དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་བརྟག་ཞིབ། | ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\n2021-04-19 14:29:07 རྫ་ཆུའི་རླབས་སྒྲ། རྨེ་རུ་ཡུལ་ལྷ་ཐར། ཀློག་གྲངས།\n【ནང་དོན་གནད་བསྡུས།】 དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་མང་ཙམ་བྱུང་བའི་དུས་ཤིག་དང་། སྲིད་དོན་རིག་གནས་རྙོག་འཛིང་ཅན་དང་འགྱུར་བག་ཅན། ཟིང་ལྷོང་ཅན། འགལ་འཐབ་ཅན་གྱི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན། དུས་སྐབས་དེའི་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་བ་ཆེན་པོ་རིམ་མཐུད་དུ་བྱུང་བ་ནི། ཐོག་མའི་བོད་སོག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་གི་དུས་སྐབས་ནས། རིམ་གྱིས་སྐྱ་བོས་བོད་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་ཁ་བསྒྱུར་པ་དང་། དེ་ནས་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་བྱུང་སྟེ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དངོས་སུ་དར་བ་ན། སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ཀྱང་དེའི་ཞར་ལ་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་མངོན་པར་བྱུང་སྟེ། བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་རིག་གནས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་རྒྱུན་རིང་བ་ཐེབས།\n【གནད་ཚིག】དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་། སྲིད་ལུགས། འགྱུར་ལྡོག\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་གཞིས་ཀའི་བཀའ་དབང་ལག་ཏུ་བསྟར་བའི་དམིགས་བསལ་དུས་རིམ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྐབས་དེའི་སྲིད་དོན་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ཉེ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཙམ་མ་ཟད། དེང་གི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་དང་། རིག་གནས་སེམས་ཁམས། ཆབ་སྲིད་བདེ་འཇགས་སོགས་ལའང་དངོས་བརྒྱུད་གང་རུང་ནས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་བཞིན་ཡོད།\nསྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་དང་ཆབ་སྲིད་རིག་པའི་ངོས་ཐད་ནས་བལྟས་ན། ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་རིང་གི་དུས་རིམ་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་རིག་གནས་འདུ་ཤེས་ངོས་ཐད་ནས་གཅིག་གྱུར་ཅན་དང་སྒེར་གཅོད་ཅན། ཆིག་རྐྱང་ཅན་དུ་ཕྱོགས་བཞིན་ཡོད་མོད། སྲིད་དོན་རིག་གནས་ཐད་ནས་དཔགས་ན་རྙོག་འཛིང་ཅན་དང་འགྱུར་བག་ཅན། ཟིང་ལྷོང་ཅན། འགལ་འཐབ་ཅན་དུ་ཁ་ཕྱོགས་པའི་སྣང་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྐབས་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་མང་ཙམ་བྱུང་བའི་སྐབས་ཤིག་དང་། ཆོས་སྲིད་འགན་འཛིན་ཕྱོགས་གཉིས་པོས་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་སྐྱོང་ཐབས་འཚོལ་ཞིབ་མང་ཙམ་བྱས་པའི་དུས་ཤིག་རེད། དུས་སྐབས་འདིའི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ཐད་ལ་དེང་སྐབས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་མང་ཙམ་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་ཡིན་ལ། ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་མཚན་སྙན་རྒྱས་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུའང་འགའ་རེ་འདུག་མོད།ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ན། འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་དབང་གིས་སམ། ཡིག་ཆའི་བསྡུར་དཔྱོད་ཀྱི་རྐྱེན་ནམ། བསམ་གཞིག་དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་བློ་ཡི་ཞེན་རིག་མི་འདྲ་བ་བཅས་གང་ལྟར་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་དུས་རིམ་དགར་སྟངས་དང་། སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཁུངས། སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་དགེ་སྐྱོན་སོགས་ལ་རང་རང་གི་དཔྱད་པའི་ནུས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་སྨོས་མེད་ཡིན་རུང་། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པའི་རྗེས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་སྟངས་དངོས་དང་ལོ་རྒྱུས་རྒྱབ་ལྗོངས་དྲང་ཐད་ནས་བལྟས་པ་ཡིན་ན། བསྐྱར་དུ་དཔྱད་དཔོག་དང་གསར་དུ་རྟོག་ཞིབ་བྱེད་དགོས་ས་མང་ཙམ་འདུག་པར་དམིགས་ཏེ། ཆེད་དུ་དཔྱད་རྩོམ་འདི་བྲིས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་པའི་ཆེད་རམས་པ་དག་ལ་དཔྱད་གཞིར་ཕུལ་བ་ལགས།\nསྤྱི་ལོ1642ལོའི་ཟླ4པའི་ཚེས5ཉིན། སོག་པོ་ཨོ་རོད་ཇུང་གར་བ་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱིས་བོད་གཙང་ཕྱོགས་སུ་དམག་དྲངས་པའི་མཇུག་འབྲས་ལ། སེར་སྐྱ་བགྲང་གིས་མི་ལང་བའི་དབུས་སུ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་གསེར་གྱི་ཁྲི་འཕང་མཐོན་པོར་བཞུགས་སུ་གསོལ་ཏེ་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་གྱི་ས་ཆ་རྣམས་ཡུལ་མི་དང་བཅས་པ་འབངས་སུ་ཕུལ་ཅིང་།ཁོ་རང་ཉིད་རིགས་རྒྱུད་དང་བཅས་པ་མཆོད་སྦྱིན་དུ་འབུལ་བར་མཛད་པ་དང་འབྲེལ།ཞལ་ངོ་བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་ལ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་ཕུལ་ཏེ་ཆབ་སྲིད་བསྐྱངས་པ་དང་།སོག་རྒྱལ་རང་གིས་རྒྱལ་པོའི་མཚན་བཟུང་སྟེ་རྒྱབ་རྟེན་དམག་དཔོན་བྱས་པས། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་དངོས་སུ་བྱུང་།\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྲིད་དབང་གི་ཐོག་མའི་འགན་འཛིན་སུ་ཡིན་ཐད་ལ་དེང་སྐབས་བཤད་ཚུལ་མི་མཚུངས་པ་འགའ་རེ་འདུག་མོད། མདོར་བསྡུས་ན་རིགས་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ནི་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱིས་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པར་ཕུལ་བ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་དང་། གཉིས་པ་ནི་གུ་ཤྲཱི་ཧན་དང་ཁོའི་བུ་ཚ་དག་ནི་དབང་སྒྱུར་མཁན་དངོས་ཡིན་ལ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ནས་བོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོ་མཁན་ཁོ་ན་ཙམ་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་རེད། འདོད་ཚུལ་འདི་གཉིས་པོར་སོ་སོའི་ལུང་རིགས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་ཚང་བ་སྨོས་ཅི་དགོས་ཀྱང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་ཆོས་ལུགས་བདག་དབང་དང་ཁོང་གི་མཚན་སྙན། གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱི་དམག་དོན་སྟོབས་ཤུགས། སྡེ་བའི་ཆབ་སྲིད་གོ་གནས་སོགས་གང་ཡིན་རུང་སྐབས་དེའི་ཆབ་སྲིད་ཁོར་ཡུག་ཁྲོད་ཕྱོགས་གཅིག་གི་སྟོབས་ཤུགས་ཁོ་ནས་སྲིད་འཛིན་མི་ཐུབ་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དཔྱོད་རམས་པ་དག་ལ་མཚོན་ན་གསལ་པོར་ངེས་ཐུབ་པ་ཞིག་དང་། མི་སྣ་གཅིག་གིས་སྲིད་དོན་གཅིག་གཅོད་བྱེད་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཕྱི་ནང་གང་ནས་བལྟས་རུང་མི་ཚང་བ་ཞིག་རེད། དེའི་ཕྱིར། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་རྣམ་པ་དངོས་ནི། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནི་ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་ནི་དམག་སྲིད་དབང་ཆ་འཛིན་མཁན། སྡེ་སྲིད་ནི་བོད་ཁུལ་གྱི་སྲིད་འཛིན་མི་སྣ་ཡིན་པ་དེའོ། །(ཡང་ལ་ལས་སྡེ་སྲིད་ནི་དགེ་ལུགས་པའི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་དུ་ཡོད་པའི་ཆེས་མཐོའི་འཐུས་ཚབ་ཡིན་པར་བཤད་རུང་། དེ་འདྲའི་ཚབ་བྱེད་བྱས་པའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ཤིག་རྙེད་དཀའ་སྙམ།)\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་སྲིད་དབང་གི་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་ནི། བོད་སོག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་དུས་སྐབས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེའང་ཆོས་ལུགས་དང་སྲིད་དོན་སོ་སོར་བགོས་ཏེ་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པའི་དུས་ཤིག་རེད། ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ནས་བརྗོད་ན། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནི་མིང་ཐོག་ནས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་བཀུར་ཡོད་རུང་། སྐབས་དེའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ལ་དཔྱོད་སྐབས་ཐོག་མའི་དུས་སུ་ཁོང་གིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབང་ཆ་བེད་སྤྱོད་དང་ཆོས་ཀྱི་གཞི་འཛིན་གཙོར་བཟུང་བ་ལས་སྲིད་དོན་ལ་ཁ་དབང་བཀོལ་ལུགས་མི་སྣང་བ་དང་། སྐབས་དེའི་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བཞག་ནི་སྡེ་སྲིད་རིམ་པས་དོན་བསྟར་ལག་ལེན་བྱས་པ་འབའ་ཞིག་རེད། སོག་རྒྱལ་ལ་མཚོན་ན་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཁྲོད་དབང་ཤུགས་ཆེ་ལ་དམག་དོན་གྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱང་མི་དམན་པ་མཆིས་པ་དངོས་གནས་ཡིན་རུང་། བོད་སྤྱིའི་སྲིད་དོན་གྱི་ལས་སྣེ་ཁག་ལ་ཐད་ཀར་བཀོད་ཁྱབ་བྱས་ལུགས་མེད་པ་དང་། སོ་སོས་རང་དོན་ལས་མོ་སྣེ་འཛིན་བྱས་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་དམིགས་བསལ་སྲིད་དབང་སྟེ“སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་ངམ་སྡེ་པ་གཞུང”དངོས་སུ་བྱུང་།\nགཞན་ཡང་། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པས་སོག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱི་དམག་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་གྱི་སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་དང་། བོད་ནང་ཁུལ་ཞི་འཇགས་ཡོང་བའི་ལས་དོན་ཡང་རབ་དང་རིམ་པ་སྤེལ་ཡོད། སྐབས་དེར་བོད་སྲིད་གཞུང་གི་མཛད་སྒོའི་སྐབས་གདན་གནས་མཐོ་དམན་གྱི་གཏན་འབེབས་ཀྱང་ཞིབ་ཕྲ་མཛད་འདུག་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པ་བཀུར་ཏེ། དཔལ་ལྡན་ས་སྐྱ་པ་དང་དཔལ་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་གདུང་རྒྱུད་གཉིས་མཆོག་ཏུ་བཀུར་བར་མཛད་པ་དང་། བཀའ་བརྒྱུད་བླ་ཆེན་སྟག་ལུང་པ་དང་། ཀརྨ་ཞྭ་དམར་ནག་རྣམས་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་ལས་ཀྱང་གདན་ཐོབ་མཐོ་བར་མཛད་ཅིང་། དེ་མིན་འབྲུག་པ་དང་སྒམ་པོ། མཚུར་བུ་དྲུང་པ། ཁམས་རི་བོ་ཆེའི་ཆོས་རྗེ། འབྲི་ཁུང་གི་བླ་མ་སོགས་ལ་དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ་དང་མཉམ་པའི་གདན་ཐོབ་གནང་འདུགའདི་འདྲའི་བྱེད་ལུགས་ནི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་བདག་པོ་དགེ་ལུགས་པས་རང་སྲིད་བརྟན་འཇགས་ཡོང་ཆེད། བོད་དུ་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བ་དང་མཚན་སྙན་རྒྱས་པའི་ཆོས་སྲིད་དབང་འཛིན་ཚོགས་ཁག་རྣམས་ལ་འཇམ་བྲིད་ཚུར་འགུག་གི་བྱེད་ཐབས་ལག་ཏུ་བསྟར་བ་ཞིག་རེད་སྙམ།\nསྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ན། མན་ཆིང་གིས་གནམ་འོག་དབང་དུ་བསྡུ་བར་སོག་པོའི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཚད་ཆེས་ཆེ་ཞིང་། སོག་པོ་དབང་དུ་བསྡུ་བར་དགེ་ལུགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ཚད་ཆེས་ཆེ་བར་སྣང་། རྒྱུ་མཚན་དེའི་དབང་གིས། དུས་རབས་བཅུ་བདུན་པ་ནས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་བོད་འབྲེལ་ལོ་རྒྱུས་ནི། སོག་པོ་དང་མན་ཇུ་མི་རིགས་གཉིས་ལ་བལྟོས་ཏེ་བརྗོད་དགོས་པར་གྱུར་ཡོད།\n1638ལོར། ཆིང་ཐའེ་ཙུང་གིས་ཁྲི་ཁྲིན་སོགས་མངགས་ཏེ“ཐུ་བྷོད་ཧན”དང“ཐོ་ཁུ་ཐོ་ཆེན་པོ”ལ་འཕྲིན་ཡིག་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་བཀོད་པ་ནི།ད་ལྟའི་བར་ལོ་རྒྱུས་སུ་འཁོད་པའི་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ཆེས་མཐོའི་དབང་འཛིན་པས་བོད་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་པར་བཏང་བའི་འཕྲིན་ཡིག་ཆེས་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་ལ། འཕྲིན་དེའི་ནང་བཀོད་པའི“ཐུ་བྷེ་ཐུ་ཧན(土伯特汗)”ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། སྐབས་དེར་བོད་སྲིད་གཙང་བ་སྡེ་སྲིད་རྒྱལ་པོས་སྐྱོང་བཞིན་པས་ན། གཙང་བ་སྡེ་སྲིད་ཡིན་ངེས་གཏན་དང་། ཡང་ཐོ་ཁུ་ཐོ་ཆེན་པོ་སྟེ“大图克图”ཞེས་པ་འདི་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་སྤྲུལ་སྐུ་ཞིག་ལ་གོ་དགོས་པ་སྨོས་མེད་ཡིན་ལ། ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་ཐོབ་སྦྱར་བ་དང་སྐབས་དེའི་ཆོས་ལུགས་གྲུབ་མཐའི་འཕོ་འགྱུར་རམ་ཕྱིས་ཀྱི་འབྲེལ་ལམ་ལ་གཞིགས་ན་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ཡིན་པར་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་མི་དགོས་པས། ཆིང་རྒྱལ་རབས་འཛུགས་མཁན་མན་ཇུ་གོང་མའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་ཀྱིས་སྐབས་དེ་ཤེད་ནས་བོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་ཆ་རྒྱུས་ངེས་ཅན་ལོན་ཡོད་པ་རྟོགས་ནུས།1639ལོར། ཆིང་ཐའེ་ཙུང་གིས་ཡང་བསྐྱར་ཚ་ཧན་བླ་མ་གཙོས་པའི་འཐུས་ཚབ་བོད་དུ་མངགས་ཏེ་བོད་དང་འབྲེལ་ལམ་བྱུང་།\nའོན་ཀྱང་འདིར་ཤེས་རྒྱུ་ཞིག་ལ། དུས་དེ་ནི་དབུས་གཙང་སྡེ་གཟར་རྒྱུན་མར་འབྱུང་བཞིན་པའི་སྐབས་ལ་འཁེལ་ནའང་། མན་ཇུ་སྲིད་འཛིན་པས་སྡེ་སྲིད་གཙང་པའི་སྲིད་དོན་དབང་ཆ་དངོས་ལ་བརྩི་བཀུར་ཞུ་བཞིན་པ་ནི། ཆིང་ཐའེ་ཙུང་གིས་སེ་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཕྱིར་བོད་དུ་ཕེབས་སྐབས་བོད་ཀྱི་བླ་སྤྲུལ་ཆེ་ཁག་དུ་མར་འཕྲིན་ཡིག་བསྐུར་པ་ལས། འཕྲིན་ཡིག་ཁྲོད་ཆོ་ལོ་དང་གོ་གནས་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་ཅི་ཡང་བྱུང་མེད་ལ། སྡེ་སྲིད་གཙང་པར་སྤྲིངས་པའི་འཕྲིན་ཡིག་ཁྲོད། ཁོས་སྡེ་སྲིད་གཙང་པའི་གནས་བབ་ལ་སེམས་ཁུར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་བརྗོད་ཡོད་ཅིང་།ཟུར་ཤུགས་གང་རུང་ནས་ཆིང་ཐའེ་ཙུང་གིས་སྡེ་སྲིད་གཙང་པ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐྱ་བོའི་དབང་སྒྱུར་པ་བྱེད་པའི་འདོད་བློ་མངོན་ཡོད་པ་ལས་མཐོང་ཐུབ།\nསེ་ཆེན་ཆོས་རྗེ་དང་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ཕོ་ཉ་བོད་དུ་འབྱོར་ནས་ཅུང་མ་འགོར་བར། གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱིས་ཕོ་ཉ་ཀྲུང་གོའི་བྱང་ཤར་ས་ཆར་མངགས་ཏེ་རང་འགུལ་ངང་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནང་སར་གདན་དྲངས་ན་ལེགས་ཚུལ་ཞུས་པའི་བཟོ་ཐོན་འདུགཡིན་ནའང་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པར་གོང་མ་ཤན་ཙིའི་གདན་འདྲེན་ཞུ་ཡིག་འབྱོར་བ་ན་དེ་མ་ཐག་ཁས་མ་བླངས་པར་ཕོ་ཉ་མངགས་ཡོད་པ་རེད། ཚུལ་འདི་ལས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ནི། ཕྱོགས་སོ་སོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་མི་འདྲ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་དོན་ལྟ་སྟངས་སྣ་ཚོགས་བཟུང་བ་དེ་ཡིན་ལ། ལྷག་པར་དུ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དང་མན་ཇུ་དབང་འཛིན་པ་གང་ཡིན་རུང་ཧ་ཅང་སེམས་ཆུང་དང་གཟབ་ནན་གྱི་འབྲེལ་ལམ་བསྐྱངས་ཡོད་འདུག ལྔ་པ་ཆེན་མོ་པེ་ཅིང་ལ་ཕེབས་པའི་བར་དུ། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་བར་ཕན་ཚུན་ཕོ་ཉ་གཏོང་རེས་དང་འཕྲིན་ཡིག་འབུལ་རེས་བྱས་པ་མང་ལ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕན་ཚུན་རྒྱུས་ཡོད་དང་མ་འོངས་པའི་སྲིད་ལུགས་འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ལྟ་ཚུལ་རིམ་གྱིས་བྱུང་བར་མངོན།\nཕྱིས་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་ནང་སར་ཕེབས་རྗེས། ཆིང་ཧྲི་ཙུའུ་ཡིས་ཁོང་ལ་ཆོ་ལོ་བསྩལ་པ་དང་མཉམ་དུ། རྒྱང་རིང་བོད་དུ་ཡོད་པའི་གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལའང“གཞུང་བཟང་བརྩི་སྲུང་དྲང་བདེན་ལས་སྐྱོང་མཛངས་ཅན་གུ་ཤྲཱི་ཧན”(遵行文义敏慧固始汗)ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཅིང་། གསེར་གྱི་ཐམ་ག་གནང་།\nང་ཚོས་འདིར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དང་གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལ་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆོ་ལོ་བསྩལ་པའི་ཚུལ་ལ་སྡུར་བ་ཅུང་བྱས་ན། མན་ཇུའི་དབང་འཛིན་པའི་ཕྱོགས་ནས་ཧ་ལམ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་པེ་ཅིང་དུ་འབྱོར་ཏེ་རྒྱུས་ལོན་ཞིབ་ཏུ་བྱས་པ་ལས་ཁོང་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐད་ནས་མཚན་སྙན་ཆེ་བར་ཡོད་རུང་། སྲིད་དོན་དམག་སྟོབས་ཀྱི་ཐད་ནས་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱི་རྒྱབ་རོགས་ཁོ་ནར་བརྟེན་པ་ཚོར་བ་ཡིན་ཚོད་འདུག་ལ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པར་ཆོ་ལོ་བསྩལ་པའི་སྔ་ཕྱིའི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་ཆོ་ལོའི་མིང་དོན་གང་ལ་དཔགས་ནའང་། དོན་ལ་ཁོང་གི་སྔར་ཡོད་ཆོས་ལུགས་གོ་གནས་ཁས་ལེན་གནང་བ་ཙམ་ལས་ནང་དོན་གསར་པ་ཅང་མེད་སྙམ་ཤར། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ངོས་ཐད་ནས་དཔྱད་ན། གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལ་མན་ཇུའི་སྲིད་འཛིན་པས་རེ་བ་བཅོལ་ཞིང་མིག་ལྟོས་བྱས་པ་ཆེ་བར་འདོད། དེ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བཙུགས་མ་ཐག་པའི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ལ་མཚོན་ན། ཆོས་ལུགས་སོགས་རིག་གནས་དར་རྒྱས་དང་དམངས་སེམས་བདེ་ལ་འགོད་བྱེད་ཀྱི་ནང་སེམས་ཀྱི་འཆིང་ཐག་ཅིག་ངེས་པར་དགོས་རུང་། ཁོ་ཚོའི་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་དམག་དོན་སྟོབས་ཤུགས་ལ་བརྟེན་ནས་བླངས་པ་མངོན་གསལ་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་རྒྱ་རིགས་སོགས་ས་ཁུལ་དུ་མན་ཇུར་ངོ་རྒོལ་དང་དམངས་སེམས་བདེ་ལ་འགོད་ཐུབ་ཀྱིན་མེད་པར་བརྟེན། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་བའི་ཕྱོགས་ནས་བཤད་ན་ཐོག་མར་དམག་སྲིད་ལས་དོན་ཐད་ནས་བསམ་བློ་གཏོང་ངེས་པ་བཞིན། བོད་ལའང་དེ་ལས་མ་འདས་སོ། །\n1655ལོར་གུ་ཤྲཱི་ཧན་འདས་རྗེས། ཁོའི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཀྱིས་རིམ་པར་རྒྱལ་པོའི་མིང་ཐོབ་བཟུང་བ་ཡིན་ལ། ཁོང་ནི་ཆབ་སྲིད་མི་སྣ་འཇོན་པོ་ཞིག་སྟེ། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་དང་ལྷན་དུ་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ཐད་ལ་བྱ་བ་གང་མང་བསྒྲུབས་པས། བོད་སོག་སྐྱ་སེར་མང་ཚོགས་ཁྲོད་སྙན་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡོད། ཁོའི་རྗེས་ཀྱི་བསྟན་འཛིན་དར་ཧན་རྒྱལ་པོའམ་དཱ་ཡན་ཁང(达延汗,1658—1668)དང་བསྟན་འཛིན་དཱ་ལའི་ཧན(达赖汗,1671—1701)སོགས་ཆབ་སྲིད་འཇོན་ཐང་དང་མི་སྒེར་གྱི་སྤྱང་གྲུང་གང་ཐད་ནས་གུ་ཤྲཱི་ཧན་ལ་འགྲན་མི་ནུས་པར་བརྟེན། གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱིས་བོད་དུ་ལོ་ངོ་མང་པོར་འབད་པ་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སོག་རྒྱལ་གྱི་བདག་དབང་དག་རིམ་གྱིས་ཉམས་དམས་སུ་གྱུར་ཅིང་། “སྐབས་འདི་ནས་བཟུང་། སོག་པོའི་རྒྱལ་པོར་དམག་དོན་དྲག་ལས་སོགས་གལ་ཆེའི་རིགས་ལ་བཀའ་གྲོས་རྒྱབ་རོགས་གནང་བ་ཙམ་ལས། རྒྱུན་གཏན་བོད་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་ལས་ཀར་འགན་དབང་གནང་ལམ་བྱུང་མེད་པར་གྲགས”པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་།\n1682ལོར་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་གཤེགས་རྗེས། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་གོང་མ་ཁང་ཞིར་སྔར་བཞིན་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་ཚབ་ཏུ་འཕྲིན་ཡིག་བྲིས་པ་དང་། ལྐོག་ནས་ཇུན་གར་སྐལ་ལྡན་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། སྐལ་ལྡན་གྱིས་ཆིང་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་བྱ་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པ་རེད། རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་སྐུ་གཤེགས་པ་གསང་རྒྱ་བྱས་ལུགས་ཐད་ལ་དེང་སྐབས་ལོ་རྒྱུས་དཔྱད་བརྗོད་པའི་སྡེ་རུ་བརྗོད་སྟངས་སྣ་ཚོགས་ཡོད་མོད། འདིར་སྐབས་སུ་མ་བབས་པས་སྤྲོས་པ་བསྐྱུར། ལྔ་པ་ཆེན་མོ་སྐུ་གཤེགས་ཁར། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པར“ཕྱག་གིས་བྱུག་པ་དང་སྦྲགས་བསྟན་སྲིད་ལུགས་ཟུང་གི་བྱ་བྱེད། རྒྱ་དང་སོག་པོས་གཙོས་པའི་ཡོན་བདག་གི་སྣེ་ལེན་སོགས་བསླབ་སྟོན་ཞིབ་པར་བསྩལ་པའི”ཚུལ་བཀོད་པར་བལྟས་ན། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པ་འདི་ལྔ་པ་ཆེན་མོའི་སེམས་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པའི་བོད་དོན་སྐྱོང་མཁན་དུ་ཐག་གིས་བཅད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་དུ་མེད། དེའི་རྗེས་ཏེ1691ལོར་གོང་མ་ཁང་ཞིས་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པར་ཝང་གི་ཆོ་ལོ་དང་གསེར་གྱི་ཐམ་ག་གནང་བའིཐོག་ནས་ཀྱང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱམ་པ་དོན་ལ་བོད་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་མཁན་དུ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀས་ཁས་ལེན་བྱུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ནུས།\n1696ལོར་ཆིང་དམག་གིས་གྲོ་མོ་དོ(昭莫多)ནས་སྐལ་ལྡན་གྱི་དམག་དཔུང་རྩ་མེད་དུ་གཏོང་དུས། གོང་མ་ཁང་ཞིས་ད་གཟོད་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་སྐུ་གཤེགས་པ་ཚོར་ཞིང་། ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་སྐུ་འདས་པའི་སྔ་ཕྱི་རྩད་གཅོད་དང་། པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པར་ཧུ་ཐོག་ཐུའི་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཏེ་ཆོས་ལུགས་གཙོ་འཛིན་མི་སྣ་བྱེད་པ་སོགས་བྱེད་དུ་བཅུགཕྱིས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་མཇལ་ན། པཎ་ཆེན་ལྔ་པས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་གང་ཡིན་རུང་དབང་ཆ་ནུས་ལྡན་ཞིག་འཛིན་མ་ཐུབ་པར་སྣང་ལ། སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་རྐྱང་བའི་ངོས་ཐད་ནས་བོད་སྲིད་སྐྱོང་བར་ཡང་འགལ་རྐྱེན་གང་མང་བྱུང་ཞིང་། ལྷག་པར་དུ་ལྷ་བཟང་ཧན་དང་སྡེ་སྲིད་གཉིས་མ་མཐུན་པར་མཐར་སྡེ་སྲིད་རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་བ་ནི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་མགོའི་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལོ་རྒྱུས་ལས་ཡིད་ཕམ་པའི་སྐྱོ་གར་ཞིག་དང་། སྲིད་ལུགས་རྙོག་འཛིང་ཅན་དུ་ཕྱོགས་བཞིན་པའི་རྟགས་མཚན་གལ་ཆེན་ཞིག་རེད།\n1701ལོར། ཧོ་ཤོད་ཚོ་པའི་བོད་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་པོ་དཱ་ལའི་ཧན་འདས་པས། དེའི་བུ་ལྷ་བཟང་ཀླུ་དཔལ་བྱ་བ་སྲིད་ཚབ་ཏུ་བསྟད། ཡིན་ནའང་ལོ་གཉིས་འགོར་རྗེས། ཁོའི་སྤུན་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་ལྷ་བཟང་ཀླུ་དཔལ་བཀྲོངས།ལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ་དག་གི་དམག་སྲིད་དབང་ཆ་རིམ་གྱིས་ཉམས་ཀྱིན་པའི་ཚུལ་ལ་དོགས་མ་བདེ་ཞིང་། ཡིད་མི་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ་དེ་སྔ་གུ་ཤྲཱི་ཧན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་ཡོད་པའི་དབང་ཆ་ཡོད་ཚད་བསྐྱར་གསོ་བྱེད་རྩིས་བྱས། དེ་བས། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་དང་ལྷ་བཟང་ཧན་གཉིས་ཀྱི་འགལ་བ་ཇེ་ཆེར་སོང་བ་སྟེ། ཐོག་མར་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་རྒྱལ་པོའི་མཚན་བཟུང་ནས་ཅུང་མ་འགོར་བར། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྡེ་བར་ཁ་ཡ་ཆེན་པོ་མ་བྱས་པ་དང་སོག་པོའི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་གནོན་ཤུགས་མཐུད་དེ་འོངས་ལ། བོད་དུ་རང་གི་དཔུང་ཤུགས་ཀྱང་ཆེར་མ་ཆགས་པ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས། སྡེ་པ་སངས་རྒྱམ་པས་དགོངས་ཞུ་མི་བྱེད་ཐུ་མེད་བྱུང་སྟེ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དེ་རང་གི་བུ་ངག་དབང་རིན་ཆེན་ལ་སྤྲད། དེར་མཐུད་ནས། སངས་རྒྱམ་པ་དང་ལྷ་བཟང་ཧན་བར་གྱི་འགལ་བ་མངོན་གསལ་དུ་གྱུར་ཏེ་དབང་ཆ་རྩོད་པའི་མགོ་བརྩམས་པ་རེད། ཐ་མར་ཕན་ཚུན་མངོན་ལྐོག་གཉིས་ཀྱི་འགྲན་རེས་བརྒྱུད་སྡེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཐོག་མའི་རྒྱལ་ཁ་ལྟ་བུ་ཐོབ་སྟེ། སྡེ་སྲིད་རང་ཉིད་སྲིད་གཞུང་ལས་བུད་དེ་གོང་དཀར་རྫོང་དུ་འདུག་རྒྱུ་དང་། ལྷ་བཟང་ཧན་ལ་རྒྱལ་པོའི་མཚན་རང་འཇགས་ཐོག་མཚོ་སྔོན་དུ་ཕྱིར་བསྐྱོད་དགོས་པ་བྱས།ཡིན་ནའང་། ཅུང་མ་འགོར་བར་སྡེ་སྲིད་བཀྲོངས་ཤིང་ལྷ་བཟང་གིས་བོད་སྲིད་བསྐྱངས་པ་དེ་ནི། བོད་རང་ས་ནས་བོད་མིས་ནུས་ལྡན་གྱི་ཆབ་སྲིད་རྩ་འཛུགས་སམ་སྟོབས་ཤུགས་ཤིག་འཛུགས་སྐྱོང་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་གཞན་བརྟེན་གྱི་མུ་བསྐྱངས་པ་མངོན་པར་མཚོན།\nལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་བོད་སྲིད་ཀྱི་བདག་དབང་དངོས་སུ་བཟུང་རྗེས། སྡེ་སྲིད་ལམ་ལུགས་མེད་པར་བྱས་པ་དང་། རང་ཉིད་ལ“རྒྱལ་པོ་ཁྲི་པ”ཞེས་བཀུར་ཅིང་། ལོ་བཅུ་གཉིས་རིང་བོད་དབུས་གཙང་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཏེ། “བསྟན་འཛིན་ཇིན་གིར་ཁན”ཞེས་པའི་མིང་ཐོབ་བཟུང་།ལྷ་བཟང་གི་སྐབས་གཙོ་བོའི་མིང་ཐོབ་གྲས་སུ་བྱམས་པ་གླིང་བ་དང་། དར་མ་པ། དེ་མིན་བཀའ་བློན་བླ་ཆུང་། ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་སོགས་ཡོད་ཚུལ《མི་དབང་རྟོགས་བརྗོད》དུ་གསལ།ཁོས་ངག་དབང་རིན་ཆེན་སྔར་བཞིན་སྡེ་སྲིད་དུ་བཞག་མོད། དོན་ལ་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་ཡོངས་སུ་བླངས་ཡོད་ལ། གོང་མ་ཁང་ཞིས་བོད་དུ་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་ལྷ་བཟང་ཧན་ལ“བསྟན་སྐྱོང་ཀུན་ཧྲུན་ཧན”(翊法恭顺汗)ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་དང་ལུང་བསྒྱུར་གྱི་ཐམ་ག་བསྩལ་པ་ཡིས། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་དོན་དངོས་སྟེང་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱི་བོད་སྲིད་དབང་ཆ་ཁས་བླངས་པ་མཚོན། ཡིན་ནའང་ལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་རྒྱལ་བ་དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཁྲི་ལས་ཕབ་སྟེ་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་རྒྱལ་དབང་དྲུག་པའི་ཚབ་ཏུ་བཞག་པ་དེས་ཁོ་ལ་བོད་དུ་མང་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་རྨང་གཞི་མེད་པར་གྱུར་པ་རེད། ཁང་ཞིས་ཀྱང་སྔོན་ལ་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོར་ཆོ་ལོ་སྩོལ་བའི་གྲབས་བྱས་ཀྱང་ལོ་ན་ཆུང་བར་བཤད་དེ་ཆོ་ལོ་སྩོལ་བའི་དུས་ནར་འགྱངས་བྱས་ཤིང་།1709ལོའི་ཟླ3པར། ཁང་ཞིས་བོད་དོན་གྱི་རྙོག་འཛིང་རང་བཞིན་ཚོར་ཏེ་ཆེད་དུ་ཧི་ཧྲིག(侍郎赫寿)མངགས་ཏེ་ལྷ་བཟང་ཧན་དང་ལྷན་དུ་བོད་དོན་ལ་མོལ་བསྡུར་བྱེད་དུ་བཅུགཡིག་ཚང་གཞན་དག་ལ་མཇལ་ན། སྐབས་དེར་ལྕང་སྐྱ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་དང་སོག་པོའི་རྗེ་བཙུན་དམ་པས་ཀྱང་ཕོ་ཉ་བོད་དུ་མངགས་འདུག་པས། བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ནི་རླུང་ནང་གི་མར་མེ་བཞིན་གཡོ་འཁྱོམས་བྱེད་བཞིན་པའི་རྣམ་པ་གསལ་ལེར་ངེས་ནུས། སྐབས་འདིར་བྱོན་པའི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ནི།བོད་སོག་ཕྱོགས་གཉིས་པོས་སྲིད་དོན་དབང་ཆ་རྩོད་པའི་འགྱིག་རྡེའུ་ལྟ་བུ་དང་། སྐབས་དེའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལག་ཐབས་ལྟ་བུར་གྱུར་ཏེ་གཟིམ་ཁྲི་མཐའ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་ཟད།\nདེར་མཐུད་ནས། ཁང་ཞིས་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོར“བཀའ་ཡིས་ཞུས་རྐྱང་བྱེད་པའི་སྐུ་དྲུག་པ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐམ་ག”ཞེས་པ་བསྩལ་ཅིང་། ཕྱིས་ཁ་རིས་བཅོས་སྒྱུར་གྱིས“བཀའ་ཡིས་ཕུལ་རྐྱང་བྱེད་པའི་སྐུ་དྲུག་པ་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐམ་ག”ཞེས་པར་བསྒྱུར།རྒྱལ་མཆོག་བདུན་པ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་འཁྲུངས་རྗེས་དེར་ཡང“སྐུ་དྲུག་པ”ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་ཐམ་ཀ་བསྩལ་པ་ལས། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་དང་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་གཉིས་ལ་ཁས་ལེན་མིན་གྱི་ཕྱོགས་རིས་ཁ་འཛིན་ཆེ་བར་དམིགས་ཏེ་གཉིས་ཀ་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ།\nཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་སྐྱེ་ངོས་འཛིད་ཐད་ལ་རྙོག་འཛིང་གི་དོན་བསྟུད་མར་བྱུང་བ་ན། ཁང་ཞིའང་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་དུ་གྱུར་ཅིང་། བོད་དོན་ལ་དམིགས་ཏེ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ལ1713ལོར“པཎ་ཆེན་ཨེར་ཏེ་ནི”ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་འཇའ་ས་དང་གསེར་གྱི་ཐམ་ཀ་གནང་བ་དང་། ལྷ་བཟང་ཧན་ལ་རོགས་སྐྱོར་གྱིས་བོད་ཀྱི་ལས་ཀ་ལེགས་སྒྲུབ་ཡོང་བའི་རེ་བ་བྱས། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་བྱེད་ལུགས་འདི་ལ་དཔགས་ན། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དང་གུ་ཤྲཱི་ཧན་བཞིན་པཎ་ཆེན་ལྔ་པ་དང་ལྷ་བཟང་ཧན་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་བོད་དོན་ལེགས་བཅོས་དང་བོད་སྲིད་སྐྱོང་བའི་འདུན་མ་མཚོན་མོད། པཎ་ཆེན་ལྔ་པ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པ་མིན་པ་དང་། ལྷ་བཟང་ཧན་ལའང་གུ་ཤྲཱི་ཧན་བཞིན་གྱི་བོད་མིའི་ཡིད་ཆེས་དང་བློ་མོས་དེ་འདྲ་མེད་རྐྱེན་དོན་སྨིན་བྱུང་མེད། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ནས་ལྷ་བཟང་ཧན་ལ་མཐའ་མའི་རྒྱལ་ཁ་མ་ཐོབ་པ་ནི། ཁོས་བོད་མིའི་སེམས་ནང་གི་རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་སྲོལ་ལུགས་ལ་སྣང་ཆུང་གིས་སྐུ་དྲུག་པ་ཚངས་དབྱངས་རྒྱ་མཚོ་ཁྲི་ལས་ཕབ་སྟེ་རང་འདོད་ངང་སྐུ་སྐྱེ་ངོས་འཛིན་ཞུས་པ་དེས་ཡིན་ལ། འདི་ལས་སྲིད་སྐྱོང་མི་སྣ་དག་ལ་མཚོན་ན་དབང་སྒྱུར་ཡུལ་གྱི་དམངས་སེམས་བདེ་ལ་འགོད་པར་ཡུལ་སྲོལ་རིག་གནས་དང་ཆོས་ལུགས་རིག་གནས་ལ་བརྩི་མཐོང་ཆེན་པོ་བྱེད་དགོས་པའི་བསླབ་སྟོན་གནང་ཡོད།\nལྷ་བཟང་ཧན་དང་མཚོ་སྔོན་དུ་ཡོད་པའི་སོག་པོའི་སྡེ་ཚོ་ཁག་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཡང་སྲིད་ཀྱི་ཐད་ནས་འགལ་བར་ལངས་སྐབས། ཨོ་རོད་ཇུན་གར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་གྱིས་གོ་སྐབས་མི་འཆོར་བར་བྱས་ཏེ་ལྷ་བཟང་ཧན་ལ་དམག་དྲངས་ཤིང་།1717ལོའི་ཟླ12པར། ལྷ་བཟང་ཧན་བསད་དེ། ལྷ་ས་ཇུན་གར་བའི་ལག་ཏུ་ཤོར་ཅིང་། གུ་ཤྲཱི་ཧན་དང་ཁོའི་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཀྱིས་བོད་ལ་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུ་དོན་ལྔའི་རིང་དབང་བསྒྱུར་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མཇུག་གྲིལ་བ་རེད།\nལྷ་བཟང་ཧན་གྱི་སྐབས་པད་དཀར་འཛིན་པ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་རྒྱལ་དབང་དྲུག་པ་དངོས་ཡིན་མིན་ཐད་ལ་སྔར་བཞིན་རྩོད་གཞི་བྱུང་བས། ཁང་ཞིས་ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་ཤིང་།1715ལོའི་ཟླ8པར། རྟོག་ཞིབ་མི་སྣ་ཕྱིར་པེ་ཅིང་ལ་བསླེབས་ཏེ་པཎ་ཆེན་ལྔ་པའི་དགོངས་པ་སྙན་ཞུ་བྱས་པ་དང་། པཎ་ཆེན་གྱིས་བལྟས་ན་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ནི་རྒྱལ་དབང་དངོས་དང་། ལི་ཐང་གི་བྱིས་པ་ནི་རྫུན་མའོ་ཞེས་པ་དེ་རེད།པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དགོངས་བཞེད་ཀྱི་ཐད་ནས་དཔྱད་ན། པཎ་ཆེན་ལྔ་པས་སྔར་འདས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འགལ་བ་བརྗེད་མེད་པ་མངོན་གསལ་དང་། ལྷ་བཟང་ཧན་དང་ལྟ་དགོངས་གཅིག་ཏུ་མཐུན་པ་དངོས་ཤུགས་གང་རུང་ནས་རྟོགས་ཐུབ་པ་རེད།\nརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་སྐུ་སྐྱེ་ངོས་འཛིན་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་སྲིད་འགལ་འཐབ་ཁྲོད། ལྷ་བཟང་ཧན་དང་ཇུན་གར་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་སྔ་ཕྱིར་བོད་ནས་ཕམ་པར་གྱུར་ཅིང་། མཐར་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ཐད་ཀའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འོག་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་སྟེ། དབང་འཛིན་ལས་ཁུངས་གསར་པ་ཞིག་བྱུང་། སྐབས་དེའི་སྔ་ཕྱིའི་གནས་ཚུལ་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་ཚེ། ཆབ་སྲིད་འཁྲུག་ཟིང་འདི་ལས་ཐ་མའི་རྒྱལ་ཁ་ལོན་མཁན་ནི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ཡིན་པ་དེའོ། །རྒྱལ་དབང་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ཕེབས་སྐྱེལ་ཞུ་མི་ཆིང་དམག་བོད་དུ་འབྱོར་རྗེས། གནས་སྐབས་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་པ་སྟེ། ཇུན་གར་བས་བསྐོས་པའི་སྟག་རྩེ་བ་དང་བཀའ་བློན་བཀྲ་ཤིས་རྩེ་བ། ཨ་ཆོས་གསུམ་གསོད་ཁྲིམས་ལ་སྦྱར་བ་དང་འབྲེལ།སྲིད་འཛིན་ཁོངས་མིར་ཧལ་ཧ་ཚོ་པའི་ཚེ་དབང་ནོར་བུ་དང་དོན་གྲུབ་རྡོ་རྗེ་གཉིས་དང་། མཚོ་སྔོན་ཧོ་ཤོད་ཚོ་བའི་བློ་བཟང་བསྟན་འཛིན་དང་ཨ་པོ(阿宝)གཉིས། བོད་ཀྱི་ང་ཕོད་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་དང་ལུམ་པ་བ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ(隆布鼐)བཅས་བསྐོས་ཏེ་བོད་སྲིད་ལ་ཇུས་འདོན་བྱས།\n1721ལོར། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་རྒྱབ་རོགས་འོག་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལས་ཀར་བསྐྱར་སྒྲིག་བྱས་པ་སྟེ། ཁང་ཆེན་ནས་བསོད་ནམས་རྒྱལ་པོ་དང་ང་ཕོད་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ། ལུམ་པ་བ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ། སྦྱར་ར་བ་བློ་གྲོས་རྒྱལ་པོ་སོ་སོར་ཆོ་ལོ་སྣ་ཚོགས་དང་བཅས་དངོས་སུ་བཀའ་བློན་མིང་བཏགས་གིས་བོད་དོན་སྐྱོང་མཁན་དུ་བསྐོས་པ་དང་། རྒྱལ་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་དང་ཕོ་ལྷ་བ་བསོད་ནམས་སྟོབས་རྒྱལ་གཉིས་ལའང་བཀའ་བློན་གྱི་མིང་མ་བཏགས་མོད་བཀའ་བློན་ཚོགས་འདུར་ཞུགས་ཆོག་པ་བྱས། འདི་ནི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བྱུང་སྟེ་ལོ་ངོ་བདུན་ཅུ་ལྷག་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་བརྒྱུད་རྗེས། ངོ་བོའི་སྟེང་ནས་སྲིད་ལུགས་ལ་འགྱུར་བ་བྱུང་བའི་དོན་གལ་ཆེན་ཞིག་སྟེ། བཀའ་བློན་གྱི་ལམ་ལུགས་འདི་དངོས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། འདི་ནས་བཟུང་བོད་སྲིད་སྐྱོང་ལུགས་ཐད་སྐྱ་བོས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་པ་སྤོས་པ་རེད། ཐེངས་འདིའི་བཀའ་བློན་བསྐོ་འཇོག་ལ་བལྟས་ཚེ། ང་ཚོས་སྐབས་དེའི་བོད་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ཐད་ཆོས་སྲིད་སོ་སོར་བྱེད་པའི་འདོད་བློ་བསྐྱར་མ་དེ་མཚོན་ཡོད་སྙམ་པ་སྟེ། གཅིག་ནས་བོད་སྲིད་སྐྱོང་མཁན་ཁྲོད་ཆོས་ལུགས་མི་སྣའི་ངོ་གདོང་མཐོང་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། གཉིས་ནས་བཀའ་བློན་ཚོགས་ལས་ཀྱང་སྲིད་དོན་ལ་བྱས་རྗེས་ཆེས་ཆེ་བའི་ཁང་ཆེན་ནས་བཀའ་བློན་གྱི་གཙོ་བོར་བསྐོས་ཡོད་པས་རེད། དེ་མིན། འདིའི་རྗེས་ནས་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པར“ནུབ་ཕྱོགས་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཞིང་གི་རྒྱལ་དབང་། ས་སྟེང་གི་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཛྲ་དྷ་ར་ཏཱ་ལའི་བླ་མ”(“西天净土佛王、地上圣教之王,一切智持金刚达赖喇嘛”)བྱ་བའི་ཆོ་ལོས་བསྟོད་དེ་མཆོག་ཏུ་བཀུར་བ་ཡིན་མོན། དོན་ལ་སྲིད་དོན་བདག་དབང་གི་ཆ་ནས་ཁྱད་དབང་ཅི་ཡང་མེད་ཚོད་དུ་གདའ།\n1727ལོའི་ཟླ6ཚེས18ཉིན། བོད་དུ་བཀའ་བློན་ནང་འཐབ་བྱས་པའི་ཆབ་སྲིད་རྙོག་ཟིང་བྱུང་སྟེ། དའི་ཆིང་བཱ་ཐུར་ཁང་ཆེན་ཉིད་པེ་སེ་ང་ཕོད་པ་དང་། གུང་ལུམ་པ་བ། སྦྱར་ར་ཐའི་ཇི་སོགས་བཀའ་བློན་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་བསད་པ་དང་། དེ་ནས་གཙང་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་ཁང་ཆེན་ནས་དང་ལངས་ཕྱོགས་གཅིག་མཐུན་ཡིན་པའི་རྐྱེན་ལས་ཁོང་དང་འགལ་བ་བྱུང་། རྣོ་ངར་ལྡན་པའི་ཆབ་སྲིད་འཁྲུག་རྩོད་ཀྱི་མཐའ་མར། ཕོ་ལྷ་བས1728ལོའི་ཟླ5ཚེས26ཉིན་ལྷ་ས་བཟུང་ཞིང་། གོང་སྨོས་བཀའ་བློན་གསུམ་པོ་ཉེ་འབྲེལ་དང་བཅས་མ་འགྱངས་པར་བོད་དུ་འབྱོར་བའི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་སྣེ་འཛིན་པར་རྩིས་སྤྲོད་ཀྱིས་སྲོག་ཉེས་བཅད་པ་རེད། དོན་འདི་ལས་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་ཆབ་སྲིད་སྟོབས་ཤུགས་མངོན་པར་བསྟན་པ་ཞིག་སྟེ། ཕྱི་ཚུལ་ནས་ཕོ་ལྷ་བས་རང་ཉིད་ཀྱི་དམག་སྟོབས་ཀྱིས་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་བཟུང་ཞིང་ཆིང་དམག་ལ་རྩིས་སྤྲད་པ་ལྟ་བུར་ཡོད་རུང་། དོན་ལ་མན་ཆིང་གོང་མའི་སྲིད་གཞུང་གིས་རོགས་འདེགས་བྱས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཕྱིས་སུ་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་ལས་སླ་བོའི་ངང་སྡེབ་སྒྲིག་བྱས་པ་འདིས་གསལ་པོར་མཚོན་ནུས།\nརྙོག་ཟིང་དེའིི་ཁྲོད་ཕོ་ལྷ་བས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་དང་རྒྱལ་ཡབ་གཉིས་ཀྱིས་སྡེ་གཟར་འདི་ལ་བཟུང་བའི་རྣམ་འགྱུར་གང་ཞིག་ཡིན་པར་བརྟག་ཡོད་ལ། འོན་རྒྱལ་སྲས་སྤྲུལ་སྐུ་དང་། བཙན་པོ་ནོ་མིན་ཧན། དགའ་ལྡན་ཁྲི་པ། གདན་ས་གསུམ་གྱི་བླ་མ་དག་གི་ཞུ་འབུལ་ལ་སྣང་མེད་བྱས་པ་འདིས། ཕོ་ལྷ་བས་བོད་སྲིད་ལ་གཉེར་ཁ་བགྱི་བའི་ཐབས་དམ་པ་ནི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ལ་རྒྱབ་རོགས་བཅོལ་ཏེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་བརྟན་པོར་བྱེད་དགོས་འདོད་པའི་བསམ་ཚུལ་རྗེན་པར་མཚོན། 