འགྲོ་བ་མིས་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ་གསུམ་བཞིའི་ཡར་སྔོན་དུ་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་བདག་ཏུ་བཟུང་ཚུལ། སྙིང་ལྕགས་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར། – བཙན་པོ་དྲ་བ།\nསྒྱུར་པ་པོའི་གསལ་བཤད། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁང་གནའ་བོའི་སྒལ་རུས་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་དང་གནའ་བོའི་མིའི་རིགས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཀའོ་ཞིན་（高星）ཚན་ཆུང་དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གནའ་དཔྱད་དང་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས་ལོ་ངོ་གསུམ་རིང་གནའ་ཤུལ་བཙལ་འཚོལ་དང་བསྔོག་དཔྱད་བརྒྱུད། སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས30ཉིན། གསར་དུ་རྙེད་པའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གནའ་ཤུལ་གལ་ཆེན་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཉེ་ཆར་ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་སྐུ་གཞོན་ཀྲང་ཞའོ་ལེན་（张晓凌）དང་བདག་གི་དགེ་རྒན་དམ་པ་(John W Olsen)སོགས་ཀྱིས་ཨ་མེ་རི་ཁའི་ཚན་རིག་《Science》དུས་དེབ་སྟེང་བཀོད་ཡོད། གནའ་ཤུལ་འདི་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་དབུས་རྒྱུད་བོད་ལྗོངས་ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་ཤན་རྩ་རྫོང་གཞུང་སྨད་ཤང་རྡོ་ར་གྲོང་ཚོའི་ནག་མཚོའི་འགྲམ་རྒྱུད་དུ་གནས་ལ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ300ལྷག་གི་ཆར་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི4600བར་མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད། ཡུལ་མིས་གནས་འདི་ལ་ཉྭ་སྟི་ལྟར་འབོད་ཕྱིར་མཚན་གྱི་ཟུར་ལས་འཕྲོས་ཏེ་གནའ་དཔྱད་རིག་གཞུང་སྨྲ་བའི་སྡེ་རུ་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ཟེར། ཆེད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་གནའ་ཤུལ་གྱི་ཆགས་ཚུལ་དང་། རྒྱ་ཁྱོན། རིག་གནས་ཀྱི་ས་རིམ། ཡོ་ཆས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་དང་རིགས། དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ། ལོ་ཚིགས་བརྟག་དཔྱད་ལ་མཁོ་བའི་ཐབས་ལམ། ས་ཁོངས་དང་མི་རྒྱུད་བར་གྱི་འབྲེལ་འདྲིས། གནའ་ཤུལ་རྙེད་པའི་རིན་ཐང་སོགས་ཕྱོགས་སྣ་མང་ལ་རིགས་པ་ཡང་དག་གིས་དཔྱད་དེ་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་འདི་ལ་ཉུང་མཐའ་ཡང་ལོ་ངོ་ཁྲི་གསུམ་ནས་བཞི་ཡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གནའ་དཔྱད་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ཚན་རིག་གིས་བསྔོག་དཔྱད་གནང་བའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གནའ་ཤུལ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་གཤིས། མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་སྟེང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་གནང་ཡོད་པའི་སྐོར་བསྟན་ཡོད།\nསྒྱུར་པ་པོས་དབྱིན་ཡིག་གི་རྩོམ་གདན་གཞིར་བྱས་ཏེ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་གནའ་དཔྱད་རིག་གཞུང་དང་བསྟུན་ཅི་ཐུབ་བྱས་མོད། དེང་གི་དུས་སུ་བོད་དུ་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་མེད་པའི་བཀག་རྒྱ་དང་ཆེད་ལས་ཐ་སྙད་མི་འདང་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་མ་རྩོམ་ལ་གོ་བ་ཡང་དག་མ་ལོན་པ་དང་། གོ་དོན་འཁྲུལ་བ། སྔ་ཕྱི་འཛོལ་བ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་མི་ཉུང་བ་ཡོང་སྲིད་མོད། སྒང་བ་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱུང་ཐུབ་པརདགེ་མཚན་མི་དམན་པ་ཡོད་ཕྱིར་དཀའ་ཁག་ལ་མ་འཛེམ་པར་བསྒྱུར་ཅི་ཐུབ་སྒོས་སྤེལ་བ་འདིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གནའ་དཔྱད་རིག་གཞུང་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་འཆར་ལྷུག་སྩོལ་ཡོང་རྒྱུ་མཁྱེན་མཁྱེན།\nནང་དོན་གནད་བསྡུས། མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་ཆེས་མཐོ་ཞིང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་སྡོད་ལ་མཁོ་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་ཡིན་པས། ང་ཚོས་ཡུལ་འདིར་ཆགས་པའི་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་འདི་དུས་ནམ་ཞིག་དང་གཞིས་གྲོང་མ་ལག་ཐོག་མའི་ཆགས་སྟངས་སྐོར་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ཡིན། གནའ་ཤུལ་འདི་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྨི་4600མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད་ལ། ལོ་ངོ་ཁྲི་གསུམ་བཞི་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གནའ་ཤུལ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེ་རུ་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བཏང་མྱོང་བའི་རྡོའི་ཡོ་ཆས་འབོར་ཆེན་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད་པས་ཡུལ་འདི་ནི་གནའ་ནས་བཟུང་གཉུག་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། གནའ་ཤུལ་འདི་ཡིས་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེ་རུ་འཚོ་སྡོད་བྱས་པའི་གདོད་མའི་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་ཆགས་པའི་སྐོར་ལ་རིགས་ལམ་ཡང་དག་གིས་སྒྲུབ་བྱེད་གཏོང་ཐུབ།\nགནད་ཚིག མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་། ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ། རྡོ་ཆས་རྙིང་མ། གནའ་དཔྱད།\nམདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་ས་བབ་ཆེས་མཐོ་ལ་ལོ་འཁོར་མོ་ཡུག་ཏུ་གནམ་གཤིས་གྲང་ངར་ཆེ་ཞིང་སྐྱེ་དངོས་སྐྱེ་ཚད་ཐུང་བ། རྫ་དུག་གི་ཉེན་ཁ་ཕོག་སླ་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་གནས་ལ་ཁ་གཏད་བྱེད་དཀའ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ཞིག་ཡིན་ནའང་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་མིའི་རིགས་དུས་ཀྱི་མཐའ་མར་མཐོ་སྒང་གི་ཡུལ་གྲུ་འདི་རུ་གཞིས་ཆགས་ཡོད་པས།(1) ཡུལ་གྲུ་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་དུས་ཚོད་དང་རིག་གནས་མ་ལག་གྲུབ་ཚུལ་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་དོན་སྙིང་ཆེན་པོ་ལྡན། མིག་སྔར། ཡུལ་ལུང་འདི་རུ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཁྲི་ལོ་དང་པོའི་དུས་རབས་སམ་འཁྱགས་རོམ་དུས་ཀྱི་མཐའ་མའི（Holocene）གོང་དུ་གནས་འདི་རུ་གཞིས་ཆགས་པའི་སྐོར་གྱི་ཁུངས་བཙན་པའི་བདེན་དཔང་མེད་ནའང་། མཐོ་སྒང་གི་མཐའ་མཚམས་སུ་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་དུས་ཀྱི་གནའ་ཤུལ་འགའ་རྙེད་ཡོད།(2-8) [པར། s1དང་རེའུ་མིག་s1\nཔར་གཉིས་པ། སྙིགས་བསགས་ལས་གྲུབ་པའི་ས་རིམ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་དང་ས་རིམ་དང་ས་རིམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། OSL དང་AMS གཉིས་ཀྱི་དམར་དཔེའི་གནས་སྟངས། སྙིགས་བསགས་གོ་རིམ་གྱི་རིས་འགྲེལ། གནའ་ཤུལ་ས་རིམ་གྱི་དབྱེ་བ། མཛོད་ནུས་བཟོ་བཅོས་བྱས་རྗེས་ཐག་ཆོད་ཟིན་པའི་སོལ་རྒྱུའི་ལོ་ཚིགས། ས་རིམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་བྱུང་རིམ་གསུམ་གྱི་OSLགྱི་ལོ་ཚིགས།\nཉུང་མཐའ་ཡང་ལོ་ངོ་ཁྲི་གསུམ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ནི་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི་4600མཚམས་ཀྱི་མཐོ་སྒང་གི་དབུས་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ལ། འཛམ་གླིང་སྟེང་ས་བབ་ཆེས་མཐོ་ལ་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་རིག་གནས་མ་ལག་གི་ཆགས་རིམ་མངོན་གསལ་དོད་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད།(9) གསར་རྙེད་བྱུང་པའི་གནའ་ཤུལ་འདི་ཡིས་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་སྟེང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ངོས་ཟིན་གཏིང་ཟབ་ལོན་པ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི4000ཡན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཏུ་མིའི་རིགས་འཚོ་སྡོད་བྱུང་ཐུབ་པར་དངོས་ཡོད་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་གཏོང་ཐུབ་པས། མ་འོངས་བར་མུ་མཐུད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་སྐུལ་འདེད་བྱ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། (Pleistocene age)འཁྱགས་རོམ་དུས་རབས་སུ་བྱུང་བའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མཐོ་སྒང་དུ་འཚོ་སྡོད་ཐུབ་པའི་(Denisovan) དྷེ་ནེ་སཱོ་བན་མི་རིགས་ཀྱི་དགྱེན་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ངོས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་ཐུབ་སྙམ། (10)\nཆ་སྙོམས་ལྟར་ན་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི5000མཚམས་སུ་ཆགས་པའི་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ནི་གནའ་དཔྱད་རྟོག་དཔྱོད་པས་སྤྱི་ལོ་2013ལོར་བྱང་ཐང་གི་ཤར་རྒྱུད་དུ་རྙེད་པ་དང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནུབ་བྱང་མཚམས་ཀྱི་ས་ལེ་དབར་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་གསེར་གླིང་མཚོ་དང་ངོན་མཚོའི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཡོད་དེ།(པར། 1) གནའ་ཤུལ་ས་ཁྱོན་གྱི་ཤར་ནུབ་ལ་སྤྱི་ལེ་གཅིག་དང་ལྷོ་བྱང་ལ་སྤྱི་ལེ་གཉིས་ལྷག་དང་། ས་ངོས་སུ་རྡོ་གཡམ་ནག་པོའི་རྡོ་ཆས་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཁ་ཐོར་ངང་ས་ཁར་བཀྲམས་ཡོད། ང་ཚོས་སྤྱི་ལོ2013དང་། 2016ནས་2018བར་གྱི་དུས་ཡུན་ཐེངས་གསུམ་ལ་གནའ་དཔྱད་བསྔོག་འདོན་དང་ས་གཤིས་རིག་པའི་དམར་དཔེ་འཚོལ་ཞིབ་བརྒྱུད་གནའ་ཤུལ་དངོས་སྦས་རིག་པ་དང་ས་ངོས་ཤུལ་དངོས་ཁྱབ་ཚུལ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ཡིན། [རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་ལེན2]\nཔར་གསུམ་པ། ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ལས་རྙེད་པའི་རྡོ་ཆས། ཀ ས་རིམ་དང་པོ་ནང་ཐོན་པའི་ལག་ཆ། འབུག་དང་འབྲད་ཆས། ས་རིམ་གསུམ་པ་ལས་ཐོན་པའི་འབྲད་ཆས། ཁ། ས་རིམ་དང་པོ་ནས་གཉིས་པའི་ཁྲོད་ཐོན་པའི་རྡོ་ལེབ། ག ས་རིམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ་ལས་ཐོན་པའི་རྡོ་སྙིང་། ང། ས་རིམ་དང་པོ་། གཉིས་པ། གསུམ་པ་བཅས་ནས་ཐོན་པའི་རྡོ་གྲི།\nརྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི4600ལྷག་གི་ངོན་མཚོའི་སྡིངས་ཆའི་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་ཉྭ་སྟིའི་བསགས་སྙིགས་བྱེ་རྡོའི་ས་རིམ་གྱི་མཐུག་ཚད་ལ་ལི་སྨི170ལྷག་ཡོད་དེ། གོང་ནས་འོག་བར་ལ་སའི་རིམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཆོག་ཏེ། ས་ངོས་ནས་ཐུར་དུ་ལི་སྨི10ནས་20བསྔོགས་མཚམས་སུ་སྙིགས་གསོག་ལས་གྲུབ་པའི་རྡེའུ་ཧྲུག་དང་བྱེ་ཞིབ་ཡོད་པ་དང་། ས་ངོས་དེ་རུ་རྡོ་ཆས་དང་གཡའ་རྡོའི་སྙིགས་རོ་དུ་མ་རྙེད་ཡོད། མཐུག་ཚད་ལ་ལི་སྨི་50ནས་80ཡོད་པའི་ས་རིམ་བསྔོགས་རྗེས་བྱེ་ཞིབ་ལས་གྲུབ་པའི་ཆགས་རིམ་ཁྲོད་རྣམ་པ་མི་གསལ་བའི་ས་རིམ་དང་པོའི་མཚམས་སུ་ཟུར་ལྡན་རྡོ་ཧྲུག་འདུས་ཡོད། དེའི་འཕྲེད་ཀྱི་ཆུ་ཡུར་ཁ་ཤས་ཁྲོད་རྡོ་ཧྲུག་དང་བྱེ་མ་མཉམ་འདུས་ཀྱི་རྡོ་གོང་བརྒྱངས་ཡོད་པས་ཕྱི་ངོས་ནས་དཔྱད་ན་མཚམས་རེར་དྲག་ཆུ་རྒྱུགས་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། གཞན་ཡང་གནའ་ཤུལ་ཆགས་སའི་གཞི་མར་འཁྱགས་རོམ་ཐེབས་པས་ས་གཤིས་འཛིངས་རྙོག་ཅན་དང་། དྲག་རླུང་གིས་གཙེས་པའི་ས་ངོས་ཉིལ་ཟད་ཅན། དེ་མིན་ས་རིམ་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བར་མཚམས་སུ་དབྱེ་མཚམས་མི་གསལ་བའི་རྡོ་ཧྲུག་ཁ་གྲམ་ངང་ཁྱབ་ཡོད། གྲང་ངད་ལྡན་པའི་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཡུན་རིང་ལ་ཉིལ་ཟད་ཐེབས་ཡོད་པའི་འདོད་ཚུལ་ལྟར་ན། ས་རིམ་གསུམ་པར་བྱིང་བསགས་ཐེབས་པའི་བྱེ་འདམ་གྱི་ཆུ་སྙིགས་ཁྲོད་བྱེ་ཧྲུག་དང་མཉམ་དུ་ཉ་ལྕིབས་ཀྱི་ཤུན་སྐོགས་འདུས་ཡོད། དེ་རུ་རྒྱ་ཆེ་ལ་ཞིབ་ལས་གནང་བའི་ཆུ་ཡུར་ལ་ཉི་བཀྲག་དང་ལྷགས་པས་གཙེས་པ་དང་། རྒྱུགས་ཆུའི་སྙིགས་བསགས་དང་བྱེ་ཞིབ་སོགས་གཡའ་རྡོ་དང་མཉམ་འདུས་སུ་གྲུབ་ཡོད་པས་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་ཉིལ་ཟད་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་རྐྱེན་ནི་རྒྱུགས་ཆུ་དྲག་ཏུ་རྒྱུ་བ་དང་བསྟུན་ནས་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་རྒྱས་ལ་གཤེར་ཚབས་མངོན་གསལ་ཡིན་པ་དང་། ཉི་ལྷགས་དང་ཆུ་བོ་རྒྱུགས་ཡོད་པའི་དབང་གིས་སའི་ཆགས་རིམ་འཁྲུགས་ཏེ་ཉིལ་ཟད་ཤུགས་ཆེན་ཐེབས་རྐྱེན་གནམ་གཤིས་གཞའ་ཚན་ཅན་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ།\nམིས་བཟོས་རྡོ་ཆས་ནི་ས་རིམ་གོང་གི་ལི་སྨི138མཚམས་སུ་བསྔོག་འདོན་བྱུང་ཡོད་དེ། ས་རིམ་དང་པོར་ཡོ་ཆས3124དང་། ས་རིམ་གཉིས་པར་ཡོ་ཆས223། ས་རིམ་གསུམ་པར་ཡོ་ཆས336རྙེད་སོན་བྱུང་། ས་རིམ་གཉིས་པའི་ཡོ་ཆས་དག་ཆུ་ཡུར་གཙོ་བོ་ནང་རྙེད་ཡོད་ནའང་རིམ་པ་འདིའི་གྲུབ་ཆར་གཏོགས་པའི་བྱེ་ཞིབ་ཁྲོད་དུ་ཡོ་ཆས་ཐོན་མེད་པ་དང་། ཡོ་ཆས་འདི་རིགས་ཀྱི་རིགས་དང་། ལག་རྩལ། རྣམ་པ་སོགས་མི་འདྲ་བས་སྟེང་ནས་ཁ་ཁར་ཆགས་པས་ས་རིམ་གསུམ་ལས་ཐོན་པའི་ཡོ་ཆས་འདི་དག་རེ་རེ་བཞིན་རྩད་གཅོད་དང་ར་འཕྲོད་འབྱུང་མི་ཐུབ་ནའང་ཡོ་ཆས་ཆུང་ཙིག་དག་ས་རིམ་དང་པོ་སྟེང་རྙེད་ཡོད་ཕྱིར། ང་ཚོས་སྡོམ་ཚིག་གམ་ཚོད་དཔག་ལྟར་ན་བསྔོག་འདོན་གནང་ནས་རྙེད་པའི་ཡོ་ཆས་ཡོངས་རྫོགས་ནི་གནས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་གནའ་ཤུལ་ཁེར་རྐྱང་ཅན་ཏུ་གཏོགས་ལ། ས་རིམ་གསུམ་པ་ནི་ཐོག་མའི་རིག་གནས་ཀྱི་འཕྲེད་ཐིག་ལྟར་སྣང་། གོང་གི་ས་རིམ་གཉིས་ནས་རྙེད་པའི་ཡོ་ཆས་ནི་གཞིས་ཆགས་གོང་ལ་གྲུབ་པའི་གནའ་ཤུལ་སྟེང་བསྐྱར་བཟོས་ཀྱི་མཇུག་འབྲས་ལས་བྱུང་བར་འདོད།\nསོལ་རྒྱུ་ཡིས་ལོ་ཚིགས་བརྟག་ཐུབ་པས་སྐྱེ་ལྡན་ཤུལ་དངོས་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་དབང་གིས་གནའ་ཤུལ་གྱི་ལོ་ཚིགས་གུང་བསྒྲིགས་ཐད་ལ་ (the optically stimulated luminescence ) ཚ་བའི་འོད་ཀྱི་ངར་ཤུགས་ཀྱི་མཐོང་རིག་ལས་ལོ་ཚིགས་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ཡོད་དེ།(11) བསྔོག་དཔྱད་ཟིན་པའི་གནའ་ཤུལ་གསུམ་ནས་མཁོ་འདོན་བྱས་པའི་ཡོ་ཆས་ཀྱི་དམར་དཔེ་24ལ་（OSL）ལོ་ཚིགས་བརྟག་ཐབས་ཀྱི་ལག་ལེན་སྤྱད་དེ་ལོ་ཚིགས་བརྟག་པ་ཡིན། (པར 2A) [རེའུ་མིག་s4དང་རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་ལེན 4.2]\nསྡེ་ཚན་རེ་ལ། （OSL）ཡི་ལོ་ཚིགས་བརྟག་ཐབས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་པའི་ལོ་ཚིགས་དེ་དག་ས་རིམ་ལས་རྙེད་པའི་ཡོ་ཆས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་དང་ལོ་རབས་ས་རིམ་རིག་པའི་ལོ་ཚད་དང་མཐུན་ཆོས་སུ་གྲུབ་པས། (པར 2B) ས་རིམ་དང་པོའི་ལོ་ཚད་ནི་ཆིག་ཁྲི་གསུམ་སྟོང་ནས་བཞི་ཁྲི་བར་བརྒལ་དུ་གཏོགས་པའི་ས་གཞི་འཁྱམས་རོམ་བསྡམས་པའི་དུས་སུ་སྡོམ་ཚིག་འགོད་ཐུབ། (the accelerator mass spectrometry 14c) སོལ་རྒྱུ14པའི་མགྱོགས་མྱུར་རྡུལ་ཕྲན་འགྱུར་ནུས་དབྱེ་ཞིབ་བརྟག་ཆས་བརྒྱུད་དེ་ས་རིམ་རིམ་པ་དང་པོའི་འོག་ནས་ཐོན་པའི་ཉ་ལྕིབས་ཀྱི་ཤུན་སྐོགས་ལ་བརྟག་རྗེས་ད་སྔ་བར་དུ་ལོ་ངོ་ཆིག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ནས་ལོ་ངོ་ཆིག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་བར་དུ་ཡོད་པ（OSL）ལོ་ཚིགས་བརྟག་ཆས་ལས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དང་། ས་རིམ་གཅིག་ལས་ཐོན་པའི་ལོ་ཚིགས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་ཕྱིར་ལོ་ཚད་བརྟག་ཆས་ལ་ཡིད་བརྟན་འཕེར་ཐུབ། ས་རིམ་གཉིས་པའི་ལོ་ཚིགས་ནི་ལོ་ངོ་ཉིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ནས་ལོ་ངོ་གཅིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་བར་མར་ཆགས་པ་དང་། འདི་ནི་ས་གཞི་འཁྱགས་རོམ་གྱིས་བསྡམས་པའི་དུས་མཐའ་མའི་སྐབས་སུ་ཡང་བསྐྱར་འགྲོ་བ་མི་ཡི་རྩོལ་བས་བསྐྲུན་པའི་སྙིགས་གསོག་ཡོ་ཆས་དག་རེད་དེ། འདི་ནི་ང་ཚོས་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དང་རྗེས་ཐོགས་ཀྱི་རྟོག་ཞིབ་བརྒྱུད་དེ་དཔྱད་སྐབས་དེ་དུས་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་རེད། ས་རིམ་གསུམ་པའི་སྟེང་རྙེད་པའི་ཉ་ལྕིབས་ཀྱི་ཤུན་སྐོགས་དེ (AMS）མགྱོགས་མྱུར་རྡུལ་ཕྲན་འགྱུར་ནུས་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་ལོ་ཚད་བརྟག་ཆས་གཞིར་བཟུང་ནས་དཔྱད་ན་ལོ་ངོ་བཞི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ནས་ལོ་ངོ་བཞི་ཁྲིའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དང་། [པར། 2A. རེའུ་མིག་s5དང་རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་ལེན 4.1] བསྟར་ཆགས་ཀྱི་ས་རིམ་གསུམ་ལ་ (OSL）དང་སོལ་རྒྱུ་བརྟག་ཆས་ལས་དཔྱད་ན་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ལས་ཐོན་པའི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་ཐོག་མའི་ལོ་ཚིགས་ནི་ལོ་ངོ་བཞི་ཁྲི་ནས་གསུམ་ཁྲི་བར་དུ་ཁེལ་ཡོད།\nསྲིད་ཞེང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཡོད་པའི་ས་རིམ་བསྔོགས་རྗེས་རྡོ་ཆས་ཁྱོན3683ལྷག་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། རྡོ་ཆས་འདུ་སར་ལོ་མའི་དབྱིབས་ཀྱི་རྡོ་སྙིང་དང་། རྡོ་ལེབ། རྡོ་གྲི རྡོ་གཞོག རྡོ་དུམ་དང་རྡོའི་ཡོ་ཆས་སོགས་འདུས་ལ། [པར།3 པར། s2ནས s6 རེའུ་མིག་s2དང་རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་ལེན5] རྡོ་ཆས་ཕོན་ཆེ་བའི་མངོན་གསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི་རྡོ་གྲི་དང་རྡོའི་གཞོག་ཆས་ཡིན་ཏེ། རྡོ་གྲིའི་རྣམ་པ་ནི་སྙུང་གཟུགས་ལས་(Levallois）ལི་ཝ་ལཱོ་ཝའི་རྣམ་པ་ལྟར་སྣང་། རྡོའི་གཞོག་ཆས་མང་ཆེ་བ་ནི་རིང་ལ་ཁ་ཞེང་དོག་པའི་རྡོ་སྙིང་ལས་ལོགས་སུ་བཅག་ནས་ཐོན་པས་རྡོ་ཆས་མང་ཆེ་བ་ནི་ཁ་ཕྱོགས་མི་གསལ་བའི་རྡོ་ལེབ་ལས་གྲུབ།[པར s2ནསs5 