཏང་ནས་སྦྲུལ་གཉིས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སོང་ནས་ཤིན་ཏུ་སྟོབས་རྒྱས་པར་བསམ་མོ། །དེ་ལྟར་ཡང་། ལིང་གར་བླ་སྲོག་ཁུག་པས་དགྲ་བོ་དངོས། །ཞེས་པ་ནས། དཀར་ནག་སྦྲུལ་གཉིས་ཇེ་ཆེར་སྟོབས་ལྡན་གྱུར། །ཅེས་པའི་བར་གྱིས་གསལ་བཏབ་ལ་ཐུན་ཐག་ནས་བཟུང་། ཐུན་ལ་གསད་སྔགས་ཏདྱ་ཐཱ༔ བཏགས་པ་ལ་ནན་དུ་བྱ་ཞིང་། དམིགས་གནད་དེ་དང་ལྡན་པས་གསད་པ་རྟགས་ལྡན་དུ་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཐུན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྐང་འདི་ལ་བྱ་ཞིང་། ཐུན་མཐར་ཐུན་རྫས་ཕུས་བཏབ་ལ་སྔགས་ཤིང་ཐུན་རྡེག་པའི་བར་སྔར་ལྟར་ལ། དམིགས་གནད་ནི། ཐུན་རྫས་ལས་ཀྱི་གཤིན་རྗེ་ཕོ་མོ་དྲེགས་པ་ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ཀྱི་དམག་དཔུང་དུག་མཚོན་ནད་ཀྱི་ཆར་པ་འབེབ་པ། དམོད་པའི་སྒྲ་གནམ་ས་ཁོལ་བ་ལྟ་བུས་དགྲ་བོ་གཅེར་བུ་འདར་ཕྲིལ་ལེ་བ་ལ་དཀར་ནག་སྦྲུལ་གཉིས་མེད་པའི་ཁར་ཐུན་རྫས་ཐོག་དང་སེར་བ་བབས་པ་ལྟ་བུས་ཤ་ཆོམ་ཁྲག་ཆོམ་དུ་བཏང་བ་ལ། རྣམ་ཤེས་མར་མེ་འཆི་ཁ་ལྟ་བུ་དེ་ཡང་ནག་ཀེམ་གྱིས་བསད་པར་མོས་ལ་ཐུན་འཕང་བ་དང་དམོད་མོ་བརྗོད་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱ་ཞིང་། མཐར་ཟན་ལིང་བསྒྲལ་བསྟབ་བྱ་ཞིང་བརྟན་བཞུགས་བྱ་བའི་བར་སྔར་དང་འདྲ་འོ། །དེ་ལྟར་བསད་པའི་རྟགས་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་སྐབས་འདིར་ཚེ་ཁྲུས་ཀྱི་ཕུར་གདབ་མཛད་པའི་ཕྱག་ལེན་ནི་མི་མཛད་དེ། ཚེ་ལུང་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པ་ལྟར་དཀྱུས་སུ་ཆོ་ག་ཚར་རེའི་སྐབས་སོང་བ་དང་། ཁྲུས་ལུང་ནི་ལུགས་འདིའི་རྩ་བ་དང་བྱང་པའི་ཆོག་ཁྲིགས་གཉིས་ཀར་དངོས་སུ་མ་གསུངས་པ་མ་ཟད། བྱང་ཆུབ་མཆོག་སེམས་མ་བསྐྱེད་དེ་སྲིད་དུ། །མནན་པ་ཡིན་གྱིས་ལྡང་བར་མ་བྱེད་ཅིག །ཅེས་སོགས་ལུང་མང་ཡང་འདིར་ཡི་གེས་འཇིགས། འཐད་པ་ནི། རྒྱུད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་ན་མནན་པའི་བཙོན་དོང་དེ་ཀ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཕོ་བྲང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལྟ་བུའི་གེགས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སེལ། དེས་ན་ལུགས་འདི་རང་གི་མན་ངག་གཞུང་གི་རྩ་བར་ལོངས་པའི་ལག་ལེན་རྣམ་པར་དག་པའི་ལུགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་དགྲ་བོ་བསོད་ནམས་ཀྱི་དཔུང་ཆེ་ན་ཕྱག་འཚལ་ཐུབ་པའི་མན་ངག་་་འདི་ཞལ་དུ་འདྲི།ཀྱང་ཐུན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་བྱ་སྟེ། དེའི་མན་ངག་ལག་ལེན་ནི་ཀིང་ཀང་ནག་པོའི་ནང་དུ་གསུངས་པ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཆོས་སྐྱོང་གི་གཏོར་འབུལ་དང་ཚོགས་མཆོད་ནི་སྲོད་ཐུན་གྱི་རྗེས་སུ་མཇུག་ཏུ་སྦྲེལ་ལོ། །གསུམ་པ་རྗེས་ནི། ལིང་ག་བྲུབ་ཁུང་ནས་བཏོན། སྒྲུབ་གྲོགས་རྣམས་ཀྱིས་ཐལ་རྡེབ་བཅས་པས་དམོད་མོ་བརྗོད།་་་དམོད་མོ་བརྗོད་ཚེ་རྔ་ནག་གཡབ། ལིངྒ་མན་ངག་ལག་ལེན་ལྟར་ལྟེབ།་་་ལྟེབ་ལུགས་དམར་ཆུང་རང་གཞུང་ཕྱག་ལེན་ལྟར། དམིགས་བསལ་གྱི་སྣོད་དུ་བཅུག །ཐུན་རྫས་ཀྱིས་བཀང་ནས་ཀླད་ཁུང་བཀག་ལ་ཁྲོ་ཞལ་་་དཔེའུ་རིས་ལོགས་སུ་གསལ།གྱི་རྒྱས་བཏབ། ཕུང་རེས་དྲིལ། ཚོན་སྐུད་ཀྱིས་བཅིངས།་་་སྣ་ལྔ་སོགས་སྔོ་དམར་གཉིས། རྩང་བསྐྱོན་པ་རྣམས་མཐོང་བརྒྱུད་བཞིན་བཅས། དུར་གཡམ་ལ་རོ་སོལ་གྱིས་སྟེང་ཁེབས་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་་་ཞབས་སུ་སྣ་ཚོགས་རྡོ་རྗེ་སྟེང་དུ་འབྱུང་བཞི་རི་རབ་བྲིས་པ།བྲིས་པས་བརྡེག །གང་དུ་གནན་པ་བྱ་བའི་སར་གསེར་སྐྱེམས་བཏང་། ལྟོ་འཕྱེ་བརྟགས་ལ་རུང་བའི་ས་ནས་ཁྲུ་གསུམ་པའི་དོང་བྲུས། དབྱིབས་གྲུ་གསུམ་དུ་བྱ། ཡི་དམ་གང་ལ་བསྟེན་པའི་གཞུང་བཞིན་སྒོ་དབྱེ་བསྐུལ་དང་ཆད་ཐོ་བསྒྲག་པ་རྣམས་བྱས་ལ་གནན་ཆས་དང་གཏའ་གཏོར་ཁྱེར་ལ་གནན་པའི་སར། ཡ་བྷྱོཿ འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོ་སྐུ་མདོག་དམར། །ཞེས་པ་ནས། སྟོབས་ལྡན་མེ་རླུང་འཁྲུགས་པའི་དབུས་སུ་གསལ། །ཞེས་པའི་བར་གྱིས་རང་ཉིད་གཡས་དགྲ་སཏྭ་དང་གཡོན་ལྕགས་ཀྱུ་འཛིན་པ་གསལ་བཏབ་ལ་མི་བསད་ཀྱི་གྲི་ལག་ཏུ་ཐོགས་ནས། ཐོ་ཆེན་དགྲ་སཏྭ་བསྣུན་པས་ས་གཞི་གས། །ཞེས་པས་རལ་གྲི་ས་ལ་བསྣུན་ཚུལ་བྱས་པས།་་་་འདི་དང་པོས་ས་གས། གཉིས་པས་ཆུ་གས། གསུམ་པས་མེ་གས། བཞི་པས་རླུང་དཀྱིལ་གས། དེ་ནས་ཀླུ་བདུད་ནག་པོ་བྱུང་བ་དང་རྒྱ་མཚོ་ཡང་སྔོ་མེར་གྱིས་བྱུང་ནས་གཏད་པར་བསམ། སླར་རིམ་བཞིན་འབྱུང་བཞིའི་རྒྱས་གདབ་ཕྱག་ལེན་ལྟར་དང་། ས་གཞི་བཀས་པའི་ནང་འོག་གཞིའི་རྒྱ་མཚོ་སྔོ་མེར་གྱིས་གསལ་བའི་དབུས་ནས་འཆི་བདག་ནག་པོ་ཏི་པ་ཙ་འཁོར་འཆི་བདག་ཀླུ་ཕོ་མོའི་རྣམ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་བསྐོར་བ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁ་གདངས་ནས་བྱུང་བ་ལ་གནན་ཆས་དགྲ་བོའི་གནས་ལུས་ལོངས་སྤྱོད་དང་བཅས་རྗེས་ཤུལ་ཙམ་ཡང་མ་ལུས་པ་ཟས་སྐལ་དུ་གཏད་པར་མོས་ལ་དངོས་སུ་འཕང་། དེ་ལྟར་ཡང་། མཐའ་ཡི་རྒྱ་མཚོ་སྔོ་མེར་གསལ་བར་གྱུར། །ཅེས་པ་ནས། ཟས་སུ་བསྟབ་བོ་གཏད་དོ་ནྲི་ཏྲིཿཛཿ ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གསལ་བཏབ། ཐུན་རྫས་བརྡེག །དམོད་མོ་ཐལ་རྡེབ་དང་བཅས་བརྗོད་ཅིང་རྟེན་རྫས་རྔ་ནག་གཡབ་པ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱས་ལ། དེ་ཡང་རྔ་ནག་གཡབས་པ་ཙམ་གྱིས་དགྲ་བོ་དེས་བསགས་པའི་ལས་ངན་ཐམས་ཅད་སྦུར་མ་རླུང་གིས་བཏབ་པ་ལྟར་ནག་ཉིལ་ཉིལ་བྱུང་བ་ཁོ་རང་གི་སྟེང་དུ་བྱེ་མའི་ཆར་བབས་པ་བཞིན་སོང་བས་ལས་ངན་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཚོགས་དུས་གཅིག་ལ་འབྲུབ་པར་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། ཁོང་ཚུད་ས་བདག་ཀླུ་གཉན་ཀུན་དགའ་ཞིང་། །ཞེས་པ་ནས། རིམ་བདུན་ས་འོག་གཤིན་རྗེའི་གྲོང་ཁྱེར་སོང་། །ཞེས་པའི་བར་གྱིས། འཆི་བདག་གི་ལྟོ་བར་ཚུད་དེ། དེ་ཉིད་ཞལ་བསྡམས་པས་ཉི་ཟླ་གཟས་བཟུང་བ་བཞིན་མུན་རུབ་ཀྱིས་རང་གནས་ས་འོག་རིམ་པ་བདུན་པ་འབྱུང་བ་རྟེན་གཞི་རྔམས་པའི་འོག་ཏུ་སོང་བར་མོས་པ་འོ། །དེ་ནས་དུར་གཡམ་གྱིས་བཀབ་ལ། ནམ་མཁའ་རླུང་མེ་ཆུ་ས་རི་རབ་འོག །ཅེས་པ་ནས། དམིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ས་མཱ་དྷི། །ཞེས་པས་དེའི་སྟེང་དུ་ནམ་མཁའ་རླུང་མེ་ཆུ་ས་རྣམས་རིམ་གྱིས་ཆགས་པའི་ཁར་སྟོང་ཁམས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྟེང་དུ་སངས་རྒྱས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པས་ཕོ་བྲང་བཏབ་པས་སུས་ཀྱང་གཞིག་ཏུ་མེད་པ་བསྐལ་པ་མ་སྟོངས་ཀྱི་བར་དུ་ཐར་བ་མེད་པར་བསྒོམ་ཞིང་། མདོར་ན་གནོན་བྱེད་གནན་ཡུལ་དང་བཅས་པ་འཁོར་གསུམ་དམིགས་མེད་བདེ་བ་ཆེན་པོར་རྒྱས་གདབ་པར་བྱའོ། །གཏའ་གཏོར་འཕང་བའམ་དེ་ཀར་རྟེན་དང་ལྷན་ཅིག་མནན་པའི་ས་ཡུལ་མཐོང་སར་གཏར་བཞུགས་པའང་འཐད་དོ། །གང་ལྟར་ཡང་བརྟན་མ་བསྐྱང་བ་བྲོ་བརྡུང་བ། ནང་དུ་ལོག་ནས་རྗེས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམས་གཞན་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྨྲས་པ། ཞང་ཁྲོམ་ཟབ་གཏེར་ཀིང་ཀང་རླུང་སྒྲུབ་ཀྱི། །ངག་འདོན་གཞུང་དོན་གནད་འདྲིལ་བྱ་བའི་ཚུལ། །སྙན་བརྒྱུད་གཏེར་ཆེན་བླ་མའི་གསུང་གི་རྒྱུན། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡི་གེར་བཀོད་པ་འདི། །འཐད་ལེགས་རྣམ་བཀྲའི་སྤུ་སྡུག་མི་ལྡན་ཀྱང་། །ཐོས་སྒོམ་མན་ངག་འདབ་གཤོག་རྩལ་ལྡན་པས། །གྲུབ་བརྙེས་མཁའ་ལྡིང་དབང་པོའི་ཤུལ་རྗེས་སུ། །འཕུར་འདོད་གཉིས་སྐྱེས་བློ༵་གས༵ལ་རྒྱ༵་མཚོ༵་ཡིས། །མཁའ་སྤྱོད་འོག་མིན་པདྨ་འོད་ཀྱི་ཞིང་། །སྐྱེ་དགུའི་བསོད་ནམས་སྐལ་པ་ལྷུན་གྲུབ་པར། །སྣང་བ་སྤྲུལ་པའི་འཁོར་ལོ་འབྲས་ལྗོངས་ཀྱི། །སྣོད་བཅུད་ཕས་རྒོལ་སྲུང་བའི་མཚོན་ཆར་སྤེལ།། །།\nRetrieved from "http://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-YI-020&oldid=112673"


Nyo Gyelwa Lhanangpa Sanggye Rinchen - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\nགཉོས་རྒྱལ་བ་ལྷ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་ནི་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་བུ་སློབ་ཐུ་བོའི་གྲས་ཡིན་ལ། ཁོང་ནི་འབྲི་གུང་པའི་ལུགས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་གྱི་ཆོས་རྒྱུན་གཙོ་ཤོས་ཏེ། ལྷ་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཅེས་དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་བར་འབྲུག་ཡུལ་དུ་དར་ཆེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྲོལ་འབྱེད་པ་ཡིན། ཁོང་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་དུས་སུ་བསྟན་པའི་ཡོན་བདག་རྒྱ་ཆེར་མཛད་པས་སྙན་གྲགས་ཆེ།\nb.1164 - d.1224\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: གཉོས་རྒྱལ་བ་ལྷ་ནང་པ།; ལྷ་ནང་པ།; རྒྱལ་བ་ལྷ་ནང་པ།; སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན།\nWylie: gnyos rgyal ba lha nang pa sangs rgyas rin chen\nAris, Michael. 1980.Bhutan: The Early History ofaHimalayan Kingdom. Ghaziabad: Vikas Publishing House, pp. 168-72.\nRoerich, George, trans. 1996.The Blue Annals. 2nd ed. Delhi: Motilal Banarsidas, pp. 373, 601-2, 608.\nKha rag gnyos kyi gdung rabs khyad par 'phags pa.1978.Kha rag gnyos kyi gdung rabs and rlangs po ti bse ru.Dolanji: Khedup Gyatso, Tibetan Bonpo Monastic Centre, pp. 1-96.\nJnanavajra. 1997.'Bri gung skyob pa 'jig rten mgon po'i dngos slob 'phrin las rang mnyam bcu gsum las dpal gnyos rgyal ba lha nang pa'i rnam thar. Dehra Dun: 'Bri gung bka' brgyud gtsug lag slob gnyer khang.\nKun dga' grol mchog. 1981.Gnyos chen rgyal ba lha nang pa'i rtogs pa brjod pa'i yal 'dab brgyad pa.In The collected works of Kun dga' grol mchog, pp. 195-226. New Delhi.


ཡེ་ཤ་ཡཱ (8) – Isaiah (8) – The Life of Yeshu\nJune 2, 2020 January 11, 2021 Bro Brian.\nThen the Lord said to me, “Takealarge tablet and write on it in common characters, ‘Belonging to Maher-shalal-hash-baz.\n3དུས་ཚོད་ཁ་ཤས་རྗེས་ལ། ངའི་ཆུང་མར་ཕྲུ་གུ་སྐྱེ་རྒྱུ་ཆགས་ནས། ང་ཚོའི་བུ་སྐྱེས་སྐབས་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་ང་ལ་ཁོའི་མིང་མ་ཧེར་ཤ་ལལ་ཧཤེ་བྷཛ་ཞེས་མིང་བཏགས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་གནང་བྱུང།\n7ང་གཙོ་བོས། ཨ་སུར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དང་ཁོང་གི་དཔུང་དམག་ཚོ་ཡ་ཧུ་དཱར་དམག་འདྲེན་པར་འཁྲིད་པར་བྱ། དེ་ཚོ་གཙང་པོ་ཡུབ་རད་ཆུ་ལོག་བཞིན་གཙང་པོའི་འགྲམ་གྱི་ས་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་སྟེང་དུ་རྒྱུགས་པ་བཞིན་ཡོང་བར་བྱའོ།\n8དེ་ཚོ་ཡ་ཧུ་དཱ་རྒྱུད་ཆུ་ལོག་ལྟར་རྒྱུགས་པ་དང་དཔུང་པ་བར་ཕེལ་ནས་ཚང་མ་བཀབ་པར་འགྱུར་རོ། གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་ཡོད། ཁོང་གི་འདབ་ཤོག་བརྐྱངས་པས་ཡུལ་སྐྱོབས་པར་མཛད་དོ།\n9མི་རིགས་རྣམས་ཁྱོད་ཚོ་འཇིགས་ཏེ་རུབ་རུབ་བྱས་ནས། ས་གཞིའི་ཐག་རིང་ས་ཁུལ་རྣམས་ལེགས་པར་ཉོན་ཞིག་དམག་འཐབ་བྱ་རྒྱུར་གྲ་སྒྲིགས་བྱེད་ཅིག འོན་ཀྱང་འཇིགས་ཤིག། གྲ་སྒྲིགས་ལེགས་པར་བྱས་ནས་འཇིགས་པར་བྱོས་ཤིག\n10ཁྱོད་རང་ཚོའི་འཆར་གཞི་བཟོས་ཤིག། འོན་ཀྱང་དེ་ཚོ་ལམ་ལྷོང་མི་ཡོང། ཁྱོད་ཚོས་འདོད་པ་ལྟར་གཏམ་གླེང་བྱའོ། འོན་ཀྱང་དེ་ཚོ་ལ་ཕན་ཐོགས་མེད། གང་ལ་ཟེར་ན། དཀོན་མཆོག་ང་ཚོ་མཉམ་དུ་ཡོད་དོ༎\n19འོན་ཀྱང་མི་ཚོས་ཁྱོད་ཚོ་ལ་མངོན་ཤེས་ཤོད་མཁན་དང་ལྷ་པ་བཅས་པར་ལུང་བསྟན་ཞུ་བའི་འབོད་བསྐུལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ཚོས་ཅ་ཅོ་དང་མུ་ཅོ་སྨྲའོ། དེ་ཚོས་གསུང་འཕྲིན་རྣམ་ཤེས་ནས་དང་གསོན་པོའི་ཆེད་དུ་གཤིན་པོར་གྲོས་དྲིས་དགོས་ཤེས་སྨྲས་ཡོང།\n20ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ཚོ་ལ་འདི་ལྟར་ལེན་བརྒྱབ་ཤིག། གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་གིས་སློབ་སྟོན་གནང་བར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉོན་ཞིག ལྷ་པས་ལབ་པར་མ་ཉོན་ཞིག། དེ་ཚོས་བཤད་པའི་གཏམ་གྱིས་ཁྱོད་ལ་དཀའ་ངལ་ནས་སྐྱབས་མི་ཡོང༎\n21མི་མང་རྣམས་ས་གནས་ཡོངས་སུ་སེམས་ཤུགས་ཆགས་ཤིང་ལྟོགས་ནས་འཁྱམ་ཞིང་འགྲོ་བ་དང། ལྟོགས་ནས་ཁོང་ཁྲོ་ལངས་པའི་སྐབས་སུ། དེ་ཚོས་རང་གི་རྒྱལ་པོ་དང་རང་གི་དཀོན་མཆོག་ལ་དམོད་དོ། དེ་ཚོའི་ཡར་ནམ་མཁར་བལྟ་བ་དང།\nཡེ་ཤ་ཡཱ (7) – Isaiah (7)


ཁ་བརྡ། | ཤིང་གཅོད་མཁན་དང་སྟ་རེ།\nལེའུ་ལྔ་བ། ཨེ་ཤི་ཡའི་སྒྲོམ་གཞི། →\nགནའ་སྔ་མོ་ཞིག་ལ། ཤིང་གཅོད་མཁན་དབུལ་པོ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་ནགས་གསེབ་ཏུ་ཤིང་གཅོད་པར་འགྲོ་གི་ཡོད། ཉིན་ཞིག་ལ་ཁོས་གཙང་འགྲམ་ཞིག་ནས་ཤིང་གཅོད་སྐབས་སྟ་རེ་ཆུ་ནང་ལ་ཟགས། ཆུ་གཏིང་ཟབ་པས་སྟ་རེ་ལེན་མ་ཐུབ་པར་དེ་མུར་ངུས་ཏེ་ལུས།\nགློ་བུར་དུ་ཆུ་ནང་ནས་ཀླུ་མོ་ཞིག་ཆུ་ཁར་ཐོན་ཏེ་ཤིང་གཅོད་མཁན་དེ་ངུ་དགོས་པའི་རྒྱ་མཚན་དྲིས་པ་ན། ཀླུ་མོར་ཇི་བཞིན་ལན་བཏབ་པས། ཀླུ་མོ་དེ་ཆུ་ནང་དུ་མཆོངས་ཏེ་གསེར་གྱི་སྟ་རེ་ཞིག་ཁྱེར་ཡོང་ནས་ཁོར་སྟེར་སྐབས། ཤིང་གཅོད་མཁན་གྱིས་སྟ་རེ་དེ་ངའི་མ་རེད་ཟེར། ཀླུ་མོ་སླར་ཡང་ཆུ་ནང་དུ་མཆོངས་ནས་དངུལ་གྱི་སྟ་རེ་ཞིག་ཁྱེར་ཡོང་སྟེེ་ཁོར་སྟེར་རྩིས་བྱས་པ་ན། དེ་ཡང་ཁོའི་སྟ་རེ་མིན་པ་དྲང་མོར་ལབ། དེ་ནས་ཀླུ་མོས་ལྕགས་ཀྱི་སྟ་རེ་ཞིག་ཁྱེར་ཡོང་བ་ན། ཤིང་གཅོད་མཁན་དེས་དགའ་ལྷང་ལྷང་ངང་སྟ་རེ་དེ་ཚུར་བླངས་པས། ཀླུ་མོ་དེ་ཤིང་གཅོད་མཁན་གྱི་གཞུང་དྲང་སྤྱོད་ཚུལ་ལ་ཡི་རང་སྟེ་སྟ་རེ་གཞན་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ཡང་ཁོ་ལ་རྔན་པར་སྤྲད་དོ།།\nསྒྲུང་ཐུང་འདིའི་ཤུགས་བསྟན་བསླབ་བྱ་ནི། “དྲང་མོ་ནི་ཐབས་ཇུས་ཡག་ཤོས་དེ་ཡིན།” ཟེར་བ་དེའོ།།\nThe woodcutter and His axe.\nMercury, the god of water appeared. He asked the reason of his weeping. The woodcutter told the whole story.\nMercury dived into the water and broughtagolden axe. The woodcutter refused to take it. Mercury again dived and broughtasilver axe. The woodcutter did not take it either.\nThen he brought an iron axe. The woodcutter took it gladly. Mercury was much pleased. He rewarded the woodcutter with the other two axes.\nMoral: Honesty is the best policy.\n2018 Aug 22, in འགྱུར་རྩོམ། |\n“ ཤིང་གཅོད་མཁན་དང་སྟ་རེ། ”སྐོར་ལ་མཆན་4འདུག\n#1 རབ་གསལ་ ་ལགས་ཀྱིས་སྤེལ་དོན།:\nAugust 25th, 2018 at 12:58 pm\n#2 ྸAbharu Jigwang ་ལགས་ཀྱིས་སྤེལ་དོན།:\nSeptember 8th, 2018 at 2:39 pm\n#3 ྸAbharu Jigwang ་ལགས་ཀྱིས་སྤེལ་དོན།:\nSeptember 8th, 2018 at 2:44 pm\n༄༅། སྟོད་མངའ་རིས་མེས་པོའི་ཡུལ་ནས། གངས་དཀར་པོ་ཏི་སི་མཇལ་དུས།།\nSeptember 10th, 2018 at 2:27 am


ད་ནི་བློ་སྤོབས་ཆེན་པོས་འགྱུར་བ་གཏོང་རན་རེད། - བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nབསམ་ཚུལ་འདི་ངོ་མ་ལེགས། ད་ནི་འོས་བསྡུ་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ད་ཡོད་འདེམས་ཐོན་སྤྱི་མཐུས་ཡོངས་རྫོགས་བརྩིས་མེད་བཏང་ནས་གསར་དུ་འོས་བསྡུར་དགོས་ལ། ད་ཡོད་འདེམས་ཐོན་སྤྱི་མཐུས་ཡོངས་རྫོགས་འོས་སྡུའི་འོས་མིར་ལོང་མི་ཆོག་པར་བྱེད་དགོས།\nདཀྲུགས་རྒན་ཟེར་ཡོང་དུས་བོན་རྒྱ་ཁྱེད་རང་དེས་ནང་གཅིག་རེད། དེ་ཧ་གོ་བ་བྱོས། ཁྱེད་རང་གཙོས་ཨ་མདོ་པ་ཤེས་ཡོན་པ་བརྒྱ་ཆ་བརྒྱད་ཅུ་ཟེར་ནའང་ཆོག །གང་ལས་ལྟར་བོད་ཡིག་ནར་འབྲི་ཤེས་མཁན་ཕལ་ཆེར་དེས་གསར་འགྱུར་གྱི་ངོག་ཏུ་བྲིས། ངོ་དེབ་ཀྱི་ངོས་སུ་བྲིས། སྐད་འཕྲིན་གྱི་གྲོགས་ཚོམས་བྲིས། ཁ་སུ་སྔ། ལག་སུ་མགྱོགས་ཀྱིས་བྲིས་ནས་སྤེལ་བ་ཡིན་པ། ད་དུང་དྲང་བདེན་བྲིས་ཡོད་ཟེར། ངོ་ཚ་རྒྱུ་མེད་པ།\nཁྱོད་ཀྱི་བསམ་ཚུལ་དེ་ལྷན་པ་གང་ལ་ལྷན་པ་བརྒྱབ་པ་འདྲ| དེ་ལས་རྨི་ལམ་བཟང་ཚེ་གཉིད་ལས་སད་ན་ཡག| ཆོལ་གསུམ་སོ་སོ་འབྱེད་པའི་དུས་རེད. གདན་ས་གསུལ་ནང་བཞིན་བྱེས་ན་ཡག་བ་འདུག. ད་བཀའ་ཤག་མི་དགོས་ སྤྱི་འཐུས་མི་དགོས་ དཔོན་པོ་མི་དགོས\nརྩ་བའི་ང་རང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་གཅིག་པུར་མིན་པར་སྤྱི་ཚོགས་གཞན་དུའང་དཀའ་ངལ་ཡོད་འདུག དཔེ་ན། ཨ་རིའི་ནང་གཉན་རིམས་སམ་ཏོག་དབྱིབས་ནད་ཡམ་ངོས་ལེན་མི་བྱེད་མཁན་དང་དེ་བཞི་སྔོན་འགོག་ཁབ་ལ་ཕྱིན་ལོག་འགྲེལ་བཤད་ཞུ་མཁན་གྱི་མི་མང་དག་ཅིག་ལ་ད་ཆ་ལས་འབྲས་བསླུ་མེད་ལས་བདེན་པ་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་གནད་གཞིས་ཟིན་ནས་ཕྱི་མའི་སྔ་ལམ་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་ལྟར་བཅའ་ཁྲིམས་དགོས་དབང་གིས་ལོག་འགྲེལ་བ་རྣམས་ལའང་དེ་ལྟར་མི་ཡོང་བའི་རེ་བསམ་བཅང་ནའང་ལས་འབྲས་སུ་སུས་སྐྱོབས་ཐུབ། ལས་འབྲས་འཛུབ་མོའི་རྩེ་ལ་འཁོར་གྱིན་ཟེར་གདའ། ཡིན་ཀྱང་ཏོག་དབྱིབས་ལས་མི་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་ཤི་དགོས་བྱུང་པ་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ལག་འགྲེལ་ལས་བོད་མིའི་རྩ་དོན་ལ་གནོད་ཚབ་བཏང་བ་གཉིས་་གྱོང་གུན་གསབ་བྲལ་མ་རེད་དམ་།\nཡང་མང་གཙོའི་ནང་མི་མང་གལ་ཆེ་ཡིན་གནས་དང་། བཅའ་ཁྲིམས་མི་མང་ཚབ་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་པ་ཡིན་གནས་རྣམས་བདེན་མོད། དེ་ན་སྤྱི་འཐུས་ ༢༠།༢༢ རྣམས་ཀྱང་མི་མང་ཚབ་ཡིན་པར་བློ་དོག་མེད། ཡིན་ཀྱང་ཁོང་ཚོའི་ལངས་ཕྱོགས་དེ་མི་མང་ལངས་ཕྱོགས་ཡིན་མིན་བློ་དོག་ཡོད། མདོ་སྟོད་དང་ཆོལ་ལུགས་མི་མང་རྣམ་པའི་བོད་སྤྱི་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་སུ་ཐུགས་ཞིབ་ཀྱིས་ང་རང་ཚོ་ཚང་མར་ཕན་རླབས་སུ་ཤིན་ཏུ་ནས་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུ་དེ་རེད། དེ་ན་དང་ཐོག་ཆོས་ལུགས་བཞིའི་ཆོས་བྱེད་པ་རྣམས་དང་ལྷག་དོན་ཆོས་ལུགས་དབུ་འཛིན་ལྷན་རྒྱས་ནས་དགོངས་བཞེས་གནང་རྒྱུའི་དུས་སུ་བབས་འདུག་ཞུས་ན་མི་ཆུང་ཆུང་ནས་ཁ་ཆེན་པོར་མི་དགོངས་བ་དང་སྦལ་པ་སྐད་རྒྱབ་ནའང་ལྷ་དབང་པོ་རྒྱ་འབྱིན་གྱི་སྙན་མི་གསན་པའི་དཔེ་ལྟར་མིན་པ་ཅི་ནས་མཁྱེེན་མཁྱེན། མཁྱེན། བཅས་བློ་ཆུང་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་གི་ཚབ་ཏུ་དྭང་པའི་གསོལ་འདེབས་སུ།།


