ཚངས་དབང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག སྤེལ་དུས། ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་བ་༠༡ཚེས་༠༧ཉིན།\n[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།]ཐང་ག མིང་། གོ་དོན།\n[ཀྲུང་གོའི་དཔེ་དེབ་དབྱེ་རྟགས།]G03[ཡིག་ཚང་མཚོན་བྱང་།]A[རྩོམ་གྱི་གོ་རིམ་ཨང་སྒྲིག]1002 - 946X(2007)04 -061-15\nཉེ་ཆར་ངེད་ཀྱིས་《བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག》གི་དུས་དེབ་སྟེང་《ཐང་ག་ཞེས་པའི་མིང་གི་གོ་དོན་དང་དེའི་ཁྱབ་ཁོངས་སྐོར་བཤད་པ》ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་སྤེལ་བ་ལ། སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གི་ཤེས་ཡོན་ཅན་འགའ་རེས་དེ་ལ་དོ་སྣང་དང་གདེང་འཇོག་བྱས་ཏེ། ང་ལ་ཁ་པར་དང་འཕྲིན་ཡིག་བཅས་དངོས་འཕྲད་བརྒྱུད་གསུམ་གྱིས་བསམ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བཏོན་བྱུང་བ་དང་། སྒོས་སུ་བོད་ལྗོངས་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁང་གི་འགོ་གཙོ་གཞོན་པ་བསོད་ནམས་དབང་ལྡན་མཆོག་གིས། ཐང་གའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ནང་དོན་ལ་《རྦ་བཞེད་》དུ་དྲངས་པའི་དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་བྱ་བ་དེ་ཐོག་མར་ཡིན་མིན་ད་དུང་དཔྱད་གསུམ་དག་པས་བརྡར་ཤ་གཅོད་དགོས། ཞེས་པ་དང་། དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། བོད་ཀྱི་ལྷའི་ཐིག་རྩ་བྱ་བ་ལ། ཨ་མདོ་བྱམས་པས་རྒྱུད་ཀྱི་ཁུངས་ལུང་མི་འདུག་ཅེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི། དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་དང་། དཔལ་སྡོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་གཉིས་ལས་ད་ལྟའི་ཐིག་རྩ་ནང་བཞིན་དངོས་སུ་བཞུགས་པས་ན། མི་བཞུགས་ཞེས་དངོས་སུ་བསྙོན་འདིང་བའི་དམིགས་ཡུལ་གང་། འདིའི་སྐོར་ལ་གསལ་ཐག་ཆོད་པའི་ར་སྤྲོད་ཅིག་བྱེད་དགོས། ཞེས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རིག་དངོས་ཉར་ཚགས་པ་གྲགས་ཅན་རེ་ཁེ་ཀརྨ་བསམ་འགྲུབ་ལགས་ཀྱིས། ཐང་གའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར་ལ། གནའ་རྫས་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ་ཞིབ་བསྡུར་གྱིས་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བར་འབྲི་དགོས་ཞེས་དགོངས་འཆར་གསེར་ལས་དཀོན་པ་ཅི་རིགས་གནང་བྱུང་བས། འདིར་ངེད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཡང་བསྐྱར་ཐང་གའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་གླེང་བར་འདོད། སྤྱིར་བཤད་ན། པིར་ཐོགས་པ་ངེད་ཀྱིས་ཐང་གའི་རི་མོ་བྲིས་ནས་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་སོང་ཞིང་། དེའི་རིང་ལ་ངེད་ཀྱིས་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་རི་མོ་བ་དང་། ནང་སའི་རི་མོ་བ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་བོད་ཀྱི་ཐང་གའི་རི་མོའི་མདུན་ལམ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས། ཕྱིས་འབྱུང་ཇི་ལྟར་རྒྱུན་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ཕན་ཚུན་ཉམས་མྱོང་སྤེལ་རེས་བྱེད་མྱོང་ཞིང་། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་ཅུང་གསལ་ཁ་མེད་པའམ་ཆ་རྒྱུས་མི་མངའ་བའི་མི་རྣམས་ཀྱིས། ཐང་ག་ཟེར་བ་ནི་ཅི་རེད། ཅེས་ང་ལ་དྲི་བ་འདོན་སྐབས། ངས་ལན་དུ། ཐང་ག་བྱ་བ་ནི་རི་མོའི་འབྲི་སྟངས་ཤིག་རེད། དཔེར་ན། རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲོལ(国画)རི་མོ་བཞིན་རང་རྐྱ་འཕར་བའི་རི་མོའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་སྣུམ་ཚོན་རི་མོ་དང་མི་འདྲ་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་འབུར་གཤོང་རི་མོ་དང་ཡང་མི་གཅིག་པའི་བོད་ཀྱི་རི་མོ་ཞིག་རེད། ཅེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན། དོན་ལའང་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་། ཉེ་ཆར་ཐང་གའི་གདགས་གཞིའི་ཐད་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་སྐད་གང་ཡིན་ལ་རྩོད་གཞི་བྱུང་ནས་ད་དུང་ཡང་ཕུ་ཐག་ཆོད་པའི་སྡོམ་ཚིག་ཅིག་འཇོག་ཐུབ་མེད། སྐབས་འདིར་ང་རང་ཡང་བོད་ཀྱི་རི་མོ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཐང་གའི་སྐོར་ལ་རང་གི་བསམ་འཆར་འདོན་པའི་འགན་ཡོད་པ་དང་ཁྱད་པར་《བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག》གི་དུས་དེབ་སྟེང་《ཐང་ག་ཞེས་པའི་མིང་གི་གོ་དོན་དང་དེའི་ཁྱབ་ཁོངས་སྐོར་བཤད་པ་》 བྱ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་མདོར་བསྡུས་ལྟ་བུ་ཞིག་བཀོད་པ་ལ་མ་འདང་ས་ཤིན་ཏུ་མང་པས། དེའི་ཁ་སྐོང་ཡིན་ནའང་འདྲ། གསལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡིན་ནའང་རུང་། གང་ལྟར་ཐང་གའི་སྐོར་སླར་ཡང་གཤམ་དུ་གླེང་བར་བྱ་སྟེ།\nདེ་ཡང་ཐང་ག་བྱ་བའི་མིང་འདིར་རྒྱ་དཀར་ནག་དང་། སོག་པོ། ཉི་ཧོང་། དབྱིན་ཇི། ཧྥ་རན་སི་སོགས་ཀྱི་སྐད་ནང་ཚང་མས་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ཐང་ག་བྱ་བ་ལ་རྒྱ་སྐད་དུ་(西藏唐卡)དང་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ལ་(Tibetanthangas) ཞེས་པ་དང་། ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ལྟ་བུ་ལ་རྒྱ་སྐད་དུ་(唐卡艺术)བྱ་བ་དང་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དུ་(Tangka art)ཞེས་བྲིས་བ་དང་། དེ་ལྟར་བྲིས་པ་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་ཡང་དེ་ལྟར་འབོད་ཀྱིན་ཡོད་པས། བོད་རིག་པ་ལ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་སུ་ཡིན་རུང་ཐང་ག་ནི་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རི་མོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཐང་ག་ཞེས་པའི་མིང་བྱུང་ཚུལ་དང་དེའི་གོ་དོན་ཐད་ད་ཕན་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་འདི་ཡིན་གྱི་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་བྱུང་མེད་པ་འདྲ། ཡིན་ན་ཡང་། ཉེ་སྔོན་བོད་རྒྱ་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཆར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཅི་རིགས་ཤིག་ལས་ཐང་གའི་གོ་དོན་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་ཡོད་པ་མང་དུ་མཆིས་ཤིང་། དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཐང་ག་ཞེས་པ་བོད་སྐད་ཡིན་པ་གཞིར་བཞག་གིས་བཤད་ཡོད་པ་དང་། ལ་ལས་རྒྱ་སྐད་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་སོགས་ལྟ་ཚུལ་དུ་མ་བྱུང་འདུག དེས་ན་ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་རྣམས་བྱུང་དོན་ནི། རང་རང་གི་གཞི་འཛིན་སའི་ཡིག་ཆའམ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ཁུངས་མི་འདྲ་བ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ནི་སྤྲོས་མ་དགོས་པ་རེད། ངེད་ཀྱིས་ཀྱང་། འདིར་རང་གི་བསམ་ཚུལ་མཚོན་པའི་ལྟ་བ་མི་བཤད་ཐབས་མེད་ལྟར་གྱུར་བས་མཁས་པ་གཞན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་འབྱུང་ངེས་པས། ཞོར་དུ་མཁས་པ་གཞན་ལ་ཕོག་ཐུག་བཟོས་པ་ཡིན་ན་དགོངས་འགལ་མེད་པ་ཞུ།\nཐོག་མར་ཐང་ག་བྱ་བ་རྒྱ་སྐད་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ལྟ་ཚུལ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཅིག་གིས་ན་རེ། ཐང་ག་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་སྐད་ཡིན་ཞིང་། དོན་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་ཤིང་བྱང་ལྟ་བུའི་ངོས་སུ་རི་མོ་བྲིས་པ་(唐代卡片画)དེ་ལ་ཟེར་སྐད། དེ་ནི་རྒྱ་ཡིག་གི་(唐卡)བྱ་བ་དེ་ཐད་ཀར་གོ་བ་ལེན་པ་འདུག་སྙམ་པ་བསམ་མོད། དེ་འདྲའི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་ཚུལ་རྒྱ་ཡིག་གི་མཛེས་རྩལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ལས་ཀྱང་མི་གདའ་བས། བཙལ་ཀྱང་རྙེད་དཀའ་བ་ཡིན་ཕྱིར། དེ་ནི་ཁ་བདེ་ལྕེ་བདེ་བ་ཞིག་གིས་སྤྱི་བརྟོལ་དུ་སྨྲ་བ་འབའ་ཞིག་གོ བོད་ཀྱི་མཛེས་རྩལ་རིག་པའི་མཁས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་གྱི་《བཟོ་གནས་སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》ལས། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་འགའ་ཞིག་གིས། ཐ་སྙད་དེ་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཐད་འགྱུར་ཡིན་ལ། དེའི་སྲོལ་ཡང་རྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བར་བཤད་མོད། ཁོ་བོས་དེ་སྔོན་ཡིད་རྟོན་རུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་བཙན་མ་མཐོང་བས་འདི་ནི་འདིའོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སྤོབས་པ་ཞུམ་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་བསམ་དགོས་པ་ཞིག་ཀྱང་སྣང་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་ཁག་ལས། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས། བློན་པོ་མགར་གྱིས་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་སྤྱན་འདྲེན་པའི་ལྷན་དུ། ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང་བཟོ་སྣ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་དཔེ། སྨན་དཔྱད་ཆེན་མོ་དང་། རྩིས་ཀྱི་སྤོར་ཐང་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་ཀྱང་བོད་དུ་དྲངས། ཕན་ཚུན་སློབ་མ་དང་བཟོ་རྩལ་པ་མངགས་སོ་ཞེས་བྱུང་བ་དང་། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བསམ་ཡས་བཞེངས་སྐབས་དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་བཞེངས་ཚུལ་བཤད་ལ། དེ་ལ་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ཏུ་སི་ཐང་ཞེས་བྲི་སྣང་མོད་སྒྲ་འགྱུར་ལ་སི་ཐང་དང་། དོན་འགྱུར་ལ་དར་ཐང་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དཔྱོད་དོ།①ཞེས་འཁོད་ཡོད། དེས་ན་ཁོང་གི་བཞེད་དགོངས་ལྟར་ན། ཐང་ག་བྱ་བ་ནི་སི་ཐང་ལས་སྒྲ་འགྱུར་བར་འདོད་ལ། དར་ཐང་ཞེས་པ་ནི་སི་ཐང་གི་དོན་འགྱུར་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། གོང་དུ་དར་ཐང་ཆེན་མོ་གསུམ་བཞེངས་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་གང་དུ་གསལ་བ་མིང་འཁོད་མེད་ཀྱང་། སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་(谢继胜)གྱིས་བརྩམས་པའི་《མི་ཉག་གི་བོད་བརྒྱུད་རི་མོ་--西夏藏传绘画》ལས་ཆེས་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ནི། རྩོམ་པ་པོས་(དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་) དཔེ་ཆ་གང་ནས་ལུང་དྲངས་པ་དཔྱད་གཞི་ཙམ་ཡང་བཀོད་མེད་མོད། འོན་ཏེ་པིར་ཐོགས་པ་ངེད་ཀྱིས་བཤད་ཕྱོགས་འདི་བརྒྱུད་ནས་《སྦ་བཞེད་》དུ་འཚོལ་ཀློག་བྱས་པ་ན། དེ་ནས་རྙེད་བྱུང་། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཉིས་ཐོག་ཏུ། དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་(三幅丝缎唐卡)བཞེངས་ཡོད་ཅེས་བོད་ཡིག་གིས་(dar thang chen po gsum) བྲིས་ཡོད་པར་མཐོང་། ཞེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ད་དུང་ངེད་ཀྱིས་དར་ཐང་བྱ་བའི་དར་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་(丝绸 ) སི་ཀྲིག་གི་འབོད་ཚུལ་དང་། དར་ཐང་དང་སི་ཐང་གང་ཡིན་ཡང་དེ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་(丝质唐卡)བྱ་བའི་བོད་སྐད་ཀྱི་འབོད་སྟངས་ཤིག་སྟེ། དར་ཐང་ནི་གནའ་བོའི་དུས་ཀྱི་འབོད་ཆུ་ལ་ཞིག་དང་། སི་ཐང་ནི་ཕྱིས་སུ་དར་བར་འདོད། ཅེས་པ་དང་། སི་ཐང་དང་བོད་ཀྱི་ཐང་གའི་འབྱུང་ཁུངས་ཐད་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ལ། 《སྦ་བཞེད་》དུ་དྲངས་པའི་དར་ཐང་ཆེན་མོ་བྱ་བ་དེ་ཡོད་ངེས་པ་མ་ཟད། དེས་པཱ་ལི་དང་(巴勒)ཐའོ་ཆིས་ཅོ་ཧྲུག(杜齐 )གཉིས་ཀྱིས། བོད་ཀྱི་ཐང་གའི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་རས་བྲིས་རི་མོ་ལ་ཁུངས་གཏུགས་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར། བོད་ཀྱི་ཐང་ག་དེ་རྒྱ་ནག་གི་རི་མོ་ནས་འགྱུར་བར་ཡིན་པ་གལ་ཆེ་བའི་གསལ་བཤད་ར་སྤྲོད་གནང་ཡོད།②ཅེས་གསལ་བ་དང་། གོང་གི་ནང་དོན་ཁག་ལས་སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས། དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བཤད་པའི་དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་《སྦ་བཞེད་》དུ་བཀོད་འདུག་ཅེས་གསལ་བཤད་གནང་འདུག་པ་དང་། དར་ཐང་དང་སི་ཐང་གི་ནང་དོན་ཡང་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བཤད་པ་ནང་བཞིན་འཐད་པ་བྱུང་ཡོད། དེས་ན་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཕུགས་སུ་གཏད་ན་ཐང་ག་ཟེར་བ་སི་ཐང་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་ནི་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ནོ། ལར་ཡིན་ན། དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་ནི་ཉེ་ཆར་བོད་ཀྱི་རི་མོ་བའི་ནང་ནས་ལག་རྩལ་དང་གཞུང་ལུགས་གཉིས་འཛོམས་ཀྱི་མཁས་པ་ཞིག་དང་། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་བཟོ་རིག་གི་གཞུང་ཆེན་《བཟོ་གནས་སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》 ནི་ད་ཕན་བདག་གིས་མཐོང་བའི་བོད་ཀྱི་བཟོ་རིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ལས་ཕུལ་བྱུང་གི་གྲས་ཡིན་པས། བདག་གིས་ཀྱང་གདེང་འཇོག་མཐོན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《མི་ཉག་གི་བོད་བརྒྱུད་རི་མོ་》བྱ་བ་ནི། ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་བཟང་ཞིང་ཁྱབ་ཁོངས་ཆེ་བ། དོན་གནད་གསལ་ཞིང་དཔྱད་སྟོབས་ཕྲ་བ་བཅས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པས། སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་ཡིད་འཇོག་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟ་བུ་ཆེད་ལས་མཁས་པ་གཉིས་ཀྱིས་དགོངས་པ་གཅིག་དང་དབྱིངས་གཅིག་གིས་ཐང་ག་ནི་སི་ཐང་ལས་བྱུང་ཞིང་། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་བཞེངས་ཡོད་ཚུལ་སོགས་ཡོད་ཚད་ཀྱི་ཁུངས་གཏུགས་ས་《སྦ་བཞེད་》ལ་བཅོལ་ཡོད་པ་རེད། དེས་ན་ང་ཚོས་ཐང་གའི་ཐ་སྙད་སྐོར་བརྡར་ཤ་གཅོད་དགོས་ཚེ། ཐོག་མར་《སྦ་བཞེད་》དུ་ལུང་དྲངས་པའི་“དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་”བྱ་བ་དེ་ལ་དཔྱད་པ་ཞིབ་ཏུ་གཏོང་དགོས་ཏེ། དེ་སྔོན་《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་དཔེ་ཆ་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། མ་ཕྱི་གསུམ་བཞི་ཙམ་ལས་མི་བཞུགས་པར་བཤད། ཉེ་ཆར་དཔར་དུ་བཏབ་པའི་ཐོག་མ་ནི་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་མི་རིགས་རིག་གནས་ཕོ་བྲང་དང་། བོད་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས། བོད་ལྗོངས་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བློ་མཐུན་ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གསུམ་གྱི་བྲིས་མ་བཤུས་ཏེ། སྤྱི་ལོ་1980ལོའི་ཟླ་6པ་ལ་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་1982ལོའི་ཟླ་9པར་པེ་ཅིན་ལ་པར་ཐེངས་2པ་བརྒྱབ་པའི་《སྦ་བཞེད་》དེའི་མགོ་ཤོག་ལི་སྐྱ་དང་ཁ་རིས་སྔོ་སྐྱ་ཅན། དགེ་མགོན་པོ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་འགན་འཁུར་བ་དེ་རེད། དཔེ་ཆ་དེའི་ཤོག་ལྡེབ་46སྟེང་དུ། “..........རྒྱུད་རིས་ཐམས་ཅད་མདོ་སྡེ་དང་བསྟུན། ལྡེར་ཚོ་ཐམས་ཅད་གསང་སྔགས་དང་བསྟུན། དེ་ལྟར་ན་ལྡེར་ཚོ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད། མདོའི་རྒྱུད་རིས་བཅུ་བཞི། ཀ་བ་སྟོང་དང་རྩ་གཉིས། སྒོ་མོ་ཆེ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག སྒོ་ཆུང་ཆུང་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས། གྲུ་སྐས་ཆེན་པོ་དྲུག ཅོང་ཆེན་པོ་བརྒྱད། དང་དང་( དར་ཐང་) ཆེན་པོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་”ཞེས་པའི་གོང་གི་གུག་རྟགས་ནང་གི་དར་ཐང་དེ་ད་ལྟ་ཚང་མས་གཞི་འཛིན་སའམ་ཁུངས་གཏུགས་ས་དེ་རེད། དེས་ན་གུག་རྟགས་ནང་གི་དར་ཐང་ནི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་མཆན་འགྲེལ་བྱས་པ་ཞིག་ལས་གཞུང་དངོས་ལས་བསྟན་པའི་ཚིག་མིན་པ་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་ན། དང་དང་ནི་དར་ཐང་ཡིན་པའི་གདེང་ཚོད་སུ་ལ་ཡོད། རྩོམ་སྒྲིག་པས་བཅོས་པའི་དར་ཐང་ལ་ཡིད་རྟོན་ཅི། དོན་དངོས་ཐོག་རྩོམ་སྒྲིག་པས་དང་དང་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ནང་དོན་མ་གོ་བར་རང་གར་དར་ཐང་དུ་བཅོས་པ་ཞིག་གོ གལ་ཏེ་དར་ཐང་དུ་བཅོས་ཀྱང་མཚམས་འདིར་མི་འཚམ་སྟེ། དར་ཐང་ཡིན་ན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གྱི་གྲས་ཡིན་པས། ལྡེར་ཚོ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད། མདོའི་རྒྱུད་རིས་བཅུ་བཞི་ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་བཞག་ན་འགྲིག་པ་ལས་ཆེས་དཀྱུས་མའི་ཅ་ལག་གི་མཇུག་ཏུ་ག་ལ་འཇོག དེ་ནི་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་གཞུང་བྱིངས་རྣམས་ཀྱི་གོང་འོག་ཏུ་གཟིགས་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ། གཞན་ད་ལྟ་ཡོད་པའི་《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་བྲིས་མ་གནའ་ཡི་མ་ཕྱི་ངོ་མ་དག་ནི་སྲིད་གཞུང་རིམ་པའི་སྡེ་ཁག་རྣམས་སུ་ཉར་ཚགས་གནང་ཡོད་པས། ང་ལྟ་བུ་མི་སྒེར་ཞིག་གིས་ཡིག་ཚང་དེ་དག་མིག་ལམ་དུ་མཐོང་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་དཀའ་མོ་རེད། འོན་ཏེ། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་བོད་ལྗོངས་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པའི་《སྦ་བཞེད་》 ནང་དུ། དང་དང་བྱ་བ་ལས་དར་ཐང་གི་ཐ་སྙད་མི་འདུག་པས། དར་ཐང་ནི་ཕྱིས་སུ་རྩོམ་སྒྲིག་པས་གསེར་གྱི་ཀ་བ་ལ་ཤིང་གི་ལྷན་པ་བཏབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་གཞི་ནས་ཤེས། དེ་བཞིན་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》དུ་ཡང་། 《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་ནང་དོན་ལྟར་བཀོད་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། “ལྡེར་ཚོ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད། མདོའི་རྒྱུད་རིས་བཅུ་བཞི། ཀ་བ་སྟོང་དང་རྩ་གཉིས། སྒོ་མོ་ཆེ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག སྒེའུ་ཆུང་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས། གྲུ་སྐས་ཆེན་པོ་དྲུག ཅོང་ཆེན་པོ་བརྒྱད། དང་དང་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་བརྒྱན་པ་བྱས་སོ། ། ” ③ཞེས་གསལ་ཞིང་། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ནི་སྤྱི་ལོ་1546ལོར་བརྩམས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་ལོ་ཉི་ཤུར་བྲིས་ཟིན་པ་ལ་བརྟགས་ན་ཡིག་ཚང་འདི་བརྩམས་ནས་ད་ལྟའི་བར་མ་མཐར་ཡང་ལོ་ངོ་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་འདས་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། དེས་ན་ལོ་ངོ་ལྔ་བརྒྱའི་ཡར་སྔོན་ཞིག་ནས་《སྦ་བཞེད་》དུ་དང་དང་བྱ་བ་ལས་དར་ཐང་ཞེས་བྲིས་མེད་པ་བདེན་དཔང་བྱེད་ནུས་སོ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ནང་དོན་ཁག་ལས་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་ནི། 《སྦ་བཞེད་》 ཀྱི་དཔེ་ཆ་རྙིང་པ་རྣམས་སུ་དང་དང་ཞེས་མཆིས་པ་ལས་དར་ཐང་བྱ་བ་བྲིས་མེད་པ་གཞི་ནས་རྟོགས་ཐུབ་ཅིང་། རྩོམ་སྒྲིག་པའི་ལོག་འགྲེལ་དེས་མི་དུ་མ་ཞིག་རྨོངས་སུ་བཅུག་པའང་རང་ཤུགས་ཀྱིས་གསལ། འོ་ན་དང་དང་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཟེར་ན། དེ་ནི་རོལ་ཆས་ཤིག་གི་མིང་སྟེ། དེང་སང་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དུ་དུས་ཆེན་སྐབས་སུ་མེ་ལོང་དགུ་བརྡུང་(མགུར་གདུང་)བྱ་བའི་རོལ་དབྱངས་དཀྲོལ་སྟངས་ཤིག་མཆིས་པ་དེ་དང་ཧ་ལམ་མཚུངས་ལ། འཁར་རྔ་ཕྲེང་བསྟར་མ་ཡང་ཟེར། རྒྱ་སྐད་དུ་云锣ཟེར་ཞིང་། འཁར་རྔ་མི་འདྲ་བ་དགུ་བརྡུང་ན་སྒྲ་མི་འདྲ་བ་དགུ་ལྡན་པ་ཞིག་གོ ཉེ་དུས་སུ་བསྒྲིགས་པའི་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཁག་དང་དག་ཡིག་རྣམས་སུ་དང་དང་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་པའི་འགྲེལ་བཤད་གནང་བ་ཞིག་མ་མཐོང་ཡང་། མིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་《西番馆译语》ཞེས་པའི་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར་གྱི་དག་ཡིག་ཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་དང་དང་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་云锣ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ④ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དང་། ཚིག་མཛོད་དེའི་ནང་དུ་ད་དུང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་རིགས་ཀྱང་མང་དུ་མཆིས་པ་དཔེར་ན། ཐེ་གོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐད་རིགས་དང་རྒྱ་སྐད་ཤན་སྦྱར་སྐབས་སུ་《暹罗馆译语》ཞེས་མིང་བྱང་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇར་བྷན་སོགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྒྲིགས་ཡོད་ལ། དཔེ་ཆ་འདི་རང་རྒྱལ་གྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་མ་ཞིག་ཏུ་མཆིས་ནའང་། ངེད་ཀྱིས་ནི་འཇར་བྷན་གྱི་ཏུང་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་ཡོད་པ་དེ་ལ་བསྐྱར་པར་བརྒྱབ་པ་ཞིག་སློབ་གྲྭ་དེའི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་པོ་ཧྲི་སློབ་མ་(海老原志穗)གཡུ་མཚོ་⑤ལགས་ནས་གཡར་ཏེ་བསྐྱར་པར་བཏབ་པ་ཡིན་ཞིང་། དཔེ་ཆ་འདིའི་ནང་གི་བོད་ཡིག་གི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟགས་ན་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་བ་པོ་ནི་ཨ་མདོའི་བོད་པ་ཞིག་ཨེ་ཡིན་སྙམ་སྟེ། 