དང་རེའུ་མིག་s6] རྡོའི་གཞོག་ཆས་ལ་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དེ།[དུམ་བུ72ནས་91] ཡང་བསྐྱར་བཟོ་བཅོས་གནང་ཟིན་པའི་རྡོ་ཆས་ཁྲོད་དུ་གཞོག་ཆས་དང་། སྙུང་བུ། བཙབ་སྟ། གཏུབ་ཆས་དང་གཟོང་བུ་སོགས་ཡོད་མོད་རྡོ་ཆས་ཀྱི་དབྱིབས་རྣམ་སོགས་ལ་ཞིབ་ལས་གནང་མེད་ནའང་རྡོ་ཆས་དག་ནི་འོས་ཞིང་འཚམས་ལ་སྟབས་བདེ་པོ་འདུག རྡོ་ཆས་མང་ཆེ་བ་ནི་ཤར་ངོས་སྨི800ཁུལ་གྱི་གནའ་ཤུལ་བསྔོགས་ནས་ཐོན་པ་དང་། རྡོ་རྒྱུ་མང་ཆེ་བ་ནི་ཉྭ་སྟིའི་དེའུ་འབུར་ས་ངོས་སུ་བྱུང་བའི་འབུར་ཐོན་བྲག་རྡོ་སྟེ་རྡོ་གཡམ་ནག་པོ་ལས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན།[པར། s7ནས s8 ] བསྡུར་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་སྙིགས་རོ་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན། བཟོ་བཅོས་བྱས་ཟིན་པའི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་ཉུང་ནའང་། གནའ་ཤུལ་གྱི་ཆེ་ཆུང་དང་དེའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཆགས་པའི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ངོས་ནས་དཔྱད་ན་གནས་འདི་ནི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་ལས་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་སྣང་སྟེ། གདོད་མའི་བོད་རིགས་ཀྱིས་གནས་དེ་རུ་རྡོ་རྒྱུ་བེད་སྤྱད་དེ་རྡོ་ཆས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་བཙལ་འཚོལ་དང་ལས་སྣོན་བྱེད་ས་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད། གནའ་ཤུལ་དེ་རུ་སྲོག་ཆགས་རིགས་ཀྱི་ཤུལ་དངོས་དང་། ཐབ་ཚང་། ཁང་བའི་གྲུབ་ཚུལ་སོགས་ད་སྔ་བར་དུ་གསར་དུ་རྙེད་སོན་བྱུང་མེད།\nཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་སྟེང་ཐེངས་དང་པོར་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་ས་རིམ་ལྡན་པའི་གནའ་ཤུལ་བསྔོག་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོར་ཡུག་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་ས་སྒང་ཧྲིལ་པོ་གྲང་ངར་དང་སྐམ་ཤས་ཆེ་ལ། རླུང་ཁམས་ཁྲོད་རྫ་དུག་གི་ཕོག་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་གཤིས་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མི་གཞིས་ཆགས་དཀའ་བས་གནས་ཤིག་ཡིན། གང་ལྟར་ཀྱང་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་ཡུལ་དབུས་སུ་ད་སྔ་བར་དུ་ཡིད་བརྟན་འཕེར་ཆོག་པའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གནའ་ཤུལ་རྙེད་མེད་གཤིས།[པར། s1དང་རེའུ་མིག་s1] གནའ་དཔྱད་རིག་པ་པོས་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་རྨིད་4000ལྷག་གི་མཚམས་སུ་ཁྲི་ལོ་དང་པོའམ་འཁྱགས་རོམ་དུས་ཀྱི་མཐའ་མའི་དུས་Holocene(12)ནས་འཁྱགས་རོམ་དུས་རབས་Pleistocene Holocene གོང་གི་དུས་རབས་འདི་གཉིས་ཀྱི་འགྱུར་མཚམས་(13)སུ་ཐེངས་དང་པོ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་པར་འདོད་པ་དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ་རིག་པའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན། མཐོ་སྒང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ནི་རྡོ་ཆས་གསར་མ་དང་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་དུས་མཇུག་གི་དུས་རིམ་མི་འདྲ་བའི་དུས་སུ་གནས་སྤོས་བར་འདོད་དེ།(14-17) བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་འཁྱགས་རོམ་དུས་སུ་གཞིས་ཆགས་པ་པོ་དང་དེང་གི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་མི་འབོར་བར་ལ་དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་གནས་ཡོད། ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་གྱི་ལོ་རབས་དང་རྡོ་ཆས་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་ཆེས་ཉུང་མཐའ་ཡང་ལོ་ངོ་བཞི་ཁྲི་ནས་གསུམ་ཁྲི་དུས་སུ་མཐོ་སྒང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྔོན་ཐོན་ཅན་གྱི་རྡོ་ཆས་ལག་རྩལ་བེད་སྤྱད་དེ་ཁྱིམ་གཞི་སྐྲུན་ཡོད་པ་དང་། མཐོ་སྒང་གི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ལོ་རྒྱུས་སྔོན་ནས་བཟུང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་བྱུང་ཡོད་པར་བདེན་དཔང་བྱས་ཐུབ། ད་སྔ་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཟིན་པའི་ལྷོ་ཨཱ་མེ་རི་ཁའི་ (Andes） ཨན་ཏིའི་མཐོ་སྒང་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་པ་ལས་ཀྱང་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ཅུང་སྔ་བ་ཡོད་པས་ལྟ་ཚུལ་བཏོན་ཡོད།(9)\nགདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེ་རུ་རྫ་དུག་གི་གནོན་ཤུགས་དང་ཐོན་ཁུངས་ཉུང་བ་དང་མཉམ་དུ་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་ཆགས་པར་ཅི་ལྟར་ཡ་ལན་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད་ཅེ་ན། (Marine isotope stage）རྒྱ་མཚོའི་རྫས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་གོ་རིམ་གསུམ་པའི་དུས་སྐབས་སུ་མཐོ་སྒང་དུ་གནས་བཅོས་ཡོད་པ་དང་།(18) མཐོ་སྒང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དེང་གི་དུས་དང་འདྲ་བའམ་ཡང་ན་དེ་ལས་ལེགས་པས། རྔོན་ལས་དང་ལོ་ཏོག་འཚོལ་བསྡུ་མཁན་གྱིས་གནས་འདི་རུ་དུས་ཚིགས་བེད་སྤྱད་དེ་རྡོ་ཆས་བཟོ་སྤྱད་ཀྱི་རྡོ་རྒྱུ་དང་ཐོན་ཁུངས་གཞན་དག་བཙལ་འཚོལ་བྱུང་ཐུབ་པ་དང་། EPASI geneདགྱེན་རྒྱུ་ཡིས་ཡུལ་ཚོ་འདིའི་མི་འབོར་ལ་རྫ་དུག་ཕོག་ཚད་ཉུང་བར་ཕན་པས། མིག་སྔར་ཡོད་པའི་དགྱེན་རྒྱུ་འདི་ནི（Denisovan）ངྷེ་ནེ་སཱོ་བན་མི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྒེར་གྱི་DNA（deoxyribonucleic acide ）ལས་འཕྲོས་བར་འདོད་པ་དང་།(10) ཁོར་ཡུག་དང་། དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ། གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་ལས་གནད་དོན་གཞན་དག་འཐུས་སྒོ་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་ཐག་གཅོད་གནང་ཐུབ་ལ། གདོད་མའི་བོད་རིགས་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་ཆགས་པའི་རྣམ་པའི་སྐོར་ལ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་དང་ལག་རྩལ་གཉིས་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ངོ་བོའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་འབྲས་ཐོན་ཡོད།\nཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ལས་རྙེད་པའི་གཟེ་དབྱིབས་ཅན་གྱི་རྡོ་སྙིང་འབོར་ཆེན་དེ་དག་རྒྱ་ནག་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གནའ་ཤུལ་འགའ་ལས་རྙེད་པའི་ནང་སའི་དམིགས་བསལ་ཅན་གྱི་རྡོ་ཆས་དང་བཟོ་རྩལ་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་སྟེང་ནས་ཕལ་ཆེར་མཐུན་ཆོས་ཡོད་ནའང་།(19，20) ལག་རྩལ་གྱི་རྣམ་པའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་རྡོ་ཆས་ཚོགས་ལ་རིགས་དབྱེ་ན་（Siberia) ཞི་པོ་ལི་ཡ་དང（Mongolia) སོག་པོའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གོང་གི་བཟོ་རྩལ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན།(21) རྡོ་ཆས་དུ་མ་འདུ་གནས་ཀྱི་ས་རིམ་རིག་པ་འདྲ་བའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ནས་ཚོད་དཔག་བྱས་ན་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་མེས་པོའི་geneདགྱེན་རྒྱུ་ཕར་འདྲེས་ཚུར་འདྲེས་བྱུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་ཡི་ངོས་ནས་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ནི་ལོ་ངོ་གསུམ་ཁྲི་ནས་བཞི་ཁྲིའི་དུས་སུ་བོད་དང་（Siberia)ཞི་པོ་ལི་ཡའི་མི་རྒྱུད་འབྲེལ་འདྲིས་ལས་མཆེད་སྲིད་པའི་（Denisovan) ངྷེ་ནེ་སཱོ་བན་རིགས་རྒྱུད་ཀྱིས་འཁྱགས་རོམ་གྱིས་བསྡམས་པའི་(Pleistocene)དུས་མཇུག་ཏུ་ཁོ་ཚོའི་དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ་ལས་བརྒྱ་ཆའི་4ནས་6ཙམ་དེང་གི་（Melanesians)མཱེ་ལ་ཉི་ཤི་ཡའི་དགྱེན་གྱི་རྒྱུ་ཚོགས་ལ་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཡོད་པ་དང་ཡ་གླིང་སོགས་སུ་ཁྱབ་བདལ་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པར་འདོད།(22) དེ་ཕྱིར་མདོ་དབུས་མདོ་སྒང་ནི (Denisovan) དྷེ་ནེ་སཱོ་བན་མིའི་རིགས་ཀྱི་DNA དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་མཆེད་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་སྙམ། གཞི་རྒྱུ་འདི་ཡིས་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་བའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་རྫ་དུག་གི་ཉེན་ཁ་དེ་དག་ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་ནས་གོམས་འདྲིས་སུ་ཆགས་པར་དགེ་མཚན་ངེས་ཅན་བསྐྲུན་ཡོད།\nའགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དུ་གཏན་འཇགས་ངང་གཞིས་ཆགས་པའི་དུས་ཚོད་དང་གོམས་ནུས་ཕྱོགས་ལ་རྩོད་གཞི་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཡོད་དེ།(1-3，8，13，15-17) ཆེད་ལས་མཁས་པ་ལ་ལས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཏན་འཇགས་ངང་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེ་རུ་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་ཞིང་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། (3) གཞན་ཁ་ཤས་ཀྱིས་མཐོ་སྒང་དུ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་གོམས་འདྲིས་དང་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་གོམས་ལོབས་སུ་གྱུར་བར་ཡུན་རིང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་གཞིས་ཆགས་པར་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དུས་ཡུན་ངེས་ཅན་དགོས་པའི་ལྟ་ཚུལ་བཏོན་ཡོད། (1，23) ཚོད་ལྟའི་གོམ་ཁ་འདི་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མཐོ་སྒང་དུ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་གཞིས་ཆགས་པར་སྔོན་ནས་བཟུང་གནས་ཚུལ་ཁུངས་འཕེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། (12) ཉུང་མཐའ་ཡང་ལོ་ངོ་གསུམ་ཁྲི་ཡོད་པའི་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་གྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་གྲོང་གསར་ཆགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ལེའུ་གསར་བའི་ཡོལ་བ་གསར་དུ་ཕྱེས་ཡོད།\nརྩོམ་འདི་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁང་གནའ་བོའི་སྒལ་རུས་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་དང་གནའ་བོའི་མིའི་རིགས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་དང་རྩོམ་མཁན་ཀྲང་ཞའོ་ལེན་（张晓凌）དང་བདག་གི་དགེ་རྒན་དམ་པ་(John W Olsen) སོགས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་དང་ཆོག་མཆན་འོག་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། མཁྱེན་ལྡན་མ་ཁོང་གིས་དབྱིན་ཇིའི་རྩོམ་གདན་དང་པར་རིས་སྣ་ཚོགས་མཁོ་འདོན་བྱས་པར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ། ལྷག་པར་དུ་བདག་གི་དགེ་རྒན་(John W Olsen) ལགས་ཀྱིས་རྩོམ་འདི་བསྒྱུར་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཐུགས་ཁུར་གནང་བར་ཆེད་དུ་བཀའ་དྲིན་ཞུས་པ་ཡིན།\n1. P.J.Brantinghan, X.Gao. World archaeol.38,387-414 (2006)\n2. M.C.Meyer et al., Science 355,64-67 (2007)\n3. F.H. Chen et al ., Science347, 248-250(2015)\n4. Z. M. An, Z.S. Yin, B.Y. Li, Curr. Anthropol 23, 493-499 (1982)\n5. B.Y. Yuan, W. Huang, D. Zhang, Chin, Sci. Bull.52, 2675-2679(2007)\n6.P.J.Brantingham, J.W. Olsen, G.B. Schaller, Antiquity 75, 319-327(2001)\n7. D.B.Madsen et al., Archaeol.Res. Asia11. 15-26 (2017)\n8.M.Aldenderfer, High Alt.Biol.12,141-147 (2011)\n9.K. Rademaker et al., Science 346, 466-469 (2014)\n10.E.Huerta-Sanchez et al., Nature 512.,194-197 (2014)\n11. R.G.Robert, O.B.Lian. Nature 520,438-439 (2015)\n12. P.J.Brantinghan et al., Chin. Sci. Bull.48,1510-1516 (2003)\n13. P. J. Brantinghan, D. Rhode, D. B. Madsen. Science 329, 1467 (2010)\n14 .L.L. Cavalli-Storza, P. Menozzi, A. Piazza, The History and Geography of Human Gene(Princeton Univ. Press,1994)\n15.M.Zhao et al., Proc. Nati. Acad. Sci. U.S.A. 106 21230-21235 (2009)\n16.Z.Qin et al., Am. J. Phys. Anthropol.143,555-569 (2010)\n17. C.M.Beall, Annu, Rev. Anthropol. 43,251-272 (2014)\n18. Y. F. Shi, G. Yu, X. D. Liu, B. Y. Li, T. D. Yao, Palaeogeogr. Palaeoclimatol. Palaeoecol. 169,69-83(2001)\n19. F. Peng, H. Wang, X. Gao, Quat.Int.347,12-20 (2014)\n20. A.P. Derevianko, X. Gao, J. W. Olsen, E. P. Rybinm, Archaeol. Ethnol. Anthropol. Eurasia 40, 2-18(2012)\n21. F. Li, S.L. Kuhn, J. W. Olsen, F. Chen, X. Gao, J. Anthropol. Res. 70,35-67(2014)\n22. S. Sawyer et al, Proc. Natl. Acad. Sci. U.A.S. 112, 15696-15700 (2015)\n23. C.M.Beall, Annu. Rev. Anthropol. 30, 423-456 (2001)\nཔར་དང་པོ། ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་གྱི་ཆགས་ཡུལ་དང་བསྔོག་འདོན་སྡེ་ཚན། ཀ གནའ་ཤུལ་ཆགས་ཡུལ་གྱི་ལྗོངས་བཀོད་ཀྱི་ས་ཁྲ། ཁ། ངོན་མཚོ་འདབས་འབྲེལ་གྱི་གནའ་ཤུལ་གྱི་ཆགས་ཡུལ་དང་མཚོ་མོ་གཞན་དག ག། ས་རིམ་གསུམ་པའི་སྟེང་ཁ་གྲམ་ངང་ཐོར་པའི་ཡོ་ཆས།\nHtml. satellite imagery for courtery of Google Earth. ལས་དྲངས་བ་ཡིན།\n2019 ལོའི་ཟླ7ཚེས6ཉིན།\n2019 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས 19 ཉིན། 15:23\nརྡོ་ཆས་འདི་དག་ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མིའི་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཐུབ་བམ། རྡོ་ཆས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ནི་ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མི་ཁོ་ན་མེད། ལོ་ངོ་ས་ཡ་མང་པའི་ཡར་སྔོན་ནས་ཧོ་མོ་ནེ་ཨན་ཏྲེ་ཐི་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན་ཧོ་མོ་ཨེ་རག་ཁེ་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་གི་གོང་ནས་ཨེ་ཤ་གླིང་དུ་འཚོ་གནས་བྱས་ཡོད་པ་ས་དཔྱད་སྔོག་འདོན་རིག་པ་བ་ཚོས་ཁོང་ཚོས་ཤུལ་ལུས་བརྙེད་ཡོད་པ་རེད། ཉེ་སྔོན་ཟླ་ལྔ་བར་རྒན་གྱའི་བྲག་དཀར་གྱི་བྲག་ཕུགས་ནས་བརྙེད་པའི་འགྲམ་རུས་དེ་ལ་ལོ་ངོ་འབུམ་གཅིག་དང་ཁྲི་དྲུག་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པ་དང་དེ་ནི་ངྷེ་ནི་སོ་བའི་ཤུལ་ལུས་ཡིན་པར་བརྗོད་ཡོད། ༢༠༡༤ལོར་ཚན་རིག་སྟིང་བོད་པའི་DNAནང་ངྷེ་ནི་སོ་བའི་རྒྱུད་རྫས་ཡོད་པ་གསལ་ཡོད། ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་འདི་དག་ལ་གཞིག་ནས་རྒྱུད་བསྲེས་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལྟར་ཁ་ཕྱོགས་ཟིན་པ་ཡིན་ན། བོད་མིའི་མེས་པོ་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དུ་ངོ་ལོ་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་གི་ཡར་ནས་གནས་བྱས་ཡོད་ཟེར་ན་ནོར་བ་གང་ཡང་མེད་ད་སྔ་ཚུན། ཡིན་ནའང་། དེང་གི་འགྲོ་མིའི་རིགས་ལོ་ངོ་ཁྲི་འགའི་ཡར་སྔོན་ནས་རྩ་སྟོངས་སུ་སོང་ཟིན་པའི་ང་ཚོ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་མི་རྒྱུད་དེ་དག་དང་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྒྱུད་བསྲེས་བྱས་ཡོད་མེད་དང་ལོ་ངོ་ཅི་ཙམ་གྱི་ཡར་སྔོན་དུ་ཡིན་མིན་སོགས་ནི་ད་སྔ་ཧ་ཅང་ལྐོག་གྱུར་གྱི་གནས་སུ་ལུས་ཡོད།