Wylie:Phyag chen ga'u ma'am rang babs rnam gsum zhes bya ba'i khrid yig - gDams Ngag mDzod\nWylie:Phyag chen ga'u ma'am rang babs rnam gsum zhes bya ba'i khrid yig\nphyag chen ga'u ma'am rang babs rnam gsum zhes bya ba'i khrid yig\nDamngak Dzö Volume 12 (ན་) / Pages 237-249 / Folios 1a1 to 7a4\nVolumes List > Volume 12 > Text #10 (No Translation) (བོད་སྐད་) Scroll to Research Info Catalog Information for this text:\nཏཱ་ར་ནཱ་ཐ་. ཕྱག་ཆེན་གའུ་མའམ་རང་བབས་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྲིད་ཡིག་བཞུགས་སོ. གདམས་ངག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད།, པོད་ ༼ན་༽, 237-249. ཏེ་ལི་་་རྒྱ་གར་: ཞེ་ཆེན་དཔེ་མཛོད་ཁང་, ༡༩༩༩.\nTāranātha. phyag chen ga'u ma'am rang babs rnam gsum zhes bya ba'i khrid yig bzhugs so. In gdams ngag rin po che'i mdzod, Volume 12 (ན་), 237-249. New Delhi: Shechen Publications, 1999. Enlarged reprint of the 1979 edition published by Dilgo Khyentse Rinpoche from prints from the dpal spungs xylographs.\nzhes pa 'di'ang tA ra nA thas shar kong po'i yul gyi bshes gnyen mkhyen rab ces bya ba'i don du nye bar gdams pa'o//\nLine 1: ༄༅། །ཕྱག་ཆེན་གའུ་མའམ་རང་བབས་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྲིད་ཡིག་བཞུགས་སོ༎\n@#/_/phyag chen ga'u ma'am rang babs rnam gsum zhes bya ba'i khrid yig bzhugs so//\nRight side print: 237\nLeft: phyag chen ga'u ma/\nBegin-End Pages (Western): 237-249\n[[notesforsearch:: The Instructions on the Mahamudra Amulet Tradition Called "The Three Self-Settlings". For the benefit of shar kong po'i yul gyi bshes gnyen mkhyen rab | ]]\n༢༣༧ །ཕྱག་ཆེན་གའུ་མའམ་རང་བབས་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྲིད་ཡིག་བཞུགས་སོ། །\n༢༣༨ ན་མོ་གུ་རུ་ཝེ། །ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་གའུ་མའམ་རང་བབས་རྣམ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་ནི་གུ་མའི་གདམས་ངག་འདི་ལ། ཁྲིད་ཀྱི་སྔོན་འགྲོ་དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ། མི་རྟག་པ། སྡུག་བསྔལ་སོགས་སྤྱི་དང་མཐུན། སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་དང་། ཨ་ཡི་སྟོང་ར་རྣམས་ནི་གུ་ཆོས་དྲུག་དང་འདྲ། ཐུན་གྱི་སྔོན་འགྲོ་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། གཞན་སྒྱུ་ལུས་དང་འདྲ་བ་ལས་མཎྜལ་མང་དུ་འབུལ། བདག་འཛིན་བློ་ཡིས་ཐོངས་བར་མཛད་དུ་གསོལ། དགོས་མེད་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བར་མཛད་དུ་གསོལ། འོད་གསལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ཞེས་པ་ཁྱད་པར་རོ། །ཁྲིད་དངོས་ལ། སྔོན་འགྲོ་རང་བབས་རྣམ་གསུམ། དངོས་གཞི་སྐྱོན་བཞི་རང་གྲོལ། རྗེས་སྐུ་གསུམ་རང་ཤར་གྱི་ཁྲིད་དོ། །དང་པོ་ལ་ཞི་གནས་གྱི་ཁྲིད་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཁྲིད་གཉིས། དང་པོ་ལ་དམིགས་པའི་གཞི་དང་། བོགས་འདོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སྔར་སྒོ་གསུམ་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་\n༢༣༩ དོན་མེད་ལ་དོར་སོང་འདུག་པས། ད་ཕྱིན་ཆད་སྒོམ་ལ་བརྟན་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་མ་སྐྱེས་བར་མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་མ་བསྟན་ལྟ་ཅི་སྨོས། སྤྲོས་བཅས་དགེ་བ་ཡང་རྩོལ་བ་གློད། ལུས་རྣམ་སྣང་གི་ཆོས་བདུན། ངག་རླུང་རོ་ལན་གསུམ་བསལ་ནས་སྨྲ་བརྗོད་ལྟ་ཅི་སྨོས་རླུང་འཛིན་འདྲེན་ཙམ་ཡང་སྤོང་བའི་རང་བབས། སེམས་མ་བཅོས་པ་ལྷོད་དེ་གློད། དམིགས་སྐོར་གཅིག །རྣམ་རྟོག་སྣ་ཚོགས་འཕྲོ་ན་ལམ་གྱིས་སྐྱེས་པ་ལ་ངོ་ཤེས། འཕྲོ་རྦད་ཀྱིས་བཅད་ལ་བཞག །དམིགས་སྐོར་གཉིས། འོག་འགྱུ་རྒྱ་འབྱམས་སུ་འགྲོ་ན། ནམ་དྲན་དུས་ཕྱིན་ཆད་འདི་འདྲ་གཏན་ནས་མ་བྱུང་བ་བྱེད་སྙམ་ཞེ་དམ་བྱ། རྣམ་རྟོག་བྱུང་ཙ་ན་དྲན་ཅིང་ངོ་ཤེས་པ་བྱེད་སྙམ་པ་བྱས་པས་སེལ་ཏེ། དམིགས་སྐོར་གསུམ། དེ་དུས་ཤེས་པ་མི་གསལ་བར་སོང་། བརྗེད་ངས་ཀྱང་ཆེར་འགྲོ་ན་བྱིང་བའི་སྐྱོན་ཡིན། རིག་པ་བསྒྲིམ། མིག་དཔངས་གཏོད། མཐོངས་དཀར་བ་དང་ཡང་ཐོག་ལ་སོགས་པར་བསྒོམ། བྱིང་བ་འཕྲོ་བཅད་དེ་ལངས་བ་སོགས་བྱེད།\n༢༤༠ ཡང་ཚིག་པ་ཟ་ཞིང་སྦུན་ལངས་ན་རྒོད་པ་ཡིན་པས་ལྷོད་ཀྱིས་གློད། ལྟ་སྟངས་སྨད། འདོད་ཡོན་ལ་དགའ་བས་སེམས་གཡེངས་ན། མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡིད་འབྱུང་བར་བྱ་སྟེ་དམིགས་སྐོར་བཞི་པའོ། །གཉིས་པ་ལ་ལྟ་སྟངས་ངེས་མེད་ལ་བསླབ་པ། ཆོས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་ལ་བསླབ་པ། སྤྱོད་ལམ་སྣ་ཚོགས་དང་བསྲེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། མིག་གི་ལྟ་སྟངས་མཐོ་བ་ཐག་ཉེ་བ་ཐོག་མཐིལ་ལྟ་བུ་དང་། རིང་བ་རི་རྩེའམ་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ལྟ་བུ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ་དམིགས་སྐོར་ལྔ། དམའ་བ་ཉེ་བརྩིག་འཁྲིས་སམ་རིང་བ་རི་རྩིབ་ལྟ་བུ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ་དྲུག་པའོ། །ཐད་ཀ་ཉེ་བ་གྱང་ལྡན་ནམ་རིང་བ་རི་ལྡན་ལྟ་བུ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་སྟེ་བདུན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། མདོ་འདོན། སྔགས་ཟློས། གཏམ་སྣ་ཚོགས་དང་བསྲེ་ཞེས་བའི་དོན་མདོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཏོན་བྱང་བ་རྣམས་དང་ཐོག་མར་བསྲེ། རིམ་གྱིས་ཁ་ཏོན་ཐམས་ཅད་དང་བསྲེ་གང་ཐུབ་བྱ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ། །སྔགས་ཐུང་བ་རྣམས་དང་ཐོག་མར་བསྲེ། དེ་ནས་བཟླས་བ་ཐམས་ཅད་དང་བསྲེ་སྟེ་དགུ་པའོ། །དང་པོར་ཆུ་སྒྲ་སོགས་འབྱུང་བའི་སྒྲ་དང་བསྲེ། དེ་ནས་མི་མང་པོའ་ཅ་ཅོ་དང་སྒོ་འཐེན་སོགས་དང་བསྲེ། དེ་ནས་མི་གཞན་གྱིས་གཏམ་སྨྲ་བ་ལ་བསྲེས་ཏེ་དེ་དག་གི་སྒྲ་ལྷང་ལྷང་བ་དེར་ཧད་དེ་བཞག་སྟེ་དམིགས་སྐོར་བཅུ་པའོ། །གསུམ་པ་སྤྱོད་ལམ་སྣ་ཚོགས་ལ་བསླབ་སྟེ། ཟས་ཟ་ན་ཡང་རང་བབས་ཀྱི་ངང་ནས་ཟ། ལམ་དུ་འགྲོ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱང་། གཏམ་སྨྲ་ན་ཡང་རང་བབས་གྱིས་ངང་ནས་མ་བྲལ་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོར་སྒྲིམ་མི་དགོས་བར་དོ་གལ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱངས་པས་མཐར་ཐམས་ཅད་ལ་འབྱོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདེ་སྡུག །དགའ་མི་དགའ། ཡང་བག་ཚ་ངོ་ཚ་སྐྱུག་བྲོ་སོགས་མཐོ་དམན་\n༢༤༡ གྱི་རྣམ་རྟོག་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བབས་སུ་བསྲེས་ཀྱིན་སྦྱང་། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔར་ལྟར་དགེ་སྦྱོར་གྱི་ངང་དུ་ཚུད་འོང་སྟེ་དམིགས་སྐོར་བཅུ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞི་གནས་ལ་དམིགས་སྐོར་བཅུ་གཅིག་གོ །གཉིས་པ་ལྷག་མཐོང་གི་ཁྲིད་སེམས་ཚོལ་ནི། བླ་མའི་ཞལ་རྒྱུན་ལས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དང་པོ་སྔར་བཞིན་རང་བབས་གསུམ་གནད་དུ་བབས་ནས་ལྷོད་ཀྱི་ཀློད་པའི་ངང་ནས་འཚོལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་འགྲོ་ཡིན་ནོ། །དངོས་གཞི་དམིགས་ཐུན་བདུན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་འཚོལ་བ། སྐྱེ་འགག་ལ་འཚོལ་བ། ཡུལ་སྣང་ལ་འཚོལ་བ། རྣམ་རྟོག་ལ་འཚོལ་བ། ཡུལ་སྣང་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་འཚོལ་བ། རྣམ་རྟོག་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་འཚོལ་བ། རང་བཞིན་དབྱིངས་སུ་ཐག་བཅད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལ་ཆེ་རེ་ལྟ་ཞིང་ཞིབ་ཏུ་གཞིག་པ་འཇུག་པ་སྟེ། དེར་རྩོལ་བ་རང་ཞིག་ལ་སོང་ནས་འདི་ཡིན་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཉམས་སྐྱེས་པ་ན་རང་བབས་སུ་འཇོག་སྟེ་དམིགས་སྐོར་གཅིག་གོ །གཉིས་པ་ནི། སེམས་རྟོག་མེད་དེ་ཁོ་ན་ལ་བལྟས་ནས་སྐྱེ་འགག་གཏན་མི་བྱེད་པའི་རྟག་པ་བརྟན་པ་ཞིག་འདུག་གམ། སྐྱེ་འགག་བྱེད་པའི་ཅི་མེད་ཅང་མེད་ཞིག་འདུག །སྐྱེ་འགག་བྱེད་ན་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཡིན་འདུག །གནས་ན་ཇི་ལྟར་གནས། ཁ་དོག་དབྱིབས་སོགས་ཇི་ལྟ་བུ། ཕྱི་ནང་གང་ན་འདུག །འགག་ན་ཇི་ལྟར་འགག་ཞེས་སོགས་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་པ་ན། ངོས་བཟུང་མེད་པ་ལ་ཞི་སྟེ། དམིགས་སྐོར་གཉིས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ན། གཟུགས་སུ་ལམ་མེར་མཐོང་བ་དེ་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་འདུག་བལྟ། །དེ་དང་སེམས་རིག་རིག་ཏུར་ཏུར་འདི་གཅིག་གམ། ཐ་དད་ཁྱད་ཅི་\n༢༤༢ འདུག་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད། དེ་བཞིན་རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་སོགས་ལའང་སྦྱར་ཏེ། དམིགས་སྐོར་གསུམ་པའོ། །བཞི་པ་ནི། ཡང་རྣམ་རྟོག་ལམ་གྱིས་འཆར་བ་འདི་དང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཁྱད་པར་ཅིག་འདུག །དེ་གཉིས་གཅིག་མི་གཅིག་བརྟག །རྣམ་རྟོག་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ། སྐྱེས་ནས་མ་འགགས་པའི་སྐབས་ཡོད་ལུགས་ག་འདྲ་ཞིག་འདུག །འགག་ཙ་ན་འགག་ལུགས་ཅི་འདྲ་ཞིག་འདུག་ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ཏེ། དམིགས་སྐོར་བཞི་པའོ། །ལྔ་པ་ནི། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བའི་དུས་ཀྱི་སེམས་དང་མ་མཐོང་བའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ལ་ཁྱད་ཅི་འདྲ་ཞིག་འདུག །ཡོད་ན་ཡོད་ལུགས་དང་མེད་ན་མེད་ལུགས་ཇི་ལྟར་ཡིན་བརྟགས་ཏེ། དམིགས་སྐོར་ལྔ་པའོ། །དྲུག་པ་ནི། རྣམ་རྟོག་སྐྱེས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་དང་མ་སྐྱེས་པའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ལ་བཟང་ངན་གསལ་མི་གསལ་སྟོང་མི་སྟོང་ཁྱད་ཡོད་མེད་ལེགས་པར་བརྟགས། འཚོལ་ཐབས་དེ་བཞི་ལའང་མཐར་དམིགས་གཏད་ཞིག་པ་ཞིག་འབྱུང་བས་དེ་ཁོ་ནའི་ངང་བསྐྱོངས་དམིགས་སྐོར་དགུ་པའོ། །བདུན་པ་ནི། སྣང་བ་འདི་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་སུ་ཐག་བཅད། སེམས་ལ་ལེགས་པར་བརྟགས་པ་ན་ངོས་བཟུང་ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་དེ་ཁའི་ངང་ལ་བཞག །ད་རུང་མང་དུ་བཙལ་བས། ངོས་བཟུང་མེད་བཞིན་དུ་ཅི་མེད་ཅང་མེད་ཀྱང་མ་ཡིན་པར་སྟོང་བཞིན་དུ་སྣ་ཚོགས་སུ་འཆར་བའི་རིག་སྟོང་རྗེན་ནེ་བ། ཝ་ལེ་ཁྱུག་གེ་བ། ཧྲིག་གེར་མྱོང་བ། བརྗོད་མི་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཆམ་གྱིས་བཞག་སྟེ་དམིགས་སྐོར་བདུན་པའོ། །དེ་ལྟར་ལྷག་མཐོང་ལ་བདུན་ནོ། །སྔོན་འགྲོ་རང་བབས་རྣམ་གསུམ་ལ་དམིགས་སྐོར་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །ཁྱུང་པོའ་བླ་མ་ནི་གུ་མས་སྔོན་འགྲོ་ལ་གཙོ་བོར་མཛད། མཻ་ཏྲི་པས་དངོས་གཞི་ལ་གཙོ་བོར་མཛད། སུ་ཁ་སིདྡྷི་ཡི་རྗེས་ལ་གཙོ་བོར་མཛད་\n༢༤༣ གསུངས་ཏེ་ངོན་འགྲོའི་སྐབས་འདིར་རྟོགས་པ་སྐྱེ་དགོས་སོ། །དངོས་གཞི་ལ་ཐོག་མར་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྐུ་ཐབས་སུ་ངོ་སྤྲོད་པ་ནི། མཎྜལ་ཆོས་འབྱུང་མཐིང་ཁ་ཞིག་བཞེངས། དེར་མཉྫིའི་སྟེང་དུ་གཏོར་མ་ཆེ་བ་ལ་མདའ་དར་བཙུགས་ཤིང་རྒྱན་བཟང་པོས་བརྒྱན་པ་ཞིག་བཞག །མདུན་དུ་འབུལ་གཏོར་དང་མཆོད་པ་དང་ཚོགས་རྫས་རྣམས་བཤམ། མཆོད་པ་བྱིན་རླབས་སྤྱི་དང་འདྲ། སློབ་དཔོན་རང་གིས་བདེ་མཆོག་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་བསྒོམས་ལ། མདུན་བསྐྱེད་མཎྜལ་དང་གཏོར་མ་སུ་མྦྷས་བསང་། སྭ་བྷཱ་ཝས་སྦྱང་། གཏོར་ཆོག་ལྟར་མགོན་པོར་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟླས་པའི་བར་བྱ། དེ་ནས་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཁྲུས་དང་མེ་ཏོག་བཀྱེ་བསྡུ་སོགས་བྱ། མཎྜལ་ལན་གསུམ་ཕུལ་ལ། སློབ་མ་རྣམས་ལ་བདེ་མཆོག་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ཕོག་ལ་ཅུང་ཟད་སེམས་འཛིན་དུ་འཇུག །མདུན་བསྐྱེད་མགོན་པོར་སྐད་ཅིག་གིས་བསྒོམ་དུ་བཅུག་ཅིང་། སྟེང་གི་ཆ་ལ་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྐོར་བའི་དབུས་སུ། ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་ནི་གུ་མ་སྐུ་མདོག་སྨུག་ནག་ཌཱ་མ་རུ་དང་ཐོད་པ་ཁ་ཊྲཱཾ་ག་བསྣམས་པ་གར་སྟབས་དང་རུས་པའི་རྒྱན་ཅན། ལང་ཚོ་དར་ལ་བབས་པ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི་དམ་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་ཚོགས་མཁའ་འགྲོ་སྡེ་ལྔ་མཁའ་འགྲོ་མ་བྱེ་བ་འབུམ་སྡེའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་བཞུགས་པར་བསམ། དེ་རྣམས་ལ་དངོས་སུ་བཤམས་པའི་མཎྜལ་འདི་ཉིད་སྟོང་གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་མོས། དེ་གསེར་གྱིས་བཀང་ཞིང་འབུལ་བར་བསམ། དཔོན་སློབ་རྣམས་ཀྱིས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཚོགས་དང་གཏོར་མ་བྱིན་གྱིས་བརླབ། བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཆོག་ནི་ཡི་དམ་གང་བྱེད་ཀྱི་ནང་མཆོད་ལྟར་བྱིན་\n༢༤༤ གྱིས་བརླབ། ༀ་ཧྲིཿཧ་ཧ་ཧུཾ་ཧཱུྃ་ཕཊ་ཀྱི་མཐར། ༀ་ཨ་ཀཱ་རོ་བཏགས་པས་དང་པོར་བླ་མ་དང་ཡི་དམ་ལ་ཕུལ། དེ་ནས་གཏོར་ཆོག་ལྟར་མགོན་པོ་འཁོར་བཅས་ལ་ཕུལ། ༀ་སརྦ་ཌཱ་ཀི་ནཱི་ས་པ་རི་ཝཱ་ར་ཨ་ཀཱ་རོ་སོགས་ཀྱིས་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་འབུལ། སྙིམསསྙིམ་པ་མེ་ཏོག་དང་བཅས་པས་གསོལ་འདེབས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད་བྱས་ལ། ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །བླ་མ་དང་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་ཚོགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མགོན་པོ་ཕྱག་དྲུག་པའི་ལྷ་ཚོགས་འཁོར་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །རྩ་བ་དང་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་རྣམས་དང་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའ་རྟོགས་པ་ངོ་འཕྲོད་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། །མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་བའི་སྲུང་མ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞུ་བ་དང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་ཕྱི་ནང་གི་བར་དུ་གཅོད་པ་གང་ཡང་མི་འབྱུང་བར་མཛད་དུ་གསོལ། །ཞེས་ལན་གསུམ་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ། རྩ་བའི་བླ་མ་ལ་མོས་གུས་དུང་པ་བྱེད་དུ་བཅུག །ལུས་གནད་བཅས་རླུང་རང་བབས་སུ་རྒྱུ་རུ་གཞུག །བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་འོད་དུ་ཞུ་ནས་སློབ་མ་རང་ཉིད་ལ་ཐིམ་པར་མོས་ལ་དར་ཅིག་ལྷོད་ཀྱིས་གློད་ནས། སེམས་ཀྱི་རང་ངོ་ལ་ལྷན་ནེར་ལྟོས་ཤིག་བྱས་ལ་ཡུག་ཅིག་མཉམ་པར་འཇོག་ཏུ་བཅུག །ད་ལྟ་སེམས་ངོས་བཟུང་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། རྗེན་ནེ་ཡེ་རེ་བ་འདི་ཀ་རང་སེམས་སྐྱེ་མེད་ཆོས་སྐུའམ། ཐ་མལ་ཤེས་པའམ་རང་བབས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས། ད་ཕྱིན་ཆད་འདི་ཀ་མཉམ་རྗེས་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོ་བཅོས་མེད་པར་སྐྱོངས་ཤིག་བྱས། མཎྜལ་འབུལ་\n༢༤༥ བ་དང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་སོགས་སྤྱི་དང་མཐུན། །གཉིས་པ་ནི། ཐུན་གྱི་སྔོན་འགྲོ་སྔར་ལྟར་ལ། གནས་འགྱུ་ཐམས་ཅད་དུ་དྲན་པས་ཟིན་པ་ཞིག་བྱའོ། །ཞེས་ཡང་ཡང་འདུན་པ་བྱས་ནས། དམིགས་པའི་དངོས་གཞི་ལ་སེམས་གནས་པའི་ཚེ། ཁ་ནང་ལོག་ཏུ་རང་ངོ་ཤེས་པ་ཙམ་བྱས་ནས། བཟོ་བཅོས་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་བཞག །ཡུལ་སྣང་གི་འཆར་སྒོའམ། རྣམ་རྟོག་གི་འཆར་སྒོ་ཅི་བྱུང་ཡང་ཆེད་གཏད་དགག་སྒྲུབ་བླང་དོར་མི་བྱ་བར་གང་ཤར་དེ་རང་ངོ་ཤེས་ཙམ་གྱི་ངང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པས་རྣམ་རྟོག་ཁོ་རང་མ་འགགས་བཞིན་དུ་གསལ་སིང་ངེ་བ་དེའི་ངང་བསྐྱང་། ངོ་མི་ཤེས་སུ་གཅིག་ཀྱང་མ་ཤོར་བར་བྱ། ངོ་ཤེས་དང་མ་བྲལ་ཕྱིན་ཆད་འགྱུ་ནའང་འགྱུ་རུ་བཅུག །རང་ལོག་ཏུ་འགྲོ་ནའང་འགྲོ་རུ་བཅུག་དྲན་པ་ལ་ཆེད་གཏད་དུ་འབད། འདི་ལ་བསྒོམ་དུ་རྡུལ་ཙམ་མེད། ཡེངས་སུ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མེད་ཅེས་བྱ། དེ་ཉིད་ལ་སྐྱོན་བཞི་རང་གྲོལ་བར་ངོ་སྤྲད་དེ། ཉེ་དྲགས་པས་ངོ་མ་ཤེས། ཟབ་དྲགས་པས་ངོས་མ་ཟིན། སླ་དྲགས་པས་ཡིད་མ་ཆེས། བཟང་དྲགས་པས་བློར་མ་ཤོང་ཞེས་པའི་སྐྱོན་བཞི་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། དང་པོ་ནི་རང་ངོ་མ་ཤེས་པ། གཉིས་པ་ནི། སྔར་འཆི་བ་དང་ཤུགས་ཆད་ཀྱི་ཉམས་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུ་ཐ་མལ་ཤེས་པ་རང་ངོ་གསལ་བར་སྟོན་པ་མང་དུ་བྱུང་མོད་ཀྱང་། བླ་མའི་གདམས་ངག་གིས་ངོ་མ་སྤྲད་པ་དེ་སྲིད་ཐབས་གང་གིས་ཀྱང་མ་ཤེས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། མཁས་རྨོངས་ཐམས་ཅད་བྱ་ར་མེད་ལ་བློས་མ་ཁེལ་བའོ། །བཞི་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་བློར་མ་ཤོང་པའོ། །དེ་ལ་གནས་འགྱུ་ཐམས་ཅད་རང་ངོ་ཤེས་ཙམ་ན་རང་བཞིན་སྟོང་གསལ་དུ་འདུག །དེས་ན་གང་ཤར་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱེད་དོན་མེད། རང་བཞིན་གསལ་\n༢༤༦ སྟོང་འདི་ལས་ལོགས་སུ་འཁོར་འདས་གང་ཡང་མེད་པར་ཤེས་ཚེ་སྐྱོན་དེ་བཞི་རང་གྲོལ་བ་ཡིན། །གསུམ་པ་རྗེས་སྐུ་གསུམ་རང་ཤར་ལ། སྐུ་གསུམ་རང་ཤར་ངོ་སྤྲད་པ་དངོས་དང་། དེའི་བོགས་འདོན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སྔར་གྱི་ཐ་མར་ཤེས་པ་མ་བཅོས་སོ་མ་དེ་ཉིད་སྔོན་གདོད་མ་ནས་གསལ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཏུ་རང་ཤར་བར་རང་ངོ་ཤེས་པ་ནས་སྟོང་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། གསལ་བ་སྤྲུལ་སྐུ། ཟུང་འཇུག་ལོངས་སྐུར་ཐག་བཅད་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་རང་བབས་དེ་ཀའི་ངང་དུ་བསྐྱང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཚེ། སེམས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཀྱང་སྐུ་གསུམ་དུ་ངོ་འཕྲོད། རྣམ་རྟོག་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཀྱང་སྐུ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཉམས་མྱོང་དུ་ཤར་བར་བྱས་ནས་རྟག་ཏུ་སྐྱོང་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ། བོགས་འདོན་དང་གེགས་སེལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་མོས་གུས་ཚད་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་བོགས་འདོན་པ། སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་ལ་བརྟེན་ནས་བོགས་འདོན་པ། ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་བོགས་འདོན་པའོ། །དང་པོ་ནི་སྤྱིར་རྟོགས་པ་སྐྱེས་ན་མོས་གུས་ཤུགས་འབྱུང་ལ་འབྱུང་། མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་ཡང་། དེ་ལ་སླར་ཡང་མོས་གུས་དང་སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པས་མེ་འབར་བ་ལ་ཤིང་གཅེར་བ་བཞིན་དུ་ཆེར་འཕེལ་ཏེ་ལམ་གྱི་བོགས་འདོན་བླ་ན་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཡང་ལམ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྒོམ་བཞིན་དུ་མོས་གུས་དང་སྙིང་རྗེ་དྲག་ཏུ་བསྒོམས་པས་མཐར་ཐུག་རྟོགས་པའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མོས་གུས་ནི་སྤྱིར་རྩ་བའི་བླ་མ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་པ་དང་། ཐུགས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཛད་སྤྱོད་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་གཞན་དོན་གཟུགས་སྐུ་རྣམ་གཉིས་སངས་རྒྱས་བྱང་སེམས་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་\n༢༤༧ ཐམས་ཅད་འདུས་པ་འོང་བ་ཡིན་པར་ཐག་གཅོད། བདག་གནས་ལུགས་ལ་དཀྲི་བར་མཛད་པས་བཀའ་དྲིན་ཆེ། བཀའ་དྲིན་ལ་ནམ་ཡང་འཁོར་བ་མེད་སྙམ་པ་མོས་གུས་ཀྱི་གདུང་ཤུགས་དྲག་པོས་གསོལ་བ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འདེབས། བླ་མའི་མོས་གུས་ཀྱིས་ཡིད་བསྒྱུར་བས་རང་བཞིན་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྷག་གེར་ཤར་བ་ན། དེ་ཁའི་ངང་དུ་མཉམ་པར་བཞག །གཉིས་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དྲིན་ཆེན་གྱི་ཕ་མ་ཡིན་པར་རང་སེམས་ངོ་མ་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་དང་ལས་བསགས་ཏེ་འཁོར་བར་འཁྱམས་པ་འདི་ཅིས་ཀྱང་སྙིང་རེ་རྗེ་ཞེས་ཡིད་ལ་བསམ་ཞིང་ངག་ཏུ་ཡང་བརྗོད། མཐར་སྙིང་རྗེ་བྱ་ཡུལ་སྙིང་རྗེ་བྱེད་མཁན་ཐམས་ཅད་ངོས་བཟུང་དང་བྲལ་བའི་ངང་དེར་ཆམ་མེར་བཞག །གསུམ་པ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཐ་མལ་ཤེས་པ་རླུང་དང་བསྲེ། །རྣམ་རྟོག་མ་རིག་འགག་པར་འགྱུར། ཞེས་པའི་དོན་ནི། སེམས་མ་བཅོས་པར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའ་ངང་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་ཅིང་། རླུང་བུམ་པ་ཅན་དྲག་ཏུ་བཟུང་བས་རླུང་སེམས་འཇུག་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར། རྟོགས་པ་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར། གཉིས་པ་ནི། །འོད་གསལ་ལྷ་སྐུ་རླུང་དང་བསྲེ། །ཉམས་མྱོང་ཡར་ངོ་བཞིན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་ཉིད་བདེ་མཆོག་ལྷན་སྐྱེས་ཆུ་ནང་གི་ཟླ་གཟུགས་ལྟར་སྣང་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒོམ། ལྷ་སྐུར་སྣང་བ་མ་འགག་པ་དེ་ཀ་མ་བཅོས། སོ་མ། འོད་གསལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཟིན་པར་བྱས་ལ་རླུང་དྲག་ཏུ་གཅུན་པས་ཕྱག་ཆེན་ལ་ལྷ་སྐུས་བོགས་ཐོན་ཏེ་ཉམས་མྱོང་གོང་འཕེལ་དུ་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། །ཟུང་འཇུག་ཤེས་པ་རླུང་དང་བསྲེ། །འབྲས་བུ་སྐུ་གསུམ་མངོན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་ལྷ་སྐུ་གསལ་སྟོང་དུ་བསྒོམ། གཞན་ལུས་ཤེས་རབ་མའམ། རང་ལུས་ཐབས་ལྡན་ལྟར་ན་གཏུམ་མོ་\n༢༤༨ དང་འོད་གསལ་གྱི་ཉམས་མྱོང་གིས་ལྷ་སྐུ་ལ་རྒྱས་བཏབ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཕྱག་ཆེན་གྱིས་ཟིན་པར་བྱས་ལ་གཞུར་ཏེ་བསྒོམ། ངག་རླུང་བུམ་པ་ཅན་དྲག་ཏུ་བཟུང་། ལྷ་སྐུར་གསལ་བ་སྤྲུལ་སྐུ། ཕྱག་ཆེན་མི་རྟོག་པ་ཆོས་སྐུ། བདེ་བ་ལོངས་སྐུ། དེ་གསུམ་ཀའི་གྲོགས་རླུང་གིས་བྱས་ཏེ། ལམ་དུས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་ཉམས་སུ་བླངས་པས་གཞི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ་རྩ་བྲལ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོས་འདུ་འཛི་སྤངས་ནས་དབེན་པར་བསྒོམ་པ་གལ་ཆེའོ། །གཉིས་པ་གེགས་སེལ་ནི། རྩ་ལོག་རླུང་ལོག་སོགས་གེགས་སེལ་ཏེ་ཆོས་དྲུག་སོགས་ཐབས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ཡིན་པས་ཐུན་མོང་བར་སོང་སྟེ་འདིར་མི་འཆད། འདིར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གེགས་བསལ་བ་ནི། ཉམས་ཀྱི་རྩིས་མ་བཅིངས་པ་དང་། སྣང་སྟོང་ཕྱོགས་རེར་མ་ཤོར་བ་ལ་འབད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་གསུམ་ལ་ཞེན་ན་གོལ་བས། ལུས་སེམས་དགའ་བདེ་ཅི་སྐྱེས་དང་། རིག་པ་ལ་དངས་ཆ་དང་གསལ་ཆ་ཅི་བྱུང་དང་། སྟོང་སང་སང་པོའ་མི་རྟོག་པའི་ཉམས་ཅི་ཤར་ལ་དགའ་ཞེན་མེད་བར་བསྐྱུར། ཉམས་མཐུག་དྲགས་པས་བཤིག་མི་ཐུབ་པ་འདྲ་བ་བྱུང་ན་མི་སྒོམ་པར་སྣང་བའི་སྟེང་དུ་གང་དགར་བསྐྱུར་ལ་འཇོག །བདེ་གསལ་སྟོང་པར་ཞིག་པ་ན་གནས་ལུགས་རྗེན་གྱིས་འཆར། སེམས་ཀྱི་སྣང་ཆ་དང་གསལ་ཆ་དང་འཆར་སྒོ་ལ་བདེན་ཞེན་སྐྱེ། ཆགས་སྡང་འཛིན་ཞེན་རགས་སུ་སོང་བའི་ཉམས་བྱེད་ན། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མོས་ཤིང་བཙལ་བས་མི་རྙེད་པ་ལ་འཇོག །དེས་དེ་སྟོང་པར་འཆད། རང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལའང་ཁྱད་མི་འདུག་པས་ལས་འབྲས་སྤང་བླང་མི་དགོས་སོ་སྙམ་པའི་ལོག་ལྟ་སྐྱེས་ན། ལས་འབྲས་བདེན་པར་མེད་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་རྒྱུ་འབྲས་བསླུ་བ་མེད། མེ་མི་བདེན་ཀྱང་ཤིང་ཚིག །ཆུ་མི་བདེན་ཀྱང་གཤེར་བ་མི་འགག་པ་ལྟར་\n༢༤༩ ལས་འབྲས་ལ་ཡིད་ཆེས་བསྐྱེད་དགོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་བླང་། །དེ་ལ་སེམས་གསལ་སྟོང་འཛིན་མེད་དུ་གནས་ན་ཞི་གནས་ཡིན་ཏེ། བྱིང་རྒོད་གཉིས་སེལ་བ་ཞིག་དགོས། སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སེམས། གནས་འགྱུ་ཐམས་ཅད་ངོས་བཟུང་མེད་པར་མྱོང་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་ན་ལྷག་མཐོང་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཤར་ལ་རང་ངོ་ཤེས་པས་བཟོ་བཅོས་མེད་པར་སྐྱོང་ཐུབ་ན་ཕྱག་ཆེན་དངོས་གཞིའི་རྟོགས་པ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ལ་ཅི་བསམ། སྣང་བ་ལ་ཅི་ཤར་ཐམས་ཅད་དྲན་པ་དང་རྩོལ་བ་བརྟེན་མི་དགོས་པ་ཐམས་ཅད་རང་ངོ་ཤེས་པའི་གསལ་སྟོང་རྒྱ་འབྱམས་སུ་སོང་བའི་ཚེ། རྩ་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་རྗེས་ཀྱི་ཉམས་མྱོང་མཐར་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་འདིའང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་ཤར་ཀོང་པོའ་ཡུལ་གྱི་བཤེས་གཉེན་མཁྱེན་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཉེ་བར་གདམས་པའོ། །དགེའོ། །\nThe Instructions on the Mahamudra Amulet Tradition Called "The Three Self-Settlings".\nFor the benefit of shar kong po'i yul gyi bshes gnyen mkhyen rab'"`UNIQ--ref-00001297-QINU`"'\nRetrieved from "https://dnz.tsadra.org/index.php?title=Wylie:Phyag_chen_ga%27u_ma%27am_rang_babs_rnam_gsum_zhes_bya_ba%27i_khrid_yig&oldid=49326"


འ་ཞའི་རིགས་རྒྱུད་ལ་དཔྱད་པ། | ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\n2020-06-18 11:35:17 ཤ་བོ་ཀླུ་རྒྱལ། ཀློག་གྲངས།\nདེང་སྐབས་འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་ནི་རིགས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས། རིགས་རྒྱུད་འདིའི་རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་གོང་དུ་བཀོད་པ་ལྟར་ཕལ་ཆེར་ཞལ་མཐུན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་311ནས་313ལོའི་བར་རྨ་ཆུ་དང་ཙོང་ཆུའི་རྒྱུད་དུ་དངོས་སུ་ཐོན་པ་ཀུན་གྱིས་ཚད་མར་འཛིན། དེ་ལྟར་ན་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྣམས་སུ་དེའི་སྔ་རོལ་དུ་འ་ཞ་ཞེས་པའི་བོད་ཀྱི་རུས་ཚན་ཞིག་ཡོད་པ་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད་དེ། དོན་དུ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ལ་འ་ཞ་ཞེས་འབོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའི་ལོ་ཚིགས་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་ཕྱིས་ཀྱི་417ནས་426ལོའི་བར་བཞུགས་པའི་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་རྗེ་རབས་དགུ་བའི་སྐབས་སུ་ད་གཟོད་སྟོབས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་ནས་རྗེ་བོས་མཚན་རིམ་གྱིས་རིགས་སམ་ཡུལ་མིང་དུ་ཟུར་ཆག་པར་བཤད་དོ།།《སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁ་བྱང་》ལས། དེ་ནས(སྟོན་པ་གཤེན་རབ)སུམ་པའི་ཡུལ་དུ་བྱོན། སུམ་པའི་བོན་པོ་དུ་མུ་ཕྱོ་ལ་་་་་་དེ་ནས་སེ་འ་ཞའི་ཡུལ་དུ་བྱོན། སེ་བོན་གནམ་ལྕགས་ལྤགས་པ་ལ། ཕྱི་དོན་དུ་སེ་གྱུར་གར་ནག་ལ་སོགས་བསྟན། ནང་དོན་དུ་སེ་ཨ་ཞའི་སྐད་དང་མཐུན་པའི། འབྲས་བུ་ཆུས་མི་ཟ་བའི་བོན་སེམས་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་བསྟན། དེ་ནས་བ་གོར་ཡུལ་དུ་བྱོན། བ་གོར་ཐོད་དེ་རྒྱལ་བ་ལ་③ཞེས་པ་དང་། 《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་》ལས། གཤེན་རབ་ཕྭའི་སྐུ་འཚོར་གཤེགས་པ་ལས། འ་ཞ་སྤྱན་དྲངས་ནེའུ་ཆུང་བདུད་ཀྱི་ཡུལ་ནས་དྲངས། ལམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྲིད་གནས་བསྟན་པས། རབ་ཏུ་བྲེད་དེ་ལྷ་གཤེན་སྲིད་པ་ལ་འགྱོད་བཤགས་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཕུལ་④ཞེས་པ་དང་། དང་པོ་ནི་མི་བརྗེད་གཟུངས་ལྡན་བློ་གསལ་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས། རང་རང་གི་ཐོས་པའི་བོན་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། མདོ་སྡེ་གྱུར་ཚད་འ་ཞ་གསང་བ་མདོ་སྡུད་ཀྱིས་བསྡུས། འབུམ་སྡེ་ཐམས་ཅད་རྨ་ལོ་དང་གཡུ་ལོས་བསྡུས།་་་་་་་གཏོ་རྒྱུད་དང་དཔྱད་རྒྱུད་གཏོ་བུ་དཔྱད་བུས་བསྡུས་ཏེ། ཤན་འབྱེད་ལས། འདས་ཁར་བོན་གྱི་རྔ་བོ་ཆེ།། འཁོར་རྣམས་བཀའ་ཡི་བསྡུས་པར་བསྐུར།། མདོ་སྡེ་འ་ཞ་གསང་བའི་བསྡུས།།⑤ཞེས་པ་དང་། 《མདོ་གཟེར་མིག་》ལས། དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན། བྲག་སེང་གེའི་རྒྱབ་བསྣོན་གྱི་ཕུག་ན། གཤེན་རབ་སྐུ་འཁོར་རྒྱ་ཆེ་གྲངས་མང་ཡང་། དམ་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འ་ཞ་གསང་བ་མདོ་སྡུད་ཀྱང་། གསང་སྒོམ་མཐིལ་དུ་འབེབས་པ་མ་ཕེབས་ཡེད་ཡེད་སྔངས། ་་་་་དེ་ལ་འ་ཞ་གསང་བ་ཤིན་ཏུ་རྟོག་པ་སྐྱེས། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ནུབ་པར་ཤེས། སེང་གེ་རྒྱབ་བསྣོན་གནས་ནས་དབྱུང་ནས་གཤེན་རབ་འཚོལ་དུ་གཤེགས། འོལ་མོ་ལུང་རིང་ས་གནས་སུ་བྱོན་ནས་སྟོན་པ་བཙལ་ཀྱང་སྟོན་པ་མ་རྙེད། ་་་གཞའ་ཚོན་འོད་འབར་ནགས་ལ་བཙལ་ཀྱང་སྟོན་པ་མ་རྙེད་དོ།། འ་ཞ་ཤིན་ཏུ་རྨོངས་ནས་མྱ་ངན་ངུད་མོས་བཏབ་⑥ཞེས་པ་དང་། ་་་་་་རིན་པོ་ཆེ་ཡིག་བུར་སྩལ་ནས། གསང་ཐུབ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་བོའི་གཙུག་ཏུ་བཞག འ་ཞ་གསང་ཐུབ་ཉིད་ཀྱང་རིན་ཆེན་འོད་དུ་འབར།⑦ ཞེས་པ་ལ་སོགས་བོན་གྱི་གླེགས་བམ་ལས་སྔ་ཤོས་སུ་གྱུར་པ་ཕལ་ཆེར་གྱི་ནང་དུ་འ་ཞའི་མིང་གསལ་བར་བསྟན་པར་མ་ཟད། ཕྱིས་ཀྱི་བོན་གཞུང་ལས་ཀྱང་དེ་མཐུན་དུ་སྣང་སྟེ། 《གཤེན་རབ་བཀའ་ཆེན་པོའི་དཀར་》ལས་⑧དེ་རྒྱབ་གླིང་ཆེན་བཅུ་དྲུག་ནས། ཤར་ནས་དམུ་ཨ་པད་ཏི་ཡུལ་ཡོད། དེ་ཡི་གཡས་བྲག་སེང་གེ་འདྲ་བའི་རྒྱབ་བསྣོལ་གྱི་ཕུགས་པ་ན། འ་ཞ་གསང་ཐུབས་སྒོམས་པའོ་⑨ཞེས་པ་དང་། 《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག་》ལས། དེ་ནས་སྟོན་པ་བཀའ་ཡི་གཉེར་གཏད་ནི།། གཤེན་རབ་གཡུང་དྲུང་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ།། བླ་ན་མེད་པའི་དགྲ་བཅོམ་མཐར་ཕྱིན་པ།། ཨ་ཞ་མདོ་བསྡུ་གཏོ་བུ་འབུམ་སངས་དང་། དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་ལུང་འདྲེན་རྒྱུད་འདྲེན་དང་།། ་་་་་་དོན་ལྡན་ཨ་ཞ་གསང་བ་མདོ་བསྡུས་ཀྱི།། གསུང་གི་བསྟན་པའི་གཙོ་བོར་མ་བྱོན་པར།། རང་བྱུང་མཆོད་རྟེན་གནས་སུ་བཞུད་ནས་བཞུགས།། གདུང་འཚོབ་བྱོན་དུས་མདོ་རྒྱུད་ལོ་གསུམ་འཆད།།⑩ཞེས་པ་དང་། 《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད་》 ལས། གཉིས་པ་བཀའ་བསྡུ་བ་པོ་བྱུང་ཚུལ་ལ། གང་གིས་བསྡུས་པོ་ནི། དྲི་མེད་གཉེར་གཏད་མདོ་ལས། གཙོ་འཁོར་བཅུ་གསུམ་དག་གིས་བསྡུས།། ཞེས་ལུང་བསྟན་པའི་བཅུ་གསུམ་ནི། སྐུའི་སྲས་བརྒྱད། ཐུགས་སྲས་རྨ་ལོ་གཡུ་ལོ། གསུང་སྤྲུལ་ཡིད་ཀྱི་ཁྱེའུ་ཆུང་དང་ཚངས་པ་གཙུག་ཕུད་གཉིས། མཚན་ལྡན་འ་ཞ་རྣམས་སོ།།⑪ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་དུས་སུ་འ་ཞའི་ཡུལ་དང་གང་ཟག་གི་མིང་དངོས་སུ་ངོས་བཟུང་ནས་བཀོད་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཤིན་ཏུ་ཡང་གལ་ཆེ་བའི་ཚུལ་མདོ་གཟེར་མིག་གི་སྟོན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལེའུ་བཅུ་བདུན་པ་གཅིག་པུའི་ནང་དུའང་འ་ཞའི་མིང་གསལ་བར་ཐེངས་བཞི་བཅུ་ལྷག་བྱུང་⑫ཡོད་པས་མཚོན།\nའོ་ན་དེ་ནི་དུས་སྐབས་ག་ཚོད་ཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཟེར་ན། ཐོག་མར་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་སྐུ་བཞུགས་པའི་དུས་ཚོད་ངེས་དགོས་མོད། སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་འཁྲུངས་འདས་སྐོར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བཤད་རྒྱུན་སྣ་ཚོགས་ཤིག་མཆིས་ཏེ། མདོར་དྲིལ་ན་ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་དགུང་ལོ་གྱ་གཉིས་བཞེས་ཤིང་གཤེན་ལོ་གཅིག་ནི་མི་ལོ་བརྒྱར་འདོད་པའི་ལུགས་དང་། དཔལ་ཚུལ་གྱི་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ཕྱོགས་སྒྲིག་ཏུ་ད་ལྟའི་རབ་རྒྱལ་ཆུ་བྱི་འདི་ཡན་ལ་མི་ལོ་ཆིག་ཁྲི་བདུན་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དང་གྱ་བརྒྱད་འདས་པའི་ལུགས་དང་། ཟུར་མཁར་བའི་ཤེས་བྱ་ཁོག་འབུབས་སུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཞེས་བྱ་བ་པུ་རངས་སུ་བྱོན་པར་བཤད་པ་⑬དང་། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》དུ་སྤུ་ལྡེ་གུང་རྒྱལ་གྱི་དུས་སུ་བྱོན་པའི་ལུགས་དང་། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིགP. T.1068. 2; 1134; 1136; 1194; 1289 ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་གཤེན་རབ་མྱི་བོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཐེངས་འགར་བྱུང་ཡོད་པར། མཁས་པ་ལ་ལས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་སྲོལ་འབྱེད་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་དང་གང་ཟག་གཅིག་མིན་པར་སྒྲུབ་ཀྱང་། མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱིས་དེ་ཡང་གཤེན་རབ་མི་བོ་བོན་གྱི་བསྟན་པའི་སྲོལ་འབྱེད་མཁན་སྟོན་པ་དེ་ཡིན་ལ་ཁོང་གི་གནས་བབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་དང་མཚུངས་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། ་་་་་ (ཏུན་ཧོང་)ཡིག་ཆ་དེ་དག་ནང་ཁོང་གོང་སྨོས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ཁག་ནང་འཁོད་པ་ལྟར་གལ་ཆེ་བའི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་བཀོད་མེད་ནའང་། ཁོང་ནི་གཞན་གྱིས་ཚབ་བྱེད་ཐབས་མེད་པའི་གསོན་པོ་དང་གཤིན་པོའི་བར་འབྲེག་གཏུག་གི་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའི་མཆོད་གནས་ཤིག་ཡིན་ཚུལ་བཀོད་ཡོད། དེར་བརྟེན། ང་ཚོས་དུས་རབས་བདུན་པའི་གོང་ཙམ་ན་བོད་དུ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཞེས་པའི་མི་སྣ་ཞིག་བྱུང་མྱོང་བའི་དབང་དུ་བཏང་ན་མི་འགྲིག་པ་མེད་སྙམ།⑭ཞེས་རྩོད་གཞི་ཡོད་ནའང་། མཁས་དབང་ནམ་མཁའ་ནོར་བུས་ཡིག་ཚང་སྣ་ཚོགས་གུང་བསྒྲིགས་ནས་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་དེ་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་དབུས་འོལ་མོ་ལུང་རིང་དུ་སྐུ་བལྟམས་ཤིང་གཡུང་དྲུང་གི་བོན་བསྟན་པའི་དུས་སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་། ད་ལྟ་ལྕགས་མོ་ལུག་གི་ལོ་(1991)འདིའི་བར་དུ་ལོ་གྲངས་སུམ་སྟོང་དགུ་བརྒྱ་དང་བརྒྱད་ཡོད་པ་་་་་་་⑮ཞེས་གསུངས་པ་ནི་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་ཚད་མར་འཛིན་པར་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་གནའ་རྫས་ལ་རྟོག་དཔྱོད་བྱེད་པའི་མཁས་པ་ཧོ་ཝུའེ་ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེ་ནི་ཕྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་བཞི་བར་ཞལ་བཞུགས་པར་སྒྲུབ་⑯ ཡོད་པས། འ་ཞའི་ཡུལ་དང་འ་ཞའི་གང་ཟག་གི་མིང་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཀྱི་སྐབས་དེ་ཡོད་པར་གསལ་བར་བསྟན་ཞིང་། ཐུ་ལུ་ཧུན་ནི་དུས་དེར་རྨ་ཆུ་དང་ཙོང་ཆུའི་རྒྱུད་དུ་ཐོན་རྒྱུ་ཕར་ཞོག ཐ་ན་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་མེས་པོར་སྒྲུབ་པའི་མུའུ་རོང་ཞན་པེའི་མི་རིགས་དེའང་དངོས་སུ་གྲུབ་མེད་པ་རྒྱ་ནག་གི་ཡིག་ཚང་དག་ལས་གསལ་བར་མངོན།\nཡིག་རྙིང་གཙིགས་སུ་འཛིན་པའི་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ཏུ། ཕྱི་མོས་མཚན་དུ་གྲི་གུམ་བཙན་པོར་གསོལ། དེ་ཡི་བཙུན་མོ་གླུ་སྲིང་མེར་ལྕམ་ལ།། ཤ་ཁྲི་ཉ་ཁྲི་བྱ་ཁྲི་གསུམ་ཡང་བལྟམས།། དེ་ཚེ་རྒྱ་གར་ཡུལ་དང་སྟག་གཟིག་མཚམས།། གུ་ར་ཝ་ཏ་ཅེས་བྱའི་ཡུལ་ཁམས་ནས།། མུ་སྟེགས་བོན་པོ་འ་ཞ་ཞེས་པ་བྱུང་།།⑰ཞེས་འ་ཞ་ཟེར་བའི་བོན་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་ཞིག་གདན་དྲངས་ནས་དེའི་ལུགས་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་བའི་སླད་དུ་གཡུའི་གཡུང་དྲུང་དང་། དཔའ་བོ་སྟག་སློག་དང་། འགིང་བའི་རལ་གས་བསྟོད་པར་མ་ཟད། ཁུ་དང་ནུ་བོས་ཆེ་ཞེས་ཨ་པ་བྱ་བར་བོས་ཏེ་མངའ་ཐང་རེ་ཞིག་འབར་མོད། འཕྲིན་ལས་དེ་ཐབས་མཁས་མ་ཡོང་བ་དང་སྐབས་དེར་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རྨང་མཐུག་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་མང་གི་དབང་གིས་ལེགས་འགྲུབ་མ་བྱུང་བར་མ་ཟད། མཇུག་མཐར་བཙན་པོ་རང་ཉིད་ཀྱི་སྲོག་ཀྱང་ལྔ་ལམ་དུ་བསྐྱལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐྱོ་གར་ཞིག་ཏུ་གྱུར། གོང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་དེ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་ཕལ་ཆེར་དུ་རྒྱས་བསྡུས་གང་འཚམ་གྱིས་བཀོད་ཡོད་ཅིང་། སྐབས་དེའི་འ་ཞ་ཞེས་པའི་མིང་ཡང་དེབ་ཐེར་སྔ་ཤོས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་འདི་ལྟར་བཀོད་ཡོད་དེ། 《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་》ལས། སྲིབ་ཁྲི་བཙན་པོའི་སྲས་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་ཏེ་འདིའི་སྐུ་རིན་ལ་རྒྱ་གར་དང་སྟག་གཟིག་གི་འཚམས་ནས་ཡུལ་གྱུར་རྣ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བ་ཞའི་བོན་པོ་ཞིག་བྱུང་⑱ཞེས་པ་དང་། 《མཁས་པ་ལྡེའུའི་རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་》ལས། དེའི་དུས་སུ་ཡུ་འགུར་སྣ་ས་སྣ་བྱ་བ་ན་མུ་སྟེགས་བྲེག་པའི་བོན་པོ་ཝ་ཞ་བྱ་བ་གཅིག་ལ་བོན་བྱུང་།⑲ཞེས་པ་དང་། 《ཉང་ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》ལས། དེ་ནས་སྲིབས་ཁྲིའི་སྲས་གནམ་ཕྲུ་བོ་གཞུང་བཙན་ལྷའི་སྐུ་རིང་ལ་གནམ་གྱི་རྡོར་བོན་བྱུང་སྟེ་ཨུ་རྒྱན་གྱི་ཚུ་རོལ། ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་ཕ་རོལ། སྟག་གཟིག་གི་བར་ན་ཡུལ་འགྱུར་སྣང་བར་སྣང་བྱ་བ་རུ་ས་ཞའི་བོན་པོ། མུ་སྟེགས་ཉི་ཚེ་བའི་སྟོན་པ་⑳ཞེས་པ་དང་། 《ཟུར་མཁར་བའི་ཤེས་བྱ་ཁོག་འབུབས་》ལས། གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་ལ་་་་་་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པའི་རིགས་ལས་རྫུ་འཕྲུལ་ཅན་བྲག་ལ་ཉུང་མ་གཤོག་ལྟར་བྱེད་པ་གཅིག་བྱུང་བ་ལ་འ་ཞ་ཟེར་21ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ནང་དུ་བ་ཞ་དང་། ཝ་ཞ། ས་ཞ་རྣམས་འ་ཞ་མ་ཡིན་པར་འབྲི་ཚུལ་གཞན་དུ་སོང་བ་ལྟར་སྣང་ཞིང་། དོན་དུ་བ་དང་ཝ་གཉིས་རང་མོས་སུ་འབྲི་བའི་ཚུལ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ལ་བཱ་ར་ཎཱ་སི་ཞེས་པ་ལྟར་རྒྱུན་ཤེས་ཡིན་པས་དཔེ་རེ་རེའི་སྟེང་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད་པར་ཡིག་ཚོགས་ལ་འཇིགས་ཏེ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག ཝ་དང་འ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བརྗེས་ནས་བརྗོད་པའི་ལུགས་ཀྱང་ཅི་རིགས་ཡོད་པའི་སྐོར་གཏམ་རྒྱུད་གསེར་ཐང་གི་སྔོན་དང་ད་ལྟའི་བར་ཡུལ་སོ་སོའི་ཡིག་རིགས་ཞེས་པའི་ལེའུའི་ནང་དུ་22 ཞིབ་རྒྱས་སུ་སྒྲུབ་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྗེ་བཙུན་གྲགས་རྒྱམ་གྱི་《བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་》ལས། དེས་ཝ་ཞྭ་བཟའ་མང་པོ་རྗེ་བཞེས་པའི་སྲས་མང་སྲོང་མང་བཙན། དེའི་ཞང་ཚེ་སྤོང་གིས་བགྱིའོ་23ཞེས་གུང་རི་གུང་བཙན་ལ་བཙུན་མོ་འ་ཞ་བཟའ་མོང་རྗེ་ཁྲི་དཀར་ཁབ་ཏུ་བཞེས་པར་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་དག་ཞལ་མཐུན་པ་ལའང་ཝ་ཞ་ཞེས་བྲིས་བས་མཚོན། གོང་གི་དེབ་ཐེར་དེ་དག་ནི་དཔེ་རྒྱུན་ཧ་ཅང་དཀོན་པས་བྲིས་མ་ཤ་སྟག་དང་། ལ་ལའི་མ་དཔེ་ནི་ཡིག་རྙིང་དབུ་མེད་བྲིས་མ་སྐུང་ཡིག་ཤིན་ཏུ་མང་བ་དང་། ལ་ལར་ཨང་གཟུགས་ཀྱིས་ཡིག་ཚབ་བྱས་པ། ལྷག་པར་ཡིག་མཁན་གྱི་བརྡ་དག་གི་ཤེས་ཡོན་དམན་ཁར་བཤུ་འབྲི་བྱེད་སྐབས་ཕལ་ཆེར་མགྱོགས་ཁྱད་དཔོག་བྲིས་བྱས་པར་མངོན་པས་མིང་ཚིག་དང་། ཡི་གེའི་སྦྱོར་ཚུལ་གང་སར་མ་དག་པ་ཧ་ཅང་མང་ལ་ཆད་ལྷག་ཀྱང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཤོར་འདུག་པས་ས་ཞ་ཞེས་མ་དག་པ་ཅི་རིགས་བྱུང་ཡོད་པ་གཞུང་ལ་བལྟས་པས་རྟོགས་སླ་ཞིང་། དེབ་དེའི་དཔེ་སྒྲིག་པས་དཔེ་སྐྲུན་གསལ་བཤད་ནང་དུའང་དེ་བཞིན་དུ་བྲིས་ཡོད།\nདེར་བརྟེན། གྲི་གུམ་བཙན་པོས་གདན་དྲངས་པའི་མཚན་ལ་འ་ཞ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་ཅིང་། འོ་ན་དུས་སྐབས་དེ་ནི་གང་ཞིག་ལ་བབས་ཡོད་དམ་ཟེར་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་《སྤྱི་དོན་པདྨ་རཱ་གའི་ལྡེ་མིག་》ལས། ཧ་ལམ་ཕྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་འདོད་པ་24དང་། 《དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་》དུ་ཕྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་དང་པོ་ཙམ་25ཞེས་པ་དང་། 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་པའི་གཏམ་》ཏུ། ཡོངས་གྲགས་ལྟར་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནས་ལོ་གྲངས་མར་འདེད་དང་། ཨ་ལགས་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གི་《བསྟན་རྩིས་ཀུན་བཏུས་》ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་ཕྱི་ལོ་ཚུགས་ཁ་མའི་དྲུག་ཅུ་སྐོར་ཙམ་ལ་ཨེ་ཁེལ་བསམས་26ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་ཕྱི་ལོ་དང་པོའི་གོང་རོལ་དུ་ཁེལ་ཞིང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་གྲགས་ཅན་དག་གིས་སྲོང་བཙན་ནས་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་བར་གྱི་ལོ་བཟུང་བས་སྤྱི་གྲངས། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》ལྟར་ན་73127དང་། 《ཚལ་བའི་དེབ་དམར་》དང་། 《ཡར་ལུང་ཇོ་བོའི་ཆོས་འབྱུང་》《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ལྟར་ན་81028 དང་། 《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》ལྟར་ན། 115729 ཞེས་འཁོད་པའི་ནང་གི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གཙིགས་སུ་འཛིན་པའི་དེབ་ཐེར་རྣམ་གསུམ་པོ་བསྡོམས་པའི་ལོ་གྲངས་810 སྟེང་དཀྱིས་གཅིག་ཏུ་བབས་པ་གཞི་བཟུང་སྟེ། ཨ་ལགས་དོར་ཞིས་1988དང་1989ལོའི་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་སྟེང་བསྟུད་མར་《ཕྱི་རབས་པས་བསྒྲིགས་པའི་བོད་རྒྱལ་གྱི་ལོ་ཚིགས་དང་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དགུང་གྲངས་འདོད་ཚུལ་སོགས་ལ་དཔྱད་པ་》ཞེས་པའི་སྐོར་གྱི་ལྗགས་རྩོམ་འགའ་སྤེལ་བ་དང་། ཨ་ཁུ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱིས་1990ལོའི་《ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་》དེབ་དང་པོའི་སྟེང་《སྲོང་བཙན་གྱི་དགུང་གྲངས་སོ་བཞིར་འདོད་པའི་དོགས་དཔྱོད་》ཅེས་བཀོད་པ་ལ་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་སྔ་རྗེས་སུ་སྲོང་བཙན་གྱི་འཁྲུངས་ལོ་569 ལོར་བབས་པར་ལུང་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ནས་རྨ་མེད་པར་སྒྲུབ་ཡོད་པའི་འཁྲུངས་ལོ་དེ་ནས་ཡར་དེད་པའི་བསྡོམས་གྲངས་ཀྱིས་རྒྱལ་རབས་སོ་གསུམ་ལ་བགོས་ན་བཙན་པོ་རེས་དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔར་སྲིད་བསྐྱངས་བའི་ལོ་གྲངས་དེའང་དེང་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་གི་ལོ་གྲངས་ཉེར་ལྔར་ཆ་འཇོག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིགས་པའང་མཐུན་པས་ན། སྲོང་བཙན་གྱི་འཁྲུངས་ལོ་དེ་ནས་ལོ་གྲངས་ཡར་འདེད་བྱས་ནའང་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་སྐུ་བཞུགས་པའི་དུས་ཚིགས་ནི་ཕྱི་ལོ་དང་པོའི་གོང་ཙམ་དུ་འབབ་པས། དུས་སྐབས་དེར་བོད་དུ་འ་ཞའི་རིགས་རྒྱུད་མཆིས་ཤིང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་ཚོ་ཁག་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་མི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་རྗེས་སུ་ད་གཟོད་རྨ་ཆུ་དང་ཙོང་ཆུའི་རྒྱུད་དུ་ཐོན་པར་གླེང་བས། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》གྱི་རྒྱ་འགྱུར་མའི་ནང་དུ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐབས་རྒྱ་ནག་གི་ཡིག་ཚང་ལྟར་ན་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཞེས་པ་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བྱུང་མེད་པས་འ་ཞའི་སྒྲ་སོར་བཞག་བྱས་པ་དང་། སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་སྐབས་མདོ་སྨད་དུ་ཐོན་པར་བརྗོད་པས་བོད་ཡིག་གི་འ་ཞ་དོར་ནས་ཐུ་ལུ་ཧུན་30 ཞེས་གང་དྲན་དྲན་དུ་བསྒྱུར་བ་ནི་མཚམས་རེ་རང་གཅིག་པུར་ལྐོག་ནས་གད་མོ་འཆོར་བའི་སྐབས་ཀྱང་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལས་ངེད་ཅག་གིས་མཐོང་ལམ་དུ་མངོན་ཐུབ་པའི་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་འཕྲིན་ལས་སྤེལ་ཡུལ་གཙོ་བོ་ཞིག་ནི་གཙང་གི་མྱང་ཆུའི་རྒྱུད་ཡིན་ཞིང་། དེའི་སྐོར་《མྱང་ཡུལ་སྟོད་སྨད་བར་གསུམ་གྱི་ངོ་མཚར་གཏམ་གྱི་ལེགས་བཤད་མཁས་པའི་འཇུག་ངོགས་》ལས་ཀྱང་། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ་རྒྱལ་པོའི་མཁར་ལ་སྔ་བ་བོད་ཆོས་རྒྱལ་གདུང་རྒྱུད་རྗེ་གྲི་གུམ་བཙན་པོས་གནང་བའི་ཕོ་བྲང་རྩེ་ཆེན་ལྔ31ཞེས་རྗེན་པར་བསྟན་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ཡུལ་འཛིན་པའི་གང་ཟག་གི་སྐྱེས་བུ་མི་རབས་རིམ་པར་བྱུང་པ་བཤད་པ་ནི། མྱང་སྟོད་འདྲེ་དང་ཁྱུང་གིས་འཛིན་མྱང་བར་རྩད་(བཙད་)པོ་འ་ཞྭས་འཛིན། མྱང་སྨད་ལྕེ་དང་དཔྱལ་གྱིས་འཛིན་32 ཞེས་མྱང་ཡུལ་བར་མའི་ས་འཛིན་གྱི་ཐོག་མ་འ་ཞ་ཡིན་པ་དངོས་སུ་བསྟན་པས། གྲི་གུམ་བཙན་པའི་སྐབས་སུ་འ་ཞའི་རིགས་རྒྱུད་འབྱུང་སྲིད་པའང་རྗེས་སུ་དཔག་ཐུབ། སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་ལུང་རིགས་ད་དུང་ཡོད་ཀྱང་ས་བཅད་འོག་མའི་ནང་གླེང་བར་བྱ།\nཡང་《མཁས་དགའ་》ལས། ལྷ་སྲས་དམུས་ལོང་བཀོན་པ་བཀྲ་དེ་ཡིས། །གཉན་པོ་གསང་བ་མཆོད་པའི་བྱིན་རླབས་དང་། །འ་ཞའི་ཡུལ་གྱི་སྨན་པས་སྤྱན་ཕྱེ་སྟེ། །སྟག་མོའི་རི་ལ་རི་དྭགས་གཉན་གཟིགས་པས། །མཚན་ཡང་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་བཙན་དུ་ཐོགས། །33ཞེས་གསུངས་པའི་《ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་》དང་། 《རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་། 》《ཡར་ལུང་ཇོ་བོའི་ཆོས་འབྱུང་།》《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་། 》《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ།》《དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས། 》《སྡེ་སྲིད་ཀྱི་གསོ་རིག་སྨན་གྱི་ཁོག་འབུགས་》ལ་སོགས་ཀྱ34ཀྱི་ནང་དུ་བཀོད་ཡོད་པས། སྐབས་དེར་རྒྱལ་ཕྲན་འ་ཞའི་ཡུལ་ནས་སྨན་པ་མཁས་པ་ཞིག་བོས་ཏེ་བཙན་པོའི་སྤྱན་ལ་སྨན་བཅོས་བྱས་པའི་གནས་ཚུལ་ཡིད་ཆེས་བར་སེམས། དེ་ལྟར་ན་སྲོང་བཙན་569 ལོར་འཁྲུངས་བའི་རྨ་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བདེན་ཚིག་དེ་གཞི་བཟུང་ནས་ཡར་དེད་ན་《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》དུ་《བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཀ་ཚིགས་ཆེན་མོ་》དང་《རྒྱལ་རབས་དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང་》རྣམས་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ནས་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱིས་ཆབ་སྲིད་ལོ་དྲུག་ཅུ་བཟུང་ནས་འདས་བར་35 གསུངས་པ་དང་། སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱིས་རང་ལོ་བཞི་བཅུ་བར་སྲིད་བསྐྱངས་36 ཞེས་《དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་》དུ་གསུངས་པ་ཡང་དག་པའི་ཁུངས་སུ་ལེགས་ན། འ་ཞའི་སྨན་པས་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་སྤྱན་ཕྱེ་བའི་དུས་ནི་460ལོའི་ནང་དུ་བབས་པར་མ་ཟད། གོང་དུ་བཤད་པ་ནི་སྲིད་སྐྱོང་གི་ལོ་གྲངས་ཡིན་པ་ལས་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་གྱི་དགུང་ལོའི་སྤྱི་གྲངས་མ་ཡིན་པ་དང་། 《རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་》དུ་ཡབ་མེས་ཀྱི་ཡི་དམ་སྤངས་པ་དང་། ཇོ་མོའི་ཟས་ལ་རྟོག་པ་སྐྱེས་ནས་ཡབ་སྙུན་གྱིས་ཟིན་པ་དང་། སྲས་སྤྱན་མ་དབྱེ་བའི་བར་དུ་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་རྒྱལ་ས་ཤོར་ཏེ། དེ་ལ་བར་གྱི་སྟེང་གཉིས་ཟེར་རོ་37ཞེས་པའི་དབང་གིས་ད་དུང་ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་བར་སྟོང་དུ་ལུས་ཀྱང་སྲིད་པས། ལོ་དེ་དག་ཁ་བསྣན་ཏེ་ཡར་འདེད་བྱས་ན་ཏག་ཏག་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་རྗེ་རབས་དགུ་བ་(阿豺 )ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་ཐུག་ལ། ཐུ་ལུ་ཧུན་ལ་འ་ཞ་ཞེས་འབོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་ནི་རྗེ་རབས་དགུ་བ་འདིའི་རྗེས་ནས་ད་བཟོད་སྟོབས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་སོང་ནས་རྗེ་བོས་མཚན་རིམ་གྱིས་རིགས་སམ་ཡུལ་མིང་དུ་ཟུར་ཆག་པར་བཤད་མོད། བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་ནང་དུ་རྗེ་བོ་འདིའི་སྐབས་དང་དེའི་སྔོན་ནས་འ་ཞའི་མཚན་དངོས་སུ་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད། དུས་འདིར་ཟིངས་པོ་རྗེ་སྟག་སྐྱ་བོའི་བློན་པོ་མྱང་དབས་གནོན་དང་གསུམ་ཚེ་སྤོང་འཕྲིན་དང་བཞིས་ཞལ་དུ་བལྟས་ཏེ་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྲིད་བརླག་པར་བྱས་ནས་ཞང་ཞུང་སྡེ་དང་བཅས་པ་འ་ཞ་འཁོར་དང་བཅས་པ་དྭཊ་པོ་གཡོག་དང་བཅས་པ་མངར་འདུས་38 ཞེས་《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་》རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་གཙོ་བྱས་པའི་དེབ་ཐེར་གྲགས་ཅན་རྣམས་སུ་གསལ་བ་དང་། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག》P. T. 1287 ནང་སྟག་བུ་སྙ་གཟྀགས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད་དུའང་དེའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ས་བོན་ཙམ་བཞུགས། ལྷག་པར་དུ་མཁས་དགའི་ནང་དུ་རྒྱལ་ཕྲན་འ་ཞ་རྗེ་བྱ་བ་སྨན་པ་མཁས་པ་ཅིག་བོས་པས་སྤྱན་ཕྱེ། རྒྱལ་བུའི་ཕྱགས་སྒོ་ཀླད་དུ་བཏགས་པའི་འོག་དུ་འ་ཞ་རྗེས་འཛུལ། ལོག་ནས་མས་གཏམ་དྲིས་པས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ནི་མ་མཐོང་། སྒོ་གོང་ན་གཡུའི་ལྷམ་ཆུང་ཞིག་བཏགས་འདུག་པའི་འོག་ལ་ཕྱིན་པས་བྱིས་པ་དམུས་ལོང་ཞིག་འདུག་པའི་མིག་ཕྱེ་ནས་ལོག་གོ་སྨྲས་པས་མ་ན་རེ། གཏམ་ཆེས་སོད་ནི་བོད་ཀྱི་ཆབ་འོག་ཏུ་ཚུད་པས་ཐབས་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཟེར་39ཞེས་སྐབས་དེར་འ་ཞ་དབང་དུ་བསྡུས་པར་མ་ཟད། རྒྱལ་ཕྲན་འ་ཞ་པས་རང་ཉིད་བོད་ཀྱི་མངའ་རིས་སུ་ཚུད་པའི་གནས་བབས་དང་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་བའང་གླེང་མོལ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ལྷག་མེད་དུ་མཚོན། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དག་ན་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་དང་འ་ཞ་རྗེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གཉེན་འབྲེལ་བྱུང་བ་ནི་གུང་རུ་གུང་བཙན་གྱིས་འ་ཞ་བཟའ་མང་པོ་རྗེ་ཁབ་ཏུ་བཞེས་ཏེ་མང་སྲོང་མང་བཙན་འཁྲུངས་པ་འདི་ཐོག་མ་ཡིན་ཞིང་། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་གཙོ་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་དབོན་འ་ཞ་ཞེས་བཀོད་པ་ལ་བརྟག་ན། གུང་རུ་གུང་བཙན་གྱི་ཡར་སྔོན་དུ་བཙན་པོའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་བུད་མེད་ཅིག་འ་ཞའི་རྗེར་བཙན་མོར་བསྩལ་བ་ཐག་གིས་ཆོད། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ན་འ་ཞ་ལ་ཞང་ཟེར་བ་ལས་དབོན་ཞེས་འབོད་མི་སྲིད་པས། བོད་བཙན་པོའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་དང་འ་ཞའི་བར་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་ཡབ་སྲས་དང་ཡང་ན་དེའི་གོང་རོལ་ནས་དབོན་ཞང་གི་འབྲེལ་བ་བྱུང་ངེས། མིག་སྔར་ལག་སོན་བྱུང་བའི་ཡིག་ཚང་ལྟར་ན་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་ཡབ་མེས་གང་རུང་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་བཙན་པོའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱི་བུད་མེད་ཅིག་འ་ཞ་རྗེར་བསྩལ་ནས་ཕྱི་ནང་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་རིང་ལ་འ་ཞ་མངའ་རིས་སུ་ཚུད་པར་བརྗོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་སྨིན་ཞིང་། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སུ་བཙན་མོ་མངགས་ནས་ཆབ་སྲིད་མཉམ་མོལ་བྱེད་པའི་སྲོལ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་དར་བས། སྐབས་དེར་བཙན་པོས་འ་ཞ་རྗེར་བཙུན་མོར་མངགས་པའི་བུད་མེད་དེ་ནི་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་ཀྱི་སྤྱན་འབྱེད་པའི་འ་ཞ་རྗེ་རང་ཡུལ་དུ་ལོག་རྗེས་སུ་བཀའ་འདྲི་བྱེད་པའི་ཨ་མ་དེ་ཡིན་པའི་དོགས་གཞི་ཡོད་ཅིང་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དགོས།\nདེང་སྐབས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ལྟར། འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་རིགས་རྒྱུད་གཅིག་ལ་མིང་གི་འབོད་སྲོལ་གཉིས་ཡོད་པར་བདེན་ན། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་དེབ་གཅིག་གི་ནང་ནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ཐ་དད་དུ་མི་འཁོད་པ་དང་། ཐ་དད་དུ་བཀོད་ཀྱང་གདགས་གཞི་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་འབབ་པའི་དོགས་སེལ་བྱེད་པ། གདགས་གཞི་གཅིག་པའི་དོགས་སེལ་རྒྱ་ཆེར་མི་སྤེལ་ནའང་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་གཅིག་ཡིན་པ་གསལ་བཤད་ལེགས་པར་བྱེད་ངེས། ཡིན་ན་ཡང་། བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དག་ན་འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་རྩ་བ་ནས་ཐ་དད་དུ་བཀོད་པ་མ་ཟད། གདགས་གཞི་གཅིག་ལ་འབབ་པའི་དོགས་སེལ་བྱེད་པར་ཕར་ཞོག རྩ་བའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་མི་གཅིག་པའི་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པས། གཤམ་དུ་དེའི་སྐོར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་ནས་དབྱེ་ཞིབ་རགས་ཙམ་བགྱིའོ།།(ཐང་ཐའི་ཛུང་གིས) ཤིང་ཕོ་རྟའི་ལོ་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་སྐྱེས་བསྐུར་རེས་བྱས་ནས་གྲོགས་པོ་བྱས། ཐང་གི་སྲིང་མོ་སློང་བ་ལ། ཧོར་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་མི་བྱུང་བ་ལ། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རེ་བྱིན་ནས་ལོག བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་འདོད་དུ་བྱུང་བ་ལ་མ་བྱིན་པས་ཁྲོས་ནས། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་དམག་འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཁྲིད་ནས་ཐུ་ལུ་ཧུན་བཅོམ་ནས་ཟུང་ཅེའུར་སླེབ་41ཅེས་ཚལ་བའི་དེབ་དམར་དུ་ཐང་གུར་གྱི་དེབ་ཐེར་ལས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བོད་འགྱུར་ཐོག་མར་བཀོད་དེ། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་》དང་། 《ཡར་ལུང་ཆོས་འབྱུང་།》《དེབ་སྔོན།》《མཁས་དགའ།》《བོད་རྒྱ་ཡིག་ཚང་།》《ཆོས་འབྱུང་བསྟན་པའི་ཉིན་བྱེད་》ལ་སོགས་42ཀྱི་ནང་དུ་གང་ལ་གང་འཚམ་གྱིས་ལུང་དྲངས་ནས་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཞེས་པའི་མིང་ཐེངས་གསུམ་ནས་བཞི་བར་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་》དང་། 《ཡར་ལུང་ཆོས་འབྱུང་།》《དེབ་སྔོན།》《མཁས་དགའ།》《བོད་རྒྱ་ཡིག་ཚང་》བཅས་ཀྱི་ནང་དུ་འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་ཐ་དད་དུ་བཀོད་པ་གོང་ནས་དྲངས་པའི་ལུང་དག་ལས་གསལ་ཕྱིན་ཚིག་ཚོགས་སྤུངས་པའི་ངལ་བ་དང་དུ་མ་བླངས། འདིར་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཞེས་བྱུང་བ་ནི་ཐང་གུར་གྱི་དེབ་ཐེར་ལོ་ཙཱ་དང་ཚལ་པས་བོད་ཡིག་ཏུ་འབྲི་སྐབས་རྒྱ་ཡིག་གི་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་བསྟན་དོན་མ་རྟོགས་པར་སྒྲ་སོར་བཞག་བྱས་ཏེ་འ་ཞ་དང་ཐ་དད་ལྟར་སྣང་ཟེར་ན། ལོ་ཙཱའི་འཕྲིན་ལས་ཁྲོད་དུ་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུའི་སྣང་ཚུལ་ཇི་སྙེད་འབྱུང་བ་བདེན་མོད། ཚལ་པས་འགྱུར་ཡིག་ལུང་དྲངས་པའི་མཇུག་མཐར་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འདི་ཐའི་ཛུང་གི་དུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་པ་བ་སུ་ཁྱི་ཞེས་པས་བརྩམས། ཕྱིས་ཧན་གསྭིའུ་ཚས་བསྡུས་ཏེ་སྡེབས། རྒྱའི་ལོ་ཙཱ་བ། ཧུ་གྱང་ཇུས་ཤིང་མོ་བྱ་ལོ་ལ་ཤིང་ཀུན་ཏུ་བསྒྱུར། བླ་མ་རིན་ཆེན་གྲགས་གུ་ཤྲིས་ཤིང་མོ་གླང་ལ་བོད་ཡིག་ཏུ་སྤར་དུ་བཏབ་བོ།། འདིའི་ལོའི་དབང་ཐང་ནོར་བ་འགའ་རེ་སྣང་། ཐུ་ལུ་ཧུན་ཧོར་སེར་ཡིན། འུ་ཐེན་ཨོ་ཐོན་ཡིན། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་ཕལ་ཆེར་མཐུན་པ་ལ་འདི་ཞིབ་པར་སྣང་བ་ཆེ་ལོང་ཞིག་འདིར་བྲིས་43ཞེས་ཐང་གུར་གྱི་དེབ་ཐེར་ལས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་མཛད་པ་པོ་དང་། དཔེ་སྒྲིག་པ། ལོ་ཙཱ་བ། པར་སྐྲུན་བཅས་ངོ་སྤྲོད་བྱས་རྗེས། འདིའི་ལོའི་དབང་ཐང་ནོར་བ་འགའ་རེ་སྣང་། ཐུ་ལུ་ཧུན་ཧོར་སེར་ཡིན། འུ་ཐེན་ཨོ་ཐོན་ཡིན་ཞེས་དམིགས་སུ་བཀར་ནས་གསལ་བཤད་བྱེད་སྐབས་ཐུ་ལུ་ཧུན་ནི་ཧོར་སེར་ཡིན་ཞེས་གླེང་དགོས་དོན་མེད་ལ་ཐུ་ལུ་ཧུན་འ་ཞ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ན་འགྲིག་མོད། དེ་ལྟར་མ་བྲིས་པ་ནི་འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་ཐ་དད་ཡིན་པ་དངོས་སུ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ།\nརྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་དང་དེབ་དམར་རྒྱ་འགྱུར་མའི་ནང་དུ་འདིའི་ལོའི་དབང་ཐང་ནོར་བ་འགའ་རེ་སྣང་། ཐུ་ལུ་ཧུན་ཧོར་སེར་ཡིན། འུ་ཐེན་ཨོ་ཐོན་ཡིན་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་གཅོད་མཚམས་ཉམས་ཏེ་其中，有个别年代干支的错误和译名不当,如将吐谷浑译为黄霍尔,将和田译为沃田等44ཞེས་བསྒྱུར་བ་ནི་ཧ་ཅང་མི་འཐད་དེ། གཅིག་ནས་གོང་གི་ཚིག་དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ལོའི་དབང་ཐང་ནོར་བ་འགའ་རེ་སྣང་ཞེས་ཅིག་གཅོད་ཡིན་པས། དེའི་རྗེས་སུ་དཔེར་ན་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཧོར་སེར་རུ་བསྒྱུར། འུ་ཐེན་ཞེས་པ་ཨོ་ཐོན་དུ་བསྒྱུར་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་སྦྱོར་བ་ཞིག་མ་ཡིག་ནང་དུ་མེད་ཅིང་། 