起营ལ་སྒར་ལངས་ཟེར་བ་དང་། ཚོན་朱砂ལ་མཚལ་རྒོད་དང་། དཀར་ཡོལ་ཁྲུང་ཁྲུང་རྟགས་ཅན་仙鹤ལ་ཚེ་རིང་དང་། 正月ལ་ཟླ་བ་དང་པོ་དང་། 河州ལ་ཀ་ཆུ་དང་།།》临洮ལ་ཤིང་ཀུན་སོགས་ཨམ་སྐད་དང་ཨ་མདོའི་ལུང་པ་ཁ་ཤས་ཀྱི་མིང་མཆིས་པ་ལས་དབུས་གཙང་སོགས་ཀྱི་ས་མིང་འཁོད་མིན་འདུག་གོ དེར་བལྟས་ན་བོད་ཡིག་འབྲི་མཁན་ཨ་མདོ་བ་ཞིག་རེད་བསམས་ཏེ་ཚོད་དཔག་བྱས་པ་ལས་མཇུག་བྱང་དང་རྩོམ་པ་པོ་སོགས་ཀྱི་མིང་མི་གསལ། གང་ལྟར་དང་དང་བྱ་བའི་རོལ་ཆས་དེ་མིང་རྒྱལ་རབས་དུས་སུ་ཨ་མདོའི་ཡུལ་དུ་མིང་དེ་ལྟར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་པ་ཤེས་ནུས། དེས་ན་《སྦ་བཞེད་》གསར་དུ་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་སྐབས་རྩོམ་སྒྲིག་པས་རང་གི་བློ་ངོར་མ་བདེ་བའི་ཐ་སྙད་དེ་གང་བྱུང་དུ་མཆན་ལོག་བརྒྱབ་པས། ཕྱིས་འབྱུང་གི་མཁས་པ་འགའ་མགོ་རྙོག་ཏུ་བཅུག་པ་རེད། 《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་》རུ། དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ། འཕན་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ།⑥ཞེས་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། དཔེ་ཆ་འདི་སྤྱི་ལོ་1990ལོར་དཔར་ཏུ་བཏབ་ཅིང་། 《སྦ་བཞེད་》ནི་སྤྱི་ལོ་1982ལོར་དཔར་སྐྲུན་མཛད་པ་ཡིན་པས། ཞུ་དག་པས་《སྦ་བཞེད་》ནང་གི་མཆན་འགྲེལ་དེ་མཐོང་ནས་《ཞབས་བཏགས་མ་》རུ། རྩ་བའི་མ་ཕྱི་གཡུགས་ཏེ་མཆན་ལོག་དེ་གཞིར་བཞག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པའང་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ། 《སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》སུ། ཅོང་ཆེན་པོ་བརྒྱད། དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་ཞེས་མ་ཕྱི་དངོས་ཀྱི་མིང་བརྡ་གཡུགས་ཏེ་མཆན་ལོག་དེ་ཚད་མར་འཛིན་ཡོད་པ་རེད། གལ་ཏེ་ཕྱིས་ཀྱི་རི་མོ་བའམ་ཡང་ན་མཛེས་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་མང་པོར་ལྟ་ཁོམ་མ་བྱུང་བར་《བཟོ་གནས་སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》 དང་། 《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་》ལྟ་བུ་དཔེ་ཆ་རེ་གཉིས་ལས་བལྟ་མ་ཐུབ་པ་ཡིན་ཚེ། གོང་གི་བྲིས་ཉེས་དེ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་དར་སྤེལ་སོང་སྟེ་མཐར་གཏམ་དེ་ལ་ཡལ་ག་དང་ལོ་འདབ་རྒྱས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཤད་མ་དགོས་སོ།\nགོང་དུ་བཤད་པའི་《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་དཔེ་ཆ་རུ་དྲངས་པའི་དར་ཐང་གི་མཆན་ཡིག་དེ་ལ་ཁུངས་ལུང་གི་རྒྱབ་རྟེན་མེད་ཚེ། དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་ཞི་ཅིས་ཧྲིན་གཉིས་ཀྱིས། སི་ཐང་ནི་བོད་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་དར་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཡིད་རྟོན་འཕེར་བའི་གནས་མ་ལགས་སོ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་སི་ཐང་ནི་《སྦ་བཞེད་》དུ་འཁོད་པའི་མཆན་ཡིག་དར་ཐང་ལ་གཏུགས་པ་རེད། དེའི་ཕྱིར་ཆུ་མགོ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་མཚུངས་པས་སོ། ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་ཆེ་བས་སི་ཐང་གི་སྐོར་བརྗོད་སྐབས་སྨན་ཐང་བ་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པས། ཐོག་མར་ང་ཚོས་སྨན་ཐང་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་དཔྱད་བསྡུར་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས་འདུག་སྙམ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《བེེཌཱུརྱ་དཀར་པོའི་གཡའ་སེལ་》ལས། ལྷོ་བྲག་སྨན་ཐང་དུ་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་པ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་མཉམ་དུ་ལྷོ་བྲག་གི་སྨན་ཐང་གི་མཚལ་ཁ་ཡང་ཐོན་ཟེར། ན་ཐོག་འཚར་བ་དང་། རང་གི་ཆུང་མ་དང་མ་མཐུན་པར་ཡུལ་འཁྱར་ནས་བྱོན་པ་ཡར་འབྲོག་སྟག་ལུང་དུ་པིར་སྣོད་དང་བྲིས་དཔེ་ཞིག་རྙེད་པས་བྲིས་ལ་བློ་ཕྱོགས། གཙང་ས་སྐྱ་སོགས་བྲིས་ཤེས་ཨེ་ཡོད་ལ་ཕྱིན་མཐར་རྡོ་པ་བཀྲས་རྒྱལ་དང་ཐུག་པས་རི་མོ་གསན་མཁྱེན་གྱི་ཚུལ་མཛད། རང་གི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲུངས་དུས་བྲིས་པའི་སི་ཐང་རྒྱ་མཛོད་ཆེན་པོར་གྲགས་པ་དེ་གཟིགས་པ་ཙམ་གྱིས་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚུལ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་རིགས་དང་ཉེ་བའི་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་རི་མོ་འདི་ཐུགས་ལ་བཀྲ་ལམ་གྱིས་ཤར། རྒྱུད་སྡེ་གཉིས་དང་བསྟུན་ཡིག་ཆ་མཛད་ཅིང་ཚུགས་ཆེན་བརྒྱད་ལ་ཤ་ཚུགས་རེ་དང་། ན་བཟའ་རྒྱན་སྤྲོད་རེ་བཅས་བཅུ་དྲུག་གིས་གཏན་ལ་ཕབ།⑦ཅེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཙནྡན་ཇོ་བོར་གྲགས་པ་དེང་སང་རྒྱ་ནག་ན་བཞུགས་པ་དངོས་ལས་བཤུས་པ་སི་ཐང་བྱུང་བ་སོགས།⑧ཞེས་གསུངས་ཤིང་། སྡེ་དགེ་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《གཙུག་ལག་ཁང་ཆོས་འབྱུང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མངས་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཇི་ལྟར་བསྐྲུན་པ་ལས་བརྩམས་པའི་གླེང་བ་བདུད་རྩིའི་རླབས་ཕྲེང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ་》བྱ་བ་ལས། འབུར་སྐུའི་ཐོག་མ་ནི་ཙནྡན་གྱི་ཇོ་བོ་ཞེས་པ་སྟེ། བྱ་བ་ནས། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བཞུགས་ཤིང་། སྐུ་དེ་ལས་བཤུས་པའི་སི་ཐང་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་པ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་རགས་པ་ཙམ་དང་།⑨ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་ལས་སི་ཐང་བྱ་བ་ནི་ཙནྡན་ཇོ་བོའི་རྣམ་པ་ལ་དཔེ་བླངས་ཏེ་བྲིས་བཞེངས་མཛད་པའི་རི་མོ་ཞིག་ལ་གོ་བ་ནི། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་དང་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་གཅིག་མཐུན་རེད། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་སྤྲུལ་(སྤྱི་ལོ་1653)ལོར་འཁྲུངས་ཤིང་། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་བྱའི་(སྤྱི་ལོ་1705)ལོར་འདས། ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་ནི་(སྤྱི་ལོ་1697-1774)བར་གྱི་མི་ཡིན་པས། འདིའི་སྐོར་གྱི་ཕྱག་རྩོམ་བྲིས་སྔ་ཤོས་ནི་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རེད། སྐུ་ཞབས་ཞི་ཅིས་ཧྲིན་སོགས་ཀྱིས་གོང་དུ་བཀོད་པའི་སྨན་ཐང་བའི་ལོ་རྒྱུས་རགས་བསྡུས་དེའི་ནང་གི་རྒྱལ་རིགས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཞིང་། ལྡན་ལུགས་ནི་ཁམས་ལྡན་མའི་ས་ཁུལ་གྱི་རི་མོའི་འབྲི་སྟངས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱལ་རིགས་ལ་རྒྱ་རིགས་བྱ་བ་ནི་གོང་གི་མིང་ཚིག་“སི་ཐང་རྒྱ་མཛོད་ཆེན་པོ་” ཞེས་བྱ་བ་སོགས་ལ་བརྟགས་ནས་དེ་ལྟར་བྲིས་པ་ཡིན་སྲིད། སྤྱིར་བོད་ཡིག་གི་ནང་དོན་ལྟར་ན་རྒྱལ་རིགས་དང་རྒྱ་རིགས་བྱ་བ་ལ་གནམ་སའི་དབྱེ་བ་མཆིས་ཤིང་། གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ཡིག་ནོར་ཡིན་དགོས་པ་ལས་དེ་མིན་དོན་དང་མི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་། དེས་ན་ང་ཚོས་མཁས་པ་གཞན་གྱིས་བྲིས་པའི་སྨན་ཐང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལ་དཔྱད་པ་བགྱིས་ཏེ། གཤམ་དུ་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱིས་བརྩམས་པའི་སྨན་ཐང་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཤིག་མཆིས་པ་དེའི་ནང་དོན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྱས་ན་འདི་ལྟར། གོང་དུ་འཁོད་པའི་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱི་《བདུད་རྩིའི་རླབས་ཕྲེང་》ལས། མཁས་པ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་མ་རང་ལས་མཁས་པ་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་(སྤྱི་ལོ་2005ལོའི་《གངས་ལྗོངས་རིག་གནས་》དུས་དེབ་གཉིས་པའི་ནང་དུ་ཟ་ཤར་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་《ལྷོ་ཁའི་སྲོལ་རྒྱུན་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་གླེང་བ་》བྱ་བ་ལས། དེ་ཡང་སྨན་བྲིས་ཀྱི་སྲོལ་འབྱེད་མཁན་ནི་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་བྱ་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་1400ལོར་ད་ལྟའི་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ལྷོ་བྲག་རྫོང་ཁོངས་སྨན་ཐང་གི་ཡུལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཞེས་འཁོད་ཡོད། ལྷོ་བྲག་སྨན་ཐང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་ལྷོ་བྲག་སྨན་ཐང་གི་མཚལ་ཁ་ཡང་ཐོན་པ་བྱུང་ཞིང་། ནར་སོན་པ་ན་སྒྲ་དང་སྙན་དངགས་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་དང་། ལཉྫ་དང་། ཝརྟུ་དང་། ནཱ་ག་རི་ཀ་དང་། དྷ་རི་ཀ་དང་། བོད་ཀྱི་ཡིག་རིགས་དུ་མ་ལ་བྱང་ཆུབ་པར་མཛད། འདི་ཉིད་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་གྲགས་ཤིང་། རང་གི་ཆུང་མས་ཡིད་འབྱུང་སྟེ་ཡུལ་འཁྱམས་ནས་བྱོན་པ་ན། ཡར་འབྲོག་སྟག་ལུང་དུ་པིར་སྣོད་བཅས་དང་བྲིས་དཔེ་ཞིག་རྙེད། དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བྲིས་ལ་ཐུགས་ཕྱོགས་ཏེ། གཙང་ས་སྐྱ་ལ་སོགས་པར་ལྷ་བྲིས་མཁས་པ་འཚོལ་དུ་ཕྱིན་མཐར། མཁས་པ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ་དང་ཐུག་ནས། དེ་ལས་རི་མོའི་ཚུལ་གསན་ཅིང་བྱང་ཆུབ་པར་མཛད། རང་གི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲུངས་པའི་ཚེ་བྲིས་པའི་ཟིའི་ཐང་རྒྱ་མཛོད་ཆེན་མོར་གྲགས་པ་དེ་གཟིགས་པ་ཙམ་གྱིས་སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱལ་རིགས་དང་ཉེ་བའི་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་རི་མོའི་རིང་ལུགས་མང་པོ་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་སྡོམ་པ་འབྱུང་བ་རྩ་འགྲེལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་ཚད་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞེས་བྱ་བ།⑩ཞེས་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། ཟིའི་ཐང་རྒྱ་མཛོད་ཆེན་མོ་བྱ་བ་སི་ཐང་གི་ཡི་གེ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་དེའི་བྱིངས་ནི་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་གསུང་རྒྱུན་དང་གཅིག་པར་སྣང་ཞིང་། འདིའི་ནང་དུའང་རྒྱལ་རིགས་ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་ལས་རྒྱ་རིགས་བྱ་བ་ནི་མེད། འོ་ན་དོན་གྱི་གནད་འགག་གམ་སྙིང་པོ་ནི་རྒྱལ་རིགས་དང་ཉེ་བའི་ལྡན་ལུགས་ཞེས་པའི་ནང་དོན་དེ་ལ་དོན་དངོས་ཇི་ལྟར་གོ་བ་ལེན་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་གལ་ཆེ་བར་འདུག དེས་ན་ལྡན་ལུགས་ཟེར་པའི་རི་མོ་དེ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་དེང་སང་སུས་ཀྱང་གསལ་པོར་བཤད་ཡོད་པ་ཞིག་མི་སྣང་ཡང་། གནའ་བོའི་ཡིག་ཚང་ཁག་ལ་དཔྱད་ན། ལྡན་ཁོག་དང་འདན་མའི་ཡུལ་བྱ་བ་ནི། དེང་སྐབས་ཡིན་ན་བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་བྲག་གཡབ་རྫོང་དང་འཇོ་མདའ་རྫོང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་དཀར་མཛེས་བཅས་ལ་གོ་ཞིང་། ལྡན་ཀློང་ཐང་སྒྲོལ་མ་ནི་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམ་གཉིས་དང་པོ་ཏ་ལ་སོགས་ལས་ཀྱང་བཞེངས་པ་སྔ་བ་ཡོད་ཚུལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཀུན་ལས་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་གྲགས། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ལྡན་མ་རྩེ་མངས་ཞེས་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པའི་གྲུབ་ཆེན་དེ་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་བོད་ཡིག་གི་དབུ་མེད་ལ་བཀས་བཅད་གནང་ནས་ད་ལྟའི་བར་དར་བའི་དབུ་མེད་དེ་ནི་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར། དེས་ན་ལྡན་ལུགས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་འབྲི་སྟངས་ཤིག་ལ་བཤད་པ་ལས་རི་མོ་ལ་མི་གོ་བ་མངོན་གསལ་རེད། ཇོ་བོ་རྗེའི་དངོས་སློབ་ཁུ་སྟོན་བརྩོན་འགྲུས་གཡུང་དྲུང་དང་། རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ། འབྲོམ་སྟོན་པ་གསུམ་ཐོག་མར་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་བོད་དུ་མ་བྱོན་གོང་དུ་བར་ཁམས་འདན་ཀློང་ཐང་དུ(ལྡན་ཀློང་ཐང་ཡང་ཟེར་གདམ་ང་ཡིན་པར་བཤད་)ཕེབས་ཏེ། བླ་མ་སེ་བཙུན་གྱི་དྲུང་དུ་ཕར་ཚད། དབུ་མ། སམ་སྐྲི་ཏའི་སྐད་བཅས་ལ་སྦྱངས་པ་མཛད་ཅེས་གྲུབ་མཐའ་ཆོས་འབྱུང་ཁག་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རྣམས་སུ་གསུངས་པར་གཞིགས་ན། དེ་སྔོན་ལྡན་མའི་ཡུལ་ནི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་རིག་དར་བའི་འབྱུང་གནས་སམ་ལྟེ་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་འདུག ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་རྣམ་པའི་རྣམ་ཐར་དང་རྟོགས་བརྗོད་རྣམས་སུ་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་རི་མོ་ཟེར་བ་ཞིག་མ་རྙེད་མོད། འོན་ཏེ། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》ལས། “ . . . . . དེའི་བར་ལ་རྒྱ་མོ་བཟའ་ལ་སོགས་པའི་བོད་བློན་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན་མ་བྲག་རྩར་ཕེབས་ནས། བྲག་ལ་བྱམས་པ་ཁྲུ་བདུན་པ་ཅིག་དང་། བཟང་སྤྱོད་གཉིས་བརྐོས་མར་བཞེངས། དེར་ཟླ་བ་གཅིག་བསྒུག་དེར་ཡང་བློན་པོ་མ་བྱོན།”⑾ ཞེས་འཁོད་པ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་ལྡན་ལུགས་ཞེས་ཟེར། འདི་ལ་བཤད་ཚུལ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》 ལས་“དེ་ནས་ཀོང་ཇོ་དཔོན་གཡོག་གིས་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་མགར་སྒུག་པའི་ཕྱིར་བྲག་ལོགས་ལ་རྒྱས་པའི་དབུ་དུམ་དང་བཟང་སྤྱོད་བརྐོས། རྡོ་སྐུ་ཁྲུ་བརྒྱད་ཅུ་པ་བརྐོས་”⑿ ཞེས་གསལ་བ་དང་། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》ལས་ཀྱང་། “བློན་པོ་མགར......ཀོང་ཇོ་དཔོན་གཡོག་གི་ཕྱི་རྗེས་ཁམས་ཀྱི་ནགས་བཤོད་དུ་ཟིན་” ⒀ཞེས་གོང་འཁོད་ཀྱི་ནང་དོན་ཁག་ལ་དཔགས་ན། ལྡན་མའི་ཡུལ་དུ་ད་དུང་མགར་མ་སླེབས་པར་ནགས་བཤོད་བྱ་བའི་ས་ཆར་ཀོང་ཇོའི་རྩར་ཐོན་པར་བཤད། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》དུ། ཁམས་བྱ་བ་ལས་ལྡན་མའི་ཡུལ་ཞེས་བྱེ་བྲག་གི་མིང་གླེང་མེད་པ་དང་། རྡོ་སྐུ་ཁྲུ་བརྒྱད་ཅུ་བ་ཞེས་པ་ལས་སྐུ་གང་ཞིག་ཡིན་པའང་མི་གསལ། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》དུ། བྱམས་པ་ཁྲུ་བདུན་པ་ཞེས་ཆེ་ཆུང་སོགས་མི་འདྲ་བ་མ་གཏོགས་བཟང་སྤྱོད་བྲག་ལ་བརྐོས་པ་གཅིག་མཚུངས་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། གོང་འཁོད་ཀྱི་ནང་དོན་རྣམས་ལ་ངོས་འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་སྟེ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་དང་ཀརྨ་སི་ཏུ་སོགས་ཀྱིས་དེང་གི་ཡུལ་ཤུལ་གྱི་འབིས་ཁོག་གི་རྣམ་སྣང་ལྷ་ཁང་ཡོད་ས་དེ་ལ་ངོས་བཟུང་གནང་ཞིང་། སྒོས་སུ་སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་འབིས་རྣམ་སྣང་གི་དཀར་ཆག་བརྩམས་པ་དེའི་ནང་དུ་ལྡན་མའི་ཡུལ་ཞེས་གསལ་པོ་བཀོད་འདུག་པ་དང་། སི་ཏུ་ཚང་གིས་རྒྱ་བཟའ་རྗེས་མའི་སྐབས་ཡིན་པ་འདྲ་ཞེས་གསུངས་པ་བཅས་ལ་གཞིགས་ན་གསལ་ལོ། དེས་ན་དོན་དངོས་སུ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར་འབིས་ཁོག་ནི་ཁམས་སྐྱེ་རྒུ་མདོ་བྱ་བ་དེང་སང་བཤད་ན་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། ལྡན་མ་བྲག་རྩ་བྱ་བ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་བྲག་གཡབ་རྫོང་རི་མདའ་ཤང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་རེད། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཉིན་ཞག་དུ་མའི་བར་ཐག་ཡོད་པས། སྔོན་བྱོན་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་ཡིག་ཚང་ལོ་རྒྱུས་ནང་འཁོད་པའི་ས་ཆ་དེ་དག་ཏུ་དངོས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ས་ནོར་བྱུང་འདུག 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》སོགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་ཕེབས་པའི་ལམ་བར་དུ་རྡོ་སྐུ་དང་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་མདོ་སོགས་བྲག་ངོས་སུ་བརྐོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འཁོད་པ་དེ་དག་ཧ་ལམ་བོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་ཡོད། འོན་ཏེ་ཆེས་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ནི་ལོ་རྒྱུས་དེ་དག་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འགོད་མཁན་ཚང་མ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་ནང་བྱན་ཆུད་པའི་མཁས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས། སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བཟང་སྤྱོད་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་མེད་པ་ལ་དོགས་པ་ཙམ་ཡང་མི་ཟ་བ་ནི་ཡིད་ཕམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་གང་དུའང་བཟང་སྤྱོད་བོད་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་སྒྱུར་མཁན་ནི་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཡིན་པ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཅིང་། ཡེ་ཤེས་སྡེ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་མི་སྣ་ཡིན་པ་བསྒྱུར་བྱང་མང་པོའི་ནང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་ཁུ་འཕྲིག་ཙམ་ཡང་མི་དགོས། དེས་ན་འབིས་ཁོག་ཡིན་ནའང་འདྲ། ལྡན་མ་བྲག་རྩ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀ་ཀོང་ཇོ་སྔ་ཕྱི་གང་གི་སྐབས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས་ཡིན་པ་རྡོ་སྐུ་དེ་དག་གི་སྦྱར་བྱང་དུ་གསལ་ལོ། འོན་ཏེ། གནས་ཚུལ་འདི་དག་དེང་སྐབས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཉུང་ངུ་ཞིག་གིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་བོད་བྱིངས་ཀྱི་མི་མང་ཆེ་བས་ད་དུང་ཡང་《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》བཅས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བཞིན་ཡོད།\nདེས་ན་དོན་དངོས་སུ་ནི་ལྡན་མའི་རྡོ་བརྐོས་རི་མོ་དེ་ནི་《རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་》རུ་བཤད་པའི་བྱམས་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་སྣང་གི་ལྷ་སྐུ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་ཀོང་ཇོ་དཔོན་གཡོག་གིས་བཞེངས་པ་ཡང་མིན་པར་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་རིང་ལ་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་བས་བཞེངས་བསྐྲུན་མཛད་པ་བཀའ་གཅིགས་དེ་དག་གི་ཁ་བྱང་དང་མཇུག་བྱང་དུ་གསལ་ཡོད། སྨྱུག་འཛིན་པ་རང་ཉིད་ལྡན་མའི་བྲག་རྩར་དངོས་སུ་འགྲོ་མ་ཐུབ་ཀྱང་། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་གྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《ལྡན་མའི་བཀའ་གཙིགས་བྲག་བརྐོས་མ་》དང་། ཁྲིན་ཅན་པེན་(陈建彬)གྱིས་བརྩམས་པའི་《关于西藏摩崖造像的几个问题》བྱ་བའི་ནང་དུ། ལྡན་མའི་རྣམ་སྣང་ལྷ་སྐུའི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་བྲིས་ཡོད་པ་འདི་ལྟར་སྟེ། ལྡན་མའི་བཀའ་གཙིགས་ནང་དུ། “སྤྲེའུ་གྀ་ལོའི་(སྤྱི་ལོ་804ལོར་འཁེལ་དགོས་པ་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེར། ‘བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་རིང་ལ།’ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཤེས་ཐུབ་མོད། འོན་ཏེ། མཇུག་ཏུ་‘ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་ཡོལ་དང་། ཀློང་དང་འབོམ་དང་ལེད་.....བོའུ་ད་ཡང་རྒྱ་ཆེ...