Terdzo-TSA-034 - Rinchen Terdzö\n'jam dpal gshin rje'i thugs tig las/_rgyun gyi rnal 'byor snying po\nVolume 17 (ཙ) / Pages 775-781 / Folios 1a1 to 4a3\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 17 > Text #34 (Scroll to Bottom)\n'jam dbyangs mkhyen brtse'i dbang po. 'jam dpal gshin rje'i thugs tig las rgyun gyi rnal 'byor snying po. In Rin chen gter mdzod chen mo pod bcu bdun pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 17) by 'jam mgon kong sprul, 775-781. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nzhes chos 'di'i bdag por bsngags pa rnams kyi thugs dam nyams bzhes su lhag bsam bzang pos kun nas bslangs te/_mtsho skyes rdo rje 'chang dgyes pa'i 'bangs pad+ma 'od gsal mdo sngags gling pas sbyar ba'i dge bas 'gro kun bdud bzhi'i g.yul las rnam par rgyal te/_'jam dpal khrag 'thung chen po'i go 'phang myur du 'grub pa'i rgyur gyur cig\n༄༅། །འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་ཐུགས་ཏིག་ལས། རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་སྙིང་པོ་བཞུགས། ། ན་མོ་གུ་རུ་ཡ་མཱནྟ་ཀ་ཡ། འདིར་སློབ་དཔོན་འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱི་དགོངས་པ། ཨོ་རྒྱན་གྱི་མཁན་པོ་བློ་ལྡན་མཆོག་སྲེད་རྩལ་གྱིས་སྙན་བརྒྱུད་ཟབ་མོར་གདམས་པའི་ཆོས་སྡེ། འཇམ་དཔལ་གཤིན་རྗེའི་ཐུགས་ཏིག་ལས་རྒྱུན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་སྙིང་པོར་དྲིལ་ཏེ་ཉམས་སུ་བླང་བའི་ཚུལ་ལ་གསུམ། སྔོན་འགྲོ །དངོས་གཞི། རྗེས་སོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། སྐྱབས་འགྲོ །སེམས་བསྐྱེད། ཚོགས་གསག་གོ །དང་པོ་སྐྱབས་འགྲོ་ནི། ཚོགས་ཞིང་བླ་མ་འཇམ་དཔལ་ཞི་ཁྲོའི་དཀྱིལ་འཁོར་མཁའ་ཁྱབ་ཏུ་སད་པའི་སྤྱན་སྔར་བདག་གཞན་འགྲོ་ཀུན་སྒོ་གསུམ་འཇུག་པ་གཅིག་པས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་མོས་ལ། ཨ༔ སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས༔ འགག་མེད་སྣང་བའི་ཕྱག་རྒྱར་བཞེངས༔ དཔལ་ཆེན་འཇམ་དཔལ་ཧེ་རུ་ཀར༔ རང་ངོ་ཤེས་པས་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ ལན་གསུམ། གཉིས་པ་སེམས་སྐྱེད་ནི། སྨོན་འཇུག་གི་དོན་ཡིད་ལ་དྲན་བཞིན་པས། ཧཱུྃ༔ དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱིངས་མ་རྟོགས་པའི༔ འགྲོ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བློས༔ རིམ་གཉིས་ཟབ་མོའི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས༔ ཁམས་གསུམ་སྒྲོལ་བར་སེམས་མཆོག་བསྐྱེད༔ ལན་གསུམ། གསུམ་པ་ཚོགས་གསག་ནི། ཧོ༔ རྡོ་རྗེ་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་དཔལ༔ དུས་གསུམ་བཞུགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ མཆོག་གསུམ་བསྟེན་པའི་ཞིང་གྱུར་ལ༔ གཉིས་མེད་ཡིད་ཀྱིས་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ དངོས་འབྱོར་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་སྤྲུལ་པའི༔ དག་པའི་མཆོད་པ་བཞེས་སུ་གསོལ༔ དངོས་གྲུབ་ཆུ་བོ་གཅོད་པའི་གེགས༔ ཉེས་བྱས་མ་ལུས་བཤགས་པར་བགྱི༔ ཕྱོགས་བཅུ་འཁོར་གསུམ་དག་པའི་ཆོས༔ མ་ཆགས་སྤྱོད་ལ་རྗེས་ཡི་རང༔ དག་པ་མཐའ་བཞི་དྲི་མ་མེད༔ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་དོ༔ བདེ་གཤེགས་དབང་ཕྱུག་སེམས་ཅན་ལ༔ དགོས་པ་གསུམ་ཕྱིར་ལུས་འབུལ་ལོ༔ ཚེ་རབས་བགྲངས་པའི་ལས་རྣམས་ཀུན༔ བསྡུས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་བསྔོ༔ ལན་གསུམ། ཛཿཧཱུྃ་བཾ་ཧོཿས་ཚོགས་ཞིང་རྣམས་རང་ལ་ཐིམ་པར་བསམ། གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ལ་གསུམ། སྐུ་བསྐྱེད་རིམ་ཕྱག་རྒྱ། གསུང་བཟླས་པ་སྔགས། ཐུགས་འོད་གསལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །དང་པོ་ནི། ཨ༔ རང་བཞིན་གདོད་ནས་མཉམ་པ་ཉིད༔ སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས༔ སྐྱེ་བའི་གཟུགས་བརྙན་ཡི་གེ་ཨེ༔ སྣོད་བཅུད་བརྟན་གཡོ་ཀུན་གྱི་སྲོག༔ ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོའི་རོལ་པ་ཡིས༔ མ་དག་སྣང་བ་དབྱིངས་སུ་ནུབ༔ ལྷུན་གྲུབ་ཡེ་ཤེས་གཞལ་མེད་ཁང༔ རིན་ཆེན་དུར་ཁྲོད་རྒྱན་རྫོགས་དབུས༔ ཀླུ་འབུམ་གཉན་ཁྲི་ས་བདག་སྟོང༔ ཕྱོགས་སྐྱོང་མ་ཧེ་ཉི་ཟླའི་གདན༔ དེ་སྟེང་སྟོང་ཉིད་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ༔ འཁོར་འདས་ཟིལ་གནོན་ཧེ་རུ་ཀ༔ ཆོས་ཉིད་མི་འགྱུར་སྐུ་མདོག་མཐིང༔ རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་གྱི་དབུ༔ གཡས་དཀར་ཀླུ་འབུམ་སྦྲུལ་དུ་འདྲེན༔ གཡོན་དམར་གཉན་ཁྲིའི་སྙིང་ནས་གསོལ༔ དབུས་མཐིང་དགྲ་བགེགས་ས་བདག་ཟ༔ རྒྱུ་དྲུག་འཁོར་བ་སྒྲོལ་བའི་ཕྱག༔ ཡེ་ཤེས་དྲུག་གི་ཕྱག་མཚན་ཅན༔ འཁོར་ལོ་རལ་གྲི་རྡོ་རྗེ་གཡས༔ བེ་ཅོན་གཏུན་ཤིང་སྡིགས་མཛུབ་གཡོན༔ རྫུ་འཕྲུལ་ཞབས་བཞི་དོར་སྟབས་ཀྱིས༔ དུག་གསུམ་དྲེགས་པའི་དཔྱི་ནས་བརྫིས༔ གླང་ཆེན་ཀོ་རློན་དུར་ཁྲོད་ཆས༔ སྦྲུལ་དང་རིན་ཆེན་ཙིཏྟས་བརྒྱན༔ དབུ་ལ་རིགས་ལྔ་ཁྲོ་བོའི་སྐུ༔ དྲེགས་པའི་སྙིང་དང་ནཱ་གའི་མགོ༔ དོ་ཤལ་ཁྲོ་བོའི་ཆས་ཀ་རྫོགས༔ དེ་བཞིན་ཉིད་དབྱིངས་ཁྲོས་པའི་སྐུ༔ ཡུམ་ནི་དམིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས༔ མཐིང་ནག་སྙིང་སྟོབ་གྲི་ཐོད་འཁྱུད༔ རྒྱན་དང་སྤྲུལ་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀུན༔ ཉི་མ་དང་ནི་འོད་ཟེར་བཞིན༔ མ་བསྐྱེད་རང་བྱུང་རོལ་པའི་རྩལ༔ འཁོར་འདས་ཡོངས་རྫོགས་ཆེན་པོར་གསལ༔ ཞེས་བརྗོད་ཅིང་བསམ་ལ། རྣམ་པ་གསལ་བ། ང་རྒྱལ་བརྟན་པ། རྣམ་དག་དྲན་པའི་སྒོ་ནས་ལྷ་སྐུའི་གསལ་སྣང་མཐར་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་བསླབ། གཉིས་པ་གསུང་ཟླས་པ་སྔགས་ལ་གཉིས། ཞི་བར་བསྙེན་པ་དང་། ཁྲོ་བོར་སྒྲུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐུགས་ཀར་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས༔ དམར་སེར་རལ་གྲི་གླེགས་བམ་ཕྱག༔ དེ་ཡི་ཙིཏྟའི་གུར་ཁང་དབུས༔ ཉི་སྟེང་ཧཱུྃ་གི་ནཱ་ད་ལས༔ ཡི་གེ་དྲུག་པ་རྡོ་རྗེའི་སྒྲ༔ སྔགས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ལས༔ འོད་ཟེར་འཕྲོས་པས་འཕགས་པ་མཆོད༔ མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པའི་བྱིན་རླབས་བསྡུས༔ གསལ་ཞིང་འབར་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས༔ སྒྲིབ་གཉིས་མུན་པ་སེལ་བར་གྱུར༔ ཅེས་བརྗོད་ཅིང་བསམ་ལ། ཨོཾ་ཝཱ་གཱི་ཤྭ་རི་མུྃ༔ ཞེས་བཟླ། བསྙེན་ཚད་ནི་འབུམ་ཕྲག་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ཁྲོ་བོར་སྒྲུབ་པ་ནི། ཧཱུྃ་མཐར་རྡོ་རྗེའི་སྔགས་ཕྲེང་ལས༔ སྐུ་དང་སྔགས་ཕྲེང་ཕྱག་མཚན་ཚོགས༔ འབར་བའི་འོད་ཟེར་དང་བཅས་འཕྲོས༔ སྣང་སྲིད་སྦྱངས་ཏེ་རང་ལ་བསྟིམ༔ ཨེ་ཀ་ཧེ་དུན་ཡ་མ་སྙིང་ཁྲག་ར་མ་ཙ་ཡ༔ ཞེས་བཟླ། བསྙེན་ཚད་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་དྲུག་གོ །གསུམ་པ་ཐུགས་འོད་གསལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི། གཞུང་ལས། དོན་གྱི་གཤེད་པོ་སྒྲུབ་པ་ནི༔ སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ༔ ཐོག་མ་བར་དང་མཐར་མི་གནས༔ རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུ་མེད༔ ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ངང་དུ་བཞག༔ ལུས་གནད་བྱེད་བཅིངས་དབང་པོའི་མཆོག༔ དབྱིངས་སུ་གཟིར་བས་རྟགས་རྣམས་རྫོགས༔ འགྲོ་བའི་མར་མེ་ཡེ་ཤེས་སྒྲོན༔ དོན་གྱི་འཇམ་དཔལ་ཚེ་འདིར་འགྲུབ༔ ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་བརྒྱུད་ལྡན་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་ལྟར་ཉམས་སུ་བླང་ངོ་། །གསུམ་པ་རྗེས་ལ་གསུམ། འོད་གསལ་དུ་བསྡུ་བ། ཟུང་འཇུག་གི་སྐུར་ལྡང་བ། བསྔོ་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་ཀྱིས་མཐའ་བརྒྱན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐུན་ལས་ལྡང་བར་བརྩམ་པ་ན། དབྱངས་གསལ་རྟེན་སྙིང་ཡིག་བརྒྱ་བཟླས་པས་སྔགས་ཀྱི་ལྷག་ཆད་ཁ་བསྐང་ཞིང་ནུས་པ་བརྟན་པར་བྱས་རྗེས། ཨ་ཨ་ཨ༔ ལྷར་སྣང་རིག་རྩལ་དབྱིངས་སུ་ཐིམ༔ དབྱིངས་རིག་འདུ་འབྲལ་མེད་པའི་ངང༔ ཞེས་པའི་དགོངས་པ་ལ་མཉམ་པར་བཞག །གཉིས་པ་ཟུང་འཇུག་གི་སྐུར་ལྡང་བ་ནི། བདེ་སྟོང་ཟུང་འཇུག་རྟགས་ཀྱི་སྐུ༔ ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རོལ་པར་ཤར༔ ཕཊ་ཕཊ་ཕཊ༔ ཅེས་བརྗོད་ཅིང་ཟུང་འཇུག་གི་ལྷ་སྐུར་ལྡང་། གསུམ་པ་བསྔོ་སྨོན་ཤིས་བརྗོད་ནི། འདུན་པ་རྩེ་གཅིག་པས། ཧོ༔ བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས༔ འགྲོ་རྣམས་སྒྲིབ་གཉིས་ཡོངས་དག་ནས༔ ཁ་སྦྱོར་བཞི་ལྡན་མཉྫུ་ཤྲཱི༔ ཟིལ་གནོན་ཁྲག་འཐུང་མྱུར་འགྲུབ་ཤོག༔ ཅེས་བསྔོ་སྨོན་དང་། ཨོཾ༔ དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཆོས་སྐུ་འཇམ་པའི་དཔལ༔ རིག་པ་རང་སྣང་ཟིལ་གནོན་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས༔ དབྱིངས་རིག་ཟུང་འཇུག་རྩ་བརྒྱུད་བླ་མ་ཡིས༔ མཆོག་ཐུན་དགེ་ལེགས་གྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཤོག༔ ཅེས་ཤིས་པ་བརྗོད་པས་མཚམས་སྦྱར་ཏེ་སྤྱོད་ལམ་ལ་འཇུག་གོ །ཞེས་ཆོས་འདིའི་བདག་པོར་བསྔགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་དམ་ཉམས་བཞེས་སུ་ལྷག་བསམ་བཟང་པོས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ། མཚོ་སྐྱེས་རྡོ་རྗེ་འཆང་དགྱེས་པའི་འབངས་པདྨ་འོད་གསལ་མདོ་སྔགས་གླིང་པས་སྦྱར་བའི་དགེ་བས་འགྲོ་ཀུན་བདུད་བཞིའི་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ཏེ། འཇམ་དཔལ་ཁྲག་འཐུང་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-TSA-034&oldid=119926"


JKCL-KABUM-02-KHA-042 - Khyentse Lineage - A Tsadra Foundation Project\ndpal chen rdo rje gzhon nu la bstod pa rdo rje khros pa'i gad rgyang\nVolume 2, Text 42, Pages 481-482 (Folios 1a1 to 1b6)\n'jam dbyangs mkhyen brtse chos kyi blo gros. dpal chen rdo rje gzhon nu la bstod pa rdo rje khros pa'i gad rgyang. In Rdzong sar mkhyen brtse 'jam dbyangs chos kyi blo gros kyi gsung 'bum, Vol. 2: 481-482. Bir, H.P.: Khyentse Labrang, 2012.\nཅེས་པའང་ལྷ་འདིའི་རིག་སྔགས་ལ་གཞོལ་བའི་ཁྲུམ་ཟླའི་དམར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་གསུམ་པར་པདྨ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། ཤིན་ཏུ་དགེ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག །\nces pa'ang lha 'di'i rig sngags la gzhol ba'i khrum zla'i dmar phyogs kyi rgyal ba gsum par pad+ma ye shes rdo rjes gsol ba btab pa bzhin du 'grub par byin gyis brlab tu gsol/__shin tu dge zhing bkra shis par gyur cig__/\nདཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ལ་བསྟོད་པ་རྡོ་རྗེ་ཁྲོས་པའི་གད་རྒྱང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །ན་མཿཤྲཱི་བཛྲ་ཀུ་མཱ་ར་ཡ། དུས་གསུམ་བདེ་གཤེགས་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །མཐུ་སྟོབས་ཕྲིན་ལས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི། །བླ་མ་དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ཞེས། །སྐུ་གསུམ་ཞིང་གི་སྟོན་པས་རབ་བསྔགས་པ། ༡། བདུད་ཀྱི་བདུད་ཆེན་མ་ལུས་འདུལ་བའི་གཤེགས། །ཁྲོ་ཚོགས་ཏིལ་གྱི་གང་བུ་ལྟ་བུ་ཡི། །སྤྱི་བཙན་དཔལ་ཆེན་བཛྲ་ཀུ་མཱ་ར། །རིག་འཛིན་བྱེ་བ་འབུམ་སྡེས་བསྙེན་པའི་ལྷ། ༢། མི་བཟད་འཇིགས་རུང་གར་དགུའི་ཉམས་དང་ལྡན། །དཔལ་དང་དུར་ཁྲོད་རོལ་པའི་ཆས་ཀྱིས་བརྒྱན། །ལྷ་ཆེན་ཕོ་མོའི་གདན་ལ་འགྱིང་བའི་སྐུ། །དུས་མཐའི་མེ་རླུང་འབར་བའི་དབུས་ན་རོལ། ༣། སྣང་སྲིད་ཐམས་ཅད་ཕུར་བུས་ཐལ་མར་འབྱིན། །ཡེ་ཤེས་ཕྱག་རྒྱའི་འདུ་འཕྲོ་འཁྲུགས་པ་ལས། །བརྟན་གཡོ་ཐམས་ཅད་རྡོ་རྗེ་ཁྲོས་པར་བསྒྱུར། །གདོད་ནས་རྣམ་དག་རང་བྱུང་དོན་གྱི་ལྷ། ༤། ས་ཆུ་མེ་རླུང་འབྱུང་བའི་རང་སྒྲ་དང་། །ངག་གི་འཕྲོ་འདུ་རླུང་གི་འཇུག་རྩོལ་རྣམས། །ཀཱི་ལ་ཡ་ཡི་སྔགས་ཀྱི་རང་སྒྲར་ཤར། །ལྷ་སྔགས་གཉིས་མེད་དཔལ་ཆེན་སྲོག་སྙིང་ཆེ། ༥། རྣམ་ཤེས་རྟོག་ཚོགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དངོས། །སྐྱེ་དང་འགགས་པའི་རང་བཞིན་མི་དམིགས་ཤིང་། །རྟོག་བྲལ་འོད་གསལ་རྡོ་རྗེ་འདུས་མ་བྱས། །རང་བྱུང་རིག་པ་དོན་དམ་གཉུག་མའི་ལྷ། ༦། ཀུན་བརྟག་བློ་ཡིས་བསྐྱེད་པའི་དཔལ་ཆེན་པོས། །དོན་དམ་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ལ་སྦྱོར་བས། །སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་རབ་ཞི་ཡོངས་གྲུབ་སྐུ། །མངོན་སུམ་དབང་པོའི་གཞུ་རིས་ལྟར་གསལ་ཞིང་། ༧། ཁམས་གསུམ་འཁྲུལ་པའི་གདོན་ཆེན་གྱིས་ཟིན་པའི། །རུ་ཏྲའི་ཚོགས་རྣམས་བསྒྲལ་ལ་ཟླ་མེད་ཀྱི། །མཐུ་སྟོབས་ནུས་པའི་དབང་ཕྱུག་ཀཱི་ལ་ཡའི། །གསང་གསུམ་ཡོན་ཏན་དྲན་བཞིན་བསྟོད་པར་བགྱི། ༨། གནས་སྐབས་སུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པ་ལ། །འཁུ་ཞིང་སྡང་བའི་སེམས་ལྡན་གདུག་པའི་ཚོགས། །སྙིང་རྗེས་བསྒྲལ་བའི་དམ་ཚིག་ལ་གནས་པས། །ཕུང་པོ་རྡོ་རྗེར་ལྟམ་སྟེ་འཕང་བར་བྱ། ༩། དེ་ལས་ཚོགས་ཆེན་མཐའ་ཡས་རབ་རྫོགས་ཤིང་། །བདག་གཞན་སྒྲིབ་གསུམ་མ་ལུས་ཀུན་བྱང་ནས། །ལྷག་པའི་ལྷ་མཆོག་དཔལ་ཆེན་ཧེ་རུ་ཀ། རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ཉིད་དང་དབྱེར་མེད་ཤོག༡༠། ཅེས་པའང་ལྷ་འདིའི་རིག་སྔགས་ལ་གཞོལ་བའི་ཁྲུམ་ཟླའི་དམར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་བ་གསུམ་པར་པདྨ་ཡེ་ཤེས་རྡོ་རྗེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ། ཤིན་ཏུ་དགེ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་ཅིག ། །།\ndpal chen rdo rje gzhon nu la bstod pa rdo rje khros pa'i gad rgyang zhes bya ba bzhugs so/____/na maHshrI badz+ra ku mA ra ya/__dus gsum bde gshegs rgyal ba thams cad kyi/____/mthu stobs phrin las gcig tu bsdus pa ni/____/bla ma dpal chen rdo rje gzhon nu zhes/____/sku gsum zhing gi ston pas rab bsngags pa/__1/__bdud kyi bdud chen ma lus 'dul ba'i gshegs/____/khro tshogs til gyi gang bu lta bu yi/____/spyi btsan dpal chen badz+ra ku mA ra/____/rig 'dzin bye ba 'bum sdes bsnyen pa'i lha/__2/__mi bzad 'jigs rung gar dgu'i nyams dang ldan/____/dpal dang dur khrod rol pa'i chas kyis brgyan/____/lha chen pho mo'i gdan la 'gying ba'i sku/____/dus mtha'i me rlung 'bar ba'i dbus na rol/__3/__snang srid thams cad phur bus thal mar 'byin/____/ye shes phyag rgya'i 'du 'phro 'khrugs pa las/____/brtan g.yo thams cad rdo rje khros par bsgyur/____/gdod nas rnam dag rang byung don gyi lha/__4/__sa chu me rlung 'byung ba'i rang sgra dang /____/ngag gi 'phro 'du rlung gi 'jug rtsol rnams/____/kI la ya yi sngags kyi rang sgrar shar/____/lha sngags gnyis med dpal chen srog snying che/__5/__rnam shes rtog tshogs byang chub sems kyi dngos/____/skye dang 'gags pa'i rang bzhin mi dmigs shing /____/rtog bral 'od gsal rdo rje 'dus ma byas/____/rang byung rig pa don dam gnyug ma'i lha/__6/__kun brtag blo yis bskyed pa'i dpal chen pos/____/don dam rdo rje gzhon nu la sbyor bas/____/spros pa'i mtshan ma rab zhi yongs grub sku/____/mngon sum dbang po'i gzhu ris ltar gsal zhing /__7/__khams gsum 'khrul pa'i gdon chen gyis zin pa'i/____/ru tra'i tshogs rnams bsgral la zla med kyi/____/mthu stobs nus pa'i dbang phyug kI la ya'i/____/gsang gsum yon tan dran bzhin bstod par bgyi/__8/__gnas skabs su yang byang chub sgrub pa la/____/'khu zhing sdang ba'i sems ldan gdug pa'i tshogs/____/snying rjes bsgral ba'i dam tshig la gnas pas/____/phung po rdo rjer ltam ste 'phang bar bya/__9/__de las tshogs chen mtha' yas rab rdzogs shing /____/bdag gzhan sgrib gsum ma lus kun byang nas/____/lhag pa'i lha mchog dpal chen he ru ka/__rdo rje gzhon nu nyid dang dbyer med shog10/__ces pa'ang lha 'di'i rig sngags la gzhol ba'i khrum zla'i dmar phyogs kyi rgyal ba gsum par pad+ma ye shes rdo rjes gsol ba btab pa bzhin du 'grub par byin gyis brlab tu gsol/__shin tu dge zhing bkra shis par gyur cig__/__//_\nRetrieved from "https://khyentselineage.tsadra.org/index.php?title=JKCL-KABUM-02-KHA-042&oldid=33109"


གནམ་རི ག ་སྐར་དཔྱད་པ་ཚོ ས ་རྒྱང་ཤེ ལ ་བརྒྱུད་ ནས་བཟོ་དབྱིབས་དང་། ཆེ་ཆུང་སྣ་ཚོགས་པའི་དགུ་ ཚིགས་ཚང་མ་མཐོང་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དེ་དག་ལས།\nདེ་ནས་དགེ་སྡིག་མི་ཤ ེས་པའི་ཕྲུ་གུ་དེ་ཚོས་རྡོ་ཚང་མ་ཡར་བཀྱགས་ཏེ། དེ་དག་གི་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་སྡིག་ སྲིན་གང་མང་འཇུས་ནས་འགྱིག་ཤ ོག་ཏུ་བླུགས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་བུ་མོ་སྤུན་གཉིས་ལའང་བྱ་བ་ཐ་ཤལ་དེ་ དག་བྱ་རྒྱུར་ནན་ཏན་ལབ་པ་རེད། འོན་ཀྱང་བུ་མོ་སྤུན་གཉིས་ཀྱི་ངོས་ནས་ལོང་བས་ལམ་འཁྲིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འཇུག་རྒྱུ་ཕར་བཞག ཕྲུ་གུ་དེ་ཚོ་ལའང་སྡིག་སྲིན་འཇུས་ན་སྡིག་པ་ཡོད་སྐོར་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་བཤད། འོན་ ཀྱང་ཁོ་ཚོས་སྤུན་མཆེད་གཉིས་ཀྱི་ཁ་ལ་མ་ཉན་པར། ཕྲུ་གུ་ཆེ་བའི་བཀོད་མངགས་ལ་རྒྱལ་པོའ ི་བཀའ་ལྟར་ བརྩིས་ཏེ། མུ་མཐུད་ནས་སྡིག་སྲིན་འཇུ་ཡིན་བསྡད།\nདེར་དེའི་དཀྱིལ་གྱི་བཀག་རྒྱ་ནས་ཡོང་བའི་ ལག་གུག་ཡོད། དུང་འཁྱིལ་ཅན་དཀྱུས་མའི་\nལོ་ངོ་ས་ཡ་ ༡༥༠༠༠ ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་བྱུང་བར་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གས་འཐོར་\nབསྐྲུན་པ་རེད། གནམ་རིག་སྐར་དཔྱད་པ་ཚོས་འཇིག་རྟེན་འདི་དུས་ནམ་ཡང་རྒྱ་སྐྱེད་ འགྲོ་བཞིན་པར་འདོད་ཀྱི་ཡོད།\nསྤྱིར་འཇིག་རྟེན་ཁམས་འདི་དངོས་པོ་དང་བར་སྣང་ལས་བསྒྲུབས་པ་ཞིག་རེད། དངོས་ པོ་ནི་གཟའ་དང་། ཟླ་\n༡)རླངས་གཟུགས་ཀྱི ་ དུ་སྤྲི ན ་\nཆེ ན ་པོ ་ འཁུམ་ནས་སྟུག་པོ ར ་\nའཁོ ར ་བ་དང་སྒོ ར ་ལེ བ ་ཀྱི ་\nཧ་ཅང་སྟུག་པོར་གྱུར་ཏེ་སྐར་མ་ཆགས་རན། དེའི་སྐབས་རླངས་གཟུགས་ཀྱི་སྤྲིན་དེ་ འཁོར་ཞིང་ལེབ་མོ་ཆགས་འགོ་ཚུགས་ཀྱི་ཡོད།\n(cluster)ཟེར་བའི་སྡེ་ཚན་ནང་གནས་ཀྱི་ཡོད། ད་ལྟ་ང་ཚོ་གནས་བཞིན་པའི་དགུ་ ཚིགས་དེའི་མིང་ལ་མིལ་ཀི་ཝེ་ (Milky Way)ཟེར་ཞིང་། དེ འ ང་ཉེ ་ འཁོ ར ་སྐར་སྡེ ་ (Local\nདེ འི ་ ན ང ་ དུ ་ ཡོ ད ། མི ལ ་ ཀི ་ ཝེ ་ ནི ་ ཉེ ་ འཁོར་སྐར་སྡེ་ནང་གི་\nདགུ་ཚི ག ས་ཆེ ་ཤོ ས ་\nབ། སྐར་མ་རྣམས་ ཡིན། སྐར་མ་རྣམས་\nལྷན་དུ་བསྡེ བ ས་པ་ ལས་དགུ་ཚིགས་ཆེ་\nདེ ་ ད ག ་ བ སྡེ བ ས ་\nཡང་ན་སྐར་ཚོགས་ཤ ིག་སྒྲུབ་ཀྱི་ཡོད། དེ་ནས་སྐར་\nཚོགས་རྣམས་མཉམ་པོར་བསྡེབས་ཏེ་ཚད་འཇལ་མི་ཐུབ་པའི་སྐར་ཚོགས་ཆེན་མོའ་ི དགུ་ཚིགས་ཤིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་འདི་སྐར་ཚོགས་ཆེན་མོ་ས་ ཡ་མང་པོས་བསྒྲུབས་པ་ཞིག་ཡིན།\nཁུ་སཱར་(Quasar)ཞེས་པའི་གཟུགས་དབྱིབས་སྐར་མ་ལྟ་བུ་མཐོང་གི་ཡོད། ཀྱང་དེ ་ རྣམས་ཧ་ཅང་ཐག་རི ང ་པོ ་\nཡོ ད ་སྟབས་ང་ཚོ ས ་མཐོ ང ་མི ་ ཐུབ།\nདེ ་ དག་ཕལ་ཆེ ར ་དགུ་ཚི ག ས་སྟོ ང ་\nཞེས་པའི་སྐར་ཚོགས་ དེ་ནས་བུ་མོ་སྤུན་གཉིས་ཀྱིས་སྡིག་སྲིན་ཤ ི་ཚར་བ་ཚོའི་གྲོད་ཁོག་ཡོངས་རྫོགས་བསྔོགས་ཏེ། ཕྲུ་གུ་ཡོད་ པ་ཆ་ཚང་བཏོན་ནས་ཆུའི་ནང་དུ་བླུགས་པ་རེད། སྡིག་སྲིན་ཨ་མ་རེ་རེའི་གྲོད་ཁོག་ནང་དུ་ཕྲུ་གུ་ལྔ་དྲུག་ལ་ སོགས་པ་མང་པོ་ཡོད་སྟབས། བུ་མོ་སྤུན་གཉིས་ནས་སྡིག་ལས་ལ་དགའ་བའི་ཕྲུ་གུ་ཚོས་བསད་པའི་སྡིག་ སྲིན་གྱི་གྲངས་ལས་སྡིག་སྲིན་གྱི་ཕྲུ་གུ་ཆུང་ཆུང་གི་གྲངས་མང་བའི་སྲོག་བསྐྱབས་ཐུབ་པ་བྱུང་སྟེ། སྤུན་ མཆེད་གཉིས་བློ་ཁ་ཚིམས་པོ་བྱུང་ནས་ནང་ལ་ལོག་ཕྱིན་པ་རེད། ཁོ་ཚོ་གཉིས་ནང་དུ་སླེབས་པའི་རྗེས་ལ་ མུ་མཐུད་རྒྱུ།༌༌༌༌༌༌༌༌༌ སྤོ་པོ་རྨོ་མོ་གཉིས་ལ་ཕྲུ་གུ་དེ་དག་གི་བྱ་སྤྱོད་ཆ་ཚང་བཤད་པ་རེད།\nཐོར་ཆ ེན་མོའ ་ི རྗེས་སུ མས་རྒྱ ་འཇིག ་སྐྱེད་དུ ་ ་འགྲོ་བ །\nཁོ་ཚོ་ཕྱིན་པའི་རྗེས་ལ་བུ་མོ་སྤུན་གཉིས་ནང་དུ་མ་ལོག་པར། སའི་སྟེང་དུ་གཡུགས་པའི་སྡིག་སྲིན་དེ་དག་རེ་ རེ་བྱས་ནས་དབུགས་ཆད་མིན་ཡག་པོ་བལྟས་པས། ཕལ་ཆེ་བ་ཤི་ཚར་ཡང་ཁ་ཤས་ཀྱི་གྲོད་ཁོག་འགུལ་གྱི་ ཡོད་པ་སེམས་དཀར་གྱིས་མཐོང་བ་དང་འོད་སྣང་སྐད་བཏང་བ་རེད། འོད་སྣང་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་དུས་སེམས་ དཀར་ལ། སྡིག་སྲིན་ཚོའི་གྲོད་པ་དེ་ཕྱི་ལ་ཡོད་པ་དང་། སྡིག་སྲིན་མོ་ཡིན་ན་དེའི་ནང་དུ་ཕྲུ་གུ་ཆགས་ཀྱི་ཡོད། གྲོད་པ་དེ་རལ་པ་མ་རེད། དེ་རང་བཞིན་རེད། ད་ང་ཚོ་གཉིས་ནས་སྡིག་སྲིན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གྲོད་པ་བསྔོགས་ ནས་བལྟ་དགོས། དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་སྡིག་སྲིན་ཨ་མ་དེ་ཚོའི་མཉམ་དུ་ཕྲུ་གུ་ཚོའང་འཆི་ཡི་རེད། ཅེས་བཤད།\nགང་འཚམས་ཤི ག ་ནས་ཕྲུ་གུ་ཆེ ་ བ་རྣམས་ཀྱི ས ་ཆུང་བས་འཇུས་པའི ་ སྡི ག ་སྲི ན ་རྣམས་ཚུར་བླངས་ཏེ ། བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ལས་ཀ་བྱེད་འགོ་བཙུགས། ཁོ་ཚོས་སྡིག་སྲིན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་རྭ་ཅོ་དང་སུག་ ལག་བཀོག་སྟེ། གཟུགས་པོ་ལྷག་མ་སའི་སྟེང་དུ་གཡུགས་བཞག། གསོད་སྟངས་དེ་ལ་བུ་མོ་སྤུན་གཉིས་ཀྱི་ སེམས་ཀྱིས་མ་བཟོད་པར་ཁོ་ཚོར་དེ་འདྲ་མ་བྱེད་གང་མང་ལབ། འོན་ཀྱང་ཁོ་ཚོས་ཉན་འཇོག་མ་བྱས་པ་མ་ ཟད། མཐར་རྭ་ཅོ་དང་སུག་ལག་ཁ་ཤ ས་ཕྲུ་གུ་ཆུང་བ་ཚོར་སྤྲད་པ་ལས། གཞན་མང་ཆེ་བ་རྒན་པ་ཚོ་ཕན་ ཚུན་བགོ་བཤའ་བརྒྱབ་ནས་ནང་དུ་ཁྱེར་ཕྱིན།\nཚིགས་ཆེ་ཤ ོས་དེ་ནི་ཨེན་ཌོ་རོ་མེ་ཌཱ་(Andromeda galaxy) དགུ་ཚིགས་ཟེར་\nགནམ་རི ག ་སྐར་དཔྱད་པ་ཚོ ས ་ཁུ་ སཱར་གྱི ་ ནུས་སྟོ བ ས་ཆེ ་ བ་དེ ་ བུ་ག་\nནག་པོའ་ི ནང་དངོས་རྫས་འཐིམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནུས་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཞིག་འོད་ དང་འགྱེད་འཕྲོ་གཞན་གྱི་ངོ་བོར་ཕྱིར་ཐོན་ཡོང་བ་རེད།\nབདག་ཉིད་ཆེན་པོ ་ གཱནྡྷཱི།\nབསྟན་འཛིན་ཡར་འཕེལ། སློབ་ཨང་ ༣༣༠༧ དྷ་ཤོད་བོད་ཁྱིམ།\nད་ཆ་ཨི ན ་ཇི ར ་བསྒྱུར་བའང་ ཐེབས་རྒྱུ་ཡོད།\nང ས ་ བ ལྟ ས ་ ན །\nཁོ ར ་ཡུག་ཟེ ར ་ན་རང་གིི ་ཉེེེ ་ འཁོོོ ར ་ལ་ཡོོ ད ་པའི ་ ས་ཆུ་མེེ ་ རླུང་ བཅས་ལ་ཟེར།\nཁྱེད་རང་ཨིན་ཇི་མི་དྲག་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་ ཞིག་བྱེད་རྒྱུར་འབད་བརྩོན་ཆེན་པོ་བྱེད་ པ་མངོན་གྱི་འདུག\nདེ འི ་ འགྱིི ག ་ཤོོ ག ་\nཆེེ ན ་པོོོ ་ ཐེེེ བ ས་ཀྱིི ་ ཡོོོ ད ་\nསེེ མ ས་ཅན་ལ་གནོོ ད ་སྐྱོོ ན ་\nའཛམ་གླིི ང ་གིི ་ ནང་ལ་ལོོ ་ ལྟར་མིི ་ འབོོོ ར ་དུང་ཕྱུར་\nགཅིིག་ས་ཡོམ་དང་། ཆུ་ལོོག རླུང་འཚུབ་སོགས་ཀྱིི་འོོོག་ཏུ་འདས་\nདགའ་ཤོས་དེའི་མིང་ཤ ོད་དང། ཞེས་གསུངས་པར། ལྷ་མོས། གཟེར་འཇོམས་མེ་ཏོག་ཡིན། ཞེས་ལན་བཏབ། དེ་ནས་དགེ་རྒན་ གྱིས།\nདག་ཆ་ཤོད་ དང་གསུངས་ མོས། བསམ་\nབཏང་སྟེ། རྒན་ལགས། ངའི་མེ་ཏོག་དགའ་ཤོས་དེ་དྲེས་མ་མེ་\nལ་འབྲི་རྩོམ་བསྐུར་པ་དེ་སང་ཉིན་དགེ་རྒན་ལ་ཕུལ་སྐབས། རྒན་ ལགས་ཀྱིས།\nཕ་མས་ཐ་མག་འཐེ ན ་ན་རང་གི ་ ཕྲུ་གུ་ལ་གློ ་ ཚད་སོ ག ས་ཀྱི ་ ན་\nཚའི་རིགས་མང་པོ་ཡོང་གི་ཡོད། ཕྲུ་གུ་སྐྱེ་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཨ་མས་ཐ་ མག་འཐེན་ན། ཕྲུ་གུ་དེ་སྐྱེ་སྐབས་གཞན་ལས་ཆུང་བ་དང་འཚར་ སྟོབས་ཞན་པ་སོགས་ཡོང་གི་ཡོད།\nཡོད་པ་སོགས་རྒན་ལགས་ཀྱིས་ང༌ཚོ་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ལ་དུས་ རྟག་ཏུ་སློབ་གསོ་གནང་གི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་\nན་གཞོན་རྣམས་ཀྱིས་ཐ་མག་ནམ་ཡང་མི་འཐེན་པ་དང་། ཐ་མག་ འཐེན་མཁན་ཡོད་ན་རྩ་བ་ནས་བཅད་ན་ཅིས་མི་ལེགས་སམ།\nབོ ད ་རི ག ས་ན་གཞོ ན ་ང་ཚོ ར ་གསེ ར ་ལས་དཀོ ན ་\nཔའི ་ སློ བ ་སྦྱོ ང ་གི ་ གོ ་ སྐབས་བཟང་པོ ་ ཐོ བ ་པ་འདི ་ ༸གོ ང ་ས་་ མཆོག་གི་ཐུགས་རྗེར་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་ངས་\nདེ ་ རི ང ་གི ་ གོ ་ སྐབས་འདི ་ བཟུང་སྟེ ་ ༸གོ ང ་ས་མཆོ ག ་ལ་བཀའ་\nརྩི་ཤ ིང་རིག་པའི་རྒན་ལགས་ཀྱིས། ལྷ་མོ་ལ། ཁྱེད་ཀྱི་མེ་ཏོག་\nདུས་ཚོ ད ་ཧ་ཅང་མྱུར་པོ ་\nའོ་མ་གར་པོའི་སྐོར་ སོན་པའི་སྐབས། ༡༨༩༡ ལོར།\nདུས་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད། ཐ་མག་གིས་མི་མང་པོའ ི་ཚེ་སྲོག་\nང་ཚོས་ཁོོ ར ་ཡུག་\nབྱེེེད་དགོོས་པ་ནི། རྒན་གཞོན་ཚང་མའི་ལས་འགན་ཆེ་ཤ ོས་ཤ ིག་\nཡོད་པའི་རའི་མགོ་དང་སུག་ལག་བཅས་རྡོག་བཙོས་བརྒྱབ་ནས་ ཤ་ཁུ་ཤ ་ཐིམ་བཏང་སྟེ་བཟོས་གནང་ཡོད་པ་རེད།\nདེ ་ ནས་ཞལ་ལག་གི ་ དུས་ཚོ ད ་སླེ བ ས་གྲབས་ཡོ ད ་\nཔའི་སྐབས་སུ། ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས། པཱ་ལགས། རྡོག་བཙོས་ བརྒྱབ་པ་དེ་ཚོ་ག་འདྲ་བྱེད་དགོས་སམ།\nལགས་ཀྱིས། གསུང་སྐད་ཆུང་ཙམ་གནང་དང༌། ཁྱེད་རང་ལ་\nགཟིགས་དང་། ང་ལ་གསོན། སྐུ་གཞོགས་ལ་ཧུང༌།(མིག་དང་། རྣ་བ། སྣ་བཅས་ཀྱི་གོ་བ་ཡིན།) དབུ་འཚོས་གནང་སོང་ངམ། ཞེས་\nབཤད་མ་ཐག ཨ་མ་ལགས་ཀྱིས། ར་མགོ་འདིའི་མཉམ་དུ་ང་རང་ གི་མགོ་ཡང་འཚོས་སོང༌། ཧ་ཧ་ཧ་ཧ། ཞབས་བརྟན་གྲུབ་པའི་རྗེས་ ལ་ལྷག་མ་རྣམས་གཙང་མ་བཟོ་ཆོག་གི་རེད། མ་རེད་པས། ཞེས་ པ་དང་། པཱ་ལགས་ཀྱིས། ལགས་རེད། ཅེས་ལན་བཏབ།\nགང་འཚམས་རྗེ ས ་ལ་མཆོ ད ་གནས་ལགས་ཀྱི ས །\nམེད་པ་གང་རེད། ཅེས་དྲིས་པར། ལྷ་མོས། རྒན་ལགས། ངས་འོ་ མ་གར་པོའ ི་སྐོར་འབྲི་རྒྱུ་ཐག་བཅད་དེ་འབྲི་རྩོམ་འདི་བྲིས་པ་ཡིན།\nརང་ཉིད་ལ་བློ་ ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཉམས་ མྱོང་ཞིག་ཀྱང་བྱུང་།\nགོང་གི་མཚར་གཏམ་འདི་Piya Maria Vas ཞེས་པས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་པའི་ Jokes for children-Teacher Jokes ཞེས་པ་ནས་བསྒྱུར།\nཧ་ཧ། ཧ་ཡང་དེའི་ནང་གི་བྲོ་བ་དེ་ངས་མྱང་དགོས། དབུ་འཚོས་\nཆེད་དུ་ཁྲོམ་ནས་ཉོ་ཆ་མང་པོ་བརྒྱབ་སྟེ། ཉིན་དགུང་ཞལ་ལག་ལ་ གསོལ་ཀྲུམ་དང་། ཞལ་ཚལ་ཁག་འགའ། ཞལ་འབྲས་བཅས་སྣ་\nགནང་སོང་ངམ། ཧ་ཧ་ཧ་ཧ། སྐུ་རྩེད་ཞུས་ཡིན། ང་རང་ཤ ་དང་སྒོ་ ང་གཅིག་ཀྱང་ཟ་ཡི་མེད། ཁྱེད་གཉིས་ལྷོད་ལྷོད་མཆོད་ཨང༌། ང་ པཱ་ལགས་དང་ཨ་མ་ལགས་གཉིས་སོ་སོའ ི་སྤྱོད་ཚུལ་དེ་ལ་ཧ་ཅང་\nརེད། མི་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་གཅིག་གིས་གང་མགྱོགས་ཤ ིང་སྡོང་རྩེར་འཛེགས་ནས་ ཡལ་གའི་གསེབ་ཏུ་ཡིབ་བསྡད།\nདོམ་ཁོའ་ི འཁྲིས་ལ་སླེབས་ནས་ཁོའ་ི གཟུགས་པོ་ཆ་ཚང་ལ་དྲི་མ་སྣོམ་\nསྐབས། ཁོས་ཤི་བ་ནང་བཞིན་དབུགས་གཏོང་ལེན་བཀག་ནས་བསྡད། དེ་བཞིན་དོམ་\n༣༨༽ ཚྭ་འཚོང་མཁན་དང་ཁོའ ་ི བོང་བུ།\nསྒོ་ཚོང་རྒྱག་མཁན་ཞིག་གིས་ཚྭ་ཉོ་རྒྱུའི་ཆེད་དུ་རང་ཉིད་ཀྱི་བོང་བུ་རྒྱ་མཚོའི་མཐར་ ཁྲིད་ཕྱིན་པ་རེད། ཁོའ ི་ཁྱིམ་དུ་འབྱོར་བར་རྒྱུག་ཆུ་ཞིག་བརྒྱུད་དགོས་ཤིང་། ལན་ རིལ་པ་རེད། རྗེས་སུ་ཡར་ལང་བའི་སྐབས་སུ་ཚྭ་བཞུར་བར་བརྟེན་གང་འཚམས་ཡང་\nཔོ་ཆགས་ཡོད། སྒོ་ཚོང་རྒྱག་མཁན་དེས་བསྐྱར་ལོག་བརྒྱབ་སྟེ། སྔར་ལས་ལྷག་པའི་\nཚྭའི་དོ་པོ་ཞིག་བསྐུར་བ་རེད། དེ་ནས་སླར་ཡང་རྒྱུག་ཆུར་འབྱོར་བ་དང་། བོང་བུས་ སྔར་བཞིན་ཆུའི་དཀྱིལ་དུ་ཆེད་མངགས་རིལ་རྫུབ་བཏབ་སྟེ། ཡར་ལངས་པ་དང་དོ་པོ་\nཞེ ་ དྲག་ཡང་དུ་ཕྱི ན ་པ་ རེད། བོང་བུ་དེ་ཁོ་རང་ གི་རེ་འདོད་བཞིན་ཡང་\nཕྱི ན ་ པ འི ་ རྗེ ས ་ ལ ་\nདེས། ཁྱེད་རང་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་སྐབས་སུ་གཡུག་འཇོག་མཁན་གྲོགས་པོ་དེ་འདྲའི་ ལྷན་དུ་འགྲུལ་བཞུད་ཁྱོན་ནས་བྱེད་མི་ཉན་པའི་བསླབ་བྱ་བརྒྱབ་བྱུང་། བཏབ་པ་རེད།\nབསླབ་བྱ། རྐྱེན་ངན་གྱིས་གྲོགས་པོའ ་ི ལྷག་བསམ་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ།\nདེ འི ་ རྗེ ས ་ལ་ཚོ ང ་པས་\nསྐབས་སུ། གློ་བུར་དུ་ཨཀ་བར་གྱི་ཐུགས་ལ་དེ་སྔ་གཉེན་ཉེ་ཞིག་གི་གཉེན་སྒྲིག་ གི་དགའ་སྟོན་ལ་བཱིར་བལ་ཕྱིན་པའི་གནས་ཚུལ་དྲན་པ་དང༌།\nགནང་བར། བཱིར་བལ་གྱིས། “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། གསོལ་སྟོན་དེ་ནི་ཧ་ཅང་རྒྱས་\nལ་ཟས་སྣ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་འདུག” ཅེས་བརྗོད་པར། རྒྱལ་པོས་དེའི་སྐོར་ད་ དུང་ཞིབ་ཕྲ་མཁྱེན་འདོད་ཤུགས་ཆེ་བྱུང༌སྟེ། “ཞལ་ལག་སྣེ་ཁ་མི་འདྲ་བ་ག་རེ་ག་\nརེ་འདུག་གམ།” ཞེས་དྲིས། བཱིར་བལ་གྱིས། “དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་མངར་ཟས་ལ་ཌུ་ དང༌། ཀ་ལ་ཀནྡ།\nསུ་ཚྭའི་ཚབ་ལ་འགྱིག་སོབ་དོ་པོ་ཉོས་ནས་བོང་བུར་བསྐུར་བ་རེད། འོན་ཀྱང་འགྱིག་ སོབ་ཆུ་དང་ལྷན་དུ་སྦོས་ནས་ཁོའ ི་དོ་པོ་ཞེ་དྲག་ལྗིད་པོ་ཆགས་པ་རེད། མདོར་ན། སོ་\nསོའ ི་ངན་བྱུས་ཀྱི་མཇུག་འབྲས་རང་ལ་ཚུར་འཁོར་ཏེ། ད་ཚོད་དོ་པོ་ཉིས་བརྩེགས་ཀྱི་\nཚོགས་འདུ་འཚོགས་པའི་ནང་མི་གཅིག་གིས། “བཱིར་བལ་གྱིས་ཀར་རཱི་ཞེས་མིང་ འབོད་པ་ཙམ་ལ་རྒྱལ་པོས་མུ་ཏིག་གི་མགུལ་རྒྱན་གནང་སོང་ན། ཕལ་ཆེར་རྒྱལ་\nཔོ་ཀར་རཱི་ལ་མཉེས་པོ་ཡོད་ས་རེད།” ཅེས་བཤད། ཡང་བློན་པོ་གཞན་པ་ཞིག་ གིས། “ང་ཚོས་ཀྱང་རྔན་པ་ཐོབ་ཆེད་བྱ་སྤྱོད་ཅིག་སྤེལ་དགོས།” ཞེས་གྲོས་འགོ་ བཏོན་པ་དང༌། ནས་སྨྲས་པ།\n“ང་ཚོས་ཞིམ་མངར་ལྡན་པའི་ཀར་རཱི་སྣ་མིན་སྣ་ཚོགས་བཟོས་ ནས་རྒྱལ་པོར་འབུལ་དགོས།” ཟེར་རོ། །\nདེ་ལྟར་ཐལ་རྩེད་རྩེ་བཞིན་ཁོ་ཚོ་གཉིས་འཛིན་གྲྭ་ལྔ་པ་ཐོན་ཏེ་མི་རིང་བར་སློབ་གྲྭ་སྤོ་དགོས་པའི་དུས་ལ་སླེབས། བུ་ པ་སངས་ཀྱི་ཕ་མས་ཀྱང་རང་གི་བུ་ལ་ཁ་ཏ་བསླབ་བྱ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་བརྒྱབ་པ་སྟེ། ད་ནས་བཟུང་ཁྱེད་རང་གཏན་ འཇགས་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་གནས་སྤོ་བྱེད་དགོས་པའི་དུས་དེ་ཤར་བ་རེད། དེར་ཕ་མ་ནང་བཞིན་བྱམས་སྐྱོང་བྱེད་ མཁན་དང་རྟག་པར་ཁའི་ནང་ཁ་ལག་བླུག་མཁན་ཞིག་རག་གི་མ་རེད། དེར་བརྟེན་སོ་སོ་རང་མགོ་ཐོན་པ་ཞིག་བྱེད་ དགོས་པ་ལས་སྒྱིད་ལ་ངན་པ་གཏན་ནས་བྱེད་མི་རུང་། ལྷག་པར་དུ་རྩེད་མོ་ལ་དབྱིངས་ཞུགས་ནས་དུས་ཚོད་འཕྲོ་ བརླག་མ་གཏང་བར་སློབ་སྦྱོང་ཧུར་ཐག་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཅེས་བཤད།\nའདི ར ་མོ ས ་མཐུན་བྱས་ནས་ཉི ན ་རྗེ ས ་མ་དེ ་\nརྣམས་ཀྱི ས ་ཕྱག་ཏུ་ཀར་རཱི ་ སྣེ ་ ཁ་འདྲ་མི ན ་\nའཁྱེ ར ་ནས་སླེ བ ས་ཡོ ད ་པས་ནམ་རྒྱུན་དང་\nའདོ ད ་བྱུང་ནས།\nགནས་དོན་དེ ་ གཟི ག ས་རྗེ ས ་བཀའ་སྩལ་\nཔ། “གནས་ཚུལ་ག་རེ་བྱུང་སོང་ངམ། ཁྱེད་\n“རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ད་དུང་པུ་ལོ༌དང༌། པུ་རི། མིསི་རོ་ཊི༌སོགས་ཞིམ་མངར་ལྡན་\nཔའི་ཁ་ཟས་མང་པོ་འདུག” ཅེས་བཤད། རྒྱལ་པོའ ི་ཐུགས་ལ་མུ་མཐུད་མཁྱེན་\nལ་ཕེབས་དགོས་པའི་སྙན་སེང་ཞུས་པར་བརྟེན། མུ་མཐུད་གསན་ཐབས་མ་ཐུབ་ པར་ཕེབས་དགོས་བྱུང༌།\nཆུང་དུས་ནས་དམིགས་ཡུལ་ཞིག་བཟུང་རྒྱུ་ཤ ིན་ཏུ་གལ་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ནི་སྨྲོས་མ་དགོས་པ་ལྟར། ཁོ་ཚོ་ གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་སློབ་གྲྭ་དེའི་སྐབས་ནས་དམིགས་ཡུལ་རེ་བཟུང་ཡོད་པ་རེད། དགེ་རྒན་གྱིས་བུ་པ་སངས་ ལ་ཁྱོད་རང་ཚོང་པ་བྱེད་འདོད་ཡོད་པ་གང་ཡིན་ནམ་འདྲི་དུས། བུ་པ་སངས་ཀྱིས་ང་རང་པཱ་ལགས་ནང་ བཞིན་བྱེད་འདོད་ཡོད་ཅེས་པའི་ལན་བཏབ། དེ་བཞིན་བུ་དཔལ་ལྡན་ལ་འདྲི་སྐབས། ངས་དགེ་རྒན་གྱི་ལས་ ཀ་དེ་སྐྱིད་པོ་ཞིག་མཐོང་གི་འདུག་ཅེས་པའི་ལན་བཏབ་པ་རེད།\nལ ་ སོ ག ས ་ པ ་\nབུ་དཔལ་ལྡན་ནི་ཕ་མ་བཟང་པོའ་ི བུ་ཕྲུག་ལྟར་ཡ་རབས་སྤྱོད་བཟང་ཞིག་དང་། རང་ལས་རྒན་ པའི་ཞལ་ལ་ཉན་པོ་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡོད། ཁོས་ཕ་མའི་བཀའ་གསུང་ཅི་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིང་། སློབ་ སྦྱོང་ལ་ཡང་ཧུར་བརྩོན་བྱེད་པར་བརྟེན་དགེ་རྒན་ཚོས་ཁོ་ལ་དགའ་པོ་གནང་གི་ཡོད། ཁོ་ལ་ དམིགས་ཡུལ་གཅིག་རང་ཡོད་པ་ནི། ཆེན་པོ་ཆགས་པའི་སྐབས་རང་ཉིད་དགེ་རྒན་བཟང་པོ་ ཞིག་བྱེད་སྙིང་འདོད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།\nབོ ང ་བུས་ད་ཚོ ད ་རྐང་\nདོ མ ་ ག ང ་ འ ཚ མ ས ་\nཁྱ ད ་ མ ཚ ར ་ མ དོ ག ་\nཔའི་སྐབས་སུ། ཨཀ་བར་གྱིས་དེ་སྔ་བཤད་འཕྲོས་ལྷག་ཡོད་པ་ཐུགས་དྲན་སོས་ ནས་བཱི ར ་བལ་ལ་དེ འི ་ རྗེ ས ་གནས་ཚུལ་ག་རེ ་ བྱུང་མི ན ་མུ་མཐུད་ནས་བཤད་ དགོས་པའི་བཀའ་གནང་བ་རེད། བཱིར་བལ་གྱིས་ལམ་སང༌། “རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ།\nཚོ ས ་ཁ་ཟས་འདྲ་མི ན ་ཁྱེ ར ་ནས་འདི ར ་ཡོ ང ་\nདྲིས་པར། སྐུ་བཅར་བ་རྣམས་ཀྱིས་མགྲིན་དབྱངས་གཅིག་ཏུ། “རྒྱལ་པོ་ཆེན་\nསྔར་སྲོལ་བཞིན་གཞིས་ཆགས་ཀྱི་ཉིན་མོའ་ི སློབ་གྲྭ་ནས་འཛིན་གྲྭ་ལྔ་པ་ཐོན་རྗེས་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་ གནས་སྤོ་བྱེད་པའི་སྲོལ་ཞིག་ཡོད་པ་ལྟར། ཁོ་ཚོ་གཉིས་ཀྱང་དེར་རང་དབང་མེད་པར་འགྲུལ་བཞུད་བྱེད་དགོས་ ཐུག་སྟེ། གཞིས་ཆགས་ནས་ཐག་མི་རིང་བར་ཆགས་པའི་གཏན་འཇགས་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་གནས་སྤོ་བྱས། སློབ་ གྲྭ་དེར་སླེབས་པའི་ཉིན་རྗེས་མ་ནས་སོ་སོའ་ི ཕ་མ་སྤུན་མཆེད་དང་ཁ་བྲལ་བའི་སྐྱོ་གདུང་གིས་སློབ་གྲྭ་དེར་སྡོད་ སྙིང་གཏན་ནས་མི་འདོད་ཀྱང་། རིམ་པས་དྲན་གདུང་གི་རྨ་ཁ་དེ་དག་སོས་ཏེ་སློབ་གྲྭ་དེ་ཉིད་དང་འབྲལ་འདོད་ མེད་པའི་ཚོར་ཤུགས་ཤ ིག་བྱིན།\nཔོ། ང་ཚོས་ཁྱེད་རང་ཀར་རཱི་ལ་མཉེས་པོ་ཡོད་པ་ཤ ེས་རྟོགས་བྱུང་བས། འདིར་ ཤ་འབྲས་སྣེ་ཁ་འདྲ་མིན་འཁྱེར་ནས་ཁྱེད་ལ་འབུལ་བར་བཅར་བ་ཡིན།”\nཞུས་པས་རྒྱལ་པོས་གནས་དོན་ཆ་ཚང་མཁྱེན་པ་དང༌། ཁོང་བཞད་མོ་ཤ ོར་ནས།\n“ཧཱ་་་་ཧཱ་་་་་་་་ ཁྱེད་རང་ཚོས་ཤ ེས་མི་འདུག བཱིར་བལ་ལ་རྔན་པ་ཐོབ་པ་དེ་ནི། ཁོང་ གིས་ཀར་རཱི་ཡི་མིང་ལབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མ་ཡིན་པར། ཁོང་གི་སྤྱང་གྲུང་ལྡན་ པའི་བློ་གྲོས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། ད་ལྟ་འདིར་ཁྱེད་ཚོས་ཁྱེར་པའི་ཀར་\nརཱི་རྣམས་ས་ཆ་འདི་རང་དུ་ཁྱེད་ཚོས་བཟའ་དགོས།” ཞེས་བཀའ་སྩལ། སྐུ་བཅར་\nབ་རྣམས་ཀྱིས་ཀར་རཱི་བཟའ་བཞིན་རང་ཉིད་ཀྱི་བླུན་རྟགས་ཀྱི་བྱ་བར་དམོད་ཚིག་ སྒྲོག་གོ །\nསློབ་གྲྭའི་རྒྱ་ཁྱོན་ནི་ཤ ིན་ཏུ་ཆེ་ལ་ལྗང་བའི་རྩི་ཤ ིང་དང་དྲི་ལྡན་མེ་ཏོག་དུ་མས་བསྐོར་བའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ ཡོད། དེའི་དབུས་སུ་སྟར་པ་གཉིས་གསུམ་དུ་བསྒྲིགས་པའི་འཛིན་ཁང་རེའི་ནང་དུ་སློབ་ཕྲུག་ཧ་ལམ་བརྒྱ་ སྐོར་ཤ ོང་ཚོད་ཡོད། དེ་བཞིན་སློབ་གྲྭའི་རྩེད་ཐང་དང་། ཉལ་ཁང་། ཚོགས་ཁང་། སྨན་ཁང་སོགས་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པའི་སློབ་གྲྭའི་མཐུན་རྐྱེན་དེ་དག་མཐོང་སྐབས། ཁོ་ཚོ་གཉིས་ཧང་སངས་ཤ ིང་། སེམས་ནང་ མུ་མཐུད་རྒྱུ།༌༌༌༌༌༌༌༌༌ དུ་དགའ་བ་ཚད་མེད་ཅིག་སྐྱེས།\nསྐྱུ་རུ་ར་ཞེས་པ་ཚ་བ་ཆེ་བའི་ཡུལ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན། དེའི་སྡོང་ པོ་རིང་ཞིང་ལྡེམ་ལ། ལོ་མ་སིབ་སིབ་སྐྱེ་བ་དང། མེ་ཏོག་ སེར་པོ་བཞད་པ་ཡིན། དེ་ཡང་འབྲས་བུ་དཀར་དམར་རིགས་ གཉི ས ་ཡོ ད ་པར་ དེར་ཡོད་པའི་རྭ་གཅིག་མ་རྣམས་སྐར་མའི་འོད་སྣང་ཕྱོགས་སུ་འཛོམས་ཏེ། སྙིང་ ཐག་པ་ནས་ཕེབས་བསུ་ཞུས་པ་རེད། ཁོ་ཚོའི་ཁྲོད་ནས་གཅིག་གིས། ཁྱེད་རང་ འགྲུལ་བཞུད་བྱས་ནས་དཀའ་ལས་ཁག་ཡོད་ཤག་རེད། ཅེས་དང་། ཡང་གཞན་ ཞིག་གིས། གཅུང་མོ། ཚུར་ཕེབས་ཏེ་ང་ཚོའི་མཉམ་དུ་གཟན་རྩྭ་མཉམ་སྤྱོད་ གནང་ན་འགྲིག་གི་རེད། ཅེས་བཤད། སྐབས་དེར་སྐར་མའི་འོད་སྣང་གིས་སོ་སོའ་ི མི་ཚེའི་ནང་གྲོགས་ མེད་ཁེར་རྐྱང་མིན་པའི་ཚོར་སྣང་དང་པོ་བྱུང་བ་རེད། དེ་ནས་ཉིན་རེ་བཞིན་ གྲོགས་མོ་གསར་པ་ཐོབ་པ་དང་ལྷན་དུ་དགའ་ཚོར་གསར་པ་རེ་ཡོང་གི་ཡོད། སྐར་མའི་འོད་སྣང་གིས་དེའི་སྔོན་ལ་དེ་འདྲའི་བདེ་སྐྱིད་ཡོད་པ་རྩ་བ་ནས་ཤེས་ ཀྱི་མེད་སྟབས། མོས་ང་འདི་རུ་སོ་སོའ ི་གྲོགས་མོ་ཚོའི་ལྷན་དུ་གཏན་དུ་ཏན་ཏན་ བསྡད་ཀྱི་ཡིན་བསམས་པ་རེད།\nཀྱི་ནད་དང་། ངན་ཁྲག་རྒྱས་པ། ཁྲག་ཚད། མཁྲིས་ཚད། གཅིན་ཁ་སྙི་བའམ་ཡང་སེ་འབབ་པ།\nསའི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་མི་ཊར་ ༢༡༠༠ ཡས་\nཔའི་སྐྱེ་དངོ ས ་སྨན་རྫས་ཀྱི་དཔར་རིས་དང་ལག་ལེན་\nལགས་ཀྱིས ་བརྩམས་གནང་བའི་<<བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དང་ ཨཱཡུར྄ ་ ཝེ ་ ད་ཀྲུང་དབྱི འི ་ སྨན་གཞུང་བཅས་ལས་བསྟན་ གཅེས་བཏུས་>>ཞེ ས ་པ་ནས་སློ བ ་མའི ་ དགོ ས ་མཁོ ་ ལྟར་ བཏུས་ཏེ་བཀོད་པ་ལགས།\n༶༶ མགོ་ལ་དཔག་པའི་ཞྭ་མོ་དང་།། ཁ་ལ་དཔག་པའི་སོ།།\n“བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་དང་སྟོ ང་ཉིད་ལྟ་བ་ གཉིས་སྒོམ་རྒྱུ་ནི།\nབློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་དང་མ་ཤ ི་བར་བསམ་ བློ་གཏོང་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན།\nརུ་འགྲོ་ཡི་རེད། ཤུགས་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ན་རྨི་ལམ་ ཚུད་ཆད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་སྟོང་ཉིད་ལྟ་\nབསླེ བ ས་ན་ཤི ་ བའི ་ རྗེ ས ་བར་དོ འ་ི མཚམས་\nགི་བསྟོད་པ་ཞིག་སྐྱོར་ཏེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའ ི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་བསམ་བློ་གཏོང་གི་ཡོད།\nཕྱི ན ་ཅི ་ ལོ ག ་པའི ་ ལྟ་བ་སེ ལ ་ཆེ ད ་ཡང་དག་ པའི ་ ལྟ་བར་བསམ་བློ ་ གཏོ ང ་དགོ ས ་པ་རེ ད །\nཅེས་པ་འདི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༩\nདུས་དབང་ཐེངས་ ༣༢ པའི་ཆོས་ཞུ་བ་ཉིས་འབུམ་ལྷག་ ཙམ་ལ་བཀའ་ཆོས་གནང་བ་ལས་ཟུར་འདོན་ཞུས།\nརི་མོ་འབྲི་མཁན། གྲགས་པ་དོན་གྲུབ། དགའ་ཤར་ལྷོ་པ། འཛིན་གྲྭ། བཞི་པ་ཀ\nPHAYUL Shejai Bangzod DoE, Gangchen Kyishong, Dharamsala-176215 Distt. Kangra (H.P.) India Fax: +91 (1892) 223481 Back Issues at:www.tcewf.org E-mail: phayulshezod@gmail.com/yahoo.com\nརི་མོ་འབྲི་མཁན། བསྟན་པ་རྒྱ་མཚོ། དགའ་་བྱང་་སློབ་གྲྭ། འཛིན་རིམ་ལྔ་པ།\nརི་མོ་འབྲི་མཁན། གྲགས་པ་སྟོབས་རྒྱལ། དགའ་ཤར་སོག་པ་ཁམས་ཚན། འཛིན་གྲྭ་གསུམ་པ།\nརི་མོ་འབྲི་མཁན། ཕུན་ཚོགས་རབ་རྒྱས། དགའ་ལྡན་བྱང་རྩེ་ཐོས་བསམ་ནོར་གླིང་་སློབ་གྲྭ།\nརི་མོ་འབྲི་མཁན། བློ་བཟང་དགེ་ལེགས། དགའ་ཤར་ལྷོ་པ། འཛིན་གྲྭ། གཉིས་པ་ཀ\n༶༶ དགྲ་མ་ཡོང་གོང་ནས་དོགས་ཟོན།། ཆུ་མ་ཤ ོར་གོང་ནས་རགས།།\n༶༶ དགོས་ས་ལ་ཆད།། མི་དགོས་ས་ལ་ལྷག། །\n༶༶ དགོན་པའི་ཁྱི་ལ་གཞུས་ན།། བླ་མའི་ཐུགས་ལ་ཕོག་ཡོང་།།\nསྐར་མའི་འོད་སྣང་གིས་སོ་སོའ ི་ཟེ་རྔོག་གཡས་གཡོན་ལ་གཡུགས་ཤིང་། གསེར་ གྱི་རྭ་ཅོ་ས་ལ་མ་ཐུག་བར་དུ་སྒུར་སྒུར་བྱས། དེ་ནས་མོས་མགོ་ཡར་འགྱོག་པའི་ སྐབས་སུ་ནམ་མཁའ་ས་རུབ་པའི་མཐོང་སྣང་དང་ལྷན་དུ། རྨི་ལམ་ལྟ་བུའི་སྐྱིད་ པའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་བྱུང་བ་རེད། ཁྱུག་ཙམ་རིང་སྐར་མའི་འོད་སྣང་སྐར་མ་ངོ་མ་ནང་བཞིན་འོད་ ལྷམ་ལྷམ་དུ་གྱུར། དེ་ནས་མེ་འོད་ལྟ་བུའི་མིག་ཟུང་གི་འོད་མདངས་ལྷག་པ་ཙམ་ མ་གཏོགས། དེ་མིན་འོད་རྣམས་རིམ་པས་ཡལ་ཕྱིན་པ་རེད། མོ་རང་འདྲ་སྐུ་ནང་ བཞིན་མི་གཡོ་བར་ཁུ་སིམ་མེར་བསྡད། དེ་ནས་མོས་བཀྲག་མདངས་ལྡན་པའི་ འཛུམ་ཞིག་མུལ་བ་རེད། མུ་མཐུད་རྒྱུ།༌༌༌༌༌༌༌༌༌\nབེ ད ་ སྤྱོ ད ་ བྱེ ད ་ སྲོ ལ ་ འ དུ ག\nསྐྱེ ་ ག ན ས ་ ནི །\nབ། ཤུན་པ། མེ་ཏོག་བཅས་\nརི ག ས ་ བ ཟ ང ་\nད ཀ ར ་ པོ འ ི ་\nའོན་ཀྱང་སྐར་མའི་འོད་སྣང་གིས་ཇི་ཙམ་འབད་བརྩོན་བྱས་ཀྱང་། ཨེ་ལི་ཤི་ཡ་ དང་དེར་གནས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བརྗེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། དགོང་མོ་གཅིག་ སྐར་མའི་འོད་སྣང་རང་ཉིད་ཁྲ་ཆིལ་ལེར་ཤར་བའི་སྐར་མའི་འོག་ཏུ་སྡོད་པའི་ སྐབས་སུ། ང་ཚོ་འདིར་ཡོད་པ་བཞིན། ཨེ་ལི་ཤི་ཡར་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱང་བདེ་སྐྱིད་དང་ཞི་བདེའི་ངང་བསྡད་རྒྱུ་བྱུང་ན་གང་འདྲ་ཡག་པོ་ཡོང་བ་ འདུག་ཅེས་སོ་སོ་སོ་སོར་ཡིད་སྨོན་སྐྱེས་པ་རེད།\n༶༶ འགྱེལ་བའི་སྒང་ལ་རྡོག་བརྫིས།། མུ་གེའི་སྒང་ལ་ཟླ་ལྷག། །\n༶༶ འགྱེལ་ཉེན་འདུག་ན་རྟེན་ས་དགོས།། ཁ་མཆུ་རྒྱག་པར་བདེན་པ་དགོས།། ༶༶ འགྲོ་ཞུམ་བུ་ལས་མཁས་པ་དང་།། སྡོད་རི་བོང་ལས་ཙོག་པ།།\n༶༶ རྒན་མོ་འཆི་ཁར་འདར་འཁྲུག་འཁྲུག། ། ཕྲུ་གུ་ངུ་ཁར་དགོད་ཚེར་ཚེར།། ༶༶ བརྒྱབ་པའི་ཁ་ལ་མ་ཕོག། ། མ་བརྒྱབ་སྣ་ལ་ཕོག། །\nརི་མོ་འབྲི་མཁན། བསྟན་འཛིན་གཡང་སྒྲོན། ཀརྣ་ཊ་ཀ ཅིཏྲ་ཀཱ་ལཱ་ པ་རི་ཤཐ་྄ མཐོ་སློབ། ལོ་རིམ་གཉིས་པ།\nཟི ་ ར་དཀར་པོ ་ (cumin)\nནི ་ ང་ཚོ འི ་ གཟུགས་པོ ར ་\nཟད། ཟི་ར་དཀར་པོའ ི་འབྲུ་ཡིས་ཟས་འཇུའི་མ་ལག་ བདེ་ཐང་གོང་འཕེལ་གཏོང་གི་ཡོད།\nརྒུ ན ་ འ བྲུ མ ་ ཁུ ་ བ ས ་ ཁྲག་ཤེད་གཅོག་པ་ ལ་རོགས་པ་བྱེ ད ་པ་ མ་ཟད། མཁྲིས་ཞག་\nག ཅོ ག ་ མ ཁ ན ་ ག ཙོ ་ གྲས་ཤ ིག་ཡིན།\nསྐམ་པོ ་ གསོ ་\nབ ར ་ ཏི ་ ཚ ་ བཅུད་སྨན་ཀ་ པ་དང་། ཅ་པ་\nཡོད་པའི་བྱུག་སྨན་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། གལ་ཏེ་ཁྱེད་རང་ཉི་འོད་ཚ་ པོ་ལས་སོ་སོའ་ིཤ ་མདོག་ སྐྱོ བ ་འདོ ད ་ཡོ ད ་ཀྱང་ཉི ་\nགསོ འ ་ི རི ག ས་བེ ད ་སྤྱོ ད ་\nམ་བཅག་སྟེ་ཤིང་ཁུ་དེ་ཉིད་ཉི་འོག་ལ་མ་འཐོན་གོང་གི་ སྐར་མ་ ༣༠ ཙམ་གྱི་སྔོན་ལ་བྱུག་དགོས།


རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་སྐོར་ལ་རྩོད་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་བླུན་རྩེད་ཅིག་ཏུ་མཐོང་། སྐྱབས་ཆེན་བདེ་གྲོལ། – བཙན་པོ།\nདབྱིན་སྐད་དུ་WeChatདང་རྒྱ་སྐད་ལ་微信 བོད་སྐད་དུ་སྐད་འཕྲིན་ནམ་འཕྲིན་ཕྲན་ཟེར་བའི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་ལམ་གྱི་མཉེན་ཆས་དེ་ཁ་པར་གྱི་ནང་དུ་ལས་སླ་བོར་འཇུག་ཐུབ་པ་ནས་བཟུང་བོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་ལྡོག་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཞིག་བྱུང་བ་སྟེ། སྐྱེ་བོ་འགའ་ཞིག་ཆེད་དུ་མཉེན་ཆས་དེའི་བྲན་དུ་ཚུད་ནས་དེའི་བྱེད་ནུས་ཀྱང་མི་ལ་འཕྲིན་སྐྱེལ་བྱེད་ཙམ་ལས་འདས་ཏེ་སྤྲོ་གསེང་གཏོང་བ་དང། ཉི་མ་སྐྱེལ་བ། རྩོད་གླེང་བྱེད་པ། སློབ་ཁྲིད་ལ་ཉན་པ། གྲོགས་སྒྲིག་པ་སོགས་སུ་རྒྱ་བསྐྱེད། མང་པོ་ཞིག་གིས་ཁ་པར་ཨཱ་ཧྥོན་ཐོགས་ཡོད་ནའང་དེ་ཉིད་ཆེད་དུ་སྐད་འཕྲིན་སྤྱོད་བྱེད་ལྟ་བུར་གྱུར་ལ་ཡང་འགའ་ཤས་ཤིག་གི་མི་ཚེའི་ནང་གི་ལས་ཀ་ཆེ་ཤོས་ནི་སྐད་འཕྲིན་ནས་ཁ་བརྡ་བྱ་བར་གྱུར།\nབརྡ་འཕྲིན་ལག་རྩལ་གྱིས་མིའི་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་བ་དེར་དེ་ཙམ་ཧ་ལས་རྒྱུ་མེད་ནའང་། འགྱུར་བ་དེས་དེད་དེ་སྐད་འཕྲིན་ཚོགས་པ(འདི་ལ་སྐད་ཚོམས་ཞེས་ཀྱང་ཞུ)ཁ་ཤས་ནས“མཁས་དབང”དང“མཁས་པ”ཡིན་ཟེར་བའི་སྐྱེ་བོ་ཁ་ཤས་ཀུན་གྱི་ཁ་པར་ཤེལ་ངོས་སུ་མངོན་པར་བྱས་ཤིང་། དེ་ལ་ཤེས་ལྡན་པ་རེ་འགས་“དྲ་ལམ་གྱི་མཁས་པ”ཟེར་བའི་མིང་ཞིག་ཀྱང་བཏགས་འདུག\n“དྲ་ལམ་གྱི་མཁས་པའི”ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི་དྲ་ལམ་ནས་གཏམ་བཤད་མཁས་ལ་ཁ་བདེ་ལྕེ་བདེ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་དྲ་ཚོམས་མང་པོ་ནས་གཏམ་བཤད་པར་སུན་སྣང་མེད་པ་དང་བརྗོད་གཞི་གང་ལའང་ལས་སླ་བོས་དཔྱད་པ་གཏོང་ཐུབ་པའམ་དགག་པ་གཏོང་ཐུབ་པ་དེ་རེད། གལ་སྲིད་སྤྱི་ཚོགས་དཔྱད་ཞིབ་པ་ཞིག་གིས“དྲ་ལམ་གྱི་མཁས་པ”དེ་ཚོས་དྲ་ལམ་དུ་གཏམ་བཤད་པའི་དུས་ཚོད་དང་ཁོ་ཚོས་སློབ་གཉེར་དང་དེབ་ཀློག་པའི་ཕྱོགས་སུ་བཀོལ་བའི་དུས་ཚོད་གཉིས་བསྡུར་ཏེ་དཔྱད་པ་ཞིག་བཏང་ན་ཧ་ལས་དགོས་པའི་མཇུག་འབྲས་ཤིག་ཐོབ་པར་ཐེ་མི་ཚོམ་སྟེ། ཁོ་ཚོ་ནི་ཤེས་པ་རྣལ་དུ་ཕབ་ནས་རིགས་པ་ཞིབ་མོས་དོན་སྣ་གཅིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་མཁན་ནམ་སློབ་གཉེར་བྱེད་མཁན་མ་ཡིན་པར་ལས་ཀའི་ཞོར་དུ་རྟག་པར་སྐད་འཕྲིན་ནས་ས་བཤད་རྡོ་བཤད་བྱས་ཏེ་དེ་ཉིད་རྩེད་འཇོའམ་འཚོ་བ་རོལ་སྟངས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་མཁན་དག་རེད། ཁོང་ཚོ་དང་ངེས་དོན་གྱི་མཁས་པ(དཔེར་ན། ཁང་དཀར་དང་མཁར་རྨེའུ་ལྟ་བུ)གཉིས་བར་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་གལ་སྲིད་སྐད་འཕྲིན་ནམ་སྐད་འཕྲིན་ལྟ་བུའི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་ལམ་གྱི་མཉེན་ཆས་དག་གློ་བུར་དགོལ་མི་ཐུབ་པར་གྱུར་ཚེ་ཁོང་ཚོར་མཚོན་ན་དེ་ནི་རྐྱེན་ངན་བར་ཆད་དང་འཕྲད་པ་ཡིན་སྲིད་ལ་ངེས་དོན་གྱི་མཁས་པ་ཚོར་མཚོན་ན་དེ་ཙམ་སྐྱོན་མེད་པ་དེ་རེད། ཁོང་ཚོས་དོན་གང་ཞིག་ལ་བློ་གཟུ་བོས་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མིན་དང་ཡང་ན་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཡོད་མེད་མི་ཤེས་མོད། ཁོང་ཚོའི་སྨྲ་སྒོར་མངོན་གྱུར་དང་ལྐོག་གྱུར་གྱི་དོན་གང་ཞིག་ལྷུང་ཡང་བུ་མོ་ཚོས་འགྱིག་བྱི་རིལ་ལྡོད་པ་བཞིན་ཚེགས་མེད་དུ་དེའི་སྐོར་གླེང་ཐུབ། ལོ་རྒྱུས་དང་ཆབ་སྲིད། ཆོས་ལུགས། གྲུབ་མཐའ། དཔལ་འབྱོར། ཚན་རིག རྩོམ་རིག སྙན་ངག རི་མོ། རོལ་མོ། གསོ་དཔྱད། བརྡ་སྤྲོད། ལོ་ཙཱ་སོགས་གང་གླེང་ཡང་ཁོང་ཚོའི་སྨྲ་ལྕེ་ཏིག་པའ་ངག་ལྐུགས་པའི་སྐབས་ནི་ནམ་ཡང་ཡོད་མི་སྲིད། སྤྱིར་དྲ་ལམ་ནས་མི་རང་གི་ཁྱིམ་ཚང་སྐྱོང་ལུགས་དང་། བྱིས་པར་སློབ་གསོ་སྤྲད་སྟངས། ཟས་གཡོ་སྐོལ་བྱེད་ཚུལ། ཕྱུགས་ཟོག་འཚོ་ཚུལ། ཁེ་ཚོང་བྱེད་སྟངས། དགེ་ལས་སྒྲུབ་ཚུལ། དགའ་རོགས་སྒྲིག་སྟངས། སྨན་བཅོས་དང་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་འཇུག་ཚུལ་སོགས་འཚོ་བའི་ཉམས་མྱོང་དག་ཁ་བརྡའི་ཚུལ་གྱིས་གླེང་བའམ་ཡང་ན་རང་ལ་འདྲིས་ཆ་ཆེ་བའི་རིག་ཚན་གང་ཞིག་གམ་དཔེ་དེབ་གང་ཞིག་གི་སྐོར་ཀུན་ལ་ངོ་སྤྲོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གླེང་ན་ཤིན་ཏུ་འོས་ཤིང་འཚམ་ལ་ཀུན་གྱི་སྣང་བར་འགྲོ་ངེས་ཤག་ཡིན་མོད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་བརྒྱ་ཕྲག་རིག་པའི་གནས་དག་རྒན་པོ་ཁ་བདེ་ཚོས་གྱོད་འདུམ་པའམ་གར་སྟེགས་སྟེང་གི་འཁྲབ་སྟོན་པ་ཚོས་ཁ་ཤགས་བཤད་པ་བཞིན་ལས་སླ་བོར་ཤོད་ཐབས་མེད་པ་ནི་ཀུན་ལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ།། དེས་ན“དྲ་ལམ་གྱི་མཁས་པ”དེ་ཚོར་འོག་མ་ཚ་བར་བུ་བཙའ་བའི་མཐུ་ནུས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་རེད་ཅེ་ན། གནད་ཀྱི་དོན་པོ་ནི་ཁོང་ཚོས་རྒྱུན་ཤེས་ལ་བརྩི་འཇོག་མི་བྱེད་ཅིང་རྒྱུན་ཤེས་ལས་ལྡོག་སྟེ་གླེང་བར་མ་ཟད་སྐབས་འགར་རྒྱུན་ཤེས་ལའང་རྩོད་པ་བྱེད་པ་དེ་རེད།\nརྒྱུན་ཤེས་ཟེར་བ་ག་རེ་རེད་ཟེར་ན། དེ་ནི་དབང་བོར་སྐྱོན་མེད་པའི་མི་དར་མ་ཞིག་ལ་ཅིས་ཀྱང་འཛོམས་དགོས་པའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཤེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཁོངས་སུ་འཚོ་ཚིས་ཀྱི་ཐབས་རྩལ་དང་ངལ་རྩོལ་གྱི་རྨང་གཞི་སོགས་ཚུད་པར་མ་ཟད་རང་བྱུང་ཚན་རིག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་རྩ་བའི་ཤེས་བྱ་དག་ཀྱང་ཚུད། དེང་འདིར་རྒྱལ་ཁབ་མང་དག་ཅིག་ནས་མི་སུས་ཀྱང་སློབ་གྲྭ་ནས་འོས་འགན་སློབ་གསོ་མྱོང་དགོས་པ་ཁྲིམས་སུ་ཕབ་པ་དེའང་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་སྐྱེ་བོ་ཚང་མར་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྤྲད་དགོས་པ་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ཡོད།\nསྤྱིར་རྒྱུན་ཤེས་ལ་མཐོ་དམའ་དང་དཀའ་སླ་ཅི་རིགས་ཡོད་ལ་སྤྱིར་བཏང་གི་འཚོ་བའི་རྒྱུན་ཤེས་དང་རིག་གཞུང་ངམ་རིག་ཚན་གྱི་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱང་ཡོད། དཔེར་ན་དགོང་ཟས་ཉུང་ཙམ་ཟོས་ཚེ་མཚན་མོ་ཕོ་བ་བདེ་བ་དང་ལུས་ཕུང་ལ་ཕན་པ་ནི་རྒྱུན་ཤེས་སླ་མོ་དང་འཚོ་བའི་རྒྱུན་ཤེས་ཡིན་ལ། གཟུགས་བརྙན་དང་དཔེ། ཤུགས་བསྟན། ལྷ་སྒྲུང་བཅས་སྙན་ངག་གི་རྩ་བར་གྱུར་བའི་རྒྱུ་བཞི་ཡོད་པ་ནི་རྩོམ་རིག་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཤེས་ཏེ་རྒྱུན་ཤེས་ཅུང་དཀའ་མོའི་རིགས་ཡིན།\nགལ་སྲིད་སྐྱེ་བོ་གང་ཞིག་ལ་རྩ་བའི་རྩ་བར་གྱུར་བའི་རྒྱུན་ཤེས་དེ་རིགས་མེད་པའམ་ཡང་ན་རྒྱུན་ཤེས་དེ་རིགས་ཅིས་ཀྱང་དགོས་པར་ངོས་ཟིན་མེད་པ་ཡིན་ན། དེས་བཤད་པ་མང་པོ་ཞིག་ཚིག་ངོས་ནས་གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་བ་ཞིག་གིས་བཏེགས་ཡོད་ནའང་དེ་ཉིད་གང་དྲན་དྲན་དང་ཉོག་བཤད་མིན་པའི་ངེས་པ་གཏན་ནས་མེད། ལྷག་པར་དུ་རྩོད་པ་མི་འགྲོ་བའི་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་སྐོར་ལ་རྩོད་པ་གཏོང་བ་ནི་རྩོད་རྒྱུ་མེད་པར་རྩོད་པ་ཟེར་བ་དེ་ཡིན།\nརང་རེའི་བོད་ལ་གཏན་ཚིགས་རིགས་པའི་འཇུག་སྒོ་བསྡུས་གྲྭ་དར་བ་ནས་བཟུང་རྩོད་གྲྭ་ནས་ཐོན་པའི་སློབ་གཉེར་བ་གང་ཡིན་ནའང་ཁོ་ཚོར་རྟགས་གསལ་རྩོད་གཞི་གསུམ་ཀའི་སྟེང་ནས་རིགས་འགྲོས་ཞིབ་མོས་གཏན་ཚིགས་འགོད་པའི་ནུས་པ་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད། ཡིན་ནའང་ནུས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཡོད་ཚད་ཁེབས་པར་འདོད་པ་ནི་འབྲོག་པ་རྒན་པོ་གྱོད་འདུམ་མཁན་ཁ་བདེ་ལྕེ་བདེ་ཅན་ཞིག་གིས་མཚན་ཉིད་རིག་པའི་དཀའ་གནད་དག་གླེང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འདྲ། བསྡུས་གྲྭའི་རིགས་ལམ་ལ་ཅུང་བྱང་བ་ཙམ་གྱིས་སྔོན་ཆད་ཕར་ཕྱིན་དང་དབུ་མ། རྣམ་འགྲེལ་སོགས་མ་བསླབས་པར་ཤེས་མི་སྲིད་པ་བཞིན་དུ་དེང་ཡང་ཚོང་ཁྲོམ་རིག་པ་དང་། སྐད་བརྡ་རིག་པ། རྩོམ་རིག སྨྱན་བྱེད་རིག་པ། ཚོང་ལས་དོ་དམ་རིག་པ་སོགས་གླེང་ན་མུན་ནང་མདའ་འཕེན་དང་གླེན་མའི་མུ་ཅོར་དུ་འགྱུར་བ་སྨོས་ཅི་དགོས།\nདེ་བས་སྤྱིར་བཏང་གི་ཁ་བརྡའམ་རིག་གཞུང་གི་གནད་ཀ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཉོག་བཤད་ལ་དྲ་ལམ་ནས“རིག་གཞུང་བགྲོ་གླེང”དུ་བཏགས་པ་ནི་དྲ་འབུ་ཚོས་རང་གིས་རང་ལ་སེམས་གསོ་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱུན་ཤེས་དོར་ནས་མཐོ་རྒྱག་དམའ་རྒྱག་གི་གཏམ་ལབ་པ་དང་། གང་ལའང་འོལ་ཚོད་ཀྱིས་སྡོམ་ཚིག་འགོད་པ་ནི་སྨྲ་བ་བོ་རང་ཉིད་རྨོངས་པའི་འོབས་དོང་དུ་བཅུག་པ་ལས་གཞན་གང་ཡང་མ་ཡིན།\nའདི་ནས་ཡར་བརྩིས་པའི་བགྲང་བྱ་243གྱི་སྔོན་དུ། རྒྱལ་ཁོངས་ཨ་རི་ཡིན་པའི་དབྱིན་ཇི་བ་ཐོམ་སི་ཕེནThomas Paineགྱིས《རྒྱུན་ཤེས》Common Senseཟེར་བའི་བརྩམས་དེབ་སྐད་གྲགས་ཅན་ད་ལྟའི་དུས་སུའང་རིགས་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ངེས་ཅན་ཡོད་པ་དེ་བརྩམས་ཤིང་དེའི་ནང་དུ་སྐབས་དེའི་རྒྱལ་པོའི་ལམ་ལུགས་དང་། ཕ་ཤུལ་བུ་འཛིན་གྱི་ལམ་ལུགས། སྲིད་གཞུང་གི་འབྱུང་ཁུངས་དང་དམིགས་ཡུལ། དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་ལུགས། བྱང་ཨ་རིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འབྱུང་འགྱུར་སོགས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་སྐབས་དེའི་དབྱིན་ཇིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ལ་ཚ་འདྲི་སྣ་ཚོགས་བྱས་པར་མ་ཟད་བྱང་ཨ་རིའི་ཕྱོགས་ནས“ཁྲིམས་སྲིད་ཉིད་རྒྱལ་བོར་འགྱུར་བའི”མདུན་ལྗོངས་ལ་རེ་ལྟོས་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད། སྐྱེ་བོ་གཅིག་གི་ལྟ་ཚུལ་ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་རིང་ལ་བསྒྱུར་ཐུབ་པར་གྲགས་པའི་བརྩམས་དེབ་དེས་མི་ལ་སྒེར་ཚུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་ཡོད་དགོས་པ་དེ“རྒྱུན་ཤེས”ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་ངོ་སྤྲད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུན་ཤེས་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་རིའི་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་མཐུན་ལམ་ཞིག་དང་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་ཏུ་གྱུར་ཏེ་ཡུལ་གྲུ་དེ་གཉིས་དེང་གི་ཤེས་རིག་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་གོམ་པ་སྔ་མོར་སྤོ་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞིག་ཏུའང་གྱུར་ཡོད།\nརང་རེར་མཚོན་ན་ད་དུང་ཡང་རྒྱུན་ཤེས་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་དད་པ་དང་དག་སྣང་གི་གཏམ་འབའ་ཞིག་སྨྲ་ཞིང་། རྒྱུན་ཤེས་ཁྱད་གསོད་གཏོང་བྱེད་དུ་མི་ཆེན་དཔོན་ཆེན་དག་གི་གསུང་བཤད་འབྱུང་ཁུངས་མི་གསལ་བ་དག་འདྲེན་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་ཤེས་ལས་ལྡོག་པའི་མུན་བཤད་བྱས་པ་ལ“དགག་སྒྲུབ”དང“བགྲོ་གླེང”སོགས་མིང་སྙན་མོ་སྦྱར་བར་གོམས་པ་ནི་ཅི་འདྲའི་ཡི་མུག་པ་ཞིག་རེད་ཨང་།\nསྤྱིར་སྐད་ཆ་ནི་སྐྱེ་བོ་ཕན་ཚུན་ལ་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་ཅིག་ཡིན་པར་མ་ཟད་གནས་ལུགས་དང་རྒྱུ་མཚན་ངོ་སྤྲོད་བྱེད་ཅིག་ཡིན་ནའང་སྐད་ཆར་གཡོ་ཁྲམ་གྱི་ཁུག་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། རྒྱུན་ཤེས་དང་རྩ་བའི་ཤེས་བྱར་བྱོལ་ཏེ་སྐད་ཆ་བཤད་རྐྱང་བྱས་ན། ཡིན་པ་མིན་པར་བསྒྲུབ་ནུས་པ་དང་ནག་པོ་དཀར་པོར་བསྒྱུར་ནུས་ཤིང་གནས་ལུགས་དང་རྒྱུ་མཚན་མཐའ་དག་ཀྱང་ཅི་ཡང་མིན་པ་ལྟར་རྡོག་བརྫིས་གཏོང་ནུས། བྱང་ཀོ་རེ་ཡའི་སྲིད་གཞུང་གིས་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བའི་རྒྱུན་ཤེས་དང་གནས་ལུགས་མཐོང་བྱེད་ཀྱི་མིག་ཟུང་བསྒྲིབས་པར་བྱས་ཏེ་ཁ་མཁས་འདྲ་ཆགས་དང་དྲེགས་ལྡན་མི་བསྲུན་པའི་གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བར་བརྟེན་ནས་དམངས་ཡོངས་རྨོངས་པའི་ལམ་དུ་འཁྲིད་པ་དང་། ཁ་ཆེའི་འཇིགས་སྐུལ་བ་དག་གིས་ཁ་བུ་རམ་དང་ཁོག་ད་ར་བྱས་ཏེ་འཛམ་གླིང་ཤེས་ལྡན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ཤེས་རྣམས་ནག་པོ་སོལ་བར་བཏང་ནས་གཡོ་ཟོལ་ཚིག་གི་ཕྲེང་བས་དགྲ་བོའི་ཉེས་པ་ཡང་འགྲེལ་བསྐྱར་འགྲེལ་གྱིས་ཆེ་རུ་བཀོད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྲོག་ཕུལ་རྗེས་ཀྱི་ལྷ་ཡུལ་ཉིད་སྙན་པའི་གཏམ་དང་ངག་རིག་ཕྲེང་བས་བཟོས་ཏེ་གཞོན་ནུ་ལོ་ཆུང་རྣམས་ལོག་པའི་ལམ་དུ་འཁྲིད་པར་བྱེད་དོ།། དེ་བས་སྐད་ཆ་ཡག་པོ་ཙམ་བཤད་ཤེས་པ་དང་ཁ་བདེ་ལྕེ་བདེར་གྱུར་བ་ཙམ་གྱིས་དེ་ལ་ཡིད་རྟོན་རུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡང་མེད་དེ། གལ་སྲིད་དེ་འདྲ་ཡིན་ཚེ་འཛམ་གླིང་སྒང་གི་ཞི་བའི་ལམ་འདྲེན་དང་། རིག་པའི་དེད་དཔོན། ཚོང་དོན་གྱི་ཁ་ལོ་བ། སྒྱུ་རྩལ་མཁན་པོ། ངག་རིག་གི་རྗེ་བོ་དག་གི་ཚབ་ཏུ་ཁ་ཤགས་དང་སྟོན་བཤད་བཤད་མཁན་འགའ་བཞག་པས་འཐུས་སོ།།\nའདིར་དོན་གྱི་རྡོག་ཀ་སྟེ་ཕྲན་གྱིས“དྲ་ལམ་གྱི་མཁས་པ”དེ་དག་ལ་ཞུ་བར་བྱ་བ་འགའ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི། མ་བསླབ་པ་ན་ཀུན་མཁྱེན་དུ།། འགྲོ་ན་ལས་འབྲས་ག་ལ་བདེན་ཞེས་པ་ལྟར་ཅི་ཞིག་བཤད་འདོད་ན་ཐོག་མར་དེ་ཉིད་ཤེས་དགོས་ལ་དེ་ཤེས་དགོས་ཚེ་ཐོག་མར་དེ་བསླབ་དགོས། བསླབ་པའི་གོ་རིམ་ནི་ཤིན་ཏུ་རིང་པོ་ཞིག་ཡིན་པས་དེ་ལ་མྱུར་ལམ་ཡོད་མི་སྲིད། ཕྲན་ལྟ་བུས་ཕོ་ལོ་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གསུམ་གྱི་རིང་ནས་བཟུང་སྙན་ངག་བྲིས་ཤིང་སྙན་ངག་སྐོར་གྱི་དེབ་གྲངས་མེད་པ་བཀླགས་མྱོང་ནའང་ད་དུང་ཡང་དེའི་སྐོར་གསལ་ཁ་ཆོད་ཅིང་ཀུན་གྱི་དང་བ་འདྲེན་པ་ཞིག་གླེང་མི་ཤེས་པར་མ་ཟད་ང་རང་གིས་བྲིས་པ་དག་འཛམ་གླིང་སྒང་གི་སྙན་ངག་པ་གྲགས་ཅན་དེ་ཚོའི་བརྩམས་ཆོས་དང་བསྡུར་བའི་སྤོབས་པ་ཅི་ཡང་མེད་པས་ན་ཁྱེད་ཅག་རང་ཉིད་སྡོད་སའི་ཡུལ་གྲུ་དེའི་སྙན་ངག་པ་རླབས་ཆེན་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱང་མཇལ་མེད་པ་དག་གིས་རྒྱུན་ཤེས་ལས་འདས་པའི་ཚིག་སྟེ། “སྙན་ངག་ནི་བྱིས་པའི་རྩེད་མོ་ཙམ་རེད”ལྟ་བུའི་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་ན་ཁྲེལ་དང་ངོ་ཚ་མེད་པའི་གཏམ་གཅེར་པུར་ཕྱུང་བ་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མ་ཡིན། གཉིས་པ་ནི། ད་ལྟའི་ངེད་ཅག་ལ་མཚོན་ན་ཕ་ནོར་བསྲུང་དགོས་པ་ནི་བསྙོན་དུ་མེད་མོད། དེ་ཉིད་གཞན་ལ་ངོམ་སོ་བྱས་ཏེ་ཡིད་བཟི་བ་དང་། སྐད་འཕྲིན་སོགས་ནས་ཕ་ཡི་དཔང་པོ་བུ་ཡིས་བྱས་ཏེ་དེའི་ཡོན་ཏན་སྒྲོག་རྐྱང་བྱེད་པ་དང་། བོད་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ལ་སྣེ་འཁྲིད་པ་ལྟ་བུའི་འཁྲུལ་སྣང་གི་ཁྲོད་ནས་རྨི་ལམ་སྐྱིད་པོ་རྨིས་ཏེ། གཞན་གྱི་རིགས་པ་དང་བསམ་བློ་གསར་པར་བཀྱེད་ཅི་ཐུབ་བྱས་ན་དངོས་གནས་རོ་ཐོག་བྲོ་རྡུང་གི་དཔེ་ལས་མ་འདས་ཏེ། མཐར་རང་ལ་ཡོད་པ་དེའང་གཞན་ལ་ཤོར། གཞན་གྱི་དེའང་རང་གིས་ལེན་མ་ཐུབ་པར་དབུལ་བོ་སྣང་བསོར་གྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་དགོས་ཤིང་། མཐའ་མཇུག་འཇིག་ཉེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དེད་དེ་སྣང་བ་བསོར་མོ་དེའང་མེད་པར་ངེད་ཅག་ཐམས་ཅད་ཕུགས་ཀྱི་ནོར་བོར། རྐང་འོག་གི་ས་ཤོར། མིའི་རྩིས་ཐང་བོར། རྒྱུད་ན་ཡོན་ཏན་མེད། ལག་ན་དངུལ་མེད་པའི་གསོབ་གཟུགས་སུ་མི་འགྱུར་བའི་ངེས་པ་གཏན་ནས་མི་འདུག སྐབས་དེར་སྐད་འཕྲིན་ནས་སྔོན་ཆད་བཞིན་སྐྱིད་གླུ་ལེན་པའི་ཡི་གའང་འགག་ངེས་སོ།། གསུམ་པ་ནི། དྲ་བའི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཉིད་ལག་པས་རེག་ཏུ་བཏུབ་པའི་མངོན་སུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་བསྡུར་ན་ལྟར་སྣང་དང་རྫུས་མའི་འཇིག་རྟེན་ཞིག་རེད། དེ་ནི་སློབ་ཁྲིད་སྟེགས་བུ་དང་། མི་མང་གི་འདུ་ར། ཇ་ཁ་ཆང་ཁ། ཚོགས་པའི་དབུས་སོགས་གང་དང་ཡང་མི་འདྲ་བས་དེ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཞེད་སྣང་མེད་པར་ཁེར་བཤད་བྱས་པ་དེ་མི་མང་པོས་ཐོས་སྲིད་པའི་འཇིག་རྟེན་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་རེད། དེ་ནས་ཁྱོད་ཀྱིས་ངག་རྩལ་དང་སྨྲ་ལྕེར་སྦྱོང་བརྡར་ཐོབ་ཐུབ་ཀྱང་རིགས་པ་དང་ཤེས་ཡོན་ལ་སྦྱོང་བརྡར་ཐོབ་ཐུབ་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། ཁྱོད་ཀྱིས་གཏམ་བཤད་པའི་ཆེད་དུ་གཏམ་བཤད་དེ་གང་ལའང་དཔྱད་པ་བཏང་ཞིང་གང་ལའང་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་ན་ཁྱོད་ཉིད་རིགས་པའི་རྗེས་སུ་མི་འགྲོ་བར་རང་ཉིད་ཀྱི་སྨྲ་ལྕེ་དང་དྲ་གྲོགས་དག་གི་ཚུལ་འཆོས་ཀྱི་བསྟོད་པའི་རྗེས་སུ་སོང་ནས་མཐར་ཁྱོད་ཉིད་དྲ་ལམ་གྱི་རྐྱལ་སྟོང་ངམ་དྲ་ལམ་གྱི་དྲེད་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ངེས་རེད། དྲ་ལམ་གྱི་རྐྱལ་སྟོང་ངམ་དྲེད་པོ་དག་གིས་རེ་ཞིག་ཀུན་གྱི་མིག་ཁ་འདྲེན་ཐུབ་པར་མ་ཟད། དེ་ཚོ་ནི་ཀུན་གྱི་སེམས་ཁམས་སྐྱིད་པོར་གཏོང་བའི་སྦྲིད་སྨན་དུ་འགྱུར་སྲིད་ནའང་ཕམ་ཁ་དངོས་ནི་རྐྱལ་སྟོང་ངམ་དྲེད་པོ་ཁོ་ཚོས་ཉོ་ངེས་ཡིན་ཏེ། དྲ་འབུ་དག་གིས་ཁྱོད་ལ་ཨ་གསར་བྱེད་མཚམས་བཞག་པའམ་དྲ་ལམ་ནས་རྒྱུན་ཤེས་ལས་འདས་པའི་སྐད་ཆར་ཉན་མཁན་མེད་པར་གྱུར་ཚེ། ཁྱོད་རང་ལ་ཤེས་ཡོན་གང་ཡང་མ་ཐོབ་པར་ཁྱོད་ཀྱི་དུས་ཚོད་མང་པོ་འཕྲོ་བརླག་ཏུ་བཏང་ཡོད།\nམཐར་ཞུ་བར་བྱ་བ་ནི། ང་རང་མི་སྒེར་གྱི་ངོས་ནས“དྲ་ལམ་གྱི་མཁས་པ”དེ་ཚོར་འཁོན་སེམས་མི་འདུག