译名不当ཞེས་པའང་དཔེར་ན་འདི་ལྟར་ལོག་བསྒྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་མ་ཡིག་ནང་དུ་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིག་སྒྲོ་འདོགས་དང་གསར་བཟོ་བྱས་པ་ལས་མ་འདས་ཏེ། ལོའི་དབང་ཐང་ནོར་བ་འགའ་རེ་སྣང་ཞེས་པ་ནི། སྐབས་འདིར་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དེབ་ཐེར་《ཐང་ཧྲུའུ་གསར་རྙིང་》གཉིས་ནས་བོད་ཀྱི་སྐོར་འཁོད་པའི་དུམ་བུ་ཁག་ཅིག་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པའི་དུས་སུ་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཧུའུ་ཀྱང་ཅུས་ཞེས་པས་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ཀྱང་ལོ་ཁམས་ཀྱི་དབང་ཐང་(ཤིང་། མེ། ས། ལྕཊ། ཆུ)ནོར་བ་འགའ་རེ་སྣང་ཞེས་《དེབ་དམར》རྩོམ་པ་པོས་མཆན་འགོད་བྱས་འདུག་45ཅེས་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་མཆན་འགྲེལ་དུ་གསལ་བས译名不当ལྟ་བུའི་དོན་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། ཐུ་ལུ་ཧུན་ཧོར་སེར་ཡིན་པ་དང་འུ་ཐེན་ཨོ་ཐོན་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་རིགས་མིང་དང་ས་མིང་ཙམ་ཡིན་པ་ལས་ལོའི་དབང་ཐང་ནོར་བ་དང་འབྲེལ་བ་སྤུ་ཙམ་ཡང་མེད་པས་ཕྱིར། འུ་ཐེན་ཞེས་པ་ནི་ལི་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་པ་ཞིག་ལ་འཇུག་སྟེ། བསྟན་འགྱུར་གྱི་དགྲ་བཅོམ་དགེ་འདུན་འཕེལ་དང་ལི་ཡུལ་ལུང་བསྟན་གཉིས་46 གཙོ་བྱས་པའི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་འུ་ཐེན་ཞེས་བྲིས་ཤིང་། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག》P. T. 960 ནང་དུ་འུ་ཏེན་ཞེས་ཐེངས་བཅོ་ལྔར་བཀོད་པ་དང་། P. T. 1256 ནང་དུ་ཡུ་ཐེན་ཞེས་ཐེངས་བཞིར་བྲིས། རྨང་གཞི་ཏ་དང་ཐ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་བྱས་ནས་འབྲི་བ་ནི་སྐད་གསར་བཅད་སྔོན་གྱི་བོད་ཡིག་གི་རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་རེད། འ་དང་ཡ་གཉིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བས། རྒྱ་སྐད་ཀྱི་于阗ཞེས་པ་དང་འུ་ཐེན་གཉིས་སྒྲ་དོན་གཉིས་མཚུངས་ཡིན་ལ། ལི་ཡུལ་དེ་ལས་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་西域་ཡོངས་ལ་འཇུག འདིར་ཚལ་པས་འུ་ཐེན་ཨོ་ཐོན་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་དེ་སྔའི་于阗ཞེས་པའི་མིང་ཕྱིས་སུ་和田ཞེས་འབོད་པའི་སྒྲར་ཟུར་ཆག་པ་གཞི་བཟུང་ནས་མཆན་འགྲེལ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་གསལ་བཤད་བྱས་པ་ཨེ་ཡིན་སྙམ།\nགཉིས་ནས་གོང་གི་ཚིག་ཕྱི་མ་དེ་དཔེར་བླངས་བའི་དབང་དུ་བཏང་ན། ཚལ་པས་ཐང་གུར་གྱི་དེབ་ཐེར་ལས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལུང་དྲངས་པའི་ནང་དུ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཧོར་སེར་ཡིན་ཞེས་པ་དང་ཡང་ན་ཧོར་སེར་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཡིན་ཞེས་པའི་ཚིག་འབྱུང་དགོས་ཤིང་། ཚལ་པས་ཐོག་མར་བཀོད་པའི་ནང་དུ་དེའི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ས་མཐའ་བཞི་ནི་ཤར་ཟུང་ཅེའུ། མུ་ཅེའུ། འུ་ཅེའུ་དང་གསུམ་ཡིན། ལྷོ་ཕྱོགས་བྲམ་ཟེའི་ཡུལ་ལ་སླེབ། ནུབ་ཕྱོགས་འུ་ཐེན་ལ་སླེབ། བྱང་ཕྱོགས་ཧོར་ལ་སླེབ། དེ་རྣམས་བསྐོར་བ་ལ་དཔག་ཚད་མང་པོ་ཡོད་ལ། བོད་ལྟ་བུ་དཔའ་བ་དང་རྟུལ་ཕོད་པ། རྒྱའི་རྒྱལ་པོ་ཧན་དང་། གཡུ་དང་། ཅེའུ་ལ་སོགས་པའི་དུས་སུའང་བྱུང་བ་མེད་ཅེས་གྲག་གོ་47ཞེས་པ་དང་གོང་དུ་ལུང་དྲངས་པའི་ཧོར་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་མི་བྱུང་བ་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་དམག་འབུམ་ཕྲག་གཉིས་ཁྲིད་ནས་ཐུ་ལུ་ཧུན་བཅོམ་ནས་ཟུང་ཅེའུར་སླེབ་ཅེས་པ་ལས་མ་ཡིག་ནང་དུ་མེད་ཅིང་། འདིའི་ནང་དུ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཐེངས་གཉིས་དང་འུ་ཐེན་ཐེངས་གཅིག་ལས་བྱུང་མེད་ལ། དེ་དག་གི་གཡས་གཡོན་དུ་གསལ་བཤད་རང་བཞིན་གྱི་ཚིག་གྲོགས་ཧོར་སེར་དང་ཨོ་ཐོན་རྩ་བ་ནས་ཐོན་མེད་པས་མ་ཡིག་ནས་དཔེར་བླངས་བའི་གཞི་འཛིན་སས་སྟོང་། གལ་ཏེ་《རྒྱལ་རབས་གསལ་མེའི་》ནང་དུ་ཧོར་སེར་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱིས་རྒྱ་རྗེ་ལ་ཕྲ་མ་ཞུས་པས་48 ཞེས་བཀོད་ཡོད་ཟེར་ན། དེའི་ནང་དུ་རྒྱ་ཧོར་གཉིས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དེབ་ཐེར་ལ་མཁས་པ། ཙེན་ཚེ་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གུང་ཐང་དུ་བསྒྱུར་པ་ལས། སྡེ་གཙུག་ལག་ཁང་གཉིས་ཀྱི་བདག་པོ། རིགས་རུས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ། ཚལ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་སི་ཏུ་དགེ་བའི་བློ་གྲོས་ཀྱིས་དེབ་ཐེར་དུ་བསྒྲིགས་པ་ལས་ཟུར་ཙམ་བསྡུས་པ་ཡིན་གྱིས། རྒྱ་ཧོར་གྱི་ཡིག་ཚང་རྒྱས་པར་ཤེས་འདོད་ན། དེབ་ཐེར་དེ་ཉིད་ལ་གཟིགས་ཤིག་49 ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན་ས་སྐྱ་བསོད་རྒྱམ་གྱིས་《དེབ་དམར་》ལས་ཐད་ཀར་ལུང་དྲངས་ཏེ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཧོར་སེར་ཡིན། འུ་ཐེན་ཨོ་ཐོན་ཡིན་ཞེས་གསལ་བཤད་བྱས་པའི་རྩོམ་མཇུག་གི་མཆན་བུ་བསྐྱུངས་ནས་གཞུང་དངོས་སུ་ཧོར་སེར་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཞེས་བསྡུས་འབྲི་བྱས་པས་ཕྱིར།\nགསུམ་ནས་དེབ་དམར་གྱི་རྒྱ་འགྱུར་མ་ནི་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་བསྒྲིགས་པའི་རྩ་འགྲེལ་སྦྲགས་མའི་པར་གཞི་མ་ཡིག་བྱས་ཏེ་ལོ་ཙཱ་མཛད་ཅིང་། མཆན་འགྲེལ་གྱི་ནང་དུ་ཐུ་ལུ་ཧུན། འདི་ཕལ་ཆེར་རྒྱ་སྐད་དུ་ཐུ་ཡུ་ཧུན་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་འདྲ་སྙམ་ཞིང་《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་》འདིའི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ། ཐུ་ལུ་ཧུན་ནི་ཧོར་སེར་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་ན། ཐུ་ལུ་ཧུན་ནི་སྔ་རབས་ཀྱི་མི་རིགས་གྲས་ཤིག་ཡིན་”50 ཞེས་ཐུ་ལུ་ཧུན་ནི་ཧོར་སེར་ཡིན་ཞེས་ཚལ་པས་མ་ཡིག་ལུངས་དྲངས་པའི་རྗེས་སུ་གསལ་བཤད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བཀོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་རྗེན་པར་བསྟན་པ་ལ་རྒྱ་འགྱུར་མའི་ལོ་ཙཱ་བས་གོ་བ་ལྡོག་ནས་དཔེར་དྲངས་པར་ལོག་བསྒྱུར་བྱས་པ་ནི་ཐུགས་དགོངས་ཅི་ཡིན་མ་འཚལ། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་》དང་། 《ཡར་ལུང་ཆོས་འབྱུང་།》 《བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང་།》 《དེབ་སྔོན།》 《མྱང་ཆོས་འབྱུང་།》 《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་》བཅས་ཀྱི་རྒྱ་འགྱུར་མར་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་གིས་ཐུ་ལུ་ཧུན་ལ་འབྲེལ་བ་འཛུགས་གང་ཐུབ་ཀྱིས་阿豺ལྟ་བུ་སྣ་ཚོགས་བསྒྱུར་ཀྱང་འ་ཞའི་སྒྲ་སོར་བཞག་ཙམ་བྱས་པ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བྱེད་དགོས་མོད། དེབ་དམར་གྱི་རྒྱ་འགྱུར་མའི་ནང་《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་》འདིའི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ། ཐུ་ལུ་ཧུན་ནི་ཧོར་སེར་ཡིན་ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་ན་ཞེས་པའི་དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེའི་མཆན་འགྲེལ་ཡེ་ནས་རྒྱ་ཡན་དུ་བཏང་སྟེ། རང་གིས་གང་འདོད་པ་ཞིག་བསྒྱུར་བྱ་མ་ཡིག་དང་ཁ་བྲལ་ནས་བྲིས་པ་མ་ཟད། 《དེབ་དམར་》དང་《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་》51གཉིས་ཀྱི་རྒྱ་འགྱུར་མའི་ནང་དུ་མཆན་འགྲེལ་དང་གསལ་བྱེད་ཅི་ཡང་མེད་པར་འ་ཞ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ལ་བསྒྱུར་བ་ནི་ལོ་ཙཱའི་རྩ་དོན་དང་པོ་བསྒྱུར་བའི་མ་ཡིག་དང་བསྟུན་དགོས་ཞེས་པའི་ཚད་གཞི་དང་འགལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེབ་དམར་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ནི་ཧོར་སེར་གྱི་རིགས་རྒྱུད་ཡིན་པ་མཆན་འགྲེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་གསལ་བཤད་མངོན་པར་བྱས་ནའང་། རྒྱ་འགྱུར་མའི་ནང་དུ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ནོར་བཅོས་སུ་བསྒྱུར་བས་ཕྱིར་རོ། །\nད་དུང་དགེ་ཆོས་ཀྱི་《རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་བོད་འགྱུར་མ་》དང་《དེབ་དཀར་》གཉིས་སུ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཞེས་པ་གྲུ་གུ་ལ་བསྒྱུར་ནས་བཀོད་པའང་མང་། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱ་སྐད་吐谷浑ཞེས་པའི་谷ལ་སྒྲ་སྦྱོར་སྟངས་གཉིས་ཡོད་པའི་ནང་དུ་ཤུགས་ཆེ་བ་ནིguཡིན་པ་དང་། གྲུ་གུ་ལ་རྡོ་རིང་དང་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་གཙོ་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་དྲུ་གུ་ཞེས་བཀོད་པའང་ཧ་ཅང་མང་ཞིང་། བརྡ་རྙིང་ནང་དུ་ཐ་དང་ད་གཉིས་ཕན་ཚུན་བརྗེ་རེས་བྱས་ནས་འབྲི་སྲོལ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་གྲུབ་པར་མ་ཟད། དབུས་གཙང་སྐད་དུ་ཐ་དང་ད་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་མཚུངས་པས། དྲུ་གུའི་སྒྲ་ཐྲུ་གུ་ལྟར་བཀླགས་ན་吐谷ཞེས་པ་དང་ཧ་ཅང་ཐག་ཉེ་ལ། རྒྱའི་དེབ་ཐེར་དག་ན་吐谷དང་། 吐浑ཡང་ན退浑ཞེས་འབྲི་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་ཞིག་མེད། 浑ནི་མིང་མཐའ་གའི་སྒྲ་ཀློག་སྐབས་ཤུགས་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོན་ཏེ། དཔེར་ན་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་གཉན་ཐོག་དང་། དཀོན་མཆོག ཡང་ན་མཁས་མཆོག་ལྟ་བུའི་ས་མིང་དང་མི་མང་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་འབྲི་སྐབས་年度乎དང་། 关却乎དང་། 科却乎 ལྟར་སྒྲ་སོར་བཞག་བྱེད་ཅིང་། དེ་ལྟར་ན་《དེབ་དམར་》དུ་ཧོར་སེར་ཞེས་པ་ཕལ་ཆེར་ཡུ་གུར་རིགས་ལ་འཇུག གྲུ་གུ་ནས་ཡུ་གུར་གྱེས་བར་བརྗོད་པ་དང་། ཡུ་གུར་འ་ཞ་དང་འབྲེལ་བ་ཟབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཕྱིས་སུ་གླེང་།\n2002ལོའི་རྩེར་སྙེག་དེབ་གཉིས་པའི་སྟེང་གི《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》རུ་འ་ཞ་གྲུ་གུ་ཞེས་གོ་ཟློག་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་པའི་ནང་དུ་སྐབས་བཅུ་གཉིས་སུ་འ་ཞ་དང་གྲུ་གུ་གཉིས་གོ་ཟློག་ཚུལ་དཔལ་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་གྱི་བོད་འགྱུར་མ་དང་གུང་བསྒྲིགས་ནས་དགེ་ཆོས་ལ་སྐྱོན་འཛུགས་པ་ཙམ་ལས། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག》P. T. 1283ནང་དུ་དྲུ་གུ་རུས་དགུ་ལྷག་ཡོད་པ་དང་། དེ་ལས་འདིའི་བྱང་ཕྱོགས་ལྟར། གེ་ཏང་ཞེས་བགྱི་བ་མཆིས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་གེ་ཏན་གྱི་ཁ་གན་ཟས་དང་ཆོས་ཀྱང་འ་ཞ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕྱུགས་སུ་ཡང་བེའུ་ལུག་དང་རྟ་ཕལ་ཆེ། སྐད་ཀྱང་འ་ཞ་དང་ཕལ་ཆེར་མཐུན་ཞེས་པ་དང་། དེ་ནས་བྱང་ཕྱོགས་ན་མཚོ་མཐའ་མྱེད་པའི་འགྲམ་ནུ་མྱི་ཁྱིམ་དང་གཟུགས་འ་ཞ་དང་འདྲ་ཞེས་བྲིས་པ་མ་ཟད། རྒྱའི་དེབ་ཐེར་ནང་དྲུ་གུ་ལ་ཤར་ནུབ་གཉིས་སུ་དགར་ཞིང་དྲུ་གུ་ནུབ་མ་གཅིག་པུ་ལའང་རིགས་བཅུ་ཡོད་ཅིང་རིགས་རེ་ལ་རྗེ་བོ་རེ་ཡོད་པར་བྲིས་འདུག ལྷག་པར་དུ P. T. 1263ནང་དུ་དརུ་གུ་ལ་回鹘 དང་དརུ་གུ་རྒྱལ་པོ་ལ་回鹘王ཞེས་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར་བྱས་ཡོད་པ་ནི་དོན་དུ་དྲུ་གུའི་འབྲི་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱལ་རོང་གི་སྐད་བཞིན་དུ་མིང་གཞི་དང་འདོགས་ཅན་གཉིས་བཀྲལ་ནས་བྲུ་ཤ་ལ་བརུ་ཤ་勃律ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་གནའ་བོའི་སྦྱོར་ཀློག་བྱེད་སྟངས་ལྟར་བཀོད་ཅིང་། དེང་གི་མཁས་པ་ལ་ལས་དརུ་གུའི་སྒྲ་མཚུངས་པའི་སྟེང་ནས་吐谷浑ལ་སྒྲུབ་པའང་ཡོད་པས། འདི་དག་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་དགེ་ཆོས་ལགས་ཀྱིས་གྲུ་གུ་ཞེས་བསྒྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་བརྟག་ན་ཨེ་བཟང་སྙམ། 《ཡར་ལུང་ཆོས་འབྱུང་》དུ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཞེས་ཐེངས་བཞིར་བཀོད་ཅིང་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ། ད་དུང་གསལ་བཤད་རང་བཞིན་གྱིས་ཐུ་ཡུ་ཧུན་ཞེས་བྲིས་ཡོད་པར་མཆན་བཏབ་པ་ནི་དངོས་སུ་གོ་ལྡོག་པའོ། །\nམདོར་ན། རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་བྱུང་བའི་ལོ་གྲངས་ཅི་ཡོད་གུང་བསྒྲིགས་པ་དང་། མིང་གཉིས་ཐ་དད་དུ་བཀོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་བརྟག་ན། དེ་གཉིས་རིགས་རྒྱུད་འཚོ་བ་གཅིག་གམ་རྒྱལ་ཕྲན་གཅིག་མ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འགྲོ་རུང་། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག》 P. T. 1263ནང་དུ་འ་ཞ་ལ་退浑 དང་འ་ཞ་རྗེ་ལ་退浑网王ཞེས་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར་ལྟར་གསལ་བར་བཀོད་པས་འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་དུས་ནམ་ཡང་གཞི་གཅིག་ལ་འདུས་མ་མྱོང་བའི་ཁ་ཚོན་གཅོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ད་དུང་གཉོམ་ནའང་། P. T. 1263 ནང་དུ་回鹘ལ་དྲུ་གུ་དང་། 龙王ལ་ལུང་རྗེ། ཧ་སི་བྱང་ངོས་ལ河西一路ཞེས་བསྒྱུར་བ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་བའི་རྗེས་སུ་རྒྱ་ནག་ཅིག་གིས་བཀོད་ཅེས་2007 ལོར་སུམ་ཆིན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔར་བའི་《དར་ལམ་མི་རིགས་ཁག་གི་གནའ་ཡིག་དང་རིག་གནས་བགྲོ་གླེང་ཚོགས་འདུའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》ཞེས་པའི་ནང་དུ་སྐུ་ཞབས་ཧོང་ཧྲུན་ཀྲང་(黄盛璋)གིས་སྒྲུབ་ཡོད་པ་ལ་བལྟས་ནའང་དོགས་གཞི་མཆིས་པས་ན་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཡིན་པའི་དབང་གིས་བདེན་པའི་མཐར་ཐུག་ཏུ་འཛིན་དཀའ། དེར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་འ་ཞའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ལེའོ་ཉིན་ཤར་མའི་མུའུ་རོང་ཞན་པེའི་རིགས་རྒྱུད་ལས་མ་མཆེད་པ་མགྲིན་པ་གཟེངས་སུ་གཏད་ནས་ཐག་གིས་གཅོད་ཐུབ་བོ། །\nF. wཐོ་མ་སིས་《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག》vol. 69. fol. 8453གཙོ་བྱས་པའི་སཾ་བོད་རྒྱ་གསུམ་གྱི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱས་ནས་འ་ཞ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་རིགས་རྒྱུད་གཉིས་གཞི་གཅིག་ལ་བསྲེས་བ་འདྲ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུས་སྐབས་གང་རུང་ཞིག་ལ་རིགས་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་དུ་ལི་ཡུལ་གྱི་ཤན་ཤན་དང་། ནོབ་ཡུལ། ཤ་ཅུ་གཙོ་བྱས་པའི་དེང་སྐབས་ཀྱི་ཀན་སུའུ་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ལ་དབང་བསྒྱུར་མྱོང་བའི་ཕྱིར། འ་ཞའི་ས་ཁུལ་གནའ་བོའི་ཤན་ཤན་དང་། ཆེ་མོ། ཁ་ཁུ་ལི་ཁི། མུ་རན། ཤ་ཅུའི་ས་ཁུལ་བཅས་སུ་འབྲེལ་ཡོད་54ཅེས་གསུངས་པ་དོན་མཐུན་དུ་གྲུབ་ན། ངེད་ཅག་གིས་ལི་ཡུལ་ནས་ཐོན་པའི་ཁྲམ་ཤིང་གི་འདོན་ཡུལ་དང་དེ་དག་གི་ནང་དོན་འ་ཞ་ལ་འབྲེལ་བ་ཟབ་པར་མ་ཟད། འུ་ཐེན་དང་ཤ་ཅུའི་ཉེ་འཁོར་དུ་འ་ཞའི་འཚོ་གནས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པ་ར་སྤྲོད་ཐུབ་པས། དེང་སྐབས་ཀྱི་ས་དབྱིབས་ལྟར་ན་འ་ཞའི་ཡུལ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཏུན་ཧོང་འདུས་པའི་ཀན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ནུབ་རྒྱུད་དམ་མདོ་ལ་རིང་མོའི་ཡན་ཆད། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་བོད་ལྗོངས་བྱང་ཐང་གི་ཕ་རོལ། ནུབ་བྱང་གཉིས་སུ་ཤིན་ཅིང་གི་ཆེ་མོ་དང་རོ(ལི)་བྱང་ནས་ཤན་ཤན་ཚུ་རོལ་ཡིན་པར་འདོད། འོ་ན། རྒྱའི་དེབ་ཐེར་དང་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཏུ་འ་ཞ་མཚོ་སྔོན་གཞི་བྱས་པའི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཆགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཟེར་ན། བདེན་ལགས། ཡིན་ན་ཡང་། དུས་སྐབས་ཤིག་ལ་འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་ཀྱིས་ས་ཁུལ་འགའ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་དབང་བསྒྱུར་བས་རྒྱའི་དེབ་ཐེར་དག་ཏུ་རིགས་རྒྱུད་གཉིས་ཕན་ཚུན་གཞི་གཅིག་ལ་བསྲེས་ཞེས་F. w ཐོ་མ་སིས་གསུངས་པ་ལྟར། ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་གཉིས་སུ་སྲོང་བཙན་ཁྲོས་ཏེ་ཞང་ཞུང་གི་དཔུང་དང་བཅས་ཏེ་འ་ཞར་དམག་དྲངས་པ་ལ། འ་ཞས་མ་ཚུགས་པར་ལྷོད་དམག་ལ་གཡོལ་ཕྱིར་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་བྲོས། རྒྱུ་ནོར་ཐམས་ཅད་བྷོད་ལ་ཤོར་55ཞེས་བྲིས་པའང་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་སྲིད། དེ་ལྟར་ན་མ་མཐའ་ཡང་དེའི་སྐབས་ལ་འ་ཞའམ་ཐུ་ལུ་ཧུན་གང་རུང་གཞི་སྡོད་བྱེད་ས་གཙོ་བོ་ནི་མཚོ་སྔོན་ཙམ་མིན་པ་མཚོན་ཐུབ་སྟེ། གཅིག་ནས་བྲོས་བྱོལ་དུ་འགྲོ་བ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིན་རང་ཡུལ་བསྐྱུར་ནས་ཡུལ་ཕྱོགས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལས་ཕྱིར་དགྲའི་ལག་ཏུ་ཤོར་བའི་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་ཟེར་བ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་གཏན་ཚིགས་དང་འགལ་ཞིང་། རྒྱུ་ནོར་ཐམས་ཅད་བྷོད་ལ་ཤོར་ཞེས་པས་དེ་ལས་ཀྱང་ཇེ་གསལ་དུ་བཏང་། མཁས་པ་ལ་ལས་མཚམས་འདིར་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་མ་ཧྭ་རུས་སྦལ་དུ་མཚོ་སྔོན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་ཞེས་བྱང་གིས་ལྷན་ཡང་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དགོས། གཉིས་ནས་ཞང་ཞུང་གི་དཔུང་དང་བཅས་ཏེ་འ་ཞར་དམག་དྲངས་ཞེས་པར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གསང་གནད་མང་པོ་ཞིག་བག་ལ་ཞ་ནས་ལུས་འདུག་སྙམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འ་ཞ་འབངས་སུ་དགུག་པར་ས་ཁུལ་གཞན་དག་གི་དམག་མ་བཀོལ་བར་ཞང་ཞུང་གི་དམག་དྲངས་དགོས་དོན་ཅི་ཡིན་པ་ལ་ཐུག་ཡོད་དེ། གུས་པས་བརྟག་ན་འདི་ལྟ་བུའི་འཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་སྣ་ཚོགས་འདུས་མོད་ཀྱང་། གཙོ་བོ་ནི་དམག་འདྲེན་བདེ་བའི་ས་གནས་ཀྱི་དགེ་མཚན་དང་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་གཙོ་བྱས་པའི་རིག་གནས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་མིན་གཉིས་ལ་ཐུག་ཡོད་པར་སེམས། གལ་སྲིད་དུས་དེར་འ་ཞ་མཚོ་སྔོན་ན་ཡོད་པ་བདེན་ན་དབུས་དང་སུམ་པའི་དམག་དྲངས་ན་ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ས་ཐག་ཉེ་ཞིང་ཕན་ཚུན་ལ་ཆ་རྒྱུས་ཡོད་པས་འདུལ་སླ། ཞང་ཞུང་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ལམ་ཐག་རིང་མོ་གཅིག་པུས་ཀྱང་དམག་དཔུང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ལྡབ་འགྱུར་གྱིས་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྲིབ་ཅིང་། དོན་དངོས་སུ་འ་ཞའི་ཡུལ་གོང་བཀོད་ལྟར་ཤིན་ཅིང་གི་ཤར་ལྷོའི་རྒྱུད་དང་། ཀན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཡོད་པས་ཞང་ཞུང་གི་དམག་དྲངས་ན་དབུས་དང་། གཙང་། སུམ་པ་ལས་ལམ་ཐག་བརྒྱ་འགྱུར་གྱིས་ཉེ་ཞིང་མྱུར་བས་ཞང་ཞུང་གི་དམག་བདམས་ནས་དྲངས་པ་ནི་སྲོང་བཙན་འཕྲུལ་བློན་འཁོར་དང་བཅས་པ་ཕར་ཞོག་ཐུན་མོང་བའི་བློ་ངོར་དུས་ཐོག་ཏུ་ཤར་ཐུབ་པའི་ས་གནས་ཀྱི་དགེ་མཚན་མངོན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་དབའ་བཞེད་དཔེ་རྙིང་བྲིས་མའི་ནང་དུ་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་འདས་མཇུག་དེ་བོན་ནམ་ཆོས་ལུགས་གང་ཞིག་བྱེད་པའི་སྐོར་རྩོད་གླེང་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལས། ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཞུར་ལག་མིག་གིས་ལྷ་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་གྱེ་གདོ་དང་མུ་ཐུར་ནི་གསོལ། ཞང་ཞུང་གི་ཆོས་ལུགས་རྣམ་པ་བཞིར་བོན་ཤིད་བཏང་བས་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་སྲིད་བརླག་ནས། མཁར་རྩེ་མཐོ་དང་། རྒོད་ལྡིང་ལ་སོགས་པ་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་མངའ་རིས་སུ་འདུས་པ་ལགས་སོ།། དབོན་འ་ཞའི་རྒྱལ་པོས་ལྷ་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་སྲི་བ་དྲི་དཀར་པོ་ནི་གསོལ། དབོན་འ་ཞ་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ལུགས་སུ་བོན་ཤིད་ནག་པོ་བཏབ་པས་འ་ཞའི་རྒྱལ་སྲིད་བརླག་སྟེ་སྤུ་རྒྱལ་གྱི་མངའ་རིས་སུ་འདུས་པ་ལགས་སོ་56 ཞེས་པ་ལས་ཞང་ཞུང་དང་འ་ཞ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷ་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་རིགས་ལ་གསོལ་ཞིང་བོན་ཤིད་ཅེས་པ་ལ་ཐུན་མོང་དུ་བསྟེན་པས་དེ་གཉིས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དད་མོས་གཙོ་བྱས་པའི་རིག་གནས་མ་ལག་གཅིག་ཡིན་པ་མཚོན་ཞིང་། དེ་ལྟར་ན་དམག་དཔུང་གཞན་དག་ལས་ཞང་ཞུང་གི་དམག་དྲངས་ན། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག》P. T. 1287 ནང་དུ་འུང་གི་འོག་དུ་བཙན་པོ་ཞབས་ཀྱིས་བཙུགས་སྟེ། བྱང་ལམ་དུ་མ་བྱུང་མ་དྲངས་པར། རྒྱ་དང་འ་ཞས་དཔྱའ་གཅལ་ལོ།། ཐོག་མ་འ་ཞ་དེ་ནས་འབངས་སུ་མངའ་འོ་ཞེས་པའི་བྱང་ལམ་དུ་དམག་འཐབ་མ་དགོས་པར་འ་ཞ་འབངས་སུ་བཀུག་པའི་རྨད་བྱུང་ཐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ལས། 《ཐང་ཡིག་གསར་མའི་》ནང་དུ་འ་ཞའི་བློན་ཆེན་སུ་ཧི་ཀོས་བྱ་བ་བྷོད་དུ་བྲོས་ཏེ་ནང་གཏམ་སྦྲན་པས་བྷོད་ཀྱིས་འ་ཞ་འདུལ་ཐུབ་པ་བྱུང་57ཞེས་པ་ལྟར་བློན་ཆེན་གཅིག་གིས་ནང་གཏམ་སྦྲན་པ་ཙམ་གྱིས་འདུལ་ཐུབ་པར་གླེང་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་འཕེལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་དངོས་འགལ་དུ་སོང་། འ་ཞའི་ཡུལ་དུ་བོན་ཡོད་མེད་ཀྱི་དོགས་གཞི་གོང་དུ་ལུང་དྲངས་པའི་གཡང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་བརྟེན་གཉིས་སུ་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་འ་ཞའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་པ་དང་འ་ཞ་གསང་བ་མདོ་སྡུད་གཤེན་རབ་མི་བོ་ཆེའི་བཀའ་བསྡུ་སློབ་མའི་ནང་ཚན་ཡིན་པ། དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ནང་སྐུ་བཞུགས་ཤིང་གཡང་དྲུང་བོན་གྱི་གཡས་རུའི་སྟོན་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཡ་གྱལ་འ་ཞ་སྟོན་པ་འགྲོ་མགོན་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། ཁྱད་པར་དུ་དེང་སྐབས་གོ་ལ་ཟླུམ་པོ་འདིའི་སྟེང་དུ་འ་ཞའི་མཚན་ལྷག་མེད་དུ་ལུས་པའི་ཀན་སུའུ་ཐེ་བོའི་འ་ཞ་དང་སི་ཁྲོན་མཛོད་དགེའི་འ་ཞ་གཉིས་ཀྱི་མཆོད་གནས་ཀྱང་བོན་གྱི་བསྟན་པ་ཡིན་པས་སེལ་ཨེ་ཐུབ་ལགས། དེ་བཞིན་དུ་ཞང་ཞུང་དམག་གིས་མ་འཐབ་པར་འ་ཞ་ཞི་བའི་སྒོ་ནས་བཏུལ་བའི་དམག་ཇུས་འདི་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མཁས་དབང་དོན་གྲུབ་དབང་འབུམ་གྱིས་《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཕེལ་རིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་》ཞེས་པའི་ནང་དུ་བོད་མི་རིགས་གྲུབ་ཚུལ་བརྗོད་པའི་སྐབས་སུ། སྲོང་བཙན་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་འགྲོས་དང་ཆོས་ལུགས་དད་མོས་འདུས་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་མ་ལག་གཅིག་པའི་ཕ་སྤྲེའུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་མ་བྲག་སྲིན་མོའི་རིགས་རྒྱུད་རྣམས་རང་རང་སར་མནར་སྤྱོད་མྱངས་བཞིན་པ་མཐོང་ནས་མ་བཟོད་དེ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལམ་ནས་སྐྱིད་སྡུག་མཉམ་རོལ་གྱི་ཐུགས་བསྐྱེད་ལས་འཁྲུངས་པ་ཡིན་གྱི། མི་རིགས་གཞན་གྱི་མཁས་རློམ་འགས་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོས་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་མི་རིགས་དང་རིག་གནས་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་སྡུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་ངང་ནས་བཙན་འཛུལ་བྱས་པར་བརྗོད་པ་དག་ལ་ཚ་ལན་བར་མེད་དུ་སྦྱིན་པའི་58 རྒྱབ་དཔུང་དང་དཔེ་མཚོན་གསོན་པོ་ཞིག་ཏུ་འཁུམས།\nསྤྱིར་མཚོ་སྔོན་ན་གཉུག་མར་གནས་པའི་མི་རིགས་ནི་བོད་ཡིན་པ་གོར་མ་ཆག་ཅིང་། ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་རིང་གི་རྫོང་རི་རིག་གནས་གཙོ་བྱས་པའི་གནའ་རྫས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་རྗེན་པར་བདེན་དབང་བྱེད་ཀྱིན་གདའ། ཡིན་ན་ཡང་། ད་བར་ལག་སོན་བྱུང་བའི་རྒྱའི་དེབ་ཐེར་དང་ཁྱད་པར་དུ་གོང་གི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཏུ་བཀོད་པའི་མཚོ་སྔོན་དང་འ་ཞ་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐམས་ཅད་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་བའི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བར་འདོད་དེ། 《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་》ལྟར་ན་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་བ་ནི་ཐེ་ཙུང་ཀྲིན་ཀོན་གྱི་ཁྲི་ལོ་བརྒྱད་པ་སྟེ་637ལོར་བབས་ཞིང་། P. T. 1288ནང་དུ་ལུག་གི་ལོ་ལ་བབས་ཏེ། བཙན་པོ་སྤྲགས་གྱི་ཤ་ར་ན་བཞུགས་ཤིང་། བློན་ཆེན་སྟོང་བཙན་འ་ཞ་ཡུལ་ན་མཆིས་ཏེ། ད་རྒྱལ་མང་པོ་རྗེས། མཚོ་ནག་སྟོང་རུར། རྒྱ་སེའུ་དེན་པང་དང་། ནོལ་ཐབས་བགྱིས་ཏེ། ད་རྒྱལ་གྱང་གུམ་ཞིང་བརྒྱད་ཁྲི་སྟོང་ལ་རྡུགས་པར་ལོ་གཅིག་ཅེས་པ་ནི་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་ཏུ་འ་ཞ་དང་མཚོ་སྔོན་གཉིས་མཉམ་དུ་བཀོད་པའི་ཐོག་མ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་རྗེས་ཀྱི་659ལོ་ལ་བབས་པས། འ་ཞའི་ཡུལ་ནི་གོང་བཀོད་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ཏུན་ཧོང་འདུས་པའི་ཀན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ནུབ་རྒྱུད་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་བོད་ལྗོངས་བྱང་ཐང་གི་ཕ་རོལ། ནུབ་བྱང་གཉིས་སུ་ཤིན་ཅིང་གི་ཆེ་མོ་དང་རོ་བྱང་ནས་ཤན་ཤན་ཚུ་རོལ་ཡིན་པར་གྲུབ་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་གྲི་གུམ་བཙན་པོས་གདན་དྲངས་པའི་བོན་པོ་འ་ཞ་ཡང་མཚོ་སྔོན་ནས་གདན་དྲངས་བར་དཔེ་མི་སྲིད་པར། དེང་གི་ཤིན་ཅིང་གི་ཡུལ་ནས་ཕེབས་པ་བསྙོན་དུ་མེད་དེ། གོང་དུ་ལུང་དྲངས་པ་ལྟར་《མཁས་དགའ་》ལས། དེ་ཚེ་རྒྱ་གར་ཡུལ་དང་སྟག་གཟིག་མཚམས།། གུ་ར་ཝ་ཏ་ཅེས་བྱའི་ཡུལ་ཁམས་ནས།། མུ་སྟེགས་བོན་པོ་འ་ཞ་ཞེས་པ་བྱུང་།། ཞེས་བོན་པོ་འ་ཞ་གང་ནས་གདན་དྲངས་པའི་ས་གནས་ཕལ་ཆེར་ཞིག་བསྟན་ཞིང་། 《ཉང་ཆོས་འབྱུང་》དུ་ཨུ་རྒྱན་གྱི་ཚུ་རོལ། ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་ཕ་རོལ། སྟག་གཟིག་གི་བར་ན་ཡུལ་འགྱུར་སྣང་བར་སྣང་བྱ་བ་རུ་ས་ཞའི་བོན་པོ་ཞེས་ས་ཁྲའི་རྣམ་པས་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བསྟན་ལ། ཨུ་རྒྱན་དང་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་ས་གནས་ལ་རྩོད་གཞི་མེད་ཅིང་། སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་ལ་ངོས་འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་ཡང་ཐང་ཟན་བླ་མའི་ལམ་ཡིག་གུང་མགོན་པོ་སྐྱབས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་ནང་དུ་ལི་ཡུལ་འུ་ཐེན་གྱི་གནས་ཚུལ་བརྗོད་སྐབས་匈奴ལ་སྟག་གཟིག་59ཅེས་འགྱུར་བ་ནི་འུ་ཐེན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དང་མཐུན་པར་མ་ཟད། 《ནེའུའི་ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་》ལས། དེའི་དུས་སུ་སོག་པོ་དང་། སྟག་གཟིག་གི་མཚམས། ཡུལ་གྷུརྣ་པརྣ་ཞེས་བྱ་བ་ན། མུ་སྟེག་བྱེ་བྲག་པ་ལས། གར་པའི་སྣང་བོན་པོ་གཤོགས་པོ་ཆེ་བྱ་བ་གཅིག་བྱུང་སྟེ། གསོན་གྱི་ལྷ་གསོལ། གཤིན་གྱི་འདྲེ་འདུལ། བཙན་ཁ་བཞི་དང་། མགྱོགས་པ་སྡེ་བརྒྱད་ལ་ཞུགས་ཤང་དང་། ཏྲང་ཤུད་རྩམ་འཐོར་བ་ཞིག་བྱུང་ངོ་ཞེས་གྲི་གུམ་ཡབ་སྲས་གཉིས་ལ་གོ་ལྡོག་པ་ཙམ་ལས་བོན་པོ་གང་ཞིག་སོག་པོའི་ཉེ་འབྲེལ་ཞིག་ནས་གདན་དྲངས་པའི་ས་བོན་དུ་འཁུམས། དེ་ལྟར་ན་ཨུ་རྒྱན་གྱི་ཚུ་རོལ། ཁ་ཆེའི་ཡུལ་གྱི་ཕ་རོལ། སྟག་གཟིག་གི་བར་ན་ཡོད་པའི་ཡུལ་ནི་དེང་གི་ཤིན་ཅིང་སྟེ་ཡུ་གུར་ལས་མ་འདས་ཤིང་། དོན་དུ་དེབ་ཐེར་དེ་དག་ཏུ་ཡུལ་འགྱུར་སྣང་བར་སྣང་བྱ་བའང་མ་ཡིག་དབུ་མེད་བྲིས་མ་ཡིན་པས་དག་ཆ་མ་ཐོན་པ་ཙམ་ལས་ཡུ་གུར་ཡིན་པ་གསལ་བར་མངོན་ཏེ། 《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་》དུ་ཐོག་མར་ཡུལ་གྱུར་ཞེས་བཀོད་ཀྱང་། དེའི་མཇུག་གི་སྟོད་སྟེང་གཉིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁ་གསབ་ལས་(གྲི་གུམ་བཙན་པོ)དེའི་སྐུ་རིང་ལ། ཆོས་ལུགས་ནི་ཁ་ཆེ་བྱེ་བྲག་གི་ཡུལ་གུར་རྣམ་པར་རྣ་བྱ་བ་ན། མུ་སྟེགས་རྒྱང་འཕེན་པའི་རྗེའོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཡི་གེ་དང་། བོན་བྱུང་ཞེས་ཡུལ་གུར་གསལ་བར་བསྟན་ལ། སྐབས་འདིའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྣམས་སུ་མུ་སྟེགས་བོན་པོ་འ་ཞའམ་ཡང་ན་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པའི་འ་ཞ་ཞེས་པ་ལྟར་བཀོད་པ་དང་གུང་བསྒྲིགས་ནས་དཔྱད་ན། 《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་》དུ་མུ་སྟེགས་རྒྱང་འཕེན་པའི་རྗེའོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེས་པའི་ནང་དུ་ཚེག་མཚམས་ཉམས་ནས་མ་དག་པ་འདྲ་སྟེ། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རྣམས་སུ་འ་ལ་ཙ་བཏགས་འདོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་བས་ཚེག་དང་འ་ཡིག་སྟེང་གི་ཙ་བཏགས་ན་རོར་འཁྲུལ་བ་ལྟར་སྣང་སྟེ། དེབ་སྔོན་ལྕགས་པར་མའི་ནང་དུའང་ལོ་ཙཱ་བའི་ཞ་རྒྱ་གར་བརྩེགས་60ཞེས་དུས་འཁོར་བོད་དུ་སྤེལ་བའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་འ་ཞ་རྒྱ་གར་བརྩེགས་ཀྱི་འ་ཡང་དེ་ལྟར་ཚིག་མཚམས་ཉམས་ནས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་འདུག་ཅིང་། ནང་གི་མིའུ་རིགས་བཞི་ནི།་་་་་་སེ་ཞ་དང་བཞིའོ་61ཞེས་པ་ཇི་བཞིན་དུ་ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསེར་གྱི་ཕྲེང་བར་གྲགས་པ་ལས་མངའ་རིས་སྟོད་མར་ཡུལ་བདག་པོའི་དེབ་ཐེར་ལས་ཀྱང་འ་ཡིག་དོར་བ་ལྟར། དོན་དུ་མ་ཡིག་ངོ་མ་ན་མུ་སྟེགས་རྒྱང་འཕེན་པའི་རྗེ་འ་ཞ་ཞེས་བྲིས་བར་ངེས། གཞན་གྱི་ཇོ་ལོ་ཙཱ་བ་དང་འ་ཞ་རྒྱ་གར་བརྩེགས་ལ་སོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་དུས་འཁོར་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡང་ཁ་ཆེ་དང་། ལི་ཡུལ། མངའ་རིས་གསུམ་གྱི་བར་ཡིན་པར་གླེང་མོད་འདིར་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་དོགས་ནས་མ་སྤྲོས། དེར་མ་ཟད་《རྒྱ་བོད་ཆོས་འབྱུང་》དུའང་དེའི་དུས་སུ་ཡུ་འགུར་སྣ་ས་སྣ་བྱ་བ་ན་མུ་སྟེགས་བྲེག་པའི་བོན་པོ་ཝ་ཞ་བྱ་བ་གཅིག་ལ་བོན་བྱུང་ཞེས་ཡུ་འགུར་ནས་གདན་དྲངས་པ་གསལ་བར་བསྟན་པ་དང་། ཡུ་གུར་ཞེས་པའི་མིང་ཡང་བུ་《སྟོན་ཆོས་འབྱུང་》དང་《ཚལ་པའི་དེབ་དམར་》གྱིས་མཚོན་པའི་ཆོས་འབྱུང་62སྔ་ཤོས་དག་ཏུ་བྱུང་ཡོད། ད་དུང་《ཡར་ལུང་ཆོས་འབྱུང་》ལས། དུས་དེར་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོས་འབངས་རྦད་ཀྱང་ཟེར། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོས། ལོ་ངམ་བྱི་ཁྲོམ་བྱ་བ་གཅིག་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ངའི་འཐབ་ཟླ་བྱེད་དགོས་ཟེར་བ་ལ་63ཞེས་རྒྱལ་པོ་རང་གི་བཀྲོངས་རྐྱེན་ཀྱང་ཞང་ཞུང་གི་རྒྱལ་པོས་འབངས་རྦད་ཀྱང་ཟེར་བ་ལ་སྦྲེལ་བས་ན། གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐབས་ཞང་ཞུང་གི་དབར་འབྲེལ་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ།\nབོད་དང་ལི་ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཞང་ཞུང་གི་ཡུལ་བརྒྱུད་ནས་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཡོད་པ་ཡུ་གུར་ནས་རྙེད་པའི་བྲག་བརྐོས་རི་མོ་ལས་ལྷ་གཡག་དང་། ས་འོག་ལས་བྱུང་བའི་ནས་འབྲུ་སྔོན་མོ་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་ཞིང་། བསྟན་འགྱུར་ལས་ལི་ཡུལ་ལུང་བསྟན་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་གཙོ་བོ་བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མའི་པོད་ང་དགུ་པ་དྲི་མ་མེད་པའི་འོད་ཀྱིས་ཞུས་པ་དང་པོད་དོན་དྲུག་པ་འཕགས་པ་གླང་རུ་ལུང་བསྟན་པ་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ་ལི་ཡུལ་དུ་གང་གི་ཚེ་དང་པོར་སུམ་པ་དང་འ་ཞ་འདུས་པའི་གདོང་དམར་བོད་པ་རྣམས་སླེབས་64ཞེས་གསུངས་པ་ནི་བཙན་པོ་ཆོས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་རབས་སྐབས་མ་ཡིན་པར་ཕྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་ཡིན་པར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས། དེ་བཞིན་དུ་བོད་རྒྱལ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ལ་ལི་ཡུལ་ཐོ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོ་སྐྲ་སེར་གྱིས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་བསྐུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལི་ཡུལ་ཆུའུ་སི་龟兹ནས་རྙེད་པའི་བྲག་བརྐོས་རི་མོར་བོད་ཡིག་གི་སྦྱར་བྱང་ཡོད་པ་ལས་གསལ་བ་ད་ལྟ་འཇར་མན་དུ་བཞུགས་ཅེས་ཉི་ཧོང་གི་མཁས་པ་སི་པན་ཝན་ཡས་65གསུངས་ཤིང་། གྲི་གུམ་བཙན་པོས་ཁ་ཆེ་ལ་དམག་དྲངས་བའི་སྐོར་བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མར་66གསལ་བར་མ་ཟད། ཟུར་མཁར་བའི་ཤེས་བྱ་ཁོག་འབུབས་ལས་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐུ་ཚེའི་སྟོད་ལ་ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་དམང་དྲངས་ནས་ཆམ་ལ་ཕབ་པའི་ཚེ། ཁ་ཆེའི་ཡུལ་དུ་པུཎྜ་སུ་བྱ་བ་ནས་་་་་་་་་འ་ཞ་ཟེར་བ་ཞིག་གདན་དྲངས་67ཞེས་གསལ་བར་བསྟན་ཞིང་། ཁ་ཆེ་དང་ལི་ཡུལ་གཉིས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་ཤིང་ལི་ཡུལ་དུ་དར་བའི་ནང་བསྟན་ཀྱང་གཙོ་བོ་ཁ་ཆེ་ནས་བྱུང་བས། དྲི་གུམ་བཙན་པོའི་རིང་གི་བོན་པོ་འ་ཞའང་མངའ་རིས་དང་ཁ་ཆེ་བརྒྱུད་དེ་ལི་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་ནས་གདན་དྲངས་པ་ལུང་རིགས་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ནས་གྲུབ་སྟེ། ལི་བོད་གཉིས་ཀྱི་གནའ་ལམ་ཕྱི་ལོ་སྔོན་ནས་བྱུང་ཡོད་པར་མ་ཟད། ལི་བོད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཟབ་པའི་གནས་ཚུལ་སྐུ་ཞབས་ཧོ་ཝུའེ་ལགས་ཀྱིས་1995ལོའི་《ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་》དུས་དེབ་བཞི་པའི་སྟེང་བཀོད་པའི་《གནའ་རྫས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆས་ཐུ་བྷོད་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུས་རྒྱུད་དང་ནུབ་མའི་གནའ་བོའི་འགྲིམ་འགྲུལ་ལ་དཔྱད་པ་》ཞེས་པས་མཚོན་པའི་རྩོམ་དེབ་མང་པོའི་ནང་དུ་གནའ་དཔྱོད་རིག་པའི་ཆ་ནས་སྒྲུབ་ཡོད་པས། གོང་གི་འ་ཞའི་ཡུལ་དེ་ཡུ་གུར་གྱི་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པ་ཁུངས་ཐུབ་བཀའ་བསྟན་གྱི་ལུང་གིས་ཟིན་ཞིང་གནའ་རྫས་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་དོ། །\nབོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་རྣམས་སུ་འ་ཞའི་རིགས་རྒྱུད་དུས་རབས་དང་པོའི་ཡར་སྔོན་ནས་ཡོད་པ་བསྟན་ཞིང་། ཐུ་ལུ་ཧུན་ནི་དུས་རབས་བཞི་པའི་དུས་སྟོད་དུ་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་ཐོན་པར་བརྗོད་པས། གོང་གི་འ་ཞའི་ཡུལ་གྱི་ཆགས་ལུགས་ལ་བལྟས་ན་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་月氏ཟེར་བ་ཨེ་ཡིན་སྙམ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཧན་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྩ་འགྲེལ་དང་ཧན་ཧྲུའུ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་月氏རིགས་ཀྱི་གཉུག་མའི་གནས་ཡུལ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་ནས་ཏུན་ཧོང་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མདོ་ལ་རིང་མོའི་བར་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་མ་ཚིགས་པའི་གོང་རོལ་ཙམ་ལ་ཞོན་ནུའུ་མི་རིགས་ཀྱི་དཔུང་འཇུག་བྱས་ནས་月氏ཕལ་ཆེར་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་ཏེ་སེ་རིགས་ཀྱི་大夏རྒྱལ་ཁབ་ཟེར་བ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ནས་ཕྱིས་སུ་མུ་མཐུད་དེ་ལི་ཡུལ་ནས་རྒྱ་གར་དུའང་ཐོན་པ་ལ་大月氏ཟེར། འབྲོ་མ་ཐུབ་པ་རྣམས་ཏུན་ཧོང་དང་མདོ་ལ་རིང་མོའི་རྒྱུད་དུ་བྱང་རིགས་དང་འདྲེས་ཏེ་འབྲོག་ལས་གཉེར་བ་ལ་小月氏ཟེར།68ཞེས་བཀོད་པའི་ས་ཁུལ་འ་ཞའི་ཡུལ་དང་ཕལ་ཆེར་མཐུན་ཞིང་། རྒྱའི་དེབ་ཐེར་དག་ན་དུས་རབས་བཞི་པའི་སྔོན་དུ་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་མེད་ཅིང་དེའི་རྗེས་སུ་月氏འཕེལ་འགྱུར་བྲིས་པ་དཀོན་པར་བྱང་རིགས་དང་འདྲེས་ཟེར་བ་ནི་བྱང་ཕྱོགས་མདོ་སྨད་ཡུལ་དུ་གཉུག་མར་གནས་པའི་བོད་ཀྱི་རོང་འབྲོག་ཚོ་ཁག་རྣམས་མི་རིགས་སྣ་ཚོགས་སུ་འཁྲུལ། དོན་དུ་འ་ཞ་གཙོ་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་མང་པོས་གང་ཡོད་པའི་ཚུལ་དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་བརྒྱད་ཅུ་ནས་ད་རག་བར་ལེགས་རྩོམ་མང་པོ་སྤེལ་བ་ལས་གསལ། འ་ཞ་དང་月氏གཉིས་ས་གནས་གཅིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་པར་མ་ཟད། ལོ་རྒྱུས་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་ཆ་ནས་བརྟག་ནའང་སྦྱོར་ཀློག་གི་སྒྲ་ཅུང་ཙམ་ཐག་ཉེ་སྟེ། སྤྱིར་月氏ལ་སྒྲའི་སྦྱོར་ཀློག་བྱེད་སྟངསrou - zhi དངyue - zhiགཉིས་ཡོད་པར་གྲགས་ཀྱང་། 2006ལོའི་ཟླ་11པར་ཧུའུ་ནན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་པར་མའི་རིགས་གཞུང་དུས་དེབ་དྲུག་པའི་ཤོག་ངོས་101 ནས་108 བར་《སྐད་ཆའི་ཆུང་འགྱུར་གྱི་ཕྱོགས་ནས་月氏ལyue - zhi དངrou - zhi གཉིས་ལས་གང་ལྟར་ཀློག་དགོས་པར་དཔྱད་པ་》ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་གི་ནང་རྒྱའི་ཚིག་མཛོད་ཐམས་ཅད་དང་ཚབ་མཚོན་ལྡན་པའི་ས་ཁུལ་འགའ་ལ་བརྟག་དཔྱད་གནང་སྟེyue - zhi ཞེས་ཀློག་ན་ལོ་རྒྱུས་དང་མཐུན་པ་སྒྲུབ་ཡོད། དེས་ན་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་དག་ཏུ་འ་ཞ་ལ་ཝ་ཞྭ་དང་། བ་ཞ། ས་ཞ་བཅས་འབྲི་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བ་དོན་དུ་འ་ཞར་འབབ་པ་གོང་དུ་གསལ་བཤད་བྱས་ཟིན། གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གླེགས་བམ་གཙོ་བྱས་པའི་ཡིག་ཚང་འགའི་ནང་དུ་ཨ་ཞ་ཞེས་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་བརྟེན་རྣམས་དབུ་མེད་ཀྱི་བྲིས་མ་ཤ་སྟག་ཡིན་པས་དག་ཆ་མ་ཐོན་པ་མང་བ་དང་། ཨ་དང་འ་གཉིས་སྒྲ་མཚུངས་བས་རང་མོས་ལྟར་འབྲི་བའི་སྣང་ཚུལ་མང་སྟེ། དཔེར་ན་ཨོལ་རྔམས་དང་འོལ་རྔམས།འོལ་མདུད་དང་ཨོལ་མདུད་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ལྟར་ནའང་འ་ཞ་དང་月氏གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་སྦྱོར་ད་བར་ཧེ་བག་ཆེ་བར་འདོད་མོད། བོད་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་རྣམས་སུ་འ་དང་ཡ་གཉིས་གང་རུང་དུ་སྦྱར་ཆོག་པའི་དཔེ་མཚོན་བགྲང་གིས་མི་བླངས་བ་ཡོད་དེ། 于阗ཞེས་པའི་འཇུག་ཡུལ་ལི་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འུ་ཐེན་ཡིན་པ་གོང་དུ་སྒྲུབ་སྐབས་《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག》P. T. 1256 ནང་དུ་ཡུ་ཐེན་ཞེས་ཐེངས་བཞིར་བྲིས་ཡོད་པ་བརྗོད་ཟིན་པ་དང་། བོན་གྱི་དཔེ་རྙིང་དབུ་ནག་མིའུ་འདྲ་ཆགས་དང་། སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར་སྤྲིངས་ཡིག་ངེ་པོད་ལས་དགྲ་བཅོམ་དགེ་འདུན་འཕེལ་གྱིས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། བྱ་ལེན་མ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཟློས་གར་ལ་སོགས་སུ་འུ་བུའམ་འུ་བུ་ཅག་ལ་ཡུ་བུའམ་ཡུ་བུ་ཅག་69ཅེས་བཀོད་པ་དང་། C. E. 2008ལོར་ཝཱ་ཎ་དབུས་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་གཙུག་ལག་སློབ་གཉེར་ཁང་གི་བོད་སྐད་དང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་པོད་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤོག་གྲངས་5563སྟེང་དུ་འུ་ཤ་ཡི་འགྲེལ་བ་ལ་ཡུ་ཤ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། རང་རེའི་ཡུལ་སྐད་དུའང་འོབ་ཆེན་ལ་ཡོབ་ཆེན་དང་། འོང་ལ་ཡོང་། འོམ་བུ་ལ་ཡུམ་བུ། འོག་ལ་ཡོག་ལྟར་གང་རུང་དུ་བརྗོད་ཆོག་པས། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ལ་མཁས་པའི་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་དང་ཞོ་ར་པདྨ་དབང་ཆེན་གཉིས་ཀྱིས་ཡ་འ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་ནི་ཞན་པའི་མོ་ཡིན་ལ། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དང་ལྷག་པར་དུ་རྡོ་རིང་ཡི་གེའི་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་ལས་རྒྱའི་སྐད་ཀྱི་ཡ་སྒྲ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་བོད་ཡིག་གི་འའི་སྒྲས་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་དབང་གིས་འདི་གཉིས་མིང་གཞིར་གྱུར་པའི་སྐབས་སུ་ཕན་ཚུན་རེས་མོས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་70 ཅེས་ཕྱོགས་བསྡོམས་རང་བཞིན་གྱིས་གསུངས་པས་ན། འ་ཞ་དང་月氏གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་མཚུངས་པའི་དབང་གིས་རིགས་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་པའི་ཚོད་དཔག་བྱས་ཆོག\n《ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུས་རྒྱུད་ཀྱི་གནའ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་》ཞེས་པ་ལས།月氏མིའི་སྐད་རིགས་གང་ཡིན་གྱི་གནད་དོན་ལ་དེ་སྔ་རྩོད་གཞི་མང་པོ་བྱུང་ཡོད་དེ། Shrine and Ross དང་Visdelou གཉིས་ཀྱིས་通古斯ཡིན་པར་འདོད་ཀྱང་འདི་ནི་ནོར་འཁྲུལ་ཡིན་པ་བསྙོན་དུ་མེད། མཁས་པ་གཞན་དག་གིས་བོད་ཡིན་པར་བརྗོད། གཞན་དྲུ་གུའི་རིགས་ཡིན་པར་འདོད་པའང་ཡོད་མོད། དེང་སྐབས་ཕལ་ཆེ་བས་རྒྱ་གར་གྱི་欧罗巴སྐད་རིགས་ཡིན་པར་འདོད་ནའང་ཁོ་ཚོའི་ལྟ་ཚུལ་ལ་ནང་འགལ་ཅི་རིགས་མཆིས། འགའ་ཤས་ཀྱིས་吐火罗སྐད་རིགས་ཡིན་པར་འདོད། ཡང་ལ་ལས་Sakaའ་伊兰ཤར་མའི་ཡུལ་སྐད་ཡིན་པར་འདོད་ཅིང་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མང་པོ་ལྡན། Thomasཞེས་པས་ལི་ཡུལ་དང་དེའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་གཉུག་མའི་སྐད་རིགས་གནའ་བོའི་བོད་སྐད་ཀྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ས་ཁུལ་དེར་དར་བའི་伊兰ཡི་སྐད་རིགས་ནི་ཕྱིས་སུ་བྱུང་བར་བརྗོད། ་་་་་་ཉེ་བའི་ལོ་འགའི་ནང་མཁས་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་伊兰ཤར་མའི་ཡུལ་སྐད་塞རིགས་ཀྱི་སྐད་ཡིན་པར་གླེང་། དེ་བཞིན་དུ་མཁས་པ་ཕལ་མོ་ཆེས་月氏རིགས་གཙོ་བོ་吐火罗 ཞེས་པ་ཡིན་ཞིང་དེ་དག་ལ་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་མཁན་Arsiཡི་རིགས་རུས་ཡིན་71ཞེས་གསུངས་པ་ལ་གཞིགས་ན། 月氏ཞེས་པའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་གང་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ད་དུང་ཐུན་མོང་གི་བཞེད་ཚུལ་ཞིག་གྲུབ་མེད་ཅིང་། 月氏ཡི་སྐད་བོད་ཀྱི་སྐད་རིགས་ཡིན་པར་འདོད་པ་གང་མང་ཞིག་ཡོད་པར་མ་ཟད། 月氏ཞེས་པ་吐火罗དང་塞རིགས་སམ་དེའི་སྐད། ཡང་ན་塞王ཞེས་པ་བཅས་ལ་འབྲེལ་བ་ཟབ་ཅིང་། དེ་དག་གིས་大夏ཟེར་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་བཙུགས་ནས་དབང་བསྒྱུར་བྱེད་པའི་རིགས་རུས་ཀྱི་མིང་ལ་Arsiཞེས་བརྗོད་པ་གོང་གི་ལུང་ཁུངས་ལས་རྟོགས་ཐུབ། དེང་སྐབས་བོད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་འགས་吐火罗ཞེས་པ་བཀའ་བསྟན་ནང་བྱུང་བའི་ཐོ་གར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཆ་གེ་མོས་བསྒྱུར་ཞེས་པའི་བོད་ལས་ལོག་པའི་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་ལ་སྟོན་གྱིན་ཡོད་མོད། 《ཀྲུང་གོ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་ཡིག་ཚང་བདམས་བསྒྲིགས་》ཞེས་པའི་ནང་དུ་ཀྱི་大夏ཞེས་པ་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་吐火罗ཞེས་པ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེའི་གནས་ཡུལ་ནི་འུ་ཐེན་དང་ཡུའུ་མུན་ཀོན་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གནས། 大夏དང་吐火罗གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་དང་རིགས་རུས་གཅིག་ཡིན་པ་ཐང་ཟན་བླ་མའི་ལམ་ཡིག་གཙོ་བྱས་པའི་ཡིག་ཚང་དག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་གསལ་བོ་ཡོད། སུའེ་ཏེན་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་ཆེ་རམས་པས་(斯文赫丁sven Hedin博士) མཛད་པའི་ཨེ་ཤེས་ཡའི་བྱེ་ཐང་གི་མྱུལ་དཔྱད་ཟིན་བྲིས་ཞེས་པས་ཀྱང་བདག་གི་ལྟ་ཚུལ་ལ་རྒྱབ་དཔུང་གི་ཚུལ་གྱིས་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད་དེ། 吐火罗ནི་དེ་སྔ་མཚོ་སྔོན་གྱི་བུ་རོང་སྐྱིད་མཚོའི་(布隆吉尔湖Bulungir gol) འགྲམ་ངོགས་སུ་འཚོ་གནས་བྱེད་པའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་157ལོར་ནུབ་ཕྱོགས་ལི་ཡུལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོར་ནས་དེང་གི་བྱེ་ཐང་ཆེན་མོ་ཐ་ཁུ་ལའི་མིང་ཀྱང་吐火罗བྱ་ལས་ཟུར་ཆག་པ་དོགས་གཞི་སྤུ་ཙམ་ཡང་མེད། ཁི་ལཱ་བུ་ལོ་ཏེ་(kla proth) དང་ཧྲིན་མཱ་ཏན་(Vivien de Saint Martin) གཉིས་ཀྱིས་དེའི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ལྟར་ན། 吐火罗ནི་བོད་རིགས་ཡིན་པ་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད་72ཅེས་གསུངས་པ་ལས་吐火罗བོད་རིགས་ཡིན་པ་བསྟན་པར་མ་ཟད། 月氏དང་吐火罗ཀྱི་ཐོག་མའི་སྡོད་གནས་དང་ཕྱིས་སུ་དེང་གི་ཡུ་གུར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོར་བའི་བྱེད་ལས་མཚུངས་པས། དེང་གི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་月氏དང་吐火罗གཉིས་རིགས་གཅིག་ཏུ་འདོད་པ་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཕྱུག དེ་ལྟར་ན་དུས་རབས་ལྔ་བའི་ཡས་མས་སུ་རྒྱའི་དེབ་ཐེར་ནང་དུ་吐谷浑ཞེས་བྱུང་བ་ནི་吐火罗ཡི་འབྲི་ཚུལ་གཞན་ཞིག་གམ་ཡང་ན་ཐོ་གར་གྱི་སྒྲ་ཟུར་ཆག་པ་འང་སྲིད། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། 《ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུས་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་》ལས། ཕོམ་ཕེའེ་ཝུ་སི་ཐུ་རོ་ཀོ་སི་( Pompe ius Trogus)ལགས་ཀྱིས་སེ་རྒྱུད་ཚོ་བ་(Saraucae, Sacaraucae) དང་འ་ཞ་ (阿息)ཚོ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏཱ་ཞ་དང་སོ་ཀུ་ཏི་ཡ་ན་འཕྲོག་སྟེ། འ་ཞའི་རིགས་吐火罗ཡི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་ནས་སེ་རོ་ཁཱ་ཡུའུ་ཚོ་བ་ཕམ་སོང་ཞེས་བཤད་པའི་འ་ཞ་ནི་月氏རིགས་ཡིན་ཤ་སྟག་རེད། སེ་སྒ་རོ་ཁཱ་ ཡུའུ་ཚོ་བ་ནི་月氏རིགས་ཀྱིས་ཕོ་བྲང་ནས་་ཕྱིར་བསྐྲད་པའི་སེ་རིགས་ལགས་73ཞེས་月氏རིགས་ལ་འ་ཞ་ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད་པ་དང་། འ་ཞས་སེ་རིགས་ཕྱིར་བསྐྲད་དེ་སེ་རྒྱལ་དུ་བཞུགས་པས་བོད་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་དག་ཏུ་སེ་རྒྱལ་འ་ཞ་ཟེར་བའང་མ་བཙལ་རང་འཕྲོད་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནམ། གོང་དུ་大夏རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་བསྒྱུར་པའི་རུས་མིང་ལ་Arsiཞེས་བརྗོད་པའང་འ་ཞའི་སྒྲ་དང་ཐག་ཉེ་བར་མ་ཟད། དུང་དཀར་རིན་པོ་ཆེས་བློན་པོ་སེ་བཞིན་ཁུ། (ཞོའི་རིན་ཀེ)འདི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གཡས་ཀྱི་འཁོར་སྲུང་དམག་དཔོན་ཆེན་མོ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་མིང་ལ་ཞོའི་རིན་ཀེ་ཟེར་བ་རྒྱ་ཡིག་ནས་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་སྐབས་སྒྲ་ཐོན་པོ་རང་མ་བྱུང་བ་འདྲ་ཞིང་། སྔར་རྒྱ་ཡིག་གི་སྒྲ་གདངས་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་སྐབས་ཞོའི་ལ་སེ་དང་། རིན་ལ་ཞིན་དང་ཤིན་བཅས་སུ་བསྒྱུར་བའི་དཔེ་ཡང་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་བྲིས་པའི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་པའི་རྣམ་ཐར་ནང་བློན་ཆེན་དང་དཔོན་རིགས་ཀྱི་མིང་བྲིས་པའི་སྐབས་སུའང་དེ་འདྲ་མང་པོ་འདུག་74ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་ཞོའི་དང་སེ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་དེ་སྔ་མཚུངས་པར་སྣང་། གོང་དུ་བཀོད་པའི་月氏རིགས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་ལོ་རྒྱུས་ནི་རྒྱའི་དེབ་ཐེར་དག་ན་月氏ཆེ་ཆུང་གཉིས་སུ་གྲགས་པའི་ཆེ་བའི་གནས་ཚུལ་ཡིན་ཞིང་། 2003ལོའི་ཟླ་12པར་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཚན་སློབ་རིག་གསུམ་གྱི་རྩ་འཛུགས་དང་ཀྲུང་གོ་ཕྱི་ཕྱོགས་ཡིག་སྒྱུར་དཔེ་སྐྲུན་ཀུང་ཟི་གཉིས་ཀྱིས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་《ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུས་རྒྱུད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལོ་རྒྱུས་དེབ་གཉིས་པ་》དང་། 2006ལོའི་ཟླ་12 པར་ཤིན་ཅིང་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པའི་ཕ་རིན་སིའི་མཁས་པ་ལི་པོ་རུས་(Jean Paul Roux)བརྩམས་པའི་《ལི་ཡུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཤེས་རིག་》ཅེས་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ། 月氏ཆུང་བ་ནི་ཏུན་ཧོང་དང་མདོ་ལ་རིང་མོའི་རྒྱུད་ཀྱི་བྱང་བོད་དང་འདྲེས་ཏེ་ཕྱིས་སུ་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དུ་གྱུར་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་ཡིག་ཚང་དུ་བཀོད་པ་ཕལ་ཆེར་མཐུན་ལ། འདིར་བཤད་པའི་བྱང་བོད་དང་འདྲེས་ཞེས་པ་ནི་དོན་དུ་བོད་ཀྱི་ནང་གསེས་རུས་རྒྱུད་མི་གཅིག་པ་འགའ་ཡིན་མོད། རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་གཞན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྒྱུས་མེད་པའི་ཁར། སྐད་ཡིག་གི་བཀག་རྒྱའི་དབང་གིས་བོད་ཡིག་གི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྣམས་ལ་མཇལ་མི་ཐུབ་པས། བྱང་བོད་དང་འདྲེས་བར་གླེང་བའང་ཁག་ཅི་ཡོད་ལགས། དེ་ལྟར་月氏ཆེ་ཆུང་གཉིས་སུ་དགར་བའང་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་ནག་ཆེན་པོ་དང་། བོད་དང་བོད་ཆེན་པོ། ཞང་ཞུང་དང་ཞང་ཞུང་ཆེན་པོ། ཙོང་ཁ་དང་ཙོང་ཁ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ལྟར་འ་ཞ་དང་འ་ཞ་ཆེན་པོ་ཟེར་བ་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས། དེ་བཞིན་དུ་《རྒྱའི་བཀའ་འགྱུར་བཅུ་གཉིས་རོལ་བའི་མདོ་》ལས། འཛམ་བུ་གླིང་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་བཅུ་དྲུག་དང་། ཡུལ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་། རྒྱལ་པོ་བརྒྱད། ལྷ་སྲས་བཞི་བཞུགས། ཤར་ན་ཅིན་(晋)གྱི་ལྷ་སྲས་མི་ཡིས་ཕྱུག། ལྷོ་ན་རྒྱ་གར་ལྷ་སྲས་དབྱིག་འཛིན་གླང་ཆེན་གྱིས་བརྒྱན། ནུབ་ན་ཆིན་ཆེན་མོའི་(大秦国)ལྷ་སྲས་དབྱིག་འཛིན་ནོར་གྱིས་ཕྱུག ནུབ་བྱང་དུ་ཡ་ཞའི་(月氏) ལྷ་སྲས་དབྱིག་འཛིན་རྟ་མཆོག་གིས་བརྒྱན་75ཞེས་གསུངས་པའང་ཡུལ་གྱི་གནས་བབ་དང་མདོ་སྨད་རྟའི་ཆོལ་ཁ་ཟེར་བ་ཇི་བཞིན་འ་ཞ་དང་མི་འབྲེལ་རང་འདྲེས་སུ་སོང་བར་མ་ཟད། 《རྩིས་གཞུང་བེེ་དཀར་》ལྟར་ན། བྱི་བ་གླང་སྟག་ཡོས་འབྲུག་སྦྲུལ།། རྟ་ལུག་སྤྲེལ་དང་བྱ་ཁྱི་ཕག། དེ་ལའང་བརྡ་མིང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤིང་དང་སྟག་ཡོས་སྟོང་སུམ་ཞེས།། མེ་དང་རྟ་སྤྲུལ་སེ་འ་ཞ།། ལྕགས་དང་བྱ་སྤྲེལ་སྦྲ་ཞང་ཞུང་།། ས་དང་གཤེད་བཞི་རྒྱལ་དྲང་རྗེ། ཆུ་དང་བྱི་ཕག་ལྡོང་མི་ཉག།76ཅེས་འ་ཞའི་འབྱུང་ཁམས་མེ་དང་བླ་ཟོག་རྟ་ཡིན་པར་བཞེད་པ་ལས་ཀྱང་མངོན་པར་གསལ་ལོ། །\nམདོར་ན། འ་ཞའི་ཡུལ་ནི་དེང་སྐབས་ཀྱི་ཤིན་ཅིང་གི་ཤར་ལྷོ་རྒྱུད་ནས་ཏུན་ཧོང་གཞི་བྱས་པའི་ཀན་སུའུ་དང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ནུབ་རྒྱུད། བོད་ལྗོངས་བྱང་ཐང་གི་བར་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ཀྱང་། དུས་ཀྱི་འགྱུར་བའི་དབང་གིས་སྐབས་རེར་ས་གནས་ལ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་ཡོད་པ་གོར་མ་ཆག དེར་བརྟེན་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་རེ་རེ་ལ་མི་རིགས་གཞན་གྱིས་འ་ཞའི་མིང་གི་བརྗོད་པ་ལའང་འབོད་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་སྟེ། འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བརྟག་དཀའ་བའི་གནས་སུ་འཁུམས། གུས་པས་རིགས་འདེད་བྱས་པ་ལྟར་ན་འ་ཞ་ལ་དུས་རབས་གསུམ་པའི་གོང་རོལ་དུ་月氏ཟེར་བ་དང་། དེས་རྗེས་སུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་དང་བསྟུན་ནས་འ་ཞའི་ནང་ཁུལ་དུ་རུས་ཚན་སྣ་ཚོགས་གྱེས་ཏེ་ཐུ་ལུ་ཧུན་ལྟ་བུ་མང་པོར་མཆེད་པར་སྙམ། ལྟ་ཚུལ་འདི་ནི་འ་ཞའི་བྱུང་བ་ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུས་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་འབྲེལ་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། ངེད་ཅག་གིས་འ་ཞ་དང་། སྒོས་སུ་བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ཤེས་རིག་དང་བཙན་པོ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་བྱུང་བ་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་སྐབས་ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུས་རྒྱུད་དང་། འཛམ་གླིང་ཤེས་རིག་གི་བྱུང་འཕེལ་ཁྲོད་དུ་བཞག་ནས་བསམ་གཞིགས་བཏང་ན་དཔྱད་འབྲས་གཡུར་དུ་ཟ་བ་ལོན་པར་གདོན་མི་ཟའོ། །\nམིག་སྔར་ལག་སོན་བྱུང་བའི་དེབ་ཐེར་རྣམས་གུང་བསྒྲིགས་ནས་འ་ཞ་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བར་དགག་སྒྲུབ་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཅི་རིགས་སྤེལ་ཞིང་། དེང་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་དཔྱད་འབྲས་ལྟར་ན། 月氏དང་吐火罗དང་། 塞རིགས་དང་大夏བཅས་པ་དུས་རབས་དང་པོའི་ཡས་མས་སུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལས་དོན་གཅིག་གི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ་ལན་རེ་གཞི་གཅིག་ཏུ་འབབ་པའང་ཡོད། དེ་དག་གི་བྱུང་རིམ་ཕྲེང་བའི་རྒྱུན་ཐག་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་ཐུབ་པའི་འ་ཞ་དང་月氏གཉིས་ལོ་རྒྱུས་སྐད་བརྡ་རིག་པ་དང་ཡུལ་གྱི་ཆགས་གནས་ལ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རིགས་གཅིག་ཡིན་པར་སྒྲུབ་བྱེད་ལྡན་པས། འདིར་དོགས་སེལ་གྱི་སླད་དུ་འ་ཞའི་རིགས་རྒྱུད་ཡང་སྙིང་གང་ལ་གཏོགས་ཚུལ་གྱི་སྐོར་མདོར་ཙམ་ཞུའོ། །\nདེ་བཞིན་དུ་མཚོ་སྔོན་དཔའ་རིས་ཕྱོགས་ཀྱི་བོད་རིགས་དང་རེབ་གོང་ཁོག་གི་དོར་སྡེ་བོད་མི་གཉིས་ཧོར་རིགས་སུ་བཀར་ནས་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་ཐུ་ལུ་ཧུན་དང་། དེ་ནས་ཡར་དེད་དེ་མུའུ་རོང་ཞན་པེའི་རིགས་རྒྱུད་དུ་ཁུངས་གཏུགས་ནས་དེང་སྐབས་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དངོས་མའི་ནང་དུ་བཀོད་མོད། གོང་དུ་ལུང་དྲངས་པའི་《ཚལ་བའི་དེབ་དམར་》ལས། ཤིང་ཕོ་རྟའི་ལོ་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་དང་སྐྱེས་བསྐུར་རེས་བྱས་ནས་གྲོགས་པོ་བྱས། ཐང་གི་སྲིང་མོ་སློང་བ་ལ། ཧོར་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་མི་བྱུང་བ་ལ། རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རེ་བྱིན་ནས་ལོག་ཅེས་པའི་ནང་དུའང་ཧོར་དང་ཐུ་ལུ་ཧུན་གཉིས་ཐ་དད་ཡིན་པར་བསྟན་པ་མ་ཟད། ལོ་གྲངས་གཅིག་པུའི་སྟེང་ནས་ཐུ་ལུ་ཧུན་ལས་སེ་འ་ཞ་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་གི་སྔོན་དུ་མཚོ་སྔོན་དང་ཀན་སུའུ་ནུབ་རྒྱུད་དུ་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་ཅིང་། ཉེ་འཁོར་དུ་བྱང་བོད་ཀྱི་རིགས་རུས་ལྡོང་དང་འབྲི་ལ་སོགས་པས་མདོ་སྨད་ཀྱི་ཡུལ་གང་ནས་བསྡད་ཡོད་པས། དུས་རབས་བཞི་པའི་ནང་དུ་ཐོག་མར་དུད་ཁྱིམ་བརྒྱ་ཕྲག་འགའི་རི་ཡོང་ཞིག་གིས་མཚོ་སྔོན་གཙོ་བྱས་པའི་ཀན་སུའུ་ནུབ་རྒྱུད་དང་ལི་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་ས་ཁུལ་ཇི་ལྟར་དབང་སྡུད་བྱེད་དགོས། མཚོ་སྔོན་དཔའ་རིས་ས་ཁུལ་གྱི་ཧུའུ་ཀྲུའུ་ཧོར་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་དུ་རྒྱུན་བཀོལ་གྱི་གཡང་མདའ་དང་བྱ་རྒྱལ་ཁྱུང་ཆེན་གྱི་རླུང་རྟ་ལ་སོགས་བོད་ཀྱི་ས་གནས་ཀུན་དུ་ཡོད་པ་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས་ཀྱང་། དེང་གི་ཞིབ་འཇུག་པར་རློམ་པ་དག་གིས་དེ་དག་ཀྱང་མུའུ་རོང་ཞན་པེའི་རིགས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་དང་དམངས་སྲོལ་ལས་བྱུང་བར་ལོག་བཤད་ཏག་ཏག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས། དཔའ་རིས་རང་གི་ཧོར་རིགས་ལི་ཧྲིན་ཧྭ་ལགས་ཀྱིས2004 