བྲིས་སོ།’ཞེས་པའི་འབོམ་ནི་དེང་སེང་གི་འབིས་ཁོག་དང་། ལེད་ནི་ལེབ་ཁོག་གམ་ལེགས་ཁོག་ཟེར་བ་ལ་གོ་དགོས་པར་སྣང་། དེས་ན་ཡུལ་ཤུལ་འབིས་མདོའི་སྐུ་རྟེན་བརྐོས་བཞེངས་ནི། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་སྟེ་ཁྱིའི་ལོར་(སྤྱི་ལོ་806)བསྐྲུན་པ་ཡིན་པས། དེའི་གཞུག་གི་སྤྲེའུ་གི་ལོར་ཡིན་ཚེ། སྤྱི་ལོ་861ལོར་འཁེལ་ཞིང་། ལོ་དེར་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སྐུ་གཤེགས་ཟིན་པ་ལོ་རྒྱུས་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་ན། འདིའི་སྐོར་ད་དུང་མཁས་པ་ཚོས་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དགོས་པར་འདུག)དབྱར། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་རིང་ལ། དགེའ་སློང་ཆོས་དང་ཆབ་[སྲིད་]ཀྱི་བཀའ་ཆེན་པོ་བཏགས་སྟེ། གསེར་གྱི་བཀུ་[དཀུ]རྒྱལ་མན་ཅན་གྱི་ཐབས་སྩལ་ཇོ་མོ་མཆིམས་ཟ་ལེགས་མོ་བརྩན་ལ་སྩོགས་པ། རྗེས་(རྗེ)འབངས་མང་པོ་ཞིག་ཐར་བཀྱེ་ལ། བཀའ་ཆེན་པོ་ལ་གཏོགས་པའི་དགེ་སློང་བྲན་ཀ་ཡོན་ཏན་དང་ལྷོ་དོན། དམ་དང་བློན་ཆེ་ཞང་འབྲོའ་ཁྲི་གཟུའ་རས་ཤགས་དང་ནང་བློན་ད (བའ) ས་སྔོན་ཁྲི་སུམ་བཞེར་མདོའ་བརྩན་ལ་སོགས་པ་ཆབ་སྲིད་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ། རྒྱ་དང་མཇལ་དུམ་ཀྱྀ་མགོ་བརྩམས་པའི་ལས་ལ་□མཁན་པོ་དགོར་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་དང་། དགེ་སློང་སྟག་ལོག་ཐན་[ཡོན་ཏན་]ཏེ་(སྡེ]དང་། གད་ནམ་ཀའྀ་སྙིང་པོ་དབྱངས་ཀྱིས། བཙན་པོའི་སྐུ་ཡོན་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་སུ། སྐུ་གཟུགས་དང་(དར་ངྡརྨ] མ་འདི་རྣམས་བྲིས་ཏེ། སྤྱིའི་ཞལ་ཏ་པ་ནྀ་འོར་དུའི་གནས་བརྟན། རླང་མཆོག་རབ་དང་། གཟྀ་བཟང་པོ་དཔལ་ཀྱིས་བགྱྀས། ། ལག་དཔོན་ནི་དགེའ་སློང་ཧྲའི། དགེ་□□□□□□ད་གསོང་བབ་[རབ)ཤེན་དང་ཨིན་དམ་ཨེས་བགྱིས། (རྡོ]མཁན་ནྀ། ཨུབ་སི་གཉག་བྲེད་ཤབ་དང་། ཧྭ་ཧོའུ་ཇིན་རྣམས་ཀྱིས་བགྱིས་སོ། ། འདྀ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་ཀྱང་། བསོད་ནམས་ཉམས་པར་ཐོབ་བོ། ། ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་ཡོལ་དང་། ཀློང་དང་འབོམ་དང་ལེད་□□འ་བོའུ་ད་ཡང་རྒྱ་ཆེ་□□བྲིས་སོ།། །[ཡི་གེ)མཁན་ནི་དགེ་སློང་རིང་རྡོ་རྗེས་” ⒂ ཞེས་གོང་གི་ནང་དོན་དུམ་བུ་འདི་ལས། ལྡན་མའི་བྲག་བརྐོས་ལྷ་སྐུ་དང་གཟུངས་སྔགས་དང་། མདོ་འདི་དག་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བཀའ་ལ་གཏོགས་པའི་བློན་ཆེན་དང་ནང་བློན་མང་པོས་གྲོས་བགྱིས་ཏེ། རྒྱ་དང་མཇལ་དུམ་གྱི་ཕྱིར་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་གཙོ་བྱས་ཕོ་ཉ་མངགས་པ་དེ་དག་གིས་ལམ་བར་དུ་བཙན་པོའི་སྐུ་ཡོན་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཆེད་སྐུ་གཟུགས་དང་མདོ་རྣམས་བྲག་ལ་བརྐོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་ཤེས་ཐུབ། དེས་ན་ལྡན་མའི་བྲག་བརྐོས་དང་འབིས་དང་ལེད་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་དང་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཚང་མ་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱི་ཐུགས་བཀོད་འོག་བཞེངས་སྐྲུན་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཡུལ་ཕྱོགས་མི་གཅིག་པ་གཉིས་ཀྱི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་དང་། སྐུ་གཟུགས་དག་བསྡུར་ཏེ་དཔྱད་པ་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་རྐྱེན། གཤམ་དུ་ཡུལ་ཤུལ་འབིས་མདོའི་སྐུ་རྟེན་བརྐོས་བཞེངས་ཀྱི་དཀར་ཆག་རྡོ་ཡིག་ལ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ༄༅། ། ཁྱིའི་ལོ་(སྤྱི་ལོ་806)ལ་སྐུ་གཟུགས་འབུར་དུ་བརྐོས་པ་དང་། དར་མ་ཀུན་བྲིས་པའི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་རྗེ་བློན་ཡོན་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ལོ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་བགྱིས་ཏེ། བཟོ་བོ་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་སྣང་མཛད་དང་། རྒྱལ་བཟང་དང་། དཔལ་ལྡན་དང་། ལག་དཔོན་ཐམས་ཅད་དགེ་ལེགས་སུ་བྱེད་པ་གཙུག་ནས་བླ་ལ་མི་སྟོབས་ལྡན་རྣམས་ཏེ། བྲག་ལ་སྐུ་གཟུགས་དང་། དར་མ་འདི་རྣམས་བྲིས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་མཐོང་བ་དང་། རེག་པ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། དྲན་པའི་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བཙན་པོ་ཡབ་སྲས་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དུ་གྲུབ་པར་སྨོན་ཏོ། ⒃ བྱ་བ་ནི་འབིས་མདོའི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེའི་ནང་དོན་ཡིན་ཞིང་། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་སྤྱི་ལོ་2005ཟླ་8ཚེས་4ཉིན་ལ་བོད་ཀྱི་རིག་དངོས་ཉར་ཚགས་གྲགས་ཅན་རེ་ཁེ་ཀརྨ་བསམ་འགྲུབ་དང་། མཁྱེན་རྒྱ་ཡངས་པའི་རིན་ཆེན་བསམ་འགྲུབ་དང་། ཕྲན་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་འབིས་མདོ་དང་ལེབ་ཁོག་གི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་ཁག་དང་། སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐོར། མཆོད་རྟེན་རྡོ་བརྩིགས་ཅན་དང་བྲག་བརྐོས་མ་སོགས་ལ་ཞིབ་ཏུ་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ཅིང་། ང་ཚོས་འདི་དག་ལ་འདྲ་པར་བརྒྱབ་པ་དང་། ཆེ་ཆུང་གི་ཚད་ལེན་པ། འདྲ་རིས་བླངས་པ་སོགས་བགྱིས་པས་ཅུང་ཟད་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་ནུས་པའི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་ཞིག་བཞག་བྱུང་། ལྡན་མའི་བྲག་རྩའི་སྐུ་གཟུགས་རྣམས་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་བདག་གིས་དངོས་སུ་མཇལ་མ་ཐུབ་ཀྱང་། དགེ་ལེགས་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་》དང་། 《南方民族考古》བྱ་བའི་དཔེ་ཆ་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ། ལྡན་མའི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་འདྲ་པར་དང་། ཡི་གེ་སོགས་མཆིས་པ་དེ་དག་མཐོང་བས་དེའི་རི་མོའི་འབྲི་སྟངས་དང་། བརྗོད་བྱ། དེ་བཞིན་མི་སུ་དག་གདའ་བ་སོགས་ཤེས་བྱུང་། གང་ལྟར་མདོར་ན་ས་ཁུལ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྡོ་བརྐོས་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་དང་། སྐུ་གཟུགས་རྣམས་ནི། ལོ་རྒྱུས་ཁག་གཅིག་དང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་གྲགས་པའི་ཀོང་ཇོ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱིས་བཏབ་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྲས་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་ཐུགས་བཀོད་གནང་སྟེ་བཞེངས་བསྐྲུན་མཛད་པ་གོང་འཁོད་ཀྱི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་གཉིས་ལས་ར་སྤྲོད་བྱེད་ནུས། འབིས་མདོའི་རྣམ་སྣང་གི་སྐུ་བརྙན་འདི་ལ་དུས་སྐབས་འགའ་རེའི་ནང་འགྱུར་བཅོས་དང་ཚོན་རྩི་བཏང་བ་ནས་བཟུང་སྔོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅུང་ཟད་འགྱུར་ཀྱང་། སྐུ་གཟུགས་འདི་དག་གི་རྣམ་པ་ནི་སྔར་བཞིན་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་བརྐོས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སོགས་དང་ཡོངས་སུ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་དཔྱོད་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ། ལྡན་མའི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེའི་སྟེང་བཟོ་བོའམ་རི་མོ་བ་སུ་ཡིན་ཆད་བསུབ་བྱུང་བས་གསལ་པོར་བཤད་དཀའ་ཡང་། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་གྱིས་ཁ་གསབ་བྱས་པ་ལྟར་ན། [རྡོ] མཁན་ནི། བྱ་བ་ནས། ཧྭ་ཧོའུ་ཇིན་རྣམས་ཀྱིས་བགྱིས་སོ་བར་བོད་ཀྱི་མིང་ཡིན་པ་གསུམ་དང་རྒྱའི་མིང་ཡིན་པ་གཉིས་འཁོད་ཡོད། འོན་ཏེ། རི་མོ་བ་སུ་ཡིན་འཁོད་མེད། འབིས་ཁོག་གི་བཀའ་གཙིགས་སུ། བཟོ་བོ་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་སྣང་མཛད་དང་། རྒྱལ་བཟང་། དཔལ་ལྡན་དང་། ལག་དཔོན་ཐམས་ཅད། ཅེས་གསལ་པོར་འཁོད་ཡོད་པས་རི་མོ་བ་ཚང་མ་བོད་ཀྱི་གྲྭ་པ་དང་མི་སྐྱ་ཡིན་པ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་ཐབས་མེད་པ་འདི་རེད། ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ནི། རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔའི་གྲས་ཡིན་ཚུལ་《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ་》རུ་གསལ་ཏེ། “ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ཉི་མའི་ཟེར་ལ་ཆིབས། ། ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ནི་མཁའ་སྤྱོད་གནས་སུ་གཤེགས། ། ”ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་རྟོགས་ནུས་ཤིང་། ཁོང་ད་དུང་བོད་སྐད་དང་། ལེགས་སྦྱར་སྐད། རྒྱ་སྐད་བཅས་སྐད་ཡིག་གསུམ་བཞི་ཙམ་མཁྱེན་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། 《མདོ་སྡེ་བརྒྱད་ཅུའི་ཁུངས་》ཞེས་པ་དེ་ཡང་ཁོང་གིས་གཙོ་བྱས་ཏེ་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞེས་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱིས་མཛད་པའི་《དུས་རབས་བཅུ་པ་ནས་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གྱི་རྫོགས་ཆེན་ལུགས་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་དཔྱད་པ་》⒄བྱ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་ཐོག་འཁོད་འདུག\nདེས་ན་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་རྒྱལ་རིགས་དང་ཉེ་བའི་ལྡན་ལུགས་བྱ་བ་ལ་ད་དུང་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་དགོས་པ་ལས་གཞན་སི་ཐང་བྱ་བ་ནི། ཙན་དན་ཇོ་བོ་ལུགས་ཀྱི་འབྲི་སྟངས་ལ་དཔེར་བླངས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་ལའང་བརྟག་དགོས་འདུག་སྟེ། སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་སི་ཐང་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་ཚང་གིས་ཟིའུ་ཐང་དང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་གསི་ཐང་ཞེས་ཡི་གེ་མི་འདྲ་བ་བྲིས་ཡོད་པ་མ་ཟད། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ནང་། གསི་ཐང་གི་བྱུང་ཚུལ་ལ་འདི་ལྟར་བཤད་ཡོད་དེ། “དེ་ཚེ་གནམ་ཐེ་དཀར་པོའི་སྤྲུལ་པ་ཡི། ། ཧོར་གྱིས་བོད་ཁམས་དབང་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་འགོད། ། དེ་བས་ཧོར་གྱི་ཕོ་ལྷ་ཤིང་བྱ་ཅན། ། གནམ་ལྷ་བྱང་ཆུབ་སྲུང་མར་བསྐོས་པ་དང་། ། འཇིག་མི་ནུས་པས་དེ་ཉིད་གུག་གོ་གསུང་། ། བི་ཧར་གླིང་དུ་རྒྱལ་པོའི་རྟེན་བཅས་ཏེ། ། ཏ་ར་ཀླུ་གོང་ལ་སོགས་དམག་དཔུང་གིས། ། ཧོར་གྱི་སྒོམ་གྲ་བཅོམ་ནས་རྟེན་རྣམས་ཁྱེར། ། ཨོ་རྒྱན་ཆེན་པོ་ཕྱག་རྡོར་དངོས་སུ་བཞེངས། ། རྒྱལ་ཆེན་རྣམ་སྲས་བྲན་དུ་བཀོལ་ནས་ནི། ། དེ་ཡིས་གནོད་སྦྱིན་དམག་དཔུང་ཀུན་བསྐུལ་ཏེ། ། ལྷ་ཡི་དགེ་བསྙེན་བདུད་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཆེ། ། སྡེ་བརྒྱད་དབང་བྱེད་སྐྱེ་འགྲོའི་དབུགས་ལེན་པ། ། བེ་ཧར་རྒྱལ་པོ་ལས་མཁན་བཅས་པ་བཀུག དམ་ལ་བཏགས་ཏེ་ཆོས་འཁོར་(བསམ་ཡས་)གཉེར་དུ་བཏད། འདི་ཡི་བཀོད་པའི་གསི་ཐང་འབྱུང་བ་ལ། ། རྣམས་སྲས་འཇང་ཡུལ་མ་ཞེས་གྲགས་པ་ཡིན། ། ⒅ཞེས་གསུངས་པ་ལ་དཔགས་ན། གསི་ཐང་གི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བློན་ཆེན་པོ་ཏ་ར་ཀླུ་གོང་གིས་ཧོར་གྱི་སྒོམ་གྲྭ་(འདི་ནི་དེང་སང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གཡིས་ཀུའུ་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་ཐོག་ནས་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་སུ་སྤྱི་ལེ་80ལྷག་གི་ལིན་སུང་རི་བོའི་ངོས་སུ་ཆགས་ཡོད་པའི་རྟ་མིག་དགོན་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་ཟེར། རྒྱ་སྐད་དུ་马蹄寺ཟེར་བ་དེ་རེད།) བཅོམ་ནས་རྟེན་རྣམས་བོད་དུ་ཁྱེར་འོངས་སྐབས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་པེ་ཧར་རྒྱལ་པོ་གདུལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྡོར་གྱི་སྐུ་བཞེངས་ཏེ་རྣམ་སྲས་སོགས་བྲན་དུ་བཀོལ་ནས་པེ་ཧར་རྒྱལ་པོ་བཀུག་རྗེས། རྣམ་སྲས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་བཞེངས་པ་དེ་ལ་གསི་ཐང་རྣམ་སྲས་འཇང་ཡུལ་མ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི། སྡེ་སྲིད་དང་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གཉིས་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་སི་ཐང་གི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་ཚུལ་དང་གཏན་ནས་མི་གཅིག་པ་རེད། འོ་ན། སི་ཐང་བྱུང་ཚུལ་གྱི་བཤད་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་ཁག་གཉིས་ལས་གང་བདེན་དང་གང་མི་བདེན་པའི་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ད་ལྟ་སུས་ཀྱང་བཀོད་མེད་པས། མཁས་པ་ཚོས་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དཔྱད་གནང་བར་མཛོད། དེ་ལྟར་སི་ཐང་བྱུང་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བཤད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་། དེང་སང་ལྟར་ན། སི་ཐང་བྱ་བ་ནི་གོས་དྲུབ་དང་འཐག་དྲུབ་རིགས་ཀྱི་ཐང་ག་སྤྱི་ལ་གོ་བ་ཁྱབ་ཆེ་བས། དེའི་སྟེང་ནས་བརྟག་དཔྱད་བགྱིས་དགོས་ཏེ། མཁས་པ་ལ་ལས་སི་ཐང་ངམ་འཐག་དྲུབ་རིགས་ཀྱི་ཐང་ག་ཆེས་སྔ་ཤོས་ནི། དེང་སང་ཨུ་རུ་སུ་ཀི་ལིས་བཤམས་སྟོན་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་ཡོད་པའི་“སྒྲོལ་ལྗང་”གི་ཐང་ག་དེ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་། ཐང་ག་དེ་ནི་མི་ཉག་ནས་འཁྱེར་ཕྱིན་པ་རེད། བོད་ལ་མཚོན་ན། པོ་ཏ་ལར་བཞུགས་པའི་“གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་” དང་། “ཁྲོ་བོ་མི་གཡོ་བ་”གཉིས་ཡིན་ཞིང་། གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་ནི་རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་ཆུ་སྟག་ལོར་འཁྲུངས་ཤིང་། (སྤྱི་ལོ་ལྟར་ན་1122 - 1193བར་ཡིན་)རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཆུ་གླང་ལོར་འདས། ཁ་ཅིག་གིས་ཆུ་ཡོས་ལོར་འཁྲུངས་ཟེར་བ་སྣང་། སྤྱི་ལོ་1175ལོར་ཚལ་ཡང་དགོན་ཕྱག་བཏབ་ཅིང་། སྤྱི་ལོ་1187ལོར་གུང་ཐང་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ་མཛད། ཐང་ག་དེའི་བཞེངས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན། གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གི་ཞལ་རས་ལ་གཉེར་མས་ཁེངས་ཤིང་རྒས་ཉམས་ཀྱང་ཆེ་བར་བརྟག་ན་ཐང་ག་དེ་ཧ་ལམ་ཁོང་དགུང་ལོ་མཐོན་པོར་སོན་པའི་སྐབས་སམ་ཡང་ན་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་བཞེངས་པ་གང་ཡིན་གསལ་ཐག་ཆོད་དཀའ། གུང་ཐང་བླ་མ་ཁོང་འཚོ་བཞེས་སྐབས་སུ་དམག་འདྲེན་པ་སོགས་དྲག་པོའི་ལས་ཀྱང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་མཛད་པའི་མཐར། ཀརྨ་དུས་གསུམ་མཁྱེན་པས་བཤོལ་གནང་བའི་ཚུན་ནས་དམག་འདྲེན་པ་སོགས་མཚམས་བཞག་སྟེ། སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་ཁོ་ན་མཛད་པས་སྣོད་ལྡན་གྱི་སློབ་མའང་མང་དུ་འདུས་ཤིང་མཚན་སྙན་གྱི་གྲགས་པ་འབར། གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་ལ་སློབ་མ་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས། གཙང་པ་དུང་ཁུར་བ་དབང་ཕྱུག་བཀྲ་ཤིས་འདི། ཐོག་མར་ཞིས་ཞའམ་མི་ཉག་རྒྱལ་པོའི་བླ་མར་གདན་དྲངས་ཏེ་མི་ཉག་གི་ཡུལ་དུ་ཚལ་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་ཞིང་། རྗེས་སུ་ཇིང་གེར་ཧན་གྱིས་ཞིས་ཞ་རྒྱལ་རབས་གཏོར་རྗེས་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ནས་ཇིང་གེར་ཧན་ལ་ཆོས་གསུངས་ཏེ་སོག་ཡུལ་དུ་ཚལ་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤེལ། བླ་མ་དེ་ཞིས་ཞའམ་མི་ཉག་ཏུ་བཞུགས་དུས་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གི་ཐང་ག་དེ་བཞེངས་པ་འདྲ་སྙམ། དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཉེ་ཆར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་མི་ཉག་ཐང་ག་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་དག་ཏུ་པོ་ཏ་ལར་བཞུགས་པའི་“གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་”དང་། “ཁྲོ་བོ་མི་གཡོ་བ་”གཉིས་དང་འདྲ་བའི་ཐང་ག་མང་ཞིང་། ཐ་ན་ཐང་ག་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོས་རྒྱུ་དང་། ཚོན་མདངས། འབྲི་ཚུགས་བཅས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་མཆིས་པས་སོ། “ཁྲོ་བོ་མི་གཡོ་བ་”ཡི་ཐང་ག་འདི་བོད་ལྗོངས་རིག་དངོས་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་《བོད་ཀྱི་ཐང་ག》བྱ་བ་རུ། སུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་བཞེངས་པའི་ཐང་ག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་ཞིང་། སོའུ་པེ་ཅོ་ཧྲུག(宿白)དང་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་སོགས་ཀྱིས་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རེད་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཅི་རིགས་བྱུང་ཡོད། ངས་བལྟས་ན་ཐང་ག་འདི་ནི་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མིན་པ་ཐག་བཅད་དེ་བཤད་ན་ཆོག་སྟེ། ཐང་ག་འདིའི་གཤམ་དུ། “ཡོངས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ། རྗེ་བཙུན་འཁོན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ལ། ཁམས་པ་སློབ་མ་ཅང་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་ཀྱིས་ཕུལ་བ་ལགས།”ཞེས་བྱུང་བ་འདི་ལས། དབུལ་བྱའི་ཡུལ་དང་། འབུལ་མཁན་སུ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་སྣང་ཞིང་། ཕུལ་ནི་འདས་ཚིག་ཡིན་ཙ་ན། རྗེ་བཙུན་འཁོན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་དངོས་སུ་བཞུགས་པའི་སྐབས་སུ་སློབ་མ་ཅང་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་ཀྱིས་ཕུལ་ཟིན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བོད་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཤེས་མཁན་ཚང་མའི་སེམས་ལ་གསལ་ལེར་སྣང་བས་གསལ་བཤད་ཀྱི་ངལ་བ་དེ་ག་ལ་དགོས། སོའུ་པེ་ཅོ་ཧྲུག་སོགས་ཀྱིས་གཤམ་གྱི་ཡི་གེའི་ནང་དོན་ལ་བོད་ཀྱི་ཐུན་མིན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་བཞིན་གོ་བ་མ་བླངས་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁྲུལ་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། འཁོན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ནི་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་མེ་ཡོས་ལོར་(སྤྱི་ལོ་1147)ཡབ་ས་ཆེན་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོ་དགུང་ལོ་ང་དྲུག་བཞེས་པའི་དུས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་། རྗེ་བཙུན་བསོད་ནམས་རྩེ་མོའི་གཅུང་པོ་ཡིན། དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་བ་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་མེ་བྱིའི་ལོར་(སྤྱི་ལོ་1216)སྐུ་གཤེགས། སུང་རྒྱལ་རབས་ནི་སྤྱི་ལོ་1278ལོར་མཇུག་རྫོགས་ཤིང་། 1279ལོར་ཡོན་རྒྱལ་རབས་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལྟར་ན་འཁོན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ནི་སུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་མི་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ།\nབོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་འགའི་རྣམ་ཐར་དུ་དར་གོས་འབྱུང་བའི་སྨན་རྩེ་ཡུལ་ནི་མི་ཉག་གི་ཡུལ་ཡིན་པར་བཤད་པའང་ཡོད་པས་ད་དུང་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དགོས་པར་འདུག རེབ་གོང་དུ་དེང་སང་ཡང་མན་ཙི་བྱ་བའི་ཐང་གའི་ཞལ་ཁེབས་སུ་བཀོལ་བའི་དར་གོས་ཤིག་ཡོད་ལ། གནའ་དུས་ཀྱི་ཐང་ག་མང་ཤས་ཀྱི་ཞལ་ཁེབས་ལ་འདི་གཅིག་པུ་བཀོལ་པ་ཁྱབ་ཆེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་འགའ་རེའི་ནང་། སྨན་རྩེའམ་མན་ཙི་ཡུལ་ནི་སུང་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེང་སང་ནན་ཅིན་དང་ཧོང་ཀྲིག་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་ལ་གོ འདི་ནས་ཐོན་པའི་དར་གོས་ལ་སྨན་རྩེའམ་མན་ཙི་བྱ་བས་ཡུལ་མིང་གོས་ལ་ཐོགས་པ་ཞིག་རེད། སུང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་དེ། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཧུ་པི་ལིའམ་སེ་ཆན་ཧན་གྱི་བློན་པོ་བ་ཡན་ཆིང་སང་གིས་གསོན་བཟུང་བྱས་ཏེ། ས་སྐྱ་དགོན་པར་རྩིས་སྤྲད་ནས་རབ་བྱུང་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དེ་ལ་བོད་སྐད་དུ་སྨན་རྩེ་ལྷ་བཙུན་ཟེར་བར་གཞིགས་ན། སྨན་རྩེ་ཡུལ་ནི་དེང་སང་གི་ནན་ཅིན་དང་ཧོང་ཀྲིག་ལ་གོ་བ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་རོ། མདོར་ན། སི་ཐང་བྱ་བ་ནི་དར་ཐང་གི་རྒྱ་སྐད་ཡིན་ཚུལ་དང་། ཕུགས་སུ་གཏད་ན་སི་ཐང་གི་ཁུངས་ནི་ལྡན་ལུགས་དང་ཉེ་ཞེས་པའི་སྐད་ཆ་དེའི་རིགས་ལ་རྒྱབ་རྟེན་གྱི་ཁུངས་ལུང་ཡང་དག་ཅིག་མི་མངའ་བས། གཟུར་གནས་མཁས་དབང་རྣམ་པས་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་པ་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེའོ།\nམི་རིགས་གང་ཞིག་གི་སྐད་བརྡ་དེ་རང་གི་མིང་བརྡ་རྣལ་མ་ཡིན་མིན་ནི། མི་རིགས་དེའི་སྐད་ཆའི་ནང་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་དང་། བྱ་བྱེད་ལས་ཚིག་རྣམས་རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་མཐུན་མི་མཐུན་དེར་ཐུག་ཡོད། དེས་ན་ཐང་ག་ཞེས་པའང་བོད་སྐད་ཡིན་མིན་གྱི་རྩ་བའི་ས་བཅད་ནི་སྒྲོམ་གཞི་འདི་སྟེང་ནས་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་དཔྱད་པ་གཏོང་དགོས་ཏེ། སྤྱིར་ཐང་ག་བྱ་བ་ལ་ཐང་ཀ་དང་ཐང་ཁ་ཞེས་ཀྱང་དཔེ་ཆ་ལ་ལར་བྲིས་ཡོད་པ་མཐོང་བྱུང་བས། ཀ་ཁ་ག་གསུམ་ཁྱད་མེད་དུ་འཇུག་པ་འདྲ། དཔེར་ན། དབྱར་དགུན་སྟོན་དཔྱིད་སོ་སོའི་ཚིགས་གྲོགས་སུ་ཀ་ཁ་ག་ཁྱད་མེད་དུ་འཇུག་པ་དང་མཚུངས་ཏེ། དཔྱིད་ཀ དཔྱིད་ཁ། དཔྱིད་ག་བྱ་བ་དང་། སྟོན་ཁ། སྟོན་ག སྟོན་ཀ་བཅས་པ་དང་རིགས་གཅིག་སྟེ། ཀ་ཁ་ག་ནི་མིང་གི་ཟུར་དང་བརྗོད་བདེ་བའི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ཞིག་ལས་དོན་གཞན་ནི་མེད་དོ། བོད་ཀྱི་སྐད་ལ་མིང་གཅིག་དོན་མང་ལ་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བས་མཐའ་ཅིག་ཏུ་ཁ་ཚོན་གཅོད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་དཀའ། ཐང་ཀ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ཡང་དེ་འདྲ་ཡིན་པ་《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ལས། ཐང་ཀ་ནི་ཐང་ག་དང་འདྲ་ཞེས་གསལ་ཞིང་། དེའི་ཐད་ཀྱི་ཐང་ག་ནི། རི་མོ་བྲིས་ཡོད་པའི་རས་སམ་ཤོག་བུ་བསྒྲིལ་ནས་དྲིལ་ཆོག་པའི་རིགས། ཞེས་འཁོད་ཡོད། གོང་གི་འགྲེལ་པ་དེ་ནི་དབྱི་ཏཱ་ལིའི་ཏའོ་ཆིས་ཅོ་ཧྲུག་དང་རྒྱའི་རྒྱལ་སྲོལ་རི་མོའི་ནང་དོན་ལྟར་བྲིས་པ་ཞིག་ལས། ཐང་ཀ་ཞེས་པའི་མིང་དངོས་ལ་ད་དུང་ཞིབ་གསལ་གྱིས་དཔྱད་བརྗོད་གནང་མེད། 