《གཡུ་ཕྲེང》དུ། མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བ་ནི་དཔའ་ངར་ཆེ་ལ་རང་རྒྱུད་གྱོང་བ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བྱ་བར་གཡོ་འཕྲུལ་བྱང་ཆུབ་པ་ཞིག་ཡིནཔར་བཤད་པ་དེས་ཀྱང་། ཕོ་ལྷ་བ་ནི་ཆབ་སྲིད་པའི་འཇོན་ཐང་འཛོམས་པའི་མི་སྣ་ཞིག་ཡིན་པ་བསྟན་འདུག\nཐེངས་འདིར་མན་ཆིང་དམག་དཔུང་བོད་དུ་འབྱོར་བ་དེས། ཕྱིས་ཀྱི་བོད་ཁུལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་དང་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བར་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད་དེ།1728ལོར་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ལ་ཡང་བསྐྱར་དབྱེ་བགོས་ཀྱིས“ཁམས་ཀྱི་ཤར་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་དར་རྩེ་མདོ་དང་། ལི་ཐང་འབའ་ཐང་བཅས་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་སི་ཁྲོན་གྱི་ཁོངས་སུ་སྒྲིལ་དགོས་པ་དང་། དེ་མིན་ཁམས་ཁུལ་གྱི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཐང་དང་། འཇོལ། འབའ་ལུང་བཅས་ཀྱི་ས་ཆ་རྣམས་ཡུན་ནན་གྱི་ཁོངས་སུ་སྒྲིལ་དགོས་པའི་བཀའ་ཕབ”པ་ཡིན་འདུག་ལ། དེ་དང་དུས་མཚུངས་གཙང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྷ་རྩེ་དང་། ངམ་རིང་། ཕུན་ཚོགས་གླིང་བཅས་རྫོང་འགོ་གསུམ་པོ་ཡང་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་ལ་བདག་སྐྱོང་དུ་ཕུལ། འདི་ནི་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྲིད་དབང་བཙུགས་པ་ནས་བོད་དང་འབྲེལ་ལམ་བྱུང་བའི་གནས་ཚུལ་ལ་རིམ་པར་དཔགས་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྟོབས་ཤུགས་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་དབུས་གཙང་གི་ཆོས་ལུགས་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་ཆུང་བར་བཏང་བ་ཞིག་རེད། དེ་མིན། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ལྟེ་བ་ཡིན་པའི་གཙང་གི་དགེ་ལུགས་པའི་ཕྱོགས་ཁག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ཏེ། ལྷ་སའི་སེ་འབྲས་དགེ་གསུམ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་དབུས་ཀྱི་དགེ་ལུགས་པའི་སྟོབས་ཤུགས་འགོག་སྐྱིལ་དང་འཐོར་བཤིག་གཏོང་རྩིས་བྱས་པའི་རྣམ་འགྱུར་མཚོན་པ་ཞིག་ཀྱང་རེད་ལ། འདི་ནི་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཁང་ཞི་ནས་བཟུང་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་བོད་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་ཤིག་རེད།\n1729ལོར་ཕོ་ལྷ་བ་གཙང་ཁུལ་གྱི་འགན་འཁུར་བར་བསྐོས་པ་དང་འབྲེལ། ཁོའི་ངོས་སྦྱོར་བཞིན་ཐོན་པ་སྲི་ཆོད་ཚེ་བརྟན་དང་མདོ་མཁར་ཞབས་དྲུང་ཚེ་རིང་དབང་རྒྱལ། རྣམ་རྒྱལ་ཚེ་བརྟན། འབྲོང་རྩེ་དབང་རྒྱལ་རབ་བརྟན་བཅས་བཀའ་བློན་དུ་བསྐོས། མིང་ཐོག་ནས་ཕོ་ལྷ་བ་གཙང་ཁུལ་གྱི་འགན་འཁུར་བར་བསྐོས་པ་ཡིན་རུང་། དོན་ལ་བོད་ཡོངས་ཀྱི་ལས་དོན་བྱ་བ་བྱེད་མཁན་ཡིན་འདུག་ལ། འདི་འདྲའི་དབང་ཆའི་མཐོ་དམན་དགར་བའང་སྔོན་ཆད་བཀའ་བློན་ཚོགས་ཀྱི་དབང་ཆ་འདྲ་མཉམ་ཆགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དཀྲུག་མའི་རྗེས་མཐུད་དུ་འགྱུར་འགྲོར་དོགས་པས་ལོས་ཡིན། སྐབས་དེར་ཕོ་ལྷ་བའི་ཇུས་འགོད་དམ་མན་ཆིང་གོང་མའི་བཀའ་བཀོད་ཡིན་པ་གང་ལྟརསྐུ་བདུན་པ་ལི་ཐང་དུ་གདན་དྲངས་པ་ནི་རྒྱལ་དབང་ཚང་དང་རྒྱལ་ཡབ་གཉིས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཁྲོད་ཞུགས་སུ་མི་འཇུག་རྒྱུའི་ཆེད་ཁོ་ན་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་ལི་ཐང་དུ་ཕེབས་རྗེས་ལོ་བདུན་གྱི་རིང་གོང་མ་ཡུང་ཀྲིང་ལ་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་མ་ཐུབ་པར་ལུས་པ་དེས་གསལ་བཤད་བྱེད་ཐུབ། གཞན་ཡང་། རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་བོད་ཡུལ་དབུས་ནས་ལི་ཐང་དུ་ཞུས་པ་དེས། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ཆབ་སྲིད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་བསྒྱུར་ཏེ། སྐྱ་བོའི་སྲིད་དབང་ཞིག་འཛུགས་པའི་སྟ་གོན་བྱས་པའི་ཚུལ་མཐོང་ཐུབ།\nཕོ་ལྷ་བས་བོད་སྲིད་དངོས་སུ་བཟུང་རྗེས། ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་པའི་ལི(贝勒)དང་། སྲས་བགྲེས་པ་ཡེ་ཤེས་ཚེ་བརྟན་ལ་ཧྥུའུ་གོ་གུང་གི་ཆོ་ལོ་བྱ་དགའི་ཚུལ་དུ་སྤྲད། ཆིང་གོང་མས་ད་དུང“དབུས་གཙང་གི་བཀའ་སློབ་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་མཁན་རྡོ་རོས་པའི་ལིའི་ཐམ་ག”ཞེས་པ་དང་། དེ་རྗེས1740ལོར“དབུས་གཙང་གི་བཀའ་སློབ་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་མཁན་རྡོ་རོས་ཀྱུན་ཝང་གི་ཐམ་ཀ”ཞེས་པ་བསྩལ།དེ་ནི་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་ཁག་ཏུ1740ལོའི་ཟླ1པོར། ཕོ་ལྷ་བར་ཇུན་ཝང(郡王)དུ་བཀས་བསྔགས་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། འདི་ལས་མཐོང་ཐུབ་པར། ཕོ་ལྷ་བ་སྐབས་འདི་ནས་བཟུང་དངོས་སུ་བོད་ཀྱི་སྲིད་དོན་འགན་འཛིན་པར་གྱུར་ཡོད་འདུག ཕོ་ལྷ་བས་བོད་སྲིད་བཟུང་རྗེས། བོད་དུ་དམག་མི་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་ཤིང་། ལོ་མང་པོའི་འབད་བརྩོན་བརྒྱུད། མཐར་སྐྱ་དམག་ཁྲི་ལྷག་དང་རྐང་དམག་ཆིག་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ལྷག་གི་བོད་དམག་བཙུགས་ཚུལ་ལས། ཁོང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མིག་རྒྱང་དང་སྲིད་དོན་ཧྲིལ་གྱིས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་འདོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་པའི་ཧམ་སེམས་ཀྱང་མངོན་འདུག་སྙམ།\nསྐབས་དེར་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་བོད་སྲིད་སྐྱ་བོས་འཛིན་པར་ཕྱི་ནང་གི་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་འདུག་པ་ནི།1735ལོའི་ཟླ9པར་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ལྷ་སར་ཕྱིར་ལྡོག་ཐོན་གནང་རྗེས། ཁོང་ཆོས་ལུགས་ཁོ་ནའི་ཐད་ནས་གཙོ་འཛིན་པ་ཞིག་ཆགས་པར་འབད་པ་བྱས་པ་དང་། རྒྱལ་ཡབ་བསོད་ནམས་དར་རྒྱས་ཀྱང་བསམ་ཡས་སུ་འདུག་ཏུ་བཅུག་སྟེ། ལོ་རེར་ཐེངས་རེར་མ་གཏོགས་ལྷ་སར་ཕེབས་ཏེ་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱེད་དུ་མ་བཅུག་པ་སོགས་ལས་རྟོགས།\nརྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཕྱིར་ལྷ་སར་ཕེབས་རྗེས། ཕོ་ལྷ་བ་དང་རྒྱལ་དབང་བར་ཕན་ཚུན་ཡིད་ཆེས་བློས་འགེལ་མེད་པའི་དོན་འགའ་བྱུང་ཞིང་། ལྷག་དོན་ཕོ་ལྷ་བས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པར་ལྟ་རྟོག་བྱེད་མིའམ་གང་ལྟར་རང་གི་གཉེན་ཚན་རྒྱལ་དབང་ཚང་གི་ཞབས་ཞུ་པ་ལྟ་བུར་མངགས་པ་དོན་འཁྱོལ་མ་བྱུང་བ་སོགས།ཕན་ཚུན་ཐུགས་ནང་གཤིན་པོ་མེད་པའི་བཟོ་ལྟ་བསྟན་པ་ལས། བར་སྐབས་ཤིག་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་དང་ཕོ་ལྷ་བའི་བར་དགོངས་ཕྱོགས་སེལ་ལྷད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་དངོས་སུ་བྱུང་བ་མཐོང་ཐུབ།གང་ལྟར་ཡང་། མི་དབང་ཕོ་ལྷ་བས་ང་ལུམ་སྦྱར་གསུམ་ཕམ་པར་བྱས་པ་ནས། རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཁམས་ལི་ཐང་ནས་ཕྱིར་ལྷ་ལྡན་དུ་འཁོར་བའི་བར་དུ་བོད་སྲིད་གཅིག་ཆོད་ཀྱིས་བསྐྱངས་པ་ཡིན་རུང་། རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཕྱིར་ལྡོག་ཐོན་གནང་རྗེས་ནས་བཟུང་ཁོ་རང་གི་ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་ལའང་སྔོན་བཞིན་གྱི་བརྟན་འཇགས་རང་བཞིན་དེ་མེད་པར་མངོན་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་ལྐོག་གང་རུང་ནས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་དང་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་བརྩད་པ་རེད།\nཕོ་ལྷ་བ་མ་འདས་པའི་སྔོན་དུ། ཁོའི་བུ་ཆེ་བ་མངའ་རིས་གུང་འགྱུར་མེད་ཚེ་བརྟན་དང་ད་ལའི་བཱ་ཐུར་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གཉིས་ལ་མན་ཆིང་གོང་མས་སོ་སོར་ཆོ་ལོ་བསྩལ་ཡོད་ལ།འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་གར་སྟེགས་ཀྱང་འདིའི་སྔོན་ཚུད་ནས་དོད་བཞིན་ཡོད་པ་དངོས་གནས་ཡིན་རུང་། དོན་འདིས་ཁོར་ཐད་ཀར་བའི་དབང་འཛིན་ལེགས་རྐྱེན་བསྐྲུན་འདུག་པ་བརྗོད་མ་དགོས་པ་ཞིག་རེད།\nཕོ་ལྷ་བ་འདས་པའི་ལོ་སྟེ1747ལོར། ཕོ་ལྷ་བའི་བུ་ཆུང་བ་ད་ལའི་བཱ་ཐུར་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་ལ་ཕའི་སྐབས་བཞིན་བོད་དབུས་གཙང་གི་བྱ་བ་བྱེད་མཁན“ཇུན་ཝང”ཞེས་པའི་ཆོ་ལོ་ཐོབ་འདུགཝང་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོར་བསྐོས་པ་ནས་ལོ་ངོ་བཞིའི་རིང་ལ་སྲིད་བསྐྱངས་ཤིང་། དེའི་བར་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་གཅེན་པོ་མངའ་རིས་གུང་དང་ཕན་ཚུན་སྲིད་དབང་འཕྲོག་རེས་བྱས་ཤིང་།1749ལོར་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་མི་མངགས་ནས་གཅེན་པོ་ལྐོག་གསོད་བྱས་ཏེ་གཅེན་པོའི་བུ་ཡང་ཕྱིར་འབུད་བཏང་ནས་མངའ་རིས་ས་ཁོངས་དབང་འོག་ཏུ་བཅུག དེ་མིན། ལྷ་སར་བཅའ་སྡོད་དམག་མི་ཉུང་འཕྲིར་གཏོང་བ་དང་། ཆིང་གོང་མའི་དཔོན་དམག་བོད་དུ་འཇོག་རྒྱུར་མ་འདོད་པའི་རྣམ་འགྱུར་བསྟན་ལ། སོག་པོ་ཇུན་གར་བ་དང་ལྐོག་ཏུ་འབྲེལ་བའང་བྱས་པར་གྲགས། འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་ཆབ་སྲིད་རྣམ་འགྱུར་ཉིན་བཞིན་མངོན་གསལ་དུ་གྱུར་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རྗེ་བོར་བསྡད་དེ་སྒེར་སྡོམ་གྱི་སྲིད་དོན་བསྒྲུབ་རྒྱུའི་འདོད་བློ་ཤུགས་ཆེར་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷ་སྡོད་ཨམ་བན་ཧྥུ་ཆིན་དང་ལས་རོགས་ལབ་ཏུན་གཉིས་ནས་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གི་བོད་དུ་ཡོད་པའི་བདག་དབང་བསླད་དོགས་ཀྱིས་ཁྲོམ་གཟིགས་ཁང་དུ་བསླུས་ཏེ1750ལོར་བསད་པ་རེད།\nདགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྐབས་བཀོད་པའི《དེབ་ཐེར་ལོང་བུའི་དམིགས་བུ》ཞེས་པའི་ནང་།1751ལོ་སྟེ“ལྷ་སྐྱོང་ངམ་ཆན་ལུང་ཁྲི་བཞུགས་བཅུ་དྲུག་པ། གོང་ས་མཆོག་དགུང་ལོ་བཞི་བཅུ་ཞེ་བཞིར་སོན་པ་རབ་བྱུང་བཅུ་གསུམ་པའི་ལྕགས་ལུག་ལོ། གོང་མ་ཆེན་པོའི་བཀས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་འགན་བཞེས་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་ཉིད་ནས་བཞེས་དགོས་དང་། ཞབས་ཕྱིར་བཀའ་བློན་བཞི་བསྐོ་དགོས་ཕེབས་པ་ལྟར་ལོ་དེར་རྒྱལ་དབང་བདུན་པ་ཆེན་པོ་བསྐལ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་མཆོག་ནས་བོད་ལྗོངས་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་ཐུགས་འགན་བཞེས”ཞེས་པ་ལྟར། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁོང་ལ་རྒྱལ་དབང་ལྔ་པའི་ལམ་བཞིན“ནུབ་ཕྱོགས་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་ཞིང་གི་རྒྱལ་དབང་ས་སྟེང་རྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་ཀྱི་བདག་པོ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བཛྲ་དྷ་ར་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཐམ་ག”ཞེས་པ་བསྩལ་པ་དང་། དེ་ནས་ལོ་བདུན་གྱི་རིང་ཆབ་སྲིད་བདག་གིར་བཞེས། རྒྱལ་དབང་བདུན་པས་བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་བསྐྱངས་པ་འདི་དོན་ལ་སྐྱ་བོས་དབང་བསྒྱུར་པའི་ཉེན་ཁ་སེལ་ཆེད་ཡིན་པར་སྣང་ལ། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་བྱུང་ནས་ལོ་ངོ་བརྒྱ་ཙམ་འགོར་རྗེས། བོད་དུ་ཆོས་ལུགས་མི་སྣས་མ་གཏོགས་སྲིད་དབང་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ཐུབ་མཁན་མེད་པར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུའང་ཡིན་སྙམ།\nགཞན་ཡང་། ལོ་འདིར་རྒྱལ་དབང་བདུན་པས་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་དངོས་སུ་བྱུང་བ་ནི་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ཁ་ཕྱོགས་འགྱུར་མཚམས་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཏུ་ངོས་བཟུང་ཆོག བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟས་ན།1642ལོར་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་སྲིད་དབང་དངོས་སུ་བྱུང་བ་ནས།1751ལོར་བོད་དུ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་པའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་ཆིག་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ནི། བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་དེ་བར་མ་ཆད་པར་སྒྲིག་བཟོ་དང་བཅོས་སྒྱུར། ཤུགས་སྣོན། འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་བའི་གོ་རིམ་ཞིག་སྟེ། དེའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གི་རིང་ལ་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གི་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་རྩ་བའི་རྣམ་པ་མ་འགྱུར་བར་གནས།\nསྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ལོ་རབས་ལྔ་བཅུ་པར་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་བཙུགས་རྗེས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་གསར་པ་ཞིག་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ལོ་ངོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་ལ་གནས།(1757—1951)རྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་ནས་བཅུ་གཉིས་པའི་བར་གྱི་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་རྣམས་དགུང་གྲངས་གཞོན་དུས་ནས་གཤེགས་པས། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་དབང་ཆ་རྣམས་སྲིད་སྐྱོང་རིམ་པས་འགན་བཞེས་ཏེ་སྲིད་དོན་དབང་ཆ་སྐྱ་བོའི་ལག་ཏུ་འཆོར་རྒྱུར་སྔོན་འགོག་བྱས་ཡོད།\nལོ་རྒྱུས་ལ་བལྟས་ན། སྲིད་སྐྱོང་ཐོག་མ་ནི་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ1757ལོར་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་གཞི་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། དབྱི་ཐ་ལིའི་བོད་རིག་པ་སྨྲ་བ་པའེ་ཏད་ཁི་ལགས་ནི་བོད་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སྔ་ཤོས་ཀྱི་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་སྲིད་སྐྱོང་ལ་བཞག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། “ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་ཆོས་སྲིད་དབང་ཆ་གཉེར་མཁན་ཡིན”ལ། དེ་ནི1642ལོར་བཙུགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཆོས་འཕེལ་ནི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་སྲིད་སྐྱོང་དང་པོ་དེ་ཡིན་པར་བཤད།དེ་མིན་གྱི་དཔྱད་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ལས། ལ་ལས་འདི་དང“སྡེ་བ”“སྡེ་སྲིད”རྣམས་དོན་གཅིག་ཡིན་པར་སྨྲ་མཁན་ཡང་ཡོད་ལ། “ས་སྐྱོང”དང“སྡེ་བ”“སྡེ་སྲིད”སོགས་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་སྔར་བཞིན“摄政”ཞེས་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བསྒྱུར་པ་འགྱུར་སྐྱོན་དུ་ཟད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སུ་སྲིད་སྐྱོང་ལ“རྒྱལ་ཚབ”དང“སྲིད་སྐྱོང”ཞེས་ཟེར་ཞིང་། ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་མང་ཆེ་བར“རྒྱལ་ཚབ་རིན་པོ་ཆེ“ཞེས་འབོད།\nརྒྱལ་དབང་བདུན་པ་གཤེགས་རྗེས། བཀའ་ཤག་གིས་དེ་མོ་ཧོ་ཐོག་ཐུ་རྒྱལ་དབང་བདུན་པའི་ཚབ་ཏུ་བཀུར་ཅིང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་པོའི་མཇུག་མཐའི་བདག་དབང་གཅོད་ལུགས་ཁོང་ལ་ཡོད་ཚུལ་ཞུས་ཏེ། མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་ལ་བཀའ་ཤག་གི་བསམ་ཚུལ་ཕུལ་བར། མན་ཆིང་གོང་མ་ཆན་ལུང་གིས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པའི་ཚབ་ཏུ་འཇོག་རྒྱུའི་མི་སྣ་ལས་ཐོག་མར་ཡིད་ལ་འཁོར་བ་ནི་ལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ་ཡིན་མོད། དེ་འདྲའི་བསམ་ཚུལ་འབྱོར་བར་བརྟེན། དེ་མོ་ཚང་ལ་མྱུར་དུ་ཆོ་ལོ་དང་འཇའ་ས་གནང་།སྐབས་དེར་ཆན་ལུང་གིས་ཕབ་པའི་བཀའ་ཡིག་ནང་དེ་མོས་ཆོས་ལུགས་ཁོ་ན་བདག་གཉེར་བྱེད་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར། ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་ཀྱི་བདག་དབང་འཛིན་དགོས་པའི་བཀའ་ཤོག་བསྩལ་འདུག\nགལ་ཏེ1844ལོའི་ཟླ9པ་ནས1845ལོའི་ཟླ3པའི་བར་ལ་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་བསྟན་པའི་ཉི་མས་བཀའ་ཤག་གི་སྲིད་དོན་གཉེར་བའང་ནང་དུ་བརྩིས་པ་ཡིན་ན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་བསྡོམས་པས་སྲིད་སྐྱོང14བྱུང་ཡོད། དེ་དག་གི་རིམ་པ་དང་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་བཞུགས་པའི་ལོ་གྲངས་སོགས་རེའུ་མིག་ཏུ་བཀོད་ན་འདི་ལྟར།\nསྲིད་སྐྱོང་བདུན་པ་རྭ་སྒྲེང་ངག་དབང་ཡེ་ཤེས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དུས་ལ་ཁོང་དང་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་བཤད་སྒྲ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོའི་དབར་འགལ་བ་བྱུང་ཞིང་། འགལ་བའི་ཁྲོད་བཤད་སྒྲ་བར་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་སྟེ་བཤད་སྒྲ་དབང་ཕྱུག་རྒྱལ་པོ1862ལོའི་ཟླ་དྲུག་པར་སྡེ་སྲིད་དུ་བཞུགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བོད་ཀྱི་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས་སུ་སྡེ་སྲིད་ཐོག་མ་དེ་བྱུང་། དེ་བས། ཁོང་ནི་འགྱུར་མེད་རྣམ་རྒྱལ་གྱི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི་ཆེས་ཐོག་མའམ་མཐའ་མའི་བོད་ཀྱི་ཆེས་མཐོའི་སྐྱ་བོའི་སྲིད་སྐྱོང་མཁན་དེ་ཡིན་པར་བཤད་ཆོག་ཅིང་། ལོ་གཉིས་ལ་དབང་སྒྱུར་གྱིས1864ལོར་གཤེགས། སུའུ་ཧྥ་ཞང་གིས་འདི་ཉིད་ཀྱང་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བཞག་མོད་ཁོ་བོ་ནི་མི་འཐད་དོ། །དེ་མིན།1950ལོའི་ཟླ11ཚེས11ཉིན། མཁན་ཆེ་བློ་བཟང་བཀྲ་ཤིས་དང་རྩིས་དཔོན་བདེ་མཁར་བ་ཚེ་དབང་རབ་བརྟན་གཉིས་སྲིད་ཚབ་ཏུ་བསྐོས་ཏེ་རྒྱལ་དབང་བཅུ་བཞི་པ་མཆོག་གྲོ་མོར་ཉེན་གཡོལ་དུ་ཕེབས་པ་ཡིན་ལ། འདི་གཉིས་སྲིད་སྐྱོང་ཡིན་མིན་ད་དུང་དཔྱད་རྒྱུ་ཡོད་པར་སྙམ།\nདཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི་ཁོ་བོས་དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་དཔྱོད་སྐབས་སྲིད་དབང་འདིའི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ཆ་ལ་བརྟག་ཞིབ་ཅུང་ཙམ་བྱེད་ཁུལ་གྱིས་བྲིས་པ་ཡིན་ཞིང་། དེའང་གཅིག་ནས་བོད་རྒྱ་ཡིག་ཚང་གི་དཔྱད་གཞིའི་རིགས་ལ་ཁུངས་བཅོལ་པ་དང་། གཉིས་ནས་སྐབས་དེའི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་རྣམ་པའི་ཆ་ལ་ད་སྔ་བྱུང་ཟིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་འགའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། རང་གི་གོ་བའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་པ་མཐར་ཆོད་ཀྱིས་དཔྱད་སྡོམ་སྤེལ་བ་ཡིན། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་ལོ་ངོ་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ལྟ་སྡུར་བྱས་ན། ཐོག་མའི་བོད་སོག་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྲིད་སྐྱོང་བའི་སྡེ་སྲིད་སྲིད་དབང་གི་དུས་སྐབས་ནས། རིམ་གྱིས་སྐྱ་བོས་བོད་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གོམ་ཁ་བསྒྱུར་བ་དང་། དེ་ནས་བཀའ་ཤག་སྲིད་གཞུང་བྱུང་སྟེ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དངོས་སུ་དར་བ་ན། སྲིད་སྐྱོང་ལམ་ལུགས་ཀྱང་དེའི་ཞར་ལ་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་མངོན་པར་བྱུང་བ་ཡིན་སྙམ། ཚུལ་འདི་ལ་དཔགས་ན། དགའ་ལྡན་ཕོ་བྲང་གི་དུས་སྐབས་འདི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྣང་ངོར་དུས་སྐབས་སྔོན་མའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་དང་བསྡུར་ན་དེ་འདྲའི་རྙོག་ཟིང་ཆེན་པོ་མེད་པའི་སྐབས་ཤིག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་རུང་། ཞིབ་ཏུ་དཔྱོད་དུས་སྲིད་ལུགས་འགྱུར་བར་འཚོལ་ཞིབ་མང་ཙམ་བྱུང་བ་འདིས་སྐབས་དེའི་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རྒྱུན་མར་འགྱུར་གྱིན་པ་ཚོར་ཐུབ་ལ། འགྱུར་ལྡོག་དེའི་ནང་རོལ་ནས་ཆོས་སྲིད་ལུགས་གཉིས་བར་གྱི་འགལ་འཐབ་དང་། སྐྱ་སེར་ཕྱོགས་གཉིས་པོའི་མངོན་ལྐོག་གི་སྲིད་དོན་འཐབ་རྩོད། བོད་དང་སོག་པོ། བོད་དང་མན་ཆིང་སྲིད་གཞུང་བཅས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འབྲེལ་བ་སོགས་ཀྱང་རེས་གསལ་རེས་ཡིབ་ཀྱིས་མངོན་བཞིན་པ་ཤེས་ནུས་སོ། །\nངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར།(པོད་དང་པོ)[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989:217.\nཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང་ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ།[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006:572.\nངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ། ངག་དབང་བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོའི་རྣམ་ཐར།(པོད་གཉིས་པ)[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989.P271-274.\n  ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང་ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ།(བར་ཆ)[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2006.P636.630. 681-682.\nལྷ་བཟང་ཧན་གྱིས་སྡེ་སྲིད་ངག་དབང་རིན་ཆེན་ཕབ་རྗེས། ཆོས་སྲིད་སྒྲིག་འཛུགས་གསར་པ་ཞིག་བཙུགས་པ་དང་། དེའི་ཁོངས་མི་ལ་སོག་པོ་མ་གཏོགས་བོད་རིགས་མེད། ཕྱིས་སུ་ད་གཟོད་བྱམས་པ་གླིང་བ་དང་དར་མ་པ། བཀའ་བློན་བུ་ཆུང་། ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་སོགས་བཅུག དོན་ལ་འདི་དག་ནི་དེ་སྔ་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་དང་འགལ་བ་ཡོད་པའི་མི་སྣ་ཁག་ཅིག་ཡིན་པ་རེད།\n    ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས། བོད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས།[G] བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1991:12.12.16.17.64.\n 苏发祥. 清代治藏政策研究 [M]. 北京: 民族出版社,2001:49. 49.\n(意)伯戴克.十八世纪前的中原和西藏[M]. 拉萨: 西藏人民出版社,1987:97.\nཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་དང་ནོར་བྲང་ཨོ་རྒྱན། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རགས་རིམ་གཡུ་ཡི་ཕྲེང་བ།(སྨད་ཆ)[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006:73.\nདམུ་དགེ་བསམ་གཏན། རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་བོའི་གསུམ་འབུམ་པོད་དྲུག་པ་བཞུགས་སོ། །[M] སི་ཁྲོན་དཔེ་སྐྲུན་ཚོགས་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2009:138.\nཕོ་ལྷ་བས་མགྲོན་གཉེར་སྨུ་གུ་བརྒྱུད། རྒྱལ་དབང་གི་ཞབས་ཕྱི་ནང་མའི་ཁོངས་སུ་ཕོ་ལྷ་བ་རང་གི་མི་ངོའི་གྲས་ནས་ཚུད་པ་ཞིག་བྱུང་ན་དེང་སང་དུས་ངན་གྱི་སྐབས་འདིར་དབྱེན་དཀྲུག་མི་ནུས་ཤིང་། མཐོང་ཕྱོགས་སེལ་བའི་དགོས་པ་དང་བཅས་བཞག་ཆོག་པ་དགོས་ཚུལ་ཞུས་པ་བཞིན་རྗེ་དྲུང་བློ་བཟང་དར་རྒྱས་གཟིམ་དཔོན་དང་། བྱང་བ་གསོལ་དཔོན། བཀྲས་ཁུད་ཡེ་ཤེས་གཟིམ་ཆུང་འགག་གི་དྲུང་གྲས། ཚ་རྟི་བློ་བཟང་གསོལ་ཐབ་པར་འཇོག་པ་གནང་ཡང་། ཕྱིས་སུ་ཞབས་ཞུ་འགྲུབ་པ་ཞིག་མ་བྱུང་བར་གྲགས། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་དྲུང་ཡིག་ཚངས་སྐྱེས་ཟེར་བ་ཕོ་ལྷ་བའི་དྲུང་གི་ཞབས་དྲུང་ཞིག་ཕྱིས་རྒྱལ་དབང་བདུན་པའི་ཞབས་ཞུ་པར་གྱུར་པ་དེས། ཕོ་ལྷ་བར་མནན་གཏད་ཀྱི་རྫས་ཆ་སྒྲུབ་ཚུལ་དང་། དེ་ཡང་ཏཱ་ལའི་བླ་མའི་སྐུ་བཅར་གསོལ་དཔོན་གྲགས་པ་མཐའ་ཡས་ནས་མངགས་གཏོང་བྱས་ཚུལ་སོགས་གཤམ་འོག་ཞབས་འབྲིང་མི་སྣས་དབྱེན་དཀྲུག་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བར་གྲགས།\nལྕང་སྐྱ་རོལ་བའི་རྡོ་རྗེ། དཔག་བསམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྙེ་མ།[M] བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1990:1071.\nཉེ་བའི་ལོ5ཡི་རིང་ལ། མཚོ་སྔོན་གྱིས་རང་བྱུང་ནགས་ཚལ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་ནགས་ཚལ་སྐྱེ་ཁམས་ཕན་ཁེ་ཁ་གསབ། རྩྭ་ཐང་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འཛུགས་སྐྲུན་སོགས་ལས་གཞི་ལ་བསྡོམས་པས་མ་རྩ་སྒོར་དུང་ཕྱུར222.1བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ལ། གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁོངས་ལྗང་བསྒྱུར་མུའུ་ཁྲི2116.4(མུའུ1≈སྤྱི་ཆིང\nཕལ་བའི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས་པའི་བུད་མེད་ཕལ་བ་དེས་དཀའ་ཁག་གི་མདུན་དུ་ནམ་ཡང་ཕངས་སེམས་མེད་པར། སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་སྤོབས་སེམས་སུ་བསྒྱུར་ནས་མི་ཡུལ་དུ་མཛའ་བརྩེ་དྲོན་མོའི་གཏམ་རྒྱུད་ཅིག་བྲིས། མོའི་ཡིད་འགུལ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་དེའི་རྒྱབ་ཏུ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེས་མཛེས་པའི་སྤྱོད་བཟ


Jan Palach - ཆབ་སྲིད་རྩོད་ལེན་གྱི་རང་ལུས་མེར་སྲེག\n༡༩༣༡ ལོའི་སྤྱི་ཟླ་གཉིས་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ། ཡུ་ཛུན་ཌི་ཛ(Uzundza)ཨུ་རུ་སུ་མཉམ་འབྲེལ་(USSR)ཡུ་ཀི་རེན།(Ukraine)\n༡༩༧༨ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་ཉེར་བརྒྱད། བྷེ་ཤི་ཊེ་རེག(Besh-Terek)ཌོན་སི་ཀེ(Donske) ཨུ་རུ་སུ་དམར་པོ། (ཡུ་ཀི་རེན།)\nམུ་ས་མ་མུ་ཊ་ལགས་ནི་ཁ་རི་མི་ཨ་(Crimea)རུ་ལུག་རྫི་ཞིག་གི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེས། ༡༩༤༤ ལོར་ཁོང་གི་ནང་མི་གང་བོ་(མུ་ས་ལགས་ལ་སྤུན་ལྔ་དང་སྲིང་མོ་གཉིས་ཡོད)ཡུ་ཛི་བྷེ་ཀི་སི་ཐཱན་(Uzbekistan)དུ་བསྐྲོད་ཅིང་། དེར་ཁོང་ཚོས་ཞིང་ལས་བྱས་ནས་བསྡད། ཡུལ་གྱར་ཏེ་བསྡད་སྐབས་ཁོང་ཚོས་འཚོ་བ་སྐྱོ་བོ་བསྐྱལ་དགོས་བྱུང་། ཁོང་གི་སྤུན་བཞི་ཟས་བཅུད་མ་ལྡང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་གྲོངས། མུ་ས་ལགས་ཀྱིས་སྲིན་བལ་དོས་ཁང་ཞིག་ཏུ་ལས་ཀ་བྱས། ༡༩༥༧ ལོར་ཁོང་གིས་འཕྲུལ་འཁོར་ཁ་ལོ་སྦྱོང་བརྡར་བྱ་སའི་སློབ་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་སྦྱོང་བརྡར་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱས་ཏེ་མཉམ་ལས་ཀྱི་འདྲུད་འཐེན་འཕྲུལ་འཁོར་ཁ་ལོ་བར་གྱུར།\n༡༩༦༧ ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དགུ་བར་ཁ་རི་མཱེན་ཊ་ཊར་བ་ཚོས་ན་རྫི་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་དེ་མཚམས་ཆད་ཅིང་ཁོ་ཚོ་ཕྱིར་རང་ཡུལ་དུ་ལོག་ཆོག་པར་གྱུར། ཡིན་ཡང་ཁོ་ཚོ་སྲིད་གཞུང་དང་རྙོག་གླེང་མང་པོ་བྱུང་། མུ་ས་མ་མུ་ཊ་ལགས ༡༩༧༥ལོར་ཁ་རི་མི་ཨ་རུ་ལོག་སྟེ་སིམ་ཧྥེ་རོ་པོལ་གྱི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་གྲོང་རྡལ་བྷེ་ཤི་ཊེ་རེག་ཏུ་ཁང་པ་ཞིག་ཉོས། ཁོང་ལ་ཁང་པ་ཉོ་ཆོག་པའི་ལག་ཁྱེར་མེད་པས་གཏན་འཁེལ་བའི་སྡོད་གནས་ཤིག་མེད། རྒྱུ་མཚན་དེས་༡༩༧༦ལོའི་སྤྱི་ཟླ་བཞི་བའི་ཚེས་ཉེར་གསུམ་ཉིན་ཁོང་འཛིན་བཟུང་བྱས་ཤིང་ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་ལྔ་བའི་ཚེས་བཅུ་གསུམ་ཉིན་རྫོང་གི་ཁྲིམས་ཁང་གིས་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཚོད་ལྟ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ཁྲིམས་ལ་བརྩི་སྲུང་མ་བྱས་པའི་ཉེས་མིང་འོག་ལོ་གཉིས་ཀྱི་བཙོན་འཇུག་ཁྲིམས་ཐག་བཅད། ཁོང་གི་ཆུང་མ་ལ་ལོ་གཉིས་ཀྱི་རིང་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱ་རྒྱུའི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད། མ་མུ་ཊ་ལགས་པོ་ཊ་ཝ་(Potava)རུ་ཡོད་པའི་ཀ་རེ་མེན་ཆུག་(Krenmenchuk)བཙོན་ཁང་དུ་བཙོན་འཇུག་བྱས། ཡིན་ཡང་ཟླ་འགའི་རྗེས་སུ་ཁོང་རྣམ་འགྱུར་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱས་ཏེ་གློད་ཅིང་། ལྷག་མའི་བཙོན་འཇུག་གི་དུས་ཚོད་ཕལ་ཆེ་བ་ངལ་ལས་བྱས་ཏེ་བསྐྱལ། ༡༩༧༧ལོའི་སྤྱི་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་བཅོ་བརྒྱད་ཉིན་ཁྲིམས་ཁང་དུ་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་པ་གཞིར་བཟུང་སྟེ་ཁོང་བཙོན་གྲོལ་གྱི་དུས་ཚོད་ལས་ཟླ་དགུའི་སྔོན་དུ་གློད་གྲོལ་ཐོབ་སྟེ་ཕྱིར་རང་ཁྱིམ་དུ་ལོག ཡང་བསྐྱར་ཁོང་ལ་སྡོད་གནས་མ་སྤྲད་ཅིང་། ཁ་རི་མི་ཨ་ལས་ཐོན་དགོས་ཚུལ་བཤད། མུ་ས་མ་མུ་ཊ་ལགས་སྲིད་གཞུང་དང་དམར་ཤོག་ཚོགས་པའི་མགོ་ཁྲིད་ཚོ་ལ་ཞུ་བ་བྱེད་པར་ཐེངས་མང་སོང་ཡང་གྲུབ་འབྲས་གང་ཡང་མ་ཐོན། ཁོང་གིས་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཉམས་ཉེས་རྣམས་རང་གི་གྲོགས་པོ་ཚོ་དང་རྒྱུན་དུ་གླེང་བཞིན་ཡོད། ༡༩༧༨ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་ཉི་ཤུ་ཉིན་ཁོང་བཟའ་མི་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དུ་བསྐྱར་དུ་ཁྲིམས་ལ་བརྩི་སྲུང་མ་བྱས་པའི་ཁ་མཆུ་ཞིག་བཙུགས།\n༡༩༧༨ལོའི་སྤྱི་ཟླ་དྲུག་པའི་ཚེས་ཉེར་གསུམ་ཉིན་ཉེན་རྟོག་པ་ཁོང་ཚོའི་ཁང་པར་ཡོང་དུས་མུ་ས་མ་མུ་ཊ་ལགས་ཀྱིས་རང་གི་ལུས་ལ་ས་སྣུམ་བླུགས་ཏེ་ལག་ཏུ་འབར་ཞུན་ཞིག་ཁུར་ནས་ཁང་པའི་ཕྱི་རུ་ཐོན། ཁོང་གི་བྱིས་པ་ཚོ་དང་གྲོགས་པོ་ཚོས་འགོག་ཐབས་བྱས་ཀྱང་བཀག་མ་ཐུབ། མི་རིགས་རིག་པ་མ་གྷ་རེ་ཊ་ཡུ་ཨེ་ལིང་(Greta Uehling)གིས་ལོ་ཉི་ཤུའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གི་ཉེ་འབྲེལ་དག་ལ་དྲི་བ་འགའ་དྲིས་པར་ཉེ་འབྲེལ་རྣམས་ཀྱིས་མུ་ས་མ་མུ་ཊ་ལགས་ཀྱིས་ཟླ་བ་འགའི་རིང་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་བྱ་བར་གྲ་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད། ཁོ་མོས་འདི་ནི་ཁོང་བཟའ་མི་གཉིས་འཛིན་བཟུང་བྱེད་དུ་འོང་བའི་ཉེན་རྟོག་པ་རྣམས་ལ་ཕར་རྒོལ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པར་བཤད། ཡིན་ཡང་འདི་དག་དཔང་རྟགས་ཚད་ལྡན་གྱིས་དངོས་ཡོད་ཡིན་པ་བསྒྲུབས་ཐུབ་མེད། ཚོད་དཔག་བྱས་ན་ཡཱན་པ་ལ་ཁའི་དོན་རྐྱེན་དེས་ཁོང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད་སྲིད། རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱང་བསྒྲགས་རླུང་འཕྲིན་ཁང་སོགས་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཁ་རི་མེ་ཨ་རུ་ཡཱན་པ་ལ་ཁའི་སྐོར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཡོད། ཁོང་གིས་སྨན་ཁང་དུ་གསུངས་པའི་ཞལ་མོལ་དེས་ཚོད་དཔག་འདི་བདེན་པར་བསྒྲུབས་ཡོད།\nམུ་ས་མ་མུ་ཊ་ལགས་ཀྱི་གཟུགས་པོའི་བརྒྱ་ཆ་དགུ་བཅུ་ལྷག་འཚིག་ཡོད། ཁོང་སིམ་ཧྥེ་རོ་པོལ་དུ་ཡོད་པའི་སྨན་ཁང་ཞིག་ལ་ཁྱེར་ཡོད་ཅིང་། ཉིན་བཞི་ཙམ་གྱི་རྗེས་ནས་ད་གཟོད་གྲོངས་ཡོད་འདུག ཁོང་རིག་ཚོར་ཟིན་པར་མ་ཟད། སྲིད་གཞུང་གིས་ཁོ་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཁ་རི་མེ་ཨ་ཊ་ཊར་བ་རྣམས་ཕྱིར་འབུད་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱུས་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱ་ཆེད་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གཏང་འདོད་ཡོད་ཚུལ་ཐེངས་མང་གླེང་མྱོང་ཡོད་འདུག ཁོང་གི་ཕུང་པོ་གྲོང་རྡལ་བྷེ་ཤི་ཊེ་རེག་དུ་དུར་སྦས་བྱས་ཡོད། སྲིད་གཞུང་གིས་ཁོང་གིས་མེར་བསྲེགས་བྱེད་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྣམས་སྦ་གསང་བྱེད་ཐབས་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། ཁ་རི་མེ་ཨ་ཊ་ཊར་བ་ཚོའི་ཁྲོད་དུ་ཁོང་གི་དོན་རྐྱེན་དེ་གླེང་སློང་མང་པོ་བྱུང་ཡོད། ཁ་རི་མེ་ཨ་ཊ་ཊར་བ་ཚོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ལས་འགུལ་གྱི་འཐུས་ཚབ་དང་གཞུང་རྒོལ་བ་མཱུས་ཊ་ཧྥ་ཌ་ཛེ་མི་ལེ་ཧྥ་(Mustafa Dzhemilev)ལགས་དང་རེ་ཤ་ཊ་མི་ལེ་ཧྥ་(Reshat Dzhemilev)ལགས་གཉིས་ཀྱིས་ཁོང་གི་བློས་གཏོང་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད། ༡༩༧༨ལོའི་སྤྱི་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་ལྔ་ཉིན་ཁོང་ཚོས་ས་ཨོ་དི་ཨ་རབ་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཁ་ལིད་(Khalid)ལ་གནས་ཚུལ་དེ་བརྗོད་ཅིང་། ལོ་དེའི་སྤྱི་ཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་བཅོ་ལྔ་ཉིན་འཛམ་གླིང་མི་མང་ལ་ཁ་རི་མཱེན་ཊ་ཊར་བ་རྣམས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་ཞུ་འཕྲིན་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ཁོང་གི་སྐོར་བརྗོད་ཡོད། ༡༩༧༨ལོའི་སྤྱི་ཟླ་བདུན་པའི་ཚེས་བཞི་ཉིན་ཨུ་རུ་སུ་གཞུང་རྒོལ་བ་ཨཱན་ཌ་རེ་ཡི་ས་ཁ་རོ་ཧྥ་(Andrej Sakharov)ལགས་ཀྱིས་ལི་ཨོ་ནི་ཌ་བྷ་རེ་ཞི་ཉེ་ཧྥ་(Leonid Brezhnev)ལ་ཡི་གེ་ཞིག་བྲིས་ཏེ་ཁ་རི་མཱེན་ཊ་ཊར་བ་རྣམས་ལ་དྲང་བདེན་གྱི་ཐག་གཅོད་ཅིག་ཡོང་བའི་ཞུ་བསྐུལ་བྱས་ཡོད།\n༡༩༨༦ལོར་འདི་སྐོར་གྱི་དེབ་ཅིག་ནིའུ་ཡོག་ཏུ་དཔར་བསྐྲུན་བྱས་ཤིང་། དེབ་དེའི་རྩོམ་པ་པོ་ནི་རེ་ཤ་ཊ་ཌ་ཛེ་མི་ལེ་ཧྥ་(Reshat Dzhemilev)ལགས་ཡིན་པ་རེད།\nDZHEMILEV, Rešat (ed.): Musa Mamut. Human Torch. Collection of Documents. Crimean Foundation, New York 1986.\nKAMIŃSKI, Łuskaz: První živá pochodeň ve východním bloku. Ryszard Siwiec (1909–1968), In: BLAŽEK, Petr – EICHLER, Patrik – JAREŠ, Jakubakol: Jan Palach ´69. FF UK – ÚSTR – Togga, Praha 2009, s. 115–127.\nkol. autorů: Słownik dysydentów. Czołowe postacie ruchów opozycyjnych w krajach komunisticznych w latach 1956–1989. Tom II. Karta, Warszawa 2007, s. 742–743.\nUEHLING, Greta: Squatting, Self-Immolation, and the Repatriation of Crimean Tatars, In: Nationalities Papers, roč. 28, č.2(2000), s. 317–341.


༡༧༽ སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་རཀྵི་ཏ། – དཔལ་ནཱ་ལེནྡྲ།\nསློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་རཀྵི་ཏ་ནི། ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་ (1575-1634) མཛད་པའི་རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་ལས1། དེའི་རྗེས་ཀ་མ་ལ་རཀྵི་ཏ་བྱོན་ཏེ། སློབ་དཔོན་དེ་ནི་རྟེན་དགེ་སློང༌། མདོ་སྔགས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་ཤིང༌། ཁྱད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། གསང་བ་འདུས་པ་དང༌། གཤིན་རྗེ་གཤེད་རྣམས་ལ་མཁས། མ་ག་དྷཱའི་ལྷོ་ཕྱོགས་ཨཾ་དག་གི་རི་ཞེས་བྱ་བའི་རི་ཞིག་ལ་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་མཛད། བར་སྐབས་ཤིག་ཏུ་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱུང་ཡང་སྟོང་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཞི། དེ་ནས་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཞལ་གཟིགས་ཏེ་ཅི་འདོད་གསུངས་པ་ལ། ཁྱོད་ཉིད་དུ་མཛོད་ཅིག་བྱས་པས་ཐུགས་ཀར་ཐིམ་པའི་སྣང་བ་བྱུང་སྟེ། དེ་ཕྱིན་ཆད་ནས་ལས་ཚོགས་ཐམས་ཅད་བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་འགྲུབ་པ། གྲུབ་པ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་འགྲུབ་རུང་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་བྱུང་ལ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་དེ་ཉིད་ནུབ་རེ་བཞིན་ཞལ་གཟིགས་ནས་ཆོས་གསན་པ་ཡིན་པར་གྲགས། ལན་ཅིག་བི་ཀྲ་མའི་དུར་ཁྲོད་དུ་ཚོགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་མཛད་པར་བཞེད་ནས། སྔགས་ཀྱི་སློབ་མ་མང་པོ་ཡོད་པའང་ཁྲིད། རྣལ་འབྱོར་མ་འགའ་ཞིག་གིས་དམ་རྫས་ཐོགས་ཏེ་འོངས། དེར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀརྞའི་ཡུལ་གྱི་ཏུ་རུཥྐའི་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཏུ་རུཥྐ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་དང་བཅས་པ་མ་ག་དྷཱ་ལ་ཆོམ་པོར་འོངས་པ་དང་ལམ་དུ་འཕྲད། དེ་དག་གིས་དམ་རྫས་རྣམས་འཕྲོག །སློབ་དཔོན་འཁོར་བཅས་ལ་འཚེ་བར་བརྩམས་པ་ན། སློབ་དཔོན་ཁྲོས་ཏེ་བུམ་པ་སྔགས་ཀྱི་ཆུས་གང་བ་བརྡབས་ཏེ་བྱོན། དེ་མ་ཐག་རླུང་ཆེན་པོ་མི་བཟད་པ་བྱུང༌། རླུང་གི་གསེབ་ནས་མི་ནག་པོ་རལ་གྲི་ཐོགས་པ་འགའ་རེ་བྱུང་ནས་ཏུ་རུཥྐ་རྣམས་ལ་བརྡེག་པའི་སྣང་བ་བྱུང༌། བློན་པོ་རང་དེ་ཉིད་དུ་ཁྲག་སྐྱུགས་ཏེ་ཤི །གཞན་རྣམས་ལའང་ནད་འགོ་བ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་སྟེ་ཡུལ་དུ་མི་གཅིག་ལས་མ་སླེབས་པས་མུ་སྟེགས་དང་ཏུ་རུཥྐ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་ཞིག་བྱུང༌། གཞན་ཡང་མངོན་སྤྱོད་ཀྱི་ལན་ཤིན་ཏུ་མང་བ་ཞིག་མཛད། མངོན་སྤྱོད་མ་མཛད་ན་འཇའ་ལུས་སུ་གཤེགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟ་བུ་ལའང་མངོན་སྤྱོད་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་བསྒྲིབས་པ་ཡིན་པར་གྲགས་སོ། །སློབ་དཔོན་འདི་ཇོ་བོ་རྗེ་དང༌། ཁྱུང་པོ་རྣལ་འབྱོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་བླ་མ་སྐུ་དྲིན་ཆེ་བ་གཅིག་ཡིན་པར་གདའ། སྐུ་ཚེ་སྨད་ལ་ནཱ་ལེནྡྲ་དང་ཉེ་བའི་ནགས་འདབས་ཤིག་ཏུ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ལ་བཞུགས་ཏེ་རྫོགས་རིམ་གཙོ་བོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་གསུངས། དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལས། དང་པོ་གཉིས་མ་གཏོགས་གཞན་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཙམ་རེ་རིམ་པ་བཞིན་གདན་ས་མཛད་དོ། །ཞེས་བྱུང་ངོ་།།\nསློབ་དཔོན་འདིའི་གསུང་ལ་མཚོན་ན། སྡེ་བསྟན་དཀར་ཆག་ལས2། ༼རྒྱུད་མི་པ་ལ།༽ གཤིན་རྗེ་གཤེད་ནག་པོའི་སྒྲུབ་པའི་ཐབས། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་བཏུས་པ་དགེ་སློང་བསོད་སྙོམས་པ་ཀ་མ་ལ་རཀྵི་ཏ་ཞེས་བྱ་བས་བསྡུས་པ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་དཱི་པཾ་ཀཱ་ར་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་དང༌། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱལ་བའི་འགྱུར། མཎྜལ་གྱི་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཀ་མ་ལ་རཀྵི་ཏས་གཤིན་རྗེ་གཤེད་ཀྱི་རྒྱུད་བཞི་བརྒྱ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མཛད་པ། ལོ་ཙཱ་བ་ཤྲཱི་པྲ་ཛྙཱ་ཛྙཱ་ན་ཀཱིརྟིའི་རང་འགྱུར། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ནག་པོའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཆེན་པོ་ཀ་མ་ལ་རཀྵི་ཏས་མཛད་པ། རྣལ་འབྱོར་བ་བསོད་སྙོམས་པ་པྲ་ཛྙཱ་ཤྲཱི་ཛྙཱ་ན་ཀིརྟིས་རང་འགྱུར་མཛད་པ། གཤིན་རྗེ་གཤེད་ནག་པོའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱི་མཎྜལ་གྱི་ཆོ་ག་ཞེས་བྱ་བ། ཟངས་གླིང་ནཱ་ག་པཱུ་རིའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཀ་མ་ལ་རཀྵི་ཏས་ཏ་རུ་པ་རིའི་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ཚལ་དུ་མཛད་པ་སོགས་བཞུགས་སོ།།\nདེ་རྗེས་མཁས་པ་སྒོ་དྲུག་བྱུང་ཞིང་། དེ་ཡང་མཁས་པ་སྒོ་དྲུག་ནི། མཁས་དབང་དུང་དཀར་བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་ ( 1927-1997) མཆོག་གིས་མཛད་པའི་དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ལས3། རྒྱལ་པོ་མ་ཧཱ་པཱ་ལའི་བུ་ཆེ་བ་སྲེ་ཥྚ་པཱ་ལ་ཡིན་ཅིང༌། དེས་རྒྱལ་སྲིད་བཟུང་ནས་ལོ་གསུམ་སོང་མཚམས་སུ་འདས་ཤིང་བུ་ཆུང་བ་བྷེ་ཡ་པཱ་ལ་ལོ་བཅུ་བདུན་ལས་མ་ལོན་པས་རྒྱལ་པོའི་ཞང་པོ་བྲམ་ཟེ་ཙ་ན་ཀས་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུ་4བར་སྲིད་དབང་བཟུང་བ་དེའི་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནས་གཞི་ཆེ་གྲས་བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤཱི་ལ་ཞེས་པའི་གདན་ས་དེར་རྒྱུན་དུ་མུ་སྟེགས་པ་འོང་ནས་ནང་པའི་པཎྜི་ཏ་དང་རྩོད་པ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་གལ་ཏེ་རྩོད་པ་ཕམ་ན་ནང་པའི་གནས་གཞི་དང༌། ལྷ་ཁང་སོགས་ཕྲོགས་པར་མ་ཟད། ས་གནས་དེ་དང་གཞན་དག་ལ་ཡོད་པའི་ནང་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ལུགས་མུ་སྟེགས་པར་བསྒྱུར་དུ་འཇུག་གི་ཡོད་པར་བརྟེན། བི་ཀྲ་མ་ལ་ཤི་ལའི་ལྕགས་རིའི་ཕྱོགས་བཞིར་སྒོ་སྲུང་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རེ་དང༌། དབུས་སུ་ཀ་ཆེན་གཉིས་བཅས་སྒོ་སྲུང་དྲུག་རེ་བསྐོ་གཞག་གནང་སྲོལ་བྱུང་ཞིང༌། ༡. ཤར་སྒོ་སྲུང་བ་པཎ་ཆེན་རཏྣ་ཨ་ཀ་ར་ཤནྟི་ཞེས་པ་བོད་སྐད་དུ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཞི་བ། ༢. ལྷོ་སྒོ་སྲུང་བ་པྲཛྙ་ཀ་ར་གུཔྟ་སྟེ་ཤེར་འབྱུང་སྦས་པ། ༣. ནུབ་སྒོ་སྲུང་བ་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་གྲགས་པ། ༤. བྱང་སྒོ་སྲུང་བ་པཎ་ཆེན་ནཱ་རོ་པ་བཅས་དང༌། ༥. དབུས་ཀྱི་ཀ་ཆེན་དང་པོ་བྲམ་ཟེ་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ། ༦. དབུས་ཀྱི་ཀ་ཆེན་གཉིས་པ་ཛྙཱ་ན་ཤྲཱི་མི་ཏྲ་བཅས་ཀྱིས་མཛད་པ་ཡིན། པཎྜི་ཏ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་གཤམ་གསལ་རང་རང་སོ་སོའི་མཚན་གྱི་སྐབས་སུ་གསལ་བས་དེར་གཟིགས། གཞན་ཡང་མཁས་པ་སྒོ་སྲུང་དྲུག་ཅེས་ཀྱང་བརྗོད་སྲོལ་འདུག །ཅེས་བྱུང་བ་ལྟར་རོ།།\nདེ་ལྟའི་མཁས་པ་སྒོ་དྲུག་རྣམས་དུས་ནམ་ཞིག་བྱོན་མིན་ནི། ཅོ་ནེ་གྲགས་པ་བཤད་སྒྲུབ་ (1675-1748) ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱལ་རབས་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དགོས་འདོད་ཀུན་འབྱུང་ལས5། རྒྱལ་པོ་མཧཱ་པཱ་ལའི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་ཙམ་ནས་མཁས་པ་སྒོ་དྲུག་གི་ཐ་སྙད་ཀྱང་བྱུང་། ནཱ་ལནྡ་དང་། བྲི་ཀྲ་མ་ཤཱི་ལའི་ཤར་སྒོ་སྲུང་བ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཤནྟི་པ་ནི། མདོ་རྒྱུད་དང་རིག་གནས་མཐའ་དག་ལ་མཁས་ཤིང༌། བྱམས་པ་དང་། འཇམ་དབྱངས། སྒྲོལ་མ། རྗེ་བཙུན་རྣལ་འབྱོར་མས་བྱིན་གྱིས་བརླབས། མདོ་སྔགས་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་བརྩམས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ། འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་གྲུབ་བསྟན་བཅོས་མཛད་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་སློབ་དཔོན་འདིས་མཛད་པ་ལས་མང་བ་མ་མཐོང༌། འཕགས་ཡུལ་ན་མཁས་པའི་དབང་པོར་གྲགས་ཤིང༌། མུ་སྟེགས་ཀྱི་རྩོད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བཟློག་པས། རྩོད་དུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་རྒྱལ་པོ་སོགས་ཀྱིས་བསྔགས། གྲུབ་པ་བརྙེས་ཤིང༌། སྡེབ་སྦྱོར་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་ཀྱང་འདིས་མཛད་དེ་གྲགས་ཆེའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། མཁས་པ་སྒོ་དྲུག་ལས་ཤནྟི་པ་ཆེན་པོ་ནི། འཕོ་བ་གྲོང་འཇུག་གིས་ལུས་ལན་ལྔ་འཕོས་པའི་རྟིང་མ་ལ་ཐང་ཆེན་པོ་ཞིག་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་བྱ་བར་དགོངས་ནས། ནོར་བཙལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱ་ནག་ལ་བྱོན་པའི་ལམ་བོད་དུ་བྱས་ནས་བྱོན་དུས་རྗེ་དུས་གསུམ་མཁྱེན་པ་དང༌། ཞང་ཚལ་པ་དང༌། སློབ་དཔོན་སྙེ་མདོ་པ་རྣམས་ལ་ལཉྩ་མཆོག་གྱུར་གྱི་གདམས་པ་གསུངས་པ་སོགས་བཤད་པ་ལྟར་ན། ཕྱི་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པའི་ནང་དུ་འཚོ་བཞུགས་ཡོད་པར་མངོན་ནོ།།\n1 རྒྱ་གར་ཆོས་འབྱུང་། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༦ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༣༡༣\n2 སྡེ་དགེ་བསྟན་འགྱུར་དཀར་ཆག་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུའི་ཕྲེང་བ། བོད་གཞུང་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་། ༢༠༠༨ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༡༣༠\n3 དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ ལོ། ཤོག་གྲངས་ ༤༤༢\n4 བོད་ཀྱི་རབ་བྱུང་གོང་གི་དྲུག་ཅུ་སྐོར་དང་པོའི་ས་སྟག་ ༩༧༨ ལོ་ནས་མེ་རྟ་ ༡༠༠༦ ལོ་བར།\n5 ཅོ་ནེ་གྲགས་པ་བཤད་སྒྲུབ་ཀྱི་གསུང་འབུམ། ༼༡༢༽ ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༩ ལོ། ཤོག་ ༡༧༧


ཀྲུང་གུང་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་ཡིག་ཆ། ༣ མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་དྲ་བ།\nཡོང་ཁུངས།：མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་སྲིད་གཞུང་དྲ་བ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།：ཁོན་ཐར་འཚོ། སྤེལ་དུས།：2017-10-20 17:05 རྡེབ་ཚད།：636\nརྨང་གཞི་ཞན་པ་ནི་རང་ཞིང་གི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་ཀྱི“མི་འདང་ས་གཙོ་བོ”ཡིན་པས། ངེས་པར་དུ་འཆར་འགོད་ཀྱིས་སྣེ་ཁྲིད་པར་ཤུགས་སྣོན་པ་དང་། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་གཏོང་བ། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་མི་སྡོད་ཁོར་ཡུག་ལེགས་བཅོས་བྱས་ནས། སྲིད་གཞུང་གིས་གཙོ་ཁྲིད་དང་ཕྱོགས་མང་པོ་ཞུགས་པ། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་གཞི་གཅིག་ཏུ་སྦྲེལ་བའི་རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་འདེགས་སྐྱོར་མ་ལག་མྱུར་དུ་ཆགས་སུ་འཇུག་དགོས།\n16. གཞི་རྩའི་ཞིང་ས་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་མུ་མཐུད་དུ་ཤུགས་བསྣན་དགོས། གཏན་འཇགས་ཅན་གྱི་གཞི་རྩའི་ཞིང་ས་མྱུར་དུ་དབྱེ་མཚམས་བཅད་དེ་ཆེས་ནན་མོ་ཡིན་པའི་གཞི་རྩའི་ཞིང་ས་སྲུང་སྐྱོབ་སྲིད་ཇུས་ལག་ཏུ་བསྟར་བ་དང་། ཐོན་ཚད་དམའ་འབྲིང་གི་ཞིང་ས་ཤུགས་ཆེན་པོས་ལེགས་བཅོས་བྱེད་པ་དང་། ཚད་གཞི་མཐོ་བའི་ཞིང་ས་མྱུར་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་བཅས་བྱས་ཏེ། ཞིང་ལས་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་གཏང་དགོས། རྨོ་ཞིང་གི་སྤུས་ཀ་སྲུང་སྐྱོབ་དང་མཐོར་འདེགས་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་གཏོང་བ་དང་། ལས་གྲྭ་སྐྲུན་པའི་ཐབས་དང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཐབས་གཉིས་ཀ་ཟུང་དུ་སྦྲེལ་བའི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་དེ་རྨོ་ཞིང་གི་སྤུས་ཀ་ཇེ་མཐོར་གཏང་དགོས། ས་ཞིང་ཆུ་བེད་ཐད་ཕྱོགས་མང་པོའི་མ་དངུལ་གཏོང་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་མྱུར་དུ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་། མུ་མཐུད་དུ་ཞིང་སའི་ཆུ་བེད་ལས་གྲྭ་ཆུང་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་དཔེ་དབྱིབས་ཁྱབ་གདལ་དུ་བཏང་ནས། ཧུར་ཐག་གིས་བྱ་དགས་ཁ་གསབ་ཀྱི་ཚབ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་ལ་འཛུགས་སྐྲུན་དང་རྗེས་སུ་ཁ་གསབ་བྱེད་པ། དམངས་ཀྱིས་སྒྲུབ་ཅིང་གཞུང་གིས་རོགས་བྱེད་པ་སོགས་སྤྱོད་གོ་ཆོག་པའི་བྱེད་ཐབས་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏང་དགོས། ཞིང་པ་ཁྱིམ་ཚང་དང་གསར་བྱུང་གི་ཞིང་ལས་གཉེར་མཁན་གཙོ་བོ་སོགས་ཀྱི་ཞིང་སའི་ཆུ་བེད་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་བརྩོན་སེམས་སྐུལ་སློང་བྱ་དགོས། ཆུ་མཛོད་དང་ཆུ་རྐ། ཞིང་ཆུ་གཏོང་ཡུལ་བཅས་ཀྱི་ཆུ་བེད་ལས་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏོང་བ་དང་། ཞིང་ཆུ་གཏོང་ཡུལ་ཆེ་འབྲིང་ཁུལ་གྱི་མཐུད་སྐྲུན་ཆ་སྡེབ་དང་ཆུ་གྲོན་ཆུང་ཅན་དུ་སྒྱུར་བཀོད་བྱེད་ཅིང་། ཞིང་ལས་ཆུང་བར་ཆུ་འདྲེན་པའི་གཙོ་གནད་ལས་གཞིའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལེགས་འཛིན་དང་། ཆུས་གཏོར་བརླག་དང་གནོད་སྐྱོན་བཟོས་པའི་ཆུ་བེད་ལས་གྲྭ་བྲེལ་མྱུར་གྱིས་ཞིག་གསོ་བྱ་དགོས། སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་བསྡུས་སྒོས་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་རྗེས་ཀྱི་ཆུ་བེད་མྱུར་དུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང། ཞིང་ཁའི་ཆུ་རྐའི་ཆ་སྡེབ་བྱ་བ་དང“ཆུ་བེད་ཆུང་བ་ལྔ”ཡི་ལས་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་ལེགས་འཛིན་བྱས་ནས། ཞིང་ཁའི་ཆུ་བེད་ཀྱི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོར་འདིང་དགོས། ཞིང་ལས་ཐད་བཀོལ་བའི་ཆུའི་བསྡོམས་འབོར་ཚོད་འཛིན་ནན་མོ་བྱས་ཏེ། ཕན་ནུས་མཐོ་བའི་ཆུ་གྲོན་ཆུང་བྱེད་པའི་ཆུ་གཏོང་ལས་གྲྭ་ལེགས་སྒྱུར་བྱེད་དགོས་ཤིང་ཤུགས་ཆེན་པོས་ས་ཁོངས་གཞི་ཁྱོན་ཅན་དང་ཕན་ནུས་མཐོ་བའི་ཆུ་གྲོན་ཆུང་བྱེད་པའི་ཆུ་གཏོང་གོང་དུ་སྤེལ་དགོས།\n17.ཕྱིར་རང་ཡུལ་དུ་ལོག་པ་དང་གཞི་རིམ་དུ་སོང་བའི་མི་སྣས་ལས་ཀ་གསར་སྐྲུན་གསར་གཏོད་བྱེད་པར་སྐུལ་མ་གཏང་དགོས། ཞིང་པ་ལས་མི་དང་འབྲིང་རིམ་དང་མཐོ་རིམ་སློབ་གྲྭའི་མཐར་ཕྱིན་སློབ་མ། དམག་ཁོངས་ནས་ཕྱིར་ལོག་པའི་དམག་མི་བཅས་དང་ཚན་རྩལ་མི་སྣ་སོགས་ཕྱིར་རང་ཡུལ་དུ་ལོག་པ་དང་གཞི་རིམ་དུ་སོང་བའི་མི་སྣ་རོང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་སོང་ནས་ལས་སྐྲུན་གསར་གཏོད་བྱེད་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་དགོས། མཁར་གྲོང་གི་ངལ་རྩོལ་པ་འདྲ་མཉམ་སྒོས་ལས་ཀར་ཞུགས་པའི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་ནན་མོ་བྱས་ཏེ། ཞིང་སྡེའི་ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་སྤོ་སྒྱུར་ལས་ཞུགས་བྱེད་པར་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་མ་ལག་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་ཚང་དུ་གཏང་དགོས། ཐབས་ལམ་མང་པོ་ནས་ལས་ཀར་ཞུགས་པར་སྐུལ་མ་བཏང་ནས། གཙོ་བོ་གསར་ཐོན་དུས་རབས་དང་ལས་རིགས་ཀྱི་རྐྱེན་ནད་ཐེབས་པ་སོགས་ཀྱི་ཞིང་པ་ལས་མིར་འཕྲད་པའི་གནད་དོན་ཐག་བཅད་དེ། ཞིང་པ་ལས་མིའི་ཁྲིམས་མཐུན་ཁེ་དབང་ལ་དངོས་གནས་འགན་སྲུང་བྱ་དགོས། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱིས་ལས་སྐྲུན་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་ཚོང་རར་ཞུགས་ཆོག་པ་དང་།ནོར་སྲིད་ཁྲལ་བསྡུ། དངུལ་རྩའི་ཞབས་ཞུ། བཀོལ་ཞིང་དང་གློག ལས་སྐྲུན་གསོ་སྦྱོང་། སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་ལ་སོགས་པར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཐད་ཀྱི་གཟིགས་སྐྱོང་སྲིད་ཇུས་ཧྲག་སྡེབ་དང་དངོས་འབེབས་བྱ་དགོས། ས་ཁུལ་སོ་སོས་རང་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་པ་དང་གཞི་རིམ་དུ་སོང་བའི་མི་སྣས་གསར་སྐྲུན་གསར་གཏོད་ར་བ་དང་ལས་སྐྲུན་སྒོང་རུམ་རྟེན་གཞི། གསར་གཏོད་མཁན་ལ་ཞབས་ཞུ་བྱེད་པའི་སྟེགས་བུ་བཅས་འཛུགས་པར་སྐུལ་མ་གཏང་དགོས། སྒོ་འབྱེད་ཅན་གྱི་ཞབས་ཞུའི་སྒེའུ་ཁུང་བཙུགས་ནས། ས་ཚིགས་གཅིག་ནས་འགྲོ་ལུགས་སྒྲུབ་ཐུབ་པའི་ཞབས་ཞུ་འདོན་སྤྲོད་བྱ་དགོས། རྩོལ་ལས་དཔལ་འབྱོར་ཤུགས་ཆེན་པོས་གོང་དུ་སྤེལ་ནས། མུ་མཐུད་དུ“མཚོ་སྔོན་གྱི་འཐེན་ཐུག”སོགས་རྩོལ་ལས་ཆས་རྟགས་སྐྱེད་སྲིང་དང་རྒྱ་སྐྱེད་དུ་གཏང་དགོས། གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཁྱིམ་ཐོ་བཟོས་པའི་རོང་འབྲོག་པའི་ཞིང་ས་འགན་ལེན་དབང་ཆ་དང་ཁང་པའི་གཞིས་ས་བེད་སྤྱོད་པའི་དབང་ཆ། ཐུན་མོང་གི་ཡོང་སྒོ་བགོ་བཤའ་རྒྱག་པའི་དབང་ཆ་བཅས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཏེ། རོང་འབྲོག་པས་སྤོ་སྒྱུར་ལས་ཞུགས་ལས་སྐྲུན་བྱེད་པར་སྐུལ་སྤེལ་གཏང་དགོས།\n18.ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་གསར་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་ཁྲིད་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏང་དགོས། ཞིང་ལས་ཚན་རྩལ་ར་བ་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཞིང་སྡེའི་ཆ་འཕྲིན་ཅན་གྱི་དཔེ་སྟོན་ཞིང་ཆེན་བསྐྲུན་པ་གནད་ཆེ་ས་བྱས་ཏེ། “1020”སྐྱེ་ཁམས་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་གནད་ཆེའི་ཚན་རྩལ་འདེགས་སྐྱོར་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་ནན་མོ་བྱ་དགོས། སྲིད་གཞུང་གིས་ཚན་རྩལ་ཞབས་འདེགས་ཉོ་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པ་དང་། ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་འབྲས་བུའི་ཁེ་དབང་གི་བགོ་སྤྱོད་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐད་ཀྱི་ཚན་རྩལ་མི་འདང་ས་ལ་ཐོག་མར་ཁ་གསབ་བྱ་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐད་ཀྱི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་རིམ་པ་གསུམ་གྱི་སྟེགས་བུའི་སྣེ་ཁྲིད་དང་འདེགས་སྐྱོར་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱས་ནས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐད་ཀྱི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ལས་གྲྭ་ལག་ཏུ་བསྟར་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་ལེགས་སྒྲིག་དང་བྱེད་སྟངས་སྒྱུར་བའི་བླང་བྱར་འཕྲོད་མཐུན་བྱས་ཏེ། ཐོན་ལས་དང་སློབ་གྲྭ། ཞིབ་འཇུག་བཅས་གསུམ་ཕན་ཚུན་ཟུང་སྦྲེལ་དང་ཞིབ་འཇུག་དང་ཁྱབ་གདལ། བེད་སྤྱོད་བཅས་གསུམ་ཕུང་གཅིག་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་དམིགས་ནས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐད་ཀྱི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་ཁ་ཕྱོགས་དང་གནས་ཆེ་ས་ལེགས་སྒྲིག་དང་། དེང་རབས་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་ལས་ཀྱི་ལག་རྩལ་མ་ལག་གསར་གཏོད་བྱ་དགོས། སོན་རིགས་ཐོན་ཁུངས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་གསར་སྤེལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་ནན་འཛིན་བྱས་ཏེ། འབྲོག་ལུག་ཕན་ནུས་མཐོ་བར་གསོ་སྤེལ་དང་ནོར་གནག་ནོར་རྒྱུད་སླར་གསོ་བྱེད་པ། ནོར་ལུག་ཚད་གཞི་ཅན་དུ་ལག་གསོ། གཟན་ཆས་དང་གཟན་རྩྭ་ལས་སྣོན་གསོག་ཉར་བེད་སྤྱོད། སྲོག་ཆགས་དང་རྩི་ཤིང་གི་འབུ་གནོད་འགོག་བཅོས། འབྲིང་མཐོའི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་རྫས་གསར་སྤེལ་ཟབ་མོ་དང་ཞིབ་མོ་བྱེད་པ། ཐོན་ཚད་དམའ་འབྲིང་གི་ཞིང་ཁ་ལེགས་བཅོས། སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོབ། ཞིང་ལས་འཕྲུལ་ཆས་སྒྲིག་སྦྱོར། ཁྱད་ལྡན་ནགས་ལས་ཐོན་རྫས་ཐོན་ཁུངས་གསོ་སྐྱོང་། གསོག་ཉར་ཟོང་དབོར་སོགས་དངོས་སྤྱོད་ལག་རྩལ་སྐོར་ཞིག་ཞིབ་འཇུག་དང་གསར་སྤེལ། དཔེ་སྟོན། ཁྱབ་གདལ་བཅས་བྱེད་དུ་འཇུག་དགོས། ལྗང་མདོག་དང་ཐོན་ཚད་མཐོ་བ། ཕན་ནུས་མཐོ་བའི་གསར་སྐྲུན་ཁྱབ་གདལ་དུ་བཏང་ནས། གཙོ་བོ་སྤུས་ཀ་ལེགས་ཤིང་ཆེད་དུ་སྤྱོད་པའི་རིགས་སྣ་དང་མ་གནས་གྲོན་ཆུང་དང་འཛད་གྲོན་དམའ་རུ་གཏོང་བའི་འཁོར་རྒྱུག་བེད་སྤྱོད་ལག་རྩལ་གྱི་དཔེ་དབྱིབས་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏང་དགོས།\n19. རོང་འབྲོག་པའི་ཡོང་སྒོ་བསྟུད་མར་འཕར་སྣོན་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་སྲིད་ཇུས་དངོས་འབེབས་བྱེད་པ་དང་། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཀྱི་སྤུས་ཀ་ཇེ་མཐོ་དང་ཕན་འབྲས་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏང་དགོས། གཙོ་བོར་བདག་གཉེར་རང་བཞིན་གྱི་ཡོང་སྒོ་འཕར་བའི་མངོན་མེད་ནུས་ཤུགས་སྔོག་འདོན་དང་། ཁྱིམ་ཚང་གི་བདག་གཉེར་རང་བཞིན་གྱི་ཡོང་སྒོ་འཕར་སྣོན་བྱས་ཏེ། ལས་ཞུགས་ལས་སྐྲུན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་སྲིད་ཇུས་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏང་དགོས། རོང་འབྲོག་པའི་ཡོང་སྒོ་འཕར་བའི་ཐབས་ལམ་གྱི་རྒྱ་བསྐྱེད་དེ། འབད་བརྩོན་སྒོས་ལས་ཞུགས་ལས་རྐང་དང་ལས་སྐྲུན་གོ་སྐབས་འཕར་སྣོན་བྱ་དགོས། ཡོང་སྒོ་འཕར་སྣོན་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གསར་པ་བསྐྲུན་ནས་ཟླ་ཕོགས་རང་བཞིན་གྱི་ཡོང་སྒོ་བརྟན་བརླིང་ངང་འཕར་སྣོན་བྱ་དགོས། བཟོ་ལས་ཅན་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན། ཆ་འཕྲིན་ཅན་བཅས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བའི་ཁྲོད་ཕུང་གཅིག་ཅན་དུ་འཕེལ་བའི་ཡུན་ཕན་རྐྱེན་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་། རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་རྒྱུ་ནོར་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་གསོན་ཤུགས་ལ་སྐུལ་སློང་བྱས་ཏེ། ནོར་སྲིད་མ་དངུལ་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་དང་རོང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་བཏང་ནས་ཆགས་པའི་བདག་གཉེར་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ནོར་དང་། ས་ཁུལ་སོ་སོས་མ་རྐང་དབང་ཆ་སྡེ་བ་དང་ཁྱིམ་ཚང་ལ་བགོ་ཐབས་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པར་སྐུལ་མ་གཏོང་བ་དེ་སྡེ་བའི་ཐུན་མོང་དང་ཡང་ན་རོང་འབྲོག་ཁྱིམ་ཚང་གི་མ་རྐང་དབང་ཆར་བརྩིས་ཏེ། རོང་འབྲོག་པར་ཡུན་རིང་པོར་ཁེ་ཕན་ཐོབ་ཏུ་འཇུག་དགོས། རོང་འབྲོག་པའི་ཡོང་སྒོ་འཕར་སྣོན་བྱེད་པའི་འགུལ་ནུས་གསར་པ་འགྲོལ་བ་དང་སྤོ་སྒྱུར་རང་བཞིན་གྱི་ཡོང་སྒོ་འཕར་བའི་བར་སྟོང་གི་རྒྱ་སྐྱེད་པ། རྒྱུ་ནོར་རང་བཞིན་གྱི་ཡོང་སྒོ་འཕར་བའི་ཁེ་སྤོགས་གློད་འགྲོལ་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རོང་འབྲོག་པའི་ཡོང་སྒོ་བརྟན་བརླིང་ངང་འཕར་སྣོན་བྱ་དགོས།\n20.