ལོའི་མཚོ་སྔོན་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་དུས་དེབ་བཞི་བའི་སྟེང་《ཧོར་རིགས་ནི་ཐུ་ལུ་ཧུན་གྱི་རྒྱུད་པ་མ་ཡིན་ཁོ་ཐག་ཆོད་》ཅེས་པའི་ལེགས་རྩོམ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་པར་མ་ཟད། ཧོར་རིགས་སུ་བཀར་བའི་རེབ་གོང་ཁྲི་རྩེ་སྡེ་བཞིའི་ཡ་གྱལ་སྒོ་དམར་སྡེ་བའི་ཚངས་དབང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ་མཆོག་གིས་2002 དང་། 2003དང་། 2006ལོའི་བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་གི་སྟེང་དུ་བསྟུད་མར་དོར་སྡེ་བོད་མིའི་སྐད་རིགས་དང་། དུར་མཆོད་བྱེད་སྲོལ། གྱོན་ཆས་དང་འདོགས་ཆ་ལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལུང་རིགས་དཔེ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བོད་རྣལ་མ་ཡིན་པ་རྨ་མེད་པར་སྒྲུབ་མོད། འཁྱོག་བཤད་དང་ལོག་བཤད་མཁན་ད་དུང་ཇེ་མང་ནས་ཇེ་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལ། དོན་དུ་མདོ་སྨད་ཡུལ་དུ་དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་རྗེས་སུ་སོག་རིགས་ཐོན་པ་བདེན་ཡང་། གཉུག་མར་གནས་པ་དང་ཡུལ་འཛིན་གྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་མི་རིགས་ནི་བསེ་འ་ཞ་གཙོ་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་རུས་ཚན་གཞན་དག་གིས་གང་ཡོད་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྣམས་སུ་གསལ་ལོ། །\n①(辽东鲜卑慕容部后裔吐谷浑)ཞེས་པའི་བོད་ཡིག་གི་འབྲི་སྲོལ་འདི་ནི། 《དེབ་དམར་》དང་། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་།》《ཡར་ལུང་ཆོས་འབྱུང་།》《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ།》《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ལ་སོགས་ཀྱི་རྗེས་འབྲངས་ནས་སོར་བཞག་བྱས་པ་ལགས།\n④⑤སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོས་བརྩམས་པའི་《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་》ཤོག་ངོས་93དང་། 103སྟེང་བཞུགས། 1991 ལོའི་ཟླ་12 པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n⑥⑦⑫ དྲང་རྗེ་བཙུན་པ་གསེར་མིག་གིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་《མདོ་གཟེར་མིག་》ཤོག་ངོས་761 ནས་762 བར་དང་། 784 དང་། 746ནས་801 བར་བཞུགས། 1991 ལོའི་ཟླ་6 པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n⑩རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པས་བཀོད་པའི་《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག་》ཤོག་ངོས་292 ནས་295 བར་བཞུགས། 1993ལོའི་ཟླ་12པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n⑪ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《ལེགས་བཤད་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་མཛོད་》ཤོག་ངོས་61སྟེང་བཞུགས། 1985ལོའི་ཟླ་9 པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n⑬ 21 67 ཟུར་མཁར་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོས་བརྩམས་པའི་《བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་འདོད་པའི་སྨན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་སུ་མི་རུང་བའི་ཕྱི་ནང་གཞན་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་ཤེས་བྱ་སྤྱིའི་ཁོག་འབུབས་པ་དྲང་སྲོང་ཀུན་ཏུ་དགའ་བའི་ཟློས་གར་》ཤོག་ངོས་194 དང་། 230དང་། 194 སྟེང་བཞུགས། 2006ལོའི་ཟླ་2པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n⑭བདེ་ཁང་བསོད་ནམས་ཆོས་རྒྱལ་གྱིས་དབྱིན་ཡིག་ནས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་《མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མདའ་དང་འཕང་གི་སྟོད་ཆའི་》ཤོག་ངོས་239 ནས་245བར་བཞུགས། 2007ལོའི་ཟླ་9 པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n⑮ 82 84 86 87 90 ནམ་མཁའ་ནོར་བུས་བརྩམས་པའི་《ཞང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཏི་སེའི་འོད་》ཤོག་ངོས་69 དང་77 ནས་78བར་དང་། 169ནས་170 བར་དང་།172དང་། 167ནས་169 བར་དང་། 179དང་། 172ནས་173 བར་བཞུགས། 1996ལོའི་ཟླ་5 པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n⑯1997ལོའི་རྒྱ་ཡིག་གི་《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག》གི་དེབ་གསུམ་པའི་ཤོག་ངོས་44 སྟེང་གི་《གནའ་བོའི་ཞང་ཞུང་དང་ཞང་ཞུང་གི་ཤེས་རིག་ལ་དཔྱད་པ》ཞེས་བྱ་བའོ། །\n⑰ 28 33 39 42དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་བརྩམས་པའི་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཤོག་ངོས་160དང་།172དང་། 170ནས་171 བར་དང་། 170ནས་171བར་དང་། 1389ནས་1407བར་བཞུགས། 1986ལོའི་ཟླ་6པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n⑱34 38ལྡེའུ་ཇོ་སྲས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་》ཤོག་ངོས་103དང་། 160དང་། 107སྟེང་བཞུགས། 1987ལོའི་ཟླ་9 པར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ།།\n⑯34 37མཁས་པ་ལྡེའུས་བརྩམས་པའི་《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ་》ཤོག་ངོས་244ནས་245བར་དང་། 251 དང་། 251ནས་152 བར་བཞུགས། 1987ལོའི་ཟླ་6 པར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n22 52 69འབུམ་སྐྱབས་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་འབུམ་》སྟོད་ཆའི་ཤོག་ངོས་215དང་། སྨད་ཆའི་ཤོག་ངོས་350 དང་། 475སྟེང་བཞུགས། 2009 ལོའི་ཟླ5པར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n23 ས་སྐྱ་གོང་མ་རྣམ་ལྔའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ཏ་པོད་《དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསུང་གི་གསང་བ་འཛིན་པ་རྗེ་བཙུན་རིན་པོ་ཆེ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་རབ་གླེགས་བམ་བཞི་བ་》ལས་ཆོས་ཚན་ཉེར་བདུན་པ་《བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་བཞུགས་》ལྡེབ་གྲངས་197བ་2སྟེང་གསལ་ཞིང་། དཔལ་བརྩེགས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་དཔེ་བསྡུར་བྱས་པའི་《མེས་པོའི་ཤུལ་བཞག་》ལས་དེབ་བཅུ་བཞི་བ་《ས་སྐྱ་བཀའ་འབུམ་དཔེ་བསྡུར་མ་ལས་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གསུང་འབུམ་པོད་ལྔ་པ་བཞུགས་སོ་》ཞེས་པའི་ཤོག་གྲངས་143སྟེང་དུའང་དེ་བཞིན་དུ་བཀོད་ཡོད། 2007 ལོའི་ཟླ་4 པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n24 ཐུབ་བསྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་པད་རཱག་ལྡེ་མིག་》ཤོག་ངོས་155 སྟེང་བཞུགས། 1996ལོའི་ཟླ་11པར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ།།\n25 36ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གིས་བརྩམས་པའི་《དེབ་ཐེར་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་》ཤོག་ངོས་442དང་། 30སྟེང་བཞུགས། 2006ལོའི་ཟླ་5 པར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་གཉིས་པའི་པར་ཐེངས་གསུམ་པའོ། །\n26 རྒྱལ་མོ་འབྲུག་པས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གླེང་བའི་གཏམ་》ཤོག་ངོས་39སྟེང་བཞུགས། 1995 ལོའི་ཟླ་10 པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n27 34 35 42 48 49ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》ཤོག་ངོས་62དང་། 61དང་། 61ནས་62བར་དང་། 229ནས་232བར་དང་། 229ནས་232བར་དང་། 25སྟེང་བཞུགས། 2008ལོའི་ཟླ་4 པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་བརྒྱད་པའོ། །\n28 41 43 45 47 50 62 74ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་》རྩ་འགྲེལ་སྦྲགས་མའི་ཤོག་ངོས་45དང་། 17དང་། 24 དང་། 295དང་། 19དང་། 276ནས་277བར་དང་། 19དང་286བར་དང་། 286སྟེང་བཞུགས། 1981 ལོའི་ཟླ་10 པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n28 34 42 ཡར་ལུང་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་རིན་ཆེན་སྡེས་བརྩམས་པའི་《ཡར་ལུང་ཇོ་བོའི་ཆོས་འབྱུང་》ཤོག་ངོས་51དང་། 49ནས་50བར་དང་། 19ནས་37བར་དང་། 41སྟེང་བཞུགས། 1988ལོའི་ཟླ་3པར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n29 34 42 སྟག་ཚང་རྫོང་པ་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོས་བརྩམས་པའི་《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》ཤོག་ངོས་136དང་།140དང་། 99ནས་117བར་བཞུགས། 1985ལོའི་ཟླ་6པར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n30 1980ལོའི་རྒྱ་ཡིག་གི་《བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་སློབ་གླིང་གི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ་》བཞི་པའི་ཤོག་ངོས་27ནས་48བར་གྱི་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་བདམས་བསྒྱུར་》ཞེས་བྱ་བའོ། །\n31 32 ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ན་ཐས་བརྩམས་པའི་《མྱང་ཆོས་འབྱུང་》ཤོག་ངོས་5དང་། 7སྟེང་བཞུགས། 2002ལོའི་ཟླ་9 པར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གཉིས་པའོ། །\n34 རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཆེན་མོས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་》ཤོག་ངོས་16ནས་17བར་བཞུགས། 1981 ལོའི་ཟླ3པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གསུམ་པའོ། །\n34 སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས་པའི་《གསོ་རིག་སྨན་གྱི་ཁོག་འབུགས་》ཤོག་ངོས་149སྟེང་བཞུགས། 1982ལོའི་ཟླ་11པར་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n40 54 F. w ཐོ་མ་སིས་བརྩམས་པའི་《ལི་ཡུལ་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚང་རྣམ་བཤད་》རྒྱ་འགྱུར་མའི་ཤོག་ངོས་29ནས་30བར་དང་། 26ནས་27བར་བཞུགས། 2003ལོའི་ཟླ་3པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n42 60 འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་གྱིས་བརྩམས་པའི་《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ་》ཤོག་ངོས་73ནས་81བར་དང་། 892སྟེང་བཞུགས། 1986ལོའི་ཟླ་11པར་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གཉིས་པའོ། །\n42 འབྲུག་པ་པདྨ་དཀར་པོས་བརྩམས་པའི་《འབྲུག་པའི་ཆོས་འབྱུང་》ཤོག་ངོས་92ནས་93བར་བཞུགས། 1992ལོའི་ཟླ་8པར་བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n44 སྟག་ཚང་རྫོང་པ་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོས་བརྩམས་པའི་《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》རྒྱ་འགྱུར་མའི་ཤོག་ངོས་63སྟེང་བཞུགས། 1999ལོའི་ཟླ3པར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གཉིས་པའོ། །\n46 69 སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར་ངེ་པོད་སྤྲིངས་ཡིག་ལས་ལྡེབ་གྲངས་161བ་4 ནས་168བ་2བར་གྱི་《དགྲ་བཅོམ་དགེ་འདུན་འཕེལ་གྱིས་ལུང་བསྟན་པ་བཞུགས་སོ་》དང་། པོད་དེའི་ལྡེབ་གྲངས་168བ་2ནས་188ན་7བར་གྱི་《ལི་ཡུལ་ལུང་བསྟན་པ་བཞུགས་སོ་》གསལ།\n50 ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་》རྒྱ་འགྱུར་མའི་ཤོག་ངོས་20དང་170སྟེང་བཞུགས། 2002ལོའི་ཟླ་4པར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་གཉིས་པའོ།།\n53 གོང་གི་ཨང་རྟགས་ནི་དེ་སྔ་F. wཐོ་མ་སིས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་ཡིན་ཞིང་། དེང་སྐབསITJ-1368ལྟར་གསར་དུ་དཀར་ཆག་བསྒྲིགས་ཡོད།\n55 57 94དོན་གྲུབ་རྒྱལ་སོགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་པའི་《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་》ཤོག་ངོས་10དང་། 133དང་14དང་། 14དང་189སྟེང་བཞུགས། 1984ལོའི་ཟླ12པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གཉིས་པའོ། །\n56 ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་སོགས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བའི་སྟོད་ཆའི་》ཤོག་ངོས་334ནས་342བར་དབའ་བཞེད་ཡིག་རྙིང་མའི་ཤོག་གྲངས་26 - 31ལས་ལུང་དྲངས་ཞེས་གསལ་ཞིང་། རྩོམ་འདིར་དྲངས་པ་ནི་གཡུ་ཕྲེང་གི་ཤོག་གྲངས་340སྟེང་བཞུགས། 1989ལོའི་ཟླ་10པར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n58 དོན་གྲུབ་དབང་འབུམ་གྱིས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་རིག་གནས་འཕེལ་རིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟོད་ཆའི་》ཤོག་ངོས་419ནས་428བར་བཞུགས། 2001ལོའི་ཟླ་4པར་ཀན་སུའུ་སློབ་གསོ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n59 གུང་མགོན་པོ་སྐྱབས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བའི་《ཆེན་པོ་ཐང་གུར་དུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་ཞིང་གི་བཀོད་པའི་དཀར་ཆག་བཞུགས་སོ་》ཤོག་ངོས་309ནས་310བར་བཞུགས། 2006ལོའི་ཟླ་12པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོ་དང་། རྒྱ་ཡིག་གི་མ་དཔེ་མཁས་དབང་ཅིའུ་ཞན་ལིན་སོགས་ཀྱིས་མཆན་བཏབ་པའི་ཐང་ཟན་བླ་མའི་ལམ་ཡིག་གི་ཤོག་ངོས་1017ནས་1018བར་བཞུགས། 2000ལོའི་ཟླ4པར་ཀྲུང་ཧྭ་ཧྲུའུ་ཅུའུ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n61 80 ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་ལྔ་》ཤོག་ངོས་155དང་5སྟེང་བཞུགས། 2005ལོའི་ཟླ་12པར་བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གཉིས་པའོ། །\n64 བཀའ་བསྟན་དཔེ་བསྡུར་ཁང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་《བཀའ་འགྱུར་དཔེ་བསྡུར་མའི་པོད་ང་དགུའི་》ཤོག་ངོས་576 ནས་718བར་བཞུགས། 2008ལོའི་ཟླ་6པར་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n65 ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《ཕྱི་གླིང་པས་བོད་རིག་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པའི་འགྱུར་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དེབ་བཅུ་བཞི་པའི་》ཤོག་ངོས་173ནས་189 བར་བཞུགས། 1998ལོའི་ཟླ་12པར་བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n66 78 ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མའི》ཤོག་ངོས་85དང་། 91སྟེང་བཞུགས། 1991ལོའི་ཟླ་9པར་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གཉིས་པའོ། །\n68 ཧྲི་མ་ཆན་སོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རྩ་འགྲེལ་བཞི་སྦྲགས་མའི་》ཤོག་ངོས་2398དང་། 2395སྟེང་བཞུགས། 2008ལོའི་ཟླ8པར་ཀྲུང་ཧྭ་ཧྲུའུ་ཅུའུ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གསུམ་པའོ། །\n69 79མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《ཁུ་བྱུག་སྔོན་མོའི་གསུང་སྙན་》ཤོག་ངོས་91ནས་114བར་དང་། 1སྟེང་བཞུགས། 2002ལོར་ཉི་ཧོང་རྒྱལ་གཉེར་མི་རིགས་དངོས་མང་བཤམ་སྟོན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་པར་གཞིའོ། །\n70 ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཞིབ་འཇུག་》ཤོག་ངོས་444དང་། 667སྟེང་བཞུགས། 2008ལོའི་ཟླ་6པར་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n71 ཨ་མི་རི་ཀའི་w. M མེ་ཀོ་ལིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུས་རྒྱུད་ཀྱི་གནའ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་》ཤོག་ངོས་288ནས་302བར་བཞུགས། 2004 ལོའི་ཟླ་8པར་ཀྲུང་ཧྭ་ཧྲུའུ་ཅུའུ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n72 ཀྲང་ཞིན་ལཱང་གིས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་《ཀྲུང་གོ་དང་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་ཡིག་ཚང་བདམས་བསྒྲིགས་》ཤོག་ངོས་20ནས་22བར་དང་། 1283སྟེང་བཞུགས། 2008ལོའི་ཟླ་6པར་ཀྲུང་ཧྭ་ཧྲུའུ་ཅུའུ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n73 ཝང་ཀྲི་ལེས་བརྩམས་པའི་《ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུས་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་》ཤོག་ངོས་61 དང་78སྟེང་བཞུགས། 1980ལོའི་ཟླ་4པར་ཀྲུང་གོ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n75 བཅུ་གཉིས་རོལ་བའི་མདོ་ནི། སྟོན་པ་ཚངས་རྒྱ་བ་ནས་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཛད་པ་གཙོ་བོར་བརྗོད་པས་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་ཀྱང་བསྒྱུར་ཡོད། འདི་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་དུ་མི་བཞུགས་ཤིང་། ཅིན་ཤར་མའི་དུས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་ཀ་ལི་ཏ་ཀས་རྒྱ་ནག་ཏུ་བསྒྱུར།\n76 སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་བརྩམས་པའི་《ཕུག་ལུགས་རྩིས་ཀྱི་ལེགས་བཤད་བེེཌཱུར་དཀར་པོའི་སྟོད་ཆ་》ཤོག་ངོས་253སྟེང་བཞུགས། 1996ལོའི་ཟླ་4པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །\n83 85 88 89གྱི་ལུང་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《བོད་མི་བུ་གདོང་དྲུག་གི་རུས་མཛོད་མེ་ཏོག་སྐྱེད་ཚལ་》ཤོག་ངོས་7དང་། 112ནས་113བར་དང་། 121དང་། 7དང་8སྟེང་བཞུགས། 1994ལོའི་ཟླ་9པར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གཉིས་པའོ། །\n92 ཐེ་བོ་དང་མཛོ་དགེའི་འ་ཞའི་གནས་ཚུལ་སྐོར། 2009ལོའི་ཟླ་11པར་སི་ཁྲོན་སློབ་ཆེན་ནས་འ་ཞ་ནགས་གོང་དགོན་གྱི་དགོན་བདག་སྐྱང་འཕགས་སྐུ་ཕྲེང་སོ་གཅིག་པ་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་དང་། ཐེ་བོའི་ཕ་ཁྱིམ་དུ་ཆུང་དུས་ནས་བོན་གཞུང་ལ་དོར་གཉེར་མཛད་པའི་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ངག་དབང་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ལ་བཅར་འདྲི་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དུ་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚང་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་བྲིས་པ་ཡིན།\n93 བྲག་དགོན་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང་དེབ་ཐེར་རྒྱ་མཚོ་》ཤོག་ངོས་623དང་། 625དང་། 662ལ་སོགས་ཀྱི་སྟེང་བཞུགས། 1985ལོའི་ཟླ་2པར་ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་ཐེངས་གཉིས་པའོ། །\n94 ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་དཔེ་སྡུར་ཁང་གིས་དཔེ་སྒྲིག་ཞུས་པའི་《བསྟན་འགྱུར་པར་མ་ཁག་གི་དཀར་ཆག་ཕྱོགས་གཅིག་སྨད་ཆ》ཤོག་ངོས་982དང་། 987ནས་989བར་བཞུགས། 2005ལོའི་ཟླ་8པར་ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི་པར་གཞི་དང་པོའོ། །