《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་》དུ། ཐང་ཀ་ནི་གོང་བའི་ཐད་ཀྱི་སྐེ་སྟོད་ཅེས་འགྲེལ་འདུག་པ་དང་། དེའུ་དམར་ཚང་གི་《ཤེལ་གོང་ཤེལ་ཕྲེང་》ལས། ཐང་ཀ་སྐྱེས་པའི་སེར་དུ་འགྱུར། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཐང་ཀར་སྨུག་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ། ཞེས་མདོག་ལྡོང་རིས་འདྲ་བ་ཅུང་སྨུག་པོ་ཞིག་ལ་གོ་བ་སོགས་དོན་མང་ལ་འཇུག་པ་འདི་རེད། གོང་སྨོས་ཀྱི་ནང་དོན་ཁག་ལ་བརྟགས་ན་ཀ་ཁ་ག་ལྟ་བུ་མིང་ཟུར་དག་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ནང་དོན་ཅི་ཡང་མེད་ལ། རྩ་བའི་རྨང་གཞིའི་ཡི་གེ་དངོས་ནི་ཐང་ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ཙ་ན། ཐོག་མར་ཐང་བྱ་བའི་ཡི་གེའི་ནང་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་དགོས་ཕྱིར། གཤམ་དུ་བོད་ཡིག་དང་བོད་སྐད་ནང་ཐང་དང་སྦྲེལ་བའི་མིང་གི་ཐ་སྙད་སྐོར་ལ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། ཐང་མ་ནི། དག་ཡིག་ཁ་ཅིག་ལས། བརྡལ་ནས་ཉི་མར་སྐེམ་པའི་དངོས་རྫས་ཀྱི་མིང་ལ་འཇུག་པ་དཔེར་ན། རིལ་མ་ཐང་མར་བརྡལ་ལྟ་བུ་དང་། འབྲུ་རིགས་ཀྱི་མིང་ལའང་འཇུག་སྟེ། ཐང་མ་ཉ་ར་བྱས་ལྟ་བུ། ཤིང་ནགས་ལའང་གོ་བ་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》དུ། སྟེང་ཁང་གི་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཐང་མ་དང་གསོམ། ཞེས་གསལ་ཞིང་། ཐང་ཅིག་ནི། ཡུན་ཐུང་ངུ་ཞིག་གི་མིང་སྟེ། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཐང་ཅིག་བྱ་བའི་ཚད་ག་རེ་ཡིན་པ་《མདོ་གཟེར་མིག》ལས། སྟོན་པ་གཤེན་རབས་ཀྱི་ཞལ་ནས། སྐད་ཅིག་མའི་གདགས་པ་ནི། ཐང་དང་ཡུད་དང་ལོ་དང་ཟླ་བའོ། ⒆ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། མངའ་ཐང་ནི་དབང་ཐང་ལ་གོ་ཞིང་། མངའ་ཐང་ལོངས་སྤྱོད་དཔྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་འགྲན། བྱ་བ་དང་། སྐུ་བསོད་མངའ་ཐང་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་ལྟ་བུ། ཐོབ་ཐང་ནི། ཐོབ་ཚོད་ཀྱི་འོས་འབབ་དང་། གང་ལ་དེ་འཚམས་ཀྱི་གོ་གནས་ལ་འཇུག་གོ ཐང་ཆད་ནི། ངལ་ཆད་པའི་དོན་ནོ། ཤིན་ཏུ་ངལ་ཆད་པ་ལ་ཤ་ཐང་ཐང་དུ་ཆད་ལྟ་བུའོ། ཡིན་ན་ཐང་ནི། ཡིན་མདོག་ཁ་པོའམ་ཧ་ལམ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་དོན་ལ་གོ གླ་ཐང་ནི་གླ་ངན་དང་དོན་གཅིག་སྟེ། དེང་སང་གི་སྐད་ཆ་ལྟར་ན་ལས་གླ་ཟེར་བ་ལ་གོ་ཞིང་། དག་ཡིག་ལ་ལར་ལས་གླའི་ཚད་དམ་ཐང་གཞི་ལ་འཇུག་པར་བཤད། ལོ་ཐང་ནི། དུས་ལྟར་གོང་ལ་འཇལ་དགོས་པའི་ཁྲལ་དང་། ཁྲལ་ཡིག་ལ་ཟེར། ཐང་སྦྱར་ནི། དབང་བསྐུར་རམ་དབང་བྱིན་པའི་དོན་ཏེ། 《བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་རྩ་ཆེན་བདམས་བསྒྲིགས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ཀུན་ནས་ཁྲོལ་བར་བྱས་པ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་》ནང་དུ། སྤྱི་ལོ་726ལོར་མངན་གྱི་ཐང་སྦྱར་བར་མ་ཟད་ཁབ་སོའི་ཁྲལ་པ་ཡང་བསྐོས་ལྟ་བུའོ། ཐང་ཁྲམ་ནི། བཙན་པོའི་དབང་ཐང་ལ་གཏོགས་པའི་མི་ལ་དམིགས་བསལ་དུ་ཡོད་པའི་བྱང་བུ་ལ་ཟེར་ཞིང་། 《བརྡ་བཀྲོལ་གསེར་གྱི་མེ་ལོང་》ལས། ཐང་ཁྲམ་ནི། འབངས་དང་དམག་གི་ལག་འཛིན་ཡི་གེ་བྱང་བུའི་མིང་སྟེ། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་》ལས། འདུནམ་མཁར་ཕྲག་ཏུ། བློན་ཁྲི་སུམ་རྗེས་བསྡུས་ནས་མངན་དང་། སླུངས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཐང་ཁྲམ་ཆེན་པོ་བཏབ་⒇ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ཐང་ཁྲིམས་ནི། དབངས་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་དེའི་ཡིག་ཚང་ལ་འཇུག་སྟེ། 《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ་》ལས། བཀའ་ཁྲིམས་དང་ཐང་ཁྲིམས། བྱ་བའི་ཐང་ཁྲིམས་ཀྱང་གོང་དང་མཚུངས་སོ། ཆེ་ཐང་ནི། རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་ཏེ། 《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》 ལས། ཕྱྭ་མཁན་འཁོར་བཅས་ལ་བྱ་དགའ་ཆེ་ཐང་དུ་བསྩལ། ལྟ་བུའོ། གཞན་ཡང་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་མིང་བརྡ་རིན་ཐང་དང་། ཐང་ཕྲོམ། ཐང་ཡིག གསོས་ཐང་། རྩྭ་ཐང་། བདེ་ཐང་སོགས་བགྲང་གིས་མི་ལང་བ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་རེ་རེ་ནས་བརྗོད་ན་ཡིག་ཚོགས་མང་དྲགས་པས་སྐྱོན་འབྱུང་ཉེན་ཆེ། འོན་ཏེ། ཅིས་ཀྱང་བཤད་དགོས་པའི་གནད་འགག་འགའ་རེ་མི་བརྗོད་ཐབས་མེད་ཡིན། སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་ཐང་སྨན་ཟེར་བ་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཐང་ཡོ་(汤药)བྱ་བའི་གཡར་ཚིག་ཡིན་པར་བཤད། ངེད་ཀྱིས་བལྟས་ན་མི་བདེན་པར་སེམས། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཐང་སྨན་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདི་སྟོན་པ་གཤེན་རབས་ཀྱི་གདུང་སྲས་དཔྱད་བུ་ཁྲིད་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད་པའི་《གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་》དང་། གཡུ་ཐོག་པ་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི་》བཅས་སུའང་འཁོད་ཡོད་པས། མིང་བརྡ་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བཤད་ཅི་དགོས། གལ་ཏེ་མིང་བརྡ་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཡང་རྒྱ་སྐད་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད། འོ་ན་ཐང་སྨན་བྱ་བ་དོན་དངོས་བོད་སྐད་ཡིན་མིན་ཡང་བོད་སྨན་མཁས་པ་ཚོས་འགྲེལ་བཤད་གནང་བ་ཞིག་ལ་བལྟ་དགོས་པ་ལས་དག་ཡིག་དཀྱུས་མ་ཁག་ལ་གཏུག་རྒྱུ་མེད་དོ། དེའུ་དམར་དགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཚང་ནི་ངེས་པ་དོན་གྱི་གསོ་རིག་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། མདོ་སྔགས་གང་ལའང་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་གོ་འཕང་མཐོན་པོར་གཤེགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཅིང་། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་《ཤེལ་གོང་ཤེལ་ཕྲེང》 ནང་དུ། དེ་ལྟར་ཐང་སྨན་ལྡུམ་གྱི་རིགས་རྩ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བདུན་ནང་ཚན་རིགས་དབྱེ་བཅས་བརྒྱ་དང་ཞེ་གཉིས་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། 21ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ལྡུམ་བུའམ་ཐང་སྨན་གྱི་སྡེ་བཤད་པ། བྱ་བ་དང་། ཐང་ཞེས་པ་དང་ལྡུམ་བུ་ནི་དོན་གཅིག རྩ་བ་རྒྱས་ཤིང་ལོ་སྡོང་སོགས་ལོ་རེར་ཤིང་ལྟར་སྐྱེ་ཡང་དགུན་ནས་རྩ་བ་མ་གཏོགས་སྔོ་ལྟར་རྒས་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་བརྗེ་བ་མ་ནུ་དང་ལྕུམ་ལྟ་བུའི་རིགས་ལ། རྒྱུད་ལས། ཐང་གི་གཙོ་བོ་ཏིག་ཏ་བ་ཤ་ཀ་གསུངས་པས་རྩ་བ་ཤིང་ལ་སྡོང་པོ་ལྡུམ་ལོ་མེ་སྔོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏི་ག་ཏ་བ་ཤ་ཀ་ཡུ་གུ་ཤིང་སོགས་ཀྱང་འདྲ་བར་མངོན། 22ཞེས་པ་འདི་ལས་བོད་སྨན་གྱི་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་ཐང་སྨན་བྱ་བ་བོད་སྐད་དངོས་ཡིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་གསལ་བཤད་གནང་ཡོད། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ལས། ཐང་སྨན་ནི། དོན་གཉིས་ལ་འཇུག་སྟེ། 1. གདུས་ཏེ་ཁུ་བ་འཐུང་རྒྱུའི་སྨན་རིགས་དང་། 2.རྫ་རི་གཡའ་གངས་སོགས་རི་རྩེ་མཐོ་སར་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཐང་ལ་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པའི་སྨན། 23ཞེས་གསལ་ཞིང་། ནང་དོན་དང་པོའི་རྒྱ་ཡིག་གི་འགྲེལ་པར་(汤药)ཞེས་བྲིས་ཡོད་པས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་དེར་བརྟེན་ནས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བ་འདྲ། གཞན་བོད་སྐད་ནང་མི་དང་ལྷ་དང་ས་མིང་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་མིང་བརྡ་ཧ་ཅང་མང་བ་དཔེར་མཚོན་ཙམ་ཞིག་གླེང་བར་བྱ་སྟེ། ལྷའི་མཚན་ཡོད་པ་《མདོ་གཟེར་མིག》ཏུ། ཡོན་ཏན་གྱི་ལྷ་ཐང་སྐྱེད་ཐུགས་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་དང་། ཐུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཐང་པོ་རྩེར་ཕྱིན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཐུགས་ཀྱི་ལྷ་མོ་ཐང་མ་འོལ་དྲུག་སྐས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཡང་ན། དཔོ་བར་སྒྲོན་མ་ཅན་གྱི་བུ་མོ་དཔོ་བཟའ་ཐང་མོ་ལ། ལྟ་བུ་དང་། གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷ། ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ། ཐང་ལྷ་ཚེ་དབང་སོགས་མང་དུ་མཆིས་ཤིང་། གནས་ཀྱི་མིང་ལ་ཐོགས་པ་ནི་གྱི་ཐང་དང་། ཁྲི་ཐང་སོགས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཡོད། དེས་ན་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་འདྲ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བོད་སྐད་ནང་ཡོད་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཐང་ག་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་སྐད་ལས་ཐོགས་པར་འདོད་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་བྱུང་དོན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཁག་གཅིག་གིས་རང་གི་དད་ཞེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ལས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ཀྱི་རང་མདོག་ནས་དཔྱད་པ་གཏོང་བ་ཉུང་བ་དང་། ཁག་གཅིག་གིས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་རྒྱུས་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་ཚད་ཤེས་མདོག་གིས་ཐག་གཅོད་པ་ལ་དགའ་བ་བཅས་ཀྱིས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། འགའ་ཞིག་གིས། ཐང་ག་ནི་ཐིང་ག་ཞེས་པའི་གདམ་ང་སྟེ། བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ་ཤོག་བུ་ཐིང་ག་ལ་གསེར་གྱིས་བྲིས་ཏེ་ཕྲ་མེན་གྱི་སྒྲོམ་བུར་བསྩལ་བ་སོགས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་མཆིས་ཤིང་། དེའི་མགོ་ཤོག་དང་བར་འཇུག་གི་སྐབས་སུ་རི་མོ་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཐིང་གའི་རི་མོ་ཟེར་ཞིང་། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཐིང་ག་ལ་མཐིང་ག་ཞེས་འབྲི་སྟངས་ཤས་ཆེ་སྟེ། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་བའི་དགའ་སྟོན་》དུ། མཐིང་ལ་ཐིང་ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་དང་། 《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་》རུ་ཡང་། ཐིང་ཤོག་ལ་གསེར་ཆུའི་(ཆུས) བྲིས་པའི་ཆོས་བམ་པོ་སྟོང་གནང་། བྱ་དགའ་གཞན་ཡང་ཆེ་ཐང་དུ་གནང་། ཞེས་འཁོད་ཡོད། ཕྱིས་སུ་རི་མོའི་ཐང་ག་དང་ཤོག་ཐང་གཉིས་མི་ནོར་ཆེད་རི་མོའི་ཐང་ག་ལ་ཐང་འདི་དང་ཤོག་མཐིང་ལ་ཐིང་འདི་བྲིས་པ་སོགས་བྱུང་ཟེར། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གླེགས་བམ་སྣ་རིང་ཁག་ཏུ། དངོས་གནས་རེའུ་མིག་ནང་བཞིན་བར་འཇུག་རི་མོ་བྲིས་ཡོད་པ་མང་དུ་མཆིས་པ་འདི་དག་ལ་གཞིགས་ན། ཐང་ག་ནི་ཐིང་ག་བྱ་བའི་ཟུར་ཉམས་པའམ་སྒྲ་མཚུངས་པའི་དབང་གིས་གདམ་ང་རུ་གྱུར། ཞེས་བཤད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ངེས་ཅན་ཞིག་སྣང་། དེས་ན་འདི་ལྟར་ན། ཐང་ག་བྱ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ཐིང་གའི་ནང་དོན་ནས་རིམ་གྱིས་དར་འཕེལ་བྱུང་བར་འདོད། སྤྱིར་ཐང་ག་བྱ་བའི་མིང་འདི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དང་། རྡོ་རིང་ཡི་གེ་སོགས་སུ་ད་ཕན་བདག་གིས་མཐོང་མ་མྱོང་ཞིང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག》ཏུ། 《དཔལ་སྡོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་》ལས་ལུང་དྲངས་པ་ཞིག་འདུག་པ་ལས། “འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མཚོན་བྱས་ནས། ། སྔགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐང་སྐུ་བྲི། ། ལས་དང་པོ་ཡི་སྔགས་པ་ཡིས། ། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་བྱ་བ་སྟེ། ། ཐང་སྐུ་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱ་ཆེན་གྱིས། ། དངོས་གྲུབ་མྱུར་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ” 24 ཞེས་ཐང་སྐུ་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་བྲིས་ཡོད། 《བདེ་མཆོག་སྡོམ་འབྱུང་》ནི་ལོ་ཙཱ་བ་སྨོན་ལམ་གྲགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་ནི་དེ་སྔོན་བོད་སིལ་བུའི་དུས་མཇུག་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་འགོར་འཁྲུངས་པའི་རྭ་ལོ་ཙཱ་བ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ཚུལ་《རྭ་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་ཐར་》དུ་གསལ། འོན་ཏེ། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་རྒྱུད་(ཁ)པའི་དུམ་པའི་ནང་དུ་《བདེ་མཆོག་སྡོམ་འབྱུང་》 བཞུགས་པ་25དེ་ནང་དུ་ཐང་སྐུ་ཞེས་པའི་ཐང་གི་ཡི་གེ་དེ་གཏན་ནས་འཁོད་མེད་པས་སྡེ་སྲིད་ཚང་གིས་དྲངས་པའི་《དཔལ་སྡོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་》དེ་གང་གི་བཀའ་འགྱུར་དཔར་མ་ཡིན་པ་བརྟག་དགོས་སོ། རྭ་ཡེ་ཤེས་སེང་གེས་མཛད་པའི་《རྭ་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་ཐར་》ལས། “དེ་ནས་རྭ་ཆེན་གྱིས་མལ་སའི་ལོགས་ལ་ཕག་མོའི་ཐང་ཀ་བཀྲམ།”ཞེས་པ་དང་། “ཕུར་བུ་གཅིག་མལ་སའི་ཐང་སྐུ་ལ་ཕོག་ནས་ཐང་ཀ་ཐལ་བར་བཏང་།”26ཞེས་ཐང་ཀ་བྱ་བའི་མིང་འདི་དངོས་སུ་བཀོད་ཡོད། རྭ་ཡེ་ཤེས་སེང་གེའི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་བདག་གིས་མ་རྙེད་ཀྱང་། རྭ་ཆོས་རབ་ཀྱི་དངོས་སློབ་ཡིན་པ་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་ཏུ་གསལ་བས། དེས་ན་མ་མཐར་ཡང་རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་མི་སྣ་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟའོ། དེ་ལྟར་ན། རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་ཐང་ག་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་དངོས་སུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་པ་ཤེས་ནུས། ངེད་ཀྱིས་ནི་ཐང་ག་བྱ་བའི་མིང་འདིའི་ཐོག་མའི་གོ་དོན་ནི། དེང་སང་གི་ཉིན་ཐོ་ལྟ་བུ་ལ་གོ་སྟེ། དཔེར་ན། པདྨ་བཀའ་ཐང་། ཐང་ཡིག་ཆེན་མོ། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ། ཐང་ཁྲིམས། ཐང་ཁྲམ། ལོ་ཐང་། ཡིན་ཐང་། ཉིན་ཐང་སོགས་ཐང་དང་སྦྲེལ་བའི་ནང་དོན་མང་པོ་ཞིག་མཆིས་ཤིང་། དེ་དག་གི་དོན་འགྲེལ་དུ་བཀའ་ཐང་ཟེར་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་གནད་རྣམས་རེའུ་མིག་ཏུ་བཀོད་པའམ། ཡང་ན་སྐད་ཆ་གནད་འགག་དག་ཁ་ཆེམས་ཡི་གེ་བཞག་པ་ལ་གོ་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐང་ཁྲིམས་དང་། ཐང་ཁྲམ། འོ་ཐང་སོགས་ཀྱང་གོང་དང་ཆ་མཚུངས་པའི་ལས་རིགས་ཁག་ལ་ཟེར། ཡིན་ཐང་ནི། དུང་དཀར་ཚང་གིས་བརྩམས་པའི་དེབ་དམར་གྱི་མཆན་དུ། “སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་ཟིན་བྲིས་བྱས་པའི་རི་མོ་ཚོན་ཁྲ་ཅན།”ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་འདི་ལས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། དེང་སང་ཡང་རེབ་གོང་གི་སྡེ་པ་ལ་ལས་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་(大字报)ལ་ཐང་མོ་ཆེ་ཞེས་བརྗོད་ལ། སྒོས་སུ་ཉིན་ཐང་ཞེས་ད་སྐབས་ཅིས་ཀྱང་ཉི་མ་གཅིག་ལ་བྲིས་ཚར་དགོས་པ་དེར་བལྟས་ནའང་དང་ཐོག་ཐང་ག་ཟེར་བ་ཉིན་ཐོ་ལྟ་བུའི་དོན་ལ་གོ་བ་ཡིན། ཕྱིས་སུ་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་དར་ཏེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འབོར་ཆེན་བཞེངས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐང་ག་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ཡང་ལྷ་བྲིས་ཁོ་ན་ལ་གོ་བ་ལེན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཚོན་གྱི་སྡེབ་སྦྱོར་དང་། རས་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ། སྒྲུབ་པ་པོའི་བྱེད་ལས། འབྲི་སྟངས་ཆེ་ཆུང་བཅས་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་དམར་ཐང་དང་། ནག་ཐང་། བསྙེན་ཐང་། གོས་ཐང་། གྱན་ཐང་། ཞལ་ཐང་། རྟེན་ཐང་། འདྲ་ཐང་། སྐུ་ཐང་། མུ་ཏིག་ཐང་ག ཉིན་ཐང་། སྐྱ་ཐང་། གསེར་ཐང་། འཚེམ་ཐང་། དམ་ཐང་སོགས་ནང་དོན་དང་བཟོ་དབྱིབས་མི་འདྲ་བའི་ཐང་ག་ཅི་རིགས་ཤིག་བྱུང་ཡོད། སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་ཐང་གའི་གྲུབ་ཆའི་ཐད་ནས་བཤད་ན། གོང་གཤམ་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་ནི་རྒྱ་ཡི་དར་འཕན་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་ལ་དཔེ་བླངས་ཏེ་བྱུང་བར་འདོད་ཅིང་། དེ་ལ་ཁོང་གིས་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མང་པོ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང་། ངས་བལྟས་ན། དེ་ནི་བལྟས་བལྟས་ན་རི་འགུལ་འགྲོ་བའི་སྣང་ཞེན་ཙམ་ལས་རྒྱུ་མཚན་གཞན་མི་འདུག་སྙམ། ངེད་ཀྱིས་ནི་ཐང་གའི་གོང་གཤམ་དང་བཟོ་དབྱིབས་ནི་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རུ་དར་ལས་བྱུང་བར་འདོད། རུ་དར་བྱ་བ་ནི་དམག་དར་ལ་གོ་ཞིང་། རྒྱལ་མཚན་དང་དོན་གཅིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་། དེང་སང་གི་རྒྱལ་མཚན་དེ་རྒྱ་ཡི་གདུགས་བརྩེགས་མའི་དབྱིབས་ལྟར་བྲིས་པ་ནི་རྒྱ་སྲོལ་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དབྱིབས་དངོས་ནི་རི་དར་རམ་དར་ཕྱྭ་དང་འཕྱར་དར་ཡིན་པ་འཇུ་མི་ཕམ་གྱི་སྙན་འགྲེལ་དུའང་གསུངས་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དང་གནའི་ལྡེབས་རིས་ཁག་ཏུ་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་གཡུལ་འགྱེད་ལ་འགྲོ་དུས་རུ་དར་འཕྱར་ནས་བསྐྱོད་པ་དང་། རུ་དར་སྟེང་དུ་རང་རང་གི་དགྲ་ལྷ་དང་ཡང་ན་བླ་རྟེན་སེང་གེ་དང་། འབྲོང་། སྟག ཁྱུང་སོགས་ཀྱི་རི་མོ་བྲིས་ནས་རྔམ་བརྗིད་དང་བཅས་གཡུལ་བཤམས་པར་གྲགས་ཤིང་། སྲོལ་ལུགས་དེ་ད་ལྟའི་བར་མ་ཉམས་པར་གསོན་པོར་གནས་པ་ནི། དབྱར་ཁའི་དུས་སུ་ཆོས་སྐོར་དུ་འགྲོ་སྐབས་ལག་ཏུ་རུ་དར་འཕྱར་ཞིང་རྒྱབ་ཏུ་ཆོས་དཔེ་འཁུར་ནས་ཞིང་ཁའི་བར་ཚིགས་རྣམས་སུ་སྐོར་བ་རྒྱག་སྲོལ་མཆིས་པ་དེ་རེད། སྐབས་དེའི་རུ་དར་གྱི་རྣམ་པ་ནི་དར་ལྕེ་ཡོད་མེད་ཙམ་ལས་དེ་བྱིངས་ནི་གྲུ་བཞི་ཡིན་ཞིང་། བརྒྱ་ཆའི་དྲུག་ཅུ་ཟིན་པའི་དབུས་ནི་དཀར་པོ་ཡིན་ལ་དེའི་ངོས་སུ་རང་རང་གི་སྐྱེས་ལྷའམ་སྲུང་མ་དང་། དགྲ་ལྷ། བཙན་ལྷ། རླུང་ལྷ་སོགས་བྲིས་ཡོད་ལ། དེའི་མཐའ་ཤན་དུ་རིམ་པ་གསུམ་གྱིས་བརྒྱན་པའི་དང་པོ་ནི་དམར་པོ་དང་། གཉིས་པ་སེར་པོ། གསུམ་པ་སྔོན་པོ་ཡོད་པ་ནི་ཐང་གའི་གོང་གཤམ་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་བརྒྱུད་རིམ་དང་ཤིན་ཏུ་འདྲ་བར་སྣང་། སྔོན་གྱི་བཙན་པོའི་ལྷ་ཁང་རྙིང་པའི་ལྡེབས་རིས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཡང་རུ་དར་གྱི་དབྱིབས་འདི་དང་མཚུངས་ཤིང་། དེང་སང་ཡང་འདུ་ཁང་དང་བཙན་ཁང་ལྟ་བུ་གསར་བཞེངས་བྱེད་སྐབས་རྩིག་ལོགས་ངོས་སུ་ལྡེབས་རིས་མ་བཞེངས་ཡར་སྔོན་དུ་གོང་དུ་བཤད་པའི་རི་དར་གྱི་བཟོ་ལྟ་བཞིན་དབུས་མ་དཀར་རྩི་དང་། མཐའ་ཤན་དུ་དམར་པོ་དང་། སེར་པོ། སྔོན་པོ་བཅས་རིམ་གྱིས་བཀོད་ཡོད། འོ་ན་ཐང་གའི་གོང་གཤམ་གྱི་དབྱིབས་ནི་སྲིད་རིང་ཞིང་ཞེང་ཐུང་བ་དང་། རུ་དར་གྱི་དབྱིབས་ནི་གྲུ་བཞི་ཡིན་པས་མི་འགྲིག་གོ་སྙམ་ན། ཐང་གའི་རི་མོའི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ལ་གཞིགས་ན། ཐོག་མར་རས་བྲིས་ཐང་ག་ལས་ལྡེབས་རིས་ལོགས་ཐང་འདི་དར་བ་རྩོད་མེད་ཡིན་ཙ་ན། དང་ཐོག་གྲུ་བཞིའི་རྣམ་པ་ནས་རིམ་གྱིས་འགྱུར་བར་སེམས། དེ་མིན་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱའི་དར་འཕན་ནི་སྲིད་རིང་ཞིང་ཞེང་ཧ་ཅང་དོག་པས་གོང་གཤམ་གྱི་དབྱིབས་དང་གནམ་སའི་ཁྱད་པར་ཡོད། གལ་ཏེ་འཚེམ་བཟོའི་ལག་རྩལ་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ན་བདེན་ནམ་སྙམ། གཞན་ཐང་གའི་རས་གཞིའི་སྐོར་ལ། ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས། སོ་མ་རཱ་ཛཱ་ནི་རྒྱ་གར་སྐད་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་སྐད་དུ་(ཀྱི大麻)བྱ་བ་ནི་《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ཡི་ནང་དོན་ལྟར་གོ་བ་ལེན་པ་འདྲ་ཡང་། རྒྱའི་གསོ་རིག་གི་གཞུང་རྣམས་སུ་སོ་མ་རཱ་ཛཱ་ལ་(黄葵子)བྱ་བ་དང་། སྲོ་མ་ར་ཙ་ལ་(大麻仁)ཞེས་བྲིས་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་སྒྲ་མཚུངས་པ་ལས་དོན་མི་གཅིག་གོ རས་འཐག་པ་ནི་སྲོ་མ་ར་ཙ་བྱ་བ་འདི་ཡིན་པ་《ཤེལ་གོང་ཤེལ་ཕྲེང་》དུ། “འདི་ཞིང་སྐྱེས་སྲོ་མ་ར་ཙ་ཞེས་སྲོ་རྒྱུད་ཡོང་། གོས་དང་ཐག་པ་འཆོས་པ།”27 ཞེས་གསལ་བཤད་གནང་འདུག་པ་དང་། 《འཁྲུངས་དཔེ་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང་》ལས། “འདི་སྲོ་མ་ར་ཙ་དང་ཆུ་སེར་སྨན་སོ་མ་ར་ཛ་གཉིས་མིང་གི་སྒྲ་ཕྱོགས་མཐུན་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཕན་ཚུན་ནོར་བ་དང་།” 28 ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དག་ལས་ཀྱང་དེ་གཉིས་གཅིག་མིན་པ་གསལ་པོར་སྣང་ངོ་། སྤྱིར་《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ཡི་ནང་བོད་ཡིག་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ལ་གོ་ནོར་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་འདུག་པ་མདོར་ན་ཐང་ག་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་བོད་སྐད་རྣལ་མ་ཞིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གོང་འཁོད་ཀྱི་ནང་དོན་ཁག་ལ་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་ཚེ་གསལ་ལེར་ཡོང་བས། གཟུར་གནས་བློ་ལྡན་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་ལ་བསྙོན་འདིང་པ་དཔེ་མི་སྲིད་དོ། །\n①དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《བཟོ་གནས་སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།②སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《མི་ཉག་གི་བོད་བརྒྱུད་རི་མོ་》ཡི་ཤོག་ལྡེབ་284སྟེང་གསལ། ཧུ་པེ་སློབ་གསོ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་2001.9ནང་བསྐྲུན། (རྒྱ་ཡིག)\n⑤གཡུ་མཚོ་ནི་འཇར་བྷན་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ཏུང་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་པོ་ཧྲི་སློབ་མ་ཡིན། མོའི་འཇར་བྷན་གྱི་མིང་ལ་(海老原志穗) ཟེར་རོ།\n⑥《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་》ཡི་ཤོག་གྲངས་139སྟེང་གསལ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།⑧⑦སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《བེེཌཱུརྱ་དཀར་པོའི་གཡའ་སེལ་》གྱི་ཤོག་ལྡེབ་458 - 459སྟེང་གསལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།\n⑩ མཆན་དགུ་པའི་ཤོག་གྲངས་18 - 19སྟེང་གསལ།\n⒂གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རྩ་ཆེན་བདམས་བསྒྲིགས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ཀུན་ནས་ཁྲོལ་བར་བྱས་པ་》ཤོག་ངོས་149 - 150སྟེང་གསལ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།\n⒃མཆན་བཅོ་ལྔའི་ཤོག་ལྡེབ་162 - 163སྟེང་གསལ།\n2122དེའུ་དམར་དགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《ཤེལ་གོང་ཤེལ་ཕྲེང་》གི་ཤོག་ལྡེབ་72 - 73- 75་སྟེང་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།\n24སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག》གི་ཤོག་གྲངས་343 - 343སྟེང་གསལ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།\n27མཆན་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའི་ཤོག་ལྡེབ་209 - 210སྟེང་གསལ།