དེང་རབས་སོན་འདེབས་ལས་རིགས་གོང་དུ་འཕེལ་བར་མགྱོགས་མྱུར་ངང་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། “གསོ་སྤེལ་དང་རྒྱུད་སྤེལ། ཁྱབ་གདལ”བཅས་གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་སོན་འདེབས་ཁེ་ལས་གསོ་སྐྱོང་བྱས་ཏེ། ས་བོན་གསོ་སྤེལ་གསར་སྐྲུན་དང་སོན་བཟང་འདོན་སྤྲོད་ནུས་པ་ཇེ་ཆེར་གཏང་དགོས། མུ་མཐུད་དུ་ས་བོན་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང་། དུག་སེལ་ཞོག་ཁོག་དང་ནས། དཔྱིད་ཀའི་ལོག་དཀར་བཅས་གསོ་སྤེལ་དང་སོན་བཟོ(གསོ་སྤེལ)རྟེན་གཞིའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་སྐུལ་སྤེལ་གཏང་དགོས། ཞིང་ལས་ལོ་ཏོག་གི་ས་བོན་རྟེན་གཞིའི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་བཏང་ནས། མཐོ་སྒང་ས་ཆར་དམིགས་བསལ་དུ་ཡོད་པའི་ལོ་ཏོག་གི་རིགས་གསར་པ་དང་། སྐྱེ་ཁམས་དཔལ་ཡོན་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཞབས་འདེགས་ཞུ་བའི་སྤུས་ལེགས་ཕྱུགས་རྩྭ་དང་ཁྱད་ལྡན་དཔལ་འབྱོར་ནགས་ཚལ་གྱི་རིགས་བཅས་སྐོར་ཞིག་གསོ་སྐྱོང་བྱ་དགོས། མཐོ་སྒང་ས་ཆར་དམིགས་བསལ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱུགས་བྱའི་རིགས་དང་ཉ་རིགས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྤེལ་ཁྱབ་གདལ་དང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ཤུགས་ཚད་ཇེ་ཆེར་གཏང་དགོས། སོན་བཟང་གི་ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་ལས་གཞི་གལ་ཆེན་ལ་མཉམ་འབྲེལ་འགག་སྒྲོལ་བྱེད་པ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྐུལ་འདེད་གཏང་དགོས། འབྲུ་རིགས་ལོ་ཏོག་གཙོ་བོའི་རེས་གསར་པའི་གསར་སྒྱུར་ཐོན་བརྗེ་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏང་དགོས། འཕྲུལ་ཆས་ཅན་གྱིས་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་སྤུས་ལེགས་ཐོན་མཐོ། གནོད་འགོག་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་ཞིང་འདེབས་རྒྱ་ཆེ་བའི་རིགས་གསར་པ་གསོ་སྐྱོང་དང་ཁྱབ་གདལ་དུ་གཏང་དགོས། དེང་རབས་འདེབས་འཛུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གྲྭ་དང་འདེབས་འཛུགས་ལས་རིགས་ཀྱི་རང་བདག་ལས་སྐྲུན་ལས་གྲྭ་གལ་ཆེན་ལག་ཏུ་བསྟར་དགོས། ཁེ་ལས་ཀྱི་ས་བོན་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་གོ་གནས་གཙོ་བོར་ཤུགས་བསྣན་ནས། རྒྱལ་ནང་དུ་མིང་གྲགས་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པའི་དེང་རབས་འདེབས་འཛུགས་ཁེ་ལས་མྱུར་དུ་གསོ་སྐྱོང་བྱ་དགོས།\n21.རོང་འབྲོག་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཞབས་ཕྱིའི་མ་ལག་འཐུས་ཚང་དུ་གཏང་དགོས། སྲིད་གཞུང་གིས་གཙོ་ཁྲིད་དང་ཚོང་ར་ཅན་དུ་འཁོར་རྒྱུག་བྱེད་པ། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཞུགས་པ། འབྲེལ་མཐུད་གོ་རིམ་ཡོད་པའི་སྣེ་མང་ཅན་གྱི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཞབས་ཕྱིའི་མ་ལག་མྱུར་དུ་བསྐྲུན་པ་དང་། ཁེ་ཕན་འབྲེལ་མཐུད་དང་མཉམ་སྤྱོད་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། ཞབས་ཞུ་སྤུས་ཀ་དང་ལས་ཆོད་ཇེ་མཐོར་གཏང་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཧྲིལ་པོར་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཞབས་ཕྱི་སྒྲུབ་པའི་རྐྱེན་སྲོལ་གསར་སྐྲུན་བྱས་ཏེ། གཙོ་བོ་རོང་འབྲོག་ཁྱིམ་ཚང་ལ་ཚབ་རྨོ་དང་ཕྱུགས་ཟོག་ཚབ་འཚོ་བྱེད་པ། གཅིག་གྱུར་གྱིས་འགོག་བཅོས་བྱེད་པ། གསོག་ཉར་འཁོར་རྒྱུག་སོགས་ཀྱི་ཞབས་ཕྱིར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱ་དགོས། གཞི་རིམ་གྱི་ཞིང་ལས་ལག་རྩལ་ཁྱབ་གདལ་སོགས་སྤྱི་ཕན་རང་བཞིན་གྱི་ཞབས་ཞུ་ལས་ཁུངས་བརྟན་བརླིང་དང་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏོང་བ། འགྲོ་གྲོན་འགན་སྲུང་དང་བྱ་དགའ་གནང་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ། གཞི་རིམ་གྱི་ཞིང་ལས་ལག་རྩལ་ཁྱབ་གདལ་མི་སྣའི་བྱ་བ་དང་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ལེགས་བཅོས་བྱ་དགོས། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཞབས་ཞུ་འདེགས་སྐྱོར་ལས་གྲྭ་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང་བདག་གཉེར་རང་བཞིན་གྱི་ཞབས་ཞུ་རྩ་འཛུགས་སྐྱེད་སྲིང་བྱེད་པ། ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་སྐྱེད་དོ་དམ་གྱི་གོ་རིམ་ཧྲིལ་པོར་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཞབས་ཕྱི་སྒྲུབ་པའི་གསར་སྐྲུན་ཚོད་ལྟ་དང་སྲིད་གཞུང་གིས་སྤྱི་ཕན་རང་བཞིན་གྱི་ཞབས་ཕྱི་ཉོ་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་གསར་སྐྲུན་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཆེར་བསྐྱེད་ཅིང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་སྐྱེད་རང་བཞིན་གྱི་ཞབས་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབ་དགོས། ཞབས་ཕྱི་སྒྲུབ་ཐབས་གསར་སྐྲུན་དང་ཞབས་ཞུ་ཁྱབ་ཁོངས་ཆེར་སྐྱེད་པ། དྲ་འབྲེལ་ལག་རྩལ་སྤྱད་དེ་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་སྤྱི་ཚོགས་ཅན་གྱི་ཞབས་ཕྱི་བསྒྲུབ་དགོས། གནམ་གཤིས་ཀྱིས་ཞིང་ལས་ལ་ཞབས་ཕྱི་སྒྲུབ་པའི་ནུས་པ་དང་མ་ལག་གི་འཛུགས་སྐྲུན་ཐད་ཤུགས་བསྣན་དགོས།\nལྔ། གནད་ལ་ཁེལ་བར་དབུལ་ཕོངས་ལས་སྒྲོལ་བ་དང་། དབུལ་སྒྲོལ་འགག་གཏོར་གྱི་གནད་སའི་ལས་གྲྭ་ནན་ཏན་སྒོས་བསྐྲུན་དགོས།\nདབུལ་སྒྲོལ་འགག་གཏོར་བྱེད་པ་ནི་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་འདོན་སྤྲོད་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་རང་བཞིན་གྱི་བཅོས་སྒྱུར་ལས་འགན་གལ་ཆེན་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་ཕྱིར། ངེས་པར་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྒྲོལ་གྱི་ཐབས་ཇུས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་ཤིང་སྲིད་ཇུས་མ་ལག་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་། བྱ་བའི་བྱེད་ཐབས་སྔར་ལས་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏོང་བ། འགན་སྲུང་བྱེད་པའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཛུགས་པ། རོགས་སྐྱོར་དཔེ་དབྱིབས་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ་བཅས་ཀྱིས“རྫོང11གི་དབུལ་ཕོངས་ཞྭ་མོ་ཕུད་པ་དང་། དབུལ་ཕོངས་སྡེ་བ500དང་དབུལ་ཕོངས་མི་གྲངས་ཁྲི14དབུལ་ཕོངས་ལས་སྒྲོལ་བའི”ལོ་འཁོར་མོའི་དམིགས་འབེན་ལས་འགན་འགྲུབ་པར་ཁག་ཐེག་བྱ་དགོས།\n22.གནད་ཁེལ་དབུལ་སྒྲོལ་གྱི་སྲིད་ཇུས་མ་ལག་འཐུས་ཚང་དུ་གཏོང་བ། “བྱེད་ཐབས་གཉིས་གཅིག་ཏུ་སྒྲིལ་བ”ཡི་བྱ་བ་གཏིང་ཟབ་ཏུ་སྤེལ་ནས། དབུལ་སྐྱོར་དང་མ་མཐའི་འཚོ་བའི་འགན་སྲུང་གི་ལམ་ལུགས་གཉིས་བར་མེད་དུ་སྦྲེལ་དགོས། བྱེད་ཐབས་སྣ་མང་སྤྱད་དེ་དབུལ་ཕོངས་ཅན་གྱི་བསམ་བློ་དང་འགུལ་སྐྱོད་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་སྣེ་ཁྲིད་དགོས། དབུལ་ཐར་ཕྱུག་བསྒྱུར་གྱི་བརྩོན་སེམས་དང་རང་འགུལ་རང་བཞིན་སྐུལ་སློང་བྱེད་པ་དང་བརྟན་བརླིང་ངང་དབུལ་ཐར་གྱི་ཡུན་ཕན་རྐྱེན་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་ཚང་དུ་གཏང་དགོས། ནོར་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞིང་ལས་དང་འབྲེལ་བའི་མ་དངུལ་གཅིག་གྱུར་གྱིས་བཀོད་སྒྲིག་དང་ཧྲག་སྡེབ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་ཚང་་དུ་གཏང་དགོས། ཐོན་ལས་ཀྱིས་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཐད་ཀྱི་སྐྱེད་སྤྲོད་སྲིད་ཇུས་བཟོ་བཅོས་བྱ་དགོས། ཉེན་འགོག་ལས་རིགས་ཀྱིས་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་མཛུབ་སྟོན་བསམ་འཆར་གཏན་འཁེལ་བྱ་དགོས། དབུལ་ཕོངས་རྫོང་གི་དབུལ་ཕོངས་ཞྭ་མོ་ཕུད་པ་དང་དབུལ་ཕོངས་སྡེ་བ་དང་། དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་བ་བཅས་ཀྱི་རྗེས་མཐུད་དབུལ་སྐྱོར་སྲིད་ཇུས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་གཏན་འཁེལ་བྱ་དགོས།\n23. གནད་ཁེལ་དབུལ་སྒྲོལ་གྱི་རྐྱེན་སྲོལ་འགན་སྲུང་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏང་དགོས། འགུལ་རྣམ་ལྟར་དབུལ་ཕོངས་དོ་དམ་བྱེད་པའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཐུས་ཚང་དུ་གཏང་དགོས། ཡིག་ཚགས་དང་བྱང་བུ་བཟོས་པའི་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་ལ་འགུལ་རྣམ་ལྟར་དོ་དམ་བྱེད་པ་དང་མ་མཐའི་འཚོ་བར་འགན་སྲུང་དང་ཚད་མཐའ་སྲུང་བའི་འགན་སྲུང་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་བྱས་ནས། འགན་སྲུང་ནང་ཚུད་པ་དང་ཕྱིར་ཕུད་པ། འགན་སྲུང་བྱེད་དགོས་པ་ཚང་མར་འགན་སྲུང་བྱེད་པ། ཚད་ལྡན་ཡིན་ལ་གོ་རིམ་ཡོད་པ་ཞིག་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས། རྫོང་རིམ་པའི་དབུལ་ཐར་འགག་སྒྲོལ་ལས་གཞིའི་མཛོད་འཛུགས་པ་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏང་དགོས། ཞིང་ཆེན་དང་གྲོང་ཁྱེར། རྫོང་། ཤང་། སྡེ་བ་བཅས་རིམ་པ་ལྔ་ཡི་ཏང་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅིས་དབུལ་ཕོངས་བྱ་བ་འཛིན་པའི་འགན་འཁྲི་གཙོ་བོ་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏོང་བ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་ཚུལ་ཡར་ཞུ་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་དངོས་འབེབས་ནན་ཏན་བྱ་དགོས། དབུལ་སྐྱོར་སྡེ་སྡོད་ཀྱི“123”རོགས་སྐྱོར་བྱ་བའི་རྐྱེན་སྲོལ་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་དངོས་འབེབས་བྱེད་ཅིང་ཧྲུའུ་ཅི་དང་པོ་དང་སྡེ་བར་སྡོད་པའི་བྱ་བའི་རུ་ཁག་གི་ནུས་པ་འདོན་སྤེལ་གང་ལེགས་བྱེད་པ། “འབྲེལ་གཏུག་པ་དང་པོ”ཡི་འགན་འཁྲི་དངོས་འབེབངས་ནན་ཏན་བྱེད་ཅིང“རོགས་སྐྱོར་གཉིས”ཀྱི་སྤུས་ཀ་ཇེ་མཐོར་བཏང་ནས“བཅོས་སྐྱོང་གསུམ”གྱི་དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས། ནོར་སྲིད་ཀྱིས་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་མ་དངུལ་དོ་དམ་ལམ་ལུགས་དངོས་འབེབས་ནན་ཏན་བྱ་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཡུན་ཐུང་ལས་རིགས་སློབ་གསོ་དང་རྩལ་ནུས་གསོ་སྦྱོང་སྲིད་ཇུས་དངོས་འབེབས་བྱེད་པ་དང་། “གཞོན་ནུའི་ལས་སྐྲུན་དང་དབུལ་སྐྱོར་འགུལ་སྐྱོད”མུ་མཐུད་དུ་ལག་བསྟར་བྱེད་པ། དབུལ་ཕོངས་སློབ་ཆེན་པས་ལས་སྐྲུན་ལས་ཞུགས་བྱེད་པར་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་ཅིང་དབུལ་ཕོངས་ཅན་གསོ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཤུགས་ཚད་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏང་དགོས། གནས་སྤོ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་ཤུགས་ཚད་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏོང་བ་དང་རྗེས་མཐུད་ཐོན་ལས་འཕེལ་རྒྱས་བྱ་བ་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་དགོས། གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་བྱེད་པའི་རོགས་སྐྱོར་དཔེ་དབྱིབས་གསར་སྐྲུན་བྱེད་ཅིང་། ཆ་བསྒྲིགས་སློབ་རོགས་དང“ཁེ་ལས་བརྒྱ་ཡིས་སྡེ་བ་བརྒྱ་ལ་རོགས་སྐྱོར་དང་ཁེ་ལས་བརྒྱ་ཡིས་ཁྱིམ་ཚང་བརྒྱ་ལ་འབྲེལ་གཏུག་བྱེད་པ”སོགས་བྱ་འགུལ་སྤེལ་དགོས།\n24.ཐོན་ལས་ཀྱིས་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏང་དགོས། དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཐོན་ལས་འཕེལ་བའི་འཆར་འགོད་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་དང་། དབུལ་ཕོངས་ཐོན་ལས་ར་བ་དང་ཞིང་སྡེའི་ཡུལ་སྐོར། འོད་ཧྥུ་ལས་གྲྭ་སོགས་དབུལ་སྐྱོར་ལས་གཞི་དང་དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་གྱི་ཆུ་གློག་དང་གཏེར་ཁ་སོགས་ཐོན་ཁུངས་གསར་སྤེལ་ལ་དམིགས་ནས། རྒྱུ་ནོར་ཡོང་སྒོ་ལེན་པའི་དཔེ་དབྱིབས་གསར་པ་འཚོལ་ཞིབ་བྱ་དགོས། དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དེང་རབས་ཞིང་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་ལས་འཕེལ་བའི་མ་ལག་ནང་ཚུད་དུ་འཇུག་ཅིང། “ཁྱིམ་ཚང་གཅིག་ལ་བྱེད་ཐབས་གཅིག”དང“སྡེ་བ་གཅིག་ལ་སྲིད་ཇུས་གཅིག”ལག་བསྟར་བྱ་དགོས། རོང་འབྲོག་པའི་ཆེད་ལས་མཉམ་ལས་ཁང་དང་སྣེ་ཁྲིད་ཁེ་ལས་ཀྱིས་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འདེབས་གསོ་དང་མི་རིགས་ལག་བཟོ། ཞིང་སྡེའི་ཡུལ་སྐོར། ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་རིག་གནས་སོགས་ལེགས་ཆ་ལྡན་པའི་ཐོན་ལས་སྤེལ་བར་རོགས་སྐྱོར་བྱས་ཏེ་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་བར་གྱི་ཕན་ཁེ་འབྲེལ་བ་ཇེ་དམ་དུ་གཏང་དགོས། ངལ་རྩོལ་པ་ཕྱིར་གཏོང་ས་ཁུལ་དང་ནང་འདྲེན་ས་ཁུལ་གཉིས་བར་གྱི་གནད་ཁེལ་འབྲེལ་མཐུད་བྱེད་པའི་རྐྱེན་སྲོལ་འཛུགས་པ་དང་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་ནས་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་བརྟན་བརླིང་ངང་ལས་ཀར་ཞུགས་པ་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས། དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་གྱི་ཞིང་ཕྱུགས་ཐོན་རྫས་གྲགས་ཅན་མཚམས་སྦྱོར་ཚོང་གཉེར་བྱེད་པའི་ཐད་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཤུགས་ཚད་ཇེ་དྲག་ཏུ་གཏང་དགོས། ཆ་རྐྱེན་ཡོད་པའི་རྫོང(གྲོང་ཁྱེར་དང་ཆུས)གིས་དབུལ་སྐྱོར་ཐོན་ལས་ར་བ་འཛུགས་ཅི་ཐུབ་བྱས་ནས། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་ཞུགས་ཚད་མཐོ་ཞིང་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཞིང་ནགས་ཕྱུགས་ལས་ཐོན་སྐྱེད་རྟེན་གཞི་སྐོར་ཞིག་འཛུགས་རྒྱུར་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་ཅིང་། དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་དང་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་གིས་ཐོན་ལས་ཀྱི་རྒྱུན་བསྲིང་བའི་ཐད་སྐུལ་ཁྲིད་བྱས་ཏེ་ཟུར་སྣོན་རིན་ཐང་ཇེ་མཐོར་གཏང་དགོས། ས་ཁུལ་བརྒལ་ནས་དབུལ་སྐྱོར་ཐོན་ལས་སྤེལ་བར་འཚོལ་ཞིབ་ཅི་ཐུབ་བྱ་དགོས། དབུལ་ཕོངས་རྫོང་སོ་སོས་དོན་དངོས་དང་སྦྲེལ་ནས་རང་བདག་གིས་གྲངས་ཀ་ངེས་ཅན་ལྡན་ལ་སྤྱི་ཕན་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ལས་རྐང་གསར་སྤེལ་བྱས་ཏེ་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་ལ་སྤྲོད་པ་དང་། གསར་དུ་སྣོན་པའི་སྤྱི་ཕན་རང་བཞིན་གྱི་བདག་སྐྱོང་པ་ཚང་མ་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་ནང་ནས་གདན་ཞུ་བྱ་དགོས། དངུལ་རྩ་ཡིས་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཤུགས་ཚད་ཇེ་དྲག་ཏུ་བཏང་ནས་རྫོང་རིམ་པའི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་མ་དངུལ་གཏོང་བ་དང་རུབ་བསྡུ་བྱེད་པའི་ལས་སྟེགས་འཛུགས་ཚད་ཇེ་མགྱོགས་སུ་གཏང་དགོས།


ལས་བྱེད་གསར་འདེམས་ཀྱི་བོད་ཡིག་ཤེས་ཚད་ཡིག་རྒྱུགས་ཀྱི་དྲི་ཤོག་སྒྲོམ་གཞི། – བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས།\n༄༅། །*** ༡༽ བོད་མིའི་རང་དབང་སྒེར་ལངས་ ༥༢ པ་གཞུང་འབྲེལ་སྲུང་བརྩིའི་མཛད་སྒོའི་ཐོག་གཞིས་བྱེས་བོད་མིའི་བླ་ན་མེད་པའི་དབུ་འཁྲིད་སྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ནང་ཆེས་འགྱུར་བ་འགྲོ་བའི་གསུང་འཕྲིན་བསྩལ་སྨིན་བྱུང་བ་དེས་འཛམ་གླིང་ནང་གི་ཡོངས་གྲགས་མང་གཙོའི་ལམ་སྲོལ་དང་མཐུན་པ་ཇི་བྱུང༌།\nའཕྲལ་འཕུས་རྒྱང་གསུམ་ཐོག་བོད་མིའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་མདུན་ལམ་ཐོག་དགེ་མཚན་ཇི་བྱུང་བཅས་ཀྱི་ཐོག་རྩོམ་ཡིག་འབྲུ་ ༣༥༠ བྲིས།\n*** ༢༽ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༢ ནང་བོད་རྒྱ་འབྲེལ་ལམ་སླར་གསོ་གནང་ཐུབ་པ་ནས་ད་བར་བོད་མིའི་རྩ་དོན་དམིགས་ཡུལ་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་ྋགོང་ས་མཆོག་གི་དམིགས་བསལ་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པ་དང༌། རྒྱ་གཞུང་གི་འཐུས་ཚབ་དབར་གྲོས་མོལ་ཐེངས་ཇི་ཙམ་གནང་དང༌། གྲོས་མོལ་གནང་སྐབས་སྐུ་ཚབ་རྣམ་པས་བོད་མིའི་དགོས་འདུན་སྒྲུབ་ཐབས་སུ་དོན་གནད་གཙོ་བོ་ག་རེ་གསུངས་ཡོད། སྐུ་ཚབ་རྣམ་པས་གུ་གཤང་དྲང་བདེན་གྱི་བསམ་ཚུལ་སྟོན་པར་རྒྱ་གཞུང་ནས་དྲང་བདེན་ལན་གསལ་སྤྲད་ཡོད་མེད་ཐོག་རྩོམ་བྲིས་ཡིག་འབྲུ་ ༣༠༠ ལས་མ་ཉུང་བ་ཞིག་བྲིས།\n* ༣༽ རྒྱ་ནག་གཞུང་ནས་བོད་ནང་དྲག་གནོན་སྲིད་བྱུས་ལག་ལེན་བསྟར་བཞིན་པར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༨ དང་ ༢༠༡༢ ནང་གཞིས་ལུས་བོད་མི་ཞི་རྒོལ་ཤུགས་ཆེ་རྒྱུན་མཐུད་བྱེས་ཏེ་འུ་ཐུག་ཐབས་ཟད་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་ཀྱིས་མཚོན་ཚེ་ལས་འདས་པའི་སྙིང་སྟོབས་ཅན་ཆེས་མང་རིམ་ཐོན་རྣམས་མཐར་ཐུག་ཐར་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་འབུལ་རྒྱུའི་མཐུགས་སྨོན་སྐྱབས་ཞུ་ཡིག་འབྲུ་ ༢༥༠ ལས་མ་ཉུང་བ་ཞིག་བྲིས།\n༤༽ རང་ཉིད་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲི་ཞུ་བར་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པར་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲི་ཞུ་ལས་བྱེད་རྣམས་ལྷག་བསམ་དང་ཤེས་འཇོན་གཉིས་ལྡན་ཅན་ཡོང་ཐབས་དང༌། ཁྱད་ཆོས་དེ་ལྟར་ལྡན་པའི་ལས་བྱེད་རྣམས་བགྲེས་ཡོལ་མ་ཟིན་བར་རྒྱུན་མཐུད་ལུས་སེམས་ཆགས་ཐབས་སུ་ལས་བྱེད་པར་མཐུན་རྐྱེན་ག་རེ་དགོས་མིན་ཁ་གསལ་འཁོད་པའི་ཡིག་འབྲུ་ ༣༠༠ ལས་མ་ཉུང་བའི་ྋསྙན་ཞུ་ཞིག་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་གི་མཚན་ཐོག་འབྲི་རྒྱུ།\n* ༥༽ བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་གཏན་ཉིན་སློབ་གྲྭ་ཁག་དང༌། གཞི་ཆགས་རྣམས་སྔར་ལྷག་ཚགས་ཚུད་ཡར་རྒྱས་ཡོང་ཐབས་སུ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩོམ་བྲིས་དོན་ཚན་གལ་ཆེ་ལྔ་ཅན་ཡིག་འབྲུ་ ༣༥༠ ལས་མ་ཉུང་བ་ཞིག་བཀའ་བཀའ་ལ་འབུལ་རྒྱུ་བྲིས།\n* ༤༽ ལ་དོན་གི་ཚིག་ཕྲད་ལ་རང་དབང་ཅན་དང་གཞན་དབང་ཅན་ཡོད་ཚེ་དཔེ་མཚོན་གྱི་ལམ་ནས་ལ་དོན་ཚིག་ཕྲད་ཆ་ཚང་རྗེས་འཇུག་དང་ཡང་འཇུག་ལ་བསྟུན་དགོས་དང་མ་དགོས་འཇུག་ཚུལ་འགྲེལ་བཤད་ཞིབ་ཕྲ་བྲིས།\n** ༧༽ ཏེ་དེ་སྟེ་གསུམ་རྗེས་འཇུག་དང་ཡང་འཇུག་ལ་བསྟུན་ནས་འཇོག་དགོས་པའི་ལེགས་བཤད་ལྗོན་དབང་གི་རྩ་འབྲེལ་ཞིབ་ཕྲ་འབྲི་རྒྱུ།\n༨༽ འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཚིག་ཕྲད་ངོས་འཛིན་དང་དེ་རྣམས་རིགས་མཐུན་པ་དང༌། མི་མཐུན་པ། བསྡུས་པ་བཅས་ལ་འཇུག་པའི་དཔེ་མཚོན་རེ་དང་དེའི་འགྲེལ་བཤད་བྲིས།\n* ༡༡༽ དེ་སྒྲ་ཐ་སྙད་འདས་མ་ཐག་པ་དང༌། རྣམ་གྲངས་གཞན་ཅན་ལ་འཇུག་ཚུལ་བྲིས།\n* ༡༤༽ ས་མཐར་དམིགས་བསལ་ཞེས་མ་གཏོགས། ཞེས་པའི་གོ་དོན་དང་ཚིག་གྲོགས་སྔ་ཕྱིའི་འགྲེལ་བཤད་བྲིས།\n* ༡༦༽ ཚིགས་བཅད་ག་མཐར་ཆིག་ཤད་བྱ། ཞེས་པའི་ཚིག་གྲོགས་ཕྱི་མ་དང༌། ཚེག་མེད་དེ་སོགས་ཞིབ་ཏུ་འབད། ཞེས་པའི་བར་ཚིག་རྐང་བདུན་ཡོད་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོ་དོན་ཁ་གསལ་འབྲི་དགོས་པ་བཅས་སོ།\n༡༽ དཀའ་གནད་གསལ་སྒྲོན་ལས་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་དང༌། སྔོན་འཇུག རྗེས་འཇུག ཡང་འཇུག་བཅས་ཕོ།\nམོ། མ་ནིང༌། ཤིན་ཏུ་མོ་བཅས་སུ་དབྱེ་ཚུལ་ཁ་གསལ་བྲིས།\n* ༢༽ སྔོན་རྗེས་གཉིས་དང་ཡང་འཇུག་བཅས་མིང་གཞིར་སྒྲ་རྩོལ་དྲག