གལ་སྲིད་ངེས་པར་དུ་འཁོན་སེམས་ཤིག་བཅངས་དགོས་ཚེ་རྒྱུན་ཤེས་མེད་པར་དཔྱད་པ་གཏོང་བའི་གོམས་སྲོལ་ངན་པ་འདི་ལ་སྡང་དགོས་འདུག དེས་འུ་ཅག་ནི་མེས་པོའི་ཤུལ་ནོར་ཙམ་གྱིས་མགུ་སྟེ་གཞན་གྱི་རིགས་པའི་སྒོ་འགོག་པའི་མི་རིགས་ཉམ་ཆུང་ཞིག་ཏུ་སྒྱུར་གྱིན་འདུག བདེན་པ་བདེན་དྲང་གི་གཏམ་ཞིག་བཤད་ན། དེ་ནི་རང་རེའི་སྔོན་གྱི་སྲོལ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་དེང་འདིར་ཕྱིའི་སྟོབས་ཤུགས་མང་པོའི་བར་ན་ཤི་མ་གསོན་དུ་ལུས་དུས་ཅི་བྱ་གཏོལ་བྲལ་གྱི་ངང་ནས་བསྐྱངས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཉི་ཚེ་བ་ཞིག་རེད། སྔོན་མ་ཆོས་རྒྱལ་དག་གི་རིང་ལ་ལོ་ཙཱ་བ་དག་གིས་རྒྱ་བལ་ཁ་ཆེ་སོགས་ཀྱི་རིག་གནས་ཇི་ལྟར་ནང་དུ་དྲངས་པ་བཞིན་དེང་འདིར་རང་རེས་ཀྱང་ཡོ་རོབ་དང་ཨ་རི་སོགས་ནས་འཇིག་རྟེན་སྤྱི་ཚིས་ལ་ཕན་པའི་རིགས་པ་དག་ཉི་ཧོང་བ་དང་རྒྱ་ནག་ལྟར་རང་གི་རིགས་པར་བསྒྱུར་མ་ཐུབ་ཚེ་རྒུད་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་ཤག་རེད། རྒུད་པའི་ལམ་དེ་བཀག་དགོས་ཚེ་ཐོག་མར་རིགས་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུན་ཤེས་སྣ་ཚོགས་ལ་བསླབ་དགོས་པ་དང་རྒྱུན་ཤེས་ནི་རིགས་པ་དེ་དག་གི་སྔོན་འགྲོ་ཡིན་པ་ཤེས་རྒྱུ་ནི་གནད་ཀྱི་དམ་པ་ཡིན་ལ། ཁ་པར་ཞེས་པའི་ཡོ་བྱད་འདིའང་སྤྱོད་མ་ཤེས་པར“བྱིས་པའི་ལག་གི་རྡོ་རྗེར”གྱུར་ན་ཕན་ལས་གནོད་པ་ཆེ་བ་ཤེས་རྒྱུ་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད་དོ།།\n2017 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས2ཉིན།\n2017 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས7ཉིན། at 09:05\n2017 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས3ཉིན། at 13:40\nདགའ་བྱེད་ཟེར་པའི་མི་ཤིས་ཤེས་ཁུལ་བྱ་མཁན་ཞིག་སླེབ་འདུག Common Sense isabasic ability to perceive, understand ,and judge things that shared by nearly all people and can reasonably be expected of nearly all people without need for debate.འདི་Common Senseཡི་གོ་དོན་རེད། དེ་ལ་རྒྱུན་ཤེས་ཡང་ན་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པའི་ཤེས་བྱ་ཟེར་ཆོག སྤྱི་སེམས་ནི་གོ་བ་ལོག་འགྲེལ་རེད། རལ་བ་ཅན་ནས་ཉི་ཧོང་འོ་ས་ཀ་ནས།\n2017 ལོའི་ཟླ 11 ཚེས2ཉིན། at 19:37\nའོ་ལོས། Common Sense དེ་རྒྱུན་ཤེས་ཡིན་པ་ལས་སྤྱི་སེམས་ཞེས་འབོད་ན་དགོད་བྲོ་བ་རེད། ཚིག་ཐོག་ནས་ཡིག་སྒྱུར་ཙམ་རེད། ནང་དོན་ཧ་མ་གོ་ཟིག\n2017 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས3ཉིན། at 12:23\n2017 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས3ཉིན། at 12:00\nཁྱོད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ངོས་ཟིན་པར་བྱོས།. ཤེས་ཡོན་ནི་ཀུན་སྤྱོད་ཡིན། མི་ཞིག་གིས་བསམ་གཟས་ནས་སྡིག་པ་མི་བྱེད།.\nཁྱོད་ལ་སུ་ཞིག་གིས་འུར་གཞོགས་ལང་དུ་བཅུག་པ་ཡིན་ནམ།. རྨ་ཆུའི་ཨམ་ཕྲུག་དེ་ཚོ་ཡིན་སྲིད།. སློབ་ཆུང་གི་བྱིས་པ་དེ་ཚོ་ཡིན་སྲིད།. ཅི་ཡང་མི་ཤེས་པའི་ནག་ཁུང་ནས་འུར་རྒྱག་མཁན་དེ་ཚོ་ཡིན་སྲིད།\nབླུན་པོ་ལགས།. Common Sense ཟེར་བ་ནི་སྤྱི་སེམས་ཡིན་པ་ལས་རྒྱུན་ཤེས་ག་ལ་ཡིན།\n2017 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས3ཉིན། at 01:57\n2017 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས2ཉིན། at 17:00\n2017 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས2ཉིན། at 16:28


ཚེ་རིང་སྒྲོལ་མ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཚེ་དཔལ། ཡོང་ཁུངས།མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་རིག་དེབ། སྤེལ་དུས། ༢༠༢༠ལོའི་ཟླ་བ་༠༦ཚེས་༣༠ཉིན།\n[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།] དཔྱད་རྩོམ་འདིར་གནའ་བོའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་ཡིག་རྙིང་ལག་བྲིས་མ། མཁས་པའི་གསུང་སོགས་གཞིར་བཟུང་ནས་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་གི་འབྲི་སྲོལ་དུས་ནམ་ཞིག་ནས་བྱུང་བ་དང་དེ་ལྟར་འབྲི་བའི་རྒྱུ་མཚན། གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་མ་ལོག་པ་ལ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་མེད། ད་ལྟ་བྲིས་རྒྱུན་དེ་ཉམས་ཚུལ་སོགས་ལ་དཔྱད་པ་རགས་ཙམ་བཏང་ཡོད།\n[གནད་ཚིག] གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང་། གི་གུ་ཕྱིར་ལོག བྲིས་རྒྱུན་ཉམས་པ།\nབོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དང་ཁྲམ་ཤིང་གི་ཡི་གེ ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཡིག་རྙིང་། གནའ་བོའི་བོན་གྱི་ཡིག་ཆ་ལག་བྲིས་མ་སོགས་སུ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་པར་སྐྲུན་གྱི་སྲོལ་བྱུང་བའི་རྗེས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་པར་མ་རྣམས་ལས་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པས། ད་ལྟའི་ཡིག་ཚགས་ཞིབ་འཇུག་པ་མང་པོས་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་ངོས་བཟུང་ཞིང་། དུས་སྐབས་དེའི་ཡིག་ཆ་ཡིན་མིན་ལ་བརྟགས་པའི་དམ་རྟགས་སུ་འཛིན་གྱིན་ཡོད། དེ་དུས་སྐབས་ནམ་ཞིག་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དོར་བ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཚགས་རིག་པ་དང་ཡི་གེ་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་མེད་མི་རུང་བའི་གནད་དམ་པ་ཞིག་ཡིན་ནའང་། སྔོན་བྱོན་མཁས་པས་དེའི་སྐོར་གསལ་པོར་གསུངས་པ་མ་མཐོང་བས། འདིར་བོད་ལ་པར་སྐྲུན་གྱི་སྲོལ་མ་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་དུས་སྐབས་སོ་སོའི་གཞུང་ཡིག་ཁུངས་བཙུན་དང་། བསྟན་བཅོས་ལག་བྲིས་མ། རྗེས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་པར་མ་སོགས་གཤིབ་བསྡུར་གྱི་སྒོ་ནས་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་དེ་དུས་སྐབས་ནམ་ཞིག་ལ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་འབྲི་བ་དང་། དུས་སྐབས་ནམ་ཞིག་ལ་རྒྱུ་མཚན་གང་ལ་བརྟེན་ནས་དོར་བ། དེ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དོན་ཡོད་མེད་སོགས་ལ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པར་འདོད་དོ། །\nདེ་ཡང་། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ལས“བོད་ལ་སྔ་ན་ཡྀ་གེ་མྱེད་པ་ཡང་། །བཙན་པོ་འདི་འྀ་ཚེ་བྱུང་ནས”ཞེས་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་ སྔོན་དུ་བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་ཀྱང་རྒྱལ་པོ་འདིའི་རིང་དུ་གསར་དུ་བྱུང་ཚུལ་བཀོད་པ་དང་། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་སྨད་ཙམ་གྱི《རྒྱལ་རབས་ཟླ་རིགས་མ》ལས། “མཐོན་མྱེན་[ཐོན་མི]སམ་པོ་[བྷོ]རེ་[ཊ]། །དེས་ལས་ཅི་བྱས་ཤེ་ན་། ཀ་ཀ་ཀི་ཀི་གུ་གུ་ཞབས་བསྐྱེད་བཅས་། །ད་ར་དི་རི་རྩང་[གཙང]གི་ཡིག་མ་དོན་། །ཤད་ཀྱིས་བཅད་ནས་ཚེག་གིས་སྨྲ་བར་བྱེད་། །དང་པོ་དེ་ལྟར་བྱེད་པའི་ཕྱ་མཁན་ནི་། །ཀ་ཀ་ཀི་ཀི་མཐོན་མྱིན་[ཐོན་མི]སམ་པོ་[བྷོ]རེ་[ཊ] ། །དེའི་གོང་ན་བོད་ལ་ཡིག་རྩིས་མྱེད་[མེད]། །”ཅེས་སློབ་དཔོན་ཐོན་མི་སམ་བྷོ་ཊས་བོད་ཡིག་གསར་བཟོ་མཛད་པ་དང་དེའི་སྔོན་ན་བོད་ལ་ཡི་གེ་མེད་པར་བསྟན་པ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་ཀྱི་ཡིག་ཆp.T7683པ་སྟེ། བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་འགོས་ཆོས་གྲུབ་ཀྱིས་བསྒྱུར་པའི《འཇུག་པའྀ་སྒྲ་བརྒྱད་བསྟན་པའ་ཚིག་ལེའུར་བྱས་པ》ཞེས་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལས། “འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོ་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མེ་ཏོག་རྒྱས་ཚལ་ལྗོན་ཤྀང་ཡོད། །ལྗོན་ཤྀང་ལ་ནི་རླུང་གྀས་བསྐྱོད། །ལྗོན་ཤྀང་གིས་ནྀ་གླང་པོ་བསྒྱེལད། །ལྗོན་ཤྀང་ཕྱིར་ནྀ་ཆུ་དྲོངས་ཤིག། ། ལྗོན་ཤྀང་ལས་ནྀ་མེ་ཏོག་ཁྲུངས། །ཤིང་གྀ་ཡལ་ག་རབ་དུ་ལྡེམ། །ལྗོན་པའྀ་ཤིང་ལ་བྱ་ཚང་བཅས། །ཀྱེ་ཀྱེ་ལྗོན་ཤིང་ངོ་མཚར་མཛེས། །དང་པོ་དངོས་པོ་བསྟན་པ་ཡྀན། །གཉིས་པ་ལས་སུ་ཤེས་པར་བྱའ། ། གསུམ་པ་བྱད་པ་བྱེད་པོ་ཡྀན། །བཞི་པ་གང་ཕྱིར་སྦྱྀན་བའ་ཡིན། ། ལྔ་བ་གང་ལས་འོང་པ་ཡིན། །དྲུག་པ་ལྷག་པའྀ་དབང་དུ་བྱས། ། བདུན་པ་གནས་གཞྀ་བསྟན་པ་སྟེ། །བརྒྱད་པ་འབོད་པའྀ་ཚིག་ཡིན་ནོ། ། ”ཞེས་ལྗོན་ཤིང་འབའ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་རྣམ་དབྱེ་བརྒྱད་དང་དེ་དག་གི་མཚན་གཞིའི་དཔེར་བརྗོད་ཞིབ་རྒྱས་སུ་བསྟན་པ་རྣམས་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ནས་བརྟགས་ན། ད་ལྟ་ང་ཚོས་ཆོས་སྲིད་གཉིས་ཀར་ཐོགས་མེད་དུ་སྤྱོད་པའི་སྒྲ་སྦྱོར་ཡི་གེ་འདི་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེར་དཔེ་བལྟས་ནས་གསར་བཟོ་མཛད་པར་གསུངས་པ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ར་སྤྲོད་གང་ལེགས་བྱེད་ཐུབ་པ་ཡིན་ན། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་རིང་ལ་བཞེངས་པའི《བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ》དང《ལྷ་སའི་ཞོལ་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ》 《འཕྱོངས་རྒྱས་སྟག་རྩེའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ》རྒྱལ་པོ་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་རིང་ལ་བཞེངས་པའི《ར་ས་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ》དེ་མིན་ལི་ཡུལ་དང་མཚོ་སྔོན་གྱི་གཏེར་ལམ་རྫོང་སོགས་སུ་ཐོན་པའི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཁྲམ་ཤིང་ཡི་གེ བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་གྱི་དགའ་ཐང་འབུམ་པ་ཆེའི་མཆོད་རྟེན་ནས་ཐོན་པའི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྨད་ཀྱི་བོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་སོགས་སུ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་མང་དུ་བཀོད་པ་ནི། སློབ་དཔོན་ཐོན་མིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཡི་གེར་དཔེ་བལྟས་ནས་བོད་ཡིག་ཐོག་མར་གསར་བཟོ་མཛད་སྐབས་ཚུལ་དེ་དང་མཐུན་པར་དབྱངས་ཨི་རིང་ཅན་ལ་གི་གུ་ཡི་གེའི་གཡོན་དུ་འབྲི་དགོས་པ་དཔེར་ན“ཏཱི”འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། དབྱངས་ཨི་ཐུང་ཅན་ལ་གི་གུ་ཡི་གེའི་ཀླད་ནས་ལན་ཝར་ལྟར་ཕྱིར་ལོག་བྲིས་ནས་ཐོན་པར་སྙམ། \nགི་གུ་ཕྱིར་ལོག་པའི་རྣམ་གཞག་མཛད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནམ་འདི་དང་གི་གུ་ཕྱིར་མ་ལོག་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དམ་མེད་ཅེ་ན། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་ལགས་ཀྱིས《བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ》སོགས་ལ་དམིགས་ནས“ཡིག་རྙིང་བོད་དཔེ་རྣམས་ལ་ཕལ་ཆེ་བར་ཏིང་ཀྱོག་འདི་འདྲ་༄། དང་། ……གུ་གུ་གཉིས་ཉེ་བར་ཡོད་ཕྱིན་གཅིག་ཕྱིར་ལོག་པ་ཚྀག་གི་ལྟ་བུ་དང་། ……”ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ལགས་ཀྱིས་ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས“སེང་གེ་འདྲ་དང་བརྒྱ་བྱིན་མིག །གླང་སྣ་འོད་མ་འགྲེང་འདྲ་དང་། །ཐང་གུག་དཔེ་ལྔས་བསྟན་པས་ན། །སྟོང་ཆེན་ཡི་གེ་ལྔ་་་་་་”ཞེས་གསུངས་པ་དྲངས་ནས་བརྒྱ་བྱིན་མིག་ནི་གི་གུ་སྔ་ལོག་དང་ཕྱིར་ལོག་གཉིས་ཀྱི་འདྲ་དཔེ་ཡིན་ཏེ། ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱན་མིག་གཉིས་ཡོད་པའི་ཆ་ནས་གུག་གུ་ལྡོག་པ་ཅན་ཨྀ་ཡིག་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱན་མིག་གཡས་པ་འདྲ་བ་དང་། གུག་གུ་ཨི་ཡིག་ནི་ལྷའི་དབང་བོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱན་མིག་གཡོན་པ་དང་འདྲ་བས་གུག་གུ་སྔ་ལོག་དང་ཕྱིར་ལོག་གཉིས་ལ་བརྒྱ་བྱིན་མིག་ཅེས་འདྲ་དཔེར་བཀོད་དོ། །ཨྀ་ཡིག་དང་ཨི་ཡིག་གཉིས་ནི་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་སྤྱན་མིག་གཡས་གཡོན་གཉིས་དང་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཐད་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡང་མེད། ཅེས་གསུངས་ཡོད་ནའང《བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ》ཙམ་ལས་རྡོ་རིང་གཞན་པ་དང་སྐབས་དེའི་ཡིག་རྙིང་བྲིས་མ་མང་པོར་གི་གུ་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་གཉིས་ཡོད་པ་ཚང་མ་ཁ་སྤྲོད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བྲིས་མེད་པས་ད་དུང་བརྟག་དགོས་པར་སྙམ་ལ། ས་སྐྱ་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས་སེང་གེ་འདྲ་དང་བརྒྱ་བྱིན་མིག་ཅེས་པའང་ཨ་ཡིག་དང་གི་གུའི་འབྲི་སྟངས་སམ་གཟུགས་ཙམ་སྟོན་པ་ལས་མིག་ལ་ངེས་པར་དུ་གི་གུ་སྔ་ལོག་ཕྱིར་ལོག་གཉིས་འབྲི་དགོས་པ་སྟོན་པའི་ངེས་པ་མེད་པར་འདོད་ལ། གནའ་བོའི་ཡིག་རྙིང་དང་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་མང་པོར་ཡང་གི་གུ་གཡས་གཡོན་གཉིས་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་མིག་ལྟར་ཆའམ་ཁ་སྤྲོད་དུ་བྲིས་མེད་པས་སོ། །དེས་ན་བོད་ཡིག་གང་ལ་མ་ཕྱི་བྱེད་པའི་གཞུང་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་མ་ལོག་ནི་སྒྲ་རིང་ཐུང་གི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་ཡོད། སྤྱིར་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ་སྒྲ་རིང་ཐུང་གི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་མེད་ནའང་བོད་ཡིག་གང་ལ་མ་ཕྱི་བྱེད་པའི་གཞུང་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན་པས་འདིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་ངེས་ཏེ། 《ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང》ལས། ལེགས་སྦྱར་གྱི་ལཉྫ་དང་ཝ་རྟུ་གང་ཡིན་ཡང་རུང་། དབྱངས་ཨི་ཐུང་གི་སྐབས་སུ་ཡི་གེའི་གཡས་སུ་གི་གུ་འབྲི་དགོས་པ་དཔེར་ན“ཀྀ“འདི་ལྟ་བུ་དང་། དབྱངས་ཨཱི་རིང་གི་སྐབས་སུ་གི་གུ་ཡི་གེའི་གཡོན་དུ་འབྲི་དགོས་པ་དཔེར་ན”ཏཱི“འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཐོན་མིས་བོད་ཡིག་ཐོག་མར་གསར་བཟོའི་སྐབས་སུ་ཚུལ་དེ་དང་མཐུན་པར་དབྱངས་ཨི་ཐུང་ཅན་ལ་གི་གུ་ཡི་གེའི་ཀླད་ནས་ལན་ཝར་ལྟར་དུ་ཕྱིར་ལོག་ཏུ་འབྲི་པ་དཔེར་ན་ཀྀ་ལྟ་བུ་ཡིན་ངེས་ཤིང་།  ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་དབྱངས་ཨཱི་རིང་ལ་གི་གུ་ཕར་ལོག་ཚུར་ལོག་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་དེ་མི་འགྲུབ་པས་ཡི་གེའི་གཤམ་དུ་འ་ཆུང་འདོགས་དགོས་པར་བཟོས་པས་བོད་ཡིག་ལ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་ཅན་མཁོ་མེད་དུ་གྱུར། དེ་ལྟ་ནའང་སྔོན་གྱི་འབྲི་སྟངས་ལག་བྱང་ལ་སོང་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱིས་སུའང་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་ལུས་པ་མ་གཏོགས་དགོས་པ་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་པར་འཁུམས་སོ། ། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་ནི་གི་གུ་གཉིས་འཕྲོ་རིམ་འཕྲོར་ཡོད་པ་གཅིག་ཕྱིར་ལོག་ནས་བྲིས་པ་མིན་ལ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་དབྱངས་ཨི་ཐུང་དང་ཨཱི་རིང་གི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་བཟོས་པ་དང་དེ་ལ་དགོས་པའམ་དམིགས་བསལ་གྱི་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་མེད། དོན་དངོས་སུའང་དེ་འདྲ་ཡིན་པ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་ག་ཡིག་ཆP.T1287ལས།“་་་་་་་མགར་ཁྲི་འབྲིང་གྀས་ལན་བཏབ་པའ། །རྀ་ཆེད་པོ་འི་སྟེང་ན་བྲག། བྲག་གྀ་ཁ་ན་ཤྀང་། ཤིང་གྀ་ཁ་ན་ཚང་།ཚང་གྀ་ཁ་ན་སྒོ་ང་སྟེ། རྀ་མ་རྙིལ་བར་བྲག་མྱྀ་འདྲལ། བྲག་མ་རལ་བར་ཤྀང་མྱྀ་འཆག ཤྀང་མ་ཆག་དང་ཚང་མྱི་ཞིག ཚང་མྱི་ཞིག་པར་སྒོ་ང་མྱྀ་ཆག་སྟེ། ། རྀས་སྒོ་ང་གཆག་དུ་དེ་ལྟར་མྱི་ཆོགས་སོ། །་་་་་”ཞེས་བྲིས་ཡོད་པ་དང་། ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ལས“་་་་་་བོད་ཀྱྀ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་མཛད་པ་ཡང་། ། གངས་རི་མཐོན་པོའི་ནི་དབུས། ། ཆུ་བོ་ཆེན་པོའི་ནི་མགོ ། ཡུལ་མཐོ་ས་གཙང་བ་ལ་གནམ་གྱྀ་ལྷ་ལས། ། མྱྀའི་རྒྱལ་པོར་གཤེགས་ཏེ། གཙུག་ལག་ཆེན་པོས་ནྀ་ཡུནད་ཀྱི་སྲིད་བཙུགས། ། ཆོས་ཁྲིམས་བཟང་པོས་ནྀ་ཚུལ་གནང་། ། བྱམས་པའི་བཀའ་དྲྀན་གྱིས་ནྀ་ནང་གྀ་ཚིས་སྦྱརད་་་་་་”ཅེས་དང་། 《དགའ་ཐང་འབུམ་པ་ཆེ་ནས་གསར་དུ་རྙེད་པའི་བོན་གྱི་གནའ་དཔེ་བདམས་བསྒྲིགས》ལས་ཀྱང་། “གནམ་རྀམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་སྟེང་ན། ། བདུད་ཤེ་ལེ་རུ་ཚེ་བཞུགས། ། ས་རྀམ་པ་རྒུའྀ་འོག་ན། ། ལྟས་ངན་གྱི་རྒྱལ་པོ་། ། གང་པར་གེ་བེར་བཞུགས་སྟེ། ། ལྟས་ངན་གྱི་རྒྱལ་པོ་གང་པར་གེ་བེར་གྱིས། ། ཆྀབས་སུ་ཅྀ་བཅྀབས་ན། ཟངས་ཀྱི་གླ་བ་རྐང་པ་གསུམ་འགོ་གསུམ་བ་ཅྀག་བཅྀབས་ནས། ། ་་་་་་”ཞེས་པ་ལྟ་བུ་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་། གནའ་བོའི་བོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་སོགས་ལས་རྟོགས་ཐུབ་བོ། །\nགི་གུ་ཕྱིར་ལོག་གི་འབྲི་སྟངས་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་དང་ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་གཉིས་ཀྱི་དུས་སུ་ད་དུང་འབྲི་བཞིན་ཡོད་པ་ནི་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་། ཁྲོམ་ཆེན་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ ལི་ཡུལ་གྱི་ཁྲམ་ཤིང་གི་ཡི་གེ དགའ་ཐང་འབུམ་པ་ཆེའི་མཆོད་རྟེན་ལས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་གྱི་སྨོན་ལམ་སོགས་ལ་མཇལ་ན་རྟོགས་ཐུབ། དེས་ན་བྱེ་བྲག་གི་དུས་གང་དུ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཡིན་ཟེར་ན། སྤྱི་ལོ994-1012ལོའི་ཙམ་ལ་བཞེངས་པའི་སྟོད་ལུང་ཡབ་ཕུ་ར་ཚག་དགོན་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ལས། “་་་་་་མྱི་བཀུར་རེ། མྱི་མཆོད་རེ། སྤང་རེ། གཞིག་རེ། ་་་་་་དགེའ་འདུན་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ་དང་། ངན་དུ་སེམས་པ་དང་། ངན་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་ལ། ཉེས་བྱས་ཀྱི་མཆད་པ། མྱི་དང་མྱི་མ་ཡིན་པ་ཀུན་གྱིས་འཕྲལ་དུ་ཡང་གཅད་དོ། ”ཞེས་བཀོད་པ་ལས་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བོད་སིལ་བུའི་དུས་སུ་བཞེངས་པའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་མཐོང་དུ་མེད། དེ་མིན་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་དུས་སྟོད་ནས་བཅུ་གཉིས་པའི་དུས་སྟོད་ཙམ་ལ་འཚོ་གཞེས་གནང་བའི་རྔོག་ལོ་ཙཱ་བའི་ཐུགས་སྲས་བཞིའི་ཡ་གྱལ་འབྲེ་ཤེས་རབ་འབར་གྱིས་བརྩམས་པའི《བརྒྱད་སྟོང་དོན་བསྡུས་ཀྱི་དཀར་ཆག》ལག་བྲིས་མ་ལས། “ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་གླན་ཀ་སྤང་བ་ལ་གཉིས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་ཅིག་ལས་སུ་བྱ་བ་གཉིས་བྱེད་པ་མྱི་འཐད་པས་བསྔོའ་བ་མྱི་འཐད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཐ་དད་པ་མྱེད་པས་བསྔོའ་པ་མྱི་འཐད་པ་དང་། བསྔོའ་བྱ་བསྔོ་བྱེད་གཉིས་ཕྲད་པ་མྱེད་པས་བསྔོའ་བ་མྱི་འཐད་པ་དང་། དངོས་མྱེད་པས་བསྔོའ་པ་དང་མྱི་འཐད་པ་དང་བཞིས་བསྔོའ་བ་མྱི་འསཐད་པ་དང་། …རྫོགས་སྷོ། ། ”ཞེས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1109-1169ལོའི་བར་འཚོ་གཞེས་གནང་བའི་ཆ་བ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེའི《ཚད་མ་རྣམ་ངེས་གྱི་འགྲེལ་བ》ལག་བྲིས་མ་ལས་ཀྱང་།“གལ་ཏེ་སྣང་ཚོད་དང་མྱེད་པའི་སྒྲོ་འདོགས་དང་འགལ་ཡང་མྱི་བདེན་པའི་སྒྲོ་འདོགས་དང་མྱི་འགལ་བས་སྣང་ལ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན་བྱས་པས་མྱི་བརྟག་པ་བསྒྲུབ་པ་དེ་བསྒྲུབ་བྱའི་ཆོས་མྱེད་དགག་མ་ལྟོས་པའི་ཕྱོགས་ཆོས་ཁྱབ་པ་མྱེད་པས་རྟགས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། ། ” ཞེས་པར་ཡང་མ་ལ་ཡ་བཏགས་འདོགས་པ་དང་བརྩེགས་པ་ཅན་ལ་འ་མཐའ་འབྲི་སྲོལ་ཡོད་མོད། གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་གཅིག་ཀྱང་བྲིས་མེད་པ་བཅས་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་ནས་བརྟགས་ན་སྤྱི་ལོ958-1055བར་འཚོ་གཞེས་གནང་བའི་ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་སྒྲ་སྒྱུར་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་ནས་དཔང་ལོ་ཙཱ་བ་ཆེན་པོ་དང་སྙིགས་དུས་ཀྱི་སྐད་གཉིས་སྨྲ་བ་གཅིག་པུ་བ་ལོ་ཆེན་དྷརྨ་པཱ་ལ་བྷ་དྲའི་བར་གྱི་དུས་སྐབས་གང་རུང་ཞིག་ལ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་གི་འབྲི་སྲོལ་མེད་པར་བཟོས་པར་འདོད་དེ། རྒྱལ་པོ་ཁྲི་རལ་བ་ཅན་གྱི་སྐབས་སུ་བཞེངས་པའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་དར་མ་འུ་དུམ་བཙན་གྱི་སྨོན་ལམ་དུ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་བྲིས་པ་ཡོད་ཀྱང་དེའི་ཕྱིས་ཀྱི་དུས་རབས་བཅུ་པའི་སྨད་ལ་བཞེངས་པའི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དང་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་ནས་བཅུ་གཉིས་བར་གྱི་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལག་བྲིས་མ་སོགས་སུ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་གཅིག་ཀྱང་བྲིས་མེད་པས་སོ། །ཡིན་ཡང་འདི་ནི་གཅིག་གཅོད་ཀྱིས་བོད་ཁམས་ཡོངས་སུ་མེད་པར་བཟོ་དཀའ་སྟེ། སྐབས་དེའི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་མང་པོའི་བསྟན་བཅོས་ལག་བྲིས་མའི་ནང་དུ་མཇལ་རྒྱུ་མེད་ནའང་། སྔོན་སྲོལ་ལག་བྱང་ལ་སོང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ད་དུང་ས་མཐའ་ཁ་ཤས་དང་མི་འགའ་རེས་འབྲི་ངེས་པ་ཡིན། རྗེ་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས་ལགས་ཀྱིས“དེ་ལྟ་ནའང་སྔོན་གྱི་འབྲི་སྟངས་ལག་བྱང་ལ་སོང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་མགོ་ཚུགས་པ་ནས་ཀྱང་ཡུན་རིང་ཅིག་ལ་ལག་བྱང་གི་འབྲི་སྟངས་དེ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་ལུས་པ་མ་གཏོགས། ”ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ན་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་མགོ་བཙུགས་པ་ནས་ཀྱང་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་འབྲི་པ་འགའ་རེ་ཡོད་པར་མ་ཟད་མཁས་དབང་འདིས་དངོས་སུ་མཇལ་པའང་རྟོགས་ཐུབ་ལ། སྤྱིར་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་ནི་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ཆའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡིན་ནའང་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་བཙན་པོ་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ཆར་ངོས་བཟུང་ན་ཁྱབ་པ་མེད་པའང་ངེས་ཐུབ་བོ། །\nམདོར་ན། གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་ནི་ཐོན་མིས་བོད་ཡིག་ཐོག་མར་གསར་བཟོ་མཛད་དུས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་དབྱངས་རིང་ཐུང་གི་ཚུལ་དང་མཐུན་པར་བཟོས། ཕྱིས་སུ་འ་ཆུང་འདོགས་པ་བཟོས་པ་ནས་བཟུང་མཁོ་མེད་དུ་གྱུར་ལ། བོད་སིལ་བུའི་དུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་གི་ཡི་གེ་དང་མཁས་པ་གྲགས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ལག་བྲིས་མ་སོགས་སུ་གཅིག་ཀྱང་བྲིས་མེད་པས་དུས་སྐབས་དེའི་ཡས་མས་སུ་བྲིས་རྒྱུན་ཉམས་པར་འདོད། དེ་ལྟར་ནའང་ལག་བྱང་ལ་སོང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་བར་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་ལུས་ཏེ་ས་ཆ་འགའ་ཤས་དང་མི་འགའ་རེས་འབྲི་ངེས་པ་ལས་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་མ་ལོག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དོན་མེད་པ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་བཞིན་དུ་གི་གུ་ཕྱིར་ལོག་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་བཙན་པོ་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་ཆར་ངོས་བཟུང་ན་མི་འགྲིག་པའང་རྟོགས་ཐུབ་བོ། །\n ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་། ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང་། [M] ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997 .78 . 78.79 .79 .\nནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱིས་བསྒྲིགས་པ། མཁས་དབང་དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱི་གསུང་རྩོམ། [Z] པོད་གཉིས་པ། 220.\n གོ་ཤུལ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས། བོད་ཀྱི་གནའ་བོའི་ ཡི་གེ་ལ་དཔྱད་པ། [J] ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། 1984\n ཆབ་འགག་རྟ་མགྲིན། བོད་ཡིག་རྡོ་རིང་ཞིབ་འཇུག [M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2012.161.\n འབྲེ་ཤེས་རབ་འབར། བརྒྱད་སྟོང་དོན་བསྡུས་ཀྱི་དཀར་ཆགལག་བྲིས་མ། ལྡེབ25.\n ཆ་བ་ཆོས་ཀྱི་སེང་གེ ཚད་མ་རྣམ་ངེས་ཀྱི་འགྲེལ་བ། བཀའ་གདམས་གསུང་འབུམ་བརྒྱད་པ། ལག་བྲིས་མ། ལྡེབ98.


མེ་ལོང་མར་དུས་ཀྱི་གཤོག་པ་གཟུག་ཚུལ་ནས་བོད་རྩོམ་གཞུང་གི་འཕེལ་ལམ་སྐོར། – བཙན་པོ་དྲ་བ།\nམཇུག་མས་ཀུན་པོར་བགྲོ་བ། ༼མཁས་པའི་བློ་མིག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག སྤྲང་བོའི་སྤྲང་ཁུག་ཏུ། ༽\nསྤྱིར་མང་བོ་ཞིག་ལབ་འདོད་ནའང་། འདིར་བརྒྱ་ཁ་གཅིག་ཆོད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། ལབ་འདོད་པ་ནི་ང་ཚོས་ཤུལ་དངོས་སུ་གོ་རུང་བའི་དངོས་གཟུགས་གང་ལའང་དུས་ཀྱི་གཤོག་པ་གཟུག་ཤེས་རྒྱུ་འདི་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་བར་སེམས། ཁོ་བོས་ཆོས་ལུགས་ལྟེ་བའི་བྱས་པའི་བོད་པའི་སྤར་བྱུང་རིག་གནས་༼ 游牧文化 ༽ཀྱི་ནང་དོན་བྱེ་ག་པ་དང་སྣང་ཚུལ་ཡན་གར་བ་གང་ལའང་ལྟ་ཚུལ་འདི་སྤྱད་ནས་ལྟ་གིན་ཡོད་ལ། འདི་ལྟར་ན་ད་གཟོད་འུ་ཚོར་རེ་བ་དང་ཡིད་ཆེས་ཅུང་མཐོ་བར་མངོན། དེ་བས་འདིར་དུས་རབས་བདུན་པར་རྒྱ་གར་ནས་བརྩམས་ཤིང་། བཅུ་གསུམ་པར་ཆ་ཚང་བོད་དུ་བསྒྱུར་ནས་བཀོལ་ཞིང་། བཀོལ་ཏེ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཏུ་གྱུར་བའི་མེ་ལོང་མའི་བསྐྱར་གསོན་གྱི་ཐབས་གཉིས་དང་། བོད་རྩོམ་གཞུང་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལམ་གསུམ་དུས་བབ་ལ་གཞིགས་ཏེ། ཐར་ཆགས་སུ་ལབ་པར་བྱ། དང་པོ་སྟེ་མེ་ལོང་མ་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པར་ཐོ་རེ་ལོང་ངེ་ཙམ་ཞིག་བོད་ལ་ས་པཎ་ནས་བསྒྱུར་ཅིང་། རྗེས་སུ་ཆ་ཚང་བོད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ཚིགས་བཅད་ལེའུ་བགྲང་གིས་མི་ལོངས་པ་ཟམ་མ་ཆད་པར་བྱུང་མྱོང་ལ། དེར་བརྟེན་ནས་དགེ་བ་ལས་སྐྱོན་གྱི་རིམ་པའང་མཐོང་སྟེ། མེ་ལོང་མར་སྡིགས་པ་དང་དམོད་མཁན་ཡང་ཅི་རིགས་ཤིག་ཐོན་མྱོང་། ཡིན་ནའང་ཤིན་ཏུ་ནས་བློ་ཡིད་སྐྱོ་བ་ནི། མེ་གཞུང་‚གིས་དགོངས་པའི་སྙན་ངག་ནི་བཅད་པ་ཁོ་ནར་ལྟ་ལ། མེ་གཞུང་དེ་སྙན་གཞུང་ཙམ་ལས་རྩོམ་གཞུང་དུ་རློམ་པ་ཉུང་བར་བརྟེན། དུས་བབ་ཀྱི་མདུན་ནས་མེ་ལོང་མའི་མདོག་ཡལ་བར་གྱུར་ཏེ། ཤི་མ་གསོན་དུ་གནས་ཡོད། བསྐྱར་གསོན་གྱི་ཐབས་ནི། འདི་རྩོམ་གཞུང་དུ་བལྟས་ཏེ། ལྷུག་བཅད་སྤེལ་གསུམ་གང་གི་རྣམ་པ་ལྟར་དེ་བཀོལ་ཞིང་སྤྱོད་དགོས་པ་སྟེ། མེ་གཞུང་བཅད་པའི་རྣམ་པ་ཅན་སྔོན་ཆད་བརྩམས་ཤིང་བརྩམས་པས་འདིར་ཆེ་ཕྱོགས་ནས་རྩོམ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟར་དུས་ལ་གཞིགས་ཏེ། བསྐྱར་གསོན་གྱི་ཐབས་གཉིས་སོ་སོ་ནས་བསྟན་ན།\nདོན་ལ་གོང་ནས་བཤད་ཟིན་པ་ལྟར་ང་ཚོས་མེ་གཞུང་དེ་རྩོམ་གཞུང་ཞིག་བལྟས་ནས་སློབ་གྲྭ་ཆེ་ཁག་དང་དགོན་སྡེ་སོ་སོར་མེ་གཞུང་རྣམ་པའི་ལྷུག་རྩོམ་ལད་ཁྲིད་མཁན་དང་ལད་འབྲི་མཁན་སྐྱེད་བསྲིང་དང་དེ་འདྲའི་བསམ་བློ་དར་ཁྱབ་རྒྱ་སྤྱོད་གཏང་དགོས་ཏེ། བྱེ་བྲག་གི་རྒྱན་གང་དེ་བཅད་མ་རྐྱང་བ་མ་ཡིན་པར་ལྷུག་པའི་རྣམ་པ་ལྟར་འབྲི་བ་དང་བཀོལ་བ་ལོབས་སུ་གཞུག་དགོས་ལ། དེ་ཡང་ངེད་ཀྱིས་སློབ་ཆེན་འགྲིམ་གྱིན་པའི་སྐབས་སུ་ཐེངས་འགར་དེ་ལྟར་རྒྱན་ལྷུག་མ་འགའ་རྒན་ལ་བསྟན་ཡང་། ཁོང་གིས་དོ་སྣང་དེ་ཙམ་མ་བྱས་པ་དྲན་ན། འུ་ཚོའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་དོན་གསར་བ་དང་ཡག་པ་གང་དེ་ལེན་པ་དང་སྤྱོད་པ་ཅུང་དཀའ་ལ། ཆུང་བོ་བདག་འདྲ་བས་གཏམ་ལུགས་སུ་གནས་པ་གསེར་འདྲ་བ་ཅི་བཤད་ཀྱང་བཤད་ཀྱང་། ཨ་ལན་གནང་མཁན་སུ་ཡོད་སྙམ་ནས་སེམས་ནོངས་རུང་། ཀུན་པོས་དེར་དོ་སྣང་དང་བསམ་གཞིག་གཏང་རྒྱུ་སྤྱི་བོའི་མདུན་ལམ་ལ་རག་ལས་འདུག་པས། མེ་གཞུང་ལྷུག་རྩོམ་དུ་བཀོལ་ཞིང་སྤྱོད་ཅིག་ཅེས་སྨྲ་འདོད།\nའདིར་མོས་རྩོམ་ཞེས་པ་ནི་རྩོམ་གྱི་རྣམ་པ་ལྟར་བཏགས་པ་སྟེ། ཆུང་ས་ནས་རང་མོས་སྙན་ངག་ལྟར་གོ་ཆོག་ཅིང་། དབྱངས་འགྲོས་ཅུང་ལྡན་ལ་ཚིག་གི་རྐང་བ་རང་གི་མོས་པ་ལྟར་བྲིས་པའི་རྩོམ་གྱི་རིགས་ལ་ཟེར་ཏེ། མེ་གཞུང་འདིིའི་རིགས་སུ་བཀོལ་བ་དང་སྤྱོད་པ་གལ་ཆེ་ཞིང་། མེ་ལོང་མའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་རང་མོས་རྩོམ་ཡིག་དང་བྱེ་བྲག་དེའི་ཐབས་སམ་རྒྱན་ལྟར་རང་མོས་སྙན་ངག་དང་རྩོམ་ཡིག་འབྲི་སྦྱོང་གི་ལས་ལ་ཞུགས་པ་འགངས་ཆེ་བར་སེམས། མ་ཡིན་ན་མེ་ལོང་མ་དུས་ཀྱི་རབ་ཁ་ནས་རུལ་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རིན་ཐང་དང་དུས་རབས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཡོངས་ཉམས་ལ། ཁོ་བོ་འདུ་བའི་ལོ་གཞོན་མང་བོ་ཞིག་གིས་མེ་ལོང་མར་སྤྱོ་བ་དང་སྡིགས་པ་དོན་ཐོག་ཏུ་འཁེལ་བར་འགྱུར། དེ་བས་ང་ཚོས་རང་རང་སོ་སོ་ཁོ་བོས་འདིར་བསྟན་གྱི་མེ་ལོང་མ་བསྐྱར་གསོན་གྱི་ལམ་གཉིས་ཀར་ཞུགས་ཏེ། དེར་དུས་རབས་ཀྱི་གཤོག་པ་གཟུག་རྒྱུ་གཙིགས་ཆེའོ།། འདི་དང་སྦྱར་ཏེ་ཞར་ལ་སྟོན་འདོད་པ་ནི། གཉིས་པ་བོད་རྩོམ་གཞུང་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལམ་མ་ནོར་བ་གསུམ་སྟེ། རེ་རེ་བཞིན་ལབ་ན།\nང་ཚོ་མི་རིགས་བྱེ་བྲག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་ནའང་། རང་ཆོས་བོར་ན་གཞན་དང་ཁྱད་པར་འབྱེད་དཀའ་ཞིང་། འཚོ་བ་དོན་གྱིས་སྟོངས་པས་བོད་ཀྱི་རྩོམ་དེ་འཛམ་གླིང་གི་རིག་གཞུང་རྩོམ་སྟེགས་སུ་གཟུད་དགོས་ནའང་། ཆེས་མ་མཐའམ་རྩ་བར་གྱུར་བའི་མི་རིགས་ཀྱི་རང་ཆོས་འབོར་མི་ཉན་པས་ང་ཚོས་སྔ་རབས་ཀྱི་གླིང་སྒྲུང་གཙོ་བྱས་པའི་རིག་གནས་ཀྱི་གླེགས་བམ་ཕོན་ཆེ་བོ་དང་རྩ་ཆེ་བ་དག་བཀླགས་ཤིང་། དེར་བརྟགས་ཏེ། བོད་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གླུ་དབྱངས་ལ་གཞས་དང་བཅས་པར་ཉན་ཉན་ནས་བོད་རང་གི་སྐད་བརྡའི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཛེས་ཆོས་ཤིག་སྔོག་འདོན་དང་འཚོལ་རྟོག་བགྱིས་ཏེ། དེར་ཕྱོགས་སྡོམ་དང་ཞིབ་འཇུག་བགྱི་བ་ནི། བོད་རྩོམ་གཞུང་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མེད་དུ་མི་རུང་ཞིང་། མེད་ན་ཉེས་པའི་ཐོག་མའི་གོ་རིམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། རང་ཡིག་སློག་པ་དང་སྔོག་པ་འདི་རྨང་དང་རྟིང་། རྩ་བ་རུ་ལྟ་རུང་ངོ་།།\nདེ་ལྟ་བུའི་རང་ཡིག་རང་ཆོས་ཀྱི་རྩ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་གཞི་བཅས་པའི་སྟེང་དུ། འུ་ཚོར་དུས་ཡུན་རིང་བོར་འདྲིས་ཤིང་གོམས་ལ་རྩོམ་སྟེགས་སུ་བརྗིད་པོར་འགྱིང་བའི་མེ་ལོང་མར་ཡུལ་དང་འཚམ་པའི་དུས་ཀྱི་གཤོག་པ་བཙུགས་ཏེ། དེའི་རྣམ་པ་ཅན་གྱི་ལྷུག་པ་དང་མོས་རྩོམ་འབྲི་བ་དང་བཀོལ་བ་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་བཏང་ན། འོ་ཇའི་ཇ་ཁར་མར་གྱིས་བརྒྱན་པ་བཞིན་མཛེས་ཤིང་རྩིས་ཆེ་བ་སྟེ། མེ་ལོང་མའི་ངོས་ནས་འདི་སླར་གསོན་པའི་ཐབས་དམ་པ་ཞིག་དང་། བོད་སྐད་པ་དག་གི་ངོས་ནས་རྩོམ་གཞུང་ཚད་ལྡན་དང་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བའི་ལམ་མ་ནོར་བ་ཞིག་སྟེ། དངོས་གནས་དགེ་ལེགས་སུམ་འཛོམས་ཀྱི་འདོད་དོན་བླ་མེད་ཅིག\nརབས་འདི་དང་དུས་འདི་ནི་འཕེལ་རྒྱས་དང་འགྲན་རྩོད་ཀྱི་སྐབས་ཤིག་ཏུ་བཤད་པས་ང་ཚོར་ནམ་དུའང་གཞན་གྱི་ལེགས་ཆ་དང་བཟང་ཆ་དང་དུ་ལེན་པའི་བློ་མ་འཁྲུལ་བ་ཞིག་མངའ་དགོས་ལ། འདི་ནི་གཏན་གྱི་འཚོ་ཕྱོགས་མ་ནོར་བ་ཞིག རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས་ང་ཚོས་རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་རང་ཆོས་རྣམས་བླངས་པ་ཁོ་ནས་མི་འཐུས་ལ། མེ་གཞུང་བཅོས་པ་འདིས་ཀྱང་མི་ཆོག་པར་མི་རིགས་གཞན་དང་སྐད་ཡིག་གཞན་གྱི་རྩོམ་གཞུང་དང་འཛམ་གླིང་གི་ལོ་རྒྱུས་རིང་བའི་རིག་གནས་ཀྱི་གླེགས་ཚན་བསྒྱུར་ཅིང་བཀོལ་པ་འདི་སྐོམ་པར་ཆུ་འདོད་པ་ལྟར་གལ་ཆེ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་མི་རིགས་དང་སྐད་ཡིག་ལ་དུས་ཀྱི་ཁ་མདོག་དང་རིན་ཐང་མངའ་སྲིད་དེ། མ་ཡིན་ན་གནའ་ཤུལ་གྱི་རིན་ཐང་ལས་ཅི་ཡང་མངའ་བ་མིན།\nའདི་ལྟར་མི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་གཞུང་འཕེལ་འགྱུར་གཏང་དགོས་ན། ལམ་འདི་གསུམ་ཀ་ལ་འབད་དགོས་ཏེ། དང་པོར་རང་ཡིག་རང་སྐད་ཀྱི་རྨང་གཞི་བྱས་ཐོག དེའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཡོན་ཏན་སྤྱི་སྡོམ་བྱས། དེ་ནས་མེ་གཞུང་བོད་རྩོམ་གཞུང་དུ་ཡངས་པོར་རྒྱ་ཆེར་སྤྱད། མཐའ་མར་འཛམ་གླིང་གཞན་སྐད་གཞན་ཡིག་གི་ལེགས་ཆ་དང་འཚོ་ཚིས་གཞིབས་ན། ད་གཟོད་བོད་འདི་འཛམ་གླིང་དང་ཐག་ཉེ་ལ། འཛམ་གླིང་སྔོན་ཐོན་མི་རིགས་དང་སྐད་རིགས། འཚོ་ཕྱོགས་དང་ཐག་ཉེ་ཐུབ་སྟེ། འཕེལ་རྒྱས་ཞེས་པའང་གླེང་ངེས་སོ།། ༼ འདིའི་དབུར་ཟུར་དུ་མེ་གཞུང་གི་དུས་རབས་རིན་ཐང་ངམ་བསྐྱར་གསོན་ཐབས་ལབ་དོན་ནི་དགོས་ཆོས་གྱ་ནོམ་དུ་གྱུར་བས་ཡིན་ཏེ། ཀུན་པོས་སོམས། རྟོགས། དཔྱོད། ཁྲོལ། མ་ཡིན་ན་འཆད་ཟིན་གྱི་བོད་རྩོམ་གཞུང་འཕེལ་འགྱུར་ལམ་བུ་གཉིས་པ་རུ་སྤྲོས་རུང་འགལ་ཆ་མེད་ལ། སྟབས་བདེ་ནའང་། དབུར་ལབ་པར་དོན་ལ་དགོས་པ་ཆེའོ།།༽\n༼ བྲིས་ཟིན་གྱི་སེམས་ཚོར་མཐའ་སྐད། ༽ƒ\n༼ མཐའི་མཐའ་སྐད་ནི། ཁོ་བོ་དུས་ཡུན་རིང་ཙམ་ལ་ཙག་ཙིག་གི་ལས་ལ་འཇུས་པས་སེམས་རྣལ་མས་ཟིན་ཐོ་འབྲི་ཡུན་མ་ལོན་ལ། རྒྱུན་པར་མཐའ་དཔྱོད་དང་དགག་འཇོག་གི་རྩོན་ཐུན་བྲིས་པ་ཅུང་མང་བས་བྲིས་ཟིན་གྱི་རྩོམ་དེ་འཁྱོངས་སོང་སྙམ་པའི་བློ་སྟོབས་དང་། མིང་དང་ཚིག་གི་གོ་བ་འཕྲོད་འདུག་པའི་ངའོ་ཡང་ཡེ་ནས་དབེན་པས་ད་དུང་འདི་དང་འདི་འབྲེལ་གྱི་ཅི་ཞིག་ལྷག་སོང་བ་དང་ཆད་སོང་བའི་སྣང་བ་ཞིག་རྒྱུད་མར་སྐྱེ་ཞིང་། དབུགས་རྒྱུན་དང་བསམ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ལུས། ༽\n༢༠༡༦ . ༤ . ༥ ཉིན།\nཁ་བ་སྙིང་ལྕགས་དྲན་བཞིན་ཡོད། མདང་ནུབ་ལྷག་ཏུ་དྲན་པར་བྱས། (173,210℃)\nནུབ་ཕྱོགས་བྱིས་པའི་རྩོམ་རིག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བའི་དགོས་པ་གླེང་བ། ཝེ་ཝིས་བརྩམས། འོན་རྡོ་འབུམ་གྱིས་བསྒྱུར། (79,908℃)\nགཡག་དང་གཡག་གི་རིག་གནས་ལས་འཕྲོས་ཏེ་འབྲོང་ནམ་ཞིག་ལ་གཡུང་དུ་ཕབ་པའི་སྐོར་མདོར་ཙམ་གླེང་བ། སྙིང་ལྕགས་རྒྱལ། (79,195℃)\nརྒྱ་གར་གྱི་སློབ་གསོའི་གློག་བརྙན“དགེ་རྒན་ཨིག་སྒྲ་ཅན”ཞེས་པའི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས། འོན་རྡོ་འབུམ་གྱིས་བསྒྱུར། (77,457℃)\nགཅེས་ལོར་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན་ཆུང་། ◎ལི་ཧྥེ་ཡིས་བརྩམས། ◎འོན་རྡོ་འབུམ་གྱིས་བསྒྱུར། (74,989℃)\nརྒྭ་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་དང་། ཁམས་པ་སྒ་ལོ། རོང་པ་རྒྭ་ལོ་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་ཟིན་བྲིས། (70,013℃)\nབོད་ཀྱི་རང་མོས་སྙན་ངག་སྐོར་གྱི་བསྐྱར་ཞིབ། བོང་རྫི། (59,098℃)