Terdzo-THI-011 - Rinchen Terdzö\ngnam chos thugs kyi gter kha snyan brgyud zab mo'i skor las/_gzungs dbang 'grigs chags su bkod pa'i dbu phyogs legs par\nVolume 40 (ཐི) / Pages 257-270 / Folios 1a1 to 7b6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 40 > Text #12 (Scroll to Bottom)\nkarma chags med. gnam chos thugs kyi gter kha snyan brgyud zab mo'i skor las gzungs dbang 'grigs chags su bkod pa'i dbu phyogs legs par. In Rin chen gter mdzod chen mo pod bzhi bcu pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 40) by 'jam mgon kong sprul, 257-270. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nzhes pa sprul sku nyid kyi bkas bskul te/_nyid kyi gnam chos nang nas sab 'os sab ste/_karmaarA gas bkod pa la nyes 'gal mchis na rtsa gsum bka' srung rnams la bshags/_dge bas bstan pa 'phel zhing rgyas gyur cig_/mang+ga laM\n༄༅། །གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་སྙན་བརྒྱུད་ཟབ་མོའི་སྐོར་ལས། གཟུངས་དབང་འགྲིགས་ཆགས་སུ་བཀོད་པའི་དབུ་ཕྱོགས་ལེགས་པར་བཞུགས་སོ།། ན་མོ་ཨ་མི་ཏ་བྷཱ་ཡ། རྩ་བ་གསུམ་ལ་གུས་པས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། །གཟུངས་དབང་ཕྱག་ལེན་འགྲིགས་ཆགས་འདིར་འགོད་བྱ། །ཆོས་བདག་སྲུང་མས་བཀའ་ཡི་གནང་བ་སྩོལ། །མཎྜལ་པདྨ་འདབ་བརྒྱད་ཚོམ་བུ་བཀོད། །བུམ་པ་གཏོར་མ་མར་མེ་བདུད་རྩི་སོགས། །མཆོད་པ་ཅི་འབྱོར་དང་བཅས་སྤྱི་ལྟར་བཤམ། །མངོན་རྟོགས་གཅིག་གིས་བདག་མདུན་བུམ་པ་གསུམ། །དུས་གཅིག་བསྐྱེད་ལ་བཟླས་པ་ཅི་འགྲུབ་བྱ། །སྤྲོ་ན་རྩ་གསུམ་ལས་བྱང་གབ་སྤྲད་དམ། །ཡང་ན་སྤྱི་སྒྲུབ་ལྟར་དུ་མཆོད་བསྟོད་བྱ། །དེ་ཡང་དབང་རྣམས་སྒྲུབ་པའི་ཕྱག་ལེན་ཏེ། །སྐད་ཅིག་བསྐྱེད་རིམ་གྱིས་ནི་དབང་སྒྲུབ་རྫོགས་པར་བྱ༔ ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ནས་སློབ་མ་རྣམས་མདུན་དུ་འཚོགས་ནས། འོ་ན་ད་ལམ་ཁྱེད་རྣམས་ལ་གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་སྙན་བརྒྱུད་ཟབ་མོའི་སྐོར་ལས་བྱུང་བའི་དབང་ཟབ་མོ་ཞིག་བསྐུར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་ཞུ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཀློང་ནས་གྲགས་སྟོང་རྡོ་རྗེའི་གསུང་གིས། རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུད་བཞི། རྟོགས་བརྗོད་བཞི་དང་བརྒྱད་བཀའ་བསྩལ་ཏེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱིས། རྒྱུད་བདག་ཞི་བའི་རྒྱུད་ལས་ཁོལ་དུ་ཕྱུང་སྟེ། ལྷ་སྤྱི་ཁྱབ་ཀྱི་གཟུངས་དབང་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་འཁྲུགས་བསྡེབས་ནས། སྤྲུལ་སྐུ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་ལ་དངོས་སུ་གནང་ངོ་། །དེའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། སློབ་མ་གྲལ་འཁོད་ཁྲུས་དང་མཎྜལ་ཕུལ༔ ཞེས་གསུངས་པས། ལས་བུམ་འདིའི་ནང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་བཞུགས་པའི་སྐུ་ལས་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་བབས་ནས། ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱི་སྡིག་སྒྲིབ་ཉམས་ཆག་གསང་སྔགས་ཀྱི་སྣོད་དུ་མི་རུང་བའི་ཉེས་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་སང་སང་དག་ནས་ལུས་ཤེལ་གོང་ལྟར་གྱུར་པར་སྒོམས་ཤིག །ལས་བུམ་ཐོགས་ལ་དབྱངས་དང་བཅས༔ ཧཱུྃ། བུམ་པ་འདི་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས༔ ཁྱོད་ཀྱི་མགོ་ལ་བཞག་པ་ཡིས༔ སྡིག་སྒྲིབ་ཉེས་ལྟུང་དག་གྱུར་ཅིག༔ མ་རིག་དབང་རྣམས་དག་གྱུར་ཅིག༔ ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་སྭཱ་ཧཱ༔ བཛྲ་སཏྭ་ཧཱུྃ༔ ཞེས་ཁྲུས་དང་ཆབ་བཏང་། དེ་ནས་འབྲུ་ལག་ཏུ་བླུགས་ཤིང་། འབྲུ་འདི་རྣམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱི་སྙིམ་པ་བཀང་ནས། ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་ལ་ཕྱག་རྟེན་དུ་འབུལ་སྙམ་པའི་མོས་པ་མཛོད་ཅིག །འདི་ནི་རིན་ཆེན་སྣ་ཚོགས་ཏེ༔ ཁྱོད་ཀྱིས་ལྷ་ལ་ཕུལ་བ་ཡིས༔ བསམ་དོན་ཡིད་བཞིན་འགྲུབ་པར་ཤོག༔ དེ་ནས་མཆོད་གཡོག་པས་གཟུང་ངམ། ཉུང་ན་མདུན་དེར་མཎྜལ་གཅིག་བཞག་ལ། ད་ལིའི་མཎྜལ་འདི་རིན་ཆེན་གསེར་གྱི་ས་གཞི་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་དང་བཅས་པར་སྒོམས་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱིས་འབྲུ་རིན་པོ་ཆེ་བླུགས་པས། གསེར་དང་གཡུ་ལ་སོགས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་གླིང་བཞི་ཕྱུར་བུར་བཀང་སྟེ། གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ཟབ་མོ་ཞུ་བའི་དོན་དུ་འབུལ་སྙམས་པས་མཎྜལ་སྟེང་དུ་ནས་གཏོར་ཞིང་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ལི་ཡི་མཎྜལ་རིན་ཆེན་བསྒྱུར་བྱས་ནས༔ ནས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་གསེར་གཡུར་བསྒྱུར་ནས་ཀྱང༔ བླ་མ་ཐུགས་རྗེ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཅིག་ལ༔ དད་པས་འབུལ་ལོ་ཐུགས་རྗེས་བདག་གཞན་གཟིགས༔ དེ་ཡང་གནམ་ཆོས་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ཁ་འདི་ནི་བཀའ་མ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ལྷ་སོ་སོའི་ཞལ་ནས་དངོས་སུ་གསུངས། གཏེར་མ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཐུགས་ཀྱི་གཏེར་ནས་ཕྱུང་། གནམ་ཆོས་ཡིན་ཏེ་ས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ནམ་མཁའ་ནས་གསུངས། འདི་ལ་ཡང་བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྐྱོང་གི་དབང་དང་སྒྲུབ་ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ནང་ནས་ད་ལམ་ཆེ་གེའི་དབང་བསྐུར་བ་ལ། རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། སློབ་མ་དུ་ཡོད་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་ནས་འདི་སྐད་ཞུ་རུ་བཅུག༔ ཅེས་གསུངས་པས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང༔ ཁྱད་པར་ཆེ་གེ་ལ༔ གསོལ་བ་འདེབས་སོ་དབང་བསྐུར་སྩོལ༔ གསུམ་བརྗོད། ཡང་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་གཟུངས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཨཱོཾ་བཀའ་དུ་བཀའ་ཏྲ༔ སྱ་མྱ་ཧྱ༔ ད་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ཟབ་མོ་ཞུ་བའི་ཐོག་མར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྐྱབས་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་འཛིན་དགོས་པས་བདུན་རྣམ་དག་གསར་རྙིང་གི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་ནས་གསུངས་པ་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་བདག་སྐྱབས་མཆི༔ སྡིག་པ་མི་དགེ་སོ་སོར་བཤགས༔ འགྲོ་བའི་དགེ་ལ་རྗེས་ཡི་རང༔ སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཡིད་ཀྱིས་གཟུང༔ སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་ཚོགས་མཆོག་ལ༔ བྱང་ཆུབ་བར་དུ་སྐྱབས་སུ་མཆི༔ རང་གཞན་དོན་ནི་རབ་བསྒྲུབ་ཕྱིར༔ བྱང་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པར་བགྱི༔ བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་བསྐྱེད་བགྱིས་ནས༔ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མགྲོན་དུ་གཉེར༔ བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་མཆོག་མཛད་བཞིན་སྤྱད༔ འགྲོ་ལ་ཕན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཤོག༔ སྔར་དབང་མང་དུ་ཐོབ་ན་ཚིག་ཐ་མ་ལན་གསུམ། གསར་དུ་ཡིན་ན་ཚང་མ་ལན་གསུམ་གལ་ཆེ། དེ་ལྟར་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རང་ལ་ཞུས་ནས། སྣོད་ལྡན་དུ་ངོས་འཛིན་པའི་གཟུངས་ནི༔ སངས་རྒྱས་སློབ་དཔོན་རང་གི་ཞལ་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་ནི་གསུང་བར་བྱ༔ ཞེས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས་བྱུང་བ་ལྟར། བླ་མ་དང་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་ཆེ་གེས་ཁྱེད་ཅག་སྣོད་དང་ལྡན་པས་རྗེས་སུ་གཟུང་ངོ༔ ཞེས་གནང་བ་བྱིན་པའི་མོས་པ་མཛོད། ཏྱེ་ཐྱེ་ྪདྷྱ་ཧ་ཧཱུྃ་ལྱ༔ ཡང་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་དངོས་ཀྱིས་དེ་སྐད་ཅེས་ནི་གསུངས་ཚར་ནས༔ སློབ་མ་ཡིས་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་དད་གུས་བསྐྱེད་པར་བྱ༔ ཞེས་གསུངས་པས། བླ་མ་དང་ཡི་དམ་ཐ་དད་མེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀུན་འདུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་སྙམ་དུ་དད་གུས་རྩེ་གཅིག་པས། དད་པ་བསྐྱེད་པའི་གཟུངས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ་ཧ༔ ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་པ་འབེབ་པ་ནི། ཁྱེད་རྣམས་ཆེ་གེར་གསལ་བར་སྒོམས༔ རྒྱས་པར་འདིར་མངོན་རྟོགས་བཙུད། བདག་དང་ཁྱོད་མདུན་དེ་ལྟར་སྒོམས༔ རང་རང་སོ་སོའི་གནས་མཆོག་ནས༔ སྤྲུལ་པ་ཡང་སྤྲུལ་དཔག་མེད་པ༔ མཚོ་ལ་ཆར་པ་བབས་བཞིན་དུ༔ ཁྱོད་ཉིད་ལ་ནི་ཐིམ་པར་སྒོམས༔ རོལ་མོ་དབྱངས་དང་བཅས་པས། ཧཱུྃ༔ ཆེ་གེའི་ལྷ་ཚོགས་མ་ལུས་རྣམས༔ གནས་འདིར་སྤྱན་འདྲེན་བྱིན་ཆེན་དབབ་ཏུ་གསོལ༔ སྐལ་ལྡན་དད་ལྡན་འདི་ལ་དབང་མཆོག་སྐུར༔ ལོག་འདྲེན་ཚེ་ཡི་བར་ཆད་བསལ་དུ་གསོལ༔ རྩ་སྔགས་དང་། ཨོཾ་བཛྲ་ཨཱ་ཝེ་ཤ་ཡ་ཨ་ཨཱ༔ ཞེས་སྔགས་དང་རོལ་མོ་ཡུན་རིང་བྱའོ། །དེ་ནས་ཁྱོད་ལ་ཐིམ་པ་དེ་ཇི་སྲིད་བར་དུ་བརྟན་པར་སྒོམས། རྡོ་རྗེ་སྤྱི་བོར་བཞག་ནས་ནི། ཏིཥྛ་བཛྲ༔ ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། དེ་ནས་ལག་ཏུ་བུམ་པ་ཐོགས་ཏེ་འདི་སྐད་ཅེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིས༔ གང་ཡིན་བུམ་པའི་དབང་ནི་སློབ་མ་དེ་ལ་ཡོངས་རྫོགས་འགྱུར་བའོ༔ ཞེས་གསུངས་པས། བུམ་པ་འདི་ནི་ཕྱི་བུམ་པ་ལ་ནང་རིན་པོ་ཆེའི་གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་གྱུར་པའི་ནང་དུ་ཆེ་གེའི་ལྷ་ཚོགས་དངོས་སུ་བཞུགས་པའི་སྐུ་ལས་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་བབས། ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱི་སྤྱི་བོ་ཚངས་པའི་བུ་ག་ནས་ཞུགས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་གནས་བཞི་གང་། སྒྲིབ་པ་བཞི་དག །དབང་བཞི་ཐོབ། སྐུ་བཞི་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་སྐལ་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པར་སྒོམས་ཤིག །ཧཱུྃ༔ བུམ་པ་འདི་ནི་རིན་ཆེན་ཁང༔ ཆེ་གེ་འཁོར་བཅས་བཞུགས་པ་ཡིས༔ རིགས་ཀྱི་བུ་ལ་དབང་བསྐུར་བས༔ དབང་བཞི་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་པར་ཤོག༔ བུམ་དབང་བསྐུར་བའི་གཟུངས་ནི་འདི༔ ཀུམ་བྷ་པ་ནི་ཀ་ཡེ༔ འབར་འབུ་ཨ་ཡི་ཀ་ཀི་ཀ་ཀོ༔ འདིའི་སྐབས་སུ་ལྷ་གང་ཡིན་དེའི་སྔགས་བརྗོད་མགོ་ལ་བཞག །དེ་ནས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། སློབ་མས་དད་གུས་བསྐྱེད་ནས་སློབ་དཔོན་གྱིས་ནི་གཏོར་མ་ཐོགས་ལ་འདི་སྐད་དོ༔ ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། གཏོར་མ་འདི་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར། ཆེ་གེའི་ལྷ་ཚོགས་སྔར་སྨྲོས་མ་ཐག་པའི་མཚན་ཉིད། སྟེང་གི་ཆ་ལ་རིག་འཛིན་གྲུབ་ཐོབ་རྒྱ་མཚོ། བར་གྱི་ཆ་ལ་ཡི་དམ་རྒྱུད་སྡེ་དྲུག་གི་ལྷ་ཚོགས། འོག་གི་ཆ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱོང་སྲུང་མའི་ལྷ་ཚོགས་སྤྲིན་འཁྲིགས་པ་ལྟ་བུ་ཁྱེད་རང་གི་སྤྱི་བོར་བྱོན་ཏེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལས་འོད་ཟེར་ཁ་དོག་སྣ་ཚོགས་འཕྲོས་ཏེ་ཁྱེད་རང་རྣམས་ལ་ཐིམ་པས། དབང་དང་བྱིན་རླབས་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་ཅིང་། ངེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་བྱིན་རླབས་དངོས་གྲུབ་ཐམས་ཅད་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་གནང་ཞིང་ཐོབ་བྱུང་སྙམ་པའི་མོས་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཛོད་ཅིག །ཧཱུྃ༔ གཏོར་མ་འདི་ནི་ཆེ་གེ་ཡིན༔ མ་ལུས་འཁོར་བཅས་ལྷམ་མེར་བཞུགས༔ བུ་ཁྱོད་ལ་ནི་དབང་བསྐུར་བས༔ དབང་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཐོབ་ཤོག༔ ཆོས་སྐུ་ཀུན་བཟང་ཡབ་ཡུམ། ལོངས་སྐུ་རིགས་ལྔ་ཡབ་ཡུམ། སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ། རིག་འཛིན་དགའ་རབ་རྡོ་རྗེ། མཁས་པ་ཤྲཱི་སིཾ་ཧ། རྒྱ་གར་གྱི་རིག་འཛིན་ཆེན་པོ་བརྒྱད། འཆི་མེད་པདྨ་འབྱུང་གནས། རྗེ་འབངས་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་རིག་འཛིན་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་དམ་པ་རྣམས་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཆེ་གེའི་ལྷ་ཚོགས་འཁོར་དང་བཅས་པས། རྡོ་རྗེའི་སློབ་མ་འདི་རྣམས་ལ་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག །ད་ལྟ་ཉིད་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག །མྱུར་བ་ཉིད་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག །འདི་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་ལ་གནོད་ཅིང་འཚེ་བར་བྱེད་པའི། སྟེང་གདོན་གཟའ་རྒྱུ་སྐར། འོག་གདོན་ཀླུ་ས་བདག །བར་གདོན་གཉན་ཐེའུ་རང་ལ་སོགས་པ་གདོན་རིགས་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག །རླུང་ལས་གྱུར་པ། མཁྲིས་པ་ལས་གྱུར་པ། བད་ཀན་ལས་གྱུར་པ། འདུས་པ་ལས་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ནད་རིགས་བཞི་བརྒྱ་རྩ་བཞིའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག །ཚེ་དང་བསོད་ནམས་དཔལ་དང་འབྱོར་པ་ཡོན་ཏན་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོ་ལྟར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག །འཆི་མེད་ཚེའི་དངོས་གྲུབ་རླུང་སེམས་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་དབང་དུ་འདུས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག །བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་བར་ཆད་བདུད་བཞི་ལོག་འདྲེན་ཐམས་ཅད་ཚར་ཆོད་པར་བྱིན་གྱིས་རློབས་ཤིག །སྐྱེ་བ་འདི་ནས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། ཆེ་གེའི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེའི་སློབ་མ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་ལྷ་མཛོད། ཉིན་གསུམ་གྱི་བྱ་ར་མཛོད། མཚན་གསུམ་གྱི་མེལ་ཚེ་མཛོད། དུས་མ་ཡིན་པའི་འཆི་བ་དང་། འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་བསྐྱབ་པར་མཛད་དུ་གསོལ། གཏོར་མའི་དབང་བསྐུར་གཟུངས་ནི་འདི༔ མ་ཉི་མ་ཏ་ཡ་ཀ་དི་མ་ཧུ༔ ཧ་སྱ་ལ་སྱ་སེ་ལེ་ཡེ༔ ལྱ་ལྱེ་པྱ་ཏྱ་ཧྱ་ཧཱུྃ་ཧྱ༔ དེ་ནས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། སོ་སོའི་སྐུ་གཟུགས་སློབ་མའི་ལག་ཏུ་གཏད༔ ཅེས་གསུངས་པས། སྐུ་གཟུགས་འདི་ཉིད་ཆེ་གེ་མོ་དངོས་སུ་གསལ་བའི་སྐུའི་གནས་རྣམས་ནས་རང་འདྲ་བའི་སྐུ་དཀར་སེར་དམར་ལྗང་མཐིང་གའི་ཚོགས་འཕྲོས་ནས། ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱི་གནས་སོ་སོར་ཐིམ་པས། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དབང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པར་སྒོམས་ཤིག །ཧཱུྃ༔ ཆེ་གེའི་སྐུ་གཟུགས་ལ༔ ཆེ་གེའི་ལྷ་ཚོགས་རྫོགས༔ སློབ་མ་ཁྱོད་ལ་དབང་བསྐུར་བས༔ ཆེ་གེའི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱི༔ དབང་བཞི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཐོབ་ཤོག༔ སྐུ་དབང་བསྐུར་བའི་གཟུངས་ནི་འདི༔ ལྷབ་ལྷབ་ལྗིམ་པ་ཉྱ་ཧ་སྱ་ཡེ༔ ཧཱ་ཏྲཾ༔ ཀ་ལི་ཀི་ལི་ཀཱ་ཏྲཾ༔ པ་ལེ་པི་ལེ་ཀ་ཏཾ༔ བ་ལེ་བི་ལེ་ཀ་ཏཾ༔ ཧ་ཧཱུྃ་པ་ཏིམ་བ་ཏིམ༔ དེ་ཉིད་མགོར་བཞག །དེ་ནས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། སློབ་མའི་ལག་ཏུ་མར་མེ་གཏད༔ སློབ་མས་ཕྱག་གསུམ་འཚལ་ནས་འདི་སྐད་ཞུ་བར་བྱ༔ ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། མར་མེ་འདི་ཁྱོད་ལ་གཏད་པས། མ་རིག་པའི་མུན་པ་སངས་ནས། ཡི་དམ་ཆེ་གེ་དངོས་སུ་མཇལ་བའི་དབང་ཐོབ་པར་སྒོམས་ཤིག །ཧཱུྃ༔ ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཡི༔ སྔགས་འཆང་རྒྱལ་པོས་སྒྲོན་མེ་སྦྱིན༔ འདི་ལ་བརྟེན་ནས་བུ་ཁྱོད་ཀྱང༔ ཡི་དམ་ལྷ་དང་འཕྲད་པར་ཤོག༔ ཨོཾ་བཛྲ་དྷཱི་པཾ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ དེ་ནས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། སློབ་མས་ཕྱག་གསུམ་འཚལ་ནས་འདི་སྐད་ཞུ་བར་བྱ༔ ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། བླ་མ་དང་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་ལ་སྣང་གསལ་གྱི་མར་མེ་མདངས་དང་ལྡན་པ་རེ་ཕུལ་བས། མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དག་ནས། ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་གེགས་དང་གོལ་ས་མེད་པ་གསལ་པོར་མཐོང་བའི་མོས་པས། མར་མེ་འདི་ངེད་ལ་ཕུལ་ནས་ཕྱག་གསུམ་འཚལ་བའི་མོས་པས། མགོ་བོས་འདུད་པ་གསུམ་དང་བཅས་ཏེ། མར་མེ་འབུལ་བའི་གཟུངས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། མ་ཧཱ་གུ་རུ་ཙིཏྟ༔ མ་མ་ཏ་རི་ཀྵ༔ ཥ་ཧ་ནྱ་ཧྱ༔ དེ་ནས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། འབྲས་སྙེ་ཐོགས་ཏེ་སློབ་མའི་མགྲིན་པར་བཞག་ལ་འདི་སྐད་བརྗོད་པའོ༔ ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། འབྲས་སྙེ་འདི་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྷ་མོ་ནོར་རྒྱུན་མའི་ཕྱག་ན་གནས་པའི་འབྲས་སྙེ་ལྟར། ཡིད་ལ་བསམ་པའི་འདོད་དོན་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ལ་འགྲུབ་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྲས་ཀྱི་སྙེ་མ་འདི་ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱི་མགྲིན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་གནས་སུ་བཞག་པས། ཚེ་དང་བསོད་ནམས་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་འཕེལ་ཞིང་གསུང་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་པར་སྒོམས་ཤིག །ཧཱུྃ༔ འདི་ནི་རིན་ཆེན་འབྲས་སྙེ་སྟེ༔ ཁྱོད་ཀྱི་མགྲིན་པར་བཞག་པ་ཡིས༔ ཆེ་གེའི་གསུང་དབང་ཀུན༔ མ་ལུས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐོབ་པར་ཤོག༔ འབྲས་དབང་བསྐུར་བའི་གཟུངས་ནི་འདི༔ ཨ་ཥི་ཧ་ཀྵི་པ༔ ཀྵི་ཀྵི་ཀྵི༔ བེ་གེ་ནཱ་ཧ༔ <!TCC Tibetan character 4,200 undefined in unicode!>ེྰ་<!TCC Tibetan character 4,200 undefined in unicode!