རྩོམ་པ་པོ། ཆོས་འཕེལ། རྩོམ་སྒྲིག་པ། Lhamo དུས་ཚོད། 2018-10-18 12:33:00 རྩོམ་ཁུངས། མཚོ་སྔོན་པོ་དྲ་བ། ཀློག་གྲངས།\nབོད་མི་རིགས་འདིར་ཕུགས་རྩ་ཟབ་ལ་དུས་ཡུན་རིང་མོའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཞིང་རྡོ་ཆས་རྙིང་མ་སྤྱོད་པའི་དུས་སྐབས་ཏེ། མི་ལོ་ཁྲི་ལྔའི་གོང་རོལ་གྱི་དུས་ནས་བཟུང་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ་བསིལ་ལྡན་ས་ལའི་སྨན་ལྗོངས་འདིར་འཚོ་གནས་རིགས་རྒྱུད་སྤེལ་བའི་ཤུལ་རྗེས་བསུབ་ཏུ་མེད་པ་བཞག་ཡོད། འོན་ཀྱང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་གོང་དུ་འཕེལ་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་སོན་པའི་ཆ་རྐྱེན་འོག་བརྡ་སྤྲོད་ཡི་གེ་བྱུང་རྗེས་སུ་རིམ་བཞིན་དར་བ་ཞིག་ཡིན།\nབོད་དུ་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་མ་དར་གོང་དེའི་ས་བོན་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་མངལ་ནང་ཆགས་པ་དང་སྐྱོང་བའི་དུས་རིམ་ཆེས་རིང་མོ་ཞིག་བརྒྱུད་ཡོད། དུས་དེ་ཡར་དེད་ཚེ་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་འགའ་ཤས་གོང་རོལ་གྱི་རྡོ་ཆས་གསར་མ་སྤྱོད་པའི་དུས་སྐབས་ཏེ་གདོད་མའི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དུས་སུ་དར་བའི་ཆེས་གནའ་བོའི་གཏམ་རྒྱུད་དམ་དེའི་རྗེས་དར་བའི་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དང་གདོད་མའི་བྱུང་བ་རི་མོའི་ལམ་ནས་བརྗེད་ཐོར་འགོད་ཚུལ་གྱི་དུས་མཚམས་དེ་བར་འདེད་ཆོག དུས་རིམ་དེའི་ནང་གཅིག་གྱུར་དུ་སྤྱོད་བྱེད་ཡི་གེ་ཞིག་མེད་རྐྱེན་ཡིག་ཐོག་ལོ་རྒྱུས་མེད་ལ་གོ་དོན་ཟབ་ཅིང་གཞུང་ལུགས་ལྡན་པའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ནི་དེ་བས་འབྱུང་མི་སྲིད། འོན་ཀྱང་གདོད་མའི་རུས་རྒྱུད་སྤྱི་ཚོགས་གོང་དུ་འཕེལ་ཚད་ཆེས་འགོར་ཅིང་དལ་བའི་དུས་ཡུན་ཧ་ཅང་རིང་མོ་དེའི་ནང་ཡང་། མེས་ཚོས་དཀའ་སྡུག་ཆེ་བའི་ས་མཐོའི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཁོར་ཡུག་དེའི་ཁྲོད་དུ་གཅིག་ནས་རང་བྱུང་ཁམས་དང་གཉིས་སུ་རུས་རྒྱུད་ཚོ་པ་ཕན་ཚུན་འཐབ་རྩོད་ཡུན་རིང་བྱས་འབྲས་སུ་རིམ་བཞིན་རང་གི་རིགས་རུས་ཀྱི་མེས་པོའི་འབྱུང་ཁུངས་ཤེས་འདོད་ཀྱི་བློའམ་འདས་དོན་ལ་དྲན་འཆར་ཏེ་གདོད་མའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ཤིག་སྐྱེས་ཤིང་། ཡང་སྒོས་རུས་ཚོའི་ཁོངས་མིའི་ཁྲོད་གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཟླ་བྲལ་གྱི་དཔའ་རྩལ་འཇོན་ཐང་ཆེ་བའི་ཚོ་དཔོན་སོགས་ཕུལ་བྱུང་མི་སྣ་ཚོར་ཡིད་སྨོན་རྗེས་དྲན་གྱིས་དེ་ཚོའི་མཛད་རྗེས་ངག་ཐོག་ནས་རིམ་བཞིན་ཕྱི་རབས་ཚོར་དྲན་སྐུལ་སློབ་གསོའི་ཚུལ་གྱི་བཤད་རྒྱུན་ཞིག་དར་བ་དང་སྦྲགས། སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཐོན་སྐྱེད་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་སམ་དོན་ཆེ་ག་གེ་མོ་ཞིག་གི་བྱུང་བ་གནད་བསྡུས་ཀྱིས་བྲག་ལྡེབས་ཀྱི་ངོས་སམ་ཤིང་ཁྲམ་སོགས་ཀྱི་ངོས་སུ་རྟགས་སམ་འདྲ་གཟུགས་རིས་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་བརྗེད་ཐོར་འགོད་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཀྱང་ཐོན་ཡོད་པ①དེ་དག་གིས་ཕྱིས་ཀྱི་ཡིག་ཐོག་ལོ་རྒྱུས་དང་། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དར་བྱེད་ཀྱི་གཞི་རྒྱུའམ་ས་བོན་བསྐྲུན་ཡོད། ཆེས་གནའ་བོའི་གཏམ་རྒྱུད་དམ་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཚོའི་ནང་དོན་གཙོ་བོ་གཤམ་གསལ་ཁག་གསུམ་སྟེ།\n༡. སྣོད་བཅུད་འཇིག་རྟེན་དང་བོད་ཀྱི་ས་ཁམས་ཆགས་ཚུལ། བོད་མིའི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར་དཔེར་ན་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་འདི་གདོད་མའི་རྒྱ་མཚོ་བྲི་ནས་རིམ་བཞིན་སྐམ་སར་གྲུབ་ཚུལ་དང་བོད་མིའི་རུས་ཚན་གྱི་ཐོག་མ་བསེ་དང་རྨུ་ལྡོང་སྟོང་ལས་མཆེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་སོགས།\n༢ .ཡང་མེས་ཚོས་རང་བྱུང་ཁམས་དང་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་ཁྲོད་ཐོན་སྐྱེད་དང་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ། གོམས་སྲོལ་སོགས་ཇི་ལྟར་མཚོན་པའི་སྐོར་དཔེར་ན་ཡ་ཐོག་བོད་ཀྱི་མེས་པོ་ཚོས་གོས་སུ་ཤིང་ལོ་དང་ཟས་སུ་མ་རྨོས་ལོ་ཏོག ནགས་དང་བྲག་སྐྱིབས་སུ་ཚང་བཅས་ནས་ཀློ་དང་མོན་ལྟར་གྱི་སྤྱོད་ལམ་ལ་ཞུགས་ཚུལ་དང་། མཉམ་སྡེབ་ཀྱིས་རི་དྭགས་རྔོན་པ། རྩི་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་འཐུ་བ་སོགས་གདོད་མའི་ཐོན་སྐྱེད་ནང་ཞུགས་ཚུལ།\n༣ .གདོད་མའི་མི་ཁྱུ་ནས་རིམ་བཞིན་རུས་རྒྱུད་སྤྱི་ཚོགས་དང་རུས་ཚོ་མནའ་འབྲེལ་གྱི་བྲན་གཡོག་ལམ་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བགྲོད་རིམ་ནང་ཡོ་བྱད་གང་ཞིག་གསར་གཏོད་བྱས་ཡོད་ཚུལ་ལམ་དེ་ཚོར་བརྟེན་ནས་རུས་རྒྱུད་ཚོ་པ་ཕན་ཚུན་འཐབ་ཅིང་རྒོལ་བའམ་མནའ་འབྲེལ་བྱེད་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་སྐོར་དཔེར་ན་དེ་ནས་རིམ་བཞིན་གནོད་སྦྱིན་ནག་པོ་དང་། མགོ་གཡག་བདུད་དང་། སྲིན་པོ་དང་། འདྲེ་དང་། ཀླུ་དང་འཐབ་རྩོད་གསོད་གཅོད་ལ་དགའ་བའི་བྱད་དབྱིབས་མི་ཡིན་པ་ལ་མིའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚང་མེད་པའི་མི་མ་ཡིན་གྱི་རིགས་ཀྱིས་རིམ་པར་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་མངའ་མཛད་ཚུལ་དང་། ཕྱིས་སུ་རྒྱལ་ཕྲན་བཅུ་གཉིས་སོགས་ཀྱིས་རིམ་གྱིས་དུམ་བུར་དབང་ཚུལ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་སོགས་ལྟ་བུའོ། །\nགཞན་ཡང་མེས་པོ་ཚོས་ཡིད་སྨོན་བྱ་ཡུལ་གྱི་དཔའ་རྩལ་འཇོན་ཐང་ཆེ་བའི་རུས་ཚོ་མནའ་འབྲེལ་གྱི་ཚོ་དཔོན་སོགས་དཔའ་བོའི་མི་སྣ་དེ་རིགས་མིའི་རང་གཤིས་ཅན་གྱི་ལྷའི་གཟུགས་སུ་བཀོད་ནས་བསྟོད་བསྔགས་བྱེད་ཚུལ་དཔེར་ན། བཙན་པོའི་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་གནམ་གྱི་ལྷ་ཡབ་ལྷ་བདག་དྲུག་གི་སྲས་ལས་མི་ཡུལ་བོད་ཀ་གཡག་དྲུག་གི་རྗེ་བོར་གཤེགས་ཚུལ་སྐོར་བོན་གྱི་ལྷ་སྒྲུང་དང་སྦྱར་བའི་ཚར་དུ་དངར་བའི་གཏམ་རྒྱུད་དེ་ཚོའི་ནང་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཞིག་ཚུད་ཡོད་ནའང་། དེ་རྣམས་མི་རབས་མང་པོར་ངག་ནས་ངག་ཏུ་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྒྱུད་དུ་དར་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་ཕྱི་རབས་པར་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་པའི་གྲས་ནི་དུས་ཡུན་རིང་མོར་མ་ཉམས་པར་ཤེས་རིག་དར་ཆེ་བའི་དུས་སུ་སླེབས་མཚམས། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དུ་གནས་ཡོད་པའི་ངག་ཐོག་ལོ་རྒྱུས་དེ་དག་ཕྱིས་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་རྣམ་བཞག་གསར་དུ་བཏོད་རྗེས་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་པོ་ཚོས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་ཁོང་ཚོས་བརྩམས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་རམ་ཆོས་འབྱུང་ནང་དུ་དྲངས་ཡོད་པ་དེའི་གྲས་ཁག་གཅིག་དེང་གི་ཆར་ཡང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད།\nམདོར་ན་གནའ་བོའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཚོའི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཡང་མེས་ཚོས་རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་གནས་སྟངས་བཅས་ལ་ཐོག་མའི་གོ་བ་ཇི་ལྟར་ལེན་ཚུལ་གྱི་བསམ་པ་དང་འདོད་བློ་མཚོན་པར་བྱེད་ཅིང་། ང་ཚོས་ལྷ་སྒྲུང་གི་ལྷད་སྐྱོན་རྣམས་དོར་ནས་བལྟས་ཚེ་དེའི་ནང་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དོན་དང་མཐུན་པའི་ཆའམ་བབ་ཆགས་དངོས་གཙོའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་གྱི་བསམ་པའི་ས་བོན་ཡང་ཡོད་པ་ནི་དཔེར་ན། གདོད་མའི་རྒྱ་མཚོ་བྲི་ནས་རིམ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུ་འདི་སྐམ་སར་གྲུབ་ཚུལ་དང་བོད་མིའི་འབྱུང་ཁུངས་སྤྲེའུ་དང་བྲག་སྲིན་མོ་སྟེ་སྤྲ་རིགས་གཉིས་འདུས་པ་ལས་མཆེད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་སོགས་ལྟ་བུའོ།\nཆེས་གནའ་བོའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཚོའི་ཐོག་ནས་མཚོན་པའི་རུས་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་དུས་ཀྱི་མི་ཚོས་རང་བྱུང་ཁམས་དང་། སྤྱི་ཚོགས། ལྷ། མི་དང་དེ་དག་ཕན་ཚུན་གྱི་འབྲེལ་བའི་ཐད་འཛིན་པའི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་དེ་ཚོས་ཕྱིས་སུ་ཤེས་རིག་དར་ཆེ་བའི་དུས་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་པོ་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་རྣམ་པར་ཡང་དུས་ཡུན་རིང་མོར་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཐེབས་ཡོད།\nལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཕྱོགས་ནས་སྨྲས་ཚེ། གསོན་ཉམས་ལྡན་ཞིང་ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་ངག་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་དེ་ཚོའི་ནང་ཞུགས་པའི་གདོད་མའི་ཆོས་ལུགས་སོགས་ཀྱི་སྙིགས་མའམ་ལྷད་སྐྱོན་རྣམས་དོར་ནས་དངོས་དོན་ལ་ཞིབ་པར་དཔྱད་ཚེ་ད་གཟོད་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཤུལ་རྗེས་སམ་ཡ་ཐོག་མེས་པོ་ཚོའི་འཚོ་བ་དངོས་ཀྱི་རགས་དབྱིབས་ཤིག་མཐོང་ཐུབ་པས། དེ་ཚོར་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་མི་དམན་པ་ཞིག་ཡོད་པའི་དབང་གིས། དེ་དག་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཐོག་ཆེས་སྔ་ཤོས་སུ་གྱུར་པའི་ཤུལ་བཞག་ཅིག་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་ཆོག་ལ། དུས་སྐབས་དེ་ནི་བོད་དུ་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ས་བོན་འཁྲུངས་པ་དང་མྱུ་གུ་འབུད་པའི་དུས་ཤིག་ཡིན།\nགཉིས་པ། བོད་དུ་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ཐོག་མར་དར་བའི་དུས་རིམ། (བཙན་པོའི་དུས་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ།)\nདུས་རིམ་དེའི་ནང་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་སོགས་རིམ་བྱོན་བཙན་པོ་ཚོས་ཞི་བའི་ཐབས་ཀྱི་བཅོས་སྐྱོང་དང་དྲག་པོ་གཡུལ་གྱི་འདུ་འགོད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྦྱོར་བར་བརྟེན་ནས། བོད་བཙན་པོའི་ཆབ་སྲིད་མཐའ་བཞིར་རྒྱ་ཆེར་བསྐྱེད་པའི་ཁྲོད་ཉེ་འབྲེལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་བར་གྱི་འབྲེལ་ལམ་རིམ་བཞིན་རྒྱ་ཇེ་ཆེ་གཏིང་ཇེ་ཟབ་ཏུ་སོང་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་། སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ཕྱི་ལུགས་ནང་འདྲེན་དང་ཕྱི་བཟང་ནང་སྤྱོད་ཀྱིས་མི་རིགས་གཞན་དེ་ཚོའི་སྔོན་ཐོན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་དོ་དམ་ལམ་ལུགས་དང་ཐོན་སྐྱེད་ལག་རྩལ། ཆོས་དང་ཤེས་རིག་སོགས་ཀྱི་ལེགས་ཆའི་ཉིང་བཅུད་བསྡུ་ལེན་གྱིས་རང་མི་རིགས་ཀྱི་ཟུངས་ཁྲག་ནང་འདྲེན་པར་མཛད། དེ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་གཞོན་ནུའི་ལང་ཚོའི་དཔལ་ཡོན་ཇེ་རྒྱས་སུ་གཏོང་རྒྱུར་འབད་པ་ལྷོད་མེད་དུ་མཛད། ཡང་སྒོས་ཤར་ཕྱོགས་ཐང་རྒྱལ་རབ་དབར་གཉེན་ཐོག་གཉེན་བརྩེགས་ཀྱི་དབོན་ཞང་མཛའ་གཅུགས་འབྲེལ་ལམ་བཏོད་པའི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་རྒྱ་བོད་མི་རིགས་དབར་གྱི་སྲིད་འབྱོར། རིག་གནས། དམག་དོན། ཆོས་ལུགས་སོགས་སྒོ་ཀུན་ནས་ཕན་ཚུན་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་རེས་ཁྲོད་ཐང་གི་སྔོན་ཐོན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ལག་རྩལ་ནང་འདྲེན་མཛད་པ་དེ་དག་གིས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཤེས་རིག་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་དངོས་པོའི་མཐུན་རྐྱེན་གསར་དུ་བསྐྲུན། དུས་རིམ་དེའི་ནང་རིམ་བྱོན་བཙན་པོས་སྔ་ཕྱིར་འབྲི་སྙ་བརྟན་དང་། ལང་ཚོ་ལྡོང་ལེགས། བྱ་དགག་སྟོང་ཀུན། འདར་མི་སྟག་ཁ། བློན་འཛིན་འཛིན་སོགས་བོད་ཕྲུག་བློ་རྣོ་བ་དུ་མ་ཐང་གི་རྒྱལ་ས་ཁྲང་ཨན་དུ་མངགས་ནས་རྒྱའི་གཙུག་ལག་ཡིག་ཚང་དང་། རྩིས་དཀར་ནག་སོགས་ལ་མཁས་པར་སྦྱངས། ཕྱོགས་མཚུངས་རྒྱའི་མཁས་པ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དང་ལྷན་དུ་རྒྱའི《ཧྲེས་ཅིས》(史记)དང་། 《ཧྲང་ཧྲུའུ》(尚书) 《ཀྲན་གོ་ཚེ》(战国策)སོགས་ནང་སའི་ལོ་རྒྱུས་དང་དམག་དོན་སྐོར་གྱི་གཞུང་བོད་ཡིག་ཏུ་ཕབ་སྒྱུར་མཛད②\nབོད་བཙན་པོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོས་མཁོར་ལྟོས་ནས་སྲིད་གཞུང་གི་གོང་འོག་དམག་སྲིད་སྒྲིག་གཞིའི་ནང་ཡིག་ཚང་གི་ལམ་སྲོལ་བཏོད། སྐབས་དེའི་གཞུང་ཕྱོགས་ཡིག་ཚང་ཁང་གི་འགན་འཛིན་པའི་འགན་དབང་ནི་བཙན་པོའི་བཀའ་རྒྱ་དང་། རྒྱལ་བློན་དབུ་སྙུང་གི་བཀའ་གཙིགས་སོགས་སྲིད་འབྱོར་དམག་དོན་ཕྱི་འབྲེལ་སྐོར་གྱི་དོན་གནད་ཆེ་རིགས་དུས་ཐོག་ཐོ་འགོད་བྱ་རྒྱུ་དང་གཅིག ཡིག་ཚགས་འགངས་ཆེའི་གྲས་ཕྱག་སྦལ་ལམ་སྲིད་གཞུང་གི་ཡིག་ཚགས་ཁང་ནང་བདག་ཉར་དོ་དམ་བྱ་རྒྱུ་དང་གཉིས། བཙན་པོའི་བཀའ་རྒྱ་སོགས་གཞུང་ཡིག་དུས་ཐོག་ཏུ་ར་ས་དང་། ཁྲ་འབྲུག བསམ་ཡས། ལྡན་དཀར་དང་ལི། བྲུ་ཤ། རྒྱ་ཤ་ཅུ་སོགས་བདེ་བློན་གྱི་མངའ་རིས་མཐོང་ཁྱབ་ཁྲི་སྡེ་ལྔ་དང་རྒྱལ་ཕྲན་ཁག་སྟེ་བཙན་པོའི་མངའ་རིས་ས་གནས་ཁག་ལ་འགྲེམ་གཏོང་བྱ་རྒྱུ་དང་གསུམ། དེ་མིན་ཆོས་དོན་གཉེར་རྒྱུ་དང་གནམ་རིག་དུས་བརྟག་སོགས་ཀྱི་ལས་འགན་ཡང་སྒྲུབ་ཀྱིན་ཡོད།\nཕྱིས་བཙན་པོའི་མངའ་ཐང་ཆེས་ཆེར་རྒྱས་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་གོང་དུ་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་ཡིག་ཚང་མི་སྣའི་ལས་བགོས་ཀྱང་རིམ་བཞིན་ཞིབ་ཚགས་སུ་སོང་ནས། བཙན་པོའི་ཕོ་བྲང་ནང་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་འགན་འཛིན་དཔོན་ཡང་ཐོན་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་དེའི་གོང་གི་ཡིག་ཚང་པ་སྔ་ཕྱི་རིམ་བརྒྱུད་ཡིག་ཐོག་འཁོད་པའི་སྲིད་གཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚགས་དེའི་རིགས་དཔྱད་གཞི་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་སྟེ། བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་གྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་པ་དེའི་གྲས་བཙན་པོའི་གཞུང་ཕྱོགས་ནས་གཙོ་གཉེར་དམ་དོན་གྱིས་ཡིག་ཚང་པ་ཐུན་མོང་ཐོག་ནས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ཙང་རྒྱལ་རབས་ཤོག་དྲིལ་དེ་ཚོར་སྤྱིར་ན་རྩོམ་པ་པོའི་མིང་འགོད་སྲོལ་མེད། འོན་ཀྱང་མི་སྒེར་གྱི་མིང་ཐོག་ནས་བརྩམས་པའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་ཐོན་ཡོད་པ་དེ་ཚོར་རྩོམ་པ་པོའི་མིང་ཁ་གསལ་བཀོད་ཡོད་ཚུལ་དཔེར་ན། སྦ་ས་བོན་པོས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ལྷ་ལས་གཤེགས་རབས་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་བྱོན་ཚུལ་སྐོར་བོན་གྱི་ལྷ་སྒྲུང་གཏམ་རྒྱུད་དང་སྦྱར་བའི《ཡོ་གལ་ལྷ་གྱེས་ཅན》སྐྱེས་ནམ་གྱིས་བརྩམས་པའི་རྒྱལ་རབས་ཡུན་པོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ《ཟིངས་པོ་མགོ་སྔོན་ཅན》 སྦ་གསལ་སྣང་གིས་བརྩམས་པའི《སྦ་བཞེད》③སོགས་ལྟ་བུའོ།\nདུས་རིམ་དེའི་ནང་བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་རྣམ་ཐར། ལོ་རྒྱུས་རེའུ་མིག་སོགས་རྩོམ་ལུས་སྣ་ཚོགས་ཐོན་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ནས་ཐོན་པའི་གཏེར་ཡིག་ཤོག་དྲིལP. T.1288 དངB. M.8212(187)གཉིས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་པའི《དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ཞེས་པ་དེ་ནི་དུས་སྒྲིག་པའི་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་སྤྱི་ལོ641ནས763བར་ཁྱོན་མི་ལོ123རིང་རིམ་བྱོན་བཙན་པོའི་སྲིད་ལུགས་ཀྱི་མཛད་དོན་གནད་ཆེའི་རིགས་ལོ་ཚིགས་སོ་སོར་ཚིག་ཉུང་དོན་བསྡུས་བཀོད་ཡོད④པ་དེ་དག་ཚེག་བར་གཅོད་མཚམས་གསལ་ལ་ཡུལ། དུས། མི་སྣ། བྱ་བ་བཅས་རྩ་བའི་གྲུབ་ཆ་རྣམས་གསལ་ཁ་དོད་ཅིང་། ལོ་ཚིགས་སྔ་ཕྱི་ཕྲེང་སྟར་དུ་བརྒྱུད་པའི་ལོ་རེའི་དུས་མཚམས་སོ་སོར་འགོད་བྱའི་ནང་དོན་བསྡུས་ཤོས་ལ་ཡིག་འབྲུ5དང་རྒྱས་ཤོས་སུ209ཡོད་པ་དེའི་འགོ་མཇུག་ཆ་ཚང་ལ་ཁྱོན་ཡིག་འབྲུ་བདུན་སྟོང་ལྷག་ཙམ་མཆིས། གནའ་དུས་ཁུང་ཧྥུ་ཙི་ཞེས་པའི་ཀྲུང་གོའི་མཁས་དབང་གྲགས་ཅན་དེས་ལུའུ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟེ་བར་བཟུང་སྟེ་བརྩམས་པའི་རྒྱལ་རབས《ཁྲོན་ཆིའུ》(春秋)⑤ཞེས་པ་དེ་གཉིས་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་ཚེ། རྩོམ་ལུས་རྩོམ་སྟངས་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་པ་ཙམ་མ་ཟད་ཚིག་སྣ་བསྡུས་དྲགས་པས་བྱ་བའི་འཕེལ་རིམ་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་སོགས་གསལ་ཁ་མེད་པའི་ཞན་ཆ་ཡང་གཅིག་མཚུངས་སུ་ལྷག་འདུག འོན་ཀྱང《དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས》ཞེས་པ་དེ་ནི་ད་ཕན་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་ལོ་དུས་ཁ་གསལ་རིམ་པ་སྟར་བརྒྱུད་དུ་སྒྲིག་པའི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་སྔ་ཤོས་དེ་ཡིན་པས་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཕྱོགས་ནས་སྨྲོས་ཚེ་དོན་སྙིང་ཆེ་ལ་ཁུངས་བཙན་པས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་མཐོ།\nདེ་མིན་རྣམ་ཐར་གྱི་རྩོམ་ལུས་ཐོག་ནས་བྲིས་པའི《བཙན་པོ་རིམ་བྱུང་གི་ལོ་རྒྱུས》ཞེས་པའི་ཤོག་དྲིལP.T.1287.དངI.0. Ch. xvii.2⑥དེ་གཉིས་ནང་གོང་གི་ཞན་ཆ་དེའི་རིགས་མེད་ནའང་ལོ་དུས་ཁ་གསལ་བཀོད་མེད། ནང་དོན་ཐད་གྲི་གུམ་བཙན་པོ་ནས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་བར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ཆེ་བའི་བཙན་པོ་ཁག་གཅིག་དང་བློན་མྱང་ཞང་སྣང་དང་མགར་སྟོང་བཙན། ཁྲི་འབྲིང་སོགས་ཀྱི་མཛད་རྗེས་དང་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དོན་རྣམས་ལེ་ཚན་སོ་སོར་ཕྱེས་ནས་རྒྱས་བཤད་གང་འཚམས་རེ་བྱས་ཡོད་པ་དེ་དག་རྗོད་བྱེད་ཚིག་སྦྱོར་སྙན་ཞིང་བབ་ཆགས་ལ་མི་སྣའི་གཟུགས་བརྙན་བཀོད་འབྲི་གསོན་ཉམས་ལྡན་པ་དང་། དཔེ་དོན་འབྲེལ་ཆགས་ཤིང་བྱ་བའི་འཕེལ་རིམ་སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་ཆགས་པ། བསམ་བློའི་རང་བཞིན་དང་རྩོམ་རིག་པའི་བྲོ་བ་ཟབ་མོ་ལྡན་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཤོག་དྲིལ་དེའི་ནང་དོན་གྱི་ཐོག་ནས་སྐབས་དེའི་བོད་མིའི་བསམ་པའི་འཁྱེར་སོ་དང་རྩོམ་པ་པོས་མིའི་རིན་ཐང་གཙིགས་ཆེར་འཛིན་པའི་གནའ་བོའི་མི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་ཤས་ཆེར་བཟུང་ཡོད་པ་མངོན།\nརྩོམ་ལུས་རྩོམ་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་མི་སྣའི་གཟུགས་བརྙན་དང་བྱ་བའི་འཕེལ་རིམ་བཀོད་འབྲི་བྱེད་སྟངས་ཐད་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་བ་སི་མ་ཆན《司马迁》གྱིས་བརྩམས་པའི《ཡོ་གལ་ལྷ་གྱེས་ཅན》དང་། ཡབ་ཚན་འབངས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《ཧྲེ་ཅིས་གླེགས་ཐོ་ཟུར་བཀོད》.