ཞན། རན་གསུམ་གྱི་འཇུག་ཚུལ་ཞིབ་ཁྲ་དཔེ་མཚོན་འབྲི་རྒྱུ།\n* ༣༽ བདག་གཞན་དུས་གསུམ་དང༌། བྱ་བྱེད་ལས་གསུམ་གསལ་པོར་སྟོན་པའི་དཔེ་བརྗོད་རེ་འབྲི་དགོས།\n༡༽ དོན་རྒྱན་སོ་ལྔ་ལས་རང་བཞིན་བརྗོད་པའི་རྒྱན་གྱི་གོ་དོན་དང༌། གོ་དོན་གཞི་རྩར་བཟུང་སྟེ་རང་བཞིན་བརྗོད་པའི་དཔེ་བརྗོད་ཞིག་འབྲི་དགོས།\n༢༽ དཔེ་རྒྱན་དང༌། གཟུགས་ཅན་བཅས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དང་འགྲེལ་བཤད་ཁ་གསལ་བྲིས།\n༤༽ རང་ཉིད་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་གྱི་ངོ་བོ་བྱས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཆེ་ཁག་བཞི་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་བཅས་ཀྱི་བླ་ཆེན་དབུ་འཁྲིད་རྣམས་ལ་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ྋསྐུ་ཚེ་ཞབས་པད་བསྐལ་བརྒྱར་བརྟན་པའི་ཞབས་རིམ་སྨིན་སྒྲུབ་ཞུས་ཐོ་ཆོས་རིག་ལས་ཁུངས་སུ་འབུལ་དགོས་སྙན་ཚིག་ཟབ་མཚོར་ལྡན་པའི་གནས་སྙན་ཡིག་འབྲུ་ ༣༠༠ ལས་མ་ཉུང་བ་ཞིག་གི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཐོག་འགོ་བརྗོད་ཆོས་ལུགས་སོ་སོའི་དབུ་འཛིན་གྱི་མཚན་གནས་ལོགས་སུ་འཁོད་པ་ཞིག་བྲིས།\n* ༡༽ ནང་པ་དང་ཕྱི་བའི་ཁྱད་པར་ངོས་འཛིན་འབྲི་དགོས།\n*** ༣༽ སྐྱབས་འགྲོ་དང༌། མཎིའི་གོ་དོན་འགྲེལ་བཤད་ཁ་གསལ་བྲིས།\n* ༥༽ ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་རང་ཉིད་ནས་སྣོད་ཀྱི་སྐྱོན་གསུམ་སྤང་མ་ཐུབ་ན་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་མི་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འགྲེལ་བཤད་ཡིག་འབྲུ་ ༣༠༠ ལས་མ་ཉུང་བ་བྲིས།\n* ༧༽ ཕྱི་ལོ་ ༡༩༥༤ ལོར་ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་སྤེ་ཅིང་དུ་མའོ་ཚེ་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྐབས་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་ལ་མ་འོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ྋསྙན་གསན་ག་རེ་ཞུས། ཁོ་པས་དེ་ལྟར་ཞུས་པར་ྋགོང་ཅ་མཆོག་གི་ཐུགས་ལ་ག་རེ་འཁྲུངས་ཡོད་བཅས་མཛད་རྣམ་ནང་གང་གསལ་བ་བྲིས།\n༨༽ འཛམ་གླིང་ནང་གི་ཡོངས་གྲགས་ཆེས་ལུགས་ནང་ཁུལ་དོན་དམ་གྱི་མཛའ་འབྲེལ་ཡོང་ཐབས་སུ་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་དོན་གནད་གལ་ཆེ་ ༣ བཀའ་གནང་བཞིན་པའི་དགོངས་དོན་འགྲེལ་བརྗོད་ཡིག་འབྲུ་ ༢༠༠ ལས་མ་ཉུང་བ་བྲིས།\n༣༽ བོད་སོག་གི་འབྲེལ་བ་བྱུང་ཚལ་དང༌། ཏྭ་ལའི་བླ་མའི་མཚན་གནས་ཕུལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་ཕྲ་འབྲི་དགོས།\n༤༽ ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཏྭ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དང༌། བཅུ་གསུམ་ཆེན་པོས་བོད་མི་ཡོངས་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བཀྲིན་བསྐྱངས་པའི་མཛད་འཕྲིན་དང༌། ལྷག་པར་དུ་ྋརྒྱལ་དབང་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་བཞི་བ་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ད་བར་བོད་མི་ཡོངས་ལ་ལུགས་ཟུང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བཀའ་དྲིན་ཅི་ཆེ་ཚད་ལས་འདས་པ་བསྐྱངས་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཡིག་འབྲུ་ ༣༠༠ ལས་མ་ཉུང་བ་འབྲི་རྒྱུ།\n༩༽ བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་བློན་ཆེན་ལས་ཁུངས་ཁག་དང༌། ཁྱབ་ཁོངས་བཅས་ཀྱི་ལས་འགན་གལ་ཆེ་རིགས་ཡིག་འབྲུ་༥༠ ལས་མ་ཉུང་བ་རེ་ཁུངས་སོ་སོར་བྲིས།\n༡༠༽ བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ནས་གཏན་འབེབ་གནང་བའི་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་དེ་བཞིན་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཁྱབ་ཁུངས་སུ་གཏན་ཉིན་སློབ་གྲྭ་ཁག ༧༧ ཡོད་པ་ཚང་མའི་ནང་ལག་ལེན་བསྟར་ཐུབ་དང་མི་ཐུབ། བསྟར་ཐུབ་པའི་སློབ་གྲྭ་ཁག་ལ་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ནས་དགེ་ཕན་ག་རེ་ཐོབ། སློབ་གྲྭ་ཁ་ཤས་ཀྱི་འཛིན་སྐྱོང་གནས་སྟངས་ཐོག་ནས་ཤེས་ཡོན་སྲིད་བྱུས་ལག་བསྟར་མ་ཐུབ་ན་སློབ་ཕྲུག་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་ཚད་དང༌། བཟང་སྤྱོད་ཡར་རྒྱས་ཡོང་རྒྱུར་འགལ་རྐྱེན་ཇི་ཡོང་འགྲེལ་བརྗོད་ཞིབ་ཕྲ་འབྲི་དགོས།\n༡༡༽ ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག ༡༩༥༤ ལོར་མའོ་ཚེ་ཐུང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྐབས་ཤིག་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་དར་སྐོར་མའོས་ྋགོང་ས་མཆོག་ལ་ག་རེ་ཞུས་ཡོད་དང༌། རྒྱལ་དར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་འབྲུ་ ༣༨༠ ལས་མ་ཉུང་བ་འབྲི་རྒྱུ།\n༡༢༽ ཤིང་སྟག་སིམ་ལའི་ཆིངས་ཡིག་དང༌། རྒྱ་གར་རང་བཙན་ཐོབ་པའི་ལོ་དེར་ཨེ་ཤ་ཡ་མཛའ་མཐུན་ལྷན་ཚོགས་བཅས་སུ་བོད་དེ་རང་བཙན་ཡིན་པའི་དཔང་རྟགས་ག་རེ་བསྟན་ཡོད་ཡིག་འབྲུ་ ༤༠༠ ལས་མ་ཉུང་བ་འགྲེལ་བརྗོད་འབྲི་དགོས།\n༡༣༽ པཎ་ཆེན་སྐུ་འཕྲེང་བཅུ་པ་མཆོག་དགོངས་པ་མ་རྫོགས་གོང་མའོ་ཚེ་ཐུང་ལ་ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་བདུན་གནང་དགོས་རྒྱུ་མཚན་དང༌། ཡིག་འབྲུ་ཁྲི་བདུན་གྱི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་འགྲེལ་བཤད་རྒྱག་དགོས།\n༤༽ ད་ལྟའི་རྒྱ་ནག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཚོས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཁྱོག་བཤད་རྫུན་གཏམ་གྱི་ཐོག་ནས་བོད་དེ་དུས་རབས་ (༡༥/༡༦/༡༣) ག་དུས་ནས་རྒྱ་ནག་གི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན་ཚུལ་བརྗོད་བཞིན་པ་གཅིག་ལ་འདེམས་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༥༽ ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱིས་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་དབུ་ཁྲིད་གནང་སྲོལ་མ་དར་གོང་ཆབ་སྲིད་ཐོག་བོད་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་སྐྱེད་གནང་མཁན་ (གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་/སྒར་སྟོང་བཙན་/མེས་དབོན་རྣམ་གསུམ་) བཅས་གསུམ་ནས་སུ་ཡིན་གཅིག་ལ་འདེམས་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༦༽ མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་གྱི་དུས་སུ་བོད་དང་རྒྱ་ནག་དབར་དམག་འཐབ་བྱུང་སྟེ་རྒྱ་དམག་རྣམས་ཕམ་སྟེ་བོད་དམག་གིས་རྒྱའི་ས་ཆ་བཟུང་པ་དང༌། དེ་རྗེས་བར་འདུམ་བྱས་ཏེ་ཕན་ཚུན་བཙན་འཛུལ་བྱེད་རྒྱུ་མེད་པ་བོད་རྒྱ་གནིས་ནས་ཁས་ལེན་བྱས་པའི་བརྗོད་ཚིག་དང་བོད་རྒྱ་ས་མཚམས་དབྱེ་འབྱེད་ཀྱི་བརྗོད་ཚིག་ག་རེ་ལ་བཀོད་ནས་ས་ཆ་ཁག་གསུམ་དུ་ཡོད་པའི་འགྲེལ་བཤད་ཡིག་ཕྲེང་གསུམ་བྲིས།\n༧༽ མེངྒ་རྒྱལ་བརྒྱུད་ནས་ (Ming Dynasty) རྒྱ་ནག་གི་སྲིད་དབང་འཛིན་བཞིན་པའི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་སུས་བྱས་འགྲེལ་བརྗོད་ཡིག་ཕྲེང་གཅིག་བྲིས།\n༨༽ ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་བོད་མིའི་ཆོས་སྲིད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཐུགས་འགན་ཐོག་མར་བཞེས་སྐབས་ནས་བོད་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་མང་གཙོའི་ལྟ་སྒྲུབ་གསར་གཏོད་གནང་རྒྱུ་དགོངས་གཞི་ཡོད་པ་བཞིན་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ནད་མི་མང་ནས་འོས་འདེམས་བྱས་པའི་སྤྱི་འཐུས་དང་པོ་རྣམས་ནས་ལས་འགན་དམ་འབུལ་ཕྱི་ལོ་ (༡༩༦༢/༡༩༦༠/༡༩༦༣) བཅས་ག་དུས་ཞུས་དང༌། དམ་འབུལ་ཞུ་ས་ (མ་སུ་/རི་རྡོ་རྗེ་གདན་/བཞུགས་སྒར་) བཅས་གང་དུ་ཡིན་འདེམས་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༩༽ མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་གྱི་ལམ་ལུགས་ལ་མང་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་ (ཡོད་དགོས་/མི་དགོས་) གཅིག་ལ་རྟགས་རྒྱག་རྒྱུ་དང༌།\n༡༠༽ བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མང་གཙོའི་ཀ་བ་གསུམ་ (༡༩༨༡/༡༩༧༡/༡༩༩༡) བཅས་ག་དུས་ནས་མིང་དོན་མཚུངས་པ་ཆགས་ཡོད་གཅིག་ལ་འགྲིག་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༡༡༽ ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཕྱི་ལོ་ (༡༩༦༣)/༡༩༨༣/༡༩༧༣) བཅས་ལོ་ཁམས་ག་དུས་གསལ་བསྒྲགས་བསྩལ་དང༌། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཕྱི་ལོ་(༢༠༠༡/༡༩༩༣/༡༩༩༡) ག་དུས་ནས་ལག་ལེན་བསྟར་ཆོག་འཐུས་བཀའ་འཁྲོལ་ཆོག་མཆན་བསྩལ་བཅས་ལོ་ཁམས་རེ་ལ་འགྲིག་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༡༣༽ སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ལ་ཆིབས་འསྒྱུར་གནང་རྒྱུར་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དགོངས་བཞེས་ག་རེ་གནང་ཡོད་མེད་འགྲེལ་བརྗོད་ཡིག་ཕྲེང་ ༣ བྲིས།\n༡༤༽ ༡༩༥༦ ལོར་ྋགོང་ས་མཆོག་རྒྱ་གར་ལ་ཕེབས་སྐབས་གཞུང་འབྲེལ་ཕེབས་བསུ་དང༌། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགན་དབང་ཡོད་པའི་ཆེས་མཐོའི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས་ྋགོང་ས་མཆོག་མཇལ་འཕྲད་ཞུས་ (ཡོད་/མེད་) གཅིག་ལ་འདེམས་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༡༥༽ སྐབས་དེར་ྋགོང་ས་མཆོག་ནས་རྒྱ་གར་སྲིད་བློན་ནེ་རུ་དང༌། རྒྱ་ནག་སྲིད་བློན་ཀྲུའན་ལེ་རྣམ་གཉིས་མཇལ་མོལ་མ་གནང་གོང་ྋགོང་ས་མཆོག་བོད་ལ་ཕྱིར་ཕེབས་གནང་འཆར་ (ཡོད་/མེད)་ གཅིག་ལ་འདེམས་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༡༦༽ ྋགོང་ས་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་ནང་བོད་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེ་ཁག་ནང་བོད་མི་ལས་རྒྱ་མི་མང་བ་ཡོད་པ་དཔེར་ན་ལྷ་སའི་མི་འབོར་གྱི་ (བཞི་ཆ་གཅིག/ལྔ་ཆ་གཅིག/གསུམ་ཆ་གཅིག) རྒྱ་མི་རེད་ཞེས་ཕེབས་པ་གང་ཡིན་གཅིག་ལ་འདེམས་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༡༧༽ ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ལ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་གཟེངས་རྟགས་ཕུལ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ྋགོང་ས་མཆོག་ (ནང་པའི་དབུ་ཁྲིད་ཞིག་ཡིན་པ་/འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཡིན་པ་/བོད་མིའི་འཐབ་རྩོད་དེ་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ཐོག་ནས་གནང་བཞིན་པ་) བཅས་དམིགས་དོན་གང་ཡིན་གཅིག་ལ་འགྲིག་རྟགས་བཀོད།\n༡༨༽ དེང་བེད་སྤྱོང་བྱེད་བཞིན་པའི་བོད་ཡིག་གི་གཟུགས་དབྱིབས་འདི་ (ལེགས་སྦྱར་ཡིག་གཟུགས/ ཝ་ཏུའི་ཡིག་གཟུགས/ ལཉ་ཛའི་ཡིག་གཟུགས་) བཅས་གསུམ་ལས་དཔེ་གང་ལ་གཟིགས་ཡོད་དེར་འདེམས་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༡༩༽ བཙན་བྱོལ་སྒྲིགས་འཛུག་ནང་མང་གཙོའི་གོ་རྟོགས་ལག་བསྟར་ཇེ་ཆེར་ཕྱིན་ཏེ་བོད་མི་མང་ནས་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཐད་ཀར་འོས་འདེམས་བྱེད་སྲོལ་བཀའ་ཤག་སྐབས་ (༡༠/༡༡/༡༢) བཅས་ག་དུས་ནས་ཡིན་གཅིག་ལ་འདེམས་རྟགས་བཀོད།\n1. Brahmaputra སངྒེ་ཁ་བབས།\n2. Yellow River དམའ་ཆེན་སྤོམ་ར།\n3. Salween River གླང་ཆེན་ཁ་བབས།\n4. Sutlej River དངུལ་ཆུ།\n6. Ganges River དམའ་ཆུ།\n༢༡༽ སྐབས་ ༣ པའི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཆོག་ནས་འགྲོ་བཞིན་པའི་ལོ་ལྔ་རིང་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཛིན་སྐྱོང་གི་གཙོ་གལ་ཆེ་བའི་ལྟ་སྤྱོད་ (ཆིག་བསྒྲིལ་/རང་བཙན་/གསར་གཏོད་/རང་སྲིད་རང་སྐྱོང་/རང་མགོ་རང་ཐོན) བཅས་གལ་ཆེའི་བརྗོད་ཚིག་གསུམ་ཡོད་པ་རེ་རེར་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༢༢༽ བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་མཁས་དབང་བློ་བཟང་སེངྒེ་མཆོག་ནས་དབུ་ཁྲིད་པའི་བཀའ་ཤག་སྐབས་ (༡༡/༡༣/༡༤) གང་ཡིན་དང༌། བཀའ་ཁྲི་ཕུད་པའི་ད་རེས་བཀའ་ཤག་ནང་བཀའ་བློན་ (༥/༧/༦) ག་ཚོད་ཡོད། བཀའ་ཁྲི་ལས་ཁུངས་གཅིག་ངི་བཀའ་བློན་ཡང་གནང་བཞིན་པ་ (ནང་སྲིད་/ཕྱི་དྲིལ་/ཤེས་རིག་) བཅས་གང་ཡིན་སོ་སོར་རྟགས་རེ་རེ་རྒྱག་དགོས།\n༢༣༽ ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པའི་ཡང་སྲིད་ངོས་འཛིན་གསལ་བསྒྲགས་ (༡༩༩༣/༡༩༩༤/༡༩༩༥) ཡི་ཕྱི་ཟླ་ (༣/༤/༥) བཅས་ལོ་དང་ཟླ་བ་ག་རེའི་ནང་གནང་སོ་སོར་རྟགས་རྒྱག་དགོས།\n༢༤༽ བོད་མིའི་སྒྲིགས་འཛུགས་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལས་ཁུངས་ཁྱབ་ཁུངས་སུ་རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་ཁྱོན་བསྡོམས་བོད་པའི་སློབ་གྲྭ་ ༧༧ ཡོད་པ་ནས་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་ཁོངས་གཏན་ཉིན་སློབ་ཁག (༣༣/༣༥/༢༨) དང༌། བོད་ཁྱིམ་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏན་ཉིན་སློབ་ཁག་ (༡༥/༡༦/༡༩) སམ་བྷོ་ཊ་བོད་སློབ་འཛིན་ཚོགས་ཁོངས་གཏན་ཉིན་སློབ་ཁག་ (༡༠/༡༢/༡༣) བལ་ཡུལ་གང་སེང་ཐེབ་རྩའི་ཁོངས་གཏན་ཉིན་སློབ་ཁག (༡༥/༡༤/༡༣) སློབ་གྲྭ་གཞན་ཁག་ (༢/༣/༤) བཅས་ག་ཚོད་ཡོད་ཁུངས་སོ་སོར་འགྲིག་རྟགས་རེ་རྒྱག་དགོས།\n༢༥༽ རྒྱ་བལ་འབྲུག་གསུམ་ནང་ནང་སྲིད་ལས་ཁུངས་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་བོད་མིའི་བཟོ་གཞིས་ཁྱོན་བསྡོམས་ ༦༤ ཡོད་པ་ནས་ས་ཞིང་འདེབས་ལས་ཁོ་ནར་བསྟེན་དགོས་རིགས་ (༤༠/༤༡/༤༢) དང༌། བཟོ་ཞིང་ལ་བསྟེན་མཁན་གྲངས་ (༦/༧/༨) ལག་ཤེས་བཟོ་གྲྭ་ཁག་ལ་བསྟེན་མཁན་ (༥/༦/༤) ཁ་འཐོར་དུ་གནས་བཞིན་པ་ (༩/༡༠/༡༡) བཅས་གང་ཡིན་ཁུངས་སོ་སོར་རྟགས་རེ་རྒྱག་དགོས་པ་བཅས་སོ།\n༧༽ ཚེ་བརྟན་ཞབས་དྲུང་ནས་རྩོམ་སྒྲིག་གནང་བའི་གངས་ཅན་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་པའི་བསྟན་བཅོས་སུམ་ཅུ་པ་དང་རྟགས་འཇུག་གི་རྣམ་གཞག་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང་ཞེས་བྱ་བར་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༩ ལོར་ཤེས་རིག་དཔར་ཁང་ནས་དཔར་བསྐྲུན་ཞུས་པ།\n༡༠༽ ྋགོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ ༡༩༨༦ ནས་ལོ་བཅུའི་སྔོན་ཆེད་དུ་སྩལ་བའི་གསུང་འཕྲིན་ཁག་དང་ཆེད་\n༡༤༽ ཕྱི་དྲིལ་ནས་དཔར་འགྲེམས་བྱེད་བཞིན་པའི་ཤེས་བྱ་གསར་དེབ་དང༌། བོད་མིའི་རང་དབང༌། དབྱིན་ཡིག་གསར་དེབ་ Tibetan Bulletin བཅས་འདོན་ཐེངས་ཁ་གསར་དང༌། འདས་པའི་ལོ་བཅུའི་འདོན་ཐེངས་ཁག་བཅས་ལ་རྟོགས་ཞིབ་ཀྱིས་དགོས་ངེས་ལོ་རྒྱུས་ཤེས་རྟོགས་དགོས་གལ།\nཐུགས་སྣང་དགོས་པ། འདི་བཞིན་སྲི་ཞུ་ལས་བྱེད་དུ་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་བློ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བོད་ཡིག་ཤེས་ཚད་ཇི་ཡོད་ཤེས་རྟོགས་ཡོང་བའི་འབྲི་རྒྱུགས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་ཡིན། འདེ་དག་གཞི་རྩར་བཟུང་ནས་དྲི་ཤོག་བཟོ་བ་པོ་རྣམ་པའི་མཁྱེན་མྱོང་གི་ཐོག་ལས་བྱེད་གསར་འཇུག་གི་ས་དམིགས་གང་ཡིན་པ་དེའི་ལས་འགན་གཙོ་བཟུང་གིས་དྲི་ཤོག་བཟོ་གནང་ཡོད་པ།


Terdzo-PA-063 - Rinchen Terdzö\npad+ma khrag 'thung 'dus pa las:_sgrub thabs snying po'i bcud dril\nby གནམ་ལྕགས་རྩ་གསུམ་གླིང་པ་ (Namchak Tsasum Lingpa)\nrevealed by གནམ་ལྕགས་རྩ་གསུམ་གླིང་པ་ (Namchak Tsasum Lingpa)\nin cycle གུ་རུ་དྲག་པོ་པདྨ་ཁྲག་འཐུང་འདུས་པ་ (Gu ru drag po pad+ma khrag 'thung 'dus pa)\nVolume 13 (པ) / Pages 835-840 / Folios 1a1 to 3b6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 13 > Text #63 (Scroll to Bottom)\ngnam lcags rtsa gsum gling pa. pad+ma khrag 'thung 'dus pa las sgrub thabs snying po'i bcud dril. In Rin chen gter mdzod chen mo pod bcu gsum pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 13) by 'jam mgon kong sprul, 835-840. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nTreasure colophon: bde gshegs kun 'dus pad+ma khrag 'thung gi:_smin grol spros med don gyi gdams zab 'di:_ma 'ongs don phyir rin chen gter du sbas:_las 'phro can gyi bu dang 'phrad par shog:_ sa ma ya:_rgya rgya rgya:_gter rgya:_sbas rgya:_zab rgya:_\nRevealer colophon: rig 'dzin grub pa'i dbang phyug rtsa gsum gter bdag gling pa'i zab gter gyi snying po'o\nཔདྨ་ཁྲག་འཐུང་འདུས་པ་ལས༔ སྒྲུབ་ཐབས་སྙིང་པོའི་བཅུད་དྲིལ་བཞུགས་སོ༔ ྈྈྈྈྈྈ པདྨ་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་འདུད༔ པདྨ་ཁྲག་འཐུང་འདུས་པ་ཡི༔ སྒྲུབ་ཐབས་སྙིང་པོའི་བཅུད་དྲིལ་བ༔ སྤྲོས་མེད་དོན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་ཆེ༔ གུ་རུའི་གསུང་བཞིན་ཡི་གེར་བཀོད༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ༔ བགེགས་བསྐྲད་མཚམས་བཅད་སྐྱབས་སེམས་དང༔ ཚོགས་གསག་མཆོད་པ་བྱིན་རླབས་སོགས༔ ཇི་ལྟར་རིགས་པ་སྔོན་སོང་ནས༔ དངོས་གཞི་བསྐྱེད་རིམ་འདི་ལྟར་བསྒོམ༔ ཨོཾ་མ་ཧཱ་ཤཱུནྱ་ཏཱ་ཛྙཱ་ན་བཛྲ་སྭ་བྷཱ་བ་ཨཱཏྨ་ཀོ྅་ཧཾ༔ གདོད་མའི་སྟོང་ཉིད་ངང་ལས་སྙིང་རྗེའི་རྩལ༔ ཧཱུྃ་དམར་འོད་ཀྱི་འཕྲོ་འདུས་སྣོད་བཅུད་སྦྱངས༔ སྟོང་གསལ་ངང་ལས་རྡོ་རྗེའི་སྲུང་འཁོར་དང༔ དུར་ཁྲོད་རབ་འཇིགས་དྲག་པོའི་གཞལ་ཡས་དབུས༔ པད་ཉི་དྲེགས་པ་རྒྱལ་བསེན་བསྣོལ་བའི་སྟེང༔ ས་བོན་ཁྲ་ཐབས་ཚུལ་དུ་བབས་པ་ལས༔ ཆེ་མཆོག་པདྨ་ཁྲག་འཐུང་དྲག་པོ་རྩལ༔ དུས་མཐའི་མེ་ལྟར་རབ་འབར་ཁྲོ་ཞིང་གཏུམ༔ སྤྱན་གསུམ་སྡང་མིག་སྨ་ར་སྨིན་མ་གཟེངས༔ ཞལ་གདངས་མཆེ་གཙིགས་ལྗགས་འདྲིལ་ཧཱུྃ་སྒྲ་སྒྲོག༔ ཕྱག་གཡས་རྡོ་རྗེས་སྣང་སྲིད་ཟིལ་གྱིས་གནོན༔ གཡོན་པ་ཕུར་པས་མ་རུངས་སྙིང་ལ་གཟིར༔ ལྕགས་སྡིག་ཚྭ་ཚྭས་དམ་འགོང་ཧབ་ཧབ་ཟ༔ དབུ་གཙུག་རྟ་མགོ་རྡོ་རྗེའི་དབྱངས་སུ་འཚེར༔ འཇིགས་པའི་གད་མོས་སྟོང་གསུམ་འགུལ་ཞིང་འཁྱོམ༔ དུར་ཁྲོད་ཆས་བརྒྱད་སྐུ་ཡི་རྒྱན་དུ་རྔམ༔ གར་དགུའི་ཉམས་ལྡན་ཞབས་གཉིས་དོར་སྟབས་ཀྱིས༔ དྲག་མེ་དམར་ནག་འཁྲུག་པའི་ཀློང་ན་རོལ༔ སྤྱི་བོར་རིགས་བདག་ཚེ་དཔག་མེད་པས་མཚན༔ སྐུ་ལ་ཞི་ཁྲོ་རབ་འབྱམས་སྤྲིན་ཕུང་འཕྲོ༔ གནས་གསུམ་རྡོ་རྗེའི་ཡི་གེ་གསལ་ཞིང་འབར༔ ཐུགས་ཀའི་འོད་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་སྤྱན་དྲངས་བསམ༔ ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ རཀྴ་སྲིན་པོ་ཁྲོས་པའི་ཕོ་བྲང་ནས༔ སྟོང་གསུམ་དྲེགས་པ་འདུལ་མཛད་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ༔ པདྨ་ཁྲག་འཐུང་དྲག་པོའི་སྐུར་བཞེངས་ནས༔ མ་རུངས་ལོག་འདྲེན་འདུལ་ཕྱིར་གནས་འདིར་གཤེགས༔ ཧྲཱིཿཔདྨ་ཀྲོ་དྷ་ཧེ་རུ་ཀ་ཨེ་ཧྱེ་ཧི་ཧྲཱིཾ་ཧྲཱིཾ་ཕེཾ་ཕེཾ༔ བསྐྱེད་པའི་དམ་ཚིག་རྟེན་ལ་གཉིས་མེད་བཞུགས༔ སྒོ་གསུམ་གུས་པའི་བརྡ་ཡིས་དད་ཕྱག་འཚལ༔ དྲག་པོའི་ཉེར་སྤྱོད་སྨན་རཀ་གཏོར་མའི་ཚོགས༔ སྦྱོར་སྒྲོལ་བརྟུལ་ཞུགས་ཕྱག་རྒྱའི་གར་གྱིས་མཆོད༔ ཤྲཱི་ཧེ་རུ་ཀ་བཛྲ་ཨརྒྷཾ་སོགས༔ པཉྩ་ཨ་མྲྀཏ་རཀྟ་བ་ལིཾ་ཏ་ཏ་ན་ག་ཎ་གུ་ཧྱ་པཱུ་ཛ་ཧོ༔ ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ གཏུམ་ཆེན་དྲག་ཤུལ་དུས་མཐའི་མེ་ལྟར་འབར༔ རྡོ་རྗེའི་སྔགས་སྒྲས་ཞིང་ཁམས་ཀུན་ཏུ་གཡོ༔ བདེ་སྟོང་ཡེ་ཤེས་སྙིང་རྗེ་ཁྲོས་པའི་ཚུལ༔ པདྨ་ཧེ་རུ་ཀ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བསྟོད༔ དེ་ནས་བཟླས་པ་སྔགས་ཀྱི་འཕྲོ་འདུ་ནི༔ ཐུགས་ཀར་ཕ་ལམ་རྡོ་རྗེའི་ལྟེ་བར་ཧཱུྃ༔ སྔགས་ཕྲེང་དུས་མཐའི་མེ་ལྕེ་འབར་བ་ཡིས༔ དྲེགས་པ་ཚར་བཅད་རྩ་གསུམ་རབ་འབྱམས་ཀྱི༔ བྱིན་རླབས་ནུས་སྟོབས་བདག་ཐིམ་གཉིས་མེད་གྱུར༔ ཨོཾ་ཨཱ་ཧཱུྃ་པདྨ་ཧེ་རུ་ཀ་ཨརྩིག་ནིརྩིག་སརྦ་དུཥྚཱན་མཱ་ར་ཡ་ཧཱུྃ་ཕཊ༔ སྒྲ་དག་ཏིང་འཛིན་གསལ་བས་འབུམ་ཕྲག་བཞི༔ བཟླས་པས་ཁྲག་འཐུང་ཆེན་པོའི་ནུས་སྟོབས་རྫོགས༔ ཐུན་མཐར་མཆོད་ཅིང་བསྟོད་ལ་དངོས་གྲུབ་གསོལ༔ ལྷ་དང་རང་སེམས་དབྱེར་མེད་འོད་གསལ་ངང༔ བསྔོ་བ་སྨོན་ལམ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱས་གདབ་བོ༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ༔ རྫོགས་རིམ་ཐུགས་ཀའི་ཧཱུྃ་དམར་ཁོ་ན་ལ༔ རླུང་ཡིད་རིག་པ་དྲིལ་ལ་མདུང་ཚུགས་གཏད༔ འདས་པ་འགགས་ཤིང་མ་འོངས་མ་སྐྱེས་པའི༔ ད་ལྟའི་ཤེས་པ་རིག་སྟོང་ལམ་དུ་ཁྱེར༔ བདུད་དང་དམ་སྲི་རྒྱལ་འགོང་ལ་སོགས་པ༔ ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་སྣང་ཆ་ཁོ་ན་སྟེ༔ སེམས་ལ་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་མཚན་མ་མེད༔ སྟོང་གསལ་དོན་གྱི་པདྨ་ཁྲག་འཐུང་ཆེ༔ གཞན་ནས་མི་འཚོལ་རང་རིག་འདི་ཀ་རང༔ འཁོར་འདས་གཉིས་མེད་ཆེན་པོར་ལ་བཟླ་འོ༔ དེ་ལྟར་གོམས་འདྲིས་བརྟན་པ་ཐོབ་པ་ན༔ གཟུང་འཛིན་མཚན་མའི་ཆོས་ཀུན་ཟིལ་གྱིས་གནོན༔ རྡོ་རྗེ་ཧེ་རུ་ཀ་དཔལ་མངོན་སུམ་འགྱུར༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ༔ སྣོད་ལྡན་སྨིན་བྱེད་སྙིང་པོའི་གཏོར་དབང་ནི༔ དཔལ་གྱི་གཏོར་ཆེན་བརྗིད་ལྡན་མཛེས་པར་བཤམ༔ ལྷ་སྔགས་ཏིང་འཛིན་ནུས་ལྡན་ཆོ་གས་བསྒྲུབ༔ སློབ་མས་ཡོན་ཕུལ་གསོལ་གདབ་རྒྱུད་སྦྱངས་ལ༔ དམ་ཡེ་དབྱེར་མེད་བརྟན་བྱས་གནས་གསུམ་དུ༔ གཏོར་མ་བཞག་ཅིང་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དབང་སྦྱིན༔ ཧཱུྃ༔ རང་བྱུང་ལྷུན་གྲུབ་པདྨ་ཁྲག་འཐུང་སྐུ༔ རྩ་གསུམ་རབ་འབྱམས་སྐུ་དང་གཉིས་སུ་མེད༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ཡི་ལུས་ལ་དབང་བསྐུར་བས༔ བསྐྱེད་རིམ་སྐུ་ཡི་དབང་མཆོག་ཐོབ་པར་ཤོག༔ སྔགས་མཐར་ཀཱ་ཡ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ ཧཱུྃ༔ རང་བྱུང་ལྷུན་གྲུབ་པདྨ་ཁྲག་འཐུང་གསུང༔ རྩ་གསུམ་རབ་འབྱམས་གསུང་དང་གཉིས་སུ་མེད༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ཡི་ངག་ལ་དབང་བསྐུར་བས༔ ནུས་པ་སྔགས་ཀྱི་དབང་མཆོག་ཐོབ་པར་ཤོག༔ ཝཱ་ཀ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ ཧཱུྃ༔ རང་བྱུང་ལྷུན་གྲུབ་པདྨ་ཁྲག་འཐུང་ཐུགས༔ རྩ་གསུམ་རབ་འབྱམས་ཐུགས་དང་གཉིས་སུ་མེད༔ སྐལ་ལྡན་བུ་ཡི་ཡིད་ལ་དབང་བསྐུར་བས༔ རིག་རྩལ་དོན་གྱི་དབང་མཆོག་ཐོབ་པར་ཤོག༔ ཙིཏྟ་ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ སླར་ཡང་གཏོར་མ་སྤྱི་བོར་བཞག་བྱས་ལ༔ ཧཱུྃ་ཧྲཱི༔ འགྲོ་བ་འདྲེན་མཛད་པདྨ་ཁྲག་འཐུང་རྩལ༔ རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་རྣམས་དང་གཉིས་སུ་མེད༔ རྩ་གསུམ་ལྷ་ཚོགས་སྐུ་ཡི་དབྱིངས་སུ་རྫོགས༔ སྐལ་ལྡན་སློབ་མའི་སྤྱི་བོར་མངོན་སུམ་བྱོན༔ སྒོ་གསུམ་ནད་གདོན་སྡིག་སྒྲིབ་བར་ཆད་སོལ༔ སྨིན་གྲོལ་དབང་དང་བྱིན་རླབས་ཆར་ལྟར་ཕོབ༔ རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་གསུམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས༔ མཆོག་དང་ཐུན་མོང་དངོས་གྲུབ་བསྩལ་དུ་གསོལ༔ སརྦ་སིདྡྷི་ཧྲཱི༔ ཞེས་བརྗོད་གཏོར་མའི་ལྷ་བསྟིམ་དངོས་གྲུབ་སྦྱིན༔ བཀྲ་ཤིས་བརྗོད་ཅིང་མེ་ཏོག་ཆར་ཆེན་དབབ༔ བར་ཆད་བདུད་བཞིའི་གཡུལ་ལས་རབ་རྒྱལ་ནས༔ པདྨ་ཁྲག་འཐུང་ནུས་སྟོབས་རྫོགས་པར་འགྱུར༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ༔ བདེ་གཤེགས་ཀུན་འདུས་པདྨ་ཁྲག་འཐུང་གི༔ སྨིན་གྲོལ་སྤྲོས་མེད་དོན་གྱི་གདམས་ཟབ་འདི༔ མ་འོངས་དོན་ཕྱིར་རིན་ཆེན་གཏེར་དུ་སྦས༔ ལས་འཕྲོ་ཅན་གྱི་བུ་དང་འཕྲད་པར་ཤོག༔ ྈྈྈྈྈྈྈྈ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ གཏེར་རྒྱ༔ སྦས་རྒྱ༔ ཟབ་རྒྱ༔ རིག་འཛིན་གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་རྩ་གསུམ་གཏེར་བདག་གླིང་པའི་ཟབ་གཏེར་གྱི་སྙིང་པོའོ།། ༈ །།འདིའི་བརྒྱུད་པ། ཆོས་ལོངས་སྤྲུལ་གསུམ། མཚོ་རྒྱལ། སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས། རྩ་གསུམ་གླིང་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ། རྭ་སྟོན། ཐུགས་མཆོག་རྡོ་རྗེ། དྲི་མེད་གླིང་པ། ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྲུབ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོ། ཨོ་རྒྱན་འགྲོ་འདུལ། པདྨ་འོད་གསལ་མདོ་སྔགས་གླིང་པ། དེས་སོ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-PA-063&oldid=115846"


Wylie:'jam dpal bshes gnyen gyi zhal chems sgom nyams drug pa - gDams Ngag mDzod\nWylie:'jam dpal bshes gnyen gyi zhal chems sgom nyams drug pa\n'jam dpal bshes gnyen gyi zhal chems sgom nyams drug pa\nDamngak Dzö Volume2(ཁ་) / Pages 9-11 / Folios 5a3 to 6a6\nVolumes List > Volume2> Text #6 (No Translation) (བོད་སྐད་) Scroll to Research Info Catalog Information for this text:\nའཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་. འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཞལ་ཆེམས་སྒོམ་ཉམས་དྲུག་པ་བཞུགས་སོ༔. གདམས་ངག་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད།, པོད་ ༼ཁ་༽, 9-11. ཏེ་ལི་་་རྒྱ་གར་: ཞེ་ཆེན་དཔེ་མཛོད་ཁང་, ༡༩༩༩.\nMañjuśrīmitra. 'jam dpal bshes gnyen gyi zhal chems sgom nyams drug pa bzhugs so:. In gdams ngag rin po che'i mdzod, Volume2(ཁ་), 9-11. New Delhi: Shechen Publications, 1999. Enlarged reprint of the 1979 edition published by Dilgo Khyentse Rinpoche from prints from the dpal spungs xylographs.\n'jam dpal bshes gnyen gyi zhal chems sgom nyams drug pa bzhugs so:\nBegin-End Pages (Western): 9-11\n༩ ༈ འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཞལ་ཆེམས་སྒོམ་ཉམས་དྲུག་པ་བཞུགས་སོ༔ ན་མ༔ཤྲཱི་གུ་རུ་ཡེ༔ རང་རིག་རྟོགས་པའི་གདིང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཡིན་པར་གྲུབ་པ་མེད་པའི་རིག་པ་འདི༔ རང་སྣང་འཆར་ཚུལ་ཅིར་ཡང་མ་ངེས་པས༔ སྣང་སྲིད་ཀུན་ཀྱང་ཆོས་སྐུའི་ཞིང་དུ་འཆར༔ ཤར་བ་དེ་ཉིད་རང་གི་ཐོག་ཏུ་གྲོལ༔ དེ་དོན་བདེ་གཤེགས་ཀུན་གྱི་དགོངས་པ་ནི༔ བརྒྱལ་བ་བསླང་ཕྱིར་ཚིག་དྲུག་མན་ངག་ནི༔ འཁོར་འདས་གཉིས་ཀྱི་གདོད་ཐག་བཅད་པའི་ཕྱིར༔ འཆི་ཀའི་ཞལ་ཆེམས་སྙིང་གི་དཀྱིལ་དུ་སྦོས༔ ས་མ་ཡམ་ཏི་ཀྲ་མ་ཐཱ༔ དགོངས་པ་རང་གནས་གདིང་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ དོན་གྱི་དགོངས་པ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའ་ལུང་༔ འདི་ནི་སྣང་བའི་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་དེ༔ རི་དྭགས་རྒྱ་ལ་ཇི་ལྟར་ཚུད་པ་བཞིན༔ བྱ་བྱེད་བྲལ་བའི་མཁའ་ལ་བརྟག་པར་བྱོས༔ ཇི་ལྟར་བདག་གི་བློ་ལ་དགོངས་ཤར་པའི༔ བརྒྱལ་བ་བསླང་ཕྱིར་དོན་གྱི་དགོངས་པ་འདི༔ རིག་པའི་གཏད་ས་ལུས་ཀྱི་གནད་དང་བསྟུན༔ དགོངས་དོན་མན་ངག་དྲུག་གིས་ཕྱེ་ནས་བསྟན༔ ཀྱེ་མ་ཀྱེ་མ་རིགས་ཀྱི་བུ་ཆེན་པོ༔ དོན་གྱི་རིག་པ་གཅེར་བུ་མངོན་སུམ་དུ་ལྟ་བར་འདོད་ན༔ རིག་པའི་ཡུལ་་དབྱིངས་་བཙལ་བ་དང་༔ ལུས་ཀྱི་གནད་གཟིར་་ལྟ་སྟངས་་བ་དང་༔ འགྲོ་འོང་གི་ལམ་བཅད་་རླུང་པ་དང་༔ གཏད་པའི་\n༡༠ འབེན་ལ་དབྱིངས་གཟུད་པ་དང་༔ མི་འགུལ་བ་ལ་གཞི་བཅའ་བ་དང་༔ རྒྱ་ཆེ་བ་ནམ་མཁའ་སྤར་གྱིས་དབྱིངས་རིག་འདྲེས་པ་བཟུང་བའོ༔ ཐོག་མ་ཀ་དག་བབས་ཀྱི་ཡུལ་དང་༔ འཁྲུལ་པ་སྣང་བ་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་ཡུལ་དང་༔ གནས་བརྟེན་པ་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་དང་༔ ཉམས་སུ་བླང་བྱ་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བའི་ཡུལ་དང་༔ གསལ་བ་དངོས་སྣང་ཁ་དོག་འོད་ཀྱི་ཡུལ་དང་༔ ཐ་མ་འགྲོ་ས་རང་སྣང་བར་དོའ་ཡུལ་ལོ༔ ༡་སེང་གེའི་འདུག་སྟངས་ཀྱིས་རིག་པ་གཅུན་པ་དང་༔ གླང་པོ་ཆེའི་འདུག་སྟངས་ཀྱིས་ལྟ་བ་དང་༔ འདབ་ཆགས་ཀྱི་ལྡིང་ཐབས་ཀྱིས་ལྟ་བ་སྤྱི་རྒྱ་རླབས་ཀྱིས་གཅོད་པ་དང་༔ ཝ་མོའ་ཟུར་འགྲོས་ཀྱིས་ས་མནན་པ་དང་༔ སྐྱེས་བུའི་རྒྱང་ཐབས་ཀྱིས་བར་སྣང་དུ་ཡིད་ཙམ་བཟུང་བ་དང་། རྒྱུ་མདུད་ཀྱི་དྲིལ་ལུགས་ཀྱིས་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁུངས་བཅད་པའོ༔ ༢། ཁ་སྣའི་དབུགས་ཡིད་ཙམ་ནང་དུ་འཐེན་པས་མ་རིག་པ་ལས་ཀྱི་རླུང་ལྡོག༔ ཤེས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་གཏད་པས་རྣམ་རྟོག་གི་འགྲུལ་ཆོད༔ རིག་པ་མིག་ཏུ་བཅུག་པས་ངོ་བོ་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད༔ དབྱིངས་ཕྱི་ནང་འདྲེས་པས་རིག་པ་ལ་འགྲོས་མེད༔ དེ་ཉིད་དབྱིངས་དང་མ་བྲལ་བས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ཆོད༔ ཁ་རིག་པ་དབྱིངས་དང་འདྲེས་པས་འཁྲུལ་པ་གཞི་ལ་སངས་པའོ༔ ༣་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བ་དང་༔ དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དང་༔ སྣང་བ་སྒྲིབ་གཡོགས་དང་བྲལ་བ་དང་༔ ཐིག་ལེ་སྤྲོ་བསྡུ་དང་བྲལ་བ་དང་༔ འོད་སྣང་གསལ་འགྲིབ་བྲལ་བ་དང་༔ ལུ་གུ་རྒྱུད་འགྲོ་འོང་དང་བྲལ་བ་ལ་རང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གཏད་པའོ༔ ༤་ལུས་མི་འགུལ་བས་སྣང་བ་བཞི་ལ་བཞག་པ་དང་༔ མིག་མི་འགུལ་བས་ལུ་གུ་རྒྱུད་ལ་གཟེར་ཐེབས་པ་དང་༔ རིག་པ་མ་འགུལ་བས་སྣང་སྲིད་ཆོས་སྐུར་གྲོལ་བ་དང་༔ དེ་ཉིད་མ་འགུལ་བས་འཁྲུལ་པའི་སྣང་བ་རྒྱུན་ཆད་པ་དང་༔ དེ་ལྟར་ཆོས་སྐུ་འགུལ་བ་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་ངོས་ཟིན་པ་དང་༔ སྟོང་པ་ལས་འགུལ་བ་མེད་པས་འགྱུ་བྱེད་རང་སར་དྭངས་པའོ༔\n༡༡༔ སྣང་སྲིད་རིག་སྟོང་གསལ་བར་ཤར་བས་བེམ་པོ་ལས་གྲོལ་བ་དང་༔ ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱིས་ཁྱབ་པས་ཆོས་ཉིད་མ་ཐོག་ཏུ་གྲོལ་བ་དང་༔ ཅིར་སྣང་འོད་སྣང་ལས་མ་འདས་པས་འབྱུང་བ་ལྔའི་བདུད་ལས་གྲོལ་བ་དང་༔ འཁོར་འདས་རང་ངོ་ཤེས་པས་ལྟོས་པའི་ཆོས་ལས་གྲོལ་བ་དང་༔ སྟོང་པ་གསལ་བ་རིག་པ་འདྲེས་པས་རྒྱུད་ལུང་གི་ཚིག་ལས་གྲོལ་བ་དང་༔ དག་པའི་དབྱིངས་རྒྱ་བསྐྱེད་པས་རིག་པ་རང་ཐོག་ཏུ་སྤར་གྱིས་ཟིན་པ་ཅེས་བྱའོ༔ ༦་༔ འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་དགོངས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་འོད་ཟེར་གྱི་ཕུང་པོ་དང་བཅས་ཏེ་ནམ་མཁའ་ལ་གཤེགས་པས་ཤྲཱི་སིཾ་ཧ་བརྒྱལ་ཞིང་ས་ལ་འགྱེལ་བར་གྱུར་ཏེ་ཀྱི་ཧུད་ཀྱི་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཕྱོགས་བཅུར་འབོད་ཅིང་གནས་པ་ལས༔ ནམ་མཁར་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཞིག་གྲགས་པར་གྱུར་ཏེ༔ དེ་ཉིད་ཀྱིས་བརྒྱལ་སངས་ནས་བལྟས་པས་ནམ་མཁའ་འོད་ཕུང་གི་དཀྱིལ་ནས༔ མཉྫུ་ཤྲཱིས་ཕྱག་གཡས་པ་ཕྱུངས་ཏེ་བརྒྱལ་བ་བསླང་བའི་དོན་དུ༔ ཤྲཱི་སིཾ་ཧའི་ཕྱག་མཐིལ་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཟ་མ་ཏོག་གི་ནང་དུ་་མཐིང་ཁ་ཞུན་མས་རང་ནན་དུ་བྲིས་པ་གཅིག་དུར་ཁྲོད་ཆེན་པོ་སོ་ས་གླིང་དེ་ཉིད་དུ་བབས་སོ༔ ་དེ་ཉིད་བབས་པ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པའི་གདིང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཏོ༔ འདི་ནི་འཇམ་དཔལ་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཞལ་ཆེམས་སྒོམ་ཉམས་དྲུག་གིས་སྐྱེ་མེད་སྟོང་པའི་ཀློང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱེད་པའི་མན་ངག་གསང་བབས་ཀྱང་ཆེས་གསང་བར་གྱུར་པ༔ ཉམས་སུ་བླང་བའི་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པ་རྫོགས་སོ༔\n!_'jam dpal bshes gnyen gyi zhal chems sgom nyams drug pa bzhugs so:_na ma:shrI gu ru ye:_rang rig rtogs pa'i gding la phyag 'tshal lo:_yin par grub pa med pa'i rig pa 'di:_rang snang 'char tshul cir yang ma nges pas:_snang srid kun kyang chos sku'i zhing du 'char:_shar ba de nyid rang gi thog tu grol:_de don bde gshegs kun gyi dgongs pa ni:_brgyal ba bslang phyir tshig drug man ngag ni:_'khor 'das gnyis kyi gdod thag bcad pa'i phyir:_'chi ka'i zhal chems snying gi dkyil du sbos:_sa ma yam ti kra ma thA:_dgongs pa rang gnas gding la phyag 'tshal lo:_don gyi dgongs pa ye shes chen po' lung :_'di ni snang ba'i ye shes chen po de:_ri dwags rgya la ji ltar tshud pa bzhin:_bya byed bral ba'i mkha' la brtag par byos:_ji ltar bdag gi blo la dgongs shar pa'i:_brgyal ba bslang phyir don gyi dgongs pa 'di:_rig pa'i gtad sa lus kyi gnad dang bstun:_dgongs don man ngag drug gis phye nas bstan:_kye ma kye ma rigs kyi bu chen po:_don gyi rig pa gcer bu mngon sum du lta bar 'dod na:_rig pa'i yul dbyings btsal ba dang :_lus kyi gnad gzir lta stangs ba dang :_'gro 'ong gi lam bcad rlung pa dang :_gtad pa'i\n'ben la dbyings gzud pa dang :_mi 'gul ba la gzhi bca' ba dang :_rgya che ba nam mkha' spar gyis dbyings rig 'dres pa bzung ba'o:_thog ma ka dag babs kyi yul dang :_'khrul pa snang ba lhun grub kyi yul dang :_gnas brten pa yul gyi yul dang :_nyams su blang bya nam mkha' sprin dang bral ba'i yul dang :_gsal ba dngos snang kha dog 'od kyi yul dang :_tha ma 'gro sa rang snang bar do' yul lo:_1 seng ge'i 'dug stangs kyis rig pa gcun pa dang :_glang po che'i 'dug stangs kyis lta ba dang :_'dab chags kyi lding thabs kyis lta ba spyi rgya rlabs kyis gcod pa dang :_wa mo' zur 'gros kyis sa mnan pa dang :_skyes bu'i rgyang thabs kyis bar snang du yid tsam bzung ba dang /_rgyu mdud kyi dril lugs kyis lu gu rgyud kyi khungs bcad pa'o:_2/_kha sna'i dbugs yid tsam nang du 'then pas ma rig pa las kyi rlung ldog:_shes pa nam mkha' la gtad pas rnam rtog gi 'grul chod:_rig pa mig tu bcug pas ngo bo la 'khrul pa med:_dbyings phyi nang 'dres pas rig pa la 'gros med:_de nyid dbyings dang ma bral bas yid kyi rnam rtog chod:_kha rig pa dbyings dang 'dres pas 'khrul pa gzhi la sangs pa'o:_3 nam mkha' sprin dang bral ba dang :_dbyings rnam par dag pa dri ma dang bral ba dang :_snang ba sgrib g.yogs dang bral ba dang :_thig le spro bsdu dang bral ba dang :_'od snang gsal 'grib bral ba dang :_lu gu rgyud 'gro 'ong dang bral ba la rang gi de bzhin nyid la gtad pa'o:_4 lus mi 'gul bas snang ba bzhi la bzhag pa dang :_mig mi 'gul bas lu gu rgyud la gzer thebs pa dang :_rig pa ma 'gul bas snang srid chos skur grol ba dang :_de nyid ma 'gul bas 'khrul pa'i snang ba rgyun chad pa dang :_de ltar chos sku 'gul ba med pas ye shes ngos zin pa dang :_stong pa las 'gul ba med pas 'gyu byed rang sar dwangs pa'o:\n_snang srid rig stong gsal bar shar bas bem po las grol ba dang :_nam mkha'i khams su lu gu rgyud kyis khyab pas chos nyid ma thog tu grol ba dang :_cir snang 'od snang las ma 'das pas 'byung ba lnga'i bdud las grol ba dang :_'khor 'das rang ngo shes pas ltos pa'i chos las grol ba dang :_stong pa gsal ba rig pa 'dres pas rgyud lung gi tshig las grol ba dang :_dag pa'i dbyings rgya bskyed pas rig pa rang thog tu spar gyis zin pa ces bya'o:_6 :_'jam dpal bshes gnyen dgongs pa yongs su mya ngan las 'das pa'i tshe 'od zer gyi phung po dang bcas te nam mkha' la gshegs pas shrI siM ha brgyal zhing sa la 'gyel bar gyur te kyi hud kyi sgra chen po phyogs bcur 'bod cing gnas pa las:_nam mkhar sgra chen po zhig grags par gyur te:_de nyid kyis brgyal sangs nas bltas pas nam mkha' 'od phung gi dkyil nas:_many+dzu shrIs phyag g.yas pa phyungs te brgyal ba bslang ba'i don du:_shrI siM ha'i phyag mthil du rin po che'i za ma tog gi nang du mthing kha zhun mas rang nan du bris pa gcig dur khrod chen po so sa gling de nyid du babs so:_ de nyid babs pa tsam gyis rtogs pa'i gding dang ldan par gyur to:_'di ni 'jam dpal bshes gnyen gyi zhal chems sgom nyams drug gis skye med stong pa'i klong du mya ngan las 'da' bar byed pa'i man ngag gsang babs kyang ches gsang bar gyur pa:_nyams su blang ba'i phyogs su bstan pa rdzogs so:\nRetrieved from "https://dnz.tsadra.org/index.php?title=Wylie:%27jam_dpal_bshes_gnyen_gyi_zhal_chems_sgom_nyams_drug_pa&oldid=49280"


Southwest Mn འཚོལ་བཤེར་མཐའ་འབྲས་ཤོག་ངོས།\nཡོངས་འཛིན་གྱིས་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བཙལ་འབྲས་ཕལ་ཆེར80ཡོད། བཙལ་ཡུན་སྐར་ཆ 0.193 ཡིན།\n2A-/ AUA-+-+J-6 S-<-6-;, +-,-$-+-;, An-+J-?Mn)-2 :-;, +H -,, <-03J-03J-3@-03J, A-0-<-6-;, +-,-$-+-;, An-+J-?Mn)-2 :-;, +H- ,, <-03J-03J-3@-03J, A-0-<-6-;, +-,-$-+-;, An-+J-?Mn)-2 :-;, +H -,, <-03J-03J-3@- 03J, A-0-\n2&R3-w/-:.?, +-,-$-+: .J-28A/-$>J$?-0, An/h, .P-2&R3-0, ?Mn), ;%-.$-0<-mR$?-0, ?-$-+: 2.J- 2<-$>J$?-0, =R-!-2A-h... oBo- CR- +A- !: o- 2- 2&.- 0, ;- 2fJ- 2- 3- /XJ- U: ?Mn- T!- >A- +: z- .%- 3A:A- 2<- .$- =- ;%-.$- 0<- >A/-...SA- ?- 3A- +- 2A, 3%R/- 0<- g R$?- 0- .%- w/- 0, ?Mn)-2R- K: ;%- .$- 0<- gR$?-0:3- ;%- .$- 0<- #R%-\nགྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ནིFeS2(Fe-46.6%)ཡིན་པ་དང་། འགའ་ཞིག་ལSiདང་། Mg Mn Ai Ni Tiབཅས་ཅུང་ཟད་འདྲེས་པ། སྲ་ཚད6~6.5°དང་། བསྡུར་ལྗིད་ཁེ5~5.5ཡོད་པས་ངོ་བོ་ལྕི་ལ་མཁྲེགས་པ་དང་། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 自然铜(黄铁矿) ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Pyritum མིང་གཞན། དམ་ཅན་བླ་རྡོ། རིགས་དབྱེ། གཏེར་དངོས། ངོ་སྤྲོད།\nཁམ་ནག་བཅས་ལ་བཅག་ཁ་འོད་དང་ལྡན་ཞིང་ཅུང་ཟད་དྭངས་པ། གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ནིZnS(Zn67.1%)དང་ད་དུངFeདང་། Mn Ln Ga Ti Ga Gdབཅས་འདྲེས་པ། སྲ་ཚད3~4°དང་། བསྡུར་ལྗིད་ཁེ3.9~4.2ཡོད་པ་ཞིག་གོ།། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 闪锌矿 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Sphaleritum ིགས་དབྱེ། གཏེར་དངོས། ངོ་སྤྲོད། འདི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ནས་ཐར་ཐོར་ཐོན་པ(རྒྱུན་ད་ཞ་ཉེའི་རྡོ་དང་མཉམ་དུ་གནས་པ་མང)དང་རྒྱ་ནག་ནས་ཚོང་