>ེྰ་ཧེ་ཧེ༔ ཧྱེ་ཧྱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀ་ཏི༔ དེ་ནས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། ཨ་དཀར་རམ་ནི་དུང་དཀར་ཐོགས་ལ་སྔགས་འདི་བརྗོད༔ ཅེས་གསུངས་པའི་དོན། རིན་པོ་ཆེ་དུང་དཀར་པོ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་ཞིང་ཨ་ཡིག་དཀར་པོས་མཚན་པ། ནང་གི་རྩ་རྗེས་ལ་རིགས་ལྔའི་ཕྱག་མཚན་དང་དབྱངས་གསལ་གྱི་ཡི་གེ་བཀྲ་ཤིས་པའི་རྟགས་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་རང་གྲུབ་ཡོད་པ་གཅིག་ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་གར་བཞག་པས། ཐུགས་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་ནས་སྟོང་གསུམ་ཆོས་སྒྲས་འགེངས་པའི་དབང་དང་ལྡན་པར་སྒོམས་ཤིག །ཧཱུྃ༔ དུས་གསུམ་རྒྱལ་བ་ཀུན་གྱི་སྐུ་གསུང་ཐུགས༔ གཡས་འཁྱིལ་རྩ་རྗེས་ཡོངས་རྫོགས་དོད་པ་འདི༔ བུ་ཁྱོད་སྙིང་གར་གཏུགས་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས༔ ཆེ་གེའི་ཐུགས་དབང་ཡོངས་རྫོགས་ཐོབ་པར་ཤོག༔ དུང་དབང་བསྐུར་བའི་གཟུངས་ནི་འདི༔ ཨ་ཨ༔ ཨ་ཨ༔ ཨ༔ དུམ་དུམ༔ དུམ་དུམ༔ དུམ་དུམ༔ ཧ་ཧ་ཧ༔ ཧ་ཧ༔ ཧ་ཧ༔ ཀི་ཏིམ་བླ་ན༔ ཀ་ཀོ་སེང་པ་ཏིམ༔ ཡང་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། ཞིང་དབྱུག་གམ་ནི་ཐོད་རློན་ཕྲེང་བ་སློབ་མའི་ལག་བཞག་ལ༔ ཞེས་གསུངས་པས། ཞིང་ཆེན་དབྱུག་པའི་རྒྱལ་མཚན་དང་ཐོད་ཕྲེང་འདི་གཏད་པས། གསང་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་མི་ནུབ་པའི་རྒྱལ་མཚན་འཛིན་ཅིང་། ཡོན་ཏན་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་དབང་ཐོབ་ནས། མ་མོ་མཁའ་འགྲོ་བྲན་དུ་ཁོལ་བ་དང་། སྔགས་ཀྱི་ནུས་མཐུ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་དབང་ཐོབ་པར་སྒོམས་ཤིག །ཧཱུྃ༔ སློབ་མ་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ལ༔ ཞིང་དབྱུག་ཐོད་ཕྲེང་དབང་བསྐུར་བས༔ ཆེ་གེའི་ལྷ་ཚོགས་ཀྱི༔ སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཡོན་དབང་ཐོབ་ཤོག༔ ཞིང་དབྱུག་གམ་ནི་ཐོད་ཕྲེང་གིས༔ དབང་བསྐུར་གཟུངས་ནི་འདི་ལྟར་རོ༔ གྷི་ཧུ་ར་ཧ་སྱེ༔ ཧེ་ཨ་ཧཱུྃ་ཧཱུྃ༔ དེ་ནས་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། བཙན་དུག་སྡོང་པོ་དང་ནི་བདུད་རྩི་ལག་ཐོགས་ལ༔ ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ཟབ་མོ་འདི་ལྟ་བུ་ཐོབ་ནས་དམ་ཚིག་མ་བསྲུང་ན་ནི། བཙན་དུག་གི་སྡོང་པོ་ཟོས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཚེ་འདིར་བཀའི་ཆད་པས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་བསྐྱེད་ཅིང་ཚེའི་དུས་བྱེད། ཕྱི་མའང་རྡོ་རྗེའི་དམྱལ་བ་ཆེན་པོར་ལྟུང་ནས་ཐར་པའི་སྲོག་ཆད། དམ་ཚིག་བསྲུངས་ན་འཆི་མེད་ཀྱི་བདུད་རྩི་འཐུངས་པ་ལྟར། ཚེ་འདིར་བདེ་ལེགས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ཞིང་། ཕྱི་མའང་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ་ངེས་པར་སྐྱེ་བས། དེས་ན་དམ་ཚིག་མང་ཡང་བསྡུ་ན། བླ་མ་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་དབྱེར་མེད་དུ་མོས་གུས་བསྐྱེད་ལ་དུས་ནམ་ཡང་མི་སྤང་སྙམ་པ་གྱིས་ལ་རྗེས་ཟློས་མཛོད། གཙོ་བོ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཅི་གསུངས་པ༔ གསུངས་བཞིན་མ་འཆུགས་བདག་གིས་བསྒྲུབ༔ དེང་ནས་གཟུང་སྟེ་ཅི་སྲིད་དུ༔ གཙོ་བོའི་བཀའ་ལས་མི་འདའ་བསྒྲུབ༔ དབང་ཐོབ་དམ་ཚིག་གཟུངས་ནི་འདི༔ ས་མ་ཡ་ཀ་ཧི་ཧ་པ་ཧཱུྃ༔ རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། བཙན་དུག་སྡོང་པོས་བདུད་རྩི་བསྒྲེས་ཏེ་སློབ་མའི་ལག་བཞག་ལྕེས་བལྡག་སྟེ༔ ཞེས་གསུངས་པའི་དོན། དམ་ཚིག་མ་བསྲུང་ན་དུག་དང་། དམ་ཚིག་བསྲུངས་ན་བདུད་རྩིར་འགྱུར་བའི་བརྡ་དོན་གོ་མཛོད་ལ། དུག་གི་སྡོང་པོས་བླངས་པའི་བདུད་རྩི་འདི་ཐུངས་ཤིག །ཅེས་བདུད་རྩི་བྱིན་ལ། དམ་ཚིག་སྲུང་བའི་གཟུངས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཀ་ཏི་ཀ་ས་མ་ཡ༔ ཨ་མྲྀཏ་ལའི༔ ཧ་ལ་ཧ་ལ༔ པ་ག་ས་མ་ཡ༔ ཨ་དྷེ་བ༔ ཨ་ས་མ་ཡ༔ ན་ར་ཀ༔ ག་ཛ་སྭཱ་ཧཱ༔ དེ་ནས་རྗེས་ཀྱི་བྱ་བ་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། གོང་བཞིན་དམ་ཚིག་ཉམས་ན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བས་བསྲུང་བར་གྱིས་ལ་མཎྜལ་ཕུལ༔ ཞེས་འབྱུང་བས། གཏང་རག་གི་མཎྜལ་དུ། སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་བསོད་ནམས་དགེ་ཚོགས་གླིང་བཞི་རི་རབ་དང་བཅས་ཏེ་ཆེ་གེའི་ལྷ་ཚོགས་ལ་བློས་བླངས་ཏེ་འབུལ་སྙམ་པས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ཀྱཻ༔ བླ་མ་ཆེ་གེ་ལ༔ གླིང་བཞི་སྲིད་པའི་དགེ་ཚོགས་ནི༔ ཅི་མཆིས་བསྡུས་ཏེ་མཎྜལ་འབུལ༔ དེ་ཡང་གཟུངས་དབང་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་རྐང་ལས། འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་འདས་དང་མ་འདས་སོ་མཚམས་པ༔ ཀུན་ལ་དབང་བསྐུར་འདི་ཡི་རིགས་འགྲེས་ཀུན་ལ་བྱ༔ འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ལྷ་ལ་དབང་བསྐུར་འདི་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ ཁ་ཐཾ་གུ་ཧྱ༔ ཞེས་སངས་རྒྱས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཉིད་ཀྱིས་བཀའ་བསྩལ་པ་ལྟར། ཆེ་གེའི་གཟུངས་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་པས། བསྙེན་པ་སོགས་རང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པར་མཛོད་ཅིག །ཅེས་སློབ་མ་གྲོལ། རྗེས་ཆོག་སྤྱི་ལྟར་རོ། །དང་པོ་བདག་མདུན་གསལ་གདབ། བསྙེན་པ་ཅུང་ཟད་བྱ་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དབང་བླངས་པས་རང་གི་བྱིན་རླབས་མི་ཉམས་པའོ། །རྒྱས་པར་ཚོགས་གཏོར་འབུལ་བྱ། བསྡུ་ན་མཆོད་བསྟོད་བྱ་ཞིང་། ཡེ་ཤེས་པ་དང་དམ་ཚིག་པ་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ལ་བསྡུ་སྟེ། རྩ་གསུམ་མཆོད་ཕྲེང་མཇུག་ལྟར་རོ། །ཞེས་པ་སྤྲུལ་སྐུ་ཉིད་ཀྱི་བཀས་བསྐུལ་ཏེ། ཉིད་ཀྱི་གནམ་ཆོས་ནང་ནས་སབ་འོས་སབ་སྟེ། ཀརྨ་ཨ་རཱ་གས་བཀོད་པ་ལ་ཉེས་འགལ་མཆིས་ན་རྩ་གསུམ་བཀའ་སྲུང་རྣམས་ལ་བཤགས། དགེ་བས་བསྟན་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་གྱུར་ཅིག །མངྒ་ལཾ།། །།\nRetrieved from "http://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-THI-011&oldid=114796"


ཡོང་ཁུངས།：ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ། སྤེལ་དུས།：2018-05-18 རྩོམ་པ་པོ།：སྐྱ་རེངས་དཔལ་ལོ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།：པད་མོ་འཛིན། ཀློགས་གྲངས།：\nདཀར་མཛེས་སྐུ་ལ་མཚན་དཔེ་རྒྱན་གྱིས་མཛེས། །མཉེན་པའི་ཕྱག་ཟུང་བཻཌཱུར་པི་ཝང་འཁྱུད། །\nསྐལ་བ་ལྡན་པར་ངག་གི་དཔལ་སྦྱིན་མཁན། །ཚངས་སྲས་ལྷ་མོས་བདག་བློ་གཏེར་དུ་སྒྲུབས། །\nའཇིགས་མེད་རྣམ་དཔྱོད་འོད་སྟོང་འབར་པའི་གཟིས། །རིགས་པའི་གསང་ཚིག་རྗེན་པར་སྟོན་མཛད་པ། །\nབློ་གྲོས་པད་མོ་བཞད་པའི་དགའ་སྟོན་ནི། །མཐའ་དབུས་སྐལ་ལྡན་བུང་བའི་གསོས་སུ་གྱུར། །\nགང་གི་འཁྲུངས་རབས་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་ལས། །ཆུ་བུར་མིག་ལ་སྣང་བའི་མཐོང་ཚོད་ཙམ། །\nམདོར་བསྡུས་བརྗོད་པ་རབ་གསལ་ཟླ་ཟེར་གྱིས། །དད་པའི་འོ་མཚོ་མཁའ་ལ་འཕྱུར་མིན་ནམ། །\nའཁྲུངས་རབས་ལས།"ཟབ་དོན་ཕུལ་བྱུང་གསང་ཆེན་ལམ་བཟང་གི། །བླ་མེད་བདུད་རྩིས་ཐུགས་རྒྱུད་ཡོངས་གང་ཞིང་། །ཁ་སྦྱོར་བདེ་བས་ཟུང་འཇུག་མཆོག་བརྙེས་པ། །ས་ར་ཧ་བའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས། །"ཞེས་བསྔགས་པ་འཛམ་གླིང་གྲུབ་བརྒྱའི་གཙུག་ནོར་གྲུབ་ཆེན་ས་ར་ཧ་ནི། རྒྱ་གར་འཕགས་ཡུལ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་བྲམ་ཟེའི་རིགས་སུ་སྟོན་པ་འདས་ནས་ལོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས།གཞོན་ནུ་ནས་ཡི་གེ་དང་། རྩིས་དང་། ལག་རྩིས་དང་། འབྱུང་བ་དང་། གཞུག་པ་དང་། གཞག་པ་ལ་ཉེ་བར་ཞུགས་ཤིང་། གཞན་ཡང་ས་གཞི་བརྟག་པ་དང་། གོས་བརྟག་པ།རིན་པོ་ཆེ་བརྟག་པ། ཤིང་རྟ་བརྟག་པ། གླང་པོ་ཆེ་བརྟག་པ།རྟ་བརྟག་པ། གཞོན་ནུ་བརྟག་པ།གཞོན་ནུ་མ་བརྟག་པ།འབྱེད་པ་དང་ཀློག་པ་དང་སྒྲ་ངེས་པར་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་གཙུག་ལག་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་ཅིང་། དབེན་པ་ཞིག་ཏུ་གནས་པའི་ཚེ་ནམ་མཁའ་སྟོང་བའི་ཁོང་ནས་བྲམ་ཟེའི་ཁྱེའུར་གྱུར་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ན་ཅི་ཞིག་བྱར་ཡོད།དེ་བས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོར་སོང་ཞིག་ཅེས་པའི་སྒྲས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་བསྐུལ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་སྐད་ཐོས་པའི་མོད་ལ་ཁྱེའུ་དེ་སྔ་ན་མེད་པའི་སྤྲོ་བས་བརྟས་ནས་བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གཡེང་གི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུག་ཅན་གྱི་བཟའ་བ་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་དཔལ་གྱི་རི་ག་ལ་བ་དེར་སོང་ངོ་།།དེ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གསང་བའི་བདག་པོ་དཔལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་གསང་བ་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དང་ལྡན་པའི་མཆོག་ཏུ་མཁྱེན་ནས་རང་རིག་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་སྤྲུལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་ཏེ་དབང་བསྐུར་ནས་རྒྱུད་སྡེ་རིན་པོ་ཆེ་མཐའ་དག་གི་ལུང་ལེགས་པར་བྱིན་ཏེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་ལ་བརྟེན།དངོས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལེགས་པར་ཐོབ་ནས་བསྟི་གནས་དེ་ཉིད་དུ་ལོ་གྲངས་བརྒྱ་ཕྲག་ཏུ་བཞུགས།དེ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བའོ་སྙམ་ནས་དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲར་བྱོན་ཏེ་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་པའི་སྡེ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་སྡེ་སྣོད་ལ་སྦྱངས་པས་གཞུང་ལུགས་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཁས་ཆེན་དུ་གྱུར།ནཱ་ལེནྡྲའི་མཁན་པོ་མཛད་དེ་བསྟན་པའི་བྱ་བ་མཛད། དེ་ནས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་མྱུར་བར་འདོང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ཉིད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་སློབ་པར་བགྱིའོ་སྙམ་པའི་འདུན་པས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་བརྟུལ་ཞུགས་སྤངས་ནས་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྒྱུ་བ་ན།མཐར་གྱིས་ལྷོ་ཕྱོགས་མ་ར་ཧ་ཊ་ཞེས་བྱ་བར་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ཞིང་གི་རྣལ་འབྱོར་མ་མདའ་མཁན་གྱི་བུ་མོའི་ཚུལ་ཅན་ཞིག་གཟིགས་ཏེ།དེའི་མདའ་སྲོང་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གནས་ལུགས་ཀྱི་དོན་ངོ་སྤྲོད་པ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཏེ་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས།བུ་མོ་དེ་ཕྱག་རྒྱར་ཁྲིད་ནས་ཡུལ་ངེས་མེད་དུ་རྒྱུ་ཞིང་། མདའ་མཁན་གྱི་ཚུལ་མཛད་པས་མཚན་ཡང་ས་ར་ཧ་སྟེ་མདའ་བསྣུན་ཞེས་གྲགས།སྔོན་གནས་བརྟན་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་ལ་ཕྱིས་སུ་ཕྱག་རྒྱ་མ་བསྟེན་པས་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བོ་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་གིས་འཕྱས་པ་ན།སློབ་དཔོན་གྱིས་མདའ་སྲོང་བཞིན་དོ་ཧ་རྡོ་རྗེའི་གླུ་བླངས་པས་རྒྱལ་པོ་འཁོར་སྟོང་ཕྲག་ལྔ་དང་བཅས་པ་རིག་འཛིན་གྱི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས།མཐར་སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་ཀྱང་སྐུ་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གཤེགས་སོ། །\nགསང་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་གྲུབ་པ་མཆོག་བརྙེས་པའི། །གསང་ཆེན་བསྟན་པ་འཛིན་པའི་བཤེས་ཁྱོད་ལ་འདུད་དོ། །ཞེས་པ་ནི་བར་སྐབས་སུ་ངལ་གསོ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། །\n༡.དེ་ཡང་འཁྲུངས་རབས་ལས།"རྨད་བྱུང་བློ་གྲོས་གསེར་བཟང་ཡོལ་གོ་རུ།།ཐུབ་བསྟན་བདུད་རྩིའི་སྙིང་བོ་འབུམ་གྱིས་གཏམས།།རིས་མེད་འགྲོ་ལ་འགྱེད་པའི་མཆོག་སྦྱིན་མཁན། །གྲུབ་མཆོག་དམ་པའི་ཞབས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།"ཞེས་བསྔགས་པ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་སྟག་གྲུབ་ཆེན་པ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་སྙིང་པོ་མཆོག་ནི་དབུས་གཙང་གི་སྟག་ཚང་ལུང་བ་ནས་འཁྲུངས་གཞིས་དང་བཅས་པ་མདོ་སྨད་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས་རིམ་གྱིས་བཱ་ཡན་སྟག་ཚང་གི་སར་ཆོས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་རྒྱས།རྡོ་ར་ལ་ཁ་ཟེར་བ་ནས་གཞི་བྱེས་ཀྱི་ཚོགས་པ་མང་པོ་ལ་རྡོ་རྗེ་ཕྲེང་བའི་དབང་གནང་། གཟུངས་རི་ནང་ནས་དགོན་གསར་འདེབས་ཀྱི་གཞི་ཞིག་བཏིངས།རྒྱ་རྒྱའི་དགོན་པར་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས། ཉེ་སྲས་བརྒྱད། རྟ་མགྲིན།ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཀྱི་སྨན་སྐུ་ཆེ་ཚད་རེ་བཞུགས་པའི་ལྷ་ཁང་ཞིག་བཞེངས།འགག་ཚར་ཕེབས་ཏེ་ཚོགས་པ་མང་པོར་མི་ཏྲ་བརྒྱ་རྩའི་དབང་ཆེན་སྩལ།དེ་ནས་སློབ་མ་སྦྱིན་བདག་ཚོས་བསྐུལ་བ་དོན་ཡོད་པར་བྱ་ཕྱིར་སྟག་དགོན་པ་དགའ་ལྡན་སྲིད་རྩེ་གླིང་ཞེས་པ་གསར་དུ་བཏབ།སྟོད་ཁག་གསུམ་རེ་ལ་དགོན་ཆུང་རེ་ཡོད་པ་རྣམས་དགོན་པ་གསར་བར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས།རྒྱ་རྒྱའི་དགོན་པའི་ལྷ་ཁང་དེ་དང་དབྱིབས་མཚུངས་པ་ཞིག་གི་ནང་དུ་དུས་གསུམ་སངས་རྒྱས་དང་། དེའི་མདུན་ཐད་དུ་འདུ་ཁང་། མཚལ་སྣག་སྤེལ་མས་བྲིས་པའི་བཀའ་འགྱུར་དང་བཀའ་འགྱུར་ཁང་བཅས་བཞེངས།ཁྱད་པར་དུ་ཆོས་རྗེ་དོན་གྲུབ་རིན་ཆེན་གྱི་ཤངས་ཁྲག་གིས་བཞེངས་ཤིང་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེས་རབ་གནས་མཛད་པར་གྲགས་པའི་ལྷ་མོའི་རྟེན་ཐང་ཤིན་ཏུ་གཉན་ཆ་ཆེ་བ་དེ་ཉིད་གཙོ་བྱས་པའི་ལྷ་མོ་ཁང་གྱན་གསུམ་མ་ཁ་ལུང་མདོར་བསྟན་པ་ཞིག་ཀྱང་བཞེངས།བཞེས་དཀར་སྐྱེམས་དང་བཅས་པ་ཕྱག་གིས་བཞེངས་པའི་གྲུབ་རྟགས་བསྟན་པ་སོགས་ཀྱང་འགའ་རེ་ཡོད་པར་གྲགས།སྐབས་ཤིག་ཆིབས་རྟ་འགའ་ཡོད་པ་རྒྱ་རྒྱའི་ལུང་མདོའི་ཙག་ག་ཐང་ཟེར་བའི་གྲོང་གི་སྐལ་བཟང་འབུམ་གྱི་ཞིང་ནང་དུ་སོང་རྐྱེན་ཞིང་བདག་ཁྲོས་ནས་ཆིབས་པའི་རྔ་རྔོག་བྲེགས།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐལ་བཟང་འབུམ་གྱི་ཁྱིམ་སྡེ་གཏོགས་དང་བཅས་པ་འཕུང་ལ་སྦྱར་ཞེས་ད་ལྟའང་ཧ་ལས་པ་བྱེད་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་གྲུབ་ཆེན་པའི་མཚན་ཐོགས།དགུང་ལོ་མཐོན་པོར་ཕེབས་ནས་སྐུ་འདས་སོ། །\n༢."འཇམ་དབྱངས་བླ་མའི་རང་ལུགས་ཟླ་བྲལ་བ།།འཛིན་ཅིང་སྤེལ་བའི་གྲགས་སྙན་མཁས་མང་གི།།རྣ་བའི་བཅུད་ལེན་བསྟན་འགྲོའི་གསོས་སྨན་ཆེ། །མཚན་ལྡན་དམ་པའི་མགོན་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།"ཞེས་བསྔགས་པ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པའམ་སྨ་ར་ཚང་ནི།སྔར་བཤད་པ་ལྟར་སྟག་བླ་མར་མཐུ་འགྲས་ཤོར་བའི་ཙག་ག་ཐང་གི་སྡེ་ཁྲོད་དུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་སྨད་ཕྱེད་ཀྱི་སྟོད་ཙམ་ལ་འཁྲུངས།དགྲའི་ཁྱིམ་དུ་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་འཁྲུངས་དོགས་མེད་ཟེར་ནས་སྟག་དཔོན་ཚང་དང་སྟག་དགོན་པས་སྤྲུལ་སྐུ་བདག་མ་རྒྱབ།དེའི་ཕྱིར་རྒྱ་རྒྱའི་དགོན་པར་ཨ་ལགས་འབའ་ཡོག་ཚང་གི་སྒར་བར་ཅུང་བཞུགས།དེ་ནས་ནར་སོན་པ་ན་མཁན་པོ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོས་སྐུ་གོང་མའི་འབྲེལ་བསྒྲིགས་ཤིང་གཟིགས་སྐྱོང་གིས་དན་ཏིག་བྲག་ཏུ་གདན་དྲངས། བླ་སར་བཀོད་རབ་བྱུང་བསྒྲུབས་ནས་མཚན་ལ་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་དང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་ནས་འཇམ་དབྱངས་གྲགས་པར་མཚན་གསོལ།ཆུང་དུས་ནས་སྨ་ར་བཞག་པས་སྨ་ར་ཚང་དུ་གྲགས།མཁན་པོ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོས་སྐུ་དྲུང་དུ་བླངས་པ་ནས་བཟུང་སྒར་བ་གཅིག་ཏུ་ཁུ་དབོན་གྱི་ཚུལ་དུ་བཞུགས་པས་ན་ཞབས་དྲུང་ཞེས་པའི་མཚན་སྟར་ཆགས་སུ་ཐོགས།ཡང་རྒན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངག་རྒྱུན་དུ་ཙག་ག་ཐང་ནས་འཁྲུངས་པ་དེ་ཉིད་སྟག་དཔོན་ཚང་གིས་མ་བླུས་པར་བརྟེན་དབུས་གཙང་དུ་བྱོན་ནས་ཐོས་བསམ་མཛད།རྒྱལ་མེ་ཏོག་ཐང་གི་མཁན་པོར་བཞུགས།དེ་ནས་མདོ་སྨད་དུ་ཕེབས་ཏེ་སྟག་དཔོན་ཚང་གི་ཡུལ་བའི་ཉེ་འདབས་སུ་གཟིམ་གུར་ཕུབ་ནས་ཉིན་བདུན་ལ་བཞུགས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ཐུག་ཕྲད་མ་བྱུང་། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁ་དྲུག་ཕྱོགས་ནས་གདན་དྲངས་ཏེ་དེར་ཕེབས།དེ་ནས་མཁན་པོ་དཔལ་ལྡན་རྒྱ་མཚོའི་སྐུ་གདུང་སོག་ཡུལ་ནས་ཚེ་ཏན་དུ་ཞུས་ཤིང་གདུང་མཆོད་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་བ་སོགས་ཀྱི་ཕྱག་རྗེས་ཆེ་བར་བརྟེན།ཆུ་བཟང་རིན་པོ་ཆེའི་བཀའ་ལྟར་ཁྲི་ཚབ་མཛད་པས་སྒར་བ་ཁ་དྲུག་གི་ཁྲི་དྲུག་དང་གདུགས་དྲུག་གི་བདག་པོར་གྱུར།དགུང་ལོ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་ལ་སོན་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་སྨད་ཕྱེད་ཀྱི་སྟོད་ཙམ་ལ་འདས་སོ། །\n༣. "བློ་ཆེན་རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པའི་ཁུར་བསྣམས་ནས།།མཁས་བཙུན་བཟང་པོའི་འོད་དཀར་ཕྲེང་བ་ཡིས། །རབ་མང་འགྲོ་བའི་ཐར་ལམ་གསལ་བའི་གཉེན། །འདྲེན་མཆོག་མཚན་མོའི་མགོན་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།"ཞེས་བསྔགས་པ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་བློ་བཟང་རབ་གསལ་ནི།ཁོ་ཡན་ལུང་གི་སྡེ་ཁྲོད་ཅིག་ཏུ་འཁྲུངས་ཤིང་དན་ཏིག་གི་ཁྲི་ལ་བཀོད། དགུང་ལོ་བཅུ་ལྷག་བཞེས་པའི་སྐབས་སུ་སྐུ་གཤེགས་སོ།།\n༤. "མི་འཇིགས་བཞི་ལྡན་ཟླ་མེད་ཐུགས་ཀྱི་མཛོད།།ཐུབ་བསྟན་ནོར་བུས་ཡོངས་གང་འགྲོ་རྣམས་ལ། །གང་འཚམས་བགོ་བའི་སྐལ་བ་སྩོལ་བའི་གཉེན།།རྒྱལ་སྲས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོར་གསོལ་བ་འདེབས།།"ཞེས་བསྔགས་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་ནོར་བུའམ་ཚོན་པོ་མ་ཚང་ནི། ཁོ་ཡན་རྒྱ་མཁར་དུ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ཤིང་བྱི（སྤྱི་ལོ༡༨༠༤）ལོར་སེར་དྲིས་མ་ཎི་པཎྚི་ཏའི་སྐུ་ཉེར་འཁྲུངས།མཁན་པོ་ཇ་སག་ངག་དབང་འཇམ་དབྱངས་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་ཐུགས་ཁུར་ཆེར་བཞེས་ཀྱིས་བླ་བྲང་རང་གི་ཕྱག་རྫས་དང་། ཁ་དྲུག་གི་དགོན་གཞུང་སོ་སོ་ནས་བླུ་ཡོན་ཕུལ་ཏེ་གདན་སར་བཀོད།དགུང་ལོ་བདུན་པར་མཁན་པོ་ཇ་སག་གི་མདུན་རབ་བྱུང་བསྒྲུབས། སེར་དྲིས་མ་ཎི་པཎྚི་ཏ་བློ་བཟང་བསྟན་པའི་ཉི་མ་དགེ་རྒན་དུ་བསྟེན།ཇ་སག་ཚང་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་ནས་ལོ་མང་བཞུགས་ཤུལ་དུ་དགོན་ཁག་རྣམས་ཀྱི་ཁྲི་འགན་བཞེས་པར་བརྟེན་སེར་སྐྱ་ཚང་མས་རྩིས་མཐོང་ཤིན་ཏུ་ཆེ། སྡིག་སྤྱོད་ལ་འཛེམས་ནས་རེ་ཞིག་བར་ཤ་བཅད་དེ་ཟར་མའི་གཡིས་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ཤེས་བསྟེན་པ་དང་། སྐུ་ཚོ་ཞིང་དར་བས་ཆིབས་ཀྱིས་མ་དྲོངས་པར་གཡག་ཀོ་སྟེང་ནས་འདྲུད་པའམ་ཀྱོའུ་ཙིའི་སྟེང་ནས་ཕེབས་བཞུད་བྱེད་དགོས།དགུང་ལོ་སོ་དགུ་བ་ལ་མཁན་པོ་ཇ་སག་ཆུ་བཟང་ནས་སྐུ་གཤེགས་པར་འདི་བས་དབུ་དྲངས་ཏེ་སྐུ་གདུང་འཕྲོག་སྟབས་ཀྱི་གདན་དྲངས། ཆུ་བཟང་བླ་བྲང་ནས་རྗེ་འདི་བ་བཀྱིགས་རྡུང་ཚུན་ཆད་ཀྱི་ཁྲིམས་ཕབ།མཐར་ཆུ་བཟང་དགོན་པའི་ཁྲི་བ་ལས་སྣེས་ངོ་ཆེན་ཞུས་པ་ལྟར་ཆད་པ་དགུ་ཚན་གསུམ་ཕུལ་རྗེས་ཁྲིམས་ལས་བཏང་། ཆུ་བཟང་ལ་མཐོལ་བཤགས་གཙང་སང་བ་བྱས་ཏེ་བླ་སློབ་ཀུན་གྱི་འབྲེལ་བ་སྔར་ལས་ཇེ་ཟབ་ཏུ་བཏང་། དགུང་ལོ་ཞེ་གཅིག་སྟེང་དན་ཏིག་དང་ཚེ་ཏན་སོགས་སུ་སྐུ་མཆེད་རིན་པོ་ཆེ་སེར་དྲིས་མ་ཎི་པཎྚི་ཏ་ལས་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་དབང་སོགས་ཆོས་ལུང་མང་དུ་གསན།དགུང་ལོ་ཞེ་དྲུག་སྟེང་མཁན་པོ་ཚང་གི་ཡང་སྤྲུལ་གདན་སར་བཀོད་འཕྲལ《རྣམ་ཐར་རིན་ཆེན་ཕྲེང་མཛེས》ཞེས་པ་བརྩམས། དགུང་ལོ་ང་གསུམ་སྟེང་ཚེ་ཏན་འདུས་སྤྱིས་རྩོམ་སྐུལ་ཞུས་ནས《ཚེ་ཏན་བཅའ་ཡིག་ཆེན་མོ》དང་། 《དེབ་ཡིག》བཅས་གསར་རྩོམ་མཛད།ང་བཞིའི་སྟེང་ཚེ་ཏན་འདུ་ཁང་དང་། བླ་བྲང་གི་ལྷ་ཁང་། གསང་འདུས་ཁང་། མགོན་ཁང་སོགས་ལ་རབ་གནས་རྒྱས་ཙམ་ཞིག་མཛད་པའི་མཇུག་ནས་ཆིབས་རྟ་དཀར་པོ་ཆེ་ལེགས་ཤིག་ཡོད་པས་གཞི་བྱས་སྣང་རའི་བན་དེ་སོགས་ཁ་དྲག་དབང་ཐང་ཆེ་བའི་ཁ་མགོ་བ་བཅས་ནས་ཁ་དྲུག་དང་ཁོ་ཡན་ལུང་ཁོག་དུ་དཀར་ཐིགས་བསླངས་ནས་ཚེ་ཏན་ཇོ་ཁང་གཞི་ནས་ཞིག་གསོ་བྱས་པ་དགུང་ལོ་ང་དྲུག་གི་བདུན་པའི་ཚེས་མགོར་ལེགས་པར་གྲུབ་སྟེ་རབ་གནས་ཀྱང་མཛད་པ་དང་། 《ཇོའུ་ཁང་གི་དཀར་ཆག》བརྩམས།དེ་ནས་དགུང་ལོ་ང་དགུ་བ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་བའི་ཆུ་ཁྱི（སྤྱི་ལོ༡༨༦༢）ལོར་གོང་སྐྱའི་སྒར་རྙིང་བ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ། །\n༥."