《史记.列传》ཀྱི་རྩོམ་ཚུལ་དང་མཚུངས་པའི་ཆ་ཡོད་པ་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པས་ཤེས། གཞན་ཡང་ལོ་རྒྱུས་རེའུ་མིག་གི་རྩོམ་ལུས་ཐོག་ནས་བྲིས་པའི《རྒྱལ་ཕྲན་དང་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་གི་མིང》(P. T.1286)⑦སྟེ་རྒྱལ་ཕྲན་ཁག་དང་རྗེ་བློན་སོ་སོའི་མིང་། རིམ་བྱོན་བཙན་པོའི་མིང་བཅས་རིམ་པ་སྟར་བརྒྱུད་དུ་བསྒྲིགས་ཡོད་པ་དེ་བལྟ་བདེ་ལ་སྟབས་བདེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། དེ་མིན་མི་རིགས་གཞན་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར《ལི་ཡུལ་དུ་ནང་བསྟན་དར་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས》(P. T.960)དང《གྲུ་གུ་སོགས་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ》(P. T.1283)⑧བོད་ཡིག་ཐོག་ཕབ་སྒྱུར་བྱས་པའི་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་གནའ་བོའི་གྲགས་ཅན་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ《ཞང་ཤུ》(P.T986)《ཀྲན་གོ་ཚེ》⑨སོགས་གོང་སྨྲོས་གནས་ཚུལ་དེ་ཚོའི་ཐོག་ནས་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་པ་ཚོའི་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་རྒྱ་དང་བསམ་རྒྱ་ཇི་འདྲ་ཡོད་ཚུལ་མཚོན་ཐུབ་ལ་ནང་སའི་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་བསམ་བློའི་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ།\nསྤྱི་ལོའི་དུས་རབས12པར་མཁས་པ་ལྡེའུས་བརྩམས་པའི《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》དང་ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་བརྩམས་པའི《ཉང་ཆོས་འབྱུང》སོགས་སུ་དྲངས་ཡོད་པའི་འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞིར་གཞིགས་ཚེ། བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་རྩོམ་པ་པོའི་མིང་གསལ་བར་འཁོད་པའི་གྲས་སྦ་ས་བོན་པོས་བརྩམས་པའི《རྒྱལ་རབས་རྐྱང་པ་གཅིག་རྒྱུད》གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཡན་ཆད་སྟོད་ཀྱི་ལྷ་རབས་དང་མན་ཆད་གདུང་གཅིག་རྒྱུད་དུ་གྲོལ་ཚུལ་སྟོན་པ《ཟངས་མ་གཞུགས་རལ་ཅན》རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩམས་པ་རྒྱལ་རབས་སྦས་པའམ《གསང་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཅན》རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ《བཀའ་རྩིས་ཆེན་མོ》 བཙུན་མོ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ《དར་དཀར་གསལ་བའི་མེ་ལོང》བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པ《ཟླ་བའི་འདོད་འཇོ》དེ་མིན་སྐྱེས་ནམ་གྱིས་བརྩམས་པའི་རྒྱལ་རབས་ཡུན་པོ་རྒྱས་པར་བཤད་པ《ཟིངས་པོ་མགོ་སྔོན་ཅན》ནམ་སྣ་ཚོགས་ཅན། ཞང་བློན་གྱིས་བརྩམས་པའི་རྒྱལ་རབས་ཁུག་པའམ《ལྟབ་མ་དགུ་བརྩེགས་ཅན》སོགས་ཐོན་ཡོད། གོང་སྨྲོས་ཕྱོགས་བསྡུས་ཀྱིས་སྨྲོས་ཚེ་བོད་དུ་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ཐོག་མར་དར་བའི་དུས་རིམ་དེའི་ནང་། ༡ .ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་འཚོལ་བསྡུ་ཉར་ཚགས་བྱེད་པའི་ལམ་སྲོལ་ངེས་གཏན་ཞིག་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། ༢. ལྟོས་བཅས་ནས་བཤད་ན་ཚད་མཐོ་སའི་ཕྱོགས་ནས་འགོ་ཚུགས་ཡོད་ལ་རྩོམ་ལུས་རྣམ་གྲངས་མང་བ། ༣. ནང་སའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་ལུས་རྩོམ་སྟངས་སོགས་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་བསམ་བློའི་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་པ། ༤. ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་བོན་གྱི་ལྷ་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་དང་མི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་ཟུང་དུ་གནས་ཡོད་ལ་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བརྩམས་འབྲས་དེ་ཚོའི་ནང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ཉུང་ངུའམ་སྤྱིར་ན་མེད་པ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དབང་གིས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་མཐོ། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཕྱོགས་ནས་སྨྲོས་ཚེ་དུས་རིམ་དེའི་ནང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་པོ་ཚོའི་བློ་ངོར་དུས་རབས་རིམ་བྱུང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་སྤྱི་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་འཆར་ཐུབ་མེད་པས་བརྩམས་འབྲས་དེ་ཚོའི་ནང་དོན་གནད་བསྡུས་ཡིན་པའམ་ཆ་ཚང་པོ་ཞིག་བྱུང་མེད་ནའང་། ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་ལུགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་གྲུབ་ཆ་རྣམས་ཚང་ཡོད་ལ་ཐོག་མའི་རགས་དབྱིབས་ཤིག་གྲུབ་ཟིན་ཡོད། ལྷག་དོན་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ནས་ཐོན་པའི་བཙན་པོའི་སྐུ་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཤོག་དྲིལ་འཁྲུལ་མེད་དེ་ཚོའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བརྒྱད་དམ་དགུ་པའི་ནང་བོད་དུ་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་མ་ལག་ཅིག་གྲུབ་ཟིན་ཡོད་པ་དངོས་པོའི་སྟོབས་ཀྱིས་ར་འཕྲོད་བྱུང་ཡོད།\nགསུམ་པ། གོང་དུ་འཕེལ་བའི་དུས་རིམ། (སིལ་བུའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ)\nསྤྱི་ལོ841ལོར་བཙན་པོའི་གདུང་རྒྱུད་ནང་ཁུལ་སྲིད་དབང་འཕྲོག་ལེན་དང་བན་བོན་བར་གྱི་འགལ་བའི་འཐབ་རྩོད་ཛ་དྲག་རྣོ་ངར་གྱི་རྩེ་མོར་སོན་པའི་ཁྲོད་བཙན་པོ་དར་མས་བཙན་ཤེད་དྲག་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་བསྣུབས་པའི་རྐྱེན་དང་། བསྟུད་མར་འོད་སྲུང་ཡུམ་བརྟན་དང་དེ་ཚོའི་ཕྱོགས་གཏོགས་འབྲོ་དབའས་སོགས་སྟོབས་ཤུགས་ཕན་ཚུན་ཡ་ང་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་དྲག་པོའི་ནང་འཁྲུག་དང་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་འབངས་གྱེན་ལོག་བྱུང་བ་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མའི་དབང་གིས། གཅིག་གྱུར་གྱི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཐོར་ཞིག་ཏུ་སོང་ནས་རྒྱལ་ཕྲན་དུ་མས་དུམ་བུར་བཅད་བཟུང་གི་སིལ་བུའི་དུས་སྐབས་སུ་བགྲོད་འགོ་ཚུགས། དེ་ནས་དུས་རབས10པའི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་པའི་བར་མི་ལོ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་ཟང་ཟིང་དུས་བབ་ཁྲོད་བོད་ཀྱི་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་ཕྱོགས་གང་སར་གོད་ཆགས་ཚབས་ཆེ་ཕོག་པས། སྐབས་དེར་ཕྱོགས་མཐར་གྱར་བའི་བཙན་པོའི་སྐུ་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་ཐར་ཐོར་ཆེས་ཉུང་ཤས་ཤིག་སྲུང་ཉར་ཐུབ་པ་ཙམ་ལས་ཕལ་མོ་ཆེ་རྩ་བརླག་ཏུ་སོང་བ་དང་གསར་དུ་དར་ཁ་མའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དེ་བར་སྐབས་ཤིག་རིང་འཕེལ་མེད་སོར་གནས་སུ་ལྷུངས།\nསྤྱི་ལོ978ལོར་བོད་དབུས་གཙང་ཁུལ་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་དབུ་ཚུགས་པ་ནས1267ལོ་བར་མི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་ཙམ་གྱི་དུས་རིམ་དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཆགས་ཟིན་པའི་སྔོན་འགྲོའི་ཆ་རྐྱེན་འོག བཀས་རྒྱུད་ས་གནས་བཅད་བཟུང་གི་རྒྱལ་ཕྲན་ཁག་གི་དབང་སྒྱུར་བ་ཚོས་སྲིད་དབང་སྲ་བརྟན་གཏོང་རྒྱུའི་དགོས་མཁོར་དམིགས་ཏེ་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་འཕེལ་གཏོང་བར་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་རོགས་སྐྱོར་བྱས་པར་བརྟེན། ནང་བསྟན་དེ་རིམ་གྱིས་གཤམ་འོག་གི་དམངས་ཁྲོད་ནས་སྟེང་གི་བཀོད་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་བར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཧྲིལ་པོའི་ཁྲོད་དུ་མང་ཚོགས་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོར་ཚུགས་ཐུབ་པ་བྱུང་བ་དང་གཅིག གཉིས་སུ་དུས་རིམ་དེའི་ནང་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་གྲུར་ཏཱ་སིག་དང་ཨཧྥུ་གྷ་ནི་སེ་ཐན་གྱི་ཏུ་རུཥྐའི་མུའུ་སི་ལིན་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་དྲག་པོའི་བཙན་འཛུལ་བྱས་པའི་ཁྲོད་མུའུ་སི་ལིན་གྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རིམ་གྱིས་དར་བ་དང་ནང་བསྟན་ཉམས་རྒུད་དུ་གྱུར་བའི་དུས་སུ་འཁེལ། སྒོས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པའི་དུས་སྨད་དུ་མུའུ་སི་ལིན་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་དབུས་རྒྱུད་ཨོཏནྟ་པུ་རི་དང་བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་སོགས་གཙུག་ལག་ཁང་གྲགས་ཅན་མང་པོ་གཏོར་བཅོམ་བྱས་པ་དང་། ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་མི་སྣར་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེ་བཏང་བར་བརྟེན་པཎྜི་ཏ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཁྱོན་ཆེ་སི་རི་ལན་ཁ་བརྒྱུད་ཤར་ཕྱོགས་འབར་མ་དང་། ཐའི་ལནྜ། ཀམ་པུ་ཁྲེ་སོགས་སུ་ཡུལ་གྱར་དུ་ཕེབས་པ་དང་ཁག་གཅིག་བྱང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་བརྒལ་ཏེ་བོད་དུ་ཕེབས། དུས་སྐབས་དེའི་ཡས་མས་སུ་དྷརྨ་པ་ལ་དང་ཛྙཱ་ན་ཤྲི། དཱི་པཾ་ཀ་ར། ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲི་སོགས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་པཎྜི་ཏ་བདུན་ཅུ་ལྷག་ཙམ་སྔ་རྟིང་དུ་བོད་དུ་ཕེབས་ཡོད་པ་ཁོང་རྣམ་པས་གོ་སྐབས་དམ་བཟུང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དང་ནང་པའི་རིག་གནས་བོད་དུ་དར་སྤེལ་བཏང་བ་དང་། ལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་དང་མར་པ་ཆོས་ཀྱི་བློ་གྲོས་སོགས་ལོ་ཙཱ་བ་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་བྱོན་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་ལྷོ་རྒྱ་གར་སོགས་མི་རིགས་ཚོའི་ཕྱི་ནང་རིག་གནས་ལ་སྙིགས་དོར་བཅུད་ལེན་གྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཐབས་དང་དར་སྤེལ་མཛད་པ་བརྒྱུད། རིམ་བཞིན་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་བཀའ་གདམས་དང་། བཀའ་བརྒྱུད། ས་སྐྱ་སོགས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་གཅིག་མཇུག་གཉིས་མཐུད་ངང་གསར་དུ་ཐོན་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་འགོ་ཚུགས་པའི་དུས་སུ་འཁེལ་ཡོད།\nགསུམ་ནས“མེ་མཁའ་རྒྱ་མཚོ”རྫོགས་མཚམས་ཀྱི་མེ་ཡོས་སྤྱི་ལོ1027ལོར་ལོ་ཙཱ་བ་གྱི་ཇོ་ཟླ་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས《དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད》རྒྱ་གར་ནས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་ལོ་དེ་རྩིས་འགོར་བཟུང་བ་དེ་ནས་བོད་དུ་རབ་བྱུང་ལོའི་བརྩི་སྲོལ་དར་བ་དང་། སྤྱི་ལོ1207ལོར་ཁ་ཆེ་པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤིས་ཐང་པོ་ཆེ་དགོན་དུ་སྟོན་པའི་འདས་ལོའི་བསྟན་རྩིས་མཛད་པའི་དུས་རིམ་དེའི་ནང་རབ་བྱུང་ལོའི་བརྩི་སྲོལ་དར་བ་དང་བསྟན་བརྩིས་གཅིག་གྱུར་བྱུང་འགོ⑩ཚུགས། དེས་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་རམ་ཆོས་འབྱུང་ཁག་ནང་ལོ་དུས་བརྩི་སྲོལ་ཐད་གཅིག་གྱུར་གྱི་ཚད་གཞི་བཟུང་ཡུལ་མེད་རྐྱེན་བཞེད་སྲོལ་འདྲ་མིན་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཕན་ཚུན་རྩོད་རྙོག་ཆེ་ལ་གཏན་འཁེལ་བའི་བཤད་ཚུལ་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་དེར་རིམ་བཞིན་རྩ་བའི་ཆ་ནས་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་འགོ་ཚུགས་པ་དེས་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་གོང་དུ་འཕེལ་བར་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད།\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་དེའི་ཁྲོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལྟ་ཚུལ་དང་རིན་ཐང་གི་ལྟ་ཚུལ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་གྱིས་བོད་མིའི་བསམ་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཡུལ་གོམས་གཤིས་ལུགས་སོགས་རིག་པའི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་སར་ཤུགས་རྐྱེན་ཇེ་ཆེར་ཐེབས་པ་ལས་བོད་མི་རིགས་ཐུན་མོང་གི་སེམས་ཁམས་གཤིས་རྒྱུད་དེར་རིམ་གྱིས་འགྱུར་བ་བྱུང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སམ་གཡོལ་ཐབས་མེད་པའི་ཁོར་ཡུག་དེའི་ཁྲོད་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་བཏོན་པའི་རྒྱལ་རབས་དང་། ཆོས་འབྱུང་། རྣམ་ཐར། གདུང་རབས། གདན་རབས་སོགས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་རིག་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རྩོམ་ལུས་རྣམ་གྲངས་གསར་པ་ཁག་གཅིག་གསར་དུ་ཐོན་ཡོད་ལ། དེ་དག་གི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་ཕྱི་ནང་རིག་པའི་གནས་ལ་མཁས་པའི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་བླ་མ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པའམ་ཆོས་བྱེད་མི་སྣ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཙང་ཁོང་རྣམ་པས་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་བཤད་བྱེད་སྐབས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་གྲུར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་དར་བ་དང་འཕེལ་འགྲིབ་བྱུང་ཚུལ་དེ་ལྟེ་བའི་གནད་དུ་དམ་པོར་བཟུང་བ་དང་། དུས་རིམ་དབྱེ་སྟངས་ཐད་ལའང་བསྟན་པ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་གཞག་འཇོག་ཚུལ་གཞིར་བཟུང་པ་སོགས་མདོར་ན་དུས་རིམ་དེའི་ནང་གསར་དུ་ཐོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་པ་ཚོའི་ནང་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་དེས་བོད་ཀྱི་ཕྱི་རབས་པ་ཚོར་ཤུགས་རྐྱེན་གཏིང་ཟབ་ཐེབས་ཡོད་པ་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཐེབས་ཡོད།\nདུས་རིམ་དེའི་ནང་ཐོན་པའི《ལོ་རྒྱུས་ལོག་གནོན་ཆེན་མོ》དང《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》《ཉང་ཆོས་འབྱུང》སོགས་སུ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་བརྗོད་སྐབས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དོན་མང་ལ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཤན་ཤུགས་ཉུང་ངུ་ཡིན་ནའང་ཇོ་བོ་རྗེ་དཔལ་ལྡན་ཨ་ཏི་ཤཱ་དང་རྙིང་མ་བའི་གཏེར་སྟོན་བླ་ཆེན་ཚོས་བསམ་ཡས་དང་ཡར་ཀླུང་ཤེལ་བྲག ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་སོགས་ཀྱི་གཏེར་ནས་བཞེས་པའི་བཙན་པོའི་སྐུ་དུས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་དངོས་ལ་ཕྱག་སོར་གྱི་སྨྱུག་རྩེས་སྣོན་འཕྲི་བཅོས་སྒྲིག་མཛད་པའི《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》དང《མ་ཎི་བཀའ་བུམ》《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ》 《བཀའ་ཐང་ཟངས་གླིང》《བཀའ་ཐང་ཤེལ་བྲག》《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ》སོགས་དེའི་རིགས་ལ་ནང་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་གྱི་ཤན་ཤུགས་ཆེ་བས། དེ་དག་ཆོས་ལུགས་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཚུལ་གྱི་དོན་དངོས་ཐོག་ནས་དུས་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་པ་ཚོའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བར་རིམ་གྱིས་འགྱུར་བ་བྱུང་ཡོད་ཚུལ་གསལ་བར་མཐོང་ཐུབ།\nདུས་རིམ་དེའི་ནང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་དར་འགོ་ཚུགས་པའི་དུས་སུ་གནས་ཡོད་ཙང་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་དར་རྒྱས་ཆེར་བྱུང་མེད། དེའི་དབང་གིས་རྒྱལ་རབས་སམ་ཆོས་འབྱུང་དེ་ཚོའི་ནང་གྲུབ་མཐའི་ཕྱོགས་འཛིན་གྱི་ཕན་ཚུན་དགག་བཞག་དང་ཟུར་ཟའི་གཏམ་སོགས་ཀྱི་དྲི་མས་བསླད་མེད་པ་དང་གཅིག ཚིག་སྦྱོར་ཐད་སྤྱིར་ན་མངོན་བརྗོད་བརྡ་རྙིང་སོགས་ཀྱིས་མ་བཅིངས་པར་ཅུང་གོ་བདེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་དང་གཉིས། ལྷག་དོན་ཁུ་སྟོན་བརྩོན་འགྲུས་གཡུང་དྲུང(1011-1075)གི《ལོ་རྒྱུས་ལོག་གནོན་ཆེན་མོ》དང་ལྡེའུ་ཇོ་སྲས(? -1109)ཀྱི《ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང》མཁས་པ་ལྡེའུ(1123-1175)ཡི《རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་རྒྱས་པ》ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར(1124-1192)གྱི《ཉང་ཆོས་འབྱུང》སོགས་ཀྱིས་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་བྲིས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆའམ་རྒྱལ་རབས་ཤུལ་དུ་ལུས་པ་རྣམས་ཁུངས་སུ་གཏུགས་པ་དང་བན་བོན་གཉིས་ཀའི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལས་གང་འཚམས་བཏུས་ནས“ངེས་དོན་གཏན་ལ་ཕབ། ཚིག་གི་ལྷད་མ་བཅུག སྒྲོ་མ་བཏགས། སྐུར་བ་མ་བཏབ། གྲ་ཆག་ཟུར་ཉམས་སུ་མ་བཏང་བ”⑿བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཏན་ལ་ལེགས་པར་ཕབ་སྟེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་པའི་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་རྩ་དོན་གཞིར་བཟུང་བས་དེ་ཚོར་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་མཐོ་ཙམ་ལྡན། དེ་མིན་དུས་རིམ་དེའི་ནང་རྗེ་བཙུན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན(1147-1216)གྱིས་མཛད་པའི《ས་ཆེན་གདན་རབས》དང་ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱི(1182-1252)《བཀའ་གདམས་ཆོས་འབྱུང་ཆེན་མོ》སོགས་ཐོན་ཡོད། མདོར་ན་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དེ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱེ་གྲུབ་མཐའ་ཁག་ཐོག་མར་དར་འགོ་ཚུགས་པའི་སིལ་བུའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་དུས་དཀྱིལ་ནས་བཟུང་རིམ་གྱིས་འཚར་ལོངས་གོང་འཕེལ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་ཡོད་དོ།\nབཞི་པ། གནད་སྨིན་འཐུས་ཚང་དུ་འཕེལ་བའི་དུས་རིམ། (ས་ཕག་གཙང་གསུམ་དུས་སྐབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ)\nསྤྱི་ལོ1267ལོར་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ས་སྐྱ་པའི་སྲིད་དབང་འགོ་ཚུགས་པ་ནས1642ལོར་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་སྲིད་དབང་ཚུགས་པའི་སྔ་ནུབ་བར་ཡོན་མིང་རིམ་བྱོན་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ས་གནས་ལ་ཐད་ཀར་སྲིད་སྐྱོང་བྱས་པའི་དུས་རིམ་དེའི་ནང་རྒྱ། བོད། ཧོར་སོགས་མི་རིགས་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་བརྟེན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཇེ་ཟབ་ཏུ་སོང་། ཡང་སྒོས་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་བོད་དུ“མང་བསྐོས་ལྷན་སྐྱོང”དང“སྐྱེས་ལན་གྱ་ནོམ་སྤྲོད་པའི་འཇམ་འགུགས་སྲིད་ཇུས”ལག་བསྟར་བྱས་པས། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཕན་ཁེའི་སྐུལ་འདེད་འོག་ས་དཀར་དགེ་ལུགས་སོགས་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་བླ་དཔོན་ཚོ་སྐུ་ངོ་མའམ་འཐུས་ཚབ་མངགས་གཏོང་གིས་ཟམ་མི་ཆད་པར་ནང་སར་གོང་མར་མཇལ་རྟེན་ཕུལ་བར་བསྐྱོད་སྲོལ་ཞིག་དར་ཡོད་པས། དེས་རྒྱ་བོད་ཧོར་སོགས་མི་རིགས་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་དེ་བས་ཇེ་ཟབ་དང་ཕན་ཚུན་དཔལ་འབྱོར་དང་རིག་གནས་སྤེལ་རེས་ལ་ཤུགས་སྣོན་ཐེབས་པའི་ཁྲོད་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་དང་རིག་གནས་རིམ་གྱིས་ཧོར་དང་རྒྱ་ནག་ཡུལ་གྲུར་དར།\nལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་དེའི་ཁྲོད་བོད་དུ་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་སོགས་ཕྱི་ནང་རིག་པའི་གནས་ལ་ནང་བྱན་ཆུད་པའི་བླ་མ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་སོགས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་འབོར་ཆེ་ཐོན་ཡོད་པ་ཁོང་རྣམ་པས་བསྟན་བཅོས་ཁྱོན་ཆེ་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ནང་ཆོས་ལུགས་དང་ཚད་མ། གསོ་རིག སྐར་རྩིས། ལོ་རྒྱུས། རྩོམ་རིག བཟོ་བཀོད། སྒྱུ་རྩལ། ཁྲིམས་ལུགས། ས་ཁམས་སོགས་རིག་ཚན་མང་དག་ཅིག་ཚུད་ཡོད།\nསྤྱི་ལོ1285(ཤིང་བྱ)ལོར་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པའི་དངོས་སློབ་རྒྱའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཧུ་གྱང་ཇུས《ཐང་ཡིག་གསར་མའི་ཐུ་བྷོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》བོད་ཡིག་ཐོག་ཕབ་བསྒྱུར་མཛད་པའི་འགྱུར་དེ་བོད་སོག་རྒྱ་གསུམ་གྱི་སྐད་ལ་མཁས་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་གཽ་ཤྲི་རིན་ཆེན་གྲགས་ཀྱིས1325(ཤིང་གླང)ལོར⒀ཤིང་ཀུན་སྡེ་ཆེན་དུ⒁ཤིང་པར་དུ་བཏབ། དེའི་ནང་གི་དུམ་བུ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེའི《དེབ་དམར》དང་བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན་གྱི《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》 ཡར་ལུང་ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་རིན་ཆེན་སྡེའི《ཡར་ལུང་ཆོས་འབྱུང》ནང་དུ་དྲངས་ཡོད་ལ་ཕྱིས་སུ་འགོས་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་དང་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་སོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚལ་པའི《དེབ་དམར》ལས་བརྒྱུད་དྲངས་མཛད། དེ་མིན་ཚལ་པའི《དེབ་དམར》གྱི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་པ་དང་ཆབས་ཅིག་རྒྱ་གར་དང་། རྒྱ་ནག ཧོར། མི་ཉག་སོགས་ཉེ་འབྲེལ་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་ས་བཅད་ཆེད་བཀོད་ཀྱིས་སོ་སོར་ནང་དོན་རྒྱས་བསྡུས་དེ་འཚམས་རེ་བཀོད་ཡོད་ཚུལ་སོགས་ལས་དུས་སྐབས་དེའི་ནང《ཐང་ཡིག་གསར་མ》སོགས་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་གུང་སྒྲིག་སྟངས་དང་རྩོམ་ལུས་རྩོམ་སྟངས་དེ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་པ་ཚོར་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཐེབས་ཡོད་པ་མཚོན།\nདུས་རིམ་དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་པ་ཚོའི་མཐོང་ཐོས་ཀྱི་རྒྱ་དང་བསམ་རྒྱ་ཇེ་ཆེར་གྲོལ་བ་ལས་རྩོམ་ལུས་གསར་པ་སྟེ་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དང་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་རྩིས། ཡུལ་གྲུའི་གནས་བཤད། དུས་མཚམས་གཅིག་གི་ལོ་རྒྱུས། མི་རིགས་སམ་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་གྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས། དེ་མིན་དམག་གཞུང་དེབ་ཐེར⒂སོགས་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། དམག་དོན།ཁྲིམས་ལུགས། ས་ཁམས་གནས་བཤད་སོགས་ཆེད་འགོད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྩོམ་ལུས་གསར་པ་ཁག་གཅིག་གསར་དུ་ཐོན་ཡོད་ལ་ཕྱི་ནང་རིག་པའི་གནས་ལ་མཁས་པའི་གྲགས་ཅཱན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་བ་དང་ཕྱི་རབས་ཚོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་ཟབ་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཕྱག་རྩོམ་ཕོན་ཆེ་ཐོན་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེས(1309-1364)1363ལོར་བརྩམས་པའི《དེབ་ཐེར་དམར་པོ》ནི་ཕྱི་རབས་ཚོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་པའི་གྲས་ཤིག་ཡིན།⒃དེའི་རྩོམ་འབྲིའི་ཁྱད་ཆོས་དང་རིན་ཐང་ནི།\n༡. དེབ་དམར་ནང་རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་ཁུངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་རྒྱ་ནག་གི་ཀྲའུ་རྒྱལ་རབས་ནས་ཡོན་བར་གྱི་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་གནད་བསྡུས་ཤིག་བཀོད་ཡོད་པ་དང་།ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་སྐོར་བརྗོད་སྐབས་རྒྱའི《ཐང་ཡིག་གསར་མའི་ཐུ་བྷོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས》ཞེས་པ་ཐོག་མར་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་སྟེ་དེའི་ནང་ནས་དུམ་བུ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་དྲངས་འདུག དེ་མིན་ཕྱི་རབས་ཚོས་མཐོང་དཀོན་པར་གྱུར་པའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཁུངས་བཙུན་གྲས་དུ་མ་དཔྱད་གཞིར་བཟུང་ནས་འབྲེལ་ཡོད་ནང་དོན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་པ་དེ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ཕྱི་རབས་ལོ་རྒྱུས་པ་ཚོས་བཙན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་ཤེས་རྟོགས་གསར་པ་ཞིག་བྱུང་རྐྱེན། ཕྱིས་སུ་བཙན་པོ་ཚོའི་མཛད་འཕྲིན་རྒྱས་བཤད་བྱེད་སྐབས་ཆོས་ཕྱོགས་ཁོ་ན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་ཞི་བའི་ཐབས་ཀྱི་བཅོས་སྐྱོང་དང་དྲག་པོ་གཡུལ་གྱི་འདུ་འགོད་ཟུང་གི་མཛད་འཕྲིན། ཐང་བོད་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་སོགས་དོ་སྣང་བྱ་ཡུལ་དང་བྲི་བྱའི་ནང་དོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་དེས་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་པ་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་དར་སྲོལ་གསར་པ་ཞིག་ཕྱེ་བ་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཐོག་ལོ་རྒྱུས་དེ་དེ་བས་ཁུངས་ལྡན་ཚད་མཐོར་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་གྱི་ནུས་པ་ཐོན་ཡོད།\n༢. ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེས་ས་སྐྱ་པའི་སྲིད་དབང་དུས་མཇུག་ཏུ་ཚལ་པའི་ཁྲི་དཔོན་ལོ་28གནང་རིང་ཡོན་གྱི་རྒྱལ་ས་ཏཱ་ཏུར་བྱོན། །325ལོར་གོང་མ་ཡེ་སུན་ཐེའི་མུར(泰定帝也孙铁木儿)གྱིས་ཁོང་ལ་ཚལ་པའི་མི་སྡེ་དབང་རིགས་ཐམས་ཅད་ཤེས་སུ་བཅུག་པའི་འཇའ་ས་དང་དངུལ་གྱི་ཐམ་ཀ། གསེར་གྱི་རྒྱན། གོས་དར་སོགས་གནང་། 《དེབ་དམར》ནང་འཁོད་ཡོན་རྒྱལ་རབས་དད་བོད་ས་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་རྩོམ་པ་པོས་དངོས་སུ་མཐོང་ཐོས་མྱོང་བརྒྱུད་ལས་བྱུང་བ་དུས་རབས་དེའི་མིས་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་ཚུལ་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན་པས་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་དང་པོའི་གྲས་འཚོལ་བསྡུ་དང་གཤིབ་བསྡུར་ཁུངས་གཏུགས་བྱེད་བདེ་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་དེའི་གྲས་ལ་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་མཐོ་ཙམ་ལྡན།\n《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་མཁས་པ་དགའ་བྱེད》ནི་སྟག་ཚང་རྫོང་པ་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོས1434ལོར་བརྩམས་ཤིང་། རྩོམ་པ་པོ་ནི་གྲུབ་མཐའ་ས་ལུགས་ཡིན། ཡིག་ཚང་དེའི་སྟོད་ཆར་རྒྱ་གར་དང་། རྒྱ་ནག མི་ཉག བོད། ཧོར་སོགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་བོད་དུ་ཇ་དང་དཀར་ཡོལ། གྲི་སོགས་དར་ཚུལ། བོད་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་དང་མི་དཔོན་སང་གྷའི་ལོ་རྒྱུས་སོགས་དང་། སྨད་ཆར་ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་དང་དཔོན་ཆེན་རིམ་བྱོན། ཞ་ལུ་ཁྲི་སྐོར།རྒྱལ་རྩེ་ཆོས་རྒྱལ། སྟག་སྣ་རྫོང་པ། རྣམ་རྒྱལ་གླིང་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དང་། བཀའ་གདམས། བཀའ་བརྒྱུད། ཞི་བྱེད་སོགས་གྲུབ་མཐའ་ཁག་བྱུང་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་བཀོད་འདུག\nཡིག་ཚང་དེའི་ནང་དོན་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དུས་ཀྱི་བར་རྒྱང་རིང་ལ་ཡུལ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེ། དེའི་ནང་ས་སྐྱ་པ་དང་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་དུས་སྐབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་བོད་ས་གནས་དང་རྒྱ་ནག་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ཡང་བཀོད། ལྷག་དོན་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་བོད་དུ་དམག་སྲིད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་གསར་འཛུགས་དང་། ཐེམ་དུད་ཞིབ་བཤེར་དང་འཇའ་ལམ་གཏོད་ཚུལ། དབུས་གཙང་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཚུལ། དཔོན་རིགས་བསྐོ་འཐེན། འུ་ལག་བསྐུལ་གཏོང་། ཧོར་ཁྲིམས་ལག་བསྟར་སོགས་ཞིབ་ཕྲའི་བྱ་ཐབས་ཅུང་ཁ་གསལ་བཀོད་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་རྩོམ་པ་པོས《ཏ་ཡོན་ཐུང་ཀྲི》《大元通制》སོགས་ཕྱིས་རྩ་བརླགས་སུ་གྱུར་ཟིན་པའི་ཧོར་གྱི་ཁུངས་བཙུན་ཡིག་རྙིང་ཁུངས་སུ་གཏུགས་ཏེ་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་ཙང་ལོ་རྒྱུས་དངོས་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་མཐོ།\n《དེབ་ཐེར་སྔོན་པོ》ནི་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་མདོ་སྔགས་གཞུང་ལུགས་སོགས་རིག་པའི་གནས་ལ་མཁས་པའི་འགོས་ལོ་ཙཱ་བ་གཞོན་ནུ་དཔལ(1392-1481)གྱིས1476ལོར་བརྩམས། དེབ་ཐེར་དེའི་ནང་ཆོས་འབྱུང་གི་རྩ་བ་དང་། རྒྱ་བོད་ཧོར་སོགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས། བསྟན་པ་སྔ་དར་དང་ཕྱི་དར། གྲུབ་མཐའ་ཁག་དར་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས། བླ་རབས་དང་གདན་རབས། སྐྱེས་ཆེན་དམ་པའི་མཛད་རྣམ་སོགས་བཀོད་འབྲི་ཞིབ་ཅིང་ཁུངས་འཕེར་བ་ཞིག་མཛད་ཡོད་པ་དེའི་ནང་འགོས་ལོས་རྒྱ་བོད་ལེགས་སྦྱར་སོགས་ཡིག་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་ཡིག་སྣ་མང་དྲངས་ཡོད་པ་དང་། དུས་སྤྲིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་ལུས་ཐོག་ནས་ནང་བསྟན་གྱི་འབྱུང་རྩ་དང་གྲུབ་མཐའ་ཁག་དར་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་བཤད་བྱེད་སྐབས་གདན་རབས་རྐང་དུ་བཟུང་ཏེ་ལོ་ཚིགས་སྔ་ཕྱི་རིམ་པ་སྟར་བརྒྱུད་དུ་སྒྲིག་ཡོད་ཅིང་། སྤྱི་དོན་དང་བྱེ་བྲག་ནང་ཚན་གྱི་དབྱེ་བ་གསལ་ཁ་དོད་ལ་ལོ་དུས་ཁ་གསལ་ཞིང་ནང་དོན་འགོ་མཇུག་ཆ་ཚང་བ་ཙམ་མ་ཟད་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་རྩ་ཆེའི་དཔྱད་གཞིའམ་ཁུངས་སྣེ་ཁྱོན་ཆེ་མཁོ་འདོན་གནང་ཡོད། ལྷག་དོན་ལོ་དུས་འགོད་སྟངས་ཐད་འགོས་ལོས་དོགས་གཞི་ཡོད་རིགས་དང་བཤད་རྒྱུན་འདྲ་མིན། བླ་སློབ་ཀྱི་གོ་རིམ་སོགས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་ནན་ཏན་བརྒྱུད་ལུང་རིགས་ཀྱི་ཁུངས་སྐྱེལ་གང་འཚམས་མཛད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཕལ་མོ་ཆེར་ཡིད་རྟོན་རུང་བ་ཞིག་ཡིན། ཁོང་གི་གཟབ་ནན་གྱིས་རིག་གཞུང་བརྩོན་ཞིབ་གནང་བའི་སྙིང་སྟོབས་དེས་ཕྱི་རབས་ཚོར་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་ཞིག་འཇོག་གནང་མཛད།\n《དེར་ཐེར་དམར་པོ་གསར་མ》འམ་རྒྱལ་རབས་འཕྲུལ་གྱི་ལྡེ་མིག་ནི་དགའ་ལྡན་དགོན་གྱི་ཁྲི་ཐོག་བཅོ་ལྔ་པ་པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པས(1478-1554)1538ལོར་མཛད།(17)དེའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་ནང་དོན་ཐད་སྲིད་ལུགས་གཙོ་བོར་བཟུང་ཡོད་པ་དེའི་ནང་བོད་མིའི་འབྱུང་ཁུངས་ནས་བཙན་པོ་རིམ་བྱོན་དང་། བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རྩ་ཐོར་སོང་རྗེས་སུ་ཕྱི་རབས་གདུང་རྒྱུད་རྣམས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མདོ་དོན་དང་། ས་སྐྱ་པ་ནས1538ལོ་སྟེ་རྩོམ་པ་པོ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་དུས་སྐབས་བར་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་རིམ་བྱུང་ས་གནས་སྟོབས་ཤུགས་སོ་སོའི་དར་རྒུད་གནས་ཚུལ་བཀོད་འབྲི་བྱས་ཡོད་པ་དེའི་ནང་གཙོ་གནད་ས་སྐྱ་པ་དང་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབས་ཅིག་ཡོན་མིང་རྒྱལ་རབས་གཉིས་ཀྱི་དུས་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་དུ་འཛིན་པའི་སྲིད་ཐབས་སྐོར་བཀོད་ཡོད།\nརྩོམ་འབྲིའི་རྣམ་པའི་ཆ་ནས《དེབ་དམར》གྱི་སྲོལ་རྒྱུན་རྒྱུན་འཇིན་བྱས་ཡོད་ནའང་གསར་གཏོད་ནི་ནང་བསྟན་གྲུབ་མཐའ་ཁག་གི་གནས་ཚུལ་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་དེ་ལྟེ་བར་བཟུང་སྟེ་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་བཤད་བྱེད་ཐབས་དང་མི་འདྲ་བར་རིམ་བྱུང་ས་གནས་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་ཤུགས་སོ་སོའི་དར་རྒུད་གནས་ཚུལ་རྐང་དུ་བཟུང་སྟེ་ལོ་རྒྱུས་གོ་སྒྲིག་རྒྱས་བཤད་མཛད་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། བརྗོད་དོན་ཐད་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱུང་བ་གནད་ཆེའི་གྲས་ལེགས་བདམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་མང་གནས་ཚུལ་ཚིག་ཉུང་དོན་མདོར་བཀོད་ཡོད་པ་དེས་ཡིག་རྫོབ་དང་རྙོག་རྫོབ་ཀྱི་དྲི་མས་མ་འགོས་པར་ཀློག་པ་པོས་འགག་གནད་དམ་དོན་གྱི་སྙིང་པོ་རྟོགས་སླ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན།《དེབ་དམར་གསར་མ》ཡི་ནང་དེབ་ཐེར་དང་ཆོས་འབྱུང་གཞན་པར་འཁོད་མེད་པའི་རྩ་ཆེའི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའམ་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སམ་སྲིད་ལུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་དཔྱད་གཞི་མཁོ་འདོན་མཛད་ཡོད་ལ། གཞུང་དངོས་ཀྱི་མ་ཡིག་ལ་བར་མཚམས་སུ་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ལྡན་པའི་མཆན་འགྲེལ་བཀོད་ཡོད་པ་དཔེར་ན་སྨན་རྩེའི་ལྷ་བཙུན་གྱིས(18)ས་སྐྱའི་སྤྱི་འཛིན་མཛད་ཚུལ་སོགས་ས་སྐྱ་པའི་ཁྲོད་དུ་གང་དེའི་གནས་བབ་དམིགས་སུ་ནན་བཤད་མཛད་ཡོད་ཚུལ་ལྟ་བུའོ། པཎ་ཆེན་བསོད་གྲགས་ཀྱིས་བོད་ས་གནས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་ཤུགས་དར་རྒུད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་སོགས་སྲིད་ལུགས་ལྟེ་བར་བཟུང་བའི་ཞིབ་འཇུག་མཛད་སྟངས་དེ་ནི་སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་གང་དེ་དགེ་ལུགས་པའི་བླ་མ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་མཛད་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན་མོད། དེས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ངེས་ཅན་ཐོན་ཡོད་ལ་ཕྱི་རབས་པ་ཁག་གཅིག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་ཙམ་ཐེབས་ཡོད་ཚུལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་མཛད་པའི《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》སོགས་ཕན་ཚུན་གཤིབ་བསྡུར་བྱས་པས་ཤེས།\n《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ནི་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་གནས་ནང་དགོན་གྱི་དཔའ་བོའི་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས(1504-1566)1564ལོར་བརྩམས། དཔའ་བོ་གཙུག་ཕྲེང་གིས་མི་ལོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཙམ་རིང་འབྲེལ་ཡོད་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རྙིང་མ་ཁྱོན་ཆེ་གཟིགས་ཏེ་ཁུངས་བཙུན་གྲས་ཀྱི་ཉིང་བཅུད་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡེབས་ནས་རྩོམ་འབྲི་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་ཙང་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆའི་ཆ་ནས་སྨྲོས་ཚེ་ཚད་ལྡན་གྱི་ཆོས་འབྱུང་ངམ་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེར་སྒྲུན་དུ་མེད། ཆོས་འབྱུང་དེ་ནི་སྲིད་འབྱོར་ཆོས་ལུགས་དང་རིག་གནས། རང་བྱུང་ཚན་རིག་སོགས་རིག་ཚན་དུ་མའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཕྱག་རྩོམ་ཞིག་ཡིན། དེའི་ནང་གཞི་རྐང་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཞར་དུ་རྒྱ་ནག་དང་གྲུ་གུ། ལི་ཡུལ། མི་ཉག སུམ་པ། འ་ཞ། འཇང་། ཧོར། བྲུ་ཤ་སོགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་དང་དེ་མིན་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་། བལ་པོ། ཀསྨིར། ཏ་ཟིག་སོགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་རགས་ཙམ་བཀོད་འདུག ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་གནད་གཙོ་གྲས་རྒྱས་བཤད་གནང་སྐབས་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་པ་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་ཆེར་མི་མཛད་པའམ་ད་ལྟའི་མིའི་མིག་དབང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་དབེན་པའི་རྩ་ཆེའི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ལྷད་མེད་དང་པོའི་གྲས་དཔེར་ན། དེང་རྩ་བརླགས་སུ་གྱུར་ཟིན་པའི་བཙན་པོའི་སྐུ་དུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡིག་རྙིང་ཁག་གཅིག་དང་། བཀའ་གཙིགས། སྤྲིངས་ཡིག ཁྲིམས་ཡིག་སོགས་ཁུངས་བཙུན་ཁྱོན་ཆེ་དྲངས་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་ནང་དོན་ཕྱིས་ཏུན་ཧོང་བྲག་ཕུག་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་རྙིང་ཤོག་དྲིལ་ནང་འཁོད་ཕན་ཚུན་སྤྱིར་གབ་མཚུངས་ཤིང་། དེ་མིན་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་སོགས་ནས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་འབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་གཞིའང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་བརྒྱུད་དྲངས་མཛད་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་ཁག་གཅིག་མཆན་འགྲེལ་གྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་དུམ་བུའམ་དེབ་ཆ་ཚང་དྲངས་འདུག མདོར་ན་ཁུངས་འཕེར་བའི་དཔྱད་ཡིག་མང་དུ་དྲངས་ནས་ལོ་རྒྱུས་རྣལ་མ་ཅུང་ཕྲ་ཞིབ་སྨྲོས་ཡོད་པ་དེས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དེབ་ཐེར་རམ་ཆོས་འབྱུང་གཞན་པ་དག་གི་ཞན་ཆ་སེལ་ཡོད། དེ་མིན་བོད་ཀྱི་གདོད་མའི་ལོ་རྒྱུས་བརྗོད་སྐབས་གནའ་བོའི་ལྷ་སྒྲུང་དང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་དྲངས་འདུག་ལ་དུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་སྐབས་བར་གྱི་གནས་ཚུལ་འཁོད། རྩོམ་ལུས་ཀྱི་ཆ་ནས་དུས་སྒྲིག་པ་དང་བྱུང་ཚུལ་འགོད་པ། རྣམ་ཐར་བཅས་ཁག་གསུམ་ཀ་སྤྱད་ཡོད་ལ་རྒྱལ་རབས་དེབ་ཐེར་དང་ཆོས་འབྱུང་ཟུང་གི་ལེགས་ཆ་བསྡུས་ཡོད་ཙང་དེ་གཉིས་པོའི་ནང་གཏོགས་པའི་ནང་དོན་ཚང་མར་ཁོང་གི་སྨྱུག་རྩེས་མ་རེག་པ་ཧ་ལམ་མེད། ཁོང་གིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དངོས་དོན་དང་ཆོས་འབྱུང་གཉིས་པོ་ཞུ་ཐབ་གཅིག་གི་ནང་བཞུས་ནས་གཞུང་དང་དེའི་མཆན་འགྲེལ་གཉིས་པོ་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་ཚུལ་གྱི་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་འགོད་ཐབས་སོགས་ཀྱི་རྩོམ་རྩལ་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དེ་དེ་བས་ཚད་ལྡན་འཐུས་ཚང་གི་ཕྱོགས་སུ་གོང་འཕེལ་གཏོང་གནང་མཛད།\nཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ན་ཐའི(1575-1634)《རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང》(1608)ནི་དུས་སྒྲིག་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་གཞུང་དུ་རྒྱལ་རབས་རིམ་བྱུང་དང་དཀྱུས་སུ་བླ་ཆེན་གྲགས་ཅན་ཚོའི་གདན་རབས་བཀོད་དེ། སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་འདས་རྗེས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་ནས་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས12པའི་དུས་མཇུག་གམ13པའི་དུས་འགོའི་རྒྱལ་པོ་རཐཱི་ཀ་སེ་ནའི་བར་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་གྲུར་ནང་བསྟན་དར་རྒུད་འཕེལ་འགྲིབ་དང་སློབ་དཔོན་གྲགས་ཅན་ཚོའི་མཛད་འཕྲིན། བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་གདན་རབས། ཨེ་ཤེ་ཡའི་ལྷོ་རྒྱུད་དང་གླིང་ཕྲན་རྣམས་སུ་བསྟན་པ་དར་ཚུལ། ཐེག་དམན་གྱི་ལུགས་ཁྱབ་ཡུལ། རྒྱ་གར་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་བསྟན་པ་ཡང་དར། གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་སྐུ་འདྲའི་བཟོ་རྒྱུན་བཅས་ཀྱི་སྐོར་འཁོད། ཆོས་འབྱུང་དེ་ནི་རྩོམ་པ་པོས་མ་ག་དྷཱའི་པཎྜི་ཏ་ས་དབང་བཟང་པོས་མཛད་པའི་གཞུང་ཚད་ཤོ་ལོ་ཀ་ཉིས་སྟོང་ཡོད་པའི་གཞུང་ཞིག་ཁུངས་སུ་གཏུགས་པ་དེའི་སྟེང་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་པཎྜི་ཏ་དབང་པོས་མཛད་པའི《བུདྡྷཿཔུ་ར་ཎ》དང་པཎྜི་ཏ་བྷ་ཌཱ་གྷས་མཛད་པའི《སློབ་དཔོན་རབས་ཀྱི་གཏམ》ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས་དེ་གཉིས་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་པཎྜི་ཏ་དུ་མའི་གསུང་རྒྱུན་ལས་དངོས་སུ་ཐོས་པ་བཅས་ཕན་ཚུན་གཤིབ་བསྡུར་ཞལ་བསྐོངས་ཀྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན། དེས་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་བསྟན་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཡིག་རིགས་འདྲ་མིན་གྱི་དཔེ་ཆ་ཁག་ནང་ཆད་པའི་ནང་དོན་ཁག་གཅིག་ཁ་སྐོང་དང་ལྷག་པའི་རྩོད་རྙོག་ཁག་གཅིག་བསངས་ཡོད་ཙང་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་རབས་ལོ་རྒྱུས་དང་རྒྱ་གར་ནང་བསྟན་གྱི་དུས་སྨད་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་གཞིའི་རིན་ཐང་ཆེ་བས། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་གི་འབྲེལ་ཡོད་མཁས་དབང་ཚོས་དེར་མཐོང་ཆེན་དང་ལྷག་དོན་རྒྱ་གར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་བ་ཚོས་དེ་བས་བརྩི་མཐོང་ཆེ་བ་གནང་གི་ཡོད། དེ་མིན་ཁོང་གིས་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཕྱག་རྩོམ《མྱང་ཆོས་འབྱུང》དང《གུ་རུའི་རྣམ་ཐར》《ས་པཎ་གྱི་རྣམ་ཐར》སོགས་ཀྱང་བརྩམས་ཡོད།\nགོང་དུ་དཔེ་མཚོན་ཙམ་མཚོན་ཕྱིར་སྨྲོས་པ་རྣམས་ཕུད་ད་དུང་ཕྱི་རབས་པར་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཡོད་པའི་རྒྱལ་རབས་གྲགས་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འབྱུང་གྲས་སུ་ནེའུ་པཎྜི་ཏ་གྲགས་པ་སྨོན་ལམ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་མཛད་པའི《སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ》(1283)དང་། བྱང་ཇི་སྟོན་པ་ཤེས་རབ་འབུམ་གྱི《རྒྱལ་རབས་དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང》(1286) བུ་སྟོན་རིན་ཆེན་གྲུབ(1290-1364)ཀྱི《བུ་སྟོན་ཆོས་འབྱུང》(1322) ཤཱཀྱ་རིན་ཆེན་སྡེའི《ཡར་ལུང་ཇོ་བོའི་ཆོས་འབྱུང》(1376) བླ་མ་དམ་པ་བསོད་ནམས་རྒྱལ་མཚན(1312-1375)གྱི《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》(1328) ཏཱ་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན(1302-1364)གྱི《བཀའ་ཆེམས་མཐོང་བ་དོན་ལྡན》(1362) རྟ་ཚག་ཚེ་དབང་དབང་རྒྱལ་གྱི《ལྷོ་རོང་ཆོས་འབྱུང》(1446)འབྲུག་པ་པད་མ་དཀར་པོའི(1526-1592)《འབྲུག་པ་ཆོས་འབྱུང》(1581) སྟག་ལུང་ཞབས་དྲུང་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱི《སྟག་ལུང་ཆོས་འབྱུང》(1609) མང་ཐོས་ཀླུ་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོའི(1523-1594)《བསྟན་རྩིས་གསལ་བའི་ཉི་བྱེད》(1566)སོགས་དང་། གདུང་རབས་དང་གདན་རབས་འབོར་ཆེ་ཐོན་ཡོད་པའི་ཁྲོད་ནས་ཕྱི་རབས་པར་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་པའི་གྲས་སུ་ངག་དབང་ཀུན་དགའ་བསོད་ནམས་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན(1597-?)གྱི《ས་སྐྱའི་གདུང་རབས་རིན་ཆེན་བང་མཛོད》(1629)སོགས་ཡོད། དེ་མིན་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པས(1235-1280)མཛད་པའི《ས་པཎ་གྱི་རྣམ་ཐར》དང་རིན་ཆེན་རྣམ་རྒྱལ་གྱི《བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར》(1366) མཁས་གྲུབ་རྗེའི(1365-1438)《རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་རྣམ་ཐར》 བོ་དོང་ཕྱོགས་ལས་རྣམ་རྒྱལ་གྱི(1375-1451)《རྒྱལ་རྩེ་རབ་བརྟན་ཀུན་བཟང་འཕགས་ཀྱི་རྣམ་ཐར》 སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཚན་གྱི(1452-1507)《མི་ལ་རལ་པའི་རྣམ་ཐར》དང《མར་པ་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་ཐར》 འགྱུར་མེད་བདེ་ཆེན་གྱི《ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོའི་རྣམ་ཐར》(1609) འབྲུག་པ་ཀུན་ལེགས་ཀྱི(1455-1538)《རང་རྣམ》(དུས་རབས་16པའི་དུས་འགོར་བརྩམས)སོགས་རྣམ་ཐར་གྱི་རིགས་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་ཤས་ཐོན་ཡོད།\nགོང་སྨྲོས་དཔེ་མཚོན་ཙམ་མཚོན་ཕྱིར་བཀོད་པའི་ཕྱག་རྩོམ་དེའི་གྲས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དར་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་རྩོམ་རིག་དར་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་འགངས་ཆེའི་གནས་བབ་བཟུང་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་མེས་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དང་རྩོམ་རིག་དར་འཕེལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཏུའང་གནས་བབ་ངེས་ཅན་བཟུང་ཡོད། འོན་ཀྱང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དེ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བཀས་རྒྱུད་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་ནང་བགྲོད་འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་རིག་གཞུང་དཔྱད་བྱའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྲིད་དབང་ལ་ཞབས་འདེགས་དང་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་དར་ཁྱབ་གཏོང་ཆེད་དུ་ཡིན་པས། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་བ་རྣམ་པས་དམིགས་སུ་དོ་སྣང་གནང་ཡུལ་ནི་བླ་མ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་སོགས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣ་དང་བསྟན་པའི་སྦྱིན་བདག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྒྱལ་བློན་སྐུ་དྲག་སོགས་མཐོ་རིམ་མི་སྣ་ཚོས་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཡུལ་གྲུར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་འཛིན་སྐྱོང་སྤེལ་གསུམ་མཛད་ཚུལ་དེ་ལྟེ་བའི་གནད་དུ་དམ་བཟུང་གནང་ཙང་ཚུལ་དེར་ལྟོས་ནས་བཤད་ན་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ལ་རིམ་བཞིན་དོ་སྣང་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་ཡོད། དཔེར་ན《རྒྱལ་རབས་ལྟབ་མ་དགུ་བརྩེགས་ཅན》དང་ཁུ་སྟོན་གྱི《ལོ་རྒྱུས་ལོག་གནོན་ཆེན་མོ》 བྱང་སྟོན་པ་ཤེས་རབ་འབུམ་གྱི《རྒྱལ་རབས་དཔག་བསམ་ལྗོན་ཤིང》སོགས་ནང་བསྟན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་བའི་ཤན་ཤུགས་ཉུང་ངུ་ཡིན་པ་དེ་ཚོའི་གྲས་ལ་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་པ་ཚོས་རིམ་གྱིས་དོ་སྣང་ཇེ་ཆུང་དུ་སོང་རྐྱེན་ཕྱིས་རྩ་བརླགས་སུ་སོང་ཡོད་ཚུལ་གྱི་ཐོག་ནས་ཀྱང་དོན་དམ་དུ་དུས་རིམ་དེའི་ནང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་བསམ་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཁྲོད་ནང་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་དང་། གནའ་བོའི་མི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་སོགས་ལྟ་བ་འདྲ་མིན་བར་འགལ་འདུ་ཇི་འདྲ་བྱུང་ཡོད་ཚུལ་རགས་ཙམ་རྟོགས་ཐུབ།\nགོང་གསལ་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ཚེ་དུས་རིམ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་མངོན་གསལ་ཆེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། འབྲི་སྟངས་ཐད་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དཔེ་དབྱིབས་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཡོད་ལ། རྩོམ་པ་པོ་སྐུ་འཚོ་བཞུགས་སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱང་བཀོད་ཡོད་པ་དེ་ཚོའི་ནང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དཔྱད་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་དྲངས་ཡོད་པ་དང་། སྒྲིག་སྟངས་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་སོགས་ཕྱོགས་གང་གི་ཆ་ནས་མཚོན་ནའང་སྔ་རབས་པ་ཚོའི་གནས་ཚད་ལས་བརྒལ་ཡོད་པ་དང་གཅིག\nགཉིས་སུ་སྲོལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས་རྒྱུན་འཛིན་དང་ཆབས་ཅིག་ལོ་རྒྱུས་དོན་དངོས་རྒྱས་གླེང་བྱེད་རིམ་ནང་ཁུངས་འཚོལ་ར་སྤྲོད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ཀྱང་གང་འཚམས་མཛད་ཡོད་ཚུལ་དཔེར་ན། དཔའ་བོ་གཙུག་ཕྲེང་དང་འགོས་ལོ། པཎ་ཆེན་བསོད་གྲགས་སོགས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་གནད་དང་ལོ་ཚིགས་སོགས་དོགས་གཞི་ཡོད་རིགས་ལ་གཟབ་ནན་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱིས་རང་ལྟ་སྒྲུབ་བྱེད་ལུང་རིགས་ཀྱི་ཁུངས་འཚོལ་དགག་སྒྲུབ་གང་འཚམས་མཛད་ཡོད་ཚུལ་སོགས་ལྟ་བུའོ།\nམདོར་ན་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ཁག་ཕན་ཚུན་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་ཁྲོད་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེས་ཆེན་དམ་པ་སོགས་ཆོས་ལུགས་མི་སྣས་རྐང་འཛིན་བྱས་པའི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་ཁྱོན་ཆེ་ཐོན་བཞིན་མཁས་བརྒྱ་འགྲན་གླེང་དང་མེ་ཏོག་མཉམ་བཞད་ཀྱི་དུས་རིམ་ཞིག་ཏུ་གོང་འཕེལ་ཕྱིན་ཡོད་ལ། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་རིགས་སྣ་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་ནང་དོན་སྣེ་འཛོམས་སྒྲིག་སྟངས་བརྒྱུད་རིམ་ལྡན་པ། ཕྱི་རབས་ཚོར་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་པ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དེ་གནད་སྨིན་འཐུས་ཚང་དང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤོས་ཀྱི་དུས་རིམ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ།\nསྤྱི་ལོ1642ལོར་བོད་ས་གནས་ཀྱི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་པའི་སྲིད་དབང་ཚུགས་པ་ནས་དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་རབས50པའི་བར་མི་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་དུས་རིམ་དེའི་ནང་ཐོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཡིག་ཆའི་གྲངས་འབོར་ནི་དེའི་གོང་གི་གྲངས་འབོར་ཁྱོན་ཡོངས་ལས་བརྒལ་ཡོད། རྩོམ་ལུས་རྣམ་གྲངས་ཐད《དབུས་གཙང་གནས་ཡིག》དང་སྨིན་གྲོལ་འཇམ་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་བསྟན་འཛིན་འཕྲིན་ལས་ཀྱི《འཛམ་གླིང་རྒྱས་བཤད》སོགས་སྤྱོད་མཁོ་ཆེ་བའི་ས་ཁམས་ལོ་རྒྱུས་དང་། དེ་མིན་ཇོ་ནང་དཀར་ཆག གཙུག་ལག་ཁང་གི་དཀར་ཆག བསམ་ཡས་དཀར་ཆག་སོགས་དགོན་སྡེའི་ལོ་རྒྱུས་སམ་རིག་དངོས་དཀར་ཆག་གསར་པ་ཁག་གཅིག་ཐོན་ཡོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོས(1617-1682)མཛད་པའི《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས》(1643)དང《རང་རྣམ་དུ་ཀཱུ་ལའི་གོས་བཟང》སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོའི(1653-1705) 《དུ་ཀུ་ལའི་གོས་བཟང་གི་ཁ་སྐོང》དང《རྒྱལ་བ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར་རབ་གསལ་གསེར་གྱི་སྙེ་མ》 《དགའ་ལྡན་ཆོས་འབྱུང་བཻཌཱུརྻ་སེར་པོ》(1698) མདོ་མཁར་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ(1697-1764)གྱི《མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད》(1733)དང《བཀའ་བློན་རྟོགས་བརྗོད》(1763) སུམ་པ་ཡེ་ཤེས་དཔལ་འབྱོར(1704-1788)གྱི《ཆོས་འབྱུང་དཔག་བསམ་ལྗོན་བཟང》(1748) ཀ་ཐོག་རིག་འཛིན་ཚེ་དབང་ནོར་བུའི(1698-1755)《བཙན་པོའི་གདུང་རབས་ཚིག་ཉུང་དོན་གསལ》(1745) 《དེབ་ཐེར་དྭངས་ཤེལ་འཕྲུལ་གྱི་མེ་ལོང》ངམ་གུང་ཐང་རྒྱལ་རབས(1749) 《མངའ་རིས་སྟོད་མར་ཡུལ་བདག་པོའི་དེབ་ཐེར》 རྡོ་རིང་བསྟན་འཛིན་དཔལ་འབྱོར(1760-?)གྱི《དགའ་བཞི་བའི་མི་རབས་ཀྱི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ》(1810ལོ་ཡས་མས་སུ་བརྩམས) རག་ར་ངག་དབང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན(1822-?)གྱི《རྒྱལ་རབས་ཆོས་འབྱུང་ཤེལ་དཀར་མེ་ལོང》(1864) བྲག་དགོན་དཀོན་མཆོག་བསྟན་པ་རབ་རྒྱས(1801-1866)ཀྱི《མདོ་སྨད་ཆོས་འབྱུང》(1865) དེ་མིན་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་དང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་སོགས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ནི་ཕྱི་རབས་པར་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཡོད་པའི་གྲས་ཡིན་ལ། རྣམ་ཐར་གྱི་རིགས་ཀྱང་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཐོན་ཡོད།\nའོན་ཀྱང་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས19ནས་བཟུང་ནང་དུ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་བཀས་རྒྱུད་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རུལ་སུངས་ངོ་བོའི་རྐྱེན་དང་། ཕྱི་བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་པས་མན་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཉམས་རྒུད་དུ་གྱུར་པའི་གོ་སྐབས་དེ་བསྟུན་བོད་སར་བཙན་འཛུལ་དང་མི་རིགས་ཁ་ཕྲལ་གྱི་ལྐོག་གཤོམ་སྤེལ་བའི་རྐྱེན་རྩ་དེ་གཉིས་ལས་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་བཀག་རྒྱ་དམ་དྲགས་པས་རིམ་གྱིས་རྙིང་ཞེན་བག་འཁུམས་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་བ་དེས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་དང་ཤེས་རིག་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུར་བཀག་རྒྱ་དང་ཚོད་འཛིན་ཤུགས་ཆེ་ཐེབས་ཡོད་ཙང་སྲོལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དེ་གོང་འཕེལ་གྱི་རྩེ་མོ་ནས་རིམ་བཞིན་འགོར་དལ་གྱི་གནས་སམ་ཐ་ན་འཕེལ་མེད་སོར་གནས་ཀྱི་གནས་སུ་ལྷུངས་པ་དང་ཆབས་ཅིག འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་གཞན་པ་དང་ལྷག་དོན་ནུབ་ཕྱོགས་པས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཤེས་རིག་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་ཤུགས་རིམ་གྱིས་ཇེ་ཆེར་སོང་།\n༡. ལྷ་ཆོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་དང་མི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟ་ཚུལ་ཟུང་དུ་གནས་ཡོད་ལ། སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་ཙམ་ནས་བཟུང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་མི་ཚེའི་རིན་ཐང་གི་ལྟ་ཚུལ་དང་འཇིག་རྟེན་ལྟ་ཚུལ་བོད་མིའི་སེམས་ཁམས་སུ་རིམ་གྱིས་སིམ་པ་ལས། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཁྲོད་བརྗོད་བྱའི་ནང་དོན་དང་ཕྱིའི་རྩོམ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་སོགས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཅིག་ཆགས་ཡོད།\n༢. ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཡུལ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའམ་རྒྱལ་བློན་དང་། བླ་མ་སྐྱེས་ཆེན་དམ་པའམ་མི་དྲག་ཚོའི་མཛད་འཕྲིན་སྐོར་ཡིན།\n༣. ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཐབས་སུ་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་བཤད་དམ་འགྲེལ་པ་གཙོ་བོར་བཟུང་བ་ལས། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཐབས་མི་འདང་བ།\n༤. དོན་དངོས་ཁོ་ནར་དམིགས་པ་ཙམ་ལས་ཕུགས་བསམ་མི་རྟོགས་པ་བཅས་ཞན་ཆ་བཞི་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བྱ་རིམ་འགོད་རྒྱུར་དོ་སྣང་ལས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་དངོས་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་འཚོལ་ཞིབ་ཀྱིས་དེ་མ་འོངས་པའི་ཕུགས་བསམ་ཐོག་ཏུ་འཁྱོལ་བ་བྱས་ཏེ་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་ཀྱི་གོ་རྟོགས་མཐོར་འདེགས་དང་ཤེས་རིག་གི་བློ་སྒོ་འབྱེད་ཐབས་དང་རྒྱལ་འབངས་ཀུན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་རྒྱུར་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་མེད་ཙང་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་སྐབས་རྒྱས་བཤད་ཙམ་ལས་དངོས་དོན་དང་མཐུན་མིན་ལོགས་སུ་ཕུགས་འདེད་ཀྱི་བརྡར་ཤ་གཅོད་རྒྱུ་མི་འདང་ཞིང་། སྔར་ལུགས་སྦུགས་འདྲེན་ལས་གསར་གཏོད་མི་བྱེད་པའི་སྐྱོན་ཆ་གཉིས་བཅས་ལྷག་ཡོད།⒆ལྷག་དོན་མི་ལོ་བདུན་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་རིང་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་བཀས་རྒྱུད་ཞིང་བྲན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མི་ཚེའི་ལྟ་ཚུལ་ལམ་ནང་རིག་པའི་བསམ་བློའི་འཆིང་རྒྱས་མི་རིགས་འདི་ཉིད་ཚེ་ཕྱི་མ་གཙིགས་ཆེར་བཟུང་བ་ལས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་དོ་སྣང་ཆུང་བ་དང་། དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་གཙིགས་ཆེར་འཛིན་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་ཁྱིམ་པའི་བྱ་གཞག་ཕལ་པར་འཇོག་པ། ཀུན་སྤྱོད་ལ་མཐོང་ཆེན་ལས་ཁེ་དབང་གཉེར་རྒྱུར་དོ་སྣང་ཆུང་བ། བཟོད་པ་སྒོམ་རྒྱུ་གནད་ཆེར་བཟུང་བ་ལས་འགོག་རྒོལ་གྱི་བསམ་པ་ཞན་པ། ཆོས་སེམས་ཆེ་དྲགས་པ་ལས་རང་འགུལ་གྱི་བསམ་པ་ཞན་པ། ལས་ལ་གང་བསྐོས་ཀྱི་བསམ་པ་ཤུགས་ཆེ་བ་ལས་རང་རྒྱུད་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་རྒྱུ་ཞན་པ་བཅས། མདོར་ན་མི་རིགས་འདི་ཉིད་དཔའ་ཞིང་བརྟུལ་ཕོད་ཀྱི་སྙིང་སྟོབས་ནས་གཉོམ་ཆུང་བཟོད་སྒོམ་སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་སེམས་རྒྱུད་དུ་རིམ་གྱིས་འགྱུར་བ་བྱུང་སྟབས། དངོས་ཡོད་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་ཆོས་སྲིད་གཙོ་ཕལ་གྱི་གོ་ལྡོག་པ་དེས་རིམ་གྱིས་སྲིད་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཆེ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སྣང་ཆུང་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཆགས་ཙང་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ཞིབ་འཇུག་གིས་གནའ་དེང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་ལ་དཔྱད་བསྡུར་བྱ་རྒྱུའི་དོན་སྙིང་པོ་མེད་པར་གྱུར་ནས། ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དེ་རྩོམ་སྒྲིག་དང་འགྲེལ་པའམ་ཡང་འགྲེལ་ཙམ་གྱི་བཤུལ་ལམ་དོག་མོར་ཆས་པ་དེས་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་གོང་དུ་འཕེལ་བར་ཚོད་འཛིན་ཤུགས་ཆེ་ཐེབས་ཡོད། འོན་ཀྱང་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཐོག་ནས་མི་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་ཐག་ཆོད་མངོན་གྱི་ཡོད་ལ་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཕྱག་རྩོམ་ཕོན་འབོར་ཆེ་ཞིང་རྩོམ་ལུས་རྣམ་གྲངས་མང་བ། ནང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅས་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་གིས་བོད་ཀྱི་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་རིག་པར་སྲ་ཞིང་བརྟན་པའི་རྨང་གཞི་ཞིག་བསྐྲུན་ཡོད། སྔ་མཐུད་ཕྱི་སྐྱོང་གི་དུས་རབས་གཅིག་གི་བོད་རིག་པའི་མཁས་དབང་སྐུ་ཞབས་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་རྒྱལ་རབས་རྩོམ་འཕྲོ་ཅན《དེབ་ཐེར་དཀར་པོ》དེ་དུས་རབས་གོང་མའི་ལོ་རབས50པར་འགྲེམ་སྤེལ་བྱས་པའི་དུས་དེ་ནས་བཟུང་བོད་དུ་དེང་རབས་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་དར་འགོ་ཚུགས་སོ། །\n②②ཚལ་པ་ཀུན་དགའ་རྡོ་རྗེས་མཛད་པའི《དེབ་ཐེར་དམར་པོ》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི1981ལོའི་དཔར་གཞི། P.18དང་། 《ཐང་ཡིག་རྙིང་མའི་གླེགས་བམ་བརྒྱ་དང་གོ་དྲུག་ཐུ་བྷོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས》ཏེ《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས》 མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི1983ལོའི་དཔར་གཞི། P.136\n④P. T.1288དངB. M.8212(187)ནི་སྐུ་ཞབས་དབང་རྒྱལ་ལགས་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད(王尧、陈践)ཀྱིས་བསྒྱུར་མཆན་མཛད་པའི《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི1992ལོའི་པར་གཞི། P.12-33ལ་གཟིགས། ཤོག་དྲིལ་དེའི་ནང་ཁྱིའི་ལོ་སྟེ་སྤྱི་ལོ650ནས་བཟུང་ལོ་དུས་ཁ་གསལ་དང་དེའི་གོང་སྤྱི་ལོ641བར་བརྒྱུད་ཤུགས་སུ་བསྟན་ཡོད་ནའང་ཕངས་པ་ཞིག་ལ་གོང་ཤོག་རལ་ཐོར་དུ་སོང་འདུག་པས་ཡི་གེ་ཆ་ཚང་མི་གསལ།\n⑥⑦P. T.1287 དང་I.0. Ch. xvii.2 P. T.1286བཅས་ནི《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི1992ལོའི་པར་གཞི། P.34-66, P.67-71.ལ་གསལ།\n⑧P. T.960དང་P. T.1283ནི་སྐུ་ཞབས་དབང་རྒྱལ་ལགས་དང་བསོད་ནམས་སྐྱིད་ཀྱིས་ཕྱོགས་སྒྲིག་མཛད་པའི《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གི1983ལོའི་པར་གཞི། P.256-275,P.279-287.ལ་གསལ།\n⑨P. T.986《尚书》དངP. T.1291《战国策》ཡི་བསྒྱུར་ཡིག་དུམ་བུ་ནི་གོང་མཚུངསP.114-128.དངP.129-137.བར་གསལ།\n⒂ དུས་རིམ་དེའི་ནང་ལ་སྟོད་བྱང་པ་དང་། མངའ་རིས་གུང་ཐང་། རྒྱལ་མཁར་རྩེ་པ། གཙང་པ་སྡེ་སྲིད་སོགས་ཀྱི་དམག་གཞུང་དེབ་ཐེར་ཐོན་ཡོད།\n(17) རྩེད་ཐང་པ་ཤར་རྩེ་པཎ་ཆེན་བསོད་ནམས་གྲགས་པ་ཞེས་ཀྱང་འབོད། ཁོང་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་ཕྱག་རྩོམ་གཞན《རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར》 《འཇམ་དབྱངས་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་གྱི་རྣམ་ཐར》 《འདུལ་བའི་ཆོས་འབྱུང》 《བཀའ་གདམས་ཆོས་འབྱུང་ཡིད་ཀྱི་མཛེས་རྒྱན》(1529ལོར་བརྩམས)སོགས་ཡོད།\n⒅འདི་ནི་སུང་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་ཐོག་བདུན་པ་ཀྲའོ་ཞན(南宋少帝赵)ཞེས་པ1276ལོར་རྒྱལ་ས་ཤོར་ནས་ཡོན་གྱི་དམག་དཔུང་གིས་ཏཱ་ཏུར(大都)གསོན་ཁྲིད་བྱས། ཧོར་སེ་ཆེན་རྒྱལ་པོས(忽必烈汗)ས་སྐྱ་པར་རྩིས་སྤྲད་རྗེས་ས་སྐྱའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གཞུང་ལུགས་ལ་སློབ་གཉེར་མཛད། ཕྱིས་གོང་མ་སི་ཏི་ཕ་ལ་དབྱིངས་ཁྱུང་གེ་གན་རྒྱལ་པོས(英宗硕德八刺)རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བའི（1320-1323)དུས་སུ་ངོ་ལོག་པར་འགྱུར་དོགས་ནས་བཀྲོངས།\n⒆参见，梁启超:《新史学》，载《20 世纪中华学术经典文库历史学一史学理论卷》兰州大学出版社，2000年版， P.36


ཁ་བརྡ། | མང་གཙོ་དང་དམངས་གཙོ་རང་བཙན་དང་རང་དབང་ཡུལ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཡུལ་མིའི་སྲིད་སྐྱོང་སོགས་ལ་དཔྱད་པའི་གཏམ།\nབཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དར་ནས་མི་ལོ་དྲུག་བཅུ་ལ་ཉེ་བ་དང་ཁྲིམས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་འོག་ཁ་ཕྱོགས་ནས་མི་ལོ་སུམ་བཅུ་ལ་ཉེ་བའི་སྐབས་འདིར་ང་ཚོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆུང་ཆུང་འདིའི་ནང་མང་གཙོ་དང་དམངས་གཙོ་དོན་གཅིག་ལ་བསམ་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པ་དང་རང་བཙན་དང་རང་དབང་གང་བསམ་ཁ་ནས་འདོན་བཞིན་པ་དེ་དག་་མ་དག་པའི་ཚིག་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱིས་གོམས་གཤིས་སུ་དར་ནས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པ་དང་མང་གཙོ་ ( DEMOCRACY )ནི་མི་མང་བའི་རྗེས་ལ་མི་ཉུང་བ་འགྲོ་དགོས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ལ་མང་གཙོ་ ( DEMOCRACY. )ཟེར་བ་ལྟར་ང་ཚོའི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་མང་གཙོ་གྲངས་ཀྱི་གསལ་འབྱེད་རྩལ་དུ་སྟོན་པ་ལས་དམངས་གཙོ་ཟེར་བའི་གྲལ་རིམ་གྱི་གསལ་འབྱེད་ཚིག་གཅིག་འཁོད་མེད་པ་དང་དམངས་གཙོ་ ( PROLETARIAN or CLASS ). གྲལ་རིམ་གྱི་གསལ་འབྱེད་ཡིན་པ་ནས་མི་ཉུང་བའི་དབང་འོག་ཏུ་མི་མང་བ་འཚོ་དགོས་པའི་ལམ་ལུགས་་ལ་དམངས་གཙོ་ ( PROLETARIAN or CLASS. )ཟེར་བ་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ལུང་པ་མང་པོའི་ནང་གྲལ་རིམ་དམངས་གཙོ་གཅིག་བསྡུད་ལག་ལྟར་བྱེད་བཞིན་པ་ནས་མི་མང་གི་འཚོ་བ་ལ་བདེ་སྐྱིད་བསྐྲུན་མ་ཐུབ་ནས་དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་གི་ལུང་པ་མང་པོའི་ནང་སྲིད་གཞུང་ལ་ངོ་རྒོལ་རྒྱེན་ལང་བྱེད་མཁན་ལོ་རེ་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་པ་འདི་ཡང་དོན་དངོས་ཐོག་ང་ཚོའི་བསམ་ཞིབ་བྱ་སྐབས་མི་མང་གི་བསམ་སྤྱོད་རང་དབང་ལ་སྲིད་གཞུང་ནས་ཁྲིམས་མཐུན་གྱིས་འགན་ཁུར་མ་ཐུབ་ནས་ལུང་པའི་བདེ་འཇག་དང་མི་མང་གི་འཚོ་བ་ཉེན་ཁའི་ནང་ལྷུང་པ་ནས་དམངས་གཙོ་མང་གཙོ་ལ་ཁ་ཕྱོགས་འདོད་པའི་གསར་བརྗེའི་ལས་འགུལ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་པ་དང་རང་བཙན་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་མངའ་དབང་ ( SOVEREIGNTY POWER ) ཡོད་པའི་ལུང་པ་ལ་རང་བཙན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་. ( INDEPENDENCE NATION ) ཟེར་བ་དང་རང་དབང་ནི་ ( FREEDOM ) འགྲོ་བ་མི་དང་སེམས་ཅན་ལ་གོ་བས་མི་གི་རང་དབང་དང་དུད་འགྲོའི་རང་དབང་ ( freedom for human beings and Animals ) ལྟབུ་དང་རང་དབང་ལ་ཚད་གཞི་མེད་པ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་ཁྲིམས་ལུགས་འོག་ཡུལ་མིའི་བྱེད་ཆོག་པ་དང་བྱེད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་སྒྲིག་གཏན་འབེབས་རྒྱུད་ནས་མི་མང་གི་འཚོ་བ་ལ་སྲིད་གཞུང་ནས་འགན་ཁུར་ལེན་དགོས་པ་དང་ཡུལ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ ( REPUBLIC ) ཟེར་བའི་མང་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་ནང་གསལ་བའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཐ་སྙད་དེ་དག་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་གསུམ་པའི་ནང་འཁོད་པ་དེ་དག་ཁྲིམས་་བཟོ་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་སྐབས་བཅོ་ལྔའི་ཚོགས་དུས་དང་པོའི་ཐོག་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་གསུམ་པ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རང་བཞིན་ཟེར་བའི་ནང་ནས་ནག་སྲུབ་གཏང་ནས་མང་གཙོའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ ( DEMOCRACY THOERY ) ནང་རྩལ་ནས་སྙེད་རྒྱུ་མེད་པའི་ཐ་སྙད་གསར་པ་ ༼ ཡུལ་མིའི་སྲིད་སྐྱོང་་༽ ལ་ཁ་ཕྱོགས་ནས་བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་གསར་འཇུག་གནང་བའི་ཡུལ་མིའི་སྲིད་སྐྱོང་ཟེར་བའི་གོ་རྟོགས་དཀའ་བའི་ཐ་སྙད་འདིའི་གོ་དོན་དུས་ད་ལྟ་ཡང་ཤེས་ཐུབ་མ་སོང་ན་ང་ཚོའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་ཡར་འཐོན་མང་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་དང་མཐུན་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལས་མིང་ཚིག་མང་གཙོ་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཐུབ་པ་ཙམ་གྱི་མང་གཙོ་ཡང་དག་པ་ཡིན་པ་ལ་ནམ་ཡང་ངོས་འཛིན་ཞུ་མི་ཐུབ་པ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ནས་ང་ཚོར་ངོ་སྤྲད་པ་ནི་དམངས་གཙོ་ཡིན་ལ་གཅིག་བསྡུད་ཡིན་ཟེར་བ་དང་མི་རིགས་འདྲ་མཉམ་ཡིན་ལ་ཐ་དད་ཡིན་ཟེར་བ་ནས་དབང་པོ་ནུས་མེད་ཡིན་ན་ལས་དེ་མིན་དབང་པོ་ནུས་ལྡན་ཚང་མས་ཤེས་ཐུབ་པ་དང་མང་གཙོ་སྤྱིའི་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ཁ་བྲལ་ནས་ཟུར་དུ་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་གསར་གཏོད་བྱེད་པ་དེ་ནི་།\nཟེར་བའི་སྔ་མོའི་བོད་ཀྱིས་གཏམ་དཔེ་དེ་ལས་མ་འདས་པ་དང་དོན་དངོས་ཐོག་རྒྱལ་ཁབ་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་འགོ་འཁྲིད་དེ་དག་མི་མང་ནས་འདམས་པའི་མི་ཞིག་དགོས་པ་ལྟར་ཡུལ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ ( REPUBLIC )ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདི་ལ་འགན་ཁུར་ནས་མང་གཙོའི་སྲིད་གཞུང་སྐྱོངས་བཞིན་པ་ནི་ང་ཚོའི་མིག་གིས་མཐོང་ཡུལ་དུ་ཡོད་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཡར་འཐོན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ལ་ང་ཚོའི་བསླབ་བྱ་ལེན་ཆོག་པ་དང་ང་ཚོའི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་འདི་མང་གཙོ་སྤྱིའི་ལྟ་གྲུབ་ནས་ཁ་དགྱེས་ནས་ཟུར་དུ་མང་གཙོའི་ལྟ་གྲུབ་གསར་གཏོད་འོག་བོད་ཀྱི་མང་གཙོ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་འདོད་པ་ནི་འདས་པའི་མི་ཐོག་མང་པོའི་རིང་ང་ཚོ་གངས་རིའི་ཁྲོད་ཁེར་ཀྱང་དུ་ཟུར་འཚོ་བསྐྱངས་པའི་ཉམས་མྱོང་ནས་ང་ཚོར་མཁེ་གྱོང་ཇི་བྱུང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་བློ་ཡུལ་དུ་ཕྲ་ལྷམ་མེར་གསལ་ཡོད་པ་དང་ཡུལ་མིའི་སྲིད་སྐྱོང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་གསར་པ་འདིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་ནང་ནུས་པ་ཇི་ཙམ་འདོན་ཐུབ་མིན་དང་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་འགན་ཁུར་ཇི་ཙམ་ཐུབ་མིན་ནི་ཚོད་དཔག་གི་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་ཡུལ་་མིའི་སྲིད་སྐྱོང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདི་་ང་ཚོའི་བཅའ་ཁྲིམས་ལེའུ་དང་པོའི་དོན་ཚན་གསུམ་པའི་ནང་ཁྲིམས་བཟོ་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ནས་བསྐྱར་བཅོས་གནང་བའི་ཐ་སྙད་གསར་པ་ (ཡུལ་མིའི་སྲིད་སྐྱོངས་ )ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདི་འདས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་འབྱུང་རྒྱལ་རབས་ནང་མཐོང་མ་སོང་ལ་གོ་ཡང་མ་མྱོང་ལ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་དང་རྟེན་འགྱུར་ནང་དུ་ཡང་མཇལ་མ་མྱོང་ན་ཡུལ་མིའི་སྲིད་སྐྱོང་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདི་ཁྲིམས་མཐུན་ཚད་སྒྲུབ་ཡིན་མིན་འཐེ་འཚོམས་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་ལྷག་པ་མ་ཟད་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་མང་གཙོའི་འཕེལ་རིམ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་སྲུབ་ནས་ཟུབ་རྒྱུ་མེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཀྱོག་མཚམས་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་དང་བཅས་མང་གཙོ་དང་རང་དབང་ཁྲིམས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་ལ་འགན་ཁུར་ནས་བཅའ་ཁྲིམས་དོན་ཚན་བཅུ་གསུམ་ནང་གསལ་བའི་བོད་ཀྱིས་ཡུལ་མིའི་ལས་འགན་སྒྲུབས་ནས་གང་ཟག་སྒེར་གྱིས་བསམ་ཚུལ་གླེང་པ་འདིས་ཀྱང་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་མང་གཙོའི་ལམ་ལུགས་འདི་རྒྱལ་སྤྱིའི་མང་གཙོ་སྤྱིའི་ལྟ་གྲུབ་ཀྱི་རྗེས་ཟིན་ཐུབ་པའི་སྨོན་ལམ་དང་བཅས་ཀོ་ལི་གྷལ་གཞིས་ཆགས་གཞུང་པ་ཚེ་དབང་བསོད་ནམས་ནས་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༨/༡༠/༢༨ ཉིན་ཟིན་བྲིས་སུ་བཏབ་།\n2018 Oct 29, in བསམ་ཚུལ། |\n“ མང་གཙོ་དང་དམངས་གཙོ་རང་བཙན་དང་རང་དབང་ཡུལ་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཡུལ་མིའི་སྲིད་སྐྱོང་སོགས་ལ་དཔྱད་པའི་གཏམ། ”སྐོར་ལ་མཆན་ 8 འདུག\nOctober 29th, 2018 at 2:23 am\nབོད་ཀྱི་དུས་བབ། > གསར་འགྱུར། > གསར་སྙིང་། > རྒྱ་དཀར་ནག་གི་ས་མཚམས་རྩོད་རྙོག་ཐད་གྲོས་མོལ་གནང་འཆར།\nབོད་དེ་རྒྱ་དཀར་ནག་སུའི་འོག་ལ་ཡོད་རེད། ཡང་ན། སུའི་མཉམ་དུ་སྡོད་ཐུབ་བམ། ཡང་ན། གཉིས་ཀའི་འོག་ལ་སྡོད་དགོས་སམ། ཡང་ན། རང་བཙན་ངེས་པར་དུ་དགོས་སམ། ལགས།། །།\n#2 དམྱལ་བ་ཉུག ་ལགས་ཀྱིས་སྤེལ་དོན།:\nOctober 29th, 2018 at 12:37 pm\n#3 ལག་བརྡ། ་ལགས་ཀྱིས་སྤེལ་དོན།:\nOctober 29th, 2018 at 9:44 pm\nOctober 30th, 2018 at 1:32 am\nབོད་ཀྱི་ སྤྱི་དོན་ལ་ བྱུས་གཏོགས་ མི་བྱེད་མཁན ་དེ་ཚོ་ ཚང་མ་ ཚོར་མེད་ ཀླདེ་མེད་ རྐྱང་རྐྱང་ རེད་དོ།།\nOctober 30th, 2018 at 9:02 am\n#6 རྡོ་རྗེ་ཕུན་ཙོགས། ་ལགས་ཀྱིས་སྤེལ་དོན།:\nOctober 31st, 2018 at 12:16 am\n#7 རྡོ་རྗེ་ཕུན་ཙོགས། ་ལགས་ཀྱིས་སྤེལ་དོན།:\nOctober 31st, 2018 at 12:17 am\nOctober 31st, 2018 at 2:57 pm


TALES OF EVERY TIME: February 2013\nPosted by Kuenga Dendup at 1:59 AM2comments\nWhy Do People Have Unprotected Sex? - According to Eston and Buss (2007), humans engage in sex foranumber of reasons including genetic and social dispositions to procreate as well as physic...\nThe Eater’s Agreement - Never has there beenatime in history where women have been so confused about what, when, why and how to eat. Regardless of what bringsawoman into couns...\nWhat Should Teen Rehab Provide? - Sometimes, for the young person, simply being removed from the environment where the dysfunction is occurring forashort while helps more than anything el...\nགལ་ཆེ་བའི་དུས་ཆེན། - གལ་ཆེན་པོ་གཅིག་པུ། འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་དྲིན་ཆེན་མང་ན་ཡང་། ། བཀའ་དྲིན་འཁོར་མཐའ་མེད་པའི་དྲིན་ཆེན་གཅིག ། དེ་ནི་བུ་ལ་ཡོད་ཚད་བསྐྲུན་པའི་མ། ། ཨ་མ་ལྟ་བུའི་དྲིན་ཆེན་...\nའཐོར་མ་དྲི་ཟའི་རྐང་གླིང་། - འཐོར་མ་དྲི་ཟའི་རྐང་གླིང་། གྲིབ་མས་ང་རང་ཁྲིད་ནས་འཇའ་ཟམ་སྟེང་དུ་བསླེབས...