སྐྱེ་ཁམས། | ཁོར་ཡུག་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པ། Tibetan Ecology Foundation\n༢༠༡༨ ལོའི་ཁོར་ཡུག་རྩོམ་རིག་འགྲན་སྡུར་གྱི་བརྗོད་བྱ་ནི་གཏེར་ཡིན་ལ། རྩོམ་ཡིག་རྣམས་ནི་གཏེར་རྡོ་དང་། རྫས་ཀྱི་རིགས་སྣ་ཚོགས་དང་། གཏེར་ཁ་བརྐོ་བ། གཏེར་སྙིགས། གཏེར་གྱི་དགེ་སྐྱོན་དང་། སྤྱོད་སྒོ། འབྱུང་ཁུངས། ལས་སྣོན་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག་ཡིན། ཞིབ་གཟིགས་དྲ་སྣེ།\nby སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་བྱ།\nརྒྱུན་པར་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་གྲོན་ཆུང་བྱ་ཐབས། 1. ཁ་ངོ་་སོ་བཀྲུ་ལུས་ཁྲུས་ཀྱིས་འདག་རྫས་བཀོལ་སྐབས་ཆུ་སྒོ་བསྒག་པ། 2. རང་འབབ་ཆུ་སྦུག་ལས་ཆུ་ཟགས་ན་དུས་ལྟར་ཞིག་གསོ་བྱེད་པ། 3. རླངས་འཁོར་བཀྲུ་བྱེད་ཆུ་འཁོར་རྒྱུག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ། 4. ལྭ་བ་བཀྲུ་སྐབས་ལག་པས་ལྭ་བ་བཙུར་ནས་ཆུ་བཤལ་རྒྱག་པ། 5....\nཤེས་དགའ་སྲུང་གསུམ་ལས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་མདོར་ཙམ་གླེང་བ། ལྷོ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་འཚོ་གནས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་ནུབ་བ་གླང་སྤྱོད་ཀྱི་བསམ་སློབ་ཀྱི་ང་རོ། དེ་རིང་གི་ཁོར་ཡུག་རེ་དང་དེ་རིང་གི་མི་རེ་རེའི་གནས་མལ་སྤྱོད་གསུམ་གྱི་ཟིན་ཐོའི་རྒྱུ་ཆ་རུ་བཀོད་ཅིང་།...\nby སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | སྐྱེ་ཁམས་ཤེས་བྱ།, སྐྱེ་དངོས།\nལོ་མ་ནི་རྩ་ཤིང་གི་བཅུད་རྫས་བཟོ་ས་དང་སྲོག་ཆགས་ལ་དགོས་པའི་མཁའ་དབུགས་གཙང་སེལ་བྱེད་ས་ཞིག་དང་། རྩི་ཤིང་གི་དབང་བོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ལོ་མའི་རིགས་ལ་ཀོ་བ་ཇི་བཞིན་མཉེན་ཆ་ཡོད་པའི་ལོ་མ་ལ་ཀོ་རྒྱུའི་ལོ་མ་ཟེར་ཤིང་། ལོ་མ་སྲབ་ལ་མཉེན་པ་ཤོག་གུ་ལྟ་བུ་ལ་ཤོག་རྒྱུའི་ལོ་མ་ཟེར།...\nནུས་ཤུགས་གྲོན་ཆུང་བྱེད་པ་ནི་སའི་གོ་ལར་ཕན་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་སྒེར་གྱི་སྒོར་མོ་གྲོན་ཆུང་བྱེད་པར་ཡང་ཕན། ཚ་གློག ཁང་པའི་ནང་གི་ཚ་གློག་གི་དྲོད་ཚད་དམའ་རུ་བཏང་ན 1.5OC (3 OC) དེས་ལོ་གཅིག་གི་ CO2 ཏོན་གཅིག་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐུབ། འཁྱིལ་གློག...\nའཛམ་གླིང་ཁོར་ཡུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གལ་ཆེ་ཟིན་ཐོ་ཉུང་བསྡུས། འཛམ་གླིང་ཁོར་ཡུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གལ་ཆེ་ཟིན་ཐོ་ཉུང་བསྡུས། ལོ་ཚིགས།ནང་དོན་གནད་བསྡུས། 1827ཧྥ་རན་སིའི་རྩིས་རིག་མཁས་པ་Jean Baptiste...\nby སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | ཁོར་ཡུག་ཁྲིམས་ལུགས།, ཁོར་ཡུག་གསར་འགྱུར།\n༧ རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་དཔྱ་ཁྲལ་བསྡུ་འགོ་བརྩམ་རྒྱུ། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་གནོད་འཚེར་གུན་གསབ་འཇལ་བའི་ལམ་ལུགས་ཚོད་ལྟའི་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་རེད། 《ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བཅའ་ཁྲིམས་》ནི་2018ཟླ་དང་པོའི་ཚེས་1ཉིན་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་ནས།...\nཁ་ཡོ་ཐོའི་ཆོད་ཡིག དོན་ཚན་༡ ནས་༡༠བ།\nby སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | ཁོར་ཡུག་ཁྲིམས་ལུགས།\nདོན་ཚན་དང་པོ། ཆོད་ཡིག་འདིའི་དམིགས་ཡུལ་གྱི་ཆེད་དུ་《སྤྱི་ཆིངས》དོན་ཚན་དང་པོའི་ནང་དོན་དངོས་སྤྱོད་བྱེད་པ ། དེ་མིན། ༡ “ཆིངས་འཇོག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ”དེ་《སྤྱི་ཆིངས》འཇོག་མཁན་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ཚོགས་འདུ་ལ་བསྟན་པ་ཡིན།...\nལེའུ་དང་པོ། བཅའ་ཁྲིམས་འདི་ནི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་རྩ་ཆེན་དང་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་འཇིག་ཉེན་ཆེ་བ་དག་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་ཆེད་དང་། རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་སྲུང་སྐྱོང་དང་འཕེལ་རྒྱས། ལུགས་མཐུན་གྱིས་བེད་སྤྱོད། སྐྱེ་ཁམས་དོ་མཉམ་སྲུང་འཛིན་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བཙུགས།...\nby སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | དཔྱད་རྩོམ།\n༄༅། །བོད་ཀྱི་གསེར་གྱི་གཏེར་ཁ་ལ་དཔྱད་པ། གཅན་རྣམ་ཐར། གསེར་ཀྱི་རིགས། གསེར་ལ་རིགས་གཉིས་ཡོད་དེ། གསེར་བཙོ་མ་དང་གསེར་རྡོ་ཞེས་རིགས་གཉིས་ཡོད། དཔེར་བཞག་ན། ཆུ་སྒྱེ་ཡི་བྱེ་མའི་ནང་དུ་གསེར་བཙགས་པ་དང་།...\n༄༅།།བོད་ཀྱི་གཡུ་བཤད་པ། ཨ་སྐྱབས་རྒྱལ་སྲས། གླེང་གཞི། བོད་དུ་གཏེར་ཁའི་རིགས་མང་བ་ནི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཀརྨ་ཆག་མེད་དང་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ། ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་གླིང་པ་སོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རིན་པོ་ཆེ་བརྟག་ཐབས་ཀྱི་གཞུང་མང་བོ་ཡོད་པ་ལས་ཤེས་ནུས་ཏེ། གསེར། དངུལ། ཟངས། ལྕགས། ལི། ཛི་ཀྴིམ།...\nདཀོན་མཆོག་ཚེ་རིང་། ཐོག་མའི་སྐད་ཆ། ཤར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ན།། གནས་པུར་རྒྱལ་བོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད།། རི་མཐོན་པོ་གནམ་གྱི་ཀ་བ་ཡོད།། མཚོ་དམའ་མོ་གཡུ་ཡི་མཎྜལ་ཡོད།། གངས་དཀར་པོ་ཤེལ་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཡོད།། སྤང་སེར་པོ་གསེར་གྱི་ལྷུན་པོ་ཡོད།། དྲི་ཞིམ་པོ་སྨན་གྱི་བདུག་སྤོས་ཡོད།།...\nསྒྲོལ་མ་སྐྱབས། གསེར་དངུལ་ལྕགས་གསུམ་ཁ་བའི་རྒྱུ་ནོར་རེད།། རྨ་འབྲུ་རྫ་གསུམ་ཐུད་བྷོའི་ལང་ཚོ་རེད།། ཆོས་སྲིད་རིག་གསུམ་བོད་མིའི་སེམས་རྟེན་རེད།། མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་མཐོ་སྒང་བོད་པ་རེད།། རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་མི་ཊར་[m]བཞི་སྟོང་ལྷག་གི་མཚམས་ན་ལོ་རབས་ནས་ལོ་རབས་སྣོད་...\nby སྐྱེ་ཁམས་ཚོགས་པ། | ཡུལ་ལྗོངས།\nརྫ་ཆུ་རུ་ཆུ་ཐོག་ནས་འགྲིམ་འགྲུལ་གྱི་བཀོད་པ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་དཀའ་པས་དུམ་བུར་ཕྱེ་སྟེ་སོ་སོར་བགོས་ཡོད། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་༢༡༠༠ལོའི་དུས་སུ་ཆུ་བོ་འདིའི་རྒྱུད་དུ་ཆེས་སྔ་བའི་ཚོ་ཁག་བྱུང་བ་དང་། ལྕགས་ཆས་དུས་རབས་ཀྱི་པྰན་ཁྲང་ཞེས་པའང་ཆུ་བོ་འདིའི་རྒྱུད་དུ་གནས་མྱོང་སྟེ།...\nལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ནི་བོད་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་ཁུལ་རྒྱ་ཚ་རྫོང་ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་ཡུལ་ཚོ་རུ་ཡོད། ཆོས་འཁོར་རྒྱལ་དགོན་པ་ནས་ཆུ་ཚོད་བཞིའི་ནང་ལ་ང་ལ་སླེབས་ཐུབ་ཀྱང་། ས་ཆ་དེ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ནས་སྤྱི་ཁྲི་ 5000m ཙམ་ན་ཡོད། མཚོ་དེ་ནི་དཔལ་ལྡན་ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ་ཡིན་ཞིང་།...\nདྲ་ཚུགས་འདིའི་བདག་དབང་ཆ་ཚང་བོད་ཡུལ་སྐྱེ་ཁམས་ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པ་ལ་ཡོད། Designed by TibetAds.net | Powered by WordPress


འཛམ་གླིང་གིས་ཨུ་རུ་སུའི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ལ་གྲ་སྒྲིག་དགོས་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་། – བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nཡོ་ཁུ་རེན་ལ་དམག་འཁྲུག་ཁྲོད་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་བཞིན་པའི་སྐབས་འདིར། ཨུ་རུ་སུས་ཨ་རི་གཙོ་བྱས་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁག་དག་གིས། ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་མཚོན་ཆ་མཁོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་བ་དང་འབྲེལ། ཨུ་རུ་སུས་ཡོ་ཁུ་རེན་སྟེང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་བཀོལ་སྲིད་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་འདུག\nRussian nuclear weapons. Image Credit: Creative Commons.\nད་ལྟ་ཡུ་ཁུ་རེན་དང་ཨུ་རུ་སུའི་བར་དམག་འཁྲུག་བྱུང་སྟེ་ཉིན་གྲངས་ ༥༤ ཙམ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱིས་མེ་ཤུགས་འཕུར་མདའ་འཕངས་ནས་ཨུ་རུ་སུའི་མཚོ་དམག་གི་ཆེས་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་འཐབ་འཁྲུག་གྲུ་གཟིངས་ཤིག་ལ་གཏོར་སྐྱོན་བཏང་རྗེས། གྲུ་གཟིངས་དེ་ཨེ་ཤ་ཡ་དང་ཡུ་རོབ་བར་གྱི་ཐིག་མཚམས་ལྟ་བུའི་མཚོ་ནག་(Black Sea) གི་ནང་དུ་འཐིམས་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟ་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་སྙིང་སྟོབས་ཞིམ་པ་མེད་པའི་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་མི་མང་གི་དམག་འཁྲུག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཅུང་ཙམ་ཐོབ་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། དེ་རིང་ཕྱི་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་ཨུ་རུ་སུའི་སྲིད་འཛིན་པོ་ཊིན་གྱིས་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ནས། ཨ་རི་གཙོ་བྱས་པའི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་དག་གིས་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་མུ་མཐུད་མཚོན་ཆ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་ཚེ་མཇུག་འབྲས་ངན་པ་ཡོང་སྲིད་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་པ་རེད་ལ། ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་སྲིད་འཛིན་རྫི་ལན་སི་ཀེ་ (Zelensky) ལགས་ཀྱིས་ཀྱང་སི་ཨན་ཨན་གསར་ཁང་གི་བཅར་འདྲི་ཞིག་གི་སྐབས། ཨུ་རུ་སུས་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་སྟེང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་བེད་སྦྱོད་གཏོང་སྲིད་པས། འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་གྲ་སྒྲིག་བྱ་དགོས་སྐོར་གྱི་ཉེན་བརྡ་བཏང་འདུག\nཨ་རི་གཙོ་བྱས་པའི་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་དག་ལ་གཞུང་འབྲེལ་ཐོག་ནས་ཉེན་བརྡ་བཏང་བའི་ཤོག་ངོས་གཉིས་ཅན་གྱི་ཨུ་རུ་སུའི་ཡི་གེ་དེ་ཡི་ནང་། ཨ་རི་དང་ནུབ་གླིང་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་དག་གིས་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་མཚོན་ཆ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་བཞིན་པ་དེས། ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་དམག་འཁྲུག་ཐོག་མེ་ཐོག་སྣུམ་ལྡུག་དང་རྣག་ཐོག་ཁབ་བརྩེགས་ཀྱི་གཞི་ལས་མ་གྱུར་བས། ང་ཚོས་རྒྱལ་སྤྱིའི་དང་ས་གནས་ས་ཁུལ་གྱི་བདེ་འཇགས་ལ་ཚོད་དཔག་དཀའ་བའི་མཇུག་འབྲས་ངན་པ་ཡོང་གཞིར་གྱུར་བའི་ཨ་རི་དང་ནུབ་གླིང་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ནས་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་གོ་མཚོན་མཁོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་མཚམས་འཇོག་དགོས་པའི་སྐུལ་མ་གཏོང་གི་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་ཡོད་པ་དང་། ཨུ་རུ་སུའི་ཉེན་བརྡའི་ཡི་གེ་དེ་ནི་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༣ ཉིན་ཨུ་རུ་སུའི་ཨ་རིའི་གཞུང་ཚབ་ཁང་བརྒྱུད་ཨ་རིའི་རྒྱལ་སྲིད་ལས་ཁུངས་ལ་སྤྲད་ཀྱང་། ཁ་སང་དེ་རིང་གཞི་ནས་གསར་འགྱུར་བརྒྱུད་ལམ་ཁག་ཏུ་ཐོན་པ་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་འདུག\nཨུ་རུ་སུའི་ཉེན་བརྡའི་ཡི་གེ་དེ་ནི། ཨ་རིས་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་གོ་མཚོན་གསར་པ་མཁོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཕྱིར་གྱར་བ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཨ་རིའི་ངོས་ནས་བདུན་ཕྲག་འདིའི་ནང་ཨུ་རུ་སུའི་དམག་ཤུགས་དང་འདྲ་མཚུངས་ཀྱི་ནུས་པའི་ལྡན་པའི་རྒྱང་འཕེན་མཚོན་ཆ་(howitzers) སོགས་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་ ༨༠༠ ལྷག་གི་གོ་མཚོན་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། ཨ་རིའི་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་རྒན་པ་ཞིག་གིས། ཨུ་རུ་སུས་ཉེན་བརྡ་གཏོང་གི་ཡོད་པ་དེས། ཨ་རི་དང་ནུབ་གླིང་མནའ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་དག་གིས་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་དམག་ཤུགས་ཀྱི་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་པར་གྲུབ་འབྲས་ཐོན་གྱི་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད། ཅེས་བརྗོད་འདུག་ལ། དམག་འཁྲུག་བྱུང་བ་ནས་ད་བར་ཨ་རི་ཁོ་ནས་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་ཨ་སྒོར་ཐེར་འབུམ་གསུམ་ལྷག་གིས་དམག་ཤུགས་ཐོག་རོགས་རམ་བྱས་ཡོད་འདུག\nཡང་གནད་དོན་དེ་དང་འབྲེལ་ནས། ཁ་སང་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་སྲིད་རྫི་ལན་སི་ཀེ་ལགས་ཀྱིས་སི་ཨན་ཨན་གསར་ཁང་གི་དམིགས་བསལ་བཅར་འདྲི་ཞིག་གི་སྐབས་བརྗོད་དོན། པོ་ཊིན་གྱིས་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་མི་མང་གི་ཚེ་སྲོག་དང་མིའི་ཚེ་སྲོག་ལ་རིན་ཐང་དང་བརྩི་མཐོང་འཇོག་གི་མེད་སྟབས། ཁོས་ཡོ་ཁུ་རེན་སྟེང་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆའམ་ཡང་ན་དུག་མཚོན་བེད་སྤྱོད་གཏོང་སྲིད་པ་དང་། གལ་སྲིད་ཨུ་རུ་སུས་རྡུལ་མཚོན་ཆ་བཀོལ་བ་ཡིན་ན། ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་ཞེད་སྣང་དང་འཇིགས་སྣང་སྤུ་ཙམ་མེད་པ་མ་ཟད། རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་བཀོལ་སྲིད་པའི་གནད་དོན་དེ་ནི་ཡོ་ཁུ་རེན་ཙམ་མ་ཟད་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ནས་སེམས་འཚབ་སྐྱེས་དགོས་པའི་གནད་དོན་ཞིག་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་སོགས་བརྗོད་འདུག་ལ། ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་སྲིད་འཛིན་རྫི་ལན་སི་ཀེ་ལགས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆག་འཇིགས་སྐབས་མགོ་བོ་སྨད་མ་མྱོང་ཞིང་སྤོབས་པ་དང་ལ་རྒྱ་གཟེངས་སུ་གཏད་ནས་དམག་འཁྲུག་བྱུང་བ་ནས་ད་བར་ཕྱིར་མ་བྲོས་བར་ཨུ་རུ་སུའི་བཙན་འཛུལ་འཐབ་འཁྲུག་ལ་སྙིང་སྟོབས་ཆེན་པོས་རྒོལ་ལན་སློག་ནས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད།\nཁ་སང་དགོང་དྲོར་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་སྲིད་རྫི་ལན་སི་ཀེ་ལགས་ཀྱིས། ཡོ་ཁུ་རེན་མི་མང་ལ་གཏམ་བཤད་སྤེལ་སྐབས། ཁོས་དམག་འཁྲུག་ག་དུས་མཚམས་འཇོག་ཐུབ་མིན་བཤད་ཚོད་དཀའ་ནའང་། ཨུ་རུ་སུའི་དམིགས་འབེན་དང་དམག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཅི་འདྲ་ཡོད་མེད་གསར་ཁང་ཁག་ཁ་ཤས་ལས་ཁོ་རང་གིས་རྒྱས་པ་ཤེས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། དམག་འཁྲུག་མཚམས་འཇོག་གི་གནས་བབ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གཉིས་པ་ལས། ད་ལྟ་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱིས་ཨུ་རུ་སུའི་དམག་མི་རྦད་དེ་ཡོ་ཁུ་རེན་ནས་ཕྱིར་འཕུད་ཐུབ་མེད་ནའང་། ཉེ་ལམ་ནས་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་མི་མང་ལ་དམག་འཁྲུག་ཁྲོད་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་བཞིན་པ་དེ་གཅིག་ཡིན་ཞིང་། གཉིས་ནི་ཉེ་ལམ་ཨ་རི་དང་མཐུན་གྲོགས་རྒྱལ་ཁབ་དག་གིས་ཨུ་རུ་སུར་དངོས་ཤུགས་བརྒྱུད་གསུམ་ཐོག་ནས་ཉེས་ཆད་བཅད་པ་དེས་ཕན་ཐོགས་བྱུང་ཡོད་ཀྱང་། ཨུ་རུ་སུའི་དམག་ཤུགས་ལ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཁྱད་པར་བཟོ་ཡི་མེད་སྟབས། ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་ཨུ་རུ་སུར་ཁ་གཏད་གཅོག་ཐུབ་པའི་གོ་མཚོན་གང་མྱུར་རག་པ་ཡིན་ན། དེ་ཙམ་གྱིས་དམག་འཁྲུག་མཚམས་འཇོག་དང་ཞི་བདེ་ཡོང་གི་ཡོད་སྐོར་སོགས་བརྗོད་འདུག\nད་ལྟ་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་དམག་ཤུགས་ཀྱིས། འཛམ་གླིང་གི་དམག་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་ཨང་གཉིས་པ་ཡིན་པའི་ཨུ་རུ་སུའི་དམག་མི་རྣམས་རྒྱལ་ས་(Kyiv) དང་རྒྱང་ཐག་མེ་ལི་ ༡༢ ཀྱི་སར་ནས། ད་ལྟ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཁུལ་བར་ཕྱིར་འདེད་གཏོང་ཐུབ་ཡོད་ཅིང་། ད་ལྟ་ཨུ་རུ་སུའི་ངོས་ནས་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་མཚམས་ལྔ་སྟེ། ཁར་ཀེ་ཝི་་(Kharkiv) དང་ (Luhansk)། ཌོ་ནེ་སི་ཀེ་(Donetsk)དང་མཱ་རའོ་པོལ་(Mariupol)། དེ་བཞིན་ཁཱེར་སན་(Kherson) བཅས་ལ་བཙན་འཛུལ་གྱིས་ཡོ་ཁུ་རེན་ལ་རྒོལ་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་བར་ས་ཁུལ་དེ་དག་གི་ཁུལ་དུ་དམག་འཁྲུག་རྒྱག་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༢ ཚེས་ ༢༤ ཉིན་ནས་མགོ་འཛུགས་ཀྱིས་ད་སྔ་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་མི་ཤུགས་རྒྱུ་གསུམ་ལ་གྱོང་གུད་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་ཡོད་པ་ལས། དེ་རིང་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་སྲིད་འཛིན་རྫི་ལན་སི་ཀེ་ལགས་ཀྱིས་དམག་འཁྲུག་བྱུང་བ་ད་བར་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་དམག་མི་ ༣༠༠༠ ལྷག་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པ་དང་དམག་མི་ ༡༠༠༠༠ ལྷག་ལ་རྨས་སྐྱོན་ཐེབས་ཡོད་སྐོར་བསྒྲགས་འདུག་པ་དང་། ཁོས་ད་དུང་ཡོ་ཁུ་རེན་གྱི་ཤི་རྨས་ཐེབས་པའི་དམག་མིའི་གྲངས་འབོར་ལས་ཨུ་རུ་སུའི་དམག་མི་ཤི་རྨས་ཐེབས་པ་མང་བ་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག་ཀྱང་། བྷི་བྷི་སི་གསར་ཁང་གིས། གྲངས་འབོར་དེ་དག་ཁ་གསལ་དང་མི་མང་ཇི་ཙམ་ཤི་རྨས་ཐེབས་ཡོད་མེད་སོགས་ཀྱི་ཐད་ཞིབ་འཇུག་བྱ་ཐབས་བྲལ་ནའང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་ངོས་ནས་རང་གི་དགྲ་ཟླར་རང་ཉིད་ལས་ཀྱང་གྱོང་གུད་ཆེ་བ་ཕོག་ཡོད་པ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག\nབྱང་ཕྱོགས་མཐུན་འབྲེལ་རྒྱལ་ཁབ་ཚོའི་ཁ་དམག་འོག་ཡུ་ཀི་རན་ནི་རྒྱ་མིའི་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བས་རྩ་མེད་བཟོ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ནས་ཨུ་རུ་སུའི་ཉེན་བརྡ་ལ་འགན་འཁུར་ནས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་སུའི་ལག་སྔ་ཐུབ་པ་དེར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྒྱུ་ནི་ཐག་གཅོད་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་རེད་དམ་། ཧཧཧ འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གསུམ་པ་ཨེ་ཧཧཧ་། མི་ཆུའི་ནང་དབྱུགས་པ་ལ་རང་ཡང་ཆུའི་ནང་འཛུལ་དགོས་པ་མ་རེད་དམ་།