འཇིགས་མེད་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སྤོབས་པ་མཐོ།།ཐུབ་བསྟན་གངས་ཀྱི་རི་བོའི་སྤོ་རུ་འགྱིང་། །བློ་གསལ་རི་སྐྱེས་རྒྱ་མཚོ་སྐྱོང་བའི་མགོན།།མཆོག་སྤྲུལ་སྨྲ་བའི་སེང་གེར་གསོལ་བ་འདེབས།།"ཞེས་བསྔགས་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ནི།བ་ཡན་འགག་ཚའི་ཆན་ཧུ་དཔོན་ཚང་གི་ཁྱིམ་དུ་རབ་བྱུང་བཅུ་བཞི་བའི་བགྲང་བྱ་ང་བདུན་པ་ཆུ་མོ་ཕག（སྤྱི་ལོ༡༨༦༣）གི་ལོར་ཡབ་པདྨ་བཀྲ་ཤིས་དང་ཡུམ་བློ་བཟང་ཆོས་སྒྲོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས།བཙའ་དུས་མའི་རྨི་ལམ་དུ་ཁྱིམ་ནང་དུ་སྟག་ཅིག་མཆོངས་པ་རྨིས།པང་ཐོགས་ཀྱི་དུས་སུ་ཧོས་འཁྲུག་ཚབས་ཆེན་ཞིག་བྱུང་བར་སྟོད་ཁག་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་ཕོ་མོ་རྣམས་ཕུ་ལ་ཡང་རྫོང་ངམ་གནའ་རྫོང་དུ་བྲོས།མས་བྱིས་པ་འདི་པང་དུ་བཟུང་ནས་གཡང་དུ་མཆོངས།མ་ལ་མདུང་རྨས་འགའ་ཕོག་པས་ཟ་ལར་ཞིག་ལ་བྱིས་པ་མི་སྟེར་ཀ་མེད་བྱུང་། སྟེར་དུས་མས་འདི་སྐད་དུ།ཁོ་མོའི་བུ་འདི་རིན་པོ་ཆེ་ཞིག་ཡིན་མ་གསོད་པར་ཁྱེར་ལ་ཕན་ཐོགས་ངེས་ཡིན་ཞེས་གདམས།དེའི་ཚེ་མཁན་པོ་བློ་བཟང་འཇིགས་མེད་རབ་བརྟན་ཚང་ནས་ཐུགས་ཁུར་དང་བཞེས་ཀྱིས་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་བསྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་གི་མདུན་ཐུགས་བརྟག་ཞུས་ནས་འདི་བ་ལ་བབས།ཟ་ལར་ལ་དུང་ཁྲོན་ཉིས་བརྒྱའི་བླུ་ཡོན་བྱིན་ནས་རིམ་གྱིས་གདན་སར་བཀོད།རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ་མཚན་ལ་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ནོར་བུ་དང་བསྙེན་རྫོགས་ཀྱི་མཚན་ལ་འཇིགས་མེད་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོར་གསོལ།ཚེ་ཏན་གྲྭ་རིགས་དགེ་སློང་ནོར་བུ་དོན་གྲུབ་ཀློག་གི་སློབ་དཔོན་དུ་བསྟེན།དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཐོག་ཆུ་བཟང་གི་ཆོས་གྲྭར་ཞུགས།ཡི་གེ་དང་རི་མོ་འབྲི་བ་སོགས་ལ་བྱང་ཆུབ། ཁྱད་པར་དུ་པིར་སྨྱུག་གིས་བོད་ཡིག་འབྲི་ཉམས་གཞན་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས།ཚོགས་ལངས་ཀྱང་ལན་མང་བྱས།དགུང་ལོ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་སྟེང་འཁྲུངས་ཡུལ་དུ་ཆན་ཧུ་བན་ཕྲུག་མ་འཚམས་ཤིང་། དེའི་བུ་དབང་ཆེན་ནར་མ་སོན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཆན་ཧུའི་གོ་གནས་ཁུར།ཏོག་ཞྭ་གྱོན་ཞིང་ལས་ལྭ་མནབས། རེ་ཞིག་སྟོད་གྲུ་མགོ་དྲུག་དང་། སྨད་སྒར་བ་ཁ་དྲུག་གི་བླ་དཔོན་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས་རིམ་གྱིས་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་བསྒྲིགས།ཀྭོང་ཞུ་ཁྲི་ལོ་ཉེར་གཅིག་པའི་དུས་ཀྱི་ཧོས་འཁྲུག་ཚབས་ཆེན་ལངས་སྐབས་ཡ་རྫི་དང་བཱ་ཡན་ཁ་སྒང་ཕྱོགས་སུ་ལན་ཀྲུའུ་ཙུང་འདུའི་བཀས་དམག་མགོ་བསྐྱངས་པས་ཇུས་ཀ་ལེགས་པོ་བྱུང་། དེར་བརྟེན་གོང་མས"ཞིན་ཙི་ཡིན་མ་ཏོས་ཀྲིན་ཏུ་ཏུ་ཧུའུ་ཞིན་ཡིན་པཱ་ཐུར"ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་གནང་། དེ་དུས་གྲུབ་དབང་འཇིགས་མེད་བསམ་གཏན་རིན་པོ་ཆེར་བསླབ་པ་འབུལ་བའི་ཡི་གེ་ཕུལ།ཁོང་གི་རྒྱའི་མིང་ལ་ནན་ཁྲང་ཀྲིན་དང་ནན་ཏཱ་ཞིན་ཞེས་སུ་གྲགས།དེའི་ཕྱིར་ལན་ཀྲུའུ་ཀ་ཅུ་ཡན་ཆད་ནས་བཟུང་རྒྱ་བོད་ཧོས་གསུམ་མཆོག་དམན་ཁྲོད་ནས་ནན་ཏཱ་ཞིན་ཞེས་པའི་མིང་མི་ཤེས་མཁན་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར།ཧོས་འཁྲུག་གི་མགོ་མནན་པ་ལ་དེ་དུས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དུ་མའི་ཐུགས་ཟིན་ཅིང་སྐྱབས་འཇུག་ཐོབ་པའི་ངག་སྒྲོས་མང་དུ་འདུག་ལ།ཁྱད་པར་དུ་སྐྱབས་རྗེ་བདེ་ཡངས་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་ནོར་བུས་ཞབས་དྲུང་འདི་བ་གསང་བདག་གི་སྤྲུལ་བ་དངོས་ཡིན་པ་དང་། འཁྲུག་མགོ་མནན་ནས་ད་ལྟ་ཚང་མ་བག་ཕབ་ཏུ་གནས་ཆོག་པ་འདི་བྱུང་ཞེས་གསུངས།རྐ་ཕུག་དང་དོ་རྒྱའི་བར་དང་། ཀ་རིང་དང་ཟམ་དཀར་བར་གྱི་མི་ཤ་མང་པོའི་རྩོད་གླེང་སོགས་འགྲིག་འདུམ་བྱས་པའང་མང་། འདི་བ་སྟག་དགོན་དུ་ལན་མང་ཕེབས་ཏེ་དགོན་པར་སྲི་གནོན་བརྒྱབ་པ་སོགས་འཁྲུངས་ཡུལ་གྱི་དབང་གིས་སྐུ་ཕྲེང་སྔ་མ་རྣམས་ལས་འབྲེལ་བཟང་ཙམ་འགྲིག་པོ་བྱུང་། སྐབས་ཤིག་མཁན་པོ་ཚང་དང་བསྡོངས་ནས་ཐ་གྱ་དགོན་གྲོང་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུ་ཕྱིར་ཐང་རིང་རྒྱལ་བ་ཚང་དང་གཏུགས་བཤེར་བྱེད་པ་སོགས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་སྣེ་མང་ཡང་ལག་ཏུ་བསྟར།མཐར་ཐང་རིང་རྒྱུད་པས་ལྕགས་མཁར་སློག་པ་སོགས་བྱད་ཕུར་གྱི་ངོ་ལྟ་བུས་བླ་མ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་བར་དབྱེན་ཕྲ་ཅི་རིགས་བྱུང་བར་བརྟེན།ཁ་དྲུག་གི་དགོན་གྲོང་སོ་སོར་ཕྱོགས་རིས་དང་རྩོད་གླེང་མང་དུ་བྱུང་། ཚེ་སྟོད་ལ་ཆུ་བཟང་རིན་པོ་ཆེ་བློ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་བཤད་སྒྲུབ་ཉི་མ་དང་། བླ་བྲང་སྒོ་མང་བློ་བཟང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱ་མཚོ་སོགས་བསྟེན།ཕྱི་མའི་དྲུང་ནས་མི་ཏྲ་རྡོར་འཕྲེང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཐིག་ལེ་བཅུ་དྲུགདམ་ཚིག་གསུམ་བཀོད།མངོན་བྱང་། རྟ་མགྲིན། བདེ་མཆོགའཇིགས་བྱེད།གསང་འདུས་སོགས་ཀྱི་དབང་དང་། འཇམ་དཀར། སྒྲོལ་དཀར།རྣམ་རྒྱལ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་གནང་། འཇིགས་བྱེད་བསྙེན་ཁྲིད།འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས། སྦས་དོན་ཀུན་གསལ།ལམ་རིམ་ཆུང་ངུ་ཉམས་མགུར་རྣམས་ཀྱི་བཤད་ལུང་སོགས་གསན། ཕྱིས་སུ་ཞྭ་དམར་པཎྚི་ཏ།བདེ་ཡངས་རིན་པོ་ཆེ།གྲུབ་དབང་འཇིགས་མེད་བསམ་གཏན་རྣམས་སངས་རྒྱས་དངོས་དང་འདྲ་བར་གཙུག་ཏུ་བཀུར།དེ་དག་གིས་ཀྱང་གཟིགས་སྐྱོང་དང་ཐུགས་བརྩེ་ཤིན་ཏུ་ཆེ། གྲུབ་དབང་འཇིགས་མེད་ཞབས་ལས་དུས་འཁོར་གྱི་དབང་དང་ལུས་སྦྱོང་གི་མྱོང་ཁྲིད།བདེ་ཡངས་རིན་པོ་ཆེ་ལས་མན་ངག་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཁྲིད་སོགས་ཟབ་ཆོས་གང་མང་མནོས།སྟག་དཔོན་པོ་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ཞུས་ངོར《ལྷ་མོའི་གཏོར་ཆོག》ཉུང་བསྡུས་ཤིག་བརྩམས།དགུང་ལོ་སོ་དགུའི་སྟེང་འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་བསྐལ་བཟང་ཐུབ་བསྟན་དབང་ཕྱུག་དན་ཏིག་དང་ཚེ་ཏན་སོགས་ཁ་དྲུག་ཕྱོགས་སུ་གདན་དྲངས་སྐབས་བསུ་སྐྱེལ་སྣེ་ལེན་གྱི་ཁུར་བཟུང་། ཆོས་འབྲེལ་བཞགཀུན་མཁྱེན་བླ་མའི་འཁྲུངས་རབས་ཐང་ཀ་སོགས་རྟེན་སྐལ་ཅི་རིགས་དང་། ཨེར་ཏི་ནི་མཁན་པོའི་ཆོ་ལོ་བཀའ་ཤོག་བཅས་སྩལ།དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ལོན་ནས་ལན་ཀྲུའུའི་དཔོན་ཁག་མང་ཙམ་གྱིས་གཙོས་སློབ་གྲྭ་བ་དུ་མར་བོད་ཡིག་བསླབ་ཕྱིར་ལན་ཀྲུའུར་ལོ་གཉིས་ཙམ་བཞུགས།མཐུ་དགོན་མཚམས་ཁང་དང་། གོང་སྐྱའི་བླ་བྲང་ཡར་ནང་སོགས་གཟིམ་ཁང་གསར་བཞེངས་བྱས།དམག་དཔོན་ཁུར་དུས་རེབ་གཅིག་ལ་ཟ་ལར་ལྔ་བཅུ་བསད་པ་སོགས་ཀྱི་སྡིག་བཤགས་སུ་གྲུབ་དབང་འཇིགས་མེད་བསམ་གཏན་གྱི་བཀའ་ལྟར་ཚེ་ཏན་དུ་རྡོར་སེམས་སྨན་སྐུ་མི་ཚད་ལས་བརྒལ་བ།རྡོར་སེམས་སྟོང་ཐང་། གོང་སྒར་བླ་བྲང་དུ་སྒྲོལ་མའི་སྨན་སྐུ་ཆེ་ཚད།གོང་སྒར་འདུ་ཁང་སྒོ་སྔུན་གྱི་སྒྲོལ་མའི་འབུམ་ཁང་བཅུ་ལོངས་སོགས་སྒྲིབ་སྦྱོང་གནད་དུ་ཐིངས་པ་བསྒྲུབས།དེ་ནས་རང་དགོན་རྣམས་སུ་སོས་དལ་གུ་ཡངས་ཀྱིས་བཞུགས་བཞིན་དགུང་ལོ་ཞེ་བདུན་པ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་པའི་ས་བྱ（སྤྱི་ལོ༡༩༠༩）ལོའི་ཧོར་ཟླ་གཉིས་པའི་བཅུ་གཅིག་ལ་མཐུ་དགོན་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ།།\nརྒྱལ་བའི་ཐུགས་བསྐྱེད་ཀུན་གསལ་དབྱིངས་ཀྱི་ཟླ། །འཕྲིན་ལས་འོད་དཀར་བྱེ་བ་ཉེར་སྤྲོས་ཏེ། །\n"འཇིགས་མེད་ཐུབ་དབང་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་པའི་མཐུས། ལུང་རིགས་ཚུལ་ལ་སྤོབས་པའི་སྣང་བ་ཐོབ།།བློ་གྲོས་ཡངས་པའི་ནོར་གྱིས་རྒྱུད་གཏམས་པ།།འགྲོ་འདྲེན་མཚུངས་མེད་མཆོག་ལ་གསོལ་བ་འདེབས།།"ཞེས་བསྔགས་པའི་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་རྒྱ་ཆེན་རིག་པའི་གནས་བཅུའི་དགོངས་དོན་ཐུགས་ཀྱི་ཟེའུ་འབྲུར་མཛེས་པ།སྙིགས་དུས་ཀྱི་པཎྚི་ཏ་ཆེན་པོ༧རྗེ་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས་དཔལ་བཟང་པོ་ནི།ཡུལ་མདོ་སྨད་ཀྱི་སའི་ཆ་རྨ་ཀླུང་སྔོན་མོ་དལ་གྱིས་འབབ་པའི་ཉེ་འགྲམ་ཡ་རྫི（དེང་སྐབས་མཚོ་སྔོན་ཞུན་ཧྭ་རྫོང་གི་ཁོངས）ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཡབ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང་ཡུམ་ལྷ་མོ་ཐར་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་རབ་བྱུང་བཅོ་ལྔ་བའི་ལྕགས་ཁྱི（སྤྱི་ལོ༡༩༡༠）ལོའི་ཧོར་ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་ཉེར་གཉིས་ཀྱི་ཉིན་སྐུ་འཁྲུངས།དགུང་ལོ་གསུམ་པར་སྐྱབས་རྗེ་མཚུངས་མེད་ཞྭ་དམར་པཎྚི་ཏ་དགེ་འདུན་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོས་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གི་ཡང་སྤྲུལ་ཏུ་ཐག་བཅད།ཡུལ་མིས་ཞུས་པ་ལ་རྙིང་མའི་ཨ་ལགས་ནམ་མཁའ་ཚང་གིས་བློ་བཟང་ཆོས་འཕེལ་ཞེས་པའི་མཚན་གསོལ།དགུང་ལོ་དྲུག་པར་སྒར་བ་ཁ་དྲུག་དང་དེ་དག་གི་ལྷ་སྡེ་ཐུན་མོང་ནས་ཚེ་ཏན་དགོན་དགའ་ལྡན་བཤད་སྒྲུབ་གླིང་གི་ཆོས་ཁྲི་ཆེན་མོར་བཀོད།དེ་རྗེས་རིམ་གྱིས་ཡང་དགོན་ཐུབ་བསྟན་གླིང་། གཅན་ཕུགཀ་ཐུང་། མཐུ་དགོན།དན་ཏིག་བྲགསྟག་དགོན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཁྲིར་ཡང་འཁོད།མཐུ་དགོན་འདུ་ཁང་དུ་རྗེ་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོས་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིག་གི་དབང་སྟ།འཇམ་དབྱངས་དམར་སེར་གྱི་རྗེས་གནང་སོགས་སྩལ་བ་གསན།དགུང་ལོ་བདུན་པར་མཐུ་དགོན་བསམ་གཏན་ཕོ་བྲང་དུ་རྗེ་མ་ཎི་པཎྚི་ཏ་དགེ་འདུན་བསྟན་འཛིན་རྒྱལ་མཚན་ལས་དགེ་བསྙེན་དང་། བར་མ་རབ་བྱུང་། དགེ་ཚུལ་གྱི་སྡོམ་པ་བཅས་ཞུས་ཏེ་མཚན་ལ་དགེ་འདུན་བཤད་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོར་གསོལ།རྗེ་ངག་དབང་ཆོས་འཛིན་དང་། བློ་བཟང་ཟླ་བ་གཉིས་བསྟེན་ནས་ཀློག་བསླབས་པས་ཚེགས་མེད་དུ་མཁྱེན།\nདགུང་ལོ་བཅུ་པར་སྐྱབས་རྗེ་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་དན་ཏིག་ཏུ་ཕེབས་པའི་མདུན་ནས་རྒྱན་འཇུག་དང་། ལྟག་རྡོ་ནས་ཀུན་རིག་རྒྱུད་དོན་གསལ་བའི་ལུང་། སྐྱབས་འགྲོའི་ཁྲིད།བིས་མདོ་ནས་གསང་འདུས་འཕགས་ལུགས། བདེ་མཆོག་ལཱུ་ཨི་བ། འཇིགས་བྱེད་རྣམ་གཉིས།རྟ་མགྲིན་གསང་སྒྲུབ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཅིག་ཞལ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དང་། འཇམ་དཀར་སྒྲོལ་ལྗང་སོགས་ཀྱི་རྗེས་གནང་། སྐྱབས་འགྲོ་དང་ཡོན་ཏན་གཞི་གྱུར་མའི་ཁྲིད་།རྒྱན་འཇུག །འགྲེལ་བ་དོན་གསལ། མྱུར་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་སོགས་གསན།ལྕགས་སྤྲེལ་ལོར་ཡོངས་འཛིན་པཎྚི་ཏ་བློ་བཟླང་དཔལ་ལྡན་ལས་ལམ་གཙོའི་ཁྲིད།བདེ་མཆོག་སྔགས་བཏུ། མགོན་བཀའ་བཅུ་གསུམ་གྱི་རྗེས་གནང་། མཐུ་དགོན་དུ་སྐྱབས་རྗེ་ཨ་བྷྱཱ་ཞབས་ལས་ཀུན་རིག།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཅིག་ཞལ།རྟ་མགྲིན་གསང་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་། སྣར་ཐང་བརྒྱ་རྩ་དང་ཆོས་རྒྱལ་རྣམ་གསུམ་གྱི་རྗེས་གནང་། བླ་མཆོད།ཐུན་དྲུག་རྣལ་འབྱོར། ངག་བྱིན་རླབས་རྣམས་ཀྱི་ཁྲིད་ལེགས་པར་ཐོབ།དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པར་བིས་པ་མི་ཕམ་ཟླ་བའི་ཡིག་བསྐུར་རྣམ་གཞག་རྒྱས་བསྡུས་དང་། མཁས་གྲུབ་ཆིག་བརྒྱུད་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཁྲིད་གསན།ཆུ་ཕག（སྤྱི་ལོ༡༩༢༣）ལོའི་ས་ག་ཟླ་བའི་ཚེས་བཞི་ནས་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་པཎྚི་ཏའི་སྐུ་དྲུང་དུ་ཕེབས་ནས་ཁོང་སྐུ་མ་འདས་ཀྱི་བར་དུ་བཞུགས།ཡོངས་འཛིན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལས་སྙན་འགྲེལ་དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ་དང་། བོད་མཁས་ཞྭ་དམར་པཎྚི་ཏའི་དཔེར་བརྗོད་ལྟོ་སྤྲད་དེ་ལེའུ་གཉིས་པའི་དཔེ་ཁྲིད་དང་དཔེར་བརྗོད་ཀྱང་མཛད།མཛོད་ཊཱིཀ་ཐར་ལམ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྟེང་ནས་མཛོད་གནས་གསུམ་པ་ཞིབ་ཁྲིད་གནང་བ་གསན་པ་དང་། ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་དང་རྗེ་འཇིགས་མེད་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྣམ་གཉིས་ལས་དབང་རྗེས་གནང་། ལུང་ཁྲིད་ཀྱི་སྐོར་མང་དུ་གསན།དགུན་རྗེ་ངག་དབང་ཆོས་འཛིན་ལས་ཞྭ་དམར་ལམ་རིམ་དང་། ས་ལམ་ཐེག་གསུམ་མཛེས་རྒྱན་གྱི་མཛུབ་ཁྲིད། སྐར་རྩིས་ཀྱི་དགུ་མཐའ་བཅས་བསླབས།\nདགུང་ལོ་བཅོ་ལྔ་པ་ཤིང་བྱི（སྤྱི་ལོ༡༩༢༤）ལོར་ཀ་རིང་དུ་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་འཇིགས་མེད་ཞབས་ལས་རྗེའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལུང་དང་ལན་ཝར་སོགས་ཡིག་སྦྱོང་། ལྔ་བསྡུས་ཀྱི་རི་མོ་སོགས་ལ་སྦྱངས་བརྩོན་མཛད།སྟོན་ཀར་རྩེ་གཞུང་དུ་ཡོངས་འཛིན་མཆོག་ལས་གསེར་ཕྲེང་སྤྱི་དོན་གྱི་མཛུབ་ཁྲིད་དང་། བཀའ་ཆོས་མང་པོ།ལྕང་ལུང་ཁྲི་རྒན་འཇམ་དབྱངས་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ལས་དུས་དབང་བཅས་གསན།ཤིང་གླང་ལོ་ནས་ཡོངས་འཛིན་པཎྚི་ཏའི་དྲུང་དུ་དཔལ་ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པའི་ཐུགས་བཅུད་ཚད་མའི་སྙིང་པོ་བསྡུས་གྲྭ་རྭ་བསྡུས་ཁྲིད་གཞུང་དུ་མཛད་ནས་ཕུ་ཐག་ཆོད་པར་སྦྱངས།ཤོལ་ཟླ་བཞི་བའི་ཉ་ནས་ཨ་བྷྱཱ་ཞབས་ལས་རྒྱལ་ཚབ་རྗེ་དང་མཁས་གྲུབ་རྗེའི་གསུང་འབུམ་ལུང་རྒྱུན་གང་བཞུགས་དང་། སྣར་ཐང་བརྒྱ་རྩའི་ལུང་། ཡོངས་འཛིན་རིན་པོ་ཆེ་ལས་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་གྱི་དཔེ་ཁྲིད།དབུ་མ་འཇུག་པ་དང་རྒྱལ་ཚབ་ཀྱི་སྦྱོར་ཊཱིཀ ་སྦྲགས་པའི་བཤད་ལུང་རྒྱས་པ།རྒྱ་རྩིས་འཇམ་དབྱངས་འཛུམ་ཟེརདང་མཆོད་པའི་མེ་ཏོགབསམ་འཕེལ་དབང་རྒྱལ་བཅས་ཀྱི་སྟེང་ནས་དཔྱིས་ཕྱིན་པར་སྦྱངས།རྗེ་ངག་དབང་ཆོས་འཛིན་ལས་དངོས་བརྒྱད་དོན་བདུན་ཅུའི་རྣམ་གཞག་མི་ཕམ་བླ་མའི་ཞལ་ལུང་གི་མཛུབ་ཁྲིད་བཅས་གསན།མེ་སྟག་ལོར་ཨ་བྷྱཱ་ཞབས་དང་ལྷན་དུ་ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ལས་དབུ་མ་ལུང་རིགས་སྒྲོན་མེ་དང་། ལེགས་བཤད་རྗེས་འབྲངས་ཀྱི་ཁྲིད་གསན་པ་དང་། ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་བཤད་ལུང་། གསང་འདུས་རིམ་གཉིས་ཀྱི་ཁྲིད།འགྲེལ་བ་བཞི་སྦྲགས་ཀྱི་བཤད་ལུང་གཟབ་རྒྱས།སྒོ་མང་གྲུབ་མཐའ་ཆེན་མོའི་བཤད་ལུང་དང་སྦྲགས་ལྕང་སྐྱའི་གྲུབ་མཐའ།དཔལ་ལྡན་ཆོས་རྗེའི་གྲུབ་མཐའི་མཆན་བཅས་ཀྱི་མཛུབ་ཁྲིད་ཞིབ་པར་གསན། རབ་རྒྱལ་མེ་ཡོས（སྤྱི་ལོ༡༩༢༧）ལོར་རྗེ་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་ལས་སྒྲུབ་ཐབས་རྒྱ་མཚོ།བ་རི་བརྒྱ་རྩ། སྣར་ཐང་བརྒྱ་རྩ་བཅས་ཀྱི་རྗེས་གནང་དང་། དུས་དབང་སོགས་དབང་བཀའ་མང་པོ་དང་། ས་འབྲུག་ལོར་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གསལ་ལྡན་གྱི་སྟེང་ནས་ས་རིས་ཡོངས་རྫོགས་དང་། ཨ་ཀྱཱ་ཡོངས་འཛིན་གྱི་སྡེབ་སྦྱོར་རྣམས་ཞིབ་ཁྲིད་ཀྱིས་ཀུན་བཤད་མཚན་ལ་ངག་དབང་དབྱངས་ལྡན་རིག་པའི་འདོད་འཇོ་ཞེས་གནང་། གཞན་ཡང་དབང་རྗེས་གནང་ཁྲིད་ཀྱི་རིམ་པ་མང་དུ་གསན་པ་དང་། རྗེ་འཇིགས་མེད་པཎྚི་ཏ་ལས་བར་མ་རབ་བྱུང་དང་། དགེ་ཚུལ་དགེ་སློང་གི་སྡོམ་པ་ཡོངས་རྫོགས་མནོས་པར་མཚན་ལ་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས་སུ་གསོལ་ལོ། །\nལྕགས་རྟ་ལོར་མཁན་པོ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་སྒོ་མང་གྲུབ་མཐའི་སྡོམ་གསར་རྩོམ་གནང་བར་ཡི་གེ་བའི་ཞབས་འདེགས་དང་། གཏད་རུལ་གྱི་ཁྲིད་སྨིན་རྒྱས་ཤིག་སྩལ་བའི་མཇུག་ཏུ་གསུང་བཀོད་ལྟར《གཏད་རུལ་གྱི་ཆོ་ག》ལག་ཏུ་བླང་བདེ་བ་ཞིག་བརྩམས།ལྟག་རྡོ་ནས་མངོན་རྟོགས་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ། གསེར་ཕྲེང་། རྣམ་བཤད་སྙིང་རྒྱན།རྟོགས་དཀའི་སྣང་བ། སྒོ་མང་མཐའ་དཔྱོད།དཔལ་ལྡན་ཆོས་རྗེ་དང་ཧལ་ཧ་བསྟན་སྒྲོན་སོགས་ཀྱི་ལེགས་བཤད་གུང་བསྒྲིགས་པའི་སྟེང་ནས་དཔེ་ཁྲིད་ཞིབ་པར་གསན་ཏེ་ཤེར་ཕྱིན་སྦས་དོན་མངོན་རྟོགས་ཀྱི་རིམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད།གཞན་ཡང་དུས་འཁོར་སོགས་དབང་ལུང་མན་ངག་གི་རིགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐུགས་ཀྱི་ཡོལ་གོར་བསྐྱིལ།དགུང་ལོ་ཉེར་ལྔ་པར་རེབ་གོང་སྐྱབས་མགོན་བདུན་པས་ཡོངས་འཛིན་པཎྚི་ཏ་ཡབ་སྲས་ལས་ཕར་ཕྱིན་གསན་སྦྱོང་གནང་སྐབས་རྗེ་འདིས《ཟིན་བྲིས་དོན་ལྡན་ངག་གི་མེ་ཏོག》ཞེས་པ་བརྩམས་པ་དང་། འཇམ་དཔལ་ཞལ་ལུང་གི་ཁྲིད།མི་ཏྲ་བརྒྱ་རྩའི་དབང་། དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ་གུང་ཐང་མཆན་དང་ཨ་བྷྱཱའི་བསྡུས་དོན་སྦྲགས་པའི་བཤད་ལུང་སོགས་མང་དུ་གསན།《རྒྱ་རྩིས་འཇམ་དཔལ་དགྱེས་པའི་འཛུམ་དཀར》དང《མགྱོགས་རྩིས་མུའི་ཐུང་སྒྱུ་མའི་གོམ་འགྲོས》གཉིས་རེའུ་མིག་དང་བཅས་པ་བརྩམས་སོ། །\nདགུང་ལོ་ཉེར་དྲུག་པར་རྗེ་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་ལས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ཀྱི་མན་ངག་རྣམ་གསུམ་དང་། ཁྲི་རྒན་གསང་རྣམ་གྱི་ཁྲིད།པཎ་ཆེན་ཆོས་རྒྱན་དང་ལྔ་བ་ཆེན་མོ་ལྕང་སྐྱ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་ཡིག་ཆ་སྦྲགས་པའི་གཟུངས་འབུལ་གྱི་ཁྲིད་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པར་གསན།སྐབས་དེར་པཎ་ཆེན་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕེབས་པར་ཞལ་མཇལ་དང་། སྟོན་ཁ་ནས་ཁོང་རྡོ་རྗེ་འཆང་གིས་རྟོག་བདུན་འགྲེལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་ཚིག་གི་སྒོ་འབྱེད་བརྩམས་ཟིན་པ་ཞུས་དག་དང་འབྲེལ་བཤད་ལུང་གནང་བ་དང་། ལྕགས་མཁར་དང་འཁྲུལ་འཁོར་སྦྱིན་སྲེག་རྣམ་གསུམ་གྱི་གདམས་པ་ཡོངས་རྫོགས་སོགས་བུམ་པ་གང་བྱོའི་ཚུལ་དུ་གསན། མེ་བྱི་ལོར་ཕར་ཕྱིན་བཞེད་མཚམས་བརྩམས་པའི་ཡི་གེ་བ་དང་། དེའི་བཤད་ལུང་། སྒོ་མང་ཕར་སྡོམ་གྱི་ཁྲིད་བཅས་དང་། ཕར་ཕྱིན་གཟབ་ཁྲིད་མཇུག་གྲུབ་བསྟུན་འདུལ་བ་རྒྱས་ཁྲིད་ཀྱི་དབུ་ཚུགས། མེ་གླང་ལོ་རྗེ་འཇིགས་མེད་ཞབས་དན་ཏིག་ཏུ་གདན་དྲངས་ཏེ་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེའི་ལྗགས་ལུང་སྩལ་བ་དང་། གཞན་ཡང་གཞི་བྱེས་ཀྱི་དོན་གཉེར་ཅན་མང་པོར་ལེགས་བཤད་ཀྱི་ཐང་མ་བརྡལ་བའང་གསན།ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ལས་སུམ་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་རྩིས་གཞུང་སྟེང་ནས་སྐར་རྩིས་སྟོང་འཇུག་གི་རི་མོ་སྦྱངས།འདི་དུས་དཔའ་རིས་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱ་མི་གཡང་ཊིའི་གུར་ཁང་ཟེར་བ་ཞིག་བོད་ཡིག་སློབ་ཕྱིར་འོངས་པའི་མདུན་ནས་རྒྱ་ཡིག་བསླབས།ས་ཡོས（སྤྱི་ལོ༡༩༣༩）ལོར་རེབ་གོང་སྐྱབས་མགོན་བདུནཔ་མཆོག་ལ་དབྱངས་ཅན་སྒྲ་ཊཱིཀ་གི་ས་རིས་སྦྱོང་རོགས་བྱས་ཨ་བྷྱཱའི་ཞབས་ལས་ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་བཤད་ལུང་། བེའུ་བུམ་སྔོན་པོའི་ལུང་། བརྒྱ་རྩའི་ཕྱག་ཁྲིད།བཅུ་གསུམ་མའི་རིམ་གཉིས་ཀྱི་ཁྲིད་རྣམས་དང་། ཟླ་ཕྱེད་ཙམ་ལ་སྟ་གོན་དང་བཅས་པའི་རྡོར་དབྱིངས་ཀྱི་དབང་། སྦས་དོན་ཀུན་གསལ་གྱི་བཤད་ལུང་། གུང་ཐང་རྗེའི་བསྟོད་འགྲེལ་གྱི་བཤད་ལུང་། ལམ་རིམ་ཚིགས་བཅད་མ།བླ་མ་ལྔ་བཅུ་པ། འདུལ་བ་རྒྱ་མཚོའི་སྙིང་པོ་གསུམ་གྱི་བཤད་ལུང་སོགས་ཆོས་བཀའ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། སྐབས་འདི་ནས་ཡང་བསྐྱར་སྙན་ངག་མེ་ལོང་དཀའ་འགྲེལ་དགྱེས་གླུ་དང་དཎྚིའི་དགོངས་རྒྱན།གྲགས་ཆེ་བའི་དཔེ་བརྗོད་གཉིས་བཅས་ཁྲིད་གཞུང་དུ་མཛད་ནས་ལེའུ་གསུམ་གའི་ཁྲིད་ལེགས་པར་གསན་ཅིང《ལེའུ་གསུམ་གའི་དཔེ་བརྗོད》ཀྱང་རིམ་པར་བརྩམས།གཞན་ཡང་མདོ་སྔགས་ཀྱི་བཤད་པ་མང་དུ་ཐོས་ཀིརྟིའི་དྲུང་ཡིག་དཀོན་མཆོག་ཤེས་རབ་དང་དུས་འཁོར་བ་དགེ་ལེགས་རྣམ་གཉིས་ལ་ལཉྫ་དང་ཝརྟུ།སུག་རིང་འབྲི་ཚུལ་ཁྲིད།ལྷ་སའི་ལྕགས་མགར་གྱིས་བཟོས་པའི་སྒོ་ལྕགས་ཀྱི་ལྡེ་མིག་ལ་འདྲ་བླངས་པའི་དབྱངས་ལྡན་ཡིག་གསར་ཞེས་པ་ཞིག་ཀྱང་གསར་དུ་བཟོས་ཤིང་། གཙང་བླ་རིན་པོ་ཆེ་ཁུ་དབོན་ལ་ལྕམ་སྲིང་བེའུ་བུམ་གྱི་ལུང་དང་། སྟག་ཚ་ཚང་ལ་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་བའི་ལུང་སྩལ།ལྕགས་འབྲུག་ལོར་དུས་འཁོར་བསྐྱེད་རྫོགས་ཀྱི་ཁྲིད་དང་། འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་བུ་སྟོན་མཆན་སྦྲགས་ཀྱི་བཤད་ལུང་། ནཱ་རོ་ཆོས་དྲུག་གི་ཁྲིད་ཡིག་ཡིད་ཆེས་གསུམ་ལྡན།འཕོ་ཁྲིད་གསེར་གྱི་སྒོ་འབྱེད།ཞང་སྟོན་བསྟན་རྒྱམ་པའི་ཀྱེ་རྡོར་རིམ་གཉིས་རྣམས་ཀྱི་བཤད་ལུང་། བདེ་མཆོག་རབ་འབྱམས།འཇིགས་བྱེད་བཅུ་གསུམ་མ་དང་བདེ་མཆོགགསང་འདུས། དྲིལ་བུ་ཕྱི་ནང་། སྤྱི་བཀའི་རིག་བྱེད་མ་རྣམས་ཀྱི་དབང་ཆེན་དང་རྗེས་གནང་གི་སྐོར་མང་པོ་གསན།འདུལ་བའི་སྐོར་ཆ་ལག་དང་བཅས་པའི་དཔེ་ཁྲིད་གསན་གྲུབ་སྟེ《འདུལ་བའི་བརྡ་བཀྲོལ་གསལ་སྒྲོན》བརྩམས།\nབྱ་ཁྱུང་གིས་རྗེ་འཇིགས་མེད་པཎྚི་ཏ་གདན་དྲངས་ཏེ་རྗེའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལུང་སོགས་སྩལ་བ་གསན་པ་དང་། བྲག་ལུང་མཁན་པོ་ཚང་དང་། ཤར་གདོང་ཚང་། མདོ་བ་ཞབས་དྲུང་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་འཕགས་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་འབྲི་སྦྱོང་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་དང་སྙན་ངགསུམ་ཅུ་བ་རྣམས་ཁྲིད།ཀ་རིང་དུ་ཕེབས་ནས་ལྕང་སྐྱ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་དང་། གྲུབ་དབང་འཇིགས་མེད་བསམ་གཏན་གྱི་གསུང་འབུམ་སོགས་ཀྱི་ལུང་གསན་པ་དང་། དགུན་ནས་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་ཐུགས་བཅུད་ཟབ་མོ་དབུ་མའི་གཞུང་རྗེའི་དགོངས་པ་རབ་གསལ་དང་། དབུ་མ་ལུང་རིགས་གཏེར་མཛོད་ཁྲིད་གཞུང་དུ་མཛད་རྒྱ་བོད་ཧོར་གསུམ་གྱི་དབུ་མའི་ལེགས་བཤད་གཞན་གྱིས་ཟུར་བརྒྱན་ཏེ་དཔེ་ཁྲིད་གཟབ་རྒྱས་ཞུས།ཆུ་རྟ་ལོར་བྱ་ཁྱུང་ནས་ཨ་བྷྱཱ་ཞབས་ཀྱིས་དུས་འཁོར་དང་བདེ་མཆོག་གི་དབང་སོགས་དང་། རྒྱལ་ཚབ་དང་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལྗགས་ལུང་གནང་བ་གསན།ཀ་རིང་ནས་འཇིགས་བྱེད་དཔལ་པོད་ཀྱི་ལུང་། མེ་ཏོག་བཅུད་ལེན་གྱི་ཁྲིད།སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་སོགས་དང་། རོང་བོར་ཕེབས་ནས་རིན་འབྱུང་བརྒྱ་རྩའི་རྗེས་གནང་། འདུས་པའི་བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ་རིམ་ལྔ་གསལ་སྒྲོན་གྱི་བཤད་ལུང་། རྩེ་གཞུང་དུ་དུས་འཁོར།གསང་འདུས། ཀུན་རིགསྨན་བླ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དང་རྗེས་གནང་མང་པོ།རོང་བོར་གྲྭ་ཚང་གི་ངོར་ལེགས་བཤད་སྙིང་བོའི་བཤད་ལུང་སོགས་གནང་བ་གསན།ཤིང་སྤྲེལ་ལོར་ལུང་གཡོན་ཐང་དུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཨ་བྷྱཱ་ཞབས་ལས་རྗེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ལྟ་བའི་ལེགས་བཤད་ལྔའི་ཡ་གྱལ་ལྕགས་མདའ་ལྕགས་གཞུ་ཞེས་བསྔགས་པ་དྲང་ངེས་ལེགས་བཤད་སྙིང་པོ་རྩ་བར་བཟུང་། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་ཆེན་དང་བསྡུས་དོན་ཁྲིད་གཞུང་དུ་མཛད་ནས་དཔེ་ཁྲིད་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་གསན། 《དག་ཡིག་ཐོན་མིའི་དགོངས་རྒྱན》རྩ་འགྲེལ་ལྷན་ཐབས་དང་བཅས་པ་བརྩམས་ཤིང་། མགོ་ཟླའི་ཉེར་གཉིས་ཉིན་ཡོངས་འཛིན་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་གཞོལ་བར་དགོངས་རྫོགས་རྒྱ་ཆེར་མཛད།\nཤིང་བྱ（སྤྱི་ལོ༡༩༤༥）ལོའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བའི་ཡར་ཚེས་ནས་འཇིགས་མེད་པཎྚི་ཏས་རིམ་ལྔའི་དཀའ་འགྲེལ་དང་བསྡུས་དོན་རྩོམ་བཞིན་རིམ་ལྔ་གསལ་སྒྲོན་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་གང་གཟབ་ཞུས།མཐུ་དགོན་པར་ཁང་ཆོས་མཛོད་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་བརྒྱ་ཞེས་པ་བཞེངས།དགུང་ལོ་སོ་བདུན་པར་སྔར་བཞིན་ཟབ་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་གདམས་པའི་བདུད་རྩི་ངོམས་མེད་དུ་བཞེས་པ་དང་། དྲིན་ཅན་རྩ་བའི་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་འཇིགས་མེད་དམ་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་ཟླ་དགུ་བའི་ཚེས་བདུན་གྱི་ཕྱི་དྲོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་དགོངས་རྫོགས་རྒྱ་ཆེར་བསྒྲུབས་པ་དང་། བླ་མའི་ལུང་བསྟན་དང་། གོང་ས་སྐལ་ལྡན་བདུན་པ།ཨ་རོལ་རིན་པོ་ཆེ། རོང་བོ་མཁན་ཆེན་ཚང་སོགས་ཀྱིས་གསུང་བསྐུལ་མཛད་པ་ལྟར《རྟོགས་བརྗོད་གདུང་སེལ་སྨན་གྱི་ལྗོན་པ》དང་《སྐུ་བསྟོད་ཚིགས་བཅད་མ》གཉིས་བརྩམས།མེ་ཕག་ལོའི་དཔྱིད་ཀ་ནས་སྐུ་གདུང་ལྷ་ཁང་ཆེན་མོ་བཞེངས་པ་དང་། སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་བརྒྱད་ཀྱི་གཟུངས་འབུལ་མཛད།དབྱར་ཐོག་གསན་མཁན་ཉུང་བསྡུས་ལ་ཨ་བྷྱཱ་ཞབས་ཀྱི་བཀའ་འབུམ་བྲིས་དཔར་གཉིས་ལས་ལུང་ཁྲིད་བཤད་ལུང་གང་ཡོད་ཀྱི་ཆོས་རྒྱུན་སྩལ།ཨེ་ཝཾ་གཟིམ་ཁང་ནས་རི་ཁུད་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་བསྒྲུབ་བྱ་བཅོ་ལྔ་བསྙེན་རྫོགས་ལ་བཀོད། གཞན《སྔགས་རིམ་ཚིགས་བཅད་མ》དང་། 