You are here: HomeINFORMATIONA Traditional Perspective on Mindfulness Meditation\nDetails\tPublished: 16 March 2017\tHits: 196\tZOOM REDUCE This isashort teaching on mindfulness Khenpo Tsultrim Lodro gave which Prof. David Germano at University of Virginia used for an online course "Tibetan Buddhist Meditation and the Modern World: Lesser Vehicle" offered at http://www.coursera.org. Coursera provides universal access to the world’s best education, partnering with top universities and organizations to offer courses online.\nLecture transcridivt དེ་ནས་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ་དེ་སོང་ཚར་བའི་རྗེས་ནས་དེ་ནས་ད་ང་ཚོ་སོ་སོ་ལ་ཉམས་མྱོང་གང་ཐོབ་འགྲོ་གི་རེད་ཟེར་ན། And so, having finished with the ordinary preliminary practices, now let us turn to how we might attain some kind of individual experience.\nད་ངས་སྒོམ་རྒྱབ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་རེད་ཟེར་རྒྱུ་དེ་ཁོ་རང་གིས་གསལ་པོ་ཞིག་ཧ་གོ་འགྲོ་གི་རེད། Why does one need to meditate? One must clearly understand the answer to this question.\nངས་སྒོམ་རྒྱག་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་ག་རེ་ཡིན་ན་ཟེར་ན། ད་དེ་གོང་གི་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོ་དེའི་ནང་ནས་ཧ་གོ་འགྲོ་གི་རེད། Why does one need to meditate? One should understand this from the preliminary practices outlined above.\nདེ་ནས་ད་སྒོམ་རྒྱག་པའི་གནས་སྐབས་ན་སྒོམ་རྒྱབ་ལུགས་ལ་འདྲ་མི་འདྲ་མང་པོ་རེད། དེ་ནས་ད་ཆོས་ལུགས་སོ་སོ་ལ་སྒོམ་རྒྱབ་ལུགས་མང་པོ་ཡོད་ས་རེད། Now, regarding the context of meditation, there are many different traditions of meditation. It seems that each religious tradition has many meditative traditions.\nདེའི་ནང་ནས་ནང་པ་ལ་སྒོམ་རྒྱབ་ལུགས་ཧ་ལས་པ་མང་པོ་རེད། ནང་པ་ཡི་སྒོམ་རྒྱག་ལུགས་དེའི་ནང་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྒོམ་རྒྱབ་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཧ་ལས་པ་ཡི་མང་པོ་རེད། Out of those, the Buddhists haveagreat number of meditative traditions. Out of those, the tradition of the Hearers (śrāvaka) haveagreat number of meditative traditions.\nདེ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་ཡི་ལུགས་ཀྱི་སྒོམ་རྒྱབ་ལུགས་ཧ་ལས་པ་ཡི་མང་པོ་འདུག དེ་ནས་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལ་དེ་ལས་ཀྱང་མང་པོ་ཞིག་འདུག In addition to those, the exoteric tradition of the Greater Vehicle (mahāyāna) hasagreat number of meditative traditions. Finally, the Adamantine Vehicle of Secret Mantra (vajrayāna) has even more than the others.\nཧ་ལས་ཡི་སྒོམ་ཚུལ་གྱི་དེ་ནས་སྒོམ་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདྲ་མི་འདྲ། དེ་ནས་ཞི་གནས་ཀྱི་སྐོར་ལ། ལྷག་མཐོང་གི་སྐོར་དེ་འདྲ་ཧ་ལས་པ་མང་པོ་རེད། There areagreat many ways to meditate and many various kinds of meditative methods—calm meditation (śamatha), insight meditation (vipaśyanā), and so forth.\nདེ་འདྲ་རེད། དེ་ཡིན་ན་དེའི་ནང་ནས་ང་ཚོ་སྐབས་སུ་བབ་པ་དེ་ནས་དྲན་པ་རེད། དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་ཟེར་ནས་བཤད་བསྡད་བ་དེ་རེད། And so, out of these, let us begin with mindfulness (smṛti)—that is, the establishment of mindfulness.\nདེ་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་འདི་སྤྱིར་བཏང་ང་ཚོ་དེ་ནས་ཉན་ཐོས་ལུགས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི། དེ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་ཡི་ལུགས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི། གསང་སྔགས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི། Generally speaking, the Hearer tradition has four methods for the establishment of mindfulness, the exoteric tradition of the Greater Vehicle has four methods, and the tradition of the Secret Mantra has four methods as well.\nཁྱོན་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལམ་མི་འདྲ་བ་གསུམ་འདུག གསུམ་འདུག དེ་རེ་རེ་ལ་བཞི་རེ་བཞི་རེ་འདུག དེ་ནས་ཡིན་ན་དེ་ནས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཅུ་གཉིས་འདུག Thus, in sum, there are three distinct paths for the establishment of mindfulness, which each have four distinct methods, foratotal of twelve different methods.\nདེ་ནས་དངོས་ནས་དྲང་གནས་བཤད་ན་དེ་འདྲ་ཞིག་འདུག ད་ཡིན་ནའང་ད་ལྟ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ཟེར་བ་དེ་སྔགས་ཀྱི་ནང་གི་བཤད་པ་ལྟ་བུ་མ་རེད། མདོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ནང་གི་བཤད་པ་ལྟ་དེ་འདྲ་ཡི་ཟབ་མོ་ཡང་མ་རེད། Strictly speaking this is the case. However, the present discussion of establishing mindfulness is not the view expressed in the Secret Mantra. Nor is it the profound view expressed in the exoteric Greater Vehicle.\nདེ་ནས་ཉན་ཐོས་ནང་གི་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དེ་ཁོ་རང་ལ་ཆ་རྐྱེན་མང་པོ་ཡོད་ན་ད་གཟོད་ཉན་ཆོས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ཟེར་བ་རེད། ང་ཚོ་དེ་ཡང་རེད་མི་འདུག The view expressed in the tradition of the Hearers, with its many parts and conditions, also known as the mindfulness establishment doctrine of the Hearers, too is not the topic of today’s discussion.\nདེ་ཡིན་ན་གཙོ་བོ་དེ་འཚོ་བ་ཡི་ནང་ལ་སོ་སོ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྟེང་ལ་མ་སྐྱིད་པ་དང་འཚོ་བ་ཡི་བྱ་བ་ལས་ཀ་ཡི་སྣོན་ལུགས་འདྲ་བོ་དང་། The primary practice relates to the unhappiness that is on our minds and the pressure of various tasks and projects in our lives.\nདེ་ནས་སོ་སོ་ཡི་འཚོ་བ་ཡི་ནང་ལ་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དེ་ཚོ་མར་མེད་པ་བྱེད་ཡ་དེ་འདྲའི་ཞིག་གི་དོན་ལ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་འདི་ཚོ་བསམ་བློ་གཏོང་གི་འདུག Thus, the establishment of mindfulness is meant to diminish the many sufferings that occur in each of our daily lives.\nདེ་ཡིན་ནའང་མི་ཆོག་པ་ཡོད་མ་རེད། དེ་ནས་ང་ཚོ་ནང་པ་ཡི་ཐབས་ཤེས་མང་པོ་ཞིག་དེ་ནང་པ་ནང་གི་བསམ་བློ་དེ་ཡི་ཐོག་ནས་ཉམས་ལེན་བྱེད་ན་ད་ནང་པ་སངས་རྒྱས་བ་ཡིས་ཆོས་ཟེར་གི་རེད། Such mindfulness practice is not improper because, if one practices with this thought [of diminishing suffering] with the many Buddhist methods, it is called the Buddhist doctrine.\nདེ་ཡིས་ཐར་ཐོབ་གི་རེད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་གི་རེད། And one will thereby achieve liberation—that is, one will acheive Buddhahood.\nདེ་ནས་ནང་པ་ཡི་བསམ་བློ་དེ་ཚོ་མང་པོ་ཕར་མེད་པ་བྱས། དེ་ནས་ནང་ནས་ཐབས་ཤེས་ཁ་ཤས་ཁ་ཤས་ཤིག་ཚར་བླངས་ནས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞག་ན་ཡང་དེ་ནས་ད་འགྲིག་འགྲིག་གི་རེད། And even if one practices without such Buddhist motivations, if one takes upafew such methods and implements them, that would be fine too.\nདེའི་ནང་ལ་འགྲིག་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་རེད། མི་འགྲིག་རྒྱུ་ཡོད་རེད་ད། But there are methods that would be appropriate and then there are methods that would be inappropriate.\nའགྲིག་རྒྱུ་སྐོར་དེ་ཉམས་ལེན་བྱེད་བཞག་ན། སོ་སོ་ལ་དད་པ་ཡོད་ན་མེད་ན་སུ་ལ་ཡིན་ན་ཕན་ཐོགས་ཡོད་འགྲོ་གི་རེད། སེམས་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་རེད། Regarding the appropriate methods, regardless of who it is and whether or not they have any religious devotion, they will be of benefit—that is, of benefit to the mind.\nདེ་ནས་དད་པ་དེ་ཡང་ནང་པ་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་ཡིན་ན་འདྲ་ཆོས་ལུགས་གཞན་པ་ལ་དད་པ་བྱེད་མཁན་ཡིན་ན་གང་ཡིན་ན་དེ་དོན་དག་གཞན་པ་རེད། Furthermore, regardless of whether the practitioner has faith in Buddhism, any other religious tradition, or whatever the case may be...\nགང་ལྟར་ཐབས་ཤེས་འདི་ཡི་སོ་སོ་ལ་ཕན་ཐོགས་གི་རེད། These methods will be beneficial.\nདེ་འདྲ་ཡིན་དུས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་འདི་ཚོ་ལ་སུ་ཞིག་གིས་ཉམས་སུ་ལེན་ན་ཆོག་གི་རེད་ཟེར། Thus, it is appropriate for anybody to practice these methods for the establishment of mindfulness.\nདེ་ཡིན་ན་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་དེ་ལ་བཞག་ཚུལ་མང་པོ་འདུག There are many such methods for establishing mindfulness.\nདེ་འི་ད་དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་ཟེར་དུས་ལུས་ལ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག ལུས་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་དང་། Regarding the four methods for establishing mindfulness, in the bodily establishment of mindfulness, one considers their body...\nདེ་འདྲ་བ་ཞིག་གི་ཚོར་བ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་རྒྱུ་དང་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བྱེད་རྒྱུ་དང་། སེམས་ལ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བྱེད་རྒྱུ་དང་། ཆོས་ལ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ཟེར་ནས་སྤྱིར་བཏང་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་བཤད་ཀྱིན་ཡོད་ཟེར། Similarly, there also is an establishment of mindfulness on the consideration of feelings, an establishment of mindfulness on the mind, and an establishment of mindfulness on phenomena. These are generally referred to as the four methods for establishing mindfulness.\nདེ་འདྲ་ཡིན་དུས་དེ་ནས་ལུས་ང་ཚོ་དེ་ནས་མི་གཙང་བ་ཡིན་པ་འདྲ་པོ་དང་དེ་འདྲའི་ཐོག་ནས་ད་ཉན་ཐོས་འདྲ་བོ་ཡིན་ན་དེ་འདྲའི་སྒོ་ནས་སྒོམ་གི་རེད། Thus, regarding the body, in the Hearer tradition one usually meditates from the perspective that it is unclean and so forth.\nདེ་ནས་ཚོར་བ་ཡིན་ན་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ཡིན་པ་འདྲ་བོ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། དེ་འདྲ་བྱས་ནས་སྒོམ་གི་རེད། Regarding feelings, in the Hearer tradition one usually meditates upon feelings of suffering and so forth.\nད་སོ་སོ་ཡི་ཚོར་བ་དེ་ལ་བརྟགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ད་འདྲ་འདུག དེ་འདྲ་བརྟགས་ནས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་འདྲ་པོ་དེ་འདྲ་སྒོམ་གི་རེད། Thus, after examining each of the feelings, one sees that it is like suffering. By examining them like this, one meditates that feelings are suffering by nature.\nདེ་ནས་སེམས་མི་རྟག་པ་ཡི་རང་བཞིན་ཡིན་པ། ང་ཚོའི་སེམས་དེའི་ནང་ལ་རྣམ་རྟོག་འདྲ་མི་འདྲ་མང་པོ་དེ་འདྲ། ཡང་ལམ་སང་དགའ། ལམ་སང་སྡུག ལམ་སང་ཡང་སྐྱོ་དེ་འདྲ་བྱས་ནས་འགྱུར་བ་མང་པོ་མང་པོ་ཞིག And then one meditates that the mind is impermanent by nature. Within our minds we have many various concepts like this. Sometimes joy turns immediately to grief and again immediately to sorrow and so forth, again and again.\nསེམས་ཁམས་ཀྱི་འགྱུར་བ་མང་པོ་ཞིག་འགྲོ་འདུག་རྒྱུ་དེ་དང་། འགྱུར་བ་དེ་ཚོ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ཡིན་དང་། What are the causes and conditions that lead to so many transformations in our mental disposition?\nདེ་ནས་འགྱུར་བ་དེ་འདྲ་མང་པོ་སོང་ན་དེ་ཡི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་དེ་ཚོ་ཞིབ་གྱིས་བསམ་བློ་བཏང་ནས། ཐག་བཅད་ནས་གནད་འགག་དེ་ཚོ་ཡག་པོ་ཞིག་ཤེས་སོང་ན། And what are the results of so many transformations? If we consider these questions carefully, and decisively discern the crux of the issue...\nདེ་ནས་སོ་སོ་ཡི་སེམས་དེ་ལ་བདག་གཉེར་ཡག་པོ་ཞིག་བྱེད་རྒྱུ་དང་སེམས་དེ་ལ་ཚོད་འཛིན་ཡག་པོ་བྱེད་ད་དེ་ཚོ་ཡོང་གི་རེད། Then we will gainacertain degree of control and regulation of the mind.\nདེ་ནས་ང་ཚོ་ནམ་རྒྱུན་སེམས་ལ་མ་སྐྱིད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཞིག་ཡོང་བསྡད་གི་ཡོད་རེད། We usually haveagreat deal of unhappiness and suffering in our minds.\nཡོང་ན་ང་ཚོ་ཚང་མས་སེམས་ཀྱི་ནང་ལ་སྡུག་བསྔལ་དེ་མེད་ན་དགའ་གི་ཡོད་རེད། ཚང་མ་ཡོད་ན་དགའ་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མི་འདུག Thus we are all quite pleased if there is no suffering in our minds. Among all people there is notasingle one who likes to suffer.\nམི་འདུག་སྟེ། ཡིན་ནའང་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཚོ་ཡོང་ས་ཡི་གཙོ་བོ་གཙོ་བོ་དེ་ག་འདྲ་ཡིན་ང་ཚོས་ཞིབ་གྱིས་བསམ་བློ་བཏང་ཡོད་ནི་མ་རེད། Not one. However, we have not carefully considered the primary fashion in which suffering arises.\nང་ཚོ་ཧ་ལས་པ་ཡི་སྟབས་བདེ་པོ་སྒོ་ནས། ཨོ་ད་ང་མི་གཅིག་གིས་ང་ལ་དེ་ནས་ཚིག་སྙན་པོ་མིན་པ་ཞིག་ལབ་སོང་། ཡང་ན་མི་གཅིག་གིས་ང་ལ་བརྙས་བཅོས་བྱས་སོང་། So easily do we fall into thoughts of “Humph! This person is speaks so rudely!” or “This person is disrespecting me!”\nདེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་ང་རང་སེམས་དགའ་གི་མ་རེད། དེ་འདྲ་སྟབས་བདེ་པོ་ཞིག་མ་གཏོགས་ང་ཚོ་ཧ་གོ་གི་ཡོད་མ་རེད། “That is the reason why I am so unhappy!” In these situations, our understandings remain rather facile.\nསྤྱིར་གཞན་པ་ཡིས་ང་ལ་བརྙས་བཅོས་བྱེད་པ་འདྲ་པོ་དང་ཚིག་སྙན་པོ་མ་ཡིན་པ་བཤད་པ་དེ་ཚོའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་ཚོ་སེམས་མ་དགའ་བ་བྱེད་པ་ཨེ་རེད་ཟེར་ན། In general, if another person disrespects or insults us, we will become unhappy.\nདེ་རེད། རེད་དེ་དེ་འདྲའི་ལས་སླ་མོ་མ་རེད། དེའི་ནང་ལ་ད་རུང་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་རེད། That is indeed the case. But in this case it is also not so simple. There are many causes and conditions involved in suchasituation.\nདེ་ནས་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཤེས་སོང་ན་སོ་སོ་རང་གི་སེམས་ལ་ཚོད་འཛིན་ཡག་པོ་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ལ་ཕན་ཐོགས་དཔེ་མང་པོ་ཡོང་གི་འདུག And if we are able to discern all of those causes and conditions, we will gainacertain degree of mental regulation and many associated benefits asaresult.\nདེ་འདྲ་ཡིན་དུས་དེ་ནས་སེམས་མི་རྟག་པ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཤེས་རྒྱུ་དང་། Thus, we will come to recognize that the mind is impermanent by nature.\nདེ་ནས་ཆོས་ཟེར་བ་དེ་ང་ཚོས་ཆོས་ཟེར་བ་དེ་སྤྱིར་བཏང་གི་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་ལ་ཟེར་གི་ཡོད་ལི་མ་རེད། Regarding the term “phenomena” (dharma), the general meanings of mundane and supramundane (dharma), or virtuous and non-virtuous doctrines (dharma), are not what we mean here.\nཆོས་ཟེར་རྒྱུ་དེ་ང་ཚོ་དྷརྨ་་ཟེར་རྒྱུ་དེ་དེ་ནས་སྤྱིར་བཏང་གི་དངོས་པོ་ཚང་མ་ལ་ཆོས་ཟེར་ནས་དེ་འདྲ་ཟེར་གི་ཡོད་རེད། Here the term “phenomena,” or “dharma,” generally refers to all things.\nདེ་འདྲ་ཡིན་ན་འདི་སྐབས་སུ་དེ་ཡང་དེ་རེད། ཆོས་ཟེར་རྒྱུ་དེའི་ནང་ལ་ལུས་དེའི་ནང་ལ་ཡོད་རེད། ཚོར་བ་ཡང་དེའི་ནང་ལ་ཡོད་རེད། སེམས་ཡང་དེའི་ནང་ལ་ཡོད་རེད། Thus, within this category of “phenomena” we can also include the previous categories of the body, feelings, and mind.\nཡིན་ནའང་ལུས་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་ཀྱི་ནང་ལ་མེད་པའི་དངོས་པོ་མང་པོ་ཞིག་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ནང་ལ་ཡོད་རེད། However, there are many things that are not included in the categories of the body, feelings, and mind, which are included in the category of phenomena.\nམདོར་ན་ཆོས་དེའི་ནང་ལ་མ་འདུས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མི་འདུག In brief, in the category of phenomena there is nothing that is not included.\nདེ་འདྲ་ཡིན་དུས། དེ་ནས་ཆོས་དེ་ཚོ་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ནས་དེ་ནས་དེ་ཚོ་ཐམས་ཅད་པོ་འགྱུར་བ་དང་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་། Thus, if we consider such phenomena, all of them naturally fluctuate...\nདེ་ཚོ་ཐམས་ཅད་པོ་རྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་དེ་ཚོ་ཐམས་ཅད་པོ་བདེན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་འདྲ་མེད་པ་དེ་ཚོ་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་ཚུལ་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད། All of them are illusory by nature, and none have been established in truth.\nཡིན་ནའང་། ད་དེ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་རེད་མ་གཏོགས་པ་དངོས་ནས་དྲང་གནས་དེ་ཡག་པོ་ཞིག་སྒོམ་ན། དེ་ཁོ་རང་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་ལ་སྒོམ་ཚུལ་ཧ་ལས་པ་མང་པོ་དང་། ང་ཚོ་བོད་པ་ཡིན་ན་དེ་ནས་ད་གཞུང་བཀའ་པོད་ལྔ་ཟེར་ཡ་དེའི་ནང་ནས་མངོན་པ་མཛོད་དང་དེ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མངོན་པ། However, that is only an abridged explanation of the practice. If one is to seriously and strictly meditate on this, in the scriptures of the Hearer tradition, there are many such meditative methods. In the Tibetan tradition, within the five scriptural categories, in the Treasury of Abhidharma (abhidharmakośa) and the Abhidharma of the Greater Vehicle...\nདེ་གཉིས་ཀའི་ནང་ལ་དེ་ཚོ་ཉམས་ལེན་བྱེད་ཚུལ་རྒྱ་ཞིང་རྒྱས་པ་མང་པོ་ཞིག་གསུང་འདུག Many vast and extensive practical methods have been taught.\nདེ་ཚོ་དགོས་གི་རེད། If one wishes to seriously perform these practices, they will need those.\nདེ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་སྒོམ་ན་དེ་ནས་ཤེར་ཕྱིན་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་དེ་ཚོ་ཡི་ནང་ལ་མང་པོ་གསུང་བཞག་འདུག Also if one is to establish mindfulness according to the Greater Vehicle, many methods have been taught in the Perfection of Insight (prajñāpāramitā) scriptures and the Ornament of Clear Realization (abhisamayālaṃkāra).\nདེ་ནས་སྔགས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ཡིན་ན་ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ཀྱི་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲྭ་བ་ཡི་འགྲེལ་བ་ཕྱོགས་བཅུ་མུན་སེལ་དང་དེ་ཚོ་ཡི་ནང་ལ་རེ་རེ་རེ་རེ་ཧ་ལས་པ་གསལ་པོར་གསུང་བཞག་འདུག If one is to establish mindfulness according to the tradition of the Secret Mantra, methods have been taught in an utterly lucid fashion in Dispelling All Darkness Throughout the Ten Directions,acommentary on the Net of Magical Illusion (māyājāla) by the All-knowing Longchen Rapjampa (1308-1363).\nདེ་འདྲ་ཡིན་དུས་དེ་ཚོ་ལ་བལྟས་ནས་སྒོམ་དགོས་གི་རེད་མ་གཏོགས་པ་འདི་འདྲའི་སྟབས་བདེ་པོ་ཞིག་གི་ཡོད་གི་མ་རེད། With the exception of reading these sources first, meditation on mindfulness will not come easily as it could.\nད་ཡིན་ན་ཡང་ངོ་སྤྲོད་ཅིག་བྱས་ན་དེ་ལ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་ཟེར་གི་རེད། Regardless, this will suffice asabrief introduction to the four methods for establishing mindfulness.\nདེ་ནས་དེའི་ནང་ནས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་དེ་སྒོམ་ན་ག་འདྲའི་ཕན་ཐོགས་འདུག་ཟེར་ན། Regarding the benefits of meditating on the four methods for establishing mindfulness...\nདེ་ནས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་དེ་སྤྱིར་བཏང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡིན་ན། སུ་ཡི་ལུགས་ལ་ཡིན་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་ལྷག་མཐོང་འདྲ་པོ་རེད། The four methods for establishing mindfulness are generally part of the Hearer tradition. But, regardless of tradition, in comparison to calm and insight meditation, mindfulness is more similar to insight meditation.\nདེ་སོ་སོ་རང་གི་སེམས་ལ་ངོས་འཛིན་ཡག་པོ་ཐོབ། དེ་ནས་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་ལ་ངོས་འཛིན་ཡག་པོ་ཡོང་། Mindfulness allows one to gain recognition of their own mind and, in turn, recognition of their bodily feelings.\nདེ་ནས་ལུས་དེ་ག་འདྲ་ཡིན། དེ་ནས་ང་ཚོ་སྤྱིར་བཏང་ལུས་ཟེར་བ་དེ་ཧ་ལས་པ་སྟབས་བདེ་པོ་ཞིག་མ་གཏོགས་པ་ཧ་གོ་གི་ཡོད་ལི་མ་རེད། Regarding the body, we generally only enterain rather facile understandings of that which we call the body.\nལུས་ཟེར་རྒྱུ་དེ་དངོས་ནས་དྲངས་ནས་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཧ་གོ་གི་ཡོད་མ་རེད། Strictly speaking, we do not understand the nature of the body.\nགལ་ཏེ་ཏོག་ཙམ་གོ་ནའང་ང་ཚོ་གསོ་བ་རིག་པ་དང་དེ་ཚོའི་ནང་གོ་བསྡད་ཡ་དེ་ཚོ་མ་གཏོགས་གཞན་པ་མང་པོ་ཞིག་ཧ་གོ་གི་ཡོད་མ་རེད། དེའི་གཏིང་ཟབ་པོ་ཞིག་ཧ་གོ་གི་ཡོད་མ་རེད། Supposing that we do understand the body evenalittle, we do not know much more than medical understandings. We do not know the profound depths of the body.\nདེ་ནས་གསོ་བ་རིག་དང་འདི་ཚོ་ཡི་ནང་ལ། ང་ཚོ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གསོ་བ་རིག་པ་ཡིན་ན་འདྲ་ད་ལྟའི་གསོ་བ་རིག་པ་ཡིན་འདྲ། Regarding medical understandings of the body, regardless of whether it is traditional Tibetan medicine or modern biomedicine...\nཁོ་ཚོ་ཡིས་གོ་ཡ་དེ་ལུས་ཀྱི་ནང་ནས་ཆེས་ལུས་ཀྱི་སྟབས་བདེ་པོ་དང་ཕྱི་ཚུལ་འདྲ་པོ་དེ་མ་གཏོགས་པ་དེའི་གཏིང་དེ་དང་གྲུབ་ཆ་ངོ་མ་དེ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ད་ཁོ་ཚོ་ཡིས་ཀྱང་ཧ་གོ་གི་མ་རེད། Such understandings remain facile and largely superficial. They also do not understand the profundity and the true elements of the body.\nདེ་འདྲ་ཡིན་ན་ལུས་དེ་ག་འདྲ་ཡིན་པ་དང་། ང་ཚོ་མི་ཟེར་བ་དེ་ག་འདྲ་ཞིག་རེད་འདུག And so, what is the body? What is that which we callaperson?\nམི་ཟེར་ན་དོན་དངོས་ནས་དྲང་གནས་བཤད་ན་མི་ཟེར་བ་ག་འདྲ་རེད་འདུག Strictly speaking, what isaperson?\nདེ་ལུས་རེད། སེམས་རེད། འོ་ན་ལུས་ག་འདྲ་རེད། སེམས་ག་འདྲ་རེད། ཨོ་དེ་ཚོ་ཡི་འགྱུར་བ་ག་འདྲ་རེད། If the person is the body and mind, then what are the body and mind? What is the nature of their transformations?\nདེ་ནས་དེ་ཚོ་རྒྱུ་རྐྱེན་ག་འདྲ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འགྱུར་བ་འགྲོ དེ་ནས་མཇུག་འབྲས་དེ་གང་རེད། What causes and conditions lead to their transformations? What are their ultimate effects?\nདེ་འདྲ་སྒོ་ནས་བཤད་ཡོང་དུས་ཁོ་རང་ལ་ལྟ་བ་གསར་པ་དེ་འདྲ་ཞིག་ཡོང་གི་རེད། དེ་འདྲ་ཡོང་དུས་དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་ཟེར་གི་རེད། དེ་ལྟ་བ་གསར་པ་དེ་ལ། When we explore the body from these points of view,anew perspective begins to emerge. This emerging perspective is called insight.\nད་དེ་འདྲ་ཡིན་སོང་དུས་ལྷག་མཐོང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཡག་པོ་གནས་ཐུབ་པ་དང་སེམས་ཀྱི་ནང་ལ་འདྲ་མི་འདྲ་མང་པོ་མ་བསམ་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་རེད། In dependence upon insight, the mind is able to remain in stability without thinking many various thoughts.\nདེ་ཕན་འབྲས་དེ་འདྲ་རེད། དེ་ཡིན་ན་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་ཟེར་རྒྱུ་དེ་ང་ཚོ་དེ་ནས་ཉན་ཐོས་དང་གང་དང་གང་གི་ཡིན་ན། Such are the beneficial results of this practice. Thus, the four methods for establishing mindfulness, regardless of whether they are from the Hearer tradition or not...\nཐོག་མར་ང་ཚོ་སྒོམ་ཉམས་ལེན་གྱི་ཉི་མ་དང་པོ་ནས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་པོ་མགོ་བཟུང་ནས་བསྒམས་ནས་འགྲོ་དགོས་ཡ་དེ་འདྲ་ཞིག་རེད། From the first day of meditative practice, one should begin like this with the four methods for establishing mindfulness.\nདེ་ཡིན་ནའང་། ང་ཚོ་དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མེད། དབང་བསྐུར་མེད། ངེས་འབྱུང་མེད་དེ་འདྲ་ཚང་མ་མེད་པ་དང་དེ་ཚོ་ཚང་མ་ཕར་དོར་ཚར་བའི་རྗེས་ནས་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་སྒོམ་ན། However, at this point, we have neither attained the mind of enlightenment, nor have we received empowerments, nor have we renounced the world. If we were to meditate on the establishment of mindfulness even having forsaken all of these steps...\nདེ་ནས་ད་འཚོ་བའི་ནང་ལ་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡོང་བ་དང་སེམས་སྐྱིད་པ་དེ་ཚོ་ལ་ཕན་པ་ཡོང་གི་རེད། The benefits of reducing suffering in our lives and mental happiness would still come.\nདེ་ནས་དེ་འདྲ་བྱས་ན་འགྲིག་གི་རེད་ཟེར། ད་དེ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་རེད། And practicing like this would be appropriate. Such is the establishment of mindfulness.