《ཡོངས་འཛིན་རྒན་པ་སྤྱན་སྔ་དཀོན་མཆོག་ཕུན་ཚོགས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད》《དཔལ་ཆོས་མཁན་ཆེན་ཚང་གི་རྣམ་ཐར》བཅས་རྩོམ་འཕྲོར་ལུས་པའི་ཁ་བསྐངས་ནས་མཇུག་གྲུབ་པར་བྱས།ཚོ་འདུ་མཁན་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེར་བླ་མའི་བཀའ་འབུམ་ལས་རྣམ་ཐར་སྐོར་གྱི་ལུང་དང་། ལྷག་མཐོང་ལས་བརྩམས་པའི་འབེལ་གཏམ་མཛད།བིས་མདོའི་དགེ་བཤེས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རྩོམ་སྐུལ་གནང་བ་ལྟར《དུས་འཁོར་སྡོམ་འགྲེལ་གསང་ཆེན་གཎྚིའི་སྒྲ་དབྱངས》ཞེས་བྱ་བའི་བསྟན་བཅོས་ལྗགས་རྩོམ་མཛད།\nས་བྱི་ལོར་ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བྱ་ཁྱུང་དུ་ཕེབས་ནས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་དགེ་བཤེས་བགྲེས་གཞོན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་ཨ་བྷྱཱའི་བཀའ་འབུམ་གྱི་ལུང་དང་། སྟ་གོན་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིག་གི་དབང་བཞི་ལེགས་པར་བསྐུར།བྲག་ལུང་དགོན་དུ་ཡང་འཇིགས་བྱེད་བཅུ་གསུམ་མའི་དབང་ཆེན་དང་། སྟག་དགོན་པར་རྗེ་ཙོང་ཁ་བའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལུང་། ཀ་རིང་ཨེ་ཝཾ་དུ་འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིགམགོན་པོ་དང་ཆོས་རྒྱལ་གྱི་རྗེས་གནང་། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་གི་དབང་བཅས་གནང་། དོན་གཉེར་ཅན་དུ་མར་སུམ་རྟགས།སྐར་རྩིས། རྒྱ་རྩིས། རྭ་བསྡུས། ཀིརྟིའི་སྡོམ་གསུམ་རྣམས་ལེགས་པར་ཁྲིད། ས་གླང་ལོར་རི་ཁུད་ཚང་སོགས་ལ་སྒྲ་དབྱངས་ཅན་མ་དང་སྔགས་བཀླག་ཐབས།སྡེབ་སྦྱོར་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་སོགས་ཀྱི་ཁྲིད་དང་། འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིགཀུན་རིགརྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་གསུམ་གྱི་དབང་བརྒྱུད་ལྡན་དམ་པའི་མན་ངག་བཞིན་བསྐུར་ཀ་རིང་ལུང་གཡོན་དུ་མ་ཎི་སྤྲུལ་སྐུ་སོགས་ལ་ཆོས་བཀའ་མང་པོ་དང་། དོན་གཉེར་ཅན་སྐོར་ཞིག་ལ་དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ་དང་། བདུད་རྩིའི་མཆོད་ཡོན་སྦྲགས་པ།དག་ཡིག་སྐྱ་རེངས་གསར་བ།བིས་པ་མི་ཕམ་ཟླ་བའི་ཡིག་བསྐུར་རྣམ་གཞག་རྒྱས་བསྡུས་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་སྩལ། 《སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་གྱི་དཀར་ཆག་གདུང་སེལ་སྨན་གྱི་དྲི་བསུང》དང《དྷྲུ་ཝ་ཡར་སློག་ཕུག་པའི་དགོངས་རྒྱན》《འདུལ་བ་ལས་བརྩམས་པའི་དྲིས་ལན》《རིགས་ལྡན་རྟོགས་བརྗོད་ཆེན་མོའི་དོན་ཟབ་སྒོ་བརྒྱ་འབྱེད་པའི་ལྡེ་མིག》སོགས་བརྩམས།\nལྕགས་ཡོས（སྤྱི་ལོ༡༩༥༡）ལོར་རོང་བོ་དགོན་ཆེན་དུ་ཕེབས་ནས་ཤར་སྐྱབས་མགོན་བདུན་པ་ཆེན་པོར་མན་ངག་རྣམ་གསུམ་གྱི་ཁྲིད་ཕུལ་བ་དང་། སྟོན་ཀར་སྐུ་འབུམ་དུ་ཕྱིན་ནས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོའི་དྲུང་ནས་དུས་འཁོར་དབང་ཆེན་མནོས། དགུན་གོང་སྐྱ་ནས་སྐུ་མཚམས་མཛད་དེ《བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གསང་རྣམ་གསོལ་འདེབས་རིན་ཆེན་དང་པོའི་སྦྲམ་བུ》མཛད།རི་ཁུད་ཚང་ལ་རྒྱ་རྩིས་བསམ་འཕེལ་དབང་རྒྱལ་དང་། རྫོང་ནང་ཚེ་རྡོར་ལ་སྙན་ངག་གི་ཁྲིད་སྩལ།རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་རྒྱ་ནག་རི་བོ་རྩེ་ལྔར་མཇལ་སྐོར་དུ་ཕེབས།ལམ་བར་དུ་རྒྱ་བོད་སོག་གསུམ་གྱི་སྐྱེ་བོ་སའི་རྡུལ་གྲངས་དང་མཉམ་པའི་རྒྱུད་ལ་ཐར་བའི་ས་བོན་བསྐྲུན།བྱ་ཁྱུང་དུ་ཁོང་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ལ་དུས་འཁོར་འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ཀྱི་བཤད་ལུང་ཟབ་རྒྱས་དང་འགྲེལ་དབང་། གཏམ་རྒྱུད་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ།བཀའ་གདམས་གསུང་སྒྲོས་ཐོར་བུ། རི་ཆོས་སྐལ་ལྡན་སྒྲོན་མེ།སྔགས་རིམ་ཚིགས་བཅད་མ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་། སྤྱན་རས་གཟིགས་བཅུ་གཅིག་ཞལ་གྱི་རྗེས་གནང་། དབལ་མང་རྒྱུད་སྡེ་སྤྱི་རྣམ་གྱི་ཁྲིད།འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིག་གི་དབང་བཅས་གནང་སྟེ་ཚིམ་པར་མཛད།\nདགུང་ལོ་ཞེ་བཞི་པར《གངས་ཅན་སྒྲ་རིག་པའི་ལེ་ཚན་འགའ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》བརྩམས་པ་དང་། རྨ་ལྷོ་བྱང་གི་སྔགས་གྲྭ་དྲུག་ཅུ་ལྷག་ལ་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་གྱི་དཔེ་ཁྲིད་དང་། ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་གི་འགོ་བ་ཚོས་བོད་ཡིག་བསྒྱུར་རྩོམ་གྱི་འགན་བཞེས་དགོས་པའི་བཀའ་ཕབ།དབྱར་བྱ་ཁྱུང་དུ་ཕེབས་ནས་གསན་མཁན་མང་པོར་དབེན་ས་བཀའ་འབུམ་གྱི་ལུང་དང་གཞི་གསུམ་ཆོ་གའི་བཤད་ལུང་། འཇིགས་བྱེད་དཔའ་གཅིག་གི་དབང་སྟ།སྟག་དགོན་དུ་རྒྱལ་ཚབ་རྗེའི་གསུང་འབུམ་གྱི་ལུང་སོགས་གནང་བ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་བསླབ་པའི་གཞི་ལ་བཀོད།ཤིང་རྟ（སྤྱི་ལོ༡༩༥༤）ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་གསར་བསྒྱུར་སླད་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས་ཏེ་ཡིག་སྒྱུར་གནང་། དེ་དུས་གངས་ཅན་འགྲོ་བའི་མགོན་པོ་རྣམ་གཉིས་ཀྱི་ཞལ་མཇལ་ཞིང་གསུང་གི་བདུད་རྩི་མྱངས།རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལས་ལམ་རིམ་སྤྱིའི་བཤད་པ་དང་། དགའ་ལྷ།ལམ་གཙོ། ཡོན་ཏན་གཞི་གྱུར་མ། རྒྱལ་བ་མ་ལུས་མ་བཅས་ཀྱི་ལུང་དང་། གཟིམ་ཆུང་ནས་གྲུབ་རྒྱལ་ཚེ་དབང་དང་། སྐྱབས་འགྲོདགའ་ལྷའི་ལུང་བཅས་དགྱེས་བཞིན་སྩལ་བ་གསན།ཤིང་ལུག་ལོར་བླ་མ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གསུང་འབུམ་པོད་བཅོ་ལྔའི་པར་ལེགས་པར་བསྐོས་གྲུབ་ནས《བཀའ་འབུམ་པར་དུ་བསྒྲུབ་ཚུལ་གྱི་དཀར་ཆག་ཛམྦུའི་ཆུ་གསེར》བརྩམས་པ་དང་། དབྱར་པེ་ཅིན་དུ་ཚོགས་འདུ་ཆེན་མོའི་རྩོམ་སྒྱུར་གྱི་བྱ་བར་ཞུགས།ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བྱ་ཁྱུང་དུ་རེབ་གོང་སྐྱབས་མགོན་བདུན་པ་ཆེན་པོས་འཇིགས་བྱེད་རྣམ་གཉིས།གསང་འདུས། བདེ་མཆོགའཁོར་ཆེན། རྟ་མགྲིན། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དང་། འཇིགས་བྱེད།རྟ་མགྲིན། མགོན་པོ་གུར་ཆོས་རྒྱལ་རྣམ་གསུམ་གྱི་རྗེས་གནང་བཅས་ལེགས་པར་སྩལ་བ་གསན།\nམེ་སྤྲེལ་ལོའི་དཔྱིད་ཨེ་ཝཾ་ནས་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཆུང་མང་པོར་ཨ་བྷྱཱའི་བཀའ་འབུམ་གྱི་ལུང་གནང་བ་དང་། 《དན་ཏིག་དཀར་ཆག་དོན་ལྡན་ངག་གི་རྒྱུད་མངས》ཞེས་པ་སྔོན་མེད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྒྱས་པ་བརྩམས།དགུན་སྲིད་གཞུང་གི་བཀས་མཚོ་སྔོན་གྱི་བླ་སྤྲུལ་མང་པོ་ལྟད་སྐོར་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོའི་འགན་བཞེས་ཏེ་ཙི་ནའི་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་ལྟད་མོར་ཕེབས།ནན་ཅིན་དུ་རི་བོ་ཙི་ཅིན་གྱི་རྩེ་མོར་ཕྱིན་ཏེ་དེང་རབས་ཅན་གྱི་རྒྱང་ཤེལ་ལས་ནམ་མཁའི་གོ་ལར་ཞིབ་གཟིགས་དང་། འབྱུང་འགྱུར་ལོ་དུ་མའི་ཉི་ཟླ་གཟའ་འཛིན་གྱི་མྱོང་བྱང་ཞིག་ཀྱང་ཕྱག་ཏུ་སོན།མེ་བྱའི་ལོར་ལུང་གཡོན་དུ་ལམ་རིམ་ཆེན་མོ་དང་སྔགས་རིམ་ཆེན་མོའི་ལུང་སྩལ་བ་དང་། དབྱར་ཟི་ལིང་དུ་ཕེབས་ནས་སྲིད་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱག་ལས་གནང་། ཆོས་སྡེ་ཆེན་པོ་བྱ་ཁྱུང་གིས་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕྱིན་ནས་བླ་གྲྭ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་རྒྱལ་བའི་བཀའ་འགྱུར་རིན་པོ་ཆེའི་ལུང་སྩོལ་བའི་དབུ་ཚུགས་པ་དང་། 《བྱ་ཁྱུང་གདན་རབས་ཡིད་འཕྲོག་གཏམ་གྱི་ཉིང་ཁུ》དང《ཨ་ལགས་མདོ་བ་ཚང་གི་རྟོགས་བརྗོད་སྙན་ངག་མ་དྲོས་རྫིང་བུ》སོགས་བརྩམས།མཁས་དབང་གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དང་ལྷན་དུ་གླིང་གེ་སར་རྒྱལ་པོའི་སྒྲུང་ལེགས་སྒྲིག་དང་ཞུས་དག་གནང་། ཞིང་ཆེན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭའི་བོད་ཡིག་དགེ་རྒན་རྣམ་པའི་རེ་བ་ལྟར་སྐྱེས་རབས་སོ་བཞི་པའི་དཔེ་ཁྲིད་དང་། 《སུམ་རྟགས་རིག་པའི་མེ་ལོང》《སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་སྤྱི་དོན་སྡེབ་ལེགས་རིག་པའི་འཆར་སྒོ》《ཡིག་བསྐུར་གྱི་རྣམ་གཞག་ལྷག་བསམ་པདྨོ་འཛུམ་པའི་ཉིན་བྱེད》《ཀ་ཁའི་རྣམ་གཞག་ཐོན་མིའི་བཞད་སྒྲ》སོགས་ལྗགས་རྩོམ་གནང་ངོ་། །\nསྨྲས་པ། ཁོ་ལག་རབ་རྫོགས་དཔག་བསམ་གྱི་ལྗོན་པས། །དགོས་འདོད་མ་ལུས་གང་བསམ་དུ་འཇོ་བ།།\nརབ་རྒྱལ་ས་ཁྱི（སྤྱི་ལོ༡༩༥༨）ལོ་ནས་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ལ་གེགས་ཆག་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་། ས་ཕག་ལོར་ཡིག་ཆ་གལ་ཆེན་འགའ་རེ་སྒྱུར་རྩོམ་དང་ཞུས་དག་གི་དོན་དུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་གདན་ཞུས་ལྟར་པེ་ཅིན་དུ་ཕེབས།དེར་བླ་བྲང་གི་མཁས་པའི་དབང་པོ་སྨྲ་བའི་སེང་ཆེན་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷན་དུ་ཟླ་ངོ་གསུམ་ལྷག་ཙམ་གྱི་རིང་ལ་དོན་དང་ལྡན་པའི་འབེལ་གཏམ་ཅི་རིགས་ཀྱིས་དུས་འདས།སྔ་ཕྱིར《བླ་ཆེན་དགོངས་པ་རབ་གསལ་གྱི་རྣམ་ཐར་ཐུབ་བསྟན་ཁང་བཟང་མཛེས་པའི་ཏོག》དང་།《ཆོས་ལ་བསྐུལ་བའི་མགུར་དབྱངས་དད་པའི་ལྗོན་ཤིང》《མ་ཧཱ་ཙི་ནའི་སྐར་རྩིས་ཀྱི་གོ་དོན་ངོ་མཚར་རིག་པའི་འཕྲ་ཚོམ》སོགས་བརྩམས།དགུང་ལོ་ང་དྲུག་པ་ཤིང་སྦྲུལ་ནས་དགུང་ལོ་རེ་བདུན་པ་མེ་འབྲུག་ལོའི（༡༩༦༥-༡༩༧༦）དྲུག་པའི་བཅུ་གསུམ་བར་ལོ་ངོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་རྒྱལ་པོའི་ཆད་པ་ལས་ཀྱི་འཇིགས་པ་ཐོག་ཏུ་བབས་ནས་ཁྲི་མོན་དུ་བཞུགས་དགོས་བྱུང་། མེ་འབྲུག་ལོར་རྡོ་སྦིས་སྟོད་མའི་གྲོང་སྡེ་ཧོར་དྲོ་བ་ཞེས་པའི་ཡུལ་དུ་ཕེབས་ནས་གཞི་བཏིངས།སྐབས་དེར《རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རང་ཐོག་ཏུ་བབས་པའི་ངོ་སྤྲོད་འཁོར་བའི་རང་མཚང་སྟོན་པའི་མེ་ལོང》དང་། 《མདོ་སྨད་གྲུབ་པའི་གནས་མཆོག་རི་བོ་དན་ཏིག་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་གདུངས་དབྱངས་ངོ་མཚར་སྒྱུ་མའི་ལྟད་མོ》གཡེར་གཤོང་ཚང་གིས་བསྐུལ་ནས《བསླབ་བྱ་ཐར་འདོད་ཡིད་ཀྱི་བཅུད་ལེན》མང་ཐོས་འཇིགས་མེད་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ངོར《གཅིག་དུ་བྲལ་གྱི་གནད་གཞིའི་དཔྱད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ལྟ་མགུར་ཀླུ་སྒྲུབ་དགྱེས་པའི་མཆོད་ཡོན》《ཕྱོགས་བཅུའི་མུན་སེལ་གྱི་མདོ་དོན་ཁྲིགས་ཆགས་སུ་བཀོད་པ་དགོས་འདོད་ནོར་བུ》ཞེས་པ་སོགས་བརྩམས།ཁོང་གི་བུ་སློབ་སྤྲུལ་བའི་སྐྱེས་མཆོག་དུ་མས་ཡང་ཡང་བསྐུལ་བ་ལྟར《ཤཱཀྱའི་རྗེས་ཞུགས་འཇིགས་མེད་རིགས་པའི་བློ་གྲོས་རང་གི་བྱུང་བ་བརྗོད་པ་བདེན་གཏམ་རྣ་བའི་བདུད་རྩི》རྩོམ་པའི་དབུ་བཙུགས་ཤིང་། དགུང་ལོ་རེ་དགུ་བར《མཉམ་མེད་ཇོ་བོ་ཨ་ཏི་ཤ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་གདུང་དབྱངས་དད་པའི་འོ་མཚོ་འཕེལ་བའི་ཟླ་ཟེར》བརྩམས་པ་དང་། ལོ་དུ་མའི་སྔོན་ནས་བསྟན་རྩིས་རེའུ་མིག་རྒྱས་པ་ཞིག་འབྲི་རྩིས་ཀྱིས་དེབ་ཐོག་ཏུ་ཐོ་འགོད་བྱས་པ་ལོ་སྔ་ཕྱི་འདིར་བསྒྲིགས་ཏེ་མཚན་ལ《བསྟན་རྩིས་ཀུན་བཏུས》སུ་གསོལ། ཡང་ཁོང་གི་ཐུགས་དགོངས་ལ་སྙིགས་དུས་ཀྱི་གདུལ་བྱ་མང་པོར་ཕན་དུ་རེ་བས《ཉི་མའི་གཉེན་གྱི་བསྟན་ལ་གཅེས་པའི་ཀུན་སློང་མཚོན་པའི་དྲི་བ་ལྷག་བསམ་དཀར་པོའི་རྦ་རླབས་ཀྱི་གཟེགས་མ》དང་། 《གླེན་རྟགས་བཅུ་གཉིས་སྟོན་པའི་བསླབ་བྱ་ལྕགས་ཀྱི་ཐུར་མ》《སློབ་མ་དད་པ་ཅན་ལ་ཕན་པའི་བསླབ་བྱ》《མཐོན་པོ་གནམ་དང་དམའ་མོ་ས་གཤིབ་པའི་བསླབ་བྱ་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ》སོགས་སྔ་ཕྱིར་བརྩམས།\nཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ནས་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་དུ་གདན་ཞུས་ལྟར་ཕེབས་ནས་དགེ་སློབ་མང་པོར་སུམ་རྟགས་དག་གསུམ་དང་སྙན་ངག།ནང་དོན།རྩོམ་རིག།ལོ་རྒྱུས་སོགས་ཀྱི་དཔེ་ཁྲིད་གཟབ་རྒྱས་གནང་བ་དང་། སི་ཁྲོན་ཁྲེང་ཏུའུ་རུ་ཕེབས་ནས་གངས་ཅན་མཁས་དབང་མང་པོ་དང་ལྷན་དུ་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་རྩོམ་སྒྲིག་གི་བྱ་བར་ཞུགས་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་གྱི་མིང་ཚིག་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་དང་། དོན་གཉེར་ཅན་དུ་མར་ལེགས་བཤད་ནོར་བུ་མང་དུ་སྩལ། 《ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་གཏན་འབེབས་ས་ཆེན་གྲགས་པའི་དགོངས་རྒྱན》དང་། 《ལོ་ཚིགས་སྐོར་གྱི་བརྗེད་བྱང》《བསྟན་རྩིས་ཟུར་རྒྱན་ཉེས་རྡུལ་སྤྲུགས་པའི་རྔ་ཡབ》སོགས་གསར་རྩོམ་དང་སྐྱེས་སྤྲུལ་མང་པོར་དབང་ལུང་མན་ངག་ཁྲིད་ཀྱི་རིམ་པ་མང་དུ་སྩལ།དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་བ་ས་ལུག（སྤྱི་ལོ༡༩༧༩）ལོར་རོང་བོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་གི་དགེ་བཤེས་དུ་མས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས《ལམ་རིམ་ཆེན་མོའི་བརྗེད་བྱང་གི་སྙིང་པོ་ཀུན་ལས་བཏུས་པ་ལེགས་བཤད་འདོད་འཇོ》ཞེས་བྱ་བའི་སྔོན་མེད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་རྩོམ་པའི་དབུ་བཙུགས།ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་དུས་དང་དུས་སུ་དཔེ་ཁྲིད་གནང་བ་དང་། སུམ་རྟགས་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་དོན་འཁྲུལ་མེད་དུ་སྟོན་པ།འགལ་འཁྲུལ་ལོག་རྟོག་གི་དགག་སྒྲུབ་དབྱངས་སུ་གྱེར་པའི་བསྟན་བཅོས《ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང》དང་། 《བདག་གཅེས་འཛིན་དང་གཞན་གཅེས་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་ཁ་ཤགས་འཐབ་པ་སེམས་ཀྱི་གླང་སྨྱོན་འདུལ་བའི་ལྕགས་ཀྱུ》《ཐོན་མིའི་བཞད་སྒྲ》《ལཉྫའི་མ་ཕྱི》《ཝརྟུའི་མ་ཕྱི》《ལཉྫའི་ཐིག་འགྲེལ》《ཐོན་མིའི་མཛུབ་རིས》སོགས་བརྩམས།\nརབ་རྒྱལ་ལྕགས་སྤྲེལ་ལོར་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་པཎ་ཆེན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་དཔལ་བཟང་པོ་བོད་ཡུལ་མདོ་དབུས་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཀྲུན་ཏུ་ཕེབས་སྐབས《རྟོགས་བརྗོད་དངུལ་གྱི་མེ་ཏོག》ཞེས་པའི་སྙན་ངག་བརྩམས་པ་དང་། གཞན་ཡང《སྐུ་འབུམ་ཆུ་དཀར་རི་ཁྲོད་ཀྱི་གནས་བསྟོད་ཚངས་སྲས་དགྱེས་པའི་གླུ་དབྱངས》《གནས་བརྟན་ཚུལ་ཁྲིམས་མེ་ལོང་དང་དགེ་ཚུལ་ཤེས་རབ་རལ་གྲི་གཉིས་ཀྱི་འབེལ་གཏམ་རྐང་ལ་ཟུག་པའི་མེ་བཙའ》སོགས་ལྗགས་རྩོམ་དང་། ལོ་འདིའི་ཟླ་བ་གསུམ་པ་བདུན་པ་བཅུ་བ་སྟེ་སྔ་ཕྱིར་ཀ་རིང་དུ་ལན་གསུམ་ཕེབས་ཏེ་དབང་ལུང་རྗེས་གནང་གིས་ཚིམ་པར་མཛད།ལྕགས་བྱ（སྤྱི་ལོ༡༩༨༡）ལོར་དན་ཏིག་དང་། ཚེ་ཏན་དགོན།ཀ་རིང་ཨེ་ཝཾ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་སྒོ་ཕྱེ་སྐབས་ཕེབས་ཏེ་འདོད་ཆོས་མང་དུ་སྩལ་བ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་དགེ་ཚུལ་སློང་གི་བསླབ་པར་བཀོད།རོང་བོ་དགོན་པའི་རིགས་སྨྲའི་དབང་ཕྱུག་དགེ་འདུན་བསྟན་འཛིན་དང་དགེ་འདུན་དར་རྒྱས་རྣམ་གཉིས་ཀྱིས་བསྐུར་ངོར《སྐྱབས་འགྲོའི་ཁྲིད་ཡིག་བསྟན་པའི་འཇུག་སྒོ》དང་། 《དཔལ་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ལ་བརྟེན་པའི་གདུང་ཆོག་བྱེད་ཚུལ་ཕན་བདེ་འདོད་འཇོ》《ཁམས་གསུམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཙོང་ཁ་པ་ཆེན་པོའི་རྣམ་ཐར་བསྡུས་པ་དད་པའི་སྒོ་འབྱེད》《བོད་དར་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་མིང་འདོགས་ཀྱི་དཔྱད་པ་འཁྲུལ་སེལ་ངག་གི་ཕྱགས་མ》སོགས་གསར་རྩོམ་དང་། ཕྱོགས་སོ་སོར་ཕེབས་ཏེ་སྐལ་ལྡན་གྱི་གདུལ་བྱ་མང་པོར་ཆོས་ཀྱི་བགོ་བཤའ་བར་མེད་དུ་སྩལ།\nཆུ་ཁྱི(སྤྱི་ལོ༡༩༨༢)ལོའི་ཧོར་ཟླ་གཉིས་པར་ལམ་རིམ་བརྗེད་བྱང་ཆེན་མོ་བརྩམས་གྲུབ་པ་དང་། 《གཞི་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ལེན་ཉེས་ལྟུང་དྲི་མ་འཁྲུད་པའི་འདག་རྫས》《གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་ཡིག་གཟུགས་འབྲི་ཚུལ་གྱི་མཛེས་རྩལ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ》《བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་རིམ་བྱོན་གྱིས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་བོད་སྐད་དུ་ཇི་ལྟར་བསྒྱུར་ཚུལ་སྐོར》《སྙན་ངག་མེ་ལོང་གི་འདོད་པའི་གཏམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ་གཞོལ་བའི་དཔེར་བརྗོད་ཀྱི་དཔྱད་པ་བག་ཡོད་གོས་ཀྱི་ཤམ་བུ》སོགས་གསར་རྩོམ་དང་། སློབ་གྲྭའི་སློབ་མ་དང་དགེ་རྒན།དགོན་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་ཆེ་ཆུང་དང་དགེ་བཤེས་མང་པོར་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ཀྱི་ལེགས་བཤད་མང་དུ་སྩལ། དགུང་ལོ་དོན་བཞི་བར་ལྷ་ས་སྨན་རྩིས་ཁང་གིས་དྲི་བ་ཕུལ་བ་ལྟར《རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པའི་མིང་འདོགས་ཀྱི་དཔྱད་པ》ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་སྤེལ་ནས་རབ་བྱུང་བཅུ་བདུན་པ་ལ་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཉན་ས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་བཅུ་བདུན་དང་སྦྱར་ནས་རབ་རྒྱན་ཞེས་པའི་མིང་འདོགས་མཛད། ཁ་ཏི་ཀའི་དགོན་པའི་འདུས་སྤྱིའི་མོས་པ་བཞིན་ཕེབས་ཏེ་རྗེའི་ཞལ་ཐང་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདུ་ཁང་གསར་བཞེངས་ལ་རབ་གནས།སེར་སྐྱ་ཡོངས་ལ་ལུང་ཆོས་གནང་། རྣམ་དཔྱོད་ཡངས་པ་འཇིགས་མེད་ཕྱོགས་གླང་གིས་ཞུས་པ་བཞིན《ཁ་ཏི་ཀའི་དགོན་པའི་རྟེན་གཙོ་རྗེ་ཞལ་ཐང་གཞན་ཕན་ཆེན་མོའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་བསོད་ནམས་ཆུ་གཏེར་འཕེལ་བའི་ཟླ་ཟེར》དང་།སྔ་ཕྱིར《སྒོ་དམར་བྱམས་ཆེན་དཀར་ཆག་མུ་ཏིག་ཕྲེང་མཛེས》《དམ་པའི་ཆོས་ལ་བསྐུལ་བའི་བསླབ་བྱ་རྟག་འཛིན་དུག་ཚེར་འབྱིན་པའི་སྨན་ཁབ》《བསླབ་བྱ་རབ་སྙན་ཁུ་བྱུག་སྐད་གདངས》《དགེ་བསྙེན་གྱི་སྡོམ་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྲུང་དགོས་པའི་བསླབ་བྱ་གཞན་ཕན་ལྷ་ཡི་བདུད་རྩི》《འཆི་ཁར་ཕན་པའི་གདམས་ངག་ཉམས་ལེན་གྱི་སྙིང་པོ》《ཡིད་དགའ་ཆོས་འཛིན་དུ་སྐྱེ་བར་སྨོན་པའི་བདེན་ཚིག་གཡས་འཁྱིལ་དུང་གི་སྒྲ་དབྱངས》《ལམ་རིམ་སྨོན་ལམ་དང་ཤམྦྷ་ལར་སྐྱེ་བའི་སྨོན་ཚིག》སོགས་གསར་རྩོམ་དང་། དགེ་སློབ་མང་པོ་དང་གྲྭ་བཙུན་མང་པོར་དབང་ལུང་མན་ངག།མདོ་སྔགས་རིག་གནས་ཀྱི་འཆད་སྤེལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྩལ།ཡོངས་འཛིན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་གྱིས་མཛད་པའི་སྔགས་སྟོང་ཐུན་ཆེན་མོ་རྩོམ་འཕྲོར་ལུས་པར་ཀིརྟི་དགོན་དགེ་ལྡན་ལེགས་བཤད་གླིང་གི་འདུས་སྤྱིས་ནན་བསྐུལ་ཞུས་པ་ལྟར《སྔགས་ཀྱི་བསྡུས་དོན་གསང་ཆེན་བདུད་རྩིའི་སྙིང་པོའི་དགོངས་འགྲེལ་སྔགས་ཕྱོགས་སྟོང་ཐུན་རིག་འཛིན་སྐལ་བཟང་མིག་འབྱེད་ལས་རྣལ་འབྱོར་བླ་མེད་སྐོར་གྱི་ཁ་སྐོང་གསང་ཆེན་ཉ་ཟླའི་དཀྱིལ་འཁོར》ཞེས་པའི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོའི་རྩོམ་དབུ་བཙུགས།\nཤིང་བྱི（སྤྱི་ལོ༡༩༨༤）ལོར་དན་ཏིག །ཀ་རིང་། བྱ་ཁྱུང་སོགས་ཆོས་སྡེ་མང་པོར་ཕེབས་ཏེ་དགེ་འདུན་འདུས་པའི་སྡེ་ལ་དབུང་ལུང་མན་ངག་ཁྲིད་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་བ་དང་། རྨ་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་སྡེ་རོང་བོ་བདེ་ཆེན་ཆོས་འཁོར་གླིང་གཙོ་བྱས་པའི་སྒྲུབ་སྡེ་སོ་སོར་ཕྱིན་ཏེ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་བདུད་རྩི་བར་མེད་དུ་སྩལ།སྔ་ཕྱིར་པེ་ཅིན་སོགས་མེས་རྒྱལ་ནང་ཁུལ་དང་། ལྷ་ས་ཀན་ལྷོ་མཚོ་སྔོན་སོགས་བོད་ཀྱི་ས་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་ཞབས་ཀྱིས་བཅགས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་དགའ་སྟོན་སྤེལ་བ་དང་། དགུན་ཐོག་ཀིརྟི་སྔགས་སྡོམ་གྱི་འགྲེལ་བ་བརྩམས་གྲུབ།དགུང་ལོ་དོན་དྲུག་པ་ཤིང་གླང་ལོར་ཁོང་གི་ཐུགས་ལ་བོད་ཀྱི་བཅུ་ཕྲག་རིག་པའི་གནས་ལས་ལེགས་སྦྱར་སྒྲ་རིག་པ་དང་སྐར་རྩིས་ཀྱི་འཆད་ཉན་རྒྱུན་ཕྲ་བར་བརྟེན་སྒྲ་རྩིས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་འཛིན་གྲྭ་བསྒྲུབས་རྩིས་ཀྱིས་སློབ་མ་བསྡུས་པར་རྗེས་སོར་ཁྲིད་རྒྱུ་མ་བྱུང་། སྔ་ཕྱིར་ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་ཅོ་ཧྲིག།ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་གཙོ་གཞོན་པ།བོད་ལྗོངས་སྐར་རྩིས་རིག་གཞུང་ཚོགས་པའི་མཚན་འཛིན་ཚོགས་གཙོ།ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གྲོས་ཀྱི་ཨུ་ཡོན། ཀྲུང་གོ་མི་རིགས་སྐད་ཡིག་སློབ་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་པ།ཀྲུང་གོ་ནང་བསྟན་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འཛིན་པ་སོགས་ཀྱི་འགན་བཞེས་ཡོད།ལོ་དེའི་ཧོར་ཟླ་ལྔ་པའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ཉིན་མདོ་སྨད་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ་གླིང་དུ་དགེ་སློང་མང་པོར་ཆོས་བཀའ་གསུང་བཞིན་དགོངས་པ་ཆོས་དབྱིངས་སུ་བསྡུས་སོ། །\nརྗེ་འདིས་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིས་བསྐྱངས་པའི་བུ་སློབ་ནི་ཕྱག་ན་པདྨོ་ཤར་སྐྱབས་མགོན་བདུན་པ་ཆེན་མོ།ལུང་རྟོགས་བསྟན་པའི་མཛེས་རྒྱན་ཤར་གདོང་བློ་བཟང་བཤད་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོ།སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་པཎྚི་ཏ་ཆེན་མོ་བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ཆོས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ།བཤད་སྒྲུབ་བསྟན་པའི་མངའ་བདག་ཐུགས་སྲས་གཡེར་གཤོང་འཇམ་དབྱངས་དགེ་འདུན་རྒྱ་མཚོ།རྫོང་ཆུང་པཎྚི་ཏ་མཁས་བཙུན་ལུང་རིགས་རྒྱ་མཚོ།བསླབ་གསུམ་རྒྱན་ལྡན་སྐུ་དཔོན་གསེར་རིའི་མ་ཎི་བ་འཇིགས་མེད་ལེགས་བཤད་སྒྲ་དབྱངས་སོགས་སྐལ་ལྡན་གྱི་སློབ་མ་ས་ཆེན་པོའི་རྡུལ་གྲངས་ལྟར་བགྲང་བ་ལས་འདས་ཤིང་། གསུང་རྩོམ་གྱི་ཆ་ནས་མདོ་སྔགས་རིག་གནས་རྣམ་ཐར་ལོ་རྒྱུས་གསན་ཡིགཆབ་ཤོགབསྟོད་ཚོགས་གསོལ་འདེབས་དྲིས་ལན་མཎ་བཤད་སོགས་པོད་བཅུ་གསུམ་ལོངས་པ་བཞུགས་ཡོད་དོ། །\nཀུན་ཀྱང་སྐྱེ་འགྲོའི་འདི་ཕྱི་དགེ་བའི་ཆེད། །ཕུལ་བའི་མཛད་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོར་ཁྱབ། །\nའདི་བྲིས་དགེ་བས་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ། །ཐེག་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཅིང་། །\nརྫོགས་ལྡན་གསར་བའི་ཉིན་བྱེད་འཆར་བའི་ཚེ། །འཁོར་གྱི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིག་གུ། །