Difference between revisions of "Terdzo-'I-054" - Rinchen Terdzö\n'jam dpal pha rol rgol 'joms\nBla ma smra seng drag po\nDifference between revisions of "Terdzo-'I-054"\nRevision as of 05:08, 13 June 2016 (view source)\nLatest revision as of 18:35, 17 January 2019 (view source)\n༄༅། །ཐུགས་སྒྲུབ་བར་ཆད་ཀུན་སེལ་ལས། འཇམ་དཔལ་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་ཀྱི་གཏོར་དབང་ཟུར་བཀོལ་གནམ་ལྕགས་ཞུན་ཐིགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །\nབླ་མ་དཔའ་བོ་དུས་ཀྱི་དགྲ། །སྤྱི་བོར་བཀོད་ནས་གཏོར་མའི་དབང་། །བྱིན་རླབས་སྙིང་པོའི་བཅུད་འདི་ཡང་། །ཉེར་མཁོའི་ཕྱིར་དུ་དབྱེ་བར་སྤྲོ། །བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་དྲག་པོར་ཁྲོས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འདིའི་གཏོར་དབང་བླ་མ་ཞི་བའི་དབང་གི་མཇུག་ཏུ། དཔོན་སློབ་གཉིས་ཀ་འཇམ་དཔལ་ཁྲོ་བོར་གནས་བསྒྱུར་ཏེ་གཏོར་དབང་བཟླས་ལུང་ངོ་སྤྲོད་རྣམས་བྱ་བ་གཞུང་དོན་དངོས་ཡིན་ཀྱང་། འདི་ཉིད་ཁོལ་འདོན་དུ་དགོས་པ་བྱུང་ན་འཇམ་དཔལ་ཞི་བ་གང་རུང་གི་དབང་ཐོབ་པའམ་རྐྱེན་སེལ་ལྟ་བུ་ལ་མ་ཐོབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་འདིའི་བྱིན་རླབས་བྱེད་ན། སྟེགས་བུར་མཎྜལ་སྟེང་འབྲུ་ནག་ཁྲག་ཆང་གིས་གཤེར་བའི་ཚོམ་བུ་གཅིག་བཀོད། དེ་སྟེང་ཁྲིའུར་བནྡྷའམ་ཟངས་ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་དཔལ་གཏོར་གྲུ་གསུམ་དམར་ནག་མེ་རི་སྐུ་ཙཀ་དར་གདུགས་མཐིང་ནག་གིས་སྤྲས་པ་བཀོད། དབང་ཕྲེང་ཐོད་པའམ་རཀྴ། མེ་ལོང་དང་། མཆོད་གཏོར་བཤམ། ཀུན་གཟིགས་བླ་མས་མཛད་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད་མང་ཉུང་འཚམ་པས་མཆོད་བརླབ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེའི་སྒོ་ནས་བདག་མདུན་དབྱེར་མེད་དུ་བསྒྲུབ། བཟླས་པ་ཅི་ནུས་བྱས་ལ་མཆོད་བསྟོད་འབུལ། སྤྲོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དབང་བླང་། སློབ་མ་ལ་ཁྲུས་བྱ། བགེགས་བསྐྲད་སྲུང་འཁོར་སྤྱི་འགྲོ་བྱས་ལ། སེམས་བསྐྱེད་གསལ་གདབ། དེའང་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཞི་བས་མ་དུལ་བའི་གདུག་ཅན་མི་བསྲུན་པ་འཆི་བདག་གཤིན་གྱི་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་གཤེད་དུ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོར་ཁྲོས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འཇིགས་བྱེད་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོ་ཉིད་ནི། དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་གང་གིས་ཀྱང་འགྲན་གྱི་ཟླ་དང་བྲལ་བའི་མཐུ་སྟོབས་གཟི་བརྗིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང་། ལྷག་པར་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྙིགས་མའི་མཐའ་ལ་ཇི་ཙམ་ཐུག་པ་བཞིན་དུ་འཇམ་དཔལ་དཔའ་བོའི་བྱིན་རླབས་ཇེ་མྱུར་དང་ནུས་པ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཟབ་མོའི་སྟོབས་ཡིན་པར་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལྟ་བུའི་འཇམ་དཔལ་དྲག་པོའི་མཚན་དང་སྐུའི་རྣམ་འགྱུར་གདུལ་བྱ་གང་འདུལ་དང་འཚམ་པར་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བ་ལས། དཔལ་ཆེན་ཧེ་རུ་ཀ་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་འདི་ཉིད་བྱད་ཕུར་རྦོད་གཏོང་མི་ཁ་གླེང་གཞི་ལ་སོགས་པ་སྲུང་བ་དང་ཟློག་པའི་མཆོག་ཡིན་ལ། དེའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་བཀའ་སྲོལ་རྣམས་ལས་སྐབས་སུ་བབས་པ་བླ་མའི་ཐུགས་སྒྲུབ་བར་ཆད་ཀུན་སེལ་ལས་འབྱུང་བ་འདིའང་། སྙིགས་མའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་རགས་ཤིང་རྨུ་རྒོད་ལས་ངན་པའི་དབང་གིས་བསྟན་པ་ལ་ཕན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་བྱད་ཕུར་དང་མི་ཁས་ལྷག་པར་སྡང་། དེའི་རྒྱུས་གློ་བུར་དུ་ཚེ་དང་ཕྲིན་ལས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་འབྱུང་བས་དེ་ཉིད་ཟློག་པའི་གཉེན་པོར་ཆེད་དུ་བསྔགས་པ་མ་ཟད། རྐྱེན་ངན་བར་གཅོད་མཐའ་དག་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོས་མི་ཟློག་པ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གཏོར་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱར་ནས་མཎྜལ་འབུལ་དུ་གཞུག །བླ་མ་དང་འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་དབྱེར་མེད་པ་ལ་དད་གུས་དྲག་པོས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་བླ་མ་དགོངས༔ བདག་ཅག་སྐལ་ལྡན་རིགས་ཀྱི་བུར༔ འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ཆེན་པོ་ཡི༔ བྱིན་རླབས་དབང་བསྐུར་བསྩལ་དུ་གསོལ༔ ལན་གསུམ། སློབ་དཔོན་འཇམ་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་རྩ་གསུམ་རྒྱ་མཚོའི་སྤྱི་དཔལ་ཆེན་པོར་བཞུགས་པ་ལ། དེང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱི་བར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་འདུན་པས་རྗེས་ཟློས། ན་མོ༔ རིགས་ཀུན་ཁྱབ་བདག་བླ་མ་རྗེ༔ དངོས་གྲུབ་འབྱུང་གནས་ཡི་དམ་ལྷ༔ བར་ཆད་ཀུན་སེལ་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས༔ རྩ་བ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ གསུམ། གཞན་དོན་དུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་སྤྱོད་པ་མཐའ་དག་སྤྱད་པར་བགྱིའོ་སྙམ་པས་རྗེས་ཟློས། མ་གྱུར་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་ཀུན༔ སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་འཐོབ་བྱའི་ཕྱིར༔ ཉེས་སྤྱོད་ཀུན་སྤང་དགེ་ཆོས་སྡུད༔ གཞན་ཕན་བྱང་སེམས་རྟག་ཏུ་བསྐྱེད༔ གསུམ། བྱིན་རླབས་ཀྱི་གཞི་བསྒྲུབ་པ་ལ་དམིགས་པ་འདི་ལྟར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒོམས་ཤིག །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀ་དག་སྤྲོས་བྲལ་ཆེན་པོའི་ངང་ལས། སྐད་ཅིག་རྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་དྲེགས་པ་ཆུ་གླང་བསྣོལ་བ་དང་པདྨ་ཉི་མའི་གདན་ལ་ཁྱེད་རང་དཔལ་ཆེན་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་མཐིང་ནག་མུན་པའི་མདངས་ཅན། ཞལ་གསུམ་གཡས་དཀར་གཡོན་དམར། ཕྱག་དྲུག་གཡས་གསུམ་རྡོ་རྗེ་འཁོར་ལོ་རལ་གྲི། གཡོན་གསུམ་ལྕགས་ཀྱུ་གཏུན་ཤིང་དགྲ་སཏྭ་བསྣམས་པ། དུར་ཁྲོད་ཆས་བརྒྱད་དང་གར་དགུའི་ཉམས་རྫོགས་པ། ཡུམ་གཏུམ་མོ་དུག་ཧྲུལ་མ་དམར་ནག་བེ་ཅོན་དང་ཐོད་ཁྲག་ཐོགས་པས་འཁྱུད་ཅིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་འབར་བའི་ཀློང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་གསུམ་འབྲུ་གསུམ་གྱིས་མཚན་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཡང་འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ཆེན་པོར་གསལ་བའི་ཐུགས་སྲོག་ལས་འོད་ཟེར་འཕྲོས། མཁའ་ཁྱབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་རྩ་གསུམ་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་བསྐུལ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒོམས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་བྱོན་ནས་རང་ལ་ཐིམ་པར་མོས་ཤིག །རོལ་མོ་གུ་གུལ་དུད་པ་སྦྱར། བཛྲ་ཨཱ་བེ་ཤ་ཡ་ཨ་ཨཱཿ ཞེས་བརྗོད་ལ་བྱིན་དབབ། མགོ་བོར་རྒྱ་གྲམ་བཞག །ཏིཥྛ་བཛྲས་བརྟན་པར་བྱ། དངོས་གཞིའི་བྱིན་རླབས་གཏོར་མའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་དམིགས་འདུན་འདི་བཞིན་དུ་མཛོད། གཏོར་སྣོད་མཐིང་ནག་གྲུ་གསུམ་འབར་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོར། གཏོར་མ་འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་ཡབ་ཡུམ་སྤྲུལ་པ་དང་འཁོར་གྱི་དམག་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་བཅས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པའི་དཔྲལ་བ་ནས་འོད་ཟེར་མེ་ཕུང་ཁྲོ་ཆུང་དཀར་པོའི་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འཕྲོས། ཁྱེད་རང་གི་དཔྲལ་བར་ཐིམ། ལུས་ཀྱི་ནད་གདོན་སྡིག་སྒྲིབ་བར་གཅོད་ཐམས་ཅད་བསལ། སྐུའི་དབང་དང་བྱིན་རླབས་ཐོབ། གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་སྐུ་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པར་མོས་ཤིག །དཔལ་གཏོར་དཔྲལ་བར་བཞག་ལ། ཧཱུྃ༔ སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་དམ་རྫས་བ་ལིཾ་ཏ༔ འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ངོ་བོར་གཉིས་སུ་མེད༔ སྒེག་དཔའ་འཇིགས་རུང་སྐུ་ཡི་དབང་བསྐུར་བས༔ དཔལ་ཆེན་གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོའི་སྐུ་འགྲུབ་ཤོག༔ སྙིང་པོའི་མཐར། ཨོཾ་བ་ལིཾ་ཏ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ ཡང་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་མགྲིན་པ་ནས་འོད་ཟེར་མེ་ཕུང་ཁྲོ་ཆུང་དམར་པོའི་སོགས། དཔྲལ་བར་སོགས་ཀྱི་མལ་དུ། མགྲིན་པར་ ངག་གི་ནད་ གསུང་གི་དབང་ གསུང་མི་ཟད་པ། ཞེས་དང་། དབང་ཚིག་རྐང་པ་གསུམ་པར། རྒོད་གཤེ་དྲག་ཤུལ་གསུང་གི་ གསུང་འགྲུབ་ ཨཱཿབ་ལིཾ་ཏ་ཨ་བྷི་སོགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་མགྲིན་པར་བཞག །ཡང་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་ཐུགས་ཀ་ནས་སོགས་གོང་ལྟར་ལ། སྔོན་པོའི་ཚོགས་ སྙིང་གར་ ཡིད་ཀྱི་ནད་ ཐུགས་ཀྱི་དབང་ ཐུགས་མི་ཟད་པ་ཞེས་དང་། དབང་ཚིག་ལ། སྙིང་རྗེ་རྔམས་ཞི་ཐུགས་ཀྱི་ ཐུགས་འགྲུབ་ ཧཱུྃ་བ་ལིཾ་ཏ་ཨ་བྷི་སོགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་སྙིང་གར་བཞག །ཡང་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོའི་ལྟེ་བ་ནས་ སེར་པོའི་ཚོགས་ ལྟེ་བར་ སྒོ་གསུམ་ཆ་མཉམ་གྱི་ནད་ ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་ ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་སོགས་དང་། དབང་ཚིག་ལ། ཆེ་བཙན་ཟླ་བྲལ་ཡོན་ཏན་དབང་བསྐུར་བས༔ གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་ཡོན་ཏན་འགྲུབ་པར་ཤོག༔ སྭཱ་བ་ལིཾ་ཏ་སོགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་ལྟེ་བར་བཞག །ཡང་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་གསང་བ་ནས་ ལྗང་གུའི་ཚོགས་ གསང་བར་ བྱ་བྱེད་ལ་བརྟེན་པའི་ནད་ ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དབང་ ཕྲིན་ལས་མི་ཟད་པ་སོགས་དང་། དབང་ཚིག་ལ། བདུད་དགྲ་བདུད་འདུལ་ཕྲིན་ལས་དབང་བསྐུར་བས༔ གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་ཤོག༔ ཧཱ་བ་ལིཾ་ཏ་སོགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་གསང་བར་བཞག་གོ །ཡང་གྲངས་གསོག་དགོས་པའམ་གཞུང་གི་དངོས་བསྟན་ལྟར་བསྡུ་བར་འདོད་ན། གཏོར་སྣོད་མཐིང་ནག་གྲུ་གསུམ་སོགས་ནས། མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་ལྔ་ནས་འོད་ཟེར་མེ་ཕུང་ཁྲོ་ཆུང་དཀར་དམར་མཐིང་སེར་ལྗང་གུའི་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འཕྲོས། ཁྱེད་རང་གི་གནས་ལྔར་ཞུགས། ནད་གདོན་སྡིག་སྒྲིབ་བར་གཅོད་ཐམས་ཅད་བསལ། དབང་དང་བྱིན་རླབས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ། གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པར་མོས་ཤིག །ཧཱུྃ༔ སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་དམ་རྫས་བ་ལིཾ་ཏ༔ འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ངོ་བོར་གཉིས་སུ་མེད༔ སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཕྲིན་ལས་དབང་བསྐུར་བས༔ དཔལ་ཆེན་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོ་འགྲུབ་པར་ཤོག༔ སྔགས་མཐར། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ་བ་ལིཾ་ཏ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ ཞེས་གཏོར་མ་གནས་ལྔར་བཞག །རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་ཀར་གཏོར་མའི་བཀའ་བསྒོ་སྤྲོ་ན་སྤྱི་མཐུན་བྱ། མཐར། གཏོར་མ་ལྷར་གསལ་བ་འོད་དུ་ཞུ་བ་ཁྱེད་རང་ལ་ཐིམ་པར་མོས་ཤིག །དེའི་རྗེས་འབྲེལ་དུ་གསུང་བཟླས་པའི་ལུང་སྦྱིན་པ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་འདི་བཞིན་དུ་མཛོད། སློབ་དཔོན་དང་མདུན་བསྐྱེད་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་དཔལ་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་སུ་གསལ་བའི་ཐུགས་ཀར་ཉི་ཟླའི་གྭ་འུའི་དབུས་སུ་ཡཿཡིག་མཐིང་ནག་གི་མཐར་སྔགས་ཀྱི་ཕྲེང་བས་བསྐོར་བ་ལས་སྔགས་ཕྲེང་གཉིས་པ་འཕྲོས། ཞལ་ནས་ཐོན། ཁྱེད་རང་ལྷར་གསལ་བའི་ཞལ་དུ་ཞུགས། ཐུགས་ཀར་ཉི་ཟླའི་གྭ་འུར་ཡཿམཐིང་ནག་གི་མཐར་འཁོད་པ་ལས་འོད་ཟེར་མཐིང་ནག་ཕྱོགས་བཅུར་འཕྲོས། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་མཆོད། རིགས་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས། གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་སྐུར་གྱུར། སྡེ་བརྒྱད་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་དམ་ལ་གཟིར། བྱད་ཕུར་རྦོད་གཏོང་དུས་མ་ཡིན་པའི་འཆི་བ། མི་ཁ་གླེང་གཞི་ངན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྔགས་ཀྱི་མེ་འོད་འབར་བས་བསྲེགས་ཏེ་འོད་གསལ་ཀ་དག་གི་དབྱིངས་སུ་སྦྱངས་པར་བསམ་ལ་སྔགས་འདིའི་རྗེས་ཟློས། ཐོད་པའམ་རཀྴའི་ཕྲེང་བ་གཏད་ལ། ཨོཾ་ཡ་མ་རཱ་ཛ་སོགས་སྙིང་པོ་རྗེས་ཟློས་ལན་གསུམ་བྱར་གཞུག །ཕྲེང་བ་མགྲིན་པར་བཞག་པས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ནུས་པ་བརྟན་པར་བྱས་པར་མོས་ཤིག །ཨཱ༔ ཇི་སྙེད་བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ༔ ངག་ལ་རྡོ་རྗེ་སྔགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བས༔ བརྟན་དང་གཡོ་བའི་སྒྲ་སྐད་ཐམས་ཅད་ཀུན༔ གྲགས་སྟོང་རྒྱལ་བའི་གསུང་དུ་རྟོགས་པར་ཤོག༔ སྔགས་མཐར། ཝཱ་ཀ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨཱ༔ ལྷ་སྔགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་རིག་ཀ་དག་གི་རྩལ་ལས་རང་ཤར་ཡང་། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་དཔེ་མེ་ལོང་དུ་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བས་མཚོན་པར་གྱིས་ལ་འོད་གསལ་གྱི་དབྱིངས་སུ་མཉམ་པར་ཞོག་ཅིག །མེ་ལོང་བསྟན་ཞིང་སྙིང་གར་བཞག་ལ། ཧཱུྃ༔ མེ་ལོང་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་བཞིན༔ དམིགས་སུ་མེད་ཀྱང་མངོན་སུམ་ས་ལེ་བ༔ ཡིད་ལ་རྒྱལ་བའི་ཐུགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བས༔ དྲན་རྟོག་ཐམས་ཅད་རང་ཤར་རང་གྲོལ་ཤོག༔ སྔགས་མཐར། ཙིཏྟ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ འདིའི་ལས་ཚོགས་མགོ་གསུམ་དང་འཆི་བདག་གཏོར་ཆེན་གྱི་བཀའ་གཏད་དགོས་ན་སོ་སོའི་གཞུང་ལྟར་སྐབས་འདིར་སྦྱར་ཏེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དམ་ལྡན་ལས་གང་བྱུང་ལ་སྤེལ་ན་རང་ལ་གནོད་དོ། །མཐར་ཤིས་པ་བརྗོད་ལ་མེ་ཏོག་འཐོར། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་དྲག་པོའི་སྐུར་བཞེངས་པ་འཇམ་དཔལ་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་དབང་བསྐུར་རྒྱས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་སོགས་མཚམས་སྦྱར་ལ་དམ་ཚིག་བསྒྲག་གཟུང་ཕྱིན་ཆད་སྤྱི་ལྟར་བྱ། སྤྲོ་ན་གཏོར་མ་སླར་སྐད་ཅིག་གིས་ལྷར་གསལ་བ་ལ་མཆོད་བསྟོད་དང་ནོངས་བཤགས། བདག་བསྐྱེད་བསྡུ་ལྡང་བསྔོ་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་བྱས་པས་འགྲུབ་བོ། །འཇམ་དཔལ་ཁྲོས་པའི་ཞལ་གྱི་ཨེ་དབྱིངས་སུ། །སྲིད་གསུམ་གདུག་ཅན་ལྷག་མ་མེད་པར་བསྟིམ། །སུས་ཀྱང་མི་བརྫི་ཅིས་ཀྱང་མི་འཕྲོག་པ། །གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོའི་དབང་ཆེན་བརྙེས་གྱུར་ཅིག །འདིའང་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དཔྱིད་དུ་གྱུར་པས་གཏེར་ཆེན་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་ཟུང་གིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡང་ཐོབ་པའི་པྲ་འཆལ་རྩིས་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་པདྨ་གར་དབང་ཕྲིན་ལས་འགྲོ་འདུལ་རྩལ་གྱིས་རྫོང་ཤོད་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོར་བསྡེབས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།\n|fulltitle=thugs sgrub bar chad kun sel las/_'jam dpal pha rol rgol 'joms kyi gtor dbang zur bkol gnam lcags zhun thigs\n|citation=[[‘jam mgon kong sprul]]. thugs sgrub bar chad kun sel las 'jam dpal pha rol rgol 'joms kyi gtor dbang zur bkol gnam lcags zhun thigs. In Rin chen gter mdzod chen mo pod nga gsum pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 53) by 'jam mgon kong sprul, 873-882. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\n|citation=[['jam mgon kong sprul]]. thugs sgrub bar chad kun sel las 'jam dpal pha rol rgol 'joms kyi gtor dbang zur bkol gnam lcags zhun thigs. In Rin chen gter mdzod chen mo pod nga gsum pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 53) by 'jam mgon kong sprul, 873-882. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\n|author='jam mgon kong sprul;\nLine 37: Line 18:\n|deity='jam dpal pha rol rgol 'joms;\n|deity=bla ma smra seng drag po\n|cycle=bla ma’i thugs sgrub bar chad kun sel\n|cycle='jam dpal pha rol rgol 'joms\n|versonotes=gter mdzod drag las mchog gling ‘jam khros\n|versonotes=gter mdzod drag las mchog gling 'jam khros\n|colophonwylie='di'ang nye bar mkho ba'i dpyid du gyur pas gter chen rig 'dzin chen po zung gis rjes su gnang ba thun mong ma yin pa yang yang thob pa'i pra 'chal rtsis med kyi rnal 'byor pa pad+ma gar dbang phrin las 'gro 'dul rtsal gyis rdzong shod bde gshegs 'dus pa'i pho brang chen por bsdebs pa dge legs 'phel\nLatest revision as of 18:35, 17 January 2019\nthugs sgrub bar chad kun sel las/_'jam dpal pha rol rgol 'joms kyi gtor dbang zur bkol gnam lcags zhun thigs\nin cycle འཇམ་དཔལ་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་ ('jam dpal pha rol rgol 'joms)\nVolume 53 (འི) / Pages 873-882 / Folios 1a1 to 5b6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 53 > Text #54 (Scroll to Bottom)\n'jam mgon kong sprul. thugs sgrub bar chad kun sel las 'jam dpal pha rol rgol 'joms kyi gtor dbang zur bkol gnam lcags zhun thigs. In Rin chen gter mdzod chen mo pod nga gsum pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 53) by 'jam mgon kong sprul, 873-882. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\n'di'ang nye bar mkho ba'i dpyid du gyur pas gter chen rig 'dzin chen po zung gis rjes su gnang ba thun mong ma yin pa yang yang thob pa'i pra 'chal rtsis med kyi rnal 'byor pa pad+ma gar dbang phrin las 'gro 'dul rtsal gyis rdzong shod bde gshegs 'dus pa'i pho brang chen por bsdebs pa dge legs 'phel\ngter mdzod drag las mchog gling 'jam khros\n༄༅། །ཐུགས་སྒྲུབ་བར་ཆད་ཀུན་སེལ་ལས། འཇམ་དཔལ་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་ཀྱི་གཏོར་དབང་ཟུར་བཀོལ་གནམ་ལྕགས་ཞུན་ཐིགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། བླ་མ་དཔའ་བོ་དུས་ཀྱི་དགྲ། །སྤྱི་བོར་བཀོད་ནས་གཏོར་མའི་དབང་། །བྱིན་རླབས་སྙིང་པོའི་བཅུད་འདི་ཡང་། །ཉེར་མཁོའི་ཕྱིར་དུ་དབྱེ་བར་སྤྲོ། །བླ་མ་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་དྲག་པོར་ཁྲོས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འདིའི་གཏོར་དབང་བླ་མ་ཞི་བའི་དབང་གི་མཇུག་ཏུ། དཔོན་སློབ་གཉིས་ཀ་འཇམ་དཔལ་ཁྲོ་བོར་གནས་བསྒྱུར་ཏེ་གཏོར་དབང་བཟླས་ལུང་ངོ་སྤྲོད་རྣམས་བྱ་བ་གཞུང་དོན་དངོས་ཡིན་ཀྱང་། འདི་ཉིད་ཁོལ་འདོན་དུ་དགོས་པ་བྱུང་ན་འཇམ་དཔལ་ཞི་བ་གང་རུང་གི་དབང་ཐོབ་པའམ་རྐྱེན་སེལ་ལྟ་བུ་ལ་མ་ཐོབ་ཀྱང་རུང་སྟེ་འདིའི་བྱིན་རླབས་བྱེད་ན། སྟེགས་བུར་མཎྜལ་སྟེང་འབྲུ་ནག་ཁྲག་ཆང་གིས་གཤེར་བའི་ཚོམ་བུ་གཅིག་བཀོད། དེ་སྟེང་ཁྲིའུར་བནྡྷའམ་ཟངས་ལྕགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་དཔལ་གཏོར་གྲུ་གསུམ་དམར་ནག་མེ་རི་སྐུ་ཙཀ་དར་གདུགས་མཐིང་ནག་གིས་སྤྲས་པ་བཀོད། དབང་ཕྲེང་ཐོད་པའམ་རཀྴ། མེ་ལོང་དང་། མཆོད་གཏོར་བཤམ། ཀུན་གཟིགས་བླ་མས་མཛད་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཉིད་མང་ཉུང་འཚམ་པས་མཆོད་བརླབ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས་དེའི་སྒོ་ནས་བདག་མདུན་དབྱེར་མེད་དུ་བསྒྲུབ། བཟླས་པ་ཅི་ནུས་བྱས་ལ་མཆོད་བསྟོད་འབུལ། སྤྲོ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དབང་བླང་། སློབ་མ་ལ་ཁྲུས་བྱ། བགེགས་བསྐྲད་སྲུང་འཁོར་སྤྱི་འགྲོ་བྱས་ལ། སེམས་བསྐྱེད་གསལ་གདབ། དེའང་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ཉིད་ཞི་བས་མ་དུལ་བའི་གདུག་ཅན་མི་བསྲུན་པ་འཆི་བདག་གཤིན་གྱི་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་གཤེད་དུ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོར་ཁྲོས་པའི་ཚུལ་བསྟན་པ་འཇིགས་བྱེད་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོ་ཉིད་ནི། དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་གང་གིས་ཀྱང་འགྲན་གྱི་ཟླ་དང་བྲལ་བའི་མཐུ་སྟོབས་གཟི་བརྗིད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཤིང་། ལྷག་པར་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་རིན་པོ་ཆེ་སྙིགས་མའི་མཐའ་ལ་ཇི་ཙམ་ཐུག་པ་བཞིན་དུ་འཇམ་དཔལ་དཔའ་བོའི་བྱིན་རླབས་ཇེ་མྱུར་དང་ནུས་པ་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཟབ་མོའི་སྟོབས་ཡིན་པར་གསུངས་ཤིང་། དེ་ལྟ་བུའི་འཇམ་དཔལ་དྲག་པོའི་མཚན་དང་སྐུའི་རྣམ་འགྱུར་གདུལ་བྱ་གང་འདུལ་དང་འཚམ་པར་མཐའ་ཡས་པ་འབྱུང་བ་ལས། དཔལ་ཆེན་ཧེ་རུ་ཀ་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་འདི་ཉིད་བྱད་ཕུར་རྦོད་གཏོང་མི་ཁ་གླེང་གཞི་ལ་སོགས་པ་སྲུང་བ་དང་ཟློག་པའི་མཆོག་ཡིན་ལ། དེའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་བཀའ་སྲོལ་རྣམས་ལས་སྐབས་སུ་བབས་པ་བླ་མའི་ཐུགས་སྒྲུབ་བར་ཆད་ཀུན་སེལ་ལས་འབྱུང་བ་འདིའང་། སྙིགས་མའི་དུས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་རགས་ཤིང་རྨུ་རྒོད་ལས་ངན་པའི་དབང་གིས་བསྟན་པ་ལ་ཕན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་བྱད་ཕུར་དང་མི་ཁས་ལྷག་པར་སྡང་། དེའི་རྒྱུས་གློ་བུར་དུ་ཚེ་དང་ཕྲིན་ལས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་འབྱུང་བས་དེ་ཉིད་ཟློག་པའི་གཉེན་པོར་ཆེད་དུ་བསྔགས་པ་མ་ཟད། རྐྱེན་ངན་བར་གཅོད་མཐའ་དག་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོས་མི་ཟློག་པ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྙིང་པོ་གཏོར་མ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱར་ནས་མཎྜལ་འབུལ་དུ་གཞུག །བླ་མ་དང་འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་དབྱེར་མེད་པ་ལ་དད་གུས་དྲག་པོས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་བླ་མ་དགོངས༔ བདག་ཅག་སྐལ་ལྡན་རིགས་ཀྱི་བུར༔ འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ཆེན་པོ་ཡི༔ བྱིན་རླབས་དབང་བསྐུར་བསྩལ་དུ་གསོལ༔ ལན་གསུམ། སློབ་དཔོན་འཇམ་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀ་རྩ་གསུམ་རྒྱ་མཚོའི་སྤྱི་དཔལ་ཆེན་པོར་བཞུགས་པ་ལ། དེང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཀྱི་བར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་འདུན་པས་རྗེས་ཟློས། ན་མོ༔ རིགས་ཀུན་ཁྱབ་བདག་བླ་མ་རྗེ༔ དངོས་གྲུབ་འབྱུང་གནས་ཡི་དམ་ལྷ༔ བར་ཆད་ཀུན་སེལ་མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས༔ རྩ་བ་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ གསུམ། གཞན་དོན་དུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་སྤྱོད་པ་མཐའ་དག་སྤྱད་པར་བགྱིའོ་སྙམ་པས་རྗེས་ཟློས། མ་གྱུར་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་ཀུན༔ སངས་རྒྱས་གོ་འཕང་འཐོབ་བྱའི་ཕྱིར༔ ཉེས་སྤྱོད་ཀུན་སྤང་དགེ་ཆོས་སྡུད༔ གཞན་ཕན་བྱང་སེམས་རྟག་ཏུ་བསྐྱེད༔ གསུམ། བྱིན་རླབས་ཀྱི་གཞི་བསྒྲུབ་པ་ལ་དམིགས་པ་འདི་ལྟར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒོམས་ཤིག །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀ་དག་སྤྲོས་བྲལ་ཆེན་པོའི་ངང་ལས། སྐད་ཅིག་རྫུས་སྐྱེས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་དྲེགས་པ་ཆུ་གླང་བསྣོལ་བ་དང་པདྨ་ཉི་མའི་གདན་ལ་ཁྱེད་རང་དཔལ་ཆེན་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་མཐིང་ནག་མུན་པའི་མདངས་ཅན། ཞལ་གསུམ་གཡས་དཀར་གཡོན་དམར། ཕྱག་དྲུག་གཡས་གསུམ་རྡོ་རྗེ་འཁོར་ལོ་རལ་གྲི། གཡོན་གསུམ་ལྕགས་ཀྱུ་གཏུན་ཤིང་དགྲ་སཏྭ་བསྣམས་པ། དུར་ཁྲོད་ཆས་བརྒྱད་དང་གར་དགུའི་ཉམས་རྫོགས་པ། ཡུམ་གཏུམ་མོ་དུག་ཧྲུལ་མ་དམར་ནག་བེ་ཅོན་དང་ཐོད་ཁྲག་ཐོགས་པས་འཁྱུད་ཅིང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་འབར་བའི་ཀློང་ན་བཞུགས་པའི་གནས་གསུམ་འབྲུ་གསུམ་གྱིས་མཚན་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཡང་འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ཆེན་པོར་གསལ་བའི་ཐུགས་སྲོག་ལས་འོད་ཟེར་འཕྲོས། མཁའ་ཁྱབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་རྩ་གསུམ་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པའི་ཐུགས་རྒྱུད་བསྐུལ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒོམས་པ་དང་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་བྱོན་ནས་རང་ལ་ཐིམ་པར་མོས་ཤིག །རོལ་མོ་གུ་གུལ་དུད་པ་སྦྱར། བཛྲ་ཨཱ་བེ་ཤ་ཡ་ཨ་ཨཱཿ ཞེས་བརྗོད་ལ་བྱིན་དབབ། མགོ་བོར་རྒྱ་གྲམ་བཞག །ཏིཥྛ་བཛྲས་བརྟན་པར་བྱ། དངོས་གཞིའི་བྱིན་རླབས་གཏོར་མའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ་དམིགས་འདུན་འདི་བཞིན་དུ་མཛོད། གཏོར་སྣོད་མཐིང་ནག་གྲུ་གསུམ་འབར་བའི་གཞལ་མེད་ཁང་ཆེན་པོར། གཏོར་མ་འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་ཡབ་ཡུམ་སྤྲུལ་པ་དང་འཁོར་གྱི་དམག་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་བཅས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པའི་དཔྲལ་བ་ནས་འོད་ཟེར་མེ་ཕུང་ཁྲོ་ཆུང་དཀར་པོའི་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འཕྲོས། ཁྱེད་རང་གི་དཔྲལ་བར་ཐིམ། ལུས་ཀྱི་ནད་གདོན་སྡིག་སྒྲིབ་བར་གཅོད་ཐམས་ཅད་བསལ། སྐུའི་དབང་དང་བྱིན་རླབས་ཐོབ། གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་སྐུ་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པར་མོས་ཤིག །དཔལ་གཏོར་དཔྲལ་བར་བཞག་ལ། ཧཱུྃ༔ སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་དམ་རྫས་བ་ལིཾ་ཏ༔ འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ངོ་བོར་གཉིས་སུ་མེད༔ སྒེག་དཔའ་འཇིགས་རུང་སྐུ་ཡི་དབང་བསྐུར་བས༔ དཔལ་ཆེན་གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོའི་སྐུ་འགྲུབ་ཤོག༔ སྙིང་པོའི་མཐར། ཨོཾ་བ་ལིཾ་ཏ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ ཡང་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་མགྲིན་པ་ནས་འོད་ཟེར་མེ་ཕུང་ཁྲོ་ཆུང་དམར་པོའི་སོགས། དཔྲལ་བར་སོགས་ཀྱི་མལ་དུ། མགྲིན་པར་ ངག་གི་ནད་ གསུང་གི་དབང་ གསུང་མི་ཟད་པ། ཞེས་དང་། དབང་ཚིག་རྐང་པ་གསུམ་པར། རྒོད་གཤེ་དྲག་ཤུལ་གསུང་གི་ གསུང་འགྲུབ་ ཨཱཿབ་ལིཾ་ཏ་ཨ་བྷི་སོགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་མགྲིན་པར་བཞག །ཡང་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་ཐུགས་ཀ་ནས་སོགས་གོང་ལྟར་ལ། སྔོན་པོའི་ཚོགས་ སྙིང་གར་ ཡིད་ཀྱི་ནད་ ཐུགས་ཀྱི་དབང་ ཐུགས་མི་ཟད་པ་ཞེས་དང་། དབང་ཚིག་ལ། སྙིང་རྗེ་རྔམས་ཞི་ཐུགས་ཀྱི་ ཐུགས་འགྲུབ་ ཧཱུྃ་བ་ལིཾ་ཏ་ཨ་བྷི་སོགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་སྙིང་གར་བཞག །ཡང་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོའི་ལྟེ་བ་ནས་ སེར་པོའི་ཚོགས་ ལྟེ་བར་ སྒོ་གསུམ་ཆ་མཉམ་གྱི་ནད་ ཡོན་ཏན་གྱི་དབང་ ཡོན་ཏན་མི་ཟད་པ་སོགས་དང་། དབང་ཚིག་ལ། ཆེ་བཙན་ཟླ་བྲལ་ཡོན་ཏན་དབང་བསྐུར་བས༔ གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་ཡོན་ཏན་འགྲུབ་པར་ཤོག༔ སྭཱ་བ་ལིཾ་ཏ་སོགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་ལྟེ་བར་བཞག །ཡང་འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་གསང་བ་ནས་ ལྗང་གུའི་ཚོགས་ གསང་བར་ བྱ་བྱེད་ལ་བརྟེན་པའི་ནད་ ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དབང་ ཕྲིན་ལས་མི་ཟད་པ་སོགས་དང་། དབང་ཚིག་ལ། བདུད་དགྲ་བདུད་འདུལ་ཕྲིན་ལས་དབང་བསྐུར་བས༔ གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་ཕྲིན་ལས་འགྲུབ་པར་ཤོག༔ ཧཱ་བ་ལིཾ་ཏ་སོགས་ཀྱིས་གཏོར་མ་གསང་བར་བཞག་གོ །ཡང་གྲངས་གསོག་དགོས་པའམ་གཞུང་གི་དངོས་བསྟན་ལྟར་བསྡུ་བར་འདོད་ན། གཏོར་སྣོད་མཐིང་ནག་གྲུ་གསུམ་སོགས་ནས། མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པའི་གནས་ལྔ་ནས་འོད་ཟེར་མེ་ཕུང་ཁྲོ་ཆུང་དཀར་དམར་མཐིང་སེར་ལྗང་གུའི་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འཕྲོས། ཁྱེད་རང་གི་གནས་ལྔར་ཞུགས། ནད་གདོན་སྡིག་སྒྲིབ་བར་གཅོད་ཐམས་ཅད་བསལ། དབང་དང་བྱིན་རླབས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐོབ། གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་གྱུར་པར་མོས་ཤིག །ཧཱུྃ༔ སྣོད་བཅུད་ཡོངས་རྫོགས་དམ་རྫས་བ་ལིཾ་ཏ༔ འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ངོ་བོར་གཉིས་སུ་མེད༔ སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཕྲིན་ལས་དབང་བསྐུར་བས༔ དཔལ་ཆེན་གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོ་འགྲུབ་པར་ཤོག༔ སྔགས་མཐར། ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ་བ་ལིཾ་ཏ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ ཞེས་གཏོར་མ་གནས་ལྔར་བཞག །རྒྱས་བསྡུས་གཉིས་ཀར་གཏོར་མའི་བཀའ་བསྒོ་སྤྲོ་ན་སྤྱི་མཐུན་བྱ། མཐར། གཏོར་མ་ལྷར་གསལ་བ་འོད་དུ་ཞུ་བ་ཁྱེད་རང་ལ་ཐིམ་པར་མོས་ཤིག །དེའི་རྗེས་འབྲེལ་དུ་གསུང་བཟླས་པའི་ལུང་སྦྱིན་པ་ཡིན་པས་དམིགས་པ་འདི་བཞིན་དུ་མཛོད། སློབ་དཔོན་དང་མདུན་བསྐྱེད་གཉིས་སུ་མེད་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་འཇམ་དཔལ་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་སུ་གསལ་བའི་ཐུགས་ཀར་ཉི་ཟླའི་གྭ་འུའི་དབུས་སུ་ཡཿཡིག་མཐིང་ནག་གི་མཐར་སྔགས་ཀྱི་ཕྲེང་བས་བསྐོར་བ་ལས་སྔགས་ཕྲེང་གཉིས་པ་འཕྲོས། ཞལ་ནས་ཐོན། ཁྱེད་རང་ལྷར་གསལ་བའི་ཞལ་དུ་ཞུགས། ཐུགས་ཀར་ཉི་ཟླའི་གྭ་འུར་ཡཿམཐིང་ནག་གི་མཐར་འཁོད་པ་ལས་འོད་ཟེར་མཐིང་ནག་ཕྱོགས་བཅུར་འཕྲོས། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་མཆོད། རིགས་དྲུག་གི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས། གཤིན་རྗེའི་གཤེད་པོའི་སྐུར་གྱུར། སྡེ་བརྒྱད་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་དམ་ལ་གཟིར། བྱད་ཕུར་རྦོད་གཏོང་དུས་མ་ཡིན་པའི་འཆི་བ། མི་ཁ་གླེང་གཞི་ངན་པ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ་སྔགས་ཀྱི་མེ་འོད་འབར་བས་བསྲེགས་ཏེ་འོད་གསལ་ཀ་དག་གི་དབྱིངས་སུ་སྦྱངས་པར་བསམ་ལ་སྔགས་འདིའི་རྗེས་ཟློས། ཐོད་པའམ་རཀྴའི་ཕྲེང་བ་གཏད་ལ། ཨོཾ་ཡ་མ་རཱ་ཛ་སོགས་སྙིང་པོ་རྗེས་ཟློས་ལན་གསུམ་བྱར་གཞུག །ཕྲེང་བ་མགྲིན་པར་བཞག་པས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ནུས་པ་བརྟན་པར་བྱས་པར་མོས་ཤིག །ཨཱ༔ ཇི་སྙེད་བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ༔ ངག་ལ་རྡོ་རྗེ་སྔགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བས༔ བརྟན་དང་གཡོ་བའི་སྒྲ་སྐད་ཐམས་ཅད་ཀུན༔ གྲགས་སྟོང་རྒྱལ་བའི་གསུང་དུ་རྟོགས་པར་ཤོག༔ སྔགས་མཐར། ཝཱ་ཀ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨཱ༔ ལྷ་སྔགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་རིག་ཀ་དག་གི་རྩལ་ལས་རང་ཤར་ཡང་། སྐྱེ་འགག་གནས་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་དཔེ་མེ་ལོང་དུ་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བས་མཚོན་པར་གྱིས་ལ་འོད་གསལ་གྱི་དབྱིངས་སུ་མཉམ་པར་ཞོག་ཅིག །མེ་ལོང་བསྟན་ཞིང་སྙིང་གར་བཞག་ལ། ཧཱུྃ༔ མེ་ལོང་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་བཞིན༔ དམིགས་སུ་མེད་ཀྱང་མངོན་སུམ་ས་ལེ་བ༔ ཡིད་ལ་རྒྱལ་བའི་ཐུགས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བས༔ དྲན་རྟོག་ཐམས་ཅད་རང་ཤར་རང་གྲོལ་ཤོག༔ སྔགས་མཐར། ཙིཏྟ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ འདིའི་ལས་ཚོགས་མགོ་གསུམ་དང་འཆི་བདག་གཏོར་ཆེན་གྱི་བཀའ་གཏད་དགོས་ན་སོ་སོའི་གཞུང་ལྟར་སྐབས་འདིར་སྦྱར་ཏེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དམ་ལྡན་ལས་གང་བྱུང་ལ་སྤེལ་ན་རང་ལ་གནོད་དོ། །མཐར་ཤིས་པ་བརྗོད་ལ་མེ་ཏོག་འཐོར། དེ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་འཛིན་སྨྲ་བའི་སེང་གེ་དྲག་པོའི་སྐུར་བཞེངས་པ་འཇམ་དཔལ་ཕ་རོལ་རྒོལ་འཇོམས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་དབང་བསྐུར་རྒྱས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་པས་སོགས་མཚམས་སྦྱར་ལ་དམ་ཚིག་བསྒྲག་གཟུང་ཕྱིན་ཆད་སྤྱི་ལྟར་བྱ། སྤྲོ་ན་གཏོར་མ་སླར་སྐད་ཅིག་གིས་ལྷར་གསལ་བ་ལ་མཆོད་བསྟོད་དང་ནོངས་བཤགས། བདག་བསྐྱེད་བསྡུ་ལྡང་བསྔོ་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་བྱས་པས་འགྲུབ་བོ། །འཇམ་དཔལ་ཁྲོས་པའི་ཞལ་གྱི་ཨེ་དབྱིངས་སུ། །སྲིད་གསུམ་གདུག་ཅན་ལྷག་མ་མེད་པར་བསྟིམ། །སུས་ཀྱང་མི་བརྫི་ཅིས་ཀྱང་མི་འཕྲོག་པ། །གཤིན་རྗེ་གཤེད་པོའི་དབང་ཆེན་བརྙེས་གྱུར་ཅིག །འདིའང་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དཔྱིད་དུ་གྱུར་པས་གཏེར་ཆེན་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་ཟུང་གིས་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡང་ཐོབ་པའི་པྲ་འཆལ་རྩིས་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་པདྨ་གར་དབང་ཕྲིན་ལས་འགྲོ་འདུལ་རྩལ་གྱིས་རྫོང་ཤོད་བདེ་གཤེགས་འདུས་པའི་ཕོ་བྲང་ཆེན་པོར་བསྡེབས་པ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།\nRetrieved from "http://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-%27I-054&oldid=127775"\nThis page was last edited on 17 January 2019, at 18:35.